cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Dessenh
Dessenh d’arquitectura
vinheta|Glèisa de Sant-Agustin a París, auçada de la faciada principala, per Victor Baltard, en 1868-1871. Pluma e tinta, reauçat d'aquarela e d'aur. Lo dessenh es a la basa du meètier d’arquitècte, quitament se son ensenhament a mens d’importança amb l’utilizacion de l’aisina informatica. Es en dessenhant, d’en primièr jos forma d'esbòç, puèi de dessenhs mai elaborats, que l’arquitecta tròba e precisa son projècte. Aquesta estapa primièra de dessenh a man levada es puslèu universalament practicda. L’estapa seguenta, que consistís a traçar de plans jos totes los angles necessaris, se fasiá al mejan de las aisinas tradicionalas, primièr lo gredon o lo pòrtamina de mina dura, la règla, l’escaire, lo te, sus una taula de sessenhar dotada d’una règla parallela e d’un aparelh de dessenhar (permetent de traçar de trachs rigorosament parallels e dins quin angle que siá), e tornant passar los trachs al gredon amb un tiralinha e tinta de China, mai tard amb un estilo tecnic de punta tubulara. Aqueste procediment es ara remplaçat per la PAO e los logicials d’arquitectura.
Una autra estapa consistís a fornir de dessenhs del bastit projectat de tal biais que lo comanditari pòca n'aver una vision tna detalhada e justa que possible : s’agís donc de presentar de plans de las faciadas realistas, en color, amb d'ombras qu'indican lo relèu,  los elements de decòrs que van donar vida a l’ensemble  : plantas, personatges, veïculs, etc. Cal tanben presentar de vistas que son pas mai de plan geometral, mas de perspectiva, mostrant donc lo bastit jos un angle particular. L’arquitècte deviá donc aver una coneissença prigonda de la perspectiva, rigorosament menada. Segon lo gra de precision d'aquestes dessenhs, los accessòris podavan èsser tractas d’un biais simplificat, per far pas lo pas sus l’essencial, l’arquitectura. Cada arquitècte podavan aver son biais personal de tractar arbres, veïculs e personatges. Los arquitèctes realizèron de veraias òbras d’art amb lors dessenhs, sovent realizats a l’aquarela. Ara, se pòt obténer totas las perspectivas possiblas amb de logicials 3D.
Lo dessenh d’arquitectura, realizat per d'illustrators especializats segon los plans o perspectivas provesits pels arquitèctes, servís sempre a presentar los projèctes non encara realizats per la publicitat e per informar los crompaires potencials. Aquí encora aqueste tipe de dessenh es sovent remplaçat per la creacion infografica.
Dessenh de premsa e caricatura
vinheta|Caricatura de Gustave Eiffel. Publicada dins Le Temps, lo 14 de febrièr de 1887. A la seguida de las Caricaturas de Mahomet en 2006, Kofi Annan, alara Secretari general de l'ONU, organizèt una conféréncia de dos jorns, lo 16 d'octobre de 2006, al sèti de l'Organizacion de las Nacions unidas a Nòva York, reünissent 12 dels dessenhaires de premsa mai coneguts al mond per « desaprene l'intoleréncia ». Pendnet aquesta conferéncia, lo dessenhaire francés Plantu, del jornal Le Monde, lancèt un movement qu'aviá per objectiu paradoxal una melhora compreneson e un respècte mutual entre de populacions de diferentea cresenças o culturas, amb lo dessenh de premsa, que professa la simplificacion et l'exageracion, coma mejan d'expression d'un langatge universal. Projectava de reünir de dessenahores de premsa de diferents païses e de promóure la libertat de la premsa en matèria de caricatura pel mond. Lo 26 de mai de 2008, l'associacion Cartooning for peace es nascuda d'aquesta initiativa e qu'amassa uèi diferents dessenhaires de diferents jornals pel mond.
Benda dessenhada
La benda dessenhada combina l'art de racontar d'istòrias a aqueste de los representar pel dessenh. Sovent un scenarista s'associa amb un dessenhaire. Un ostal d'edicion de benda dessenhada pòt tanben confiar lo dessenh  l'escenari de diferents artistas. Dins aqueste cas, los dessenhaires respèctan un estil grafic, e los scenaristas lo caractèr de las istòrias e de lors personatges. Una seria pòt tanben durar pendent de generacions.
A partir del darrièr tèrç de sègle XX, que siá en Euròpa ( o la Japon o lo manga es pla popular, los dessenhaires de benda dessenhada cerquèron a produire un estil grafica personal e caracteristic, que contrasta amb l'amagada de l'artista per la produccion d'un estil definit pels editors, frequent de per abans.
Dessenh animat
Lo dessenh animat consistís a reproduire lo movement fasent se succedar d'imatges representant cadun un instant successiu d'una accion, coma la cinèma, a la diferéncia qu'aquestes imatges son dessenhats.
Lo dessenh animat es un procediment fòrça long e industrial, qu'implica mai sovent fòrça grafistas especializats. Unes definisson los personatges e lors movements per d'esboces al gredons, net coma cal per la superposicion necessària amb de traçaires-goachaires sus de fuèlhas transparentas. D'autres se consacran al dessenh dels decòrs.
Lo dessenh animat utiliza, al sègle XXI, las tecnicas de dessenh assistit per ordinator.
Dessenh tecnic
Lo dessenh tecnic, o dessenh industrial, es una disciplina transversala fondament de la comunicacion tecnica, de la concepcion e de l'analisi sistemic. Es utilizat subretot en engenh mecanic (burèl d'estudis, burèls dels metòdes) e en engenh civil (arquitectura).
Proprietat intellectuala
Lo dessenh es somés, coma las autras òbras de l'èime a la règlas de la proprietat intellectuala.
En França, deui obesir, s'es publicat e representa una persona, a las règlas de drech a l'imatge. La caricatura   « constituís una toleréncia tradicionalament admesa al vejaire d'aquestes que la profession o l'activitat permet de supausar de lor part una autorizacion tacita », mas aquesta excepcion al drech a l'imatge es pas sempre reconegur (.
Dessenhs e modèls
En drech dels afars, lo mot « dessenh » designa pas un objècte material, mas la forma, reconeissabla pel consomator, d'un object (concepcion de design en anglés).
En drech francés que transpausa una directiva comunautària del 13 d'octobre de 1998 relativa a la proteccion dels dessenh e modèls : « […] tot dessenh novèl, tota forma plastica novèla, tot objècte industrial que se destria de sos similars, o per una configuracion distincta e reconaissabla li conferissent un caractèr de novelum, o per un o mai efièch exteriors li donant una fisionomia pròpra e novèla ».
Ten alara una proteccion d'una durada maxim de 25 ans per periòde de 5 ans jos resèrva qu'i « aja novelum e presente un caractèr propre ».
Una proteccion comunautària existís tenben al benefici de tot dessenh original. Un reglament comunautari de 2001 balha una proteccion opausabla a l'escala de l'Union europèa. Pels dessenhs registrats a l'Ofici de l'Union europèa de la proprietat intellectuala (EUIPO), la proteccion es dins lo temps la mèsma qu'en França (de 5 a 25 ans). Pel dessenh (o modèl) non registrat, aquesta proteccion naís de la primièra mòstra per una durada de tres ans.
Otero de Herreros
250px|vinheta Otero de Herreros es un municipi de la província espanhòla de Segovia dins la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Peso
Lo peso es una unitat monetària, sovent representat pel signe $.
Monedas actualas:
Owen Willans Richardson
Owen Willans Richardson (1879-1959) foguèt un fisician britanic. Recebèt lo Prèmi Nobel de Fisica en 1928.
Peso
Monedas ancianas:
Tuixent - la Vansa
Tuixent - la Vansa es una estacion de esquí nordic, tanben conegut coma esquí de fons, que se tròba al Pla de l'Arp, al vessant del Aut Urgèl del massís del Port del Comte, dins la municipalitat de Josa i Tuixén e la Vansa i Fórnols. L'estacion e las pistas es tròban al sud de la sèrra del Cadí, per aquò l'accès dempuèi la Seu d'Urgèl es un pauc complicat e amb un traçat sinuós. S'i pòt tanben accedir dempuèi Solsona e Berga. L'estacion es a mièg camin entre las municipalitats de Josa i Tuixén e la Vansa i Fórnols, pren per aquò lo nom d'ambedoas municipalitats.
Marius Jouveau
Marius Jouveau (Avinhon 1878 -Ais 1949) es un poèta provençal. Foguèt capolièr del Felibritge entre 1922 e 1941.
Biografia
Lo paire de Marius èra Elzéar Jouveau (1847-1917), portaire de profession, musician e cançonièr, collaborador de l'Armana prouvençau e del Brusc, que venguèt Majoral del Felibritge en 1897.
Marius Jouveau es licenciat en lenga e literatura italianas. En 1910 foguèt escolan de l'Institut francés de Florença, ont gardèt de contactes tota la vida.
Foguèt mobilizat lo 2 d'agost de 1914. Anèt al front del 8 de julh de 1915 al 30 de genièr de 1919. Recebèt la Crotz de guèrra. Publicarà sas nòtas de guèrra.
Comencèt sa carrière d'ensenhaire en essent repetitor successivament al collègi de Manòca de 1808 a 1900, al collègi d'Arle de 1900 a 1913, al licèu de Dinha en 1913, al licèu d'Ais en 1913. En 1920, foguèt nomenat professor adjonch al licèu d'Ais.
Dintrèt dins lo Felibritge en 1907 e publiquèt Éléments de grammaire provençale et petit manuel de l’instituteur provençal pour la correction des provençalisme. Venguèt Majoral del Felibritge en 1913.
Foguèt lo fondator de la revista Fe, del mesadièr En terro d'Arle (1907-1912), director de la revista Lou Felibrige (1919-1945), fondator de l'Escolo mistralenco d'Arle e director de l'Armana Prouvençau.
Lo 11 d'agost de 1940, Jouveau escriguèt una letra al marescal Philippe Pétain ont ditz que la Revolucion nacionala e lo Felibritge partejan las meteissas valors. Prepausa al marescal de consultar los felibres a prepaus de l'organizacion de las províncias. Escriu al ministre de l'Educacion nacionala per qu'entreprenga la revision dels programas escolars per tal d'i introdusir l'istòria e las lengas localas. Afirmèt dins Fe : « En restaurar la disciplina patriotica dels païses, de la region, unit per sas tradicions, per sa fe istorica, òm deu restaurar França ».
Lo filh de Marius es lo tanben felibre René Jouveau (1906-1997). La bibliotèca de René, acampada per mantunas generacions, foguèt balhada al CIRDOC de Besièrs en 2006.
Distincions
Foguèt nomenat Oficièr d'acadèmia lo 14 de julh de 1910 e Oficièr de l'Instruccion publica lo 14 de julh de 1920.
Foguèt fach cavalièr de la Legion d'onor lo 10 d'octòbre de 1927.
Vita Nuova
La Vita Nuova es una òbra escrita per Dante Alighieri entre 1292 e 1294.
Champniers (Vinhana)
Champniers es una comuna francesa dau departament de Viena e de la region de Novela Aquitània, ancianament de Peitau-Charantas.
Lista daus maires
miniatura|centre|Mairariá de Champniers.
Nòtas
<references group="N"/>
Beneset IV
Beneset IV (mòrt en julhet de 903) foguèt lo 117 papa de la Glèisa Catolica Romana dau 1 de febrier de 900 a julhet de 903. Succediguèt a Joan IX (898-900) e foguèt remplaçat per Leon V (julhet-setembre de 903). Son pontificat es mau conegut maugrat d'apreciacions positivas dau cronicaire francés Flodoard.
Dollot
Dollot es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Iona e la region de Borgonha.
Geografia
La municipalitat de Dollot se tròba al nòrd-oèst del departament del Iona. Fa partida del Gâtinais en Bourgogne, e a traversat per un riu : lo Orvanne.
Dollot A per municipalitats limitrophes : Vallery, Lixy, Brannay, Sant-Valérien, Chéroy.
La commune de Dollot se trouve au nord-ouest du département de l'Iona. Elle fait partie du Gâtinais en Bourgogne, et est traversée par une rivière : l'Orvanne.
Dollot a pour communes limitrophes : Vallery, Lixy, Brannay, Saint-Valérien, Chéroy.
Sont rattachés au village douze hameaux qui se nomment : le Liard, la Mardelle aux Loups, le Vau Robert, les Ménagers, la Haute-Borne, le Vallon, le Mesnil, le Hameau, les Bruyères, Heurtebise, Bapaume et les Servantières.
Dollot est un village situé en plaine, son altitude moyenne étant d'environ 130 mètres.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Nòtas
<references group=N/>
Pedraza
Pedraza es un municipi de la província espanhòla de Segovia dins la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Sent Pèir d'Eiraud
Sent Peir d'Eiraud o puslèu Sent Pèir d'Eiraud (la prononciacion, de tipe lengadocian e pas lemosin, es [ʂɛ̃ m ’pɛj] [dɛj’raw]) Saint-Pierre-d'Eyraud en francés, es una comuna d'Occitània, dins la region istorica de Perigòrd, administrada per lo departament de Dordonha de la region de Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
Lo nom es atestat au sègle XII : Parochia Sancti Petri Deuraut. Eiraud (1382 : Eyraud) es lo nom dau riu. Sent Pèir es lo nom de l'apòstol,. Sus lo site Le nom occitan des communes du Périgord, la prononciacion, de tipe lengadocian (la dobertura de e es un critèri pertinent, a la diferéncia dau lemosin), es [ʂɛ̃ m ’pɛj] [dɛj’raw]), mas lo nom es escrit per error Sent Peir - ; logicament, lo nom es Sent Pèir d'Eiraud.
Prény
Prény es una comuna francesa, situada dins lo departament de Meurthe e Mosèla e la region del Grand Èst.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Palazuelos de Eresma
Palazuelos de Eresma es un municipi de la província espanhòla de Segovia dins la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Pajarejos
Pajarejos es un municipi de la província espanhòla de Segovia dins la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Bagiri
Bagiri (Bagiry en francés) qu'es ua comuna gascona de Comenge situada en eth departament dera Hauta Garona e era region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Experiéncia de pensada
Una experiéncia de pensada es un biais de resòuvre un problema en utilizant unicament l'imaginacion umana car es pas possible de menar una experiéncia reala. Fòrça utilizat en fisica, aqueu metòde utiliza lei principis de la filosofia analitica per formular una ipotèsi teorica, descriure lo debanament supausat d'una situacion e prepausar un assai vertadier de l'ipotèsi (s'es possible). Mai d'una paradòxa scientifica actuala, coma la paradòxa dei bessons, es eissit d'una experiéncia de pensada.
Una experiéncia de pensada es pas considerada coma una demonstracion.
De vulgari eloquentia
De vulgari eloquentia ei ua òbra en latin escrita per Dante Alighieri entre 1303 e 1305. Dens ua Itàlia ont las duas lengas literàrias son l’occitan ancian deus trobadors e lo francés ancian (literatura francoveneciana, francolombarda...) Dante hesot un pleitei ende la causida de la lenga volgara deu país, l’ancian italian. Dante emplega l’expression "lenga d’òc" ende nomenar l’occitan (aquò a partir de l’italian "lingua d’oc", un nom donat segon la faiçon de díser òc, per oposicion a la lenga de sì qu’ei l’italian e a la "lenga d’oil" qu’ei lo francés).
Bashar al-Assad
Bashar al-Assad (en arab:بشار الاسد), nascut lo 11 de setembre de 1965 a Damasc, es un òme d'estat sirian. N'es lo president de la Republica dempuèi lo 20 de junh de 2000, data que succidiguèt a son paire, Hafez al-Assad. De confession musulmana e d'ascendéncia alaoita, una branca del chiisme, exercís tanben las fonccions de secretari regional del partit Baas.
Nemors
Nemors (Nemurs en occitan ancian ; Nemours en francés) es una comuna francesa, situada dins lo departament de Sèina e Marna e la region d'Illa de França.
Le Torp-Mesnil
Le Torp-Mesnil es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Sèina Maritima e la region de la Nauta Normandia.
Nemors
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Le Torp-Mesnil
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
En lo moment de la Segonda Guèrra mondiala, lo vilatge a patit 54 bombardements al cors del primièr semèstre 1944.
Nieul-lès-Saintes
Nieul-lès-Saintes es una comuna francesa, situada dins lo departament de Charanta Maritima e la region de Novela Aquitània, ancianament de Peitau-Charantas.
Toponimia
Las atestacions ancianas son, per luec:
La Jumellière
La Jumellière es una anciana comuna francesa, situada dins lo departament de Maine e Léger e la region dels Païses de Léger. Lo 15 de decembre 2015, La Jumellière e autras onze comunas, tota la comunautat de comunas de la Region de Chemillé, fusionèron per formar la comuna novèla de Chemillé-en-Anjou.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Juzanvigny
Juzanvigny es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Auba e la region de Champanha-Ardena.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Juan Carlos Muñoz
thumb|200px|left|Muñoz en cobertura d'[[El Gráfico]]thumb|200px|La Maquina : Juan C. Muñoz, José M. Moreno, Adolfo Pedernera, Angel Labruna e Félix Loustau Juan Carlo Muñoz (Avellaneda, lo 6 de mai de 1919 - Buenos Aires, lo 22 de noveme de 2009) que ho un fotbolaire argentin mei que mei famós per estar estat un deus 5 jogador compausant la tanben famosa atac de River Plate coneguda com La Maquina (amassa dab José Manuel Moreno, Adolfo Pedernera, Ángel Labruna e Félix Loustau).
Districte de Serchhip
Lo districte de Serchhip es un districte de l'estat de Mizoram en Índia.
Administracion
Lo capluòc del districte es la vila de Serchhip. Lo districte foguèt fondat en 1998, per separacion del districte d'Aizawl.
Populacion
La populacion del districte èra de 64 937 abitants al recensament de 2011. La lenga mai parlada es lo mizo.
Juan Carlos Muñoz
Que debutè dab lo club Sportivo Dock Sud, puish que joguè dab River enter 1939 e 1950 abans de passar entau Club Atlético Platense e retirà's.
Brats
Brats pòt designar:
Pelayos del Arroyo
Pelayos del Arroyo es un municipi de la província espanhòla de Segovia dins la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Negre
Lo negre (var. nere, negue, nèir) es la color dels objèctes qu'emeton o reflectisson pas ges de partida de l'espèctre de lutz visibla. E mai lo negre siá de còps descrich coma acromatic, o sens tinta, se pòt en practica considerar coma una color, coma dins las expressions « gat negre » o « pintura negra ».
D'efèit, quand se considèra la sintèsi sostractiva, lo negre s'obten per una mescla de pigments absorbissent cadun una longor d'onda, combinats de tal biais que las absorbisson totas ; es ben una color obtenguda per mesclatge. Pasmens, quand se considèra la sintèsi additiva (superposicion de faissèls luminoses monocromatics), lo negre es al contrari una abséncia de color. Dins l'espaci estandard RVB ("Roge-Verd-Blau"), a per compausantas (0, 0, 0).
S'opausa tanben lo negre al blanc, perque lo blanc es constituit per l'ensemble de las longors d'ondas visiblas. Quand se combina las tres colors primàrias en proporcions equivalentas dins la sintèsi additiva, se va del negre al blanc en passant per totas las nuanças de gris.
Simbolica
Dins l’Egipte antica, lo negre aviá una simbolica positiva. Dans la lenga dels faraons, lo vèrbe kem, que ven del mot « negre », vòl dire « capitar, s'auçar, complir, pagar, completar, servir per » mas tanben « èsser negre ». Le mot kem vòl tanben dire : « complet, perfèit, obligacion, dever».
Pigments e colorants
Los negres foguèron los primièrs pigments preparats per l'òme: a partir de lenha carbonizada (negre de carbon) puèi per combustion (negre de carbòni, negre de fum). Mesclats amb un ligant aquós, los negres de carbòni e de fum serviguèron per fabricar las premièras tintas d'escritura.
Plini lo Vièlh parla d'atramentum al subjècte dels negres de carbòni. Explica coma obtenir diferents negres :
« ''Se fabrica lo negre de mai d'un biais, amb de fum que dona la combustion de la resina o de la pega; atal se construtz per aquò de laboratòris que daissan aquel fum s'escapar. Lo negre pus estimat se fa coma aquò, amb lo pinus teda; se falsifica amb lo negre de fum dels fornèls e dels banhs, e es aquel qu'utilizam per escriure los libres. N'i a que calcinan la rausa de vin dessecada; e s'asseguran que quand la rausa ven d'un bon vin, lo negre atal obtengut sembla lo negre indian. Polignote e Micon, los celèbres pintres d'Atenas, ne preparèron amb de raca de rasim, lo nommant triginon (thrux = rasca). Apelle imaginèt de ne preparar amb l'ivòri brutlada, e li donèt lo nom d'elefantinum. Se ditz tanben qu'en Índia lo negre indian (encra de China ?), que fin ara sa composicion es inconeguda. Los tinturièrs ne fan amb una eflorescéncia negra que s'ataca a las caudièras de coire. S'obten encara en brutlant la lenha del pinus teda, e en trissant los carbons dins un mortièr. Las sépias, amb una proprietat meravelhosa, an un negre, mas s'utiliza pas. La preparacion de tot negre se complèta al solelh: del negre per escriure, amb l'addicion de la goma; al negre d'enduit par l'addicion de la còla''.»
Los pigments negres an d'originas divèrsas. Cadun a una tendéncia mai o mens marcada (cap al blau, al roge, al jaune, etc.)
- Pigments naturals (d'origina vegetala e fossila) :
- Pigments minerals de sintèsi :
- Pigment sintetic d'origina animala :
- Pigments organics de sintèsi :
La color negra essent la pus consomida per l'òme per l'escritura (tinta de China), l'imprimeriá, las fotocopiadoiras, las estampadoiras, la pintura, es benlèu la color per qu'existís lo pus grand nombre de procèssus per la produire.
Negre en nanotecnologia
De recèrcas de l'Universitat Rice, als Estats Units d'America, dirigidas pel professor Pulickel Ajayan metèron al punt un material constituit de nanotubes de carbòni verticals qu'es lo material pus « escur » jamai creat per l’Òme ; amb un indici de reflexion de 0,045%, es 30 còps mai escur que lo carbòni negre, çò que li permet d’absorbir 99,9 % de la lutz que recep. Es una permanéncia 3 còps pus nauta que lo que permetiá l'aliatge de niquèl-fosfòr que foguèt lo material fabricat abans reputat lo pus escur (las pinturas negras comercializadas recebon 5 a 10% de la lutz, e mai per aquelas brilhantas). Aquela innovacion poiriá interessar los sectors militars, de la comunicacion, de l'energia, de l’observacion, dels colorents. Pasmens, d'incertituds concernent los impactes environamentals de las nanotecnologias poirián impausar de delais, còstes e precaucions permetent pas de metre a portada de totes los beneficis que poirián permetre aquelas avançadas tecnicas
Classificacion etnica
Lo tèrme de raça negra designa d'un biais general los individús melanodèrmes, originaris d'Africa subsahariana, mas tanben d'Asia del Sud e d'Oceania (Melanesia en particular). L'usatge d'aquela terminologia foguèt particularament corrent en Euròpa a partir del sègle XIX, en foncion de la classificacion dels pòbles umans segon un dels critèris aparents (teoria racialista). Una persona de pèl fòrça escura o negra es designada coma "negra" dins lo lengatge corrent.
Lista dels païses portant lo nom de la color negre en referéncia a la color de la pèl dels abitants:
Notes et références
<References/>
Districte de West Tripura
Lo districte de West Tripura (districte de Tripura de l'oèst) es un districte de l'estat de Tripura en Índia.
Sion (Gers)
Sion (Sion en francés) qu'ei ua comuna occitana de Gasconha situada dens lo departament de Gers e la region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.
Districte de West Tripura
Administracion
Lo capluòc del districte es la vila d'Agartala, la capitala de Manipur. En 2012, lo districte foguèt partejat en tres per fondar los districtes de Khowai e de Sipahijala.
Populacion
La populacion del districte èra de 918 200 abitants al recensament de 2011. Las lengas mai parladas son lo bengalin e lo kokborok, seguits per l'hajong, lo chakma o lo falam.
Sion (Gers)
Geografia
vignette|upright=1.6|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
Ni Dauzat e Rostaing, nimei Negre non disen arren de Sion.
Oinville-sous-Auneau
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Geologia
thumb|right|[[Fotografia d'un ensems de montanhas, objècte d'estudi major per la geologia.]]
La geologia es la sciéncia qu'estudia la composicion, l'estructura, l'istòria e l'evolucion de la Tèrra e qu'assaia d'identificar e de modelizar lei mecanismes que la faiçonan. Es devesida entre plusors brancas que s'interessan a la descripcion dei ròcas e a son evolucion, a l'estudi de la dinamica terrèstra e a l'estudi dei relèus. Amb la conquista espaciala, de geologias planetàrias son tanben aparegudas que son objectiu es de descriure la geologia deis autrei còrs solides dau Sistèma Solar. Enfin, la geologia es mai e mai sovent associada amb d'autrei disciplinas tractant dei jaç extèrnes de la Tèrra coma la climatologia e l'oceanografia.
La geologia es una disciplina relativament anciana car sei brancas pus vièlha son aparegudas durant l'Antiquitat. Pasmens, i aguèt pas d'unificacion avans la fin dau sègle XVIII. Durant lo sègle XIX e la premiera mitat dau sègle XX, lei descubèrtas se multipliquèron amb la formacion de brancas novèlas (petrologia, paleontologia, volcanologia...) e la comprenença de fenomèns ò de nocions importants coma l'estructuracion de la Tèrra ò lo desplaçament dei placas formant la crosta terrèstra. La geologia venguèt pauc a pauc una sciéncia majora que son utilizacion es uei primordiala per la prospeccion miniera, per la proteccion dei populacions còntra lei menaças geologicas (tèrratrems, volcans...) ò per la construccion d'infrastructuras.
Lo periòde grècoroman
Durant lo periòde antic, lei Grècs e lei Romans observèron la natura e descurbiguèron plusors fenomèns geologics. Per exemple, Aristòtel (384-322 avC) introduguèt la nocion de cicle a prepaus de l'escorrement dei rius. Estraton de Lampsac (338-269 avC) o completèt amb l'estudi de l'erosion e dau transpòrt de sediments dins leis estuaris. Aquò li permetèt de pausar per lo premier còp la question dau temps de la Tèrra car l'erosion, destructritz dei formacions geologicas, s'opausava a l'idèa d'una Tèrra etèrna. Enfin, Estrabon (vèrs 60 avC - vèrs 20 apC) imaginèt la possibilitat d'explicar d'eveniments passats a partir de sei causas observables.
Dins aquò, leis Ancians s'enganèron mai d'un còp en assaiant de depintar ò d'explicar de fenomèns. La question dei fossils foguèt entre lei pus problematicas. Teofrast (371-288 avC), un discípol d'Aristòtel, lei presentèt coma lo signe d'una vida sosterranha. De mai, ges de filosòf de l'epòca capitèt d'unir lei diferents domenis coneguts d'observacions de fenomèns geologics (descripcion dei mineraus, dei tèrratrems ò dei volcans...) au sen d'una sciéncia unica.
La geologia chinesa antica e medievala
thumb|right|[[Fotografia d'una replica dau premier sismoscòpi concebut per Zhang Heng.]]
Coma en Grècia, la geologia chinesa antica e medievala realizèt de descubèrtas de remarca mai mau capitèt d'unificar l'ensems de sei trobalhas au sen d'un meteis ensems. De mai, son saber se difusèt pauc en fòra dau país. Participèt donc pas a la formacion de la geologia modèrna e foguèt tornat descubrir a posteriòri.
Lei sabents chinés foguèron a l'origina de la sismologia amb l'invencion dau sismoscòpi en 132 per Zhang Heng (78-139). Permetiá de mesurar la fòrça dei tèrratrems e mai, en 143, de detectar un seïsme imperceptible per leis abitants. Puei, au sègle XI, l'òbra escricha de Shen Kuo (1031-1095) mostrèt l'avançada dei conoissenças geologicas chinesas amb l'identificacion de l'origina marina de fossils observats dins de montanhas e la comprenença dau ròtle de l'erosion e de la sedimentacion dins la formacion dei païsatges.
La geologia araba
La geologia medievala araba foguèt principalament inspirada per lo trabalh dei Grècs que seis obratges foguèron largament traduchs en arabi. Lo tèxte pus avançat en la matèria es probable leis Epistòlas dei fraires de la puretat que foguèt redigit dins l'espaci abbassida entre lei sègles IX e X. Presenta una concepcion aristoteliciana de la geologia. Pasmens, sei descripcions son pus detalhadas e leis autors introguèron la nocion novèla d'estratificacion dei sediments transportats per lei rius.
Avicena (980-1037) aguèt mai d'influéncia car son trabalh se difusèt en Euròpa après sa traduccion en latin vèrs 1200. Son trabalh èra tanben fòrça influenciat per Aristòtel. Dins aquò, èra mens precís que leis Epistòlas. I expliquèt la formacion dei fossils gràcias a l'accion d'una proprietat petrificanta dei sòus peirós e l'aparicion dei montanhas gràcias au solevament dei fons marins per lei tèrratrems e a l'accion de l'erosion que laissava unicament lei relèus pus resistents. Abordèt tanben lo subjècte de l'estratificacion mai lo presentèt coma lo consequéncia deis avançadas e dei retiraments successius de la mar.
Lei trabalhs d'Albèrt lo Grand
Au sègle XIII, Albèrt lo Grand (vèrs 1200-1280) estudièt lei traduccions latinas dei tèxtes d'Aristòtel e d'Avicena e n'en permetèt la difusion en Euròpa. Pasmens, preconizèt un apròchi pus empiric e esitèt pas de corregir leis errors deis Ancians. Son òbra marquèt donc una rompedura importanta amb sei predecessors car permetèt pauc a pauc l'introduccion dau metòde scientific dins lo domeni de la geologia.
Gràcias a la generalizacion d'aquelei principis, de teorias novèlas emergiguèron permetent, maugrat la persisténcia d'errors nombrosas, quauqueis avançadas. Per exemple, foguèt lo cas dei trabalhs de Jean Buridan (1292-1363) que prepausèt un mecanisme originau de formacion dei montanhas. Segon eu, lo raionament solar caufava e aleujava lei continents qu'avián donc tendància a montar vèrs lo cèu. L'erosion èra lo mecanisme que permetiá de limitar aqueu fenomèn de solevament.
Leis autrei precursors de la geologia e la Renaissença
Au començament dau sègle XVI, la Renaissença permetèt un alargament dei discussions geologicas, çò que favorizèt de progrès novèus. Regardant lei fossils, l'origina animala venguèt pauc a pauc consensuala per la màger part deis autors dau periòde. Pasmens, lei causas de sa formacion foguèron pas elucidas e lo Deluvi foguèt sovent utilizat per explicar la preséncia de fossils d'espècias marinas dins de regions continentalas.
La formacion dei relèus foguèt un autre subjècte major dau periòde. En particular, interessèt de personalitats importantas coma Leonardo da Vinci (1452-1519), Georgius Agricola (1494-1555) e Bernard Palissy (vèrs 1510-1590). Entre leis avançadas pus importantas dau periòde, se pòdon citar l'identificacion de jaç geologics situats sus lei dos pendís d'una vau erodada per un riu per da Vinci ò la refutacion de la teoria de l'origina oceanica de l'aiga dei fònts per Palissy. De mai, aqueu darrier capitèt de mòstrar d'aquel aiga provèn dei precipitacions meteorologicas. Se fau egalament nòtar l'aparicion d'una ipotèsi pertocant l'existéncia de fuòcs sosterranhs responsables dei fenomèns volcanics e sismologics. En revènge, la formacion dei montanhas demorèt un problema amb lo mantenement d'explicacions basadas sus de montanhas eissidas de montadas de l'ocean.
Aqueleis esitacions empediguèron l'emergéncia d'una teoria generala de la geologia que Leonardo da Vinci cerquèt sensa succès. Dins aquò, certanei brancas de la geologia modèrna capitèron de s'estructurar durant la Renaissença. Lo trabalh pus important dins aqueu domeni foguèt aqueu d'Agricola que sintetizèt l'ensems dei conoissenças de son epòca en matèria de metallurgia dins De re metallica, obratge fondator de la mineralogia. Publiquèt tanben De ortu et causis subterraneorum qu'es considerat coma la basa de la geomorfologia amb sa descripcion de l'erosion.
La fondacion de la geologia modèrna
thumb|right|Retrach de [[James Hutton, fondator de la geologia modèrna.]]
La fondacion de la geologia modèrna es l'òbra de l'Escocés James Hutton (1726-1797) que foguèt l'autor en 1785 de la premiera teoria geologia capabla d'explicar d'un biais coerent la formacion e la disparicion dei relèus. Per aquò, introduguèt dos principis novèus. Lo premier èra l'uniformitarisme que postula que lei procès que se son aplicats dins lo passat contunian de s'aplicar a l'ora d'ara. Opausat au catastrofisme, aqueu principi es totjorn una nocion de basa de la geologia actuala. Lo segond èra lo plutonisme que postula que lei ròcas se fòrman a partir de la solidificacion de la lava. Incomplèta, aquela idèa constituïguèt un progrès fòrça important e a donat son nom ai ròcas plutonicas (ò ròcas intrusivas).
Aquela teoria implicava una Tèrra fòrça pus vièlha que dins lo dògma de la Glèisa en vigor a l'epòca. D'efiech, lei calculs mostrèron qu'una durada de plusors desenaus ò centenaus d'ans èra necessària a l'erosion dei montanhas mentre que leis estudis biblics avián establit un temps de solament quauquei millenaris. Aquò favorizèt d'un biais decisiu l'intrada de la geologia dins lo modernisme scientific. Pasmens, leis idèas de Hutton foguèron pas immediatament compresas en causa d'una redaccion confusa, çò qu'alentiguèt sa difusion. Es finalament son amic John Playfair (1748-1819) que ne'n redigiguèt la premiera version clara en 1802.
L'oposicion entre plutonians e neptunians
Durant la premiera mitat dau sègle XIX, lei teorias de James Hutton se turtèron a de resisténcias importantas de part dei creacionistas, ostils a la contestacion de la Genèsi, e dei neptunistas, defensors de la teoria de la formacion sosmarina dei montanhas a partir de mecanismes de sedimentacions. Aquelei darriers capitèron pauc a pauc de concebre una teoria generala basada sus la formacion dei relèus a partir dau depaus dei sediments au fons d'una ocean mondiau que son nivèu demenissiá regularament.
Incorrècta, aquela teoria foguèt pasmens a l'origina de progrès importants quand, per aponcheirar sa tèsi, lei neptunistas Georges Cuvier (1769-1832) e Alexandre Brongniart (1770-1840) estudièron lei fossils contenguts dins lei diferents jaç de la region parisenca. D'efiech, formulèron per lo premier còp lo principi estratigrafic afiermant que lei jaç geologics superpausats representan una succession d'epòcas temporalas diferentas. Aquò èra ansin una segonda pròva de l'inexactitud de la Bíblia.
D'aqueu temps, la teoria plutonista foguèt desvolopada per Charles Lyell (1797-1875). S'interessant tanben a l'estratigrafia, postulèt la lentor dei procès geologics, aprefondiguèt lo principi de l'uniformitarisme e capitèt d'unificar lo plutonisme amb lei descubèrtas de Cuvier e de Brongniart. Son obratge de referéncia, Principis de geologia publicat en 1830, venguèt la basa de la disciplina amb mai d'una actualizacion fins a sa mòrt. Entraïnèt lo declin progressiu dau neptunisme.
La question dau temps de la Tèrra
La descubèrta dei lèis fondamentalas de la termodinamica dins lo corrent dau sègle XIX permetèt ai geològs de s'interessar au temps de la Tèrra. Pasmens, la manca de precision dei mesuras, l'ignorància dei mecanismes de cambi de calor dins lei jaç intèrnes de la Tèrra e la diversitat importanta dei ròcas terrèstras – encara mau coneguda – donèron de resultats anant de 100,000 ans a plusors miliards d'ans. De mai, lei fisicians aguèron de dificultats per admetre un temps tròp important. Aquò entraïnèt un important debat entre fisicians e geològs car una durada d'existéncia de quauquei milions d'ans èra incompatibla amb certanei fenomèns geologics.
La teoria de la deriva dei continents d'Alfred Wegener
thumb|right|[[Fotografia d'Alfred Wegener en 1912.]]
En 1912, lo climatològ alemand Alfred Wegener (1880-1930) prepausèt la premiera teoria de la « deriva dei continents ». Per aquò, aviá menat d'estudis geologics, paleontologics e climatics dins divèrsei regions. Descubirguèt de similituds dins leis ensems geologics dei doas ribas de l'Ocean Atlantic (temps dei terrenhs, orientacions dei deformacions...) e dins lei fossils de regins d'America e d'Africa i mostrant l'existéncia d'una fauna e d'una flòra similara dins lei dos continents i a 200 milions d'ans. D'estudis de traças climaticas ancianas li permetèron d'identificar de cambiaments importants dins lo clima de certanei regions (preséncia de feuses arborescentas caracteristicas d'un clima caud e umid dins lei carbons europèus). Pasmens, degun capitèt d'explicar la fòrça a l'origina dau desplaçament dei continents e la màger part dei geològs refusèt leis idèas de Wegener.
En despiech de son caractèr minotari, la teoria de la deriva dei continents aguèt quauquei partisans que contunièron lei trabalhs de Wegener. Lei pus importants foguèron probablament William Jason Morgan (nascut en 1935) e Xavier Le Pichon (nascut en 1937). Lo premier trobèt de pròvas definitivas gràcias a l'observacion deis anomalias magneticas dins la region atlantica. Lo segond prepausèt en 1968 lo premier modèl de tectonica dei placas acceptat per la comunautat scientifica. La descubèrta dei dorsalas oceanicas foguèt un autre element important explicant aquela acceptacion. Enfin, a la fin dau sègle XX, lei mesuras realizadas per lei satellits de geolocalizacion permetèron de mesurar « en dirècta » lei desplaçaments dei massas continentalas.
La geologia dempuei leis ans 1960
Dempuei leis ans 1960, la geologia a conegut plusors evolucions. La pus importanta es benlèu l'adopcion d'un apròchi pus generau amb l'integracion de l'evolucion de l'atmosfèra, de la biosfèra e de l'idrosfèra dins lo camp de la geologia. Aquò foguèt permés per l'aparicion de mejans d'observacion novèus coma lei satellits d'observacion que permèton de seguir l'evolucion de la topografia dins lo temps amb una precision sensa precedents. L'autra transformacion majora foguèt l'exploracion deis autrei planetas dau Sistèma Solar. Aquò a entraïnat la descubèrta de mai d'un fenomèn novèu e totalament desconegut sus Tèrra coma lei volcans corona de Vènus.
Principis e nocions principaus
La geologia tèn plusors principis e nocions principaus que regardan l'estructura intèrna de la Tèrra e sei diferents jaç.
Estructura intèrna de la Tèrra
thumb|right|Esquèma simplificat de l'estructura intèrna de la [[Tèrra.]]
La Tèrra es constituïda d'envolopas successivas, de proprietats petrograficas e fisicas diferentas, que son separadas per de discontinuitats. N'existís tres principalas. La pus exteriora, dicha crosta terrèstra, es relativament fina (10-35 km), rigida e leugiera. Floteja sus lo mantèu qu'es un jaç plastic susceptible de se deformar. D'una espessor d'aperaquí 2,900 km, es principalamen fach de silicats. Enfin, au centre de la planeta, se tròba un nuclèu metallic, subretot compausat de fèrre e de niquèl, qu'es devesit entre una partida intèrna solida (lo nuclèu intèrne ò grana) e una envalopa exteriora liquida (lo nuclèu extèrne).
Tectonica dei placas
thumb|right|Esquèma simplificat de la [[tectonica dei placas terrèstra.]]
Cicle dei ròcas
thumb|right|Esquèma simplificat dau cicle dei [[ròcas.]]
Escala dei temps geologics
L'escala dei temps geologics es una classificacion temporala utilizada per situar d'eveniments dins l'istòria de la Tèrra de sa formacion (i a 4,54 miliards d'ans) au periòde present. Se compausa de quatre eons (Adean, Arquean, Proterozoïc e Fanerozoïc) que son devesits en èras. Aquelei periòdes an de duradas mejanas de quauquei centenaus milions e sei limits correspondon a de treviraments majors dins la litosfèra, l'atmosfèra ò la biosfèra. Dins leis èras, se tòrnan trobar de divisions intèrnas (periòdes, epòcas e estancis) que son definits per una sedimentacion donada e que son generalament separats per d'eveniments importants.
Petrografia e petrologia
La petrografia es la sciéncia que son objècte es la descripcion e la sistematica dei ròcas. S'interessa donc principalament a l'analisi dei caracteristicas estructuralas, mineralogicas e quimicas dei ròcas e a l'estudi de sei relacions amb son environament geologic. Apareguda en 1828, es una sciéncia que conoguèt de progrès importants amb lo desvolopament dei tecnicas de microscopia que permèton uei d'observar l'organizacion de la ròca a d'escalas fòrça pichonas.
La petrologia es la disciplina qu'estudia lei mecanismes de formacion e de transformacion dei ròcas a partir de sa distribucion, de son estructura, de sa constitucion e de sei proprietats. Pròcha de la petrografia, es un domeni fòrça experimentau que necessita de tornar crear en laboratòri lei condicions de temperatura e de pression subidas per lei mineraus, lei ròcas ò sei precursors (magmas, fluides idrotermaus...) dins la crosta ò dins lo mantèu terrèstre. L'objectiu es d'establir lei proprietats d'equilibri dei materiaus terrèstres dins sei condicions e la cinetica de son evolucion.
Mineralogia
La mineralogia es la branca de la geologia que son objectiu es de recensar lei mineraus, de lei definir e d'estudiar sei proprietats fisicas e quimicas e sei condicions de formacion. Fòrça anciana, es una disciplina fòrça utilizada dins lo quadre de la prospeccion e per la cèrca d'aplicacions en sciéncia dei materiaus. Per aquò, necessita l'usatge de tecnicas avançadas afin de determinar l'estructura dei mineraus (cristallografia, difraccion X, sciéncia dei materiaus...). En certanei cas, permet tanben d'imaginar d'assemblatges novèus gràcias a de simulacions informaticas.
Estratigrafia
L'estratigrafia es la disciplina qu'estudia la succession deis estrats. Necessita sovent l'utilizacion de resultats provesits per d'autrei brancas de la geologia coma la geoquimia, la paleontologia ò la petrografia. Aquò permet d'establir d'escalas dei temps geologics e d'esplechar d'informacions parcialas (enregistraments sismics...) per modelizar la geologia de zònas desconegudas. Existís tanben una branca fòrça particulara, l'idrostratigrafia, qu'utiliza lei metòdes de l'estratigrafia per modelizar lei rets idrografic sosterranh.
Paleontologia
thumb|[[Amonitas (Coroniceras multicostatum) dins la region de Dinha.]]
La paleontologia es la sciéncia qu'estudia leis èssers vivents (animaus, vegetaus...) aguent poblat la Tèrra dins lo corrent dei temps geologics a partir de l'interpretacion dei fossils. Apareguda amb la comprenença dau mecanisme de fossilizacion au sègle XIX, es una disciplina que conoguèt una diversificacion importanta durant leis ans 1960-1970 gràcias ai progrès dei metòdes d'analisi de la ròca. A l'ora d'ara, se destria donc tres sosbrancas majoras que son la paleontologia sistematica (estudi dei filogenias a partir de l'estudi dei fossils), la paleontologia generala (estudi dei relacions entre leis espècias e seis evolucions) e la paleontologia istologica (estudi dei teissuts organics fossilizats).
Geodinamica
La geodinamica es l'estudi de la dinamica dau glòbe e dei jaç que fòrman son estructura intèrna (geodinamica intèrna), son idrosfèra e son atmosfèra (geodinamica extèrna). Per aquò, es necessari de menar d'observacions de fenomèns aguent modificat lo geomateriau per assaiar de lei modelizar.
Tectonica
La tectonica es l'estudi deis estructuras geologicas d'escala quilometrica ò superiora, coma lei cadenas de montanhas e lei bacins sedimentaris, e dei mecanismes responsables de sa formacion. Aquela disciplina es dirèctament eissida de la tectonica dei placas e es donc relativament recenta. Comprèn plusors brancas coma la neotectonica que s'interessa ai fenomèns recents e encara actius ò la tectogenèsi que se preocupa de la formacion deis estructuras tectonicas dins la crosta terrèstra.
Sedimentologia
thumb|right|[[Fotografia d'estrats dins un massís cauquier.]]
Geomorfologia
La geomorfologia es l'estudi dei relèus e dei procès a l'origina de sa formacion. Es una disciplina fòrça anciana car l'observacion dau relèu es atestada dempuei l'Antiquitat. Faguèt lòngtemps partida de la geografia e de la topografia avans d'èsser integrada au sen de la geologia. Es devesida entre doas brancas principalas que son la geomorfologia estructurala e la geomorfologia dinamica. La premiera regarda l'influéncia de l'estructura (litologia, tectonica...) sus lo relèu e la segonda s'interessa dins l'analisi dei procès extèrne que faiçonan, edifican e modifican lei formas dau relèu (erosion, alteracion, ablacion...).
Geologia estructurala
La geologia estructurala es l'estudi dei deformacions subidas per lei ròcas e la recèrca dei causas que ne'n son la causa. Es pròcha de la sciéncia dei materiaus car necessita de comprendre lei proprietats reologicas dei jaç geologics. L'escala de l'analisi es fòrça variabla que pòu anar de la disposicion d'un ensems de cristaus a d'estructuras de talha importanta. Dins aquò, lei falhas e lei plecs son leis objèctes d'estudi principaus de la disciplina.
Volcanologia
thumb|right|[[Fotografia d'una colada de lava.]]
La volcanologia es la branca qu'estudia lei volcans e lei fenomèns associats afin de determinar lei riscs e lei perilhs encorruts per lei populacions e leis activitats umanas. Per aquò, lei volcanològs dispausan de mejans variats empruntats a d'autrei disciplinas coma l'estudi dei ròcas presentas sus lo terrenh, l'analisi de l'activitat sismologica, l'analisi dei gas volcanics e dei lavas ò l'observacion dei deformacions deis estructuras volcanicas.
Geofisica
La geofisica es una disciplina qu'estudia lei caracteristicas fisicas de la Tèrra amb de tecnicas de mesuras indirèctas (geomagnetisme, sismologia, observacion satellit...). Son objectiu es de validar un modèl permetent de descriure lo foncionament dei jaç intèrnes de la Tèrra (crosta, mantèu...), dei jaç extèrnes (atmosfèra...) e dei jaç limits situats entre lei dos (oceans...).
Geoquimia
La geoquimia es una sciéncia qu'utiliza leis otís e lei concèptes de la quimia per estudiar la Tèrra e lei sediments. En particular, s'interessa ai cicles deis elements quimics ò a la preséncia d'elements ò de substàncias raras susceptibles de revelar una anomalia. Pròcha de la cosmoquimia, la geoquimia se preocupa pereu dei procès de formacion planetària e interplanetària per lo mejan de l'analisi de la composicion dei meteorits.
Espeleologia
thumb|right|[[Fotografia de la bauma de Clamosa en Occitània.]]
L'espeleologia es una activitat que consistís a explorar, estudiar e cartografiar lei cavitats sosterranhas. Son objectiu es pas unicament scientifica car certaneis espeleològs son principalament atirats per son aspècte esportiu. Pasmens, sa practica scientifica permet d'observar de fenomèns importants car lei cavitats exploradas son sovent d'origina sedimentària, tectonica, volcanica ò glaciària.
Geologia extraterrèstra
thumb|right|[[Fotografia d'un geològ estatsunidenc durant la mission Apollo 17.]]
La geologia planetària (ò exogeologia) es una branca de la planetologia qu'aplica leis otís de la geologia terrèstra d'autreis objèctes dau Sistèma Solar. D'especialitas variadas existisson car aquelei còrs presentan generalament de diferéncias importantas a respèct de la Tèrra. De mai, en causa de la dificultat d'observar dirèctament lo terrenh planetari, aquelei disciplinas son largament basadas sus de metòdes de teledeteccion embarcats dins de sondas espacialas. En certanei cas, l'utilizacion de telescòpis terrèstres es possible.
Leon V (papa)
Leon V (mòrt en decembre de 903 ò en febrier de 904) foguèt lo 118 papa de la Glèisa Catolica Romana de julhet a decembre de 903. Succediguèt a Beneset IV (900-903) e foguèt remplaçat per Sèrgi III (904-911) après un periòde de trèbols liats a l'usurpacion dau tròne pontificau per Cristòfor.