cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Manderen e Ritzingen
Manderen e Ritzingen (Manderen-Ritzing en francés), es una comuna novèla francesa situada dins lo departament de Mosèla, en region Grand Èst. Es sortida de la fusion — lo 1èr de genièr de 2019 de las comunas de Manderen e Ritzing.
Altena
Altena es una dei vilas principalas de Ren del Nòrd-Vestfàlia dins l'Alemanha.
Blanca (omonimia)
Blanca pòt designar:
Gerbéviller
Gerbéviller es una comuna francesa, situada dins lo departament de Meurthe e Mosèla e la region del Grand Èst.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Marisa Paredes
thumb|right|Marisa Paredes Marisa Paredes z-es ‘na actritz espanhòla (Madrid, lo 4 d’abrial de 1946). Son nom d'ostal z-es Maria Luisa Paredes Bartolomé. Comencèt alh teatre en 1960 en Esta noche tampoco de López Rubio. Z-a ‘na filha, María Carlota, embe Antonio Isasi-Isasmendi, mas abita sola.
Mesura 1,78 m.
Rejaumont (omonomia)
Rejaumont pòt designar :
4 de febrièr
Decèsses
Vejatz tanben :
Bertrand de Bar-sur-Aube
Bertrand de Bar-sur-Aube es un escrivan francés dels sègle 12 e 13.
Es l'autor de la cançon de gèsta Girard de Vienne (o Girart de Rosselhon). Aymeri de Narbona (Aimeric de Narbona) li es tanben atribuit.
Saint-Honoré
Saint-Honoré es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Sèina Maritima e la region de la Nauta Normandia.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Sant Joan de Paracòl
Sant Joan de Paracòl (Saint-Jean-de-Paracol en francés) es una comuna lengadociana situada dins lo departament d'Aude e la region d', ancianament de Lengadòc-Rosselhon.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
.NET (Microsoft)
Lo concèpte de la tecnología .NET de Microsoft, entre d'autras, ofrís la possibilitat que logicial modèrn poscatz èsser executat en un sistèma de manièra independenta al material (Per exemple a sus un PDA o d'aparelhs mobils).
Pèira de Palèrme
La Pèire de Palèrme qu'ei ua placa monumentau de basalte on son marcats (sus la duas caras) los noms deus purmèrs sobeirans (mitologicss o reaus) de l'Egipte antica en bèth mentàver los noms deus monarcas desempuish la I dinc a la V dinastia.
Qu'ei datada per aquesta rason de la V dinastia egipciana.
Que ho aquesida en 1877 peu Musèu de Palèrme e, au cors deu sègle XX mantuns autes tròç que hon descobèrts ; la loa apartenença a la Pèira de Palèrme qu'ei sovent discutida, com ac ei tanben lo contiengut informatiu d'aqueth document oficiau e de propaganda. Que demòra de tot biais ua hont d'informacion suber un periòde ancian e mauconegut de l'istòria egipciana qui's pòt confrontar dab d'autes honts de dats.
Segon Nicolas Grimal, la lista deus sobeirans reaus qu'i ei aubèrta dab lo rei Her-Aha.
Pont-Melvez
Pont-Melvez en breton ( Pont-Melvez en francés) es una comuna bretona, situada dins lo departament de las Còstas d'Arvòr e la region de Bretanha.
Istòria
thumb|Calvaire De la crotz-roja - 16e sègle
thumb|Calvaire de la croix-rouge - 16e siècle
Boris Sket
thumb|250px|Boris Sket en 2010 Boris Sket (30 de julh de 1936) es un zoologista eslovèn.
Boris Kryštufek
thumb|250px|Boris Kryštufek en 2012 Boris Kryštufek (Kranj, 1954) es un biologista eslovèn.
Beaumont (Iona)
Beaumont es una comuna francesa administrada per lo departament d'Iona de la region de Borgonha.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Nòtas
<references group=N/>
Laviòla
Laviòla o La Viòla segon las règlas graficas (Laviolle en francés) es una comuna occitana de Vivarés, situada dins lo departament d'Ardecha e la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament de Ròse-Aups.
Comunas vesinas
400px|left|Distanças e posicion relativa
Toponimia
La prononciacion a La Chalm Rafaièl es [la 'vjɔlɔ] e la grafia La Viòla. Lo sens es - de segur - « la vila », granda proprietat gallo-romana, puèi vialatge.
Istòria
La comuna se creèt en 1841, del territòri d'Entraigas.
Sérévillers
Sérévillers es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Oise e la region de Picardia.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Orador (omonomia)
Orador es un element de toponim dins de vilas de:
Aillevillers-et-Lyaumont
Aillevillers-et-Lyaumont es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Nauta Sòna e la region de Borgonha Franca Comtat.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Ruta graveolens
La Ruda ortenca (Ruta graveolens L., literalament « Ruda d'odor fòrta », del latin gravis, « pesuc », e olor, « odor » ) es una espècia de sosarbrilhon de la familha de las Rutacèas, cultivada per sas fuèlhas utilizadas per sas qualitats aromaticas e medicinalas
Havange
Havange es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mosèla e la region de Lorena.
Ruta graveolens
Descripcion
Es un sosarbrilhon de 70 cm a 100 cm de naut gaireben, fòrça ramificat e lenhós a la basa. Sas fuèlhas son d'un verd glauc, semipersistanteas, son altèrnas, pennatisecadas (sovent trilobadas) e de consisténcia un pauc carnosa. Sas flors son pichonas, de color jaune verdenc, e amassada en corimb.
Havange
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Ruta graveolens
Descripcion
La planta exala una odor fòrta e penetranta, sovent percebida coma desagradabla, e ten un gost amar.
Havange
Istòria
A l'epòca gallo-romaine, e pendent de nombroses sègles, Havange #èsser un masatge caseriu de Gondrange aital coma en testifiquen mapas ancianas de la region. Es d'aquela epòca #que data la preséncia pro insolita del cementèri al mièg dels camps e pro aluenhat del vilatge actual. N'efièch, i aviá situat, coma dins practicament totes los pòbles, just a costat de la glèisa paroissiale. Ça que la, la glèisa de la parròquia de Gondrange i aviá situat a aquel endroit. Lo luòc-dich pòrta encara lo nom de « L'Anautita Glèisa ».
Ruta graveolens
Descripcion
La fecondation del pistil gròs trapet per las estaminas a l'entorn, presenta una dobla curiositat. Las estaminas se lèvan las unas après las autras dins un òrdre plan caracterizat: una estamina sus doas se quilha successivament (pas en mèsme temps) per tocar l'estigmat del pistil, cada estamina (levat la primièra) tustant aquesta que la precedèt e la tornant en plaça; serián aquestas las estaminas "imparas" (1,3,5,7, etc). quand las estaminas "imparas" relizèron lo torn del pistil, las estaminas "paras" començan lo mèsme torn. Las estaminas son atal mogudas mues par un 	acorchiment rapid de la fàcia intèrna de lor ret (lor pedoncul), ret compausat de grandas cellulas contenent aiga e tanins en pro granda quantitat e foncionant del mèsme biais que los pulvinus de la mimòsa pudica.
Havange
Istòria
Sembla que la guèrra de Trenta Ans e los sieus cohortes de Suedeses i aja #aver rason d'aquela glèisa e provocat lo déclin de Gondrange en benefici de Havange.
Ruta graveolens
Proprietats
Planta toxica utilizada autrecòps per las proprietat emenagògas e abortivas de son esséncia. De fach, las proprietats abortivas serián degudas a de fòrça violentas contraccions abdominalas que provòca, causant l'expulsion del fètus mas tanben d'emorragias provocant mai sovent la mòrt de la maire (tot coma la sabina). La planta es tanben rubefasenta (preséncia de bergaptèn). L'odor pro desagrabla de la planta en dissuadís per astre la consomcion.
Havange
Istòria
A l'ora d'ara, Gondrange, caseriu de Havange, es encara representat per doas granjas.
Ruta graveolens
Espandiment
donadas de: [https://web.archive.org/web/20060207043607/http://perso.wanadoo.fr/philippe.julve/catminat.htm Julve, Ph., 1998 ff. - Baseflor. Index botanique, écologique et chorologique de la flore de France. Version : 23 avril 2004].
Havange
Istòria
Havange I aguèt annexat a l'Alemanda de 1870 a 1918. Aquela annexion de darrièra minuta, amb las municipalitats vesinas, se #far a cambiament contra Belfòrt.
Ruta graveolens
Espandiment
Planta originària del Sud-Èst de l'Euròpa (Ucraïna, Albania, Bulgaria, ex-Iogoslavia). Es fòrça plan naturalizada dins tota l'Euròpa e en Africa del Nòrd. La ruda es taben fòrça espandida en America del Sud, a l'estat salvatge o cultivada per sas proprietats medicinalas.
Havange
Istòria
Havange, Contràriament a cèrtas municipalitats vesinas, a totjorn #èsser, malgrat aquela annexion, francophone. Lo patois #que i i aviá parlat es fòrça vesin de #çò qu'a practicat dins lo país Saulnois, als environs de Castell-Salins.
Ruta graveolens
Cultura
Li agrada un sòl leugièr e sec, calcari e pla solelhat. Multiplicacion per semenada o en porretas. La culhida se fa l'an seguent. Se lèva lo tèrme de la tijas abans florason.
Havange
Istòria
À l'époque gallo-romaine, et pendant de nombreux siècles, Havange fut un hameau de Gondrange ainsi qu’en témoignent des cartes anciennes de la région. C’est de cette époque que date la présence assez insolite du cimetière au milieu des champs et assez éloigné du village actuel. En effet, il était situé, comme dans pratiquement tous les villages, juste à côté de l’église paroissiale. Or, l’église de la paroisse de Gondrange était située à cet endroit. Le lieu-dit porte encore le nom de « La Haute Église ».
Il semble que la guerre de Trente Ans et ses cohortes de Suédois ait eu raison de cette église et provoqué le déclin de Gondrange au profit de Havange.
Havange fut annexé à l’Allemagne de 1870 à 1918. Cette annexion de dernière minute, avec les communes voisines, se fit en échange contre Belfort.
Havange, contrairement à certaines communes voisines, a toujours été, malgré cette annexion, francophone. Le patois qui y était parlé est très voisin de celui qui est pratiqué dans le pays Saulnois, aux environs de Château-Salins.
Ruta graveolens
Istòria
vinheta|Fotodermatitas de contacte per las personas de pèl sensibla vinheta|Extrach del [[Tacuinum Sanitatis|Tacuinum de París; òrt medicinal, cultura de ruda presentada coma element caud e sec al tresen  gra. Optim : Aquesta qu'es cultivada près d'una figuièra. Melhora (segon l'obratge) la vista e favoriza la dissipacion de las flatuléncias, aumentant la quantitat de espèrma mas demesís lo desir de coït.]] La ruda èra autrescòps plan coneguda coma planta abortiva, e per aquò aviá mala reputacion. Atal sa cultura foguèt enebida en França per una lei 1921,. Es toxica a fòrta dòsi; una rumor dich que Julia Titi, la filha de Titus seriá mòrta après n'aver consomat a l'escasença d'in avortament forçat.
La ruda vinosa èra considerada coma una planta magica associada a la magia blanca. Foguèt utilizada dempuèi l'Antiquitat, coma pels Romans. Los Farisians pagavan lo dèime sus la menta e la ruda significant que pagavan lo dèime sus que que siá quitament las aromaticas). Figurava dins la lista de las plantas d'òrt recomandadas pel capitulari De Villis (lista de las plantas cultivadas din los òrts dels monastèris jos Carlesmanhe).
Amb la sàlvia, la menta, lo romanin, l'aussent e la lavanda, lo camfre, la canèla e lo giròfle, dintrava a l'Edat Mejana dins la composicion del vinagre dels quatre panaires censat aparar de la pèsta.
Al sègle XII Hildegard de Bingen indica qu'èra censada « apasimar los borbolhs excessius de la sang per l'òme ». Per adocir la matritz, las femnas bevián de ruda mescalada a d'autras plantas après aver pres un banh de vapor.
En polvera de ruda, dintrava dins la composicion del diaphoenix, remèdi de la farmacopèa maritima occidentala al sègle XVIII.
Las fuèlhas frescas se pòdon utlizar per assasonar las salças e los plats de vianda. De n'utilizar pauc a causa del gost amar e dels riscs de toxicitat.
En Itàlia del Nòrd, es utilizada per perfumar a l'aigardent (grappa alla ruta). En Etiopia, se bota un branquilhon dins las tassas de cafè, e a vegada de tè.
S'extrai de la ruda ortalenca un òli essencial utilizat autrescòps en perfemeriá.
Ruta gravolens en un remèdi omeopatic (en forma de granuls).
Lo contacte amb tota partida de la planta (e pas sonque la saba) pòt provocar de fotodermatitas de contacte per las personas de pèl sensibla. En efièch, las Rutacèas son ricas en furanocomarinas fotosensibilizantas, un contacte amb la planta seguit d’una exposicion plen solelh pòt provocar una dermita aguda. Per una persona sensibla, après un contacte accidental cal netejar plan al sabon la pèl tocada abans tota exposicion al solelh, o d'amagar la partida de la pèl tocada amb un vestit.
A dòsi pichona, la ruda es reputada per aver de vertuts tonicas e estimulantas que fa melhora la digestion. Conteb une substància, la rutina (o rutosida), pròcha de la vitamina C2 (ancianament "vitamina P"), de proprietats antioxidantas ,
Lista dels caps d'Estat de Ghana
thumb|120px|Bandièra de Ghana. Abans l'independéncia en 1957, Ghana èra la colònia britanic de la Còsta d'Aur. Abans del periòde colonial, lo sieu territòri èra dividit en de divèrses reialmes, entre eles l'empèri Ashanti.
Thierry Hazard
Thierry Hazard, de son nom vertadièr Thierry Gesteau (nascut lo 7 de junh de 1962), es un cantaire pop francés, benlèu lo mai popular e lo mai emblematic d'aquel estili en França en 1990 e 1991. Sa cançon Le Jerk es estada l'un dels mai gròsses tubes en França en 1990.
1990-1991 : Lo fenomèn Thierry Hazard dins son contèxte
La recèpta de Thierry Hazard e qu'a fach son succès en 1990 e 1991 foguèt de jogar sus la nostalgia de las annadas 60 e 70 en aquela debuta de las annadas 90, en adoptant totes los còdis de la pop cultura eissida a n'aqueste moment, en particular dins los tèxtes de sas cançons qu'evòcan clarament aquel periòde : Lo Jerk foguèt una dança e un sosgenre efemèr de la musica pop de las annadas 60, Poupée psychédélique es una clara allusion la mòda beatnik e hippie (son segond album s'apèla d'alhors Où sont passés les beatniks ?), e la quita cançon Les brouillards de Londres fa un focus sus la capitala d'Anglatèrra, Anglatèrra que, dins las annadas 60, amb la capitada dels Beatles e de l'èrsa britpop, èra venguda lo lòc emblematic de la creation musicala a n'aquel periòde.
En mai d'aquò, Thierry Hazard fa pròva de fòrça d'umor, a tanben un sens agut de la melodia, e sos adobaments son d'excellenta factura : tot aquò explica la capitada de l'estili reviscòl nòu-pop 90 de Thierry Hazard, una pop en francés nostalgica de las annadas 60 e 70 çaquelà adaptada als còdis culturals d'aquel començament de las annadas 90.
Per tant bona que foguèt sa recèpta, Thierry Hazard veirà baissar sa popularitat a partir de 1992. Una explicacion podriá èsser justament lo cambiament de mòda, vist que i a agut justement a n'aqueste moment una clara mudason musicala ambe l'aparicion de nòus estilis... D'una part, lo rap urban en francés a començat de devenir vertadièrament popular (Benny B, MC Solaar) e a benlèu contribuït a ringardizar l'èrsa de nostalgia de las annadas hippies 60 e 70. Piri : es precisament en 91 e 92 que, venguda dels Estats-Units, arribèt l'èrsa grunge en seguida del fenomèn Nirvana, mòda qu'impausèt culturalament un estili rock mai radical entre nòu-punk e metal, çò qu'aguèt per efèit de marginalizar còp-sèc la scèna pop del començament de las annadas 90.
Enfin, d'autres encara qu'èran auditors tradicionals de musica pop de l'estili Thierry Hazard se son benlèu virats cap a la novèla musica a la mòda, la tècno-dance, musica electronica eissida de la house (U96, Felix) e qu'a conegut a n'aqueste moment precís un pic de popularitat au detriment de la musica pop facha ambe d'instument vertadièrs.
Tot aquò pòt explicar la baissa de popularitat subte de Thierry Hazard en França en 1992, quitament se las qualitats evidentas de sas composicions son pas en causa, victima puslèu d'un fenomèn de cambiament de mòda, lo grunge, la tècno-dance e lo rap prenent lo pas sus l'èrsa de nostalgia de las annadas 60.
Sidama
Sidama es un estat d'Etiopia creat lo 18 de junh de 2020. La capitala n'es Awasa.
La Cròpta
La Cròpta (Lacropte en francés) es una comuna d'Occitània, dins la region istorica de Perigòrd, administrada per lo departament de Dordonha de la region de Novela Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Geografia
vignette|upright=1.6|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
La Cròpta es atestat au segle XIII, La Cropta. La prononciacion es [lɒ’krɔtɒ]. Lo sens es l'occitan cròta, « cròs, cròsa, cavitat sosterranha, o cripta », evolucion dau latin crypta, mot vengut dau grec, sens influéncia de la fòrma emb iniciala sonorizada de l'italian, grotta, passada apres au francés grotte. I a en Perigòrd daus sinonimes, cròs, cròsa, d'origina probablament celtica, e Espelucha, tirat dau latin spelunca, ,.
Chariez
Chariez es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Nauta Sòna e la region de la Franca Comtat.
Geografia
Vilatge typiquement comtois. Situat a l'oèst de Vesoul a una distància de 8 km.
Village typiquement comtois. Situé à l'ouest de Vesoul à une distance de 8 km.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Antany, Chariez, País de vignobles, produsissiá un bon vin fòrça apreciat, Gamay - Pinot. Los vinhas an practicament totalament desaparegut, remplaçadas per pâturages.
Autrefois, Chariez, pays de vignobles, produisait un bon vin très apprécié, Gamay - Pinot. Les vignes ont pratiquement totalement disparu, remplacées par des pâturages.
Beso
Beso (en castelhan punet) es un perhum femenin d'Ágatha Ruiz de la Prada qu'a plan d'escaduda mès que mès enter es gojates mès joenes.
Saint-Denis-de-Pile
Prtobablament Sent Denís de Pila (Saint-Denis-de-Pile en francés) qu'ei ua comuna francofòna, administrada peu departament de Gironda de la region d'Aquitània.
Malhàs
Malhàs (Maillas en francés) qu'ei ua comuna gascona situada dens lo departament de las Lanas e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
Las fòrmas ancianas que son ''par. beate Marie de Malhas, en 1274, Malhans, en 1274, Sancte Marie de Milhans, en 1274, Malhans, en 1277, Malhans, en 1280, capellanus de Malhanis'', en latin, en 1369-1370. La prononciacion qu'ei [ma'ʎas]. Malhàs que vieneré deu nom latin d'òme Mallius (Dauzat e Rostaing). Bénédicte Boyrie-Fénié que torna préner la solucion de Negre, lo cognomen Mallianus, dab lo sufixe locatiu plurau -is. A partir de Mallianis, las tèrras de Mallianus, Malhans, atestat au sègle XIII, que vien Malhàs (assimilacion de n per s dens lo grope finau -ns).
Salinas (Califòrnia)
Amb un clima marin ideal pels vinhals, legums, e flors, la vila es coneguda per son agricultura que li valguèt l'escais de "the Salad Bowl of the World", literalament "l'Ensaladièr del Mond".
Geografia
La vila es situada a aperaquí 13 km del Ocean Pacific e 16 km al èst-sud-èst de l'embocadura dela Ribièra Salinas.
Saint-Martin-de-la-Porte
Saint-Martin-de-la-Porte en arpitan (Saint-Martin-de-la-Porte en francés) es una comuna arpitana de Savòia, situada dins lo departament de Savòia e la region de Ròse-Aups.
Geografia
Lo vilatge de St Martin la Pòrta a per superficie 1925 ectaras (19,25 km²). Lo vilatge comença a una altitud minima d'unitat|655|mètres per acabar en las nautors a unitat|2824|mètres. St Martin la Pòrta a per vesin limitrophes Montricher-Albanne, St Michel de Mauriana e Valloire. Lo pòble a environat de fòrts, de refugis e de reünions taxades pels toristas e los promeneurs. En voici qualques un :
Le village de St Martin la Porte a pour superficie 1925 hectares (19,25 km²). Le village commence à une altitude minimum de 655 mètres pour finir dans les hauteurs à 2824 mètres. St Martin la Porte a pour voisin limitrophes Montricher-Albanne, St Michel de Maurienne et Valloire. Le village est entouré de forts, de refuges et de sommets prisés par les touristes et les promeneurs. En voici quelques un :
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Itajaí
Itajaí es una vila de l'estat brasilièr de Santa Catarina. Sa populacion èra estimada a 168 088 abitants, en 2006. Sa superfícia totala es 289 km².
Kirov
Kirov (pr. Quiròv) o Viatka (pr. Viatca) es una vila de la Federacion de Russia.
La Bastida (Alaba)
La Bastida es una comuna d'Alaba dins la comunautat autonòma espanhòla del País Basc.
Bourg-Charente
Comunas limitròfas
400px|gaucha||Distanças e posicion relativa
Toponimia
Las atestacions ancianas son, per luec:
Nòtas e referéncias
<references group="N"/>
Sant Blai (Aups Maritims)
Sant Blai (Saint-Blaise en francés) es una comuna occitana dau Comtat de Niça, situada dins lo departament dei Aups Maritims e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur.
Rozier-en-Donzy
Rozier-en-Donzy es una comuna francesa, situada dins lo departament de Léger e la region de Ròse-Aups.
Economia de Gàmbia
Gàmbia a pas de ressorsas naturalas o mineralas confirmadas, e a una agricultura pauc desvolopada. Aperaquí 75% de la siá populacion depend de la cultura de la tèrra o de la creacion d'animals per subsisténcia. Las activitats industrialas principalas son lo tractament de cacauèta, de peisses, e de pèls. Lo comèrci de re-exportacion èra una activitat economica importanta, malgrat aiçò l'aumentacion de fiscalizacion del govèrn tre 1999 e l'inestabilitat de la moneda del país, lo dalasi, faguèt amb qu'aquesta activitat sofriguèsse reduccion.
Las beutats naturalas del país e la proximitat amb Euròpa ne faguèron una destinacion toristica importanta.
Navacèlas
Navacèlas (Navacelles en francés) es una comuna lengadociana situada dins lo departament de Gard e la region d', ancianament de Lengadòc-Rosselhon.
Anton Polenec
Anton Polenec (Puštal, Eslovènia, 7 d'octobre de 1910 – Kranj, Eslovènia, 30 d'octobre de 2000) foguèt un zoologista eslovèn, especializat en aracnologia.
Soize
es una comuna francesa del departament d'Aisne e de la region de Picardia.
Fresnay
Fresnay pòt essèr:
L'occitan a París
L'occitan a París es un sit dedicat a la vida occitana parisenca. Presenta las associacions que trabalhan a París per la defensa de la lenga e son espandiment. Se tròba tanben, un agenda, de ligams e un flux d'informacions sus la vida occitana en general.
Anfós XII d'Espanha
Anfós XII d'Espanha (Madrid, lo 28 de novembre de 1857 - El Pardo, lo 25 de novembre de 1885) foguèt rei d'Espanha entre 1875 e 1885. Èra lo filh d'Isabèl II d'Espanha e de Francés de Borbon. Èra lo fraire d'Isabel de Borbón y Borbón.
Se casèt embe María de las Mercedes de Orleans, e embe María Cristina de Habsburgo-Lorena, la maire de sos enfants (María de las Mercedes, María Teresa e Anfós XIII)
Sent Vit
Sent Vit  (Saint-Vitte-sur-Briance en francés) es una comuna lemosina situada dins lo departament de la Nauta Vinhana e la region de la Novela Aquitània, ancianament de Lemosin.
Sos abitants s'apelan los sent-vits.
Geografia
miniatura|gaucha|Situacion de Sent Vit en Nauta Vinhana
Djer
200px|right|vinheta|Estela marcada deu nom de Her de Djer, Musèu deu Cairo Djer que ho lo tresau o lo dusau faraon de la I dinastia egiciana. Aquesta posicion qu'ei controversada per'mor no's sap pas se los dus reis precedents (Meni e Her-Aha) b'èran vertaderament duas personas diferentas.
Nicolas Grimal que considera que lo son regnat e sembla estar estat ua tempsada de prosperitat e que los sons cortesans que's hen sepelir au ras de son tombèu çò qui balharé un purmèr testimoniatge de la tradicion de continuitat de l'autoritat deu faraon dens l'aute monde suus sons subjèctes.
Her-Djer qu'èra lo son nom de Her, e lo son nom de Sa-Ra b'èra Iti (e qu'apareish atau dens la Lista Reiau d'Abidòs).
En ieroglifs Iti que s'escriu :
Territòri de Marselha Provença
Lo territòri d’Alaug, Carnós, Carri lo Roet, Cassís, Ceiresta, Castèunòu dau Martegue, En Suá la Redona, Gèmas, Ginhac, La Ciutat, Lo Ròve, Marinhana, Marselha, Lo Plan de Cucas, Ròcafòrt e la Bedola, Sant Victoret, Sausset dei Pins e Seteme (oficialament en francés, Territoire d’Allauch, Carnoux-en-Provence, Carry-le-Rouet, Cassis, Ceyreste, Châteauneuf-lès-Martigues, Ensuès-la-Redonne, Gémenos, Gignac-la-Nerthe, La Ciotat, Le Rove, Marignane, Marseille, Plan-de-Cuques, Roquefort-la-Bédoule, Saint-Victoret, Sausset-les-Pins, Septèmes-les-Vallons ) es un territòri de la Metropòli d'Ais Marselha Provença. Correspond a l’anciana comunautat urbana Marselha Provença Metropòli.
Es compausat de 18 comunas dei Bocas de Ròse. A 0 abitants.
4 de junh
Lo 20 de març es lo 155 jorn de l'annada (156 en cas d'annada bissextila) del calendièr gregorian.
Decèsses
Vejatz tanben:
Dinky Toys
thumb|200px|Camion de [[1937]]
Dinky Toys qu'ei ua marca anglesa de joguets qui avó tanben fabricas en França e qui ho pro emblematica dens l'istòria industriala deus joguets. Que vadó mei que mei vamosa peus son modèls redusits de veïculs : autos, camions per exemple.
La marca que conegó ua escaduda de las granas durant las annadas 1950 e 1960. Enter 1937 e 1974 los joguets Dinky Toys que hon produsits entr' autes en França e mei que mei dehens la fabrica de Bobigny. A partir de las annadas 1980 que's deishèn de prodúser passivament e la licéncia de la marca que ho successivament venuda entà tronar podúser modèls de colleccion.
Canton de Senta Gabèla
Le canton de Senta Gabèla es una anciana division administrativa de Lengadòc, situada dins l'arrondiment de Murèth, le departament de la Hauta Garona e la region de Miègjorn-Pirenèus, ara d'. 6 de las 7 comunas son dempuèi 2015 dins lo canton d'Autariba); las meteissas son de la Communauté de communes du Bassin Auterivain Haut-Garonnais (nom francés). Anhas es dins le canton d'Escalquens e la Comunautat de comunas de las Tèrras de Lauragués. La lenga autoctòna es l'occitan lengadocian, dins sa varianta meridionala, ambe una transicion cap al gascon. D'unis considèran que le parlar d'Espèrça es gascon.
Istòria
Le canton de Senta Gabèla se creèt en 1790.
Oadji
Com tots los autes faraons de la soa dinastia que ho sepelit dens la necropòli d'Abidòs (qui èra alavetz Tinis, la soa capitala).
Oadj qu'èra lo son nom de Her, e lo son nom de Sa-Ra b'èra Ita (e qu'apareish atau dens la Lista Reiau d'Abidòs - Itoui dens lo Canon Reiau de Turin).
Durban de las Corbièras
Durban de las Corbièras (Durban-Corbières en francés) es una comuna lengadociana, situada dins lo parçan de las Corbièras dins lo departament d'Aude e la region d', ancianament de Lengadòc-Rosselhon.
Partit Provençau
Lo Partit Provençau foguèt un partit politic occitaniste fondat a Marselha en 1935 per Pau Ricard e Jòrgi Rebol. Mai tard, venguèt lo «Partit Occitanista».
Durban de las Corbièras
Geografia
Comuna de las Corbièras sus la Bèrra e a l'anciana rota nacionala 611 entre Tesan de las Corbièras e Vilanòva de las Corbièras. vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
Las fòrmas ancianas son : Castellum qui dicitur Durban en 1020, Durbandum en 1151, Castrum de Durbando en 1302, De Durbanno en 1343, Rector de Durbano en 1351. Lo nom occitan es Durbá, dins la grafia de l'abat Antòni Savartés. Segon Albèrt Dauzat, vendriá d'un nom d'òme desconegut, amb lo sufixe latin -anum. Los Féniés i veson lo gallés dunum, « autura fortificada ». Delamarre l'explica per un *Dūrobannon, inatestat, « la punta d'acièr » : dūro- (diferent de duron) auriá lo sens de « fèrre, acièr, dur » e banno- seriá « punta (e bana, còrna) »; dins qualques cases, lo nom auriá un sens personal, « lo qu'a un casco amb una punta de fèrre ». La prononciacion es [dœr'ban] a quicòm prèp.
Istòria
Las originas de Durban remontan al mai prigond passat de la region de las Corbièras. Etimologicament, lo nom vendriá del gal "Duro" (fortificacion) e "ban" (bana). La region foguèt ocupada a la preïstòria.
Lo castèl es del sègle XI. La siá tor cairada es estada classificada als monuments istorics pel Ministèri de Cultura Francés lo 28 d'abril de 1926 en lo classificant coma rèstas d'un castèl càtar. 42.99442°N, 2.8156°W
Demografia
L'an 2013, la comuna comptava 659 abitants. L'evolucion del nombre d'abitants es coneguda a travèrs dels recensaments de populacion efectuats dempuèi 1793. A comptar del sègle XXI, los recensments reals de las comunas de mens de 10.000 abitants se fan cada cinc ans, contràriament a las autras comunas qu'an una enquèsta per sondatge cada an.
MC Solaar
right|200px|thumb|MC Solaar (Claude M'Barali)
Oadji
En ieroglifs Ita que s'escriu :
MC Solaar
MC Solaar, de son nom vertadièr Claude M'Barali, es un rapaire francés d'origina chadiana, nascut lo 5 de març de 1969 a Dakar (Senegal). Es ambe Benny B l'un dels primièrs artistas a aver popularizat lo rap urban francofòn a la debuta de las annadas 1990.
Biografia
Es pas qu'un nenet annadit de sièis meses sonque quand sos parents arriban en França e s'installan còsta París.
A viscut son enfància en banlega e s'es impregnat aital de la cultura urbana francesa e parisenca de las annadas 80, dins un mitan plan influenciat tanben pel modèl american : coma fòrça joves urbans de sa generacion, Claudi s'interèssa a la scèna rap emergenta dels Estats Units.
Es aital qu'enregistra en 1990 Bouge de là, son primièr 45 torns de rap en francés, mentre qu'es un estili encara pauc popular en França : se lo frasejat rap es de còps emplegat de faiçon illustrativa, per colorar d'un biais anecdotic d'unes tròçis de la disco-pop francesa de las annadas 80 coma dins Chacun Fait (C'Qui Lui Plait) de Chagrin d'Amour (1981), dins Vacances, j'oublie tout d'Élégance (1982), dins París latino de Bandolero (1983) o encara coma se pòt ausir dins lo final de Nuit de folie de Début de Soirée (1988), en realitat, degun en 1990 en França a pas encara enregistrat o almens agut de capitada ambe un pur tròç de rap urban en francés dins l'esperit d'aquel ja popular als Estats Units. D'aqueste biais, MC Solaar ambe la capitada de sa cançon Bouge de là en 1991 foguèt l'un dels primièrs cantaires populars dins aquel registre precís, lo rap urban francofòn dit retrospectivament old school, còsta Benny B al meteis moment.
Hayes
Hayes pòt essèr:
Hayange
Hayange es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mosèla e la region del Grand Èst.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Négreville
Négreville es una comuna normanda, situada dins lo departament de la Marga e la region de la Bassa Normandia.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Edyta Górniak
Edyta Anna Górniak (nascuda lo 14 de novembre de 1972, a Ziębice en Polonha) es una cantaira pop polonesa.
Antracit
L'antracit, es una variétat de carbon dur e compact qu'a un esclat submetallic. Es lo carbon amb la dòsi en carbòni pus importanta, lo mens d'impuretats e la densitat energetica pus nauta.
L'antracit es lo tipe de carbon pus metamorfizat dins loqual la dòsi en carbòni es compresa entre 86 % e 97 %. Lo tèrme s'aplica a las varietats de carbon que desgatjan pas de vapors de quitrans o d'autres idrocarburs quora son caufadas en dessós de son punt d'enfuòcament. L'antracit es de mal abrandar e crema amb una flama corta, blava e sens fum.
L'antracit servís principalament dins la produccion d'electricitat, e dins lo sector de la metallurgia. L'antracit representa aperaquí 1 % de las resèrvas mondialas de carbon e es pas expleitat que dins qualques païses del monde.
La region olhièra del nòrd-èst de Pennsilvània als Estats Units ten los pus grands jaciments coneguts de carbon antracit al monde amb una resèrva estimada a set miliards de tonas. China representa la màger part de la produccion mondiala ; los autres productors son Russia, Ucraïna, la Corèa del Nòrd, l'Africa del Sud, Vietnam, lo Reialme Unit, Austràlia, Canadà e los Estats-Units. La produccion totala en 2020 èra de 615 milions de tonas.
Planeta
thumb|right|Presentacion dei planetas dau [[Sistèma Solar : Mercuri (1), Vènus (2), la Tèrra (3), Mart (4), Jupitèr (5), Saturne (6), Uranus (7) e Neptun (8).]]
Una (o un) planeta es un objècte celestiau en orbita a l'entorn d'una estela de massa sufisenta per aver una forma quasi esferica (equilibri idrostatic) e per aver eliminat ò satellizat tot objècte susceptible de se desplaçar sus una orbita pròcha. Segon una definicion adoptada per l'Union Astronomica Internacionala en 2006, lo Sistèma Solar tèn uech planetas que son Mercuri, Vènus, la Tèrra, Mart, Jupitèr, Saturne, Uranus e Neptun. Dempuei 1992, de planetas, dichas exoplanetas, son tanben estadas identificadas a l'entorn d'autreis estelas.
De l'Antiquitat au modèl eliocentric
thumb|right|Representacion dau sistèma de Ptolemèu onte lei planetas èran lo [[Solelh|Soleu, la Luna, Mercuri, Vènus, Mart, Jupitèr e Saturne.]]
La nocion de « planeta » apareguèt durant l'Antiquitat en Mesopotamia onte foguèt mencionada dins un document babilonian dau sègle VII avC. Pasmens, lei cinc planetas visiblas a uelh nus èran probable conegudas dempuei la Preïstòria en causa de son desplaçament dins lo cèu nuechenc. De mai, de teorias sus la natura dei planetas foguèron desvolopadas d'un biais independent per mai d'una civilizacion.
Lei pus importantas foguèron aquelei dei Grècs en causa de l'influéncia ellenica sus lo desvolopament dei sciéncias modèrnas. Apareguèron a partir dau sègle VI avC ambé lo corrent pitagorician. Au sègle III avC, Aristarc de Samos prepausèt un modèl eliocentric depintant lei cinc planetas visiblas a uelh nus orbitant a l'entorn dau Soleu. Dins aquò, la teoria que s'impausèt foguèt aquela de Ptolemèu.
Formalizat au sègle I apC a partir pus ancianas ja emesas per Aristòtel, plaçava la Tèrra au centre de l'Univèrs ambé lo Soleu, la Luna, Mercuri, Vènus, Mart, Jupitèr e Saturne virant a son entorn. Ansin, fins a la Renaissença, lo grop dei planetas foguèt format per aquelei sèt objèctes.
Dau modèl eliocentric a la descubèrta deis asteroïdes
thumb|right|[[Fotografia de Jupitèr e dei satellits galileans amb un telescòpi de 200 mm.]]
A partir dau sègle XV, sota l'impulsion de Nicolau Copernic (1473-1543), de Galilèu (1564-1642), de Johannes Kepler (1571-1630) e de René Descartes (1596-1650), lo sistèma de Ptolemèu foguèt pauc a pauc abandonat au profiech d'un modèl eliocentric. Lei trabalhs principaus a l'origina d'aquela evolucion foguèron la publicacion de la teoria eliocentrica de Copernic (1543), la descubèrta dei satellits galileans (1610), la descubèrta dei lèis de Kepler (1609-1618) e la descubèrta de la natura estellara dau Soleu (1644). Durèt fins a la fin dau sègle XVII e la publicacion dei lèis de Newton que fondèron la mecanica classica.
Durant aqueu periòde, lo tèrme foguèt premier aplicat a totei leis objèctes orbitant a l'entorn dau Soleu. Pasmens, pauc a pauc, foguèt reservat ais objèctes principaus virant dirèctament a son entorn. La descubèrta d'Uranus, en 1781, cambièt pas aquela definicion.
Lei descubèrtes de Ceres (1801), de Pallas (1802), de Juno (1804) e de Vesta (1807) entraïnèron tanben ges de cambiament. Pasmens, aqueleis objèctes, fòrça pichons e situats dins una meteissa region dau Sistèma Solar, interoguèron leis astronòms. La descubèrta d'un cinquen objècte en 1845 entraïnèt donc la creacion d'una categoria especiala, aquela deis asteroïdes, per i gropar aqueleis objèctes. Segon aquela concepcion, una planeta èra un « gròs » objècte orbitant dirèctament a l'entorn dau Soleu.
Lo Sistèma Solar de nòu planetas e sei limits
La definicion de 1845 foguèt pas trebolada per la descubèrta de Neptun en 1846. En revènge, en 1930, aquela de Pluton suscitèt tornarmai de questions. D'efiech, aquel objècte a un diamètre feble (2,300 km) e una orbita fòrça excentrica que son relativament similars ai caracteristics de certaneis asteroïdes. Pasmens, Pluton foguèt acceptat coma planeta en causa de son caractèr unic.
Lei limits d'aquela integracion apareguèron pauc a pauc dins lo corrent dau sègle XX. Tre 1936, lo Britanic Raymond Lyttleton (1911-1995) suggeriguèt que Pluton foguèsse un satellit de Neptun escapat. Tres decennis pus tard, una natura cometària foguèt prepausada per Fred Lawrence Whipple (1906-2004). Lo còp de gràcia foguèt finalament portat en 2002-2005 ambé lei descubèrtas de Quaoar, de Sedna e d'Èris qu'infirmèron l'unicitat de Pluton. D'efiech, la comunautat scientifica acceptèt pas de donar l'estatut de planeta a Èris, objècte pus gròs que Pluton.
En parallèl, leis astronòms avián començat d'identificar, tre leis ans 1990, de planetas situadas en fòra dau Sistèma Solar. Aqueleis observacions mostrèron l'existéncia de planetas gigantescas amb una massa egala a plusors massas jovianas. Òr, aquò complicava lo destriament entre lei planetas pus gròssas e lei nanas brunas pus pichonas. En 2005, foguèt donc finalament adoptada l'idèa de precisar mai la definicion dei planetas.
La definicion de l'Union Astronomica de 2006
En 2006, l'Union Astronomica Internacionala adoptèt una definicion oficiala d'una « planeta » que venguèt donc un objècte En mai d'aquò, l'UAI creèt la categoria dei planetas nanas per i reünir leis objèctes qu'orbitan a l'entorn dau Soleu, qu'an una massa sufisenta per èsser en equilibri idrostatic e que son pas un satellit mai que capitèron pas de « netetjar » son orbita.
Ansin, a l'eissida de la conferéncia, lei planetas foguèron leis uech planetas « classicas » dau Sistèma Solar, es a dire Mercuri, Vènus, la Tèrra, Mart, Jupitèr, Saturne, Uranus e Neptun. L'asteroïde Ceres e quatre objèctes transneptunians (Pluton, Èris, Haumea, Makemake) venguèron de planetas nanas.
Lei limits actuaus
Lo problema principau demòra lo destriament entre lei planetas pus gròssas e lei nanas brunas. Segon lei teorias actualas, una nana bruna es una estela mòrt-nada, es a dire un objècte eissit de l'afondrament gravitacionau d'un nívol de gas, que foguèt capabla d'amorsar de reaccions de fusion de deutèri. Pasmens, lo procès d'alumatge s'arrestèt après agotament dei resèrvas de deutèri car lo nuclèu de l'estela agantèt pas una temperatura sufisenta per començar la fusion de l'idrogèn-1. Exteriorament, un tal objècte dèu èsser relativament similar a una planeta gasosa giganta.
La formacion dei planetas
Lo procès de formacion dei planetas es pas conegut d'un biais segur. Pasmens, totei lei modèls actuaus començan ambé l'afondrament d'un nívol de gas e de poussa. Un tal afondrament es a l'origina de la formacion d'estelas quand la temperatura e la pression, dins lei regions pus densas de la nebulosa, agantan un nivèu sufisent per amorsar de reaccions durablas de fusion nucleara d'idrogèn.
La durada d'aqueu periòde d'afondrament es desconeguda. Dins lo cas dau Soleu, es estimat a 50 milions d'ans mai i a ges de certitud. A sa naissença, l'estela novèla es enviroutada per lei rèstas dau nívol de gas que prènon pauc a pauc una forma de disc sota l'influéncia de la gravitacion. Au sen d'aqueu disc, lei tuerts entre particulas causan, per acrecion, l'aparicion de còrs de quauquei quilomètres. Puei, de collisions entre aquelei còrs favorizan la formacion d'objèctes pus importants.
Orbita
Segon lei donadas disponiblas regardant lo Sistèma Solar e leis exoplanetas, la màger part dei planetas viran a l'entorn d'una estela ò d'un sistèma d'estelas segon una orbita prograda, quasi circulara e pauc clinada. Es per exemple lo cas de la Tèrra. Pasmens, existisson d'excepcions coma Vènus e WASP-17 b qu'an probablament una orbita retrograda ò coma HD 20782 b qu'a una trajectòria fòrça elliptica amb una excentricitat de 0,97.
La distància entre una planeta e son estèla – ò son grop d'estelas – presenta una gròssa diversitat ambé de variacions fòrça importantas segon lei sistèmas. La pus alunchada es 2MASS J2126-8140 qu'orbita a 6,900 UA de son estela e la pus pròcha es WD 1202-024 B que se tròba a solament 0,0021 UA (315,000 km). La distància entre doas planetas consecutivas presenta tanben de fenomèns susprenents coma Kepler-70b e Kepler-70c qu'an d'orbitas separadas per solament 0,0016 UA (240,000 km).
Enclinason de l'aisse de rotacion
thumb|right|Esquèma de l'aisse de rotacion de [[Mart (planeta)|Mart.]]
L'enclinason de l'aisse de rotacion d'una planeta es una caracteristica majora qu'influencia la quantitat de lutz recebuda per cada emisfèri. D'efiech, d'un biais generau, lei zònas esclairadas tendon a se rescaufar mentre que lei mens expausadas se refrejan. En lei planetas qu'an una atmosfèra, aqueu fenomèn es a l'origina dau clima e influencia lo ritme e l'intensitat dei sasons. Dins lei planetas sensa atmosfèra, entraïna de fenomèns de sublimacion de materiaus de la superficia que pòdon engendrar la formacion d'una atmosfèra tèuna.
Segon lei modèls actuaus, l'enclinason de l'aisse de rotacion resulta sovent dei condicions de formacion de la planeta (collisions, migracions orbitalas...) e de l'influéncia orbitala deis objèctes vesins (estela, satellits e autrei planetas). Leis observacions mòstran de resultats fòrça variats. Per exemple, dins lo Sistèma Solar, Mercuri (0,03°) a una enclinason quasi inexistenta mentre qu'Uranus (82,2°) es quasi « cochada » sus son orbita.
Periòde de rotacion
Lo periòde de rotacion correspond a la durada necessària a la planeta per realizar un torn complèt a l'entorn de son aisse de rotacion. Lei donadas disponiblas regardan unicament lo Sistèma Solar car es pas encara possible de realizar de mesuras sus d'exoplanetas. Dos cas principaus s'observan :
Lei planetas aguent un periòde de rotacion cort an sovent una velocitat de rotacion auta que causa un aplatiment pus important. L'exemple pus conegut es lo cas dei gigantas gasosas que sa superficia es malleabla. Lo rai eqüatoriau de Jupitèr (71,492 km) es ansin sensiblament pus estendut que son rai polar (66,482 km). Dins aquò, dins una proporcion mendra, lo meteis efiech se retròba en lei planetas telluricas.
Massa
La massa d'una planeta se situa entre dos limits mai ò mens definits. Lo premier es la massa necessària per li donar una forma en equilibri idrostatic, es a dire esferica. Es la massa critica permetent a la fòrça gravitacionala d'un objècte de dominar lei fòrças electromagneticas que lian la matèria que lo compausa. I a ges de valor fixa car despend de sei constituents. Ansin, Mimas, pichon satellit de 387 km de diamètre en orbita a l'entorn de Saturne, es en equilibri idrostatic car es principalament fach de glaç. En revènge, Pallas, asteroïde compausat de ròcas, a una forma irregulara (550 × 516 × 476 km).
Lo lindau superior correspond au limit de massa permetent d'entraïnar de reaccions de fusion nucleara de deutèri. Sembla se situar entre 12 e 14 massas jovianas. En delà, l'objècte seriá una nana bruna, valent a dire una estela mòrt-nada.
Diferenciacion intèrna
Lei planetas an una estructura intèrna diferenciada, es a dire que son formadas de jaç diferents, generalament eissits de la migracion vèrs lo centre de la planeta en formacion deis elements quimics pus pesucs. En lei planetas telluricas, se destrian generalament tres jaç ben definits que son dichs nuclèu, mantèu e crosta. Dins lei planetas gigantas, se trobariá tanben un nuclèu centrau mai la distinccion entre lei jaç extèrnes, fachs de gas, seriá mens clara. En particular, es pas aisat d'establir un limit entre lo mantèu e lei jaç bas de l'atmosfèra.
Magnetosfèra
Segon leis observacions realizadas dins lo Sistèma Solar, la màger part dei planetas tènon una magnetosfèra creada per l'interaccion entre un camp magnetic permanent emés per la planeta e lo vent solar. Aqueu camp es engendrat per de corrents de materiaus conductors dins lei jaç intèrnes de la planeta, generalament dins lo nuclèu extèrne. L'unica excepcion coneguda es Vènus que sa magnetosfèra es formada per l'interaccion entre sa ionosfèra e lo vent solar. Mart a ges de magnetosfèra.
Satellits naturaus
Coma objèctes massís, lei planetas an generalament de satellits qu'orbitan a son entorn. Lo nombre de satellits sembla d'aumentar ambé la massa e la distància entre la planeta e son estela. Ansin, dins lo Sistèma Solar, Mercuri e Vènus an ges de satellit mentre que Jupitèr n'an au mens 72. Certanei satellits, coma Ganimèdes, pòdon aver una talha superiora a una planeta.
Sistèma d'anèus
Lei sistèmas d'anèus semblan una caracteristica frequenta dei planetas. Lei quatre gigantas dau Sistèma Solar ne'n tènon un e de sistèmas foguèron detectats a l'entorn deis exoplanetas gigantas J1407 b e PDS 110 b. De mai, dins quauquei milions d'ans, la desintegracion de Fòbos devriá tanben entraïnar la formacion d'un anèu a l'entorn de Mart.
L'origina d'aquelei sistèmas es encara mau coneguda e es possible que de causas multiplas sieguen possiblas. Ansin, certaneis anèus podrián èsser formats per de rèstas de nebulosa estellara blocats a l'entorn de la planeta. Pasmens, d'autrei podrián èsser constituits de rèstas de satellits destruchs per lei fòrças de marèia.
Asteroïdes troians
Leis asteroïdes troians son d'asteroïdes aguent una orbita eliocentrica en resonància 1:1 amb una planeta que se situan a proximitat dei ponchs de Lagrange L4 e L5. Dins lo Sistèma Solar, la màger part dei troians identificats coorbitan amb Jupitèr mai se tròban tanben de troians lòng deis orbitas de Vènus, de la Tèrra, de Mart, d'Uranus e de Neptun. Saturne sembla d'aver ges de troian en causa de l'influéncia gravitacionala de Jupitèr.
Planeta tellurica
Una planeta tellurica es una planeta principalament compausada de ròcas e de metaus. Son estructura intèrna es organizada a l'entorn de tres jaç concentrics (nuclèu, mantèu e crosta) e sa superficia es cubèrta de materiaus non volatils (ròcas, liquids). Sa densitat es generalament auta, compresa entre 4 e 5,7. Sa massa maximala podrián passar 5 massas terrèstras.
Leis exemples pus coneguts de planeta tellurica son lei quatre planetas intèrnas dau Sistèma Solar. Pasmens, quauquei satellits coma la Luna ò Io presentan una estructura similara. Dins lo rèsta de l'Univèrs, quauqueis exoplanetas son de planetas telluricas confiermadas coma Gliese 581 c mai sei caracteristicas son mau conegudas en causa dei dificultats de deteccion.
Planeta giganta gasosa
Lei gigantas gasosas son de planetas principalament constituida de gas leugiers (idrogèn e èli). Son centre seriá ocupat per un nuclèu fach d'elements pesucs (ròcas, metaus) enviroutat per un jaç d'idrogèn metallic. Puei, a l'entorn d'aquela estructura centrala, se trobariá de jaç concentrics de gas. Aquelei planetas an de massas fòrça importantas (fins a 12-14 massas jovianas), de diamètres importants e de densitats fòrça feblas (0,687 per Saturne).
En lo Sistèma Solar, Jupitèr e Saturne son d'exemples d'aquela classa d'objècte. En 2018, la màger part deis exoplanetas identificadas èran tanben d'aqueu tipe car son pus aisadas de detectar. Aquò a permés de descubrir plusors sostipes de giganta gasosa coma lei Jupitèr cauds qu'orbitan a proximitat immediata de son estela.