cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ausèl
L'aparicion deis aucèus
L'estudi de l'istòria evolutiva es complicat per la dificultat de trobar de fossils d'aucèus dins un bòn estat de conservacion. A l'ora d'ara, lei pus ancians que son considerats coma fasent partida dau grop datan dau Jurassic i a aperaquí 150 milions d'ans. Segon l'ipotèsi pus frequentament acceptada, son eissits dau grop dei teropòdes qu'èra un ensemble de dinosaures carnivòrs que compreniá d'espècias coma lo compsognathus, lo deinonychus ò lo tyrannosaurus. Pus especificament, lo rèire comun de totei leis aucèus seriá un teropòde pichon que caminava ja coma un aucèu amb una adaptacion dei patas, un esquelèt aleujat, un còl lòng, una esquina drecha e de plumas.
Puei, lei descubèrtas paleontologicas an mostrat l'aparicion en certanei teropòdes de caractèrs que s'observan en leis aucèus. Lei membres anteriors e sei dets venguèron pus lòngs, l'estèrnum s'ossifiquèt per venir la paleta (e a tèrme permetre lo vòl), la coa venguèt pus corta e se rigidifiquèt. L'origina de l'omeotermia e de l'endotermia deis aucèus es desconeguda. Dins aquò, èra probablament apareguda en lei teropòdes avans leis aucèus.
L'origina de la pluma
Segon lei conoissenças paleontologicas de 2021, la pluma seriá apareguda avans leis aucèus coma o mòstran divèrsei fossils de dinosaures amb de plumas. La màger part d'aqueleis espècias fasián partida dei teropòdes correires mai èran incapables de volar. Son ròtle premier èra donc probablament de melhorar l'isolament termic ò de facilitar la comunicacion sexuala. Plusors etapas foguèron necessàrias per arribar a la pluma modèrna : aparicion de protoplumas (Sinosauropteryx), ramificacion e barbas liuras (Therizinosaurus), establiment d'un liame entre lei barbas e lo raquís, aparicion de cròcs sus lei barbas permetent d'assegurar l'estanqueïtat dau plumatge (Sinornithosaurus) e, finalament, aparicion de la pluma actuala (Microraptor, Archaeopteryx).
En parallèl, l'importància de la corsa per aqueleis animaus auriá menat a la reduccion de la talha dei braç e dei dets. La longor dei plumas auriá alora aumentat per compensar aquela demenicion, çò que podriá explicar l'origina dei remijas. Dins aquò, aquela teoria es encara mau segura.
La radiacion evolutiva
Lei procès de radiacion evolutiva dei teropòdes en generau e deis aucèus en particular son uei mau coneguts. Segon lei teorias principalas establidas en 2021, leis aucèus èran ja ben diversificats a la fin dau Cretacèu, çò qu'explica la subrevida de certanei linhadas aviàrias durant l'extincion dau Cretacèu-Paleogèn. Après una radiacion novèla, lei genres actuaus serián venguts preponderants durant l'Oligocèn (33,9-23 Ma) per leis aucèus marins e lo Miocèn (23-5,3 Ma) e lo Pliocèn (5,3-2,6 Ma) per lo rèsta. Pasmens, i a dos milions d'ans, una crisi reduguèt la diversitat deis espècias marinas au profiech dei mamifèrs marins dau clade dei Pinnipedia (otarias, fòcas... etc.).
Taxonomia
Lo trach caracteristic deis aucèus es la preséncia de plumas. Sa classificacion filogenetica es encara l'objècte de discussions car es relativament complèxa. D'efiech, en causa de l'ancianetat dau grop, plusors brancas son estenchas dempuei de desenaus de milios d'ans e lei diferents liames entre leis espècias identificadas son donc fòrça malaisats d'establir. En 2021, entre 10,700 a 11,150 espècias identificadas èran viventas. La mitat èran de passerons.
Menaças de disparicion
Dempuei l'aparicion de l'agricultura e la sedentarizacion de l'òme, leis aucèus conoisson una crisi en causa de l'antropizacion dei mitans naturaus (urbanizacion, pollucions, desvolopament dau norigatge, destruccion deis abitats, caça excessiva, destruccion dei seuvas tropicalas... etc.). En 2018, aperaquí 12% deis espècias reconegudas èran consideradas coma menaçadas per l'UICN. De mai, plusors populacions aviàrias èran en regression.
Generalitats e trachs caracteristics
Un aucèu es un animau tetrapòde amb un còrs cubèrt de plumas e un bèc desprovesit de dents. Sei membres posteriors son de patas e sei membres anteriors son d'alas que permèton a la màger deis espècias de volar. L'evolucion mòstra l'abséncia de liame dirècte entre la preséncia de plumas e lo vòl car lo premier a precedit lo segond de plusors desenaus de milions d'ans.
La talha deis aucèus es fòrça variabla. Lei colibrís son sovent presentats coma lei prototipes deis aucèus pus pichons amb una talha de 5 cm e una massa de quauquei gramas. A l'autra extremitat, se tròba l'estruci d'Africa que pòu agantar 2,75 m d'autor e 100 kg. Lo moa gigant de l'illa dau Sud, disparegut au sègle XV, aviá una talha pus importanta (fins a 4 m) per una massa maximala de 300 kg.
Leis organs sexuaus son intèrnes. En l'abséncia de caracteristicas extèrnas diferentas (color, talha...), l'identificacion dau sèxe pòu èsser fòrça malaisada. Lei patas e lo bèc son adaptats a l'environament de l'espècia. N'existís de formas variadas que son observacion permet sovent de dedurre lo regim alimentari de l'animau. L'espèctre dei colors dau plumatge es fòrça divèrs per de rasons mau determinadas a l'ora d'ara. D'un biais generau, sembla un compromés entre lo camoflatge, lo besonh d'èsser vist per lei partenaris sexuaus e la resisténcia dei pigments a l'accion oxidanta dau raionament solar.
Lo plumatge
thumb|Estructura detalhada d'una [[pluma]] thumb|right|[[Fotografia dei plumas d'una ala (Aegolius funereus).]]
Lo plumatge es una caracteristica deis aucèus. Es constituït de plusors tipes diferents de plumas que son definidas per son aspècte :
Lei foncions dau plumatge son variadas. La pus universala es l'isolacion termica, compres l'estanqueïtat, que participa au mantement de la temperatura intèrna de l'animau. Seis autrei ròtles despendon deis espècias. Permet sovent s'assegurar lo vòl, lo camoflatge ò la parada nupciala gràcias a de colors permetent a la femèla de detectar lei mascles e de mesurar son estat de santat.
Lo plumatge representa una fraccion significativa dau pes de l'aucèu (30% en lei passerons, 50% en la fregata). Sa complexitat es variablas. Un colibrí a generalament un milier de plumas, chifra que pòu montar a 25,000 en lo ciune. Son implantacion es rarament unifòrma car lei plumas creisson sus de zònas definidas.
Lo bèc
Leis aucèus primitius de la sosclassa deis Archaeornithes avián encara de dents. Pasmens, aquela caracteristica a disparegut dins leis espècias modèrnas. La forma dau bèc es adaptada au regim alimentari. Per exemple, es robust e crocut en lei rapaç, massís e conic en lei granivòrs, fin en leis insectivòrs... etc. Totei lei bècs son fachs de doas mandibulas de « còrn », un tegument dur que se renovèla regularament. Sa basa e lei narras son sovent protegidas per una zòna nuda e mòla qu'es dicha ciera.
Lei patas
Leis aucèus son d'animaus digitigrads qu'an de patas formadas de tres òs lòngs (tibià, tibiotars, tarsometatars) e de quatre dets. Son cubèrtas d'escaumas que sa color varia segon leis espècias. La disposicion dei dets es tanben fòrça variabla. Lo pus frequent es l'arrenjament anisodactil qu'es caracterizat per tres dets orientats a l'avans e un a l'arrier. Es lo meteis qu'aqueu dei teropòdes. Leis autreis organizacions son pus raras e son generalament la consequéncia d'una migracion ò d'una fusion, parciala ò complèta, dei dets.
A l'extremitat de cada det, se tròba una arpa. Leis espècias aqüaticas an generalament una palmadura entre lei dets ò dei dets lobats que li permèton de se desplaçar pus aisament a la superficia d'una estenduda d'aiga.
Omeotermia
Leis aucèus son de creaturas omeotèrmas, es a dire que sa temperatura intèrna es mantenguda constanta quina temperatura exteriora que siegue. Son metabolisme important e son plumatge participan fòrça a aquela regulacion. A respècte d'autreis animaus coma lei mamifèrs, la temperatura corporala deis aucèus es relativament auta amb de valors mesuradas entre 38 e 45 °C (generalament entre 40 e 42 °C).
L'alimentacion
Lei regims aliementaris e leis estrategias per se norrir son fòrça variadas. Certaneis espècias son oportunistas coma lei voutors que manjan totei lei tipes de caronhada. D'autrei, au contrari, son fòrça especializadas e son dependantas de fruchs ò de nectars precís Leis aucèus pòdon èsser erbivòrs, granivòrs, frugivòrs, insectivòrs, piscivòrs ò carnivòrs e quauqueis espècias practican lo cleptoparasitisme. La cèrca de manjar pòu èsser una activitat individuala ò collectiva.
Lormarin
Lormarin (Lourmarin en francés) es una comuna provençala, situada dins lo departament de Vauclusa e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur.
Ausèl
L'alimentacion
En causa de son metabolisme rapid, leis aucèus son obligats d'emmagazinar de quantitats d'energia. Ansin, cada jorn, consuman una massa de norridura que pòu representar 40% de sa massa corporala en lei tordres, 100% en leis arendolas e 200% en lei colibrís. La resisténcia au juni es febla. Dura rarament mai de 24 oras per leis arendolas e mai de quauquei jorns per lei grands rapaç diurnes.
En l'abséncia de dents, lo manjar es pas masticat mai lo bèc pòu assegurar de foncions de trissatge e d'estraçadura. Leis aliments son tractats per un estomac de doas pòchis onte se tròban de sucs gastrics e de muscles poderós. De pèiras pòdon èsser empassadas per compmetar lor accion. Fòrça eficaç, aqueu sistèma permet de manjar rapidament de quantitats importantas de norridura, coma de peis entiers ò de desenaus de grans, que sa digestion pòu aver luòc dins un endrech segur. En revente, son absorpcion es pauc selectiva e leis aucèus son donc vulnerables ai toxinas alimentàrias. Aquò limita ben sovent l'espèctre de son alimentacion. La sortida dau sistèma digestiu es formada per la cloaca. Aquel organ permet de collectar e d'eliminar lei descais eissits de l'organisme.
La reproduccion
thumb|right|[[Fotografia d'aucelons e d'uòus dins un nis.]]
L'aparelh reproductor deis aucèus es caracterizat per l'abséncia d'organs sexuaus extèrnes. Ben sovent, la determinacion dau sèxe es realizada a partir de l'identificacion de caractèrs segondaris (colors, cant, plumas particularas... etc.). La copulacion es un acte fòrça brèu de quauquei segondas. Lo mascle monta sus la femèla e lei doas cloacas intran en contacte per permetre lo passatge de l'espèrme.
Après la fecondacion, la femèla pond generalament d'uòus dins un nis. Lo nombre d'uòus varia de 1 en lei Procellariidae ò lei rapaç a 20 per certanei perditz. An un cruvèu dur qu'es principalament fach de carbonat de calci. Per se desvolopar, l'embrion a besonh d'una temperatura constanta e la màger part deis espècias coan seis uòus durant una durada que pòu anar d'un desenau de jorns a plusors setmanas.
A sa naissença, l'autonòmia deis aucelons varia fòrça segon leis espècias. Certanei juvenils son dirèctament autonòms après l'espelida. En revènge, dins un nombre fòrça important d'espècias, leis aucelons son nidicòlas e lei parents dèvon lei norrir durant lo periòde necessari a la formacion dau plumatge e a l'aprendissatge dau vòl. Per melhorar sei probabilitats de subrevida, certaneis espècias an adoptat de metòdes de norrigatge permetent ai parents de recebre l'ajuda d'autreis adults.
Lei ritmes biologics
Plusors cicles biologics ritman la vida deis aucèus. La màger part es diürna mai quauqueis espècias an una activitat jornadiera nuechenca, crepusculara ò basada sus la marèia. Un nombre important de populacions aviàrias realiza tanben de migracions. Lei pus conegudas an luòc sus una basa circaannuala e pòdon menar a de desplaçaments sus de distàncias fòrça lòngas (de còps entre dos continents). Pasmens, n'existís d'autrei qu'an un periòde pus feble, generalament de l'òrdre de quauqueis oras ò de quauquei jorns, que permèton a l'aucèu de se desplaçar vèrs de zònas de cèrca de norridura, de luòcs de nidificacion ò d'endrechs pus fregs.
Lei mecanismes que permèton ais aucèus de s'orientar durant aquelei desplaçaments son encara mau coneguts. Semblan liats a l'odorat, a la capacitat de detectar lo camp magnetic terrèstre ò una vision polarizada de la lutz. Lei viatges son sovent malaisats e una partida significativa dei migrators mòr lòng dau percors. Lei mòdes de desplaçament son variables (vòl batut, planat, nuechenc, diürne... etc.) e quaqueis espècias, coma lo guilhaumet de Brünnich utilizan puslèu la nada.
La longevitat
thumb|right|[[Fotografia de Dermanyssus gallinae, un pesolh caracteristic dei gallinacèus.]]
La durada de vida deis aucèus es fòrça variabla segon leis espècias. En teoria, va de 3 a 4 ans per certanei passerons a mai de 90 ans lo cacatoà de puput roge. Pasmens, dins la natura, leis aucèus son somés a una importanta pression environamentala (malautiás, predacion... etc.). Per exemple, per lei passerons dei regions temperadas, lo risc anuau d'èsser tuat es d'aperaquí 70%. Demenís per leis espècias pus gròssas que vivon dins d'endrechs isolats. Ansin, la mortalitat anuala de l'albatròs reiau es de solament 3%.
Leis aucèus son fòrça tocats per lei parasits amb au mens 2,500 espècias identificadas que vivon dins lei nis, lei plumas ò lo bèc. Entre lei pus frequents, se pòdon citar leis acaris, lei nieras ò lei pesolhs. Leis aucèus son tanben victimas de malautiás pus classicas coma lo paludisme aviari, la gripa aviària ò la malautiá de Lyme. Pòdon de còps transmetre de malautiá a l'èsser uman. Per exemple, mai d'una epidemia de gripa es probablament liada a la mutacion d'un virüs inicialament present unicament en leis aucèus.
Lei sens
thumb|right|[[Fotografia d'una machòta, un exemple d'aucèu amb una vision e una ausida fòrça desvolopadas.]]
Lei sens deis aucèus son relativament similars a aquelei dei mamifèrs amb de diferéncias mai ò mens importantas. La vision es sovent ben superiora, especialament en lei rapaç. Per exemple, la fovèa de la busa tèn aperaquí 100,000 còns per millimètre carrat còntra 20,000 per l'òme. De mai, leis uelhs representan una part auta de la massa corporala de l'animau (15% en l'estornèu) e tènon d'organs au ròtle mau comprés coma la membrana nictitanta. Certaneis espècias an tanben doas fovèas e la disposicion laterala deis uelhs assegura un camp de vision fòrça larg. En revènge, demenís la percepcion dau relèu, çò qu'explica la posicion pus frontala ocupada per leis uelhs en certaneis aucèus qu'an besonh de visar un objècte amb precision (coma una presa per un rapaç ).
L'odorat es sovent feble franc de quauqueis espècias que pòdon detectar l'odor de son manjar (kiwis, voutor papa, certanei Procellariidae...). L'ausida es sovent desvolopada, especialament en lei Strigidae que pòdon detectar una presa dins la sorniera complèta, mai l'abséncia de pavalhon auricular necessita d'efectuar de rotacions de la tèsta per localizar de sòns multiples. Lo gost es reduch en causa dau nombre feble de papillas gustativas. Sembla en partida compensat per lo [[tocar gràcias a la preséncia de captors especifics au nivèu dau bèc, de la boca e de la pèu.
En mai d'aquelei sens tradicionaus, leis aucèus dispausan d'organs suplementaris per mantenir son equilibri. Pasmens, lo sens mens comprés es aqueu que permet a certaneis espècias de detectar lei linhas dau camp magnetic terrèstre. Seriá fòrça utilizat durant lei migracions mai es tanben present en d'aucèus sedentaris.
Lei desplaçaments
thumb|right|[[Fotografia de diferenteis etapas de vòl batut dins un grop de colombs.]]
La màger part deis aucèus es capabla de volar. Solament un seissantenau d'espècias actualas, que son dichas correiritz, o pòdon pas. La pèrda d'aquela capacitat, generalament observada dins d'endrechs isolats, es benlèu liada a l'abséncia de predators ò a de quantitats tròp feblas de manjar per sostenir la despensa energetica dau vòl. Existís plusors tecnicas de vòl que son a l'origina d'adaptacions particularas deis alas :
Leis aucèus correires dispausan d'adaptacions li permetent de se desplaçar fòrça rapidament. Per exemple, l'estruci es capabla d'agantar de velocitats de 70 km/h. D'autreis espècias pòdon nadar a de prefondors relativament importantas.
L'intelligéncia
Plusors espècias d'aucèu mòstran de signes d'intelligéncia relativament avançats. Lei pus intelligents semblan lei corpatàs mai certanei papagais son tanben capables de performáncias de remarca. Ansin, mai d'un aucèu sembla d'aver la capacitat d'aprendre, d'utilizar un objècte coma otís, de memorizar lo plan d'una zòna importanta ò de manjar d'argiela per combatre leis efiechs de toxinas alimentàrias. Entre lei capacitats pus raras e pus excepcionalas, la gralha es capable de jogar, de fabricar d'otís, de resòuvre de problemas e de reconóisser d'èssers umans. Lo vespier d'Orient a la capacitat, unicament partejada per lei Hominidae, de « visualizar » mentalament lo camp de vision de son predator.
Lei relacions socialas
thumb|right|[[Fotografia d'una colonia de 60,000 pingüins.]]
La màger part deis espècias son sociablas. Dins aquò, lei formas de la societat aviària varian fòrça. La relacion de basa es generalament aqueu dau pareu. D'efiech, la monogamia es la nòrma per la màger part deis aucèus. Per lei pus pichons, amb una durada de vida febla, lei pareus duran generalament una sason. En revènge, pòdon èsser establits a vida per aqueleis amb una lònga esperança de vida. L'autra relacion de basa es aquela entre lei parents e lei juvenils. Lor norrigatge es sovent realizat per lo pareu segon de modalitats variablas de partiment dei pretzfachs.
En fòra d'aquelei relacions, leis aucèus son susceptibles de constituïr de grops, especialament se lei ressorsas (manjar, zòna de nidificacion... etc.) son limitadas. Pòdon èsser permanents ò provisòris (per exemple, durant la migracion) e son sovent mai ò mens ierarquizats. Lei pus gròs recampan de miliers d'individús e s'observan generalament dins leis endrechs maritims ò insulars. La preséncia de plusors espècias diferentas i es possibla.
La comunicacion entre individús es principalament fondada sus d'actituds que son completadas per de sòns, de colors ò de posicions de plumas. Aquelei senhaus vènon fòrça complèxs durant la parada nupciala.
Epopèia
Una epopèia (del grèc epopoïa, de ἔπος,, mas sustot ) es un long poèma narratiu que descriu las accions guerrièras (gèsta) e eroïcas. Los rapòrts de l'epopèia amb la realitat istorica vàrian. Mai que mai las epopèias pintran lo passat d'un pòble d'un biais mai o mens mitic. Se parla de "tonalitat epica" per las òbras non poeticas, o poèmas que l'estil o la tematica son pròches de l'epopèia.
En rason de la definicion del rapòrt entre un buf poetic e lo raconte fondator d'un pòble, foguèt defendut que Las Tragicas d'Agrippa d'Aubigné podián èsser tengudas per una epopèia pels uganauds. La Legenda dels sègles de Victor Hugo es tanben considerada coma una epopèia contemporanèa.
Walter Friedensburg
Karl Walter Friedensburg (Amborg, 6 de març de 1855 - Wernigerode, 19 de febrièr de 1938) foguèt un istorian e archivista alemand.
Géraudot
Géraudot es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Auba e la region de Champanha-Ardena.
Geografia
Géraudot, antany orthographié Gérosdot, Es una municipalitat de la Champagne humide situada suls marges del lac d'Orient.
Géraudot, autrefois orthographié Gérosdot, est une commune de la Champagne humide située sur les rives du lac d'Orient.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Tolox
Tolox es un municipi de la província espanhòla de Malaga e de la Comunautat Autonòma d'Andalosia.
Ormona
thumb|L'[[adrenalina es una ormona]] Las ormonas (var. ormòna) son principalament de peptids, de proteïnas o d'esteroïdes qu'en çò dels èssers vivents pluricellulars regulan e coordinan l'activitat de las cellulas. Son de messatgièrs bioquimics produsits per de glandolas endocrinas o de secrecion intèrna doncas que libèran las ormonas dins lo mitan intèrne (sang, emolimfa o saba). Agisson unicament sus un organ determinat nomenat organ cibla e sus las cellulas que son las unicas qu'an sus la membrana plasmica de receptors ormonals especifics per aquelas ormonas.
Meria
Geografia
Meria Es una municipalitat de la façada orientala del Cap de Corsega, situada al sud de Rogliano e de Tomino, e al nòrd de Luri, en l'anciana distincion San Colombano de las Da Maire venguda en 1592 la província génoise del CapoCorso, e en lo anciana pieve de Luri.
Meria est une commune de la façade orientale du Cap Corse, située au sud de Rogliano et de Tomino, et au nord de Luri, dans l'ancienne seigneurie San Colombano des Da Mare devenue en 1592 la province génoise du CapoCorso, et dans l'ancienne pieve de Luri.
Economia d'Israèl
thumb|250px|left|Bastissas modèrnas en lo districte Ramat Gan, en [[Tel Aviv.]] L'economia d'Israèl se basa en un sistèma capitalista modèrne implantat dins un país jove e se caracteriza per un sector public relativament important e un sector de nauta tecnologia en creissença rapida. Las entrepresas israelianas, principalament dins los sectors citats, son fòrça presadas dins los mercats financièrs mondials: Israèl es lo segond país en nombre d'entrepresas amb cotacion al Nasdaq.
Israèl es paure en ressorsas naturalas, e deu importar petròli e carbon, manjar, diamants e equipament militar (gaireben tot porgit per los Estats Units, subretot devisas e armas). Israèl ocupèt la 44ena posicion pus nauta del Produch interior brut e lo 22en pus grand produch interior brut per capita (en termes de la paritat de poder adquisitiu) amb US$ 232,7 miliards de dolars e USS$ 33,299, respectivament.
.jpmorgan
(del banquièr american John Pierpont Morgan, 1837-1913) es un nom de domeni generic depausat per la banca americana JPMorgan Chase. Es en servici dempuèi lo 27 de febrièr de 2016.
Theophil Großgebauer
Theophil Großgebauer (24 novembre de 1627, Ilmenau – 8 de julhet de 1661, Rostock) èra un universitari teologian protestant alemand. Son òbra màger es Wächterstimme aus dem verwüsteten Zion.
Annaba
Annaba (ⵄⴻⵏⵏⴰⴱⴰ Ɛennaba en berbèr, عنّابة en arabi) es una vila del nòrd èst d'Argeria prèp de la frontièra tunisiana. Es capluòc de la vilaia d'Annaba que compta mai de 260 000 abitants.
Istòria
Annaba d'uèi foguèt bastit sus l'ancian vila roman d'Hippo Regius. Pendent lo periòde colonial francés foguèt dich Bône.
19 d'agost
Decèsses
Veire tanben :
Economia de las Illas Salamon
La majoritat de la populacion de las Illas Salamon depend de l'agricultura, de la pesca, e de l'extraccion boscosa per partís almens de la siá sosteni. La majoritat dels produches manufacturats e lo petròli son importats. Las illas son ricas en minerals, coma plomb, zinc, niquèl e aur.
Wikipèdia en breton
La Wikipèdia en breton (Wikipedia e brezhoneg) es la version en lenga bretona de l’enciclopèdia en linha Wikipèdia. Foguèt fondada en junh de 2004.
Lardy
Lardy es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Essonne e la region d'Illa de França.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Torremolinos
Torremolinos es un municipi de la província espanhòla de Malaga e de la Comunautat Autonòma d'Andalosia.
Salsinha
Salsinha (Salsigne en francés) es una comuna lengadociana situada dins lo departament d'Aude e la region d', ancianament de Lengadòc-Rosselhon.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
Lo nom de Salsinha (atestacion Salcinhanum en 1240 - lo -c- es una error evidenta, o lo resultat d'una anciana metatèsi ipotetica sense importància per la prononciacion modèrna, que confond las doas consonantas) ven del nom d'òme latin Celsinius, ambe lo sufixe -anum, donc *Salsinhan, puèi reculament de l'accent. Salsinha èra donc una anciana granda proprietat gallo-romana.
Everly
Everly es una comuna francesa, situada dins lo departament de Sèina e Marna e la region d'Illa de França.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Nòtas
<references group=N/>
Torrox
Torrox es un municipi de la província espanhòla de Malaga e de la Comunautat Autonòma d'Andalosia.
Martin Deutinger
Martin Deutinger (Langenpreising, Alemanha, 24 de març de 1815 – Pfäfers, Suïssa, 9 de setembre de 1864) siaguèt un filosòf e escrivan religiós alemand.
Còli (ribiera)
Còli (Coly en francés) es una ribiera de Perigòrd dins lo departament de Dordonha, afluent en riba mança de Vesera e sosafluent de Dordonha.
Maurens (Perigòrd)
Maurens (Maurens en francés) es una anciana comuna d'Occitània dins la region istorica de Perigòrd, administrada per lo departament de Dordonha e la region de Novela Aquitània, ancianament d'Aquitània. Dempuei 2019 es comuna delegada e chapluòc d'Eiraud-Cremsa-Maurens.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn
Toponimia
La prononciacion es [maw’rɛ̃ n ]. Las fòrmas ancianas son Marenes au sègle XIII, Maurenx o Maurenxs en 1382, Maurencum (latinizacion) en 1365, Mourens en 1680. Segon Chantal Tanet e Tristan Hordé, Maurens ven d'un nom germanic d'òme, Mauringus (fundum sosentendut) ; segon Dauzat e Rostaing, d'un nom germanic d'òme Maurus o Moro, emb lo sufixe -ing ; segon lo site de las comunas de Dordonha, d'un nom germanic d'òme, Mauringos (cf. Tanet e Hordé), o de Maurincum, la propietat de Maurus, nom galloroman [en realitat latin].
Nimadi
Lo nimadi es una lenga indoariana parlada en Índia.
Localisacion
La lenga es parlada dins lo Nimad, una region que correspond als districtes de Khargone, Barwani, Khandwa e al sud d'aquest de Dhar en Madhya Pradesh.
Ans 1610
../.. | Ans 1580 | Ans 1590 | Ans 1600 |  Ans 1610 | Ans 1620 | Ans 1630 | Ans 1640 | ../..
Istòria
1610 : assassinat dau rèi Enric IV de França que foguèt remplaçat per son fiu Loís XIII. 1612 : enebiment dau cristianisme en Japon (→ 1622). thumb|right|Representacion [[japonesa dau sètge d'Osaka.]] 1614-1615 : en Japon, guèrra civila entre lo clan Tokugawa e lo clan Toyotomi que s'acabèt per la destruccion dau clan Toyotomi. Aquò permetèt ai Tokugawa d'eliminar un adversari important. 1616 : mòrt dau shogun Tokugawa Ieyasu (1600-1616) que foguèt enterrat dins un santuari de Sumpu dich Kunozan Tosho-gu avans d'èsser desplaçat dins lo santuari de Tosho-gu a Nikko. Son fiu Tokugawa Hidetada (1616-1623) li succediguèt. En parallèl, lo govèrn decidèt de limitar lo comèrci amb leis Europèus ai dos pòrts de Nagasaki e de Hirado. 1618 : en Yucatan, refüs deis abitants de Tayasal, darriera ciutat-estat maia independenta, de se convertir au catolicisme (→ 1622). 1619 : en Indonesia, fondacion de Batavia dins lo nòrd-oèst de Java per Jan Pieterszoon Coen, oficier de la Companhiá neerlandesa deis Índias orientalas (VOC). La vila venguèt la basa principala deis Olandés dins la region. 1619 : conflicte frontalier entre Etiopia e lo Sultanat de Sennar. Gràcias a una concentracion importanta de fòrças, leis Etiopians capitèron de s'impausar.
Sciéncias e tecnicas
thumb|right|Explicacion sus la formacion dei flòcs de nèu imaginada per Kepler.
v. 1610 : identificacion dau dioxid de carbòni per l'alquimista Jan Baptist van Helmont (1579-1644). Definiguèt tanben per lo premier còp lo concèpte de gas. Aquò foguèt una dei premiereis etapas de la transicion entre l'alquimia e la quimia. 1610 : intrada en servici dau premier naviri equipat de tres pònts dotats de canons. Aquò marquèt l'aparicion dau naviri de linha que dominèt lo combat navau fins a l'aparicion dau cuirassat dins lo corrent de la segonda mitat dau sègle XIX. 1610 : premiera formulacion de sa teoria eliocentrica per Galileo Galilei (1564-1642). Marquèt una rompedura majora dins l'istòria de l'astronomia e, pus generalament, de la fisica. Pasmens, en despiech deis observacions permesas per sa luneta astronomica (1609), li manquèt una pròva indiscutibla. 1611 : publicacion per Johannes Kepler (1571-1630) de la premiera temptativa d'explicacion de la simetria dei flòcs de nèu. Son idèa èra basada sus lo biais pus eficaç d'organizar d'esfèras dins l'espaci. Se sa teoria èra pas totalament veraia per lei flòcs de nèu, assaièt de l'estendre ais organizacions d'atòms — qu'èran alora solament una ipotèsi — e prepausèt la conjectura de Kepler : per de cristaus exagonaus, la densitat maximala d'ocupacion de l'espaci es agantada amb una compacitat de 74,05%. S'aquela conjectura foguèt rapidament considerada coma veraia, sa demonstracion formala foguèt pas aisada e aguèt pas luòc avans 2014. 1612 : invencion dau premier termomètre d'aiga per lo mètge italian Santorio Santorio (1561-1636) que venguèt lo premier termomètre medicau.
Agassac
Geografia
Comuna situada dens Comenge en Savés a 45 km au nòrd-èst de Sent Gaudenç.
.passagens
("bilhets", en portugués) es un nom de domeni generic depausat per l’entrepresa oroguaiana Travel Reservations SRL. Es en servici dempuèi lo 2 de març de 2016.
Agassac
Toponimia
L'origina deu nom d'Agaçac es Acatiacum, deu nom d'òmi latin Acatius (o Acaciacum, de la soa varianta Acacius), damb lo sufixe -acum, latinizacion deu sufixe celtic -ācon-. Agaçac qu'èra una grana proprietat romana qui avè per mèste Acacius.
La bona grafia qu'es donc Agaçac e non Agassac.
Administracion
Comuna que hè partida de la ueitau circonscripcion de la Hauta Garona.
Lòcs e monuments
left|100px|thumb|Pòrta romanica de la glèisa d'Agassac. left|100px|thumb|Crotz de Malta sus la paret de la glèisa d'Agassac.
right|200px|thumb|La "pèira blanca", un baish-relhèu gallo-roman dambe ua representacion de la divessa cèlta Epòna.
Ans 1610
Sciéncias e tecnicas
1614 : redaccion de la premiera teoria clara sus lo logaritme per lo matematician escocés John Napier (1550-1617). Son idèa iniciala èra de realizar de taulas trigonometricas, gràcias a de calculs basats sus la prostaferèsi, per permetre un calcul rapide deis angles entre 0 e 90 °. Destinats a l'astronomia, aquelei calculs avián d'aplicacions importantas en navegacion. Dins aquò, fatigat, Napier s'inquietava de la preséncia d'errors dins son trabalh car èra conscient de son caractèr inacabat. Publiquèt donc son metòde de calcul per permetre la correccion de sei taulas après sa mòrt. Lo logaritme suscitèt l'estrambòrd de personalitats scientificas importantas, coma Kepler, çò que permetèt sa difusion progressiva en Euròpa durant la premiera mitat dau sègle XVII.
1619 : publicacion per Johannes Kepler (1571-1630) de la tresena lèi que porta son nom dins Harmonices mundi (en occitan L'armonia dau mond). 1619 : descubèrta dei polièdre de Kepler per lo sabent alemand Johannes Kepler (1571-1630) que son de polièdres estelats regulars mai non convèxs coma lei solids de Platon tradicionaus.
Wikipèdia en eslovèn
La Wikipèdia en eslovèn (Slovenska Wikipedija) es la version en lenga eslovèna de l’enciclopèdia en linha Wikipèdia. Foguèt fondada lo 8 de març de 2002.
Robèrt Rufi
Robert Ruffi (en francés Robert Ruffi ; Marselha, 1542) que ho un escrivan occitan de deu sègle XVI. Que ho ligat personaument e dens la soa òbra au poder de Carles de Casaus (que'n ho lo secretari) e, atau, a la Republica Marselhesa.
Qu'èra tanben amic de l'escrivan occitan Bellaud de la Bellaudièra.
John Ronald Reuel Tolkien
John Ronald Reuel Tolkien, mai conegut coma J. R. R. Tolkien (Bloemfontein, Africa del Sud, 3 de genièr de 1892 - Bournemouth, 2 de setembre de 1973) foguèt un filològ, escrivan e poèta britanic. Es conegut mai que mai per son òbra màger: Lo Senhor dels Anèls. Sos libres venguèron un vertadièr succès dins lo mond anglosaxon durant las annadas 1960. Laissèt un nombre important de material inedit que son filh Christopher Tolkien a publicat parcialament al long dels ans.
Èra un catolic fervent. Amic pròche de C. S. Lewis, fasiá partida coma el del grop literari dels Inklings. En 2008, The Times lo classifiquèt seisen dins una lista dels cinquanta autors britanics mai importants dempuèi 1945 (en anglés: "The 50 greatest British writers since 1945"). La revista Forbes lo situèt dins las cinc primièras celebritats mòrtas que creèron mai de beneficis en 2009.
.vuelos
("vòls", en espanhòl) es un nom de domeni generic depausat per l’entrepresa oroguaiana Travel Reservations SRL. Es en servici dempuèi lo 2 de març de 2016.
Blòc 0101
Lo  es un blòc (en francés, îlot) del sector de dins lo principat de Mónegue.
Totalán
Totalán es un municipi de la província espanhòla de Malaga e de la Comunautat Autonòma d'Andalosia.
Blòc 0101
Sa superfícia es de 0.
20 d'agost
Decèsses
Vejatz tanben:
Miquèu Tronc
Miquèu Tronc foguèt un escrivan occitan de de la fin dau sègle XVI naissut a Lançon de Provença.
Es autor de Las Humours à la lourguino.
Sens o poder provar, Robèrt Lafont supausa en referéncia a Pèire Pau que Tronc porriá èstre la mesma persona que lo capitani Lorge, membre d'una còla sonada la Manada e opausada ais Arquins, que Loís Bellaud n'èra un membre.
Méménil
Méménil es una comuna francesa, situada dins lo departament dels Vòges e la region de Lorena.
Peptid
Los peptids (del grèc πεπτος, ) son una familha de moleculas formadas de l'union de divèrses aminoacids en un òrdre determinat per formar un polimèr. Los aminoacids son ligats entre eles per lo nomenat ligam peptidic. Lo ligam entre los atòms d'azòt e de carbòni a un cèrt caractèr de ligam doble; aiçò fa que la distància C-N siá un pauc mai corta, e que lo grop mesura siá plan. Los peptids, coma las proteïnas, son presents en la natura e son responsables d'un grand nombre de foncions biologicas, que fòrça que son pas encara conegudas. Los peptids se diferéncian de las proteïnas en que son mai pichons (an mens de 10,000 o 12,000 Da) e que las proteïnas pòdon èsser formadas de l'union de divèrses polipeptids, e de còps grops prostetics. Un exemple de polipeptid es l'insulina, que se compausa de 55 aminoacids e se coneis coma una ormona d'après la foncion qu'a dins l'organisme. L'union d'un bas nombre d'aminoacids dona luòc a un peptid:
Franz Götz
Franz Götz (Ingolstadt, 16 de setembre de 1945) es un politician alemand. Foguèt membre del Parlament de Bavièra pel SPD de 1978 a 2003. En 2007, abandonèt lo SPD per se jónher als Votaires Liures.
Valle de Abdalajís
Valle de Abdalajís es un municipi de la província espanhòla de Malaga e de la Comunautat Autonòma d'Andalosia.
Bernhard Schwentner
thumb|250px|Bernhard Schwentner Bernhard Schwentner (Schwerin, 28 de setembre de 1891 – a ras de Brandenburg-Görden, 30 d'octobre de 1944) foguèt un eclesiastic alemand victima del nazisme.
Marçolan
Marçolan o Marsolan (Marsolan en francés) qu'ei ua comuna occitana de Gasconha situada dens lo departament de Gers e la region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.
Geografia
vignette|upright=1.6|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
Lo nom de Marçolan (atestacion Marzola en 1082 ) que veng deu nom d'òme latin Martiolus dambe'u sufixe -anum, ,.
Jallaucourt
Jallaucourt es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mosèla e la region de Lorena.
Préval
Préval es una comuna francesa, situada dins lo departament de Sarta e la region dels Païses de Léger.
Jallaucourt
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Pèire Pau
Pèire Pau (Selon, 1554 - ?) que ho un escrivan occitan de deu sègle XVI. Tanhent e editor de Bellaud de la Bellaudièra (espós de la soa tanta), que ho ua personalitat politica màger de Marselha, ligat dab Carles de Casaus en tot saber virar se las, après, dab lo poder seguent.
Coolio
right|200px|thumb|Lo rapaire american Coolio en 2002 Artis Leon Ivey Jr., dich Coolio, nascut lo 1èr d'agost de 1963 a Monessen en Pensilvània (Estats Units) e mòrt lo 28 de setembre de 2022 a Los Angeles (Califòrnia), èra un rapaire anglofòn american, tanben productor e actor.
Son nom de scèna proven d'una remarca d'un de sos amics, que li disián per se trufar que semblava a « Coolio Iglesias » quand cantava a la faiçon d'un crooner (en referéncia al cantaire espanhòl Julio Iglesias). S'es fach conéisser dins lo monde entièr en 1995 gràcias al tube colossal Gangsta's Paradise, un tròç rap basat sus un escapolon de la cançon Pastime Paradise de Stevie Wonder.
Gangsta's Paradise figura dins la benda sonòra del filme Esprits rebelles (ambe l'actritz Michelle Pfeiffer).
Lo 2 d'octobre de 1995, Coolio publica son segond album sòlo, Gangsta's Paradise, que conten los singles Too hot e 1, 2, 3, 4 (Sumpin' New).
Pous (Gard)
Pous o mens probable Polz (Poulx en francés) es una comuna lengadociana situada dins lo departament de Gard e la region d', ancianament de Lengadòc-Rosselhon.
Sant Marcelin de Vaison
Sant Marcelin de Vaison (Saint-Marcellin-lès-Vaison en francés) es una comuna provençala, situada dins lo departament de Vauclusa e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur.
Vélez-Málaga
Vélez-Málaga es un municipi de la província espanhòla de Malaga e de la Comunautat Autonòma d'Andalosia.
Valetas (Agenés)
Valetas (en francés Valette, Valetes, Vallete, etc) es una anciana comuna occitana d'Agenés situada dins lo departament d'Òut e Garona e la region de Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània. Dempuèi 1840, es dins la comuna de Lograta.
Toponimia
Lo nom es escrit Valettas en 1283. La glèisa Nòstra Dòna e lo cementèri son situats sul travèrs d'una depression, çò que motiva lo nom. Valetas es un diminutiu de val, emb lo sufixe derivat del latin -ĭtta. Lo plural es pas mai sensible dins lo parlar local.
Istòria
Valetas èra del canton de Castilhonés. En 1840, la comuna de Valetas fuguèt annexada a Lograta
Las Vèspas
Las Vèspas (en grèc ancian / Sphễkes) es una comèdia grèga antica d'Aristofanes, producha en 422 AbC. a las Leneanas d'Atenas, ont obten lo segon prèmi. Es una satira de l'organizacion judiciara d'Atenas.
Argument
Quatrena pèça conservada d'Aristofanes, après Los Acarnians, Los Cavalièrs e Las Nièblas, Las Vèspas s'inscrivon dins l'encastre de la longa luta de l'autor contra lo demagòg Cleon. Aqueste còp, la question de la patz passa al segond plan; es lo foncionament de la democracia atenianai que fissa. En efièch, Pericles instituiguèt una indemnitat jornalièra destinada a incitar los ciutadans a participar als tribunals — Atenas possedís en efièch una justícia populara dirècta e collectiva. En 425 AbC., tres ans abans las Vèspas, Cleon pprtèt l'allocavion a tres obòls, atirant atal los ciutadans d'edat — que venon de jurats profesional de crénher — e fasent créisser lor popularitat. En consequéncia, fòrça citutadans son quichats a partir de l'alba a las pòrtas de l'Elièu, règlan lèu fach los afars en cors, percebon lor triobòl e sortisson liures de lor jornadas.
Idèa comica
Filocleon (, « aquel qu'aima Cleon » es atenh de plaidejament agut. Son filh, lo jove Bdelicleon (, « aqueste qu'òdia Cleon »; cerca per totes los mejans de ne lo garir, mas agota totes los remèdis de la medecina sens capitar: deu se resòlvre a embarrar lo vièlh dins son ostal. Per lo calmar, Bdelicleon li fa jutjar un can, accusar de panatòri: es de fach, a l'amagat, un plaid lançat per Cleon contra lo general moderat Lachès qu'es mes en scèna.
Meys
Nom desconegut en arpitan (Meys en francés) es una comuna arpitana, situada dins lo departament de Ròse e la region de Ròse-Aups.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Administracion
miniatura|left|L'ostal de comuna.
IEO-IDECO
L'IEO-IDECO es un establiment segondari de l'Institut d'Estudis Occitans dedicat a l'edicion (IEO Edicions) e a la difusion (IEO Difusion) de libres occitans o especializats sus la cultura occitana.
Es pas obèrt al public.
IEO Edicions
IEO Edicions edita una dotzenat de libres cada annada. La linha editoriala es obèrta a l'ensembla dels dialèctes de la lenga occitana (gascon, provençal, lengadocian, lemosin, auvernhat, vivro-aupenc). Las colleccions principalas son :
IEO Difusion
L'establiment difusa : IEO Edicions, IEO-CREO Provença, Novelum, IEO Arièja, IEO Droma, IEO Aude, Le lecteur du Val
Es obèrt al editors qu'utilisan l'escritura classica.
Manda los libres de pertot dins lo monde.
Montboissier
Montboissier es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Eure e Loir e la region dau Centre e Vau de Léger.
Istòria
Montboissier se sonava Le Houssay. Foguèt renomenat pels senhors auvernhats de Montboissier.
Chateaubriand i a viscut una part de la vida. Ne parla dins lo tèxte "La grive de Monboissier" (capítol E, libre 3 dels Mémoires d'Outre-Tombe, 1817).
Blòc 0102
Lo  es un blòc (en francés, îlot) del sector de dins lo principat de Mónegue.
Sa superfícia es de 0.
La Ròca (Tarn)
La Ròca (Larroque en francés) es una comuna lengadociana en País d'Albi situada dins lo departament de Tarn e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Toponimia
Una fòrma anciana es : la Rocha de Poigcelsi, en 1176 (Puègcèlsi es a qualques km). Ròca es un mot occitan, resultat de *rocca, mot prelatin. Ròca designa una montanha o un puèg rocassós, puèi pren lo sens de castèl fòrt, perqué aimavan mai installar una fortalesa dins una posicion defenduda naturalament, escalabrosa, escarpada,.
Khandeshi
Lo khandeshi (o ahirani, khandesi) es una lenga indoariana parlada en Índia.
Localisacion
La lenga es parlada dins lo Khandesh, una region que correspond als districtes de Dhule, Nandurbar, Jalgaon e lo nòrd d'aquel de Nashik en Maharashtra.
Classificacion
Lo khandeshi fa partida de las lengas indoarianas centralas, una branca de las lengas indoarianas, que fan partida de la familha indoeuropèa.
Elasar Menachem Schach
vinheta|Grab von Rabbi Elasar Menachem Schach in Bnei Brak Elasar Menachem Man Schach ( hebräisch <bdi class="Hebr hebrew" dir="rtl" lang="he-Hebr" style="unicode-bidi:isolate;font-style:normal">אלעזר מנחם מן שך, auch Elazar oder Eleazar Menachem Shach / Leizer Shach / Eliezer Schach ; geboren am 13 . Januar 1898 in Wabolnick, nördliches Litauen; gestorben am 2 . November 2001 in Tel Aviv  ) war ein talmudischer Gelehrter und ein führender ultraorthodoxer Rabbi in Israel.
Ehrungen
In Bnei Berak und in Betar Illit wurden Straßen nach Elasar Schach benannt.
Ouro Preto
Ouro Preto ("Aur Negre") es es una vila istorica de l'estat de Minas Gerais, Brasil. Sa populacion èra estimada a 69 058 abitants en 2006. Sa superfícia totala es 1245,1 km².
Foguèt fondada en 1711 amb lo nom de Vila Rica aprèp la descobèrta d'aur dins la region. Actualament l'economia d'Ouro Preto es fòrça dependenta del torisme, malgrat que i aja tanben d'importantas industrias metallurgicas e minièras dins lo municipi. Lo centre de la vila es estat marcat al Patrimòni Mondial de l'Umanitat per l'UNESCO en 1980.
thumb|260px|left|Panorama de la vila istorica d'Ouro Preto, en Minas Gerais, Brasil.
(506) Marion
(506) Marion es un asteroïde.
21 d'agost
Decèsses
Vejatz tanben:
Insulina
thumb|[[Cristals d'insulina]] L'insulina (latin insula, "illa") es una ormona polipeptidica formada de 51 aminoacids. Es secretada per las cellulas beta dels illòts de Langerhans del pancreas, jos la forma de precursor inactiu (proinsulina), que puèi passa a l'aparelh de Golgi, ont se modifica, en eliminant una part e en jonhent los dos fragments restants per dos ponts disulfurs. Frederick Grant Banting, Charles Best, James Collip, e J.J.R. Macleod de l'Universitat de Toronto, Canadà, descobriguèron l'insulina en 1922. Lo Doctor Banting recebèt lo Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina per la descobèrta d'aquela ormona. Interven dins la metabolizacion dels nutriments, subretot amb l'anabolisme dels glucids. Son deficit provòca lo diabèti e son excès provòca l'iperinsulinisme e l'ipoglicèmia.
300px|thumb|center|Maturacion de l'insulina
Saint-Martin-de-Boscherville
Saint-Martin-de-Boscherville es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Sèina Maritima e la region de la Nauta Normandia.
Wikipèdia en grèc
La Wikipèdia en grèc (Ελληνική Βικιπαίδεια) es la version en lenga grèca de l’enciclopèdia en linha Wikipèdia. Foguèt fondada lo 1èr de decembre de 2002.
Saint-Martin-de-Boscherville
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Sant-Martin-de-Boscherville compren un luòc archéologique fòrça ancian : fanum gaulois a la fin de la. Al, una capèla funéraire crestiana i aguèt bastit sul meteis luòc, de contunh al una collégiale romane e fin finala al  e  una abbaye bénédictine i i aguèt fondat. En lo moment d'enregistra archéologique, un magnific crosse de abbé en laiton grauat e poinçonné, en datant del començament del #èsser exhumée.
En 1855, lo abbé Antoine Defer (1762-1858) recep la Légion d'onor per 70 ans de sacerdoce.
Violent orage lo 17 de julhet de 1910. Importantas inondacions lo 16 de junh de 1997
Saint-Martin-de-Boscherville comprend un site archéologique très ancien : fanum gaulois à la fin du. Au, une chapelle funéraire chrétienne fut construite sur le même site, ensuite au une collégiale romane et enfin au  et  une abbaye bénédictine y fut fondée. Lors de fouille archéologique, une magnifique crosse d'abbé en laiton gravé et poinçonné, datant du début du fut exhumée.
L'église paroissiale dédiée à saint Martin fut délaissée sous la Révolution au profit de l'église abbatiale Saint-Georges. Elle servit un temps d'atelier de salpêtre avant de disparaître.
En 1855, l'abbé Antoine Defer (1762-1858) reçoit la Légion d'honneur pour 70 ans de sacerdoce.
Violent orage le 17 juillet 1910. Importantes inondations le 16 juin 1997
Blòc 0103
Lo  es un blòc (en francés, îlot) del sector de dins lo principat de Mónegue.
Sa superfícia es de 0.
Villanueva de Algaidas
Villanueva de Algaidas es un municipi de la província espanhòla de Malaga e de la Comunautat Autonòma d'Andalosia.
Vaux-en-Vermandois
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Villanueva de la Concepción
Villanueva de la Concepción es un municipi de la província espanhòla de Malaga e de la Comunautat Autonòma d'Andalosia.
(507) Laodica
(507) Laodica es un asteroïde.
Pierre Joseph Pelletier
Pierre Joseph Pelletier (22 d'abriu de 1788, París - 19 de julhet de 1842, Clichy-la-Garenne) es un quimista e un farmacian francés de la premiera mitat dau sègle XIX. Fiu de Bertrand Pelletier (1761-1797), estudièt l'isolament quimic de divèrsei principis actius coma l'emetina (1817), l'estricnina (1818), la brucina e la veratrina (1819), la cinchonina e la quinina (1820) e la cafeïna (1821). Realizèt la màger part de son trabalh amb Joseph Bienaimé Caventou (1795-1877).
Composicion de l'Èste dens l'Egipte antica
Dens l'Egipte antica, l'Èste que's compausa e qu'ei acompanhat deus elements seguents :
L'ompra qu'ei un doble qui acompanha çò qui existeish, lo nom qu'a ua valor de creacion e d'existéncia (çò qui ei nomat qu'existeish e qu'ei provesit de las qualitats autrejadas per las paraulas), lo Ka qu'ei la hòrça, lo poder de l'èste, lo Ba qu'ei ua representacion mobila de l'esperit de l'èste (mes que pòt existir au medish temps que l'èste, qu'ei un alter ego). Lo còr qu'èra lo depositari de l'amna durant la vita. Qu'èra embaumat (au contre deu cervèth qui èra vueitat durant lo procès de momificacion) e qu'èra pausat sus la balança au moment deu jutjament de l'amna.
Lenape
Foguèron los primièrs abitants de çò qu'es uèi l'estat de Nòva Jersei, de las ribas del riu Delaware en Pensilvània, del nòrd de l'estat de Delaware, de la bassa val d'Hudson e de New York Harbor a Nòva York, a l'epòca de l'arribada dels colonizaires europèus als sègles XVI e XVII — e d'unes contunhan d'i viure uèi. Parlan doas lengas algonquianas aparentadas, lo munsee e l'unami.