cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Uruguai
Lo gentilici es uruguaian -a.
Etimologia
thumb|left|Riu de la Plata, can. [[1600.]]
Lo nom d’Uruguai ven del guaraní, la lenga del pòble nadiu de la region, mas lo sieu sens demòra escur. Segon Félix d'Azara, lo nom proven d'un pichon ausèl nomenat "urú", qu'abita a las còstas uruguaianas, e lo nom d'uruguai significariá alavetz "riu del país de l'urú". Malgrat tot, un collaborador d'Azara dona una autra version en devesir lo mot en uruguá, que significa "caragòl", e í, que significa "riu", doncas voldriá dire "riu dels caragòls". Lo poèta Juan Zorrilla de San Martín li dona lo sens de "riu dels ausèls pintats".
Durant l'epòca coloniala se coneguèt lo país coma la Benda Orientala, en referéncia a la riba orientala del riu Uruguai. Dins los primièrs ans de la lucha independentista se nomenèt Província Orientala, coma part de las nomenadas Províncias Unidas del Riu de la Plata. En se crear la primièra constitucion del país coma nacion independenta, que dintrèt en vigor en 1830, s'apondèt al nom del país la referéncia al riu d'Uruguai. Amb lo temps aquel apondi es vengut la denominacion abituala del país. Malgrat aiçò, los abitants del país an costuma de se nomenar eles meteisses uruguayos (uruguaians) o orientales (orientals) de biais indistint.
Istòria
200px|left|thumb|Batalha de Caseros.
Abans las exploracions espanhòla e portuguesa, lo territòri èra poblat per qualques etnias indoamericanas nomadas, de que destacan entre el la charrúa e la guaraní.
Los primièrs establiments europèus foguèron los de Soriano, Colonia del Sacramento e Montevideo. Los espanhòls s'establiguèron a partir de 1726, an que se produsiguèt la fondacion de Montevideo, a causa de l'avançada de las tropas portuguesas a travèrs de l'actual territòri uruguaian e a la fondacion de vilas per aqueles.
En 1798 e entre 1806 e 1807 se produsisson las invasions anglesas. Las tropas de Montevideo e de Buenos Aires van repel·lir de conselhs los atacs de la flòta anglesa (la primièra comandada pel comodor Sir Home Riggs Popham e la segonda per l'amiral Sir Charles Stirling) venguda a conquistar los territòris de la region del Plata. A la Revolucion de Mai de 1810 e durant lo suslhèuament revolucionari de las províncias de la Plata, Montevideo se manten fisèl a las autoritats espanhòlas.
Al començament del sègle XVIII, sorgiguèron de movements d'independéncia en l'America del Sud. Lo territòri de la Banda Oriental - jol poder de Buenos Aires -, e qu'èra l'ancian nom d'Uruguai, foguèt reclamat per l'Empèri de Brasil influit per d'interèsses de la corona portuguesa. Brasil annexèt lo territòri lo 1821, après una invasion de la part de Portugal lo 1816, mas Uruguai ne detla independéncia en 1825 e 1828 - amb la Convencion Preliminara de Patz de Rio de Janeiro e amb d'interèsses del Reialme Unit - venguèt un país independent, jos tutèla de los sieus dos poderoses vesins fins l'an 1830, quand aqueriguèt la sobeiranetat plena e absoluda.
Uruguai experimentèt inestabilitat politica e economica durant lo sègle XIX. Après la Segonda Guèrra Mondiala l'economia se saturèt en divèrsas escasenças e lo govèrn comencèt de pèrdre lo supòrt ciutadan. Los Tupamaros, un grop radical d'esquèrra, reaccionèt a la crisi amb violéncia e provoquèt la repression de la part del govèrn e la suspension dels dreches individuals. Fin finala, en 1973, l'armada prenguèt lo poder, en donant inici a un periòde d'onze ans de dictatura militar dins un país qu'èra estat una democracia establa. En 1984 la democracia foguèt restaurada.
right|thumb|Tabaré Vázquez e lo vicepresident Rodolfo Nin Novoa.
En las eleccions presidencialas realizadas lo 31 d'octobre de 2004 foguèt elegit Tabaré Vázquez, candidat de la coalicion d'esquèrra Union Progressista-Frent Ampla-Nòva Majoritat amb 50,6% dels vòtes, en atenhent la victòria al primièr torn e en atenhent un parlament amb de majoritats absoludas. Es lo primièr còp dins l'istòria del país qu'un partit politic pas tradicional, e d'aire socialista, accedís al Poder Executiu.
En las eleccions municipalas realizadas lo 8 de mai de 2005, lo Partit Nacional obtenguèt dètz intendéncias, l'EP-FA-nm n'obtenguèt uèch, e lo Partit Colorado n'obtenguèt una.
Politica
Uruguai es una republica presidenciala. Lo president, qu'es lo cap d'Estat e tanben lo cap del govèrn, es elegit per un periòde de cinc ans per la populacion.
Lo Parlament se compausa de doas cambras: la Cambra dels Deputats (Cámara de Diputados) amb 99 membres, e lo Senat (Cámara de Senadores) amb 31 membres.
Subdivision administrativa
Uruguai se dividís en 19 departaments:
Las vilas principalas son Montevideo, Las Piedras, Punta del Este, Ciudad de la Còsta, Sauti, Paysandú e Fray Bentos.
Geografia
thumb|Imatge per satellit. thumb|Mapa fisica d'Uruguai.
Amb una superfícia terrèstra de 176 215 km² - que 175 016 km² n'es la soma totala dels departaments e 1199 km²; compren la soma dels lacs artificials del Riu Negro -, exercís de mai la siá sobeiranetat sus de divèrsas illas al riu Uruguai, amb un total de 105 km²; 16 799 km² d'aigas jurisdiccionalas (riu Uruguai, riu de la Plata e estanh Merín) e un airal de mar territoriala de 125 057 km². A lo sieu torn Uruguai manten doas disputas limítrofes amb Brasil suls territòris coneguts coma Ilha Brasileira e Rincón d'Artigas, qu'ocupan un airal de 237 km². L'airal total del territòri uruguaian compren 318 413 km²;.
Lo relèu es ligat en la part sud dins las tèrras de las Pampas e es constituit per vastes de planas onduladas e solcadas per de tucs d'escassa elevacion coneguts coma cuchillas. Las pus importantas son las qu'apertenon a la Cuchilla de Haedo e a la Cuchilla Grande. Lo sieu ponch mai elevat es lo tuc Catedrala, amb 514 msnm.
La conca idrografica pus importanta es la del riu Uruguai, lo que s'utiliza coma via de comunicacion envèrs los autres païses vesins. La conca del Riu de la Plata es formada de rius de cors cort. La conca de la estanh Merín l'intègran los rius Yaguarón, Tacuarí e d'autres.
Lo clima es temperat al sud e subtropical al nòrd de país, las pluèjas son abondosas e se repartisson entre prima-estiu e tardor. 75% del territòri es terren de pasturas. Los bòsques son escasses (25% del territòri).
Idrografia
La ret de rius e riuets que s'estendon per tot lo país noirís la tèrra e provesís a las culturas, en mai de favorizar lo creissement de pastura idonèa per la cria de bestial e autres animals de granja.
Lo riu Uruguai, que servís de limit natural amb la vesina Argentina, al bòrd del Riu de la Plata, lo riu Santa Lucía e lo riu Negro, representan las fonts d'aiga pus importantas del territòri nacional. En lo cas del Riu de la Plata, que separa lo país de Buenos Aires, constituissi en se meteis un atractiu toristic. S'estend dempuèi la còsta de Colonia del Sacramento fins a Punta de l'Aquel, al departament de Maldonado, en comprenent una estenduda aproximada de 300 km de plajas e pòrts fluvials, entre eles, lo de Montevideo.
Lo riu Sant Lucía, que nais al departament de Lavalleja, e s'estend per Florida, Canelones, Montevideo e San José dins un airal de ; servís de limit natural entre aqueles dos darrièrs departaments e provesís d'aiga potabla e energia electrica gaireben mièg país. Es una via aquatica que passan per el embarcacions e de cargas amb destinacion dins las principalas vilas uruguaianas, e es ric en fauna marina, que causa la pesca per el es abituala a lo sieu dragatge.
right|thumb|Iporá, Tacuarembó. D'autra banda, lo riu Negro, que dividís Uruguai en doas parts, se caracteriza per la siá color escura, per la siá prigondor e per la siá amplor. Per el se lèvan de ponts d'entre 1 e 2 quilomètres de longor, que crosan d'una près a una autra del país. Lo riu Negro banha las còstas de, e servís de limit natural entre, lo departament omonim, Tacuarembó, Cerro Largo, Durazno, Soriano e Flores. Es un riu navegable, idonèu per la pesca esportiua e lo banh, dins de zònas nautas. Nais al limit amb lo Brasil e desboca al riu Uruguai, cap a la frontièra amb la província de Entre Ríos, en l'Argentina.
I a d'autras rises que, e mai se de mendre importància, son d'afluents importants. Un exemple es lo riu San José, que connècta amb lo de Santa Lucía al sud del país. Lo Cebollatí, lo Yaguarón, l'estanh Merín, al limit de Rocha e Treinta y Tres amb l'estat brasilian de Rio Grande do Sul; lo Yi, a Durazno; lo Queguay, lo Daymán, l'Arapey, lo Guaviyú, e lo Cuareim (o Quaraí), a Sauti, Paysandú e Artigas; e lo Porongos, a Flores, son qualqu'uns dels mai destacats. Lo riu Uruguai, que recep a fòrça d'aqueles afluents, a una paissièra idroelectrica - la de Sauti Grande - que provesís gaireben tot lo territòri uruguaian e part dels departaments argentins vesins.
Fin finala, Uruguai a aperaquí 500 quilomètres de còsta maritima, 300 que n'apertenon al Riu de la Plata e los autres 200 al ocean Atlantic - de departaments de Maldonado e Rocha.
Orografia
thumb|right|Sauti del Penitente. La tèrra uruguaià es pampeà, leugièrament ondulat e de grandas pastius e de zònas pantanoses. Existisson pas de grandas nautors, que causa se pòt per el dire que gaireben tot lo terren se tròba situat sul nivèl de la mar, es a dire, de 0 a 10 m. Malgrat aiçò, al centre del país, se lèvan altiplans moderats e qualques cadenas de tucs coneguts coma cuchillas. La cuchilla de Haedo, la Grande e la de Santa Ana, son las mai importantas. Ambedoas presentan una capa de pèiras solidas, argilenca e amb vegetacion a lo sieu en virant.
Lo tuc mai naut es la Catedrala, amb 500 mètres, mas destacan tanben lo de San Antonio, lo Brau, e lo Pan d'Azúcar, en Maldonado; lo Sauti del Penitentre e las sèrras de Minas, a Lavalleja; lo Batoví, prèp a l'Iporá, a Tacuarembó; las Sèrras de Mahoma, a San José; e lo Tuc de Montevideo, amb la siá fortalesa istorica, e del que se supausa deriva lo nom de la vila.
La franja orientala del país es clarament argilenca e se presta a la cultura de ris, farratge e de grans. Lo litoral sud, d'autra banda, lo plan e de sablas blancas e finas.
Flòra e fauna
left|thumb|Tero. thumb|left|Arbre de ceibo, simbòl nacional. La fauna autoctòna se caracteriza per una granda quantitat d'aus de banhat e corral. Atahualpa, Lo primièr crioll nascut en America, introdusiguèt lo bestial dins la Banda Orientala, a la fin del sègle XVI. Los fraires Goes, arribats d'Euròpa, joguèron tanben un ròtle decisiu en la cria de caps de bestial ovin e bovin, en introdusir de nòus exemplars.
Dins lo grop de las aus de plomatge, destacan la galineta granda (Aramides ypecaha) e lo chiricote o crespó pichon (A. cajanea), Doas de las espècias mai conegudas del país. Son comuns, de mai, la Pardirallus, o gallineta de bèc roge e blau (P. sanguinolentus) E la tacada (P. maculatus). De parièra importància es tanben lo burrito d'anedas rojas (Laterallus leucophyrrus) e lo d'anedas verdas (L. metanophaius), De la meteissa forma que d'espècias de mesura inferiora coma lo burrito de pitrau jaune (Porzana flavivente), lo d'alas clapades (P. spilotera) E fin finala lo burrito pintat (Cotumicops notata)
150px|right|thumb|Cana de sucre ([[Saccharum officinarum).]] 150px|right|thumb|Rhea americana, conegut coma lo nyandú.
Lo cardenal (Cardinalis cardinalis), present en tot lo continent american, e d'autras espècias coma la cotorra argentina, lo papagai, lo fornerus (o hornero), lo gal sauvatge, lo cicne, l'anet, lo pavon, l'agró, la gavina e l'oreneta, aital coma lo pelican, lo venteveo, lo corb gris, la grua, e l'agla de montanha, son aus presentas al long del territòri uruguaian.
Per çò qu'es dels quadrupèdes cal destacar, entre autres, lo puma, lo gat salvatge (gato montés), lo guillot gris, la lèbre, lo can "cimarrón" (exemplar autoctòn), l'ossa rentadora, la mulita, lo tatú (Dasypodidae), e lo chajá (Chauna torcuata).
Dins dels animals aquatics, Uruguai dispausa d'una diversitat considerabla a causa de la siá ampla còsta oceanica sus l'Atlantic, als sieus rius cabalosos, e una seria de lacs naturals e artificials. A las plajas de Punta de l'Aquel, per exemple, abita lo lop de mar, que s'alimenta de peisses e representa una menaça pels pescadors de la zona. En plen ivèrn, es a dire, de junh a setembre, es possible de trobar a la còsta de Montevideo qualqu'una balena e, quitament, pingüins.
Se crei que dins lo país i a mai de 200 espècias de reptils, la majoritat d'eles inofensius per l'èsser uman; las serps verinosas se tròban al nòrd, als departaments de Artigas, Rivera, Sauti e Tacuarembó.
Per çò qu'es de la vegetacion, Uruguai lòtja lo bòsc d'ombús (l'arbre de la bellaombra o Phytolacca dioica) mai granda del mond, plaçat al departament de Rocha, al limit amb Brasil. Autras espècias forestalas son la eucaliptus (introdusit dempuèi Austràlia), lo pin, l'araucària, lo gessamí, lo roure, lo cedre sant, lo salze ploraner, lo beç, lo garrofer, lo romaní, lo hibisc, lo ficus, lo cactus, l'èdra, la tacuara, los arbres fruiters (cítrics, guaiaba, pomera, figuera, èca.), lo cep, lo palmièr, Platanus hispanica (o localament conegut coma plátano), de joncs, de plantas enfiladisses, la cana de sucre e d'autras espècias.
Fin finala, lo ceibo, arbre e emblèma nacional amb la siá caracteristica flor de color roja, es fòrça comun en l'interior del país.
Amb Argentina
Uruguai a de limits amb Brasil e Argentina. Amb aquela darrièra, pel riu Uruguai, dempuèi l'Ilha Brasileira fins al nòrd de l'Ayuí se seguís la linha mejana de la llera del riu (segon la configuracion qu'aviá abans lo bastiment de Sauti Grande).
Dempuèi l'Ayuí fins a l'archipèla davant de la localitat de Nuevo Berlin, lo limit seguís lo canal de navegacion fins a la bifurcacion d'aquel dins lo canal de la Filomena e lo canal del Medio. A la bifurcacion entre ambedós de canals existís dos tipes de limits: a) per las aigas, lo canal de la Filomena e b) per las illas, lo canal del Medio.
Dempuèi la confluéncia d'ambedós de canals fins al parallèl que passa per Punta Gorda (desbocadura del riu Uruguai) se repren lo canal de navegacion.
Amb Brasil
250px|thumb|right|Còsta nordest del [[Arriu de la Plata|Riu de la Plata, en Montevideo.]] 250px|thumb|right|[[Riu Uruguai, al nòrd del país, entre l'Argentina e lo Brasil.]] 250px|thumb|right|Frontièra Brasil-Uruguai.
- A la confluéncia dels rius Uruguai e Cuareim, dins lo sector de l'Ilha Brasileira, existís pas d'acòrd total, entre ambedós païses ("limit respondut").Geografia d'Uruguai
- Sus las Cuchilla Negra e Santa Ana (fins a la La Cañada del Cementerio) se seguís la divisòria d'aigas, exceptadas al tram comprés entre lo marc Sobradinhio e lo Cerro de las Piedras, es a dire, entre las vilas de Rivera e Santana don Livramento, s'es marcat aicí una linha convencionala (una carrièra).
- Dempuèi la La Cañada del Cementerio fins a la confluéncia amb La Cañada de la Cerrillada s'utiliza coma limit comun; seguís una linha drecha fins a la part nòrd del riuet San Luis. Al sector de la banhada s'es establida una linha convencionala fins al riuet San Luis.
- Dempuèi la barra del riuet San Luis fins a las naixents del riuet de la Mina, a la Cuchilla Grande, s'a demarcat una linha drecha convencionala.
- Dempuèi la desbocadura del riu Yaguarón a l'estanh Merín s'establís una linha convencionala drecha, fins a un ponch situat davant de Punta Muniz; entre aquel ponch e Punta Parobé, es lo talweg.
- Dempuèi Punta Parobé fins a Punta Rabotieso es una linha rota convencionala. E dempuèi aicí fins a la barra del riuet San Miguel, se seguís la linha mejana, inclusivament en lo riuet, fins al luòc nomenat Paso Real del San Miguel. Dempuèi aquel passatge fins al Paso Real del riuet Chuy, lo limit es una linha drecha convencionala que separa a lo sieu torn las localitats Chuy (Uruguai) de \Chui (Brasil): es aicí una carrièra.
- Dempuèi lo riuet Chuy fins a la siá desbocadura en l'ocean Atlantic, se considèran las aigas comunas.
- Lo limit lateral maritima paissièra coma referéncia la linha que partís del far Chuy en forma perpendicular a la linha de còsta. Aquela linha forma un angle de 128º amb lo meridian que passa pel far. S'estend fins a las 200 milas.
Economia
De veire: Economia d'Uruguai.
Cultura
La musica uruguaia per excelléncia es lo tango, e la siá sòr mendre, la milonga. Mas Uruguai possedís en mai de ritmes que li son a l'ora d'ara exclusius, coma lo candombe e la murga uruguaiana, qu'an lo sieu punt maxim en las llamadas de Carnaval (en lo cas del candombe) e en lo meteis Carnaval, en lo cas de la murga.
Lo rock uruguaian sofrís tanben qualque influéncia dels genres pròpris del país, coma lo tango, la milonga, la murga e lo candombe. Qualqu'uns dels mai coneguts grops de rock del país son los Buitres, Hereford, Los Iracundos, Vinilo e Gasoil.
Brain (Còsta d'Aur)
Brain  es una comuna francesa administrada per lo departament de Còsta d'Aur de la region de Borgonha.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Schelle (Belgica)
Schelle (Belgica) es una comuna de la província bèlga d'Anvèrs.
Província de Nòu Hampshire
La Província de Nòu Hampshire (Province of New Hampshire) foguèt organizada lo 7 d'octobre de 1691, èra partida de la Nòva Anglaterra e poblada avant la colonizacion pels Abenaquis. Èra una de las Tretze Colonias britanicas de l'America del Nòrd que se rebellèron contra lo govèrn britanic en 1775 e que proclamèron lor independéncia creant alara los Estats Units d'America. Venguèt l'estat actual de Nòu Hampshire dels Estats Units d'America.
Dessenhaire
Lo dessenhaire (au femenin : la dessenharèla o la dessenhairitz) es la persona que practica lo dessenh. Lo dessenh que resulta dau trabalh dau dessenhaire pòu èstre artistic, documentari, tecnic, o una basa de trabalh per d'autres professionaus.
Camèl
Los camèls son d'animals ongulats nadius de las zònas secas e deserticas d'Asia. Lo nom camèl proven de l'ebrieu gamal, que significa "tornar", vist que l'animal fa çò que son mèstre li demanda. Existisson doas espècias, que totas doas apartenon a la familha dels Camelids:
Ambedoas espècias son de romiaires sens banas, amb de narras situadas oblicament, lo morre superior devesit, mobil, desseparat e extensible.
Lo camèl bactrian se destria dels autres qu'a doas gibas. Es originari de l'Asia Centrala e es una espècia a mand de desaparéisser.
Lo camèl foguèt emplegat a l'origina coma animal de transpòrt de bens.
Lo camèl coma font d'alimentacion
Lo camèl es una font d'aliments indispensabla dins las tribús nomadas del desèrt. Lo lach que produsisson las femèlas es un aliment vital qu'es complet e ric en vitaminas, minerals, proteïnas e immunoglobulinas. Ten mens de grais e de colesteròl que lo lach de vaca. La carn del camèl, paura en grais, es encara un element primordial d'alimentacion dins divèrses païses orientals coma per exemple en Somalia, Egipte, Arabia Saudita, Libia demest d'autres.
Lo Camèl de Besièrs
thumb|left|250px|Lo Camèl e sa companhiá en 1906 Aquesta bèstia es l'animal totemic de la ciutat de Besièrs. Sa celebracion, que se fa lo 28 d'abrial, es ligada a la legenda de Sant Afrodisi que se ditz que se n'anèt d'Egipte e arribèt a Besièrs sus un camèl. Las ceremònias medievalas siaguèron probablament abolidas per la glèisa mas existisson d'atestacions que l'animal totemic existissiá en 1632. Al sègle seguent, en 1793, siaguèt cremat sus la plaça de la Ciutadèla. Qualques ans pus tard, siaguèt reconstruït tornar per èsser destruit un còp mai en 1830. Aprèp èsser estat cremat en 1848 la bèstia siaguèt reviscolada en 1895.
Lo Camèl es menat per un personatge central, lo Papari qu'es acompanhat d'un grop de joves desguisats en salvatges. Sus l'animal se pòt legir l'inscripcion : Sèm fòrça e sas maissas enòrmas qu'an per tòca d'espaurugar las gents e subretot los enfants recebèron l'escais de nhica-nhaca. 200px|right|thumb|Camèl thumb|250px|right|Lo pel d'un camèl de pròche.
Comèrci
thumb|Comèrci d'aliments. Lo comèrci es l'activitat principala d'escambi dels bens e dels servicis entre los èssers umans. Per extension, lo tèrme s'utiliza per designar lo luòc o l'organizacion ont s'exercís aquesta activitat, coma un magazin.
Lo comèrci cobrís l'ensemble de las transaccions entre individús, entre organizacions o entre individús e organizacions, los individús podent representar d'associacions, de firmas o d'entrepresas. Complèta l'activitat de produccion en permetent de remunerar lo porgiment d'un ben o d'un servici, principalament pel recors a la moneda.
Canton de Salias (Bearn)
Lo canton de Salias (Bearn), situat en Bearn e un chic en Shalòssa (Gasconha), qu'ei ua anciana division administrativa de l'arrondiment de Pau, deu departament deus Pirenèus Atlantics e de la region d'Aquitània, adara de Navèra Aquitània. Totas las 12 comunas que son dens lo canton d'Ortès e Tèrras deus Gaves et de la Sau. Ua comuna, Bèthlòc o benlhèu Bèilòc, qu'ei de la Comunautat de comunas de Lac-Ortès (lo son borg que tòca lo de Pujòu). Las autas 11 que son de la Comunautat de comunas deu Bearn deus Gaves e que passèn en 2017 dens l'arrondiment d'Auloron. La lenga autoctòna qu'ei l'occitan gascon, dens sa varianta bearnesa occidentau.
Istòria
Lo canton de Salias que's creè en 1790 dens lo districte d'Ortès.
En 1801, lo canton de Salias qu'estó conservat.
A las eleccions departamentaus deu 22 de març de 2015, en aplicacion deu decret deu 25 de heurèr de 2014 qui delimita los cantons deus Pirenèus Atlantics, lo canton de Salias qu'estó suprimit.
Las 11 comunas qui son de la Comunautat de comunas deu Bearn deus Gaves que passèn en 2017 dens l'arrondiment d'Auloron. Sonque Bèthlòc o Bèilòc, qui ei de la Comunautat de comunas de Lac-Ortès, que demorè dens l'arrondiment de Pau.
Realizator de l'animacion
Lo realizator de l'animacion es lo realizator en carga de toi lei facetas dau procès d'animacion d'un filme d'animacion o d'una seria animada per una presa de vista reala.
Schilde (Belgica)
Schilde (Belgica) es una comuna de la província bèlga d'Anvèrs.
Bellegarde-en-Forez
Toponimia
Bellegarde es atestat Bellagarda en 1260-1317. Garda ven del germanic *wardon, « gardar », wart, « garda », puèi « tor de gaita », puèi « fortalesa » en general; bèla es simplament un adjectiu valorizant. Los noms del tipe Bèlagarda son doncas associats a de fortalesas, de tors de gaita; son presents en Occitània e en Arpitània e gaireben absents en França pròpiament dita. La sola comuna d'aquel nom i es Bellegarde, dins lo Loiret, e lo nom es un transferiment d'un nom occitan francizat : lo vilatge se disiá Choisy-aux-Loges fins al 6 d'agost 1645, quand son senhor, Roger II de Saint-Lary de Bellegarde (~1562-1646), que sa familha sortiá de Belagarda, dins lo Gers e de Sent Lari, dins la Nauta Garona, instaurèt lo nom novèl.
Val de la Mòrt
La val de la Mòrt (en anglés Death Valley) es una val del desèrt de Mojave (EUA) situada en Califòrnia e enclausa dins lo pargue nacional de la val de la Mòrt. S'agís d'un rift endoreïc de forma longa e orientat nòrd-sud. Son punt mai bas, Badwater, es, amb 85,5 mètres jol nivèl de la mar, lo punt mai bas dels Estats Units d'America. La temperatura mai nauta enregistrada sus Tèrra o foguèt lo 10 de julhet de 1913 a Furnace Creek amb 56,7 °C.
Localizacion
Constituís una granda partida del pargue nacional de la val de la Mòrt e es la caracteristica màger de la resèrva de biosfèra dels desèrts de Mojave e de Colorado.
Relèu
La val s'espandís del nòrd al sud entre la sèrra Amargosa a l'èst e la sèrra Panamint a l'oèst, las sèrras montanhosas Sylvania e Owlshead forman respectivament sas frontièras nòrd e sud. Cobrís una superfícia d'unes 7 800 km2.
Badwater, un bacin situat dins la val de la Mòrt, es lo luòc mai bas dels Estats Units d'America amb 85,5 mètres en dejós del nivèl de la mar. aquel punt es sonque a 123 quilomètres a l'èst del mont Whitney, lo punt mai naut dels Estats Units contigús amb una altitud de 4 421 mètres.
Clima
La val de la Mòrt constituís un desèrt fasent partit del desèrt de Mojave e ten un clima subtropical, desertic caud tipic d'aquel darrièr. L'estiu es long, torrid alara que l'ivèrn es cort, temperat amb de jornadas doças e de nuèches frejas. Entre junh e agost incluses, la temperatura passa gaireben totes los jorns los 45 e a vegada aténh 50  e mai; las temperaturas mejanas ivernalas se situan a l'entorn dels 20. Las nuèches estivalas son caudas (jamai en dejós de 27 ).
La temperatura mai nauta relevada dins la val de la Mòrt, qu'es tanben la temperatura mai nauta jamai enregistrada sus Tèrra, es de 56,7 lo 10 de julhet de 1913 a Furnace Creek (pasmens se demora de dobtes al subjècte de la validitat d'aquel recòrd). Pendent la canicula extrèma d'aquel periòde, la temperatura pujèt fins 54 o mai pendent cinc jorns consecutius (Cal notar que lo recòrd de calor absolut mondial mesurat lo 13 de setembre de 1922 a El Azizia en Libia amb 57,7  foguèt invalidat lo 13 de setembre de 2012 ). .
Lo 12 julhet de 2012, la temperatura mai bassa de la jornada foguèt de 42, çò qu'es lo recòrd mondial de la temperatura bassa mai cauda. Lo meteis jorn, la temperatura mejana jornalièra foguèt de 47, çò qu'es la temperatura mejana jornalièra mai nauta al mond.
Lo 22 d'abril de 1922, la val de la Mòrt enregistrèt la mai nauta temperatura d'abril d'America del Nòrd, amb 45. Lo 15 de junh de 1912, Furnace Creek conegut la mai nauta temperatura del sol jamai registrada amb 93,9.
La temperatura mai bassa jamai registrada dins la val de la Mòrt foguèt de −9 à Greenland Ranch. La val de la Mòrt compta una durada d'ensolelhament annal de près de 3 625 oras o 80 % del temps.
Los estiu mai cauds del mond s'encontran dins los desèrts d'Afrca, de l'Orient Mejan, e dins la val de la Mòrt.
Fauna e flora
vinheta|Grand Geococo al Centre dels visitors del pargue nacional de la Val de la mòrt en Califòrnia. De peissons nomenats localament Pep fish vivon dins las pauca fonts demorantas.
De formigas argentadas se refregís de dos biais, o se soslevant un maxim del sol caud sus quatre millimètres de naut çò lor permet de mermar la temperatura de 7 °C, o se desplaçant fins a un mètre par segonda çò que li permet de beneficiar del refregiment eolian. Aquelas formigas se noirisson dels insèctes tuats per la calor.
Fòrça espècias de reptils vivon dins la val de la Mòrt.
Istòria
La val de la mòrt es lo fogal de la tribú Timbisha dels Amerindians, ancianament conegut jol nom de Panamint Shoshone, que demorèron dins la val pendent al mens un milleni. Timbisha èra lo nom de la val, tümpisa, significa «la pintura de ròca» e se referís a la pintura a l'òcre roge que pòt se realizar a partir d'un tipe d'argila trobat dins la val.
De familhas vivon encara dins la val a Furnace Creek. Un autre vilatge èra a Grapevine Canyon près de site actual del castèl de Scotty. Èra nomenat maahunu dins lenga Timbisha, que lo sens es incertan, quitament se sap se hunu significa "canhon". La val recebèt son nom anglés en 1849 pendent la ronçada cap a l'aur en Califòrnia. Foguèt nomenada Death Valley per de prospectors e d'autres que cercavan a passar la val, en camin cap als camps aurifèrs. Pendent los ans 1850, l'aur e l'argent foguèt trachs dins la val. Dins los ans 1880, lo borax foguèt descobèrts e extracha per de vagons tirats per de mulas.
Torisme
centrat|vinheta|Vista panoramica de la val de la Mòrt dempuèi Dante's View amb la sèrra Panamint en fàcia e lo pic Telescope ennvat, son punt culminant.
Zòo de Buenos Aires
thumb|left|200px|Entrada deu zòo 200px|rigt|thumb|Panda arroi deu Zòo de Buenos Aires dens lo son decòr d'inspiracion asiatica Lo Zòo de Buenos Aires (Zoológico de Buenos Aires en castelhan) qu'ei situat dens lo quartièr de Palermo e mei precisament suber la plaça Italia toca tocant dab lo Jardin Botanic. Qu'acesa de cap a 2500 animaus de 89 espècias de mamifèrs, 49 de reptils e 175 d'ausèths.
A la debuta, lo Zòo que ho estreat dens la parc 3 de Febrero ; aqueth parc, que ho creat peu president Domingo Sarmiento ; lo son nom que vòu díser "3 de heurèr" en occitan, la data de la batalha de Caseros qui marquè la caduda deu governador Juan Manuel de Rosas ; qu'ei justament suber la tèrra de Rosas e un còp destrusit lo son ostau, que's trobava aqueth parc inaugurat l'11 de noveme de 1875 dab ua seccion zoologica. En 1888 l'estat que'n dè la prorietat a la municipalitat de Buenos Aires qui lo son cònsol Antonio Crespo e creè un zòo desseparat deu parc en tot nomar Eduardo Holmberg purmèr director. Durant aquesta tempora, lo zòo qu'ostalava de cap a 650 animaus dens espaci adobats mei que mei dab critèri estetic segon la loa origina geografica (los elefants, per exemple dens un bastiment imitant un temple indó) Per aquesta rason, lo Zòo que ho declarat Monument Istoric Nacionau en 1997. Lo Zòo de Buenos Aires que vedó a néisher lo purmèr elefant d'Asia en captivitat. thumb|right|200px|Lac deu zòothumb|left||200px|Temple de l'elefant a la debuta deu sègle XX A la fin deu sègle XX, lo Zòo que començava d'estar mau entretiengut e lo govern deu president Carlos Saúl Menem que decidí deu privatizar e hidant aquesta mission ad un deu son tanhents politics de la television, Gerardo Sofovich, qui venó lo zòo a ua entrepresa qui 'n èra partprenent.
Durant la dimenjada, que's pòt véder e gahar los mateos (las veituras ipomobilas tradicionaus de Buenos Aires) a l'entrada deu zòo.
Gauriaguet
Gauriaguet (Gauriaguet en francés) qu'ei ua comuna deu departament de Gironda de la region de Novèla Aquitània.
Carrat (algèbre)
Lo carrat d'un nombre es un autre nombre que val lo nombre inicial multiplicat per el meteis. De biais mai general, tot èsser matematic per que existís una multiplicacion possedís un carrat. Atal, existís lo carrat a una matritz o encara a una foncion.
La foncion carrada designa aquela que, a un nombre donnat assòcia lo seu carrat. Aquela foncion es para, es a dire que l'imatge d'una valor o del seu oposat es la mèsma. Lo carrat de 4 o de -4 es egal a 16. Lo carrat d'un nombre real es totjorn un nombre positiu e, coma los nombres entièrs o racionals son tanben de nombres reals, lors carrats son tanben positius.
Tot nombre real estrictament positiu es lo carrat d'exactament dos nombres, l'un estrictament positiu l'autre estrictament negatiu, 0 es unicament lo carrat del meteis. Per aquela rason, es possible de definicion una foncion racina carrada, qu'a un nombre real, assòcia lo nombre positiu que lo carrat es lo nombre inicial. La situacion es un pauc diferenta pels nombres entièrs, un entier positiu es pas necessàriament lo carrat d'un autre nombre entièr. La valor 4 n'es, perque 2 × 2 es egal a 4, mas 2 n'es pas. Un nombre entièr qu'es un carrat es dich carrat perfèit.
Lo tèrme de carrat s'impausèt a una epòca ont la logica de l'algèbre geometric èra omnipresenta. Un nombre èra totjorn positiu e correspondava a la longor d'un segment. Lo carrat d'aquel nombre èra vist coma la Superfícia d'un carrat de costat la longor iniciala.
Sint-Amands
Sint-Amands es una comuna de la província bèlga d'Anvèrs.
Carrat (algèbre)
Exemples :
Generalitats sul carrat
Quand se calcula lo carrat d'un nombre, s'o multiplica per el meteis. Atal, las formas 122 e 12 x 12 son equivalentas. Pasmens se preferís la forma 122 a causa de sa claritat e sa concision. Un carrat es totjorn positiu per quin que siá nombre real.
Exemple :  122 = (-12)2 = 12 × 12 = -12 × (-12) = 144
Atencion ! -(122) e (-12)2 son dos nombres diferents. Lo primièr val -144 (se multiplica 12 per 12 puèi per -1) e lo segond 144 (lo mens es comprés dins la parentèsi).
Lo carrat d'un nombre es inferior a aquel darrièr quand
La racina carrada
E tal que se pòt levar un nombre al carrat, tanben se pòt far l'opéracion invèrsa: es la racina carrada d'un nombre.
Dins una racina carrada \sqrt{a}, ont a es un nombre real superior o egal a 0, lo simbòl \sqrt{\ } es nomenat radical, e lo real a es lo radicande. Se pòt alara dire que la racina carrada d'un nombre egala lo nombre positiu qui, levat al carrat, val lo radicande.
Condicion d'existéncia
Una racina carrada pòt existir dins l'ensemble dels nombres reals sonque se lo radicande es positiu. Atal, \sqrt{a} es possible dins l'ensemble dels nombres reals sonque se a \ge 0. Al contrari, es plan possible d'escriure -\sqrt{a}, qu'es alara egal a l'oposaté del radicande.
Primièr cas: a < 0
Quand a es estrictament inferior a 0, aquò vol dire que x2 es negatiu. Mas ins l'ensemble dels reals, lo carrat d'un nombre es pas jamai negatiu. Doncas: S = \empty
Segon cas: a = 0
Quand a val 0, una sola solucion es possible: 0 (perque zèro a pas de signe degun). Doncas:
Tresen cas: a > 0
Ja avèm vist que 122 = (-12)2 = 144. E tornant aplicar aquela afirmacion a l'equacion x2 = a. Aquí l'equacion a doncas doas solucions:
Remarca: resòlvre \sqrt x = a
Se a es estrictament négatiu, l'equacion a pas ges de solucion. Doncas: S = \empty
Al contrari se a \ge 0 alara trobar x torna a multiplicar a per el meteis, es a dire a2.
Caractèr
En Unicode, lo caractèr es:
Sint-Katelijne-Waver
Sint-Katelijne-Waver es una comuna de la província bèlga d'Anvèrs.
La Chapelle-d'Abondance
La Chapelle-d'Abondance en arpitan (La Chapelle-d'Abondance en francés) es una comuna arpitana de Savòia, situada dins lo departament de la Nauta Savòia e la region d'Auvèrnhe Ròse Aups.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Jumelles
Jumelles pòt essèr:
La Chapelle-d'Abondance
Istòria
Nascut cap a 1100 se sonava La Capèla de las Frasses a cambiat de contunh divèrsas fes de nom abans de venir La Capèla D'Abondància
Né vers 1100 elle s'appelait La Chapelle des Frasses puis a changé plusieurs fois de nom avant de devenir La Chapelle D'Abondance
Trémont
Trémont es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Orne e la region de Normandia.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
L'Auret
L'Auraet o L'Auret (Lauraët en francés) qu'ei ua comuna gascoa d'Occitània situada dens lo departament de Gers e la region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.
Geografia
Comuna situada a 12 km cap Sud-Oèst de Condòm vignette|upright=1.6|centre|Comunas a l'entorn.
Lo pelegrinatge de Sent Jacme de Compostèla
Au lòc de Larazet, i avèva un espitalet e tanben un aute au lòc de Pardalhan.
Trégonneau
Tregonev en breton ( Trégonneau en francés) es una comuna bretona, situada dins lo departament de las Còstas d'Arvòr e la region de Bretanha.
Castèths (Lanas)
Castèths (Castets en francés) qu'ei ua comuna gascona de Marensin o Maransin situada dens lo departament de las Lanas e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Geografia
Castèths qu'es un caplòc de canton de las Lanas, sus la rota nacionau 10, enter Bordèu e Baiona. Las comunas vesias que son : Talèr, L'Esperon, Linça, Sent Miquèu-Escalús, Lon, Magesc, Èrm, Gorberar.
Lo còr deu vilatge que's tròba enter las vaths de l'Escorjon e de la Palua qui se mesclan a l'oèst deu borg, e se'n van plejar l'estanh de Lon. vignette|upright=1.6|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
A la fin deu sègle XIIau que son mentavudas Ecclesia Sancte Marie de Casted Bresque e Sanctus Petrus de Favars, qui fòrman uei la comuna de Castèths.
Que tròbam arron :
- Castet-Breta en 1356.
- Quastet Bresque en 1457, per l’establiment d’ua hèira, lo jorn de St Antòni, (lo 17) deu mes de genèr.
- Shens condar las ortografias divèrsas : Casted, Castelz, Castex, Castets,...
A la Revolucion, solide pr’amor d’evocar de tròp la feudalitat, lo nom de « Castèths » qu’es estat cambiat en « Vert-Rameau ».
Economia
Castèths que tira avantatge de la soa posicion sus la RN 10. Mantruas enterpresas que s'i son installadas, en mei de l'industria tradicionau deu bòi : piscicultura, basa de distribucion alimentària tà subermarcats, quimia, ostalaria, agroalimentari,...
Ostroměř
Ostroměř (en alemand : Wostroměr) es una comuna dau destrech de Jičín, dins la region de Hradec Králové, en Chequia. La populacion èra de 1 365 abitants en 2018.
Castèths (Lanas)
Economia
Produccions agricòlas : Los pins que son juste pertot, mes que s'i hèi tanbei quauque chic d'indon, aspèrjas, poralha e guits engreishats.
Lòcs e monuments
Per n’estar pas mei documentada dempuish 1734, la capèra de Sent Pè de Havars, uei dispareishuda, qu’es enqüèra dessenhada sus la carta de Cassini, notada : Chap(el)le St Pierre, a costat deu M(oli)n des Habas. Que damoraré d’aquera capèra, ua campana deu sègle XVIau(?), inventoriada dens la Base Palissy, (Ref. Palissy IM40001096). Segon ua legenda o tradicion, la capèra de Huars que seré estada l’antica glèisa parropiau, quèn n’i avè pas au borg, sonqu’ua capèra senhorau. En 1867, Charles Boulart, arrèr-hilh deu fondator, qu’es proprietari de las duas hargas de Castèths, mes tanbei de las hargas d’Abesse e d’Ardy a Sent Pau d'Acs ; qu’es lavetz lo màger Mèste de hargas deu departament de las Lanas. La creacion de l’usia de la « Compagnie des Forges et Aciéries de la Marine », en 1882, au Bocau Nau, que va concurrenciar seriosament las hargas lanusquetas e portar-las lo còp mortau : La harga « deu Borg » de Castèths, qu’ac deisha en 1905, e la de « la Palua » que vira enqüèra en 1907, que s’estanca abans de s’i tornar pendent la Guèrra de 14, puish que barra tà de bon.
Stabroek (Belgica)
Stabroek (Belgica) es una comuna de la província bèlga d'Anvèrs.
Lengas dakoïdas
Las lengas dakoïdas, parladas en Nigèria, constituïsson una branca de las lengas benue-còngo, que fan partida de las lengas nigèrocongolesas.
Classificacion
thumb|300px|Las lengas dakoïdas en Nigèria La classificacion intèrna del dakoïd es :
Choisies
es una comuna francesa del departament del Nòrd e de la region dels Nauts de França.
Durmenach
Dürmenach en alemannisch ( Durmenach en francés) qu'ei ua comuna francesa deu departament deu Haut Ren e de la region d'Alsàcia.
Província de la Baia de Massachusetts
La Província de la Baia de Massachusetts (Province of Massachusetts Bay) èra una colonia anglesa en Nòva Anglatèrra. Foguèt organizada lo 7 d'octobre de 1691. Èra una de las Tretze Colonias britanicas de l'America del Nòrd que se rebellèron contra lo govèrn britanic en 1775 e que proclamèron lor independéncia creant alara los Estats Units d'America. Venguèt l'estat de Massachusetts dels Estats Units d'America, partit mai tard entre Massachusetts e Maine.
Sulieg
Sulieg en breton (Sucé-sur-Erdre| en francés) es una comuna francesa, situada dins lo departament del Léger Atlantic e la region dels Païses de Léger.
Colonia de Connecticut
La Colonia de Connecticut (Connecticut Colony) foguèt fondada lo 3 de març de 1636, èra partida de la Nòva Anglaterra foguèt lo teatre d'una sangnosa guèrra entre los Britanics e los Indians, la guèrra dels Pequots. Èra una de las Tretze Colonias britanicas de l'America del Nòrd que se rebellèron contra lo govèrn britanic en 1775 e que proclamèron lor independéncia creant alara los Estats Units d'America. Venguèt l'estat actual de Connecticut dels Estats Units d'America.
Anderlecht
Anderlecht es una comuna de la region bèlga de Brussèlas Capitala.
Neuilly-le-Réal
Neuilly-le-Réal es una comuna francofòna de Borbonés, situada dins lo departament d'Alèir e la region d'Auvèrnhe Ròse Aups.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
La municipalitat #portar, pendent la Revolucion francesa, lo nom de Neuilly-sus-Sanne.
La commune porta, pendant la Révolution française, le nom de Neuilly-sur-Sanne.
Colonia de Rhode Island e las Plantacions de Providence
La Colonia de Rhode Island e las Plantacions de Providence (Colony of Rhode Island and Providence Plantations) èra partida de la Nòva Anglaterra, la plantacion de Providence foguèt fondada en 1636 per Roger Williams, un teologian, predicire baptista e li foguèt autrejada la carta reiala en 1663. Èra una de las Tretze Colonias britanicas de l'America del Nòrd que se rebellèron contra lo govèrn britanic en 1775 e que proclamèron lor independéncia creant alara los Estats Units d'America. Venguèt l'estat actual de Rhode Island dels Estats Units d'America.
Jonchery-sur-Vesle
Jonchery-sur-Vesle es una comuna francesa, situada dins lo departament de Marna e la region de Champanha-Ardena.
Geografia
Aquel vilatge a situat a l'oèst de Rems la longitud de la Rota nacionala 31 o (E46) en connectant Roan a Rems e traversat per la riu la Vesle afluente de la Aisne.
Ce village est situé à l'ouest de Reims le long de la Route nationale 31 ou (E46) reliant Rouen à Reims et traversé par la rivière la Vesle affluente de l'Aisne.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Le 5, au-dessus du point de jonction des communes de Jonchery-sur-Vesle, de Prouilly et de Muizon, s'est déroulé le premier combat aérien avec avion abattu de l’histoire mondiale de l’aviation militaire, remporté par le Voisin du pilote Joseph Frantz et de l’observateur Louis Quenault contre un Aviatik allemand.
Cruscadas
Geografia
vignette|upright=1.7|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
Las fòrmas ancianas son : Aruscadae (interpretar Crusc-), en 1107, Cruscadas, en 1156, Castrum de Cruscadas en 1157, Rector de Cruscadis en 1351, Crusquadas en 1537, Cruscades en 1781. La prononciacion occitana es Cruscádos, dins la grafia de l'abat Antòni Savartés, donc [krys'kaðɔs]. Segon Dauzat, lo nom seriá lo participi passat del vèrbe cruscar, atestat en roergàs ambe'l sens de trissar, brigalhar, embricalhar, embrenicar. La motivacion seriá d'un ancian molin sus Orbiu. Mès tot cambiariá se la prumièra atestacion èra pas una cacografia.
Societat Populara Restauradora
200px|thumb|Mazorquero bevent [[mate, òbra deu pintre occitan Raymond Monvoisin]] La Societat Populara Restauradora, mei coneguda per son chafre de Mazorca (d'etimologia controvertida, dilhèu deu castelhan más horca qu'ei a díser mei de chafaud) que ho ua organizacion armada deu regim federau argentin de Juan Manuel de Rosas.
Los sons sordats, aperats mazorqueros, qu'ostedèvan uniformes arrois.
Los detractors deu regim federau e los escrivans qui'us seguín que l'acusèn d'aver perpetradas atrocitats, hèra representadas dens la literatura argentina.
Saint-Vert
Saint-Vert (Saint-Vert en francés) z-es una comuna auvernhassa situada dins lo departament del Naut Léger e la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament d'Auvèrnhe.
La Ròca d'Antarron
La Ròca d'Antarron (La Roque-d'Anthéron en francés) es una comuna provençala situada dins lo departament dei Bocas de Ròse e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur.
Saint-Vert
Geografia
La municipalitat de Sant-Verd se compausa, en mai del cap de-luòc, de vint-tres pòbles o caserius : La Grange-Michel, La Ròca, Lo Moristel, Chalus, Peymiant, Longevialle, La Pouille, Lo Fiou, Pòt, La Chaux de Pòt, Salcrut, Lo Jaladif, Los Combes, Pépouget, Los Mazeaux, La Bégoniche, Las Macans, La Font de Manqui, Recolle, Lassagne, Osfond, La Faye e Chevany.
Taosert
200px|left|thumb|Baish relieu representant Taosert, [[Temple d'Amada Nubia]] Taosert que ho ua regina d'Egipte de la XIXau XIX dinastia. Qu'èra la hemna principau deu faraon Sethi II e, dab lo cancelèr Bai, qu'avó un gran poder. A la mort de l'eretèr deu son marit, que pugè suu tròn. Segon lo papir Harris, lo país que serè cadut dens l'anarquia abans que Sitpah (lo purmèr faraon de la XXau dinastia) non pregosse lo poder e n'aucidesse Bai. Que ho sepelida dens lo tombèu KV14 de la Vath deus Reis, puis lo son còs que ho hicat dens l'estujau KV35 on e ho trobat e identificat.
Saint-Vert
Comunas vesinas
400px|left|Distanças e posicion relativa
Lista dels primièrs ministres d'Austràlia
thumb|right|130px|Blason d'Austràlia. Lo Primièr ministre d'Austràlia es lo cap de govèrn del país. Vaquí la lista dels primièrs ministres d'Austràlia dempuèi l'independéncia, en 1901.
Saint-Vert
Istòria
Formas escrichas ancianas :
Tretze Colonias
thumb|Les Tretze Colònies el 1775Las Tretze Colonias èran partida de l'America britanica, un nom utilizat per la Grand Bretanha, fins al Tractat de París de 1783 que reconeguèt l'independéncia dels Estats Units d'America. Las tretze colonias britanicas de l'America del Nòrd se rebellèron contra lo govèrn britanic en 1775. Un govèrn provisòri se formèt, que proclamèt lor independéncia, qu'ara se celebra coma lo jorn de l'independéncia, lo 4 de julhet de 1776, e atal caduna d'aquelas colonias venguen un dels tretze Estats originals dels Estats Units d'America. Las colonias foguèron fondadas entre 1607 (la Colonia de Virginia) e 1773 (la Província de Georgia), alara que la Grand Bretanha teniá e conservava las autras colonias en America del Nòrd e Cariba.
Saint-Vert
Istòria
Formes écrites anciennes :
Braux (Còsta d'Aur)
Braux  es una comuna francesa administrada per lo departament de Còsta d'Aur de la region de Borgonha.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Caunar
Caunar (Cauna en francés) qu'ei ua comuna gascona situada dens lo departament de las Lanas e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Territòri del Nòrd
Lo Territòri del Nòrd (en anglés, Northern Territory) es un territòri federal d'Austràlia.
Caunar
Toponimia
La prononciacion qu'ei [kaw'na]. Las fòrmas ancianas que son Caunario, en latin, shens data, Cauna (mapa de 1638), Caunar (mapas de 1651 e deu començament deu sègle XVIII), Cauna (mapa de 1714), Canna (mapa de 1733)
Territòri del Nòrd
En 2002, aqueste territòri comptava 198,000 abitants.
Caunar
Toponimia
Dauzat que supausa un *Calinanum, d'un nom latin d'òmi *Calinus, derivat de Callius, dab lo sufixe -anum, o senon un mot format sus cauno, « tuta, espelunga ».
Territòri del Nòrd
Las cinc regions del Territòri del Nòrd son:
Caunar
Toponimia
Negre, citat per B. Boyrie-Fénié, que pensa a l'occitan cóunar, « arbo cavornut », format de l'occitan cauna, « tuta », dab lo sufixe -ar, l'ensemble representant dilhèu « lòc curat, tuta ».
Lo gascon locau que guarda -n finau e lo sufixe -anum de Dauzat qu'ei impossible. Que caleré meilèu supausar lo sufixe collectiu -are, qui s'ajusta a noms de plantas o tanben a mots topografics. Lo lengadocian cauna, « tuta, iga » qu'a dilhèu existit en gascon : que sembla estar present dens Caunelha e que designa tanben lo caven (l'abelhèr). Que cau donc pensar a un caunar, dab lo sens de lòc on i a traucs, braus o dilhèu tutas, espelungas. Que i a au sud deu borg un lòc nomentat Traouc.
Territòri del Nòrd
Luòcs toristics: