cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Carnaval Biarnés
alt=Sent Pançard e los palhassas fàcia al public.|vinheta|Procès de Sent Pançard al Carnaval Biarnés de 2017. Lo Carnaval biarnés qu'ei un carnaval qui's passa a Pau dens lo despartament deus Pirenèus atlantics en França. Qu'esto creat dens la soa fòrma actuau en 1985 a Pau e qu'ei organizat per l'associacion (Lei 1901) Carnaval Pantalonada Lo Carnaval biarnés aqueste qu'ei ua reappropriacion de la pratica qui's hasè dens las Pirinèus totas e en particulièr en Bearn. Lo son calendari qu'a evoluat après las annadas: qu'ei passat de un dia a mentuns en fonccion de las annadas. Despuish la debuta, dus moment hòrts qu'eston tostem presents: lo procès e la cremacion de Sent Pançard, mes annadas après annadas, d'autes moments qu'eston hornits com la remesa de las claus o la sèga.
Istoric
Lo purmer Carnaval biarnés qu'estó organizat per l'associacion Carnaval pantalonada en hèurer 1985 a Pau. Qu'era concentrat sus un dia, lo dissabte vrespe.
Personatges
Los personatges deu Carnaval biarnés que son tirats deu panteon pireneenc. Los mei coneishuts que son : La lista complèta deus personatges sus laquau s'apea l'associacion Carnaval Pantalonada. :
Calendari
A la debuta deu Carnaval biarnés qui èra concentrat sus un sol dia, lo dissbate, la data qu'èra causida en fonccion de las vacanças escolaras e de las partidas deu Tornei de las cinc nacions de rugbi. Au briu de las annadas, d'autas dias de hèsta qu'eston hornidas ad aqueth dissabte e que caló aténer la fin de las annadas 90 tà que lo conselh d'administracion de l'associacion e decidisse de calar lo calendari deu Carnaval biarnés suu calendari crestian. A contar d'aquera decision, lo darrer dia de la hèsta e dincà l'edicion 2016 qu'era lo dimars.
Debanar de l'edicion 2016
En 2016, lo Carnaval qu'a cambiat de fòrmula en ensajar de guardar çò que l'associacion Carnaval Pantalonada a considerat com los eishs de la manifestacion. .
Dijaus : Dia de l'ors
Vrespe : Carnaval a la fac
Ser :Nueit de l'Ors (dens lo centre vila)
Divès : Dia deus becuts
Vrespe: Carnaval'escòlas (dens las carrèras de Pau)
Ser: Nueit deus Becuts ( Hedàs)
Dissabte : Lo gran passacarrèra
Vrespe: La sèga (Plaça Clemenceau) - La remesa de las claus (Mairia) - lo har córrer Sent Pançard (carrèras de Pau) - Lo procés (Plaça de la Liberacion) - La cremacion (Hedàs) (vrespe)
Ser : Bal a tu a jo (chapitèu Hedàs)
Sádaba
Sádaba es un municipi de la província espanhòla de Saragossa dins la Comunautat Autonòma d'Aragon.
Carnaval Biarnés
Debanar de l'edicion 2016
Matin : Mercat de Carnaval
Vrespe : Cantèra - Bal a la votz
Castèls e Besenac
Castèls e Besenac o Castèl e Besenac (Castels et Bézenac en francés) es, dempuèi lo 1èr de genièr 2017, una comuna novèla d'Occitània, dins la region istorica de Perigòrd, administrada per lo departament de Dordonha de la region de Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània. Recampa las ancianas comunas de Castèls e de Besenac, vengudas un temps comunas delegadas. Lo capluòc es Castèls.
Geografia
La maison comuna de Castèl es dins la ribièra de Dordonha, dins la partida pus poblada de la comuna, que tòca l'aglomeracion de Sent Cibra, près de la RD 703. La glèisa vièlha de Sent Martin es sola pus al nòrd sus una tuca. La maison comuna es puslèu al centre de la comuna novèla, donc pas luènh de Besenac.
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Istòria
Al moment de la fusion, en 2017, las comunas de Besenac e de Castèls èran comunas delegadas. Lo 1èr de genièr de 2020, las comunas delegadas foguèron suprimidas.
Bossus-lès-Rumigny
Bossus-lès-Rumigny es una comuna francesa del departament de las Ardenas e de la region de Champanha e Ardena.
Geografia
thumb|right|Bossus-lès-Rumigny (Ardennes) Lo Thon
.
.tg
.tg es lo nom de domeni d’Internet per Tògo.
Bossus-lès-Rumigny
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
.tg
Referéncias
Toppdomän
Sabiñán
Sabiñán es un municipi de la província espanhòla de Saragossa dins la Comunautat Autonòma d'Aragon.
Joan Baptista Van Loo
Joan Batista Van Loo (n. 14 de genièr de 1684, m.19 de decembre de 1745) foguèt un pintor occitan del començament del sègle XVIII. Nasquèt a Ais de Provença, e foguèt portat a l'art de la pintura per son paire Loís Abraam Van Loo. Ja, pro jove, en avent executat de tablèus per la decoracion de la glèisa e d'autres edificis publics d'Ais, foguèt emplegat per de trabalh semblant a Tolon, que abandonèt per fòrça aprèp lo seti de 1707.
Passèt puèi jos la proteccion del princi de Carinhan, que lo mandèt a Roma, ont estudièt amb Benedetto Luti. Dins aquela vila l'emplegavan per far de tablèus de glèisa, e realizèt mai particularament un Scourging of Christ, que foguèt aclamat, per Santa Maria a Monticelli. A Turin pintrèt Carles Emmanuel II, Duc de Savòia e maites membres de sa cort. Puèi se mudèt a París, ont foguèt elegit coma membre de l'Académie Royale de Peinture et de Sculpture, realizèt mai d'una òbra d'autar e restaurèt las òbras de Francesco Primaticcio a Fontainebleau.
Cairon (vilatge)
Cairon es una comuna normanda, situada dins lo departament de Calvadòs e la region de la Bassa Normandia.
Geografia
La municipalitat de Cairon se situa en Bassa-Normandie, en lo Calvados, a Unitat|5|km al nòrd-oèst de Can.
Lo riu la Moguda e lo sieu afluent lo Vey travèrsan lo pòble.
La commune de Cairon se situe en Basse-Normandie, dans le Calvados, à 5 km au nord-ouest de Caen.
La rivière la Mue et son affluent le Vey traversent le village.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
En lo moment de la batalha de Normandie, Cairon a liberat lo 11 en junh 1944 pel .
Lors de la bataille de Normandie, Cairon est libéré le 11 juin 1944 par le .
Anem! Occitans!
'''Anem! Occitans!''' (ISSN 2105-620X) es un magazine cultural editat per l'Institut d'Estudis Occitans. Prenguèt la seguida del magazine Occitans! en 2007.
Salillas de Jalón
Salillas de Jalón es un municipi de la província espanhòla de Saragossa dins la Comunautat Autonòma d'Aragon.
Tarabèl
Tarabèl (Tarabel en francés) es una comuna lengadociana en Lauragués situada dins lo departament de la Nauta Garona e la region administrativa d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Vaissèu de 74 canons
Un vaissèu de 74 canons èra un tipe de naviri de linha desvolopat per França a la fin deis annadas 1730 e qu'intrèt en servici en 1739. Foguèt l'espina dorsala dei marinas militaras europèas de la segonda mitat dau sègle XVIII au començament dau sègle XIX. Ambé dos pònts d'artilhariá, èra un vaissèu de tresen reng que teniá un rapòrt excellent entre sa poissança de fuòc, sa capacitat de manòbra, sa rapiditat de construccion gràcias a un procès estandardizat, son còst e son besonh en equipatge.
Tarabèl
Géographie
Comuna de l'airal urban de Tolosa situada en Lauragués a à l'Èst de Tolosa.
Istòria
Pendent l'Ancian Regime, Tarabèl èra de la diocèsi civila de Tolosa, doncas de la província de Lengadòc, de la generalitat de Tolosa, de l'archidiocèsi de Tolosa e de la senescauciá de Lauragués. Le vocable de la glèisa es Sant Bertomiu. Tanlèu 1790, Senta Fe èra del canton de Lantar. La parròquia compreniá doás comunautats, Les Ugons (escrit ara Les Hugoux) e Les Peyrous (Les Peirons ?) que fosquèron suprimidas en se formar la comuna. Bugnac (Bunhac) fusionèc ambe Tarabèl provisòriament entre 1791 e l'an VIII, tornèc paréisser en l'an X, puèi fosquèc annexada definitivament per ordenança del 6 de febrièr 1847. Les Hugons es a l'èst de Tarabèl e les Peirons a l'èst.
Sus la mapa actuala, lo nom de Bunhac es a 500 m al sud de Tarabèl e sus la mapa de Cassini se vei una glèisa arroïnada del nom de St Peyre. Las doás glèisas èran tròp prèpas per subreviure totas doás e Bunhac èra pus pichon que Tarabèl (un centenat d'abitants contra 3 o 400).
Demografia
Reparticion per tièra d'edat de la populacion en 1999 :
Educacion
En setembre de 2003 un grope escolar dubrissiá mercés a la collaboracion amb cinc autras comunas ruralas vesinas (Caragodas, Maurevila, Morvilas Bassas, Segrevila e Totens) dins l'entitat del SIVUSEM (Sindicat Intercomunal de Vocacion Unic Escolar Elementari e Mairal).
.th
.th es lo nom de domeni d’Internet per Tailàndia.
Pedro Eugenio Aramburu
Pedro Eugenio Aramburu Cilveti (1903-1970) militar (general), foguèt president d'Argentina entre 1955 e 1958. Foguèt assassinat en 1970.
Encaussa
Encaussa (Encausse en francés) qu'ei ua comuna gascoa d'Occitània situada dens lo departament de Gers e la region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.
Venèts
Los venèts èran un pòble de l'Itàlia antica.
Origina
Los venèts abitavan la region italianas actuala de Venèt e las regions pròchas. Lor domeni s'espandiá dusqua en Carintia e a Trieste.
Los venèts parlavan la venèt, qu'es una lenga indoeuropèa. Pasmens sa plaça dins aquela familha es pas ben compresa e son inclusion dins las lengas italicas es discutida.
Saint-Jean-de-la-Forêt
Saint-Jean-de-la-Forêt es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Orne e la region de la Bassa Normandia.
Geografia
{{Comunas limitròfas {{Image label|x=0.567735563893|y=0.701871248008|scale=400|text=6px|Comuna amb 63 abitants (2000){{mida|80%|Saint-Aubin-des-Grois (2,6km)}}}} {{Image label|x=0.391393786412|y=0.711401349066|scale=400|text=6px|Comuna amb 171 abitants (2000){{mida|80%|Dame-Marie (3,1km)}}}} {{Image label|x=0.766030832064|y=0.49644770997|scale=400|text=8px|Comuna amb 779 abitants (2000){{mida|80%|Nocé (3,2km)}}}} {{Image label|x=0.629750275455|y=0.236333651434|scale=400|text=6px|Comuna amb 251 abitants (2000){{mida|80%|Colonard-Corubert (3,7km)}}}} {{Image label|x=0.153083225687|y=0.549555144715|scale=400|text=6px|Comuna amb 376 abitants (2000){{mida|80%|Sérigny (4,7km)}}}} {{Image label|x=0.525992463747|y=0.91799721442|scale=400|text=6px|Comuna amb 251 abitants (2000){{mida|80%|Saint-Cyr-la-Rosière (5,3km)}}}} {{Image label|x=0.230914501807|y=0.194920396927|scale=400|text=6px|Comuna amb 64 abitants (2000){{mida|80%|Saint-Ouen-de-la-Cour (5,4km)}}}} {{Image label|x=0.0665537835656|y=0.513126051803|scale=400|text=10px|Comuna amb 1576 abitants (2000){{mida|80%|Bellême (5,8km)}}}} 400px|esquèrra||Distàncies e posicion relativa
{{clear|left}}
Istòria
Ciutat a la 10. Los calvaires de sants Texans del Bòsc, a l'excepcion del pichon monument de la Mariette, #que l'origina n'a pas pogudas èsser encara uèi establida de manièra cèrta, #en an #èsser bastits entre los ans 1901 e 1922. Aquela epòca, ont la europe èra a fuòc e a sang, #èsser sustot marcada per l'exaltacion dels sentiments religioses e patriotiques. Las inscripcions e dédicaces #que figuran sus aquelas calvaires ne pòrtan la traça. Jol ministèri del Abbé Goblet, los calvaires erigits al mai ombrívol de la guèrra saludan la crotz e trucan solament lo prec. #Çò que la an #èsser après la victòria apondon a la devocion, l'aumenatge patriote e la reconeissença als sieus combatents. La Municipalitat en compte 7, Set #qu'un commémore la guèrra de 1870 ...
Cité au 10. Les calvaires de saint Jean de la Forêt, à l'exception du petit monument de la Mariette, dont l'origine n'a pu être encore aujourd'hui établie de façon certaine, ont été construits entre les années 1901 et 1922. Cette époque, où l'europe était à feu et à sang, fut notamment marquée par l'exaltation des sentiments religieux et patriotiques. Les inscriptions et dédicaces qui figurent sur ces calvaires en portent la trace. Sous le ministère de l'Abbé Goblet, les calvaires érigés au plus sombre de la guerre saluent la croix et appellent seulement la prière. Ceux qui l'ont été après la victoire ajoutent à la dévotion, l'hommage patriote et la reconnaissance à ses combattants. La Commune en compte 7, Sept dont un commémore la guerre de 1870 ...
Yoshihiko Noda
Noda Yoshihiko (al biais japonés, amb lo nom de familha en primièr, n. 1957) foguèt lo primièr ministre de Japon entre lo 2 de setembre de 2011 e lo 26 de decembre de 2012. .
João Goulart
João Belchior Marques Goulart, avocat, foguèt president de Brasil entre 1961 e 1964. Foguèt depausat durant l'exercici del poder per un còp d'Estat militar.
Yoshihiko Noda
Es tanben titular del segond dan de cencha negra al judo.
Tracy Chapman
thumb|250px|Tracy Chapman a Brujas en 2009 Tracy Chapman (Cleveland, 30 de març de 1964) es una cantaira e cantautora americana. Venguèt famosa en 1988 gràcias a sa cançon "Talkin' Bout a Revolution", seguida d'autres succèsses coma "Baby Can I Hold You" o "Fast Car". Ganhèt quatre prèmis Grammy.
Salvatierra de Esca
Salvatierra de Esca es un municipi de la província espanhòla de Saragossa dins la Comunautat Autonòma d'Aragon.
Manhac (Roergue)
Manhac (Manhac en francés) es una comuna roergata situada dins lo departament d'Avairon e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Beezen
Lo beezen es una lenga yukuben parlada en Cameron.
Breviari d'Alaric
right|thumb|300px|Manuscrich del Breviari d'Alaric servat a l'Universitat de Clarmont-Ferrand, (sègle X)
Lo Breviari d'Alaric (en latin: Breviarium Alaricianum), es un recuèlh de drech roman promulgat pel rei visigòt Alaric II, en 506. Aquesta denominacion apareguèt al sègle XVI per remplaçar la Lex Romana Visigothorum. Se tracta principalament d'una compilacion e d'una interpretacion del còdi teodosian (438), destinat a las populacions galloromanas e ispanoromanas del reialme visigòt, e non pas als nòbles visigòts qu'avián sas leis pròprias ja redigidas per Euric. Lo breviari compren:
Tregon
Geografia
thumb|Lo castèl de Trévignon La municipalitat de Trégunc a situat sul littoral Atlantic, en lo Finistère, al sud de Concarneau e a l'oèst de Pont-Aven. Lo Bourg, situat al dedins de las tèrras, ocupa una posicion excentrée al nòrd de la comuna. La còsta a constituit de plajas e de puntas rocoses. Dintratz las puntas de la Jument, a l'oèst, e de Trévignon, a l'èst, la còsta es bassa e forma un cordon dunaire rectilini de 6 km de longitud. Divèrses étangs, trucats localement loc'h, se son creats al posterior d'aquel cordon sableux. Los mai importants se nomenan Loc'h Louargar e Loc'h Coziou. S'agís d'una zòna naturala protegida dempuèi 1982 ont las aigas saladas e doças en provenent de la mar e dels corses d'aiga litorala se barrejan. A l'èst de la punta de Trévignon, s'estendon falaises e de las plajas mai cuertas : plaja de Trez Cao, plaja de Dòn, plaja de Kersidan. La punta de Trévignon, que # se lèva sus el un "ancià fòrt", s'avança en l'ocean en direccion del sud-oèst, e constituissi lo ponch çò de mès al sud de la comuna.
Beezen
Localisacion
Lo beezen es parlat dins un vilatge de l'arrondiment de Furu-Awa, dins lo departament de Menchum.
Tregon
Geografia
thumb|Le château de Trévignon La commune de Trégunc est située sur le littoral Atlantique, dans le Finistère, au sud de Concarneau et à l'ouest de Pont-Aven. Le Bourg, situé à l'intérieur des terres, occupe une position excentrée au nord de la commune. La côte est constituée de plages et de pointes rocheuses. Entre les pointes de la Jument, à l'ouest, et de Trévignon, à l'est, la côte est basse et forme un cordon dunaire rectiligne de 6 km de long. Plusieurs étangs, appelés localement loc'h, se sont créés à l'arrière de ce cordon sableux. Les plus importants se nomment Loc'h Louargar et Loc'h Coziou. Il s'agit d'une zone naturelle protégée depuis 1982 où les eaux salées et douces provenant de la mer et des cours d'eau côtiers se mélangent. À l'est de la pointe de Trévignon, s'étendent des falaises et des plages plus courtes : plage de Trez Cao, plage de Don, plage de Kersidan. La pointe de Trévignon, sur laquelle se dresse un "ancien fort", s'avance dans l'océan en direction du sud-ouest, et constitue le point le plus au sud de la commune.
Fontenay-près-Chablis
Fontenay-près-Chablis es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Iona e la region de Borgonha.
Nòtas
<references group=N/>
Rems
Rems (Reims en francés) es una vila francesa situada dins la region Grand Èst e lo departament de Marna. Amb 182 211 abitants en 2018, Rems es la dotzena comuna de França per sa populacion. Es de luenh la vila pus poblada de Marna, mas n'es pas lo capluòc. Châlons-en-Champagne auriá pres aquela plaça durant la Revolucion francesa per la volontat dels parlementaris revolucionaris d'escafar l'importància istorica de Rems, vila dels sacres, car Châlons èra lo sètge dels intendents de Champanha pendent lo Regim Ancian e de per sa posicion centrala dins lo departament. Rems es aital la sosprefectura pus poblada de França e la comuna pus poblada del país qu'es pas la prefectura del departament.
Lo vin de Champanha, inventat al sègle XVIIen per Dom Pérignon al monastèri d'Hautvillers prèp d'Épernay, constituís un dels atots istorics de l'economia remesa. Comuna en limit occidental de la Champanha gredosa, gaudís d'una posicion privilegiada a la lisièra del Bacin parisenc, especialament en rason de sa situacion suls aisses París - Estrasborg (TGV e autorota A4) e mar del Nòrd-Mediterranèa e de la proximitat d'Alemanha, de Belgica e de Luxemborg.
.tj
.tj es lo nom de domeni d’Internet per Tatgiquistan.
Referéncias
Toppdomän
Sent Helitz e Teus
Sent Helitz e Teus, (Saint-Élix-Theux en francés) qu'ei ua comuna occitana de Gasconha, situada dens lo departament de Gers e la region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.
Geografia
vignette|upright=1.6|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
Lo nom qu'ei format deu gascon sent e de la fòrma gascona Helitz. Que i a 39 sents deu nom latin Felix, dont quate papas, deu sègle III au sègle VI, mei d'un avesque o martir, dont un martirizat a Girona en 304, ,.
Jimmy Carter
left|80px|Medalha Prèmi Nobel
Sent Helitz e Teus
Demografia Teus
Véser a l'article.
Jimmy Carter
En 2002 Carter recebèt lo Prèmi Nobel de la Patz, guerdonat "per sos esfòrces infatigables per trobar de solucions pacificas als conflictes internacionals, per impulsar la democracia e los dreches umans, e per encoratjar lo desvolopament economic e politic dels pòbles".
Enfància e joventut
Carter nasquèt lo 1 d'octobre de 1924 a Plains, un vilatjòt de l'estat de Georgia, e èra l'ainat de quatre fraires. Sos parents, James Earl Carter e Bessie Lillian Gordy, èran pageses e de religion baptista practicants.
Dempuèi qu'èra plan jovenèl, Carter demostrèt qu'èra un escolan talentós, que li agradava la lectura. Mai tard, foguèt admés a l'universitat Georgia Southwestern College, e obtenguèt son diplòma de Sciéncias a l'Acadèmia Navala dels Estats Units en 1946. Aquela meteissa annada se maridèt amb Rosalynn Smith. Carter foguèt lo 59en dels 820 estudiants de sa promocion. Mai tard, estudièt la fisica nucleara e la tecnologia del reactor a l'Union College, a mai s'arribèt pas jamai a acabar aqueles estudis.
Carter foguèt destinat als sosmarins de l'ocean atlantic e del pacific e foguèt lèu causit per l'amiral Hyman Rickover per participar al programa de sosmarins nuclears. Malgrat que son intencion èra de far carrièra dins la marina, quand se moriguèt son paire en 1953 demissionèt de sas responsabilitats militaras per se trachar del negòci familiar de cacauètas, dins son vilatge.
Revolucion Francesa
La Revolucion Francesa es un periòde de l'Istòria de França situat entre 1789 e 1799 que vegèt la fin de la monarquia absoluda e la proclamacion de la Premiera Republica. Entraïnada per lei dificultats economicas e socialas dau Regim Ancian, acomencèt en 1789 quand lo rèi deguèt acceptar de reünir leis Estats Generaus per resòuvre la crisi financiera. Suscitant una desirança gròssa, aquela novèla venguèt una fònt de trebols tre lo començament deis Estats Generaus en mai de 1789 quand se vegèt que lei reformas esperadas per la populacion èran pas la prioritat dau rèi. Ansin, lei deputats dau Tèrç Estat, representant la màger part de la populacion e ajudats per aquelei dau clergat, intrèron en rebellion e se proclamèron Assemblada Nacionala. L'insurreccion de la populacion parisenca entre lo 12 e lo 14 de julhet (presa de la Bastilha) empachèt lo rèi de mandar de tropas còntra lei deputats marcant donc lo començament dau periòde de la monarquia parlamentària fins a 1792.Pasmens, lo rèi Loís XVI demorèt opausat a la Revolucion e contunièt de luchar còntra sei progrès. En 1791, assaièt de fugir a l'estrangier puei en 1792, acceptèt que França declarèt la guèrra ais Austrians esperant una desfacha en causa de la desorganizacion de l'armada francesa. Lei premierei desfachas causèron son arrestacion lo 10 d'aost de 1792 e la proclamacion de la Republica en setembre après la victòria francesa de Valmy. Fins a 1795, la Republica foguèt dominada per la Convencion e la guèrra còntra la màger part deis estats europèus après l'execucion dau rèi per traïson en genier de 1793. Vengut fòrça autoritari per averar la guèrra e consolidar la Revolucion, lo govèrn de la Convencion capitèt de replegar leis enemics estrangiers (Premiera Coalicion) e interiors (guèrra de Vendèa) e se devesiguèt entre unei faccions que luchèron entre elei. En 1794, Robespierre capitèt d'eliminar seis adversaris mai foguèt tanben rebutat en julhet de la mema annada. En 1795, lo govèrn de la Convencion foguèt remplaçat per un regim diferent dich Directòri. Corromput e feble, aqueu govèrn foguèt capable de defendre lo país còntra l'insurreccion de Vendèa e la Premiera Coalicion finalament vencudas entre 1796 e 1797. En revènge, mau capitèt d'empachar una crisi economica grèva que causar sa casuda en 1799 après un còp d'estat dau generau Bonaparte après lo començament malaisat de la guèrra de la Segonda Coalicion.
Jimmy Carter
Carrièra politica anteriora a la presidéncia
Jimmy Carter comencèt sa carrièra politica a de plaças modèstas dins d'organs locals coma la comission escolara de Plains. Malgrat aquò, lèu capitariá de progressar: en 1962 foguèt causit pel Senat de Georgia e dos ans mai tard obtenguèt sa reeleccion per un segond mandat.
Revolucion Francesa
Lo periòde de la Revolucion vegèt la realizacion d'una reorganizacion prefonda de França au nivèu territoriau, economic e sociau ambé l'abolicion de la societat de privilègis caracterizant lo Regim Ancian. Aquelei reformas, coma per exemple lei departaments, son a l'origina de l'organizacion modèrna de França.
Malta
Malta, oficialament la Republica de Malta (en maltés: Reppublika ta' Malta; en anglés: Republic of Malta) es un estat sobeiran insular de la Mar Mediterranèa, mai petit estat de l'Union Europèa. Se compausa d'una archipèla que se tròba a 80 km al sud de Sicília (Itàlia), 284 km a l'èst de Tunisia, e 333 km al nòrd de Libia. Sa capitala es La Valeta e lo gentilici es maltés, -esa.
Revolucion Francesa
La crisi economica
La fin dau sègle XVIII foguèt caracterizada per una crisi economica grèva e persistenta dau reiaume de França de Loís XVI de França (1774-1792). Èra causada per l'estructura intèrna dau Regim Ancian e per lei despensas tròp per un estat que sei finanças èran regularament en deficit. Va pauc a pauc se transformar en crisi politica.
Malta
Istòria
Lo sieu nom ancian foguèt Melita (dal grèc ancian Μελίτη) derivat de mèl. Foguèt una colònia fenícia qu'amb lo temps demorèt dins l'orbita de Cartage.
Revolucion Francesa
La crisi economica
D'efèct, l'extension dau reiaume aviá entraïnat l'aparicion d'una juxtaposicion de províncias e de territòris tenent de lèis e de taus d'imposicion diferents. De mai, leis obligacions deis abitants èran tanben fòrça diferentas segon la classa sociala, lo mestier e lei privilègis individuaus o collectius. Per exemple, la noblesa èra pas regardada per lo pagament de l'impòst en cambi de sei servicis au profiech dau rèi per la defensa dau reiaume. L'origina d'aquelei privilègis èra la proteccion dei libertats còntra la poissança dau poder reiau. Pasmens, dins lei fachs, entraïnèron un blocatge de la societat e empachèron seis evolucions. Causèron egalament una dificultat fòrça importanta per l'activitat economica ambé la multiplicacion deis obstacles per la circulacion dei marchandisas (peatges entre províncias...) o dei personas (reglas estrictas per l'installacion de certanei comèrcis...).
Malta
Istòria
A la Primièra Guèrra Punica èra en mans dels cartagineses e foguèt atacada per la flòta romana dirigida per Atilius Regulus, lo 257 aJC, mas foguèt pas ocupada.
Revolucion Francesa
La crisi economica
D'autra part, lei finanças dau reiaume foguèron regularament en deficit entraïnant una aumentacion dei besonhs de l'estat e deis autoritats localas de la noblesa d'obtenir lo pagament de l'impòst. Ansin, la fin de la monarquia foguèt caracterizada per lo retorn de divèrsei privilègis ancians qu'èran plus demandats dempuei lòngtemps. Dins aquò, lei condicions climaticas marridas d'aqueu periòde causèron de recòltas feblas permetent pas de revenguts importants ai païsans. Aquò va causar una aumentacion de la pauretat dins certaneis endrechs e, subretot, l'aparicion d'inegalitats qu'èran la fònt d'un maucontentament quasi permanent còntra lo sistèma politic quand leis assais de refòrmas dei govèrn Turgot, Calonne e Necker foguèron rebutats per lei classas pus privilegiadas.
Malta
Istòria
A la Segonda Guèrra Punica la garnison cartaginesa èra comandada per Amilcar, filh de Gisgó, que se rendèt davant la flòta de Tibèri Semproni çò 218 aJC e dempuèi apertenguèt alavetz a Roma e incorporada dins la província de Sicília.
Revolucion Francesa
La reaccion de la noblesa
La noblesa foguèt la victima principala dei dificultats economicas dau reiaume en causa dei règlas d'aquela classa, de la diminucion de sei revenguts e de l'aumentacion dau nivèu de despensas demandadas per la vida de la Cort. Aquelei principis entraïnèron lo declin progressiu de l'aristocràcia que sa fònt de riquessa èra l'impòst e la produccion de sei tèrras. Òr, a partir de la mitat dau sègle XVIII, lei revenguts de l'agricultura demeniguèron regularament mentre que la noblesa aviá pas lo drech de participar au comèrci que vendriá la basa dau poder economic de la borgesiá. thumb|Jornada dei Teules a Grenoble Ansin, la noblesa va acomençar de defendre sei privilègis e assaiar de'n restaurar d'ancians per conservar son nivèu de vida. D'autra, va egalament s'opausar ai projèctes de reformas de l'impòst que divèrsei premiers ministres de Loís XVI assaièron d'estendre ai privilegiats. Aprofichant sei drechs per adreiçar de remarcas au rèi durant l'enregistrament deis edictes per lei Parlaments provínciaus, la noblesa va donc venir, ai s uelhs de l'opinion, lo defensor principau de la populacion en fàcia de l'absolutisme reiau meme se la motivacion premiera de l'aristocràcia èra la proteccion dei privilègis. Per exemple, lo 8 de junh de 1788, leis abitants de la vila de Grenoble s'opausèron per la fòrça a l'evacuacion de son Parlament que refusèt de votar d'impòst contraris ais exempcions e privilègis de la region. La revòuta durèt dins au 14 de julhet de 1788 e necessitèt lo mandadís de renfòrç militars importants.
Malta
Istòria
Après una brèva dominacion bizantina en 533 e un probable atac dels vandals, Malta foguèt conquistada en 870 pels arabis, que la siá influéncia pòt èsser trobada dins la lenga maltesa modèrna, una lenga fòrtament romanizada qu'a l'origina deriva de l'arabi vernacular.
Revolucion Francesa
L'ascension de la borgesiá e dei principis de la filosofia dei Lutz
Lo periòde de crisi de la monarquia francesa a la fin dau sègle XVIII foguèt egalament l'ocasion per la borgesiá, classa en plena ascension, de contestar l'òrdre establit. Lo modèl mes en avans foguèt inspirat de la monarquia constitucionala britanica e de la filosofia dei Lutz.
Conaissant egalament lei principis dau Sègle dei Lutz, la borgesiá acomencèt de criticar lei basas dau Regim Ancian coma lo poder absolut dau rèi. En plaça, defendèt d'aspècts novèus coma lei drechs deis individús, la sobeiranetat de la Nacion o l'eleccion de representants. Ansin, tre la convocacion deis Estats Generaus per lo rèi, la borgesiá que foguèt lo representant principau dau Tèrç Estat, aguèt un programa de reformas fòrça important e tenent un sostèn poderós entre leis elèits economicas dau reiaume.
La convocacion deis Estats Generaus
En fàcia dei dificultats economicas dau reiaume e dau refús dei Parlaments provínciaus d'acceptar un reforma prefonda de l'impòst e de la societat de privilègis, Loís XVI deguèt decidir una convocacion deis Estats Generaus per lo premier còp dempuei lo rèine de Lóis XIII en 1614-1615. Aquela decision va entraïnar l'aparicion d'una esperança gròssa entre leis abitants dau reiaume. Pasmens, tre lo començament, leis objectius dau rèi e de la majoritat de la populacion èran fòrça diferents : Lóis XVI desirava d'obtenir la levada d'impòsts e l'aumentacion deis existents mentre que lo Tèrç Estat esperava de cambiaments importants dins l'estructura politica dau Regim Ancian. Per exemple, lei païsans desiravan una diminucion o l'abandon dei drechs dei senhors per melhorar lor nivèu de vida. D'autra part, un autre problema, non resolut a la fin de la campanha electorala, regardava lo vòte dins l'assemblada. D'efèct, lei deputats èran devesits entre tres òrdres segon lor classa sociala : Doas possibilitats existián per lo vòte. Lo premier èra dich « per òrdre ». Èra a l'avantatge dei classas privilegiadas car lo vòte identic dau clergat e de la noblesa èra sufisent per adoptar una decision còntra lo Tèrç Estat. Lo segond èra dich « per deputat ». Èra a l'avantatge dau Tèrç Estat que podiá aprofichar sa majoritat e lo sostèn de quauquei deputats dau clergat e de la noblesa per s'opausar ai classas privilegiadas.
La campanha electorala e l'eleccion se debanèt en genier de 1789. Foguèt l'occasion de la redaccion de quasèrns de dolenças onte la populacion donèt sei desiranças de cambiament, especialament a prepaus deis abús de la noblesa. Pertocant lo Tèrç Estat, sei classas pus dinamicas obtenguèron la màger part dei sètges. Per exemple, aperaquí 200 elegits sus 584 èran avocats.
L'oposicion entre lei deputats dau Terç Estat e lo rèi
La dubèrtura deis Estats Generaus aguèt luòc lo 5 de mai de 1789. Lei dissensions entre lo rèi e lo Tèrç Estat apareguèron rapidàment sus dos ponchs majors. D'en premier, lo rèi e son govèrn èran solament regardats per la situacion dei finanças dau reiaume e non per lei desiranças de reformas de la populacion. Puei, lo vòte èra previst per òrdre ambé de debats separats au contrari dei demandas dau Tèrç Estat que voliá un debat comun entre toei lei deputats e un vòte individuau. Lo mes de mai de 1789 veguèt aqueleis oposicions aumentar enterin que lei debats èran fòrça alentits per lei questions de procedura e la decepcion dau Tèrç Estat.
La proclamacion de l'Assemblada Nacionala
Durant lo mes de junh de 1789, l'oposicion entre lo rèi e lo Tèrç Estat aumentèt entraïnant la rompedura entre lei doas partidas. Refusant lo vòte e la separacion dei debats per òrdre, lo Tèrç Estat decidiguèt de se considerar coma la fònt de la sobeirenetat nacionala e de cridar lei deputats deis autreis òrdres de lei raganta thumb|right|Lo [[Jurament del Jòc de Pauma|Jurament dau Jòc de Pauma per Jacques-Louis David]] Ansin, lo 17 de junh de 1789, lei deputats dau Tèrç Estat mai quauquei deputats de la noblesa e dau clergat. Puei, lo 19 de junh, foguèt l'ensems dau clergat, sota l'influéncia de sei membres dau bas-clergat relativament favorables ai problèmas de la classa païsana, qu'acceptèt de jónher lo Tèrç Estat. Lo 20 de junh, lo rèi assaièt d'empachament aqueu movement en ordenant la sarradura de la sala prevista per la reünion dei dos òrdres. Reünits alora dins la sala dau Jòc de Pauma, prometeguèron de pas se separar avans la redaccion d'una constitucion per lo reiaume. Lo 27, lo rèi acceptèt lei demandas dau Tèrç Estat.
Pasmens, enterin que l'Assemblada èra autorizada e se proclamava Assemblada Nacionala Constituenta lo 9 de julhet, Lóis ordonèt lo mandadís de tropas a l'entorn de París. Lo 11 de julhet, cambièt son govèrn per la remandada de sei ministres liberaus. La populacion parisenca, crenhent que l'Assemblada foguèsse dispersada, acomencèt de se revòutar tre lo 12 onte d'afrontaments se debanèron vèrs lo Palais des Tuileries. Lo 13, la màger part dei peatges a l'entorn de la capitala foguèron destruchs. De resèrvas de manjar foguèron pilhadas. Enfin, lo 14 de julhet, la revòuta se generalizèt e la populacion acomencèt la recèrca d'armas e de municions, especialament ais Invalides e a la fortalessa de la Bastilha que foguèt presa après un combat mostrant la determinacion de l'insurreccion. A la fin de la jornada, lo rèi acceptèt d'ordenar la retirada de sei tropas.
La Gròssa Paur e l'abolicion dei privilègis
La presa de la Bastilha va entraïnar un movement d'insurreccion nacionala ja acomençat dins certanei regions coma Rennes. Dicha « Gròssa Paur », aquela tièra d'eveniments violents va causar l'afondrament de la monarquia absoluda francesa e de la societat de privilègis.
D'efèct, entre lo 15 de julhet e lo 6 d'aost de 1789, de movements armats reünits en causa de rumors d'atacas de bregands prenguèron lo contraròtle dei castèus per destruire lei documents atestant lei drechs dei senhors. De còp, aqueleis ocupacions necessitèron de combats e certanei senhors foguèron tuats o lei castèus cremats. Espaurida, l'Assemblada Nacionala decidiguèt l'abolicion dei privilègis dins la nuech dau 4 d'aost de 1789. Puei, lo 26 d'aost, adoptèt la Declaracion dei drechs de l'Òme e du Ciutadan. Fòrtament inspirat per la filosofia dei Lutz, aqueu tèxt proclamèt la limitacion dei drechs reiaus, la proteccion dei libertats individualas e lo caractèr sacrat de la proprietat privada.
La reorganizacion dau país
thumb|right|Carta dei departaments francés en 1791.
Ansin, en octòbre de 1789, lei dificultats d'avitalhament de la capitala e lo refús dau rèi de promulgar lei lèis votadas en aost de 1789 van causar una insurreccion novèla de París. La populacion aneguèt a Versalhas per fòrçar lo rèi de leis acceptar. Après un afrontament tendut dins lo palais, lo rèi foguèt obligat de venir s'installar a París au Palais dei Teulariás. Gardèt lo poder executiu mai sa posicion foguèt fòrça afeblida.
De son caire, l'Assemblada Nacionala acomencèt de formar de commissions que prenguèron lo contraròtle de l'administracion dau reiaume aprofichant l'occasion per lo reorganizar. Lo territòri foguèt devesit en departaments per unificar la division territoriala anciana onte se superpausava divèrseis unitats que se recurbissián pas entre elei. Dins lo domeni comerciau, totei lei limitacions au comèrci interior foguèron suprimidas. Enfin, assaièt de resòuvre la question financiera per la requisition d'una partida dei bens dau clergat. En cambi, una Constitucion civila dau clergat transformèt sei membres en foncionaris pagats per l'Estat. Pasmens, l'oposicion dau papa va entraïnar l'oposicion d'un nombre important de curats còntra la reforma. Será la causa dei guèrras civilas dins l'Òest de França dins lei premiereis annadas de la Republica.
Malta
Istòria
En 1530 los Cavalièrs de Sant Joan s'establiguèron en Malta. Consideravan l'illa coma la pòrta del cristianisme de cogant e l'adornèron amb fòrça temples e fortalesas.
Revolucion Francesa
La fugida dau rèi e la revirada de la constitucion de 1791
thumb|right|La fugida de Varennes.
Malta
Istòria
Los Angleses demorèron ailà mai d'un sègle e mièg. Obtenguèt l'independéncia en 1964 e après 1974 es una republica, qu'aperten dempuèi 2004 a l'Union Europèa.
Revolucion Francesa
La fugida dau rèi e la revirada de la constitucion de 1791
Lo principi de la monarquia constitucionala será proclamat en 1791 per l'adopcion de la constitucion escricha per l'Assemblada Nacionala. Pasmens, foguèt tanben lo periòde onte lo refús dau rèi d'acceptar lei succès de la Revolucion apareguèron pendent sa temptativa de quitar lo país per l'estrangier. La monarquia parlamentària francesa va donc mau capitar e desbocar sus una crisi novèla.
Malta
Politica
Malta es una republica parlamentària. L'actual president de la Republica de Malta es George William Vella dempuèi lo 2 d'abril de 2019, es elegit per 5 ans president de Malta per la Cambra dels representants e entre en foncion lo 4 d'abril.
Jimmy Carter
Carrièra politica anteriora a la presidéncia
En 1966 decidiguèt de se presentar coma candidat per la Cambra dels Representants dels Estats Units. Quand vegèt que son adversari del Partit Republican abandonèt la lucha pel seti per presentar sa candidatura coma Governador de Georgia, Carter decidiguèt de far parièr. Perdèt las eleccions e tornèt a la venda de cacauètas, encara que passèt los quatre ans seguents a preparar sa candidatura per se tornar presentar coma governador en 1970.
Samper del Salz
Sant Per de Lagata (Samper del Salz en espanhòl) es un municipi de la província espanhòla de Saragossa dins la Comunautat Autonòma d'Aragon.
Malta
Geografia fisica
L'archipèla de Malta es compausada de l'illa de Malta, las illas de Gozzo (67,1 km²) e Kemmuna o Comino (2,8 km²) e doas illas desèrtas (Cominotto e Filforta). Se situa a mai o mens 90 km al S de Sicília e mai o mens 290 al N de Libia.
Revolucion Francesa
La fugida dau rèi e la revirada de la constitucion de 1791
D'efèct, entre lo 20 e lo 21 de junh de 1791, Loís XVI amb sa familha assaièron de fugir fòra de França. Pasmens, lo plan, mau preparat, se debanèt pas correctament e lo rèi trobèt pas leis unitats militaras que devián l'escortar sus son trajècte. Au contrari, fòrça las, deguèt s'arrestar a Varennes onte foguèt arrestat per lei representants mandats per l'Assemblada. Aquela fugida marquèt la rompedura entre una partida de la populacion e lo rèi e tanben entre lei diferentei faccions dirigent la Revolucion. Ansin, la fugida foguèt generalament sentida coma una traïson dau rèi envèrs lo país e la Revolucion. L'idèa de la Republica acomencèt d'aparéisser. Pasmens, leis elements pus conservators de la borgesiá, desirós d'acabar la Revolucion, s'opausèron a l'arrestacion dau rèi. Ajudats per lei generaus comandant la garda parisenca (La Faieta, Bailly), capitèron de restaurar lo poder reiau en pretendent que lo rèi èra estat raubat per leis enemics de la Revolucion. Aquela aliança, entre revolucionaris moderats e Loís XVI permetèt de proclamar la constitucion dau reiaume en setembre. Lo poder legislatiu venguèt lo poder principau dau reiaume e sa fònt quasi unica èra l'Assemblada Nacionala. Lo rèi gardava lo poder executiu e, subretot, un drech de veto sus lei decisions de l'Assemblada. La composicion dau govèrn es egalament totjorn de son ressòrt.
Jimmy Carter
Carrièra politica anteriora a la presidéncia
Aquela annada obtenguèt la nominacion del Partit Democrata e vencèt lo candidat republican Hal Suit durant las eleccions per venir governador. Dins son discors inaugural, en 1971, Carter sorprenguèt los georgians e lo demai del país amb un al·legat contra la discriminacion raciala, çò qu'èra fòrça inabitual dins aquela environa, lo sud dels Estats Units, ont encara dominava la segregacion entre blancs e negres. Precisament, demest sas primièras accions coma governador figurava la de situar fòrça afroamericans dins de pòstes administratius importants.
Revolucion Francesa
La fugida dau rèi e la revirada de la constitucion de 1791
Leis eleccions se debanèron lo 1 d'octòbre. Donèron una majoritat de deputats partisans de la monarquia constitucionala ambé 250 deputats per la drecha (Feuillants), 385 per lo Centre e solament 136 per l'esquèrra (club dei Jacobins). Pasmens, avans la fin de l'annada, la question religiosa va entraïnar la revirada d'aquela assemblada quand lo rèi decidiguèt d'utilizar son veto còntra lei reformas pertocant lo clergat. Puei, lo tractament deis autrei questions sensiblas (Emigrats, menaças dei país estrangiers...) va precipitar lei tensions dins lo país e lo regim e una crisi novèla que va causar la fin de la monarquia l'estiu seguent.
La marcha vèrs la guèrra
La question dei nòbles emigrats foguèt lo ponch principau de l'entraïnament de la guèrra. D'efèct, dempuei 1789, una partida de l'aristocràcia a quitat lo país per s'installar dins leis estats vesins, magerament a Trevèri en Alemanha. Acomencèron de reünir una armada suscitent un vòte de l'Assemblada demandant au govèrn de Treva de dispersar aquelei fòrças, annonciant la confiscacion dei bens deis Emigrats e de mesuras còntra lei curats opausats a la Constitucion dau Clergat. Lo rèi utilizèt son veto per s'opausar ai lèis còntra lei curats e leis Emigrats mai demandèt egalament la dispersion de lor armada. Aquò rendèt la guèrra possibla en cas de refús.
D'autra part, leis estats europèus acomencèron de s'inquietar dei progrès de la Revolucion. Lo 27 d'aost de 1791, Prússia e Àustria declarèron lor solidaritat ambé lo rèi francés e mai se ges de mesuras concrètas foguèron adoptadas. De mai, l'emperaire austrian èra inicialament gaire interessat per una guèrra còntra França. Leis Anglès i èran opausats. Ansin, la question de Treva foguèt reglada quand lo govèrn austrian declarèt son intencion de pas ripostar a una ataca francesa còntra Treva. D'autra part, se l'annexion d'Avinhon causèt quauqueis alarmas, la question venguèt pas lo pretèxt d'una guèrra.
Pasmens, en França, la màger part dei revolucionaris èran favorables a una guèrra que permetriá de renfòrçar la posicion de la Revolucion. Seis adversaris, especialament lo rèi Loís XVI, èran tanben partisans d'una guèrra còntra leis Austrians esperant que la desorganizacion dei tropas francesas, causada per la partença d'un nombre important d'oficiers nobles, entraïnariá una desfacha rapida e l'elimionacion de la Revolucion. Ansin, a partir de 1792, la majoritat de l'Assemblada venguèt pus aggressiva fins a la declaracion de guèrra dau 20 d'abriu.
La fin e la monarquia francesa
Lo començament desastrós de la guèrra va causar l'afondrament rapid de la monarquia acusada de traïson après lei menaças deis estats estrangiers en guèrra còntra França.
Ansin, tre lo començament de la guèrra, l'Assemblada decidiguèt d'adoptar tres mesuras còntra lei curats refractaris, per dissòuvre la garda reiala e formar una garda nacionala per defendre la capitala. Lo veto dau rèi entraïnèt una jornada revolucionaria novèla e l'ocupacion dau Palais des Tuileries per la fòga lo 20 de junh. Pasmens, lo rèi mantenguèt son veto que foguèt contornejat per lo vòte d'una lèi declarant la « patria en perilh » lo 11 de julhet cridant lei volontaris de venir a París.
Jimmy Carter
Presidéncia dels Estats Units
right|thumb|180px|Acòrds de Camp David (1978): [[Menachem Begin, Jimmy Carter e Anwar Sadat]] La legislacion georgiana empachava Carter de se presentar a un segond mandat aprèp la fin del primièr, en 1975, çò que lo faguèt abandonar sa foncion e se concentrar sos esforces sus la corsa presidenciala. Quand dintrèt dins las primàrias presidencialas del Partit Democrata de 1976, fòrça gents consideravan que teniá pas gaire de possibilitats de ganhar en fàcia dels autres candidats mai coneguts a nivèl nacional. A despièch d'aquò, l'escandal del Watergate encara demorava fresc dins la memòria dels electors, e lo fach que Carter foguèsse pas membre de la classa política de Washington supausèt un avantatge per a Carter. La mesa en practica d'una estrategia intelligenta li permetèt de ganhar la nominacion del Partit Democrata a la presidéncia dels Estats Units. right|thumb|180px|Signatura del Tractat SALT II entre Jimmy Carter [[Leonid Brezhnev, 18 de juny de 1979, a Viena]] Carter entamenèt la campanha electorala amb un avantatge important segon los sondatges sul president republican Gerald Ford, en part pr'amor que l'indult d'aqueste a Richard Nixon èra estat plan impopular. Malgrat aquò, Ford dapassèt remontèt e faguèt mermar la distància entre totes dos, ja que l'electorat aviá de dobtes davant aquel candidat pas gaire conegut qu'èra Carter. Fin finala, Carter acabèt venceire de las eleccions del 2 de novembre de 1976, amb 50,1% dels vòtes, mentre que son rival Ford n'obtenguèt 48%. Aital, venguèt lo primièr candidat del Sud Prigond a èsser elegit president dempuèi 1848.
Revolucion Francesa
La fin e la monarquia francesa
Aquela crisi foguèt agravada per la declaracion de Brunswick menaçant de faire un chaple dins París se la familha reiala èra victima de violéncias de la part dei revolucionaris. Aquò precipitèt la fin de la monarquiá e la preparacion d'una jornada revolucionària novèla. Entre lo 9 e lo 10, la comuna de París foguèt rebutada per una Comuna revolucionària. L'endeman, un tropa importanta capitèt de prendre lo Palais dei Teulariás maugrat la resisténcia acarnada de la garda reiala. Loís XVI deguèt se replegar a l'Assemblada que votèt sa suspension e son arrestacion.
L'eleccion de 1792
thumb|right|Composicion de la Convencion Nacionala en 1792.
Jimmy Carter
Presidéncia dels Estats Units
Son mandat foguèt marcat per de capitadas importantas en politica exteriora, coma los tractats sul Canal de Panamà; los Acòrds de patz de Camp David, tractat de patz entre Egipte e Israèl; lo tractat SALT II amb l'URSS e l'establiment de relacions diplomaticas amb la Republica Populara de China. En politica interiora, son govèrn creèt los ministèris de l'energia e de l'educacion e enfortiguèt la legislacion sus la proteccion de l'environament.
Revolucion Francesa
L'eleccion de 1792
Après l'adopcion de la Constitucion de 1791, d'eleccions legistivas se debanèron en setembre de 1792. Après la traïson dau rèi e son arrestacion, entraïnèron l'eleccion de deputats revolucionaris que se devesiguèron en tres grops principaus : La Montanha e lei Girondins, inicialament eissit dau club dei Jacobins, desvolopèron rapidament de projèctes diferents per l'evolucion de la Revolucion intrant pauc a pauc en conflicte.
Jimmy Carter
Presidéncia dels Estats Units
Dempuèi qu'abandonèt l'Ostal Blanc, s'es dedicat a far lo mediador dins de conflictes internacionals e a metre sa notorietat e prestigi al servici de las causas umanitàrias. En 2002 foguèt recompensat amb lo Prèmi Nobel de la Patz e s'ha distingit en literatura, sent autor de mantun libre.
Revolucion Francesa
Lo Procès dau rèi
thumb|right|Representacion dau Procès de Lóis XVI per la Convencion.
Lo Procès dau rèi e lo vòte de son execucion foguèt una deis òbras majoras de la Convencion. Acomençat lo 11 de decembre de 1792 après l'abolicion oficiala de la monarquia lo 21 de setembre, aqueu procès venguèt rapidament un enjòc politic entre lei deputats de la Montanha e aquelei de la « Gironda ». Lei premiers avèron lo vòte sus la culpabilitat de Lóis XVI lo 15 de genier de 1793 e sa condamnacion a mòrt lo 17 en presentant l'execucion dau rèi coma un mejan per assegurar la fondacion de la Republica. Lo rèi foguèt tuat lo 21 de genier causant una impression prefonda dins la populacion francesa e entre lei sobeirans europèus. Tre lo mes de febrier, una coalicion europèa reuniguèt la màger part deis estats dau continent entraïnant una guèrra generalizada ai frontieras francesas.