cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ftiraptèrs
Espècias parasitas dels umans
Lo pesolh es l'un dels principals insèctes vectors del tifús e benlèu d'autres patogèns.
Charles Vialatte, Henry Foley e Edmond Sergent contriguèron a la descobèrta del ròtle del pesolh dins la transmission de la fèbre recurrenta mondiala dels aes 1923 - 1925.
Infestacion
thumb|Soldats caçant lors pesolhs - Ladislav Medňanský, [[1915.]]
Al-Kindi
Abū Yūsuf Yaʿqūb ibn Isḥāq al-Kindī (801 a Kufa-873) (أبو يوسف يعقوب ابن إسحاق الكندي), mai conegut jol seu nom latinizat de Alchindius o Al-kindi, es considerat coma un dels grands filosòfs (faylasuf) arabis. Aprèp aver fach d'estudis a Bassora e a Bagdad, beneficièt del mecenat dels tres califs mu'tazilite abbassida (que Al-Mamun). Al-Kindi èra un savent complèt, dins de domènis fòrça variats: filosofia, matematica, medecina, musica, fisica, astronomia.
thumb|Al-Kindi
filosofia
Al-Kindi repren la filosofia aristoteliciana, tintada de platonisme. Dins son obratge Filosofia primièra, definís la metafisica coma « la coneissença de la Realitat Primièra, Causa de tota realitat ». La coneissença de la metafisica seriá la coneissença de las causas des cosas, la coneissença fisica essent simplament la coneissença de las cosas; çò que correspond a l'aristotelisme pur e simple.
Coma Aristòtel, distinguís doncas dos nivèls de realitat: la realitat materiala, considerada coma moventa e instabla será font d'una coneissença inferiora. La rason deura anar cap l'imobil, l'imuable, font de la coneissença mai pura.
Al-Kindi prepausa, dins l'encastre de sa posicion, una pròba de l'existéncia de Dieu, repausant sus la necessària finitud del temps: segon el, es impossible d'arribar al temps present en franchissent una distància de temps infinida: i a doncas necessàriament un començament. Aquela premissa obliga a postular l'existéncia d'una causa primièra, que sera perfèctament e necessàriament una, a la diferéncia de tota cosa.
Dins aquela perspectiva, Dieu seriá pas mai que lo Principi Primièr de tota cosa, l'Un vertadièr. Es definit coma unic, necessari, non causat e infinit.
Se Al-Kindi se plaça plan tancat dins la tradicion monoteista, l'influéncia de la filosofia grèga li faguèt sentir la necessitat d'enumerar la granda cadena causala dels esseres. D'agents intermediaris van far lor apareisson, e es çò provoquèt contra al-Kindi la colèra dels teologians que reagiguèron violentament contra lo concèpte d'una causalitat 'segonda' e indirècte. Es probablament jos l'influéncia de la filosofia grèga qu'Al-Kindi adoptèt lo mutazilisme.
Sciéncias
thumb|Primièra pagina del Manuscrich sul deschiframent dels messatges criptografics Al-Kindi foguèt emplegat par Al-Mamun a la Ostal de la Saviesa (Baït al-hikma). Amb los seus collègas Al-Khwarizmi e los fraires Banu Musa, foguèt encargat de la traduccion de manuscrichs de savents grècs. Sembleriá qu'a causa de las seunas coneissenças flacas en grèc, auriá solament melhorat las traduccions fachas par d'autres, e aponduts los seus pròpris comentaris a las òbres grègas.
Al-Kindi escriguèt fòrça obratges sus l'aritmetica, que de manuscrichs suls nombres indians, l'armonia dels nombres, la geometria de las linhas, las multiplicacions, la mesura de las proporcions e del temps, los algoritmes.
Escriguèt tanben sus l'espaci e le temps que pensava ambedos finits. Segon el, l'existéncia d'una grandor infinida conduch a un paradòxe e es doncas pas possible.
Dins le domèni de la geometria, abòrda la teoria de las linhas parallèlas. Dona un lema sus l'existéncia de deoas linhas dins le plan, a l'encòp non parallèlas e sens interseccion. La geometria non euclidiana es pas alunhada.
Doas de las seunas òbras son consacradas a l'optica mas, seguent l'esperit de l'epòca, sens separer clarament la teoria de la lutz d'aquela de la vision.
Dins los seus obratges sus la teoria musicala, met en evidéncia coma Pitagòras que los sons que produson d'accòrdis armonioses an cadun una nautor precisa. Lo gra d'armonia despend de la frequéncia dels sons. Sabiá tanben que la generacion d'un son produtz d'ondas que venon estimular l'aurelha.
Publiquèt lo primièr obratge de criptoanalisi, (Manuscrich sul deschiframent dels messatges criptografics) trobat en 1987 dins los archius ottomanas d'İstanbol, aquel obratge presenta la tecnica d'analysi frequencial de las letras del tèxte chifrat.
Òbras
Escriguèt 290 obratges, mai sovent jos forma de breus tractats, que los principals se repartisson dins los domènis seguents:
Sent Sever (Hauts Pirenèus)
Sent Sever [sense'we] o Sent Sever d'Arrostanh (Saint-Sever-de-Rustan en francés) qu'ei ua comuna gascona d'Astarac situada dens lo departament deus Hauts Pirenèus e la region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
La prononciacion qu'ei [sénn sé'wé] (grafia fonetica deus autors). Las fòrmas ancianas que son : S. Seueri Russitanensis, en latin, en 1022, (Marca, Histoire de Béarn), Monasterium sancti Severi confessoris, in valle Rostanensi, in loco Abiciaco situm, in episcopatu Tarbensi, in comitatu Bigorritano, en latin, en 1087, Abbate de Sancto Severo de Rosta, en latin e gascon, entre 1153 et 1190, Forto de Sent Scever en 1153 e 1190, Apud Sanctum Severum, monachi Sancti Severi, en latin, en 1235, Sencever en 1285, de Sancto Severio de Rostano, en latin, en 1300, De Sancto Severo, en latin, en 1342, De Sancto Severio, en latin, en 1379, Sent Seuer en 1429, Saint-Sever en 1737, 1738, 1740-1743, Saint-Sever de Rostain en 1739, Saint-Sever de Rustan en 1744-1789, St Sever de Rustan (mapa de Cassini, a la fin deu sègle XVIII), Saint-Sever-de-Rustan en 1790 e 1806.
Segon Dauzat, Sent Sever qu'ei lo nom de Severus, portat per mei d'un sent, aus sègles V e VI.
Segon Negre, Sent Sever que vien deu gascon sent e Severus, un deus 31 sents d'aqueth nom. R. Aymard que precisa ei un martir deus Vandales au sègle V.
Miquèu Grosclaude que cita 4 o 5 sents, un martir a Roma dab Sent Laurenç, un avesque de Trevèri au sègle V, un avesque de Praga, un avesque de Malaga, etc. Gregòri de Tors que parla d'un preire defuntat cap a 500, hestejat lo 1er d'agost. Lo nom que vien deu gascon Sent Sever, deu latin Sanctus Severus, « austère ».
Les Loges en Josas
Les Loges-en-Josas es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Ivelinas e la region d'Illa de França.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Nòtas
<references group=N/>
Batalha de Stonne
La batalha de Stonne se debanèt entre lo 15 e lo 27 de mai de 1940 durant la Segonda Guèrra Mondiala. Opausèt leis armadas francesa e alemanda a l'entorn d'aquel vilatge après la batalha de Sedan (12-15 de mai) que permetèt ais Alemands de rompre lo front francés. Entraïnada per una còntra-ofensiva francesa, foguèt lo centre de combats acarnats que causèron de pèrdas fòrça importantas dins lei rengs de la Wehrmacht e lo vilatge foguèt conquistat 17 còps per lei diferenteis armadas. L'ataca francesa representèt una menaça grèva per l'avançada alemanda mai, tròp isolada, foguèt finalament blocada. Lo bilanç de la batalha foguèt important per Alemanha que perdiguèt 26,500 òmes (solament 3,000 tuats) còntra 7,500 òmes per l'armada francesa (environ un milièr de mòrts).
Condes (Arpitània)
Condes es una comuna francesa, situada dins lo departament de Jura e la region de Borgonha Franca Comtat
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Dinard
Dinarzh en breton ( Dinard en francés) es una comuna bretona, situada dins lo departament d'Ille et Vilaine e la region de Bretanha.
Bouzillé
Bouzillé es una comuna francesa, situada dins lo departament de Maine e Léger e la region dels Païses de Léger.
Geografia
Lo sieu territòri se tròba sus una butte, en dominant lo marge esquèrre de la Loire.
Commune angevine du nord des Mauges, Bouzillé se situe entre Nantes et Angers, à 6 km d'Ancenis, sur la route D751, Liré - Le Marillais.
Son territoire se trouve sur une butte, dominant la rive gauche de la Loire.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Rabelais Cita Bouzillé en Gargantua, en se divertint a trobar al nom del vilatge una origina gargantuesque.
Vron
Vron es una comuna francesa, situada dins lo departament de Somme e la region de Picardia.
Geografia
Vron Es una municipalitat del Marquenterre, situada a unitat|15|km de la Mange e leugièrament al nòrd de la Baia de Soma. Es desservie pel anciana rota nacionala 1 (actuala RD 1001), facilament accessibla per la autoroute.
Wargnies (Sòma)
Wargnies (Somme) es una comuna francesa, situada dins lo departament de Somme e la region de Picardia.
Vron
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Wargnies (Sòma)
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Vron
Nòtas
<references group=N/>
Wargnies (Sòma)
Nòtas
<references group=N/>
Louargat
Geografia
Fòrça vasta, La municipalitat de Louargat engloba, al nòrd, lo bourg de Sant-Eloi. Al sud, bassa fins als bòsques de Coat an Noz e Coat an Hay. Al èst, se'n bordure del Portatz Bré, reünion del Trégor, ont çò Guindy pren la siá font e separa la municipalitat de aquela de Pédernec.
Très étendue, la commune de Louargat englobe, au nord, le bourg de Saint-Eloi. Au sud, elle descend jusqu'aux forêts de Coat an Noz et Coat an Hay. À l'est, elle est en bordure du Menez Bré, sommet du Trégor, où le Guindy prend sa source et sépare la commune de celle de Pédernec.
Lommoye
Lommoye es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Ivelinas e la region d'Illa de França. .
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Nòtas
<references group=N/>
Irvilhag
Irvilhag en breton ( Irvillac en francés) es una comuna bretona, situada dins lo departament de Finistèrra e la region de Bretanha.
Charles Cros
Charles Cros, nascut a Fabresan (Corbièras) lo 1 d'octobre de 1842, originari d'una familha de La Grassa e mòrt a París lo 9 d'agost de 1888, èra un inventor e un poèta d'espression francesa.
Passionat de literatura e de sciéncias, foguèt un temps, de 1860 a 1863, professor de quimia à l'Institut Parisenc dels Sords e Muts, abans de se consacrar a la recèrca scientifica. En 1869, presentèt a la Societat francesa de fotografia un processus de fotografia en colors qu'es a l'origina del processus actual de tricromia. Tanben estudièt las amelioracions per la tecnologia del telegraf (prototipe de telegraf automatic).
Lo paleofòn
En avril 1877 subretot, formulèt lo principi d'un aparelh de reproduccion dels sons que nomenèt paleofòn. Son document, presentat a l'Acadèmia de las Sciéncias, suggerissiá que las vibracions sonòras se poirián gravar dins lo metal amb l'ajuda d'un gredon ligat a una membrana vibranta, e que, aprèp, ne fasent limpar un estilet ligat a una membrana sus aquela gravadura se poiriá tornar donar lo son primièr. Abans que Charles Cros sèga son idèa o construga un prototipe, Thomas Edison, als Estats Units d'America, bastiguèt lo primièr fonograf. Cap dels dos coneissiá pas lo trabalh de l'autre.
Poesias
Son òbra de poetica, brilhanta tanben, una de las fonts d'inspiracion del surrealisme, foguèt ignorada a son epòca.
Publiquèt sos primièrs poèmas dins le Parnasse contemporain e frequentava los cercles e cafès literaris de la boèmia de l'epòca, coma salon de Nina de Villard que aquel sa mestressa fins a 1877. Mas èra conegut pels seus monològs, que lo mai conegut es Le Hareng saur, que recitava el meteis dins de cabarets parisencs coma Le Chat noir.
Batalha de Sedan (1940)
La batalha de Sedan se debanèt entre lo 12 e lo 15 de 1940 durant la Segonda Guèrra Mondiala. Opausèt l'armada francesa, sostenguda per d'avions britanics, ai tropas alemandas. S'acabèt per una victòria estrategica majora d'Alemanha que li permetèt de rompre lei defensas francesas.
Sedan èra situada au nòrd dei fortificacions permanentas de la Linha Maginot e sa conquista permetèt ais Alemands de passar Mòsa. Lo 14, de còntra-ofensivas aerianas aliadas còntra lei pònts alemands mau capitèron e causèron de pèrdas grèvas au sen deis unitats de bombardiers francobritanicas. Puei, entre lo 15 e lo 17, de còntra-ofensivas terrèstras isoladas de l'armada francesa mau capitèron a son torn en despiech de combats acarnats a l'entorn de la vila de Stonne. Après aquelei reviradas, leis Alemands poguèron avançar en direccion de Marga e enceuclar lei fòrças francesas e britanicas situadas au nòrd. Aquò entraïnèt l'afondrament de l'armada francesa que deguèt demandar un armistici signat lo 22 de junh.
Conte (Jura)
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
La Bazoque (Calvados)
La Bazoque  es una comuna normanda, situada dins lo departament de Calvadòs e la region de la Bassa Normandia.
Calleville
Calleville en normand (Calleville en francés) es una comuna normanda, situada dins lo departament d'Eure e la region de la Nauta Normandia.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Mascaret
vinheta|Un mascaret dins la baia de Morecambe, al [[Reialme Unit.]] Lo mascaret es un fenomèn natural fòrça espectacular que se produtz sus un centenat de flumes, e baias pel mond. Aqueste fenomèn d'auçada subte d'un flume o d'un estuari es provocat per l'onda de la marèa pujanta pendent las grandas marèas. Se realiza dins la boca e lo cors inferior d'unes flumes quand lor corrent es contrariat pel flus de la marèa pujanta. Imperceptible mai sovent, se manifèsta al moment de las novèlas e plenas lunas. Los mascarets mai espectaculars s'observan a la bocas del Qiantang (China), del Hooghly en Índia e de las Amazonas al Brasil.
Explicacions
Aqueste fenomèn se caracteriza per una èrsa, mai o mens nauta, que puja lo cors del flume e que la poténcia varia en foncion de la nautor de la marèa, del debit del flume a aqueste moment e de la topografia (prigondor e largor del lièch, tèus, corbas, penda, estructura de la baia — una forma d'enfonilh est indispensable, etc.). L'amenatjament del flume pòt lo far mermar o desapareisser. Es una èrsa, giganta o non, pujant lo cors d'aiga, aumentant mai sovent quand son lièch se sarra.
Fiscament, lo mascaret correspond a la propagacion d'un saut tot lo long del cors d'un flume o d'un canal. Se pòt observar aqueste mèsme saut idroloic fixe e circular dins l'aigièr quand raja lo robinet. Aqueste saut s'acaba per se decompausar en d'ondas qu'aquestas èrsas se desplaçan mai aviadament qu'aquestas son longas. S'acaba mai sovent en amont dins un soliton. Las lamas successivas seguent la primièra son nomenadas "rastolhs" o "estolhs".
America del Nòrd
vinheta|Mascaret sus la riu Petitcodiac La baia de Fundy (Canadà) ten lo recòrd de las mai nautas marèas al mond, condicion favorabla a la formacion de mascarets. Dos cors d'aiga s'escampant dins lo fons de la baia son coneguts per lor mascaret : En Alaska, un mascaret puja la seccion du braç de mar Turnagain Arm del Golfe de Cook a 20 km/h e atenh 1,5 mètres de naut.
America del Sud
Dins la boca de las Amazonas se realiza un mascaret, nomenat localament Pororoca, aquí ont la prigondor passa pas 7 mètres. L'èrsa giganta d'una nautor de 1,5 a 4 mètres avança fins a 25 km/h. Aqueste mascaret es la rason que las Amazonas possedisson pas de vertadièr dèlta; l’ocean pòrta rapidament lo vast volum de baudra levada per las Amazonas, çò que fa impossibla la formacion d’un dèlta.
Asia
En Malàisia, lo mascaret de la riu Lupar, dins la jungla de Borneo, nomenat localament "benak".
En Indonesia, lo mascaret del flume Kampar dins la província de Riau a Sumatra, nomenat localament bono, atenh 2,5 mètres de naut e una velocitat de 10 noses o près de 20 km/h.
En Birmania, lo mascaret del flume Sittang nomenat localament "lhaine lone".
Occitània
En Gironda, es subretot visible sus :
Endacòm mai en França
En bassa Sèina (Normandia) se produsiguèt un poserós mascaret fins a las annadas 1960, près de Caudebec-en-Caux mas desapareguèt amb los amanatjaments del flume. Aqueste fenomèn èra tanben perceptible dins la Risle, afluent de la Sèina, a Pont-Audemer.
En Normandia e en Bretanha, aqueste fenomèn es visible dins la baia del Mont-Saint-Michel (nomenat « la barre ») quand de coeficients de marèa superiors a 100; lo fenomèn se debana a Pointe du Grouin du Sud près de Vains e dempuèi le Mont-Saint-Michel; e de mendre amplor mas visible, a Pontaubault al pujar la Sélune.
Dans las Costas-d'Armor, al nivèl de Lannion e del Léguer, es rara, ne se produsent sonque per de coeficients de marèas superiors a 115.
Utilizacion e dangierositat
Lo mascaret permet a de surfaires e kayakistas de far de concors de distància de percors sus l'èrsa. Pòt venir un dangièr per la navigacion, subretot per las gabarras e los transbordador que son pas concebuts per passarr las èrsas, e taben per las personas que se tenon sus la broas. Malgrat las aparéncias lo mascaret es dangierós pels quita surfaires. Es conselhat de pas jamai surfar près del bòrd per risc d'èsser portat sus las broas pendent de desenas de mètres sens poder s’arrestar, e de domorat pres jos un arbre o un ròc. Mai, es conselhat de vigilar sempre son "leash" (còrda ligaant lo surfaire a la taula) après aver surfat l'èrsa. En efièch, pas degun pòt saber çò qu'i sota la taula tant l'aiga es fagassa. Se lo "leash" se pren a que que siá e que lo surfaire capita pas a lo desligar es la negada de segur.
Sent Pau de Nestés
Sent Pau de Nestés (Saint-Paul en francés) qu'ei ua comuna gascona de Comenge situada en eth departament deths Hauts Pirenèus e era region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.
Toponimia
Era prononciacion qu'ei [sém paw/sam paw] (grafia fonetica deths autors). Eras fòrmas ancianas que son : ''Ar. Galabru de Sancto Paulo, en latin, cap a 1125, Bernardus de Sancto Paulo, en latin, en B. de Sent Paul en 1283, De Sancto Paulo Nestezii, de Sancto Paulo, en latin, en 1387, Saint-Paul de Nestes en 1738, Saint Paul de Nestés en 1767, St Paul de Nestés'' (mapa de Cassini, ara fin deth sègle XVIII).
Miquèu Grosclaude qu'ajusta, peths agionimes, la prononciacion [san], mei près deth latin sanctus, es sovent sentida com mei respectuosa e solemna que la prononciacion populara [sen].
Sent Savin (Hauts Pirenèus)
Sent Savin (Saint-Savin en francés) qu'ei ua comuna gascona de Bigòrra, en Lavedan, dens l'arribèra de Sent Savin, situada dens eth departament deths Hauts Pirenèus e era region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.
Geografia
Autes vilatges : Malhòc, Quintanhas, Pietat. vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
Segon Dauzat, Sabinus qu'ei lo nom de mei d'un sent de Peitau (sègle V) e de Bigòrra. Segon Negre, que i a 23 sents Sabinus.
Segon Miquèu Grosclaude, Bencus qu'ei l'ancian nom deth vilatge (en 1899, eth darrèr ostau deth vilatge que portava eth nom de Bencus). Segon Jacques Allières, eth son nom primitiu que seré estat Sent Joan. Ua abadia fondada en 778 per Framinius devath lo nom de Sent Martin que recebó eth monge peitavin Savinus qui vengó ermita en Lavedan (au sègle VII segon Berganton p. 265). Qu'estó arroinada peths normands au sègle IX, puish tornada bastir en 945 per eth 1er comte de Bigòrra Raimon Dat. Sent Victor de Marselha que la tornè organizar en 1068. Ath sègle XII lo vilatge bastit a l'entorn de l'abadia que prengó lo nom de l'abadia. Segon R. Aymard eth sarcofague de Sent Savin que's tròba a Poei-Aspé (Us). Segon R. Aymard, Savinus qu'èra un monge catalan
Authie (Calvados)
Geografia
Authie A situat a sièis quilomètres al nòrd oèst de Can, los abitants se nomenan los Altavillais, an escuelhut eles-meteisses aquel nom, per referendum.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
En 1832, Authie (466 abitants l'an 1831) absorbeix Sant-Louet-près de-Authie (9 abitants), A l'oèst de lo sieu territòri.
La municipalitat i aguèt liberat la e #èsser en granda part destruida en bombardements.
En 1832, Authie (466 habitants en 1831) absorbe Saint-Louet-près-Authie (9 habitants), à l'ouest de son territoire.
La commune fut libérée le 8 et fut en grande partie détruite dans des bombardements.
Punt cardinal
En geografia, un punt cardinal (var. ponch cardinal, ponch cardinau, punt cardinau) es una de las quatre principalas direccions d'una bossòla sus un plan: nòrd, Èst, Sud e Oèst.
En Mediterranèa, las direccions son nomenadas d'un biais diferent, s'apuejant sus lo nom dels vents correspondents: Tramontana, Levant, Miegjorn e Ponent. Aquestas designacions son totjorn emplegadas dins la navegacion maritima actuala dins aquesta mar.
Ròsa dels vents
thumb|Ròsa dels vents Los punts cardinals son presentats sus las mapas per una ròsa dels vents; lo nòrd es generalament senhalat, per exemple en alongant o en colorant la punta de la ròsa que l'indica. Gaireben totjorn, lo naut d'una mapa indica lo nòrd, lo bas lo sud, la drecha l'èst e l'esquèrra l'oèst.
Lo compès (cadastre) de Gijan de 1587 dona los ponches cardinals : dau drech (nòrd), dau levant (èst), dau colgant (oèst), dau marin (miègjorn) e es estat ajostat en 1610 : dau terrau (nòrd) e dau garbin (sud).
En mai dels quatre punts cardinals, es possible de dessenhar de punts intermediaris (o punts intercardinals) :
.network
("malhum", en anglés) es un nom de domeni generic. Es en servici dempuèi lo 22 d'agost de 2014.
.pharmacy
("farmacia", en anglés) es un nom de domeni generic. Es en servici dempuèi lo 5 de setembre de 2014.
Bou
| cp =45430 | mandat        = 2008-2014 | gentilici = | longitud=2.04833333333 | latitud=47.8741666667 | alt mej = | alt maxi =102 | km²           =6.29 }} Bou es una comuna francesa, situada dins lo departament de Loiret e la region dau Centre.
Geografia
Lo vilatge a situat en una sivella de la Loire, al nòrd d'aquela, a 14 quilomètres a l'èst de Orléans e 9 quilomètres a l'oèst de Jargeau. Delimitat pel fleuve reial e las vilas de Mardié e Chécy, lo vilatge es pro isolat de la rèsta de l'aglomeracion. A situat dins una zòna planeja e constituit principalament de camps. Se tròba totun un pichon bòsc al sud de la municipalitat, la longitud del fleuve.
Le village est situé dans une boucle de la Loire, au nord de celle-ci, à 14 kilomètres à l'est d'Orléans et 9 kilomètres à l'ouest de Jargeau. Encerclé par le fleuve royal et les villes de Mardié et Chécy, le village est assez isolé du reste de l'agglomération. Il est situé dans une zone plane et constitué principalement de champs. On retrouve néanmoins une petite forêt au sud de la commune, le long du fleuve.
Istòria
L'istòria de Buòu es pas pas fòrça plan conegut. Totun, qualques almanachs trobats i a de divèrses ans permeton de se far una idèa de la vida de las Boumiens. La majoritat datan del començament del XXen sègle. A aquela epòca, aquela municipalitat es encara fòrça rurala, e l'activitat principala es l'agricultura. Se tròba sustot de camps de vinhas, destinats a produsir del vin. En 1905, lo cònsol de Buòu es d'en un autre luòc un en negociant en vin. I a egalament qualques culturas de céréales (blat, avoine e òrdi), de légumes, aital coma qualques animals (majoritairement de las vacas e dels pòrcs).
L'histoire de Bou n'est pas très bien connu. Néanmoins, quelques almanachs retrouvés il y a plusieurs années permettent de se faire une idée de la vie des Boumiens. La plupart datent du début du XXè siècle. A cette époque, cette commune est encore très rurale, et l'activité principale est l'agriculture. On retrouve surtout des champs de vignes, destinés à produire du vin. En 1905, le maire de Bou est d'ailleurs un négociant en vin. Il y a également quelques cultures de céréales (blé, avoine et orge), de légumes, ainsi que quelques animaux (majoritairement des vaches et des cochons).
.boo
("ahup", en anglés) ei un nom de domeni generic depausat per Google. Ei en servici dempuish lo 30 d'agost de 2014.
Longnes (Ivelinas)
Longnes  es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Ivelinas e la region d'Illa de França.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Nòtas
<references group=N/>
Lingé
Lingé es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Endre e la region dau Centre.
Comunas vesinas
400px|gaucha||Distanças e posicion relativa
.gmx
(acorcha de Global Message eXchange, "escambi mondial de messatges", en anglés) es un nom de domeni generic depausat per l'entrepresa alemanda United Internet AG e sa filhala 1&1 Internet. Es en servici dempuèi lo 5 de setembre de 2014.
.dad
("papà", en anglés) es un nom de domeni generic. Es en servici dempuèi lo 30 d'agost de 2014.
Warloy-Baillon
Varloé-Baillon en picard (Warloy-Baillon en francés) es una comuna francesa, situada dins lo departament de Somme e la region de Picardia.
Istòria
Lors de la Seconde Guerre mondiale, deux aviateurs alliés périrent à Warloy-Baillon : en 1940, K. R. Lucas sur un Hurricane Mk1, et en 1944, D. E. Pinkney, sur un Auster.
Nòtas
<references group=N/>
.day
("dia", en anglés) ei un nom de domeni generic. Ei en servici dempuish lo 30 d'agost de 2014.
Sent Martin (Hauts Pirenèus)
Sent Martin (Saint-Martin en francés) qu'ei ua comuna gascona situada dens lo departament deus Hauts Pirenèus de la region administrativa d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Geografia
Aute vilatge o quartièr : Eth Bastorrar.
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
La prononciacion qu'ei [sém mar'ti] (grafia fonetica deus autors). Las fòrmas ancianas que son : De Sancto Martino, en latin, en 1342 e en 1379, Sent Martin en 1429, Saint Martin Adour en 1760.
Sent Martin, deu latin Martinus, de Martius, qu'ei evangelizator de las Gàllias, nascut dens ua localitat situada adara en Ongria, mòrt en 398, botat per la Glèisa au reng deus apòstols. L'espandiment deu son patronatge, cultuau e onomastic, qu'estó considerable dens tota l'Euròpa, enqüera mei pr'amor deus pelegrins de Compostèla qui avèvan per protector lo sent deu mantèth despartit,. Lo vocable de Sent Martin qu'ei signe d'ua grana ancianetat per ua parròpia.
Champ-d'Oiseau
Champ-d'Oiseau es una comuna francesa, situada dins lo departament de Còsta d'Aur e la region de Borgonha.
.new
("nòu", en anglés) es un nom de domeni generic. Es en servici dempuèi lo 30 d'agost de 2014.
Numeracion aràbia
La numeracion aràbia es la representacion dels nombres mai utilizada a l'ora d'ara. Se nomena "arabia" perque son los arabis que l'introduguèron en Euròpa, mas foguèt en Índia que foguèt inventada.
Concèpte
Es un sistèma de numeracion posicional e decimal, es a dire, basat sul nombre 10; compta 10 nombres per representar cadun dels 10 chifras. La valor del chifra varia segon la posicion qu'ocupa dins lo nombre, perque se multiplica d'esperel per la base 10 elevada a la posicion. Atal, lo primièr chifra (començant per la drecha) a la valor que representa lo seu simbòl multiplicat per 10^0 (=1); lo chifra imediatament seguent a la valor que representa lo seu simbòl multiplicat per 10^1 (=10); e de meteis en seguida. Se pòt definir una formula matematica per un nombre de n chifras del seguent biais:
, ont x_i es lo chifra situat a la posicion i (començant per la drecha).
Exemples:
Variantas
Lo sistema arabi actual se representa de biais diferent segon lo sistèma d'escritura.
Dintre los sistèma europèu tanben i a pichons diferéncias. Dempuèi una epòca fòrça recenta, lo zèro en mai s'escriure coma un cercle o una ellipsa se representaa amb una barra, "Ø" (coma una de las letras danesas), per lo diferenciar de la letra "O". En Euròpa, lo chifra sèt (7) s'escriu amb una barra orizontal per lo diferenciar del chifra un (1).
Istòria
thumb|left|Nombres[[Brahmiss (Índia, sègle I).]]
.eat
("manja", en anglés) es un nom de domeni generic. Es en servici dempuèi lo 30 d'agost de 2014.
Numeracion aràbia
Istòria
Los símbols de l'1 al 9 de la numeracion indiana son un pas intermèdi cap al sistèma arabi mai modèrne.
Lo sistèma apareis descrit dins una òbra del matematician persan Muhammad ibn Musa al-Khwarizmi, escricha a l'entorn de l'an 825, e traducha en latin al sègle XII amb lo títol Algoritmi de numero Indorum (algoritmi, que venguèt lo tèrma algoritme, ven del nom del quita matematician Al Khwarazmi).
Un autre matematician, Al-Kindi, espandiguèt lo sistèma indian de numeracion per l'Orient Mejan amb los seus quatre volums de Kitab fi istimal al-adad al-hindiyya (Libre sus l'usatge de la numeracion endiana), en 830.
La primièra inscripcion reconeguda del zèro, representat per un punch o una boleta, data del sègle IX e se localiza a Gwalior. Un còp adoptat pels arabis recebèt el nom de as-sifr (أَلصِّفْر), que deriva lo mòt Chifra. Mas, l'existéncia del zèro remonta a fòrça sègles avant, e sembla que la seuna origina tanben es d'Índia.
En 952 lo sistèma arabi adoptèt las fraccions, çò que paréis evident amb un tractat del matematician Sirian Abu'l-Hasan al-Uqlidisi.
A través de l'Al Andalús, lo sistèma arabi e l'abac penetrèron en Euròpa, qu'utiliza lo sistèma de numeracion romana. La primièra mencion en Occident apareis dins lo Codex Vigilianus (976). En 984, Gerbèrt d'Orlhac demanèt a l'astronòm barcelonés Sunifred Llobet (lupitus), una traduccion d'un tractat d'astronomia en arabi, lo Sententiae astrolabii, traduccion qu'incluguèt lo sistèma de numeracion.
D'ans aprèp, Fibonacci, matematician italian qu'estudièt a Bugia (actualament en Argèria), contribuguèt a la difusion del sistèma per Euròpa, mercé a la seuna òbra Liber Abaci (publicat en 1202). Foguèt sonque al sègle XV qu'el seu usatge comencèt a se normalizar per tota Euròpa.
Onda
vinheta|Propagacion d'una onda. vinheta|Una èrça s'espotissent sus la broa. Una onda es la propagacion d'una teoria produson sus son passatge una variacion reversibla de las proprietats fisicas localas del mitan. Se desplaça amb una velocitat determinada que depend de las caracteristicas del mitan de propagacion.
Fisicament parlant, una onda es un camp, es a dire una zona de l'espaci que las proprietats son modificadas. Se dona alara a cada punt de l'espaci de las grandors fisicas escalaras o vectorialas.
Coma tot concèpte unificator, l'onda recobèrta una granda varietat de situacions fisicas fòrça diferentas. D'autre constat, la mecanica quantica mostrèt que las particulas elementàrias podent èsser assimiladas a d'ondas, e vice versa, çò qu'explica lo comportament a vegada ondulatòria e a vegada corpusculària de la lutz : lo foton pòt èsser considerat a l'encòp coma una onda e coma una particula; invèrsament l'onda sonora (vibracion mecanica) pòt èsser considerada coma una particula.
Exemples
Illustram la nocion de « transpòrt d'energia sens transpòrt de matèria ». Dins lo cas d'una onda mecanica, s'obsèrva de pichons desplaçaments locals e efemèrs d'elements del mitan que supòrtan aquesta onda, mas pas de transpòrt global d'aquestes elements. Es çòmeteis per una èrsa marina que correspond a un movement aproximativament elliptic de las particulas d'aiga que, en particular, agita un nau en mar. Dins aqueste contèxte, un desplaçament orizontal de matèria es un corrent; e, se pòt aver una èrsa sens corrent, veire una èrsa anant a contra corrent. La èrsa transpòrta orizontalament l'energia del vent que faguèt naícer al larg e, aqueste de biais independent del transpòrt global de l'aiga.
Dins los instruments de musica de còrda la perturbacion es portada de diferents biais : arquièr (violon), martèl (piano), det (guitarra). Jos l'efièch de l'excitacion aplicada transversalament, totes los elements de las còrdas d'aquestes instruments vibran transversalament a l'entorn d'una posicion d'equilibri que correspond a la còrda al repaus. L'energia de vibracion de las còrdas se transforma en son que los movements per ont passa las còrdas plaçan en movement l'aire que los conten. Un son correspond a la propagacion dins l'aire d'una onda de pression d'aqueste aire. Dins un punt de l'espaci, la pression de l'aire oscilla a l'entorn de la valor de sa pression au repaus, creis e decreis alternativament a l'entorn d'aquesta valor. Dins una onda sonora lo movement local de las moleculas d'aire se fa dins la mèsma direccion que la propagacion de l'energia, l'onda es longitudinala. Las direccions longitudinalas e transvèrsas se referisson a la direccion de propagacion de l'energia que se pren coma direccion longitudinala.
Las ondas electromagneticas son d'ondas que son transversalas dins lo void o dins de mitans omogenèus. Mais, dins de mitans particulars, per exemple lo plasma, las ondas electromagneticas pòdon èsser longitudinalas, transversalas o a vegada ambedos a l'encòp,. L'optica es un cas particular de propagacion dins de mitans dielectrics, alara que la propagacion dins un metal correspond a un corrent electric en mòde alternatiu.
Lo senhal transmes de prèp en prèp pòt, el, èsser illustrat mejan de dominòs: aquestes darrièrs recebon un senhal e lo transmeton en casent sul dominò seguent. Una fila de veitura avançant al senhal d'un fuòc verd constituís pas un exemple de transmission de prèp en prèp.
Ondas e estabilitat d'un mitan
drecha|vinheta|300x300px|Ondas en mitan aquatic Per que d'ondas se propagan dins un mitan cal qu'aqueste siá estable: jos l'accion d'una perturbacion exteriora, lo mitan deu desvelopar un mecanisme de rampèl lo tornant cap a sa posicion d'equilibri. La natura e las proprietats de l'onda dependon del biais qu'aqueste mecanisme agís. Atal, per exemple, per las èrsas, aqueste mecanisme de rampèl es la pesantor tendent a far tornar a la superfícia liura cap a une posicion d'equilibri. Per las ondas sonoras, lo mecanisme de rampèl es la tendéncia d'un fluid d'uniformizar sa pression. Per las ondas de torcedura (coma sus un violon jogat amb arquièr), lo mecanisme de rampèl es lo parelh exercit per la còrda.
Dimensionalitat
Sián lo desplaçament de l'energia e  la velocitat de l'onda  : Exemple : Ressòrt en espirala. Quand se desplaça subte una espirala d'un ressòrt tibat entre dos supòrts se forma una onda de compression de las espiras. Dins aqueste cas lo movement de las espiras se fa dins la mèsma direccion que la propagacion de l'energia, seguent la drecha que constituís l'axe de simetria del ressòrt. S'agís d'una onda longitudinala a una dimension. Exemples : Quand se bat un tambor, se crea sus sa pèl una onde transvèrsa de doas dimensions, coma dins lo cas de la superfícia de l'aiga.
Quand se desplaça de cargas electricas, los camps magnetics e electrics locals varian per s'adaptar a la variacion de posicion de las cargas produsent una onda electromagnetica. Aquesta onda es transversada e pòt se propagar dins las tres direccions de l'espaci. Dins aqueste cas, l'onda es pas un desplaçament de matèria.
Periodicitat temporala e periodicitat espaciala
vinheta|Fenomèn ondulatòri Lo cas mai simple d'onda progressiva periodic es une onda dicha « monocromatica » e « unidimensionala » vinheta|300x300px|Onda progressiva vist a diferents instants successius Quand se pren un imatge del mitan a un moment donat, se vei que las proprietats del mitan varian de bais sinusoïdal en foncion de la posicion. Avèm donc una periodicitat espaciala; la distància entre dos maxims es nomendada longor d'onda, e es notada λ. Se se pren de fotografias successivas, se vei qu'aqueste « perfil » se desplaça a una velocitat nomenda velocitat de fasa. vinheta|300x300px|Efièch d'una onda dins un luòc donat : variacion ciclica de l'intensitat Quand se plaçam dins un luòc donat e que se relèva l'intensitat del fenomèn en foncion del temps, se vei qu'aquesta intensitat varia segon una lei, es tanben sinusoïdala. Lo temps que s'escola entre doas maxims es nomenat periòde e es notat T.
Modelizacion d'una onda progressiva
Una onda progressiva unidimensionala se modeliza per una foncion, d'amplitud A \,, \mathbf{x} essent la posicion dins l'espaci (vector) e t \, l'instant considerat.
Una fòrça granda familha de las solucions d'equacions de propagacion de las ondas es aquesta de las foncions sinusoïdalas, sinus e cosinus (son pas las solas). Se mòstra tanben que tot fenomèn periodic continú pòt se decompausar en foncions sinusoïdalas (seria de Fourier), e de biais general tota foncion continua (transformada de Fourier). Las ondas sinusoïdalas sont donc un objècte d'étudi simple e util.
Avèm per la norma del vector d'onda : La pulsacion s'escriu en foncion de la frequéncia \nu \, : La velocitat de fasa val alara:
Una autra escritura permet de far apréisser sonque lo periòde temporal T \,e lo periòde espacial \lambda \,
Tipes d'ondas
Se destria mai d'una categorias d'ondas : Lo mitan de propagacion d'una onda pòtt èsser tridimensionala (onda sonora, luminosa, etc.), bidimensionala (onda a la superfícia de l'aiga), o unidimensionala (onda sus una còrda vibranta).
Una onda pòt possedir mai d'una geometrias : plana, esferica, etc. Pòt tanben èsser progressiva, estacionària o evanescenta (veire Propagacion de las ondas). Es progressiva quand s'alunha de sa font. Se'n alunha de biais indefinit se lo mitan es infinit, se lo mitan es bornat pòt se rebatre suls bòrds, sus l'esfèra (coma la Tèrra per exemple) las ondas pòdon tornar al punt de partença en fasent un torn complet.
D'un vejaire mai formal, se destria tanben las ondas escalaras que se pòdon descriues per un nombre variable dins l'espaci e dins lo temps (lo son dins los fluids per exemple), e las ondas vectorialas que demandan un vector a lor descripcion (la lutz per exemple), veire d'ondas tensorialas (d'òrdre 2) per las ondas gravitacionalas de la relativitat generala.
Courbouzon (Jura)
Courbouzon (Jura) es una comuna francesa administrada per lo departament de Jura de la region de Franca Comtat
Onda
Tipes d'ondas
Quand se definís las ondas coma associadas a un mitan material, las ondas electromagneticas son exclusidas. Per evitar de las exclura se pòt definir las ondas coma de perturbacions d'un mitan, al sens larg, material o void. Dins aqueste darrièr cas es una perturbacion electromagnetica que pòt se propagar dins lo void (de matèria).
Celeritat d'una onda, frequéncia
Una onda monocromatica es caracterizada per une pulsacion \omega e un nombre d'onda k. Aquestas doas quantitats son ligadas per la relacion de dispersion. A cada exemple d'onda mencionat çai dessús correspond una cèrta relacion de dispersion. Doas velocitats se pòdon associar a una onda : las velocitat de fasa e velocitat de grop. La primièra es la velocitat que se propaga la fasa de l'onda, alara que la segonda correspond a la velocitat de propagacion de l'envelopa (possiblament desformada amb lo temps). La velocitat de grop correspond a çò que se nomena la celeritat de l'onda. Per un mitan non dispersiu avèm
Per una onda progressiva periodica, avèm una dobla periodicitat : a un instant donat, la grandor considerada es espacialament periodica, e a un luòc donat, la grandor oscilla periodicament amb lo temps. Frequéncia \nu e perióde T son ligats per la relacion T =1/\nu. Per una onda progressiva se propagant amb la celeritat c, la longor d'onda correspondenta \lambda es alara determinada per la relacions :  ont \lambda es en m, \nu en hertz (Hz), e c en m⋅s. \lambda es lo periòde espacial de l'onda.
La celeritat de las ondas depend de las proprietats del mitan. Per exemple, lo son dins l'aire a 15 °C e a 1 bar se propaga a 340 m⋅s-1.
De biais general, la celeritat dins un mitan depend tanben de la frequéncia de l'onda : de tals mitan son qualificats de dispersius. Los autres, aquestes per que la celeritat es la mèsma quina que siá la frequéncia, son dichs non-dispersius. Per exemple, l'aire es un mitan non dispersiu per las nòstras ondas sonoras! Al subjècte de la lutz, lo fenomèn de dispersion es tanben a l'origina de l'arc de Sant Martin : las diferentas colors se propagan de biais difernt dins l'aiga, çò que permet de decompausar la lutz del solelh seguent sas diferentas compausantas. La dispersion per un prisme es tanben classicament utilizada : en decompausant la lutz, se pòt atal far d'espectroscopia (los metòdes interferencialas donant pasmens ara de resultats fòrça mai precises).
Es sempre monocromatica una onda?
La nocion d'onda monocromatica es centrala per la compreneson del fenomèn mas totas las ondas son pas monocromaticas. Se considèra las ondas sonoras: una onda monocromatica seriá una nota pura (se sa frequéncia cai justa). Una nota d'instrument es composausada d'una nota pura (lo fondamental de pulsacion \omega) mai d'armonicas (d'ondas que la pulsacion es un multiple de \omega). Quand se considèra una musica, l'estructura de l'onda es complicada, es constituida d'una soma d'ondas monocromaticas. Ara se se considèra lo son d'un còp sec alara l'onda es gaire pas pus monocromatica, una representacion en paquet d'ondas es fòrça mai biaisuda.
.rsvp
(acorcha de répondez s'il-vous-plaît, "repondètz sioplèt", en francés, que se tròba a la fin dels convits) es un nom de domeni generic. Es en servici dempuèi lo 30 d'agost de 2014.
Courbouzon (Jura)
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
.mov
(acorcha de movie, "film", en anglés) es un nom de domeni generic. Es en servici dempuèi lo 30 d'agost de 2014.
.ing
(acorcha d’engineer, "engenhaire", en anglés) es un nom de domeni generic depausat per la Google. Es en servici dempuèi lo 30 d'agost de 2014.
.frl
(acorcha per Fryslân, Frisa, en frison) es un nom de domeni generic geografic. Es en servici dempuèi lo 30 d'agost de 2014.
Longvilliers (Ivelinas)
Longvilliers es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Ivelinas e la region d'Illa de França.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Nòtas
<references group=N/>
.youtube
es un nom de domeni generic depausat per l'entrepresa Google per son site Youtube. Es en servici dempuèi lo 29 d'agost de 2014.
Jòcs de la Mediterranèa de 2018
Los XVIIIens Jòcs de la Mediterranèa, coneguts abitualament jol nom de Jòcs de la Mediterranèa de 2018, se debanaràn del 22 de junh al 1 de julh de 2018 dins la vila catalana de Tarragona. La decision foguèt anonciada lo 15 d'octobre de 2011 dins la vila turca de Mersin, ont s'èra amassat lo Comitat Internacional dels Jòcs de la Mediterranèa.
Espòrts
Las categorias oficialas de l'eveniment son enumeradas en seguida.
Fraisans
Fraisans es una comuna francesa, situada dins lo departament de Jura e la region de Franca Comtat
.meme
("element de cultura", en anglés) es un nom de domeni generic. Es en servici dempuèi lo 30 d'agost de 2014.
.here
("aicí", en anglés) es un nom de domeni generic. Es en servici dempuèi lo 29 d'agost de 2014.
Sainte-Honorine-du-Fay
Sainte-Honorine-du-Fay es una comuna normanda, situada dins lo departament de Calvadòs e la region de la Bassa Normandia.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Caça
thumb|200px|[[Joachim von Sandrart, Novembre, òli sus tela, 1643, representant una scena de caça]]
La caça es l'activitat que consistís a cercar e perseguir d'animals salvatges per fin de los tuar dins la tòca de los utilizar coma matèria primièra per lo manjar o lo negòci. Uèi lo tèrme se refererís sovent a la practica esportiva, qu'es regulada, sinon se parla braconatge o caça illegala.
Istòria
thumbnail|left|Pintura de la caça del [[singlar, sègle XIV.]] Se supausa que al començament, la caça servissiá per complementar l'alimentacion en proteïnas animalas e l'utilizacion de las ressorsas animalas que son la pèl o lo cuèr o los òsses. Dins las regions articas, pels inuits la caça èra, fins qualques decenias enrè, l'unica font d'alimentacion amb la pesca. La caça tanben a per foncion d'alunhar o d'eliminar los predadors perilhoses per l'òme. E mai aviá dins fòrça culturas una importància rituala, per exemple amb l'iniciacion dels joves adultes.
Amb la revolucion neolitica e l'aveniment de l'elevatge e la domesticacion dels animals, la caça perdèt de son importància per la subsisténcia; e mai que demòre encara dins los airals de bòsques tropicals e las regions polaras ont constituís totjorn (amb la pesca) la font primièra de proteïnas.
Dins las civilizacions e nacions posterioras la caça dels grands mamifèrs venguèt una activitat reservada de las classas dominantas. Dins l'Euròpa feudala per exemple dins fòrça païses los nòbles e reis avián de resèrvas exclusivas de caça o pel mens èran los unics qu'aviá lo drech de caçar d'unes animals.
Las armas utilizadas abitualament per la caça pendent tota la preïstòria e gaireben fins a l'edat modèrna èran: la lança, l'arc e las flèchas, la fronda, e tanben los cans de caça. D'autras menas de caça èra las trapadèlas.
Uèi se practica encara la caça dins tot lo monde, abitualament en utilizant d'armas modèrnas coma los fusilhs o totjorn en utilizant de tecnicas ancestralas, coma a l'espèra, l'usatge de pistaires o de cans per que tròben las presas. Sovent los païses an aplicat una legislacion e uèi cal èsser licenciat per practicar la caça.
Tecnicas
Se pòt caçar amb divèrsas tecnicas, coma:
.immo
(acorcha d’immobilier, "immobiliari", en francés) es un nom de domeni generic. Es en servici dempuèi lo 27 d'agost de 2014.
.esq
(acorcha d’esquire, "escudièr", en anglés) es un nom de domeni generic. Es en servici dempuèi lo 29 d'agost de 2014.
Warsy
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Nòtas
<references group=N/>
Chambéria
Chambéria es una comuna francesa, situada dins lo departament de Jura e la region de Franca Comtat
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Louveciennes
Nòtas
<references group=N/>
.prod
(acorcha de product, "produch", en anglés) es un nom de domeni generic. Es en servici dempuèi lo 29 d'agost de 2014.
Salas (Hauts Pirenèus)
Salas (Salles en francés) qu'ei ua comuna gascona de Bigòrra, en Lavedan, dens eth estrem de Salas, situada dens eth departament deths Hauts Pirenèus e era region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.
Geografia
Aute vilatge : Vergons. vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
Era prononciacion qu'ei ['salos] (grafia fonetica deths autors). Eras fòrmas ancianas que son : Salas, Sales, ath sègle XII, Salas, cap a 1200-1230, Sales en 1285, De Salis, en latin, en 1313 e 1342, Salas en 1429, Sales en Lavedan en 1737-1758, Salles en Lavedan a partir de 1759, Salles (mapa de Cassini, ara fin deth sègle XVIII).
Segon Dauzat, Salas que vien deth germanic seli, alemand Saal, « cramba, castèth ». Segon Negre, Salas qu'ei eth plurau de l'occitan sala, « residéncia senhorala ».
Segon Miquèu Grosclaude, sala qu'ei ua residéncia senhorala, mes normalament pas tan grana com eth castèth. L'autor s'explica pas eth plurau, frequent totun dens aqueth toponime.