cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Joan Alcover
Mantuna de sas poesias es estada revirada a d'autras lengas o mai musicada. Sa creacion mai emblematica e prestigiosa pr'aquò foguèt lo poèma La Balanguera, que venguèt mai tard, aprèp que lo compositor Amadeu Vives n'escriguèsse la melodia en 1923, una de las cançons mai interpretadas del folclòre malhorquin. Venguèt mai tard l'imne oficial de Malhòrca, subretot a partir de l'interpretacion que ne faguèt la cantaira Maria del Mar Bonet.
Enfància e adolescéncia
Joan Alcover nasquèt en 1854 dins un ostal del barri de la Calatrava, en plen centre de la capitala malhorquina, al sen d'una familha amonedada. Son paire, Pere Alcover Jaume, nadiu de Malhòrca, èra un notable de la vila que trabalhava coma relator de l'Audiéncia Provinciala mentre que sa maire, Teresa Maspons Serra, èra una catalana originària de Barcelona. Amassa aguèron 6 enfants. De totes Joan èra l'ainat e lo seguissián quatre fraires e una sòrre: Josep, Pere, Francesc de Paula, Antoni e Pepa.
Lo jovent faguèt sos estudis a l'Institut Balear de 1864 a 1869. Demest sos ensenhaires figurava lo poèta Josep Lluís Pons i Gallarza qu'aguèt una influéncia sus la trajectòria literària e poetica del jove Alcover. Foguèt durant aquel periòde que se faguèt d'amics entre los autres escolans que puèi vendrián de personatges importants de la societat baleara, coma los escrivans Miquel Costa i Llobera, Joan Lluís Estelrich e Joan Rosselló de Son Forteza, e qualques futurs politicians coma Antoni Maura o Alexandre Rosselló. Quand acabèt son ensenhament segondari a Malhòrca, en 1869, partiguèt en Catalonha per i aprendre lo drech a l'Universitat de Barcelona. Aprèp qu'obtenguèsse son diplòma d'avocat en 1878, tornèt sus son isla nadiva per ocupar diferents emplecs dins lo mond de la justícia, primièr coma avocat, puèi coma o aviá fach son paire trabalhèt coma relator de l'Audiéncia de Palma, abans de venir finalament magistrat.
La carrièra literària
Alcover s'interessèt jove a l'escritura, e ja quand aviá tot bèl just 18 ans publiquèt sos primièrs poèmas en catalan, e tanben en espanhòl, dins divèrsas revistas coma El Isleño, Museo Balear o la Revista Balear. Pasmens foguèt subretot a partir de son installacion a Barcelona que cresquèt son estrambòrd per la literatura qu'ailà se trobèt al contacte de revistes, de concorses literaris, de conferéncias e de lecturas, ligats al movement cultural que signifiquèt la Renaissença. Un pauc mai tard, quand aviá 23 ans, ganhèt un prèmi extraordinari als Jòcs Florals de Barcelona amb un poèma, "La Creu".
Pro lèu, la notorietat d'Alcover coma poèta quitèt pas de créisser. Son talent per l'escritura li serviguèt tanben per ganhar un cèrt prestigi social. Aital, transformèt son ostal en una mena de centre d'encontres famoses ont participavan los intellectuals mai illustres de Malhòrca. Dapasset, en seguir aquela volontat de reconeissença sociala, arrestèt d'escriure en catalan e passèt a emplegar gaireben exclusivament la lenga mai presada dins las nautas esfèras, la del poder, l'espanhòl.
Las tragèdias familialas
Lo poèta se maridèt en novembre de 1880 amb una barcelonesa, Rosa Pujol i Guarch, e aguèron amassa tres enfants, Pere, Teresa e Gaietà. A partir d'aquel temps la vida de l'escrivan se vegèt marcada per d'eveniments dramatics. Sa femna moriguèt en 1887 en seguida d'una paralisi cerebrala. Quatre ans mai tard, en 1891, se tornèt maridar, aqueste còp amb un malhorquina, Maria del Haro i Rosselló. La familha cresquèt amb dos autres enfants, Maria e Pau. Las circonstàncias tragicas s'acumulèron dapasset en 1901 moriguèt de tuberculòsi sa filha Teresa, en 1905 foguèt emportat pel tifus son dròlle Pere, e puèi en 1919, la meteissa nuèch, moriguèron dos autres enfants, Maria a Malhòrca e Gaietà a Barcelona.
L'escritura en catalan
Totes aqueles cambiaments que trebolavan sa vida lo portèron a cambiar de lenga literària. Per tal d'exprimir melhor sos sentiments e subretot sa pena, se virèt cap a sa lenga mairala, que dominava melhor e qu'èra mai apta a aquesta mena d'exteriorizacion.
Mar de Bering
L'ecosistèma de la mar de Bering a fòrça ressorsas, repartit entre la jurisdiccion dels Estats Units, Russia e las aigas internacionalas. L'interaccion entre los corrents, la glaça marina e l'aiga ne fa un ecosistèma ric e vigorós.
Istòria
Durant la darrièra glaciacion, lo nivèl de la mar baissèt tant que los animals e los umans poguèron migrar caminant d'Asia a America, segurament a travèrs l'estreit de Bering. Aqueste pas es conegut coma lo pont terrèstre de Bering e, e mai qu'aqueste fait siá discutit, se crei que foguèt la primièra dintrada d'umans en America.
Geografia
La mar de Bering, limitada al sud per l'arc que forman las illas Aleutianas e Komandórskie, compren un bon nombre d'illas que sa sobeiranetat depen dels Estats Units e de Russia. En general, las pus pròchas d'Alaska dependon dels Estats Units, entre las qualas: Las pus pròchas de la còsta siberiana depedon de Russia:
A l'extrème oriental se dorbís la baia de Bristol o Iilgayaq, limitada al sud per la peninsula d'Alaska.
Lo Yukon i desemboca aprés de 3.185 km de corsa, formant un deltà en forma de ventalh quasi semicircular.
Xi Jinping
Xí Jìnpíng, (en chinés: 习近平 AFI: [ɕǐ tɕînpʰǐŋ]) nascut lo 15 de junh de 1953 a Beijing es lo secretari general del Comitat Central del Partit Comunista Chinés e president de la Comission Militara Centrala, e president actual de la Republica Populara de China. .
Segarra
La Segarra (Segarra en catalan) es una comarca de Catalonha.
Nasat
Nasat [naˈza] (Ennezat en francés) z-es una comuna auvernhata dau departament dau Puèi de Doma e la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament d'Auvèrnhe.
Nòtas
<references group="N"/>
Departament de Montpelhièr
Lo departament de Montpelhièr es una division administrativa de l’estat francés creat a partir d'una part de la província de Lengadòc lo 3 de febrièr de 1790. Pren rapidament lo nom de departament d'Erau.
La Chapelle-Fortin
La Chapelle-Fortin es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Eure e Loir e la region dau Centre.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Artilhariá
Lo periòde nevrobalistic
La data precisa de l'aparicion de l'artilhariá es desconeguda. Pasmens, sa preséncia es mencionada dins mai d'un tèxte ancian, çò que permet de seguir en partida son integracion dins leis armadas anticas. La catapulta pus vièlha presenta dins un tèxte data ansin de 399 avC e foguèt observada a Siracusa. Segon Eron d'Alexàndria, la balista foguèt inventada en 421 avC, totjorn per d'engenhariá de Siracusa. Puei, en 334 avC, durant son expedicion còntra Pèrsia, Alexandre aviá constituit una fòrça d'armas de sètge importanta. Lei Romans descurbiguèron aqueleis armas au sègle II avC durant lei Guèrras de Macedònia. Leis integrèron dins l'organizacion de basa de la legion romana. Dins d'autrei regions dau mond, l'existéncia d'armas de sètge es atestada en China durant lo periòde dei Reiaumes Combatents.
Leis armas de sètge de l'Antiquitat utilizavan la fòrça de torsion d'un ressòrt o d'una còrda per propulsar un projectil. Durant l'Edat Mejana, se desvolopèt l'usatge de còntrapés. Aquò permetèt de facilitar la fabricacion dei maquinas o d'aumentar lei performàncias. Per exemple, un trabuc medievau èra capable de tirar un projectil de 20 a 120 kg a una distància de 200 a 450 m. Pasmens, la construccion d'una tala arma demorava un pretzfach complèx que necessitava d'assemblar plusors esséncias de fusta. Favorizèt l'emergéncia de l'engenhariá modèrna.
L'aparicion dau canon
L'aparicion dau canon, au sègle XIV, foguèt una revolucion per l'artilhariá car l'arma aguèt un ròtle decisiu dins l'adopcion de la pouvera. D'efiech, se lei pèças de la fin de l'Edat Mejana tiravan sovent de bolets de pèira a un centenau de mètres amb una precision fòrça limitada. Dins aquò, la fabricacion e l'utilizacion èran pus simplas e leis efiechs còntra lei barris èran eficaç. De mai, l'invencion de l'afust e la generalizacion de bolet de metau aumentèron lèu la precision e la poissança de fuòc. Enfin, en 1453, lo sètge de Constantinòble e la batalha de Castilhon demostrèron definitivament la superioritat de la pouvera.
A partir dau sègle XVI, l'artilhariá europèa s'organizèt per venir pauc a pauc un còrs militar distint dau rèsta de l'armada. Un lòng esfòrç de melhorament de l'arma, d'estandardizacion e d'adaptacions tacticas li permetèt de realizar de progrès importants a respècte de seis equivalents asiatics. D'efiech, au sègle XIX, mai d'un país asiatic (China, Japon...) dispausava d'artilhariá. Pasmens, lo nivèu tecnic d'aqueleis unitats evolucionèt pauc amb l'usatge de pèças de fusta pauc poderosas e pas capablas de tirar un nombre important de còps. En Euròpa, aquela premiera estandardizacion culminèt amb lei reformas de Gribeauval. Aplicadas per Napoleon, seis idèas sus la concentracion dei canons e sus lor mobilitat tactica marquèron l'artilhariá fins a 1825.
Vèrs una arma determinanta
Lo sègle XIX foguèt marcat per de cambiaments tecnics important coma l'adopcion dau canon raiat (1858), la generalizacion dau cargament per la culassa (1870) e la descubèrta dei pouveras sensa fumada (1885). Aquò permetèt d'aumentar la portada dei tirs e de concebre d'obús portaires de cargas explosivas. A partir de la Guèrra de Crimèa (1853-1856), la poissança de l'artilhariá sus lo prat batalhier venguèt mai e mai visibla. En 1870, a la batalha de Sedan, aquela poissança èra venguda tant importanta qu'una carga de cavalariá francesa foguèt arrestada per lo tir dei canons prussians.
Dins lo corrent dei decennis seguents, l'artilhariá venguèt un element centrau dau combat terrèstre e navau. Divèrsei doctrinas foguèron desvolopadas coma aquela imaginada per França per utilizar son artilhariá de campanha de tir rapide o aquela concebuda per Alemanha per esplechar sei pèças pesucas. Pasmens, la poissança novèla de l'artilhariá foguèt una suspresa per totei lei camps au començament de la Premiera Guèrra Mondiala. D'efiech, durant lei combats d'aost de 1914, tota unitat non protegida èra menaçada d'una destruccion rapida. De mai, venguèt possible de blocar de zònas de plusors quilomètres en concentrant lo fuòc de mai d'una batariá. La consequéncia d'aquela evolucion foguèt lo blocatge tactic que menèt a la guèrra de trencadas.
D'efiech, la trencada es una maniera eficaça de limitar l'impacte deis explosions sus l'infantariá. Per resòuvre aquela situacion, lei dos camps assaièron de desvolopar d'armas novèlas coma lo carri de combat, lei gas de combat, lei lança-flamas o lei pistolets mitralhaires. Dins aquò, i aguèt tanben d'idèas per utilizar d'una maniera novèla d'armas pus ancianas. Dins aqueu quadre, l'artilhariá gardèt son interès en venent mobila. Aquela idèa foguèt mai que mai adoptada per l'armada francesa que l'utilizèt per seguir l'avançada de sei fantassins e sei carris e empachar l'organizacion de la defensa alemanda sus lei segonda e tresena linhas de trencada.
La generalizacion de la mobilitat
L'entre doas guèrras foguèt marcat per tres evolucions importantas regardant l'artilhariá. La premiera foguèt lo desvolopament de l'artilhariá antiaeriana apareguda durant la guèrra de 1914-1918. D'efiech, durant aqueu conflicte, lei performàncias feblas deis avions permetián d'utilizar de mitralhièras o de fusius per combatre la menaça aeriana. Pasmens, aquò venguèt impossible amb l'intrada en servici d'aparelhs rapids capables de volar a de miliers de mètres d'altitud. La segonda foguèt la volontat d'aumentar la mobilitat de l'artilhariá. Per aquò, foguèt imaginat lo canon automotor, es a dire un sistèma d'armas compausat d'una pèça d'artilhariá e d'un veïcul motorizat. Enfin, la darriera evolucion foguèt la generalizacion dei liasons radiò per facilitar la coordenacion dau tir.
De segur, aqueleis evolucions foguèron jamai totalament integradas per leis armadas que participèron a la Segonda Guèrra Mondiala. En particular, lo canon tradicionau demorèt majoritari dins totei lei camps. Pasmens, l'artilhariá automotritz ocupèt pauc a pauc una plaça pus importanta sus lo prat batalhier. Lo canon d'assaut es un element major d'aquela transformacion. Constituit d'un canon pesuc montat sus un veïcul blindat, èra destinat a l'acompanhament deis autrei tropas durant leis ofensivas. Lei modèls pus poderós podián tanben èsser utilizats per la lucha anticarri. Après 1945, la mobilitat continuèt de s'impausar en despiech dau mantenement d'unitats compausadas de canons tradicionaus.
La Segonda Guèrra Mondiala veguèt tanben l'aparicion dau lança-roquetas multiple, una arma imaginada per lei Sovietics en fixant una batariá de roquetas sus un camion. Amb un còst limitat, aquelei veïculs permetián de tirar de desenaus o de centenaus de roquetas e de se desplaçar après lo tir per anar recargar. La precision dei projectils èra febla mai aquò èra compensat per lo nombre. L'idèa foguèt donc adoptada tant per la Wehrmacht que per leis Aliats.
L'artilhariá dempuei l'aparicion dau missil
Leis ans 1950-1960 veguèron lo desvolopament dau missil que venguèt lentament una arma precisa capabla de destrurre un objectiu situat a un desenau o a un centenau de quilomètres. Aquò limitèt ansin l'interès de l'artilhariá tradicionala que veguèt seis efectius demenir. Pasmens, aquela evolucion ne'n marquèt pas sa fin car per mai d'una rason, l'artilhariá garda un ròtle major dins lo combat modèrne. D'efiech, lei missils son d'armas costosas complèxas a produrre. Abòrd de guèrras modèrnas son donc marcadas per un fenomèn de reduccion dau nivèu tecnologic emplegat a mesura que lei combats se perseguigan. Mai d'una armada dispausa egalament de sistèmas destinats a trebolar lo guidatge dei missils.
Dins aqueu quadre, l'artilhariá vèn alora lèu lo mejan principau que permet d'atacar la prefondor de l'enemic. D'autra part, lo melhorament dei tecnicas de fabricacion dei canons permet desenant de fabricar de pèças capablas d'un tir precís a un quarantenau de quilomètres. De mai, aquelei canons son pron mobils per aver abandonat sa posicion de tir avans l'arribada deis obús tirats sus sa buta. Enfin, dempuei la fin deis ans 1980, lei municions de l'artilhariá intègran sovent de sistèmas de guidatge que permèton de corregir la trajectòria de l'obús. Aquela transformacion regardèt premier lei lança-roquetas multiplas que tiran desenant de projectils intermediaris entre un missil e una roqueta. Dins aquò, uei, existís de modèls d'obús que tènon un sistèma de guidatge e de seleccion d'una buta.
L'aplicacion de fuòcs sus lo prat batalhier
L'aplicacion de fuòcs sus lo prat batalhier es lo ròtle principau de l'artilhariá modèrna. Se declina dins fòrça missions diferentas que despendon de la situacion generala e dei plans dau comandament. Per exemple, se destrian lei tirs planificats e lei tirs a la demanda. De mai, lo tèrme que definís lei diferentei missions de tir pòu variar segon la doctrina militara dau país regardat. Dins aquò, mai d'un concèpte es comun : Aquelei missions principalas pòdon èsser moduladas per lo nombre de pèças utilizadas o per la frequéncia de tirs. Un tir simultanèu de tota una batariá permet de concentrar la poissança de fuòc de plusors unitats dispersadas. La canonada (o la mitralhada per leis armas pus leugieras) consistís a tirar au mens tres obús en 10 a 15 segondas còntra una meteissa posicion. Aquò permet de tractar l'objectiu amb un nombre feble de pèças. Pasmens, necessita de pèças adaptadas a un tau tir. Lei tirs d'impacte simultanèu son una tecnica permetent d'obtenir l'explosion simultanèa de plusors obús sus un meteis objectiu. Aquò permet l'aplicacion d'una poissança maximala mai demanda de calculs complèxs per coordenar lei duradas de percors dei projectils utilizats.
Lo combat de còntra-batariá
La còntra-batariá designa lo combat que permet de neutralizar l'artilhariá enemiga. Son organizacion presenta de variacions segon lei diferenteis armadas. Pasmens, utiliza generalament un sistèma d'observacion que permet de detectar lei pèças advèrsas avans de coordenar l'aplicacion dei fuòcs necessaris a lor neutralizacion. Uei, aquò es sovent realizat amb un radar de còntra-batariá. Pasmens, es encara possible de lo realizar gràcias a una unitat d'observacion.
La necessitat d'una coordinacion amb leis autreis armas
En causa de sa poissança de fuòc, l'usatge de l'artilhariá sus lo prat batalhier requièr de coordenar son accion amb leis autreis armas. Aqueu besonh es aparegut tre l'Edat Mejana. Per exemple, en 1453 a la batalha de Castilhon, lei utilizèron son artilhariá per rompre la carga dei fòrças anglesas avans qu'una carga de la cavalariá bretona anientèsse lo rèsta dei tropas anglesas. Dins lo sens opausat, en 1525 a la batalha de Pàvia, una l'artilhariá francesa menacèt inicialament l'equilibri dei linhas espanhòlas. Pasmens, deguèt arrestar son tir quand lo rèi Francés I decidèt de cargar son adversari. Sensa sostèn, lei cavaliers francés foguèron batuts e leis Espanhòus poguèron aisament destrurre lo rèsta de l'armada francesa.
Leis obús
Un obús es un projectil de calibre superior a 12,7 mm dins lei país de l'OTAN e a 14,5 mm dins lei país eissits dau blòt sovietic. Dins abòrd de doctrinas militaras, es considerat coma l'arma vertadiera de l'artilhaire. D'efiech, es lo contacte entre la carga militara de l'obús e son objectiu que permet d'obtenir leis efiechs cercats. Per aquò, existís un nombre important d'obús diferents. Leis obús explosius son dotats d'una carga explosiva generalament destinada au tir còntra lo personau mau protegit o còntra lei bastiments. Leis obús perforants dispausan generalament d'un nuclèu de metau dur (acier, urani apaurit...). Son utilizats còntra lei blindatges e lei fortificacions. Dempuei leis ans 1980, son tanben apareguts leis obús sageta. D'un calibre inferior au canon que lei tira, permèton de tirar a una velocitat fòrça importanta de « sagetas » de tungstèn o d'urani que son fòrça eficaças còntra lei blindatges modèrnes. Leis obús fumigèns, sovent a basa de fosfòr, permèton d'escondre una posicion ò de mesurar una distància durant un tir de reglatge. Ben sovent, an tanben de proprietats incendiàrias. Leis obús quimics son utilizats per liberar de gas de combat. Leis obús atomics son d'obús especiaus experimentats durant la Guèrra Freja per tirar d'armas nuclearas miniaturizadas. Enfin, son recentament apareguts leis obús autopropulsats que son equipats d'una fusada de propulsion per leis accelerar e leis obús guidats o intelligents que pòdon corregir sa trajectòria o identificar sa buta.
Lei missils
Lei missils tactics pòrtan de cargas variadas que permèton d'assegurar de missions divèrsas sus lo prat batalhier. Per lei diferenciar, son classats per la natura de son ponch de tir e de son objectiu (missil sòu-sòu, missil sòu-aire, missil anticarri, missil antiaerian, missil antiradar...). A respècte deis obús e dei roquetas, lei missils son constituis per una carga militara, un sistèma de propulsion e un sistèma de guidatge.
Lo canon
Un canon es una pèça d'artilhariá destinada a un tir dirècte e rapide còntra un objectiu. Per aquò, son tube a una longor superiora a 20 o 25 calibres. Aquela concepcion permet ai gas eissits de la combustion de la carga propulsiva de l'obús de donar una velocitat importanta au projectil. En revènge, en causa d'aquela longor, es malaisat de clinar la pèça per realizar de tirs indirèctes. Lei canons modèrnes son donc utilizats per lei sistèmas d'armas qu'an besonh d'atacar rapidament una buta situada a una distància maximala de quauquei quilomètres coma lei carris de combat, lei veïculs de combat d'infantariá, certaneis unitats de lucha anticarri e certaneis unitats de defensa antiaeriana.
L'obusier
L'obusier es una pèça d'artilhariá destinada a la realizacion de tirs indirèctes a una distància importanta. Per aquò, la partida raiada de son tube a una longor inferiora a 20 o 25 calibres. Aquela concepcion permet de donar una velocitat importanta au projectil e de clinar lo tube per realizar de tirs amb un angle important. Durant son percors, l'obús pèrd una partida significativa de sa velocitat mai aquel angle li permet de tocar d'objectius protegits còntra lei tirs dirèctes (per exemple, una unitat protegida per una còla. Uei, leis obusiers forman una partida dei fòrças emplegadas per l'artilhariá modèrna. Permèton de tirar d'obús pesucs (mai de 120 mm) a una distància de quauquei desenaus de quilomètres. Certanei modèls son motorizats per facilitar son desplaçament.
Lo mortier
Lo mortier es una pèça d'artilhariá destinada a la realizacion de tirs indirèctes còntra un objectiu situat a una distància febla a mejana. Per aquò, a un canon cort que li permet de tirar d'obús amb un angle fòrça important. Lo projectil pòu donc aisament agantar d'objectius protegits dins una trencada. La màger part dei mortiers modèrnes a un calibre situat entre 80 e 120 mm. Pasmens, existís de modèls pus leugiers e pus pesucs. Dins la premiera categoria, se tròban lei mortiers d'un calibre de 50 a 60 mm que son generalament utilizadas per lei tropas aeroportadas. Dins la segonda, se tròban puslèu de pèças fòrça pesucs utilizadas per l'engèni o de naviris de guèrra. Certanei modèls son motorizats per facilitar son desplaçament.
Lo lança-roquetas multiple
Lo lança-roquetas multiple es un sistèma d'arma constituit d'una batariá de lança-roquetas montada sus un quadre de carri, de camion o de naviri. Lei roquetas tiradas an una trajectòria balistica e una portada de plusors quilomètres. Aquò permet de tirar de salvas d'un desenau de roquetas tot en permetent au veïcul de quitar rapidament sa posicion. Un grop de lança-roquetas multiples pòu ansin tirar de centenaus de roquetas en quauquei minutas. Coma lei roquetas modèrnas son relativament precisas e que contènon generalament de desenaus o de centenaus de sosmunicions, aqueu tir pòu saturar una zòna e i neutralizar totei leis unitats enemigas mau protegidas.
Leis Estats aguent signat d'acòrds d'enebiment deis armas de sosmunicions an abandonat aqueu tipe d'arma o l'an transformat. Per exemple, lei lança-roquetas multiples francés son venguts de lança-roquetas unitaris. Equipats de roquetas dotadas d'una carga militara unica, permèton d'atacar d'objectius situats a un trentenau de quilomètres amb una precision de l'òrdre dau mètre. Pasmens, l'eficacitat d'un tau sistèma dins un conflicte modèrne es pas encara coneguda.
Lei sistèmas de tir de missils
Amb la diversificacion dei tipes de missils, lei sistèmas permetent de lei tirar son tanben venguts fòrça divèrs. Lei pus pichons, utilizats per lei fantassins o per de veïculs de combat son generalament pas integrats dins l'artilhariá. En revènge, lei pus importants, coma lei missils de crosiera portats per de veïculs pesucs, son considerats coma de pèça d'artilhariá. Aquò varia segon lei país e despend dei tradicions militaras nacionalas.
Vitteaux
Vitteaux es una comuna francesa, situada dins lo departament de Còsta d'Aur e la region de Borgonha Franca Comtat.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
200px|left|thumb|Maison médiévale Au cœur de l’Auxois, traversée par les eaux de la Brenne, la petite ville de Vitteaux conserve des vestiges de fortifications, témoins d’un passé belliqueux, et de belles maisons médiévales et Renaissance, groupées autour des halles du. La maison Bellime, visible depuis la place, offre un très bel exemple d’architecture médiévale avec ses fenêtres géminées et sa cheminée massive. Toute aussi charmante, la maison à pans de bois sur la place accueille l’office de tourisme. Il faut quitter la grande rue et ne pas hésiter à s’engager dans les ruelles ou à flâner le long de la Brenne pour s’imprégner du charme de ce bourg. Son caractère doit aussi beaucoup au paysage vallonné qui l’entoure de toutes parts.
Mesnil-en-Arrouaise
Mesnil-en-Arrouaise es una comuna francesa, situada dins lo departament de Somme e la region de Picardia.
Vitteaux
Istòria
Le site de Vitteaux a toujours su se montrer accueillant envers l’homme qui l’a modelé au fil des siècles. En témoigne le plateau de Myard, au-dessus de Vitteaux, qui garde la trace d’habitats fortifiés par les hommes, il y a 6000 ans. De même, de nombreux objets retrouvés aux environs attestent de la présence de l'homme durant la période Gallo-romaine.
Mesnil-en-Arrouaise
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
La municipalitat a situat en l'anciana region de la Arrouaise, #qu'èra encara a l'epòca de Jules César una « bòsc-frontièra », relique del grand bòsc préhistorique e gauloise.
La primièra aucupacion se #far a l'entorn d'un ponch d'aiga, de contunh en lo moment de periòde romaine un potz #èsser creusé. Caldrà esperar lo periòde mérovingienne per veire aparéisser/aparéisser lo bastiment d'un pichon ostal #que prendrà lo nom de « Mansionile ». Lo bòsc apertenent de contunh als religioses de Sant-Waast installats dins lo vilatge vesin de Moislains, aquela mansionile i aguèt confiat a un cèrt Arnould (Ernoult) e #prene lo nom de Ernoulmaisnil. Lo défrichement del bòsc per conrear las tèrras en permetent la siá expansion, #venir un caseriu. La siá situacion en plen bòsc de Arrouaise (Arrosiâ), a ieu-camin entre la granda abbaye de Arrouaise e lo vilatge de Moislains, permetèt en 1177 la creacion d'una parròquia. Los religioses donaràn a aquel luòc lo nom de « Mansionile in Arrosiâ » #que donarà Mesnil-en-Arrouaise. En 1322, es lo déménagement de la prévôté de Moislains sus Mesnil #que #favorir fòrtament lo creissement del pòble.
Lo pòble pas #conéisser de senhors, los abbés de St-Waast de Arras en restant los proprietaris amb lo títol de senhor de Mesnil. Qualques fiefs auràn ligat dins lo pòble amb çà e ailà qualques pichons senhors (de 1547 a 1646).
A la Revolucion, la prévôté i aguèt destruit.
Lo 26 de decembre de 1870, pendent los vêpres, los Prussiens #far la siá primièra intrada a Mesnil. Lo 2 de genièr de 1871, lo canon tonnait sus Bapaume e divèrses regiments enemics #traversar la municipalitat per prene la Tèsta. Lo 4 de genièr, cèrts regiments enemics se #replegar en direccion de Sant-Quentin après i aver essuyé una pesada desbranda en lo moment de la Batalha de Bapaume. Lo 16 de genièr, las tropas francesas #traversar lo pòble per anar cap a Sant-Quentin. En rason del sòl congelat, los abitants #difondre de cendres e de la palha suls camins per permetre lo passatge de las tropas.
En 1914, en lo moment dels primièrs combats de la Soma, la 263 Regiment de Infanterie gaireben totalament aniquilat se tròba a Mesnil, compausat d'una pichona poignée d'òmes. Jol fuòc de l'enemic, los darrièrs peluts an abatut levat del tinent Bonnefont e lo sergent Philippon #que #confiar la bandièra del Regiment a la familha Lefebvre #que la entèrra en la siá soscava. Los dos soldats #abandonar de nuèch lo pòble delimitat e lo tinent Bonnefond tornarà en mai 1919 récupérer la preciosa relique #que #èsser versée lo 21 de febrièr de 1962 al Musèu de l'Armada a París.
En lo moment del darrièr conflicte, lo pòble i aguèt bombardat lo 17 de mai de 1940, en fasent tres victimas civilas. Lo 29 d'abril de 1944, un bombardier american se #metre obligat dins lo pòble vesin e tot prèp de Sailly-Saillisel, #çò que #provocar l'arribada d'Alemands. Lo pòble i aurà liberat lo 2 de setembre de 1944 pels Americanes.
La commune est située dans l'ancienne région de l'Arrouaise, qui était encore à l'époque de Jules César une « forêt-frontière », relique de la grande forêt préhistorique et gauloise.
La première occupation se fit autour d'un point d'eau, puis lors de période romaine un puits fut creusé. Il faudra attendre la période mérovingienne pour voir apparaître la construction d'une petite maison qui prendra le nom de « Mansionile ». La forêt appartenant ensuite aux religieux de Saint-Waast installés au village voisin de Moislains, cette mansionile fut confiée à un certain Arnould (Ernoult) et prit le nom de Ernoulmaisnil. Le défrichement de la forêt pour cultiver les terres permettant son expansion, elle devint un hameau. Sa situation en pleine forêt d'Arrouaise (Arrosiâ), à mi-chemin entre la grande abbaye d'Arrouaise et le village de Moislains, va permettre en 1177 la création d'une paroisse. Les religieux donneront à ce lieu le nom de « Mansionile in Arrosiâ » qui donnera Mesnil-en-Arrouaise. En 1322, c'est le déménagement de la prévôté de Moislains sur Mesnil qui favorisa fortement la croissance du village.
Le village ne connut pas de seigneurs, les abbés de St-Waast d'Arras en restant les propriétaires avec le titre de seigneur de Mesnil. Quelques fiefs seront rattachés au village avec çà et là quelques petits seigneurs (de 1547 à 1646).
A la Révolution, la prévôté fut détruite.
En 1914, lors des premiers combats de la Somme, le 263 Régiment d'Infanterie presque entièrement anéanti se retrouve à Mesnil, composé d'une petite poignée d'hommes. Sous le feu de l'ennemi, les derniers poilus sont abattus sauf le lieutenant Bonnefont et le sergent Philippon qui confièrent le drapeau du Régiment à la famille Lefebvre qui l'enterra dans sa cave. Les deux soldats quittèrent de nuit le village encerclé et le lieutenant Bonnefond reviendra en mai 1919 récupérer la précieuse relique qui fut versée le 21 février 1962 au Musée de l'Armée à Paris.
Lors du dernier conflit, le village fut bombardé le 17 mai 1940, faisant trois victimes civiles. Le 29 avril 1944, un bombardier américain se posa contraint au village voisin et tout proche de Sailly-Saillisel, ce qui provoqua l'arrivée d'Allemands. Le village sera libéré le 2 septembre 1944 par les Américains.
Nòtas
<references group=N/>
Lista dels presidents de la Republica Populara de China
Los caps d'estat de la Republica Populara de China e sos títols.
Hermin
es una comuna francesa, situada dins lo departament del Pas de Calais e la region del Nòrd-Pas de Calais.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Bas Èbre
Lo Bas Èbre (Baix Ebre en catalan) es una comarca de Catalonha.
Avignon-lès-Saint-Claude
Nom desconegut en arpitan (Avignon-lès-Saint-Claude en francés) es una comuna arpitana, situada dins lo departament de Jura e la region de la Franca Comtat.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Jaume de Vilaragut
Jaume de Vilaragut (València segle XV - ibidèm) èra un corsari valencian.
Cosmoglotta
197px|right|thumb|Lo primièr numèro de Kosmoglott (mai tard Cosmoglotta), publicat precipitadament après l'anóncia que la Societat de Nacions estudiava lo problèma d'una lenga internacionala. Cosmoglotta es la revista centrala del movement occidentalista e l'organ de premsa oficiala de la Interlingue-Union.
Joan Colom Bertran
Joan Colom Bertran (1414 - 1506) fòu un nòble catalan, marin, ambaishador al servei de la Generalitat de Catalonha e finalment corsari desprès de la Guèrra Civil Catalana.
Cosmoglotta
Istòria
La precursora de Cosmoglotta foguèt la revista Kosmoglott, publicada en Tallinn entre 1922 e 1926 e publicada per una associacion del meteis nom fondada pel lingüista Edgar de Wahl .​
A principis de 1934, la revista Helvetia, que se publiquèt en Soïssa entre 1928 e 1933, se fusionèt amb Cosmoglotta. Cosmoglotta s'emetèt tanben posteriorament en Soïssa.
Dirinonn
Dirinonn en breton ( Dirinon en francés) es una comuna bretona, situada dins lo departament de Finistèrra e la region de Bretanha.
Cosmoglotta
Istòria
En 1935, comencèt a aparéisser un periodic addicional ligat a Cosmoglotta. Las publicacions principalas e segondàrias se distinguiguèron mai tard coma seria A e seria B.
Dirinonn
Geografia
thumb|left|Lo étang del Roual thumb|left|Lo parc del étang del Roual Dirinon se tròba al limit del Léon e de la Cornouaille, près de las doas vilas de Brèst ( distant de 16 quilomètres) e Landerneau (situat a unitat|6|km al nòrd-es). La municipalitat a limitat al nòrd-oèst pel estuaire del Élorn e la riu de Daoulas e al sud s'estend fins a la vasière e la cauma de Landrevezen en bordure de la Rade de Brèst (ribla nòrd de la desbocadura de la riu de Daoulas). Lo sieu finage es étiré en longitud en lo sentit nòrd-nòrd-es al sud-sud-es.
Cosmoglotta
Istòria
Uèi, la revista se publica irregularament.
Antoni Riquer i Arabí
Antoni Riquer i Arabí (Eivissa, 1773-1846), fòu un corsari eivissenc.
Dirinonn
Geografia
La municipalitat es principalament constituida de grès en la siá part nòrd-oèst e de schistes argileux en la siá part sud-es. Las altituds se échelonnent del nivèl de la mar a 179 mètres pel ponch en culminant situat entre Bodron e Kernoster ; lo bourg es a 141 mètres d'altitud e l'altitud mièja de la municipalitat es de 90 mètres. « Lo bourg de Dirinon a situat sus un scenari en dominant un vast orizont ; tanben, en lo trajècte en camin de fèrre de Kemper a Landerneau, votz-se admirablement aquel campanal que la via ferrée environa pendent 6 o 7 quilomètres, e #que sembla prosseguir-vos coma una obsession ». Del bourg de Dirinon, se percep los Monts de Arrée e lo Portatz-Òm.
Los rochers de Quillien ofrisson un polit punt d'enguarda sus la Élorn, la rade de Brèst e las vilas de Brèst e de Landerneau. Los rochers de Kerloussouarn dominan lo bòsc e lo étang del Roual, principal plànol d'aiga doça de la municipalitat, alimenté per dos pichons corses d'aiga #que prenon la siá font sus las nautors de Loperhet, lo Roual e lo Linglas ; lo étang, d'una superficie de 58 a, a #èsser condicionat en 1622 ( lo sieu pignon sud pòrte l'inscripcion « Ollivier Coatnempren, senhor del Rouazle a faict far aquel molin e cauçada l'an mil sièis centz e vint e devx ») per l'alimentacion n'aiga del molin del Roual en un yeun ("cuvette marécageuse" en breton, probablament una anciana tourbière, creusée en las grès dichas de Landévennec) ; en aval, lo Roual travèrsa en cluse las nautors formadas de quartzites #que dominan lo marge sud del estuaire del Élorn que # se tira aquel pichon fleuve litoral. Lo parc de loisir de Creac'h-ar-Roual, #que s'estend tanben sus la municipalitat de Landerneau, amb recorregut piétonniers condicionats,de pichons animals (brebis nanes) e un arboretum,se tròba a proximitat. thumb|200 px|Lo molin del Rouazle l'an 1929 (dessin de [[Louis Lo Guennec)]] Albert Clouard descriu aital la campanha de Dirinon en 1892 :
thumb|left|L'étang du Roual thumb|left|Le parc de l'étang du Roual Dirinon se trouve à la limite du Léon et de la Cornouaille, à proximité des deux villes de Brest ( distante de 16 kilomètres) et Landerneau (situé à 6 km au nord-est). La commune est limitée au nord-ouest par l'estuaire de l'Élorn et la rivière de Daoulas et au sud elle s'étend jusqu'à la vasière et la grève de Landrevezen en bordure de la Rade de Brest (rive nord de l'embouchure de la rivière de Daoulas). Son finage est étiré en longueur dans le sens nord-nord-est au sud-sud-est.
Les rochers de Quillien offrent un beau point de vue sur l'Élorn, la rade de Brest et les villes de Brest et de Landerneau. Les rochers de Kerloussouarn dominent le bois et l'étang du Roual, principal plan d'eau douce de la commune, alimenté par deux petits cours d'eau qui prennent leur source sur les hauteurs de Loperhet, le Roual et le Linglas ; l'étang, d'une superficie de 58 ha, a été aménagé en 1622 ( son pignon sud porte l'inscription « Ollivier Coatnempren, seigneur du Rouazle a faict faire ce moulin et chaussée l'an mil six centz et vingt et devx ») pour l'alimentation en eau du moulin du Roual dans un yeun ("cuvette marécageuse" en breton, probablement une ancienne tourbière, creusée dans les grès dits de Landévennec) ; en aval, le Roual traverse en cluse les hauteurs formées de quartzites qui dominent la rive sud de l'estuaire de l'Élorn dans lequel se jette ce petit fleuve côtier. Le parc de loisir de Creac'h-ar-Roual, qui s'étend aussi sur la commune de Landerneau, avec des parcours piétonniers aménagés,de petits animaux (brebis naines) et un arboretum,se trouve à proximité. thumb|200 px|Le moulin du Rouazle en 1929 (dessin de [[Louis Le Guennec)]] Albert Clouard décrit ainsi la campagne de Dirinon en 1892 :
Urgèl (comarca)
Urgèl (Urgell en catalan) es una comarca de Catalonha. Es pas qu'una part pichona de l'ancian estat del meteis nom (lo comtat d'Urgèl).
Toponimia
Urgèl  o Urgelh (atestacions en aranés    , en lengadocian [mas escrit per d'autors catalanofòns]  , e en occitan ancian de Perigòrd e de Gasconha  ), o benlèu tanben Urgèu o Orgelh. Urgèl o Urgèu en grafia mistralenca.
Ribera d'Èbre
La Ribera d'Èbre (Ribera d'Ebre en catalan) es una comarca de Catalonha.
Sent Pèir de Nogaret
Sent Pèir de Nogaret (Saint-Pierre-de-Nogaret en francés) es ua anciana comuna agenesa, probablament lingüisticament gascona, situada dens lo departament d'Òut e Garona e la region de Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània. Fusionèt damb Gontaud en 1965. Son n° INSEE èra 47270.
Volnay
Volnay pòt essèr:
Sent Pèir de Nogaret
Per la comuna gavaudanesa, véser Sant Pèire de Nogaret.
Geografia
Lo borg de Sent Pèir de Nogaret, au nòrd, es simplament separat deu borg de Gontaud, au sud, per la ribèira d'un riu Canaula.
vignette|upright=1.6|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
Las fòrmas ancianas son decima Sancti Petri de Nogueret prope Gontealto, en latin, cap a 1300, prioratus de Noguareto et de Gontaud, en latin, en 1326, Sancti Petri de Noguaret au sègle XIII, Sancti Petri de Nogaret en 1216.
Sent Pèir es lo nom de l'apòstol, en grèc Petros, latinizat en Petrus, traduccion deu nom ebrèu [Kephas].
Nogaret ven deu latin nucarium, « noguèir » e deu sufixe collectiu latin -etum. Aqueth determinant es motivat per l'existéncia d'ancianas nogaredas (nogareda, varianta de nogaret),.
Istòria
A Sent Pèir de Nogaret i avèva un priorat, fondat en 1160, que dependèva de l'abadia de La Seuva Majora.
Sent Pèir de Nogaret e Gontaud fusionèren lo 23 de feurèir de 1965, per fusion simpla, en gardant lo nom de la vilòta de Gontaud e en ajustant lo determinant de Nogaret.
Balinhac
Balinhac (Balignac en francés) es una comuna gascona de Lomanha, situada dens lo departament de Tarn e Garona e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
Las fòrmas ancianas son Balnhiaco, en 1351, Valinhaco, en 1380, Senhor de Balinhac, en 1448, loci de Vallignac, Balinhaco, en 1532. La prononciacion es [bali'ɲak]. Lo nom es probablament format deu nom d'òme latin Balinius e deu sufixe -acum, latinizacion deu sufixe gallés -aco(n). Balinhac èra donc probablament ua anciana granda proprietat antica qu'avèva per mèste Balinius. Ballinius, que prepausa Dauzat, auré donat *Barinhac.
Jaume Canals i Penya
Jaume Joan Canals i Penya (Sóller, 1616 - Palma, 27 de genèr de 1679) fòu un capitan de barca, militar, corsari e mercadèr malhorquin.
Malachi Throne
Malachi Throne (nascut en 1928) foguèt un actor american de television. Joguèt entre autres dins Los Mistèris de l'Oèst, Star Trek o Kojak.
Entraigas (Puèi de Doma)
Entraigas [ɛ̃ˈtʁejga] (Entraigues en francés) es una comuna auvernhata dau departament dau Puèi de Doma e la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament d'Auvèrnhe.
Nòtas
<references group="N"/>
La Capèla Puèg-aut
La Capèla Puèg-aut (La Chapelle-Péchaud en francés) es una anciana comuna d'Occitània, dins la region istorica de Perigòrd, administrada pel departament de Dordonha e la region de Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània, venguda comuna associada de Castelnòu e La Capèla dempuèi sa fusion emb Castèlnòu e Fairac en 1972, efectiva en 1973.
Pere Gilbert
Pere Gilbert o Don Pedro Gilbert (Dòn Pere Gilbert), nascut en Catalonha vèrs 1800 e mòrt a Boston, Massachusetts, lo 11 de junh de 1835 èra un pirata a principis del sègle XIX, un dels paucs piratas que va seguir fent incursions a la còsta atlantica.
Enval
Enval [ɛ̃ˈva] (Enval en francés) z-es una comuna auvernhata dau departament dau Puèi de Doma e la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament d'Auvèrnhe.
Nòtas
<references group="N"/>
Tèrra Auta
Lo Tèrra Auta (Terra Alta en catalan) es una comarca de Catalonha.
Bréhémont
Bréhémont es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Indre e Léger e la region dau Centre e Vau de Léger.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Métigny
Métigny es una comuna francesa, situada dins lo departament de Somme e la region de Picardia.
Geografia
Aquela municipalitat a la particularité d'èsser a la font del riu Airaines, afluent del fleuve Soma.
Cette commune a la particularité d'être à la source de la rivière Airaines, affluent du fleuve Somme.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Nòtas
<references group=N/>
Nunavik
Nunavik (inuit: ᓄᓇᕕᒃ) es la region que constituís lo terç nòrd de la província canadenca de Quebèc. Cobrís una estenduda terrèstra de 443,684.71 km² al nòrd del 55en parallèla, es la tèrra dels inuits de Quebèc. Dels 11,627 abitants (2006) de la region, 90% son Inuit, e vivon dins quatorze vilatges de la còsta de Nunavik e dins la resèrva cree de Whapmagoostui, prèp del vilatge de Kuujjuarapik.
Nunavik significa "granda tèrra" en Inuktitut e los abitants inuits de la region se dison eles meteisses Nunavimmiut.
Bardigas
Bardigas (Bardigues en francés) es una comuna gascona situada dens lo departament de Tarn e Garona e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Pierre Morpain
Pierre Morpain (nom francés; son nom occitan es pas conegut. Pèir ...?), neishut a Blaia lo 2 de febrièr de 1686 e mòrt lo 20 d'agost de 1749 qu'ei un oficièr de marina e corsari francés, aguiainés e probablament occitan (veire la Granda Gavachariá) deus sègles XVII et e XVIII.
Bernat I de Vilamarí
Bernat I de Vilamarin, nascut entre 1403 e 1411 a Boadelha e las Escaulas e mòrt en Itàlia en 1463, es un nòble e militar catala del lhinatge de Vilamarin. Senhor de Palau-saverdera e de Boadelha, fòu corsari e almiralh de l'Armada Reial del rei d'Aragon.
Estreit de Bass
L' estreit de Bass es un braç de mer que separa lo continent australian, pus particularament l'Estat de Victòria, de Tasmania. Pòrta lo nom del mètge George Bass qu'acompanhèt l'explorator britanic Matthew Flinders, que lo passèt en 1798 provant que Tasmania es una illa. Religa l'ocean Pacific Sud a l'ocean Indian.
èra
Lamballe
Lanball en galò; Lambal en breton ( Lamballe en francés) es una comuna bretona, situada dins lo departament de las Còstas d'Arvòr e la region de Bretanha.
Geografia
Commune située en Bretagne sur la RN 12 entre Rennes à 80 kilomètres et Saint-Brieuc à 20 kilomètres.
Propòlis
Lo mot propòlis ven del grèc ancian, dintrada d’una vila, per allusion a la reduccion de la dintrada del bornat amb de propòlis per aparar la colonia.
Ancianament, los apicultors pensavan que l'abelha utilizava la resina culhida sens la transformar. drecha|vinheta|Abelha que las banastas de [[pollèn son tanben utilizadas pel transpòrt de la propòlis.]]
Originas
esquèrra|vinheta|Borron de [[Marronièr d'Índia|Marronièr.]] La propòlis vegetala designa una seria de substéncias resinosas, gomosas e balsamicas presentas suls vegetals. Las esséncias màger d'arbres produson de propòlis son de conifèrs (rusca dels pins, avets, piceas) e los borrons d'espècias coma los vèrnhes, salzes, boces, prunièr, fraisses, casses e olms, de pibols (que semblan èsser la font màger) e del marronièr d'Índia.
La propòlis de las abelhas es un complèxe fabricat per l'abelha a partir de sas secrecions e de propòlis vegetala que culhís. L'obrièra pòrta la resina translucida e viscosa dins las banastas de sas patas rèiras (tot coma lo pollèn). Aquestas pelòtas son d'una color anant del jaune-clar al verd brun. Son pas servadas dins las alveolas mas utilizada sul pic per las maçonas. Aquestas darnièras las modifican amb las lors secrecions (cera e secrections salivàrias subretot), e l'aplican se cal. Mal lo luòc es caud, mai lo percentatge de cera es important, la propòlis essent viscosa e peganta vèrs 20 e venent dura e copadissa amb lo freg o lo temps. Es donc logic de trobar una propòlis mai concentrada al nivèl del trauc d'envolada e sul cap dels quadres.
Composicion
drecha|vinheta|Propòlis bruta. drecha|vinheta|Propòlis bruta. La propòlis culhisa dins lo bornat es constituida globalament de : aquesta propòlis conten tanben plen d'autres elements coma d'acids organics, fòrça flavonoïds, d'oligoelements, fòça vitaminas. Tanben conten de parabèn, que las proprietats antibacterianas e antifongica ajudan a lutar contra los patogèns dins lo bornat.
Existís diferentas varietats de propòlis e la composicion de la propòlis es fòrça variabla e complèxa. Mai de 300 compausants diferents an estat identificats.
Culhida
esquèrra|vinheta|Rasclatge de propòlis suls flancs del bornat. drecha|vinheta|Aspèctede la propòlis dins lo bornat. Una colonia produch entre 100 g de propòlis cada an. Lo trabalh de culhida es donc sovent fastidiós e las operacions de purificacion fòrça meninosas.
Per unes apicultors, la propòlis es un empachament. A vegada, prenon la pena de la culhir pendent lo netejatge dels quadres. Aquesta propòlis bruta de rasclatge cal èsser apurada que pòt conténer de cera, de fusta e de troces d'insèctes. Per unes apicultors amators que dobrisson rarament lors bornats, pòt tanben èsser vièlha e dematjada.
La propòlis de rasclatge pòt tanben conténer de troces d'abelhas. aqueste darrirèr element dona a la propòlis de gratada, una mai valor sul plan de sas qualitats bioapiterapicas. En efièch, utilizada pel las abelhas per aqueste trabalh d'embaumament, la propòlis de gratada presentariá de qualitats antibacterianas superioras a la propòlis de grasilha.
La propòlis de grasilha es subretot utilizada per l'abelha coma material de construccion, e non coma proteccion antibacteriana, son eficacitat sus aquestes tèma essent pas prioritari per l'abelha.
Per una culhida de rendiment, es preferible d'utilizar de grasilhas de propòlis constituidas de fòrça interstices que l'abeilha va cercar a colomar. aquesta aisina se plaça sul cap dels quadres, sovent après la culhida (la temperatura aurà baissada, la propòlis serà mens concentrada en cera, mai abondanta e novèla). Sonque cal enseguida de plaçar aquesta grasilha al freg, la propòlis venent copadissa, una torsedura de l'aisina desengatjarà los trocets.
Transformacion
Aqueste extrach culhit contien de flavonoïds (majoritàriament representadas) e de composats fenolics e aromatics divèrses.
Per las abelhas
Dins lo bornat, la propòlis a d'usatges multiples. Es un mortièr que servís a colomar d'asclas o fendilhas, a far estanc contra l'umiditat e lo desvolopament de las mosiduras, a  renforçar las brescas o partidas damatjadas del bornat e a la proteccion de la colonia per la reduccion de la dintrada del bornat. Es tanben un vernís aseptizant pausa en sisa fina a l’interior de las cellulas abans la ponduda de la reina, o per lisar las parets interioras del bornat. Tanben servís a momificar los animals intrusits mòrts (ratas e mirgas per exemple), tròp gròs per èsser sortits per las abelhas, evitant atal lor decomposicion.
Per l'èsser uman
drecha|vinheta|Propòlis transformada en spray. A l'estat brut, la propòlis se pòt mastegar dirèctament après la culhida, mas mai sovent, se la pren jos d'autras formas.
La propòlis se pòt vendre a l'estat brut, en extrach concentrat ou en tintura-maire per unes apicultors dispausant de las autorizacions que cal.