cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Trinitat
Periòde prenicèu
La Glèisa dels primièrs sègles es multiple. Se destria mai sovent una cristologia pauliniana, d'una cristologia petriniana, a pauc près sus las meteissa posicions que Jacme le Just. Mas se conéis gaire pauc de causa d'aquela que s'èra desvolopada de l'autre costat de l'Eufrates per Tomas, amb Taddèu, Natanaèl (bar Tolmaí), Simon lo Zelòt. Los escrichs dels Paires de la Glèisa : Clement d'Alexandria, Justin de Naplós, Irenèu de Lion, Tertullian, Origèn, Eusèbi de Cesarèa, Jeroni d'Estridon, testimònian de debats —   a vegada fòrça vius  — que passa la Glèisa dels primièrs sègles. Es lo meteis per la denonciacion successiva de diferentas « eretgias ». Se lo Paire, lo Filh e l'Esperit sant son plan presents dins lo Novèl Testament, siam encara fòrça alunhat de la doctrina de la Trinitat coma serà definida al sègle IV.
Los debats se concentran d'en primièr sus la natura del Crist. Las lutas son sevèras entre los marcionista, los Valentinian e los partisans de Justin de Naplós. Irenèu Lion gropat jol nom de « gnostics » un ensems de grop qu'opausan las concepcions de çò que vendrà la « Granda Glèisa ». Afirma: « Avèm recebut lo bateg per la remission dels pecats al nom de Dieu paire e al nom de Jèsus Crist lo filh de Dieu incarnat la mòrt e ressuscitat, e dins l'Esperit sant de Dieu. (Demonstracion de la predicacion apostolica, 3) »
Un simbòl baptismal del sègle III, en grèc, indica: ''« Cresi en Dieu lo paire tot poderós e dins lo Crist Jèsus, son filh, son unic, nòstre Senhor, engendrat de l'Esperit sant e de Maria la verge, que jos Ponç Pilat foguèt crucificat, foguèt mes al tombèl, e lo tresen jorn se relevèt dels mòrts, que pujèt als cèls, e que seguèt a la drecha del paire, d'ont tornarà jutjar los vivents e los mòrts. E dins l'Esperit sant, la Santa Glèisa, la remission dels pecats, la resurreccion de la carn, la vida eternala. »''
Al començament del sègle, lo prèire alexandrin Arius, afirma que le Filh èra pas qu'una sola creatura, avent agut un començament dins lo temps, cò que provòca l'oposicion dels sieus adversaris, per qui lo Crist existís de totes temps. Pasmens mai tars Tomàs d'Aquin desveloparà la meteissa idèa dins l'aevum.
Lo primièr concili de Constantinòble (381)
Aqul simbòl foguèt atribuida als Paires que participèron al concili, mas aqueles utilizèron un tèxte ja existissent d'origina indeterminada (l'ipotèsi es deguda a Epifan de Salamina es pas mai retenguda).
Lo concili d'Efès
Lo tresen concili ecumenic, que foguèt obèrt en 431 per Ciril d'Alexàndria a Efès, s'èra referit a la fe de Nicèu refusant de ne modificar lo simbòl, condamnèt o nestorianisme e reconeguèt la Verge Maria lo títol de "Maire de Dieu" (Teotocos).
Lo concili de Calcedònia
Foguèt sonque al concili de Calcedònia, quatren concili ecumenic, en 451, que lo vocabulari teologic prengava sa plena estabilitat, al subjècte del mistèri trinitari. Aquel concili, subretot cristologic (consacrat a la persone del Filh), declarèt que faliá assimilar las nocions latinas de substància e de persona (introduchas per Tertullian) respectivament a aquelas (grègas e tiradas d'especulacions de Plotin) d’esséncia (osia) e d’ipostasi, e que Jèsus-Crist, Dieu fach òme, reunit en una sola persona las doas naturas, "sens confusion", "sens cambiament", "sens divisin", "sens separacion", aquòen oposicions al monofisisme proclamat pel monge Eutiquès.
Lo segon concili de Constantinòble
Cinquen concili ecumenic, tengut en 553, lo segond concili de Constantinòble precisa la doctrina del concili de Calcedònia declarant non ortodòxes tres escrichs representatius de l'Escòla d'Antiòca (aqueles Teodòr de Mopsueste, de Theodoret de Cir e la Letra a Marís lo Pèrsa d'Ibas d'Edesse : condamnacion dicha dels Tres Capítols).
Doctrinas eterodòxes
Articles detalhats : Arianisme, Subordinacianisme, Anomeisme, Omeisme ; Adopcianisme, Apollinarisme, Docetisme, Modalisme, Nestorianisme, Monofisisme, Miafisisme, Monotelisme, Monoenergisme, Triteisme.
Los symbòls
Simbòl de Nicèu Constantinòble : ''"Cresèm en un sol Dieu, lo Paire tot-poderós, creator del cèl e de la tèrra, de totas las causas visiblas e invisiblas. Cresèm en un sol Senhor Jèsus-Crist, lo Filh unic de Dieu, nascut del Paire abans totes los sègles, Dieu vengut de Dieu, lutz eissit de la lutz, verai Dieu eissit del verai Dieu, engendrat e non creat, d'una meteissa substància que lo Paire e per qui tot foguèt fach; que per nos los òmes e pel nòtre salut, davalèt dels cèls e s'incarnèt pel Sant-Esperit dins la verge Maria e foguèt fach òme. Foguèt crucificat per nosaltres jos Ponç-Pilat, sofriguèt e foguèt mes al tombèl; ressuscitèt dels mòrts lo tresen jorn, conformament a las Escrituras; pojèt als cèls ont sèi a la drecha del Paire. De là, tornarà dins la glòria per jutjar los vivants e los mòrts, e son regne aurà pas de fin. Cresèm en l'Esperit-Sant, que regne e que dona la vida, que procedís del Paire, que parlèt pel Profètas, que amb lo Paire e lo Filh es adorat e glorificat; cresèm en una sola Glèisa, santa, catolica e apostolica. Confessam un sol bateg per la remission dels pecats; esperam la resurreccion dels mòrts e la vida del mond a venir. Amèn"''
''« Professam que lo Paire es ni engendrat ni creat, mas qu’es inengendrat. Pren son origina de degun; d'el lo Filh recep sa naissença e lo Sant Esperit sa procession. Es donc el meteis font e origina de tota la divinitat; es tanben lo paire de sieuna esséncia, de son inefabla substància, engendrèt inefablament lo Filh; e pasmens engendrèt pas autra causa qu'aquel qu'es el meteis: Dieu engendrèt Dieu, la lutz, la lutz » « Afirman tanben que lo Filh nascut de la substància del Paire sens aver agut de començament, abans los sègles, e pasmens foguèt pas fach. Car lo Paire jamai existiguèt sens lo Filh, ni lo Filh jamai sens le Paire. Pasmens, lo Paire es pas del Filh coma lo Filh del Paire, que lo Paire recebèt pas del Filh la generacion, mas lo Filh la recebèt del Paire. Lo Filh es donc Dieu eissit del Paire, mas lo Paire es pas Dieu eissit del Filh. Paire del Filh, es pas Dieu pel Filh. Aquel es Filh del Paire e Dieu pel Paire. Lo Filh es pasmens egal en tota causa a Dieu, lo Paire, perque jamai comencèt nimai acabèt de naícer. » « Tanben cresèm que l’Esperit Sant, qu'es la tresena persona dins Trinitat, es Dieu, un e egal al Paire e al Filh Père, de meteissa substància e tanben de meteissa natura. Pasmens es pas engendrat nimai creat, mas precedís de l’un e de l’autre, es l'Esperit d'ambedos. »''
Filioque
Lo mot Filioque ("e del filh" en latin) apondut al simbòl de Nicèu Constatinòble dins la Glèisa latina per afirmar que l'Esperit Sant procedís del Paire e del Filh.
Foguèt introdusit, benlèu en Espanha a la fin del Sègle VI  mas la proposicion la faguèt ja Ambròsi de Milan, e es present dins lo simbòl d'Atanas (que l'atribucion es incertana) e foguèt explicitat per Agustin d'Ipòna.Fa partit del Credo liturgic roman près Beneset VII.
Lo concili de Francfòrt en 794, jutjarà qu'i a pas equivaléncia entre ambedos expressions. Foguèt una de las causas de l'esquisma en 1054 e contunha d'èsser una dificultat entra las Glèisas d'Orient e d'Occident malgrat las tentativas de compromés coma foguèt lo cas al concili de Florença en 1439 per qui lo Filioque èra justificat mas qu'exigissiá pas sa reconeissença pels Grècs.
A l'ora d'ara, los papas professon lo Credo indiferentant jos la doas formas : amb o sens Filioque.
Summa Res
En 1154, Pierre Lombard publica sas Senténcias, ont prepausa de concebre en Dieu una realitat superiora o suprèma (Summa Res) distincta de la divinitat e possedant pas cap de las qualitats de las Personas e de que ven l'unitat de las Personas divinas. Aquela solucion logica balha la colèra de l'abat Joachim de Flore qu'accusa de fondar una quaternitat, 3 personas mai una realitat suprèma. Lo debat foguèt trencat al IVn Concili del Latran, pel decret Firmiter.
Decret Firmiter
Lo decret Firmiter del quatren concili del Latran marca l’apogèu de la teologia trinitària dogmatica latina. En 1274, lo segond concili de Lion dona una precision sus l'espiracion de l’Esperit-Sant. Mas demora que sol aquel concili dempuèi lo periòde patristic proclamèt una tala profession de fe. Fasent Pierre Lombard un modèl, instaurèt lo motiu menant enseguida a començar tota carrièra teologica per una lectura comentada de Senténcias de Pierre Lombard, fasent de sa solucion lo climax de la pensada trinitària occidentala. Tomàs d'Aquin, Bonaventura : totes los teologians escolastics deguèron comentar lo ben-fondat de la solucion del Lombard.
Aqel tèxte es donc capital, malgrat sa complexitat e sa longor. Es l’exacta definicion dogmatica encara reconeguda atal dins la Glèisa catolica romana. Totes los autors catolics, tenguts pel dògma a lo professar ne faguèron sonque l’aprigondir e lo far mai compreensible. Per se referir a la Trinitat, es a aquel concili e a aquel tèxte que se referís uèi encara la Santa-Se. De mai, resumís totes los autres debats precedents. Es don imperatiu de ne citar la partida dogmatica, que demora lo dògma trinitari occidental (una partida dels teologians venguts de las Refòrmas protestantas refusa d’intrar dins aquelas subtilitats e preferís parlar de mistèri insondable, d’autres s’alinhon mai o mens sus el, a vegada sens o saber utilisant de fonts referidas a aquel canon) :
Epòca escolastica: Tomàs d’Aquin
Dins las questions 27 a 43 de la Soma teologica (nomenadas, benlèu improprament, tractant De Deo trino : del Dieu trin) Tomàs d'Aquin resumiguèt tanben la fe trinitària pausant que se podava destriar  : Se pòt considerar tanben qu'en Dieu i a dos actes nocionals : l'acte de coneissença que constituís lo Filh e l'acte de volontat que constituís l'Esperit.
En Dieu tot es un car i a pas oposicion de las relacions. Las tres personas agisson de biais inseparable a l'exterior d'elas-meteissa.
Al subjècte de l'apropriacion, consistís a atribuir a una sola Persona una proprietat (per exemple la creacion atribuïda al Paire) qu'es en realitat comuna a las tres Personas divinas.
Epòca modèrna e contemporanèa
La Reforma torna pas sul dògma trinitari, mas l'independéncia al respècte de l'autoritat de la Glèisa favorisa las interpretacions personalas dins una perspectiva de teologia "umanista" puèi "liberala". Lo protestant Karl Barth e lo catolic Karl Rahner, subretot, reagiguèron per li redonar sa preeminéncia, l'un centrat suls mòdes de la revelacion, l'autre diferenciava, per constatar que se confondon, la Trinitat de Dieu (immanenta) e aquela qu'aparéis a l'òme ("economica"); n'es de meteis pels autres teologians per exemple ortodoxes, aqueles darrièrs insistissent sus la transcendéncia divina. Per Hans Urs von Balthasar, sj, tota la Trinitat es implicada en Jèsus-crist e la crotz realiza analogicament çò que s'i verifica dins l'amor e lo don, pendent que lo teologian luterian Rudolf Bultmann dona lo sieu vejaire de la cristologia.
Glèisa catolica e Glèisa ortodòxa
Dins lo catolicisme, coma dins las Glèisas dels sèt concilis, es un dels dògmas centrals del cristianisme : Cesari d'Arle († 542), un dels Paire de la Glèisa, escrich alara dins son Expositio symboli  : "La fe de totes los crestians repausa sus la Trinitat".
Totes los batejats crestians d'aquelas Glèisas e tanben aquelas eissidas de la Reforme, o son "al nom del Paire, de Filh e del Sant Esperit", segon la formula qu'acaba l'Evangèli segon Matèu
Per mòstrar son importança dins la fe e soslinhar lo caractèr inconcevable per l'esperit uman de la realitat divina, los catolics parlan sovent del mistèri de la Trinitat, al sens de vertat de fei non accessible a las luces de la sola rason umana. Es l'un dels tres principals mistèris amb la Redempcion e l'Incarnacion.
Dins la Glèisa Ortodòxa:
Resumit de la fe catolica sus la Trinitat
Existís un sol Dieu personal, transcendent al mond que conten en el totas las perfeccions. Es omniscient, omnipotent, e es l’Amor.
I a en Dieu tres personas, lo Paire, lo Filh e lo Sant Esperit, que nos son reveladas per l’incarnacion del Filh e pel mandadís del Sant Esperit. Possedisson l’unica natura divina e es la divinitat entièra e indivisibla qu'es en caduna de las personas, dins lo Paire, dins lo Filh e dins l’Esperit. Entre las tres personas divinas existís un distinccion reala, que se fonda pas que sus las relacions mutualas qu'aquelas personas entretenon entre elas. Lo Paire ten d'esperel la natura divina. Lo Filh procedís del Paire per generacion eternala. Lo Sant Esperit procedís del Paire e del Filh, o encara del Paire pel Filh, coma d’un sol e meteis principi, que son un sol Dieu.
Lo Paire, lo Filh e lo Sant Esperit se compenetran mutualament dins la mai perfiècha circumincession d’Amor, en grèc: pericorèsi, e agisson per una sola e meteissa operacion sul mond, fòra d’eles.
Lo mond intèrne de Dieu (òbras ad intra) nos es conegut pas que per lors òbras extèrnas (ad extra), es a dire per la creacion, l’incarnacion, la redempcion e lo mandadís de l’Esperit. Las òbra ad extra de Dieu imitan las processions intèrnas e nos parlan d’elas.
Lo mond de Dieu, aquel de la Trinitat, es una perfièta vida d’Amor e d’unitat, Amor e unitat essent correlatius.
Guit
Demest los guits, se pòt destriar :
Trinitat
Glèisas eissidas de la Reforma
Las Glèisas protestantas son trinitarianas coma ne testimònia l'article primièr de la confession d'Augsborg (luteriana), l'article 6 de la confession de La Rochèla (reformada) o lo primièr dels trenta e nòu articles de la Glèisa anglicana. Al sègle XVI, per aver negat aquel article, Michel Servet foguèt enviat al lenhièr, dins la Genèva de Jean Calvin.
Guit
Guit domestic
Lo guit es estat domesticat coma polalha, o espècia de polassariá. Òm l'elèva per sa carn. Cal destriar las divèrsas raças de guits domestics de l'espècia Anas platyrhynchos interfecondas amb lo guit colverd e lo guit de Barbariá, espècia domesticada en America del Sud. Aquestas doas espècias essent correntament ibridadas per produire lo guit mulard (ibrid esteril).
Trinitat
Glèisas eissidas de la Reforma
A l'ora d'ara, la situacion es diferenta segon que s'agís de las Glèisas americanas, mai sovent evangelicalistas o de las Glèisas del corrents istorics, mai sovent europèus. Dins aquel darrièr corrent, lo Libre examen predomina de biais que la problematica es mens de creire en la doctrina de la Trinitat que d'aver una posicion al subjècte.
Guit
Guit domestic
Lo guit se pòt aprestar de mantun biais. Citem en particular :
Trinitat
Glèisas eissidas de la Reforma
Dins la Communion anglicane, los fidèls d'aquela Glèisa benefician de la libertat de consciéncia dempuèi un sinòde dels ans 1980; çò que los met dins una situacion identica a aquela dels fidèls de las autras Glèisas europèas.
Guit
Guit domestic
<br style="clear:both;" />
Gabiria
Gabiria es una comuna de Guipuscoa dins la comunautat autonòma espanhòla del País Basc.
Trinitat
Glèisas eissidas de la Reforma
D'autors protestants fan observar que la Trinitat es pas dins lo Novèl Testament (al mens se s'exclutz lo còmma joanic çai dessús). Ne resulta que lo debat teologic contunha obrissent de perspectivas e de teologias crestianas non calcedonianas.
Quand aquelas Glèisas an una posicion contrastada sus las confessions de fe, se sonan Glèisas non confessantas per manifestar que, per lors fidèls, pas cap de dògma es un punt central de la vertadièra fe. La teologia d'aquelas Glèisas considèra que quin que siá discors donat coma definitiu suls sentiments interiors a Dieu truca la Transcendéncia que li reconeisson los tres monoteismes.
Segur, aqueles corrents coma aquelas Glèisas se vivon pas mens ortodòxes que las Glèisas confessantas o professantas, o l'adesion a una confession de fe es indispensable per èsser membre de la Glèisa. Lo Conselh ecumenic de las Glèisas, que compren coma membres al plen totes los movements crestians eissits de las Reformas e de la Panortodoxia reconeguda coma « Glèisa crestiana » e tanben la Glèisa catolica romana coma membre observator publiquèt un document de fe centrat sul Simbòl de Nicèu que fa de la Trinitat amb las autras cresenças enonciadas dins aquel simbòl (incarnacion de Dieu en Jèsus-Crist, mòrt e resurreccion, reconeissença soteriologica del bateg) çò que destria una Glèisa crestiana d'una autra cresença, que se pòt reclamar del messatge biblic, mas podent pas èsser reconeguda coma crestiana.
Antitrinitarismes
Los participants al concili de Nicèu èran pas sus una posicion unanima. Arius, un dels tres oposants al credo del concili, es a l'origina de l'arianisme, qualificat d'eretgia per unas Glèisas crestianas occidentalas, mas que coneguèt una granda difusion d'entre los Germans cristianizats, en Africa romana e tanben dins las Glèisas orientalas. Los donatistas, fòrça presents en Africa romana, foguèron pas conviats al concili de Nicèu e partejant donc pas la concepcion de la Trinitat.
A partir de la Reforme, mai d'un corrent de pensada antitrinitarians se formèron. La premièra Glèisa unitariana crestiana nasquèt a sègle XVII, a Nàpols puèi los unitarians percaçats partiguèron cap al Nòrd (Soïssa), puèi cap a l'Èst d'Euròpa (Polònha, puèi Transilvania), fin finala faguèron d'adèptes en Angletèrra.
A l"ora d"ara, mai d'un corrents crestians minoritaris rebutan lo dògma de la Trinitat: La Glèisa de Dieu (Seten Jorn), la Glèisa Unitarista, la Sciéncia crestiana, los Cristadelfs, la Glèisa universala de Dieu, de grops adventistas, l'Antonisme, los movements eissits de l'òbra de Charles Taze Russell (Testimònis de Jeovà, l'Associacion dels estudiants de la Bíblia e l'Associacion filantropica dels amics de l'Òme).
Representacion dins las arts
L'iconografia crestiana utiliza mai d'un biais de representacion de la Santa Trinitat. Aquelas representacions obesisson a d'esquèmas e a d'estructuras conegudas que l'apareisson, o la desapareisson, seguisson l'istòria del dògma.
Las tres fàcia son representadas dins los cèls sovent acompanhat de figuras santas que tresplomban (unes exemples).
Sant Joan de Cap Ferrat
Sant Joan de Cap Ferrat o Sant Joan dau Cau (Saint-Jean-Cap-Ferrat en francés) es una comuna d'Occitània en Contea de Niça, situada dins lo departament francés de li Alpa Maritimi e la region administrativa de Provença-Alpa-Còsta d'Azur.
Nomenklatura
La Nomenklatura (en rus : номенклату́ра ) es un tèrme rus, passat dins las langas dels autres païses comunistas (nomenklatura, nomenclatura), per designar l'eleit del partit comunista de l'Union sovietica e dels satellits del Blòc comunista.
Sant Joan de Cap Ferrat
Geografia
Sant Joan de Cap Ferrat es situat sobre la Còsta d'Azur, tra Niça e Mónegue, a la broa de la mar Mediterranèa. Lo territòri de la municipalitat se situa tra Vilafranca de Mar e Bèuluec ; compren la totalitat de la presqu'ísola dau cap de Ferrat e tanben, sobre la còsta èst d'aqueu darrièr, la poncha de Sant Ospici siá a pauc près de 250 ectaras. Es ocupat per 500 villas, la majoritat fòrça luxuoi, estofadi sota li flors, li palmeras, lu pins d'Alèp, lu oliviers. Tra li villas chelèbri, si compta la villa Ephrussi-Rothschild donada a l'Estat en l'an 1934. Lo luec es classat e lu bastiments nòus son fòrça susvelhats. Aquò empacha pas, despí lo començament deis ans 2000, lu rics proprietaris d'efectuar de multiples trabalhs amb o sens autorizacion e de còps au mespretz de la lei dau litoral. Li associacions localis de defensa de l'environament multiplicon lu recors dau temps que lo cònsol sosten lu bastiments que respècton li nòrmas d'urbanisme per rasons economiqui.
Nomenklatura
Se pòt comparar los eleits dels ancians blòcs de l'Èst e de l'Oèst : a la nomenklatura de l'Èst tenent los poders publics e tot çò que contraròtlan, correspond a l'Oèst un establishment que el ten o contraròtle a l'encòp de poders privats e publics (medias, finanças, comerci, industria, Estat e institucion…).
Sant Joan de Cap Ferrat
Istòria
Ancianament Anao, lo site de Sant Joan de Cap Ferrat foguèt inicialament ocupat dai ligurs, pis dai lombards vèrs 575. Au començament de l'Edat Mejana, lo reclus sant Ospici l'i ocupa una torre sus la part èst de la presqu’ísola. Au sècolo VIII, lu sarrasins conquistèron lo luec; nen seron pas delotjat qu'au sècolo XI.
Nomenklatura
Descripcion politica
Èran d'en primièr de listas de noms de « camaradas dignes de la fisança del Partit », donc susceptibles de se veire confiar de responsabilitats e d'avantatges que los accompanhan. La Nomenklatura venguèt celèbra amb Mikhaïl Voslenski, que la denonciava dins son obratge La Nomenklatura : los privilegis en URSS (1970).
Sant Joan de Cap Ferrat
Istòria
En lo 1388, au moment de la dedicion dau comtat de Niça, lo masatge de Sant Joan, que faía partida de la comuna de Vilafranca, tornèt au ducat de Savòia. Lo site foguèt fortificat sota protectorat savoiard ; en lo 1561, sota lo règne de Emanuèl Filibèrt de Savòia, lo fòrt Sant Ospici foguèt bastit. Serà pis destruit en lo 1706 dau duc de Berwick, a l'escasença de la presa de Niça per França.
Nomenklatura
Descripcion politica
Ara, lo tèrme es totjorn utilizat, fòra del contèxte istoric, per designar, de biais pejoratiu, l'eleit e los privilègis que li son associats, o lo grop qu'exercís per l'intermediàri de l'Estat un poder exorbitant dins un domèni comercial sens responsabilitat personala. Dins lo langatge corrent dels ancians païses comunistas, un privilegiat es un nomenklaturista.
Sant Joan de Cap Ferrat
Istòria
Sant Joan passèt mai d'un còp sota ocupacion francesa entre 1720 e 1820 ; foguèt definitivament restacat a França en lo 1860 amb l'ensems dau Comtat de Niça.
Nomenklatura
Sociologia
Per determinar quines camaradas son « dignes de la fisança del Partit », s'utilizava la « classificacion sociala » comunista, que destria las classas « d'origina sociala sana » (los descendents d'obrièrs industrials o agricòls non proprietaris), « d'origina sociala dobtosa » (los salariats de las administracions del regime capvirat per la revolucion, designas coma « lacais de las classas espleitadoira »), « d'origina sociala malsana» (los descendents de la classa mejana: « pichona borgesiá » avent possedat de proprietats coma de comercis, imòbles, entrepresas, oficis… bordièrs pichons proprietaris designats coma « koulaks » o oficièrs dins l'armada o la polícia tsarista), e « descendents dels enemics del pòble » (apartenent a l'aristocracia o la nauta borgesia, e designats coma « classas expleitadoiras »). L'« ascensor social » comunista èra (en teoria) reservat a las personas « d'origina sociala sana », que, amb los carrieristas e los oportunistas de tota origina sociala, formèron la Nomenklatura, tèrme qu'acaba per designar pejorativament l'ensems dels privilegiats (subretot los permanents dels partits comunistas al poder, los burocratas, los tecnocratas, los oficièrs de l'armada, los membres de la polícia politica e lors familhas) que destornavan e accaparavan per lor benefici los avantatges de la socetat comunista (coma l'equipament electrodomestic o automobila, los aliments de qualitat, los espitals melhors, universitats, emplecs, sites de vacanças, la possibilitat de viatjar a l'estrangièr…).
Sant Joan de Cap Ferrat
Istòria
En lo 1904, lo masatge de Sant Joan se separa de Vilafranca de Mar e ven una comuna a part entièra. D'en premier nomenada Sant Joan de Mar, la comuna prendrà lo nom de Sant Joan de Cap Ferrat en 1907.
Nomenklatura
Istoric
Se trapa las primièras mencions literàrias dins Lo Mèstre e Margarida de Mikhaïl Bulgàkov, que descriu la vida moscovita a la fin de la NEP: d'aquel epòca data lo motto : « Dins l'ostal del pòble comunista, totas las bricas son egalas, mas aquelas que son en dejos devon suportar lo pes d'aquelas que son al dessus ».
Sant Joan de Cap Ferrat
Istòria
Ancuèi, Sant Joan de Cap Ferrat es lo un dei principals luecs residencials de la Còsta d'Azur, amb de nombroi e luxuoi proprietats.
Enrique Santos Montejo
Enrique Santos Montejo, escaissat Calibán (Bogotà, 15 de julh de 1886 - Bogotà, 28 de setembre de 1971) foguèt un jornalista e politician colombian. Fraire ainat d'Eduardo Santos, futur president de Colómbia de 1938 a 1942, fondèt lo jornal liberal e progressista La Linterna lo 30 de julh de 1909.
Callitrichidae
Los callitriquids (Callitrichidae) son una de primats de la coa pendenta, de las onglas en arpas e de las narinas platas.
Son totes de monards de la talha pichona o fòrça pichona.
Vivon en America.
Las classificacions filogeneticas modèrnas ne fan una sosfamilha dels Cebidae jol nom d'Hapalinae.
Aquesta familha foguèt creada per John Edward Gray (1800-1875) en 1821.
Gaintza
Gaintza es una comuna de Guipuscoa dins la comunautat autonòma espanhòla del País Basc.
Tèrmis d'Armanhac
Tèrmis d'Armanhac (Termes-d'Armagnac en francés) qu'ei ua comuna occitana de Gasconha situada dens lo departament de Gers e la region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.
Geografia
Comuna situada en Armanhac dens lo vinhau deus costalats de Sent Mont. L'Izaute i a sa hont. vignette|upright=1.6|centre|Comunas a l'entorn.
El Pla de Santa Maria
El Pla de Santa Maria es un municipi de la província espanhòla de Tarragona dins la Generalitat de Catalonha.
Tèrmis d'Armanhac
Toponimia
Segon Dauzat e Rostaing, los Féniés, Tèrmis, deu latin termen, termini, qu'a lo sens de « limit, termièra, frontèra, hita, cohin, bòrna »,. Segon Negre, Tèrmis que veng deu plurau de l'occitan tèrme, « tap, terruc, tapoèra, montet » segon lo diccionari Palay.
Economia
Viticultura : Costalats de Sent Mont (AOVDQS)
Lòcs e monuments
thumb|left|Tor de Tèrmis d'Armanhac
Tursac
Tursac (en francés tanplan coma en occitan) es una comuna d'Occitània, dins la region istorica de Peiregòrd, administrada pel departament de Dordonha e la region de Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
La prononciacion es [tyr’ʂa]. Lo nom es atestat al sègle XIII, escrit Tursac. Tursac ven d'un nom latin d'òme, Turcius, emb un u long (lo site de las comunas de Dordonha ajusta Tursius) e lo sufixe -acum, , , latinizacion del sufixe celtic -acon.
Cambra de Comèrci e d'Industria de Tolosa
La Cambra de comèrci e d'industria de Tolosa es la Cambra de comèrci e d'industria del departament de Nauta Garona. Son sèti es a Tolosa al 2, carrièra d'Alsàcia e Lorena. I a una secursala a Sent Gaudenç.
Fa partit de la Cambra regionala de comèrci e d'industria de Miègjon-Pirenèus.
Missions
Coma totas las CCI, es plaçada jos la dobla tutèla del Ministèri de l'Industria e del Ministèri de las PME, del Comèrci e de l'Artisanat.
Anseriformes
L'òrdre dels Anserifòrmes compren 3 s d'ausèls :
Referéncias
ITIS (Anseriformes)
La Pobla de Massaluca
La Pobla de Massaluca es un municipi de la província espanhòla de Tarragona dins la Generalitat de Catalonha.
Beaumont-sur-Vesle
Beaumont-sur-Vesle es una comuna francesa, situada dins lo departament de Marna e la region de Champanha-Ardena.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Gaztelu
Gaztelu qu’es ua comuna gascona, de lenga basca. Administrativament, qu’es de la província de Guipuscoa dens la comunautat autonòma espanhòla deu Bascoat.
Péré
Péré es una comuna francesa, situada dins lo departament de Charanta Maritima e la region de Novela Aquitània, ancianament de Peitau-Charantas.
Comunas vesinas
400px|gaucha||Distanças e posicion relativa
Toponimia
Las atestacions ancianas son, per luec:
Establishment
L’establishment es un tèrme utilizat mai sovent dins un sens pejoratiu, que designa una minoritat sociala exercissent un fòrt contraròtle sus l'ensems de la societat, en foncionant sus la basa de poders establits.
Definicion
S'agís de decideires economics, politics, culturals, etc., que pilotan (o se considèra que pilotan) ensems, per lor benefici e segon lors vejaires, las organizacions publicas e privadas màger d'un païs. Daissan pauc de poders de contraròtle als electors, consomators, accionaris, eca.
Origina
L'expression the establishment foguèt emplegada pel primièr còp e dins aquel sens al sègle XIX als Estats Units d'America, per l'essagista american Ralph Waldo Emerson. Lo jornalista britanic Henry Fairlie tornèt l'utilizar en 1955, dins la revista londoniana The Spectator. L'expression foguèt enseguida utilizada e popularizada per l'ensems de la premsa londoniana.
Getaria
Getaria es una comuna de Guipuscoa dins la comunautat autonòma espanhòla del País Basc.
Establishment
Traduccion
Los equivalents del tèrme se donan per una perifrasa coma « lo poder establit », la « classa dirigenta », « la casta dirigenta », « las gents en plaça », eca., o per un tèrme unic coma « los eleits », « lo sistèma ».
Andelain
Andelain es una comuna francesa del departament d'Aisne e de la region de Picardia.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Mergus
Lo Mergus compren sèt s de guits piscivòrs :
La Pobla de Montornès
La Pobla de Montornès es un municipi de la província espanhòla de Tarragona dins la Generalitat de Catalonha.
Frampas
Frampas es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Nauta Marna e la region de Champanha-Ardena.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Lonrai
Lonrai es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Orne e la region de la Bassa Normandia.
Geografia
Lonrai A situat a 4 km de la vila de Alençon.
Lonrai est situé à 4 km de la ville d'Alençon.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Lonrai Èra lo luòc d'implantacion d'un aérodrome alemand en lo moment de la Segonda Guèrra mondiala.
Lonrai était le lieu d'implantation d'un aérodrome allemand lors de la Seconde Guerre mondiale.
Canton de Motomet
Le canton de Motomet es una anciana division administrativa de Lengadòc, situada dins l'arrondiment de Carcassona (dempuèi 2017, totas sas comunas son dins l'arrondiment de Narbona), le departament d'Aude e la region de Lengadòc-Rosselhon, ara d'. Las 18 comunas son dempuèi 2015 dins le canton de Las Corbièras (burèu centralizator Fabresan). La lenga autoctòna es l'occitan lengadocian, dins sa varianta meridionala.
La mapa es la de l'arrondiment de Carcassona abans 2015.
Composicion
thumb|center|Los cantons e'ls arrondiments abans 2015
Istòria
A la Revolucion, creèron les cantons de Boissa e de Felinas. En 1801, les amassèron per far un sol canton, lo de Motomet. Motomet, abans del canton de Boissa, èra pas un vilatge important, mès èra en posicion centrala e relativament accessible de pertot.
AFI (grop)
thumb|250px|AFI. A Fire Inside (AFI) qu'ei un grop de ròck alternatiu american qui foguèt format en 1991, a Ukiah, Califòrnia, USA.
Les membres musicians del grop que son Davey Havok, Jade Puget, Hunter Burgan e Adam Carson.
Geb
250px|thumb|left|Geb ajaçat devath [[Sho e Not, socada per la barca celèsta de ra]] Geb qu'ei lo diu egipcian de la tèrra. Maridat dab Not la divèssa deu cèu que'n ei desseparat per Sho, lo diu de l'aire.
Not e Geb que son tanben sòr e hrairs puish que son ambs hilhs deu dio só Ra ; que son tanben los pairs deus dius màgers que son Osiris, Isis, Neftis e Seth.
Com lo maridatge de Not e de Geb b'èra pas a l'agrat de Ra, aqueth darrèr que maudigó en los condamnant a l'esterilitat. Totun, lo diu Djehoti en har aus dats dab Khonso (lo diu de la lua) que ganhè los 5 dias epagomèns (5 jorns hornits au calendari qui la malediccion b'èra shens ehèit) qui vedón a néisher los 4 dius.
Poboleda
Poboleda es un municipi de la província espanhòla de Tarragona dins la Generalitat de Catalonha.
Alexandre lo Grand
Alexandre III lo Grand (Μέγας Αλέξανδρος ή Αλέξανδρος Γ' ο Μακεδών, en grèc modèrne, - tanben apelat Lissandre lo Grand ), nascut a la fin de julhet de -356 e mòrt lo 10 de junh de -323, foguèt rei de Macedònia (-336/-323), conquistador de l'Empèri Pèrsa e un dels caps militars mai importants del mond antic. Es benlèu una de las figuras pus atractivas de l'Istòria.
Mainadesa
Filh del rei Felip II de Macedònia e d'Olímpia d'Epir, Alexandre foguèt educat coma un prince eretièr e tre los primèrs ans recebèt una solida formacion atletica e militara. Als 14 ans foguèt mes jol tutolatge del filosòf Aristòtel, que continuèt l'educacion grèga qu'aviá recebut e estimulèt son interès per d'amplas brancas de la coneissença coma la geografia, la medecina, la poesia, la zoologia e la botanica. En 340 aC son paire l'associèt als trabalhs del govèrn en lo nomenant regent. En 338 comandèt la cavalariá macedoniana a la batalha de Queronea.
Ernst Mielck
thumb|250px|Ernst Mielck Ernst Leopold Christian Mielck (Vyborg, Finlàndia, 24 d'octobre de 1877 - Locarno, Soïssa, 22 d'octobre de 1899) foguèt un compositor finlandés. Moriguèt abans de far sos 22 ans de tuberculòsi en Soïssa.
Alexandre lo Grand
Ascension al poder
Après l'assassinat de son paire en -336 per Pausànias, un capitani de sa garda, Alexandre eretèt del reialme quand sonque aviá vint ans. Tota la Grècia somesa per Felip s'alcèt, mas Alexandre donèt de pròvas de sa fòrça militara: prenguèt e destrusiguèt Tebas, e se faguèt nomenar general en cap dels grècs, títol qu'aviá ja son paire. Assolidada atal l'egemonia macedoniana en Grècia, se deviá complir la premonicion que, segon Plutarc, Felip diguèt un còp a son filh:.
Piroxène
Lei piroxènes (var. piroxèns) son una familha de mineraus, compausats de silicats de fèrre, de magnèsi, de calci e eventualament d'alumini, que son de constituents importants dei ròcas eruptivi (basalt, peridotita, andesita) e metamorfiqui (eclogit, granulita). Son aparentats ai anfibòlas.
El Forn
El Forn o les Cases del Forn es un vilatge del Principat d'Andòrra, situat dins la parròquia de Canillo. En 2009 comptava 56 abitants.
Alexandre lo Grand
La mòrt d'Alexandre
Sa marcha sonque foguèt arrestada per la resisténcia passiva de l'armada, que volguèt pas anar pus enlà de l'Ifasi. Tornèt enreire e devesiguèt las tropas en dos grops, un que tornèt per la mar al golf Persic, comandat per Nearc, e un autre que tornèt per tèrra amb el. Après sièis ans d'abséncia, tornèt a Susa, ont comencèt lo trabalh d'organizar l'immens empèri, e de sometre las constantas revòltas e divisions tant per de grècs coma de pèrsas. Alexandre venguèt mai e mai un despòta oriental amb de poders divins; elevèt sos subdits pèrsas nòbles a la meteissa categoria que lo grop dels grècs diches 'companhs' e en 324 aC amassèt a Babilònia de representants de totes sos estats e reialmes. Pauc après, Alexandre moriguèt a l'edat de 32 ans. De teorias actualas soslinhan coma causa de sa mòrt la malautiá virala apelada fèbre de Nil.
Alexandre dins l'Istòria
A 33 ans, l'Empèri d'Alexandre arribava fins a la val d'Indus a l'èst, e fins a Egipte a l'oèst, ont fondèt la famosa ciutat d'Alexàndria. Fondador prolific de ciutats, aquela ciutat egipciana foguèt la pus famosa de totas las Alexàndrias fondadas pel encara faraon Alexandre. Foguèt valent e generós mas tanben crudèl e despietadós quand la situacion politica, segon son opinion, o requeriá. Sas gèstas lo convertiguèron en un mite e, de vegadas, en una figura lèu divina. En fach, dins las monedas d'aquela epòca, la figura d'Alexandre lo Grand s'identifica amb la del dieu Apollon. Atal, dins l'oracle de l'oasi de Siwah foguèt proclamat filh de Zeus, e encara que jamai rebutèt publicament son paire lo rei Felip, tanpauc desmentiguèt aquela origina divina. Coma politic e dirigent projectèt d'unificar l'Orient e l'Occident dins d'un empèri mondial. Faguèt que 30 000 joves pèrsas foguèsson ensenhats dins la lenga grèga e las tecnicas militaras macedonianas. Fondèt 70 ciutats per tot l'empèri, destinadas non sonque a l'armada, senon a èsser de centres de difusion de la cultura grèga. Lo grèc venguèt alavetz lenga universala. Per sas accions estendèt longament l'influéncia de la civilizacion grèga e prestèt lo camin dels reialmes del periòde ellenistic e de l'expansion futura de Roma. Foguèt al delà fòrça interessat a las arts. Alexandre èra conscient del poder de propaganda que pòt aver l'art e saupèt fòrça ben contrarotlar la reproduccion de son imatge, autorizada solament a tres artistas: un escultor (Lisip), un orfèbre e un pintor (Apeles). Los biografs d'Alexandre relatan qu'aviá una estima granda pel pintor, que'n visitava frequentament lo talhièr e que se sometiá tanben a sas exigéncias. Lo passatge d'Alexandre per Orient aguèt per consequéncia una expansion extraordinària de l'ellenisme e una influéncia orientala granda, que perdurèt tanben jos l'Empèri Roman e dins las termièras extrèmas encara pus tard, coma o demòstra l'art del Gandara. La vièlha democracia grèga foguèt absorbida per una concepcion divina del poder reial, absolut, una concepcion que pus tard influiguèt sus d'òmes coma Annibal o Juli Cesar. Sa mòrt representèt lo desmembrament d'aquel grand empèri en divèrses reialmes locals, governats pels satrapas o per sos generals, coneguts amb lo nom comun de diadocs. Los pus importants foguèron los seleucidas en Siria e Orient, e los lagidas en Egipte.
Hernialde
Hernialde es una comuna de Guipuscoa dins la comunautat autonòma espanhòla del País Basc.
Hernani
Hernani qu’es ua comuna gascona, de lenga basca. Administrativament, qu’es de la província de Guipuscoa dens la comunautat autonòma espanhòla deu Bascoat.
Jòrgi Gròs
thumb|250px|Jòrgi Gròs en 2004 Jòrgi Gròs, escaissat Lo contaire de la Placeta (Nimes, 8 de decembre de 1922-16 de febrièr de 2018) es un escrivan e contaire occitan del país de Nimes. Ensenhaire e pedagòg membre de l'escòla Freinet, es estat un dels motors de l'occitanisme dins lo ròdol gardonenc.
Per tal d'omenatjar sa figura, una de las doas calandretas de Nimes pòrta son nom.
Luhya (lenga)
Lo luhya es una lenga banto parlada a Kenya e a l'Oganda. La lenga es un continuum dialectal.
Localizacion
Los luhya son lo mai grand grop etnic de Kenya, que forman 14% de la populacion. Vivon dins la Província Occidentala de Kenya. Las tribús luhya son los bukusu, los idakho, los isukha, los kabras (kabarasi), los khayo, los kisa, los logoli, los marachi, los marama, los nyala, los nyole, los samia, los tachoni, los tiriki, los tsotso, los wanga. Una part dels nyole vivon en Oganda.
Erwin Rommel
Erwin Johannes Eugen Rommel (Heidenheim, Alemanha, 15 de novembre de 1891 - Herrlingen, Alemanha, 14 d'octobre de 1944) foguèt un militar alemand. En seguida de sa campanha victoriosa en Africa del Nòrd que durèt de 1940 a 1943, foguèt escaissat "Rainal del Desèrt" (en alemand: der Wüstenfuchs).
Acusat d'èsser implicat dins la temptativa d'assassinat d'Adolf Hitler lo 20 de julh de 1944, Rommel se vegèt constrench a se suicidar en octobre de 1944.
Beuluec
Beuluec (Beaulieu-sur-Sonnette en francés) es una comuna situada dins lo departament de Charanta e la region de Novela Aquitània.
Toponimia
Las atestacions ancianas son, per luec:
Istòria
Sansac foguet sieti de comtat-baroniá en 1789, emb 4 parròfias (o partidas) dependentas.
Lista daus maires
miniatura|centre|La mairariá de Beuluec.miniatura|dreita|Roge: La [[Comunautat de comunas de Charanta Lemosina|CC de Charanta Lemosina dins Charanta A. Frontiera òc/oïl<br/ >B. Comunas occitanas<br/ >C. Comunas emb un bocin occitan<br/ >D. Comunas peitavinas-sentongesas]]
Nòtas e referéncias
<references group="N"/>
Vauxrenard
Vâr-Regnârd en arpitan (Vauxrenard en francés) es una comuna arpitana, situada dins lo departament de Ròse e la region de Ròse-Aups.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Hernando de Soto
Hernando de Soto (1496 ò 1497, Extremadura - 21 de mai de 1542, Arkansas) es un conquistador espanhòu.
Nascut dins una familha nobla mai paura d'Extremadura, embarquèt per America en 1514. Sota la direccion dau governador Pedro Arias Dávila, participèt a la conquista de Panamà. Puei, s'engatjèt dins l'armada de Francisco Pizarro e participèt a la conquista de l'Empèri Inca durant leis ans 1530.
Solament 300 òmes subrevisquèron a aquela expedicion sus un efectiu iniciau de 700. Pasmens, l'expedicion de Soto aguèt de consequéncias importantas en America dau Nòrd. Premier, lei contactes ostils entre Espanhòus e Amerindians dictèron largament lo debanament deis expedicions seguentas. Puei, de cavaus e de pòrcs s'escapèron durant lo viatge. S'adaptèron ai condicions localas e formèron de populacions fèras que foguèron en partida domesticadas per lei pòbles indigèns. Enfin, lo lòng trajècte deis Europèus dins la region i favorizèt la difusion de malautiás europèas que decimèron lei populacions localas.
Ernest Payne
Ernest Payne, escaissat Ernie Payne (Worcester, Anglatèrra, 23 de decembre de 1884 – Worcester, 10 de setembre de 1961) foguèt un ciclista anglés. Ganhèt una medalha d'aur durant los Jòcs Olimpics de Londres de 1908, dins la categoria de perseguida en equipa amassa amb Clarence Kingsbury, Leonard Meredith e Benjamin Jones.
Sant Beneset (Aups d'Auta Provença)
Sant Beneset o Sant Benech (Saint-Benoît en francés) es una comuna provençala situada dins lo departament deis Aups d'Auta Provença e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur.
Emma Laine
Emma Johanna Laine (Karlstad, Suècia, 26 de març de 1986) es una jogaira de tennis finlandesa. Participaira regulara dins l'equipa nacionala finlandesa, atenhèt sa melhora classificacion mondiala lo 7 d'agost de 2006 quand arribèt a la 50ª posicion.
Conferéncia de l'Arromiu
La conferéncia de l'Arromiu èra una division de la diocèsi de Condòm, una anciana diocèsi catolica en Occitània.
Emma Laine
Son paire, Erkki Laine, èra un prestigiós jogaire de hockey.
Sant Beneset (Aups d'Auta Provença)
Geografia
center|thumb|Sant Benech
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Istòria
Lo territòri de la municipalitat a freqüentat a l'epòca neolític e al edat del bronze (descobèrtas archéologiques en las tutas de Sant-Benoît, a lo-dessus del Coulomp ). Lo nom del vilatge installat en la vallée a l'arribada de las Romains es pas pas cèrt, mas pòt s'agir dels Nemeturii.
Ibarra
Ibarra es una comuna de Guipuscoa dins la comunautat autonòma espanhòla del País Basc.
Sant Beneset (Aups d'Auta Provença)
Istòria
Le territoire de la commune est fréquenté à l’époque néolithique et à l’âge du bronze (découvertes archéologiques dans les grottes de Sant Beneset, au-dessus du Coulomp ). Le nom du peuple installé dans la vallée à l’arrivée des Romains n’est pas certain, mais il peut s’agir des Nemeturii.
Ribonucleotid
Lei ribonucleotids son dei nucleotids. Leis unitats de basa de l'ARN son dei ribonucleotids.
El Pont d'Armentera
El Pont d'Armentera es un municipi de la província espanhòla de Tarragona dins la Generalitat de Catalonha.
Procòpis Pavlòpolos
Procòpis Pavlòpolos (en grèc ο Προκόπης Παυλόπουλος), politic nascut en 1950, es lo president elejut de Grècia.
Ei elejut president de Grècia lo 18 de heurèr de 2015 damb 233 votz. Dintra en foncion lo 13 de març.
Vassilis Alexakis
|thumb|Vassilis Alexakis en 2013
Conferéncia d'Astahòrt
La conferéncia d'Astahòrt èra ua division de la diocèsi de Condòm, ua anciana diocèsi catolica en Occitània.
Idiazabal
Idiazabal es una comuna de Guipuscoa dins la comunautat autonòma espanhòla del País Basc.
Ernst Mayr
thumb|250px|Ernst Mayr en 1994 Ernst Walter Mayr (Kempten, Alemanha, 5 de julh de 1904 – Bedford, Massachusetts, 3 de febrièr de 2005) foguèt un biologista, ornitològ e taxonomista germanoamerican. Demest los biologistas evolucionistas mai prestigioses del sègle XX, sas òbras an contribuït bèlament a la revolucion conceptuala qu'a menat a la sintèsi evolucionista modèrna de la genetica mendeliana e de l'evolucion darwiniana e tanben al desvolopament del concèpte de l'espècia biologica.
Montlhéry
Montlhéry es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Essonne e la region d'Illa de França.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
La preséncia umana a testificat dempuèi lo Neolític per la descobèrta de pèiras talhadas e educadas e de poteries.
La présence humaine est attestée dès le Néolithique par la découverte de pierres taillées et polies et de poteries.
Invasion d'Anjouan (2008)
L'invasion d'Anjouan se debanèt entre lo 24 e lo 26 de març de 2008. Opausèt una fòrça comoriana, sostenguda per un important còrs de soudats africans, ai tropas d'Anjouan. S'acabèt per la conquista rapida de l'illa e la fin de son govèrn separatista.
Behorlegi
Behorlegi en basco o Béhorléguy en francés qu'ei ua comuna deu Bascoat, en Baisha Navarra. Administrativament, que's tròba dens lo departament deus Pirenèus Atlantics e la region de Navèra Aquitània.
Invasion d'Anjouan (2008)
Aquela invasion foguèt la consequéncia de la crisi separatista comoriana de 1997. Leis illas de Mohéli e d'Anjouan se proclamèron independentas e Anjouan demandèt son annexion a França. Pasmens, París refusèt de crear una segonda situacion similara a l'illa de Maiòta e un govèrn separatista s'installèt donc per dirigir l'illa. Sota la direccion de Mohamed Bacar, se transformèt pauc a pauc en regime autoritari e un blocus economic foguèt decidit per l'Union Africana en 2007. Aqueu blocus agravèt una situacion economica ja malaisada caracterizada per la fugida d'un nombre d'abitants en direccion de l'illa francesa de Maiòta.
En març de 2008, divèrseis estats, sostenguts per França desirosa d'eliminar una fònt d'instabilitat dins una region onte sa preséncia es contestada, trobèron un acòrd per organizar una ataca de l'illa. Lei tropas comorianas foguèron renfòrçadas per d'unitats tanzanianas, sodanesas e senegalesas. França e Libia assegurèron lo sostèn logistic de l'operacion que comencèt lo 24 de març. Lo 25, aquelei tropas desbarquèron dins l'illa onte se turtèron a una resisténcia mau organizada. Lo conquista de l'illa s'acabèt l'endemans. Bacar capitèt de s'escapar sus l'illa de Maiòta.
Behorlegi
Las comunas tòcatocantas que son Hozta au nòrd, Sent Just-Ibarre au sud-èst, Lekunberri au nòrd-oèst, Aussuruc en Sola a l'èst e Mendibe au sud. .
Invasion d'Anjouan (2008)
L'invasion de l'illa s'acabèt donc una victòria aisada dei fòrças africanas e permetèt de restaurar l'unitat dei Comòras. Mohamed Bacar foguèt arrestat per França per « importacion illegala d'armas » puei expulsat au Benin.
Guèrra Civila de Còsta d'Evòri
La Guèrra Civila de Còsta d'Evòri se debanèt dau 19 de setembre de 2002 au 4 de mai de 2011. Opausèt magerament una rebellion dicha Fòrças Novèlas basada dins lo nòrd dau país dirigida per Guillaume Soro au govèrn evorian de Laurent Gbagbo. França, sostenguda per una fòrça de l'ONU, aguèt un ròtle decisiu dins lo debanament dau conflicte en causa de sa superioritat militara sus lei dos camps que li permetèt d'impausar seis arbitratges o sa volontat.