cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Romania
L'insurreccion de 1848
En 1848, Valaquia e Moldàvia foguèron tocadas per lei contracòps de la Revolucion Francesa de 1848. En junh, sota l'influéncia de nacionalistas coma Alexandre Ion Cuza ò Ion Bratianu, una insurreccion comencèt a Bucarèst exigissent de reformas politicas e la formacion d'una Romania unida e independenta. Pasmens, en setembre, de tropas otomanas e russas intrèron dins lei dos principats per i restablir l'òrdre. Lei Reglaments Organics foguèron suspenduts en 1849 e lo sistèma dei hospodar restablit.
De l'autonòmia a l'independéncia
La revirada de la revòuta de 1848 entraïnèt l'exili de mai d'un patriota romanés en Euròpa Occidentala, especialament en França. Aquò permetèt d'interessar París e Londres a la causa romanesa e la segonda mitat dau sègle XIX veguèt la mesa en plaça progressiva de l'independéncia. D'efècte, en 1856-1858, dins l'encastre de la Guèrra de Crimèa (1853-1856), lei Francobritanics impausèron la fin dau protectorat rus sus la region, la creacion d'un divan cargat de revisar lei Reglaments Organics e la creacion d'una cort de justícia comuna ai dos principats. En 1859, leis assembladas de Valaquia e de Moldàvia elegiguèron lo meteis prince (Alexandre Ion Cuza) entraïnant de facto l'unificacion dau país (reconeguda per lo sultan en 1861).
En 1878, aprofichant un ennau conflicte entre Rus e Otomans, Romania jonhèt lo camp rus e negocièt son independéncia a la Conferéncia de Berlin. Per aquò, deguèt abandonar lei territòris rus annexats lòng de la frontiera moldava a l'eissida de la Guèrra de Crimèa. En cambi, obtenguèt Dodrudja (e i reconóisser ai musulmans de drechs politics egaus ai Romanés). Ansin, l'independéncia foguèt internacionalament reconeguda en 1880.
De l'independéncia a la desfacha de 1916
Proclamat rèi, Carol I (1866-1914) renoncièt a la conquista de Transilvània (tenguda per Àustria-Ongria) e se preocupèt de desvolopament economic. Fondèt ansin plusors universitats (Bucarèst, Iasi...). Diplomaticament, èra inicialament un aliat d'Alemanha mai se raprochèt pauc a pauc de França e de Russia en causa dei besonhs de finançament de sa politica d'industrializacion. En 1912, demorèt ansin neutre durant la Premiera Guèrra Balcanica còntra l'Empèri Otoman (octòbre de 1912 - mai de 1913) avans de participar a la segonda còntra Bulgaria (junh-aost de 1913). Aquò permetèt a Romania d'annexar la Dobrudja dau Sud. Enfin, demorèt tanben neutre au començament de la Premiera Guèrra Mondiala.
Son nebòt Ferrand I (1914-1927) li succediguèt en octòbre de 1914. Pròche deis Aliats, declarèt la guèrra ais Empèris Centraus en aost de 1916 en cambi de Transilvània. Lei tropas romanesas ocupèron Brajsov mai deguèron rapidament se retirar en fàcia de còntra-ofensivas alemandas, ongresas e bulgaras. En decembre de 1916, lei Romanés perdiguèron Bucarèst e lei rèstas de son armada deguèt s'enfugir en Moldàvia ont una ajuda russa li permetèt de se restablir.
La formacion de la Granda Romania
Puei, en novembre de 1918, lei Romans se revoutèron còntra leis Empèris Centraus e participèron tornarmai a la guèrra. Ocupèron Transilvània e lo mes seguent, una assemblada de captaus ne votèt l'annexion. La Conferéncia de Versalhas definiguèt lei frontieras novèlas dau país qu'annexèt Transilvània, Bucovina e Bessaràbia. En mai d'aquò, Bulgaria deguèt tornarmai cedir la Dobrudja dau Sud. Aquelei modificacions territòrialas foguèron fòrça mau acceptadas per leis Ongrés qu'assaièron de s'i opausar. Pasmens, la mesa en plaça d'un regime comunista a Budapèst permetèt ai Romanés de menar una guèrra d'amplor còntra sei vesins, d'ocupar militarament sa capitala d'aost e de novembre de 1919 e de li impausar de concessions suplementàrias (mitat de Banat e divèrsei territòris frontaliers ambé lei vilas d'Arad, d'Oradea e de Satu Mare).
L'entre doas guèrras
En 1920, Romania aviá ansin doblat sa superficia de 1914. Pasmens, son territòri assostava d'ara endavant mai d'una minoritat etnica (8% d'Ongrés, 4% d'Alemands, 4% de judieus, 3% d'Ucraïnians). En mai d'aquò, la diversitat religiosa èra tanben fòrça importanta ambé d'ortodòxs (72% de la populacion), de catolics, d'uniates, de protestants (luterians, calvinistas...), de judieus e de musulmans. Per reglar aquelei questions, la constitucion de 1923 assegurava un respèct estricte dei drechs dei minoritats. Pasmens, dins lei fachs, ambé la desagregacion rapide de la democracia romanesa, lei tensions se multipliquèron.
D'efèct, a sa mòrt, Ferrand I assaièt d'empachar son fiu Carol de prendre lo poder. Nommèt donc son segond fiu, Miquèu, coma eiretier. Pasmens, coma lo rèi novèu èra un enfant, aquò necessitèt la creacion d'una regéncia que foguèt reversat en 1930 per Carol e e sei partisans. En 1938, après uech de regime parlamentari ineficaç, Carol II prenguèt dirèctament lo poder, enebiguèt lei partits politics e executèt lei caps dau movement faissista de la Garda de Fèrre.
La Segonda Guèrra Mondiala
Au començament de la Segonda Guèrra Mondiala, Carol II assaièt de demorar neutre. Pasmens, en junh de 1940, deguèt cedir Bessaràbia e la Bucovina dau Nòrd a l'URSS après un ultimatum d'Estalin. Après aquela desfacha, lo rèi decidèt donc de se raprochar d'Alemanha e nomèt lo novèu cap de la Garda de Fèrre, Horia Sima, coma cap dau govèrn. Aquò empachèt pas lei pèrdas de la Transilvània dau Nòrd e de la Dobrudja dau Sud respectivament donada per Adolf Hitler a seis aliats ongrés e bulgar. Aqueleis abandons entraïnèron de manifestacions importantas dins lo país e Carol II foguèt obligat d'abdicar per lo manescau Ion Antonescu, novèu cap dau govèrn.
Antonescu obtenguèt rapidament lo sostèn deis Alemands, çò que li permetèt de resistir a una temptativa de còp d'estat organizada per la Garda de Fèrre. En junh de 1941, acceptèt de participar a l'invasion de l'Union Sovietica en cambi de la cession de divèrsei territòris en Moldàvia e en Ucraïna. Lei tropas romanesas i participèron a divèrseis atrocitats, especialament dins la region d'Odessa. Pasmens, foguèron decimadas a la batalha d'Estalingrad en 1942-1943. Aquela desfacha entraïnèt una reduccion importanta de la participacion romanesa a la guèrra.
En abriu de 1944, lei fòrças sovieticas arribèron lòng dei frontieras romanesas. Lo 23, un còp d'estat reversèt lo manescau Antonescu e fisèt lo poder a Miquèu I. Romania jonhèt alora lo camp de la Granda Aliança e acabèt la guèrra còntra l'Axe. Pasmens, deguèt renonciar definitivament ai territòris annexats per lei Sovietics e per lei Bulgars en 1940. De mai, de tropas sovieticas foguèron estacionadas sus son territòri.
Lo periòde comunista
Pasmens, dins lo corrent deis annadas 1950, Romania obtenguèt una certana autonòmia au sen dau blòt sovietic ambé lo retirament dei tropas sovieticas, l'organizacion d'una politica industriala pròpria e un raprochament ambé lei país occidentaus. Après la mòrt de Gheorghiu-Dej en 1965, lo regime foguèt dominat per Nicolae Ceausescu que contunièt la politica de son predecessor (reconoissença de la RFA, refús de participar a l'invasion de Checoslovaquia...). Pasmens, au sen de son país, Ceausescu renforcèt lo ròtle de la polícia politica (Securitate) e dau Partit. Pauc a pauc, donèt tanben una orientacion nacionalista au regime.
Leis annadas 1970 foguèron marcadas per l'aparicion de dificultats economicas que se transformèron pauc a pauc en crisi grèva. Entraïnèron de restriccions mai e mai importantas e l'adopcion de la politica de « sistematizacion ». Destinada a racionalizar la produccion, entraïnèt la destruccion de mai d'un vilatge e lo desplaçament deis abitants dins de lotjaments collectius. Vengut fòrça impopular, Ceausescu foguèt reversat e executat après una brèva revolucion que se debant dau 22 au 25 de decembre de 1989.
Romania dempuei 1989
Dempuei 1989, Romania a adoptat d'institucions democraticas e jonhat lo blòt occidentau. Pasmens, lo país contunia de faciar de problèmas economics importants. D'efèct, leis eleccions de mai de 1990 foguèron ganhadas per lo Frònt de Salut Nacionau (FSN) dirigits per de captaus de la nomenklatura dau periòde comunista. Sa figura principala, Ion Iliescu, foguèt elegit a la presidéncia. Dins un contèxte economic malaisat en causa de l'afondrament generau dau blòt sovietic, Iliescu gardèt lo poder gràcias au sostèn dei fòrças eissidas dau regime comunista (nomenklatura, companhiás estatalas, sindicat dei minaires...). Tornat elegir president en 1992 (66% dei sufragis exprimits), limitèt la liberalizacion de l'economia mai poguèt pas empachar lo desvolopament de la corrupcion. Pasmens, l'economia comencèt de se redreiçar a partir de 1994.
L'oposicion ganhèt leis eleccions de 1996 e Emil Constantinescu remplacèt Ion Iliescu. Engatjèt una politica de reformas liberalas e raprochèt lo país de l'Union Europèa e de l'OTAN. Pasmens, sei mesuras entraïnèron una novèla crisi economica que durèt de 1997 a 1999. En 2000, Ion Iliescu foguèt tornarmai elegit e son Premier Ministre, Adrian Nastase, capitèt de redreiçar la situacion economica. Romania venguèt ansin membre de l'OTAN e de l'UE en 2007. Pasmens, leis escandals financiers minèron la populacion dau govèrn que perdiguèt leis eleccions de 2004 au profiech de Traian Basescu. Lo país foguèt durament tocat per la crisi economica de 2008 e Basescu apliquèt de mesuras d'austeritat drasticas (aumentacion deis impòsts indirèctes, licenciament de 200,000 foncionaris...). En 2014, lo liberau Klaus Iohannis foguèt elegit a la presidéncia.
Politica
Romania es una republica parlamentària. Lo president, elegit per la populacion per un periòde de cinc ans, es lo cap d'Estat. Actualament es Traian Băsescu. Lo primièr ministre, actualament Emil Boc, es lo cap de govèrn.
La Constitucion actuala de Romania foguèt redigida en 1991, après la casuda de Nicolae Ceaucescu, e modificada en 2003. S'establís l'eleccion populara d'un President e un Parlament mejançant votacion dels ciutadans màgers de 18 ans, e l'existéncia d'una Cort Constitucionala e una autra cort mendre.
Geografia
|250px|thumb|right|Mapa de Romania Capitala: Bucarèst. Autras ciutats: Cluj-Napoca, Timişoara, Iaşi, Constanţa, Craiova, Galaţi, Braşov, Oradea, Sibiu.
Romania es devesida en 41 comtats apelats judeţe:
Lengas de Romania
La lenga oficiala de Romania es lo romanés. Es la lenga mairala d'aperaquí 90,6% de la populacion. I a tanben de minoritats significativas installadas dempuèi de sègles.
Veire : lengas de Romania
Demografia
Segon lo recensament de 2011, i auriá 19 042 936 estatjants. (2002: 21 680 974). Aquela baissa es la consequéncia d'una emigracion importanta (mai de 250 000 per an sul periòde 2002-2011), atal coma d'una feconditat flaca (1,36). En 2011, lo taus de natalitat èra de 10,3 e la mortalitat de 13,2.
veire : Demografia de Romania
Fuentes de Andalucía
Fuentes de Andalucía es un municipi de la província espanhòla de Sevilha dins la Comunautat Autonòma de Castelha-La Mancha.
Agaçac
Agaçac (Aguessac en francés) es una comuna roergassa situada dins lo departament d'Avairon e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus. Lo vilatge es situat a 7 km de la vila de Milhau.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Toponimia
L'origina del nom d'Agaçac es Acatiacum, del nom d'òme latin Acatius (o Acaciacum, de la siá varianta Acacius), amb lo sufixe -acum, latinizacion del sufixe celtic -ācon-. Agaçac qu'èra una grand proprietat romana qu'aviá per mèstre Acacius.
La bona grafia es donc Agaçac o N'Agaçac o Nagaçac.
Pasighat
Pasighat es una vila de l'estat d'Arunachal Pradesh en Índia.
Administracion
Pasighat es lo capluòc del districte d'East Siang.
Demografia
Al recensament de 2011, la populacion de la vila èra de 24 656 abitants.
Ves
Ves o melhor Vesc (Veix en francés) es una comuna lemosina situada dins lo departament de Corresa e la  region de Novela Aquitània, ancianament de Lemosin.
Lovek
Lovek ò Longvek èra una vila de Cambòtja que foguèt la capitala dau país de 1553 a 1618.
Chausit per lo rèi Ang Chan I (1516-1566) coma capitala d'un Empèri Khmer vengut una poissança menora après la destruccion quasi totala d'Angkor, la ciutat èra situada entre Phnom Penh e lo litorau sud de Tonlé Sap. Dins lo corrent dau sègle XVI, foguèt visitada per de missionaris e d'explorators europèus coma lo Portugués Diogo Beloso d’Amarante. En 1593, foguèt conquistada per lo rèi siamés Naresuan (1590-1605) e Cambòtja venguèt un protectorat siamés que sa capitala foguèt transferida a Oudong en 1618.
Folk metal
Lo folk metal es un genre musicau, mesclum de musica folk e de metal.
La musica garda una fòrta influéncia metal (ritme rapide, guitarra saturada), mai inclutz d'instruments tradicionaus dei culturas que lei regardan : flaütet, acordeon, etc.
D'unei utilizan ges d'instrument folk, mai an dins sei tèxtes d'influéncias mitologicas ò istoricas fòrtas.
Si retròban dins lo folk metal lei memei sotacategorias que dins lo metal (ex : folk black, folk death...). Mai la màger part dei gropes s'inspiran dau metal extrèm deis annadas 1990, black metal ò death metal.
Garidèit
Geografia
Es una comuna de l'Airal urban de Tolosa
Istòria
Pendent l'Ancian Regime, Garidèit èra de la diocèsi civila de Tolosa, doncas de la província de Lengadòc, de la generalitat de Tolosa, de l'archidiocèsi de Tolosa e de la senescauciá de Tolosa. Le vocable de la glèisa es Sent Joan Baptista. Tanlèu 1790, Garidèit èra del canton de Montastruc.
Pendent l'Ancian Regime, Le Pey-Saint-Pierre (nom francés), ara escrit en francés Preixempeyre, èra una comunautat non parròquia de la diocèsi civila de Tolosa, doncas de la província de Lengadòc, de la generalitat de Tolosa e de la senescauciá de Tolosa. Lo lòc es al nòrd-oèst de Garidèit.
Pendent l'Ancian Regime, Saint-Bébien, doncas Sent o Sant Bebian en occitan, èra una parròquia de l'archidiocèsi de Tolosa e de la senescauciá de Tolosa. Le vocable de la glèisa, annèxa de Garidèit, èra Sant Bebian (Saint Vivien en francés). Sant Bebian èra al nòrd-oèst de Garidèit (lo lòc sembla disparegut).
Pendent l'Ancian Regime, Sent o Sant Tomàs èra una parròquia de l'archidiocèsi de Tolosa e de la senescauciá de Tolosa. Sant Tomàs es al nòrd de Garidèit, just a l'èst de Drian.
Les Nouillers
Les Nouillers es una comuna francesa, situada dins lo departament de Charanta Maritima e la region de Novela Aquitània, ancianament de Peitau-Charantas.
Comunas vesinas
400px|gaucha||Distanças e posicion relativa
Toponimia
Las atestacions ancianas son, per luec:
Baroniás Daufinencas
Las Baroniás Daufinencas son un parçan d'Occitània situat dins lo Daufinat.
Geografia
Es un país de montanha mejana (altitud inferior a 1600 m), de relèu tormentat, que s'estend, d'oèst cap a l'èst, de la plana de Vauriàs a la val mejana de Durença e, dau sud au nòrd, de Ventor e de la còla de Lura a las talveras de Diés.
Pierrette Bérengier
Pierrette Bérengier (Marselha, 1947) es una romanista e felibressa provençala.
Es majorala del Felibritge dempuèi 1984.
Escriu jols pseudonims de Fino de Parouvié, Ano de Sant-Amand e La Lignoto.
Beja (lenga)
Lo beja es una lenga afroasisatica del grop coshitic parlada en Egipte, en Eritrèa e al Sodan, lo long de la còsta de la Mar Roja.
Classificacion
Lo beja, parlat per lo pòple de meteis nom, es l'unic membre del grop coshitic del nòrd.
Vocalas
Lo beja a sistèma vocalic simple : cinc vocalas, , , , , que poden èsser longas.
Consonantas
Las consonantas del beja son :
Baronias Gasconas
Que son situada en un triangle entre Tornai, Banhèras de Bigòrra e Lanamesa. Qu'ei ua parçan verdejant de pemont conhat entre entre permèrs soms dera cadea pirenenca e eth platèu de Lanamesa. Era lor vila principala qu'ei Borg de Bigòrra.
Paul McCartney
Sir James Paul McCartney (nascut lo 18 de junh de 1942 a Liverpool) es estat e es un dels principals musicians e cantaires del Reialme Unit e tanben del mond. Amb John Lennon, foguèt compositor de cançons del grop de rock The Beatles. Lo grop comprenguèt tanben Ringo Starr, George Harrison e John Lennon.
Gelves
Gelves es un municipi de la província espanhòla de Sevilha dins la Comunautat Autonòma de Castelha-La Mancha.
Peugre
Peugre (Peaugres en francés) es una comuna dau Vivarés occitan, situada dins lo departament d'Ardecha e la region d'Auvèrnhe Ròse Aups.
El Garrobo
El Garrobo es un municipi de la província espanhòla de Sevilha dins la Comunautat Autonòma de Castelha-La Mancha.
I Muvrini
I Muvrini es un grop de musica còrsa. Se formèt cap a la fin de las annadas 1970 a l'entorn de dos fraires Ghjuvan'Francescu Bernardini e Alanu Bernardini. Sa musica es rica d'inspiracion tradicionala còrsa, eiretada particularament del paire Ghjuliu Bernardini mas tanben d'influéncias mai modèrnas, de la musica contemporanèa. Sos tèxtes insistisson sus la necessitat de preservar la diversitat culturala e de dobrir als autres e de crear una frairetat umana. Cal remarcar que se faguèt conéisser internacionalament en 2000 gràcias a l'enregistrament amb Sting de sa cançon mai coneguda, "Terre d'Oru" e en Catalonha per sas collaboracions amb Lluís Llach.
Linha 4 del Mètro de Barcelona
left|L4 La Linha 4 o linha jauna del Mètro de Barcelona foguèt inaugurada en 1974, mas se poiriá considerar la segonda linha en ancianetat, amassa amb la Linha 1, que lo tram entre Passeig de Gràcia e Jaume I foguèt inaugurat en 1926 coma ramal de Grand Mètro de Barcelona actual Linha 3.
Lengas coshiticas del sud
Las lengas coshiticas del sud son un grop de lengas coshiticas parladas en Tanzania.
Classificacion intèrna
Las lengas coshiticas del sud son :
Bomdila
Bomdila es una vila de l'estat d'Arunachal Pradesh en Índia.
Administracion
Bomdila es lo capluòc del districte de West Kameng.
Demografia
Al recensament de 2011, la populacion de la vila èra de 8 370 abitants.
Petit-Tenquin
Petit-Tenquin es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mosèla e la region de Lorena.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Generau
Un generau es un cap militar de reng important que comanda una unitat militara de talha granda, generalament de plusors miliers de combatents.
La Ferrière-Béchet
La Ferrière-Béchet es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Orne e la region de la Bassa Normandia.
Generau
Dins leis armadas modèrnas, un generau fa partida deis oficiers generaus qu'ocupan lei rengs pus importants dei fòrças armadas terrèstras e aerianas e que son cargats dau comandament d'una bregada, d'una division, d'un còrs d'armada, d'una armada ò d'un grop d'armadas. Lo reng d'oficier generau es sovent simbolizat per d'estelas.
La Ferrière-Béchet
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Generau
Dins lei marinas militaras, lo reng equivalent es amirau.
Barleta
Barleta es una vila de la region italiana de Polha e una de las capitalas de la província de Barleta-Andria-Trani. Sa populacion èra estimada a 93,595 abitants en 2007. Sa superfícia totala es 147 km².
400px|thumb|left
Linha 5 del Mètro de Barcelona
left|L5 La Linha 5 o linha blava del Mètro de Barcelona s'inaugurèt lo 21 de julhet de 1951 coma Linha II. Lo traçat de la linha es de dobla via sosterranha, los talhièrs e los garatges se tròban en cò Boixeres e Vilapicina. Circulan a l'ora d'ara de trens de la sèria 5000.
La L5 a pas agrandit lo sieu trajècte dempuèi 1983 e va de Cornellà Centre a Horta. Es en bastiment lo tram entre Horta e Vall d'Hebron ont enllaçarà amb la Linha 3, malgrat qu'es pas un trajècte gaire long pòrta d'ans d'endarrieratges a causa de l'esbaussament d'un tunèl en bastiment dins lo quartièr del Carmel.
Economia de Veneçuèla
L'economia de Veneçuèla es fòrça dependenta de l'exportacion del petròli: gaireben 90% de las exportacions del país, mai de 50% de la font de las intradas publicas, e de 30 del PIB son originats per l'indústria petrolièra. D'autras activitats economicas importantas son l'extraccion de fèrre e alumini e la produccion de acièr.
Una cauma nacionala entre decembre de 2002 e en febrièr de 2003 aguèt de consequéncias economicas importantas: lo PIB real queiguec aperaquí 9% en 2002 e 8% en 2003 - mas l'economia se recuperèt rapidament dempuèi alavetz.
Montagut de Sava
Montagut de Sava (Montaigut-sur-Save en francés) es una comuna gascona, situada dins lo departament de la Hauta Garona e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Istòria
Pendent l'Ancian Regime, Montagut èra de l'eleccion de Lomanha, donc de la província de Gasconha, de la generalitat d'Aush, de l'archidiocèsi de Tolosa, de la senescaucia de Tolosa. Lo vocable de la glèisa es Sent Pèir e Sent Pau. En 1790, Montagut èra deu canton de Levinhac, passèc au canton de Granada en l'an IX.
Nòtas e referéncias
?
Gerena
Gerena es un municipi de la província espanhòla de Sevilha dins la Comunautat Autonòma de Castelha-La Mancha.
Casarilh e Tamborés
Casarilh e Tamborés (Cazaril-Tambourès en francés) qu'es ua comuna gascoa de Comenge, situada en eth departament dera Hauta Garona e era region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Istòria
Pendent eth Ancian Regime,Casarilh qu'èra dera eleccion de Comenge, doncas dera província de Gasconha, dera generalitat d'Aush, dera diocèsi de Comenge e dera senescaucia de Tolosa. Eth vocable dera glèisa, annèxa de Belestar, qu'es Sent Germèr. Tanlèu 1790, Casarilh qu'èra deth canton de Montrejau. Era comuna que pren oficiaument eth nom de Cazaril-Tambourès peth decret deth 31 de decembre 1929.
Coalicion de l'Esquèrra Radicala
La Coalicion d'Esquèrra Radicala (grèc Συνασπισμός Ριζοσπαστικής Αριστεράς, Sinaspismós Rizospastikís Aristerás), mai coneguda coma ΣΥΡΙΖΑ (transcrit SÍRIZA, IPA: [ˈsiɾiza]), es una coalicion de partits politics d'esquèrra de Grècia creada per las eleccions legislativas gregas de 2004. Lo sèu líder es Alexis Tsipras, president de Sinaspismós, lo partit mai grand de la coalicion.
Formacion
Malgrat que se presentèt formalament per las eleccions legislativas de 2004, la seuna naissença es anteriora e a coma referéncia l'Espaci pel Dialòg per l'Unitat e l'Accion Comuna de l'Esquèrra (en grèc: Χώρος Διαλόγου για την Ενότητα και Κοινή Δράση της Αριστεράς) que nasquèt en 2001. Aquel espaci èra format de divèrsas organizacions de l'esquèrra grega que, malgrat las originas ideologicas e istoricas diferentas, patejan una accion politica comuna e diverses tèmas importants que sorgigèron en Grècia a la fin dels ans 1990, coma la guèrra de Kosova, las privatizacions o los drechs socials.
Pujada
Lo moment decisiu per la naissença de SÍRIZA foguèt las eleccions legislativas de 2004. La majoritat dels participants de l'Espaci, ensajèt de crear una plataforma per ensejar de formar una aliança electorala. Atal se faguèt la Coalicion d'Esquèrra Radicala, en genièr de 2004.
La Coalicion d'Esquèrra Radicala foguèt la granda sorpresa de las eleccions legislativas gregas de 2007, per l'augment dels vòts que recebèt. Un inesperat 5,04% dels sufragis, li donèt 14 sètis al Parlament ellèn.
Partits politics participants
thumb|right|250px|Partisans de SÍRIZA dins una manifestacion en 2007.
La Coalicion inclusís las seguentas formacions politicas (segons l'òrdre alfabetic grèc):
John Lennon
John Winston Ono Lennon (nascut John Winston Lennon, en 1940 a Liverpool, mòrt en 1980 a Nòva York) foguèt un dels principals musicaires e cantaires britanics del sègle XX. Amb Paul McCartney, George Harrison e Ringo Starr, formèt lo famós grop musical de rock The Beatles.
Foguèt assassinat lo 8 de decembre de 1980 a Nòva York.
Collegiada de Sent Peire dau Daurat
La collegiada de Sant Peire dau Daurat, dins la Bassa Marcha, en Lemosin, dins lo departament de Nauta Vinhana, a au nòrd de Belac e a  au sud-est de Peitieus es una egrègia egleisa romanica de  de lonjor e  au transepte, bastida en granit gris. Son plan es en crotz latina. Sa construccion comencet au segle XII. Se fortifiquet au segle XV, dont son caractèr massís. Venguèt en 1846.
thumb|left|Lo portau de l'egleisa
Dòra (aiga)
Dòra es una aiga d'Occitània que la màger part delh bacin es situat dins lo departament de Puèi de Doma. Longa d'aperaquí, es un dels tres principals afluents d'Alèir (amb Siola e Alanhon). A sa font dins los monts de Liuradés e se geta dins Alèir en riba drecha qualques centenas de mètres après la dintrada dins lo departament del meteis nom.
Fouchy
Fouchy en alemannisch (Fouchy en francés) es una comuna francesa del departament del Bas Ren e de la region d'Alsàcia.
Geografia
thumb|left|300px|Carrièra principala a Fouchy en direccion de Villé Situat sul marge esquèrre del Giessen, Fouchy, anciennement coneguda jol nom de Groba, de contunh Grube s'estend sul vessant nòrd del Guichat e del Rougerain #que las reünions culminent a 623 mètres e 650 mètres. Lo pòble, vast superficie de 787 n'a, se étire en marge drech del riu del Giessen #que comença a se dintrar sensiblement après lo confluisson del vallon de Lalaye. Lo Giessen marca aital lo limit del ban sus gaireben tota la siá façada nòrd. Al sud lo vilatge se appuie sus la crête #que forma la linha de parteja cors d'aiga entre lo Val de Villé (Giessen) e lo val de Lièpvre (la Liepvrette). Aquela artura s'alonga de siás n'oèst de 690 a 830 mètres d'altitud (Schnarupt) e domina lo masatge caseriu de la Hingrie (comuna de Rombach-lo-Franc). La linha de crête passa pel vallon de Noirceux e lo caulet de Fouchy (608 mètres) #que fa comunicar aqueles dos vallées dintre. Reculhit a l'entorn de la glèisa #que lo campanal, visible de luènh, punta coma un torn de guet, lo pòble radia en totas las direccions; una part se n'estend, al fons de la vallée, la longitud de la rota en condusint de Villé a Sant-Dié. Qualques granjas escampilhadas formen qualques caserius antany mai importantas: la Combre, Berlicombelle, Noirceux, Rouhu, Schlingoutte, Schnarupt. Qualques unas prenon lo bas de Urbeis e Schnarupt. A l'oèst, en longeant la rota départementale se tròba lo pòble de Urbeis e a 3 km a l'èst lo pòble de Villé. Grube, Tèrme ancian e germanique a mes n'onor pendent los periòdes de annexion dintre 1871-1818 e 1940-1944. Los abitants de Fouchy an trucat los Fouchyssois o los Fouchyssoises. L'origina del nom proven benlèu del patois germanique Fosche, fossé. Lo pòble a traversat pel Giessen de Urbeis.
thumb|left|300px|Rue principale à Fouchy en direction de Villé Situé sur la rive gauche du Giessen, Fouchy, anciennement connue sous le nom de Groba, puis Grube s'étend sur le versant nord du Guichat et du Rougerain dont les sommets culminent à 623 mètres et 650 mètres. Le village, vaste superficie de 787 ha, s'étire en rive droite de la rivière du Giessen qui commence à s'encaisser sensiblement après le confluent du vallon de Lalaye. Le Giessen marque ainsi la limite du ban sur presque toute sa façade nord. Au sud le village s'appuie sur la crête qui forme la ligne de partage des cours d'eau entre le Val de Villé (Giessen) et le val de Lièpvre (la Liepvrette). Cette arrête s'allonge d'est en ouest de 690 à 830 mètres d'altitude (Schnarupt) et domine le hameau de la Hingrie (commune de Rombach-le-Franc). La ligne de crête passe par le vallon de Noirceux et le col de Fouchy (608 mètres) qui fait communiquer ces deux vallées entre elles. Ramassé autour de l'église dont le clocher, visible de loin, pointe comme un tour de guet, le village rayonne dans toutes les directions; une partie s'étend, au fond de la vallée, le long de la route conduisant de Villé à Saint-Dié. Des fermes dispersées forment quelques hameaux jadis plus importants: la Combre, Berlicombelle, Noirceux, Rouhu, Schlingoutte, Schnarupt. Certaines rejoignent le bas d'Urbeis et Schnarupt. À l'ouest, en longeant la route départementale se trouve le village d'Urbeis et à 3 km à l'est le village de Villé. Grube, terme ancien et germanique est remis en honneur pendant les périodes d'annexion entre 1871-1818 et 1940-1944. Les habitants de Fouchy sont appelés les Fouchyssois ou les Fouchyssoises. L'origine du nom provient peut-être du patois germanique Fosche, fossé. Le village est traversé par le Giessen d'Urbeis.
Istòria
thumb|right|200px|Frédéric II e lo sieu faucon representats en lo sieu libre De arte venandi cum avibus (De l'art de caçar al mejan dels ausèls), XIII sègle.
thumb|right|200px|Frédéric II et son faucon représentés dans son livre De arte venandi cum avibus (De l'art de chasser au moyen des oiseaux), XIII siècle.
Domjulien
Domjulien es una comuna francesa, situada dins lo departament dels Vòges e la region de Lorena.
Geografia
Dos localités amassadas l'an 1972 compausan la municipalitat actuala. Lo masatge caseriu de Domjulien pròpiament dicha se situa en l'anautita vallée de la Vraine, jos-afluent de la Meuse. S'i tròba la glèisa e la comuna. Lo caseriu de Girovillers-jos-Montfort vei nàisser lo Val de Arol, afluent del Madon, e fa doncas part del conca en vessant rhénan. La linha de parteja d'aigas es un tuc que la D17 afranquís per un pichon caulet a 404 mètres d'altitud. Aquel tuc distinguís dos éminences : lo Cap del Molin a Vent (449 m) e la Nautor de Sant-Michel (432 m).
Deux localités réunies en 1972 composent la commune actuelle. Le hameau de Domjulien proprement dit se situe dans la haute vallée de la Vraine, sous-affluent de la Meuse. On y trouve l'église et la mairie. Le hameau de Girovillers-sous-Montfort voit naître le Val d'Arol, affluent du Madon, et fait donc partie du bassin versant rhénan. La ligne de partage des eaux est une colline que la D17 franchit par un petit col à 404 mètres d'altitude. Cette colline distingue deux éminences : la Tête du Moulin à Vent (449 m) et le Haut de Saint-Michel (432 m).
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
La siá glèisa, dédiée a sant Julien, fasiá partida del diocèse de Toul. Lo patrocini i aviá confiat al capítol de Remiremont #que requectava un quatren de las gròssas #dire, lo curé, un quatren, e lo senhor del luòc, la mitat. dins la glèisa, una enrajola funéraire a #èsser classificat monument istoric l'an 1907.
Domjulien appartenait au bailliage de Mirecourt.
Son église, dédiée à saint Julien, faisait partie du diocèse de Toul. Le patronage était confié au chapitre de Remiremont qui percevait un quart des grosses dîmes, le curé, un quart, et le seigneur du lieu, la moitié. Dans l’église, une dalle funéraire a été classée monument historique en 1907.
Sting
right|thumb|300px|Sting a [[Budapèst, 2000]]
right|250px Gordon Matthew Thomas Sumner (nascut lo 2 d'octobre de 1951), mai conegut per l'escais Sting, es un musician e cantaire anglés de Newcastle upon Tyne. Abans que foguèsse aclamat internacionalament coma solista, èra lo cantaire primièr, lo composaire principal e lo bassista dins las annadas 1970/1980 del grop de musica rock The Police. Enregistrèt una cançon amb lo grop còrs I Muvrini, una tanben (Stolen car) ambe la cantaira francesa Mylène Farmer.
Grèus
Grèus o Greus (Gréoux-les-Bains en francés) es una comuna provençala situada dins lo departament deis Aups d'Auta Provença e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
thumb|center|250px|Lo panèl d'intrada a Greus.
Istòria
De nombrosas traces d'aucupacion neolític an #èsser d'amassadas a las tutas Sant Sebastian, #que de las fibules de civilizacion de Hallstatt. La localité n'a conegut dempuèi l'Antiquitat, jol nom de Nymphis Griselius, n'informi amb las fonts thermales (las Nymphes son las divinitats de las fonts), condicionadas en thermes per las Romains.
Una motte castrale a elevat al (luòc de Aurabelle). Los senhors del luòc son, successivament, l'òrdre dels Espitalaris de Sants-Texans de Jerusalem, los Glandevès de la XIV a la XVII sègle, los de Audiffred fins a la Revolucion francesa. Lo prieuré de Sant-Pierre-defòra de-los-murs (situat a l'èst del pòble, dins lo quartièr ancian) depen del abbaye de Montmajour. La glèisa paroissiale levava de la avesque de Risètz, #que nomenava lo chapelain e requectava las intradas ligadas dins aquela glèisa.
La comunitat de Aurafrède (Aurafrigida a la XIII sègle), sul marge esquèrre del Verdon, èra independent. Formava egalament un fief desparièr. Es fòrtament despoblada per la crisi del (Peste negra e guèrra de ) e annexada per aquela de Gréoux a la XV sègle. De la meteissa manièra, la comunitat de Rousset-lès-Gréoux, creada a l'entorn d'un prieuré (Sant-Pierre-de-Rousset ) del abbaye de Montmajour e #que comptava 37 fuòcs en 1315, es tanben ligada a Gréoux a la XV sègle. Una parròquia existissiá encara a la fin de l'Ancian Regim, #que recobrava tanben una part de Valensole, e #que lo culte se n'aviá a la glèisa Santa-Madeleine a Villedieu.
La vila a saquejat per las huguenots en lo moment de las guèrras de religion. La baronnie medievala a erigit en marquisat per Jérôme de Audiffred en 1702.
Nòta : de fòrça nombroses autors (i compreses lo abbé Féraud), a partir de 1705, fan estat de la preséncia de la òrdre del Temple a Gréoux (siá posseïdors del hospice e en sonhant per las aigas, siatz de senhors del luòc, o los dos). Raymond Collier en los Anals d'Anautita-Provence (livraison de 1959-60), Regís Bertrand e Joseph-Antoine Durbec an desmentit aquel #que considèran coma una legenda, cap de pèça de arxiva en mencionant pas la siá preséncia a cap de moment a Gréoux. Aqueles autors s'alegran d'avançar la preséncia de las Templiers en se recopiant, sens vérifications,.
Pendent la Segonda Guèrra mondiala, 12 josieus an arturat a Gréoux abans d'èsser déportés. Un centre de internement del servici social dels estrangièrs a implantat sus la comuna.
De nombreuses traces d’occupation néolithique ont été retrouvées aux grottes Saint-Sébastien, dont des fibules de civilisation de Hallstatt. La localité est connue dès l’Antiquité, sous le nom de Nymphis Griselius, en rapport avec les sources thermales (les Nymphes sont les divinités des sources), aménagées en thermes par les Romains.
Une motte castrale est élevée au (site d’Aurabelle). Les seigneurs du lieu sont, successivement, l’ordre des Hospitaliers de Saint-Jean de Jérusalem, les Glandevès du XIV au XVII siècle, les d’Audiffred jusqu’à la Révolution française. Le prieuré de Saint-Pierre-hors-les-murs (situé à l’est du village, dans le quartier antique) dépend de l’abbaye de Montmajour. L’église paroissiale relevait de l’évêque de Riez, qui nommait le chapelain et percevait les revenus attachés à cette église.
La communauté d’Aurafrède (Aurafrigida au XIII siècle), sur la rive gauche du Verdon, était indépendante. Elle formait également un fief distinct. Elle est fortement dépeuplée par la crise du (Peste noire et guerre de Cent Ans) et annexée par celle de Gréoux au XV siècle. De la même façon, la communauté de Rousset-lès-Gréoux, créée autour d’un prieuré (Saint-Pierre-de-Rousset ) de l’abbaye de Montmajour et qui comptait 37 feux en 1315, est elle aussi rattachée à Gréoux au XV siècle. Une paroisse existait encore à la fin de l’Ancien Régime, qui recouvrait aussi une partie de Valensole, et dont le culte se tenait à l’église Sainte-Madeleine à Villedieu.
Note : de très nombreux auteurs (y compris l’abbé Féraud), à partir de 1705, font état de la présence de l'ordre du Temple à Gréoux (soit possesseurs de l'hospice et soignant par les eaux, soit seigneurs du lieu, ou les deux). Raymond Collier dans les Annales de Haute-Provence (livraison de 1959-60), Régis Bertrand et Joseph-Antoine Durbec ont démenti ce qu'ils considèrent comme une légende, aucune pièce d'archive ne mentionnant leur présence à aucun moment à Gréoux. Ces auteurs se contentent d'avancer la présence des Templiers en se recopiant, sans vérifications,.
Durant la Révolution, la commune compte une société patriotique, créée après la fin de 1792. En 1793, le château est désigné comme pouvant être démoli par les administrateurs du département, mais échappe à la destruction. Il est néanmoins pillé le 3 décembre 1800 par les royalistes entretenant l’agitation dans la région.
Pendant la Seconde Guerre mondiale, 12 juifs sont arrêtés à Gréoux avant d’être déportés. Un centre d’internement du service social des étrangers est implanté sur la commune.
Lecce
Lecce es una vila de la region italiana de Polha, capitala de la província omonima. Sa populacion èra estimada a 94,178 abitants en 2007. Sa superfícia totala es 238 km².
Flammerécourt
Flammerécourt es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Nauta Marna e la region de Champanha-Ardena.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Gilena
Gilena es un municipi de la província espanhòla de Sevilha dins la Comunautat Autonòma de Castelha-La Mancha.
Saint-Forgeux-Lespinasse
Saint-Forgeux-Lespinasse es una comuna francesa, situada dins lo departament de Léger e la region de Ròse-Aups.
Saint-Louet-sur-Vire
Saint-Louet-sur-Vire es una comuna normanda, situada dins lo departament de la Marga e la region de la Bassa Normandia.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Tolonjac
Tolonjac, (Toulonjac en francés) es una comuna roergassa situada dins lo departament d'Avairon e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Geografia
vignette|upright=1.6|centre|Comunas a l'entorn.
Yingkiong
Yingkiong es una vila de l'estat d'Arunachal Pradesh en Índia.
Administracion
Yingkiong es lo capluòc del districte d'Upper Siang.
Demografia
Al recensament de 2011, la populacion de la vila èra de 6 540 abitants.
Cloquièr
250px|thumb|Campanar [[Gasconha|gascon de la glèisa de Benquet, del sègle XI]] Un cloquièr (var. cloquier, clochier, cluchier) o campanal (var. campanar) es un element arquitectural d'una glèisa, en general en forma de torre mai o mens elevada, qu'albèrga una o nombrosas campanas.
A l'origina, lo cloquièr èra un edifici defensiu e las glèisas n'èran pas equipadas. Apuèi, serviguèt de senhal a la comunautat crestiana e foguèt creat per l'apèl dels fidèls d'una parròquia per la messa.
Le Bois-d'Oingt
Le Bois-d'Oingt en arpitan (Le Bois-d'Oingt en francés) es una comuna arpitana, situada dins lo departament de Ròse e la region de Ròse-Aups.
Geografia
A ieu-serral de la montanha que # a bastit sus el Oingt e a cuerta distància de doas grandas vias de comunicacions (la rota de Lion a Charolles, e la rota de Villefranche a Tarare), se tròba la municipalitat del Bòsc-de Oingt, d'una superficie de 513 ectaras. Lo Bòsc-de Oingt se situa a unitat|350|mètres}} d'altitud, amb a l'Èst, la vallée de Nizy, al Sud lo Azergues, e al Nòrd lo vilatge de Oingt.
Lista dels caserius :
Boistrolles, de Carrièras, Coasses (Los), Collonges, Combefort, Contardière, Fan-Molaize, Ifs (Los), Lombardon (Çò), Malvasson, Nòva (Expedís), Nizy, Peró (Çò), Pichons-Ponts, Rats (Los), Sant-Paul, Sant-Roch, Tanay.
À mi-coteau de la montagne sur laquelle est bâtie Oingt et à courte distance de deux grandes voies de communications (la route de Lyon à Charolles, et la route de Villefranche à Tarare), se trouve la commune du Bois-d'Oingt, d'une superficie de 513 hectares. Le Bois-d'Oingt se situe à 350 mètres d'altitude, avec à l'Est, la vallée de Nizy, au Sud l'Azergues, et au Nord le village d'Oingt.
Boistrolles, Carrières, Coasses (Les), Collonges, Combefort, Contardière, Font-Molaize, Ifs (Les), Lombardon (Le), Malvasson, Neuve (Route), Nizy, Pérou (Le), Petits-Ponts, Rats (Les), Saint-Paul, Saint-Roch, Tanay.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Vegena
Vegena (Végennes en francés) es una comuna lemosina situada dins lo departament de Corresa e la region de Novela Aquitània, ancianament de Lemosin.
Reiaume Roman
thumb|right|Tròc de [[terralha portant la mencion « REX » descubèrt dins lei vestigis dau fòrum de Roma .]]
Taksin
Taksin (17 d'abriu de 1734 - 6 d'abriu de 1782) foguèt un generau e un rèi de Siam que reinèt a partir de Thonduri, a l'oèst de Bangkòk, de 1767 a 1782. Se proclamèt rèi après la destruccion d'Ayuthia per lei Birmans en 1767 e foguèt reversat per un de sei subordenats que venguèt rèi sota lo nom de Rama I (1782-1809). Es considerat coma un dei sobeirans pus importants de l'istòria tai e lo jorn de son coronament, lo 28 de decembre, es uei un jorn nacionau d'omenatge a sa memòria en Tailàndia.
Reiaume Roman
Lo Reiaume Roman es lo premier regim estatau e politic de l'istòria de la Roma Antica. Segon la tradicion, comença en 753 avC amb la fondacion de la vila per Romul e Rème e s'acaba en 509 avC amb la revòuta còntra lo rèi Tarquin lo Supèrb que menèt a la fondacion de la Republica. Es un periòde mau conegut qu'es marcat per lei rèines de plusors rèis mai ò mens legendaris. D'efiech, lei racòntes sus aquela epòca datan de la fin dau periòde republican e contènon fòrça elements anacronics ò orientats qu'èran destinats a legitimar la Republica. Pasmens, en despiech d'aquelei problemas istoriografics, lo periòde de la monarquia romana es important per l'istòria de Roma car permetèt a la vila d'emergir coma la pus importanta ciutat-Estat de Latium.
Taksin
Fiu d'un foncionari de l'adminstracion siamesa, venguèt governador de províncias e participèt a la defensa dau reiaume après lo començament de l'invasion birmana de 1764. Participèt a la defensa d'Ayuthia e capitèt de s'escapar amb una pichona armada avans l'afondrament definitiu de la capitala tai lo 7 d'abriu de 1767. Dins un contèxte de fragmentacion politic de Siam, prenguèt lo contraròtle dau litorau orientau. Una brèva campanha dins aquela region li permetèt de prendre possession d'un important arsenau, d'una flòta e de recebre lei servicis de plusors oficiers. Lo 7 de novembre, conquistèt la vila de Thonburi que venguèt sa capitala e infligiguèt una desfacha ai Birmans que marquèt l'acomençament de la reconquista de Siam. Lo 28 de decembre de 1768, i foguèt coronat rèi de Siam. Puei, fins a 1778, menèt una tiera de campanhas militaras que li permetèron de rebutar leis armadas birmanas, de restaurar l'influéncia tai en Laos e en Cambòtja e d'èsser reconegut coma rèi legitim per Vietnam e China. En parallèl, restaurèt l'administracion, l'economia e la vida religiosa dau país. Pasmens, perdiguèt la rason a la fin de son rèine, benlèu tre 1781. En març de 1782, foguèt donc declarat fòl, reversat per un còp d'estat e rapidament executat. Lei rebèls laissèron lo poder au generau Chao Phraya Chakri que venguèt rèi e qu'es de còps considerat coma l'organizator dau còp d'estat.
Reiaume Roman
Fondacion de Roma
Segon la legenda, Roma foguèt fondada per Romul e Rème, bessons enfants de Mart e de la vestala Rhea Silvia que foguèron alachats per una loba. Segon lei conoissenças actualas, aqueu racònte mitologic se formèt entre lei sègles VI e IV avC. Per calcul, permetèt ai Romans de fixar a 753 avC la data de la fondacion de Roma per Romul a la cima de Palatin.
La monarquia latina
Lei quatre premiers rèis de Roma – Romul, Numa Pompilius, Tullus Hostilius e Ancus Martius – son probablament de figuras legendàrias. Leis istorians antics elei meteissei reconoissián l'abséncia de pròvas dirèctas de lor existéncia. Romul auriá creat lo Senat, devesit la populacion en 30 curias e fondat una organizacion militara. Numa Pompilius, conselhat per una nimfa, auriá creat leis institucions religiosas. Puei, Tullus Hostilius auriá melhorat lo foncionament de l'armada e destruch Alba la Lònga. Enfin, Ancus Martius – un Sabin – auriá realizat de trabalhs urbans importants e fondat lo pòrt d'Ostia.
Ges de vestigi arqueologic permet d'atestar l'existéncia d'aquelei sobeirans que semblan totalament imaginaris. En revènge, lei vestigis confierman lo desvolopament relativament rapid de Roma a aquela epòca. La ciutat èra probablament integrada dins una liga de vilas unificadas per de liames religiós. Per de rasons desconegudas, lei Romans semblan de prendre lo contraròtle d'aquela coalicion. Lei vilatges e vilas situats dins la region d'Alba la Lònga, que mòstran de traças de destruccion violenta, foguèron probablament lei victimas d'aquela evolucion.
Curçay-sur-Dive
Geografia
miniatura|left
Reiaume Roman
La monarquia etrusca
Vèrs 575 avC, leis Etruscs estendiguèron sa dominacion sus Roma. Dins l'istoriografia romana, aquò correspònd a un cambiament radicau dau comportament dei rèis que venguèron pus violents e autoritaris. Pasmens, aguèt tanben d'influéncias duradissas sus la societat romana. Plusors fèstas novèlas foguèron integradas au calendier religiós. La persona dau rèi venguèt pus sacrada e seis atributs (cadiera curula, lictors....). Segon la tradicion, tres rèis constituïsson aqueu periòde : Tarquin l'Ancian, Servius Tullius e Tarquin lo Supèrb.
Curçay-sur-Dive
Toponimia
Las atestacions ancianas son, per lhuec:
Reiaume Roman
La monarquia etrusca
A respècte dei quatre rèis precedents, son benlèu dei personatges istorics vertadiers. Mai coma per lo periòde precedent, cada rèine es marcat per d'eveniments precís aguent un ròtle dins la formacion de Roma. Ansin, lo rèine de Tarquin l'Ancian es marcat per de construccions importantas. Aqueu de Servius Tullius vetz la mesa en plaça de reformas politicas e militaras importantas. Prefigurant lo modèl de la Republica Romana primitiva, aurián permés de renfòrçar lo poder dei patricians e de crear una armada ben organizada e ben equipada. Enfin, Tarquin lo Supèrb es presentat coma un tiran que foguèt reversat per la populacion.
Curçay-sur-Dive
Nòtas
<references group="N"/>
Reiaume Roman
La monarquia etrusca
Lei vestigis arqueologics permèton de nuançar aqueu racònte e d'identificar leis elements a l'origina d'aquela tradicion. Ansin, lo desvolopament de l'influéncia etrusca en Latium es ben atestat durant lo sègle VI avC. Foguèt probablament la consequéncia d'una dominacion militara. Aguèt d'efiechs culturaus e religiós importants amb l'adopcion de tecnicas de construccion novèlas, la creacion de temples inspirats per de cultes etrucs e l'adopcion de tecnicas metallurgicas novèlas. Pasmens, au sègle VII avC, l'escritura grèga foguèt adoptada dins la region, çò que mòstra l'existéncia d'influéncias exterioras ai regions etruscas. L'evolucion pus importanta regardèt l'urbanisme amb l'assecament de plusors zònas umidas, la modernizacion dau fòrum e la construccion d'un circ, de conduchs e de temples. Aquela difusion de sabers etrucs s'acompanhèt de l'installacion d'una comunautat de marchands, d'artesans e de nobles originaris de Toscana.
La fin de la monarquia
Segon la tradicion, la fin de la monarquia data de 509 avC. Pasmens, lei recèrcas arquelogicas indican una data leugierament pus tardiva, vèrs 475 avC. La natura de la revòuta es desconeguda. Sembla de mantenir una certana continuitat amb lo periòde etrusc coma o mòstra lei noms de plusors magistrats elegits durant la premiera partida dau sègle V avC. Pasmens, la transicion sembla acabada vèrs 460 avC. La data de 509 avC foguèt probablament adoptada per lei Romans car correspònd a la dedicacion dau temple dau Capitòli. En causa de son importància, èra pas acceptable de laissar de liames entre son acabament e la monarquia.
Institucions
Coma per son istòria, leis institucions de la monarquia romana son mau conegudas.