cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Camarsac
Camarsac (Camarsac en francés) es una comuna bordalesa, lingüisticament gascona, administrada per lo departament de Gironda e la region de Novèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Gòlf
La bala
Lei balas modèrnas son aparegudas dins lo corrent de la segonda mitat dau sègle XIX amb l'adopcion dau cauchó. Aquò permetèt inicialament de demenir lo prètz mai, rapidament, foguèt possible de melhorar l'aerodinamisme gràcias a l'apondon d'alveòls a la superficia. Lei balas actualas son de derivats de la bala Haskell de 1898. Contènon un nuclèu dur enviroutat de jaç de polimèrs e d'una còca plastica dura. Son diamètre minimom dèu èsser de 42,67 mm e sa massa dèu pas passar 45,93 g.
Camarsac
Toponimia
Las fòrmas ancianas son Camarzag, Camerchac, aus sègles XI-XII, Camarciacum, en latin, aus sègles XI-XII, Sancti Germani de Camersac, en 1273, Akamarsac, en 1307-1317, ''de Camarsaco arch. de Inter-duo-Maria, en latin, en 1326, Camarsac'', en 1361. Segon Dauzat, Camarsac vendré d'un nom latin d'òme *Camarcius, derivat de cam[m]arus, « cranc », damb lo sufixe -acum, latinizacion dau sufixe gallés -ācon. Bénédicte Boyrie-Fénié causís lo cognomen Camars, qu'a l'avantatge d'estar atestat, damb -acu(m) e cita tanben las proposicions diferentas de Negre, Camurcius, e d'Astor, *Camarius, derivat de camarus. Delamarre cita tanben daus noms gallés, Camaros, sense rapòrt damb lo latin cammarus, pui un derivat possible *Camaricos, e tanben Cambarios ; mes parla pas de Camarsac; *Camaricios, Cambaricios ?
Gòlf
Lei cròças
thumb|right|[[Fotografia de divèrsei cròças de gòlf.]]
Existís plusors modèls diferents de cròças e, au maximom, un jogaire pòu començar un percors amb 14 cròças. Lor evolucion a seguit aquela dei balas e lo materiau modèrne es donc aparegut entre la fin dau sègle XIX e lo començament dau sègle XX. En revènge, lei materiaus de fabricacion contunièron son evolucion amb l'adopcion de tecnologias novèlas coma la fibre de veire dins leis ans 1950.
Lei cròças modèrnas son classadas dins tres categorias e pòrtan de numerò d'identificacion :
Lo tee
Per començar un percors, un jogaire a la possibilitat de plaçar la bala sus una cavilha dicha « tee ». Aquò permet de la subreauçar e de facilitar l'usatge de cròças especialas coma lei fustas. Limita tanben la degradacion de l'airau de partença. Lei tees modèrnes son fachs de plastics ò de fusta.
Vèstits e sac
thumb|right|Vèstits tradicionaus de gòlf de la premiera mitat dau sègle XX.
Existís de vèstits especiaus per lo gòlf mai son usatge es pas sistematic. D'efiech, aquela tenguda èra destinada a se desplaçar sus de terrens umids sensa tombar e sensa èsser geinat per l'umiditat. Seis elements pus caracteristics èran lei cauçaduras claveladas e lei braias intradas dins lei caucetas. Pasmens, lei progrès dins l'entretenença dei percors modèrnes de gòlf permetèron uei d'utilizar de tengudas esportivas classicas.
Lo sac de gòlf es aparegut dins lo corrent deis ans 1890 per transportar lei cròças. Dichs golf-bag, contènon plusors pòchis e dispausan sovent de rodetas per facilitar son desplaçament.
Veitureta
La veitureta de gòlf permet de se desplaçar sus un circuit sensa caminar. Generalament electricas, son principalament destinadas ais ancians e ai personas amb de problemas de santat.
Loiret (aiga)
Loiret es una ribièra situada dins lo departament francés de Loiret al qual donèt lo nom, dins la region Centre e Vau de Léger.
Gòlf
Jòcs Olimpics
Lo gòlf foguèt present ai Jòcs Olimpics Modèrnes de 1900 e de 1904 mai foguèt retirat dau programa en causa de sa professionalizacion precòça. Sa reintegracion data de 2009 per un retorn efectiu ai Jòcs de 2016. Sa formula actuala es un torneg de stroke-play que dura quatre jorns e que demanda de realizar quatre percors de 18 traucs. Dos tornegs son organizats, un per leis òmes e un per lei femnas.
Loiret (aiga)
Es un afluent en riba esquèrra de Léger, nascut d'una ressorgéncia d'aquesta que l'escorreguda es parcialament sosteranaha dens l'Orleanés.
Geografia
Loiret a sa font dins lo quartièr orleanés d'Orléans-la-Source dins l'encenta del parc floral de La Source al luòc dit « le Bouillon ».
S'escampa dins Léger après aver traversat las comunas d'Orléans, Olivet, Saint-Hilaire-Saint-Mesmin, Saint-Pryvé-Saint-Mesmin e Mareau-aux-Prés, totas situadas dins lo departament de Loiret e l'aglomeracion orleanesa. La reunion del flume e de la ribièra constituís la punta de Courpain. De de longor, Loiret es ribejat pel carrairon de granda escorreguda 655 E en aval del pont de Sant Nicolas en riba esquèrra. Las tèrras situadas entre Léger e Loiret son classadas en zona inondabla, correspondon al sud de l'aglomeracion orleanesa. Loiret es situat en domeni privat entre lo Parc Floral de la Source e la caussada de Sant Santin (sur Saint-Privé en aval del pont de Sant Nicolas, siá 7.5 km de long) ; après la ribièra ven domaniala entrò la punta de Courpain e lo jonhent amb Léger.
Bacin idrografric
Lo bacin idrografic de Loiret, d'una superfícia d'aperaquí, cobrís parcialament o totalament lo territòri de 21 comunas, d'èst en oèst :
Los dos terces amont de son bacin son situats en mitan rural ; lo terç aval es urbanizat e portaire d'un patrimòni important.
Cobde
thumb|right|250px|Cobde L'articulacion deu cobde (var. coide) es format per 3 diferentas articulacions dens la medisha capsula articulara
òs
thumb|right|200px|Anatomia de l'articulacion deu cobde En haut, trobam l'umèrus qu'es l'òs deu braç e baish, lo radius e l'ulna qui son los de l'avant-braç
articulacion
Que son unidas dens ua sola capsula articulara per deus ligaments collateraus suus costats e dus qui tenguen l'ulna dab lo radius, un petit es lo ligament carrat endevath deu cap deu radius entà'u bòrd inferior de l'incisura radiau de l'ulna, l'aute es lo ligament anular radiau, inseris de cada costat de l'incisura radiau de l'ulna e qu'entorn lo cap deu radius com un anèth
muscles
los flexors
plan superficiau
aqueth plan en superficia deus muscles presenta, la transformacion de las veas, mediau, mediana e laterau de l'avant-braç en veas basilica e cefalica. Trobam tanben deus nèrvis superfiiaus sensitius com los nèrvis cutanèus median e laterau de l'avant-braç.
plan honsut
l'arrega mediau deu bicèps: nèrvi median e artèra braquiau
l'arrega laterau deu bicèps: nèrvi radiau qui divisa's en un nèrvi superficiau sensitiue en un nèrvi honsut
region de l'olecrani
Qu'es endarrèr deu cobde on trobam lo tendon deu tricèps braquiau. En mediau se troba la lòtja posteriora deu braç on passa lo nèrvi ulnar.
Lozoya
Lozoya es un municipi d'Espanha de la Comunautat Autonòma uniprovínciala de Madrid.
L'Arbresle
L’Arbresle en arpitan (L’Arbresle en francés) es una comuna arpitana, situada dins lo departament de Ròse e la region de Ròse-Aups.
Geografia
Lo Arbresle se tròba a 25 quilomètres al nòrd-oèst de Lion, al confluisson de la Brévenne e de la Turdine, a la jonction de las monts del Lionès e del Beaujolais
L’Arbresle se trouve à 25 kilomètres au nord-ouest de Lyon, au confluent de la Brévenne et de la Turdine, à la jonction des monts du Lyonnais et du Beaujolais
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Dempuèi l'epòca neolític, lo luòc del Arbresle a ocupat pel òme, coma la testifiquen los picas educada e las puntas de fletxes en silex amassadas al Muzard. Aquela aucupacion umana divèrsas fes millenària, La Arbresle la dètz a la siá localizacion privilegiada : es un confluisson de rius en isolant e en protegint una presqu'isla dominada per un rocher propice al refugi e a la defensa aital coma a la vigilància e al contraròtle dels passatges, al encreuament dels dos vallées #que son d'inevitablas vias de pénétration cap a las monts del Lionès e del Beaujolais.
La rota es una de las claus del desvolopament de la bourgade arbresloise. Dempuèi la nautor Mièja Edat, La Arbresle constituissi una halte sul « Grand camin francés » #qu'es l'itinerari mai cuert e çò de mès freqüentat en connectant d'Escomesas a Lion, e #que transformarà al fil del temps en « Grand camin de París a Lion », de contunh en « Rota reiala », ancianas appellations de la celèbra rota nacionala 7, uèi descatalogada.
Tanben pendent dels sègles, Lo Arbresle a traversat per vendeires, los soldats, las pelegrins, los viatgèrs illustres o anonymes en s'arturant per beure, manjar, dormir en de nombrosas auberges e hostellerie, e se far sonhar, o morir de còps, dins l'otèl Dieu de la Madeleine.
L'istòria de la Arbresle se confond amb aquela de la abbaye de Savigny #que ne parteja la prospérité coma las vicissituds : lo bourg a fortificat pel abbé Dalmace al e ven una dels principals luòcs fòrts en protegint çò abbaye. Lo castèl patís divèrs assauts al gré de las luchas féodalès, de contunh de la guèrra de, e què en ruïnes en lo moment del déclin del abbaye al.
Prèp de Lion, Lo Arbresle atrai los bourgeois e los nòbles lionesos, #que i fan bastir al dels ostals en l'estil Renaissance : aital, a partir de 1660, los de Valous séjournent freqüentment « dins lo sieu ostal de campanha » arbresloise e susvelhan la gestion e las intradas de los sieus prés, vinhas, molins e cheneviers.
Aquela meteissa proximitat de Lion permet a la Arbresle de beneficiar dempuèi 1815 de l'expansion del tissage lionès cap a las campanhas. Al cors del, lo vilatge encara fòrça agricòla pren l'aspècte d'una pichona vila industriala especializada en lo tissage del velours de seda, #que lo desvolopament n'a accelerat per l'arribada del camin de fèrre cap a 1860.
A partir de 1895, lo tissage a braç es progressivament supplanté pel tissage mecanica #que concentra de divèrses centenats de mestièrs a tisser dins qualques grandas fabricas o en de pichons talhièrs familiaux, sovent dins abitança. Qualques activitats périphériques al tissage (dévidage, ourdissage, fabricacion de pintatzs a tisser) fan viure alavetz de nombrós arbreslois. Lo ère del tissage al Arbresle pren final en los ans 1960 e obliga tota la populacion obrièra a una douloureuse reconversion.
Cadun d'aqueles episòdis de l'istòria de la Arbresle a daissat traces encara visiblas de los nòstres jorns dins la vila : lo donjon e la pòrta de Savigny, lo pont de la Madeleine o la ensenha tres Maures, la façada de la  fabrica de velours Ròca coma los mestièrs a tisser al musèu, son tant de testimònis #que parlan a la cœur e a la memòria e son lo patrimòni comun als arbreslois passats, presents, e a venir.
Dès l'époque néolithique, le site de L'Arbresle est occupé par l'homme, comme l'attestent les haches polies et les pointes de flèches en silex trouvées au Muzard. Cette occupation humaine plusieurs fois millénaire, L'Arbresle la doit à son emplacement privilégié : c'est un confluent de rivières isolant et protégeant une presqu'île dominée par un rocher propice au refuge et à la défense ainsi qu'à la surveillance et au contrôle des passages, au carrefour des deux vallées qui sont d'inévitables voies de pénétration vers les monts du Lyonnais et du Beaujolais.
La route est une des clefs du développement de la bourgade arbresloise. Dès le haut Moyen Âge, L'Arbresle constitue une halte sur le « Grand chemin français » qui est l'itinéraire le plus court et le plus fréquenté reliant Paris à Lyon, et qui transformera au fil du temps en « Grand chemin de Paris à Lyon », puis en « Route royale », anciennes appellations de la célèbre route nationale 7, aujourd'hui déclassée.
Aussi pendant des siècles, L'Arbresle est-il traversé par des marchands, les soldats, les pèlerins, les voyageurs illustres ou anonymes s'arrêtant pour boire, manger, dormir dans de nombreuses auberges et hostellerie, et se faire soigner, ou mourir parfois, à l'hôtel Dieu de la Madeleine.
L'histoire de L'Arbresle se confond avec celle de l'abbaye de Savigny dont elle partage la prospérité comme les vicissitudes : le bourg est fortifié par l'abbé Dalmace au et devient une des principales places fortes protégeant l'abbaye. Le château subit divers assauts au gré des luttes féodales, puis de la guerre de Cent Ans, et tombe en ruines lors du déclin de l'abbaye au.
Proche de Lyon, L'Arbresle attire les bourgeois et les nobles lyonnais, qui y font bâtir au des maisons dans le style Renaissance : ainsi, à partir de 1660, les de Valous séjournent fréquemment « en leur maison de campagne » arbresloise et surveillent la gestion et les revenus de leurs prés, vignes, moulins et cheneviers.
À partir de 1895, le tissage à bras est progressivement supplanté par le tissage mécanique qui concentre plusieurs centaines de métiers à tisser dans quelques grandes usines ou dans de petits ateliers familiaux, souvent à domicile. Des activités périphériques au tissage (dévidage, ourdissage, fabrication de peignes à tisser) font vivre alors de nombreux arbreslois. L'ère du tissage à L'Arbresle prend fin dans les années 1960 et contraint toute la population ouvrière à une douloureuse reconversion.
Peter Minuit
thumb|right|205px|Peter Minuit Peter Minuit, Pieter Minuit, Pierre Minuit o Peter Minnewit  (entre 1580 e 1585 – 5 d'agost de 1638) èra un valon originari de Wesel, uèi en Ren del Nòrd-Vestfàlia, Alemanha, a l'epòca part del Comtat de Cleveris. Son escai significa "mièjanuèit." Foguèt lo director general de la colonia olandesa dels Nòus Païses Basses entre 1626 e 1631, e fondèt la colonia suedesa de Nòva Suècia en 1638.
Òm li atribuís generalamen la crompa de l'illa de Manhattan per los Païses Basses als amerindians de la tribú Lenape, que pus tard vendriá la vila de Nòva Amsterdam, e la Nòva York modèrna, e que foguèt lo còr de la colonia olandesa dels Nòus Païses Basses e pus tard de la colonia britanica de Nòva York.
Arrondiment de La Paliça
L’arrondiment de La Paliça es un ancian arrondiment d’Alèir que son chapluòc èra La Paliça. Èra gaireben tot en Occitània.
Istòria
En 1942, la sosprefectura es transferida a Vichèi, qu’èra la capitala de l'Estat francés.
Nicorps
Nicorps es una comuna normanda, situada dins lo departament de la Marga e la region de la Bassa Normandia.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Hombourg-Haut
Hombourg-Haut es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mosèla e la region de Lorena.
Geografia
La municipalitat de Hombourg-Anautit a localizat en la region naturala del Warndt e en la conca de vida de la Moselle-es. A situat a unitat|360|km}} de París, de Estrasburg,  de Mètz e  de Sarrebruck (Alemanha).
La municipalitat a traversat per la Rosselle.
Las municipalitats limitrophes son Freyming-Merlebach, Betting, Guenviller, Macheren e Sant-Avold. Los quartièrs se nomenan Vièlhs-Hombourg, Los Roures, La Capèla, Langenberg, Riviera, Hombourg-Bas e Hellering.
La commune de Hombourg-Haut est localisée dans la région naturelle du Warndt et dans le bassin de vie de la Moselle-est. Elle est située à 360 km de Paris, 115 km de Strasbourg, 50 km de Metz et 25 km de Sarrebruck (Allemagne).
La commune est traversée par la Rosselle.
Institut nacional de las sciéncias aplicadas de Tolosa
L’Institut nacional de las sciéncias aplicadas de Tolosa (en francés Institut national des sciences appliquées de Toulouse o pus simplament INSA Toulouse) es una granda escòla francesa situada a Tolosa.
Hombourg-Haut
Geografia
Les communes limitrophes sont Freyming-Merlebach, Betting, Guenviller, Macheren et Saint-Avold. Les quartiers se nomment Vieux-Hombourg, Les Chênes, La Chapelle, Langenberg, Riviera, Hombourg-Bas et Hellering.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
27 de decembre
Decèsses
Vejatz tanben:
Lozoyuela-Navas-Sieteiglesias
Lozoyuela-Navas-Sieteiglesias es un municipi d'Espanha de la Comunautat Autonòma uniprovínciala de Madrid.
Forma d'Embèrt
La Forma d'Embèrt (la Fourme d'Ambert en francès) es un formatge occitan d'Auvèrnha, del vilatge del meteis nom, Embèrt. Benefícia d'una AOC dempuèi 1972 amb l'AOC Forma d’Embèrt e de Montbrison cambiat en 2002 en AOC Forma d’Embèrt. Es un formatge a basa de lach de vaca amb un pes mejan de 2,2 kg.
Rebellion toareg de 2006
Desvolopament
La rebellion toareg que i aguèt demest 1990 e 1996 finiguèt amb l'acòrd d'un Pache Nacional malian que prevesiá una melhor integracion dels toaregs en la societat maliana, mès quauques ans après divèrses toaregs estimèron que las promessas del pache non s'avián realizat. Aital, en 2006, Iyad ag Ghali, Hassan Fagaga, Ibrahim Ag Bahanga e Amada Ag Bibi fondèron l'Aliança Democratica del 23 de mai per lo cambi (ADC). Volián aver un estatut especial per la region de Kidal.
Lo 23 de mai de 2006, los rebels ataquèron simultanament Kidal e Menaka. En Kidal ocupèron dos camps militars, en Menaka pilhèron lo bureu d'armas. Los rebels fugiguèron alavetz fins al sieu refugi: l'Adrar Tigharghar.
Lo president malian Amadou Toumani Touré envièt soldats malians a Kidal mès tanben envièt lèu negociaires als rebels. Kafougouna Koné, ministre d'Administracion Territorial e Collectivitats Localas, faguèt lo dossier.
Cadilhac de Fronçadés
Cadilhac de Fronçadés (Cadillac-en-Fronsadais en francés) es una comuna bordalesa de Guiana, lingüisticament gascona, administrada per lo departament de Gironda e la region de la Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Rebellion toareg de 2006
Desvolopament
La mediacion contunharà en Argeria pr'amor que los rebels vòlon pas l'implicacion de los caps de las tribús del Nòrd, sos influencia encara de Libia. Argeria vòl que non se demande mai l'autonomia, que los rebels demoren en l'Adrar Tigharghar e que se proïbisca contactar amb d'autes grops toaregs que tanben son actius dins lo país.
Les negociacions finiguèron lo 4 de julhet de 2006 amb l'acòrd de naus acòrds en Argièr. Aquest acòrd foguèt mal acolhit per una part de la clase politica e la premsa maliana e aquò retarda la sieuna aplicacion.
Escamps (Iona)
Escamps  es una comuna francesa administrada per lo departament d'Iona de la region de Borgonha.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Nòtas
<references group=N/>
Muddy Waters
Muddy Waters (nascut McKinley Morganfield en 1915, m.1983) foguèt un important musician dels Estats Units d'America qu'a influenciat divèrs genres musicals, coma lo blues, lo rhythm and blues, lo rock, lo folk, lo jazz e lo country. Tanben a influenciat musicians e cantaires, coma Elvis Presley e Angus Young (del grop de rock AC/DC).
Marbre
Lengadòc
marbre roge
Gasconha
marbre blanc
Protagonista
Los tèrmes « protagonista », « personatge principal » e « eròi » son pas equivalents e dependon de lor origina e del contèxte. Dins la ficcion, l'istòria del protagonista pòt èsser contada a partir de las perspectivas d'un personatge diferent (que pòt tanben, mas pas necessàriament, èsser lo narrator). Un exemple notable es qu'un narrator raconta lo destin dels protagonistas.
Dins La Dramaturgia, Yves Lavandier definís lo protagonista d'una òbra dramatica coma lo personatge que viu mai de conflicte dinamic e, en consequéncia, aqueste amb que l'espectator tend a s'identificar. Alara que lo personatge principal, sempre segon Yves Lavandier, es lo personatge que correspond al subjècte de l'òbra. Atal, Tartuf, lo devòt pocrita, es lo personatge principal de Tartuf o l'Impostor. Mas n'es pas clarament pas lo protagonista (subretot qu'aparéis pas qu'a l'Acte III). Tanben, lo robòt jogat per Arnold Schwarzenegger es lo personatge principal de Terminator mas pas son protagonista. Es l'antagonista del film.
Condicion de « protagonista »
Quin protagonista que siá se reconéis per sa quita condicion. L'ensems dels protagonistas son ligat al contunh de l'integralitat de las règlas inerantas a aqueste estatut, que siá esta d'en primièr desreveladas o non.
Blòcs de La Condamina
Dins lo principat de Mónegue, lo sector de La Condamina es divisit en blòcs (îlots, en francés):
Premsa occitana en linha
La premsa occitana en linha es l’ensems de las publicacions de premsa fachas sus de sits wèb en lenga occitana.
Autres sits
De publicacions sus papièr an de còps una preséncia sus internet, amb d'extrachs o d'archius de lors ancians numèros. Per exemple:
Madarcos
Madarcos es un municipi d'Espanha de la Comunautat Autonòma uniprovínciala de Madrid.
Nom (gramatica)
En gramatica, l nom o substantif es una de la principalas naturas de mots ont se classifican los lemas (unitats autonòma del lexic) d'una lenga. Los noms forma una classa donbèrta que pòt liurament s'enriquir de mots novèls. Coma las autras naturaq de mots, lo nom se pòt definir a l’encòp mejans de critèris sementic, morfologic e sintaxic, a de gras diferents seguent las lengas e las teorias linguisticas.
Al vejaire semantic, los noms designan mai tipicament de quitas entitats, sens prene en compta la temporalitat. Possiblament son d’èssers (filha, maçon, cat, arbre...), de causas (ostal, pèira, fuòc, libre...), de sensacions (lutz, paur, musica, gost...), de nocion (fòrça, idèa, edat, estil...), etc.
L'operacion de desviament lexical qui consistís a transformar en nom un lema d'una autra natura se nomena la nominalizacion o substantivatizacion. Un desviament que va d'un nom produch a son torn un denominal o denominatiu.
United States Air Force
L'USAF èra, en 2008, la mai importanta e, tecnologicament, la mai avançada de las armadas de l'aire del mond entièr amb 5.778 avions en servici, aperaquí 156 dròns, 2.130 missils de crosièra e 450 missils balistics intercontinentals. L'USAF compta 330.000 personas en servici actiu, 74.000 dins la resèrva e 10.600 dans la gàrdia nacionala aeriana. De mai, emplega 168.900 civils incluant l'emplec indirècte de personas estrangièras.
Nom (gramatica)
Terminologia
Lo tèrme de « nom » aguèt, dins l’istòria, un sens mai larg, aqueste tèrme aviá tanben designat los substentius coma los adjectius. Se parlava de « noms substantius » e de « noms adjectius ».
Foncion referenciala del nom
Tot coma los autres mots plens (adjectiu, vèrb e advèrb), lo nom fa de sens, mas es subreto la sola categoria (pasmens levat unes pronoms e advèrbs) que se pòt associar a un referent, es a dire, a un objècte de la realitat extralingüistica.
Es per aquesta rason que lo nom es tanben nomenat substantiu, que designa la substància de las personas, dels animals, de las causas, mas tanben, d’idèas, de sentiments, de qualitats, d’accions, etc. que lo discors fa referéncia.
Actualizacion del nom
Per que la foncion referenciala del nom siá efectiva, cal mai sovent que lo nom siá actualizat per un determinant, senon, demora virtual. Tal es lo cas, per exemple, dels noms se trapant dins lo diccionari.
Analizem per exemple l’estatut del nom « bonbon » dins los dos sintagmes seguents, « una bóstia per bonbons » e « una bóstia pels mieus bonbons ». Aqueste nomes virtual dins lo primièr sintagme: en efièch, lo nom « bonbon » possedisson pas de determinant, se pòt donc l'identificar que'a pas de referent desprel. Al contrari, aqueste mèsme nom es actual dins lo segon sintagme: en efièch, lo nom « bonbon » essent prededit de determinant « los mieus », se pòt ara l’identificar que ten lo sieu referent, destriat d’aqueste del nom « bóstia » (per exemple, es possible qu’aja crompat los bonbon uèi de biais indepent de la bóstia…).
Noms pròpris e noms comuns
Gaireben totas las lengas destrian lo nom comun e lo nom pròpri.
La figura d’estil nomenada antonomasa permet d'utilizar des noms pròpris coma des noms comuns, o, al contrari, de noms comuns per de noms pròpris.
Categorizacion en classas nominalas
Los noms pòdon èsser classificats segon foncion de critèris semantics, sintaxics o morfologics, e son tanben associadas a de classas nominalas. Resulta d’aquestas categorizacions un cèrt nombre d'oposicion, sovent canonicas: « noms masculin », « noms femenins » e « noms neutres », « noms massís » e « noms comptables », « noms concrèts » e « noms abstrachs », « noms animats » e « noms inanimats », etc.
Noms masculins, femenins e neutres
De noms pòdon aver de proprietats ligadas al sèxe de la realitat que representan. Definisson alara un genre gramatical. Pasmens, aquesta nocion es subretot gramaticala. En efièch, d’un costat, lo destriament dels genres, masculin, femenin et neutre, correspond pas sempre e de critèris semantics, e pòt, Alara, èsser percebuda coma arbitrari mai sovent. D’un autre, dins unas lengas, coma en polonés e eslovèn, d’autras distinccions pòdon èsser presas en compte per la definicion dels genres, Tant que lo destriament entre « classa gramaticala » e « genre » es a vegada contestada.
Noms massisses e noms comptables
En occitan, unes noms comuns, coma lach ou acièr, s'utilizan mai sovent al singular, alara que d’autres, coma cat e ensemble, s'utilizan Tamplan al singular qu'al plural. Mai, los noms coma lach pòdon èsser precedits pels determinants come de e un pauc de, mas di biais pus malaisit per cada, unes o un nombre (levat dins unes usatge, quand se vòl parlar de diferents tipes de lachs, o de comanda al bar, per exemple). Los noms coma cat, al contrari, pòdon èsser utilizats que siá amb los determinants o amb los nombres; mas son mens aisidament combinables amb du o un pauc de. Aquestes noms foguèron nomenats respectivament nomenats noms massisses e noms comptables,.
Dins fòrça lengas, coma las romanas e las germanicas, tanben se pòt identificar doas sosclassas morfosintaxicas de noms comuns, aquestas dels noms avent un nombre gramatical invariable e aquesta dels noms admetent lo singular e lo plural.
Noms concrèts e noms abstrachs
Un nom concrèt designa tota subténcia podent èsser percebuda per un de nòstres cin sens (vista, ausida, olfaccion, gost e tocat): L’ostal, una flor, lo cat, un amic, l'odor, una musica, la sabor, lo freg…
Un nom abstrach designa tota substéncia reala o figurada que cai pas jos nòstres sens e que solas las facultat intellectualas pòdon comprene: l'abitat, una florason, l'amistat, un coratge, la saviesa, la musicalitat, l'admiracion…
Noms animat e noms inanimats
De lengas destrian gramaticalament los objèctes animats e inanimats. La distinccion pòt se realizar entre « uman » e « non uman ».
János Arany
thumb|János Arany ([[Barabás Miklós).]] János Arany, nascut lo 2 de març de 1817 a Nagyszalonta (uèi Salonta, Romania), prèp de Nagyvárad (uèi Oradea, Romania), e mòrt lo 22 d'octobre de 1882 a Budapèst, foguèt poèta e traductor ongrés.
Nom (gramatica)
Noms animat e noms inanimats
Un nom inanimat designa o una causa concrèta, o una idèa abstracha. Per natura, los noms abstrachs son totes d’inanimats: la pigressa, la bontat, lo coratge, la correguda…
János Arany
Sa vida
János Arany (prononciar Ianòch Òrònh, « arany » vòl dire « aur » en ongrés) èra lo darrièr mainatge e sol filh d'una familha de païsans protestants d'una pichona vila de l'èst de la granda plana ongresa (annexada per Romania après la Primièra Guèrra Mondiala). Per ajudar sos parents qu'an pas tròp d'argent, fa plan lèu de regent a l'escòla de Nagyszalonta puèi partís en 1833 estudiar al grand collègi reformat de Debrecen ont demora fins en 1836, quand va barrutlar amb d'amics d'una tropa d'actors. Mòrta sa maire, lo seu paire avugle, torna a Nagyszalonta ont se marida en 1840 amb Julianna Ercsey e ven foncionari. An dos mainatges: Juliska en 1841 e László (que vendrà famós amb sos « Contes ») en 1844. La publicacion de « Toldi » en 1846 càmbia sa vida. Tot d'una, es conegut dins tota Ongria e ven l'amic de Sándor Petőfi, autre poèta vengut del pòble.
Nom (gramatica)
Noms individuals e noms collectius
Un nom individual designe un referent unic: una persona, una feda, la pèira, un èuro, l'estela, lo client, un emplegat…
János Arany
Son òbra
« Toldi » 1846
Chaillé-sous-les-Ormeaux
Chaillé-sous-les-Ormeaux es una comuna peitavina, situada dins lo departament de Vendea e la region daus País de Leire.
Nom (gramatica)
Noms individuals e noms collectius
Un nom collectiu, quitament s’es al singular, designa un ensems de referents: una fola, un grop, un molon, un milion, una infinitat, la clientèla, lo personal…
Chaillé-sous-les-Ormeaux
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Nom (gramatica)
Noms individuals e noms collectius
A vegada, un nom collectiu utilizat amb un complement de nom, pòt èsser utilizat coma un determinant indefinit: un tropèl de fedas.
Chaillé-sous-les-Ormeaux
Toponimia
Las atestacions ancianas son, per lhuec:
Nom (gramatica)
Lexemas nominals e noms derivats
Un nom pòt èsser constituit sonque d’un lexèma, mas tanben a partir de mots de naturas diferentas. Des noms pòdon alara se formar, per exemple,
Chaillé-sous-les-Ormeaux
Nòtas
<references group="N"/>
Nom (gramatica)
Sintaxe
Lo nom forma, amb los determinants e los adjectius que li fan referéncia, un sintagme o grop nominal.
Esclarmonda de Fois (dama de L'Isla de Baish)
Esclarmonda de Fois, nascuda après 1151 e mòrta en 1215, escaissada La granda Esclarmonda, foguèt una figura del catarisme.
János Arany
Son òbra
« Toldi estéje » (Lo vèspre de Tòldi) 1847
Esclarmonda de Fois (dama de L'Isla de Baish)
Filha de Rogièr Bernat Ièr, comte de Fois e de Cecilia, filha de Ramond I Trencavèl, vescomte de Carcassona, de Besièrs e d’Albi e sòrra del comte Ramond Rogièr de Fois, es donada en maridatge a Jordan de L'isla senhor de L'Isla de Baish. De l'union nasquèron d'enfants coma Bernard, l'eritièr de la senhoriá, Guillaumeta, Oliva, Oton de Terride e Bertrand, baron de Launac.
Ginhac (omonimia)
Ginhac pòt èsser:
Chamanisme
Lo Chamanisme es un ensemble de cresenças e de practicas tradicionalas centradas sus la comunicacion amb lo mond dels esperits. LA persona que practica lo cahmanisme es lo chaman. I a fòrça variantas de chamanisme dins lo mond; vaquí de cresenças partejadas per totas las formas de chamanisme:
Lo chamanisme se basa sus la premisa que lo mond visible es dominat per de fòrças o esperits invisibles que tòcan las vidas dels vivents. A diferéncia de las religions organizadas coma l'animisme, lo chamanisme demanda de coneissenças personalas e de capacitats especialas. Los chamans ofician fòra de las religions institucionalizadas e enrasigadas e, tradicionalament, opèran sols. Los chamans pòdon se gropar en associacions, coma lo fan los practicants tantrics indís.
Etimologia
Chaman, fasiá referéncia primièr als medicinaires tradicionals dels airals turcomongòls, al Nòrd d'Asia (Siberia) e Mongolia; šamán es un mot de lenga turquesa-tongoza que en practic significa "aquel(a) que sap". D'autres cercaires afirman que ven dirèctament de la lenga manchó.
Lo plura de chaman es chamans. Chaman es masculin coma femenin.
Nom (gramatica)
Sintaxe
En occitan, lo nulèu del grop nominalde sempre un nom qu’impausa normalament son genre e son nombre a sos satellits determinants e qualificatiis e s’espandís als mots amb que es en rapòrt : l'atribut mas tanben e subretot lo vèrb que n’es losubjècte gramatical. Tipcament, lo grop nominal ocupa una foncion de subjècte, de complement d’una preposicion o de complement d’un vèrb.
Chamanisme
Foncion
Los chamans realizan un fum de foncions segon la societat en que practican lor art: garison; presidir un sacrifici; conservar la tradicion amb d'istòrias e cançons; vesenças; agir coma psicopomp («guida de las almas»). Dins unas culturas, un quita chaman pòt complir de diferentas foncions.
Lo negromancian dins la mitologia grèga pòt èsser considerat un chaman, qu’es aqueste qu'amassar los esperits e lèva los mòrts per los utilizar coma esclaus, soldats e instruments per la devinacion.
Mediador
Los chamans òbran coma de «mediadors» dins lor cultura. Lo chaman es vist coma aqueste sortissent de la comunautat per comunaicar amb los esperits, e tanben amb los esperits dels mòrts. Dins unas culturas, aquesta foncion de mediador del chaman pòt èsser plan illustrada per unes objèctes e simbòls del chaman. Per exemple, pels selkops, se menciona un guit marin coma animal-esperit: los gits son capables tant de volar coma de cabussar dins l'aiga, se considèran aital apertenents tant al mond superior coma al mond inferior. Tanben dins unas culturas amazonianas se confond lo chaman e lo jaguar: lo jaguar es capabla de se mòure liurament sus la tèrra, dins l'aiga e en s’engulha pel arbres (coma l'alma del chaman). Dins unas culturas siberianas, son d'espècias de ausèls aquatics que son ligadas al chaman d'una biais semblabla, e se crei que lo chaman ne pren sa forma.
«L'arbre chamanic» es una imatge encontrada en diferentas culturas (iacots, dolgans, evencs), cèltas, com simbòl de mediacion. L'arbre es vist com un ésser que ten las raices del mond inferior; son tronc del mièg, mond abitat pels umans; e la sa corona es relaciona amb lo mond superior.
Diferentas menas de chaman
Dins unas culturas pòt i aver diferent de tipes de chamans, que realizan de foncions especializadas. Per exemple, dins lo pòble nanai, un tipe diferent de chaman servís de psicopomp. D'autres chamans especializats pòdon èsser dedicats a un quita tipe d'esperits, o de reialmes del mond dels esperits, que lo xaman interacciona amb el mai comunament. Pels Huichol, i a doas categorias de chaman.
Aspècte ecologic
Dins las selvas tropicalas, las fonts per la consomacion umana son aisidament agotables. Dins unas culturas de las selvas tropicalas, com los tucan, i a un sistema complèxe per la gestion de las fonts, e evitar que s’agoten pas a causa de la sobreexpleitacion. Aqueste sistema se realiza dins un contèxte mitologic, ligat al simbolisme e, a vegadas, la cresença que la ruptura de las restriccions de caçar pot causar de malauitás. Coma grand mèstre del simbolisme tribal, lo chaman pot téner un ròtlr màger dins aquesta gestion ecologica, regulant activament la caça e la pesca. Lo chaman es capable de «far sortir» los animals de caça (o sas almas) dels seus domicilis ocults. Lo chaman li cal negociar amb un èsser mitologic al subjècte de las almas dels animals de caça. En mai dels tucans, d’autres indigèns de las selva tropicalas tenon aquestes preocupacions ecologics al subjècte del chamanisme, per exemple los piaroa. Tanben los esquimaus penson que lo chaman es capable de far venir las almas d'animals de caça venents de luòcs alunhats;
Concèpte d'alma
Dins unes cases, dins unas culturas, lo concèpte d'alma pòt explicar fòrça fenomèns desligats en aparéncia:
Esperits
Tanben las cresenças ligadas als esperits pòdon explicar fòrça diferents fenomèns. Per exemple, l'importància de contar d'istòrias, o agir coma un cantaire, pòt se comprene melhor quand s'examina l’ensemble del sistèma de cresenças: una persona qu'es capabla de memorizar de tèxtes o de cançons longas (e jogar d’un instrument) pòt èsser considerada coma avent atengut aquela capacitat mejans lo contacte amb los esperits (per exemple dins lo pòble Khanty).
Apròchis cognitiu, semiotic e ermeneutic
Coma ja mencionat, un apròchi (discutit) explica que l'etimologia del mot «chaman» significa «aqueste que sap». Vertadièrament, lo chaman es una persona expèrta a manténer ensems los multiples còdis qu'aqueste sistèma complèxe de cresenças apareis mejans el, e dona una vision d'ensems d'el en de son esperit amb una coneissença segura. Lo chaman utiliza (e lo public compren) diferents còdis. Lo chaman exprimís lo sens de bias fòrça diferent: amb lo verbal, music, art e dança. La significacion pòt sortir amb una manifestacion d’objèctes, coma los amulets.
Lo chaman coneis plan la cultura de sa comunautat, e agís en consequéncia. Atal, son public coneis los simbòls utilizats e las signaficacions — es precisament perque lo chamanisme pòt èsser eficaç: las gents del public se’n fisa. Aqueste sistèma de cresenças pòt paréicer per los sieus membres a una coneissença segura — aquò explica l'etimologia descricha ja explicada del mot «chaman». vinheta|Chaman sami amb son tambor. I a un apròche teorics semiotics al subjècte del chamanisme, («etnosemiotica»). Los simbòls dins lo vestit del chaman e lo tambor pòdon far referéncia als animals (coma los esperits en presencia), o al reng del chaman. I aviá tanben d'exemples de «simbòls significatiu d’oposicion», destriant los chamans «blancs» en practicant de jorn contactant los esperits celestes, e los chamans «negres» practicant de nuèch contactant los esperits malins per de marridas intencions.
De serias d'aquestes simbòls opausats fasián referéncia a una vision del mond en rè d'eles. De biais analòg que la gramatica ordena las paraulas per exprimir lo sens e exprimir un mond, tanben aquò formava una mapa cognitiva. La tradicion del chaman es enrasigada en lo folklore de la comunautat, que porgís una «mapa mentala mitologica». Juha Pentikäinen exprimís lo concèpte de «gramatica de la ment». Fasent referéncia a un exemple sami, Kathleen Osgood Dana escriu: Unes apròchis fan referéncia a l’ermeneutica, «etnoermeneutica», fabregada e introdusida per Armen Geertz. Lo tèrme pòt èsser vaste: Hoppál compren pas sonque l'interpretacion de tèxtes orales o escrits, mas aquesta dels «tèxtes visuals tanben (coma los movements, gèstes e rituales mai complèxes, e de ceremònias celebradas per exemple per de chamans)». Aquò revela mai que las visions animistas que s'amagan rèire del chamanisme, tanben ven pertinent pel mond actual, que los problèmas ecologics se son los paradigmas per realizar plan l'equilibri e la proteccion.
Apròchis ecologics, teoria de sistèmas
D’autres estudis de terrenh utilizan los concèptes de la teoria dels sistèmas e de consideracions ecologicas per comprene la tradicion del chaman. Los indigènas Desdesana e Tucano desvolopèron un simbolisme sofosticat de concèptes d’«energia» s’escorrissent entre las gents e los animals per de camins ciclics. Gerardo Reichel-Dolmatoff fa lo ligam entre aqueles concèptes e los cambiaments dins la sciéncia modèrna (teoria dels sistèmas, ecologia, apròchis novèls en antropologia e arqueologia) tractant de la causalitat d'un biais mens linari. Suggerís tanben una cooperacion de la sciéncia modèrna e la tradicion indigèna (en linha).
Autras observacions
Segon Vladimir Basilov e son òbra Chosen By the Spirits, un chaman deu èsser dins las melhoras condicions de santat per realizar sas foncions pel melhor. La cresença del chaman es fòrça populara per las gents d’Asia Centrala e del Cazacstan. Las tradicions del chamanisme son tanben presents dins las regions dels tatdjics e ozbècs. Fisicament los chamans devo èsser de tipe fòrt, aquesta qu’auirà un consticion flèbla una seriá escartat sulpic. L'edat es tanben una exigéncia, sens dobte aver mai de cinquanta ans desqualificaria per aqueles que vòlon èsser implicats al servici dels esperits. Los chamans son totjorn d’una intelligéncia nautissima e son vists dempuèi de biais diferents, lor constitucion lor permet d’èsser rapids e de se relevar lèu de las malautiás se cal.
Unas de las qualitats mai significativas e considerablas que destria lo chaman dels autres caps esperitals son sas capacitats de comunicacion amb lo mond sobrenatural. Ja al començament del sègle l’autoipnòsi èra plan considerada per aqueles que rendián lo culte. Una autra caracteristica del chaman es lo talent per trobar d'objèctes e descobrir de lairons, sensacional aqueste de la tribú e tanben los autres a l'entorn que’n sontestimònis. La cresença dins los esperits o lo sobrenatural es çò ganha los cresents al chaman. Son las personas qu’an de filhs malauts o que son d’espereles de mala santat que son portada a demandar las curas esperitalas del chaman.
Esclarmonda de Fois (dama de L'Isla de Baish)
Ven veusa en octobre de 1200. A partir d'alara, s'interessèt a la Glèisa catara. Recep lo consolament per venir perfiècha de las mans de l'evesque Guilhabèrt de Castras en 1204 a Fanjaus, amb tres autras grandas damas (Auda de Fanjaus, Faís de Durfort, Ramonda de Sant German) e en preséncia de son fraire. Dempuèi l'ora, acaba pas de menar una ferventa propaganda en favor del catarisme.
S'installèt a Pàmias. Seriá a ela qu'es deguda l'initiativa de tornar far bastir la fortalesa de Montsegur. Participèt al collòqui de Pàmars, tanben nomenat « collòqui de Montreal » de 1207 que foguèt lo darrièr debat contradictòri entre los catars e la Glèisa Catolica Romana (representada per Domenge de Guzmán, futur fondator de l’òrdre dominican, e Diego evesque d'Osma).
Son ròtle es pro controversiat que per d'unes, espandiguèt l’eretgia en Arièja e contrenh los abitants a respectar las règlas de vida catara, alara que per d'autres son vam permetèt d'obrir fòrça espitals, escòlas e fogals ont èran donat l'ensenhament catar (d'aquò li ven l'escais de granda Esclarmonda).
Chamanisme
Iniciacion e aprendissatge
Dins las culturas chmanicas del mond, lo chaman ten un ròtle de rector; pasmens, i a una diferéncia essenciala entre los dos, coma Joseph Campbell descriu:Un chaman pòt èsser iniciat mejans una malautiá grèva, folzejat e en somiant de tron per venir un Heyoka, o per una experiéncia pròcha de la mòrt (p. Ex., Lo chaman Formiga Nègra), o pòt seguir una «crida» per venir chaman.Mai sovent i a un ensems de representacions culturala que se caldrà experimentar pendent l'iniciacion chamanica quina que siá lo biais de induccion. Segon Mircea Eliade, aquela imatgeria implica sovent d’èsser transportat dins lo mond dels esperits e interagir amb d’èsser demorant dins lo mond alunhat dels esperits, trobar un guida esperital, èsser devorat per un èsser e tornar transformat, o èsser «desmontat» e «montat de retorn» de nòu, sovent amb d’amulets implantats coma de veires magics. L’imatgeria de l'iniciacion tracta generalament de transformacion e de poders autrejats per transcendir la mòrt e la renaissença.
Dins unas societats chamanicas se considèra que los poders son eretats, mas endacòm mai se considèra que lo chaman fuguèt «cridat» e demanda un entrainament long. Dins la societat dels chukchis siberians de comportaments que los clinicians de la biomedecina «occidentals» caracterizarián de psicotics, serán interpretats pels pòbles siberians coma una possession per un esperit que demanda que lo protagonista assumisca la vocacion chamanica. Los chamans tapirape de Sudamerica son cridats dins lors sòmis. Dins d’autras societats lo chaman causís sa carrièra. EN America del Nòrd, los pòbles de las Nacions Originàrias cercarián la comunion amb los esperits a mejans una «cerca de vision»; alara que los shuar sudamericans, cercant lo poder per defendre lor familha contra los enemics, aprenon d’espereles per venir chaman. Los urarina de l'Amazònia peruana an un elaborat sistèma cosmologic basat sus la consomacion rituala d’ayahuasca.
Tanben se poiriá pòdon conciderar «de tradicions» chamanicas abitualas entre los pòbles indigènas kuna de Panamà, que donan de poders chamanics e utilizan de talismans sagrats per garir. E contunha a gaudir d'una posicion populara entre los pòbles locals.
Malautiá chamanica
La malautiá chamanica, tanben nomenada crisi iniciatica chamanica, es una crisi psicoespiritual, normalament involontària, o un rite de passatge, observat entre aqueles que se venon chaman. L'episòdi marca sovent lo començament d'un moment de confusion o de comportament destorbant limitat dins lo temps ont l'iniciat chaman pòt cantar o dançar d'una biais pauc convencional, o aver l'experiéncia d'èsser «perturbat pels esperits». Los simptòmas son pas normalament conciderat coma de signes de malautiá mentala pels interprètas de la cultura chamanica; mai, son interpretats coma de senhals indicators que mòstra l'individú es capable de prene la carga de chaman (Lukoff te. A lo, 1992). Lo ròtle significatiu de las malautiás iniciaticas dins la crida d'un chaman pòt se trobar en detalhas dins lo raconte de Chuonnasuan, lo darrièr mèstre chaman dels pòbles tungus del nòrd-èst de la China.
Practica
Dins unas societats se considèra que los poders chamanics son ereditaris, alara que dins autras cal èsser "cridat" e seguir un long entrainament. Pels Chukchis siberians lo comportament induch per venir chaman pòt per un mètge "occidental" èsser caracterizat de psicopatic, mas que los siberians interpretan coma la pròva de la possession per un esperit. Pels Tapirapes sudamericans los chamans son cridats dins lors sòmis. Dins d’autras societats causisson liurament lor carrièra. En America del nòrd, se cercan la comunion amb los esperits mejans una vision, alara que pels Shuar sudamericans, se cerca lo poder de defendre sa familha contra los enemics realizant l’aprendissatge d'autres chamans. Los Urarina de l'Amazònia peruviana an un elaborat sistèma basat sus la consomacion rituala d’ayahuasca. Après de millenaris, lo chamanisme del ayahuasca dels urarinas es una caracteristica dominanta de la quita societat, mal documentada.
Aquelas supausadas tradicions chamanicas se pòdon tanben observar pels indigènas Kuna de Panamà, que confian poders e talismans sagrats per garir. Los chamans gausisson d'una posicion privilegiada per las gents localas.
Cresenças subjacents dins la practica
Lo chaman ten lo ròtle de medecinaire dins las societats chamanicas; los chamans aquerisson coneissença al traversar l’axis mundi e ne tornar la coneissença dels cèls. Tanben dins las societats occidentalas, aquela anciana practica de curar es sibolizada per l'usatge del caducèu, simbòl de la medecina. Sovent lo chaman a, o aquerís, una o mai d'entitats familiaras ajudantas dins lo mond dels esperits; aquelas son sovent d'esperits que prenon la forma d'animal, esperits de plantas medicinals, o (de còps) aquelas dels camans defunts. Dins fòrça societats chamanicas, la magia, la fòrça magica e la coneissença son exprimidas per una sola paraula, coma en quíchoa «yachay».
E mai se se considèra que las causas de malautiá se tròban dins lo mond esperital, essent afectectadas per d’esperits maliciosos o la mascariá, s'utilizan de metòdes que siá esperitals coma fisics per garir. Mai sovent, un chaman «dintra dins lo còrs» del pacient per contrar l'esperit que fa malaut lo pacient, e capelan lo pacient faidissent l'esperit infestat. Fòrça chamans an coneissença expèrt de la vida de las plantas dins son airal, e sovent se fa la recèpta d’un regim d'èrbas per tractament. En fòrça luòcs los chamans afirman aprene dirèctament de las plantas, e èsser capables de far benefici de sos efièches e proprietats curativas solament après obténer la permission de son esperit dominant o patron. En America del Sud, los esperits individuals son cridats pel cant cantat pels Icaros; abans qu'un esperit pòsca èsser cridat l'esperit cal ensenhar al chaman sa cançon. L'usatge d'elements totemics coma las ròcas es comun; se crei qu'aqueles elements an de poders especials e un esperit viu. Aquelas practicas son supausada fòrça ancianas; dempuèi 368 AbC, Platon escriguèt dins lo Fedron que «las primièras profecias foguèron las paraulas d'un roure», e que totes los que visquèron a l’epòca trobèron pro gratificant «escotar a un roure o a una pèira, alara que disiá la vertat».