cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Auradèr
Toponimia
Segon Albèrt Dauzat, Auradèr qu'es benlèu ua varianta d'Aurador « oratorium ». Inversemblable. Segon Negre, Auradèr que seré benlèu lo gascon auranèr, auradèr (mots presents dens lo diccionari Palay dab aqueth sens), deu bas latin abellan-etum, « lòc plantat d'averan(h)èrs (averaèrs, auraèrs) ».
Gene Krupa
thumb|right|Gene Krupa
Gene Krupa (nascut Eugene Bertram Krupa en 1909, mòrt en 1973) foguèt un percussionista de jazz dels Estats Units d'America.
Discografia
Enregistraments :
Irange (color)
L'irange o iranja es una color que pren plaça entre lo roge e lo jaune dins l'espèctre visible amb un longor d'onda de 620 a. Lo fruch del meteis nom donèt son nom a la color. La color iranja es una color cauda, e totas las colors caudas se referisson a l'irange. L'irange es associat simbolicament a l'energia, al solelh, tanben a l'auton. Es una color de libertat politica en qualques païses coma Irlanda, Ucraïna, Liban. Es tanben la color del bodisme.
Nantillé
Nantillé es una comuna francesa, situada dins lo departament de Charanta Maritima e la region de Novela Aquitània, ancianament de Peitau-Charantas.
Comunas vesinas
400px|gaucha||Distanças e posicion relativa
Toponimia
Las atestacions ancianas son, per luec:
Sent Roman de Codièira
Sent Roman de Codièira (Saint-Roman-de-Codières en francés) es una comuna lengadociana situada dins lo departament de Gard e la region d', ancianament de Lengadòc-Rosselhon.
Nivèl de la mar
Lo nivèl de la mar es la nautor mejana de la superfícia de la mar, a respècte d'un nivèl de referéncia.
Mesura
Per mesurar lo nivèl mejan de la superfícia de l'aiga, es, d'en primièr, necessari d'eliminar las variacions degudas als èrms, en efectuant una mejana de las mesuras, o en isolant lo punt de mesura, coma dins un maregraf. Aquestas mesuras son elas meteissas mejanadas sus un temps pus long, per eliminar los efièches deguts a las marèas.
Credit
drecha|vinheta|300x300px|Lo credit interior al sector privat en 2005 Un credit es una mesa a disposicion d'argent jos forma de prèst, consentida per un creditor (prestaire) a un debitor (manlevaire, empruntaire). Pel creditor, l'operacion fa naícer una creança sul manlevaire, en vertut de que poirà obténir lo remborsament del fons e pagament d'una remuneracion (interès) seguent un registre previst. Pel malevaire, que siá d'una entrepresa o d'un particular, lo credit consacra l'existéncia d'un deute e dobrís la mesa a disposicion d'una font financiària de caractèr temporari.
Etimologia
vinheta|300x300px|Las cartas de credit son ligadas a un credit renovelable, considerat coma un credit a la consomacion. L'etimologia del tèrme credit (participi passat del latin : « credere », creire) remembra que l'operacion se bada sus la cresença pel creditor, que lo malevaire serà capable de pagar son deute al tèrme. Lo creditor es donc « aqueste que se fisa » d’un malevaire.
En Drech
Lo drech del credit es fòrça desvelopat, jos l'efièch de la diversificacion de las professions bancàrias e de mòdes de distribucion del credit (a distança, per internet, per intermediari o iobsp), e jos aqueste de la proteccion dels consomators.
Definicion del contracte de credit
Lo credit es un contracte que lo creditor (d'una obligacion de pagament d'un prètz, eissit de que que siá autre contracte) consentís al repòrt de l'execucion de sa prestadion (pagament de son deute) pel debitor. Juridicament, l’obligacion de pagament es dotada d’un tèrme.
Se, tecnicament, lo credit deu pas èsser confondut amb lp prèst, juridicament, ambedos son equivalents. Lo prèst repausa segur sul mecanisme del credit (que l’obligacion de restorn es assortida d’un tèrme), mas tot credit es pas un prèst (que lo credit al sens estricte, es a dire lo mecanisme del credit, qu’es pas assimilable a un contracte de financiament, supausa pas lo provesiment d’una soma d’argent pel creditor).
En financia
Lo credit englòba totas las fòrmas de mesa a disposicion d'argent, que siá jos la forma de contractes de prèsts bancaris o de delai de pagament d'un provesidor a un client.
Categorias
Las bancas, que son los provesidors màger de credit, cap als particulars coma a la entrepresas, destrian sovent los credits de cort tèrme (mens d'un an), de tèrme mejan (de 2 a 6 ans), e de long tèrme (al delà de 6 ans). Mas aquesta determinacion es pas normalizada e varia segon banca.
E se destria mai sovent:
Productors (o provesidors) de credits
Los estblimements de credit, categoria que fan partidas las bancas an l'obligacion d'obténer l'agrement près de l'ACPR, lor Autoritat administrativa d'agrement e de contraròtle.
Tanben, los Intermediaris en financiament participatiu, categoria juridica novèla, dempuèi lo 1èr d’octobre de 2014, amb condicions, realizar d’operacions de credit.
Los intermediaris en financiament participatiu
Dempuèi lo 1èr octobre de 2014, pòdon, amb condicions, autrjar de credits, dins l’encastre de lor activitats de financiament participatiu o crowdfunding.
Bibliografia
vinheta|Graffiti anonim a [[Bucarèst|Bucarest (2013) : "vivatz de credit".]]
Vescomtat de Menèrba
thumb|right|150px|Escut de Menèrba Lo Vescomtat de Menèrba foguèt un vescomtat d'Occitània, qu'èra una dependéncia feudala del vescomtat de Narbona. Son centre foguèt lo castèl de Menèrba situat a la confluéncia dels rius de Cessa e Brian. En 854 ja es mencionat un vescomte dels comtes de Narbona en Menerbés, nomenat Berard. En 873 un comte nomenat Isembert (a Narbona governavan Francon I e Alaric), deleguèt un certan Salomon per agir dins un jutjament (o cal pas confondre amb Salomon comte de Cerdanha). Cap a 990 lo vescomtat prenguèt forma coma delegacion dels vescomtes de Narbona e pauc après Guilhèm I, filh del vescomte Raimon, apareguèt coma vescomte. Comencèt una dinastia vescomtala pròpria e ereditària que continuèt son filh Raimon e après lo filh d'aqueste, Bernat. Aqueste se maridèt amb Agnès, e a sa mòrt cap a 1125 daissèt dos filhs nomenats Ponç e Guilhèm. Se pensa que lo primièr foguèt lo vescomte titular mas visquèt fòrça annadas a la cort castelhana amb lo rei Anfós VII de Castelha ont serà conegut coma Rodrigo González de Lara, e mai tard a la cort de Ferran II de Leon (1140-1161) ont recebèt la senhoriá de Sandoval e foguèt a mai governador de Leon e pòrta estendard del rei; se maridèt amb Estefania d'Urgèl veusa de Fernando Garcíez, e daissèt pas de succession. Guilhèm, lo seu fraire, recebèt en 1125 la senhoriá d'Olargues e a partir de 1135 almens regiguèt lo vescomtat que deviá eretar a la mòrt del seu fraire; se maridèt amb Garsenda e moriguèt en 1166. Daissèt un filh anomenat Ponç (I d'Olargues) que governèt la senhoriá d'Olargues e benlèu lo vescomtat. Lo seu filh Ponç II d'Olargues lo seguirà e après lo filh d'aqueste Guilhèm Bernat. A Menèrba son mencionats Guilhèm III e Guilhèm IV. En 1210 Simon de Montfòrt assetgèt lo castèl de Menèrba, que conqueriguèt lo 22 de julh, cremèt vius 150 catars, e pauc après confisquèt lo vescomtat. Guilhèm IV se faguèt cavalièr espitalièr en 1215 mas tardèt pas de se revoltar, aligat amb Raimon VII de Tolosa, fins a sa mòrt en 1219 e lo vescomtat passèt als Trencavel vescomtes de Besièrs e Carcassona. Guilhèm V, lo seu filh, participèt a la rebellion dels Trencavels en 1240 e après anèt amb lo rei de França Sant Loís en Tèrra Santa.
Karel Zeman
Karel Zeman siguèt un dessenhaire e realizator de filmes d'animacion chèc que naissèt lo 3 d'octòbre de 1910 a Ostroměř en Àustria-Ongria (uei Chequia) e morèt lo 5 d'abriu de 1989 a Gottwaldov (Checoslovaquia).
Adriers
Adriers (nom francés; lo nom occitan es pas documentat) es una comuna d'Occitània, en Lemosin, dau departament de Viena e de la region de Novela Aquitània.
Toponimia
Adriers: Las atestacions ancianas son Vicaria Edrinsis en 927, vicaria Edrarinsis en 942, de Adrerio en 1185, Adrier (sens data), Adrer en 1383, de Adreyo en 1478, Adriers en 1668.
Lo nom dau vilatge proven d'un antroponim germanic "Adre (Aderic)" seguit dau sufixe "- arium", significant "lo domeni d'Aderic". Lo sufixe latin de proprietat es devengut au cors daus temps "-ec" puei "-é" o "ier".
La Vau: Las atestacions ancianas son La Vau d'Adriers en 1566 e La Vault en 1640.
Nòtas
<references group="N"/>
Romagny
Romagny pòt essèr:
(1171) Rusthawelia
(1171) Rusthawelia es un asteroïde.
Garencières
Garencières en normand (Garencières en francés) es una comuna normanda, situada dins lo departament d'Eure e la region de la Nauta Normandia.
Geografia
-Lo Buisson Crosson o Buisson de Garencières (Al sud del pòble)
-Lo Val de Garencières (Al Nòrd del pòble)
-La Vignette (Al Nòrd del pòble)
Le village de Garencières est composé du bourg centre et de trois hameaux :
-Le Val de Garencières (Au Nord du village)
-La Vignette (Au Nord du village)
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Província de Salta
Salta qu'ei ua província deu nord-oest d'Argentina qui costeja Bolívia au nord, Paraguai a l'est de Chile a l'est e per çò qui ei de las autas províncias argentinas, Jujuy, Formosa, Lo Chaco, Santiago del Estero e Tucumán. Qu'ei rica d'ua cultura locau representada per ua mena particulara de gauchos, lo folclòre (mantun musicians argentins deus géncers que son gessits de Salta), la lenga quéchoa parlada peus indians colla e l'eretatge arquitecturau deu barròc coloniau. La soa capital qu'ei Salta, dens la vath de Lerma.
Cosina
Enter las especialitats de Salta que podem mentàver las empanadas salteñas, la humita (hèita dab haria de milhòc), lo locro (ua mena de sopa), e los tamales.
Les Bordes-Aumont
Les Bordes-Aumont es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Auba e la region de Champanha-Ardena.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Icod de los Vinos
Icod de los Vinos es un municipi de la província espanhòla de Santa Cruz de Tenerife dins la Comunautat Autonòma de las Illas Canàrias.
Cerisy-Belle-Étoile
Cerisy-Belle-Étoile es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Orne e la region de la Bassa Normandia.
Geografia
La municipalitat es en lo Bocage flérien, part del Bocage normand. Lo sieu bourg es al nòrd-oèst de Flers, a Unitat|8.5|km  al sud-es de Vassy, a Unitat|9.5|km  al sud-oèst de Condé-sus-Noireau e a Unitat|11|km  al nòrd-es de Tinchebray.
vignette|Esquèrra|Vista de la Vallerie
La commune est dans le Bocage flérien, partie du Bocage normand. Son bourg est à 7.5 km au nord-ouest de Flers, à 8.5 km au sud-est de Vassy, à 9.5 km au sud-ouest de Condé-sur-Noireau et à 11 km au nord-est de Tinchebray.
vignette|gauche|Vue de la Vallerie
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Henry de Beaufou establís en 1216 çò abbaye de Polida-Estela. Abbaye De prémontrés, aderís en 1630, al continuament de la abbaye de las Prémontrés de Pont-a-Monsó, a la reforma de l'òrdre (reforma dicha de Lorraine).
Henry de Beaufou établit en 1216 l'abbaye de Belle-Étoile. Abbaye de prémontrés, elle adhère en 1630, à la suite de l'abbaye des Prémontrés de Pont-à-Mousson, à la réforme de l'ordre (réforme dite de Lorraine).
Secada
vinheta|Sòl assecat a Tolon : las fendilhas de secason apareisson vinheta|Poligòns de secason dins lo [[desèrt de Sonora]] vinheta|Nau encalada sus l'anciana broa de la [[mar d'Aral, Cazacstan, 2003, procediment de amont de l'aiga dels flums per l'irrigacion agricòla]] vinheta|Fums de fuòc e envòl de milions de tonas de poscas e aerosòls venet dels sòls degradats : China o dins de vilas la pollucion es gairement permanenta La secada es l'estat normal o passatgièr del sòl e/o d'un environament, correspondent a una manca d'aiga, sus un periòde pro long per qu'aja d'impactes sus la flora naturala o cultivada, la fauna salvatja o los animals d'elevatge. Secada es diferenta d'ariditat. Una region arida pòt conéisser d'episòdis de secada.
Aqueste deficit idric es episodicament natural (per exemple, los periòdes glaciaris/interglaciaris del Quaternari, los cicles El Niño / El Niña, etc.) e segon de climatològs, poirián èsser amplificat per l'emission umanitari de gas d'efièch de sèrra. Seguís a deficit pluviometric inexplicat, sus de longs periòdes pendnet que las precipitacions son anormalament febles o insufisantas per manténer l'umiditat del sòl e l'igrometria normala de l'aire. Pòt èsser agravat o explicat per de pompatges, una baissa del nivèl del jaç freatic, l'erosion e la degradacion dels sòls (l'umus favoriza la retencion de l'aiga, lo talh a blanc de zonas forestièras dins la region de l'Amazonas, per exemple, provòca lèu la pèrda d'aqueste umus essencial a la retencion de l'aiga e causa una desertificacion antropomorfica accelerada), un aument de l'evapotranspiracion inducha per de plantacions consomatriças d'aiga (pibols, milh).
La secada pòt destruire las futuras culhidas (parcialament o totalament) e tuar los animals d'elevatge, e a vegada salvatjas. Ven alara un factor de famina regionala e d'exòdi, sovent acompanhada de trebles socials veire de conflictes armats subretot dins las regions de pauca fonts economicas.
La secada es donc pas qu'un fenomèn fisic o climatic objectiu. Es tanben una nocion relativa que rebat l'escart entre la disponibilitat de l'aiga e la demanda en aiga per l'òme, son agricultura e son bestial e d'usatges d'una necessitat secondari (piscina, asagatge de las tepas, lavatge de veitura, etc.). Çò que fa de la definicion de la secada relativa al contèxte geopolitic e sociologic; l'estat « normal » de disponibilitat de l'aiga cambia segon las zonas biogeograficas e los besonhs reals o sentits dels individús e de las societats.
Las secadas meteorologicas se produson mai sovent quand un anticiclòn s'installa pendent al dessús d'una region a causa d'una situacion de blocatge. Las nautas pressions de contunh empachan donc tota intrusion d'una perturbacion atmosferica e pòdon alara menar la region 	tresplombada per aquesta a un long periòde de bèl temps e donc amb un pauc veire sens precipitacions.
Definicions
L'ariditat caracteriza un climat avent de febles precipitacions mejanas annalas e per un fòrt deficit d'aquestass al respècte de l'evapotranspiracion potenciala, en oposicion a un climat umid. L'ariditat presenta de fòrtas implicacions idrologicas, edafologicas e geomorfologicas. S'agís d'un concèpte climatic de referéncia espaciala (zona arida), l'ariditat ne deu pas èsser confonduda amb la secada qu'es un concèpte meteorologicont l'abséncia d'aiga o las deficits idrics son considerats coma una referéncia temporala, conjoncturala (periòde o an(s) sec(s)).
Segon lo Glossari internacional d'idrologia, i a doas definicions de la « secada » : una abséncia perlongada o un deficit marcat de las precipitacions o alara, una « secada idrologica » caracterizada per « un periòde de temps anormalament sec, pro long per provocar una carestiá d'aiga caracterizada per un abaissament significatiu de l'escaolament dels cors d'aiga, dels nivèls dels lacs e/o de jaces sosterranhas, los amenant a de valors inferioras a la normala e/o a un assecament anormal del sòl »
Tipes de secada
Existís tres tipes de secada. Lo primièr tipe, la secada meteorologica, arriba quand existís un periòde long d'un taus de precipitacions en dejòs de la mejana. La segonda es la secada agricòla, alara existís pas pro d'umiditat per las culturas. Aquesta condicion pòt arribar quitament se las precipitacions son normalas a caus de condicions del sòl e de tecnicas agricòlas, o de causida de plantas inadaptadas (coma lo milh o lo ris, plan consommatriças d'aiga). Lo tresen, la secada idrologica, arriba quand lo nivèl de las sèrvas d'aigas disponiblas dins los jaces aquifèrs, lacs e sèrvas davalan sota la mejana. Aqueste lindal se pòt aténher amb de precipitacions normalas o al dessús de la mejana quand l'aiga es desvida cap a una autra region o que foguèt subrexpleitada, quand una consomacion nauta d'aiga passa las capacitats del jaç o de las sèrvas a se renovelar, o encara, quand las condicions d'alimentacion dels jaces son acampadas (Cf. lei de Darcy sus la permeabilitat del sòl).
Dins l'usatge mai frequent lo mot « secada » se referís mai sovent a la secada meteorologica.
Qualificacions matematicas
D'indicis d'ariditat convencionals e empirics permeton de definir quantitativament l'ariditat. Las valors mejanas de precipitacions e de temperatura son utilizats per definir los gras d'ariditat (iperarid, arid e semiarid) e las condicions de l'escolament dels cors d'aiga. Los indicis d'ariditat mai aisidament utilizats son aqueste de E. de Martonne (1926), L. Emberger (1932), C.W. Thornthwaite (1948), J. Dubief (1950), R. Capot-Rey (1951), H. Gaussen, F. Bagnouls (1952) e P. Birot (1953).
Al vejaire scientific, la secada es definida coma « deficit climatic » (Dc).
En cas de secada, Dc = 0.
Al vejaire agricòl, la secada correspond a çò que se nomena lo « deficit agricòl » (Da).
Cas remarcables de secada per continents e epòcas
vinheta|La vulnerabilitat a la desertificacion (USDA, 1998 - Global Desertification Vulnerability Map). vinheta|Lo [[lac Chad (imatge satellitala, 2001) perdèt 95 % de son volum dins las annadas 1960, .]] vinheta|La mar d'Aral (Cazacstan - Ozbequistan) : 1989 e 2008, la secada agrava los problèmas eissits de las causidas de gestion de l'aiga Plan abans lo començament dels relevats meteorologics instrumentals, las secadas medievalas per exemple son decriptables dins los archius istorics coma lo mostrèt un dels davancièrs de l'istòria climatica, E. Le Roy Ladurie; lors caracteristicas e lor gravetat pòdon èsser evaluadas a partir de senhals venent dels archius de l'environament (analisis sedimentaris, dendrocronologic, polinics, carpologics, etc.). Aquestes archius naturals complementaris de las donadas arqueologics son tant mai preciosas dins las regions e los periòdes sens escrichs.
Africa
Las secadas son frequentas e gravas dins fòrça de país d'Africa subsahariana e an un impacte devastator sus los populacions e lors economias. L’extrèma vulnerabilitat a las precipitacions dins las zonas aridas e semiaridas del continent e, la febla capacitat d’una granda partida dels sòls africans de manténer l'umiditat fan que gaireben 60 % dels sòls son vulnerablas a la secada e 30 % extrèmament vulnerables. Dempuèi las annadas 1960, las precipitacions del Sahèl e de l'Africa australa an tanben esatat un pauc en dejós de las normas de las 30 annadas precedentas. Mai, la perspectiva d'un efièch El Niño menèt a portar mai d'atencion sus l'impacte de la secada en Africa subsahariana. Lo desèrt progressa al Mali, a Chad e al Nigèr subretot, a rason de mai quilomètres per an .En 1797, pendent tres annadas, una fòrta secada engendra la famina al Marròc e lo país es durament afactat per la pèsta. La mitat de la populacion es decimada provocant tanben una reculada economica
Asia
L'economia de l'Índia, majoritàriament rurala, es dependanta de la monson. En 2009, la sason de las pluèjas es la mai feble dempuèi 1972 e tòca seriosament la produccion agricòla, l'importacion del ris es necessari en 2010 pel primièr còp fa vint ans. La feblesa de la monson agravèt la secada endemica d'unas regions : las autoritats deguèron decratar una reduccion de 36 % de las tèrras de blat al Rajasthan. En 2009, le pètz de las denadas de basa (sucre, ris, legums frescs e secs) aumentèt d'unes 20 %. La fòrta creissença economica e demografica de l'Índia pesa fòrça sus las fonts naturalas, subretot sus las resèrvas idricas. Un rapòrt del 2030 Water Resources Group publicat en 2009 e al subjècte de quatre país dichs emergissents (Índa, China, Africa del Sud e Brasil) estimèt que sens cambiaments, en 2030, l’Índia poiriá pas subvenir qu’a la mitat de sos besonhs en aiga. Los pompatges excessius per l’agricultura, l’industria o la vida quotidiana agotan los jaces freatics e las monsons de fòrta variabilitat las tornan pas cambiar pro. Unes Estats del Nòrd (Panjab, Haryana, Uttar Pradesh), coneisson un seriós aflaquiment de las resèrvas sosterranhas. L’estat de las aigas de superfícia es tanben preoccupant. Pasmens consideradas coma de divinitats, los rius patisson de posatges inconsideratss e de pollucions industrialas e domesticas, una partida de las fonts fluvialas es impròpra a la consomacion (Cf. WaterAid).
En 1981-1983 puèi en 1997-1998, de secadas catastroficas tòcan l'Asia del Sud Èst.
Un dels exemples mai espectaculars es la quasidisparicion de la mar d'Aral.
Euròpa
Sul darrièr millenari, en Euròpa, los principals periòdes de secada e eveniments remarcables son :
Oceania
En Austràlia, la secada es reconeguda quand, sus un periòde de tres meses, lo total de las precipitacions se trapa dins lo desen inferior de totas las precipitacions enregistradas pel passat per aquesta region. Aquesta definicion pren en compte de la flaquesa, relativa, de las precipitacions, e del fach qu'un manca pluviometric deu èsser comparada a de precipitacions tipicas (normalas), prenent en compte las variacions sasonièras. La secada australiana es definida precisament a causa de l'importància de las bèlas pasturas e es determinada per una analisi dels decils aplicats a una region particulara.
Los enregistraments climaticas prenon en compte ara una pro longa durada e amb una segurtat estatistica pro per permetre de comprene lor variabilitat e de planificar las produccions agricòlas segon las regions e las sasons. Los Parlaments dels Estats e Territòris australians an las competéncia de declarar una region victima de la secada, aquesta declaracion pòt prene en compte de paramètres autres que la pluviometria.
D'entre fòrça episòdis de secada censadas en Austràlia, unes se destrian per lpr durada: the Federation Drought (1895-1902) , lors consequéncias (incendis deguts a la secada de 1982-1983) o lor gravetat : secada de 1991-1995 en Nòva Galas del Sud e Queensland. La primièra decenni del sègle XXI es marcat pel Millenium Drought (2002-2007).
America
Pels monts de l'Oèst american, de socas d'arbres mòrts, sasonièrament aigadas (Sierra Nevada, lac Mono) se veson dins lo païsatge. Al començament de las annadas 1990, Scott Stine, geograf de l'universitat de Califòrnia, utiliza las datacions al radiocarbòni per determinar quand aquestes arbres vivián e constate que s'agís gaireben sempre del periòde medieval. Quand lo periòde de megasecada medievala s'acabèt, los arbres de per abans pròches d'una zona umida son mòrts. Dins las nautas planas del Nebraska per exemple, aquestas fòrça grandas secadas medievales correspondon a de remarcablas dunas de sable que son ara cobèrtas de vegetacion e estabilizadas. Las grandas planas del Sud mostran, dins los sites arqueologics, un taus mai important d'osses de bisonts a aquestes periòdes. Fa un millenari, lo bisont apareis mens frequent en comparason dels periòdes precedents e posteriors. Lo mitan es mai arid. Mai, las ciutats de Chaco Canyon e Mesa Verde foguèron totas abandonadas vèrs la fin de la secada. Aquests societats fondadas sus l'agricultura asagada de segur suportèt pas aquesta modificacion de lor mitan,.
En 1977, l'Oèst dels EUA foguèt tocat, menant a une fòrta restriction de l'asagatge (al quart de la normala) en Califòrnia. En 1980, una sevèra èrsa de calor toquèt lo Centre e lo Sud dels EUA e en 1988, s'observèt lo retorn del fenomèn del Dust Bowl qu'èra pas arribat dempuèi 1930.La secada de 2012-2013 als EUA provoquèt de novèlas pèrdas de productivitat de tèrras cultivadas e de restriccions e carestiás d'aigas. Los principals estats productors de milh de la region de la corn belt foguèron tocats per des condicions extrèmas de secada a partir de junh de 2012 dins l'Èst. A la davalada de 2012, lo Centre e l'Oèst son tanben tocats. Segon lo Departament de l'Agricultura dels EUA (USDA), s'agís de la secada mai greva de las 25 darrièras annada: 80 % de las tèrras agricòlas foguèron tocadas, 67 % dels elevatges, implicant un aument de 3 à 4 % dels preses alimentaris en 2013. L'intensitat de la secada es determinada pel Centre nacional de Gestion de la Secada de l'universitat de Nebraska-Lincoln (National Drought Mitigation Center), l'USDA e l'Agéncia nacionala de las Sciéncias atmosferica e oceanica (National Oceanic and Atmospheric Administration). Las donadas meteorologicas mostran que set estats americans presentavan al mens 80 % de lor superfícia agricòla totala dins un estat de secada sevèra en març de 2012. Las estatisticas de rendiment de las tèrras agricòlas indiquèron un agotament de las fonts en aiga dins set estats (Oklahoma, Wyoming, Dakota del Sud, Colorado, Nòu Mexic, Kansas e Nebraska) de 89 a 100 %.
Espital de Ranguelh
L’espital de Ranguelh es un establiment public de santat situat en a Tolosa quartier de Ranguelh sul Puèg David. Fa partit del Centre espitalièr universitari de Tolosa.
Secada
America
En America latina, lo Nòrd-Èst del Brasil coneguèt un periòde de secada plan fòrta entre 1978 e 1985, que toquèt mai de 20 millions de personas. Après l'episòdi El Niño de 1988, una novèla secada regna. L'America centrala e lo Mexic tanben foguèt durament tocadas. Una partida del bacin d'Amazònas assecat en 2005, dels afluents de mai d'una mila de larg foguèron tocat per la secada obligant lo Brasil a declarer l'estat d'emergéncia dins la region.
Espital de Ranguelh
Lo site de l'espital de Ranguelh abriga tanben d'unitats de l'INSERM del CNRS e d'estructuras especificas coma l'unitat de transplantacion d'organs, l'Institut de medecina e fisiologia espaciala.
Secada
Consequéncias de la secada
La secada ten un ròtle perturbator o ten de consequéncias subtas e/o destraidas:
Espital de Ranguelh
Istòria
Foguèt obèrt en mai de 1975 e inaugurat lo 27 d'octobre de 1975 per Simone Veil, ministra de la santat, en présence de Pèire Baudis, conse màger de Tolosa.
Secada
Sus las civilizacions e las societats
vinheta|Sacrificis umans pendent la secada de 1450-1454 (Codex Telleriano-Remensis) Lo climat es dempuèi sempre una preoccupacion umana. L’impacte del climat e dels eveniments meteorologics excessius dins l’istòria de las civilizacions e de las societats es sempre mai estudiat pels istorians, los arqueològs, los paleoclimatològs e paleoenvironamentalistas.
Espital de Ranguelh
Servicis
Regropa fòrça pòls mediacal e quirurgicals detiats en 3 bastimts (h1, h2 et h3).
Secada
Sus las civilizacions e las societats
Una o mai secadas tornant, e de longor variabla, en privant las populacions de tot o partida de lors mejans de subsisténcia pòdon èsser font de fòrtas tensons socialas o etnicas veire de guèrra, d'epidèmias o d'esfondrament de civilizacions o mai simplament, de legendas e de tradicions. Coma :
Impactes economics
La secada economica es definida coma tocant al rapòrts de las precipitacions anormalament baissas, fòra dels paramètres normals prevists qu'una economia es equipada. Coma atal, son impacte depend de l'interaccion d'un eveniment o d'una anomalia meteorologica amb l'estructura dinamica cambiadissa e la santat d’una economia. D'observaires destrièron tres situacions de païses al subjècte de l'impacte de la secada: d'economias simplas, intermediàrias e dualistas.
Còl de Turini
Lo còl de Turini es un còl de montanha dins lo sud daus Aups francés. Liga Lantosca, dins la valada de la Vesubiá, a Susper, dins la valada de la Bevera. Permet totparier de junher la valada dau Palhon e las vilas de l'Escarèa e de Luceram. S'elevant a 'na altituda de 1604m., se troba pres de la cima dau massís de l'Aution. La cima dau còl es entre las comunas d'O Morinhet e La Bolena.
Secada
Impactes economics
Las economias simplas son d'economias agricòlas, d’elevatge, e de semisubsisténcia fortament influencidas per las pluèjas, dispausant d’una infrastructura limitada, avent de nivèls bas de revenguts per abitant, e de nivèls nauts d’autoprovesiment al sen de la populacion rurala. L'impacte de la secada dins son ensemble pòt èsser plan enòrme a causa de l'importància relativa del sector agricòl. Pasmens, tradusent de relacions intersectorialas feblas, de nivèls nauts d'autoprovesiment e dels sectors non agricòls pro pichons, los efièchs multiplicators d’un tust de la secada dins lo rèste de l’economia son plan limitats.
Còl de Turini
Un vilatge se troba a la cima dau còl, onte tres rotas principalas convergen. Una quatrena rota mena au Camp d'Argent, onte i a 'na estacion d'espòrts d'ivern, e en-delà vers la cima de l'Aution (Poncha de las Tres-Comunas).
Secada
Impactes economics
Dins las economias intermediàrias, los efièchs de la secada son pro largament espandits dins l'economia, rebatissent una mai granda integracion d’ensemble e de las relacions intersectorialas mai solidas entre los sectors agricòls e los sectors manufacturièrs naissents. Es probable que los bens intermediaris constituisson una mai granda partida de las importacions, implicant qu'una compression de las importacions deguda a la secada aurà d'implicacions multiplicatriças addicionals sus la produccion domestica. Dins l'interval, lo retorn de l’activitat après la secada pòt èsser plan retardada dins la mesura ont lo sector manufacturièr contunha de far fàcia al manca d'intrants e a la lentor de la relància de la demanda. Las implicacions sus las finanças publicas pòdon tanben èsser pro grevas, essent donat que lo quita govèrn es susceptible de far fàcia a una mai granda partiada dels costs dels esfòrces de tornada, puslèu que de comptar gaireben entièrament sus l’assisténcia internacionala.
Charles Maurice Cabart-Danneville
Charles Maurice Cabart-Danneville, que naissèt lo 24 de junh de 1846 a París e morèt dins la mema vila lo 24 de julhet de 1918, siguèt una personalitat politica francesa.
Serbia
Serbia (en sèrbe: Србија, Srbija), oficialament la Republica de Serbia (en sèrbe: Република Србија, Republika Srbija), es un estat dels Balcans en Euròpa sudorientala. Serbia confronta Croàcia, Bòsnia e Ercegovina, Ongria, Romania, Bulgaria, la Macedònia del Nòrd e Montenegro. Sa capitala es Belgrad e lo gentilici es sèrbe -a.
Secada
Impactes economics
Los tusts deguts a la secada an d'efièchs importants mas nautament diferenciats sus l’ensemble de l’economia. La frequéncia, l'escala e la natura probabla d'aquestes efièchs dependon de l'interaccion de l'estructura economica e de las dotacions en fonts, tanben de factors economics de cort tèrme. Al contrari de l’intuicion, unas economias plan mai desvelopadas o « mai complèxas » de l’Africa subsahariana coma aquestas del Senegal, de la Zambia e del Zimbabwe, son plus vulnerablas als tusts de la secada qu'aquestas dels païses mens desvelopats e mai aridas, coma aquestas del Burkina Faso, o dels païses que coneisson de conflictes coma la Somalia. En consequéncia, un país mens desvelopat coma l'Etiopia poiriá venir d'en primièr mai sensible a la secada pendent que son economia se desvelopa. Alara, coma las economias venon mai complèxas e diversifiicadas, venon enseguida mens vulnérablas a la secada.
Serbia
Tanben confronta Kosova, que s'es autoproclamat coma estat independent en 2008 mas que l'estat sèrbe considèra coma una província sèrba.
Secada
Impactes economics
Las mesuras adoptadas o envisatjadas :
Serbia
Clima
Lo clima sèrbe es de tipe continentau moderat per lo relèu, la preséncia de ribieras ò de la Mar Adriatica, la vegetacion e l'urbanizacion. Lo caractèr continentau es donc pus marcat au nòrd amb d'estius cauds e umides e d'ivèrns fregs. Au sud, l'influéncia maritima favoriza puslèu leis estius cauds e secs. Pasmens, leis ivèrns li son tanben fregs en causa de l'altitud e lei tombadas de nèus li son pas raras. Lei precipitacions aumentan amb l'altitud. Dins lei regions bassas, si situan entre 540 e 820 mm mai pòdon agantar 1,500 mm sus lei cimas pus autas.
Secada
Suls ecosistèmas
vinheta|West Mitten Butte, Monument Valley, Arizona : esflorescéncias salinas (en blanc) e vegetacion adaptada a l'ariditat vinheta|Gasèla de Mongolia mòrta de la secadae, tresena annada de "dzud" o secada de l'ivèrn (2001) vinheta|Las secadas agravon la superfícia e l'impacte ecologic dels fuòcs alucats per la desboscament en zonas tropicalas e tanben en bòsc umid (lo 14 d'octobre de 2004 a [[Sumatra, Indonesia)]] vinheta|Las succulentas son de vegetals adaptats per subreviure en contèxte desertic o a de longs periòdes de secadas Lo bosc ten un ròtle essencial per l'estocatge, l'infiltracion e lo cicle de l'aiga.
Serbia
Clima
Serbia es un dei país europèus pus expausats ai catastròfas naturalas meteorologicas coma lei secaressas e leis inondacions.
Secada
Suls ecosistèmas
Lo bosc artificializat foguèt sovent assecat e geneticament plan apauvrida. Las secadas importantas semblan aver d'impactes sanitaris mesurables suls arbres fins a 10 ans après.
Serbia
Lei Balcans avans l'arribada deis Eslaus
La preséncia umana en Serbia data d'au mens 500,000 ans. A partir de 6,500 av. JC, la region foguèt dominada per lei culturas de Starcevo e de Vinca. A la fin dau millenari II av. JC, de Grècs installèron de colonias dins lo sud e de pòbles indoeuropèus originaris de l'estèpa (Illirans e Daces) s'installèron dins lo rèsta qu'èra ja poblat per de Protovalacs. I introguèron la metallurgia dau fèrre. Puei, a la fin dau sègle VI av. JC, de Cèltas colonizèron lo territòri siá gràcias a sa superioritat militara sus leis indigèns siá gràcias a sa preponderància comerciala.
Dins lo corrent dau sègle I av. JC, lei Romans acomencèron de s'interessar ai Balcans. Illiria foguèt totalament pacificada entre 35 av. JC e 27 ap. JC. Roma fondèt mai d'una colonia dins la region que se latinizèt a cha pauc. Lei Grandeis Invasions devastèron lo país (passatge dei Huns, deis Avars, deis Ostrogòts e dei Gepides) que passèt sota lo contraròtle de Constantinòple e de l'Empèri Bizantin après lo partiment de l'Empèri Roman.
Secada
Suls ecosistèmas
Mai, las secadas favorizan los encendis que, se son frequents, damatjan fortament los sòls e las possibilitats de regeneracion e d'estocatge de l'aiga, per exemple dins las zonas subdeserticas e suls penjals ont l'erosion es exacerbada.
Lo bosc primari o de naut gra de naturalitat beneficia d'una fòrta resiliància. Las mofas, las torbas, l'umus ric en mycota, format a partir del la fusta mòrta e dels excrements dels organismes de l bosc, los 	amontetament naturals, en zona temperada, las paissièras de vibres an un fòrt poder tampon. Pasmens, la desboscament a un ròtle dins la diminucion de las precipitacions.
Serbia
Lo periòde medievau
A partir dau sègle VII, de tribüs eslavas acomencèron de s'installar en Serbia onte l'autoritat bizantina foguèt d'ara endavant mau assegurada e deguèt regularament se contentar d'una primautat nominala. Aquelei tribüs se convertiguèron au cristianisme dins lo corrent dau sègle IX. Puei, vèrs l'an mil, se formèron dos pichoneis estats sèrbes dichs Zeta (centrat sus lo Montenegro actuau) e Rascia (centrat sus Novi Pazar).
A la fin dau sègle XII, lo còmte de Rascia Stefan Nemanja (1166-1196) unifiquèt la region ambé la conquista de Zeta e se liberèt de la tutèla bizantina. En 1219, son fiu Sava (1196-1236) obtenguèt la creacion d'una Glèisa Sèrba dotada de l'autocefalia. Gràcias au sostèn dau clergat, la dinastia dei Nemanjic poguèt legitimar son poder e venir una poissança importanta dins lei Balcans. Agantèt son apogèu durant lo rèine de Stefan Dusan (1331-1355) infligiguèt plusors desfachas ai Bizantins e menacèt Constantinòple. En 1346, l'arquevesque de Pec lo coronèt « emperaire dei Sèrbes e dei Grècs ». Pasmens, moriguèt avans la conquista de la capitala bizantina e l'unitat de son empèri resistiguèt pas a sa mòrt.
La conquista otomana
En 1365, la presa d'Andrinòple permetèt ai Turcs Otomans d'installar sa capitala dirèctament en Euròpa. Acomencèron alora la conquista dei Balcans e Serbia passèt totalament sota sa dominacion après una tiera de guèrras de 1371 a 1459.
Secada
Suls ecosistèmas
Mai, un bòsc natural ric en biodiversitat associa mai sovent d'esséncias qu'an de zonas de prospeccion racinària variadas, expleitant melhor los diferents jases coma en periòde de nauta aiga que de secada. Al contrari, las monoculturas expleitant l'aiga del sòl a la mèsme prigondor n'exacerbant los efièchs de las secadas, qu'i son fotament mai nets. Es tanben que las raiças dels arbres venon sempre mai secas e los arbres morisson a la seguida d'una secada.
Passan a l'encòp per d'adaptacions a la secada, per una melhora gestion de l'aiga, e per una luta contra las causas antropicas de fòrça fenomèns d'aridificacion o desertificacion, que pòt èsser de longs tèrmes se s'estima, en conformitat de las conclusons repetidas del GIEC que l'escaufament climatic en granda partida d'origina umana.
Serbia
La conquista otomana
Son successor Durad Brankovic (1427-1455) deguèt compausar amb una situacion complèxa marcada per la vigor novèla deis expansionismes ongrés e otoman. Assaiant de demorar neutre, foguèt atacat per lei dos camps. En 1444, capitèt de conclure la patz ambé lei Turcs e participèt pas a l'importanta segonda batalha de Kosova qu'afebliguèt lei poissanças crestianas balcanicas. Negocièt lo restabliment d'una patz generala dins la region mai moriguèt en 1456. Aprofichant sa disparicion e una instabilitat cronica a la tèsta de Serbia après sa mòrt (cinc sobeirans ò regents en quatre ans), leis Otomans annexèron Serbia, franc de Belgrad tengut per leis Ongrés, en 1459. La vila foguèt conquistada en 1521 e Ongria s'afondrèt en 1526 a l'eissida de la batalha de Mohács.
Secada
Suls ecosistèmas
Fòrça solucions ecotecnicas son prepausadas, per exemple la restauracion de la vegetacion e de l'umús destruch pels metòdes d'agricultura modèrna, mas dificils de realizar (per exemple, los programas de cenchas verdas o boscament al Sahèl sovent patiguèron de l'agravacion de secadas e de la flaquesa dels mejans avançats, per exemple per la proteccion dels arbres contra las cabras e tropèls). De tecnicas utilizant melhor las fonts de la biodiversitat e de las esséncias pionièras localas forçant las raices a s'enfonçar mai prigondament o de restancaires d'aiga coma le politèr foguèron astradament testada mas sens desvelopament a granda escala.
Bernat Oton de Niòrt
Bernat Oton de Niòrt, o Bernat Oton d'Aniòrt, foguèt senhor de Niòrt en Rasés, darrièr senhor de Laurac, senhor de Montreal e de Ròcafuèlh.
Serbia
Lei guèrras austro-otomanas
Durant lo periòde otoman, lei Sèrbes avián l'estatut de dhimmi e fasián partida dau millet grèc ortodòx. Pasmens, Serbia èra somesa au devchirme, sistèma de recrutament dei janissaris e deis esclaus au servici dau sultan, e una pression de la Pòrta per convertir una partida de la populacion.
Secada
Suls ecosistèmas
Los promotors des OGM arguisson que se pòt transformar de plantas per las adaptar e de sòls secs e/o salinizats mas lors detractors pausan lo risc qu'i pompan lo pauc d'aiga qu'i demorava, aumentant la salinizacion e eliminant d'autras espècias encara presentas, al prejudici de la fauna e de l'ensemble de la biodiversitat. De recercas son menadas sus la tolerància d'unas plantas a l'ariditat e una plataforma de recerca especializada foguèt creada en França per l'INRA en 2012.
Bernat Oton de Niòrt
Biografia
Bernat Oton es le filh de Guilhèm de Niòrt et d'Esclarmonda de Montreal-Laurac, e tanben fraire de Geraud de Niòrt, vescomte de Saut. Bernat Oton es lo pus famós dels fraires maudits.
Nasquèt cap a 1201. A l'atge de 5 ou 6 ans foguèt fisat a sa grand-maire Blanca de Laurac, que teniá un ostal de perfèitas dins sas tèrras. Foguèt doncas plan jove partisan de la causa catara, e frequentèt la nauta societat occitana de l'epòqca, e los grands noms de la glèisa catara (coma Guilhabèrt de Castras). Esposèt Nòva de Cabaret (que li donèt un filh, Bertrand) ; mai, alassat de sa femna, assajèt de la persuadir al consolament catara e temptèt de la repudiar mai d'un còp. Foguèt condemnat al lenhier coma erètge en 1236 dins las tors de Carcassonna, mas i escapèt gràcia al pledejament de sos vesins (de nombrós barons de la region persuadiguèron l'inquisicion de lo condamnar solament a la preson perpetuala afin d'evitar un solevament de la region).
Serbia
Lei guèrras austro-otomanas
La desfacha otomana au sètge de Viena (1683) marquèt lo començament d'un periòde de cambiaments per lei Sèrbes car leis Austrians assaièron de còntra-atacar en Serbia. En 1688, intrèron dins la region e l'emperaire Leopold (1658-1705) acordèt una autonòmia fòrça importanta (libertat religiosa, justícia pròpria, libertat d'educacion e sostèn militar) ai Sèrbes desirós de l'ajudar dins sa lucha còntra lei Turcs. Conjugadas ambé la represa de la region per l'armada otomana en 1694, aquelei mesuras entraïnèron l'emigracion d'aperaquí 200,000 Sèrbes, generalament originaris de Kosova, au nòrd de Danubi en Voivodina, en Eslavònia e en Krajina. En Kosova, aqueu desplaçament formèt un vuege demografic que foguèt pauc a pauc comblat per de populacions albanesas.
En 1737, Àustria declarèt tornarmai la guèrra a l'Empèri Otoman e encoratjèt una revòuta sèrba. Pasmens, mau preparadas, lei tropas austrianas foguèron batudas a la guèrra s'acabèt per una victòria turca en 1739. Viena deguèt abandonar Oltènia (sud-oèst de Romania) e Belgrad (conquistat en 1718). La repression de l'insureccion sèrba entraïnèt una emigracion novèla de populacions sèrbas vèrs lo nòrd, principalament en Eslavònia.
Secada
Suls ecosistèmas
De solucions tecnicas (dessalinizacion d'aiga de mar) existisson tanben, mas son costosas e an a vegada una fòrta emprenta ecologica. Los grands programas d'irrigacion sovent provoquèt en aval de consequéncias desastrosas (pollucion e baissa del nivèl de la mar d'Aral, per exemple).
Serbia
Lei guèrras austro-otomanas
A l'eissida d'aquelei conflictes, lei Sèrbes èran partejats entre Àustria e l'Empèri Otoman. Au nòrd, avián una autonòmia importanta mai lei païsans passèron pauc a pauc sota l'autoritat dei grands proprietaris terrencs d'origina ongresa. Lo rèsta de la populacion formèt de comunautats urbanas, subretot dins lei vilas importantas d'Ongria, ò jonhèt lo dispositiu militar dei marchas militaras de la frontiera meridionala de l'Empèri Austrian. Au sud, formavan de comunautats ruralas relativament liuras car lo poder dei foncionaris musulmans èra generalament limitat ai vilas. Pasmens, a la fin dau sègle XVIII, de tensions vivas apareguèron en causa de l'installacion a Belgrad d'una importanta garnison de janissaris que pilhèron regularament la region per s'avitalhar.
Leis insureccions sèrbas e l'accession a l'autonòmia
Au sègle XIX, la preséncia dei janissaris en Belgrad e la difusion deis idèas revolucionàrias au sen de la populacion sèrba entraïnèron doas insureccions que permetèron au país d'obtenir una autonòmia fòrça avançada, preludi a l'independéncia.
Secada
Prospectiva
vinheta|L'ONU estima qu'en 2025, 25 païses africans deurián patir d'ariditat : cartestiá d'aiga o estrès idric
Serbia
Leis insureccions sèrbas e l'accession a l'autonòmia
A partir de 1825, Russia tornèt s'implicar dins lei Balcans. En 1829, lo Tractat d'Andrinòple — que marca la fin de la Guèrra Russo-otomana de 1828-1829 — donèt un estatut d'autonòmia vertadiera a Serbia. Obrenovic foguèt ansin reconegut « prince ereditari dei Sèrbes » en 1830 sota la senhoriá dau sultan otoman.
Lo Principat de Serbia e l'independéncia
Milos Obrenovic s'inspirèt dau modèl otoman per dirigir Serbia. En 1838, adoptèt una constitucion inspirada per la Russia tsarista que fisèt la direccion dau principat au prince e a un conseu de captaus. Pasmens, aquò entraïnèt la formacion d'una oposicion fòrta e Obrenovic deguèt s'exilar en 1839. Son fiu Miquèu Obrenovic li succediguèt fins a son reversament en 1842.
Burbach (Bas Ren)
Burbach  en alemanic (Burbach en francés) es una comuna francesa del departament del Bas Ren e de la region del Grand Èst.
Istòria
Abandonats per los sieus abitants l'an 1527, Burbach e la siá annèxa Willer #èsser repeuplés l'an 1559, pels refugiats calvinistes venguts de Normandie e de Lorraine. Al cors del XVIIIe sègle, lo pòble, #qu'aperteniá alavetz als comtes de Nassau-Sarrewerden, a jogat un papièr de primièr plànol en l'istòria. #Arribar de còps meteis que la municipalitat #decidir de voler formar una republica independenta. En 1722, lo cònsol, Jean Marques, #èsser amb Dominique Striebel de Weyer lo un dels meneurs de la rebellion de las paysans. Abraham Bläss, Soldat de la Revolucion e futur fiscal de la municipalitat, #èsser lo primièr a i cantar la Marseillaise. Lo 24 d'octòbre de 1792, dels joves de Burbach se #retre amb aqueles de Schopperten e de Keskastel a Neusaawerden per bastionner Ebel, lo darrièr bailli dels princes de Nassau-Weilbourg, e o forçar a fugir a Alemanha ! Burbach #Èsser la primièra municipalitat del comtat a demandar lo sieu rattachement a la França revolucionària. Lo tilleul al centre del vilatge #ocupar un luòc fòrça important en la vida communale doncas que los òmes s'i amassava a l'entorn per prene las decisions los mai importants. A la prima, en lo moment de la nuèch de las mascas, servissiá egalament de ponch de regroupement a las carretes de fumiers desplaçadas pas las garnements del pòble.
Serbia
Lo Principat de Serbia e l'independéncia
Una assemblada elegiguèt Alexandre Karadordevic, fiu de Karadorde, per lo remplaçar. Pasmens, de conflictes apareguèron rapidament entre lo conseu, qu'aviá la màger part dau poder, e lo prince. Lo regime deguèt faciar la montada d'una oposicion liberala a partir de 1848. En 1858, sostengut per lei liberaus, Milos Obrenovic capitèt de tornar prendre lo poder. Lo gardèt fins a sa mòrt en 1860 avans d'èsser tornarmai remplaçat per Miquèu. Aqueu darrier modernizèt lei fòrças armadas sèrbas e obtenguèt lo retirament dei garnisons otomanas de Serbia en 1867.
L'agitacion politica contunièt ambé l'assassinat dau prince per lei Karadordevic en 1868. Pasmens, l'intervencion de l'armada restabliguèt rapidament leis Obrenovic. Un nebòt de Miquèu, Milan Obrenovic, foguèt proclamat prince per lei militars e Jovan Ristic, cap dei liberaus, venguèt cap d'una regéncia.
Burbach (Bas Ren)
Istòria
Malgrat periòdes #negres e de las violéncias suscitadas per la preséncia de divèrsas religions, las desparièras confessions #provar de cohabitar plàcidament. En 1850, se dénombrait a Burbach : 294 luthériens, 199 reformats, 11 catòlicos e 11 israélites.
Serbia
Lo Principat de Serbia e l'independéncia
En 1876, una insureccion eslava acomencèt en Bòsnia. Lei Sèrbes decidèron de la sostenir militarament mai sei tropas foguèron batudas per lei Turcs. Pasmens, una intervencion dirècta de Russia permetèt de vencre l'Empèri Otoman en 1877. Reünit per reglar la situacion, lo Congrès de Berlin permetèt a Serbia, sostenguda per Àustria-Ongria, d'èsser reconeguda coma estat independent e d'aumentar son territòri en direccion dau sud. Pasmens, en parallèl, Viena ocupèt Bòsnia e Ercegovina blocant ansin tota futura expansion sèrba vèrs l'oèst.
La fin de la dinastia Obrenovic
En 1882, Serbia venguèt un reiaume. La vida politica dei premiereis annadas après l'independéncia foguèt marcada per l'oposicion entre Milan Obrenovic e lo partit païsan russofil de Nikola Pasic. En 1883, aqueu darrier sostenguèt una insureccion que foguèt reprimida per l'armada. Condamnat a mòrt, Pasic deguèt s'exilar Enterin, l'unificacion de Bulgaria entraïnèt una guèrra causada per de demandas de compensacion territòriala sèrba. Pasmens, lei Sèrbes foguèron batuts a Slivnitsa e una menaça d'intervencion dirècta d'Àustria-Ongria foguèt necessàrias per obtenir lo retirament dei tropas bulgaras dau territòri sèrbe. Afeblit, lo rèi deguèt acceptar la promulgacion d'una constitucion parlamentària en 1888 puei, finalament, abdicar en 1889 en favor de son fiu Alexandre I.