cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Otto von Bismarck
Lo Kulturkampft e sei limits
Doas rasons principalas entraïnèron la decision de Bismarck de s'atacar ai catolics alemands. La premiera foguèt l'oposicion de la minoritat catolica deis estats dau sud, especialament Bavièra, au procès d'unificacion d'Alemanha. La segonda foguèt l'aliança entre catolics alemands e minoritat polonesa que representava per Bismarck un risc per l'estabilitat dau Reich. De mai, aquela aliança demeniá tanben l'eficacitat dei mesuras antipolonesas adoptadas per lo govèrn.
Tre la fondacion dau Reich, de mesuras foguèron donc adoptadas per Bismarck aliat ai liberaus — protestants — per demenir lo poder de la Glèisa Catolica. Après la lèi dau 11 de març de 1871, un organisme de contraròtle dirigit per l'Estat foguèt creat per inspectar leis escòlas confessionalas e lo 10 de decembre de 1871, una autra lèi menacèt lei predicators criticant l'Estat de penas de preson. En julhèt de 1872, lei Jesuistas foguèron expulsats. Puei, en mai de 1873, una tièra novèla de lèis permetèt a l'Estat de susvelhar e de contraròtlar la formacion e la nominacion dau clergat catolic. Entre 1874 e 1875, la màger part deis òrdres religiós foguèt expulsada e lo maridatge civiu foguèt creat per suprimir l'influéncia catolica sus lei foncions d'estat civiu. Enfin, aquel ensems legislatiu foguèt completat per de mesuras de discriminacion dins l'administracion.
Pasmens, aquelei mesuras mau capitèron d'anientar l'influéncia de la Glèisa Catolica. Au contrari, lei fidèus foguèron solidari dau clergat e una ierarquia clandestina dirigiguèt la Glèisa alemanda per defugir la repression e s'oposar ai mesuras de Bismarck. Aquò permetèt tanben la formacion d'un partit catolic que son objectiu èra la defensa dei catolics sensa distincion de classa sociala. Aqueu partit, dich Zentrum, capitèt d'unificar la màger part dei catolics alemands e venguèt rapidament una fòrça politica importanta au Parlament : 18,6% en 1871, 27,9% en 1874, 24,8% en 1877, 23,1% en 1878 e 23,2% en 1881. Au contrari, l'influéncia dei liberaus demeniguèt pauc a pauc. A la fin dau decenni 1870, Bismarck comprenguèt son error e acomencèt de considerar lo Zentrum coma un aliat possible. Fins a 1887, un procès lòng veguèt la disparicion de l'arsenau juridic anticatolic e permetèt la conclusion d'alianças de circonstància mai e mai frequenta entre Bismarck e lei catolics.
La repression dei minoritats nacionalas
La repression dei minoritats nacionalas faguèt magerament partida de la lucha acomençada per Bismarck còntra leis enemics, vertadiers o possibles, de l'Empèri alemand. Lo cas principau foguèt aqueu de la minoritat polonesa, tanben pertocada per la lucha còntra lo catolicisme. Ansin, a partir de 1885, la politica de germanizacion dei províncias polonesas foguèt accelerada e una lèi foguèt adoptada per facilitar l'expulsion d'aristocratas o de païsans polonés.
L'aliança e la rompedura ambé lei liberaus
Après un periòde malaisada durant leis annadas 1862-1866, Bismarck capitèt de devesir lei liberaus. Sei succès diplomatics de 1864-1871 e sa campanha de repression dau decenni 1860 permetèron de demenir lor influéncia. Menaçats de perdre la majoritat a l'assemblada, una partida dei liberaus acceptèt de negociar un sostèn au govèrn ambé Bismarck. Lo cancelier poguèt alora favorizar una scission dei liberaus e la formacion d'un partit liberau novèu capable de s'aliar ai partits conservadors. La lucha comuna còntra lei catolics e lo Zentrum foguèt tanben un factor d'aliança entre conservadors prussians e nacionaus liberaus. Aquela situacion permetèt a Bismarck de formar una majoritat pron establa per dirigir lo país dins leis annadas 1870. Pasmens, a partir de 1877, lei resultats electoraus dei partits liberaus acomencèron de baissar en fàcia dei partits socialistas e conservadors.
Après la demenicion de l'influéncia liberala — e dau nombre de deputats liberaus — aquela aliança venguèt mens utila per Bismarck. La rompedura se debanèt en 1879 durant lo periòde que veguèt la fin de l'intensificacion de la politica anticatolica. Lo 12 de julhèt de 1879, gràcias au sostèn d'una partida nombrosa dei deputats nacionaus liberaus, Bismarck capitèt de faire votar una lèi protecionista qu'entraïnèt la scission dei liberaus entre tres partits diferents. Lei ministres liberaus quitèron lo govèrn e lo cancelier capitèt de venir independent de la volontat dei liberaus alemands. D'efèct, per la seguida, lei partits liberaus obtenguèron generalament de resultats importants mai l'absència d'union entre elei permetèt solament l'eleccion d'un nombre feble de deputats. Au contrari, en 1887, dins lo corrent de la fin dau periòde Bismarck, lei partits conservadors obtenguèron per lo premier còp la majoritat absoluda.
Larran
Larran (Larra en francés) es una comuna gascona, en tot cas istoricament, situada dens lo departament de la Nauta Garona e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Otto von Bismarck
La lucha còntra lo socialisme
A partir de la fondacion dau Reich, lei progrès continús dei movements socialistas (3,2% en 1874, 19,7% en 1890) venguèron un pensament major de la politica intèrna de Bismarck. Dos principis majors venguèron la basa de sa politica antisocialista a partir de la fin dau decenni 1870. Lo premier foguèt lo vòte d'una legislacion de repression especifica per geinar la propaganda e l'organizacion dei socialistas. Lo segond foguèt la creacion d'otís de redistribucion sociala per luchar còntra la pauretat dei classas obrieras e i rompre l'influéncia socialista.
Dins lei dos cas, aquela politica s'acabèt per una revirada dau cancelier. D'en premier, Bismarck aguèt de dificultats per trobar una majoritat per votar sei mesuras antisocialistas : lei liberaus èran afeblits e lo Zentrum èra opausat au vòte d'un ensems legislatiu susceptible de venir egalament renfòrçar la repression anticatolica. Ansin, un premier projècte se turtèt a l'oposicion dau Reichstag e lo cancelier deguèt negociar mai d'un emendament. Fin finala, « l'agitacion » socialista èra condamnada mai lei drechs politics dei partits e deputats socialistas foguèron pas demenits permetent sei progrès electoraus.
La segonda partida foguèt l'adopcion d'una legislacion sociala per protegir leis obriers. Fòrça en avança per son epòca — Bismarck parlarà de « Socialisme d'Estat » per la designar — gropèt la creacion d'una assegurança accident (1883), d'una assegurança malautiá (1884), d'una assegurança invaliditat (1889) e d'un sistèma de retirada (1889). Aquelei dispositius devián èstre contraròtlats per l'Estat e rompre lo ligam entre lei partits socialistas e leis obriers au profiech d'un ligam entre l'Estat e l'obrier. En revènge, refusèt de s'ocupar dau melhorament dei condicions de trabalhs. Pasmens, per obtenir un vòte favorable, Bismarck deguèt acceptar un sistèma autonòm per dirigir son sistèma sociau. Rapidament, seis advèrsaris socialistas capitèron de'n prendre lo contraròtle e aquel otís favorizèt finalament lor influéncia e non aquela dau cancelier.
Pasmens, a tèrme lòng, la consequéncia d'aquela politica de Bismarck s'acabèt per un succès relatiu e marquèt lo renfòrçament dei tendàncias reformatritz dau socialisme alemand. Aquela rompedura — progressiva — entre reformators e revolucionaris venguèt decisiva en 1918-1919 quand lo govèrn Ebert ordonèt l'anientament de la Revòuta Espartaquista de Berlin.
La fin dau « rèine » de Bismarck
thumb|righht|« Lo pilòt quita lo naviri », caricatura britanica depintant la demission de Bismarck.
L'annada de 1888 veguèt la mòrt de Guilhèm I qu'èra lo protector principau de Bismarck. Entre leis dos òmes, leis desacòrds e lei fonhatges èran frequents, subretot en matèria de politica estrangiera, mai Guilhèm I finissiá generalament totjorn per acceptar e sostenir lo ponch de vista de son cancelier. Per marcar l'influéncia de son ministre, l'emperaire declarèt un jorn : « Es pas simple d'èstre emperaire sota Bismarck ».
Après lo rèine cort de Frederic III, la situacion cambièt radicalament car lo sobeiran novèu èra fòrça despacient de governar. Òr, Bismarck s'enganèt a prepaus de Guilhèm II. En particular, pensava que la manca d'experiéncia d'aqueu darrier poguèsse li permetre de demorar indispensable. D'alhors, dins sa jovença, lo prince eiretier èra un partisan de la politica dau cancelier, especialament en 1881 a la signatura dau Tractat dei tres emperaires. En 1884, Bismarck lo mandèt donc en mission diplomatica a Sant Petersborg per lo formar e se conciliar aqueu sostèn important. Pasmens, a partir de 1887, lei relacions venguèron fòrça marridas en causa de l'incapacitat dau prince d'estudiar prefondament un dossièr e de l'influéncia deis advèrsaris de Bismarck sus l'eiretier dau tròne. Lo mandadís d'una letra detalhant sa politica per Bismarck turtèt lo prince que decidiguèt tre 1887 de se desbarassar dau cancelier après quauquei mes de rèine.
Au començament dau rèine de Guilhèm II lo 15 de junh de 1888, la rompedura ambé Bismarck èra donc ja prevista. Se debanarà après la pèrda de sa majoritat absoluda ais eleccions de 1890 quand Bismarck deguèt negociar un acòrd ambé lo Zentrum. Protestant fòrça ostil ai catolics, Guilhèm II refusèt aquela aliança e Bismarck donèt sa demission pensant a tòrt que l'emperaire podriá pas l'acceptar.
Lo motiu vertadier de la demission foguèt escondut a la populacion. Lo 29 de març de 1890, una ceremonia foguèt organizada per marcar la partença de Bismarck dau palais imperiau a l'estacion de Berlin en presència d'una fòga importanta. D'efèct, maugrat sei desfachas electoralas regularas, Bismarck èra respectat per la màger part de la populacion per son òbra dins l'unificacion d'Alemanha. Pasmens, après vingt-e-uech annadas de poder, lo lassitge èra tanben vengut important e un retorn au poder de Bismarck èra solament lo desir d'una minoritat. Lo cancelier lo comprenguèt rapidament e, fins a sa mòrt, s'ocupèt magerament d'entretenir sa legenda e de luchar còntra lo desmantelament progressiu de son sistèma d'equilibri diplomatic.
La retirada e la mòrt
thumb|right|Mausolèu de Bismarck e de sa frema a Friedrichsruh.
Après sa demission, Bismarck rintrèt a Friedrichsruh clafit d'amarum. Sa retirada foguèt donc consacrada a tres òbras principalas que foguèron la redaccion de sei Memòrias, la gestion de son imatge istorica e la critica de la politica de Guilhèm II. De mai, entre 1890 e 1891, leis atacas de l'emperaire còntra son servitor ancian aumentèron encara la popularitat de Bismarck. Puei, una temptativa mancada per empachar un viatge de Bismarck auprès de l'emperaire d'Àustria-Ongria en 1891 entraïnèt la rompedura definitiva maugrat lei desmentidas e lei visitas oficialas de Guilhèm II. Ansin, fins a sa mòrt, Bismarck tractariá l'emperaire « d'imbecil ».
Lo 27 de novembre de 1894, la mòrt de sa frema foguèt un còp dur per Bismarck. A partir de l'annada seguenta, sa santat acomencèt de se degradar grèvament. En 1896, poguèt plus se desplaçar drech. Enfin, a la prima de 1898, poguèt plus sortir de son ostau onte moriguèt finalament lo 30 de julhèt. Sei funeralhas foguèron l'occasion d'un darrier afrontament ambé Guilhèm II : refusèt per testament d'èstre enterrat a Berlin e la placa commemorativa sus son mausolèu lo presentèt solament coma un « servitor alemand fidèu de l'emperaire Guilhèm I ».
Lo mite
thumb|right|Estatua de Bismarck a Hamborg.
En Alemanha, après sa demission puei sa mòrt, se desvolopèt un mite fòrça important per Bismarck. Leis omenatges principaus regardèron sa nominacion coma ciutadan d'onor de divèrsei vilas alemandas, la bastida d'estatuas dau cancelier, lo baptèm de naviris de guèrra segon son nom en 1877, 1897 e 1940 o encara l'apelacion de quatre vilas estatsunidencas que la capitala de Dakota dau Nòrd, d'un archipèla, d'una cadena de montanha, d'una mar e de doas placas tectonicas.
Larran
Es una comuna de l'Airal urban de Tolosa.
El Madroño
El Madroño es un municipi de la província espanhòla de Sevilha dins la Comunautat Autonòma de Castelha-La Mancha.
Larran
Istòria
Pendent l'Ancian Regime, Larran èra de l'archidiocèsi de Tolosa, de la senescauciá de Tolosa. Le vocable de la glèisa, annèxa de Granada, es Sent Seurin. Larran fosquèc destacat de Granada per decret del 18 de junh 1955. La parròquia annèxa de Sent Seurin de Larran pareis sus la mapa de Cassini, las autras parròquias istoricas de la comuna de Granada ne son absentas. La glèisa anciana èra en riba de Sava, l'actuala data del sègle XIX.
Agenés (sosdialècte)
L'agenés es un sos-dialècte de l'occitan lengadocian, que fòrma lo sos-ensemble lengadocian occidental meridional. A d'influéncias del gascon.
Sant-Alar
Sant Alar en breton (Saint-Eloy en francés) es una comuna bretona, situada dins lo departament de Finistèrra e la region de Bretanha.
Arcangós
Arcangós (Arrangoitze en basco, Arcangues en francés) qu'ei ua comuna deu Bascoat, en Labord, administrada peu departament deus Pirenèus Atlantics de la region de Novèla Aquitània.
Lo gentilici qu'ei arrangoiztar.
Las comunas tòcatocantas que son Anglet au nòrd, Biàrritz au nòrd-oèst, Bassussarri au nòrd-èst, Ustàrits a l'èst, Arbona a l'oèst, Ahetze au sud-oèst e Sent Pèr de Nivela au sud.
L'agricultura qu'ei la basa de l'economia de la vila. I a tanben indústria e un camp de golf.
Vares
Vares o Varet (Varetz en francés) es una comuna lemosina situada dins lo departament de Corresa e la region de Novela Aquitània, ancianament de Lemosin.
Tsai Ing-wen
Tsai Ing-wen (蔡英文, pinyin Cài Yīngwén, n. 1956) es una avocada e femna politica de Taiwan. Presidenta del Partit Democratic Progressista de Taiwan dempuèi lo 20 de mai de 2008, es elegida presidenta de la Republica de China lo 15 de genièr de 2016. Dintra en foncions lo 20 de mai.
Laigné-en-Belin
Laigné-en-Belin es una comuna francesa, situada dins lo departament de Sarta e la region dels Païses de Léger.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Nòtas
<references group=N/>
Lista dels primièrs ministres de Romania
thumb|right|100px|Bandièra del primièr ministre de Romania. Lo primièr ministre es lo cap de govèrn de Romania. La carga foguèt creada en 1862, aprèp l'union dels principats del Danubi (Valaquia e Moldàvia) e la formacion dels Principats Units de Valaquia e Moldàvia.
Vaquí la lista dels primièrs ministres de Romania dempuèi 1862.
Beaubery
Beaubery es una comuna francesa, situada dins lo departament de Sòna e Léger e la region de Borgonha.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
En 1569, la Glèisa de Beaubery a saquejat e lo vilatge incendiat pel amiral de Coligny.
En 1569, l'Église de Beaubery est pillée et le village incendié par l'amiral de Coligny.
La Ferté-Frênel
La Ferté-Frênel es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Orne e la region de  Normandia.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
La municipalitat de la Ferté-Frênel èra ja ocupada dempuèi la préhistoire coma lo testifica un dolmen : la Pèira Acoblada.
La commune de La Ferté-Frênel était déjà occupée dès la préhistoire comme le témoigne un dolmen : la Pierre Couplée.
Ongota
Vocalas
L'ongota a sistèma vocalic simple : cinc vocalas, , , , , que poden èsser longas.
Consonantas
Las consonantas del ongota son :
Mairena del Alcor
Mairena del Alcor es un municipi de la província espanhòla de Sevilha dins la Comunautat Autonòma de Castelha-La Mancha.
Saturne (planeta)
Saturne es la seisena planeta dau Sistèma Solar en distància au Soleu situada entre Jupitèr e Uranus. Es la segonda per òrdre d'importància après Jupitèr. Aisadament visibla a uelh nus, foguèt probablament descubèrta durant la Preïstòria car èra ja coneguda durant l'Antiquitat. Son nom vèn dau dieu roman Saturne. Es una giganta gasosa que fa partida dei planetas exterioras (tanben nomenadas jovianas per lor entretòc amb Jupiter). L'aspècte mai caracteristic de Saturne son seis anèus brilhants. Lo premier que leis observèt foguèt Galileo Galilei en 1610 mai la bassa inclinason deis anèus e la qualitat marrida de son telescòpi li faguèron pensar, au començament, que se tractava de grandei lunas. En 1659, Christiaan Huygens, amb de mejans d'observacion melhors, poguèt n'observar clarament. En 1859, James Clerk Maxwell demostrèt matematicament que leis anèus podián pas èsser un objècte unic mai que devián èsser l'agropacion de milions de particulas pichonas. Saturne a 62 satellits naturaus, entre lei quaus se remarca Titan, l'unic satellit dau Sistèma Solar amb una atmosfèra importanta.
Generalitats
thumb|left|Comparason dei talhas de la Terra e de Saturne.
En causa de sa densitat febla, de sa rotacion rapida e de son estat fluid, Saturne es una esfèra esquichada ambé de pòls aplatits e de regions eqüatorialas gonfladas. La diferéncia entre lei rais polar,, e eqüatoriau, , es quasi de 10%. Leis autrei planetas gigantas gasosas an tanben una forma aplatida vèrs lei pòls mai pas tant que Saturne. La planeta a egalament una densitat inferiora a l'aiga. D'efècte, se lo nuclèu possedís de materiaus fòrça dens, l'atmosfèra gasosa giganta fa que la densitat mejana es solament egala a. Ansin, Saturne fa 95 còps la massa de la Tèrra mentre que Jupitèr fa 318 còps la massa terrèstra per una talha relativament similara.
Estructura intèrna
Lei scientifics an pas d'informacions sus l'estructura intèrna de Saturne. Pasmens, aquela estructura es supausada d'èsser similara a Jupitèr amb un pichon nuclèu rocassós enviroutat per de jaç d'idrogèn e d'èli. La composicion dau nuclèu rocassós podriá èsser pariera a la Tèrra mai pus densa. La region centrala a una massa estimada entre 9 a 22 còps la massa de la Tèrra. En delà dau centre, se desvolopa un jaç d'idrogèn metallic liquid puei un jaç d'idrogèn liquid e d'èli subremontat d'una atmosfèra gasosa de.
La temperatura dau nuclèu monta a e la planeta emet 2,5 còps l'equivalent de l'energia receupuda de la part dau Soleu. Aquela produccion de calor a en partida per origina lei contraccions adiabaticas provocadas per lo mecanisme de Kelvin-Helmholtz. La migracion de l'èli vèrs lo centre de la planeta entraïnariá de. Aquelei pluejas podrián produrre la calor mancanta per friccion.
Composicion
L'atmosfèra de Jupitèr se compausa principalament d'idrogèn e d'èli ambé de composicions de quasi 96,3% per lo premier e quasi 3,25% per lo segond. Lo percentatge d'èli es significativament bas a respèct de son abondància dins lo Soleu. Se pòu tanben detectar de traças d'amoniac, d'idrocarburs leugiers (metan, etan...) e d'etèn.
Lei nívols superiors son compausats de cristaus d'amoniac mentre que lei nívols inferiors contènon d'idrosulfid d'amoni o d'aiga. Lo jaç d'aiga fa de prefondor amb una temperatura de. Au dessús, lo jaç d'idrosulfid d'amoni a una temperatura de per una espessor de. Lei nívols d'amoniac son situats a d'aqueu jaç onte la temperatura es de. Enfin, entre 200 e au dessús dei nívols, i a d'idrogèn e d'èli gasós.
Jaç de nívols
L'atmosfèra de Saturne presenta de bendas de nívols coma Jupitèr. La nomenclatura utilizada es d'alhors la mema. Pasmens, lei bendas sus Saturne son de mau destriar e egalament pus largas vèrs l'eqüator. Aquelei bendas foguèron pas detectadas avans lo passatge dei sondas Voyager. La velocitat dei vents saturnians, enregistrats per la sonda Voyager, se montan fins a 1800 km/h.
Coma per Jupitèr, l'atmosfèra tèrna de Saturne mòstra de tempèstas amb una forma ovala. Per exemple, en 1990, lo telescòpi Hubble observèt una taca provisòria blanca de granda talha pròche de l'eqüator. D'autrei tacas d'aqueu tipe foguèron detectadas en 1876, 1903, 1933 e 1960. Aqueu fenomèn, dich Granda Taca Blanca, podriá èsser un fenomèn periodic se repetent aproximativament totei lei 30 annadas pendent lo solstici d'estiu de l'emisfèri nòrd.
D'imatges de la sonda Cassini mostrèron tanben una coloracion blava totjorn per l'atmosfèra de l'emisfèri nòrd de Saturne, probablament causada per difusion Rayleigh. Pasmens, aquela color es pas visibla dempuei la Tèrra car leis anèus ne'n blocan la vista. De mesuras de radiacions infrarojas permetèron la descubèrta d'un vortèx caud. D'efèct, la temperatura d'aquela region es de, contra normalament, e seriá la pus auta de la planeta.
Nívols polars
right|thumb|Nívols en forma d'exagòn a l'entorn dau pòl nord de Saturne.
Lei dos pòls de Saturne presentan de particularitats a respèct dau rèsta de l'atmosfèra. Ansin, una estructura persistenta en forma d'exagòn foguèt observada per lei sondas Voyager a l'entorn dau vortèx dau pòl nord vèrs la latitud 78° N. La talha dei costats de l'exagòn son quasi, siá 1,08 còp lo diamètre terrèstre, e son periòde de rotacion es de 10 h 39 min. Son origina es pas encara determinada mai aquela forma se retròba pas au pòl sud de la planeta. D'efèct, d'observacions per lo telescòpi espacial Hubble i mostrèron la preséncia d'un corrent-jet mai pas de vortèx o de forma en exagòn. Pasmens, en 2006, la NASA i senhalèt tanben un fenomèn fòrça particular ambé l'observacion d'una tempèsta similara a un ciclon amb un uelh. Aquel uelh es lo premier dau genre descubèrt en defòra de la Tèrra.
Magnetosfèra
Saturne a un camp magnetic intrinsèc simetric. Son intensitat a l'eqüator, 20 µT, es leugierament pus febla que per la Terra e representa un vinten dau camp de Jupitèr. En consequéncia, lo camp magnetic de Saturne es largament pus pichon qu'aqueu de Jupitèr e s'estend a pena en delà de l'orbita de Titan. Coma per Jupitèr, l'origina d'aquela magnetosfèra seriá la preséncia de corrents de Foucault causats per lo movement de materiaus conductors dins lo nuclèu d'idrogèn metallic. De mai, coma per leis autrei planetas amb un camp magnetic, la magnetofèra de Saturne l'apara contra lei particulas solaras e pòu produrre d'auroras polaras.
Orbita e rotacion
La distància mejana entre la planeta e lo Soleu es 1,440 miliard de quilomètres (quasi 9,5 còps la distància dau Soleu a la Tèrra siá 9,5 UA) e 29,5 annadas son necessàrias per complir una orbita. La velocitat orbitala de Saturne es sus una trajectòria clinada de 2,48° a respèct dau plan orbital de la Tèrra. L'excentricitat de l'orbita es egala a 0,056. La distància ambé lo Soleu evoluciona donc de 155 milions de quilomètres entre lo perièli, lo ponch pus pròche dau Soleu, e l'afèli qu'es lo ponch pus alunchat.
La rotacion deis elements de l'atmosfèra de la planeta es diferenta segon la latitud e unei sistèmas atmosferics son ansin definits. Per exemple, lei nivòls de la zòna eqüatoriala viran a l'entorn de la planeta en 10 h 14 min. En revenge, d'estimar lo periòde de rotacion de l'interior de la planeta es totjorn malaisat. D'efèct, en 2004, la sonda Cassini mesurèt una durada de 10 h 45 min 45 s, siá una aumentacion de 36 segondas dempuei lei missions Voyager. L'ipotèsi retenguda per explicar aqueu resultat sosprenent es un desplaçament dei fònts radios utilizadas per lei diferentei mesuras, puslèu qu'un cambiament dins la rotacion de Saturne. Finalament, en març de 2007, lei scientifics establiguèron que leis emissions ràdios èran causadas per un disc de plasma e que dependián donc de factors non liats a la rotacion de la planeta.
Ansin a l'ora d'ara, i a donc pas de metòde per mesurar precisament lo periòde de rotacion de l'interior de Saturne. La valor actuala, 10 h 32 min 34 s, foguèt donada en setembre de 2007 a partir d'una compilacion de mesuras dei missions Cassini, Pioneer e Voyager.
Sistèma d'anèus
thumb|right|Lo sistèma d'anèus de Saturne vist per la sonda Cassini en 2007.
Lo sistèma d'anèus de Saturne es lo pus desvolopat dau Sistèma Solar. S'estend de fins a  au dessús de la superficia eqüatoriala de la planeta. Espés d'un vintenau de mètres, se compausa de quasi 93% d'aiga e 7% de carbon amòrf. La talha dei particulas evoluciona d'aquela de la poussa fina a aquela d'una veitura. L'estructura dau sistèma es una succession d'anèus, de "vueges" nomats divisions e de satellits pichons que la gravitat permet d'estabilizar l'ensems. Doas teorias principalas assaian d'explicar la formacion deis anèus. La premiera es que leis anèus son lei rèstas d'un ancian satellit destruch per leis efècts de marèia causadas per la gravitat de la planeta. La segonda considèra que leis anèus son lei vestigis dei materiaus de la nebulosa primordiala de Saturne.
Satellits
Saturne a 62 satellits coneguts. Son tradicionalament dichs segon lei noms de Titans de la mitologia grèga. La màger part dei satellits de Saturne son fòrça pichons. 44 an una dimension inferiora a 50 km, 31 pus febla que 10 km e solament 7 an una talha bastanta per èsser esferics. Lo pus grand es Titan que representa 90% de la massa en orbita a l'entorn de Saturne. Aqueu satellit a la particularitat d'aver una atmosfèra espessa. Lo segond satellit per òrdre d'importància es Rhea que podriá aver son sistèma d'anèus pròpri e una atmosfèra fòrça febla.
Recèrca e exploracion
thumb|Saturne vist per la sonda Voyager 2.
Observacions ancianas
Lei bèlei premiereis observacions de Saturne foguèron fachas per leis astronòms de Babilònia dau millenari II aC. Au sègle V, lo tèxt astronomic indian Surya Siddhanta estima son diamètre a, siá un escart inferior a 1% a respèct de la valor actuala.
La planeta èra coneguda per divèrsei civilizacions ancianas. Lei Romans e lei Grècs li donèron lo nom de lor dieu de l'agricultura : Saturne per lei premiers e Cronos per lei segonds. Ptolemèu observèt son movement per determinar sa trajectòri. Lei Chinés e lei Japonés la designavan coma estèla de la tèrra segon una classificacion basada sus lei Cinc Elements. Leis Ebrèus la nomèron « Shabbathai ».
Recèrca ambé lei telescòpis terrèstres
Fins a l'aparicion dei sondas espacialas, la recèrca e l'exploracion de Saturne utiliza de telescòpis terrèstres que capitèron de descubèrtas importantas.
La premiera es l'observacion en 1610 per Galileo Galilei deis anèus de la planeta. Pasmens, supausèt que se tractava de doas lunas. A partir de 1656, lo sabent olandés Christiaan Huygens, utilizant un telescòpi pus grand, emetèt l'ipotèsi de la preséncia d'un anèu solid a l'entorn de Saturne. Descurbiguèt tanben lo satellit Titan. Aquelei descubèrtas foguèron completadas entre 1671 e 1684 per leis observacions de Jean-Dominique Cassini que trobèt lei satellits Japet (1671), Rea (1672), Tètis e Dione (1684) e subretot en 1675 la division deis anèus que pòrta son nom.
Lei descubèrtas seguentas esperèron l'annada 1789 e l'observacion per William Herschel dei satellits Mimes e Encelada. Una autra equipa britanica trobèt en 1848 la luna irregulara Iperion. William Henry Pickering descurbiguèt en 1899 Febe, lo premier satellit de Saturne amb una trajectòria retrograda. Enfin, en 1944, se confiermèt la preséncia d'una atmosfèra a l'entorn de Titan.
Mission Pioneer 11
La premiera sonda mandada dins lo sistèma de Saturne foguèt Pioneer 11 en setembre de 1979. Sa trajectòria passèt a dei jaç superiors de l'atmosfèra. Transmetèt d'imatges de l'atmosfèra de la planeta e d'unei satellits en bassa resolucion. La sonda observèt tanben leis anèus e descurbiguèt l'anèu F e lo fach que de la matèria circule dins lei vueges entre leis anèus. Enfin, Pioneer 11 mesurèt la temperatura de l'atmosfèra de Titan.
Missions Voyager
La sonda Voyager 1 arribèt vèrs Saturne en novembre de 1980. Realizèt lei premierei fotografias en auta resolucion de la planeta, deis anèus e dei satellits. La superficia d'unei satellits foguèt vista per lo premier còp. De mai, la sonda passèt pròche de Titan melhorant la conoissença d'aquela luna mai confiermant tanben que son atmosfèra es impenetrabla per l'observacion dins lo domeni visible.
Quasi un an après lo passatge de Voyager 1, la sonda Voyager 2 venguèt dins lo sistèma de Saturne en aost de 1981. D'imatges dei satellits, deis anèus e dei cambiaments atmosferics foguèron pres. Pasmens, de problèmas sus un aparelh de la sonda empachèron uneis observacions.
Mission Cassini-Huygens
En julhet 2004, la sonda Cassini capitèt sa mesa en orbita dins lo sistèma de Saturne. Estúdia lei satellits de la planeta, en particular Titan, son atmosfèra e seis anèus.
Quant a l'atmosfèra de Saturne, de chavanas e d'ulhauç foguèron observats en 2005. La poissença mesurada per lo tròn foguèt 1000 còps aquela observada per lei chavanas terrèstras. Enfin, la mission realizèt la premiera observacion d'una tempèsta similara a un ciclon amb un uelh en defòra de la Tèrra.
Bèumont de Lesat
Bèumont de Lesat (Beaumont-sur-Lèze en francés) qu'es ua comuna lengadociana istoricament, mès lingüisticament gascona, situada dens lo departament de la Nauta Garona e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Geografia
Comuna de l'airal urban de Tolosa situada sus l'anciana Rota nacionala 622 a 30 km au sud de Tolosa e 19 km a l'èst de Murèth sus l'Arièja.
vignette|upright=1.8|centre|Mapa de la comuna de Bèumont e de las comunas prèpas.
Toponimia
Le tipe Bèu (Bèl, Bèth...) + Mont qu'es ua formacion relativament recenta (l'atestacion pus anciana, per un aute lòc, que data de 845). L'adjectiu bèu- es pas gascon, que deriva deu francés beau o deu lengadocian bèl; l'istòria de la fondacion deu vilatge qu'explica benlèu aquera particularitat.
Hans
Hans pòt essèr:
Iraq Petroleum Company
L'Iraq Petroleum Company èra una companhiá fondada en 1927 per remplaçar la Turkish Petroleum Company e per esplechar lei jaciments de petròli d'Iraq. Èra tengut per lei companhiás petrolieras dei principalei poissanças occidentalas (Shell a 23,75%, British Petroleum a 23,75%, NEDEC a 23,75%, Compagnie française des pétroles a 23,75%) e per lo miliardari Calouste Gulbenkian (5%). Foguèt nacionalizada en 1971.
Agent immobiliari
Lo tèrme se pòt referir tanben a l'intermediari entre proprietaris e logataris d'un ben immobiliari, o administrator de ben. Se sovent s'agís del meteis professional, se pòt distinguir entre l'agent immobiliari, que son ròtle es de: E l'administrator de ben (tanben regidor o mèstre d'afars), que son ròtle es de:
Lo ròtle de l'agent immobiliari als Estats Units
Lo marge d'acccion de l'agent immobiliari varia segon los estats, mas son ròtle es mai que mai establit per la relacion dicha en Common Law d'agency. La relacion d'agency determina precisament los devers e obligacions del mandatari (en anglés: agent) envèrs son mandant (en anglés: principal). Aqueles devers an lo nom generic de fiduciary duty o pus simplament fiduciary. Es lo nivèl mai naut de suènh en drech anglosaxon.
Per tal de defugir conflicte d'interès, nocion clau del drech anglosaxon, dins la màger part dels Estats, un agent pòt pas representar a l'encòp lo vendeire e lo crompaire. S'interven, çaquelà, deu informar las doas partidas que representarà, al sens juridic, pas cap d'elas. Se limitarà a la mesa en relacion de las doas partidas.
Comparason entre lo ròtle de l'agent immobiliari en França e als Estats Units
Per comparason, en França, la nocion de conflicte d'interès es encara lonh de se far sentir dins la legislacion, emai la profession immobiliària comencèsse de ne percebre la portada, notadament al contacte de la practica estrangièra. La legislacion, coma o rapèlan de decisions recentas de jurisprudéncia, espèra de l'agent immobiliari que represente las doas partidas amb neutralitat. Se pòt comprene de las informacions màgers que se devon comunicar al crompaire (seguretat del bastiment, evolucion del vesinatge, còsts del manteniment, etc.), mas qué dire d'informacions coma lo darrièr prètz del vendeire, son eventual besonh urgent d'argent, etc. Lo sistèma american de representacion, e la reconeissença evidenta del conflicte d'interès entre las partidas, permet al crompaire de se far representar per un professional que negocie al melhor del seus interèsses. L'agent immobiliari es pas un simple intermediari, es un professional de la negociacion, e un practician del cada jorn de la legislacion immobiliària. Se la lei americana defend a l'agent immobiliari de se mainar de drech, doncas de redigir de contractes coma en França) es l'adjuvant inevitable de cada venda o locacion als Estats Units.
Lo punt pus evident ont, per ara, la legislacion francesa ten de se raprochar de las abituds anglosaxonas, consistís en los certificats totjorn mai nombroses (amiant, plomb, energia, catastròfas naturalas, gas, metratge, etc.) que devon èsser produchas per la bona informacion del crompaire. Aquela tendéncia correspond a una de las obligacions fiduciàrias als Estats Units, lo dever de "disclosure" d'unas informacions.
Ligams intèrnes
Negociador immobiliari
Saint-Aubin-sur-Yonne
Saint-Aubin-sur-Yonne es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Iona e la region de Borgonha.
Geografia
La municipalitat a compausat d'un bourg e de dos caseriux la Tuilerie e Jos-Villiers, vorejat al sud pel Iona e al nòrd per la bòsc de Othe.
La commune est composée d'un bourg et de deux hameaux la Tuilerie et Sous-Villiers, bordé au sud par l'Iona et au nord par la forêt d'Othe.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
La glèisa de Sant Aubin sus Yonne es totalament classificada. Lo sieu bastiment s'a desenrotllat jol regna de Philippe-Auguste (final de la XII - començament de la ). A fach l'objècte d'una restauracion importanta al començament de la amb sustot la creacion d'un porche.
La glèisa de Saint Aubin sur Yonne est entièrement classée. Sa construction s'est déroulée sous le règne de Philippe-Auguste (fin du XII - début du ). Elle a fait l'objet d'une restauration importante au début du avec notamment la création d'un porche.
Nòtas
<references group=N/>
Casaus de Larbost
Casaus de Larbost (Cazeaux-de-Larboust en francés) qu'es ua comuna gascoa de Comenge, situada en eth departament dera Hauta Garona e era region administrativa d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Pierre Bertas
Pierre Bertas (Marselha, 1864 - 1950) es un jornalista e felibre marselhés, majoral del Felibritge en 1896.
Linha 8 del Mètro de Barcelona
La Linha 8 del Mètro de Barcelona, que fa partida de la Linha de FGC Llobregat-Anoia, es una de las linhas mai ancianas de la vila que s'inaugurèt part del sieu trajècte l'an 1912 e foguèt pas abans 2000 qu'arribèt a Sant Boi.
Parteja tunèl amb las linhas de FGC: S33, S8, S4, R5 e R6.
Bassa Marcha
La Bassa Marcha es un parçan d'Occitània situat en Lemosin.
Sa vila principala es Belac.
Literatura quíchoa
Las honts mei ancianas e lo manuscrit de Huarochiri
A l'origina lo corpus literari es de segur composat de tradicon orau. La sola forma d'escritura coneguda dens lo monde quecha qu'èra lo quipu qui, au mejan de corda e de nods qu'establivan denombraments.
Lo manuscrit fondator de l'arquiu quichua conegut qu'ei lo Manuscrit de Huarochiri, d'un autor ameridian e quíchoa anonime ; qu'amassè ua partida de la literatura d'aquesta lenga entà la preservar hèita de mites e legendas de la Region de Warochiri.
Las tempsada coloniau
A partir de la conquèsta espanhòu ua partida petita de la lenga, de la cultura e deu relats quichua que hon marcats en castelhan generaument per autors d'originas andinas com Felipe Guamán Poma de Ayala (1534 - 1615) e l'Inca Garcilaso de la Vega (1539 - 1616).
Los sègle XVII e XVIII que balhan obras dramaticas (genres manlhevats a la literatura barròca espanhòu com autos sacramentales, comedias, dramas sus temas andins : [[Ollantay, los Incas) e religiosas (garbas de cantics, sermons). César tier aprla de "Sègle d'Or".
Juan Wallparrimachi, escriva d'origina judiva e amerindiana de l'actuau Bolívia e mort en combat au servici de la guerra d'independéncia, que que horneish la soa poesia quíchoa.
Sègle XIX
left|thumb|Declaracion biligua d'independéncia de la Províncias Unidas Lo quíchoa que serví com biais d'afirmacion nacionau : atau la Declaracion d'Independéncia de las Províncias Unidas de l'Arriu de la Plata que s' redacté en catelhan e quíchoa.
Au Peró la literatura quíchoa qu'ei tanben cultivada com afirmacion nacionau mès qu'ei mei que mei l'abaishament provocat per la defacha de la Guerra deu Pacífic dab la perta territoriau au prohèit de Chile, çò que l'encorratjarà mei.
Calixte II
Calixte II, de nom de bautismo Gui de Borgonha (* Quingey, a. 1050 – † Roma, 13 de decembre de 1124), anèt lo Papa nombre 162 de la Glèisa catolica de 1119 a 1124.
Filh del comte Guilhèm I de Borgonha, en 1088 foguèt nomenat arquevesque de Viena en se convertint en un grand defensor de la reforma de la Glèisa, començada per Gregòri VII.
Amb lo supòrt normando atenh, en 1120, tornar en Roma en obligant al antipapa Gregòri a fugir a Sutri a on après èsser fach presoèr es recluido, fins a la siá mòrt en 1137, en lo monastèri de Cava.
Installat definitivament en Roma consacra nauament las siás energias a la solucion de la brega de las investiduras que dempuèi fasiá cinquanta ans afrontava al Papado amb l'Empèri. Per aiçò prepausa a Enric V la celebracion en Worms d'una dièta que participèsson en el d'avesques e de princes e que, lo 23 de setembre de 1122, conclutz amb la signatura del Concordato de Worms que l'emperaire renonciava per el al drech d'investidura que passava a èsser reconegut coma exclusiu de la Glèisa, e lo Papa reconeissiá a l'emperaire lo sieu drech a assistir a de dichas investiduras o a autrejar als investits lo cetro que reconeissiá lo sieu cargue.
Lo 18 de març de 1123 convoquèt lo Primièr Concili de Letrán, considerat per la Glèisa Catolica coma lo primièr dels ecuménicos celebrats en Cogant, e que se confirmèron en el e sancionèron los acòrds assolits en lo Concordato de Worms en mai de se decretar vint-e-dos canons contra la simonía, lo nicolaísmo, e la intromisión dels laicos en d'afars eclesiastics; en se promovent en mai la Segonda Crosada.
Frair de Raimundo de Borgohna, e per tant oncle del futur emperaire leonés Alfonso VII, Calixto II concediguèt en Santiago de Compostela lo 27 de febrièr de 1120 la dignitat Metropolitana de Mérida, mejançant la bula Omnipotentis dispositione. Foguèt tanben lo papa qu'instaurèt l'An Sant Jacobeo, qu'auriá de se celebrar cada an que lo 25 de julhet, jorn de Santiago, coincidiguèsse en el en dimenge. Totes aqueles pelegrins que visitèsson lo cavòt de l'Apostòl en lo transcors d'un An Jacobeo ganharián lo Jubilèu (Indulgéncia plenària). Aquesta institucion impulsèt en granda manièra las peregrinaciones en Santiago pendent tota l'Edat mejana.
Vilaudric
Vilaudric (Villaudric en francés) es una comuna lengadociana situada dins le departament de la Nauta Garona e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Geografia
Es una comuna de l'Airal urban de Tolosa al nòrd de la vila.
Istòria
Pendent l'Ancian Regime, Vilaudric èra de la diocèsi civila de Tolosa, doncas de la província de Lengadòc, de la generalitat de Tolosa, de l'archidiocèsi de Tolosa, de la senescauciá de Tolosa. Le vocable de la glèisa es Sent Julian. En 1790, Vilaudric èra del canton de Vilamur, en l'an IX, del canton de Frontonh.
Mairena del Aljarafe
Mairena del Aljarafe es un municipi de la província espanhòla de Sevilha dins la Comunautat Autonòma de Castelha-La Mancha.
Dangé-Saint-Romain
es una comuna francesa dau departament de Viena e de la region de Novela Aquitània, ancianament de Peitau-Charantas.
Geografia
La Viena traversa la comuna.
Nòtas
<references group="N"/>
La Trinité-du-Mont
La Trinité-du-Mont es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Sèina Maritima e la region de la Nauta Normandia.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Sèina (Provença)
Sèina (['sɛjno]) (en francés Seyne e localament Seyne-les-Alpes) es una comuna provençala, situada dins lo departament deis Aups d'Auta Provença e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur.
Geografia
Lo vilatge es situat a 1260 m d'altitud. La comuna a una estacion d'esquí aupin (Lo Grand Puèi) e una estacion d'esquí nordic (colet del Fanget). Ancianament la municipalitat aviá de 1 o 2 telesquís cap al Colet de Sant Joan.
Improvisacion
L'improvisacion se centra sovent sus bringing one's consciéncia personala "into the moment," e sul fach de desvolopar una compreneson prigonda de l'action que la persona es a far. Aquesta fusion de "consciéncia" e "compreneson" mena l'experimentaire al ponch que pòt agir amb una gamma d'opcions que conven mai a la situacion, a mai se l'improvisaire a pas jamai viscut una situacion semblanta. Estudiar las abiletats e tecnicas d'improvisacion pòt bravament influenciar las competéncias dins las relacions personalas, artisticas e professionalas.
Per çò qu'es de l'improvisacion musicala cal mençonar qu'es practicada d'un biais tradicional dins qualques païses coma Catalonha (glosat, albades, garrotins, corrandes...) e en Sardenha (poesia a bolu)
Ligams extèrnes
Collectiu Cor de carxofa (Catalonha) https://web.archive.org/web/20070119090806/http://www.cordecarxofa.org/index.php
Poesia a bolu (Sardenha) http://www.sardegnacultura.it/linguasarda/letteratura/poesiabolu/
Peri
Peri es una comuna corsa, situada dins lo departament de Corsega del Sud e la region de Corsega.
Geografia
Peri Es una municipalitat corse del sud-oèst de l'isla.
Lo vilatge éponyme a estendut al bas d'un contrefort montagneux (naut. 450 m), coronat per un bòsc compausat de roures-verdes, bruyères, arbousiers e châtaigniers.
Dos caserius an situat defòra d'aglomeracion, l'Olmo e la Salasca.
Medecina
thumb|right|Examen d'un [[enfant per un mètge amb lo estetoscòpi.]]
La medecina es l'ensemble dei conoissenças scientificas e tecnicas e dei mejans destinats a conservar e restablir la santat. Se preocupa donc principalament dei causas dei malautiás, de sei mòdes d'aparicion e de transmission, de son diagnostic, de son evolucion, de sa prevencion e de son tractament. Apareguda tre la Preïstòria, foguèt lòngtemps considerada coma un art avans de venir una sciéncia amb l'aparicion dau metòde scientific. Dempuei la fin dau sègle XVIII, es un domeni en evolucion constanta gràcias a l'acceleracion dei descubèrtas sus lo vivent e l'aparicion d'especialitats fòrça diversificadas.
La medecina durant la Preïstòria e l'Antiquitat Auta
thumb|right|Fac-simile d'una pagina dau [[papirús Ebers, un tractat medicau egipcian datat de la premiera mitat dau milleni II avC.]]
Segon lei descubèrtas dei paleontològs, lei societats preïstoricas avián lo mestritge de tecnicas medicalas simplas. Permetián de sonhar de malautiás gràcias a de plantas ò de tractar de fracturas (reduccion, immobilizacion...). Quauquei cas d'amputacion de membres tocats per de fracturas multiplas son tanben coneguts. Dins aquò, lei conoissenças dau periòde èran probablament fòrça limitadas e, probablament, liadas a la magia car lei prèires foguèron lòngtemps de concurrents seriós per lei mètges.
Lei premierei medecinas vertadieras son ansin consideradas coma originàrias de Mesopotamia e d'Egipte. D'efiech, apareguèron dins aquelei regions lei premiers grops atestats de professionaus dau suenh e lei premierei reflexions sus lo diagnostic e lo tractament de patologias. En particular, lo còdi promulgat per lo rèi babilonian Hammurabi (1793-1750 avC) precisèt lei responsabilitats e leis onoraris dei mètges tre lo sègle XVIII avC. En parallèl, en Egipte, plusors tractats foguèron redigits per facilitar lo diagnostic, presentar la farmacopèa ò explicar d'operacions cirurgicalas. De mai, se la magia ò la religion i gardavan una importància fòrta, certaneis efiechs èran explicats per d'observacions e d'experiéncias.
La medecina grècoaraba
thumb|right|Fac-simile d'una version [[Empèri Bizantin|bizantina dau jurament d'Ipocrates datant dau sègle XII.]]
Peri
Geografia
Le village éponyme est étalé au bas d'un contrefort montagneux (alt. 450 m), couronné par une forêt composée de chênes-verts, bruyères, arbousiers et châtaigniers.
Medecina
La medecina grècoaraba
Lei basas de la medecina modèrna son aparegudas en Grècia. Son origina es desconeguda e sa formalizacion comencèt vèrs lo sègle VI avC. Sa figura principala es Ipocrates (vèrs 460 avC - 377 avC). Se sa vida es mau coneguda, son escòla de medecina aguèt un succès considerable. D'efiech, foguèt basada sus un metòde empiric que compreniá un interrogatòri dei pacients, una observacion dei signes clinics e una descripcion dei malautiás. Un còdi etic foguèt tanben adoptat per enquadrar la relacion entre lo pacient e lo mètge. Fòrça populars, aquelei principis son totjorn utilizats a l'ora d'ara e Ipocrates es considerat coma lo fondator de la medecina modèrna.
Peri
Geografia
Deux hameaux sont situés hors agglomération, l'Olmo et la Salasca.
Medecina
La medecina grècoaraba
Au nivèu teoric, Ipocrates desvolopèt la teoria dei quatre umors per explicar l'aparicion dei malautiás que foguèt completada per Platon (427-348 avC) e Aristòtel (384-322 avC). Pasmens, aquò empediguèt pas la perseguida de progrès amb l'identificacion dau ròtle dau còr per Aristòtel, lei descubèrtas anatomicas d'Erofil de Calcedònia (335-280 avC) e de l'escòla d'Alexàndria. Puei, a partir dau sègle II avC, Roma venguèt lo centre principau de la medecina occidentala amb de figuras coma Plini l'Ancian (23-79 apC), Soranos d'Efèsa (sègle II apC) e, mai que mai, Galen (vèrs 129-201). Assaint de reünir lei conoissenças medicalas de son periòde, Galen gardèt lei principis teorics d'Ipocrates mai tornèt afiermar l'importància de l'observacion e de l'experiéncia. Realizèt plusors descubèrtas importantas e prepausèt de modèls per lei sistèmas cardiovascular, respiratòri, digestiu e nerviós que demorèron la nòrma durant plusors sègles.
Sardenha (omonimia)
Sardenha pòt èsser:
Medecina
La medecina grècoaraba
Après la mòrt de Galen, la medecina romana conoguèt un periòde de declin maugrat l'organizacion d'infiermariás militaras dins l'armada e l'aparicion dei premiereis espitaus publics. Pasmens, sei conoissenças foguèron traduchas per leis Arabs après lei conquistas dau sègle VII. Portada per d'institucions scientificas coma l'Ostau de la Sapiéncia de Bagdad, lei mètges arabopèrses de l'Edat Mejana realizèron de progrès importants. Al-Razi (865-925), Avicena (980-1037) ò Maimonides (1137-1204) foguèron lei personalitats majoras d'aqueu movement.
Peri
Geografia
Au-dessus des maisons, se trouve un espace limité par deux rivières, constitué d'anciennes terrasses de cultures.