cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Malietoa
Lista dels Malietoa
2. Malietoa Uilamatutu - conegut tanben coma Malietoa Faiga o Malietoa Faisautele. Amb o abans sos fraires Leupolusavea e Ganasavea
4. Malietoa Sona'ilepule
5. Malietoa Seali'itele
6. Malietoa Uilematutu
7. Malietoa Fetoloa'i
8. Malietoa 'Ula - conegut tanben coma Malietoa Vaetui o Malietoa Valaletimu.
9. Malietoa Lepalealai
10. Malietoa Uitualagi.
11. Malietoa La'auli - conegut tanben coma Malietoa La'ailepouliuli.
12. Malietoa Fuaoleto'elau.
13. Malietoa Falefatu.
14. Malietoa Taulapapa.
15. Malietoa Taia'opo - filha del Malietoa Taulapapa. La sola femna malietoa.
16. Malietoa Tuila'epa.
17. Malietoa To'oa Tuila'epa.
18. Malietoa 'Ae'o'ainu'u.
19. Malietoa Laulauafolasa
La Vit
La Vit o Labit, o La Vit/Labit de Lomanha (Lavit en francés) es una comuna gascona de Lomanha, situada dens lo departament de Tarn e Garona e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Malietoa
Lista dels Malietoa
21. Malietoa Fitisemanu I
22. Malietoa Vai'inupo
La Vit
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Malietoa
Lista dels Malietoa
23. Malietoa Natuitasina
24. Malietoa Moli
La Vit
Toponimia
Las fòrmas ancianas son nombrosas e contradictòrias : (familha) de Vita, au sègle XIII, ad caminum de La Vic, en 1282, Petrus de Bico, en 1285, Petrus de Bic, en 1296, P. Dastrueras de Lavit, en 1300, Bastida de la Vic, en 1301, Bastida de Vite, en 1321, castel de la Vit, en 1331, ville de Lavit, en 1333, hospitale de Vite, en 1343, de Viteriis, en 1345, intus castrum de Vite Leomannie, en 1378, rector de Vito, en 1382, loci de Vite in Leomania, en 1446, deudit loc de Lavit... lo dit de Lavit, en 1468, La Vit de Lomaigne, en 1478, la Vit de Leomaigne, en 1515, villa de Lavit de Lomanha, en 1575, Sanctus Jacobus de Vite Leomaniae, en 1645, La Vic de Lomagna, en 1650, 1653, 1663, La Vict, en 1667, Lavit, en 1761, Lavit de Lomagne (Cassini). La prononciacion es [la'bit].
Ua interpretacion possibla es vitem, sinonime de vinea en latin, « vinha ». Mès las prumèras atestacions mençonan pas la vit. Lo mot latin vicus, en latin « vilatge sense estatut », pareish tanlèu 1282. Mès lo mot es masculin e, de mèi d'epòca romana e La Vit se fondè pus tard. Benlèu vic se crosè damb lo nom de la familha de Vita. Ernèst Negre prepausa un derivat de *habitum (deu vèrbe habitare), que, damb los derivats de *habita, es anterior a la fòrma sufixada (a)vitarèla, « aubèrga peus viatjaires ». Sembla dificil de causir ua grafia en -v- o en -b-, mès las atestacions son màgerment en -v-.
En tot cas, lo complement de Lomanha se justifica per d'atestacions deu sègle XV (las pancartas a l'entrada de la vila donan la fòrma non oficiala Lavit de Lomagne).
Malietoa
Lista dels Malietoa
25. Malietoa Talavou Tonumaipe'a
27. Malietoa Tanumafili I
28. Malietoa Tanumafili II (1913–2007).
Nestièr
Nestièr (Nestier en francés) qu'ei ua comuna gascona de Comenge situada en departament deths Hauts Pirenèus e era region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.
Geografia
Autes vilatges o quartièrs : Eth Cap dera Vièla, eth Mont Arés. vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
Era prononciacion qu'ei [nés'tièrr] (grafia fonetica deths autors). Eras fòrmas ancianas que son : Raimundus de Nestier en 1140-1141, De Nestierio, en latin, en 1387, Nestier (mapa de Cassini, ara fin deth sègle XVIII).
Segon Dauzat e Rostaing, Nestièr que vien d'un idronime preceltic pirenenc nèsta, dab eth sufixe -arium. Segon Negre e R. Aymard, eth sens de Nestièr qu'es « es sus Nèsta, es de Nèsta ».
Saint-Julien-sur-Reyssouze
Saint-Julien-sur-Reyssouze en arpitan ( Saint-Julien-sur-Reyssouze en francés) es una comuna francesa situada dins la region de Ròse-Alps e lo departament d'Ain.
Autechaux-Roide
Autechaux-Roide es una comuna francesa, situada dins lo departament de Dobs e la region de la Franca Comtat.
Saint-Julien-sur-Reyssouze
Geografia
Sant-Julien-sus-Reyssouze fa partida de la Bressa.
Autechaux-Roide
Geografia
Las municipalitats limitrophes de Autechaux-Roide son Pont-de-Roide, Écurcey, Blamont e Pierrefontaine-lès-Blamont.
Saint-Julien-sur-Reyssouze
Geografia
Saint-Julien-sur-Reyssouze fait partie de la Bresse.
Eth shivau des Nebots
Eth shivau siguec estreat eth dia 8 de junhsèga de 2017. Ei l'òbra der escultor e joier de Tarragona Joan Serramià e ei bastit damb fibra de veire. Era sua estructura hè 4,5 mètres dera tèrra as aurelhes, 5,5 mètres dera coa ath morre e 1,8 d'amplada, çò que lo convertís en eth shivau mès gròs de Catalonha. Era figura deth shivau ja ei documentada en eth sègle XIV laguens eth bestiari festiu deth Camp de Tarragona. Era morfologia deth shivau s'a inspirat en eth dera poblacion valona d'Ath qu'actue cada an ara hestivitat dera Ducasse, hèsta que ja se celebraue ara Edat Mejana.
Autechaux-Roide
Geografia
Les communes limitrophes d'Autechaux-Roide sont Pont-de-Roide, Écurcey, Blamont et Pierrefontaine-lès-Blamont.
Saint-Julien-sur-Reyssouze
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Eth shivau des Nebots
Eth shivau s'inspire ena istòria des frairs Nebot, militars austriacistes hilhs dera vila. Ei per açò qu'eth shivau, ath delà der escut de Riudoms, pòrta ath còth er escut que i a ara façada dera casa natau des Nebots, coneishuda aué coma Cau Gallissà, e tanben ua agla bicèfala (simbèu austriacista) ara morrera.
Autechaux-Roide
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
thumb|left|Blason : Partit de caras e d'aur, a la ròda dentée d'uèch pèças del un en l'autre enquadernant sul tot
thumb|left|Blason : Parti de gueules et d'or, à la roue dentée de huit pièces de l'un dans l'autre brochant sur le tout
Nulh
Nulh (Neuilh en francés) qu'ei ua comuna d'Occitània, en Gasconha e Bigòrra. Qu'ei administrada peth departament deths Hauts Pirenèus dera region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
Era prononciacion qu'ei [nuly] (grafia fonetica deths autors). Eras fòrmas ancianas que son : Al Casterar de Nulh ath sègle XII o XIII, De Nulh en 1313, 1326 e 1384, De Nuillo, en latin, en 1342, Nulh en 1429, Nulh en 1760, Neuilh (mapa de Cassini, ara fin deth sègle XVIII).
Segon Dauzat, Nulh que vien benlhèu deth gallic novio ialo, « clarèra navèra », donc vilatge navèth, segon Delamarre,. Segon R. Aymard, eth nom qu'ei escur.
Miquèu Grosclaude, [pr'amor de era soa he en l'inexisténcia deth celtic dens era Gasconha prigonda], qu'arrefusa era proposicion de Dauzat. Que prepausa *nuculum, inatestat, « petit noguèr », ath sens de « nogareda ». Segon eth, nucula, « petita notz », qu'ei atestat dens Plini e eth mot nux/nucem, « notz » qu'ei atestat tanben ath sens de « noguèr » dens Plini, Titus Livi e Virgili. Complicat e dobtós...
Châtelaudren
Le Chastèu en galò; Kastellaodren en breton ( Châtelaudren en francés) es una comuna bretona, situada dins lo departament de las Còstas d'Arvòr e la region de Bretanha.
Istòria
Châtelaudren Es la capitala istorica del Goëlo. La fondacion de la fortalesa remonta al e fòrça rapidament un prieuré e una vila nasquèron a l'abric del castèl. La siá situacion a la encreuament de vias importantas de circulacion aital coma la siá posicion privilegiada sul riu « lo Leff » favoriguèron lo sieu desvolopament. S'enriquís e ven aital una vila de comèrci e de artisanat, dotada d'importantas fièras.
La decision d'implantar la filiala del Pichon Écho de la mòda a Châtelaudren i aguèt motivat per de multiplas rasons. Entre elas, la hantise d'una nòva guèrra amb l'Alemanha impausa de s'aluenhar d'una eventuala linha de tèsta e de partir naturalament cap a l'oèst de la França.
Châtelaudren est la capitale historique du Goëlo. La fondation de la forteresse remonte au et très vite un prieuré et une ville vont naître à l’abri du château. Sa situation au croisement de voies importantes de circulation ainsi que sa position privilégiée sur la rivière « le Leff » vont favoriser son développement. Elle s'enrichit et devient ainsi une cité de commerce et d’artisanat, dotée d’importantes foires.
Avosnes
Avosnes es una comuna francesa, situada dins lo departament de Còsta d'Aur e la region de Borgonha.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Camp de Tarragona
[[File:Àmbits_de_Catalunya_Abril_2016.png|thumb|200px|
]] Eth Camp de Tarragona (tanben nomentat eth Camp) ei un des ueit encastres foncionaus territoriaus definidi en Plan territoriau generau de Catalonha. Ei constituït pes comarques deth Naut Camp, Baish Camp, Baish Penedés, Conca de Barberà, Priorat e Tarragonés. Er encastre foncionau territoriau non se correspon exactaments damb era region istorica deth Camp de Tarragona, era quau solament includís es comarques deth Naut Camp, eth Baish Camp e eth Tarragonís. Era denominacion de Camp de Tarragona ei ua pervivència deth latin territorium tarraconensis qu'ena epòca romana designaue eth territòri jos influéncia dirècta de Tàrraco e non de cap aute civitates.
Region istorica
Ei ua des comarques mès plan delimitades de Catalonha, en tot compréner era comarca coma factor geologic, orogràfic e idrografic. Era region naturau e istorica compren çò qu'actuauments son es comarques deth Tarragonís, Naut Camp e Baish Camp. Aguesta region ei planera, virada pes montanhes dera Sarrada Prelitorau e era mar Mediterranèa, eth contacte damb eth Penedès, era Conca de Barberà, eth Priorat e es Tèrres der Ebre. Era plana deth Camp s'òbri liure, de cara ara mar. Eth Camp de Tarragona ei documentat dempús der an 1315. Era poblacion sobri es quaus s'articule, ath torn de Tarragona, Reus e Vals, ei de 482.000 abitants. Es arrius principaus son eth Francolí e eth Gaià.
Montossèr
Montossèr (Montoussé en francés) qu'ei ua comuna d'Occitània, en Gasconha e Comenge, situada en departament deths Hauts Pirenèus dera region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Geografia
Autes vilatges o quartièrs : Nolhan, Marmota.
Toponimia
Era prononciacion qu'ei [mountou'sè] (grafia fonetica deths autors). Eras fòrmas ancianas que son : de Monte Urserio, en latin, en 1313 e 1387, Montoussé (mapa de Cassini, ara fin deth sègle XVIII).
Segon Dauzat, Montossèr qu'ei format deth latin mons, « mont », ursus, « ors », dab eth sufixe -arium. Segon Negre, qui tira era soa explicacion deth diccionari Palay, Montossèr que vien deth gascon mountoussè, « hòrt montuós »; mes Palay qu'inventè eth adjectiu entà explicar eth toponime.
Coigneux
Cognu (Sonme) en picard (Coigneux en francés) es una comuna francesa, situada dins lo departament de Somme e la region de Picardia.
Geografia
çò Authie Pren uèi la siá font a Coigneux al luòc-ditz la "Fontaine del Rossignol". Aquela font primària es çò de mès sovent tarie a causa, sustot, d'una deducció d'aiga excessiva en la cobrís phréatique. Lo Authie es urosament alimentée en aval a Couin per d'unas autras fonts secondaires. L'aiga sourd a travèrs d'un pichon muret condicionat d'ont tres badinas alimentent un pichon cors d'aiga #que pren lo nom de Authie, #lo que se tira en la Manja après un périple de 103 km.
L’Authie prend aujourd'hui sa source à Coigneux au lieu-dit la "Fontaine du Rossignol". Cette source primaire est le plus souvent tarie à cause, notamment, d’un prélèvement d’eau excessif dans la nappe phréatique. L’Authie est heureusement alimentée en aval à Couin par d'autres sources secondaires. L'eau sourd à travers un petit muret aménagé d'où trois rigoles alimentent un petit cours d'eau qui prend le nom d'Authie, lequel se jette dans la Manche après un périple de 103 km.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Nòtas
<references group=N/>
Lisac
Lisac (Lizac en francés) es una comuna carcinòla situada dins lo departament de Tarn e Garona e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
Las fòrmas ancianas son Lizag, en 1085-1115, villa de Liciaco, en latin, en 1091-1092, Lizago, en 1090-1093, sancti Stephani de Liciaco, en latin, en 1096, Lizag, en 1109-1110 e en 1126, de Liciaco, en latin, en 1130, Lizac, en 1130 e en 1200, Lisiaco, en latin, en 1202 e 1212, Sancti Stephani de Lizaco, en latin, en 1240, Lizaco, Lhisaco, en latin, en 1268, Lizacum, en latin, en 1270, mansis de Lisaco, en latin, en 1271, capellania de Lhisaco, en latin, en 1326 e cap a 1400, Lizac, en 1526, Sanctus Martialis de Lizaco, aliter de Liciaco, en latin, en 1580, Sancti Martialis de Lizaco, en latin, en 1640. Lo nom de Lisac deuriá venir d'un nom latin d'òme *Lisius, pas atestat, ambe'l sufixe gallés -āco(n) (segon Dauzat, Negre, puèi Burgan e Lafon), , o d'un nom gallés d'òme Lētios, segon Delamarre (Letius, « lo gris » atestat). Cossí que siá, Lisac èra probablament una anciana granda propietat antica qu'aviá per mèstre *Lisius o Lētios.
Sancti Stephani es lo nom d'una anciana glèisa de Sent Estève o Sent Estèfe, dispareguda. Sancti Martialis representa la glèisa pus recenta e la glèisa actuala, de Sent Marçal. Las fòrmas Lizag, ambe finala sonòra, representan una anciana prononciacion : L... -āco(n) > Lisago (sonorizacion de la sorda [-k-] en posicion intervocalica) > Lisag (amudiment de la finala atòna) > Lisac (ensordiment de las finalas consonanticas sonòras). La finala -g pòt demorar qualque temps dins l'escriptura après son ensordiment efectiu.
Segon una etimologia populara, lo nom vendriá de la lisa (lòsa) : la comuna es en partida dins una ribièra fertila e lo borg i es.
Lòna de Venècia
La Lòna de Venècia (en venèt: Laguna Veneta e en italian: Laguna di Venezia) es una lòna d'aiga salada situada dins la region de Venèt en Itàlia. Es formada pel tancament d'una baia subre la còsta de la Mar Adriatica, ont se tròba la vila de Venècia.
Ancerville (Mosèla)
Ancerville  es una comuna francesa administrada per lo departament de Mosèla de la region de Lorena.
Lòna de Venècia
La lòna se formèt fa  set mila ans après que la regression marina, consequéncia de la darrièra glaciacion, aguèsse inondada la plana de l'Adriatica. Lo depaus de sediments dels rius compensèt l'enfonsament de la plana costièra e lo riu Pò tend a tancar las entradas de la marèa amb formacion de tombols.
Ancerville (Mosèla)
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Lòna de Venècia
La lòna es limitada pel riu Sile al nòrd e pel riu Brenta al sud amb una superfícia de 550 km². Aperaquí 8% de la superfícia es constituïda de tèrra ferma e inclutz la zona ocupada per la ciutat de Venècia e d'autras illas. 11% de la superfícia es cobèrta de contunh per d'aiga dobèrta nomenada canal. Aquesta lòna es lo palun pus important del bacin mediterranèu.
Ancerville (Mosèla)
Istòria
En 715, Hervey, pòrti de Mètz, i aguèt aucit davant Ancerville prosseguint los vandales. Possedissiá una fortalesa ; a sostengut de divèrses bancs a e. Fief Del évêché en la châtellenie de Rémilly, amb castèl fòrt, en possession de las Baudoche (mèstres échevins de la Republica messine dintratz 1340 e 1549), de las Gournay, de las Raigecourt, e de las Poline.
En 715, Hervey, duc de Metz, fut tué devant Ancerville en poursuivant les vandales. Possédait une forteresse ; a soutenu plusieurs sièges aux et. Fief de l’évêché dans la châtellenie de Rémilly, avec château fort, en possession des Baudoche (maîtres échevins de la République messine entre 1340 et 1549), des Gournay, des Raigecourt, et des Poline.
Montgalhard (Hauts Pirenèus)
Montgalhard (Montgaillard en francés) qu'ei ua comuna gascona de Bigòrra situada en departament deths Hauts Pirenèus dera region administrativa d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.
Toponimia
Era prononciacion qu'ei [mounga'lyar] (grafia fonetica deths autors). Eras fòrmas ancianas que son : de Monte Gailhardo, en latin, en 1285, Mongailhard en 1285, de Monte Galhardo, en latin, en 1300, 1313, 1379, Mongalhart en 1344 e 1384, Mont Galhart, Montgalhart en 1429, Mongaillard (mapa de Cassini, ara fin deth sègle XVIII).
Segon Miquèu Grosclaude, eth nom qu'ei format deu gascon mont e galhard, « hòrt, solide, valent ». Eth nom que vanta era valor militara deth castèth.
Campionat de França de fotbòl 1934-1935
Lo Campionat de França de fotbòl de 1934-1935 foguèt la tresena edicion dau Campionat de França de fotbòl professionau. Opausèt 16 equipas e lo venceire foguèt lo FC Sochaux.
Illtal
Illtal es, dempuèi lo 1èr de genièr de 2016, una comuna novèla francesa situada dins lo departament del Haut Ren, en region Grand Èst. Es eissida del regropament de las tres ancianas comunas de Grentzingen, Henflingen e Oberdorf.
Lido de Venècia
thumb|250px|Lo terminal dels vaporetti, vist dempuèi la Lòna. Lo Lido de Venècia es un fin cordon litoral que s’espandís sus una dotzena de quilomètres entre la lòna de Venècia e la mar Adriatica dins la region de Venèt en Itàlia del nòrd.
Geografia
Lo Lido s’espandís entre lo pòrt de San Nicolò e le pòrt de Malamocco, ligada a la ciutat de Venècia e la tèrra fèrma per de ligams fluvials ferry-boat e vaporetti. Es una de las raras illas de la laguna que de carrièras carretalas son presentas. right|200px
Istòria, art e cultura
thumb|left|Aficha de [[Vittorio Grassi (v. 1920).]] L’illa es caracterizada per de construccions del sègle XVIII, coma los « murazzi », òbras de defensa de la laguna contra la mer, que s’espandís garreben fins a l’esplanada del Casino e del Palais del Cinèma, bastits dins los ans 1930, e lo site que la Bienala de Venècia organiza, entre autres d'eveniments culturals, lo concors internacional d’art cinematografic de Venècia.
Dins le centre de l’illa, l’arquitectura s’enrequit d’edificis d'estil « liberty » e de zonas de verdas coma lo Granviale, la carrièra larga e bordada d'arbres qui travèrsa l’illa perpendicularament e que possedís d'edificis e ostals del sègle XIX.
De l’esplanada, dempuèi lo monuments als mòrts de la Primièra Guèrra mondiala, la Ribièra San Nicolò es una longa passejada lo long la laguna e mena fins a San Nicolò, que se trapa la mai granda fortificacion de l’illa e la glèisa bastida nòvament al sègle XVII. Es aquí que lo Dijòus de l'Ascension se celèbre la « fèsta de la Sensa » (maridatge de la mar).
Se l'autre costat de la Glèisa, le cementèri israelita de 1389, restaurat, se visita. Sus la partida oposada, una autra larga passejada lontja la mar sus tota la longor de l’illa.
La plaja
La plaja del Lido qu'es renomada per las montilhas naturalas d'arena fina e daurada, e per l'aiga clara e calma, es aparada per las doas levadas de San Nicolò al nòrd e d’Alberoni al sud, e d'autras levadas intermediàrias perpendicularas al cordon litoral.
Lo pòrt
Al sud se trapa lo pòrt de Malamocco, via d’accès de las naus grossas e petrolièrs cap a pòrt de Marghera e Mestre (Venècia).
Esports
A Città Giardino son presents un estadi de rugbi e una patinadoira (concors internacionals) e a Alberoni i a un grand terren de gòlf. A Ca’Bianca se trapa una piscina olimpica. En mai, coma dins las autras localitats de la laguna son presentas de societats de navigacion per practica la rama, lo canoè. Son tanben praticticadas la pèsca esportiva e le sotada.
Ligams extèrnes
45.38611°N, 12.35°W
Authon-du-Perche
Authon-du-Perche es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Eure e Loir e la region dau Centre.
Geografia
Authon-De detlo-Portamantèl a situat a l'amassada del Maine, de la Beauce e del Portamantèl.
Lo bourg principal se situa a la reünion d'un tuc, en culminant a 247 mètres, a la reünion de vallées, fonts de divèrses rius :
Lo bourg se dividís en doas parts principalas : la cœur istoric de la, antany environat de fossés, bastit de manièra concentrique suls flancs del tuc, e las estendudas progressiuas dempuèi 1885.
Lo masatge caseriu de Sant-Lubin-de detlas-cinc-fonts es una anciana comuna ligada a Authon en 1836. Lo caseriu a bastit en replans sul flanc nòrd-oèst d'un tuc surplombant la vallée de la Rhone.
Lo autoroute A11, dobèrta en 1975, passa al nòrd del pòble, talha lo territòri de la municipalitat en dos.
Authon-du-Perche est situé à la rencontre du Maine, de la Beauce et du Perche.
Le bourg principal se situe au sommet d'une colline, culminant à 247 mètres, à la réunion de vallées, sources de plusieurs rivières :
Le bourg se divise en deux parties principales : le cœur historique des, autrefois entouré de fossés, construit de manière concentrique sur les flancs de la colline, et les extensions progressives depuis 1885.
L'autoroute A11, ouverte en 1975, passe au nord du village, coupe le territoire de la commune en deux.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
La forma latina del nom de Authon, Augustinium, pòt daissar pensar #que i i aviá antany un temple dédié a l'emperaire Auguste situat sus aquel tuc fortificat (dunum).
Mai tard, la vila #èsser la una de las cinc baroniás del Portamantèl-Gouet. Ela dépendait de la généralité de Orléans, de l'eleccion de Châteaudun e de la archidiaconé del Dunois. Lo sieu territòri i aviá regit per las costums del Grand Portamantèl, de Chartres e de Orléans.
La fabricacion de las étamines i #èsser importanta coma Nogent-lo-Rotrou. Se pòt encara trobar la longitud de la Rhône, la localizacion dels molins #que las albes ne porgián la fòrça motrice pel tissage e lo tractament de las teles.
La vila #comptar de nombrós protestants del temps de la reforma. Aqueles s'amassavan aicí dins un grand ostal sul luòc #qu'aperteniá a la familha de Robethon. En 1558, François de Robethon èra notaire reial. Mai tard, Bertrand de Robethon, #èsser mètge del rei Henri III. Lo un de los sieus fils, Jacques, #venir lo conselhièr e lo mètge de la reina Marguerite de Valís.
Una inscripcion latina es presenta sul fronton de la pòrta d'aquel sojorn, tradusida : "Coma la ròsa entre las espinas - Coma lo just entre los impies - L'òme valent, del temps que sofrís, venç" ; es una allégorie a la lucha #que #esperrecar catolicas e protestants pendent de nombroses ans e #que i n'aguèt a sofrir particularament aquela familha.
En 1836, la municipalitat de Sant-Lubin-de detlas-Cinc-Fonts i aguèt ligat a Authon. Es dins aquel vilatge #que i aguèt assassinat l'an 1604 per catòlicos lo sieur de Beauregard.
Authon-De detlo-Portamantèl, a la cœur d'una region rurala, s'es vist longtemps vestida del sobriquet La Gueuse, coma ne ''Authon la gueuse".
La forme latine du nom d'Authon, Augustinium, peut laisser penser qu'il y avait autrefois un temple dédié à l'empereur Auguste situé sur cette colline fortifiée (dunum).
Plus tard, la ville fut l'une des cinq baronies du Perche-Gouet. Elle dépendait de la généralité d'Orléans, de l'élection de Châteaudun et de l'archidiaconé du Dunois. Son territoire était régi par les coutumes du Grand Perche, de Chartres et d'Orléans.
La fabrication des étamines y fut importante comme à Nogent-le-Rotrou. On peut encore retrouver le long de la Rhône, l'emplacement des moulins dont les aubes fournissaient la force motrice pour le tissage et le traitement des étoffes.
La ville compta de nombreux protestants du temps de la réforme. Ceux ci se réunissaient dans une grande maison sur la place qui appartenait à la famille de Robethon. En 1558, François de Robethon était notaire royal. Plus tard, Bertrand de Robethon, fut médecin du roi Henri III. L'un de ses fils, Jacques, devint le conseiller et le médecin de la reine Marguerite de Valois.
Une inscription latine est présente sur le fronton de la porte de cette demeure, traduite : "Comme la rose entre les épines - Comme le juste parmi les impies - L'homme courageux, alors qu'il souffre, vainc" ; c'est une allégorie à la lutte qui déchira catholiques et protestants durant de nombreuses années et dont eut a souffrir particulièrement cette famille.
En 1632, c'est le pasteur d'Authon qui procéda à l'inhumation de Sully.
Authon-du-Perche, au cœur d'une région rurale, s'est vue longtemps affublée du sobriquet La Gueuse, comme dans ''Authon la gueuse".
Lòse
Lòse (Loze en francés) es una comuna carcinòla situada dins lo departament de Tarn e Garona e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Liga de Peloponès
La Liga de Peloponès èra una aliança de l'Antiquitat grèga entre lei ciutats de Peloponès entre lei sègles VI e IV avC, especialament durant la Guèrra de Peloponès. Èra principalament dominada per la poissança d'Esparta.
Coisy
Coésy (Sonme) en picard (Coisy en francés) es una comuna francesa, situada dins lo departament de Somme e la region de Picardia.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Nòtas
<references group=N/>
Olimpic Alès
L'Olimpic d'Alès es un club de fotbòl basat a Alès que foguèt fondat en 1923. Foguèt professionau de 1932 a 1961, de 1977 a 1980 e de 1982 a 1996. Participèt a la creacion dau Campionat de França professionau e foguèt campion de Division 2 en 1957 e segond en 1937 e 1947.
Tèc
Tectona grandis
Lo tèc es un arbre tropical de la familha de las Verbenaceae segon la classificacion classica, d'aquela de las Lamiaceae segon la classificacion filogenetica. Son nom ven del malaialam. N'existisson tres espècias distintas.
Lo tèc dona una fusta preciosa e imputrescibla recomanda per la fabricacion dels emponts de naus, de mòbles de jardin. L'espècai mai comuna, Tectona grandis (Tèc d'indochina) es originari d'Índia, de Malàisia, del Laos e de Tailàndia. Venguda espontanèa dins tota l'Asia, es ara cultivada dins totas las zonas tropicalas e subtropicalas. Una autra espècia, lo tèc dahat (Tectona hamiltoniana) es endemic en Birmania; es considerat coma lo melhor, e fòrça menaçat. Una tresena espècia, Tectona philippinensis, endemica de las Filipinas es tanen menaçada.
Biologia
Demanda 1,20 m a 3,00 m de pluèja per an (veire mai) amb una alternança marcada de sasons umidas e de sasons secas. De temperaturas minimalas de 15 °C per las maximalas a l'entorn de 41 °C e un maxim de 1 000 mètres d'altitud. Los sites accidentats li convienon pla al mens se lo terren es pla drenat amb d'alluvions prigond e dins un mitan semblant a son mitan natural; presenta de fòrça bons resultats en cultura industriala. Las primièras plantacions son censadas al sègle VII en Indonesia ont semblan s'impausar a partir del sègle XIV. A partir del sègle XVII, las plantacions se multiplican amb succès en Asia. Al començament del sègle XX, de granas d'Índia e de Birmania traversan los oceans per las plantacions d'Africa e d'America tropicalas.
Descripcion
esquèrra|vinheta|Fusta de tèc. Los tècs son d'esséncias d'arbres de creissença lenta o rapida, segon las escasenças.
Sa camba es drecha e cilindrica e pòt aténher un diamètre de 1,5 m per una nautor de 27 a 30 m amb 10 a 20 m jos las brancas e un fulham redond podent culminar a 46 m.
Las fuèlhas del tèc son opausadas e mesuran 30 a 60 cm de long. Son largas-ellipticas e velosadas.
Florís cada an a partir de l'edat de 20 ans. Las flors son gropadas en cima, blancas, odorantas.
Lo fruch es una drupa redonda e comestibla producha en abondància. Las granas pòdon demorar en dormença pendent fòrça ans abans de germenar
La color de la fusta varia de jaune palle a bronze o burèl rogenc de venatge escur. L'albenca es blanca. Es una fusta mièja dura, que se trabalha plan. Sa massa volumica es de 600 a 800 kg⋅m-3. Las fibras son drechas e regdas de gran quichat e permeton una finicion fòrça lissa. Conten una oleoresina naturala que lo fa fòrça resistent a las agressions climaticas. es atacat ni pels insèctes ni, causa excepcionala, pels termits, levat sus l'albenca. Una caracteristica unica fa que lo tèc provòca pas de corrosion ni d'oxidacion del metal à son contacte.
Lo tèc es de classa d'emplec 4 (« en contacte amb lo sol o l'aiga doça ») segon la nòrma NF EN 335-2.
Expleitacion
drecha|vinheta|Fotografia d'un tèc Tectona grandis. a causa de la desapareisson o la proteccion de las selvas naturalas d’Asia, d'ont ven originalament lo tèc, la fusta espleitada per l'industria ven subretot de plantacions. En 2015, 6 milions d'ectaras son atal espleitats dins una « trentena de païses tropicals » : « L’Asia compta, a ela sola, 5,6 milions d’ectaras de plantacions, en Índia, en Indonesia e en Thailàndia. Las superfícias plantadas suls autres continents son mendre: 256 000 ectaras en Africa (Nigèria et Còsta d’Evòri) e 133 000 ectaras en America latina e Caribe (Brasil e Còsta Rica, subretot).
Utilizacions
vinheta|Dos cadierases de jardin de tèc. Un es brut e l'autre onchat. L'ebenistariá ama son gran quichat e fin. Sas proprietats ne fan una fusta utilizada per la construccion navala dempuèi la fin del sègle XVII. Es utilizat abitualament per la construccion de mòbles e postams subretot d'exterior, d'aparelhatges industrials, de ponts. Sas fuèlhas se pòdon utilizar per la fabricacion de bòls, plats, ombrèlas, tencha pels teissuts...
Malausa
Malausa (Malause en francés) es una comuna carcinòla, situada dins lo departament de Tarn e Garona e la region.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Institucions europèas
Las Institucions de l'Union Europèa (UE) son los organismes politics e institucions en que los Estats membres delegan una partit dels seus poders e sobeiranetat. La tòca es que de decisions e d'actes institucionals vengan d'organs de caràcter supranacional, que se vòl atal que s'aplica dins l'ensems dels estats membres, los organs de cada país abandonant atal lo seu poder pròpri.
Coma tot autre Estat l'UE dispausa d'un parlament, un poder executiu e independent, que son aparats e complementats per d'autras institucions.
Los tractats de l'Union Europèa son eles que crean las institucions e en elas se basan totas las activitats de l'UE. Actualament los tractats que definisson l'estructura institucionala son lo Tractat de Roma, que creèt la Comunautat Economica Europèa (CEE) en 1958, e lo Tractat de Maastricht de 1992.
Lo Tractat de reforma institucionala de la Union Europèa, segon la proposicion de la Presidéncia alemanda al Conselh de l'Union Europèa, se substituís a l'escas de la Constitucion Europèa.
Institucions
Dins la presa de decisions de l'Union Europèa (UE) intervenon principalament quatre institucions:
Autras institucions:
Las nòrmas e processus que las institucions devon seguir s'establisson pels tractats de l'UE, negociats pels representants al Conselh e ratificats pels parlaments de cada Estat.
Organs
Los òrgans s'ocupan de domènis especifics.
Agéncias
Existisson 23 agéncias comunautàrias cargadas de tascas especificas de tipe tecnic, cientific o de gestion dins l'encastre d'un domèni comunautari.
Aquelas agéncias èran pas previstas pels tractats europèus: caduna foguèt creada per un acte legislatiu e pas totas an lo títol d'"agéncia", mas pòdon aver lo nom d'autoritat, centre, institut, burèu o fondacion.
Cooperacion Policiària e Judiciara
Son d'organismes creats per ajudar los Estats membres a cooperar dins la luta contra lo crime internacional organizat. Aquelas agéncias desvolupan de tascas dins lo contèxte del dialòg, l'assisténcia e la cooperacion entre polícias, doanas, servicis d'immigracion e ministèris de la justícia dels Estats membres.
Parlament francés
Lo Parlament francés exercís una granda partida del poder legislatiu e pòt en partida contraròtlar l’activitat governamentala, segon la Constitucion francesa de 1958. Se compausa del Senat, la cambra nauta, que comprend 348 senadors, e de l’Assemblada Nacionala, la cambra bassa, que compta 577 deputats. Las doas cambras tenon sesilha dins de luòcs diferents: lo palais del Luxemborg pel Senat e lo palais Borbon per l’Assemblada Nacionala.
Abans 1962, lo Parlament èra lo deteneire unic de la sobeiranetat populara. Dempuèi aquela data, es en concurréncia amb lo President de la Republica, designat a l’eleccion presidenciala al sufragi universal.
Fòrça poderós jos las Tresena e Quatrena Republicas, son poder mermèt jos la Cinquena Republica. Las evolucions actualas de las institucions francesas tendon a li tornar qualques nòvas prerogativas. Pasmens, los poders creissents de las Institucions de las Unions Europèas tendon a limitar son influéncia, prèp 70 % de son activitat essent consacrada a la mesa en òbra del Drech de l'Union Europèa.
Istòria
Lo Parlament francés, coma poder legislatiu, deu pas èsser confondut amb los Parlaments del Regim Ancian qu'èran de corts de justícia avent qualques atribucions politicas.
Lo Parlament, al sens actual, apareguèt en França amb la Revolucion. Sa forma (monocamerala, bicamerala o pluricamerala), sos noms e sas atributions, definits per las diferentas constitucions, prenguèron de formas fòrça diferentas seguent los regims:
Parlament jos la Cinquena Republica
thumb|300px|Lo [[palais Borbon, sèti de l’Assemblada Nacionala]] thumb|300px|Lo [[palais del Luxemborg, sèti del Senat]] Lo Parlament es compausat de doas cambras : lo Senat que compren 348 elegits, e l’Assemblada Nacionala que compta 577 deputats.
Eleccion dels parlamentaris
Los deputats que tenon sesilha a l’Assemblada Nacionala son elegits a l'escrutinh majoritari uninominal de dos torns dins l'encastre de las circonscripcions per cinc ans
Los senators son elegits al sufragi universal indirècte pels "grands electors". Los "grands electors" son los elegits nacionals, regionals, departementals e dels delegats dels conselhs municipals. Los senators son renovelats per mitat cada tres ans.
Estatuts e imunitats
Per poder èsser parlamentari, se cal confornar a qualques condicions. Cal aver 24 ans per èsser senator, 18 pels deputats dempuèi 2011. Los comerçants en liquidacion judiciària las personas condamnadas per corrupcion venon ineligibles per un an o mai. Existís tanben d'incompatibilitats de foncion. Se pòt pas èsser parlamentari e foncionari, parlamentari e exercir de foncions de direccion dins las entrepresas nacionalas. Se pòt pas cumular lo mandat de parleamentari amb mai d’un dels mandats seguents: membre d'un conselh o d'un executiu regional, general, municipal. Lo cumul es enebit amb d'autres mandats parlamentaris, senator, deputats, deputats europèus.
L’article 26 de la Constitucion de 1958 (revisat en 1995) fixa las immunitats parlamentàrias. Existís una irresponsabilitat parlamentària sus sas opinions e son vòte dins l'encastre de son trabalh parlamentari. Gausís tanben d’una inviolabilitat relativa. Pòt èsser acusat per un crime o un delicte pas que amb l’autorizacion delu burèl de l’assemblada competenta levat flagrança o condamnacion definitiva per un tribunal.
Foncionament parlamentari
Dempuèi 1995, existís pas qu’una sesilha unica de 9 meses començant en octobre. En cas de besonh, le Primièr Ministre pòt decidir de tener de jorns e mai.
Lo President de ma republica pòt dubrir e acabar de sesilhas extraordinàrias. L’òrdre del jorn es determinat per avança, s'es demandada pels parlamentaris, sa durada pòt pas despassar 12 jorns. S'es demandada pel govèrn, cap de durada es fixada.
Cada Assemblada redigís son règlament somés al contraròtle de constitucionalitat del Conselh Constitucional.
Los grops parlamentaris an un ròtle, regropan los elegits del meteis partit o de meteissa sensibilitat. 20 deputats o 15 senators son necessaris per constituir un grop entre autre dins l'atribucion de la comissions.
Las uèit comissions permanentas de l'Assemblada Nacionala e las sièis del Senat caduna especializada dins de grands domenis estúdian los projèctes o proposicions de leis e preparan los emendaments.
Poders del Parlament
La Constitucion de 1958 mermèt fòrça los poders del Parlament. A la prerogativa abituala del poder legislatiu coma lo dich l’article 34. . Mas l'article limita fòrça lo domeni de la lei. Lo Parlament fixa las règlas suls dreches civics e las libertats publicas, lo drech de las personas, lo drech penal e de procedura penala. Legifèra sus las jurisdiccions, las magistraturas, los impòsts, la moneda, los regims electorals, de la creacion de categorias d’establiments publics, l'estatut dels foncionaris, las nacionalizacions. Mas fa que fixar los principis fondamentals per l’organizacion de la Defensa Nacionala, las collectivitats localas, l’ensenhament, lo drech de proprietat, de las obligacions e del trabalh. totes los autres domenis relèvan del reglamentari, es a dire del poder executiu (article 37). Aquela limitacion aviá per tòca d'acabar amb la paralisia parlamentària existent jos la Cinquena Republica.
Mejans d’accion del Parlament sul govèrn
Lo mejan mai conegut de contrarotlar lo govèrn es la practica de las questions parlamentàrias. Lo govèrn deu consacrar una sesilha per setmana e respondre a las questions dels representants de cada assemblada.
Dempuèi 1992, lo govèrn deu sometre al Parlament las proposicions d’actes relatius a l’Union Europèa s’an una incidéncia sus la legislacion francesa.
Per manifestat lor desacòrdis, los deputats pòdon pausar una mocion de censura. Valabla s'es signada par 10 % dels deputats cal un vòte favorable de 50 % dels membres de l’Assemblada Nacionala per que capite. En cas de vòte positiu, lo govèrn deu demissionar. Mas dempuèi 1962, l’existence d’un parti majoritaire a permis au gouvernement de s’appuyer sur une majorité solide rendant impossible le vote d’une motion de censure.
Prepausar una lei
L’initiativa de las leis aparten al Primièr ministre e als membres del Parlament. Gaireben totes los tèxtes son depausats pel Govèrn e son nomenats « projèctes de lei ». Los autres tèxtes son depausats per de deputats o de senators e se nomenan alara de « preposicions de lei ».
Examen del tèxte en comission e emendaments
Lo vòte de la lei passa per de fasas definidas precisament per la Constitucion e pels règlaments d'ambedoas assembladas. Aprèp qu'es estat depausat pel Govèrn o pel Parlament, un tèxte es examinat per una comission, que designa un raportaire encargat de detalhar las mesuras prepausadas e eventualament los emendaments a i portar, discutar en sesilha publica e votar pendent una o mai lecturas dins cada cambra.
Un tèxte pausat es pas necessàriament discutit. Se lo govèrn e lo burèl de l’assemblada auprèp que foguèt pausat decidís pas de l’inscriure en sesilha.
Lo tèxte del depart, abans l’examen en sesilha publica, pòt èsser apondut d’emendaments, es a dire de modificacions que crean, modifican o suprimisson un article del tèxte de lei.
Fin finala, l’examen del tèxte pendent de lecturas per caduna de las cambras permet sovent de melhorar lo tèxte, o en corrigissent de punts tecnics, o en prepausant de mesuras suplementàrias per viaá d’aemendaments, depausat per un parlamentari o pel Govèrn.
Vòte de la lei
Lo vòte de la lei en França repausa sul principi de l’acòrdi sus un meteis tèxte entre l’Assembla Nacionala e lo Senat. L'acòrdi se fa per la procedura de la naveta parlamentària, descricha per l’article 45 de la |Constitucion:. Aprèp lo vòte d’un tèxte per una assemblada, es transmés a l’autra assemblada. La meteissa procedura contunha: examen en commission, depaus eventual d’emendaments, examen e vòte en sesilha publica e comença la naveta parlamentària.
L’examen del tèxte dins caduna d'ambedoas assembladas constituís la primièra lectura. Se la segonda assemblada adòpta lo tèxte sens lo modificar, es a dire sens adoptar d’emendament, la procedura s’acaba: lo president de la Republica deu promulgar lo tèxte, que ven una lei tre qu'es publicat al jornal oficial. Se la segonda assemblada rebuta o modifica lo tèxte, aquel torna a la primièra assemblada. E la segonda lectura, seguís la meteissa procedura. En cas de desacòrdi entre ambedoas assembladas e se lo govèrn interven pas, la naveta parlamentària pòt durar sens fin.
Lo govèrn pòt intervenir aprèp la segonda lectura o la primièra en cas d’urgéncia en convocant una Commission mixta paritària prevista dins l'article 45 de la constitucion. Compausada de sèt deputats e de sèt senators, ensaja de metre al punt un tèxte de compromés. S'es impossible, aprèp una novèla lectura, lo darrièr mòt ven a l’Assemblada Nacionala. Solament aquel punt de la Constitucion dona la primautat a l’Assemblada Nacionala sul Senat dins lo vòte de la lei. En practica, l’Assemblada Nacionala utiliza pauc aquel poder, perque las assembladas acaban per s’acordar sus un tèxte abans la naveta. Pasmens, l’existéncia d'aquel recors dona a l’Assemblada Nacionala una fòrça de pression e assegura son ròtle preponderant dins lo vòte de la lei.
Autres poders del Parlament
L’article 89 de la Constitucion dona al Parlament de poders constituents. Cap de revision constitucionala se pòt pas far sens l’acòrdi de las doas cambras. Aprèp lo vòte en tèrmes identics per ambedoas Assembladas, l’aprobacion definitiva se pòt far de dos biais: o per una reünion del Parlament en congrès a Versalhas (Cal alara un vòte de 3/5 dels representants per que la revision constitucionala siá adoptada), o per referendum coma o prevei l’article 11 de la Constitucion.
Sus diplomacia, lo Parlament deu ratificar los decrets mai importants. E l’article 11 de la Constitucion permet de contornar lo Parlament en donant la possibilitat de sometre al referendum tot projècte de lei per autorizar la ratificacion d’un tractat avent d'incidéncias sus la Constitucion. L’article 35 dona al Parlament lo poder de declarar la guèrra. Mas los conflictes contemporanèus que França i participa son pas que des missions dins l'encastre de l’ONU o de l’OTAN e totjorn fòra del territòri nacional. Jamai las Assembladas doncas utilizèron aquela prerogativa.
Fin finala lo Parlament a qualques poders en matèria de justícia. Pòt sasir e organizar la Nauta Cort de Justícia e la Cort de Justícia de la Republica. Es tanben el que vòta las leis d’amnistia.
Tèxtes de referéncia
La Constitucion francesa de 1958 definís lo vòte de la lei dins son Titre V - Dels rapòrts entre lo govèrn e lo Parlament:
Reglaments del Parlament suls sites de l’Assemblada nacionala e del Senat.
Medalhièr Olimpic General
thumb|75 px|right| thumb|500 px|right|... thumb|250 px|left|... na [[Kim Yu-Na 20 px campiona olimpica patinatge artistic Vancouver 2010... ]] thumb|300 px|right|... na [[Sonja Henie 20 px campiona olimpica patinatge artistic Sankt Moritz 1928 Lake Placid 1932 Garmisch-Partenkirschen 1936... ]]
Garatz-aicí lo medalhièr olimpic general ( id est jòcs d'estiu e d'ivèrn mesclats...) dempuèi Atenas 1896 fins a Vancouver 2010.
Vejatz tanben
thumb|250 px|right|...
amai
Aivigas e Aibena
Aivigas e Aibena es una anciana comuna perigòrda d'Occitània, administrada pel departament de Dordonha, estacada a la comuna de Salanhac en 1965 e que fòrma emb ela la comuna de Salanhac e Aivigas.
Geografia
Aivigas (lo borg) es sus un planòl, a pauc distància de la rota Carluç-Salanhac (RD 61, RD 47, puèi RD 61). Es sus la RD 47 qu'a pas granda importància en direccion d'Aibena. Après Aivigas, la RD 47 s'engulha dins una comba estrecha, arriba a Aibena, puèi contunha cap a la RD 62 que mena a Solhac. L'aglomeracion d'Aivigas, plan mai importanta que la d'Aibena, garda una vitalitat relativa malgrat la pèrda de las foncions administrativas.
Aivigas
Se remarca que Aivigas fai partida dels noms de luòcs que començan per Ai-, que son situats a una frontièra de pòble gallés, mai que mai a l'entorn de Perigòrd, que son pas explicats o que son sols del meteis nom (Aidon, Aineça, Aimet) en mai dels Aigurandas. Idèa de « frontièra » ? En isolant l'element ai- comun a tots, i a un mot gallés que convendriá per la segonda partida : uic(o)-, -uices, « combatent(s), venceire(s) ». La fòrma femenina del nom poiriá venir d'un villa sosentendut e lo plural, encara pus eventualament, d'un collectiu. Aquelas reflexions son pas que d'ipotèsis aventuradas.
Aibena
Las fòrmas ancianas son Vicus de Haebene en 1322, puèi Eybena en 1325; Tanet e Hordé tròban pas de solucion e gausan pr'aquò un nom germanic seguit del sufixe -ing(os), mas -ingos femenizat auriá pas donat una finala -ena al sègle XIV. Dauzat suggerís l'exemple d'Eybens, que n'explica lo sufixe pel gallés -inco o pel germanic -ing.
Pr'amor de l'atestacion de 1322, Aibena fai benlèu pas partida dels noms en -Ai relevats a prepaus d'Aivigas. Pr'aquò, s'èra d'aquela familha, lo segond element poiriá èsser lo gallés penno-, « cap, extremitat », emb sonorizacion normala de -p- en posicion (venguda) intervocalica.
Colincamps
Colincamp (Sonme) en picard (Colincamps en francés) es una comuna francesa, situada dins lo departament de Somme e la region dels Nauts de França.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Ladoix-Serrigny
Ladoix-Serrigny es una comuna francesa, situada dins lo departament de Còsta d'Aur e la region de Borgonha.
Colincamps
Nòtas
<references group=N/>
Omonacionalisme
Omonacionalisme es un tèrme que descriu l'associacion favorabla entre un tipe d'ideologia nacionalista e las personas LGBTI o los sieus dreches.