cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
US-Cuba Democracy PAC
d'Activitats e d'objectius declarats
L'organizacion US-Cuba Democracy PAC fà prètzfaches de lobby dins lo Congrès dels Estats Units, en divèrsas questions e en iniciativas legislatiuas entre elas;
Istòria
L'organizacion U S-Cuba Democracy PAC foguèt creada dins lo mes d'agost de l'an 2003.
Membres importants
Anolan Ponce, Mauricio Claver-Carone, Gus Machado, Raul Masvidal, e Remedios Diaz Oliver.
Chris Isaak
right|thumb|200px|Chris Isaak en 1988
Papoa Occidentala
Papoa occidentala pòt designar, dos territòris distincts :
Ngoreme
Localizacion
Lo ngoreme es parlat dins la Region de Mara al nòrd-oèst de Tanzania.
Choiseul (Nauta Marna)
Choiseul (Nauta Marna) es una comuna francesa administrada per lo departament de la Nauta Marna de la region de Champanha-Ardena.
Geografia
Choiseul est située dans le Bassigny, à quelques kilomètres de la frontière entre les Vosges et la Haute-Marne.La butte Saint-Nicolas, situé au nord du village dominent les environs de plus de 400m. Choiseul est situé à 40 km à l'Est de Chaumont et à 30 km au Nòrd-Est de Langres. La source de la Mòsa se trouve à 15 km du village. 450px|left|thumb|caption|Village vu de la colline le surplombant
Istòria
Una legenda vòl que la municipalitat dega lo sieu nom a Vercingétorix. Aquel i auriá escuelhut lo tuc (actual tuc Saint-Nicolas) al nòrd del vilatge per i portar los sieus fils e la li auriá nomenada "causida-d'un-sol". Es totun #evident #que Vercingétorix parlava pas pas lo francés, lenga #qu'a pas aparegut #qu'a la nautor Mièja Edat.
Lo tuc portava antany lo castèl de Choiseul, berceau de l'illustra familha. Situada sul limit de dintre lo reialme e l'empèri, la baronnie de Choiseul ocupava una posicion convoitée.
Millet
Millet èra un tèrme otoman que designava una comunautat religion protegida au sen de l'Empèri Otoman. Lei millets èran dotats : Lei millets avián una autonòmia larga permetent d'adoptar lei sieunas lèis (subretot en matèria d'estatut personau). Dins lo corrent dau sègle XIX, d'assembladas laïcas foguèron creadas au sen de cada millet. Aqueu sistèma permetèt l'emergéncia d'elèits non musulmanas au sen de l'Empèri Otoman que participèron a la gestion deis afaires de l'Empèri.
Choiseul (Nauta Marna)
Istòria
Lo castèl i aguèt desmantellat pels òmes del rei Charles IX l'an 1573 perque dels huguenots s'i èra refugiada. Lo castèl ancian a pas conegut per cap de vista anciana.
Choiseul #Conéisser una epidèmia de peste de 1636 a 1639. Lo pòble i aguèt ocupat per las Croatas e los Suedeses pendent la Guèrra de Trenta Ans, a.
En 1665, Choiseul i aguèt erigit en duché-pairie.
Une légende veut que la commune doive son nom à Vercingétorix. Celui-ci aurait choisi la colline (actuelle colline Saint-Nicolas) au nord du village pour y emmener ses fils et l'aurait nommée "choix-d'un-seul". Il est pourtant évident que Vercingétorix ne parlait pas le français, langue qui n'est apparue qu'au haut Moyen Âge.
Fòrça de van der Waals
En quimia, lo tèrme de fòrça de van der Waals fa referéncia originariament a quina forma que siá de fòrça intermoleculara; malgrat tot, dins l'usatge modèrne, tend a far referéncia a de fòrças intermolecularas en relacion amb las fòrças causadas per la polarizacion de las moleculas. Lo nom proven del quimista neerlandés Johannes Diderik van der Waals que documentèt pel primièr còp aquelas interaccions. Lo potencial de Lennard-Jones sovent s'emplega coma un modèl aproximat per las fòrças de Van der Waals en foncion de la distància.
Belmonte de San José
Belmonte de San José es un municipi de la província espanhòla de Teròl dins la Comunautat Autonòma d'Aragon.
Choiseul (Nauta Marna)
Istòria
La colline portait jadis le château de Choiseul, berceau de l'illustre famille. Située sur la limite de entre le royaume et l'empire, la baronnie de Choiseul occupait une position convoitée.
Le château fut démantelé par les hommes du roi Charles IX en 1573 parce que des huguenots s'y étaient réfugiés. Le château ancien n'est connu par aucune vue ancienne.
Choiseul connut une épidémie de peste de 1636 à 1639. Le village fut occupé par les Croates et les Suédois pendant la Guerre de Trente Ans, au.
En 1665, Choiseul fut érigé en duché-pairie.
Noalhan (Astarac)
Geografia
Lo vilatge de Noalhan qu'es a 258 m d'altitud (lo borg de Claramon, a 190-195 m, dens ua arribèra), a 150 m d'un cairehorc de departamentalas : la RD 104 de Miranda a Sheishan, la RD 304 de Miranda a La Barta, la RD 237 cap a Claramon, qui passa au vilatge. Que i a tanben un camin cap au nòrd (Artigadiu, anciana comuna, adara dens Sheishan). Un camin cap a Bascos e a Sent Mesard qui's vei sus la mapa qu'es hòra d'usatge.
Toponimia
La fòrma oficiala de 1793, Noeillan que sembla representar Noalhan influenciat per la prononciacion francesa anciana (roi [rwé]). La de 1801, Nouilhan qu'es mèi descarada. La prononciacion qu'es [nwa'ʎan]. Noalhan que representa lo nom comun novalia, novalis, « tèrra desbosigada navèrament », dab lo sufixe -anum o tanben eventualament los noms latins d'òme Nobilis o Novellius, dab lo medish sufixe.
Lengas germanicas occidentalas
[[File:West_Germanic_dialect_continuum_(according_to_Wiesinger%2C_Heeroma_%26_König).png|thumb|500px|Lo continuum dialectal de las lengas germanicas occidentalas en Euròpa continentala uèi. Franconian occidental/neerlandés: (violet) 1. Neerlandés central 2. Flamenc occidental 3. Brabançon 4. Limborgés 5. Renan inferior
Rafael Carrera y Turcios
José Rafael Carrera y Turcios (1814 - 1865) militar e politician foguèt president de Guatemala en doas ocasions: entre 1844 e 1848, e entre 1851 e sa mòrt, en 1865.
Lengas germanicas occidentalas
Bas saxonian / Bas alemand: (blau) 9. Naut Isselés 10. Groningués 11. Westfalian 12. Bas alemand septentrional 13. Estfalian (enclava jauna: Erzgebirgisch) 14. Meclenborgés 15. Brandenborgés (enclava jauna: berlinés) 16. Pomeranian
Alemand mejan o central: (jaune) 17. Ripuarian 18. Luxemborgés (ligat al franconian de Mosèla) 19. Franconian de Mosèla 20. Franconian de Ren 21. Essian central 22. Essian del nòrd 23. Essian oriental 24. Turingian 25. Naut saxon del nòrd 26. Märkisch del sud 27. Naut Saxon Lo voide entre 25, 26, 27 es lo sorab, una lenga eslava
Naut alemand: (irange) 28. Franconian superior: Franconian oriental e miègjornal (Franconian de Ren miègjornal) 29. Bavarés del nòrd 30. Bavarés centram 31. Bavarés del sud 32. Swabian 33. Alemanic bas 34. Alemanic mejan 35. Naut alemanic 36. Alemanic superior ]] Las lengas germanicas occidentalas (o ram westic) forman la mai granda de las tres brancas de la familha de las lengas germanicas, incluent notadament l’alemand (al sens larg, valent a dire lo bas alemand, l’alemand mejan e lo naut alemand), l’anglés (e l'scòts) e lo neerlandés, mas tanben l’afrikaans, lo frison e lo yiddish.
Coupetz
Coupetz es una comuna francesa, situada dins lo departament de Marna e la region de Champanha-Ardena.
Sent Pardos la Crosilha
Sent Pardós la Crosilha, nom occitan a verificar (Saint-Pardoux-la-Croisille en francés) es una comuna lemosina situada dins lo departament de Corresa e la region de Novela Aquitània, ancianament de Lemosin.
Valon (Bas Vivarés)
left|250px|thumb|Comuna
Valon (Vallon-Pont-d'Arc en francés) es una comuna occitana de Vivarés situada dins lo departament d'Ardecha e la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament de Ròse-Aups.
Toponimia
Las fòrmas ancianas son Castrum de Avalone, en 1243, Castrum de Abalone, au sègle XIV , San Saornin de Avalone, au sègle XV , Avallone, en 1516.
Dauzat e Rostaing, que probable coneissián pas las fòrmas ancianas, interpretavan lo nom coma una fòrma sufixada de val (sufixe -one). En realitat, Valon ven de aballo, « poma, pomièr », en gallés, o d'un teonime (nom de diu) inatestat *Aballos : siá « la pomareda, lo luòc ont i a de pomièrs », siá la proprietat del diu *Aballos.
Luòcs e monuments
left|250px|thumb|Lo pònt d'Arc rightt|250px|thumb|[[Chavals de la bauma de Chauvet]]
Vila-seca
Vila-seca es un municipi de la província espanhòla de Tarragona dins la Generalitat de Catalonha.
Anguidae
Los Anguidae fòrman una familha de saurians de l'òrdre dels squamates, que compren de reptils desprovesits de patas o amb de patas reduchas a mitat atrofiadas (mas que son pas de sèrps mas bien de lausèrts). Se ne rencontra en America, en Eurasia e a las Caribas segon las espècias.
Le Tanu
Le Tanu es una comuna normanda, situada dins lo departament de la Marga e la region de la Bassa Normandia.
Anguidae
Compren los genres seguents :
Le Tanu
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Sant Romieg
Sant Romieg (en francés Saint-Rémy e, dempuèi 1953, Saint-Rémy-de-Provence) es una comuna provençala situada dins lo departament dei Bocas de Ròse e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur.
Agricultura
La comuna de Sant Romieg, produsís d'òli de la vau dei Bauç de Provença, qu'es protegida per l'apellacion (A.O.C), amb un decret de l'INAO, dau 27 d'agost de 1997. Lei varietats d'òli dins l'elaboracion, son la salonenca, la berugueta, la grossana e la verdala dei Bocas de Ròse. Produtz d'olivas copadas e olivas negras. Lei varietats d'oliva negra, copadas, prepausadas a la comercializacion, son la saloneca a la berugueta. Per lei olivas negras, la sola varietat accepada es la grossana.
Poisvilliers
Poisvilliers es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Eure e Loir e la region dau Centre.
Geografia
Municipalitats avoisinantes:
Communes avoisinantes:
2002
Aquesta pagina concernís l'an  del calendièr gregorian.
Peró
Considerada coma destrucha per leis autoritats perovianas dempuei dos ans, la guerilha comunista dau Sendier Luminós faguèt sa reaparicion dins lo centre dau país. Reorganizada per Florindo Eleuterio Flores Hala, ocupèt fèrmament lei Vaus d'Apurimac e d'Ene.
Bahrayn
Extension dau drech de vòte ai fremas.
Astronomia
Una tièra d'observacions de Neptun menadas ambé lo telescòpi espaciau Hubble permetèt de confirmar l'aspèct fòrça dinamic de l'atmosfèra de la planeta observat en 1994 e de descubrir cinc satellits suplementaris.
Estructura dei proteïnas
L'estructura dei proteïnas es un ensems de proprietats espacialas dei moleculas de proteïnas dependentas derivadas de lor natura en sequéncia d'aminoacids, lei caracteristicas fisicas de son environament e la preséncia de compausats, simples o de complèxes, que condusiscan a un plegament especific, distint de l'espontanèu. Per aiçò, deriva de sa composicion, es a dire, de la pròpria estructura deis aminoacids, de coma interagisson quimicament aquests, de forma organizada e especifica, e, evidentament, es en relacion amb la foncion de complir dins la cellula. =Nivèus d'estructuracion= I a quatre nivèus d'estructuracion:
L'estructura primària
Es simplament la sequéncia d'aminoacids jonchs linearament per de liames peptidics.
L'estructura segondària
I a dos motius principaus d'estructuracion segondària:
L'estructura terciària
Es la maniera en que la cadena polipeptidica se plega dins l'espaci, es a dire, coma s'enròtla o se plega una proteïna determinada, siá globulara o fibrosa. Es la disposicion dei domenis dins l'espaci. L'estructura terciària se realiza de sòrta que leis aminoacids polars se plaçan vèrs l'interior e lei polars vèrs l'exterior dins lo mitan aigós. Aquò provòca una estabilizacion per d'interaccions idrofòbas, de fòrças de van der Waals e de ponts disulfurs (covalents, entre doas cisteïnas ben orientadas) e mejançant de liames ionics.
L'estructura quaternària
L'estructura quaternària deriva de la conjoncion de divèrsei cadenas peptidicas que, associadas, forman una entitat, un multimèr, que possedís de proprietats distintas d'aquelei dei monomèrs que lo compausan. Aquesteis sosunitats s'assòcian gràcias a d'interaccions non covalentas, coma pòdon èsser de ponts idrogèn, d'interaccions idrofòbas o de ponts salins. Dins lo cas d'una proteïna constituida per dos monomèrs, un dimèr, aqueste pòt èsser un omodimèr, se lei monomèrs constituents son parièrs, o un eterodimèr, se o son pas.
Narasaraopet
Administracion
Narasaraopet se tròba dins lo districte de Guntur.
Demografia
Al recensament de 2011, la populacion de la vila èra de 116 250 abitants e aquela de l'aglomeracion, sonada la metropòli, èra de 117 489.
Baionés
Lo dialècte baionés es lo parlar gascon particular de Baiona.
.charity
(caritat, en anglés) es un nom de domeni generic. , Es en servici dempuèi lo 8 de junh de 2018.
Veirinas de Doma
Veirinas de Doma (Veyrines-de-Domme en francés) es una comuna d'Occitània, dins la region istorica de Perigòrd, administrada per lo departament de Dordonha de la region de Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Etimologia
Vegetz Veirinas de Vern.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
La prononciacion es [βɛj’rinɒ] [de’dumɒ]. Lo nom es atestat en 1269, Vitrini, en latin. Veirinas ven del bas latin vitrina, « veirariá, veirièra », segon Dauzat e Rostaing (qu'ignorava veterinae) e lo site de las comunas de Dordonha, mas Chantal Tanet e Tristan Hordé apondon, emb rason, una autra possibilitat, lo latin veterinae, pròpiament « animals de bast », utilizat dins lo sens d'« escudariá o estable d'una abitarèla »; foneticament, los dos mots se confondon en Perigòrd, ,. En occitan, -tr- dona -dr- puèi -ir- al primièr millenari; dins los parlars que veterina es contractat en vet'rina abans lo passatge -dr- > -ir-, lo resultat de veterinae e de vitrina es identic; dins los parlars que veterina demòra sense contraccion abans lo passatge -dr- > -ir-, lo resultat es los Vedrinas o Vedrenas del Massís Central.
Berge
Berge es un municipi de la província espanhòla de Teròl dins la Comunautat Autonòma d'Aragon.
Sent Estève (Arberoa)
Sent Estève (Donoztiri en basco, Saint-Esteben en francés) qu'ei ua comuna deu Bascoat, en Baisha Navarra, situada dens la Vath d'Arberoa, administrada peu departament deus Pirenèus Atlantics dens la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.
L'arriu d'Arberoa e l'arrivet de Garraldako, un afluent de Harana, que travèrsan la comuna.
Los quartièrs que son Argaina, Ibargarate, Ipargaineta, Iruite, Oihan xoko, Pazkotegia, Sorhaburu
Las comunas tòcatocantas que son Isturits au nòrd, Sent Martin d'Arberoa au nòrd-èst, Aiherra au sud-oèst, Heleta a l'oèst, Armendaritze au sud-est e Ihòut au sud
De véder
.
Montespan (Nauta Garona)
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Istòria
Pendent eth Ancian Regime, Montespan qu'èra dera eleccion de Comenge, doncas dera província de Gasconha, dera generalitat d'Aush, dera diocèsi de Comenge e dera senescaucia de Pàmias. Eth vocable dera glèisa qu'èra Senta Magdalena (ara Sent Andrèu). Tanlèu 1790, Montespan qu'èra deth canton de Salias de Salat. De 1790 a l'an IV, eth nom oficiau qu'èra Montespan et Belpouech.
Pendent eth Ancian Regime, era parròquia de Belpouech et Léoudary (en francés) qu'èra dera diocèsi de Comenge e dera senescaucia de Pàmias. Eth vocable dera glèisa, annèxa de Montespan, qu'es Senta Anna. En gròs ath emplaçament de Betpouech sus era mapa de Cassini (sègle XVIII) o un pauc ath oèst, que i a ua glèisa, mes deth vocable de Sent Pèr e eth nom de Belpouech (*Bèthpoeg ?) qu'es absent deras mapas deth sègle XIX e XX. Belpouech que poderé estar ath entorn de Tépé.
Vilaverd
Vilaverd es un municipi de la província espanhòla de Tarragona dins la Generalitat de Catalonha.
Lo Monestièr d'Embèu
Lo Monestièr d'Embèu (Monestier-d'Ambel en francés) es una comuna occitana dau Daufinat, situaa dins lo departament d'Isèra e la region d’Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament de Ròse-Aups.
Grop d'Ada
Estile
Aquesta escòla despareisse lèu après de la mòrt de Carlesmanhe en 814. Faudrà esperar leis enfants de Loís lo Promier lo Piós per qu'una nòva escòla imperiala tòrna espelir.
Lo Monestièr d'Embèu
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Se ditz qu'abans 1800, la comuna èra deis Auts Aups, mas l'estat civil, tre 1792, la plaça en Isèra.
Grop d'Ada
Estile
En mai d'aquestos manuscrichs, d'autreis istorians apondèron a n'aquesta escòla lo vielh Psautier d'aur de la Rèina Ildegarda encuei despareissut e leis Evangèlis de Saint-Denis, provenent de la fin dau.
Marchainville
Marchainville es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Orne e la region de la Bassa Normandia.
Geografia
Çò Eure i pren la siá font (étang Rumien).
L'Eure y prend sa source (étang Rumien).
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Saint-Pathus
Saint-Pathus es una comuna francesa, situada dins lo departament de Sèina e Marna e la region d'Illa de França.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Nòtas
<references group=N/>
Aqüeducte
Un aqüeducte es un sistèma d'engenhariá idraulica destinat a carrejar l'aiga en granda quantitat entre dos luòcs aluenhats, en particular per porgir d'aiga bevabla o d'aiga d'irrigacion a las populacions. En foncion de la configuracion del terren, l'aqüeducte pòt èsser constituit de divèrsas òbras maçonadas talas coma canals, conduches, tunèls, o ponts.
Bezas
Bezas es un municipi de la província espanhòla de Teròl dins la Comunautat Autonòma d'Aragon.
Aqüeducte
L'etimologia del mot aqüeducte es lo latin aqua ductis (conduch d'aiga).
Parenchymia
Los Parenquimians, recampan los Nemèrtes e los Platelmintes, e an al moment de lor desvolopament, lo mesodèrma que fòrma un teissut lasc, lo parenquisme, qu'emplena l'espaci entre l'ectodèrma e l'endodèrma.
Tronville
Tronville es una comuna francesa, situada dins lo departament de Meurthe e Mosèla e la region de Lorena.
Geografia
Aquela municipalitat #èsser un pòbli-frontièra amb la Alemanha dintratz 1871 e 1914.
Cette commune fut un village-frontière avec l'Allemagne entre 1871 et 1914.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Village de l'ancienne province des Trois-Évêchés.
Rus (pastissariá)
Lo rus es una pastissariá d'origina francesa, compausada d'un bescuèch a basa d'amètla, e de pasta de pralinat
Istòria
En 1925 la còca russa foguèt creada per un pastissièr bearnés nomenat Adrien Artigarrède, installat a Auloron, en revisitant una pastissariá del . La recèpta originala es un veritable secret, transmés de generacion en generacion, la quatrena ara. Es un bescuèch a basa d'amètlas qu'en aquel temps, provenián de Crimèa, d'ont son nom. De mai, cobèrt de sucre glaç, son aspècte recòrda las planas nevadas de Russia. En Provença, òm tròba de referéncias a una còca nomenada lo castel qu'a de semblanças amb lo rus bearnés.
Cultura de Transcaucàsia anciana
La cultura de Transcaucàsia anciana ò cultura kuro-araxe es una cultura de l'Edat dau Bronze Ancian que dominèt Transcaucàsia entre 4,000 e av. JC. Originària dau Plan d'Ararat, se difusèt en Georgia, dins la region d'Erzurum, dins la region dei Lacs de Van e d'Urmia e en Cilícia. A respèct dei culturas precedentas, aquela cultura veguèt l'aparicion de la metallurgia dau bronze, de la fabricacion de terralhas lustradas amb un interior roge e l'aparicion de la cultura dei cerealas.
Lei rasons de sa disparicion son desconegudas mai benlèu a d'incursions de pòbles venguts de l'estèpa. Foguèt remplaçada per la cultura de Trialeti.
Chavanas cevenòlas
thumb|Chavanas cevenòlas de nuèch Una Chavana cevenòla designa un tipe particular de pluèja que tòca subretot las Cevenas e lo pèmont cevenòl. Aqueles episòdis violents provòcan sovent de grandas aigadas.
Departaments concernits
Los principals departaments tocats per aquelas pluèjas son aqueles qu'una partida de lor territòri es en Cevenas: l'Ardecha, lo Gard, l'Erau e la Losera.
Debanament
Las chavanas cevenòlas se produson subretot al començament de la davalada, quand la mar Mediterranèa es encora pro cauda e "s'evapora" e quand lo centre depressionari se trapa sus l'atlantic pròche. Un corrent de sud s'installa alara (los vents virant dins lo sens contrari del relòtge a l'entorn de las depressions) e de grandas massas d'aire umid pujant de la mar Mediterranèa e encontran sus lor camin los monts de las Cevenas, mai frejas. Ne resulta de fenomèns de condensacion e una granda instabilitat del fach de las diferéncias de temperatura. Totas las condicions son alara reünidas per que de fòrtas pluèjas torrencialas se produsent, subretot sul relèu de las Cevenas mas tanben sul pèmont.
Chavanas imbricadas
L'aire umid venent de Mediterranèa se trapan blocat pel relèu Cevenòls e provòca una seria de chavanas diluvianas, l'aire caud tornant de contunh al contacte de l'aire freg en altitud. Las situacions chavanosas de tipe cevenòl s'accompanhan donc de fòrtas pluèjas ligadas a una activitat chavanosa reguliara e fòrça intensa, e tanben de ventòrias maritimas.
Las pluèjas diluvianas provocadas per d'episòdis cevenòls podent produire d'èrsas granda en qualques minutas. Las chavanas intensas, alimentadas per d'enòrmas quantitats de vapor d'aiga disponiblas, produson de condicions de pluèjas fòrça violentas, donant d'aigadas. Los nívols escampan donc de fòrça precipitacions, s'avalisson puèi se tornan formar amb los corrents instables per donar d'autras pluèjas ochavanosas.
Durada de l'episòdi e periòde
Los episòdis chavanoses duran sovent de 24 a 76 oras, o dins de cases mai escaç, pòdon durar mai de 4 jorns. Las precipitacions chavanosas s'acaban amb lo retorn del mistral e de la tramontana, de corrents secs del nòrd blocant la pujada de las depressions maritimas. Atal, los episòdis cevenòls son frequents a la davalada e se debanan mai precisament en setembre, octòbre e novembre. Mas de chavanas cevenòlas pòdon a vegadas se produire a la prima, en març e abril.
Frequéncias
Los episòdis Cevenòls son mai frequents dempuèi las 2 darrièras deceniás. I a en mejana 1 còp totes los 2 ans, e son sovent marcants del fach de lors brutalitat. Per exemple, l'episòdi de novembre de 1999 que se debanèt dins l'Aude provoquèt de grandas aigadas e de victimas. Aquel de 2002 toquèt subretot lo Gard, fasent tanben de victimas e de degalh greus.
Aigadas induchas
Las chavanas cevenòlas induson pels cors d'aiga un regim idrologic particular, coma aquel dels rius cevenòls.
Cronica
thumb|Cèl pendent l'episòdi cevenòl del 6 de setembre de 2005 D'episòdis cevenòls marcants se debanèron en 1999, 2002, 2003, 2005, 2010, 2011 et 2014.
Recercas
Météo-France e lo CNRS son al cap de 2010 a 2020 un programa de recerca internacional (HiMeX ) avent per objectius de comprendre melhor las chavanas cevenòlas.
Oëlleville
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Lista dels Presidents del Govèrn d'Espanha
Aquela lista dels Presidents del Govèrn d'Espanha compren lo periòde democratic espanhòl actual e tierat segon l'ordre de la legislatura. Pels periòdes anteriors vejatz:
Vejatz tanben
President del Govèrn d'Espanha
Pontin
Lo pontin z-es un pastís de carn d'Auvèrnhe (sobretot de Chantau) mai tanben en Corresa). Dins lo nòrd de l'Avairon se ditz farçon o farçum. Se compausa de charn de saucissa, de farina e d'uòus, e es farcit de prunas sechas dispausades en una teira. Se serv chaud o tebés. Amb lo restant, quand es freid, se copa en leschas que se fregisson e se servan chaudas, tipicament amb laituja o un mesclum o encara ensalada vèrda.
Autra recèpta del farçum
Prenetz una pèu de moton (es de peitrina de moton). Dobritz-la ambe lo ponh per formar una saca, corduratz-ne doas vòras, bòrd contra bòrd. Chaplatz menut totes los flòcs que penjan de la pèl, amb de ventresca (carnsalada facha amb de peitrina de pòrc), 1 culhièirada de ris que cal faire trempar a l’avança, 1 o 2 uòus e las èrbas : espinarcs o ensalada, o encara melhor d’èrbas de campanha (de roèlas jovas, de caurilhs, de renebres e lengas de buòus, d'aqueste darrièr pas tròp qu’es fòrt e pas tròp bon per los lombs, de bochimbarbas, d’escorcenaris, d’engraissamotons, de santjoseps, de pissa-a-lièches.… mas pas o pauc de blèdas o d’òrta que fa espetar la pèl). Las èrbas, un còp lavadas, las cau metre dins l’aiga que bolhís e quand a pres lo bolh, tiratz-la deel topin e mesclatz-las a çò resta. Un còp tot claplat e plan mesclat, es lo farçum. Ficatz-o tot dins la pèl e corduratz. Fagatz bolhir dins l’aiga bolhenta doas o tres oras plan planet. Se manja caud o freg en tot copar de lescadas. Las lescas, un còp frescas se pòdon tanben rostir a la padena amb un pauc d’òli.
La Vilella Alta
La Vilella Alta es un municipi de la província espanhòla de Tarragona dins la Generalitat de Catalonha.
Milhard
Lo milhard z-es lo nom deu clafotís de celeiras en Auvèrnhe.
Aisinat
Mesclar lo pastat e daissar estar. Botar las cerièras dins la padena e ajustar lo pastat. Botar la padena dins lo forn e còire 30- a la temperatura -.
Sent Fermin
Sent Fermin o Sent Fermin de Pampalona o enqüèra Sent Fermin d'Amians qu'estó un avesque iberic, patron de la Navarra e d'Amians, que viscó a la segonda meitat segle III e que prediquè a Amians. Que seré neishut aproximativament en 272 a Pampalona e que's morí en martiri en 303 a Amians.
Kabwa
Lo kabwa es una lenga banto parlada en Tanzania.
Localizacion
Lo kabwa es parlat dins la Region de Mara al nòrd-oèst de Tanzania.
Escritura
l'alfabet kabwa es:<br/ > a, bh [], c (dins ch []), d, e [], f, g, h, i, j [], k, m, n, ng' [], ny, o [], p, r [], s, sh [], t, u, w, y ,
Las vocalas longas son escrichas dobladas, mas solament quand la longor es pas condicionada per la morfologia. Quan es prenasalizat b es escrich mb.
Sent Fermin
Lo culte de Sent Fermin, qui ei tanben lo Sent Patron d'Amians, que sembla estar manlhevat peus Navarrés deus Picards. Quant au culte de Sent Sarnin, qu'estó probablament introdusit a Pampalona peus abitants deu barri pampalonés dit Burgo San Cernín, poblat a l'edat miejancèra per Francos (Occitans). D'aulhors, los prumèrs fòrs de Pampalona qu'estón escriuts en occitan. La tradicion que comencè de's har quauquas confusions enter San Saturnino, vadut San Cernín, e San Fermín.
Las corsas deus taurs, l 'encierro, per las carrèras de Pamplona, qui començan quan las campanas de la glèisa San Cernín e'n hèn senhau, que commemoran la corruda deu taur a Tolosa. Lo prumèr dia d'aqueras Sanfermines que correspon dab lo dia de Sent Fermin, enqüèra que la victima n’estó lo Sarnin e non pas lo Fermin. Que cau totun arremarcar lo dia de Sent Sarnin qu'ei lo 29 de noveme, mes n'èra pas la data ideau tà hèstas d'aqueth tipe. Qu'estó causit donc ua data a l'estiu.
Adoni
Adoni (en telogo: ఆదోని Ādōni) es una vila de l'estat d'Andhra Pradesh, en Índia.
Sent Fermin
Uei lo dia, Sent Fermin qu'ei coneishut sustot pr'amor que las hèstas de la Sent Fermin de Pampalona deu 6 au 14 de julhet.
Adoni
Administracion
Adoni se tròba dins lo districte de Kurnool.
Demografia
Al recensament de 2011, la populacion de la vila èra de 166 344 abitants e aquela de l'aglomeracion, sonada la metropòli, èra de 184 625.
Blancas
Blancas es un municipi de la província espanhòla de Teròl dins la Comunautat Autonòma d'Aragon.
Hippoliet Van Peene
thumb|250px|Hippoliet van Peene a l'entorn de 1860 Hippoliet Jan Van Peene (Kaprijke, Belgica, 1 de genièr de 1811 - Gant, 19 de febrièr de 1864) foguèt un mètge, escrivan e dramaturg flamenc. Es conegut mai que mai per son òbra De Vlaamse Leeuw, pareguda en 1847 que foguèt utilizada pel compositor Karel Miry per crear l’imne flamenc.
Tom Holland
Tom Holland (Kingston upon Thames, 1èr de junh de 1996) es un actor britanic. Los sieus prèmis comprenon un Prèmi de l'Acadèmia Britanica del Cinema e tres Prèmis Saturn.
La Vilella Baixa
La Vilella Baixa es un municipi de la província espanhòla de Tarragona dins la Generalitat de Catalonha.
Bussunarits-Sarrasqueta
Bussunarits-Sarrasqueta (Duzunaritze-Sarasketa en basco, Bussunarits-Sarrasquette en francés) qu'ei ua comuna deu Bascoat, en Baisha Navarra, situada diens lo País de Cisa. Administrativament, se tròba dens lo departament deus Pirenèus Atlantics e la region de Navèra Aquitània.
President del Govèrn d'Espanha
thumb|200px|[[Pedro Sánchez president del govèrn d'Espanha]] Lo president del Govèrn es lo cap del govèrn d'Espanha. Es elegit pel Congrès dels Deputats, la Cambra bassa de las Corts Generalas, per mejan d'un procèssus d'investidura, e lèu es nomenat pel Rei d'Espanha, davant qui prèsta jurament o promesa.
Altermondialisme
thumb|right|300px|Manifestacion pacifista a [[Londres en 2007.]]
L'Altermondialisme o Movement Antiglobalizacion   es un movement social internacional format per de grops activistas venent de divèrs corrents politics e sorgits en responsa a la globalizacion neoliberala a la fin del sègle XX, e a la progressiva liberalizacion e desregulacion del comèrci internacional.
President del Govèrn d'Espanha
Sas foncions son establidas pels articles 97 a 116 de la Constitucion Espanhòla de 1978. Son ròtle primièr es de dirigir l'accion del Govèrn e coordena las foncions dels membres del Govèrn. Es empachat d'exercir quina activitat professionala pendent sa carga.
Dempuèi lo 2 de junh de 2018, la carga de president del Govèrn d'Espanha es ocupada per Pedro Sánchez del PSOE. La residéncia oficiala del president del Govèrn dempuèi 1977 es lo Palais de la Moncloa, a Madrid.
Altermondialisme
Los activistas pensan qu'aiceste processus tal coma se debana dins l'actualitat es font d'agressions al mitan ambient, provòca la precarizacion del trabalh salariat e mina la democracia entre autres aspèctes negatius.
S'opausa, doncas, a çò qu'es sonat Pensada unica, que preconiza las idèas neoliberalas coma unica alternativa possibla.
President del Govèrn d'Espanha
Eleccion
Lo president del Govèrn es pas elegit dirèctament, mas per una eleccion indirècta del poder legislatiu. Lo rei, seguent la consulta de per abans dels representants designats pels gropes politics que fan partida de la representacion parlamentària, prepausa un candidat a la presidéncia del Govèrn. La costuma indica que deu èsser lo cap del partit majoritari, o lo cap de la coalicion majoritària, mai i a pas d'obligacion legala al subjècte.
Lo candidat prepausat pel rei presenta davant lo Congrès dels Deputats lo programa politic del Govèrn que pretend de formar e demanda la fisança del Congrès.
Se lo Congrès dels Deputats, a la majoritat absoluda (al mens la mitat mai un dels deputats que compausan lo Congrès), autreja sa confisança al dich candidat, lo Rei lo nomenarà President. Se capita pas, la majoritat absoluda, somet la meteissa preposicion a un novèl vòte 48 oras aprèp, e la confisança es autrejada se lo candidat obten la majoritat simpla (mai de vòtes positius que negatius dels membres presents al vòte).
Los autres membres del Govèrn son nomenats e demeses pel Rei, sus proposicion del seu President.
Investidura
250px|thumb|right|Jornalistas a las pòrtas del [[Palais de la Moncloa, sèti e residéncia oficiala del President del Govèrn e sa familha.]] Aprèp que lo candidat foguèt autrejat per la majoritat del Congrès dels Deputats, es nomenat pel Rei coma President del Govèrn dins una ceremonia d'investidura ont jura o promet sa carga dins lo Salon de las Audiéncias del Palais de la Zarzuela jos la preséncia del Notario Mayor del Reino (Ministre de la Justícia).
Estatut
En cas de responsabilitat penala del President e dels autres membres del Govèrn, aqueles son justiciables, dins un afar, davant la Sala 2ª de lo Penal del Tribunal Supremo.
Introverta
Lo nom introvertat fa referéncia a lor cap devaginable.
Villainville
Villainville es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Sèina Maritima e la region de la Nauta Normandia.
President del Govèrn d'Espanha
Estatut
Se l'acusacion es per traïson o quin que siá delicte contra la securitat de l'Estat dins l'exercici de sas foncions, aquela poirà solament èsser introducha sus iniciativa del quart dels membres del Congrès, e amb l'aprovacion de la majoritat absoluda d'aquel.
Mocion de Censura e Question de confisança
Lo President del Govèrn, aprèp deliberacion del Conselh del Ministres, pòt iniciar davant lo Congrès dels Deputats la question de confisança sul sèu programa o sus una declaracion de politica generala.
Villainville
Geografia
Comuna del país de Caux.
President del Govèrn d'Espanha
Mocion de Censura e Question de confisança
Lo Congrès dels Deputats li autreja sa fisança quand vòta en favor d'aquela a la majoritat simpla dels Deputats.
Lo Congrès dels Deputats pòt destituir en quin moment que siá lo President del Govèrn per mejan d'una mocion de censura constructiva, que demanda lo sosten de la majoritat absoluda del Congrès (almens la mitat mai un dels deputats que compausan la cambra) per que pòsca capitar e provocar la destitucion efectiva del President e de son Govèrn.
Villainville
Geografia
Commune du pays de Caux.
Châteauneuf-sur-Charente
Châteauneuf-sur-Charente es una comuna francesa, situada dins lo departament de Charanta e la region de Novela Aquitània, ancianament de Peitau-Charantas.
Comunas limitròfas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Toponimia
Las atestacions ancianas son, per luec:
Nòtas e referéncias
<references group="N"/>
Província de Papoa occidentala
La Papoa occidentala es una província d'Indonesia d'estatut especial, creada en 2003 coma Irian Jaya Barat a partir de Papoa, nomenada aital en 2007, anciana partida de la Nòva Guinèa Occidentala, situada dins l’extrèm oèst de la Nòva Guinèa sus las peninsulas de Doberai e de Bomberai. La província comptava en 2010. Lo nom en indonesian es Papua Barat e la capitale n’es Manokwari. Es devesida en doas en 2022: sa part mai a l'oèst ven la Papoa del Sudoèst.
Monomèr
Un monomèr es una molecula de pichona massa moleculara que jonhuda a d'autras monomèrs, de còps cents o de milièrs, mejançant ligams quimics, forman de macromoleculas nomenadas polimèrs (quand los ligams son covalents) o multimèrs (quand los ligams son pas covalents). Lo mot monomèr proven del grèc mono un e mèra part. L'union de paucs monomèrs, generalament mens de 10, forman los oligomèrs, que pòdon èsser dimèrs, trimèrs, tetramèrs, pentamèrs...
Exemples de monomèr:
Molekula
Sent Pardós lo Nuòu (Corresa)
Sent Pardós lo Nuòu nom a verificar (Saint-Pardoux-le-Neuf en francés) es una comuna lemosina situada dins lo departament de Corresa e la region de Novela Aquitània, ancianament de Lemosin.
Machilipatnam
Administracion
Machilipatnam se tròba dins lo districte de Krishna.
Demografia
Al recensament de 2011, la populacion de la vila èra de 169 892 abitants.
Blesa
Blesa es un municipi de la província espanhòla de Teròl dins la Comunautat Autonòma d'Aragon.
Mausson
Mausson o Mauçon es un riu de la region d' e del departament d'Erau que raja long de la limita occidentala de la vila de Montpelhièr, aprèp aver tocat La Palhada, per s’escampar puòi dins Les, au Gramenet, en fàcia de Las Cabanas.
Toponimia
Las atestacions anciana son Amentio en latin e Amenson en "roman" (occitan ancian).
Geografia
Fa. A sa font dins la garriga de Montarnaud, au nòrd èst de Montpelhièr, a, e passa las comunas de Valhauqués, Combalhòus e Grabèls jos forma d'un rèc.
A partir de Grabèls e long dau quartier montpelhierenc de La Palhada, son cors es encastrat. Au passatge de Juvinhac, se tròba en plana e passa las roïnas d′un punt roman situat en fàcia dau castèl Bonièr de la Mausson a Montpelhièr.
La Mosson es de nòu encastrada entre Sant Joan de Vedats, Fabregas e Vilanòva de Magalona abans de venir larg al passar plana de Maurin, sul territòri de la comuna de Latas. Aquel alargiment se deu au pichon penjal e près de l′estanh d′Arnèl ont s′escampa en partida. Un braç de la Mausson s′escampa dins Les.
Comunas traversadas
Dins lo sol departament d'Erau (34), Mausson passa quatorza comunas:
Idrografia
Es dins aquela zona qu′en 2002 e 2003, de chavanas provoquèron d′aigadas excepcionalas. Una petita partida de las digas aparant Vilanòva de Magalona e Maurin se trenquèron pendent de chavanas cevenòlas.
En temps normal e estiu, la Mausson es un cors d′aiga. Mas, coma nombre de cors d'aiga mediterranèu, es fòrça dangierós par temps de fòrtas pluèjas coma Les, l′autre cors d′aiga principal de la region de Montpelhièr.
Divers
A Grabèls i a la font d′Avin. Aquela font es blava que 200m mai luènh s′escampa dins la Mausson.
Frécourt
Frécourt es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Nauta Marna e la region de Champanha-Ardena.
Geografia
thumb|left|Frécourt
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Aquela vila a aculhit refugiats dels Vòges pendent la segonda guèrra mondiala.
Cette ville a accueilli des réfugiés des Vosges pendant la seconde guerre mondiale.
Lista dels presidents d'Israèl
Quand Israèl venguèt independent, lo 14 de mai de 1948, David Ben-Gurion venguèt lo premièr cap d'Estat del país, abans l'eleccion de Chaim Weizmann. Aquesta es la lista dels presidents d'Israèl, de 1948 fins a uèi.
Montgalhard de Saliás
Montgalhard de Saliás (Montgaillard-de-Salies en francés) qu'es ua comuna gascoa de Comenge, situada en eth departament dera Hauta Garona e era region administrativa d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Istòria
Pendent eth Ancian Regime, Montgalhard qu'èra dera eleccion de Comenge, doncas dera província de Gasconha, dera generalitat d'Aush, dera diocèsi de Comenge e dera senescaucia de Tolosa. Eth vocable dera glèisa qu'es Sent Miquèu. Tanlèu 1790, Montgalhard qu'èra deth canton de Salias. Era comuna que pren eth nom oficiau de Montgaillard-de-Salies per decret deth 31 de decémer 1929.
Daniel Guichard
Daniel Guichard es un cantaire e compositor francés de París. Sas cançons las mai conegudas son La Tendresse, Le Gitan e Mon vieux.
Biografia
Daniel Guichard demòra a l'ora d'ara en Occitània, a Sauvian dins Erau.
Calamana
Calamana (Calamane en francés) es una comuna carcinòla situada dins lo departament francés d'Òut e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
Gaston Basalgas tira argument de la situacion geografica [dins una comba] per evocar un luòc ambe de canavèras. Lo nom seriá doncas derivat del latin calamus. L'autra possibilitat que dona, l'escais-nom d'un jogaire de calamèla o calamina, es pus insegura, tirat se lo nom del vilatge es recent. E caldriá explicar l'usatge del sufixe -ana.
Sòfia
Sòfia pòt significar:
Aquestes mots se devon pas confondre amb lo prenom occitan Sofia (accent tonic sus fi).
Segura (Bascoat)
Segura es una comuna de Guipuscoa dins la comunautat autonòma espanhòla del País Basc.
Vimbodí i Poblet
Vimbodí i Poblet es un municipi de la província espanhòla de Tarragona dins la Generalitat de Catalonha.
Bascos (Astarac)
Bascos (Bascous en francés) qu'es ua anciana comuna gascoa, situada dens lo departament de Gers e la region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus. Despuish 1822, qu'es annexada a Claramon dens la comuna de Claramon e Poiet.
Toponimia
Bascous (en francés) qu'es absent de quasi totas las mapas (sonque la mapa de las annadas 1950 lo mòstra, au nòrd deu borg de Claramon, aquí on es escrit adara Laurentie e Pérès) ; Bascous qu'es tanben absent de la lista deus lòcs de la comuna. Que cau imaginar un territòri coneishut deus poblants, sense vilatge o ostau d'aqueth nom (mès benlèu que n'i agó e quitament qu'estó ua parròpia a temps passat). Sense memòria collectiva, jamès aurén hèit ua comuna d'aqueth nom a la Revolucion. Un còp la comuna fusionada, las mapas que's contentèn d'escriure lo nom deus vilatges e deus ostaus. Pr'aquò, lo nom de Bascos qu'es enqüèra coneishut dens la comuna e localizat.
Istòria
En 1822, qu'annexèn la comuna de Bascons a Claramon, atau coma per Noalhan e per Poiet.
Sölƶa-Ġala
Sölƶa Ġala (Соьлжа-ГӀала en chechèn) o Groznyi (Грозный en rus), es la capitala de Chechenia, un país del Caucàs Nòrd ocupat per la Federacion de Russia.
L'anciana fortalesa russa de Groznaia, quilhada en 1818 per Aleksei Petrovich Iermolov, foguèt tornar nomenada Groznyi en 1869. Lo toponim en chechèn vòl dire en referéncia al riu que travèrsa la vila.
Granda Orsa
La Granda Orsa o lo Gran Carri es la tresena constellacion del cèl per òrdre de talha. Conten lo grand carri o granda caçairòla, un dels estelums pus coneguts de l'emisfèri Nòrd. Es fòrça aisit de la reconéisser per sa forma de caçairòla que compausan sas sèt pus brilhantas estelas. La Granda Orsa es una constellacion circumpolara per los observators situats en dejós del 41° de latitud Nòrd e sembla de jamai trescolar. En grèc, se ditz arktos.
Istòria
Segon la mitologia grèga, aquela constellacion representava Callisto, uma ninfa aimada de Zèus. Quand Era, l'esposa de Zèus, descobriguèt lor relacion, cambièt Callisto en Granda Orsa e son filh Arcas en Pichona Orsa. Ofensada, Era demandèt justícia a l'Ocean, e las orsas foguèron alara condemnadas a virar sens fin a l'entorn del pòl Nòrd, jamai autorizadas a se repausar jos la mar.
Segon una autra version, la ninfa Callisto èra la filha de Licaon, un rei d’Arcadia. Zèus s'apercebèt alara que caçava en companhiá d’Artemis e que s'enamorèt. Era, gelosa, cambièt la jovencèla en orsa aprèp que congreèt son filh, Arcas. Lo mainatge venguèt òme, e un jorn que caçava, la divessa dirigiguèt Callisto cap ont èra, esperant que lo filh lance una flècha a sa maire, sens que sàpia. Mas Zèus enlevèt l’orsa e la placèt dins las estelas. Pus tard, son filh Arcas la venguèt retrobar. Prenguèron respectivament los noms de Granda Orsa e de Pichona Orsa.
La Granda Orsa es a l'origina del tèrme « septentrional » : los Romans nomenavan aquela constellacion septem triones es a dire « los sèt buòus d'araire » que viran totjorn a l'entorn del nòrd. Al Reialme Unit, se nomena the Plough (l'araire), als Estats Units d'America, the Big Dipper (la culhièra), en Escandinàvia, Karlavagen (lo vagon de Carles, probablament Carlesmanhe), en Bretanha Karr kamm (carri tòrs), Karr Arzhur (lo carri del rer Artur) ou Lost-arar (lo bot de l'araire). Dins l'astronomia indóa, se sona Sapta Rishi (los sèt savis). En astronomia chinesa, las sèt estelas principalas correspondon a l'estelum Beido, un dels pus ancians estelums utilizats que son orientacion foguèt utilizada per seguir lo cicle de las sasons.
Los Indians d'America del Nòrd (Algonquins, Micmacs, Narragansett, Cherokees) considèran aquel estelum coma una orsa perseguida per tres caçaires.
Una version aràbia raconta que la constellacion representa lo taüc d'un paire rebalat per sas tres filhas. Lo pòrtan dempuèi de temps e ensajan de trapar son assassin (La Pichona Orsa). Lo jorn ont traparàn l'assassin, serà la fin de l'ikhan.
Observacion de las estelas
right|thumb|La Granda Orsa dessenhada per [[Johannes Hevelius al sègle XVII]]
La Granda Orsa es la constellacion pus coneguda, aquela que s'apren de conéisser en primièr dins l'emisfèri nòrd. Sèt estelas ressortisson netament entre las autras e forman lo Carri (o la Caçairòla). Aquela formacion en carri se pòt veire tota l'annada dins las zonas situadas en dessús del 40° de latitud nòrd. Mai al sud, le Carri dispareis jos l'orizont pendent l'automne. thumbnail|left|Guida per determinar l'estela polara e [[Alpha Bootis|α Bootis (Arcturus) a partir de la Granda Orsa]]
Soraluze
Soraluze es una comuna de Guipuscoa dins la comunautat autonòma espanhòla del País Basc.
Granda Orsa
Observacion de las estelas
La granda caçairòla se localiza per observacion dirècta. Dubhe (α UMa), Merak (β UMa), Phecda (γ UMa), Megrez (δ UMa), Alioth (ε UMa), Mizar (ζ UMa) e Alkaid (η UMa) forman un dels estellums pus coneguts : lo « Carri » o la « Caçairòla » o la « Culhièra » de la Granda Orsa. Aquel estelum es talament caracteristic e brilhant que Johann Bayer partiguèt del bot (Dubhe) e remontèt (Alkaid) per designar las estelas de la constellacion, al lòc de las classar per magnitud coma o fasiá de costuma.
Un autre estelum ven de la cultura aràbia. Son de « sauts de la gazèla », una seria de tres parelhs d'estelas : Aquelas estelas se tròban lo long de la frontièra sud-oèst de la constellacion, los « artelhs » de l'Orsa.
Mizar (ζ UMa) es l'estela del mièg dins la seria de las tres que forman lo « mandre » de la caçairòla. Es coneguda per possedir un companhon — Alcor (80 UMa) — que se pòt destriar sens instrument. De las poder destinguir foguèt un tèst tradicional d'acuïtat de la vision dins fòrça culturas; Gengis Khan n'auriá fach un critèri de seleccion de sos arquièrs.
Fichièr:Ursa Major.gif
Estelas principalas
480px|Lista de las estelas de la Granda Orsa
Alioth (ε Ursae Majoris)
Alioth (ε UMa), al mitan de la coa del « carri », es l'estela pus brilhanta de la constellacion de la Granda Orsa e la 34 de la copòla celèsta.
Alioth es una estela blanca alunhada de 81 annadas lutz, gaireben quatre còps pus granda que lo Solelh e tres còps pus massiva. Son tipe espectral indica qu'es una estela particulara (A0p) : presenta certanas regions de son atmosfèra enriquida en elements coma oxigèn, euròpi, cròme, alara que son en demens dins d'autras zonas. Alioth se classa dins la categoria de las estelas variablas de tipe α Canum Venaticorun.
Dubhe (α Ursae Majoris)
Dubhe (α UMa), la segonda estela de la constellacion, es una supergiganta irange, gaireben 30 còps pus granda que lo Solelh. Es tanben una estela dobla perque possedís un companhon alunhat de 23 ua qu'orbita a l'entorn d'aquela en 44 ans. Pus luènh, a, i a un autre sistèma binari.
Mizar (ζ Ursae Majoris)
Mizar (sens Alcor) es un estelum complèxe de quatre estelas : dos parelhs d'estelas (un orbitant en 20,5 jorns, l'autre en 180 jorns) virant un a l'entorn de l'autre. A una plaça de tot primièr reng dins l'istòria de las estelas doblas : Mizar amb son cavalièr Alcor es una binària visuala coneguda dempuèi de temps, es la primièra dobla telescopica (Mizar A e B, descobèrta per Giovanni Riccioli en 1650), la primièra dobla fotografiada (per G. P. Bond en 1857), e Mizar Aa e Ab, la primièra binària espectroscopica (anonci fach per Edward Charles Pickering en 1889).
Autras estelas
Merak, Phecda, Megrez, Alioth e Mizar, totas cinc estelas caudas de classa A, fan partida d'un grope d'estelas distant d'environ 80 annadas lutz e se desplaçant amassa dins l'espaci. Aquel grope d'estelas se nomena lo corrent d'estelas de la Granda Orsa
Objèctes celèstes
Mantuna galaxia se tròba dins la Granda Orsa, que lo parelh M81 (una de las pus brilhantas galaxias del cèl) e M82 en dejós de la « tèsta » de l'Orsa, M101, una bèla galaxia espirala al nòrd-oèst d'Alkaid (η UMa) e las galaxias espiralas M108 e M109. La constellacion conten gaireben 50 galaxias.
I a tanben la nebulosa planetària M97.