Trabalh_(economia)
Critica radicala del trabalh
La critica radicala del trabalh foguèt teorizada a cada còp de biais fòrça diferent per d'actors tan diferent coma Guy Debord (la celèbra armada del rèire trabalh de la societat de l'espectacle que disiá « trabalhetz pas jamai ! »), lo grop alemand Krisis (Lo manifeste contra lo trabalh) o Serge Latouche (per las criticas de las nocions de creissença e de desvelopament): pòdon èsser de partisans de la descreissença, de marxistas eterodòxes, de marxians o d'anarcocomunistas. Pel grop Krisis (e tanben dels autors de la « novèla critica de la valor », coma Anselm Jappe, Moishe Postone o Jean-Marie Vincent), lo trabalh coma es presentat pel capitalisme, deu pas èsser considerat coma l'esséncia de l'òme, naturala e transistorica. Aqueles autors penson que lo trabalh es pas d'en primièr una activitat, mas que jol capitalisme, es un rapòrt social plan particular al centre social del foncionament del capitalisme. De segur qu'es un « trabalh concrèt » (lo fach de produire una valor d'usatge), mas aquela dimension es interiorament constituida per una autra dimension, totalizanta e que la domina: lo « trabalh abstrach ». Aquel es considerat per aqueles autors coma l'esséncia sociala de la societat capitalista. Es d'en primièr eissit de la foncion de mediacion sociala entre los òmes, que ten lo trabalh dins lo tipe de socializacion producha pel capitalisme: es pel trabalh qu'obtendrai los produchs fabricats par d'autres. Lo meu trabalh rebat alara sur l'ensems del trabalh social global. Es atal que lo trabalh que avem fach cada jorn seriá de « trabalh abstrach ». Mas es pas lo fach de far quicom qu'a pas de sens, lo « trabalh abstrach » es çò que lo trbalh es estructuralament vengut dins le capitalisme, un biais de socializacion abstracha, que capta e estructura l'agir dels individús. Aquela abstraccion del trabalh, se realiza cada jorn, mas pas mejan la consciéncia, l'imaginari o una « ideologia del trabalh », mas dins lo quite debanament de la produccion sociala (es alara una « abstraccion reala » plan dificila de passar). Luènh d'oposar lo trabalh e lo capital coma o fach lo marxisme tradicional, al contrari, aqueles autors penson que « son que doas estapas successivas dins la metamorfòsi de la meteissa substença: lo trabalh abstrach. » A l'oposat de la tradicionala teoria de la valor trabalh desvelopada per l'economia politica classica e lo marxisme tradicional, aquel corrent desvelopa una teoria de la forma sociala de la valor. La valor es la representacion del « trabalh abstrach » (coma forma sociala), e apareis al moment del cambi mercadièr. Per Krisis, donc cal pas liberar lo trabalh del capital (per la politica e lo retorn de l'Estat social, en lo moralizant, en li donant de règlas, eca.) per que li es intrinsecament ligat, mas se liberar del quite trabalh. Abolir lo trabalh que la forma sociala e la trajectòria son la compausanta fondatritz del procès de la valorizacion del capital, per inventar a la plaça de nòus rapòrts socials. Per Serge Latouche, la critica del trabalh es diferenta, vòl d'en primièr mostrar que la dominacion del trabalh seriá una dominacion de « l'ideologia del trabalh », e tanben mejans l'imaginari social. Prepausa alara, per un retorn sus nos actes e nòstra consciéncia, de « decolonizar l'imaginari ».