cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Sylvie Goulard
Formacion
Ensenha al College of Europe a Brujas de 2005 a 2009.
Estudia l'alemand a partir de las classa de 6a e realiza pendent son escolaritat los primièrs viatges linguistics en Alemanha.
Es maridada a Guillaume Goulard, conselhièr d'Estat, e maire de tres enfants.
Carrièra administrativa
Sylvie Goulard trabalha al ministèri dels Afars estrangièrs de la França de 1989 à 1999 en carga de la reünificacion d'Almemanha.
De 1999 a 2001, es cercaira associada al Centre de recercas internacionalas (CERI).
Conselhièra de Romano Prodi
Entre 2001 e 2004, e conselhièra politica del president de la Comission europèa Romano Prodi. Es encargada da la Convencion sus l'avenir de l'Euròpa presidada per Valéry Giscard d'Estaing per tòca de ridigir un projècte de tractat constitucional.
Activitats al sen del Movement europèu
En 2006, es elegida presidenta del Movement europèu-França (ME-F), succedissent a Pierre Moscovici.
Deputada europèa
vinheta|[[Romano Prodi e Sylvie Goulard a l'escasença del lançament del grop Spinelli, lo 15 de setembre de 2010.]] Sylvie Goulard es elegida deputada europèa sus la lista del Movement democrata dins la circonscription Oèst de la França per las eleccions europèas de 2009. Ven membra del grop parlamentari de l'Alliança dels democratas e dels liberals per l'Euròpa (ADLE). De nòu es elegida en 2014 sus las listas centristas Los Europèus (UDI-MODEM) per la circonscripcion Sud-Oèst. Presidís l'intergrop del parlament europèu Extrèma pauretat e drechs de l'òme-Comitat Quart Mond, en ligam amb ATD Quart Mond.
Ministra de las Armadas
Lo 17 de mai de 2017, es nomenada ministra de las Armadas del govèrn d'Édouard Philippe.
Posicions politicas
Sylvie Goulard es una eurofila convencuda. Coméncia a s'implicar al subjècte pendent las negociacions sus las reünificacions de l'Alemanha
Dins la tièra dels parlamentaris europèus mai influents, se destria al reng 9 entre autre per sa capacitat a s'exprimar dins los medias alemands.
En mai de 2017, lo deputat Jacques Myard dich que Sylvie Goulard « se sentís pas francesa », qu'es europeïsta convencuda,.
Brexit
Pendent las negiciacions portant sur la sortida del Reialme Unit de l'UE denoncia un reialme « fòrça desunit » a causa de disparitats geograficas e socialas del vòte, e una instrumentalizacion politica.
Sophie Cluzel
Sophie Cluzel, nascuda Marchand lo 7 de genièr de 1961 a Marselha, es una femna politica e militanta associativa francesa.
Sylvie Goulard
Adesion de la Turquia
Sylvie Goulard es pauc favorabla a une adesion de la Turquia a l'Euròpa. Dins son ensag tutulat Lo Grand Turc e la Republica de Venècia, prefaciat per Robert Badinter, expliva : « E evidentament pas per tòca d'aparar una Euròpa blanca e catolica, mas de segur a causa de las condicions politicas e economicas èran pas acampadas ». Insitís sus una gestion azardosa de la crisi migratòria siriana, puntant la « deriva de las institucions europèas que foncionan pas corrèctament ».
Sailly-Laurette
Sailly-Laurette es una comuna francesa, situada dins lo departament de Somme e la region de Picardia.
Andelu
Andelu es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Ivelinas e la region d'Illa de França.
Sophie Cluzel
Originas e formacion
Sophie Cluzel es maridada e maire de quatre enfants, qu'una filha trisomica nascuda en 1995, Julia. Presidenta de la Federacion nacionala de las associacions al servici dels escolans presentant una situacion de handicap (FNASEPH) dempuèi lo 2011.
Es una anciana escolana de Sup' de Co' Marseille (ara KEDGE Business School).
Carrièra
Es la fondatritz de diferentas associacions d'escolarizacion d’enfants handicapats que presidís e que s'ocupa subretot de la trisomia 21. Dempuèi junh de 2011, es presidenta de la FNASEPH (las associacions al servici dels escolans presentant una situacion de handicap) e administratritz de l'UNAPEI de 2011 a 2013.
Andelu
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Sophie Cluzel
Carrièra
En genièr de 2012, organiza lo premièr Grenelle de l'integracion dels joves handicapats dins la societat, ont près de 50 associacions localas o nacionalas redigisson un recamp de mesuras que sont transmesas als candidats a l'eleccion presidenciala.
Andelu
Nòtas
<references group=N/>
Sailly-Laurette
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Kambon
Kambon en breton ( Campbon en francés) es una comuna francesa, situada dins lo departament del Léger Atlantic e la region dels Païses de Léger.
Gracian
Gracian (vèrs 359, Sirmium - 25 d'aost de 383, Lugdunum) fuguèt un coemperaire roman que reinèt de 367 a 383 ambé Valentinian I (364-375), Valens (364-378), Teodòsi I (378-395) e Valentinian II (375-392).
Fiu de Valentinian I, fuguèt proclamat coemperaire per son paire en 367 qu'èra cargat de la defensa de la mitat occidentala de l'Empèri Roman. A sa mòrt, acceptèt de partejar son autoritat ambé son fraire Valentinian II proclamat emperaire per lei legions de Panònia. En 377, fuguèt venceire deis alamans e mandèt de renfòrç a Valens avans lo desastre d'Andrinòple. Lo 19 de genier de 379, acceptèt de nomar Teodòsi I coma coemperaire. En 383, deguèt faciar l'insureccion dau generau Magnus Clemens Maximus e Gracian fuguèt vencut e tuat a Lugdunum en 383.
Sailly-Laurette
Nòtas
<references group=N/>
Mura
Mura es un municipi de la província catalana de Barcelona e de la Generalitat de Catalonha.
Sophie Cluzel
Carrièra
Lo 17 de mai de 2017, es nomenada Secretària d'Estat encargada de las Personas handicapadas al sen del govèrn d'Édouard Philippe.
Theodor Fontane
Son òbra es classada dins lo realisme alemand. Fa una critica de la borgesiá del s. XIXen.
Günter Grass ne faguèt lo personatge principal del roman Tota una istòria.
Biografia
Theodor Fontane es lo filh d'un farmacian d'una familha d'uganauds occitans installats en Prussa. Après d'estudis de farmacia, abandona lo trabalh per se consagrar a l'escritura, primièr d'articles dins lo Dresdner Zeitung.
Thiolières
Tiulièiras? (Thiolières en francés) z-es 'na comuna auvernhassa dau departament dau Puèi de Doma e la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament d'Auvèrnhe.
Nòtas
<references group="N"/>
Sixte III
Sixte III (mòrt lo 19 d'aost de 440) foguèt lo 44 papa de la Glèisa Catolica Romana dau 31 de julhet de 432 au 19 d'aost de 440. Succediguèt a Celestin I (422-432) e foguèt remplaçat per Leon I (440-461).
Lei premiereis annadas de sa vida son mau conegudas. Pasmens, dins lo corrent de sa jovença, auriá agut una inclinason per lo pelagianisme avans de se raliar a l'ortodòxia de la Glèisa. Puei, venguèt un membre important de l'entorn dei papas Zosim, Bonifaci I e Celestin I. Après son eleccion, acomencèt una politica de construccion de monuments religiós coma la Basilica de Santa Maria Majora. Regardant lei relacions ambé lei Glèisas d'Orient, assaièt de trobar una solucion d'amaisament après la crisi dau nestorianisme mai contunièt de defendre ambé fermetat lei prerogativas de Roma en fàcia dei revendicacions dau patriarcat de Constantinòple.
Champagney
Champagney es una comuna francesa, situada dins lo departament de Dobs e la region de la Franca Comtat.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Fòs (Erau)
Fòs  ( Fos en francés) es una comuna lengadociana situada dins lo departament d'Erau e la region d', ancianament de Lengadòc-Rosselhon.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
Las fòrmas ancianas son : ecclesiam S. Nataliae de Fano, cap a 1156, prior de Fanis et S. Natalia en 1323, de Fanis en 1344, prior de Favis de S. Natalia en 1351, Foz en 1529, Fos en 1571, 1643, 1740-60, 1770-1772 (mapa de Cassini).
Segon Dauzat, Fòs ven de fossis, l'ablatiu locatiu plural del latin fossa, « valat, fossat, canal » ; segon Hamlin, Fòs ven de l'ancian occitan fan, del latin fanum, « temple ».
Tomida femina
Lo tomida femina es lo poèma mai ancian que se conserva en occitan. Trobat als marges d'un tractat medic latin escrich entre los sègles IX e X, presenta una lenga amb una fòrta influéncia del latin vulgar. Lo poèma canta lo dolor d'una maire en lo moment de la part, una femna qu'a lo sieu filh al ventre e que mercés al fèrre e la fusta (probablament instruments de las Infermièras e lo supòrt per la femna que parís) se libèra del mal, que lo arriba a la maire tèrra. Se recitava probablament de la part dels assistents a la part per l'aleugerir, a faiçon de encantacion o distraccion. Lo poèma èra escrich al revèrs, amb lo primièr vèrs a bas de malgrat se basa en lo anàfora, la repeticion de la paraula "tomida" ("conflada") per far referéncia als organs de l'embarassada e coma aquel conflament li causa dolor, un dolor qu'a mesura qu'avança lo cant passèt per los sieus organs, de mai en mai extèrne, fins sortir del còrs e acabar a la maire tèrra o l'exteriora, de retorn a la natura que la a provocada quand s'es creat la vida.
Lo tèxt del poèma es lo seguent:
La Nou de Berguedà
La Nou de Berguedà es un municipi de la província catalana de Barcelona e de la Generalitat de Catalonha.
Benjamin Silliman
Benjamin Silliman (1779–1864) siguec un quimist american e un des prumèrs professors americans de sciéncia (ena Universitat de Yale) capable de destillar petròli.
Escòla otelièra e culinària de l'Universitat d'Umeå
L'Escòla otelièra e culinària de l'Universitat d'Umeå (en suedés: Restauranghögskolan vid Umeå universitet e en anglés: Umeå University School of Restaurant and Culinary Arts) es una escòla especializada dins los mestièrs de la restauracion qu'es estacada a l'Universitat d'Umeå, situada dins la vila suedesa de meteis nom.
Benjamin Silliman
Vida
Silliman, vadut en Trumbull, Connecticut, quauques mesi auans qu'era sua mair fugís des dos mil soldats anglesi qu'embaihauen America. Es anglesi auien pres eth sòn grand-pair, eth General Gold Selleck Silliman en mai de 1779.
Estudiec a Yale e siguec diplomat en 1796. Tres annades dempús ja erá tutor a Yale. Li ofertaren d'ensenhar quimia ena Universitat e diguec qu'òc. Estudiec quimia damb James Woodhouse en Filadèlfia e legiguec es sues prumères lectures scientifiques a Yale en 1804. En 1805 viatgec tà Edimborg tà estudiar més.
Escòla otelièra e culinària de l'Universitat d'Umeå
E mai se los corses de cosina comencèron tre 1996 a l'universitat foguèt sonque en 2002 que se creèt la seccion otelièra. L'escòla compta actualament 140 estudiants.
Benjamin Silliman
Vida
Tornec a New Haven, Connecticut, tà estudiar geologia e faguec ua analisi quimica deth meteorit cadut en Weston, Connecticut e publiguec eth prumèr informe mai het en Yale sus cap de meteorit(1). En 1808 faguec era lectura publica e discurbiguec plan des sòns minerals. En 1850 eth minerau sillimanita foguec aperada atau tà dar onor a Silliman. Foguec tanben un des prumèrs membres dera Medical Scool (2). Coma professor emerit legiguec diuersi lectures a Yale enquia 1855 e uns an auans auia artenhut destillar petròli.
Eth meteorit de 1827
En 1807 a Weston caiguec un meteorit qu'es trincà en 6 trossos mes eth més gran pesaua 16.5 Kg. Silliman ac discurbirguec més poguec pas auer eth meteorit tà Yale. Aué qu'ei en eth Musèu d'Istòria Naturau Peabody, New Haven, Connecticut (3)i(4). Silliman se maridec en 1809 damb Harriet Trumbull, era hilha deth governador de Connecticut e auec damb era tres hilhes e un hilh. Eth son hilh, Benjamin Silliman Jr, tanben foguec professor de quimia en Yale.
Martin Malvy
Martin Malvy, nascut lo 24 de febrièr de 1936 a París, es un jornalista, òme politic e ancian ministre del govèrn francés. Sòci del Partit Socialista francés. Foguèt lo darrièr president del conselh regional de Miègjorn-Pirenèus.
Benjamin Silliman
Eth meteorit de 1827
Silliman trapec qu'era esclavitud erá un dimoni gigant més tanben foguec favoriu a era colonizacion africana damb americans en Liberia e siguec membre dera Societat de Colonizacion de Connecticut enter 1828 e 1825. Fundec eth American Journal of Science e siguec escolhit coma un membre més dera Academia Nacionau de Sciencies peth Congres american. Un collegi de Yale se dídec Silliman College en onor sòn atau coma eth minerau Sillimanita.
Referencies
1.-^ "Silliman History". Retrieved 31 October 2011.
2.-^ History and Minerals of Old Mine Park (Saganawamps), Earle Sullivan, Trumbull Historical Society, 1985, p. 8
3.-^ Yale Peabody Museum website retrieved 2011 March 10
4.-^ Seeley, Tales of Trumbull's Past, Trumbull Historical Society, 1984
Navàs
Navàs es un municipi de la província catalana de Barcelona e de la Generalitat de Catalonha.
Olèrdola
Olèrdola es un municipi de la província catalana de Barcelona e de la Generalitat de Catalonha.
Navarcles
Navarcles es un municipi de la província catalana de Barcelona e de la Generalitat de Catalonha.
Òdena
Òdena es un municipi de la província catalana de Barcelona e de la Generalitat de Catalonha.
Mijanes
Mijanes (Mijanès en francés) es una comuna d'Occitània, en Lengadòc, situada dins lo País de Fois en Donasan, lo departament d'Arièja e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Toponimia
La prononciacion en 1910 èra [mi'ʒanes].
Una fòrma anciana seriá Miejanes en 1390, sense certitud. La prononciacion es [mi'ʒanes], , atal coma dins los mots catalans : -a seguida de -s o d'una autra consonanta, en sillaba finala pòsttonica, ven -e (los parlars donasanencs fan transicion entre lo lengadocian e lo catalan). Curiosament, Patrici Pojada escriu Artigas pel vilatge vesin, per una prononciacion [ar'tiɣes]. Dauzat, enganat per la fòrma francesa Mijanès, supausa un sufixe -ensem ( > és) ajustat al mot « provençal » mijan, mejan, « qu'es al mièg ». En realitat, lo mot es al femenin plural, mas qu'es aquò qu'es al mièg e perqué lo plural ?
Farga catalana
Sul riu dempuèi l'Edat Mejana fonccionava una molina de fèrre).
Es mençonada pel primièr còp en 1714 quand lo Marqués d'Usson foguèt autorizat pel rei Loís XIV de França per bastir una farga catalana. La minièra de fèrre veniá de Vic de Sòs e benlèu de Botadiòl), e foguèt carrejat per muls. Lo metòde consistís a extraïre lo fèrre par reduccion pel Carbòni, porgit pel carbon de fusta. Dins lo fornèl se plaça una jaça de minièra, una de carbon, e aquela combustion activada per l'aire bufat pòt aténher 900 °C. Uèit obrièrs èran necessaris per far fonccionnar la farga, 4 mèstres e 4 valets.
L'estacion d'esquí
L'estacion d'esquí de Mijanes-Donasan : 1 470 m-2 000 m, 45 km de pistas (que 36 km d'esquí nordic), 5 telesquís, 10 pistas (esquí de pista). Creada en 1961.
Francisco Guterres
Francisco Guterres (Ossu, Timòr Èst, 7 de setembre de 1954), escaissat Luo Olo es un òme politic timorés. Lo 20 de març de 2017 es elegit quatren President d’aquel estat. Dintra en foncions lo 20 de mai.
Tòrtabèça
Tòrtabèça [tɔʁtɔˈbɛsɔ] (Tortebesse en francés) z-es una comuna auvernhata dau departament dau Puèi de Doma e la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament d'Auvèrnhe.
Unions territorialas intercomunalas
Las Unions territorialas intercomunalas (UTI) èran una division administrativa de la region autonòma de Friol-Venècia Júlia, dins l'Estat italian. Foguèron creadas per la lei regionala n°26 de 2014.
Se disián UTI en italian (Unione Territoriala Intercomunala) e friolan (Union Territoriâl Intercomunâl) e MTU en eslovèn (Medobčinska Territorialna Unija).
Après la supression de las províncias en 2017-2018, constituïssián lo sol nivèl intermediari entre las comunas e la region.
La region es devesida en 18 unions territorialas intercomunalas: I aviá 18 UTI. La lei regionala n°21 de 2019 las suprimiguèt e creèt 4 Entitats de descentralizacion regionala que dempuèi lo 1èr de julhet de 2020 reprenon los limits de las ancianas províncias.
Deus vult
Deus vult ! (Deus vult en latin classic, Deus lo vult en latin tardiu, Deus lo volt en occitan ancian, Dieus (lo/le) vueut en lenga d'oïl, en occitan modèrn Dieu o vòl !) èra un crit de raliament dels crosats lançat abans los combats contra las tropas enemigas. Foguèt emplegat tre que la primièra crosada. Es tamben la devisa de l'Òrdre equèstre del Sant-Sepulcre de Jerusalèm, cavalièrs catolics.
New Haven
New Haven qu'ei ua ciutat americana. Ei era dusau vila mès grana de Connecticut dempús Bridgeport e era siesau der Naua Anglaterra damb 129.779 residenti (1). Ei en eth nòrd de Long Island Sound e en eth comtat de New Haven.
Olesa de Bonesvalls
Olesa de Bonesvalls es un municipi de la província catalana de Barcelona e de la Generalitat de Catalonha.
New Haven
Siguec fondada en 1638 per puritans anglesi e ua annada dempús ja auia ueit carrieres. Ei era residéncia oficial dera Universitat de Yale. Siguec era prumera vila americana en plantar arbes, tanti que New Haven ei plan coneguda coma era Vila des olms.
Precoloniau e coloniau
Abans des europèus era area de New haven qu'era a on demorauen es nadius americans dera tribú des Quinnipiac. Demorauen en vilatges ath entorn deth pòrt e viuien dera pesca e de plantar hroment. Aquera area siguec visitada peth explorador olandés Adriaen Block en 1614.
Thuret (Puèi Domat)
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Nòtas
<references group="N"/>
New Haven
Precoloniau e coloniau
En 1637 un grop de puritans arribec aciu e ivernec. Un an dempús 500 colons puritans desiharen era Massachusetts Bay Colony e sos eth manaire Reverend John Davenport e eth mercadejaire de Londres Theophilus Eiton arribaren ath pòrt. Enes sues esperances i auia es d'establir ua comunitat melhor qu'era de Massachussets. Es Quinnipiacs, atacadi pes vesins Pequots, vengueren tota era tèrra as colons tà auer proteccion.
Pòstcoloniau
Siguec cocapitala de Connecticut des de 1701 enquia 1873. Pendent era guerra civiu americana plan de companhies industriaus prosperaren, enter eres era Winchester repeating Arms Company, que produsiguec armes enquia 2006.
Beaufort-sur-Doron
Bôfôrt en arpitan (Beaufort en francés) es una comuna arpitana de Savòia administrada per lo departament de Savòia de la region d' Auvèrnhe Ròse Aups.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Beaupréau
Beaupréau es una comuna francesa, situada dins lo departament de Maine e Léger e la region dels Païses de Léger.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Frédérique Vidal
Frédérique Vidal, nascuda lo 6 de mai de 1964 a Mónegue, es una femna politica e bioquimista francesa.
Presidenta de l’universitat de Niça-Sofia-Antipolis de 2012 a 2017, es nomenada Ministra de l'Ensenhament superior, de la Recerca e del Novelum dins lo govèrn d'Édouard Philippe jos la presidéncia d'Emmanuel Macron lo 17 de mai de 2017.
Originas e estudis
Frédérique Vidal estitulària d'una mestresa de bioquimia a l'universitat Niça-Sofia-Antipolis, d'un diplòma d’estudis aprigondidas (DEA) a l'Institut Pasteur e sosten sa tèsi de doctorat en sciéncias biologicas e fondamentalas aplicadas a l'universitat de Niça-Sofia Antipolis en 1993 sul tèma de la regulacion de l'expression genica en foncion del cicle cellular e del contraròtle de la division cellulara pendent lo desvolopament precòç de l'embrion de mirga amb una pròva de doas novèlas interaccions ADN - proteïnas.
Carrièra scientifica
Comença sa carrièra dins la recerca e developament dins lo privat e trabalha un an pel grop Virbac, entrepresa farmaceutica veterinària. Especialista en genetica moleculara, se qualifica a las foncions de mèstre de conferéncias a l'universitat Niça-Sofia-Antipolis en 1994, puèi a aquela de professora de las universitats en bioqumia, biologia moleculara e cellulara en 2002.
Carrièra administrativa e politica
De 1999 a 2003, es membra exteriora del conselh scientific de l'Institut nacional de recerca medicala.
D'abril de 2012 a mai de 2017, es presidenta de l'universitat Niça-Sofia-Antipolis. Amb aquel títol, es al conselh d'administracion de l'observatòri de la Còsta d'Azur.
A partir de 2013, es trasaurièra de la Coordinacion de las Universitats de Recerca Intensiva Francesa (CURIF), qu'un dels objectiu es de "far coneisser melhor als decideires politics e economics e als líders d’opinion lo ròtle e las activitats de las universitats de recerca intensiva."
Lo 17 de mai de 2017, ven Ministra de l'Ensenhament superior, de la Recerca e del Novelum dins lo govèrn d'Édouard Philippe jos la presidéncia d'Emmanuel Macron.
Andrésy
Andrésy es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Ivelinas e la region d'Illa de França.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Nòtas
<references group=N/>
Óblast de Dnipropetròvsk
La província de Dnipropetròvsk (en ucraïnian Днiпропетровська область = Dnipropetròvska òblast; nom informal: Дніпропетровщина = Dnipropetròvshchina; en rus Днепропетровская область = Dnepropetròvskaia òblast; abans Екатеринославская губерния = Iekaterinoslavskaia gobernia) es una província d'Ucraïna Centrala. Sa capitala es Dnipropetròvsk.
Limita amb las províncias de Poltava e Kharkiv al nòrd, la província de Donetzk a l'èst, las províncias de Kherson e Zaporizhzhia al sud, e las províncias de Mikolàiv e Kirovohrad a l'oèst. La província de Dnipropetròvsk es un important centre politic, comercial, industrial e econonomic d'Ucraïna.
Las principalas lengas de la populacion de la província de Dnipropetròvsk son l'ucraïnian, lo rus e lo sorgic (una barreja de las doas lengas).
Ucronia
vinheta|300x300px|Gulliver mostrat als gigants de Brobdingnag, òli de Richard Redgrave L'ucronia (neologisme que vòl dire "notemps", "jamai", seguent lo modèl d'utopia) es un tèrme inventat pel filosòf positivista francés del sègle XIX, Charles Renouvier, que la definissiá coma "l'utopia dins lo temps". L'ucronia presenta una istòria alternativa amb de tramas que se passan dins un mond amb una istòria passada diferenta de la reala a partir d'un eveniment determinat (per exemple, los ganhants d'una guèrra apareisson ara coma los perdents, o un personatge istoric clau a ara una vida diferenta, etc.) que poiriam nomenar coma "moment de divergéncia". Dins l'istòria ne resulta, sempre en coeréncia, que se substituisson de faches o de personatges istorics per d'autres possibles ipotetics.
L'ucronia en la literatura
D'aqueste genre literari, considerat coma sosgenre de la sciéncia-ficcion, sorgiguèt un corrent istoriografic que se pòt designar amb lo nom d'istòria alternativa o istòria contrafactuala qu'analisa de scenaris istorics ne cambiant una variabla existenta per d'autres possibles, per ensajar d'explicar los cambiaments e las causas de determinats los eveniments. Sovent las ucronias s'emplegan coma recits didactics per soscar sus l'istòria e ne far una vulgarizacion.
Se pòt tanben considerar las ucronias coma de narracions que se debanan dins un temps indeterminat, sens pas cap de relacion amb un fach istoric precís, mas que presentan d'univèrses socials, morals, culturals o logics, diferents dels existents, al delà d'una simpla escasença personala. Un bon exemple d'ucronias dins aqueste sens son Los Viatges de Gulliver de Jonathan Swift, La muralha chinesa de Franz Kafka, Lo jòc de las bilhas de veire de Hermann Hesse, La cantaira clòscapelada de Eugène Ionesco, o Fahrenheit 451 de Ray Bradbury. E, d'un biais, de fimes coma Metropolis de Fritz Lang o Blade Runner de Ridley Scott.
Mai sovent se considèra pas coma ucronias las istòrias situadas dins lo futur de l'epòca que son ja escrichas, coma per exemple, lo roman 1984 de Orwell, escrich en 1948, o Globalia de Ruffin, adaptat dins un futur indeterminat. Pasmens, levat lo cas de 1984, cap d'aquelas òbras pòrta de datas e si atribuiguèt lo tèrme "futurisme" d'un biais un pauc facil e automatic. Lo cas de Metropolis es fòrça explicatiu. Sonque se cal remembrar la scèna ont d'avions biplans, aqueles de l'epòca ont se filmèt, vòlan dins lo cèl de la vila.
A diferéncia de l'utopia, dempuèi son per Thomas More, l'ucronia es pas necessàriament idillica quitament pas positiva, al contrari. Mai sovent representa una situacion indesirabla, amb un cèrt contengut de cachavièlha, e amb d'elements mai o mens notables de metafòra e de critica a la realitat viscuda. Son utilizats tanben, dins aqueste sens, los tèrmes de distopia o de Cacotopia. D'unes la pòt confondre amb lo concèpte de antiutopia, emplegat sovent, de biais equivòc, dins aquesta perspectiva ven puslèu una istòria repulsiva, d'espavent.
A vegadas, las tramas se complican amb de viatges dins lo temps dels personatges qu'ensajan de desfar o tornar far de moments critics de l'istòria, o amb l'aparicion d'elements anacronics abans o après çò que s'espèra dins nòstra istòria. Pasmens, l'element que destria lo genre es que la realitat descricha, malgrat èsser diferenta de la nòstra, manten sa coeréncia intèrna e amb l'istòria anteriora fins al moment de divergéncia.
Oristà
Oristà es un municipi de la província catalana de Barcelona e de la Generalitat de Catalonha.
Orís
Orís es un municipi de la província catalana de Barcelona e de la Generalitat de Catalonha.
Bazoches-les-Gallerandes
Geografia
Bazoches-Los-Gallerandes a situat sus la rota de Orléans a Étampes, a unitat|6|km de Outarville,  de Pithiviers e  de Orléans.
Bazoches-les-Gallerandes est situé sur la route d'Orléans à Étampes, à 6 km d'Outarville, 16 km de Pithiviers et 32 km d'Orléans.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
En 1790, Bazoches, èra un cap luòc de costat.
En 1806, la municipalitat a ligat al costat de Outarville.
Per ordonnance de la, los limits communales entre Bazoches-los-Gallerandes e Outarville an modificat, una enclave apertenenta a Outarville a ligat a Bazoches-los-Gallerandes.
Per decrèt de la, la municipalitat passa de 2,331 ectaras a formatnum:3684 ectaras, amb lo rattachement de Izy, via l'estatut de municipalitat mancomunat.
En 1790, Bazoches, était un chef lieu de canton.
En 1806, la commune est rattachée au canton d'Outarville.
Par arrêté du 14, la commune passe de 2,331 hectares à 3,684 hectares, avec le rattachement d'Izy, via le statut de commune associée.
Zengi
thumb|right|Representacion de Zengi dins un manuscrit dau sègle XII.
Imad ed-Din Zengi (1087-1146), dich Zengi dins la màger deis obratges istorics, es un emir e atabeg turc seldjokida de la premiera mitat dau sègle XII. Nomat emir d'Alèp e de Mossol per lo sultan seldjokida, i fondèt la dinastia dei Zengidas e un Estat poderós. Es famós per la presa d'Edessa en 1144 que marquèt la destruccion dau Comtat d'Edessa, premier Estat crosat d'Orient Mejan reconquistat per lei musulmans. Son fiu Nur ad-Din reprenguèt son ròtle dins lo combat còntra lei Crosats.
Jovença e formacion
En 1127, Zengi recebèt la direccion dei vilas de Mossol e d'Alèp. Se Mossol acceptèt sensa dificultat son autoritat, Zengi deguèt combatre un usurpator per intrar dins Alèp lo 18 de junh de 1128. Aquela posicion l'obliguèt a s'interessar a la situacion en Palestina onte lei Crosats avián prés possession dau litorau a l'eissida de la Premiera Crosada (1096-1099). Pasmens, deguèt tanben dirigir sei tropas vèrs l'èst per reprimir una revòuta novèla dau califa Al-Mustarchid après la mòrt dau sultan Mahmud II (1118-1131).
Presa d'Edessa e fin de vida
A partir deis ans 1130, Zengi concentrèt sei fòrças en direccion de Siria e de Palestina. Deguèt premier i faciar leis atacas dei Francs e lei vilas de Damasc e d'Homs que desiravan mantenir son autonòmia. Per aquò, sei caps cambiavan regularament d'alianças. Ansin, lei temptativas d'expansion vèrs lo sud mau capitèron. Pasmens, Zengi resistiguèt ais ofensivas dei Francs e dei Bizantins destinadas a prendre Alèp. Puei, en 1143, aprofichèt de trèbols intèrnes au camp crestian per atacar lo Comtat d'Edessa per suspresa. Après quauquei setmanas de sètge, conquistèt la vila. Après aquela victòria, ocupèt totei lei fortalesas de la region fins a Eufrates.
L'amplor d'aquela victòria inquietèt lo poder centrau seldjokida qu'assaièt de reprendre lo contraròtle de Mossol. Pasmens, lo prince seldjokida nomat a la tèsta de la vila foguèt rapidament reversat e Zengi tornèt prendre possession de la vila. Desenant menaçat a l'oèst per lei Crosats e a l'èst per lei Seldjokidas, se preocupèt d'organizar son Estat. Dins aquò, foguèt assassinat dins la nuech dau 14 au 15 de setembre de 1146 per un eunuc de sa cort.
Olesa de Montserrat
Olesa de Montserrat es un municipi de la província catalana de Barcelona e de la Generalitat de Catalonha.
Clévilliers
Clévilliers es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Eure e Loir e la region dau Centre.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Olvan
Olvan es un municipi de la província catalana de Barcelona e de la Generalitat de Catalonha.
Alari (papa)
Alari (mòrt lo 29 de febrier de 468) fuguèt lo 46 papa de la Glèisa Catolica Romana dau 19 de novembre de 461 au 29 de febrier de 468. Succediguèt a Leon I lo Grand (440-461) e fuguèt remplaçat per Simplice (468-483). Son pontificat fuguèt marcat per sa defensa dei concilis de Nicèa, d'Efèsa e de Calcedònia que sei conclusions fuguèron confirmadas. Luchèt tanben còntra lo monofisisme e l'arianisme.
Litorau
Lo litorau es la zòna terrèstra que separa una estenduda maritima e una estenduda terrèstra. I a ges de definicion unica e lo litorau pòu èstre format d'una faissa d'unei centenaus de mètres a unei quilomètres.
Christian Bourquin
Christian Bourquin (Sant Feliu d'Amunt, Catalonha del Nòrd, 7 d'octobre de 1954 – Montpelhièr, 26 d'agost de 2014), foguèt un politician francés. Ancian deputat de la tresena circonscripcion dels Pirenèus Orientals (1997-2002) e president del Conselh General dels Pirenèus Orientals (1998-2010), venguèt president del Conselh Regional de Lengadòc-Rosselhon lo 10 de novembre de 2010 e senador dels Pirenèus Orientals en setembre de 2011.
Quatren d’una familha d’agricultors catalans de Sant Feliu d'Amunt, dintrèt en 1973 a l'Institut nacional de las sciéncias aplicadas d'Estrasborg e obtenguèt un diplòma d'engenhaire en topografia. E en 1977, a vint-e-tres ans, comencèt a trabalhar per la vila de Montpelhièr coma engenhaire territorial ont lèu foguèt remarcat per Georges Frêche que ne venguèt lèu lo braç drech.
Olost
Olost es un municipi de la província catalana de Barcelona e de la Generalitat de Catalonha.
Chimenea (fornet)
La chimenea, terma espanhòu que vòu dire chaminada, o brasero mexican, es un fornet mobile d'origina mexicana. Es compausat d'una pieça de ceramica (en generau), emb una bocha e 'na pita chaminada en dessus. Es utilizat coma barbacua mai que coma fornet.
Òrrius
Òrrius es un municipi de la província catalana de Barcelona e de la Generalitat de Catalonha.
Tay Zonday
Tay Zonday (nascut en 1982) es un conegut actor american de comèdias del cinèma.
Guèrra dels Segaires
Las causas
Dins los estats monarquics absolutistas e lo regim senhoral sus que se basavan, esclatèt un ensemble de revòltas païsanas dins l'Euròpa del sègle XVII.
Catalonha patiguèt dins los seus diferents païses de la preséncia de las tropas castelhanas pendent las guèrras entre França e Espanha nomenadas la Guèrra de Trenta Ans (1618 - 1648). Las tropas castelhanas e italianas qu'èran dintrada en Catalonha per combatre los franceses dins lo Rosselhon causèron fòrça mals dins lo campèstre, se comportant dins unas ocasions coma una armada d'ocupacion.
Un autre fach provocant foguèt la crisi de las relacions politicas entre las institucions catalanas del Principat (Generalitat e Consell de Cent) e la monarquia ispanica, a causa de las seunas pretensions fiscalas per finançar las guèrras ont èra implicat.
Lo Comte-duc d'Olivares, primièr ministre e favorit de Felip IV de Castelha e III d'Aragon, essent obligat de cercar nòus recorses financièrs per la corona per persègre la politica expansionista de l'Ostal d'Àustria en Euròpa, prepausèt en 1626 un programa destinat a obtenir dels reialmes non castelhans de la monarquia la meteissa contribucion, en òmes e argent. Aquo se nomenèt l'Union d'armas, que portèt atempta al regim constitucional catalan e entraïnant los catalans dins las guèrras exterioras ispanicas.
En 1638, lo canonge de La Seu d'Urgèl Pau Claris, conegut per la seuna lucha contra los evesques non catalans que totjorn collaboravan amb la corona, foguèt elegit deputat pel braç eclesiestic e president de la Generalitat, alara que Francesc de Tamarit foguèt elegit deputat pel braç militar e Josep Miquel Quintana pel braç popular.
Vèrs 1639, Ambedoas causas provoquèron una identificacion e solidaritat entre los païsans amb una actitud de desfisança politica contra las autoritats e formant pauc a pauc una doctrina politica d'insurreccion e una ideologia populara de revòlta. Mas la granda aristocracia catalana e una partida de la borgesiá urbana cada còp mai importanta prenguèron de posicions mai moderadas envèrs la monarquia.
Sórgic
thumb|250px|Percentatge de locutors de sórgic en Ucraïna segon una enquèsta de 2003 Lo sórgic, o mai precisament sórzhyk (en ucraïnian: суржик) es una varietat ucraïniana bastida a partir de la mescla de l'ucraïnian e del rus. Aquesta paraula significa literalament en ucraïnian la mescla dels grans diferents (lo blat e lo segal, lo segal e l'òrdi, l'òrdi e la civada) en una farina de tala mescla.
Guèrra dels Segaires
Debanament del conflicte
A la prima de 1640, Francesc de Tamarit foguèt empresonat per l'autoritat reiala, acusat de balhar pas, pasmens son emplec, las fruchadas e las rendas. Los païsans revoltats dintrèron dins Barcelona lo 22 de mai, benlèu amb la complicitat de las autoritats catalanas, e relarguèron Francesc Joan de Vergós i de Sorribes e Lleonard Serra.
Vodó
300px|thumb|Emblèma amb lod simbòls del vodó de l'artista George Valris
Guèrra dels Segaires
Lo Corpus de Sang
Fòrças reünions se debanèron entre los conselhièrs de Barcelona e los segadors revoltats dins la parròquia de Sant Andreu de Palomar. Lo 7 de setembre de 1640, los representants de la Generalitat de Catalonha Francesc de Tamarit, Ramon de Guimerà e Francesc de Vilaplana signèron lo Pacte de Ceret amb Bernard Du Plessis-Besançon, delegat pel Cardenal Richelieu representant Loís XIII de França, de quin Catalonha recebèt l'ajuda militara, se separant de la Monarquia Ispanica e constituent la republica liura jos l'aparament del rei de França.
Sórgic
En lingüistica la paraula sórgic significa la inification artificiala dels elements lexicals e gramaticals de doas o mai lengas sens l'observacion de sas nòrmas literàrias. La mescla de las lengas dins la traduccion grèga de la Bíblia s'apèla σύγχυσις γλωσσών o γλωσσική σύγχυσις e dins sa traduccion latina es sonada "confusio linguarum".
Vodó
Lo vodó es una religion originària de l'Africa occidentala e transportada cap a America amb lo comèrçi dels esclaus. Es una varianta teïsta d'un sistèma animista, acompanhat de fòrça magia. Es ligada a la natura e los seus fenomèns, a las divinitats e esperits amb que se pòt intrar en contacte. I a tanben una fòrta compausanta sincretica e d'elements folkcorics, coma los zòmbis o las monacas vodós. A causa de son ligam dirècte amb la cosmologia e los sistèmas de cresenças neoliticas, lo seu estudi es d'un grand interés dins lo camp de la paleoantropologia.
Guèrra dels Segaires
L'invasion castelhana
Lo governador general del Rosselhon, Juan de Garay Otañez fracassèt dins sa temptativa d'ocupar militarament la lista entre Illa e Millars, e retenir los representants franceses per evitar l'arribada de prodèls al Principat.
Vodó
Existís una filmografia forninada e la de literatura al subjècte d'aquelas tradicions misticas del vodó semblants a d'autras ancianas tradicions o religions coma lo bodisme o l'indoïsme; alara que lo vodó se poiriá considerar coma plan mai acian qu'aquelas, la cultura populara a vegadas tend a diabolizar o a deformar çò qu'es vengut ara, quina que siá la forma, la religion de mai de 40 milions de personas pel mond, e mai concentradas, per la forma tradicionala dins l'Africa Subsahariana e l'America Latina.
Lo trafec d'esclaus cap a America conduguèt a un fòrt fenomèn de sincretisme entre aquela religion e las cresenças cristianas dels esclavistas, e tanben amb las religions nativas dels luòcs ont arribèron los esclaus. Alara venguèt lo vodó d'Aïtí e un gran nombre de derivats. Uns d'aqueles derivats arribèron a Euròpa dins la decenias recentas, segunet los percors migratòris.
Guèrra dels Segaires
L'invasion castelhana
En setembre, l'armada de Felip IV d'Espanha capitada per Pedro Fajardo, lo marqués de Los Vélez, ocupèt Tortosa, qu'aviá una guarnison castelhana al Castèl de la Suda, amb una armada de 23,000 enfants, 3000 cavalièrs e 24 canons e que venguèt lo pòrt de despart de tropa e las municions per Itàlia e Rosselhon. Avançant cap a Barcelona e aprèp las batalhas del pas de Balaguer (10 de decembre) e de Cambrils, lo 24 de decembre prenguèt la vila de Tarragona, que Roger de Bossost, baron d'Espenan, se rendèt sens combatre, fugissent cap a França alara que deviá defendre Martorell. L'ocupacion seguenta foguèt una repression fòrça dura contra lo pòble revoltat.
Vodó
Los pòbles fon, ewe, Mina e d'autres partejan de cresenças similaras que se nomenan vodun qu'en fon significa «esperit».
Las originas africanas: substrat teologic del vodó
right|300px|thumb|Reünion per la Ceremonia rituala de Vodó a [[Jacmel, Aïtí, semblant fòrça a aquelas realizadas en Africa subsahariana]] Coma ja dich, lo vodó es una forma teísta e magica de l'animisme que se desvolopèt a çò de pòbles de l'Africa occidentala abans l'epòca istorica, dins los territòris de l'ancian Reialme de Dahomey (actual Benin). L'airal cultural dels pòbles fon, gun, mina e ewe a concèpte metafisics comuns, centrats a l'entorn de l'idèa d'un principi cosmologic dual d'òrdre divin. D'un costat i a lo Dieu creator e d'un autre una seria de dieus o esperits actors, filhs del Creator. Lo Dieu creator constituissent atal lo principi cosmogonic, isolat dels afars del mond, e los voduns son los déus o esperits actors que jògan dins las questions terrèstras. Es interessant d'observar la semblança entre aquela vielha dualitat e aquela del Dieu pantocrator e del Dieu politeuma qu'existisson dins fòrça autras religions monoteïstas modèrnas.
Guèrra dels Segaires
Proclamacion de la Republica
Lo 16 de genièr de 1641, davant l'alarmanta penetracion de l'armada castelhana aprèp la derrota de la batalha de Martorell, Pau Claris capitant la Generalitat de Catalonha, fin finala proclamèt la Republica Catalana, ara amb l'adesion de la borgesia urbana patissent de la pression fiscala, convenent una aligança politicomilitara amb França.
Vodó
Las originas africanas: substrat teologic del vodó
Lo panteon dels voduns es grand e complèxe. I a set filhs dirèctes de Mawu que son interetnics e son ligats al fenomèns naturals o personatges istorics e mitics, e tanben dotzenats de voduns etnics, defensors especific d'un clan o d'una tribú. E mai, i a los voduns modèrnes, venents subretot de Ghana.
left|thumb|Quadre dins un ostal de la vila de la [[Nòva Orleans representant la divesa Yemaya de la mitologia yoruba, unas de las costumas religiosas portades pels esclaus d'Africa cap a America, divesa fòrça presenta dins l'iconografia del vodó]]
Guèrra dels Segaires
Catalonha francesa
thumb|right|300px|Imatge allegoric de la secession de Catalonha e integracion en França Amb las tropas castelhanas ja a Sants, per obtenir ajuda necessària, en vertut de las disposicions del Conselh de Guèrra que s'èra constituit dins la vila de Barcelona e que entre autres Francesc de Tamarit e Joan Pere Fontanella èran partits, Catalonha se placèt fin finala sota l'obediéncia de Loís XIII de França lo 23 de genièr de 1641 e la Generalitat obtinguèt una important victòria militara a la batalha de Montjuïc (26 de genièr de 1641) obligant l'armada castelhana del marqués de Los Vélez de se retirar a Tarragona e foguèt remplaçat coma vicerei per Federico Colonna.
Vodó
Las originas africanas: substrat teologic del vodó
Diverses regimes totalitaris de l'Africa occidentala ensajèron de suprimir lo vodó amb las autras formas de religiositat, mas ara tornèt al vam. Mai de 30 milions de personas practican actualament lo vodó african dins fòrça païses del Golf de Guinèa. Per qui s'interessa al vodó original, l'istòria comparada de las religions o l'antropologia, visitar los musèus e mercats vodó de Ouidah e Cotonó al Benin, ont es ara la religion màger, o de Lomé, al Tògo, es una experiéncia fascinanta.
Guèrra dels Segaires
Catalonha francesa
Qualques jorns aprèp la victòria de Barcelona, lo 14 de febrièr arribèt l'ajuda de l'armada francesa de tèrra de Philippe de La Mothe-Houdancourt e l'armada de Jean Armand de Maillé-Brézé. Lo 25 de febrièr se formèt lo Batalhon del Principat, armada regulara que lutèt al costat de l'armada francesa, amb 5000 soldats d'infanteria dirigits per Josep Sacosta e 500 de cavalleria comandats per Josep d'Ardena, que se paguèron amb l'impòst del batalhon. Lo 27 de febrièr moriguèt Pau Claris.
Per assegurar que l'adesion amb la corona francesa se faga en preservant los dreches e leis catalanas, se preparèt un document amb de condicions, lo Pacte de la Péronne, signat pel rei de França quand èran president Bernat de Cardona, en 1641.
Lo sètge de Tarragona
La campanha de Tarragona comencèt en abril de 1641 e s'establiguèt lo sètge lo 4 de mai, e lo blocatge de la vila per la mar venguèt efectiu lo 5 de mai. Se tapèt l'interior per Constantí e Salou, mas lo sètge foguèt levat quand pendent la Segonda batalha navala de Tarragona, una granda flòta espanhòla capitanejada per García Álvarez de Toledo y Mendoza provesiguèt la vila, derrotant la flòta francesa d'Henri d'Escoubleau de Sourdis.
Vodó
Las originas africanas: substrat teologic del vodó
Es posible que l' houngan aja d'intencions malvolentas o qu'utilize lo seu poder de convocacion per far lo mal; alara es nominat bokor.
Guèrra dels Segaires
Las campanhas militaras
Los castelhans envièron doas colomnas en 1642, la primièra de 20,000 òmes dempuèi Fraga atacant Lhèida e la segonda de 4500 òmes dempuèi Tarragona cap al Rosselhon, essent interceptadas e derrotadas a la batalha de Montmeló e la batalha de la Granada. Los espanhòls retirèran bona part de l'armada que se trobava a Roses per via maritima e França capitèt, pendent l'estiu de 1642, l'ocupacion de Cotlliure, Perpinhan e de Salses e coma aquo aguèron lo contraròtle dels comtats de Rosselhon e de Cerdanha, e las tropas situadas al sud ataquèron Montsó e Tamarit de Llitera. L'an seguent, demorèron dins las mans espanhòlas solament Tarragona, Tortosa e Roses.
Vodó
Lo vodó en America
180px|thumb|Escandalh de munaca utilizadaas dins los rituals de vodó. Lo vodó american es un exemple eveident d'evolucion sincretica entre aquela religiositat teísta-animista, las cresenças cristianas dels esclavagistas e las religions localas dels pòbles coma los arauacs, que comencèt quand fòrça africans del golf de Guinèa foguèon esclaus en Aïtí e dins la Cariba.
Guèrra dels Segaires
Las campanhas militaras
Lo Rosselhon caiguèt completament dins las mans francocatalanas, e d'aqueste biais los objectius de Richelieu e Loís XIII de França de contrarotlar los comtats nòrdcatalans èran satisfaches. L'atencion donada pel Cardenal Mazarin a las campanhas d'Itàlia provoquèt un certan desinterès francés, e en perdent la batalha de Lhèida, que se rendèt lo 31 de julhet e lo seguent jurament a las Constitucions per Felip IV a Lhèida en agost, las posicions pro-espanhòlas prevalguèron. E mai, lo 4 de decembre de 1642, moriguèt Richelieu, e lo 14 de mai de 1643, Loís XIII, li succediguèt lo sèu filh Loís XIV de França, conegut coma lo rei solelh, fins a 1652.
Shane Dawson
Shane Dawson (nascut en 1988) es un actor e umorista american, autor de vidèo sus YouTube.
Vodó
Lo vodó en America
Al començament i aviá gaire de clergat e de de rituals regulièrs establits (liturgia), alara qu'èra una religion perseguida pels esclavagistas, que forçavan la conversion cap al cristianisme.
Orpí
Orpí es un municipi de la província catalana de Barcelona e de la Generalitat de Catalonha.
Pacs del Penedès
Pacs del Penedès es un municipi de la província catalana de Barcelona e de la Generalitat de Catalonha.
Vodó
Lo vodó en America
Del vodó americana deriven d'autres religions coma la santeria, de caractèr fòrça mai mistificat pels corrents crestians. La santeria –una de las expressions de las mai sincreticas del mond- utilisa de simbòls e de sants crestians, que representan loas e de rites ancians, semblants als vodó.
Guèrra dels Segaires
Las campanhas militaras
En 1644 Felip IV capitèt a recuperar Lhèida e mantenir Tarragona de l'assaut francocatalan provocant la substitucion de La Mothe per Henri Harcourt de Lorena, que fin finala en 1648 contrataquèt e obtenguèt de resultats notables, doncas a partir de 1645 los franceses ocupèron Roses, e recupèron tèrras al sud, liberant Agramunt, Cervera e Mollerussa, sense poder traversar Segre, envadiguèron Empordan, e assetgèron Girona, prenguèron Valés, e ocupèron temporariament Cadaqués, Castelló d'Empúries, Solsona e Berga.
Vodó
Lo vodó en America
Lo vodó es un element important de la cultura populara, a causa de la capacitat atribuïda als bokor de ressucitar los mòrts i ne profeitar- lo fasent trabalhar (zombís), e tanben de provocar la mòrt a voluntat. L'interés popular es ligat a d'autres elements folclorics coma las monacas vodó o la popularitat de figuras del panteon vodó coma lo Baron Samedi..
Nòtas
<references group="N"/>
Guèrra dels Segaires
Las campanhas militaras
Lo 6 de genièr de 1647 se creèt divèrses regiments catalans regulars, dins l'infanteria o la cavalariá. Tortosa se mantinguèt sota sobeiranetat castelhana fins a 1648, quand foguèt conquistada pels franceses, que s'i mantinguèron fins a 1650. La Guèrra de la Fronda aflaquèt las possibilitats militaras francesas en Catalonha, amb la retirada de una granda partida de la tropa francesa e provoquèt l'avançada de las tropas castelhanas. L'armada espanhòla faguèt sètge a Barcelona, e ja a la mitat de 1653 se faguèt la primièra contra-ataca seriosa francesa amb lo sètge a Girona. L'an seguent l'iniciativa passèt de nòu als franceses quand s'acabèt la Fronda en 1653 en Guiana francesa.
Pendent la majòra partida de la guèrra, lo tèrme entre las doas sobeiranitats seguissiá mai o mens Llobregat amont, copant cap a Igualada e Cervera e la Seu d'Urgèl, totas tres del costat francés. Qualques incursions faguèron oscillar aquel tèrme. Amb lo Tractat dels Pirenèus, França renoncièt al Principat de Catalonha mas gardant Rosselhon, Conflent e una partida de Cerdanha. Catalonha conservèt las seunas institucions e las seunas constitucions, mas França los aboliguèt dins totes los seus territòris.