cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Gallaecia
Espandiment: Sègle IV a VI
vinheta|220x220px|Nòrd-oòst de la peninsula iberica al sègle V abans l'arribada dels pòbles germanics. A la fin del sègle IV dins al començament del VI, la província de Gallaecia de l'Empèri roman d'Occident s'espandiguèt sus tot lo Nòrd-Oèst de la Peninsula iberica, dempuèi las còstas cantàbricas al nòrd, fins al flume Douro e lo Sistèma Central al sud, mercé a l'incorporacion dins la Galècia del Convent Cluniense, qu'èra de la província tarraconesa, e aviá per capitala la vila de Clunia.
Per las descripcions de fòrça autors de l'epòca coma Paul Orosi, Idaci o Isidor de Sevilla se conéis una de las regions umanas e geograficas de la província romana de Galècia : Bracara Augusta demorèt la capitala provinciala de tota la Galècia fins a l'arribada dels Suèus.
Lo reialme suèu foguèt compausat mai que mai del convent Bracarense e del convent Lucense e de la partida oèst del convent Asturiense. Aquestes tres convents constituisson un territòri qui serà sovent de biais eronèu la Galèsia fins a la fin del sègle XV.
André-Pierre Gignac
André-Pierre Gignac (Lo Martegue, 5 de decembre de 1985) es un fotbolaire provençal. Jòga actualament coma atacaire ai Tigres de l'UANL.
Bottineau
Bottineau es una ciutat de l'estat american de Dakota del Nòrd. Sa populacion èra estimada a 2.211 abitants, en 2010. Sa superfícia totala es 2,82 km².
Jérôme Cahuzac
Jérôme Cahuzac, (19 de junh de 1952 a Talença) es un quirurgian e òme politic francés, cònsol de Vilanuèva d'Òlt et deputat d'Òlt e Garona. Foguèt nomenat lo 16 de mai de 2012 ministre delegat encargat du budgèt del govèrn Jean-Marc Ayrault.
Biografia
Dintrèt al Partit Socialista en 1977, e sosten de las idèas de Michel Rocard. De 1988 a 1991, èra conselhièr tecnic al cabinet de Claude Évin (elaboracion de la lei encastrant la publicitat sus l'alcòl e lo tabat).
Fa partida de de l'equipa de campanha de Lionel Jospin per las eleccions presidencialas de 1995 (programa del candidat sus las questions de Santat).
De 1997 a 2002 elegit a la tresena circonscripcion d'Òlt e Garona de, puis est battu De 2007-2012 reelegit a la tresena circonscripcion d'Òlt e Garona
2008 vicepresident del grop Socialista, radical e ciutadan a l'Assemblada Nacionala, pòrtaparaula del grop sus las questions financièras.
24 de febrièr de 2010, presidéncia de la [[Comission de las Finanças, de l'economia generala e del contraròtle budgetari.
16 de mai de 2012 nomenat ministre del Budgèt prèp del ministre de l'Economia, de las Finanças e del Comèrci Exterior del govèrn de Jean-Marc Ayrault.
Henry Fairfield Osborn
thumb|Henry Fairfield Osborn Henry Fairfield Osborn (8 d'agost de 1857 – 6 de novembre de 1935) foguèt un geològ, paleontològ e eugenecista nòrd-american.
Nasquèt en Fairfield, dins l'estat de Connecticut, e estudièt en l'Universitat de Princeton.
President del Musèu American d'Istòria Naturala entre 1908 e 1935, periòde qu'i acomolèt una de las colleccions de fossils mai notablas al mond. Lo sieu mentor foguèt lo paleontològ Edward Drinker Cope.
Osborn dirigiguèt divèrsas expedicions de recèrca de fossils al sud oèst de l'america del nòrd, en començant per los estats de Colorado e Wyoming en 1877. Descriguèt e nomenèt l'Ornitholestes en 1903, lo Tyrannosaurus rex en 1905, lo Pentaceratops en 1923, e lo Velociraptor en 1924. Qualques unas de las siás contribucions son mens celebras: la cresença d'Osborn en l'idèa ara descreditada de l'ortogenesis es una d'elas, aital coma la siá promocion de l'eugenesia.
Osborn escriguèt un libre influent, The Age of Mammals ("L'èra dels mamifèrs, 1910). Autorizèt tanben The Origin and Evolution of Life ("L'origina e evolucion de la vida", 1916). Cofondèt la Save-the-Redwoods League en 1918.
Buscha
Buscha o Busca es una comuna de la Comunautat montanhòla de la Val Maira, dins las Valadas Occitanas, dins la Província de  Coni.
Sant Damian (Val Maira)
Sant Damian (San Damiano Macra en italian) la es una comuna de la Val Maira, dins las Valadas Occitanas. Administrativament, la depend de la Província de Coni e de la region de Piemont de l'estat italian. L'estatut la reconeis son apartenéncia a la minoritat istorica e linguistica occitana.
Buscha
Busca es una comuna de 10.000 abitants plaçaa a 500 metres d’autessa al fons de la Val Maira. Fai 20 ruaas e fracions, coma Bicòca, Bòsc, Castelèt, Lemma, Morra Sant Bernard, Morra Sant Joan, Sant Barnaba, Sant Chafred, Sant Jusep, Sant Martin, Sant Quintin, Sant Rocc, Sant Vital.
Rolla (Dakota del Nòrd)
Rolla es una ciutat de l'estat american de Dakota del Nòrd. Sa populacion èra estimada a 1.280 abitants, en 2010. Sa superfícia totala es 3,70 km².
Sant Damian (Val Maira)
La es tanben lo sèti de l'Union montanhòla de la Val Maira.
Buscha
Istòria
Lo premier ensediament ven fondat sus un site roman: l’arribaa di Sarrasins ental X secle pòrta a la construcion d’un rocet fortificat entre lo riu Talutto e Maira. Busca ven fondaa ental 1155 per volontat testamentaria de Bonifacio del Vasto. Lo marquesat de Busca, sarrat entre aquel de Saluces e la comuna de Coni justa naissua, dura gaire, e ental 1281 passa sot Saluces. Ental 1361 Busca passa sot casa Savòia e mec ental 1762, emè un decret de Carlo Emanuele III, Busca deven citat.
Sant Damian (Val Maira)
Geografia
La comuna la a quatre fraccions reconeguas dins son estatut: Lòtol, Palhier, Palhieras e Foresti (nom en italian).
Buscha
Istòria
En 1808, Napoleon destacha Tarantasca de Buscha. A la liberacion, Buscha ensaja de recuperar Tarantasca, mas lo 1817 un decret confirma la situacion.
Sant Damian (Val Maira)
Istòria
Las premièras testimonianças a remonton al 1028, quora la lhi avia quatre comunas autònomas, Palhier, Lòtol, Palhieras e Sant Damian. Sant Damian la era territòri dei Marqués de Saluces; e puei dei Savòia, perdent la concession de lhi estatuts comunals, que garantion granda libertat administrativa. La fusion administrativa entre Sant Damian e Palhier del 1716 la es necessaria après la pest, vist que la popolacion la cala en manièra sensibla.
Buscha
Istòria
En la Seconda Guerra Mondiala ven bombardaa e, per l’empenh de la popolacion en la Guerra de Liberacion, ganha la Medalha d’argent al merit civil. En el s. XIX l’economia, que drant se basava sus l’agricoltura, s’arpren emè l’industria de la seda. Encuei se son potenciaas la coltivacion de arbols da frucha, activitats artisanalas e lo terciari.
Sant Damian (Val Maira)
Istòria
Al moment de l'unificacion italiana, la comuna de Sant Damian (San Damiano) la es chapluòc d'un canton (mandamento) dins l'arrondiment (circondario) e la província de Coni del Reialme de Sardenha.
Buscha
Istòria
Lo 1èr de genièr de 2019 annèxa Valmala.
Sant Damian (Val Maira)
Istòria
Lo decret reial n°1025 del 4 de decembre de 1862 la càmbia lo nom oficial en San Damiano Macra.
Lo 22 de genièr de 1929, lo regim fascista la li annèxa las comunas de Lòtol e de Palhieras (decret reial n°2932 del 28 de novembre de 1928, Gazzetta ufficiale del 29 de genièr de 1929) que la son pas restablias a la liberacion.
Villangómez
Villangómez es un municipi de la província espanhòla de Burgos e de la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
.scb
(Siam Commercial Bank, banca de Tailàndia) es un nom de domeni generic enregistrat per la banca SCB. Es en servici dempuèi l’11 de julhet de 2014.
.city
("vila, ciutat" en anglés) es un nom de domeni generic. Es en servici dempuèi lo 10 de julhet de 2014.
Villamiel de la Sierra
Villamiel de la Sierra es un municipi de la província espanhòla de Burgos e de la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Cando (Dakota del Nòrd)
Cando es una ciutat de l'estat american de Dakota del Nòrd. Sa populacion èra estimada a 1.115 abitants en 2010. Sa superfícia totala es 1,63 km².
Villanueva de Argaño
Villanueva de Argaño es un municipi de la província espanhòla de Burgos e de la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Abou Diaby
Vassiriki Abou Diaby, mai conegut coma Abou Diaby (Aubervilliers, França, 11 de mai de 1986) es un fotbolaire internacional francés qu'ocupa la posicion de mièg-de-terrenh al club anglés d'Arsenal.
Tuf volcanic
thumb|right|Paret de tuf volcanic dins una [[necropòli etrusca.]]
Un tuf volcanic es una ròca generalament doça que resulta de l'acumulacion de brigas volcanicas, sovent d'una talha inferiora a 4 mm, per l'accion d'aigas d'infiltracion. Sa composicion varia donc segon lei volcans e leis erupcions. Pasmens, la màger part dei tufs an una color clara e intrègran, dins son estructura, de brigas de talha mai ò mens importantas. Es una ròca frequenta dins lei regions volcanicas onte pòu formar d'estratas finas ò de depaus espés segon la topografia. Sa duretat febla permet de la talhar aisament e lo tuf foguèt donc utilizat dins plusors regions per la construccion e per l'escultura. Per exemple, plusors moais de l'Illa de Pascas foguèron escultats dins aquela ròca.
Grop 3 de la taula periodica
Lo grop 3 de la taula periodica es l'ensemble deis elements quimics situats dins la tresena colona de la classificacion periodica.
! Periòde ! colspan="2" | Element quimic ! Numèro atomic ! Familha d'elements ! Configuracion electronica ! Sc ! Y ! Lu ! Lr
Aqueleis elements fan partida dau blòt d de la taula periodica e son generalament de metaus gris mòus a l'estat pur. Lo pus utilizat es l'itri qu'a d'aplicacions dins la fabricacion de luminofòrs, d'electrolits, de lasers e de materiaus supraconductors. Pasmens, sa produccion annuala es solament de l'òrdre de 600 t. L'escandi e lo lutèci an pauc d'aplicacions car son fòrça raras.
Aquela presentacion respècta una recommandacion emesa en 1988 per l'IUPAC. Pasmens, existís encara un debat important sus la composicion d'aqueu grop. D'efiech, per certanei quimistas, seriá puslèu format de l'escandi, de l'itri, dau lantan e de l'actini. Eissida de representacions ancianas de la taula periodica, aquela composicion es encara populara au sen de la comunautat dei quimistas.
Épône
Épône es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Ivelinas e la region d'Illa de França.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Nòtas
<references group=N/>
Villanueva de Gumiel
Villanueva de Gumiel es un municipi de la província espanhòla de Burgos e de la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Biec
Biec (Vignec en francés) qu'ei ua comuna gascona de Comenge, ena Vath d'Aura, situada en eth departament deths Hauts Pirenèus e era region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.
Geografia
Era gendarmeria deth ancian canton de Vièla (d'Aura) qu'ei a Biec, près dera estacion d'esquí de Sent Lari.
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
Era prononciacion qu'ei [biék] (grafia fonetica deths autors). Eras fòrmas ancianas que son : Duran Baroi Biyecco, Duran Baron Biiecco, en latin, ath sègle XII, Assiu Griu de Binhec/Bignec, Fortanerius de Bignec, Fortaner de Bignech/Bignec, cap a 1180, Fortane de Binec en 1249, Fortaner de Bineg ath miei deth sègle XIII, India de Binheto, en latin, en 1281, De Vinheto, en latin, en 1387. Segon Negre, Biec que vien deth gascon bignèc, « sòu favorable ara vinha ». Segon Miquèu Grosclaude, dens Vignèc, que i a un è obèrt, ath lòc qu'eth nom de Biec contién un é barrat, shens comptar qu'era vinha ei improbabla ara altitud deth lòc; Boisgontier que disèva « un dérivat deth latin vinea ei ni versemblable, ni acceptable foneticament ». Eth nom que demòra escur. Segon Xavier Ravier, que i agó sovent en Bigòrra supression de -n- intervocalica quitament quand èra palatalizada (-nh-); qu'en demorè ua traça qui permetó dens quauques cas eth restabliment dera nasala dentala, mes pas a Biec.
Hettinger
Hettinger es una ciutat de l'estat american de Dakota del Nòrd. Sa populacion èra estimada a 1.226 abitants en 2010. Sa superfícia totala es 2,23 km².
Fessenden (Dakota del Nòrd)
Fessenden es una ciutat de l'estat american de Dakota del Nòrd. Sa populacion èra estimada a 479 abitants, en 2010. Sa superfícia totala es 1,17 km².
Pterosaures deth Jurassic
Era desseparacion mieja dera Edat deth Mesozoïc ei eth periode Jurassic. Segueish eth periode deth Trias e s'iniciéc hé 213 milions d'ans. Finisquéc hé 144 milions d'ans e açò vòl díder que durec 69 milions d'ans.
Eth Jurassic ei generauments desseparat demest eth Lias (Baish o Ancian Jurassic), Dogger (Miei Jurassic) e Malam (Naut o Tardièr Jurassic). Se pòt díder qu'ua caracteristica dera epoca son es enaigacions progressives des continents peth mar. Pr'amor d'açò plan d'organismes que viuien en terra an sigut trapats aprèp des depausi marins. açò ei especiauments vertat en eth cas des pterosaures.
Tœufles
Toeufles es una comuna francesa, situada dins lo departament de Somme e la region de Picardia.
Pterosaures deth Jurassic
Er ocean Atlantic comencec a desseparar-se pendent eth miei Jurassic, més encara i auia supercontinents coma es qu'amassauen Sud America, Africa, Índia, Austràlia e era Antartica. Asia era desseparada d'Euròpa per ua grana mar. Eth clima comencec a éster disparièr pendent eth cors deth Jurassic, més encara erá caud e equilibrat.
Tœufles
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Nòtas
<references group=N/>
Pterosaures deth Jurassic
Pterodactylus siguec eth prumèr pterosaure damb era coa cuerta fossil.Es pterosaures més ancians deth Jurassic sigueren discurberts en eth Baish Lias aprèp Lyme Regis, Dorset. Era prumèra colhidora de fossils professional, Mary Anning, trabalhec intensament e capitet plan pendent es prumèrs ans deth segle XIX. Es sues trobalhes eren esqueletes de grans reptils marins coma es ichtyosaures e plesiosaures.
Alavetz, en 1928 arribec eth prumèr des pterosaures deth Lias, en principi descrit peth professor d'Oxford William Buckland coma Pterodactylus macronix. Eth nom parla de granes ungles en es dits dera man. Totun, er cran d'aguest pterosaure erá pas encara conegut. Non siguec pas enquia 1858 que Richard Owen deth Museu Britanic en Londres qu'aguest arrecebec més ossi de pterosaure d'aguesta epoca e region. Adara tanben i auia restes d'esqueleta damb crans de diuersi especies.
Owen confirmec qu'eth cran deth genre Pterodactylus, auans conegut sonque peth Jurassic tardièr de Solnhofen, Alemanha, erá plan disparièr. Alavetz, aperec eth pterosaure de Lyme Regis coma Dimorphodon, ua referencia as dues classes de dents qu'auia aguest genre.
I a tanben plan d'especies de peish e amonitas deth Lias de Lyme Regis ath delà des ossi de pterosaure. Açò mostra qu'aguesti estrats eren ancians depausi marins. An ua edat d'enter 200 a 205 milions d'ans.
Bibliografia
Hont: The illustrated directory of Dinosaurs and Other Prehistoric Creatures, Greenwich Editions, 2005.
Ancida
Ancida (Ancizan en francés) qu'ei ua comuna gascona de Comenge, en Vath d'Aura, situada dens eth departament deths Hauts Pirenèus e era region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.
Geografia
Aute vilatge o quartièr : Osten. vignette|upright=1.7|centre|Comunas a l'entorn. thumb|right|250px|Mapa topografica
Toponimia
Era prononciacion qu'ei [ann'sido] (grafia fonetica deths autors). Eras fòrmas ancianas que son : Pe de Anciza, P. de Ancisa, cap a 1125, Anciza, Ancizan en 1249, De Ancizano, en latin, en 1387.
Segon Dauzat, Ancida que vien deth nom latin d'òmi *Ancisius (de Ancius), dab eth sufixe -anum. Segon Gerhard Rohlfs e Negre, Ancida que vien deth latin *Ancisianus, dab un arreculament deth accent tonic. Segon R. Aymard, era ipotèsi de Negre qu'ei la qui convién milhor.
Miquèu Grosclaude qu'accèpta eras proposicions precedentas. Eth arreculament deth accent tonic qu'ei frequent en Vath d'Aura. Ancida que vien deth nom latin d'òmi Ancisius, dab eth sufixe d'apertenéncia -anum. Ancida qu'èra era proprietat d'Ancisius.
Katt Williams
Micah S. Katt Williams (nascut en 1973) es un conegut actor american de comèdias del cinèma.
.nrw
(Nordrhein-Westfalen, Ren del Nòrd-Vestfàlia en alemand) es un nom de domeni generic geografic. Es en servici dempuèi l’11 de julhet de 2014.
Gustav Thöni
thumb|Gustav Thöni (1972) Gustav Thöni, sovent italianizat en Gustavo Thoeni (Trafoi, 28 de febrièr de 1951) es un ancian esquiaire alpin de Tiròl del Sud. Aqueste campion ganhèt quatre còps la copa del mond d'esquí alpin.
Mohall
Mohall es una ciutat de l'estat american de Dakota del Nòrd. Sa populacion èra estimada a 783 abitants en 2010. Sa superfícia totala es 2,80 km².
La Torre de Pèlis
La Torre de Pèlis ò La Tore ò La Torre (Torre Pellice en italian) es una comuna de la Comunautat montanhòla de la Val Pèlis, dens las Valadas Occitanas, dins la Província de Turin. L'occitan i es pauc parlat (quitament en 1980) e remplaçat pel piemontés.
La Boissière-sur-Èvre
La Boissière-sur-Èvre es una comuna francesa, situada dins lo departament de Maine e Léger e la region dels Païses de Léger.
Villanueva de Teba
Villanueva de Teba es un municipi de la província espanhòla de Burgos e de la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
La Boissière-sur-Èvre
Geografia
Comuna angevine de las Mauges, La Boissière-sus-Èvre se situa sus la rota D152, Bouzillé - Sant Rémy en Mauges.
Commune angevine des Mauges, La Boissière-sur-Èvre se situe sur la route D152, Bouzillé - Saint Rémy en Mauges.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Fins en los ans del dintratz doas guèrras, la municipalitat èra encara orthographiée La Bouessière-sus-Evre en dialècte tradicional angevin dels Mauges.
Jusque dans les années de l'entre deux guerres, la commune était encore orthographiée La Bouessière-sur-Evre en dialecte traditionnel angevin des Mauges.
Biger
Biger (Viger en francés) qu'ei ua comuna gascona de Bigòrra, en Lavedan, situada dens eth departament deths Hauts Pirenèus e era region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.
Toponimia
Era prononciacion qu'ei [bi'yérr] (grafia fonetica deths autors). Eras fòrmas ancianas que son : A Bezier, cap a 1200-1230, Bisier en 1285, De Bezierrio, de Bizierrio, en latin, en 1313, De Bigerrio, en latin, en 1342, de Vigera, de Vigerio, en latin, en 1379, De Biger ath sègle XIV, Biger en 1429, Viger en 1541, Viger (mapa de Cassini, ara fin deth sègle XVIII).
Segon R. Aymard, Biger que vien de beguèr (latin vicarius). Qu'èra probablement eth nom d'un ostau.
Segon Miquèu Grosclaude, era proposicion d'Aymard qu'ei impossibla, pr'amor de -r finau sensibla qui pròva un sufixe en -err, devut probablament ath jaç prelatin aquitan; eras fòrmas anticas que son près deth nom deths Bigerriones, pòble aquitan de Bigòrra; eth nom que demòra escur.
Metallicitat
La metallicitat d'un objècte astronomic es la fraccion de sa massa qu'es pas compausada d'idrogèn ò d'èli. Quantifica l'importància dei procès de nucleosintèsi a l'origina de la matèria que constituís l'objècte considerat. Es generalament notada Z. La mesura de la metallicitat es sovent realizada per estudiar d'estelas car leis estelas ancianas an generalament una fraccion metallica febla.
Hermann Maier
Hermann Maier, tanben conegut jos l'escais Herminator (Altermarkt, Àustria, 7 de decembre de 1972) es un ancian esquiaire austrian. Aqueste campion, un dels mai importants de l'istòria, ganhèt doas medalhas d'aur olimpicas, tres campionats del mondo (6 medalhas en total), quatre generalas de la copa del mond (e dètz copas del mond en divèrsas disciplinas) e 54 victòrias a la copa del mond d'esquí alpin.
Villaquirán de la Puebla
Villaquirán de la Puebla es un municipi de la província espanhòla de Burgos e de la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Villanueva de Carazo
Villanueva de Carazo es un municipi de la província espanhòla de Burgos e de la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Benjamin Raich
thumb|Benjamin Raich (2008) Benjamin Raich (Arzl im Pitztal, Àustria, 28 de febrièr de 1978) es un esquiaire alpin austrian. Aqueste esportiu, un dels melhors del mond dins son especialitat, ganhèt doas medalhas d'aur olimpicas, dos campionats del mond (sèt medalhas en total), una generala de la copa del mond (e uèch copas del mond en divèrsas disciplinas) e 36 victorias a la copa del mond d'esquí alpin.
Augustine
L'Augustine (1,262 m) es un volcan de tipe explosiu situat dins leis illas Aleutianas. Fòrça actiu, es relativament susvelhat en causa d'un risc de tsunami e de perturbacions causadas au trafic aerian per sei plumachos de cendre.
Teropòde
Los teropòdes (del grèc Theropoda: "pè de bèstia"), forman un clade de tetrapòds bipèds comprenent gaireben la totalitat dels grands dinosaures carnassièrs e l'unic clade actual dels ausèls. Aquel grop polimòrf de Dinosaures sovent carnivòrs, de talhas fòrça variadissas (de de long e  pels maniraptors fins a 15 m de long e 11 tònas pels Spinosaures), ocupa los tres ròdols ecologics dels mitans terrèstres, aerians e aqüatics. Visquèron entre lo Triassic superior e lo Cretacèu superior (fa aperaquí 228 e 65 milions d'ans, entre lo Carnian e lo Maastrichtian), dins çò qu'es uèi America, Euròpa, Africa, Asia, Oceania e Antartida. Pendent la màger part del Jurassic e del Cretacèu.
Descripcion
Los teropòdes constituisson un grop de dinosaures saurisquis larg e variat caracterizats per una dièta carnivòra e un caminar bipède. Los teropòdes apareguèron al triassic (230 milions d'ans) e foguèron los caçaires terrèstres dominants fins a son escantiment al cretacèu (65 milions d'ans) amb los autres dinosaures e una granda partida de la fauna e de la flòra d'aquesta epòca. Lor forma varia entre de pichons caçaires primitius de pas mai d'un mètre, coma l'Eoraptor lunensis, e de predadors gigants de 15 mètres de long, coma lo Giganotosaurus carolini o lo Carcharodontosaurus saharicus.
Conglomerat (geologia)
Un conglomerat es, en geologia, una ròca compausada de brigas visiblas d'autrei ròcas que son liats entre elei per un ciment naturau. Lei brigas an una talha de mai de 2 mm. La màger part dei conglomerats son d'origina sedimentària mai existís tanben de conglomerats volcanics. La formacion dei conglomerats a generalament luòc après l'intrada d'aiga de mar dins una zòna continentala bassa. Pasmens, de mecanismes pus rars permèton la formacion de conglomerats dins de plans alluviaus ò dins de vaus glaciàrias. Segon la natura dei brigas integradas dins la ròca, son destriats tres tipes de conglomerats : Leis usatges dei conglomerats son raras car aquelei ròcas s'adaptan mau ai constrenchas de la construccion. Pasmens, lei Romans considèran lei brècas coma una pèira preciosa, susceptibla d'èsser utilizada per ornar de monuments importants.
Dins lo Sistèma Solar, de conglomerats son estats observats a la superficia de Mart.
Istòria d'eSwatini
L'Istòria d'eSwatini comença durant la Preïstòria. Pasmens, en causa de la manca de vestigis coneguts, lei conoissenças sus lei premiers periòdes son limitadas. L'eSwatini modèrn si formèt dins lo corrent dei sègles XVIII e XIX quand lei Swaris capitèron de s'installar dins la region e de gardar son autonòmia politica maugrat la colonizacion europèa e l'establiment d'un protectorat britanic sus lo reiaume. Tornarmai independent en 1968, Swaziland formèt una monarquia constitucionala que venguèt rapidament absoluda.
Galaicoportugués
Lo galaicoportugués o galegoportugués, (tanben nomenat portugés o galician ancian o arcaïc, portugués o galician medieval) èra una lenga romanica de l'Edat Mejana dins las regions de Portugal e de Galícia; de la que descendon las atualas lengas portuguesa e galiciana, e tanben la fala da Estremadura e l'eonavian. Se destria dins son utilizacion coma idioma pròpia de la poesia trobadoresca dins los reialmes ont èra natiu (Portugal e Leon) mas tanben en Castela e, pontualament, endacòm mai Euròpa.
Istòria d'eSwatini
La formacion de la nacion swazi
A partir de la segonda mitat dau sègle XIX, lei Swazis intrèron tornarmai en conflicte ambé lei Zolos e tanben ambé lei Boers a l'oèst e ambé lei Portugués a l'èst. En 1877, lo clan Dlamini demandèt donc la proteccion de l'Empèri Britanic que foguèt acceptada per Londres en 1881. Entraïnèt una definicion precisa dei frontieras de Swaziland que perdèt mai d'un territòri en cambi de sa reconoissença. Pasmens, après aquelei pèrdas e, coma Swaziland èra pas una menaça militara e èra ja dominat economicament, ni lei Boers ni lei Britanics assaièron de'n far la conquista oficiala permetent lo mantenement d'una autonòmia per l'estat swazi. En 1887, aquel acòrd foguèt completat per la definicion dei limits entre Swaziland e Moçambic.
Malmasin
250px|right Malmasin qu'ei un mont de d'altitud qui marca lo limit enter las comunas d'Arrigorriaga, Basauri e Bilbao, en Biscaia, au Bascoat. Que hè partida de la cadea de Ganekogorta.
Galaicoportugués
Origina
La lenga se desvolopèt al nòrd èst de la Peninsula Iberica, dins la nomenada Galècia, en desvolopament del latin vulgar parlats pels conquistadors romans a partir del sègle II. Se pòt pensar que al sègle VIII, èra ja una lenga destriada.
Malmasin
Au som que's tròban vestigis d'un sit hortificat protoistoric, coneishut com lo Castro de Malmasin. En 2001, aqueste jaç arqueologic celtic qu'estó arreconegut com dab la categoria d' peu govèrn de la Comunautat Autonòma Basca.
Istòria d'eSwatini
Lo Protectorat de Swaziland
Après la creacion dau protectorat, de concessions foguèron atribuidas ai colons europèus per lo rèi Mbadzeni renfòrçant la dominacion economica estrangiera. Aquò entraïnèt un afaire juridic complèx e lo protectorat britanic foguèt anullat e donat a la Republica de Transvaal en 1894. Après la Segonda Guèrra dei Boers, la familha reiala demandèt e obtenguèt tornarmai la proteccion britanica en 1906-1907. Aqueu periòde veguèt de transformacions importantas de la societat swazi en causa dau desvolopament de proprietats agricòlas europèas e de l'emigracion d'abitants vèrs lei regions minieras de Sud-Africa. Lei Britanics pensavan alora integrar Swaziland au sen de Sud-Africa.
Malmasin
Daubuns que'u considèran com la localizacion deu castèth reiau navarrés de Malvecín qui, segon l'acòrd de 1179 enter los reis Sanç VI de Navarra e Anfós VIII de Castelha, en vertut de la senténcia arbitrau de 1177 d'Enric II d'Anglatèrra, e haré partida deu Reiaume de Castelha.
Galaicoportugués
Documents mai ancians en galaicportugués
Alara que de documents escrichs en latin al nòrd èst de la Peninsula Iberica, coma la "Carta de Fondacion de la Glèisa de Lardosa" (882), anoncian ja de formas de lengas vulgars parladas dins la region, lo galaicoportugués surgís sonque entre las annadas 1170 e 1220, sobretot dins de documents d'importància menora amb de mots o de frasas en romanic inseridas dins un latin de mendre qualitat, coma dins lo Testament d'Alfons II, rei de Portugal, sovent considerat coma lo mai ancian document ecrich se podent considarar coma una lenga novèla, diferena del latin.
Istòria d'eSwatini
Lo Protectorat de Swaziland
Lo 22 de decembre de 1921, comencèt lo rèine personau de Sobhuza II que va dirigir Swaziland fins a sa mòrt en 1982. Sa premiera politica foguèt d'estendre la dubertura economica dau protectorat ais investiments britanics e sud-africans, especialament per favorizar l'esplecha dei minas, e d'ordonar ai caps tradicionaus de recrompar lei tenements dei colons blancs. Aquela politica e l'instauracion progressiva de l'apartheid entraïnèt la fin dei projèctes britanics d'intrada de Swaziland dins l'Union Sud-Africana. Au contrari, après la Segonda Guèrra Mondiala, si preparèt l'independéncia dau país.
Galaicoportugués
Documents mai ancians en galaicportugués
Aquesta mena de documents pen lo nom de "Producion Primitiva", que las principalas marcas istoricas son los documents de la lista çaidejós.
Istòria d'eSwatini
Lo Protectorat de Swaziland
D'efèct, a partir de 1963, un movement anticolonialista dirigit per lo prince Dumisa Dlamini si desvolopèt. Opausat au parlementarisme, Sobhuza II capitèt de formar la sieuna formacion politica e d'obtenir 85% dei sufragis ais eleccions de 1964. Assegurats dau conservatisme dau rèi, la minoritat blanca si ralièt a son poder en 1967, ço qu'encoratjèt lei Britanics d'acceptar l'independéncia de Swaziland proclamada lo 6 de setembre de 1968.
Galaicoportugués
Documents mai ancians en galaicportugués
Son pas enclusits dins la lista los documents que se coneis pas l'original, mas sonque de copias fachas de decenni o de sègle mai tard
Arenal
L'Arenal (1,720 m) es un volcan actiu situat au nòrd de Còsta Rica. Relativament jove amb una formacion començada i a 7,000 ans, es un estratovolcan amb una activitat relativament explosiva. En particular, es conegut per son erupcion de 1968 que foguèt una suspresa totala e qu'entraïnèt la destruccion de tres vilatges. Aquela activitat durèt fins a 2010 amb d'episòdis estrombolians e plinians.
Istòria d'eSwatini
Lo Reiaume de Swaziland
Après son independéncia, lo Reiaume de Swaziland venguèt una monarquia constitucionala. Pasmens, lo rèi capitèt de prendre la màger part dau poder e comencèt d'assaiar de limitar aquelei dau parlament. En 1973, menèt finalament un còp d'estat còntra lo parlament, ordonèt sa dissolucion, proclamèt l'estat d'urgéncia e la suspension de la constitucion. Fins a 1978, Sobhuza II reinèt per decrèt e lei liberaus poguèron pas s'opausar ai negociacions entre Mbabane e Pretoria per participar a la lucha còntra lei movements anti-apartheid. En cambi d'aqueu sostèn, la possibilitat d'una cession de divèrsei territòris sud-africans dins lei bantostans orientaus dau país, permetent un accès a l'Ocean Indian per lei Swazis, foguèt tanben discutida mai lei negociacions mau capitèron.
Galaicoportugués
Documents mai ancians en galaicportugués
Totes aquestes documents son servats a l'Arquivo Nacional da Torre do Tombo a Lisbona, levat lo testament reial de 1214, conservat a l'Arquiu de la Catedrala de Toledo (Espanha), e del "Foro do bõ burgo de Castro Caldelas" a l'Arquiu dals Duques de Alba (taneben en Espanha).
Istòria d'eSwatini
Lo Reiaume de Swaziland
En aost de 1982, la mòrt de Sobhuza II entraïnèt una guèrra de succession entre lei membres de la familha reiala. Lo prince Makhosetive èra l'eiretier designat mai coma èra encara un enfant, una regéncia foguèt organizada sota la direccion de la rèina Dzeliwe. Una premiera crisi s'acabèt per l'eliminacion dau cap dau govèrn sospichat d'organizar un còp d'estat. Puei, lo novèu premier ministre, originari dau camp tradicionalista, assaièt de prendre pauc a pauc lei poders de la regéncia au profiech dau conseu tradicionaus dei caps swazis ostil au mantenement d'eleccions per Dzeliwe. Aqueu projècte capitèt e, en setembre de 1983, en fòra dau sistèma constitucionau, la rèina perdèt donc la regéncia au profiech de la rèina Ntombi. Pasmens, lei crisis intèrnas contunièron e Ntombi deguèt finalament accelerar lo procès de coronament de Makhosetive que venguèt rèi en 1986 sota lo nom de Mswati III per estabilizar la situacion politica.
Vreni Schneider
Verena Schneider, mai coneguda coma Vreni Schneider (Elm, Soïssa, 26 de novembre de 1964) es una anciana esquiaira alpina soïssa. Es la campiona d'esquí mai importanta de son país, e la tresena de las campionas de l'istòria aprèp Annemarie Moser-Pröll e Lindsey Vonn. Foguèt elegida "Esportiva soïssa del sègle".
Istòria d'eSwatini
Lo Reiaume de Swaziland
Lo rèi novèu renforcèt rapidament son poder sus la familha reiala ambé la dissolucion dau conseu tradicionau e amb un cambiament de premier ministre au profiech de faccions pus liberalas. Pasmens, a partir deis annadas 1990, lei revendicacions liberalas venguèron pus importantas. En 1995, una situacion quasi insureccionalas entraïnèt la destruccion de l'Assemblada Nacionala e de l'ostau d'unei ministres. Dins aquò, 1997, lo rèi refusèt de democratizar lo reiaume maugrat lei pressions de Sud-Africa e de Moçambic. Au contrari, dempuei 2000, Swaziland revendica divèrsei territòris segon un tractat de 1982 prepausant lo cambi d'aquelei regions còntra l'ajuda de Mbabane dins la repression de la lucha anti-apartheid. Enfin, en 2005, una constitucion novèla foguèt adoptada. Aplicada a partir de 2006, definisse oficialament Swaziland coma una monarquia absoluda.
Galaicoportugués
Documents mai ancians en galaicportugués
Pasmens "Notícia de Fiadores" (1175) e lo "Pacto dos irmãos Pais" (benlèu d'abans de 1175), escrich en latin mas já amb granda de traça de çò que vedrà una lenga novèla, d'autres documents, tanben notarials como o "Testamento de Elvira Sanches", que lo filològ portugués Leite de Vasconcelos estimava escrich en1193.
Istòria d'eSwatini
Lo Reiaume de Swaziland
Dempuei leis annadas 1990, l'epidemia de SIDA faguèt de progrès fòrça importants dins la populacion swazi. En 2009, Swaziland venguèt lo país pus tocat per la malautiá ambé 25,9% de la populacion contaminada.
Galaicoportugués
Poesia Galaicoportuguesa
vinheta|200x200px|Pergamin Vindel (Pierpont Morgan Library, New York, Vindel MS M979) A son epòca, èra una lenga culta quitament fòra dels dos reialme de Galícia e de Portugal, tanben dins los reialmes vesins de Leon e Castela. Atal, lo rei castelhan Anfós X escriguèt sas Cantigas de Santa Maria en galaicoportugués. Son importància èra tala que es considerada coma la segonda lenga de literatura mas importante de l'Edat Mejana europèa, just après l'occitan.
Lo document de la pesia galaicoportuguesa mas ancian conegut seriá la cantiga satirica "Ora faz ost'o senhor de Navarra" de João Soares de Paiva, per d'unes datat de 1196.
Istòria d'eSwatini
eSwatini
En 2018, lo rei decidís de tornar al país lo nom swazi. Swaziland es desenant eSwatini.
Galaicoportugués
Poesia Galaicoportuguesa
Los recuèlhs lirics medievals galaicportugueses mai importants son:
Fragmentacion
drecha|vinheta|200x200px|Mapa cronologica mostrant lo desvolopament de las lengas del sud-oèste da [[Euròpa amb lo galaicoportugés.]] Lo galaicoportugués, comun a la Galícia e al Portugal, foguèt pendent de sègle la lenga mairala d'una comunautat linguistica del nord-èste de peninsula, mas las desfachas dels nòbles galicians a la fin del sègle XIV e començament del XV, provoquèron l'assimilacion de la noblesa galiciana e la dominacion castelhana, menant a la desaparicion publica, oficiala, literária e religiosa del galician coma lenga de cultura fins a la fin del sègle XIX. Son los nomenats "Sègles Escurs". Lo portugués, de son costat se desvolopèt liuramente dins sa dralha, pel fach de Portugal foguèt lo sol territòri de la peninsula que demorèt fòra de la domicion politica del Reialme de Leon e Castelha e de la dominacion linguistica del castelhan.
Tradicion orala de la cultura galaicoportuguesa
Lo patrimòni cultural imaterial galaicoportugués es present dins las tradicions oralas popularas e es uèi un patrimòni en dangièr d'extincion, çò que menèt a sa candidatura conjunta dels govèrns de Portugal e d'Espanha coma "Masterpiece of Oral and Intangible Heritage of Humanity" en 2005.
Lo folclòre galaicoportugués es ric en tradicions oralas; amb per exemple “cantigas ao desafio” o “regueifas” (mena de tenso), mites e legendas, cantigas, dichas e bonas paraulas. La tradicion orala es ligada a diferentas activitats tradicionalas transmesas oralament, coma las celebracions de fèstas popularas (entrudo, magusto, festas da coca, São João), las festas maritimas, de romavatges, de musica e danças popularas. Los mestièrs coma las activitats de pèsca, l'agricultura e l'artesanat, en mai qu'èsser d'activitats transmesa de geracion en geracion de biais verbal, cada activitat utiliza de un vocabulari especific. Tanben dins los costums, os parlars, las danças, los rituals, la medicina tradicionala e la farmacopèa populara, las arts culinàrias, las supersticions e cresenças, existís un esemble de coneissenças se transment oralamenta.
Villaquirán de los Infantes
Villaquirán de los Infantes es un municipi de la província espanhòla de Burgos e de la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Michèle Delaunay
Michèle Delaunay, (8 de genièr de 1947 a Clarmont d'Auvèrnhe), es una cancerologa e femna politica francesa, membra del Partit socialista, deputada de la 2 circonscripcion de Gironda (17 de junh de 2007). Lo 16 de mai de 2012 venguèt ministra delegada encargada de las Personas d'edat e de la Dependéncia.
Originas, estudis e familha
Mètge cancerologa responsabla de l'unitat de dermatologia-cancerologia al CHU de Bordèu; es la filha de Gabriel Delaunay (1907-1998), (president du comitat departemental de Liberacion (CDL) de Gironda, director general de la RTF, Prefècte de Gironda, prefècte de la region Aquitània de 1958 a 1972 e conselher d'Estat en servici extraordinari(1972 - 1975)). Sa maire, Alice Delaunay (1910 - 2003) foguèt Delegada a l'Assemblada consultativa provisòria (París del 7 de novembre 1944 al 3 d'agost de 1945 e inspectritz generala de l'Educacion nacionala.
Parcors politic
Prenguèt la carta del Partit socialista pas qu'en 2002,
2001 elegida d'oposicion al conselh municipal de Bordèu contra Alain Juppé.
En 2004, elegida a las elections cantonalas fàcia a Chantal Bourragué, tornant prene lo canton aprèp 45 ans.
Sant Pèire (Val Varacha)
Sant Pèire o Sant Peire (Sampeyre en italian) es una comuna italiana, de la Província de Coni e de la  Region de Piemont. Aperten a la Comunautat montanhòla de la Val Varacha, dins las Valadas Occitanas
Michèle Delaunay
Parcors politic
En 2007, sosten de Ségolène Royal e escriguèt la partida « santat » del programa presidencial.
2007, ganha las eleccion dins la segonda circonscripcionde Bordèu contra Alain Juppé.
Primària presidenciala socialista de 2011: sosten de François Hollande.
16 de mai de 2012: ministra delegada encargada de las Personas d'edat e de la Dependéncia prèp de la ministra dels Afars socials e de la Santat del govèrn Jean-Marc Ayrault.
Villariezo
Villariezo es un municipi de la província espanhòla de Burgos e de la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Electroquimia
thumb|right|Experiéncia d'electroquimia (simulacion d'una [[pila Daniell).]]
L’electroquimia es la disciplina scientifica que s'interessa a l'estudi dei fenomèns implicant la quimia e l'electricitat. Apareguda durant lo sègle XIX, foguèt un dei motors dau desvolopament de la quimia durant aqueu periòde. Compren de domenis importants de la quimia modèrna coma l'electrolisi, l'electrosintèsi, l'estudi de la corrosion, lei pilas electricas e leis accumulators.
Michela Figini
Michela Figini (Prato, Leventina, 7 d'abril de 1966) es una anciana esquiaira soïssa. Ganhèt una medalha d'aur olimpica, un campionat del Mond (tres medalhas en total), doas generalas de la copa del mond (e 6 copas del mond en divèrsas disciplinas) e 26 victorias a la copa del mond d'esquí alpin.
Marchalm (Cantal)
Toponimia
Las fòrmas ancianas son Marchalus, latinizacion del sègle XIII, Castrum de Marchalm, en 1262, Marchalin, en 1401, Marchal, en 1535. Dauzat e Rostaing, que se basan sus l'atestacion de 1262, interprètan lo nom, sense certitud, coma format del gal (gallic, gallés) maros, « grand » e del pregallic calmis, « nautor pelada » ; la solucion es acceptada per Delamarre, que fai del nom un ancian māro-calm(on, -is), mas sense se prononciar sus l'origina del segond element . L'ensemble justifica la grafia de Marchalm (e pas Marchal). La prononciacion es [mar'tʃãn], notada a Sent Estèfe de Chaumelh, mas [mar'tʃaw] a Champs, qu'es pus près. La majoritat del departament garda sa valor de consonanta a -l finala o finala de sillaba, en l'alterant o eventualament en l'amudissent, mas lo nòrd, près de Puèi de Doma tend a la vocalizar, coma en gascon o en provençal; *calmis dona doncas chalm o chaum (amb -m muda dins aquel darrièr cas). Veire per exemple lo cas de Montchalm, prononciat [mun'tsau] dins las comunas pus al nòrd; veire tanben los nombroses luòcs de Puèi de Doma escrits La Chau en francés. La grafia pòt èsser Marchaum o Marchalm. Chaldriá enquestar sus plaça.
Couture-sur-Loir
Couture-sur-Loir es una anciana comuna francesa, situada dins lo departament de Loir e Char e la region dau Centre e Vau de Léger. Dempuèi lo 1èr de genièr de 2019, es venguda comuna delegada de la comuna novèla de Vallée-de-Ronsard.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Luòcs e monuments
thumb|200px|right|Lo castèl de la Possonière.
Villarcayo de Merindad de Castilla la Vieja
Villarcayo de Merindad de Castilla la Vieja es un municipi de la província espanhòla de Burgos e de la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Mont Katmai
Lo Mont Katmai (2,047 m) es un volcan actiu situat au sud d'Alaska. Son erupcion de 1912, ligada a aquela dau dòma de Novarupta, foguèt la pus poderosa dau sègle XX. Entraïnèt l'afondrament de la cima dau volcan e la formacion d'una caldeira emplida per un lac.
Valèria Novodvòrskaia
thumb|250px|Valèria Novodvòrskaia en 2009 Valèria Ilhínichna Novodvòrskaia (en rus: Валерия Ильинична Новодворская; Barànavichy, 17 de mai de 1950 – 12 de julhet de 2014) foguèt una jornalista, politiciana russa e anciana dissidenta sovietica.
Barcelonés
Lo Barcelonés es una comarca de Catalonha, que la capitala n'es Barcelona. Es la comarca pus poblada e industrializada del principat. Limita al nòrd amb lo Valés Occidental e Oriental; a l'èst amb Maresme e la Mediterranèa, e per l'oèst e lo sud amb lo Bas Llobregat.
Tèrmes municipals
thumb|left|300px|Municipis del Barcelonés
Geològ
Un geològ es una persona qu'es sanccionada dels estudis en geologia, o fasent de recercas per mestièr dins aquel domèni. Estudia totas las caracteristicas de las jaças intèrnas de la planta tèrra (litosfèra) en interaccion amb sas jaças extèrnes (atmosfèra, idrosfèra, biosfèra).
Entre autre pòt s'especializar en:
Villasandino
Villasandino es un municipi de la província espanhòla de Burgos e de la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Lorin Maazel
thumb|Lorin Maazel en 2006 Lorin Varencove Maazel (Neuilly-sur-Seine, Isla de França, 6 de març de 1930 - Castletown Farms, Virgínia, 13 de julh de 2014) foguèt un violonista, compositor e cap d'orquèstra american.
Villasur de Herreros
Villasur de Herreros es un municipi de la província espanhòla de Burgos e de la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Les Essarts le Roi
Les Essarts-le-Roi es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Ivelinas e la region d'Illa de França.
Vilanòva (Valadas Occitanas)
Vilanòva  (Villanova Mondovì en italian) es una comuna italiana de la província de Coni, dins la region de Piemont. Aperten a la Comunautat montanhòla de la Comunità montana Alto Tanaro Cebano Monregalese, dins las Valadas Occitanas.
Les Essarts le Roi
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Nòtas
<references group=N/>
Marie-Arlette Carlotti
Marie-Arlette Carlotti, (21 de genièr de 1952 a Besièrs), es una femna politica francesa. Foguèt deputada europèa de 1996 à 2009. Es conselhièra generala del departament de las Bocas de Ròse e conselhièra regionala de la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur. Es membra del Partit Socialista. Es nomenada lo 16 de mai de 2012 ministra delegada encargada de la Personas andicapadas dins lo govèrn de Jean-Marc Ayrault.
Biografia
En 1996: deputada europèa reelegida en 1999 e 2004.
En 1998: conselhièra generala de las Bocas de Ròse, puèi en 2001 vicepresidenta del conselh general, delegada a la proteccion de l'enfança e a las relacions internacionalas. Reelegida en 2004 e 2011.
En 2003: particpa al club Réformer, grop de reflexion politic animat per Martine Aubry.
Mont Erebus
thumb|right|Lo Mont Erebus vist dempuei la peninsula de Hut Point.
Lo Mont Erebus es un volcan actiu de 3,794 m d'auçada situat en Antartida sus l'illa de Ross. Son activitat es permanenta dempuei 1972.
Marie-Arlette Carlotti
Biografia
En 2010: conselhièra regionala PACA sus la lista de Michel Vauzelle.
Erta Ale
thumb|right|Lac de lava dins lo cratèr principau de l'Erta Ale.
Marie-Arlette Carlotti
Biografia
En 2010: sosten de François Hollande en vue de sa candidature à l'élection présidentielle e lo 16 de novembre de 2011 dintra dins l'equipa de campanha encargada de l'egalitat òmes e femas.
Erta Ale
L'Erta Ale (613 m) es un volcan de tipe roge situat dins lo nòrd d'Etiopia. Fòrça actiu, son activitat es permanenta dempuei 1967 e son cratèr principau regularament ocupat per un lac de lava.
Marie-Arlette Carlotti
Biografia
En 2012: nomenada ministra delegada prèp de la Ministra dels Afars Socials e de la Santat, encargada de las personas andicapadas, dins lo govèrn de Jean-Marc Ayrault.
En 2020: elegida senatora de las Bocas de Ròse.
Villatuelda
Villatuelda es un municipi de la província espanhòla de Burgos e de la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Biei
Biei (Viey en francés) qu'ei ua comuna gascona de Bigòrra, en Lavedan e en País Tòi, situada dens eth departament deths Hauts Pirenèus e era region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.
Marty Feldman
Marty Alan Feldman (Londres, 8 de julhet de 1934 – Ciutat de Mexic, 2 de decembre de 1982) foguèt un comic e actor britanic que foguèt famós per son ròtle dins lo filme Young Frankenstein.
Biei
Toponimia
Era prononciacion qu'ei [byéy] (grafia fonetica deths autors). Eras fòrmas ancianas que son : De Biey, Biei, ath sègle XII, Biei en 1285, De Biey en 1313 e 1342, Viey en 1379, Biey en 1429, Viey en 1614, Viey en Barège, Viey en 1736-1785, Viey (mapa de Cassini, ara fin deth sègle XVIII).
Segon R. Aymard, eth nom qu'ei escur. Ei ni biè (viarium = petit camin), ni bielh (= vielh).
Segon Miquèu Grosclaude, eth nom que demòra escur.
Evolucion (biologia)
En biologia, l’evolucion es la transformacion de las espècias viventas que se manifèsta per de cambiaments de lors caractèrs genetics pendent de generacions. Aqueles cambiaments successius pòdon abotir, a partir d'una sola espècia, a la formacion de novèlas « espècias-filhas ». Lo fenomèn d'evolucion permet d'explicar l'origina de la biodiversitat sus Tèrra. L'istòria de las espècias se pòt alara pensar e representar jos la forma d’un arbre filogenetic.
De filosòfs de l’Antiquitat (Lucrèci, 98-54 AbC, per exemple) aprochèron lo fenomèn de l’evolucion, mas es sonque a partir del sègle XIX que de teorias prepausan d'explicacions scientificas, es a dire refutablas o demostrablas. Lo modèl del transformisme de Lamarck dubriguèt la dralha. Puèi, a partir de 1859 amb la publicacion de De l'origina de las espècias per Charles Darwin, lo modèl darwinien de l’evolucion s’impausèt progressivament dins la comunautat scientifica coma aquel explicant un maxim de fachs observables amb un minim de postulats (principi de parcimonia). Darwin illustra, amb d'observacions detalhadas, la tèsi que las espècias viventas son pas des categorias fixas, mas se diversifican amb lo temps, veire desapareisson. Coma cause dels cambiaments que se produison pauc a pauc al sen d’una populacion, prepausa l’idèa de la seleccion naturala, equivalent natural e espontanèu de la seleccion artificiala practicada pels elevaires d’animals domestics. Las espècias son prigondament condicionadas per lor mitan natural, ara nomenat ecosistèma. Pasmens, Charles Darwin, al contrari de cresença comuna, quitament a l'universitat, rebutava pas los mecanismes lamarckians d'abituacion e de transmission dels caractèrs acquerits; faguèt pas qu'apondre las variacions espontanèas e la seleccion naturala. Foguèt sonque un an après la mòrt de Darwin, en 1883, qu'August Weismann provèt la separacion de las linhadas germinala e somatica, e l'impossibilitat de la transmission dels caractèrs acquerits. Demorariá donc, dins l’òbra de Darwin pas que lo mécanisme variacions-selection coma versemblant.