cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Impressionisme
Istoric
Davant los refuses successius, en 1867 e 1872, d'organizar un autre salon dels Refusats, un grope d'artistas amb Monet, Renoir, Pissarro, Sisley, Cézanne, Berthe Morisot e Edgar Degas constituiguèt la Société anonyme des artistes peintres, sculpteurs et graveurs en abril de 1874 per organizar la lor exposicion, dins l'estudio del fotograf Nadar. Amassant d'òbras un trenta artistas, amb lo devancièr Eugène Boudin que son exemple persuadiguèt Monet de pénher a l'aire liure, aquela exposicion es la primièra de uèit (entre 1874 e 1886).
Lo grope foguèt encara criticat violentament. Aital un article sarcastic de Louis Leroy (critica e umorista) de la revista lo Charivari, ont se trufa d'un quadre de Monet que nomenèt Impression soleil levant, balhant aital lo seu nom al movement: l'impressionisme. Lo tèrme es lèu utilizat pel public e per los artistas.
De nombrosas discòrdias esclatèron dins lo grope. Renoir quita lo movement dins las annadas 1880, per tornar mas sens jamai recobrar totalament la fisança dels membres. Edouard Manet un dels fondadors del grope, se refusa d'expausar sas òbras amb los autres impressionistas, totjorn desirós d'expausar prèp del Salon de París.
Dempuèi faguèron defeccion Cézanne, Renoir, Sisley e Monet. Lo grope dels Impressionistas se separèt en 1886 quand Signac e Seurat organizèt una exposicion concurrenta. Camille Pissarro foguèt l'unic artista present a las uèit Exposicions Impressionistas.
Pr'aquò, los artistas impressionistas ganhèron pauc a pauc las favors del public e de lors pars, mercé al mercand d'art Paul Durand-Ruel, que los expausa a Londres e Nòva York. Mas aquel succès profitèt pas a tots : Renoir en 1879, Monet al començament de las annadas 1880, Pissarro dins las annadas 1890 accediguèron al la seguretat financièra, mas Sisley moriguèt paure en 1899.
Metòde
thumb|200px|right|Edouard Manet, Olympia (1863), [[Musée d'Orsay, Paris]] L'impressionisme se singulariza per lo fach qu'òm pòt parlar d'una òbra sens aver besonh de referéncias exterioras, a la diferéncia de l'art antic qu'es basat sus la mitologia, e de l'art romanic sus l'istòria santa.
Tèmas e composicion
thumb|left|Jan Steen, La Fête de saint Nicolas (1665-1668), [[Rijksmuseum, Amsterdam]] Abans l'aparicion de l'impressionisme d'autres pintres, en particular los Olandeses del sègle XVII coma Jan Steen, s'interessèron a de subjèctes de la vida correnta, tot en conservant una vision tradicionala de la composicion. Aquela foguèt coneguda d'un biais a plaçar lo subjècte principal al centre del regard de l'observator. Los impressionistas assopliguèron l'oposicion entre subjècte e rèireplan, e mai l'efièch produit per una tela impressionista semble sovent un clichat, un fragment d'una realitat pus vasta capturat coma per l'efièch de l'azard. La fotografia ganhava en popularitat; lo pes dels aparelhs demenissiá, los clichats venguèron mai espontanèus. La fotografia buta aital los impressionnistas a capturar l'instant, non solament dins la lutz moventa del païsatge mas tanben dins la vida vidanta de la gent.
thumb|right|Edgar Degas, La Classe de danse (1874), [[Musée d'Orsay, Paris]] Una autra influéncia importanta foguèt aquela de las estampas japonesas (japonisme), qu'arribèron en França a l'origina jos la forma de papièr d'embalatge. La tecnica d'aquelas estampas contribuiguèt de manièra importanta dins la causida dels angles « fotografics » e de las composicions non convencionalas.
Edgar Degas foguèt passionat per la fotografia e colleccionava d'estampas japonesas. Sa tela La classe de danse testimònia d'aquelas doas influéncias par sa composicion asimetrica. Las baladoiras del primièr plan a l'esquèrra semblan d'èsser estadas presas sus lo viu, dins de posturas fòrça pauc aprestadas, e lo ricon inferior drech de la tela es ocupat per una vasta superfícia de postam void.
Dins la pintura
Los representants màgers son qu'acompanhan d'autres artistas que lors personalitats respectivas cambiaràn d'un biais fòrça diferent L'impressionisme es la debuta cap al pointillisme per E una debuta tanben per
Annapurna
Annapurna (8,091 m) es un massís de sièis montanhas situat dins lo centre de Nepal. Sa cima pus auta es la desena pus auta dau mond. Foguèt la premiera montanha de mai de 8,000 mètres pujada per l'èsser uman lo 3 de junh de 1950 (expedicion Herzog/Lachenal).
La Baleine
La Baleine es una comuna normanda, situada dins lo departament de la Marga e la region de Normandia.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Juvigny-sous-Andaine
Juvigny-sous-Andaine es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Orne e la region de la Normandia. Dempuèi lo 1èr de genièr de 2016 es venguda comuna delegada de la comuna novèla de Juvigny-Val-d'Andaine.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Elizabeth Gillies
vinheta
Elizabeth Gillies (nascuda lo 26 de julhet de 1993) es una actritz, cantaira, e dançaira americana.
Valderrodilla
Valderrodilla es un municipi de la província espanhòla de Soria dins la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Fòca
Lo mot fòca es generalament utilizat dins lo lengatge corrent per totes los mamifèrs marins carnivòrs constituissent la familha dels focids, qu'apartenon a l'òrdre dels pinnipèdes.
La fòca comuna es un mamifèr carnivòr que fa partida de la familha dels focids. Un mascle mesura en mejana una talha de 1,55 m amb un pes de 90 kg. Per las femèlas, la talha mejana es de 1,45 m amb un pes de 70 kg.
Caracteristicas
Visualament, la fòca se diferencia aisidament de sa cosina l'otaria :
Qualques espècias de diferentas sosfamilhas
Los monaquins, es a dire las fòcas monjas, son infeodadas a las mars tropicalas e subtropicalas. Monachus monachus es la sola espècia de fòca presenta en Mediterranèa, ont es venguda fòrt rara. Los lobodontins, encara apelats, del fach de lor reparticion geografica, fòcas antarticas, son representadas per la fòca de Weddel (Leptonychotes weddelli), que viu en general en solitari, mas se rassembla en massa sus las còstas rocosas al moment de la reproduccion ; la fòca crancièr (Lobodon carcinophaga), que sas caninas longas e finas servisson mens a trissar las carapaces duras dels pichons crustacèus que se ne noirís qu'a filtrar l'aiga per reténer aquestes organismes flotejants ; lo leopard de mar (Hydrurga leptonyx), que son pes pòt aténher 400 kg e que deu son nom tant a las pigalhas de sa forradura coma a sa ferocitat envèrs los manpòts e las fòcas d'autras espècias ; enfin, la fòca de Ross (Ommatophoca rossii), verdenca sus l'esquina, raiada de jaune suls flancs, que pais las algas e ingerís los invertebrats dels fonses oceanics.
Los eistoforins, o fòcas de cresta, se caracterizan per un organ erectil, formant una mena de trompa o de cresta, sul cap dels mascles. Los elefants de mar del sud (Mirounga leonina), los mai grands e mai poderoses, en son los especimèns pus tipics. Alara que se trobavan autres còps sus totas las còstas e las illas subantarticas, subsistisson pas mai, uèi, que suls ribatges de qualques illas (Saint-Paul, Kerguelen...), ont forman, al moment de la reproduccion, d'arèms populoses. Quant a lors pròches parents, los elefants de mar del nòrd (Mirounga angustirostris), son encara mens nombroses. Las mesuras de proteccion que son estadas presas an permés çaquelà de far remontar los efectius d'aquestas doas espècias. Las joves fòcas de capuchon (Cystophora cristata), de las regions circumpolaras, son nomenadas atal en rason de la preséncia sul cap d'una « casqueta  » que se pòt coflar quand l'animal es excitat.
Los focins, enfin, son de fòcas articas. La fòca marbrenca (Phoca hispida), o fòca anelada, abitant de las còstas situadas a la periferia de la calòta glaciara artica, viu en ivèrn jol glaç, dins laquala manten una dobertura per alenar. Representava autres còps la noiridura essenciala de las popladas costièras de l'Artic. La fòca barbuda (Erignathus barbatus) es, aprèp l'elefant de mar, la mai granda de las fòcas (pòt despassar 3,50 m) de long. Aqueste animal a de mors semblablas a las de l'espècia precedenta. La fòca de Groenlàndia, o fòca de sèla (Pagophilus groenlandicus), se destria per las doas pigalhas negras largas que convergisson dorsalament al nivèl de sas espatlas. Recentament l'opinion internacionala a exprimit son indignacion a prepaus del chaple dels novèls nascuts d'aquesta espècia. La fòca grisa (Halichoerus grypus) viu sus las còstas de l'Atlantic Nòrd. Enfin, la fòca vedèla marina, o vedèl marin (Phoca vitulina), que sa color varia del grisenc al gris brun escur, sejorna sus las plajas de sabla bordejant las aigas pauc pregondas. Viu dins lo nòrd d'Euròpa, en Canadà e sus las còstas del Pacific Nòrd.
Ariana Grande
thumb|Ariana Grande en 2015 Ariana Grande-Butera (Boca Raton, Florida, 26 de junh de 1993) es una actritz, cantaira e cantautora estatunidenca.
Saint-Brieuc
Saint-Brieuc en francés, Sant-Brieg en breton e Saent-Bérieu o Saent Berioec en galò, es una comuna francesa situada dins lo departament de las Còstas d'Arvòr e la region de Bretanha.
Apis mellifera
La 'belha de miau es 'na 'belha domesticada per far dau miau.
Espeuta
L'espeuta (Triticum spelta) es una cereala pròche del blat mas que lo gran demora cobèet de sa balòfa pendent la culhida.
Aquesta espècia es tanben « grand espeuta » per la destriar d'autras genres de Trictorium de l'« espeuta pichona » (Triticum monococcum) o lo Triticum dicoccum. La grand espeuta es a vegada considerat coma un sosespècia du blat tendre (Triticum aestivum) jol nom de Triticum aestivum L. subsp. spelta (L.) Thell.
Caracteristicas
Lo rendiment en grans d'aquesta cereala es reputat feble qu'es mai sovent cultivada en malas tèrras e abandonada al benefici de varietats de blats de rediments melhor. Una de sas autras caracteristicas es son envelòpa (balòfra) qu'es fòrça dura e aderenta, çò qu'es benlèu la rason de sa resisténcia a la fusariòsi. Aquesta pèl es plan rica en silici. Mercé a sas raices prigondas, pòt butar sus de terrens plan paures, pauc fertilizats et fòrça secs.
Es pauc utilizada en agricultura convencionala quitamen se dona de bons rendiments subretot quand es culhida entièra non madura (ensilatge); es una cereala puslèu utilizada dins l'agricultura biologica.
L'espeauta es panificabla e de bon gost. Lo gran deu èsser desruscat (levat de las balòfas aderentas) abans de la mòure. La farina es utilizada per la fabricacion de pans e pastas alimentàrias. esquèrra|vinheta|272x272px|Espigs
Istòria
Las primièras mencions d'aquesta cereala son difficilas e destriar: fòrça lengas ancianas utilizan un tèrme significant « gran » per nomenar la cereala mai correnta. Per exemple, sièis tèrmes latins pòdon se traduire per blat, espeutra, gran o cereala. Pasmens, prenent en compte aquestas precaucions, se legís dins la Bíblia qu'aquesta cereala èra coneguda e cultivada en Egipte antica. Ezequièl pòt l’aver utilizada coma ingredient per fr son pan.
La farina d'espeutra constituiriá una de las basas del regim alimentari de las populacions latinas.
Abondentament cultivat en Euròpa de l'Oèst fins al sègle XI (cereala d'ivèrn, amb l'òrdi, e l'epòca carolingiana), es utilizat subretot per la fabricacion del pan e tanben aussi de la cervesa, amb l'òrdi. Après la cultura d'autras cerealas, subretot blat tendre, milh o ris, aquestas de l'espeuta mermèt progressivament fins a desaparéisser gaireben totalament.
Ara, de nòu descobèrt per sas preciosas proprietats dieteticas, es cultivada a pichona escala en Alemanha, en Soïssa e dins lo sud d'Euròpa, en Itàlia subretot dins la Garfagnana, al pé dels Alps apuans, dins la provícia de Luca. L'espeuta d'aquesta region (farro della Garfagnana) beneficia du labèl IGP.
Dempuèi 2009, l'« espeuta pichona de Nauta Provença », mai digest que lo « grand espeuta », beneficia el tanben de l'IGP.
Cultura e preparacion
L'espauta buta plan dins los sòls paures en elements nutritius, dins de regions de puèges entre 300 e 1 000 mètres d'altitud. La semenada interven a la davalada, sus un sòl preparat. La planta es robusta e resistís al freg, a las malautiás e autras infestacions, e pòt se passar d'engrais o de produchs fitosanitaris. Sa palha es mai longa qu'aquesta del blat ma jaç mens. La segada, se fa l'estiu seguent, gaireben a la mèsma epòca que lo blat tendre.
La particularitat de l'espeuta es que lo gran garda après las batesons las envelopas qu'aderisson encara (coma es lo cas per d'autras cerealas, òrdi, ris...). Aquò impausa enseguida una operacion de decorticatge. Aqueste inconvenient, que s'pond al rendiment moderat d'aquesta cultura, explica que, mai sovent, l'espeuta foguèt remplaçada pel segal pendnet lo Naut Edat Mejan, pasemens sa cultura se mantenguèt, fins al sègle XX, dins unas regions, (Ardenas,  Lac de Constanci). drecha|vinheta|240x240px|Sopa d'espeuta tipica de la Marema toscana. Lo rendiment après descorticatge es de 60 a 70 % del produch inicial.
Alimentacion umana
L'espeuta a un gost de notz. En cosina, es utilizat subretot coma ingredient de sopas, tanben per las saladas freja, lo ris als ceps e lo risotto. Quitament cuèch, l'espeuta demora un pauc cruscant. S'acòrda plan amb los vins roges.
Pel còser se cal far banhar los grans una nuèch entièra abans una cuècha de 25 a 30 minutas, coma lo ris, dins de l'aiga bolhissenta salada, aromatizada o a la vapor.
Los grans d'espeuta decorticats pòdon tanben èsser molgut per la fabricacion de pastas, pans e biscuits. La fabricacion del pain a basa de farina d'espeutra demanda un pauc mens d'aiga. La farina d'espeuta es tanben utilizada dins la fabricacion industriala de còcas.
L'espeuta es tanben intressant per sas valors nutricionalas. Aquestas cerealas es mai rica en proteïnas, mas tanben en magnèsi, en zinc, en fèrre e en coivre que lo blat. Sas proteïnas son mai ricas qu'aquestas d'autras cerealas en lisina, un acid aminat essencial.
Alimentacion animala
Los espiguets d'espeuta pòdon èsser utilizats dirèctament o aplatits dins la racion dels ruminants. Pauc energetics e pauc denses demandan un estocatge important mas son bon per lor ròtle d'estimulacion de la ruminacion.
L'ensilatge d'espeuta planta entièra pòt tanben èsser utilizat dins la racion dels ruminants amb febles besonhs en energia o per corrigir una racion en manca en cellulòsi e assegurar una bona ruminacion. L'espeutra es pasmens concurrencida dins aquete usatge pel tritical, un ibrid artificial de blat tendre e de segla.
Kuartango
Kuartango es una comuna d'Alaba dins la comunautat autonòma espanhòla del País Basc.
Província d'Òsca
La província d’Òsca  (província de Uesca en aragonés SLA, probinzia de Uesca en aragonés GO, provincia de Huesca en castelhan) es una província d'Aragon en Espanha.
Kripan
Kripan es una comuna d'Alaba dins la comunautat autonòma basca del País Basc.
Lagran
Lagran / Lagrán es una comuna d'Alaba dins la comunautat autonòma espanhòla del País Basc.
Devisa (moneda)
Una devisa designa d'objèctes fisics acceptats coma un mejan de cambi (moneda...)
Valtajeros
Valtajeros es un municipi de la província espanhòla de Soria dins la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Gasherbrum I
Gasherbrum I (8,080 m), tanben dich K5 ò Hidden Peak, es una montanha d'Imalaia situada lòng de la frontiera entre Paquistan e China. Es la onzena cima pus auta dau mond e la pus auta de China.
Saint-Sauveur-de-Pierrepont
Saint-Sauveur-de-Pierrepont es una comuna normanda, situada dins lo departament de la Marga e la region de la Bassa Normandia.
Argillières
Argillières es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Nauta Sòna e la region de la Borgonha Franca Comtat.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria d'Israèl
L’Istòria d'Israèl es l'istòria de l'estat actuau d'Israèl, país independent d'Orient Mejan que sa formacion en 1948 es a l'origina dau conflicte araboisraelian. Avans aquela data, son istòria es aquela de Palestina per lo territòri actuau d'Israèl ò dau desvolopament dau sionisme.
De l'idèa d'un estat jusieu a la Premiera Guèrra Mondiala
Lo sionisme es una ideologia apareguda dins lo corrent de la segonda mitat dau sègle XIX. Confrontats a un antisemitisme persistent e, de còps, violent en Euròpa, plusors intellectuaus jusieus desvolopèron l'idèa de crear un territòri apartenent dirèctament ai jusieus. Leon Pinsker (1821-1891) foguèt lo premier obratge en favor d'aqueu projècte en 1881. Puei, un an pus tard, lo baron francés comencèt de crompar de tèrras en Palestina per i establir de comunautats jusievas. A la fin dau sègle, lo jornalista ongrés Theodor Herzl (1860-1904) donèt una impulsion decisiva a l'idèa amb la publicacion en 1896 dau libre Der Judenstaat (« L'Estat dei Jusieus » en occitan) que defendiá l'idèa de bastir un estat independent en Palestina. D'efèct, trobèt rapidament de sostèns de part de personalitats (Edmond de Rothschild, Maurice de Hirsch...) e de militants per fondar una organizacion estructurada — que foguèt dicha Organizacion Sionista Mondiala (OSM) en 1963 — destinada a menar a bòn tèrme son projècte.
D'aqueu temps, Palestina fasiá partida de l'Empèri Otoman. Leis autoritats turcas èran gaire favorablas ai projèctes sionistas dins la region, percebut coma un otís de penetracion de l'influéncia occidentala, mai poguèron pas leis empachar. En particular, poguèron pas s'opausar a la venda de tèrras agricòlas, tengudas per de grands proprietaris absentistas ais organizacions sionistas. Entre 1882 e 1914, de miliers de jusieus, principalament originaris de Russia e de Polonha, venguèron donc s'installar e la populacion jusieva en Palestina aumentèt de 25,000 personas en 1880 a 80,000 en 1914.
De la Premiera Guèrra Mondiala a la Segonda
Durant la Premiera Guèrra Mondiala, lo ròtle decisiu per lo projècte de creacion d'un estat jusieu foguèt tengut per Chaim Weizmann. En 1917, capitèt d'obtenir dau govèrn britanic una « declaracion » favorabla a l'establiment d'un fogau nacionau jusieu en Palestina. Ansin, après lo conflicte, una Agéncia Jusieva, branca locala de l'OSM, foguèt cargada d'aculhir d'imigrants dins l'encastre dau mandat britanic sus Palestina.
Aquò favorizèt doas ondas d'arribadas dins lo corrent deis annadas 1920, principalament en provenença de Russia. Après una brèva crisi en 1927-1929, l'imigracion jusieva tornèt començar dins lo corrent deis annadas 1930 amb la presa dau poder per lei nazis en Alemanha e una onda novèla d'antisemitisme en Polonha e en Euròpa Centrala. Lo nombre de Jusieus installats en Palestina conoguèt donc una gròssa aumentacion durant l'entre doas guèrras agantèt 400,000 personas en 1936.
Lei Jusieus, sustot installats dins lei vilas, dispausavan d'una autonòmia importanta amb un sistèma educatiu pròpri, divèrseis avantatges economics e una milícia independenta (la Haganah). Pasmens, leis institucions sionistas contuniavan de crompar de tèrras agricòlas, çò que suscitèt de tensions amb la populacion araba. Sustot formada de païsans, la comunautat araba èra dirigida per lei clans husseini (que son cap èra mufti de Jerusalèm) e nashashibi (que s'alièron amb lei Jordanians). En 1936, una grèva generala organizada per d'Arabes entraïnèt d'esmogudas grèvas dins la region e l'aparicion d'una guerilha araba independentista. Per amaisar la situacion, Londres enebiguèt la perseguida de l'imigracion jusieva e comencèt de preparar la division dau país. Ansin, en 1937, una comission prepausèt de lo devesir entre tres entitats : un estat jusieu, un estat arabe e una zòna internacionala. Aqueu plan agravèt la crisi e la guerilha prenguèt mai d'importància fins a son anientament per l'armada britanica en març de 1939.
Pasmens, la meteissa annada, lo començament de la Segonda Guèrra Mondiala entraïnèt un revirament totau dau Reiaume Unit. D'efèct, per se conciliar lei país arabes, lei Britanics decidèron de donar l'independéncia a Palestina (sensa partiment) a l'eissida d'un periòde de dètz ans, de limitar estrictament l'imigracion jusieva e d'instaurar un self government immediat. Lei sionistas acceptèron pas aqueu plan e comencèron de s'opausar ais autoritats britanicas. D'un biais pus susprenent, leis Arabes lo refusèron tanben.
La revirada dau plan de partiment de l'ONU
L'externacion dei jusieus per leis Alemands durant la Segonda Guèrra Mondiala trevirèt l'opinion publica mondiala e la politica britanica en Palestina foguèt fòrça criticada. Per agravar la situacion, una guerilha jusieva comencèt d'atacar lei fòrças britanicas desplegadas dins la region. En particular, tre 1946, leis Estatsnunidencs sostenguèron la solucion d'un partiment. Ansin, en 1947, Londres aprofichèt la fin de son mandat sus la region (prevista en 1948) per fisar l'organizacion dau partiment a l'ONU.
L'organizacion internacionala prepausèt donc un plan de partiment lo 29 de novembre. Acceptat per la màger part deis organizacions jusievas (franc de l'Irgoun), foguèt refusat per la comunautat araba sostenguda per lei país arabes. Lo meteis mes, de combats comencèron d'opausar lei movements paramilitars jusieus (Haganah e Irgoun) e arabes. Pasmens, en despiech d'aquelei trèbols, lei Britanics contunièron de preparar son retirament de la region. Ansin, lo 15 de mai de 1948, un jorn après la data oficiala de la fin dau mandat britanic en Palestina, lei Jusieus proclamèron la creacion de l'estat d'Israèl entraïnant lo començament de la Premiera Guèrra Israeloaraba.
L'èra Ben Gourion
Tre sa fondacion, Israèl deguèt faciar l'ostilitat de sei vesins que mobilizèron seis armadas per l'envaïr. Pasmens, l'estat novèu poguèt aprofichar leis institucions sionistas per formar rapidament una administracion e una armada. D'efèct, sota l'influéncia de militants socialista, lo movement sionista s'èra dotat d'institucions quasi estatalas. La pus importanta èra l'Histadrout (« Federacion generala dei trabalhaires d'Eretz Israèl » en occitan) qu'èra una mena de sindicat tenent un ròtle d'entrepreneire (cooperativas, kibboutzim, mochavim...), de caissa sociala (assegurança malautiá...), d'institucion educativa e cultura (ret d'escòlas obrieras, associacions culturalas e esportivas...) e fòrça paramilitara amb la Haganah (45,000 òmes en 1947). Pasmens, fau tanben citar l'Agéncia jusieva que formèt la basa dau govèrn, l'Assemblada deis elegits que prefigurava la Knesset e lo COnseu nacionau que teniá un ròtle administratiu important regardant la gestion dei tèrras, de l'educacion, de la santat e deis afaires sociaus.
Aqueleis estructuras permetèron a Israèl de mobilizar una armada pus importanta que lei fòrças de la coalicion araba. Ansin, après una premiera trèva de quatre setmanas (11 de junh - 8 de julhet), leis Israelians capitèron de rebutar leis atacas arabas. En parralèl, expulsèron de centenaus de miliers d'Arabes dei regions conquistadas (au mens 500,000 refugiats en octòbre de 1948). Puei, après una segonda trèva, contunièron d'avançar per ocupar la màger part de Palestina. Entre lo 24 de febrier e lo 20 de julhet, leis estats arabes vesins acceptèron de signar d'alta-au-fuòc. La linha de frònt venguèt la novèla frontiera d'Israèl. Pus favorable que lo partiment dei Nacions Unidas, permetèt a l'estat novèu d'annexar lei tres quarts dau territòri palestinian.
Premier Ministre durant la guèrra, lo trabalhista David Ben Gourion dominèt la vida politica israeliana fins a 1963 gràcias a d'alianças amb de partits religiós entre 1948 e 1955 e amb de partits de senèstra entre 1955 e 1963. Se preocupèt de formar un estat fòrt gràcias a una politica favorizant lei fòrças armadas e l'imigracion. D'efèct, pertocant la defensa, organizèt una armada eficaça (Tsahal) e desvolopèt una industria militara. Assaièt tanben d'alargar lei limits d'Israèl e d'afeblir lei país vesins. Per exemple, en 1956, participèt a l'ofensiva francobritanica còntra Egipte (crisi de Suèz). L'armada israeliana ataquèt per suspresa Sinai mai deguèt se'n retirar sota la pression comuna deis Estatsunidencs e dei Sovietics.
La politica d'imigracion de Ben Gourion aguèt en revènge de resultats pus mitigats. D'efèct, per aumentar rapidament la demografia israeliana, encoratjèt l'arribada de Sefarades. Pasmens, originaris de país arabes, foguèron mau aculhits per la majoritat asquenasita, sustot eissida d'Euròpa Centrala e Orientala. Aquò rompèt donc l'equilibri politic format a la creacion d'Israèl e renforcèt pauc a pauc la drecha sionista e religiosa.
Lei govèrns de Levi Eshkol e de Golda Meir
thumb|right|Esquèma simplificat de la [[Guèrra dei Sièis Jorns.]]
Lei trabalhistas Levi Eshkol (1967-1969) e Golda Meir 1969-1974) succediguèron a David Ben Gourion. Durant son periòde, deguèt faciar lei progrès de la drecha, lo maucontentament dei Sefarades e un periòde de tensions fòrtas amb lei país arabes. D'efèct, en 1967, Egipte comencèt de mobilizar sei fòrças lòng de la frontiera. Pasmens, entre lo 5 e lo 10 de junh, Israèl decidèt de menar una tiera d'atacas preventivas. Suspresas, leis armadas arabas subiguèron una desfacha cosenta e Israèl ocupèt Sinai, Cisjordania e Golan. Dins aquò, lo país ebrieu deguèt d'ara endavant administrar divèrsei territòris poblats de milions d'Arabes.
De mai, l'amplor de la desfacha favorizèt l'emergéncia de movements terroristas menent una guèrra de secutament (incursions frontalieras, atemptats...). En particular, foguèt lo cas dau movement Setembre Negre que foguèt l'autor d'una presa d'espectaclosa durant lei Jòcs Olimpics de Munic en 1972. En parallèl, sostenguda per l'URSS, Egipte sostenguèt una guèrra limitada lòng dau canau de Suèz de 1967 a 1970. Puei, en 1973, una novèla coalicion araba organizèt una ataca generala còntra Israèl.
Dicha guèrra de Kippur, aqueu conflicte durèt dau 6 au 25 d'octòbre de 1973. Per lo premier còp de son istòria, Tsahal enregistrèt de desfachas e de pèrdas duras. Pasmens, leis Israelians capitèron finalament de rebutar leis armadas arabas. Ansin, l'armada israeliana capitèt de passar lo canau de Suèz e de menaçar Damasc. Dins aquò, la guèrra demostrèt lei progrès dei fòrças arabas e Golda Meir foguèt obligada de laissar lo poder en abriu de 1974.
Lo govèrn Yitzhak Rabin e la division dei trabalhistas
En 1974, lei trabalhistas aguèron de dificultats per ganhar leis eleccions legislativas. Deguèron tanben faciar una oposicion de drecha pus virulenta, especialament dins lei colonias. D'efèct, a partir de 1968, lo govèrn israelian aviá començat d'installar de colonias jusievas dins de territòris palestinians ocupats. Son objectiu èra de'n preparar l'annexion.
Dirigit per Yitzhak Rabin, lo govèrn foguèt rapidament minat per la rivalitat entre son Premier Ministre e son Ministre de la Defensa, Shimon Peres. Aquò entraïnèt la fragmentacion dau partit trabalhista. De mai, son aliança amb lei partits religiós foguèt fragilizada per lo liurament d'avions de combat durant un jorn de sabat en 1976. Fin finala, un escandòl financier entraïnèt la demission de Rabin e la premiera victòria de la drecha dau Likoud en mai de 1977.
Lo govèrn de Menahem Begin
Diplomaticament e militarament, Begin foguèt tanben fòrça actiu. En 1978-1979, acceptèt de negociar amb Egipte la signatura d'un tractat de patz en cambi dau retirament isralian de Sinai. Aquò permetèt donc a Israèl de normalizar sei relacions amb son vesin pus poderós e d'empedir la formacion d'una novèla coalicion araba. En revènge, l'invasion de Liban, decidida en junh de 1982, per i destrurre l'Organizacion de Liberacion de Palestina (OLP) foguèt pus mitigat. L'armada israeliana i subiguèt de pèrdas importantas e sa participacion ai chaples de Sabra e Chatila la descreditèt d'un biais duradís. De mai, a tèrme pus lòng, aquò i entraïnèt l'aparicion dau movement Hezbollah qu'es vengut un adversari acarnat de l'estat ebrieu.
Lo periòde de Yitzhak Shamir
A la fin dau periòde Begin, Israèl èra diplomaticament isolat en causa de sa preséncia en Liban e economicament afeblit per de crisis intèrnas (inflacion, grèvas...). Leis eleccions de 1984 donèron ges de resultat clar e trabalhistas e Likoud deguèron formar ensems de govèrns dirigits per Yitzhak Shamir (1983-1984 e 1986-1992, Likoud) e per Shimon Peres (1984-1986). Retirèron l'armada israeliana de Liban (franc d'una zòna de dètz quilomètres au sud) en 1985 mai son accion foguèt sovent paralizat per lei desacòrdis entre lei dos partits e per de rivalitats intèrnas. Autra dificultat dau periòde, lo començament d'una insureccion populara dins lei territòris palestinians ocupats (Premiera Intifada) que minèt pauc a pauc l'armada e la societat israelianas. En particular, lo movement islamista Hamas organizèt plusors atemptats saunós
Lo retorn dei trabalhistas e leis acòrds d'Òslo
Descreditat per sei politicas economicas marridas, lo Likoud perdiguèt leis eleccions de 1992. Yitzhak Rabin tornèt venir Premier Ministre amb un programa centrat sus la conclusion d'una patz amb lei Palestinians per arrestar l'Intifada. Acceptèt donc de negociar amb l'OLP de Yasser Arafat. En despiech dei criticas veementas de la drecha, un procès de patz, dich acòrds d'Òslo, foguèt acceptat per lei dos camps. Pasmens, dins un contèxte de multiplicacions deis atemptats organizats per leis islamistas e lei religiós jusieus, de tensions grèvas devesiguèron la societat israeliana entre partisans e adversaris dau procès d'Òslo.
Assassinat lo 4 de novembre de 1995 per un ultranacionalista, Yitzhak Rabin foguèt remplaçat per Shimon Peres. Assaièt de perseguir lo procès de patz. Dins aquò, en febrier-març de 1996, cinc atemptats organizats per lo Hamas descreditèron lei trabalhistas e permetèron la victòria dau Likoud ais eleccions legislativas de 1996.
Lo premier govèrn de Benyamin Netanyahou
Après sa victòria electorala, lo cap dau Likoud, Benyamin Netanyahou formèt un govèrn amb lei partits religiós. Sensa refusar oficialament leis acòrds d'Òslo, capitèt d'alentir lei negociacions amb d'exigéncias inacceptablas per lei Palestinians. De mai, encoratjèt la perseguida de la colonizacion jusieva en Cisjordania e a Jerusalèm. Pasmens, en octòbre de 1998, deguèt acceptar una represa dei negociacions sota la pression de Washington. Aquò causèt la rompedura de sa coalicion governamentala e d'eleccions anticipadas en mai 1999.
Lo govèrn d'Ehoud Olmert
Successor d'Ariel Sharon coma cap de Kadima, Ehoud Olmert venguèt Premier Ministre après leis eleccions de març de 2006. Refusèt de tornar prendre lei negociacions amb lei Palestinians e contunièt leis operacions militaras en Cisjordania. En julhet de 2006, aquò entraïnèt de tensions vivas amb lo Hamas, qu'aviá prés lo contraròtle de Gaza, e lo Hezbollah qu'ataquèt una patrolha frontaliera israeliana per sostenir lei Palestians. En reaccion, Olmert decidèt d'envaïr Liban per i destrurre lo movement chiita libanés mai l'ataca s'acabèt sensa resultat probants après un mes de guèrra. Descreditat per aquela revirada, Olmert aguèt de dificultats per mantenir son govèrn e foguèt finalament obligat de demissionar après un afaire de corrupcion.
Lo retorn de Benyamin Netanyahou
Après un brèu govèrn Tzipi Livni (Kadima), Benyamin Netanyahou foguèt tornat elegir Premier Ministre en febrier de 2009. Formèt un govèrn fòrça marcat a drecha e adoptèt una politica centrada sus la perseguida e l'acceleracion de la colonizacion. Aquò suscitèt de crisis militaras regularas amb lo Hamas a Gaza en 2012 e en 2014. Pasmens, permet pas de resòuvre la question deis inegalitats economicas que comença de preocupar una partida de la societat israeliana. De mai, son sostèn ai revendicacions religiosas causa tanben de tensions entre laïcs e religiós.
Broad Peak
Broad Peak ò Falchen Kangri (8,051 m) es una montanha d'Imalaia situada lòng de la frontiera entre Paquistan e China. Es la dotzena cima pus auta dau mond.
Saxon-Sion
Saxon-Sion es una comuna francesa, situada dins lo departament de Meurthe e Mosèla e la region del Grand Èst.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Victoria Justice
thumb|Victoria Justice Victoria Justice (nascuda lo 19 de febrièr de 1993) es una actritz, cantaira, e dançaira americana.
Ortiporio
Ortiporiu en còrs (Ortiporio en francés) es una comuna corsa, situada dins lo departament de Nauta Corsega‎ e la region de Corsega.
Geografia
Ortiporio Es una municipalitat de l'interiora de l'isla, en la anciana pieve de Casacconi. Es limitrophe del « territòri de vida » Castagniccia a la extrêmité septentrionala del Parc natural regional de Corsega. Fa partida de la « pichona Castagniccia », una microrégion a fòrta densitat umana antany.
Istòria
Lo luòc i aviá ocupat dempuèi longtemps.
Le site était occupé depuis très longtemps.
Vatteville-la-Rue
Geografia
Comuna del Roumois.
Commune du Roumois.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Sent Mauvire
Toponimia
250px|Panèl d'intrada a Sent Mauvire.
Del latin 'Baudilius' amb cambiament b-/m-, z-/v- (coma en: laudare>lauvar) e rotacisme -l-/-r-.
American Israel Public Affairs Commitee
American Israèl Public Affairs Committee (AIPAC) (Comitat de Relacions Publicas entre los Estats Units e Israèl), es un lobby estadounidenc que realiza de prètzfaches a Washington DC, dins lo Congrès dels Estats Units e dins l'Ostal Blanc, en favor de manténer una estrecha relacion entre l'Estat d'Israèl e los Estats Units. Se descriu a se meteis coma un Lobby israelian als Estats Units. Es una organizacion sens ànim de lucre amb una granda quantitat de membres, en i comprenent entre eles senadors e congresistes de democratas, republicans e de senadors independentes. Lo AIPAC es finançada per las contribucions de los sieus membres. Lo AIPAC a un ample supòrt dins lo Congrès e dins lo Senat dels Estats Units, lo supòrt entre los membres del Congrès compren a la majoritat de membres tant del Partit Republican cossí del Partit Democrata. A la Conferéncia de la AIPAC de l'an 2011 i assistiguèt aperaquí las 2 tresenas parts del Senat e dels USA e las 2 tresenas parts de la Cambra de Representantas dels USA, comprés lo President dels Estats Units: Barack Hussein Obama, Hillary Rodham Clinton, lo cap de la majoritat dins lo Senat, Harry Reid, e lo pòrtavotz de la Camara John Boehner. La conferéncia annala de la AIPAC es la segonda conferéncia en assisténcia, solament per darrièr en nombre d'assistents del discors sus l'Estat de la Nacion.
AIPAC Se formèt pendent l'administracion del President dels Estats Units Dwight D. Eisenhower, E dempuèi a ajudat alavetz a assegurar l'ajuda e lo supòrt dels Estats Units dins l'Estat d'Israèl.
Mòrtamar
Mòrtamar o benleu Mòrta Mar (Mortemart en francés) es una comuna lemosina situada dins lo departament de la Nauta Vinhana e la region de la Novela Aquitània, ancianament de Lemosin.
Geografia
miniatura|centre|Situacion de Mòrtamar en Nauta Vinhana
Charlotte's Web (libre)
Charlotte's Web es un roman escrich per E. B. White e publicat en 1952. Es un classic de la literatura d'enfància e de joinessa. Lo roman conta l'istòria d'un pòrc nomenat Wilbur, e son amistat amb una aranha nomenada Charlotte.
Fenotipe
alt=Trois photos de fleurs de pétunia, chaque fleur étant colorée différemment|vinheta|Variacion fenotipica de la color de las flors per la [[petúnia.]] En genetica, lo fenotipe es l'ensemble dels trachs observables d'un organisme. Plan sovent, l'usatge d'aqueste tèrme es mai restrictiu : lo fenotipe es alara considerat al nivèl d'un sol caractèr, a l'escala cellulara o encara moleculara. L'ensemble dels fenotipes observables pels individús d'una espècia donada es a vegada nomenat lo fenòma.
Aqueste concèpte de fenotipe es definit per oposicion al genotipe, l'identitat dels allèles que caracteriza lo genòma d'un individú. Per unes trachs simples, la correspondéncia entre lo genotipe e lo fenotipe es dirècta, e ambedoas fonts d'informacion son redondantas. Pasmens, gaireben totes los caractèrs (los caractèrs qualitatius) dependon de multiples gèns, e l'influéncia del mitan (l'environament ont l'organisme se desvelopa e viu) pòt èsser un factor determinant. Dins aqueste cas, lo genotipe permet pas de preveire précisament lo fenotipe de l'individú, mas sonque d'estimar sa valor mejana.
Enjòcs
La classificacion dicha classica o tradicionala èra dominanta fins alara la segonda mitat del sègle XX. Fondada sus de caractèrs multiples (biologics, fenotipics, fisiologic), se piejava sul postulat de basa, que lo gra de semblança es correlat al gra de parentat. Aqueste metòde ven pauc pertinent, quand s'aplica als caractèrs morfologics o fisiologics en rason de las analogias : de semblanças entre èssers vivents o taxons, pòdon en efièch èsser atribuida a una ascendéncia comuna.
La plasticitat fenotipica es un dels factors adaptatius de las espècias dins los contèxtes cambiadisses o dificils.
Mesura, observacion
Tradicionalament, lo fenotipe es mai aisit a mesurar que lo genotipe. La genetica classica utiliza l'observacion dels fenotipes per deduire las foncions dels gèns. D'experiéncias de crodament permeton d'estudiar las interaccions. Es alara que los primièrs geneticians foguèron capables de trabalhar sens coneissença dels mecanismes de la biologia moleculara. La pèrda de diversitat genetica pòt la réduire fòrça e demenir l'escasença de subrevida d'una populacion veire d'una metapopulacion.
La preia de variacions fenotipicas degudas a las variacions geneticas es un element fondamental de l'evolucion per seleccion naturala. La valor selectiva (fitness) d'un individú resulta de sos trachs d'istòria de vida, influenciats per la contribucion de milièrs de caractèrs. Sens variacion fenotipica aritabla, totes los individús aurián la mèsma valor selectiva e l'evolucion seriá deguda sonque a l'azard (deriva genetica).
La relacion entre lo fenotipe P e lo genotipe G d'un individú es sovent conceptualizad per l'equation P = G + E, ont E representa l'efièch de l'environament sul fenotipe, considerat gaireben sempre coma aleatòri. Al nivèl de la populacion, una relacion similara pòt èsser definida per la variança fenotipica Var(P) (la variança dels fenotipes dins la populacion): Var(P) = Var(G) + Var(E). Var(G) representa la variança genetica dins la populacion, eVar(E) la variança environamentala. Aquesta relacion pòt èsser complexificada prenent en compte per exemple d'interaccions entre lo genotipe e l'environament, jos la forma d'un tèrme de covariança entre G e E.
Diferents nivèls de definicion del fenotipe
Lo fenotipe pòt èsser observat als diferents nivèls d'organizacion dels organismes vivents, se remembre mai sovent los tres nivèls seguents :
Richard Dawkins es a l'origina d'un concèpte novèl de fenotipe, le fenotipe espandit, prenent en compte la totalitat dels impactes dels gèns sus l'organisme e son environament.
Fenotipe uman
Segon un estudi de l’Institut Pasteur e del CNRS portant sul patrimòni genetic de 210 individús representatius dels diferents tipes de populacion dins lo mond e après comparason de mai de 2,8 milions de marcaires polimòrfes (zone de variabilitat) repartits suls cromosòmas, semblariá que las grandas diferéncias umanas, tanben al nivèl de l’aparéncia (color de la pèl, d'uèis, morfologia) que de la sensibilitat a la malautiás, sián degudas a la variacion de solament 582 gèns que las mutacions donèron un avantatge selectiu a aquestes que los portavan.
Lantarón
Lantarón es una comuna d'Alaba dins la comunautat autonòma espanhòla del País Basc.
Fenotipe
Fenotipe uman
Per exemple, constatèron que lo gèn CR1, implicat dins la severitat de las atacas de paludisme, possedisson un variant trobat pels Asiatics, 85 % dels Africans mas absent pels Europèus.
En laboratòri
La determinacion del fenotipe es un metòde d'identificacion dels organismes, en laboratòri. Atal, s'identifica los bactèris selgon lor fenotipe enzimatic; tanben, s'estudia las cellulas sanguinas (subretot las cellulas immunitàrias) segon lor fenotipe d'expression proteica. Se classifica tanben los linfocits segon lor fenotipe d'expression : los limfocits exprimissent l'antigèn de superfícia CD3 (se nota alara CD3+) son de linfocits T, las cellulas CD19+ son de linfocits B, etc.
Sarjac
Sarjac (Sergeac en francés) es una comuna d'Occitània, dins la region istorica de Perigòrd, administrada per lo departament de Dordonha de la region de Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
La prononciacion es [ʂær’ʣa]. Las fòrmas ancianas son Sancta Maria de Sergiaco, en latin, en 1053, Serjac en 1290, Sargiacum, en latin, al sègle XV, Sergacum, en latin, al sègle XV, Sargeac en 1781. Sarjac ven d'un nom latin d'òme, Servius (Chantal Tanet e Tristan Hordé), Cervius o Servius (Dauzat e Rostaing), Servius o Sergius (site de las comunas de Dordonha), emb lo sufixe -acum, , , latinizacion del sufixe celtic -acon.
Haguenau
Hàwenàu (Hagenau en alemand, Haguenau en francés) es una comuna alsaciana. Es administrativament del departament del Bas Ren e de la region del Grand Èst.
Geografia
thumb|left|Lo Gròs roure e la capèla, en la [[bòsc de Haguenau|Bòsc sant.]]
Haguenau A situat a aperaquí trenta cinc quilomètres al nòrd de Estrasburg. Es la quatrena vila la mai poblada de Alsace, e la segonda la mai poblada del Bas-Rhin. Aquela municipalitat a la particularité d'aver un territòri fòrça vast (çò de mès vast de Alsace). Aquel territòri compren sustot la mai vast bòsc de la region, #que marca una reala césure al se de la plana de Alsace. D'aquel fach, la part alsacienne situada al nòrd d'aquel bòsc a nomenat lo En mai de-Bòsc pels Alsaciens. Haguenau A situat al sud d'aquel bòsc.
thumb|left|Le Gros chêne et la chapelle, dans la [[forêt de Haguenau|Forêt sainte.]]
Haguenau est située à environ trente-cinq kilomètres au nord de Strasbourg. C’est la quatrième ville la plus peuplée d’Alsace, et la deuxième la plus peuplée du Bas-Rhin. Cette commune a la particularité d’avoir un territoire très vaste (le plus vaste d’Alsace). Ce territoire comprend notamment la plus vaste forêt de la région, qui marque une réelle césure au sein de la plaine d'Alsace. De ce fait, la partie alsacienne située au nord de cette forêt est nommée l’Outre-Forêt par les Alsaciens. Haguenau est située au sud de cette forêt.
Istòria
left|thumb|[[Mart (mythologie)|Mart Mider acompanhat d'un brau (començament de la ), trobat en la bòsc de Haguenau]]
Hangenbieten
Hangenbieten en alemannisch (Hangenbieten en francés) es una comuna francesa del departament del Bas Ren e de la region d'Alsàcia.
Haguenau
Istòria
La vila i auriá #èsser fondada per Frédéric de Hohenstaufen, dicha lo Borgne, paire de Frédéric Barberousse, sus l' isla de la Moder. En 1164, Frédéric E, dicha Barberousse, emperaire del Sant-Empèri romain germanique, #redigir la charte de Haguenau, #que octroyait dins la vila un cèrt nombre de dreches e privilègis, e #far de la vila lo sieu luòc de residéncia favorita (existís encara uèi qualques bastissas en portant lo sieu nom). Per la sortida en crosada, Frédéric Barberousse i aviá donat cita a Haguenau dempuèi los primièrs jorns d'abril 1189. Frédéric Barberousse, Emperaire del sant Empèri romain germanique, Philippe-Auguste, rei de França, e Richard Cœur-de-Leon, rei de Angleterre, avián preparat l'expedicion. Barberousse #Partir lo primièr al cap de « #cent mil òmes », disiá-se. #Partir pel Danube per prene Constantinople en direccion de Jerusalem. Barberousse, En rota cap a la Tèrra Santa, se #estofar en 1190 al passatge d'un riu.
Hangenbieten
Geografia
Hangenbieten A situat a 2 km del aeropòrt d'Estrasburg Entzheim e a 10 km a l'oèst del centratz vila de Estrasburg. Lo vilatge a traversat pel canal de la Bruche, longé de la siá pista cyclable en connectant Estrasburg a Molsheim.
Hangenbieten est situé à 2 km de l'aéroport de Strasbourg Entzheim et à 10 km à l'ouest du centre ville de Strasbourg. Le village est traversé par le canal de la Bruche, longé de sa piste cyclable reliant Strasbourg à Molsheim.
Haguenau
Istòria
En en novembre 1918 un soviet s'i organiza coma en d'unas autras vilas alsaciennes e desapareis amb l'intrada de las tropas francesas.
Començament 1945 la vila sofrís fòrça en lo moment de l'ofensiva alemanda de la operacion Nordwind. Dintre los meses de genièr e març, Haguenau, dirèctament situada sus la linha de tèsta, A la Desliurança, lo camp de Haguenau a especializat en lo internement de femnas soupçonnées de collaboracion (veire collaboracion femenina).
left|thumb|[[Mars (mythologie)|Mars Mider accompagné d'un taureau (début du ), trouvé dans la forêt de Haguenau]]
La ville aurait été fondée par Frédéric de Hohenstaufen, dit le Borgne, père de Frédéric Barberousse, sur l’île de la Moder. En 1164, Frédéric I, dit Barberousse, empereur du Saint-Empire romain germanique, rédigea la charte de Haguenau, qui octroyait à la cité un certain nombre de droits et privilèges, et fit de la ville son lieu de résidence favori (il existe aujourd’hui encore quelques bâtiments portant son nom). Pour le départ en croisade, Frédéric Barberousse avait donné rendez-vous à Haguenau dès les premiers jours d’avril 1189. Frédéric Barberousse, empereur du saint Empire romain germanique, Philippe-Auguste, roi de France, et Richard Cœur-de-Lion, roi d’Angleterre, avaient préparé l'expédition. Barberousse partit le premier à la tête de « cent mille hommes », disait-on. Ils partirent par le Danube pour rejoindre Constantinople en direction de Jérusalem. Barberousse, en route vers la Terre Sainte, se noya en 1190 au passage d’une rivière.
Ville libre d’Empire (Freie Reichsstadt) à partir de 1262, Haguenau intègre la Décapole à sa création le 28 , et en devient le chef-lieu. thumb|Plan de Haguenau (1700) Elle perd, selon l'interprétation qui est faite par les Français du très ambigu Traité de Münster, son statut de ville libre en 1648. Or, avec les villes de la Décapole, Haguenau ne l'entend pas de cette oreille, dans la mesure où ce traité garantit également aux villes libres leur immédiateté d'Empire. Haguenau ne souhaite nullement rejoindre la France, et veut rester une ville allemande indépendante. Louis XIV décidant de soumettre la Décapole par la force, la ville, y compris le fameux château impérial, est détruite en 1677 par les troupes de son général Montclar. Tout est incendié (à l'exception des églises) et pillé, des massacres sont commis, et ce par deux fois! afin de faire passer toute velléité de révolte aux Haguenoviens. Haguenau, avec l'ensemble des villes de la Décapole, finit par se soumettre en 1680.
En novembre 1918 un soviet s'y organise comme dans d'autres villes alsaciennes et disparaît avec l'entrée des troupes française.
Début 1945 la ville souffre beaucoup lors de l’offensive allemande de l’opération Nordwind. Entre les mois de janvier et mars, Haguenau, directement située sur la ligne de front, À la Libération, le camp de Haguenau est spécialisé dans l’internement de femmes soupçonnées de collaboration (voir collaboration féminine).