cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Quetzalcoatlus
Es pterosaures gegants de Texas fogueren pas trapats en jadiments marins mès ena sorra des riberes d'un sistema flumal que, pendent eth cretacèu tardiu, erá a 400 Km dera costa mès proche.
I a pas evidencies geologiques d'aiges fresques doçes en aguesta area. Quetzalcoatlus demoraua més coma una voltor, minjant bèsties mortes. Eth són long còth qu'era adaptat pr'açò. Podiá hér plan de distancies ena cerca de minjar. Mès enqüera i a plan de dubtes. Erá possible auer aguest còth ? E podiá minjar shens dents ? Damb tot, i a evidencies qu'eren àrees banhades de tant en tant. Tot açò permet pensar ena possibilitat qu'eth Quetzalcoatlus aués profeich d'eth són bec long e punchant entà cercar moluscs e crancs que demorauen ena aiga.
Es pterosaures deth Big bend National Park son plan especiaus pr'amor que son és mès grani e tanben es reptils voladors mès falquetants dera terra. Es jadiments son deth cretacèu tardiu. Sonque uns paucs metres jos era termièra deth terciari e un pòc mès en naut e i a pas ne dinosaures ne pterosaures. Andús grops de reptils s'escandiren en eth madeish temps e sai-que pes madeishes arrasons.
Bibliografia
The Illustrated Directory of Dinosaurs and other prehistoric creatures, Greenwich Editions, 2005.
Frankenstein
Frankenstein pòt designar:
Cinèma
thumb|right|260px|Boris Karloff dins lo ròtle del mostre de Frankenstein (fotografia promocionala del film La Promesa de Frankenstein, 1935.
Vielar (omonimia)
Vielar pòt estar :
Valencia del Mombuey
Valencia del Mombuey es un municipi de la província espanhòla de Badajoz e de la Comunautat Autonòma d'Extremadura.
Valencia del Ventoso
Valencia del Ventoso es un municipi de la província espanhòla de Badajoz e de la Comunautat Autonòma d'Extremadura.
Unzent
Unzent ( Unzent en francés) es una comuna occitana, situada dins lo departament d'Arièja e la region de Miègjorn-Pirenèus.
Valle de la Serena
Valle de la Serena es un municipi de la província espanhòla de Badajoz e de la Comunautat Autonòma d'Extremadura.
Sainte-Radegonde (Sòna e Léger)
Sainte-Radegonde  es una comuna francesa administrada per lo departament de Sòna e Léger de la region de Borgonha Franca Comtat.
Bazar
Un bazar designa un mercat urban d'origina pèrsa que permet de crompar de bens o de servicis. Es generalament un quartier important per l'activitat economica d'una vila e pòu ocupar unei carrieras.
La Cuevona
right|300px La Cuevona (valent a díser ) o la Cuevona de Cueves (per'mor de correr en parallèl de l'arrivet de Cueves qui trauca l'espeluga) que's tròba au vesinatge de Cueves, dens la parròquia de Xuncu e lo conselh asturian de Ribeseya. Aquera espeluga que's pòt traversar en veitura e qu'ei lo sol passatge entà las veituras au vilatge de Cueves.
Mosqueta Goharshad
La Mosqueta Goharshad es una mosqueta de la vila iraniana de Mashad. Fuguèt bastida en 1418 a la demanda de Goharshad, frema dau sobeiran timurida Shah Rukh. Puei, lo bastiment fuguèt transformat durant lo periòde safavida. Pasmens, en 1911, un bombardament rus endomatjèt lo dòma.
Nise da Silveira
Nise da Silveira (Maceió, Brasil, 15 de febrièr de 1905 - Rio de Janeiro, 30 d'octobre de 1999 ) foguèt una celèbra metgessa psiquiatra brasiliana. Es coneguda mai que mai per son tractament per zooterapia dels malauts psiquiatrics.
Obtenguèt sos diplòmas a Salvador Bahia durant los ans 1930, e foguèt alara l'unica femna entre 157 òmes. Amiga de Carl Jung, se posicionèt de longa contra divèrsas terapias que sentissiá agressivas, coma per exemple l'electroconvulsivoterapia, l'insulinoterapia e la lobotomia.
Fondèt lo Museu de Imagens do Inconsciente e la  Casa das Palmeiras (en occitan: "Ostal dels Palmièrs"), ont los malauts, considerats coma de visitaires, fasián d'estapas per se tornar inserir completament dins la societat.
Sindicat
Un sindicat es un gropament de personas fisicas o moralas format per la defensa o la gestion d'interés comuns.
Tropeognathus
Tropeognathus siguèc un genre de pterosaure apertenhent ara familha des Criorhynchidae que demorèc en eth cretacèu, en eth Brasil. Era longada des sues ales erá de 6.2m.
Ua clusca completa damb ua dentadura inferior e ua baisha dentadura aillada documentaren un nau pterosaure ena Formason de Santana, en Brasil. Era sua caracteristica especiau ei qu'auie ua cresta mieja redonda en eth fin deth bec. Aguesta cresta auie era forma d'ua quilha e pr'açò l'aperaren Tropeognathus (dentadura de quilha).
Ua auta cresta més cuerta e destalhant se desvolopava en eth darrièr dera clusca. Era dentadura auie 26 dents en naut e 22 en baish. Era funcion des crestes erá probadíssament hidrodinamica. Tropeognathus minjava peish. Damb era quilha deth bec cercava ena aiga pera superficie deth mar. Era clusca erá tau longa qu'auia d'éster estabilizada damb era cresta. Açò sauvava massa muscular en eth còth e tanben pes.
Tropeognathus ei luenh d'éster conegut sonque damb dus especies retipades per dus individús. Era longada des clusques erá de 63 i 67 cm. Tropeognathus robustus auie ua longada d'ales de 6.2 m e pr'açò qu'ei eth pterosaure més gran trapat ena Formacion de Santana.
Era cresta en eth fin deth bec erá ua reminiscencia dera cresta qu'auie Cryorhynchus, trapat ena Cambridge Greensand, en Anglaterra. Tanben ei suggerit que Tropeognathus auia d'éster enclausat tanben ena familha des Cryorhynchidae.
Bibliografia
The Illustrated Directory of Dinosaurs and other Prehistoric Creatures, Greenwich Editions, 2005.
Zervanisme
Lo Zervanisme èra una religion de l'Empèri Pèrsa, ja conegut durant lo periòde Aquemenida. Fuguèt una religion basada sus una dualitat estricta entre lo Ben e lo Mau. Lo Zoroastrisme adoptèt una partida de sei rites, benlèu ai sègles VIII o IX avC.
Valle de Matamoros
Valle de Matamoros es un municipi de la província espanhòla de Badajoz e de la Comunautat Autonòma d'Extremadura.
Sainte-Croix-sur-Mer
Geografia
Santa-Crotz-sus-Mar es una municipalitat del Calvados situada en lo Bessin a quatre quilomètres de Creully, quinze quilomètres de Bayeux e dètz-e-uèch quilomètres de Can. Aperten a la comunitat de municipalitats de Bessin, Seulles e Mar.
Sainte-Croix-sur-Mer est une commune du Calvados située dans le Bessin à quatre kilomètres de Creully, quinze kilomètres de Bayeux et dix-huit kilomètres de Caen. Elle appartient à la communauté de communes de Bessin, Seulles et Mer.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Chastèlperron
Chastèlperron (Châtelperron en francés) z-es 'na comuna de Barbonés situada dinc lo departament d'Alèir.
Istòria
Lo primèir possessor conegut de la tèrra de Chastèlperron saguèt Guichard de Castro Petri que la reconeissiá detenir dau senhor de Beaujeu en 1132. En 1215, Estève, filh de Reinèir de Chastèl Perron, z-èra vassau dau senhor de Borbon.
En 1220, Vilhelmus de Castro Petri o Castropertis, z-èra senhor de Sant Leon, Vau Mas, Liernolles e Lenax.
En 1329, Chastèlperron saguèt restachat, per lo maridatge d'Isabèla de Chastèlperron a Robèrt Dauphin de Jaligny, a la tèrra de Jaligny. Demorará aitau entrò au començament dau sègle XV e, aprèp èstre estat quauques ans proprietat de Claude Montaigu, será vendut a Jacme I de Chabanas, senhor de La Paliça, lo 17 de mai de 1443, per.
Sent Júrian
Sent Jurian [sɛ̃ˈdzyʁjɔ] (Saint-Julien-de-Coppel en francés) es una comuna auvernhata dau departament dau Puèi de Doma e la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament d'Auvèrnhe.
Nòtas
<references group="N"/>
Sent Joan Degolache
Sent Joan Degolache [sɛ̃dzwɑ̃dəguˈlaʃə] (Saint-Jean-Saint-Gervais en francés) es una comuna auvernhata dau departament dau Puèi de Doma e la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament d'Auvèrnhe.
Comunas vesinas
400px|left|Distanças e posicion relativa
Nòtas
<references group="N"/>
Governador general de Canadà
Lo governador general de Canadà (en anglés : Governor General of Canada) es lo representant del rei o de la reina de Canadà. Dempuèi lo 1èr d'octobre de 2010, aquela foncion es ocupada per David Johnston, 28en titulari del pòst a accedir a la foncion, après Michaëlle Jean.
Valle de Santa Ana
Valle de Santa Ana es un municipi de la província espanhòla de Badajoz e de la Comunautat Autonòma d'Extremadura.
Pistacha
La pistacha es un fruch produch per un arbrilhon mediterranèu dich pistachier verai (Pistacia vera).
Valverde de Burguillos
Valverde de Burguillos es un municipi de la província espanhòla de Badajoz e de la Comunautat Autonòma d'Extremadura.
Lori
Lo lori es una lenga iraniana dau sud-oèst e de l'èst dau país parlada per lei Lors e Bakhtiaris. En 2001, aviá 9,4 milions de locutors e èra la quatrena lenga d'Iran. vinheta
David Johnston
David Lloyd Johnston, nascut lo 28 de junh de 1941, es un òme d'estat canadenc, governador general de Canadà dempuèi lo 1èr d'octobre de 2010.
Macaronesia
24.25667°N, -22.47111°W
thumb|250px|Localizacon de la Macaronesia.
Macaronesia es lo nom collectiu de quatre archipièlas del Nord-Atlantic, mai o mens alunhadas de l'Africa e l'Euròpa continentalas, al larg de Portugal, Marròc fins a Senegal.
Toponimia
Lo nom ven del grèc μακάρων, astruc e νῆσοι, illas qu'èra las "illas astradas", tèrme utilizat pels geografes per designar las illas a oèst de las Colomnas d'Ercules.
Administracion
thumb|right|250px| blau: Canàrias violet: Illas Salvatjas jaune: Madèira roge: Cap Verd verd: Açòres
Geologia
Pasmens que totas las illas de Macaronesia an una origina volcanica, la natura d'aquel volcanisme sonqu'es clara dins lo cas de las Açòres, qu'emergís dirèctament sus la dorsala centroatlantica. Per las autras archipèlas, se deduch l'existéncia d'uns punchs cauds dins l'ocean Atlantic. E mai, dins unas illas situadas sus la rusca de transicion continental-oceanica, coma Lanzarote e Fuerteventura, d'apòrt de material piroclastic podèt aver estat transportat cap a la superfícia del material sedimentari de la riba continentala.
Clima
Lo clima macaronesican es determinat pels vents dominants, los alisis e lo siròc, los corrents oceanics (corrent de Canàrias) e per la latituda geografica. Va del clima occenic, temperat e umid de las Açòres e Madèira, fins al tropical suau amb pluviositat fòrça escaça e irregulara al Cap Verd.
Flòra e fauna
Las illas presentan d'ecosistemas unics compausats per una fauna e flòra endemica. Pasmens que fa pas partit geologicament del contiment african, la biodiversitat atenguèt las illas mercé a las vias aerianas e maritimas.
S'i encontra los espandiments de laurisilva, un tipe de bòsc rèsta de l'èra terciària que cobrís de zonas de Madèira, Açòres e Canàrias e son de traças d'aqueles qu'existissian en zona mediterranèa abans las Glaciacions. Lo talh dels bòscs per far de fusta e de tèrras cultivablas provoquèt una granda reculada de la vegetacion nativa, mermant la laurisilva a de reduchs pichons. Çò que tanben se passa pel Dracaena draco, present en Canàrias, Cap Verd e Marròc, e amb una bona partida de la biòta de las illas, que son en dangièr greu d'atudament.
250px|thumb|Vista de Ponta Furada, dins l'[[isla de São Jorge, Açòres.]] La flòra varia en funcion de l'altutud e de l'exposicion o non als vents umids alisis, venent del nord-èst. Atal, en Canàrias per exemple, se distinguisson d'estatges bioclimatios plan diferencats:
Illas
200px|thumb|Trescòl, [[illa de Santo Antão, Cap Verd.]] 200px|thumb|CÒsta de Pitón Grande, [[illas Salvatjas.]] 200px|thumb|Còsta nord de la [[illa de Madèira.]] 200px|thumb|Volcan a [[Fuerteventura, Canàrias.]] 200px|thumb|[[Lagoa de Sete Cidades, São Miguel, Açòres.]]
Ornithischia
Es ornitisquis o ornitischia ei un òrde escandit de dinosaures erbivòrs. Tanben son aperats Predentata. Eth nom ornitischia derive deth grèc ornitheos (audèth ) e d'ischion (articulacion pera pelvis). Son coneguts coma dinosaures damb pelvis d'audèth. Totun, es audèths que descenden des saurisquis e pas des ornitisquis.
Èran erbivòrs que demorauen en tropes e eren plan més abondants qu'es saurischis. Plan d'eri eren animals de presa des therapodes e eren més petits qu'es sauropòdes.
Caracteristiques
Er òs deth pubis des ornitisquis aponcha en baish e ena direccion dera coa, en parallèl damb er ischium e damb un supòrt en eth abdomen. Açò que hè ua estructura pelvica quadruple. Es pubis des saurisquis qu'aponchen en baish e en direccion deth cap en laudèrts ancessorals.
Es ornatisquis auien tanben hiestres anteorbitals més petites (horats deuant des uelhs ) més que non pas es saurischis e ua pelvis més grana e estable. Damb un pubis coma d'audèths, parallèl ara colomna vertebral, evolucionéc independent tres còps enquia ornitisquis, therizinosaurids e dromaeosaurids.
Es ornitisquis evolucionaren d'ua forma bipèda enquia ua forma quadrupèda coma minim tres viatges ena istòria e es van mostrar cabedisses d'adoptar es dus postures lèu lèu.
Filogenia
Es ornitisquis Genausauris eren dividits en dus classes: es Thyreophora e es Cerapoda. Es Thyreophoga enclausauen es Stegosauria ( coma eth dinosaure damb armadura Stegosaurus ) e es Ankylosauria (coma Ankylosaurus). Es Cerapoda enclausauen es Marginocephalia (Ceratopsidae e eth Pachycephalosauria) e es Ornithopoda (enclausant es dinosaures -auques coma es adrosaures e eth Edmontosaurus). Es Cerapoda son un concepte plan tardièr.
Le Bardon
Le Bardon es una comuna francesa, situada dins lo departament de Loiret e la region dau Centre e Vau de Léger.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
La municipalitat a #èsser creada en 1861.
La commune a été créée en 1861.
Rolando Hinojosa-Smith
Rolando Hinojosa-Smith foguèt un escrivan nòrd-american en lenga espanhòla e anglesa.
Nasquèt lo 21 de genièr de 1929 a Mercedes, Tèxas (Estats Units). Hinojosa escriguèt tant en espanhòl coma en anglés e es una referéncia de la literatura chicana.
Moric lo 19 d'abril de 2022 en Austin, capitala de Tèxas (Estats Units).
Chaffois
Chaffois es una comuna francesa, situada dins lo departament de Dobs e la region de la Franca Comtat.
Geografia
Chaffois Es un vilatge del Nautor-Doubs situat a aperaquí 850 mètres d'altitud. Se situa a 7 km de la vila de Pontarlier.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Bouez
Bouez en breton, Bóaèy en galò ( Bouaye en francés) es una comuna francesa, situada dins lo departament del Léger Atlantic e la region dels Païses de Léger.
Causses e Vairan
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Causses
La prononciacion es ['kαusès]. Las fòrmas ancianas son : castrum de Caucio en 1199, casalem de Caussero en 1265 [segonda man : cap a 1500], de Cauceribus en 1323, de Cauceriis en 1342, de Carceribus en 1351, de Causseribus en 1357, 1361, al sègle XVI, en 1636, de Causis en 1500-1502, Causses en 1571, Causse en 1622, 1643, 1708, Causses et Vairan/Veiran en 1740-60, Causses en 1770-72 (mapa de Cassini).
Segon Dauzat, que cita una mencion Calsanum de 990, venguda del (marrit) diccionari ortografic d'Eugène Thomas (1865), lo nom auriá conegut un reculament d'accent [implicitament, *Caussan > *Caussa]. L'origina seriá lo nom latin d'òme Calicius, amb lo sufixe -anum ; segon Hamlin, pr'amor de la situacion topografica e de las fòrmas ancianas, lo nom es pas simplament un plural de causse; la fòrma de 1199 es probablament corrompuda. Causses ven de l'ancian occitan calcièr (> calciè, TdF) « caucinièira » (cf. l'expression in furno caucerencs emplegada en 1165); après la reduccion normala d'-èrs a -ès, una etimologia populara faguèt passar lo nom a causses.
Vairan
La prononciacion es [ba'jro]. Las fòrmas ancianas son : terminio de Averano, cap a 972, ecclesiam S. Severi de Vayrano, cap a 1156, castrum de Veranio, cap a 1182, Vayrano en 1323, [villa] de Vayrano en 1342, Vayra en 1363, Vayran en 1571, 1585, de Vayrano, al sègle XVI, de Vairano en 1636, Veiran en 1708, m[étair]ie du Vairan en 1759, l'eglise de Vayran en 1740-60, Vayran en 1770-72 (mapa de Cassini).
Segon Hamlin, Vairan ven del gentilici latin Varius, amb lo sufixe -anum. Vairan èra una proprietat galloromana.
Valverde de Leganés
Valverde de Leganés es un municipi de la província espanhòla de Badajoz e de la Comunautat Autonòma d'Extremadura.
Corona danesa
La corona danesa (DKK) es la moneda nacionala de Danemarc, Groenlàndia e las Illas Feròe.
Lo simbòl ISO 4217 de la corona danesa es DKK. Es devesit en 100 øre.
thumb|left|Bilhet de 10 coronas.
Valverde de Llerena
Valverde de Llerena es un municipi de la província espanhòla de Badajoz e de la Comunautat Autonòma d'Extremadura.
Sceaux (Nauts de Sèina)
Sceaux (o Scèus ) es una comuna francesa del departament de Nauts de Sèina e de la region d'Illa de França situada dins lo sud de París.
Personalitats ligadas à la comuna
.
Justin Trudeau
Justin Trudeau (nascut lo 25 de decembre de 1971 a Ottawa, Ontàrio), es un òme politic canadian, 23n e actual primièr ministre de Canadà, en foncion dempuèi 4 de novembre de 2015.
Accedís a aquel pòste a la seguida de l'eleccion federala emportada pel Partit liberal.
Originas e vida privada
Justin Trudeau es lo fils de Pierre Elliott Trudeau, 15n primièr ministre del Canadà e de Margaret Trudeau. Los enfants de Trudeau grandiguèron a Montréal. Obten un bachelierat en literatura anglesa a l'universitat McGill e un bachelierat en educacion a l'universitat de Colómbia Britanica. En 1994, abans de viatjar amb d'amics França, Espanha, Marròc, Benin, Russiea, China, Tailàndia e Vietnam, trabalha coma expulsaire de discotèca.
De retorn al Canadà, es ensenhaire de francés a West Point Grey Academy e a l'escòla secondària Sir-Winston-Churchill a Vancouver. En 2002, torna s'establir a Montréal e comença d'estudis d'engenhaire a l'Escòla politecnica de Montreal entre 2002 e 2003. Trabalha per l'estacion de radio CKAC en 2004. De 2005 à 2006, es inscrich a una mestresa en geografia environamentale a l'universitat McGill.
Se marida lo 28 de mai de 2005 amb Sophie Grégoire, animatritz de television, e instructritz de iòga. An tres enfants nomenats Trudeau: Xavier James (18 d'octobre de 2007), Ella-Grace (15 de febrièr de 2009) e Hadrian (28 de febrièr de 2014).
Lo 31 de març de 2012, fa KO après sièis minutas lo senator conservator Patrick Brazeau, pendent d'un combat de bòxe caritatiu contra li càncer. Es elegit personalitat de l'annada 2015 per La Premsa canadiana.
Cap del Partit liberal
esquèrra|vinheta|Trudeau en campanha a [[Vancouver, en 2015.|180x180px]] Trudeau es candidat al cap del Partit liberal, après la demission de Michael Ignatieff. Ganha l'eleccion amb 80,1 % dels 104000 vòtes exprimits. Dintra en foncion coma cap del Partit liberal lo 14 d'abril de 2013.
Lo 19 d'octobre de 2015 son partit empòrta las eleccions federalas es designat Primièr ministre coma cap de lista pel governaire general del Canadà, David Lloyd Johnston. Los liberals obenon 184 mandats a la Cambra, siá 150 de mai per la 41a legislatura.
Premièr ministre del Canadà
Fa son jurament lo 4 de novembre de 2015 venent lo 23n primièr ministre succedissent a Stephen Harper.
vinheta|Trudeau a l'[[Ostal Blanc amb Barack Obama, en 2016.]]
Nòtas e referéncias
Althia Raj, ', ', 2013 —Kobo Edition (eBook) —.
Nòtas
<references group="S" />
L'Abayie
L’Abayie (Abondance en francés) es una comuna arpitana de Savòia administrada per lo departament de la Nauta Savòia de la region d’Auvèrnhe Ròse Aups.
Villafranca de los Barros
Villafranca de los Barros es un municipi de la província espanhòla de Badajoz e de la Comunautat Autonòma d'Extremadura.
Sent Jurian
Sent Jurian [sɛ̃dzyˈʁjo] (Saint-Julien-la-Geneste en francés) z-es una comuna auvernhata dau departament dau Puèi de Doma e la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament d'Auvèrnhe.
Nòtas
<references group="N"/>
Valverde de Mérida
Valverde de Mérida es un municipi de la província espanhòla de Badajoz e de la Comunautat Autonòma d'Extremadura.
Greenpeace
Greenpeace (de l'anglés green: verd, e peace: patz) es una organizacion non governamentala ecologista e pacifista internacionala fondada al Canadà en 1971. Ten de representacion dins mai de 40 païses e lo sèti internacional es a Amsterdam, als Païses Basses.
Uston
Uston ( Ustou en francés) es una comuna occitana, situada dins lo departament d'Arièja e la region de Lengadòc Rosselhon Miègjorn Pirenèus.
Greenpeace
Aquela ONG vòl aparar e defendre l'environament, intervenent en diferents punts de la planeta ont, segons l'organizacion, se comet d'atemptats contra la Natura. Greenpeace mena de campanhas per empachar lo cambiament climatic, protegir la biodiversitat, rebutar las culturas transgenicas, demenuir la pollucion e acabar amb l'usatge de l'energia nucleara e de las armas.
Segons las chifras de Greenpeace, lo nombre de membre en 2005 èra de tres milions a nivèl mondial.
Istòria
Lo movement ecologista nasquèt en 1971 quand un grop d'activistas antinuclears canadians, de quakers e objectors de consciéncia nordamericans que s'èran refugiat al Canadà per evitar de participar a la guèrra de Vietnam, formèron una pichona organizacion nomenada Don't make a wave Committee (Comitat provoquetz pas una èrsa) que protestava contra los ensages nuclears que los Estats Units d'America fasián dins l'archipèla d'Amchitka (Alaska), al nòrd de Canadà. Lo nom del grop fa referéncia la possibilitat que, essent una zona sismicament instabla, los ensages atomics que s'i realizavan podián provocar un seïsme submarin. La mòstra nucleara se realizèt, mas l'accion de denonciacion provoquèt de jorns de manifestacions de desenas de personas a la frontièra entre Canadà e los Estats Units d'America.
Organizacion
Greenpeace es una organizacion environamentala globala. Greenpeace International e lo Conselh Directiu se tròban a Amsterdam, i a 28 burèus nacionals e regionals pel mond, repartits dins 42 païses. Aquelas representacions nacionalas e regionalas son en granda partida autonòmas, existís una cèrta coordinacion per realizar las estratagias globalas collectivament decididas, son autonòmas per realitzar las campanha dins lo contèxte local ont opèran e per cercar l'ajuda financièra dels sieus membres. Los burèus nacionals e regionals son un supòrt d'un malhum de grops locals de volontaris. Los grops locals participan subretot a difusar las campanhas dins sa region. De milions de simpatizants que son pas organizats en grops locals, ajudan Greenpeace per de dons mensuals.
Vejatz tanben
Naus de Greenpeace:
Batalha dau Granic
La batalha dau Granic se debanèt en mai de 334 avC durant la conquista de l'Empèri Aquemenida per Alexandre lo Grand. Fuguèt la premiera batalha importanta de la campanha e opausèt una armada macedoniana a una armada pèrsa. Lei dos camps, especialament l'armada pèrsa, èran sostenguts per de còrs de soudats dei ciutats-estats grègas, especialament Atenas. S'acabèt per una desfacha pèrsa.
Sant Jólian
Sant Jolian [sɑ̃ˈdzuʎɔ] (Saint-Julien-Puy-Lavèze en francés) z-es 'na comuna auvernhassa dau departament dau Puèi de Doma e la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament d'Auvèrnhe.
Nòtas
<references group="N"/>
Villagarcía de la Torre
Villagarcía de la Torre es un municipi de la província espanhòla de Badajoz e de la Comunautat Autonòma d'Extremadura.
Santiago (Cap Verd)
Santiago, l'illa mai granda de Cap Verd, aparten al grop de las Sotavento. S'espandís sus près de del nòrd cap al sud e de  d'èst cap a oèste. Es distanta de près de em linha drecha de l'Illa del Fogo, a l'oèst, e  de l'Illa do Mai, a l'èst. Administrativament, es divisida em 6 concelhs. La vila da Praia es a l'encòp la mai poblada e la capitala del país. L'illa de Santiago e Praia coneguèron un grand desvolopament dempuèi l'endependéncia en 1975, que la populacion foguèt multiplicada per detz. Un dels fogals mai ancian es São Domingos, dins la val del meteis nom, a l'interior de l'illa.
L'illa dispausa dempuèi novembre de 2005 d'un aeropòrt, amb una pista de de long sus  de larg, altitud de  MSL (Mean Sea Level, nivèl mejan del mar), còde internacional "RAI". Situat sonqu'a del centro de la vila, l'aeropòrt recep de vols internacionals venent d'Euròpa (Lisbona, París, Amsterdam, Munic), de Sudamerica (Fortaleza, Brasil), de Nordarica (Boston) e d'African, en mai dels vols domestics.
Ribeira Grande de Santiago, abans nomenada Cidade Velha, a a l'oèst da Praia, sus la còsta, èra la primièra capitala de Cap Verd.
A près de al nòrd de Praia i a la vila d'Assomada amb lo seu mercat reputat e o lo Musèu de Tabanka. Al nòrd de l'illa, a de Praia, i a vila de Tarrafal, amb una plaja de sables clars e palmièrs e d'estructuras d'accuèlh toristic. Dins aquela municipalitat se troba l'ancian Camp de Tarrafal tengut pel Govèrn portugués de l'Estado Novo gerit pel Decrèt-Lei n.º 26 539, del 23 d'Abril de 1936.
Una varianta del creòl capverdian parlat a Santiago se nomena popularament badiu, tèrme tanben utilizat per designar lo natiu d'aquela illa.
Localitats
thumb|esquerda|200px|Aeropòrt Internacional de Praia thumb|esquerda|200px|Plaça Domingos Ramos, Praia thumb|esquerda|200px|Plan da Gamboa, Praia thumb|direita|250px|Mont de lagueta direita|thumb|250px|Interior sud de Santiago
Pragariá
thumb|200px|Los menaires de la Pragariá, per Marçau d'Auvèrnhe, enluminadura eissida de l'òbra Vigílias de Charles VII, París, França, segle XV La Pragariá (var. Pragaria) (1440) fuguet una revòlta menada per los grands vassaus de França contra las refòrmas militaras dau rei Charles VII. Lo daufin, futur Loís XI, faguet partida daus rebellaires. La sedicion se nomenet en allusion a la revòlta daus Hussitas a Praga, au començament dau segle XV.
La Chaussée-d'Ivry
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Urs (Arièja)
Urs (Urs en francés) es una comuna occitana del País de Fois, situada dins lo departament d'Arièja e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Toponimia
Las fòrmas ancianas son : villam de Werz, en 1074, Yrcio, en 1272, Urs, en 1373, Urs (Lordat d' ~), en 1404, puèi, sense data fornida, Ursautio, Urz, Utzs, Urg. Las fòrmas son contradictòrias, mès ors es exclús, coma tanben d'interpretar -s finala coma un plural, e donc Urs coma lo plural del basque ur, « aiga ». La fòrma Yrcio de 1272 deu dejà representar Ur- e Ursautio es una latinizacion un pauc forçada, qu'empacha pas de percebre -tio coma l'expression d'una africada finala (-tz ?), en conformitat ambe d'autras finalas de la lista (-cio, -z, -tzs, -g). La varianta pus anciana Werz mòstra un diftongue [we-], [wɛ-], producte possible d'un ancian [ɔ-] e l'ensemble de las finalas fan possible la preséncia d'un -c- etimologic, seguit de -i- o de -e- (siquenon auriá donat una finala en [-k]). L'ensemble mena, ambe tota resèrva, a un derivat de *orco(s), un dels noms galleses del pòrc o puslèu del pòrc jove, o porcèl (gallés *orcos = latin porcus). Coma los noms galleses que representan aquel animal son frequents en antroponimia, poiriá èsser un nom de persona (*Orcios, *Orcius en latin ? cf. Orçay, Orsay < *Orcius + acum ). Per assegurar un pauc mai l'explica, caldriá èsser segur que lo diftongue -uè- se pòt redusir en -u- dins los parlars foissencs (cf. Al Pug comparat a Puèg, a pauca distància).
Rambures
Rambure en picard (Rambures en francés) es una comuna francesa, situada dins lo departament de Somme e la region de Picardia.
Geografia
Rambures, Pichon vilatge a l'Oèst de Oisemont, a situat a la separacion dels grands aisses de circulacion.
La municipalitat, #qu'es pas pels unes #qu'un « trauc perdut » en lo bocage de la Picardie maritima, e pels autres un écrin de verdure recélant un bijou del patrimòni preservat dempuèi lo Mièja Edat, es a ieu-distància entre Oisemont e Blangy-sus-Bresle.
Rambures, petit village à l'Ouest d'Oisemont, est situé à l'écart des grands axes de circulation.
La commune, qui n'est pour les uns qu'un « trou perdu » dans le bocage de la Picardie maritime, et pour les autres un écrin de verdure recélant un bijou du patrimoine préservé depuis le Moyen Âge, est à mi-distance entre Oisemont et Blangy-sur-Bresle.
Nòtas
<references group=N/>
Caussinuòjols
Caussinuòjols (pron . Caussinhòchas) (Caussiniojouls en francés) es una comuna lengadociana situada dins lo departament d'Erau e la region d', ancianament de Lengadòc-Rosselhon.
Lo gentilici es caussinuojolés -esa (fr caussiniojoulais -aise).
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
La prononciacion es [kαusin'jòžus]. Las fòrmas ancianas son : Caveinogulo cum ipsa ecclesia en 966 (grafia corrompuda e identificacion malsegura), Caucenogilo en 978, domino de Cauginiogolo en 1110, Bernardus de Caucionoiolo en 1177, terminium Caucionojoh (sic) en 1199, Caussanafolio en 1271, de Caussanuejolis en 1344, domus de Caucionojolis en 1351, de Cossaneujols en 1529, de Causseniojolis al sègle XVI, ''Caulʃigouloux ? en 1622, de Causseniojolis en 1636, Causiniogouls en 1643, Caussiniojouls en 1708, 1740-60, 1770-72 (mapa de Cassini).
Segon Dauzat, Caussinuòjols ven del nom latin d'òme Calicius e del sufixe -inum, donc *Calicinum, amb lo mot gallic -ialo, « clar, clarièra, esclairada, esclairòl » ; segon Hamlin, Caussinuòjols ven d'un tèrme oronimic preindoeuropèu *cal-seno-, o, pas tan probablament, del latin *calcino, amb lo gallic -ialo, « clarièra, espaci descobèrt ». La vocalizacion de -l al sègle X seriá estranha. Segon Joan Pèire Chambon, las fòrmas medievalas mai ancianas supausan una africada e justifican una solucion, *CALCINÓIALU, format sus *CALCINU.
Sent Just (Puèi de Doma)
Sent Just [sɛ̃ˈdzy]/[sɛ̃ˈdʒy] (Saint-Just en francés) es una comuna auvernhata dau departament dau Puèi de Doma e la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament d'Auvèrnhe.
Nòtas
<references group="N"/>
Andilly (Nauta Savòia)
Andilly en arpitan (Andilly en francés) es una comuna arpitana de Savòia administrada per lo departament de la Nauta Savòia de la region d'Auvèrnhe Ròse Aups.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Vals (Arièja)
Vals (Vals en francés) es una comuna occitana de Lengadòc, situada dins lo departament d'Arièja e la region de Miègjorn-Pirenèus.
Villalba de los Barros
Villalba de los Barros es un municipi de la província espanhòla de Badajoz e de la Comunautat Autonòma d'Extremadura.
Batalha dei Portaus Persics
La batalha dei Portaus Persics se debanèt en genier de 330 avC durant la conquista de l'Empèri Aquemenida per Alexandre lo Grand. Una pichona fòrça aquemenida dirigida per Ariobarzanes assaièt de defendre lo còl dei Portaus Persics còntra lei fòrças macedonianas per protegir lei capitalas principalas deis Aquemenidas. Blocats durant de setmanas, lei Macedonians capitèron finalament d'enceuclar e d'anientar la màger part dei fòrças aquemenidas marcant la fin de la resisténcia militara dei partisans de Darius III.
En causa de l'inferiotat numerica, de la posicion defensiva pèrsa dins lei montanhas e de la revirada finala dei defensors après un enceuclament, la batalha es sovent depintada coma l'invèrs de la batalha dei Termopilas (480 avC).
Malamòrt
Malamòrt es un toponim occitan:
Aviré
Aviré es una anciana comuna francesa, situada dins lo departament de Maine e Léger e la region dels Païses de Léger. Es dempuèi lo 15 de decembre de 2016, una de las 15 comunas delegadas de la comuna novèla de Segré-en-Anjou Bleu.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Ribeseya
Ribeseya (asturian), Ribadesella (espanhòl), es un conselh d'Astúrias.
Villanueva de la Serena
Villanueva de la Serena es un municipi de la província espanhòla de Badajoz e de la Comunautat Autonòma d'Extremadura.
Josep Irla
Josep Irla i Bosch es un òme politic catalan nascut lo 24 d'octobre de 1876 a Sant Feliu de Guíxols e mòrt en exili lo 19 de setembre de 1958 a Sant Rafèu.
Villagonzalo
Villagonzalo es un municipi de la província espanhòla de Badajoz e de la Comunautat Autonòma d'Extremadura.
Lanmérin
Lanvilin en breton ( Lanmérin en francés) es una comuna bretona, situada dins lo departament de las Còstas d'Arvòr e la region de Bretanha.
Varilhas
Varilhas (Varilhes en francés) es una comuna occitana del País de Fois, situada dins lo departament d'Arièja e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Cauç (Erau)
Lo gentilici es caucinard -arda (fr caussinard -arde).
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
Las fòrmas ancianas son : alode de Caucio en 961 (identificacion malsegura), in terminio de Caucio en 1124, castrum de Caux en 1162, ecclesia de Caucio, apud Calcium en 1172, castrum de Caucio, castellum de Caucio en 1175, ecclesie et capellano de Caucio en 1176, castrum de Cuzs (sic) en 1188, apud Cautium, capellano et archipraesbitero de Cautio en 1195, castrum de Caucio, inter Calcium et S. Tiberium en 1197, in Cauz, sense data [sègle XII ?], de Cautio en 1222, de Caucio en 1247-1248, 1368, de Caucon en 1323, de Caussio en 1344, 1361, de Cauxio en 1351, Caux en 1579, 1571, 1622, 1643, 1708, 1740-60, 1770-1772 (mapa de Cassini).
Segon Dauzat, Cauç ven del preindoeuropèu *kal-, « pèira » e sufixe -(ĭ)so ; segon Hamlin, Cauç ven de l'occitan cauç « idroxide de calci », del latin calcium ou tèrme oronimic preindoeuropèu *cal-so; lo ligam amb causse es pas clar.
Saint-Laure
Saint-Laure (en francés) z-es 'na comuna auvernhassa dau departament dau Puèi de Doma e la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament d'Auvèrnhe.
Seleuc Ier
Seleuc I Nicator (vèrs 358 abC - 281 abC) fuguèt un generau macedonian d'Alexandre lo Grand e lo fondator de l'Empèri Aquemenida. Participèt a la conquista de l'Empèri Aquemenida e au partiment de l'empèri d'Alexandre après la mòrt dau rèi macedonian. Son estat s'estendiguèt sus la màger part dei territòris conquists franc d'Egipte, d'una partida d'Anatolia e d'unei regions de Caucàs vengudas independentas. Capitèt de formar una aliança ambé la dinastia Maurya e de replegar leis atacas deis autrei generaus d'Alexandre. Fondèt tanben unei vilas novèlas per assegurar son poder. Son fiu Antioc I Soter (281-261 avC) i succediguèt.
Ariobarzanes
Ariobarzanes (mòrt en 330 avC) fuguèt un cap militar aquemenida que participèt a la defensa de l'Empèri Aquemenida durant sa conquista per Alexandre lo Grand. En particular, fuguèt cargat de defendre lei capitalas imperialas de Pèrsia e organizèt la defensa dei Portaus Persics onte l'armada macedoniana fuguèt blocada durant de setmanas en genier de 330 avC per quauquei centenaus de soudats pèrsas. Finalament enceuclat, Ariobarzanes fuguèt tuat durant la batalha.
Sa resisténcia ai Portaus Persics es sovent comparada a aquela dei soudats espartencs durant la batalha dei Termopilas en 480 avC.
Villanueva del Fresno
thumb Villanueva del Fresno es un municipi de la província espanhòla de Badajoz e de la Comunautat Autonòma d'Extremadura.
Villar de Rena
Villar de Rena es un municipi de la província espanhòla de Badajoz e de la Comunautat Autonòma d'Extremadura.
Rancourt (Sòma)
Rancourt (Somme) es una comuna francesa, situada dins lo departament de Somme e la region de Picardia.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Rancourt I aviá situat sus una linha de tranchées en lo moment de la Batalha de la Soma l'an 1916. La 40ème Division de Infanterie francesa i a destacat en reprenent del terren a l'enemic.
Nòtas
<references group=N/>
Castilhon de Falet
Castilhon de Falet (Castiglione Falletto en italian, Castion Falèt en piemontés) es una comuna de 0 abitants, ancianament dins lo marquesat de Saluças, ara dins la província de Coni dins la region de Piemont de l'estat italian.
Toponimia
Castiglione en italian e Castion en piemontés. Prenguèt en 1589 l’epitèta "Falletto" (Falèt en piemontés) per onorar una familha locala.
Villar del Rey
Villar del Rey es un municipi de la província espanhòla de Badajoz e de la Comunautat Autonòma d'Extremadura.
Segonda Guèrra Otomanoveneciana
La Segonda Guèrra Otomanoveneciana se debanèt de 1499 a 1503 entre l'Empèri Otoman e la Republica de Venècia, sostenguda per Espanha, Ongria e leis Estats Pontificaus. S'acabèt per una victòria otomana. Leis Otomans prenguèron lo contraròtle de la màger part dei territòris venecians d'Albania e de Peloponès mai perdiguèron una partida deis Illas Ionianas.
Sètge de Tir (332 avC)
Lo sètge de Tir de 332 avC se debanèt de genier a julhet de 332 avC durant la conquista de l'Empèri Aquemenida per Alexandre lo Grand. S'acabèt per la conquista de la vila per lei Macedonians après un sètge malaisat en causa de la posicion defensiva de Tir — situada sus una illa — e de la resisténcia deis abitants. A la fin de la batalha, la màger part de la populacion, levat de la familha reiala, fuguèt massacrada o venduda coma esclaus.
Sent Manhièr
Sent Manhièr [sɛ̃maɲiˈjɛ] (Saint-Maigner en francés) z-es una comuna auvernhata dau departament dau Puèi de Doma e la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament d'Auvèrnhe.
Nòtas
<references group="N"/>
Choussy
Choussy es una comuna francesa, situada dins lo departament de Loir e Char e la region dau Centre.
Geografia
Vilatge de 333 abitants traversats pel riu "Lo Bavet", CHOUSSY manca pas basas per vos aculhir.
Es la Sologne Viticole amb las siás 77 ectaras de vinhas, un pauc de polycultures e sustot lo bòsc tota prèpa.
Village de 333 habitants traversé par la rivière "Le Bavet", CHOUSSY ne manque pas d'atouts pour vous accueillir.
C'est la Sologne Viticole avec ses 77 hectares de vignes, un peu de polycultures et surtout la forêt toute proche.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Ramburelles
Ramburelles es una comuna francesa, situada dins lo departament de Somme e la region de Picardia.
Geografia
Ramburelles Es un vilatge situat sus la rota de Amians a Agut, a 4 quilomètres de Oisemont e 11 quilomètres de Gamaches.
Las municipalitats environnantes son, sus una mapa observada segon lo sens de las agulhas d'un relòtge : Oisemont, Rambures, Framicourt, Lo Translay, Biencourt e Cerisy-Buleux.
Les communes environnantes sont, sur un carte observée selon le sens des aiguilles d'une montre : Oisemont, Rambures, Framicourt, Le Translay, Biencourt et Cerisy-Buleux.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Ramburelles I aguèt ligat per la siá istòria, en partida a aquelas de Oisemont e Gamaches, prèpas e antany grandas bourgs de la província de Picardie.
La desbranda francesa de Crécy #èsser considerabla amb los sieus milièrs de mòrts #que la màger part de la noblesa picarde. thumb|right|Eveniment local en l'immediat [[après-guèrra]]
Ramburelles (Ramburelloe), dont le nom semble signifier "Petit Rambures", fut une terre qui eut comme seigneurs les Gaillard-Lonjumeau. Le seigneur avait toute justice haute, moyenne et basse sous la souveraineté du seigneur de Bailleul.Les origines du nom RAMBURELLES se trouvent dans une charte de l'Evêque GARIN de 1138. L'Evêque confirme au Prieuré de Dampierre au diocèse d'Amiens l'autel de RAMBURELLIS. À cette époque, dans les actes, RAMBURELLES s'appelait RAMBURELLOE.
Ramburelles fut liée pour son histoire, en partie à celles de Oisemont et Gamaches, proches et autrefois grands bourgs de la province de Picardie.
La défaite française de Crécy fut considérable avec ses milliers de morts dont la majeure partie de la noblesse picarde. thumb|right|Événement local dans l'immédiat [[après-guerre]]
Nòtas
<references group=N/>
Beaumont (Nauta Savòia)
Beaumont en arpitan (Beaumont en francés) es una comuna arpitana de Savòia administrada per lo departament de la Nauta Savòia de la region de Ròse-Aups.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Explosion de l'usina AZF
AZF èra la sigla d’una usina quimica (AZote Fertilisants) que l’entrepresa Grande Paroisse aviá a 5 km de Tolosa (grop Total).
Foguèt bastida d'en primièr en 1920 dins lo quartièr d'Empalòt, a l’entorn de la Vila Rosa qu'amb lo temps se trapèt inclusida dins l’aglomeracion. Aquò provoquèt de consequéncias dramaticas quand lo 21 de setembre de 2001 a 10 h 17 del matin, 40 de gaireben 400 tonas estocadas d'amonitrat (fertilizant a basa de nitrat d'amòni) espetèron en creant un cratèr de de diamètre e prigond de.
Bilanç uman
Lo bilanç oficial es de 30 mòrts (21 emplegats d'AZF), mai de 2500 ferits grèus e mai de 8000 ferits leugièrs.
La majora partida dels ferits foguèron victimas d’un buf violent que se propaguèt per la vila partiguèt los veirals en de quilomètres a l’entorn.
Ans aprèp se comptèron per mai de mila de personas que foguèron plaçadas jos tractament psicologic per suportar los traumatismes causats per l’explosion e los remembres de las scènas de caòs.
Bilanç material
Se calculèt que los damatges atenguèron prèp de 2 miliards d’èuros. L’explosion destruiguèt o damatgèt fòrça infrastructuras dins la zona sud-èst de la vila, obligant a reparar o tornar bastir l’Escòla Nacionala Superiora dels Engenhaires Quimics, las escòlas Gallieni e Deodat de Severac, l’espital Gérard Marchant, lo Palais dels Espòrts, la Sala Bikini e mai fòrça enrepresas, piscinas, gimnasis, salas de musica, etc.
E mai provoquèt de damatges dins los ostals particulars fins al centre urban arroïnant pòrtas, fenèstas, teulats, parets...
Consequéncias
Lo fòrt traumatisme causat per l’explosion, amb l’evacuacion d’un airal metropolitan de centenas de milièrs de personas en mai, de la psicòsi terrorista que seguèt (cal pas oblidar que la catastròfa se produiguèt 10 jorns aprèp los Atemptats de l'11 de setembre als EUA) daissèt un cretge duradís dins la consciéncia collectiva dels tolosans. La manca administrativa dins lo pagament de las indemnizacions e las contradiccions sus l’origina de l’espet ajudèron pas a oblidar.
En mai dels damatges dirèctes provocats per l’explosion, la disparicion de l’entrepresa e tot lo seu malhum foguèt un tust grand per l’economia de la vila e de tot Miègjorn-Pirenèus. Cal dire que la quimia èra amb l’aeronautica lo motor economic de la vila, fins que se nomenèt una de sas universitats del nom del quimista natiu lo Prèmi Nobel de Quimia Pau Sabatièr.
Al plan uman la destruccion de las demoranças particularas e residéncias pels estudiants e la prioritat que se donèt a la reconstruccion de las infrastructuras publicas abans las demoranças provoquèt una crisi immobiliària grèva dins la segonda vila de França per lo nombre d'estudiants. Un an aprèp l’explosion fòrça estudiants poguèron pas trobar de lotjament e d’autres se trobèron dins de condicions fòrça precàrias (campings, autocaravanas...).
Saint-Martin-des-Olmes
Sant Martin daus Oumes (forma de verificar) (Saint-Martin-des-Olmes en francés) z-es 'na comuna occitana dau departament dau Puèi de Doma e la region d'Auvèrnhe..
Nòtas
<references group="N"/>
Zafra
Zafra es un municipi de la província espanhòla de Badajoz e de la Comunautat Autonòma d'Extremadura.
Villarta de los Montes
Villarta de los Montes es un municipi de la província espanhòla de Badajoz e de la Comunautat Autonòma d'Extremadura.
Glèisa de Sant Pèire de Chastèlperron
La glèisa de Sant Pèire de Chastèlperron, en Barbonés, compresa dinc l'anciana encencha dau chastèl de Chastèlperron, aperteniá a sa primèira construccion (sègle XII). Se compausa de 'na sola nau, que sas arcadas son en mièja cindra e son mur laterau dreit decorat d'arcadas apausadas, e de doas chapèlas lateralas, de chasque costat dau còr, formant un transèpte de talha reduida. La de senèstra saguèt complètament tornar bastida au sègle XIX per la familha Collas de Chastèlperron. Los tres autars -que l'autar màger z-es en marbre dau país- son deguts a d'òbras posterioras dinc l'edifici. Lo portau es ondrat d'un timpan, de gres fin roge, representant en basrelèu l'anhèu pascau, enrodat de motius vegetaus, pausat subre 'na crotz de patas. Aqueu fronton z-es sostengut per sièis colomnas, que cinc saguèron remplaçadas, dinc la segonda mitat dau sègle XIX, per de colomnas de gres ròse, jos l'egida de Marcel Génermont, arquitècte daus Monuments istorics e president de la Societat d'emulacion de Barbonés.
Lo portau z-es monument istoric dempuei lo 7 de junh de 1933. La rèsta de la glèisa saguèt inscrita lo 8 de febrèir de 1986.
Châtelperron
Lucian Duc
250px|thumb|Retrach de Lucian Duc cap a 1902 Lucian Duc (en francés Lucien Duc, Valàuria, 8 de setembre de 1849 – Avalon, 1915) foguèt un escrivan occitan de Daufinat.
Biografia
Lucian Duc obtenguèt son diplòma de l'Escòla Normala e venguèt regent dins Var quand aviá 21 ans. Durant la guèrra de 1870 s'engatgèt dins lei Mobils de Ròse au sèti de Belfort. Mai tard, a Draguinhan, fondèt sa primièra edicion poetica en francés: l'Echo des muses. En 1878, abandonèt l'ensenhament pr'amor de se consagrar a l'escritura e s'installèt coma estampaire-librari a Lion ont publiquèt seis òbras. Amb un grop literari, constituiguèt "l'Académie des Lettres, Sciences et Beaux-Arts de Province". Venguèt Mèstre en Gai Saber en 1891. Se n'anèt a París coma estampaire-librari e venguèt membre associat dau Felibritge de la capitala francesa. Venguèt mai tard redactor en cap de la revista felibrenca: "Lo Vira Solèu". Puèi, en 1903, foguèt elegit vicepresident e mai, en 1910, president dau Felibritge de París. Partiguèt de París en 1911, per gausir de la retirada en çò de son filh, en Provença. Pasmens en 1913, solet, veuse e de santat flaca, laissèt Provença e se n'anèt a racacòr viure amb son frairastre que demorava a Avalon. I foguèt enterrat en 1915.
Chastèl de Chastèlperron
Lo chastèl de Chastèlperron, en Borbonés, saguèt bastit entre los sègles XII e XV. Çò que rèsta de la bastissa originala z-es dau sègle XV. Aviá originàriament la forma d'un parallelogram flancat de quatre torres. Venguèt lo 9 de decembre de 1929.
Galariá
Châtelperron
Escafandre autonòm
Un escafandre autonòm es un dispositiu individual que permet a un sotaire d'evoluir liurament en sotada amb una serva de gas respirable comprimit. Un escafandre autonòm pòt foncionar tant amb d'aire coma amb d'autres mesclas respirablas especialament estudiadas per aqueste usatge (nitrox, trimix, idreliox...) o tanben amb un reciclador.
Istòria
Lo principi de foncionament de l' escafandre autonòm es essencialament basat sus una invencion del doctor Manuel Théodore Guillaumet, en 1838. Aquela invencion foguèt tornamai realizada independentament de la de Guillaumet en 1860 per l'engenhaire de las minas roergat Beneset Rocairòl (1826-1875) e adaptada a la sotada en 1864 amb l'ajuda del lòctenent de vaissèl August Denairosa (1837-1883). Foguèt fin finala represa e melhorada dins sa forma actuala per Émile Gagnan e Jacques-Yves Cousteau en 1943. Aquesta invencion, capitala per la sotada autonoma (sens cap tudèl religat a la superfícia), es lo regulator o destendeire automatic.
Goulc'hen
Goulc'hen en breton ( Goulven en francés) es una comuna bretona, situada dins lo departament de Finistèrra e la region de Bretanha.
Brognon
Brognon pòt essèr: