cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Masrimbaud
Toponimia
Las fòrmas ancianas son Marinbalt (sursum parrochiam de ~), en 1273, Marunbad (parrochia de ~), en 1273, Marimbalt (par. de ~), en 1274. Masrimbaud es compausat de dus elements. Lo purmèir es mas, « bòrda, ostau d'espleitador agricòla », que ven eth-medish deu latin mansus, qu'avèva lo sens de « superficia que permetiá a una familha de viure »; lo mot mas es pas mèi dens lo vocabulari gascon. Rimbaud ven deu nom germanic d'òme Ragin-bald. Se la notacion fonetica de Bénédicte Boyrie-Fénié es observada e non pas supausada, -sr- se pronóncia com una -r- simpla : [marim'baw],. Es una formacion medievala.
Margairon
Margairon, foneticament [margej'ru], o Margueron, (Margueron en francés) es una comuna agenesa administrada per lo departament de Gironda de la region de Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Geografia
Dins lo borg, la RD 708, anciana RN 708, venguda de Senta Fe la Granda se devesís en RD 708 en direccion de Duràs e en RD 708E3 (en Òut e Garona, RD 19) en direccion de Miramont de Guiana.
Una partida deu borg es sus un luec nommat La Tuqueta (vistas en direccion de l'èst e deu nòrd).
Toponimia
Los toponimistas coneissián pas la fòrma orala. Lo nom es coneissut a Margairon, a Liguers, a Riucau e a Vilanuèva de Duràs (comunas tocantas) coma [margej'ru], a Landerroat (a 9 km), e a Savinhac de Duràs (a 10 km) coma [margej'rõ] (o [margej'rũn]; çò que de las mapas ancianas verifican, . La grafia Marguerone de l'atestacion deu s'explicar, coma sovent, per la dificultat deus escribas medievaus a escriure los diftongues que lo latin coneissiá pas.
Se poiriá conjecturar un etime en *marg-, nom d'òme gallés *Margos o latin marga. I farriá ajustar un doble sufixe *ar-ionem : *Margarione(m > *Margairone. En rason de la natura deus sufixes, marga conven milhor qu'un nom d'òme. Logicament, emb una tala explicacion, la bona grafia seriá Margairon (e pas Margueiron) emb l'evolucion ai- pretonic > ei- generala dins lo lengadocian brageiragués.
Una autra possibilitat es fornida pr'aquò per Xavier Delamarre, que postula un morgo-riton-, de morga, morgia, morgonos, « frontièra » e ritu-, « ga, passatge d'un cors d'aiga, passatge », puèi que Margairon es a la frontièra dels Nitiobroges e dels Vasates (en realitat, dels Petrocores) e lo nom seriá estat reinterpretat sus lo modèle deu latin margarita, « pèrla ». L'evolucion entre l'etime e lo resultat seriá : *Morgo-riton- (emb sufixe) > *Marga-riton- > *Margaridon- > *Margarion- > *Margairon- > [margej'ru]; l'evolucion brageiraguesa -ga- > -ja- a pas jogat perqué lo nom èra enquèra en *Morgo- a son epòca de validitat. .
Aubervilliers
Aubervilliers es una comuna francesa, situada dins lo departament de Sèina e Sant Danís e la region d'Illa de França.
Nòtas
<references group=N/>
Saint-Gervais-en-Belin
Nòtas
<references group=N/>
Sauvigney-lès-Gray
Sauvigney-lès-Gray es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Nauta Sòna e la region de la Franca Comtat.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Telefonada Sauvigney-lès-Angirey abans lo 23.01.1914
Appelée Sauvigney-lès-Angirey avant le 23.01.1914
Saint-Benin-d'Azy
Geografia
Saint-Benin d'Azy est le chef-lieu du canton et la capitale des Amognes.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Aquel luòc gallo-romain, ancian luòc de passatge dels bouviers e dels bûcherons, tira la primièra part de lo sieu nom de sant Bénigne, évangélisateur de la Bourgogne, plan conegut a Dijon ont jos l'emperaire Marc Aurèle, un cèrt Térence lududes #far infliger de plan dolentes tractaments.
dins los primièrs sègles? Los luòcs compòrtan quatre parròquias:  Mousseaux - Sant-Bénigme -  Sant-Christophe - Sant-Etienne. Es probablament al que la parròquia i aguèt creat e #recebre aquel nom #que #esborrar fins a la fin del  lo nom d'origina.
Azy Provendriá d'un general romain Azyus, #que comandava lo camp retranché de la region.
Harricourt (Ardenas)
Harricourt es una comuna francesa del departament de las Ardenas e de la region del Grand Èst.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Saint-Benin-d'Azy
Istòria
Lo Marquisat de Azy i aguèt erigit per cartas brevets del Roy Louis XV ; englobava la majoritat de las fiefs del territòri de Sant-Benin : Cherault, Trailles, Azy, Mousseaux e Valotte.
Dans les premiers siècles? les lieux comportent quatre paroisses:  Mousseaux - Saint-Bénigme -  Saint-Christophe - Saint-Etienne. C'est probablement au que la paroisse fut créée et reçut ce nom qui effaça jusqu'à la fin du  le nom d'origine.
Azy proviendrait d'un général romain Azyus, qui commandait le camp retranché de la région.
Au, les Sires d'Asnois firent construire la forteresse de Rongefer à Sauvry. De cette seigneurie dépendaient la plupart des fiefs de Montgoublin, Azy, Mousseaux, Segoule et Valotte.
Beaumont-le-Hareng
Beaumont-le-Hareng es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Sèina Maritima e la region de la Nauta Normandia.
Saint-Benin-d'Azy
Istòria
Le Marquisat d'Azy fut érigé par lettres patentes du Roy Louis XV ; il englobait la plupart des fiefs du territoire de Saint-Benin : Cherault, Trailles, Azy, Mousseaux et Valotte.
Beaumont-le-Hareng
Geografia
Comuna del País de Caux
Commune du Pays de Caux
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
En lo moment de la Segonda Guèrra mondiala, lo vilatge a patit un bombardement lo data|27|de.
Mézières-sur-Ponthouin
Mézières-sur-Ponthouin es una comuna francesa, situada dins lo departament de Sarta e la region dels Païses de Léger.
Nòtas
<references group=N/>
Witternesse
es una comuna francesa, situada dins lo departament del Pas de Calais e la region del Nòrd-Pas de Calais.
Geografia
Witternesse Es una pichona comuna 600 abitantas situadas en la region Nòrd--Calava près d'Airal-sobratz-la-Lys. Se tròban a l'entorn : Lambres, Quernes, Liettres e Blessy.
Witternesse est une petite commune 600 habitants située dans la région Nord-Pas-de-Calais près d'Aire-sur-la-Lys. Autour se trouvent : Lambres, Quernes, Liettres et Blessy.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
A un Prieuré de Sant-André de Witternesse èra un monastèri de Chanoines regulars fondada en un local trucat Mangré.
Au un Prieuré de Saint-André de Witternesse était un monastère de Chanoines réguliers fondé dans un local appelé Mangré.
Fresnay (Auba)
Fresnay es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Auba e la region de Champanha-Ardena.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Miserey-Salines
Miserey-Salines es una comuna francesa, situada dins lo departament de Dobs e la region de Borgonha Franca Comtat.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Rozerotte
Rozerotte es una comuna francesa, situada dins lo departament dels Vòges e la region de Lorena.
Perdigon
Son vilatge natal
Segon sa biografia : ''Perdigons si fo joglars e saup trop ben violar e trobar. E fo de l'avescat de Gavaudan, d'un borget que a nom Lesperon. E fo filhs d'un paubre òme que èra pescaire''.
Rozerotte
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Perdigon
Son vilatge natal
Perdigon inspirèt a Antòni Fabre d'Olivet "Lo trobador" (1804).
Edicions
H.J. Chaytor, Les chansons de Perdigon, París, Champion, 1926.
Luisa Marina Perdigó, The Life, Poetry, and Music of the Provençal Troubadour Perdigon: Texts, Translations, and Interpretations, Nova York, Mellen Press, 2013. ISBN 978-0-7734-4523-9
L'Esperon (Vivarés)
L'Esperon (Lespéron en francés) es una comuna d'Occitània, en Vivarés administrativament, mas a l'origina en Gavaudan, situada dins lo departament d'Ardecha e la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament de Ròse-Aups. Lo trobador Perdigon n'èra originari.
Comunas vesinas
400px|left|Distanças e posicion relativa
L'Esperon
Lo mot esperon, del francic *sporo a per sens d'origina lo d'« una punta de metau adaptada al talon », puèi per metafòra « un relèu en avançament, en salhida, l'extremitat d'una plana en altitud », ,. Aquela nocion correspond pas al site del vialatge, mas i a un bòrn de plana al sud-èst qu'i poiriá correspondre.
Concolas (nom probable)
Veire a l'article.
Personalitats ligadas amb la comuna
Perdigon i nasquèt
Borran
Borran (Bourran en francés) es ua comuna agenesa, lingüisticament gascona, situada dens lo departament d'Òut e Garona e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
Bénédicte Boyrie-Fénié constata que i a pas de fòrmas ancianas e considèra Burrus coma un nom latin, un cognomen; accèpta l'idèa d'un nom de proprietat galloromana, damb lo sufixe -anum.
Girmont
Geografia
Girmont A situat a Unitat|2|km}} de Thaon-los-Vòges - lududes en fasent cara sul marge drech de la Moselle - a Unitat|15|km  de Épinal e a Unitat|62|km  de Nancy.
Girmont est situé à 2 km de Thaon-les-Vosges - lui faisant face sur la rive droite de la Moselle - à 15 km d'Épinal et à 62 km de Nancy.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Una aucupacion anteriora a testificat per la descobèrta en 1853 de dos bracelets en bronze del Hallstatt e de la Tène, en lo moment de la destruccion d'un tumulus protohistorique al cors de trabalhs de voirie; aqueles dos bracelets an #èsser donats al Musèu de Epinal (Registre d'en primièr M.D.V., D, IV, S.D. 180; 140 e 283; 139 ).
Una pòrta romaine descobèrta en lo lièch de la Moselle en lo moment de la secada de 1831, de las rèstas de tegulae e de briques, de las pilòtes d'un ancian pont romain an portat los archéologues a emetre l'ipotèsi de l'existéncia d'un camp romain destinat a susvelhar la Moselle.
Vers l'an 1000, Girmont s'appelait Goerici-Mont ou montagne de Goery. La voie Mortagne - Girmont y franchissait probablement la Moselle sur un pont. La commune était très certainement traversée par la voie romaine Essey-la-Côte - Portieux et la voie Valois - Girmont.
Une occupation antérieure est attestée par la découverte en 1853 de deux bracelets en bronze du Hallstatt et de la Tène, lors de la destruction d'un tumulus protohistorique au cours de travaux de voirie; ces deux bracelets ont été donnés au Musée d'Epinal (Registre d'entrée M.D.V., D, IV, S.D. 180; 140 et 283; 139 ).
Une porte romaine découverte dans le lit de la Moselle lors de la sécheresse de 1831, des débris de tegulae et de briques, des pilotis d'un ancien pont romain ont amené les archéologues à émettre l'hypothèse de l'existence d'un camp romain destiné à surveiller la Moselle.
Letra (alfabet)
thumb|250px|La letra alfa de l'alfabet grèc correspond a la letra a de l'alfabet latin La letra es l'un dels signes grafics formant un alfabet e servissent a transcriure una lenga.
L'origina d'aquel mot eretat del latin (littera) es inconeguda. Le d'signale Benlèu una possibla provenença del grèc (lenga) o un manlèu etrusc
Lo mot simple, unitat portadora de significacion d'una lenga donada, es un assemblatge d'una o mai letras, eventualament completadas par de signes diacritics (accents, cedilha, punts, croquets, tilda, rond al cap, etc.). Las letras d'un mot son juxtapausadas d'un biais convencional: en occitan, son linhadas orizontalament e escritas d'esquèrra cap a drecha.
La grafia d'una meteissa letra pòt variar :
Istòria
L'escritura existís dempuèi prèp de 5000 ans. Lo primièr vertadièr alfabet apareguèt en 1400 ab. C. e l'alfabet latin al sègle III amb sas 19 letras, davancièr de l'alfabet europèu.
Saint-Bonnot
Saint-Bonnot es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Nièvre e la region de Borgonha.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Brats (Òlt e Garona)
Brats (Brax en francés) es una comuna gascona d'Agenés, en Brulhés, situada dens lo departament d'Òut e Garona e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Muzeray
Muzeray es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mòsa e la region de Lorena.
Brats (Òlt e Garona)
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Muzeray
Geografia
Comuna situada en lo nòrd-n'es de la Meuse en la plana de la Woëvre.
Ferrière-la-Grande
Geografia
thumb|left|La [[Solre à Ferrière-la-Grande]] Ferrière-la-Grande se situe au sud de Maubeuge au bord de la Solre sur la D938 de Maubeuge à Cousolre.
Muzeray
Geografia
Commune située dans le nord-est de la Meuse dans la plaine de la Woëvre.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Brats (Òlt e Garona)
Toponimia
Segon Dauzat, Brats ven deu bas-latin *bracium, tirat deu gallic e pregallic *bracu, « vath, sanha »
Jouy
Jouy (Gouy en normand e picard) qu'es un toponim de lenga d’oïl:
Brats (Òlt e Garona)
Toponimia
Bénédicte Boyrie-Fénié constata que i avèva ua sanha a Brats, assecat per volontat de Napoleon Ier, çò que mia au mot brac, « hanga, brauda »; aquò explica pas las grafias medievales Bray(s). Revinhan o Redinhan (i an trobat substruccions anticas) es benlèu lo nom primitiu deu borg e Brats un nom mei recent, non pas un nom prelatin.
Haudrecy
es una comuna francesa del departament de las Ardenas e de la region de Champanha e Ardena.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Universitat Niccolò Cusano
L' Universitat Niccolò Cusano, (en italian: Università degli Studi Niccolò Cusano) (UNICUSANO) es una universitat privada, foguèt fondada a Roma, Itàlia, en 2006, per Stefano Bandecchi.
Thionne
Thionne es una comuna francofòna de Borbonés, situada dins lo departament d'Alèir e la region d'Auvèrnhe.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Saint-Lumier-la-Populeuse
Saint-Lumier-la-Populeuse es una comuna francesa, situada dins lo departament de Marna e la region de Champanha-Ardena.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Porcelana
thumb|220px|porcelana brasilièra
La porcelana (de l'italian  porcellana , una espècia de mollusc amb clòsc) es un produit ceramic caracterizat per: color blanca; transparéncia; impermeabilitat; vitrificacion; resisténcia (l'acièr la raia pas); abséncia completa de porositat e sonoritat. La matèria primièra de la porcelana es l'argila, lo qüars, lo caolin (silicats idratats d'alumini) e lo feldspat.
Originas
En China, a partir de la dinastia Teng vèrs l'an 618, o benlèu dempuèi la dinastia Sui (581-617), se fasiá d'òbras de granda qualitat amb introduccion de novèls vernisses.
Al sègle XVI, la porcelana se desvolopèt fòrça en Corèa e Japon.
La dinastia Ming (1368 - 1644), establiguèt la fabrica imperiala de porcelana prèp de Nanquin. Tanben al sègle XVI s'importèt en Euròpa per la Companhiá de las Índias. Al sègle XVIII, l'alemand Johann Bòttger trobèt la formula per fabricar la vertadièra porcelana. E alara se desvolopèron las manufacturas coma las de Limòtges e Sèvres. Las tecnicas se melhorèron en Anglatèrra, Portugal, Espanha e subretot en Alemanha.
Fabricacion e composicion
thumb|200px|left|Forn per còser la porcelana Per totas las porcelanas la temperatura de coseson es entre e.
Ligams extèrnes
<Gallery> imatge:Verseuse porcelaine de Limoges.jpg|Porcelana de Limòtges Imatge:Porcelana de Alejandro Magno (M.A.N. Inv.2004-74-1) 01.jpg|Porcelana d'Alcora (Valéncia) representant Alexandre lo Grand </Gallery>
Fosfatasa
Una fosfatasa es una classa d'enzim qu'elimina un grop fosfat de son substrat per idrolisi de l'acid fosforic monoestèr cap a l'ion fosfat e una molecula amb un grop idroxil liure; lo procès es nomenat desfosforilacion, Aquel procès es l'opausat del las proteïnas quinasas, las que jonhon de grops fosfat als sieus substrats en utilizant l'energia de l'ATP.
Un tèrç de las proteïnas de las cellulas eucariòtas son contrarotladas per la fosforilacion de forma especifica, d'un residú de serina, treonina e/o de tirosina. Lo genòma dels mamifèrs codifica environ 100 proteïnas tirosina quinasas e proteïnas tirosina fosfatasas. Lo nombre de serina/treonina quinasas es de 400 mas solament de 25 serina/treonina proteïnas fosfatasas.
Canton de Montpesat de Carcin
Lo canton de Montpesat de Carcin es una anciana division administrativa de Carcin, suprimida en 2015, situada dins l'arrondiment de Montalban, lo departament de Tarn e Garona e la region de Miègjorn-Pirenèus, ara d'. Dempuèi 2015, Montpesat de Carcin, Montalzac e Montfermièr son del canton novèl de Carcin-Avairon (burèu centralizator : Albiàs), e las autras 3 comunas son del canton novèl de Carcin-Roergue (burèu centralizator : Sètfonts). La lenga autoctòna es l'occitan lengadocian (bas carcinòl).
Istòria
En 1801, lo canton de Montpesat de Carcin foguèt conservat e lo de Puèg la Ròca suprimit.
A las eleccions departamentalas del 22 de març de 2015, en aplicacion del decret n° 2014-273 del 27 de febrièr de 2014, lo canton foguèt suprimit.
Elena Dementieva
thumb|right|Elena Dementieva Yelena Viacheslávovna Dementieva (en rus: Елена Вячеславовна Дементьева) es una ex jogaira de tennis rus. Nasquèt lo 15 d'octòbre de 1981 en Moscòu (Russia). Foguèt campiona olimpica de tennis en los Jòcs de Pequin, en mai de ganhar la medalha d'argent en los Jòcs de Sydney. Foguèt nº 3 del mond e ganhèt 16 torneges en individuales e 6 en dobles. Ganhèt tanben la Fed Cup de 2005.
Se retirèt en 2010, amb 575 victòrias e 271 desbrandas.
Terminiers
Terminiers es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Eure e Loir e la region dau Centre.
Jòc de ròtle (léser)
Un jòc de ròtle es un jòc que se basa dins la descripcion d'una situacion fictiva e que los jogaires i pòdon cambiar los eveniments del raconte en contrarotlent cadun las paraulas e las accions conscientas d'un personatge del jòc. Las accions realisadas pels personatges pòden capitar o abocar segon un sistèma de règlas preestablidas.
Existisson doas modalitats principalas de jòc. La primièra e mai anciana, de còps nomenada jòc de ròtle sus taula, se joga per la descripcion de l'environament, de las accions dels personatges e de lors consequéncias, mentre que dins lo jòc de ròtle en viu los jogaires complisson fisicament lors accions. En aquestes dos cas, en mai dels jogaires que jògon un personatge cadun, es necessària la preséncia d'un organizator nomenat Mèstre de Jòc (MJ) que son ròtle es de causir e descriure l'environament del raconte, lo sistème de règlas seguit e de faire l'arbitre de la partida.
Categorias de jòc de ròtle
Existisson doas modalitats principalas de jòc: partida sus taula e partida de ròtle en viu. thumb|Partida de jòc de ròtle de taula, lo mèstre de jòc es a l'extrèma esquèrra de la fotografia.
Jòc de ròtle sus taula
Los jòcs de ròtle sus taula demandan pas gaire de material per los jogar. L'objectiu del jòc, simplament, es imaginar una situacion, encarnar coma pensariá lo personatge e jogar mentalament coma tal. Pasmens las partidas pòdon s'acompanhar de fòrça materials de supòrt: paper e gredons, libres amb de règlas preestablidas, dats de divèrsas fàcias, libres, fichas del personatge a interpretar e mapas, figuras a escala dels personatges e tot çò que pòsca ajudar per una partida, incluent l'ambiança (coma de sons o musica). Lo desvolupament del ròtle se compausa per tres accions: dialogar, imaginar e interpretar. Los personatges desvolupan lors accions fictivas en funcion de çò que decidisson lo jogaire e lo mèstre de jòc. Es possible que, pendent la partida, lo personatge morisca, mas res empacha lo jogaire de crear un personatge nòu per la seguent partida. Dins los jòcs de ròtle i a pas necessàriament de ganhaires o perdaires, sonque los jogaires son mai o mens bons dins l'interpretacion d'un personatge. Pòt tanben existir diferents sistèmas per premiar l'accion dels jogaires, coma per exemple l'acumulacion de punts d'experiéncia administrats pel mèstre de jòc.
Lo ròtle del mèstre de jòc
Lo Mèstre de Jòc (sovent dit MJ) se limita a descriure çò que percebon los personatges, normalament de paraula o en situacions concrètas mejans de dessenhs o mapas. Tanben es el que decidís la partida e las situacions preestablidas que se passarán, siá d'esperel o amb supòrt de libres destinats al respècte. Lo Mèstre de Jòc pòt pas agir coma los autres, perque es l'arbitre e narrator de la partida. Sovent es encarregat de decidir de las accions de totes aqueles personatges que son pas contrarotlats pels autres jogaires, de biais que la seuna tasca es pas obligatòriament fastigós. En boticas especializadas se pòt comprar practicament tots lo material, coma figurinas de plomb, idealas per visualizar melhor un personatge o determinar exactament la localizacion de cadun dins un combat o situacion dificila.
Règlas dels jòcs de ròtle
thumb|dats per jòcs de ròtles Las règlas cambian completament segon lo sistèma de jòc. Normalament los personatges qu'interprètan los jogaires son pas invulnerables nimai omnipotents. Es per aquò que los seus limits fisicas e psiquicas son definidas numericament sus un fuèlh de papièr. S'indican las capacitats, coma la Fòrça e nivèl cultural del personatge, las seunas abilitats e possessions e traches de la seuna personalitat. La psicologia del personatge, normalament, serà fòrça diferenta d'aquela del jogaire. Lo tòca d'aquel es d'ensejar de pensar coma reaccionariá lo seu personatge dins una situacion determinada, e non coma reaccionariá d'esperel. Las situacions sovent se resòlvon mejans l'usatge de dats: se jòga amb de dats de 4, 6, 8, 10, 12, 20, 30 o 100 fàcias.
Jòc de ròtle en viu
thumb|Jogaires en Lituania Lo jòc de ròtle en viu se diferencia del jòc de taula per lo biais d'exprimar las accions del personatge. Lo jòc de ròtle en viu es fòrça pròche del teatre d'improvisacion, perque es lo quita jogaire que representa lo personatge dins l'entorn fisic. Dins un jòc de ròtle en viu se delimita un espaci e un temps de jòc. Dins aquelas limitas espaciotemporalas totes los jogaires interprètan los seus personatges dins lo sens dramaticoteatral. Se vòl que lo seu personatge salte se deu de saltar, si vòl que lo seu personatge sedusca a un autre lo personatge deu seduire (l'interpretant) l'autre (que se daissarà seduir o no segon las especificitat del seu personatge). Los límits d'interpretacion teatrala devon èsser plan de marcats, evidentament, per la volontat e l'integritat dels jogaires, personas non jugairas e l'environament fisic.
Finalitat
Los jòcs de ròtle son de jòcs qu'insistan sus l'interaccion sociala e la collaboracion, a la diferéncia d'autres jòcs qu'insistan sus la competicion.
Coma las novèlas o filmes, los jòcs de ròtle desvolopan l'imaginacion. L'interactivitat es la diferéncia entre los jòcs de ròtle e la ficcion tradicionala. Alara qu'un telespectator es un observaire passiu, un jogaire de ròtle causís çò qu'afectan a l'istòria. De tals jòcs de ròtle venon de la tradicion antica de la narracion dels contes qu'un un pichon grop d'amics collaboran per crear una istòria.
Los participants dels jòcs de ròtle crean de caràcters especifics e una trama. Un sistèma consistent de règles e un scenario mai o mens realista que menaja lo suspens. Lo nivèl de realisme varia entre una consisténcia basica creant una istòria realizable fins a de monds parallels al real.
Istòria dels jòcs de ròtle
Se definissem lo ròtle coma un jòc d'interpretacion, aisidament podèm observar que venon dels temps ancians, e mai d'espècias non umanas interpretan las bregas en diversion, entraïnament o simulacion. Una estapa importanta es marcada per aquel tipe de jòc amb l'apareison de la trilogia Lo Senhor dels Anèls, que de lectors requèron mai d'istòrias dins l'univèrs fantastic creat per Tolkien. Lèu sorgiguèron los primièrs libres de règlas e istòrias basades sus aquel univèrs, e dins d'autres monds de fantasia. Un dels sistèmes de jòc mai conegut foguèt lo primièr a èsser publicat e comercializat, Dungeons & Dragons («Donjons e Dragons» en anglés), que fotguè publicat pel primièr còp als Estats Units d'America en 1974.
Diversitat dels jòcs de ròtle
I a una larga varietat de jòcs. D'en primièr cadun pòt se fabregar las seunas pròpias règles en funcion de las seunas peculiaritats. Pasmens actualament la tendéncia, promocionat per l'estrategia comerciala, es d'unificar los nòus jòcs e les reedicions dels ancians jos un meteis sistèma de jòc, nomenat sistèma D20. Vaquí una lista de qualques jòcs classics:
Referéncias
<References/>
Bit
Un bit es l'acronim de l'anglés, binary digit, chifra binària). Un bit es una chifra del sistèma de numeracion binària qu'es l'unitat d'informacion minimala utilizada en informatica e en teoria de l'informacion. thumb|Memòria d'ordinator de 1980 ont se pòdon véser los bits fisics. Aquela memòria de 4x4 cm fa 512 bytes.
Se pòt imaginar un bit com una ampola que pot èsser dins un dels estats seguents:
Wisques
es una comuna francesa, situada dins lo departament del Pas de Calais e la region del Nòrd-Pas de Calais.
Geografia
La municipalitat fa partida del Parc natural regional dels Caps e Marais de Opale.
La commune fait partie du Parc naturel régional des Caps et Marais d'Opale.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Lo nom de Wisques ven de Wiciacus (domeni de Wico)
Beauval-en-Caux
Beauval-en-Caux es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Sèina Maritima e la region de la Nauta Normandia.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Comuna constituida per la fusion en 1965, de Beaunay e de Santa-Geneviève-en-Caux.
Avesnes
Avesnes es una comuna francesa, situada dins lo departament del Pas de Calais e la region dels Nauts de França.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
I #aver en aquela familha de nombrós « eròi », #que çò de mès de conegut #èsser Jacques de Avesnes aucit en crosada contra Saladin en 1191. Aquel òme ne traís lo comte d'Enaut en s'aliant amb lo comte de Flandre, l'avesque de Cologne e lo pòrti de Brabant per far una coalicion #que li caliá estrossejar lo comtat. Desgraciadament Pas #arribar a o destruir e en représailles, Baudouin d'Enaut lududes #rasar mai de 70 pòbles ; es dire lo patrimòni dels Avesnes. #Far multa onorabla e lo comte d'Enaut #perdonar.
Lo primièr senhor de Avesnes conegut es Wedric lo Barbu #que #defallir cap a 1075. Los sieus fils Thierry i aguèt pas cap de descendència e la distincion #passar a la siá sœur Ide #que épousa Fastré de Oisy. Las tèrras de Avesnes #passar doncas en aquela familha. Los fils aîné, Gossuin dicha lo Borgne de Oisy, senhor de Avesnes, de Condé-sus-lo Escaut (per la part en levant de l'Enaut. Vejatz la rubrique : castèl féodal de Nicolas de Avesnes), de Leuze e de Landrecies #testar en favor de lo sieu fraire Fastré de Oisy, confessat de #Virar #que #eretar de totes los bens de la familha. Lo successor Gauthier, fils aîné de Fastré i aguèt aucit pels òmes de l'avesque de Suro l'an 1147, i aviá épousé Ide de Mortagne.
Los descendents #que #seguir #abandonar lo nom de Oisy per se octroyer aquel de Avesnes Thierry, fils de Gauthier pas #regnar pas longtemps, #morir jove. Lo sieu fraire Nicolas #assegurar la descendència per aquel famós Jacques de Avesnes #que se #trobar mòrt environada de 7 enemics a la batalha de Azour.
Aquel Jacques #èsser fòrça prolifique perque i aguèt almens 8 mainats. Lo cap de familha #èsser Gauthier, senhor de Avesnes, de Condé, de Leuze, de Guise, de Trélon, #venir comte de Bles e de Dunois per la siá esposa Marguerite. Desgraciadament I aguèt tres filhas e un gojat mòrt tròp jove. Totas las tèrras de las Avesnes #passar pel matrimòni d'Ostal, la siá filha aînée, en la familha de las Chatillon #que #venir los senhors de Avesnes.
Mas lo nom dels Avesnes pas en #demorar pas ailà, perque la fils de Jacques ; Bouchard, se #maridar amb la filha del comte de Flandre e d'Enaut; se sonava Marguerite, e quand Baudouin SÒRT i aguèt aucit #venir après la siá sœur Jeanne, comtesse de Flandre e d'Enaut. Mas se #conéisser pro rapidament la vertat en çò que tanh a Bouchard de Avesnes ; i aviá recebut los òrdres e s'èra malgrat encobrir maridat. Cela desencadenèt aquel #que s'es trucat la question dels Avesnes e dels Dampierre e #que s'acabèt per la concession del comtat d'Enaut als Avesnes e lo comtat de Flandre als Dampierre.
La familha de Avesnes va regnar pendent 5 generacions sul comtat d'Enaut e o passar de contunh als Bavière pel matrimòni de Marguerite de Avesnes comtesse d'Enaut amb Louis de Bavière emperaire del St Empèri Romain Germanique.
Clarineta
La clarineta es un instrument de musica de vent de la familha de las fustas caracterizat per son enche simple e sa cavitat intèrna gaireben cilindrica. Foguèt creada vèrs 1690 per Johann Christoph Denner (1655-1707) a Nurembèrg sus la basa d'un instrument d'enche simple pus ancian : lo « calamèl ». La clarineta soprano (en si♭) es lo modèl mai comun.
Avesnes
Istòria
Avesnes #Aperténer successivament als comtes de Enaut, de Olanda, de Zélande. #Èsser presa per Louis XI, de contunh pels Espanhòls en 1559.
Clarineta
La forma intèrna cilindrica de la clarineta la destria del autbòi e del saxofòn, ambedos de forma conica, e li balha una aptitud al quintejament. Son timbre caud dins lo registre grèu, pòt venir extrèmament brilhant veire fòrça agut.
Avesnes
Istòria
Cedida a la França en 1659, e fortificada per Vauban, #èsser presa pels Russes en 1814, e gaireben destruida en 1815 per l'explosion d'una poudrière. #Èsser rebâtie en mens d'un an.
Clarineta
De totes los instruments de vent de sa familha, la clarineta ten la pus granda tessitura amb tres octavas e una sexta minora, siá en tot ,. Se declina en une familha d'instruments gaireben totes transpositors, de la clarineta contrabassa fins a la clarineta piccolo, cobrissent aital tota l'espandida d'una orquèstra simfonica. Levat las percussions, la clarineta es l'instrument qu'a la familha mai granda.
Aquel instrument servís dins la musica classica e tradicionala e en jazz o en musica contemporanèa. Entre las composicions famosas per clarineta, podèm citar lo Concerto per clarineta de Mozart.
Avesnes
Istòria
Avesnes fut au début du Moyen Âge une seigneurie qui concurrença en nombre de terres celles des premiers comtes de Hainaut. Ce furent des seigneurs puissants et pour la plupart, des adversaires des comtes de Hainaut. Les affrontements suivis des démantèlements des châteaux de la famille d'Avesnes furent multiples.
Il y eut dans cette famille de nombreux « héros », dont le plus connu fut Jacques d'Avesnes tué en croisade contre Saladin en 1191. Cet homme trahit le comte de Hainaut en s'alliant avec le comte de Flandre, l'évêque de Cologne et le duc de Brabant pour faire une coalition qui devait ravager le comté. Malheureusement ils ne parvinrent pas à le détruire et en représailles, Baudouin de Hainaut lui rasa plus de 70 villages ; c'est dire le patrimoine des Avesnes. Il fit amende honorable et le comte de Hainaut pardonna.
Le premier seigneur d'Avesnes connu est Wedric le Barbu qui décéda vers 1075. Son fils Thierry n'eut aucune descendance et la seigneurie passa à sa sœur Ide qui épousa Fastré d'Oisy. les terres d'Avesnes passèrent donc dans cette famille. Le fils aîné, Gossuin dit le Borgne d'Oisy, seigneur d'Avesnes, de Condé-sur-l'Escaut (pour la partie relevant du Hainaut. Voyez la rubrique : château féodal de Nicolas d'Avesnes), de Leuze et de Landrecies testa en faveur de son frère Fastré d'Oisy, avoué de Tournai qui hérita de tous les biens de la famille. Le successeur Gauthier, fils aîné de Fastré fut tué par les hommes de l'évêque de Liège en 1147, il avait épousé Ide de Mortagne.
Les descendants qui suivirent abandonnèrent le nom de Oisy pour s'octroyer celui d'Avesnes Thierry, fils de Gauthier ne régna pas longtemps, il mourut jeune. Son frère Nicolas assura la descendance par ce fameux Jacques d'Avesnes qu'on retrouva mort entouré de 7 ennemis à la bataille d'Azour.
Ce Jacques fut très prolifique car il eut au moins 8 enfants. Le chef de famille fut Gauthier, seigneur d'Avesnes, de Condé, de Leuze, de Guise, de Trélon, il devint comte de Blois et de Dunois par son épouse Marguerite. Malheureusement il eut trois filles et un garçon mort trop jeune. Toutes les terres des Avesnes passèrent par le mariage de Marie, sa fille aînée, dans la famille des Chatillon qui devinrent les seigneurs d'Avesnes.
Mais le nom des Avesnes n'en resta pas là, car le 3 fils de Jacques ; Bouchard, se maria avec la 2 fille du comte de Flandre et de Hainaut; elle s'appelait Marguerite, et lorsque Baudouin IX fut tué elle devint après sa sœur Jeanne, comtesse de Flandre et de Hainaut. Mais on connut assez vite la vérité au sujet de Bouchard d'Avesnes ; il avait reçu les ordres et s'était malgré cela marié. Cela va déclencher ce qu'on a appelé l'affaire des Avesnes et des Dampierre et qui va se terminer par l'octroi du comté de Hainaut aux Avesnes et le comté de Flandre aux Dampierre.
La famille d'Avesnes va régner pendant 5 générations sur le comté de Hainaut et puis le passer aux Bavière par le mariage de Marguerite d'Avesnes comtesse de Hainaut avec Louis de Bavière empereur du St Empire Romain Germanique.
la famille d'Avesnes sera alors complètement éteinte. À partir de 1433, Avesnes, comme tout le Hainaut, fit partie du duché de Bourgogne.
Avesnes appartint successivement aux comtes de Hainaut, de Hollande, de Zélande. Elle fut prise par Louis XI, puis par les Espagnols en 1559.
C'est là que Madame de Montespan devint maîtresse de Louis XIV.
Milhau (Gard)
Milhau (en francés Milhaud) es una comuna francesa situada dins lo departament de Gard e la region d'.
Bruish
Bruish o Brug (Bruch en francés) es una comuna agenesa de Gasconha, situada dens lo departament d'Òut e Garona e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
La prononciacion es [bryʃ]. las fòrmas ancianas son : parrochia de Brughs en 1239, castrum de Brug en 1271, capella de Bruxia en 1326.
Segon Dauzat, Negre, Astor, los dus darrèrs citats per Bénédicte Boyrie-Fénié, lo nom representa lo latin brucus, deu gallic brucos [en realitat uroica, puish lo nom se mudèc en bruca en passant en latin; bruc es ua fòrma masculina],.
Bénédicte Boyrie-Fénié pensa que Bruish es derivat de bruc. La fòrma de 1326 representa segon era bruisha (de bruc- e sufixe -ea/-ia), ajustat aus noms de vegetaus. Bruisha a segon lo diccionari Palay, lo sens de « gròssa bruga, brostèr, bruishon, broishòc, pleishaga ». Las fòrmas bruishon, broishòc, bruishòc, bruishòu pòden venir d'un mot *bruish, inatestat, que correspón a la prononciacion actuala. La parròpia es anciana pr'amor an descobèrt ua necropòli a Sent Martin.
NB. Justament, sent Martin èra ua auta parròpia. D'auta part, es pas segur que i aja ua diferéncia de prononciacion entre -ish e -g.
Avion (Pas de Calais)
Avion es una comuna francesa, situada dins lo departament del Pas de Calais e la region dels Nauts de França.
Geografia
Avion se situa près del autoroute A 21. A coma vilas vesinas Liévin, Lens, Éleu-dicha-Leauwette, Sallaumines, Méricourt, Vimy e Givenchy-en-Gohelle.
Avion se situe près de l'autoroute A 21. Elle a comme villes voisines Liévin, Lens, Éleu-dit-Leauwette, Sallaumines, Méricourt, Vimy et Givenchy-en-Gohelle.
Saint-Baudille-et-Pipet
'Saint-Baudille-et-Pipet' (nom francés; lo nom occitan es pas documentat) es una comuna occitana dau Daufinat, situaa dins lo departament d'Isèra e la region d’Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament de Ròse-Aups.
Geografia
La municipalitat de St Baudille e Pipet se situa en lo Trièves, al pè del Obiou, entre Mentissi e Tréminis. Discrèta, la municipalitat de St Baudille e Pipet es fòrça virada cap a l'agricultura.
Un luòc de deltaplane e de parapente a #èsser creat sus un terren avoisinant dempuèi qualques ans, a Courtet, suls flancs del Obiou. Aquel luòc de panatòri, fòrça taxat per la siá excellenta orientacion als vents, atrai las multituds, de còps d'en un autre luòc al detriment del respècte de l'ecologia e de la tranquillité del vilatge (lo luòc a d'en un autre luòc #èsser barrat un moment per manca de civisme).
Un site de deltaplane et de parapente a été créé sur un terrain avoisinant depuis quelques années, à Courtet, sur les flancs de l'Obiou. Ce site de vol, très prisé pour son excellente orientation aux vents, attire les foules, parfois d'ailleurs au détriment du respect de l'écologie et de la tranquillité du village (le site a d'ailleurs été fermé un moment pour manque de civisme).
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Dintre 1790 e 1794, las municipalitats éphémères de Sant-Baudille e de Pipet fusionan per formar la municipalitat de Sant-Baudille-e-Pipet.
Entre 1790 et 1794, les communes éphémères de Saint-Baudille et de Pipet fusionnent pour former la commune de Saint-Baudille-et-Pipet.
Lipostèir
Luc Postèir [lipusté], o Lipostèr donada la prononciacion locau), o Lipostèir (en francés: Liposthey) qu'ei ua comuna gascona, situada dens lo departament de las Lanas e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
La prononciacion qu'ei [lipus'tɛ]. Las fòrmas ancianas que son affarium de Luopoter en 1274, locus de Licposter en 1310, Lipostey au sègle XVII, Lyposté (mapa de 1630), Lipostey (mapa de 1651), Lispotey (mapa deu començament deu sègle XVIII), Lipostey (mapa de 1714), L'Hispotey (mapa de 1733).
Per Dauzat, lo nom qu'ei escur; ei probablament pas arreligat damb lipós « laganhós ».
Negre, citat per Bénédicte Boyrie-Fénié, que constata i a tres canaus de drenatge; lo nom que seré format per lipòt « eslaca d'aiga lorda, trebola », e per estèir, « canau, petit arriu, varat ».
Los autors precedents non coneishèvan las fòrmas ancianas ni la fonetica locala : dens lucu, « bòsc », la prumèra sillaba se palataliza en [li-] en composicion, donc en posicion pretonica. Lipostèir que deriva de luc postèir, un nom qui seré de la fin de l'epòca romana, quan la rota navèra cap a la Peninsula Iberica permet a relais de s'installar suu seu traçat. Lipostèir qu'estó après un relai de la pòsta reiala, mès lo nom a pas de ligam dab las pòstas. La segonda partida deu nom que seré l'adjectiu posterius, qui convien a aquera antena de Pissòs suu camin gran. Lipostèir qu'ei probablament a l'oèst de l'estacion antica de Telon(i)um, situada au lòc de Citran. Lipostèir qu'ei probablament un nom romanic, en latin medievau lucu posteriu, « bòsc deu peatge ».
Marions
Marions (Marions en francés) qu'es ua comuna gascona de Vasadés administrada pr'eu departament de Gironda de la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
Las fòrmas ancianas son Marianarum (Duces ~ et Sillanarum), en latin, en 60 av. J-C, Marions (duo vicina oppida - et Syllas), shens data. La prononciacion es [ma'rjuns]. Marions es pas un derivat deu nom de la Verge Maria, mès representa *Marianos [fundos], que mia a *Marians, modificat en Marions per atraccion d'un diminutiu deu pichon nom Maria.
Las duas atestacions venen de Chronicon Vazatense (Cronica de Vasadés), Archius Istorics de Gironda, XV, p. 15. Cau préner dab prudéncia ua fòrma escrita en Vasadés, avant l'arribada de Juli Cesar ! Mès tot s'esclarzís en sabent que la Cronica es pas un document d'epòca. Sembla ua compilacion escrita au sègle XVI o XVII per Hieronimo-Geraldo Puteano (Jeròni Guiraud Deupug, o deu Pug), archidiague de la diocèsi de Vasats. Cau acordar au mot oppidum lo sens de « plaça fòrta » shens idèia de « lòc haut », compte tengut deu relèu planèir de las comunas de Marions e de Silhàs (o Silàs), emèi enqüèra i a un dobte sus la localizacion de talas fortalessas, coneishudas setze sègles après que las bastiguèn - ipoteticament. Observaràn qu'un lòc nommat en latin Sillan- seré vengut Sir-, ua rason de mèi de dobtar de la valor istorica deu document. Empacha pas que Marions sia versemblablament l'ancian maine de Marius, dab lo sufixe -anum, com Mariau es Marius + sufixe gallés -avum (o sufixe latin -anum, dab ua evolucion posteriora).
Saint-Benin-des-Bois
Saint-Benin-des-Bois es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Nièvre e la region de Borgonha.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
De Benignus, évangélisateur de la Bourgogne #que i auriá #èsser martiraisé a Dijon jos Marc Aurèle.
Al cors del periòde revolucionari de la Convencion nacionala (1792-1795), la municipalitat #portar provisoirement lo nom de Font-de-la-Nièvre.
De Benignus, évangélisateur de la Bourgogne qui aurait été martyrisé à Dijon sous Marc Aurèle.
Au cours de la période révolutionnaire de la Convention nationale (1792-1795), la commune porta provisoirement le nom de Source-de-la-Nièvre.
Delphinidae
Los Delphinidae son de mamifèrs marins odontocèts nomenats dalfins e òrcas.
Morfologia
A la diferéncia dels peisses, sa coa propulsa lo dalfin en bolegant de naut en bas. L'esqueleta del dalfin mòstra que las nadarèlas son los vestigis de mans e de patas de quadrupède.
Los uèlhs del dalfin, espaçats, li permeton de veire tant plan suls costats coma en naut, en bas o en arrièr, e aquò, tant plan jos l'aiga coma al dessús, gràcias a sa capacitat de deformar sa cornèa. En revenge, sa vision de fàcia es marrida, e utiliza alara l'ecolocacion per se localizar. Es lo melon, la partida grassosa sul front de l'animal, que li permet d'emetre e de recebre los ultrasons que permeton al dalfin de localizar la posicion de sa preda e sa velocitat.
Lo « nas » del dalfin, apelat event, es situat al som del rostre e li servís a alenar e se dobrís pas que quand l'animal es al dessús de l'aiga. Amb una respiracion, lo dalfin renovèla 90 % d'aire de sos polmons. Los dalfins pòdon cabussar fins a 260 m de pregondor e demorar atal sens alenar pendent prèp d'un quart d'ora mas demòran pas en general jos l'aiga que pendent qualques minutas abans de reprendre lor respiracion. La respiracion del dalfin es un acte volontari.
Coma a pas de glandas sudoriparas, lo dalfin evacua la calor a travèrs sas nadarèlas, largament irrigadas de sang.
Quand dormís, lo dalfin demòra a 50 centimètres al dejós de la superfícia e, automaticament, tòrna pujar cada mièjorada per prendre d'aire. Se vei de còps flotar prèp de la superfícia amb una nadarèla que despassa de l'aiga. Coma la màger part dels mamifèrs, lo dalfin somia pendent son sòmi.
Lo dalfin, que siá en absolut o en comparason amb sa maissa, a un cervèl plan mai gròs que lo de l'òme. Se poiriá doncas pensar que lo dalfin es lo mai intelligent dels animals. Çaquelà, aquesta conclusion es fòrt rapida e simplista. La question de l'intelligéncia dels dalfins es encara subjècta a de debats.
Reproduccion
Los mamifèrs coma lo dalfin pòrtan de mamèlas (dins de silhons sul costat del ventre) e son vivipars. Lo jove dalfin atenh sa maturetat vèrs l'atge d'1 o 2 ans. Lo coble de dalfin es permanent
La gestacion es de 52 setmanas environ, al tèrme de laquala un sol pichon es mes al mond.
Lo pichon sortís per la coa (per evitar de nadar immediatament) e sap nadar sul pic.
La maire e sas « tantas » menan alara immediatament lo pichon alenar a la superfícia. Serà alachat pendent 2 a 8 meses, mas a partir d'1 setmana s'anirà aventurar ja solet.
Reparticion
Lo dalfin es un animal que viu dins las aigas saladas de totas las mars temperadas del glòbe, a l'entorn de las còstas, e que migra per seguir los gropes de peisses.
Es un animal social que viu en tropèls de centenats d'individús ont coabitan los joves, las femèlas e los mascles, mas sens estructura ierarquica. Lo dalfin coopèra amb los autres membres del tropèl a travèrs de sas activitats de caça e de jòc en comunicant amb eles per ultrasons. Abandonan pas lors ferits e luchan pas entre eles.
Chalindrey
Chalindrey es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Nauta Marna e la region de Champanha-Ardena.
Delphinidae
Denominacion e taxonomia
Lo nom del dalfin ven del grèc delphis que significa esperit de la mar e es ligat al nom de Delphes, quitament s'èra l'emblèma de Corinta. Ja, dins l'Antiquitat, los pòbles marins lor prestavan de valentitges multiples coma de guidar los vaissèls perduts dins la tempèsta o salvar los naufragièrs...
Chalindrey
Geografia
La municipalitat de Chalindrey a situat al sud-èst de la vila de Langres sul scenari de langres en Anautita-Marna, aqueles abitants son los Chalindrouillard(e)s (subernòm: los Sorciers). Chalindrey Es una municipalitat situada al sud-èst de Langres.
Delphinidae
Denominacion e taxonomia
Lo mot cetacèu significa mòstre marin en grèc e lo mot odontocèt significa cetacèu de dents.
Classificacion
Los delfinids comptan 32 espècias diferentas. Los noms vernaculars indicats çaijós son los noms pus sovent utilizats mas çaquelà, existisson de variacions nombrosas.
Chalindrey
Geografia
La commune de Chalindrey est située au sud-est de la ville de Langres sur le plateau de langres en Haute-Marne, ces habitants sont les Chalindrouillard(e)s (surnom: les Sorciers). Chalindrey est une commune située au sud-est de Langres.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Marsas (Gironda)
Marsas  ( Marsas en francés) qu'ei ua comuna de deu departament de Gironda de la region d'Aquitània.
Chalindrey
Istòria
L'istòria conta que lo Foulletot, diable roge, se passejava sus las tèrras de Chalindrey e joguèc en las brancas del roure macabre, lo roure de gròssa-salva, #qu'aviá las siás brancas torçudas coma de las cerceaux. Lo diable, disiá-se, aimava passar en las brancas e desgràcia a quiconque s'endormissiá jol roure e vesiá lo diable. Clément RABIET E lo sieu amic Pierre CLERGET, acusats de sorcellerie, en esfa los còstes : Clément RABIET i aguèt penjat e brulé...
Chalindrey A #èsser una vila fòrtament bastida e reconstruite après la guèrra mondiala dins lo quartièr de la estacion en rason dels nombroses bombardements sus aquela municipalitat dins zòna ocupada. Es perque, a despart en lo vièlh centre-pòbli de Chalindrey, tot sembla relativament recent. A despart en lo centre-pòbli, la vila a mai lèu un caractèr industrial.
L'histoire raconte que le Foulletot, diable rouge, se promenait sur les terres de Chalindrey et allait jouer dans les branches du chêne macabre, le chêne de grosse-sauve, qui avait ses branches tordues comme des cerceaux. Le diable, disait-on, aimait passer dans les branches et malheur à quiconque s'endormait sous le chêne et voyait le diable. Clément RABIET et son ami Pierre CLERGET, accusés de sorcellerie, en on fait les frais : Clément RABIET fut pendu et brulé...