cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Nicèfor Gregoras
Son òbra literària es fòrça importanta e Nicèfor Gregoras es un escrivan major dau periòde finau de la literatura bizantina. Son cap d'òbra foguèt una istòria de l'Empèri Bizantin dicha Istòria de Romania que s'interessa au periòde 1204-1359. Pasmens, escriguèt de biografias sus son oncle, son professor, lo martir Codratus d'Antiòquia, de discors per lei funeralhas d'Andronic II e Andronic III, de commentaris sus l’Odissèa, de dialògs filosofics, de tractats d'astronomia e d'estudis sus leis astrolabis. Regardant lei sciéncias, es famós per aver previst un eclipsi solar totau en 1330.
Kukna
Localisacion
La lenga es parlada per una populacion bhil, dins l'ancian territòri de Dadra e Nagar Haveli e dins lo districte de Surat en Gujarat.
Classificacion
Lo kukna fa partida del grop bhil de las lengas indoarianas centralas, una branca de las lengas indoarianas, que fan partida de la familha indoeuropèa. Segon Masica (1991), es un dialècte bhili.
Paflagònia
Paflagònia (en grèc ancian: Παφλαγονία, Paphlagonía) es una region istorica d'Anatolia. Se situa au nòrd lòng dau litorau de la Mar Negra. Es limitat a l'oèst per Bitínia, a l'èst per lo Pònt e au sud per Galàcia. Sa capitala èra Amastris (uei Amasra) e seis autrei vilas importantas èran Gangra e Sinope.
Pastre
right|300px|thumb|Pastre landés right|300px|thumb| Un pastre (o una pastra) (dim. pastron o pastrilhon) (var. pastor, -a, -essa ; aulhèr, -a ; oelhèr, -a) es la persona que se consagra a far venir, guidar e gardar lo bestiar a l'aire liure. Especialament referit a las fedas, tanben s'aplica a las cabras e vacas dins l'elevatge extensiu. Abitualament, per l'exercici de son trabalh lo pastre es acompanhat de cans que, dirigits per son mèstre, menan lo tropèl, pel que dichs cans se nomenan cans de pastre.
Ancianament los pastres, per exemple al Bascoat, podián pas aver de teules subre lors cabanas, pr'amor que lo teule representava la proprietat.
La Tala
La Tala es un municipi de la província espanhòla de Salamanca dins la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Walincourt-Selvigny
es una comuna francesa del departament del Nòrd e de la region del Nòrd-Pas de Calais.
Istòria
Aquel es pas #que recentament #que se parla de "Walincourt-Selvigny". N'efièch las doas comunas (Walincourt e Selvigny) se son jonches lo 8 d'octòbre 1972. Aital aquela data mémorable a donat lo nom dins la carrièra en jonhent los dos localités.
Symboliquement, Lo collègi a #èsser bastit a ieu-camin entre las doas comunas. Es en 2002 que la carrièra parallela a aquela del 8 d'octòbre 1972 (aquela del collègi) i aurà rebatejat "carrièra Martin Luther King" ne fau un omenatge al celèbre militant negre american e a l'iniciativa del Sr. J-Pàg. Gavériaux, Personalitat locala. J-Pàg. Gavériaux, ancià Principal del collègi Villon, #organizar un vòt dels collègiens amb la fin d'escuélher lo nom de la carrièra (en 2000). Los noms de Jean Molin o Pierre e Ostal Curie an doncas #èsser avançats per Martin Luther King #çò qu'a #èsser viscut coma una formidabla empentassa ciutadan e de tolerància #que la premsa locala n'a largament fach lo écho.
Ce n'est que récemment que l'on parle de "Walincourt-Selvigny". En effet les deux communes (Walincourt et Selvigny) se sont unies le 8 octobre 1972. Ainsi cette date mémorable a donné le nom à la rue unissant les deux localités.
Symboliquement, le collège a été construit à mi-chemin entre les deux communes. C'est en 2002 que la rue parallèle à celle du 8 octobre 1972 (celle du collège) sera rebaptisée "rue Martin Luther King" en hommage au célèbre militant noir américain et à l'initiative de M. J-P. Gavériaux, personnalité locale. J-P. Gavériaux, ancien principal du collège Villon, organisa un vote des collègiens afin de choisir le nom de la rue (en 2000). Les noms de Jean Moulin ou Pierre et Marie Curie ont donc été devancés par Martin Luther King ce qui a été vécu comme un formidable élan citoyen et de tolérance dont la presse locale a largement fait l'écho.
Jallais
Jallais es una comuna francesa, situada dins lo departament de Maine e Léger e la region dels Païses de Léger.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Lengas tiniguanas
Las lengas tiniguanas son una pichona familha de lengas amerindianas parladas en Colómbia.
Classificacion
Las tres lengas tiniguanas son :
Entre aquèlas lengas, lo tinigua es la sola qu'èra encara parlada a la fin del sègle XX.
Tamames
Tamames es un municipi de la província espanhòla de Salamanca dins la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Metzing
Metzing es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mosèla e la region de Lorena.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Cariba
La Cariba es una region sus la mar Cariba que compren las Antilhas.
Wallers
es una comuna francesa del departament del Nòrd e de la region del Nòrd-Pas de Calais.
La Bòria de l'animalum
La Bòria de l'animalum o La Bòria delh bestial, (anglés: Animal Farm) es una novèla allegorica de George Orwell, publica pel primièr còp en Anglatèrra lo 17 d'agost de 1945. Lo libre conta l'istòria d'un grop dels animals de la bòria que se rebella contra los borièrs umans, esperant crear una societat ont los animals poirián viure egals, liure e astrucs. Lèu, pasmens, la rebellion se traís e la bòria torna dins un estat tan mal qu'abans, sota la dictatura d'un pòrc nomenat Napoleon.
Onjuku
Onjuku (御宿町, o mai simplament　おんじゅく) es una estacion balneària de la Prefectura de Chiba sus l'illa principala de Japon. I demòran un pòrt de pesca e un quartièr de pescaires. L'activitat toristica es plan sasonièra amb, d'estiu, una afluéncia considerabla de visitors. A aquela sason los estatjants lògan crambas de lors ostals e barraquetas de brasucaires se montan sus la quita plaja d'arena. Lo demai de l'annada la vila es frequentada per fòrça joves tokyoitas que venon logar pòstes e combinasons de surf per la jornada.
La Bòria de l'animalum
Segon Orwell, la faula rebat los eveniments se debanant dins la Russia Revolucionària de 1917 puèi dins l'èra estaliniana de Union sovietica. Orwell, un social democrata, èra un critica d'Iòssif Stàlin, una actitud fabregada per sas experiéncias pendent la Guèrra Civila Espanhòla. L'URSS, çò créi, venguèt una dictatura brutala, bastida sul culte de la personalitat se piejant sul regne de la terror. Dins una letra a Yvonne Davet, Orwell qualifica La Bòira dels animals coma un conte satiric contra Stàlin ("un conte satirique contre Staline"), e dins son assag "Why I Write" (1946), escriu que La Bòira dels animals foguèt lo primièr ont assagèt, plan conscient de çò que fasiá, de "fusionar l'objectiu politic e l'objectiu artistic en un tot".
Onjuku
Es lo cèl estelat d'Onjuku que donèt l'inspiracion a un contaire japonés d'escriure una de las comptinas que totes los mainatges japoneses coneisson. Aquela comptina evòca un prince e una princessa arabis. Una estatua es erigida al centre de la plaja d'Onjuku, per l'arena. Representa los dos personatges sus de dromadaris. La vila d'Onjuku utiliza lo creissent de luna de la cançon coma simbòl toristic.
La Bòria de l'animalum
Lo títol original èra Animal Farm: A Fairy Story, los editors dels EUA en 1946 abandonèron lo sostítol. Orwell suggeriguèt lo títol Union des républiques socialistes animales per la traduccion en francés, abreuja en URSA, (lo Latin per "ors"), lo simbòl de la Russia en miralh de URSS.
Onjuku
Un musèu d'art lo long de l'estrada que longa la plaja conta, demest autras causas, l'istòria d'aquela comptina. Un autre musèu evòca l'istòria locala d'Onjuku amb un apròchi mai etnologica e la presentacion d'ancianas aisinas de pesca.
Se pòt tanben trobar un monument de l'amistat nippo-mexicana. Al sègle XVII los estatjants d'Onjuku salvèron los naufragièrs d'un vaissèl mexican. En mai de los aver salvats de l'ocean aurián convencut lo shogun de los far pas tuar coma auriá degut èsser lo cas amb d'estrangièrs. Encara uèi la vila d'Onjuku es afrairada amb Acapulco e lo monument se quilha orgulhosament sul bauç septentrional de la baia d'Onjuku.
Sòra
Sòra (Sore en francés) qu'ei ua comuna gascona situada dens lo departament de las Lanas e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
Las fòrmas ancianas que son Sanctus Johannes de Sore, aus sègles XI-XII, ''par. Sancti Johannis de Sera, latinizacion de 1274, de Soro, en latin, en 1289, parrochialem ecclesiam S. Iohannis de Sora, en latin, en 1308, Sore'', mapas de 1647, de 1651, deu començament deu sègle XVIII, de 1714 e 1733. La prononciacion qu'ei ['sɔrə]. Bénédicte Boyrie-Fénié que compara lo nom de Sòra a Soriac, deu nom latin d'òme Sorenus, inferit deu nom aquitan Sorus. Mès per Sòra qu'utiliza dirèctament lo cognomen Sorus : *Sora (villa). J.B. Orpustan qu'i ved pr'aquò lo basque soro, « camp, prat », latinisme tirat de solum; mès B. Boyrie-Fénié tròba pas versemblable aqueth etime supausat emplegat solet. Ua auta dificultat qu'ei la s- iniciau deu mot basco ei ua chotanta. Sòra qu'èra donc benlhèu ua anciana grana propietat antica qui avè per mèste Sorus.
La Bòria de l'animalum
Orwell escriguèt lo libre entre Novembre de 1943 e febrièr de 1944, alara que lo RU èra aliat amb l'URSS contra l'Alemanha nazi e que lo pòble britanic coma l'intelligentsia portava Stàlin en granda estima, causa qu'Orwell odiava. Lo manuscript foguèt d'en primièr rebutat per fòrça editors Britics e Americans, tot coma lo quita editor d'Orwell, Victor Gollancz, qu'ajornava la sortida. Lo libre venguèt un succès comencial sonque amb lo cambiament de las recions internacionalas e que l'aliança de guèrra virèt en Guèrra Freja.
Resumit de l'intriga
Dins una paura bòira (la Bòira Maine) mal digida près de Willingdon, Anglatèrra, la gent animala madura una rebellion. Dins la mans del boirièr Sr. Jones, alcolic e irresponsable la bòria es negligida. Una nuèch, un verrat exaltat Màger lo Vièlh organiza una reünion politica, ont crida al trastornament dels proprietaris umans e ensenha una cançon revolucionària titulada "Bèstias d'Anglatèrra". Quand Màger lo Vièlh morís, dos pòrcs joves, Modolon e Napoleon, venon al govèrn e menan la revòlta, caçant Sr. Jones de la bòira e nomenat la propiertat "La Bòrda dels Animals". Adòptan los Set Comandaments de l'Animalisme, que lo màger e darrirè es, "Totes los animals son egals". Lo decrèt es pench amb grandas letras sus una paret del fenial. Modolon ensenha los animals a legir e escriure, alara que Napoleon educa als joves discípols los principis de l' Animalisme. Lo manjar es abondant e la bòira es plan tenguda. Los pòrcs s'auçan dins de posicions de lideratge e estalivan d'epereles de noirtura per lor santat personala, çò dison. Après un assag mancat de Sr. Jones e companhs de tornar al cap de la bòrda (mai tard nomenat la "Batalha de la vacariá"), Modolon anóncia sos plans per modernizar la bòrda bastissent un molin d'aura. Napoleon arguís contra l'idèa e vira l'afar qu'el ven al cap del poder, amb sos cans, e caça Modolon fòra, puèi, s'autodeclara comandant suprèma.
Napoleon adòpta de cambiaments dins l'estrucura del govèrn boirièr, remplaçant las reünions politicas per de comitats de pòrcs que dirigisson la bòira. Ajudat per un jove pòrc, Petofièr, Napoleon pòrta a son credit l'idèa del molin d'aura, afirmant que Modolon, de verai, solament assjava de ganhar los animals a el. Los animals trabalhan amb mai d'ardor portats per la promesa d'una vida melhora amb lo molin d'aura. Quand los animals veson lo molin aclapat après un auratge violent, Napoleon e Petofièr convençon los animals que Modolon es a l'origina del sabotatge, e comença un purgament de la bòira dels animals, Napoleon l'accusa de collaborar amb son rival. Quand unes animals se remembran de la Batalha de Vacariá, Napoleon (qu'èra introbable pendent la batalha) insinua que Modolon èra un collaborator de Sr. Jones, quitament remandant lo fact que Modolon foguèt premiat per son coratge, que se presentèt a tòrt coma l'eròi màger de la batalha. "Bèstias d'Anglatèrra" es remplaçat per "La Bòira dels animals", alara qu'un imne a la glòria de Napoleon, que mòstra que cal adoptar l'estil de vida d'un òme ("Comrade Napoleon"), es compausant e cantat. Fòrça animals que mai tard afirman aver ajudat Modolon dins sos plans son executats pels cans de Napoleon, çò que trebola los autres animals. Magrat las dificultats, los animals son aisidament apasimats per la responsa de Napoleon que lor dich que se va melhor qu'al temps de Sr. Jones, acompanhat del cant de las oelhas: “Bon de quatre patas, mal de doas”.
Sr. Frederick, boirèr mejancièr, ataca la Bòira, amb d'explosius per aclara lo molin d'aura restaurat. Quitament se los animals ganhan la batalha, lor es carestiosa, Boxaire lo caval de tira, es ferrit. Quitament se recòbra, Boxaire acaba adelit de trabalhar al molin (que passèt los 12 an d'edat). Es levat per la camioneta de l'escairaire, e un ase, Benjamin d'aquò avertís los animals, mas Petofièr lèu utiliza lo fach persuadissent los animals que la camioneta aviá estat crompada a l'escairaire per un espital per animals e que la signalitica de l'ancian proprietari demorèt pas cambiada. Petofièr enseguida conta la mòrt de Boxaire e ne fa un martiti dins una celebracion lo jorn seguent. (De fach, aviá contractat la venda de Boxaire a l'escairaire, li permetent d'aver d'argent per que el e son cercle se poscan crompar de whisky.)
Passan los ans, lo molin d'aura se tornèt bastir, e un novèl es construit, çò que dona de bona renda a la bòira. Pasmens, los ideals desvolopats per Modolon, coma establas amb lutz electrica, caufatge, e aiga corrent, son obliats, amb Napoleon plaidejant qu'un animal astruc viu una vida simpla. En mai de Boxaire, fòrça animals qu'an participat a la rebellion son mòrts o vièlhs. Sr. Jones, qu'aviá mudat e abandonat de revendicat sa bòira, tanben es mòrt. Los pòrcs començan a paréisser als umans, caminan drech, pòrtan de foets, bevon d'alcoòl e pòrtan de vestits. Los Set Comandaments son abreujats en una sola frasa: "Totes los animals son egals, mas unes animals son mai egals que d'autres." e la maxima "Bon de quatre patas, mal de doas." ven "Quatre patas es bon, doas patas es melhor." Napoleon organiza un sopar pels pòrcs e boirièrs mejancièrs, per festejar una aliança novèla. Abolís la practica de las tradicions revolucioàrias e restaura lo nom "La Bòira Maine". Òmes e pòrcs començan a jogar a las cartas, se flatant se lausant l'un l'autre mentretant trichan al jòc. Napoleon e Mr. Pilkington, un d'aquestes boirièrs, se disputan al jòc. Alara que los animals a l'exterior gaitan los pòrcs e los òmes, pòdon pas los destriar.
Genre/Estil
La Bòira dels Animals de George Orwell es un exemple de satira political que deuriá aver una "aplicacion larga," segon lo quita Orwell. Sul plan estilistic, l'òbra mòstra de similituds amb unas òbras d'Orwell. Mai, aquestas doas òbras importantas semblan suggerir la vision sorna d'Orwell sul futur de l'umanitat; sembla insistir sus la menaça potenciala/reala de las distopias similaras dins La Bòrda dels Animals e1984. Dins caduna d'aquestas òbras, Orwell fa clarament referéncia al derròi e condicions traumaticas dins l'Euròpa de la post Segonda Guèrra Mondiala. L'estil d'Orwell e la filosofia de l'escritura dins son ensems èra preocupat per la recerca de la vertat de l'escritura. Orwell èra determinar a comunicar d'un biais simple, donat lo biais que pensava que los mots èran sovent utilizats en politica per enganar. Per aquesta rason, pren suènh, dins la Bòira dels Animals, de s'assegurar que lo narrator parla d'un biais imparcial e simple.
Animalisme
Los pòrcs Modolon, Napoleon, e Petofièr adaptan las idèas de Màger lo Vièlh per ne far "un sistème complet de pensada", que nomenon oficialament Animalisme, una referéncia allegorica al Comunisme, que las idèas son diferentas del concèpte etic animalista. Lèu, Napoleon e Petofièr participan a d'activitats associadas als umans (beure d'alcoòl, dormir dins de lièchs, far de comèrci), qu'èran explicitament pels Set Comandaments. A Petofièr li es mandat per modificar los Set Comandaments per prene en compte aquesta umanizacion, una allusion al govèrn dels Soviets per realizar un contraròtle de las cresenças del pòble e de la societat. vinheta|Petofièr s'espatarra al pé de la paret de la granda granja ont los Set Comandaments èran escrich (ch. viii) – 1950 Norman Pett eDonald Freeman Los primièrs set comandaments son:
Aquestes comandaments son tanben difusats dins la maxima "Bon de quatre patas, mal de doas!" qu'es d'en primièr utilizat per las oelhas de la bòira, sovent per acabar las discussions e desacòrdis entre los animals sus la natura de l'Animalisme.
Mai tard, Napoleon e los pòrcs retòcan a l'amagat unes comandaments per s'estalivar d'accusacions contra eles:
"4. Pas cap d'animal dormirà dins un lièch dins de lençòls. 5. Pas cap d'animal beurà d'alcoòl de tròp. 6. Pas cap d'animal tuarà un autre animal sens motiu."
Fin finala, son replaçats per las maximas, "'Totes los animals son egals, mas unes animals son mai egals que d'autres'"e "'Quatre patas en bon, doas patas es melhor'" alara que los pòrcs venon umans. Es un torn ironic de l'objectiu original dels Set Comandaments, qu'èran supausats manténer un òrdre al sen de la Bòira dels Animals en unissent los animals contra los umans e enebir los animals de seguir las malas dels umans. Amb aquestas revision dels comandaments, Orwell mòstra cossí aisidament un dògma politic pòt s'assoplir per la propaganda.
Significacion e allegoria
esquèrra|vinheta|La bandièra Bana e Bata descriu dins lo libre remembra la [[Fauç e martèl, lo simbòl communista. A la fin del libre, bana e bata son levats.]] Lo biograf d'Orwell, Jeffrey Meyers, escriguèt, "gaireben cada detalh ten una significacion politica dins aquesta allegoria." Lo quita Orwell escriguèt en 1946, "Segur que voliái d'en primièr far una satira de la Revolucion Russia [...] aquesta mena de revolucion (revolucion conspiratritz violenta, dirigida per de personas afogadas inconscientament pel poder) pòt menar sonque a un cambiament de mèstres [-] las revolutions an d'efièchs pas que de melhoracion radicala sonque quand las massas son alèrtas." a mon retorn d'Espanha [en 1937], pensavi expausar lo mite sovietic dins una istòria que poiriá èsser aisidament compresa per gaireben totòm e que poiriá èsser aisidament traducha dins d'autras lengas. "
La revòlta dels animals contra lo boirièr Jones es l'analogia d'Orwell fàcia a la Revolucion bolchevica d'October 1917. La Batalha de la Vacariá seriá un representacion de l'invasion dels aliats de la Russia sovietica en 1918, e la desfacha de la Russia blanca dins la Guèrra civila Russa. La pujada dels pòrcs cap a la notabilitat es lo miralh de la burocracia estaliniana de l'USSR, fins a l'emergéncia de Napoleon coma líder de la bòira rebat l'emergéncia d'Stàlin. L'apropriacion dels pòrcs dels lach e pomas per lor usatge privat, "la virada de l'istòria", coma lo nomenèt Orwell dins una letra a Dwight Macdonald, es una analogia per l'espotida de la revòlta esquerista de Kronstadt contra los Bolchevics, e los esfòrces dificils dels animals per bastir lo molin d'aura suggerisson la planification en URSS. Los canhòts contrarotlats per Napoleon es un parallel a la formacion de la polícia secrèta de l'estructure estalista, e lo tractament dels pòrcs cap als autres animals dins la bòira rememra la terror intèrna fàcia al pòble en 1930. Al capítol set, quand lod animals confesan lors crime inexistent e son tuats, Orwell fa una allusion dirècta a las epuracions, avoacions e plaids espectacles de la fin de las annada 1930. Aquò contribuiguèt a far la conviccion d'Orwell que la revolucion Bolchevica foguèt corrompuda e que lo sistèmand sovietic se poiriguèt.
Peter Edgerly Firchow e Peter Davison sosonten que la Batalha del Molin d'aura fa subretot referéncia a la Balha d'Stalingrad e a la Batalha de Moscòu, representant la Segonda Guèrra Mondiala. Pendent la batalha, Orwell d'en primièr escriu, "totes los animals, Napoleon comprès" se retirèron als abrics. Orwell demandèt als editors de cambiar en "Totes los animals levat Napoleon" reconeissent la decison d'Stàlin de demorar a Moscòu pendent l'avançada alemanda. vinheta|Primièr reng (lesquèrra capa drecha): Rykov, Skrypnyk, e [[Iòssif Stàlin|Stàlin – 'Quand Modolon arriba al punts crucials de sos discors, es negat per la oelhas (Cap. V), tot coma ala Congrès del partit en 1927, provocats per Stàlin, las cridas a l'oposicion son negadas dins l'isteric tumult de contunh e intolerant del pertèrra'. (Isaac Deutscher[70])]]
Lo libre s'acaba, amb un raprochament entre los pòrcs e los umans rebat la vision d'Orwell de la Coferéncia de Teheran que sembla mostrar l'establiment de "las melhoras relacions possiblas entre l'USSR e l'Oèst"—mas que en realitat èran destinat, coma l'aviá predich Orwell, a se desfar. Lo desacòrdi entre los aliats e lo començament de la guèrra freja es suggerit quand Napoleon e Pilkington, ambedos mesfisants, "joguèron simultanèament un as de pica".
Tarazona de Guareña
Tarazona de Guareña es un municipi de la província espanhòla de Salamanca dins la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Prefectura de Chiba
La prefectura de Chiba (千葉県, Chiba-ken per oposicion a 千葉市, Chiba-shi) es una prefectura de Japon situada dins la region de Kantō.
Geografia
La prefectura de Chiba se situa al centre-èst de l'illa de Honshū dins l'Ocean Pacific. Sa populacion es de 6,006,185 estatjants (en 2000). La prefectura es devesida en vilas (市 shi) e districtes (郡 gun). La capitala de la prefectura de Chiba es la vila de Chiba, qu'es subdevesida en sièis arrondiments. La prefectura de Chiba es vesina de las prefecturas de Ibaraki al nòrd, Tōkyō e Saitama a l'èst. La màger part de la prefectura de Chiba se tròba sus la peninsula de Boso, una region montanhòla e importanta per la cultura del ris. Lo nòrd-oèst, mai poblat, fa part de la plana de Kantō, que s'espandís fins a la zona urbana de Tōkyō e Saitama.
Vilas (市 shi)
Lista de las vilas (市 shi) de la prefectura de Chiba, mai lors arrondiments (区, ku).
Districtes (郡 gun)
thumb|right|Prefectura de Chiba Lista dels districtes (郡 gun) de la prefectura de Chiba, mai lors borgs (町, cho ou machi) et vilatges (村, son o mura).
Economia
Aquesta prefectura fa part del 'Tōkyō Megalopolite'', la zona industriala pus granda de Japon. I se tròba l'aeropòrt internacional de Tōkyō, Narita.
Torisme
A la talvera de la vila de Tōkyō, en riba de la baia eponima se tròban los pargues de Tokyo Disneyland e Tokyo DisneySea (complèxe de Tokyo Disney Resort). Es la primièra destinacion toristica del país e lo pargue Tokyo Disneyland es una de las primièras del mond amb 17 milions de visitors cada an. Solas las vilas de Las Vegas e París tant coma Walt Disney World Resort la passan.
Istòria
La prefectura de Chiba foguèt fondada lo 15 de junh de 1873 après la fusion de las prefecturas de Kisarazu et Inba. Istoricament la prefectura cobrís províncias feudalas de Kazusa (上総), Simousa (下総) e Awa (安房). Lo regropament d'aquelas tres províncias s'apelava, d'aquel temps, Boso (房総).
Economia de Birmania
Birmania a de grandas ressorsas naturalas, mas l'economia sofrís d'una reglamentacion governamentala excessiva e de la pauretat rurala.
La Setmana
La Setmana qu'ei un setmanièr en occitan de 12 paginas creat en 1995 per Dàvid Grosclaude que n'ei lo cap redactor. Que publica cada setmana d'informacions culturalas, politicas, economicas e socialas pertocant l'espaci occitan e la rèsta deu monde.
Qu'ei publicat per la societat Vistedit a Lescar.
Muru
Muru en còrs (Muro en francés) es una comuna corsa, situada dins lo departament de Nauta Corsega‎ e la region de Corsega.
La Setmana
Dempuish lo 11 de març de 2012 qu'ei tanben editada en linha.
Muru
Geografia
Muro A situat en Balagne interior, sens façada maritima, al sud-es de la vallée del Regino, en lo anciana pieve de Santo Andrea.
La Setmana
Lo 19 de julhet de 2018 anóncia la fin de sa parucion.
Muru
Geografia
Muro est située en Balagne intérieure, sans façade maritime, au sud-est de la vallée du Regino, dans l'ancienne pieve de Santo Andrea.
Jamiroquai
right|200px
Jamiroquai es un grop britanic de musica acid jazz e funk originari de la vila de Londres format en 1992. Les membres musicians actuals deu grop son Jay Kay (vocals), Derrick McKenzie, Sola Akingbola, Paul Turner, Matt Johnson, Rob Harris, Lorraine McIntosh e Hazel Fernandez.
Sench Avit de Vialars
Sench Avit de Vialars (Saint-Avit-de-Vialard en francés) es una comuna occitana dins la region istorica de Perigòrd administrada per lo departament de Dordonha de la region de Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Alteracion (solfegi)
thumb|400px|Alteracions accidentausEn solfegi, ua alteracion qu'ei ua modification de la hautor d'ua nòta (dit d'ua aute biais ua alteracion que hè vàder la nòta mei aguda o mei grava).
Sench Avit de Vialars
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
La prononciacion es [ʂɛ̃ n ʦɒ’vi] [devjɒ’lar]. Las fòrmas ancianas son Sanctus Avitus de Balares en 1053, (nom del sent) + Vilars en 1143, Chauvit en 1483 (= Sench Avit). Avitus es lo nom de sèt sents; un dels pus coneguts, nascut a la fin del sègle V, auriá servit dins las armadas d'Alaric II, rei dels Visigòts, vincit e tuat per Clodovèu a Volhèc; Avitus seriá estat convertit al catolicisme per la reina Clotilda, puèi seriá vengut ermita près de Sench Avit Senhor (tradicion perigòrda ?); quò's aquel Sench Avit qu'es logicament lo patron de las glèisas de Perigòrd que pòrtan son nom, , ,. Vilar ven del latin villare, derivat de villa, donc una bòria, un escart, un vilatjòt (al plural, segon lo site de las comunas de Dordonha, sense explicacion clara per Chantal Tanet e Tristan Hordé). La fòrma de 1053 laissa pensar a una autra explicacion.
Alteracion (solfegi)
Be i a 3 alteracions principaus :
Suu pentagrama l'alteracion qu'ei marcada abans la nòta (mes mentavuda abans a l'orau ; per exemple, òmparla d'un La dièsi o d'i Si bemòl).
Las alteracions que pòden estar doblas : un doble bemòl (13px) que baisharà logicament la nòta d'un ton mentre qu'ua dièsi dobla (11px o ) que la harà pujar d'un ton.
thumb|200px|left|Per'mor deu [[legato, aqueth Mib que demòra bemòl a la debuta de mesura seguenta]]Las alteracions que pòden estar mentavudas sus la clau (dens l'òrdi segnet entà las dièsis : Fa, Do, Sol, Re, La, Mi, Si, e, entaus bemòls : Si, Mi, La, Re, Sol, Si, Mi) e aplicà's sus totas la aparicion de la nòtas alteradas dens la particion sancèra (au mens d'i hicar un becaire de segur), o estar accidentaus ; ua alteracion accidentas qu'ei marcada davant ua nòta e que s'aplica pas sonque sus ua mesura (dab ua sola exepcion totun : ua medisha nòta legato ligada enter duas mesuras que conserva l'alteracion dinc au cap deu son legato).
Limon (omonimia)
Limon que pòt estar:
Pardhi
Lo pardhi (o paradhi) es una lenga indoariana parlada en Índia.
Localisacion
La lenga es parlada per una populacion bhil, en Maharashtra, Madhya Pradesh e Andhra Pradesh. En Andhra Pradesh, es coneguda jos los noms de pittala bhasha o neelinshkari.
Classificacion
Lo pardhi fa partida del grop bhil de las lengas indoarianas centralas, una branca de las lengas indoarianas, que fan partida de la familha indoeuropèa. Segon Masica (1991), es un dialècte bhili.
Vilaseca-Landa
Vilaseca(-Landa) (Vilo-seco en grafia mistralenca e Biloséco en grafia de Savartés ; Villesèquelande en francés) es una comuna lengadociana situada dins lo departament d'Aude e la region d', ancianament de Lengadòc-Rosselhon.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
Las atestacions ancianas son, per luòc:
El Tejado
El Tejado es un municipi de la província espanhòla de Salamanca dins la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Lengas arawanas
thumb|170px|L'espandida geografica de las lengas arawanas Las lengas arawanas son una familha de lengas amerindianas parladas en Amazonia, al Brasil e al Peró, en America del Sud.
Classificacion
Las lengas arawanas son :
Tardáguila
Tardáguila es un municipi de la província espanhòla de Salamanca dins la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Saint-Oyen
Saint-Oyen en arpitan (Saint-Oyen en francés) es una anciana comuna arpitana de Savòia, situada dins lo departament de Savòia e la region d'Auvèrnhe Ròse Aups.
Lo 1èr de genièr de 2019, formèt la comuna novèla de Grand-Aigueblanche amb Le Bois e Aigueblanche.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Tèxtes de l'Egipte antica
Desempuish las paletas deu periòde tinita (qui'ns condan hèitas en la illustrar e en bèth hornir quauques protoieroglifs figuratius) dinc aus textes còptes, grècs e latins de la debuta de l'èra crestiana, la(s) civilizacion(s) de l'Egipte antic que'ns auhereish un heish de textes de genres e de supòrts deus variats: papirus, estelas, monuments ondrats de textes e tot aquò en escritura ieroglifaca (talahada sus la pèira au sensu stricto), en ieroglifs linears, ieratica o demotica. Aquiu que presentam ua lista d'aqueths textes e los sons ligams :
Tèxtes de l'Egipte antica los mai coneguts : Los darrièrs Libres reials
Rossinholet qui canta
thumb|200px|Rossinholet qui canta qu'ei ua de las mei famosas cantas bearnesas deu poeta aspés Ciprian Desporrins.
Paraulas
Rossinholet qui cantas, Sus la branca pausat, Que't platz, e que t'encantas, Auprés de ta mieitat ! E jo plen de tristessa, Lo còr tot enclavat, En quitant ma mestressa Parti desesperat !
Jo'v prometi, la bèra, De v'aimar tedrement ; Ma paraula ei sencèra, Ajatz fe solament ; E siatz assegurada Que, luenh d'aqueth oelhons, S'èra ma destinada, Sofri mei que vos.
L'aigueta la plus clara l'arriu lo plus pompós, De mon còr qui's desglara, N'esgalen pas los plors. No'i a carta, ni libe D'un sòrt tan rigorós : Arrés non pòt escríver Ni contar mas dolors.
Tau com la torterela, Qui a pergut son parion, Mon còr tostemps fidèu Sauneja a son amor. Objècte de ma tendressa, Au nom de l'amistat, Planhetz lo qui v'adressa Son darrèr adishat !
Tejeda y Segoyuela
Tejeda y Segoyuela es un municipi de la província espanhòla de Salamanca dins la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Kreneg
Kreneg es una comuna bretona, situada dins lo departament d'Ille et Vilaine e la region de Bretanha.
Istòria
Çò Abbaye La nòstra-Madama del Tronchet i possedissiá lo Prieuré de la Chattière
L'Abbaye Notre-Dame du Tronchet y possédait le Prieuré de la Chattière
Simonetta Sommaruga
Simonetta Sommaruga (Zug, 1960) foguèt la presidenta de Soïssa per l’an 2015. L’11 de decembre de 2019 es elegida per l’annada 2020.
Longueville (Sèina e Marna)
Longueville es una comuna francesa, situada dins lo departament de Sèina e Marna e la region d'Illa de França.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Nòtas
<references group=N/>
Agulha (Bocas de Ròse)
La vila d’Agulha (Aguïo en grafia mistralenca ; Éguilles en francés) es una comuna provençala situada dins lo departament dei Bocas de Ròse e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur.
Geografia
Agulha ocupa la cima d'un promontòri situat a un desenau de quilomètres au nòrd-èst d'Ais de Provença sus un prolongament dei solevaments geologics a l'origina de la formacion dau Mont Venturi. Aqueu prolongament marca lo limit entre la Vau de Lar situada au sud de la comuna e lo plan meridionau situat aau pè dei còlas de Trevaressa au nòrd. La vila es enviroutada per La Barbent, Sant Canat, Codoç, Lançon de Provença, Ventabren e Ais de Provença. A un territòri de 34,07 km² que son altitud varia de 140 a 315 m.
Toponimia
Lo nom occitan pus probable es Agulha o, mens probable, Aguilha. Lei fònts son contradictòrias. Lo TDF de Frederic Mistral e mai d'un document dei sègles XIX e XX pòrtan Agulha (escrich <Aguïo> en nòrma mistralenca). Per còntra, l'enquista toponimica facha per Leis Amics de Mesclum, dins leis ans 1990, pòrta Aguilha e indica la pronóncia «aguiye» (en alfabet fonetic normau: [aˈgijə]; document policopiat sens data, entitolat Nom provençal des communes des Bouches-du-Rhône, per Guiu Martin, Pèire Simiand e Glaudi Barsotti, difusat dins l'encastre de l'associacion Leis Amics de Mesclum).
Istòria
Au sègle X, de documents mencionan tornarmai l'existéncia d'un vilatge dich Castrum de Arquilla. Sa populacion sembla febla mai son posicionament pròchi d'Ais de Provença ne'n faguèt una posicion estrategica. Fins a la destruccion dau castèu a la fin dau sègle XVI, lo luòc foguèt donc l'enjòc de luchas constantas, principalament entre lei còmtes de Provença e lei senhors dei Bauç e entre lei partits diferents dei guèrras de religion.
Après aqueu periòde, Agulha passèt sota lo contraròtle de l'Ostau dei Boièr d'Agulha e conoguèt un periòde de creissença. En 1790, sa populacion èra de 1,800 abitants e lo vilatge venguèt capluòc de canton. Èra alora un centre agricòla de remarca e lo luòc de partença de certaneis itineraris de transumància.
La Revolucion Industrala dau sègle XIX entraïnèt de transformacions importantas de la societat d'Agulha en causa de l'aumentacion dei rendements e la concuréncia novèla entre industrias e artesans. La populacion demeniguèt donc a cha pauc (exòde rurau) e agantèt un minimom en 1936 ambé solament 726 abitants. Fins ais annadas 1950, la populacion demorèt ansin inferiora a 1,000 abitants avans de coneisser una aumentacion importanta dins l'orbita dau desvolopament d'Ais de Provença durant leis annadas 1950-1970 (55,000 abitants en 1954, 110,000 en 1975). D'efiech, en causa de sa posicion, lo territòri d'Agulha foguèt utilizat per installar una partida dei zònas d'activitat economica sextianas e lo fenomèn de periurbanizacion a entraïnat una multiplicacion per sièis de la populacion entre 1962 e 1997.
Personalitat ligada a la comuna
thumb|right|Lei Manhans de Dieulofet
Tenebrón
Tenebrón es un municipi de la província espanhòla de Salamanca dins la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Curbans
Curbans ò Curban (Curbans en francés) es una comuna provençala situada dins lo departament deis Aups d'Auta Provença e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Rampan
Rampan es una comuna normanda, situada dins lo departament de la Marga e la region de la Bassa Normandia.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Alcolisme
thumb|200px|Quantitat d'[[alcòl consomada en litres per estatjant dins una annada.]]
L'alcolisme es una malautiá cronica caracterizada per l'addiccion fisica e psiquica a l'alcòl etilic. L'alcolisme es tanben un problèma social pr'amor que damatja la santat psiquica e fisica e provoca de problèmas grèus dins totes los domenis de l'activitat umana. L'alcòl es una de las drògas mai ancianas e mai correntament utilizadas per l'umanitat. L'abús d'alcòl e d'autras drògas pòt indicar una depression grèva. Dins la natura mantun fruches ensucrats experimentan una fermentacion que fa d'alcòl de manièra espontanèa. Aqueste es lo cas dels fruches d'arboç que pòdon embriagar se se manjan. La majoritat de las civilizacions an elaborat de bevendas alcolicas, principalament amb fruches o grans, que son vengudas de referéncias culturalas. L'alcòl, a diferéncia d'autras drògas, es legal e de disponibilitat e de consomacion aisidas, ligat a la socialitat. Per tot aquò, l'alcolic, reabilitat o non, a de facilitats per persistir o tornar a l'addiccion alcolica.
Merviller
Merviller es una comuna francesa, situada dins lo departament de Meurthe e Mosèla e la region de Lorena.
Geografia
La municipalitat de Merviller compren egalament dos caserius : Criviller e las Carrièras.
Renat Merle
Renat Merle (en francés René Merle; La Sanha de Mar, 1936) es un istorian e escrivan occitan de Provença.
Biografia
Renat Merle nasquèt en 1936 a la Sanha de Mar. Foguèt en mai 1968 que prenguèt consciéncia de la cultura occitana e que comencèt sa militància. Estudièt a l'Escòla normala e ensenhèt puèi dins un licèu tecnic abans de presentar l'agregacion d'istòria qu'obtenguèt. e l'an seguent comencèt a far de cors d'occitan en escòla. En 1977 dau temps qu'èra a collaborar amb lo CNRS a Montpelhièr presentèt sa tèsi que portava sur l'escritura del provençal entre 1775 e 1840. Après aver ensenhat la lenga, se deguèt virar, en causa de la politica repressiva de la segonda mitat deis annadas 1970, vèrs d'estudis literaris e istorics, mai que mai subre la literatura provençala dei sègles XVIII e XIX. Sei recercas actualas se centran subretot sus lo periòde de 1851. Recebèt lo Prèmi d'onor de la Gàrdia per son roman Le couteau sur la langue.
Libertat de la premsa
La libertat de la premsa es l'un dels principis fondamentals dels sistèmas democratics que reposa sus la libertat d'opinion e la libertat d'expression.
Atal, l'article 11 de la Declaracion dels Dreches de l'Òme e del Ciutadan dispausa :. L'article 19 de la Declaracion Universala dels Dreches Umans dispausa tanben la proteccion de la libertat de la premsa.
La natura dels atacs a la libertat de la premsa
Los atacs a la libertat de la premsa se manifestan :
San
<div class="toccolours" style="width: 270px; font-size: 95%; margin-left:1em; margin-bottom:1em; float:right">
Los sans o bushmen, sho, basarwa, kung, o khwe son un pòble indigèna del sud d'Africa, que lor territòri s'estend en Sud-Africa, Zimbabwe, Lesotho, Moçambic, Swaziland, Botswana, Namibia, e Angòla. Èran tradicionalament de caçaires-culheires, qu'apertenon al grop khoisan e son ligats als pastres khoikhoi.
Aqueste pòble nomada de caçaires-culheires ocupava antan tota l'Africa Australa. Las arribadas successivas dels bantos, agricultors sedentaris, e dels khoikhoi vivent d'elevatge e parlant una lenga de la meteissa familha, deimèron aquesta populacion e la butèron cap a de tèrras de mai en mai ingratas. L'arribada dels neerlandeses (boers) e uganauds al sègle XVII puèi del britanics acabèt de los reduire a la misèria en los caçant de sas tèrras ancestralas.
Limon (Labrit)
Limon ei ua anciana comuna occitana de Labrit, en lo departament francés d’Òut e Garona. . En 1801 èra junta damb Lavardac devath lo nom de Lavardac e Limon. Estot annexada per Huugaròlas en 1841.
Terradillos
Terradillos es un municipi de la província espanhòla de Salamanca dins la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Concèsa
Concèsa (Concèze en francés) es una comuna lemosina situada dins lo departament de Corresa e la region de Novela Aquitània, ancianament de Lemosin.
Sent Ipolit de Caton
Sent Ipolit de Caton (Saint-Hippolyte-de-Caton en francés) es una comuna lengadociana situada dins lo departament de Gard e la region d', ancianament de Lengadòc-Rosselhon.
Dhanki
Lo dhanki es una lenga indoariana parlada en Índia.
Localisacion
La lenga es parlada per una populacion bhil, en Maharashtra e en Gujarat.
Classificacion
Lo dhanki fa partida del grop bhil de las lengas indoarianas centralas, una branca de las lengas indoarianas, que fan partida de la familha indoeuropèa. Segon Masica (1991), es un dialècte bhili. Es de còps classat coma un dialècte del khandeshi.
João Baptista Figueiredo
João Baptista de Oliveira Figueiredo (1918-1999), militar (general de l'armada), foguèt president de Brasil entre 1979 e 1985.
Topas
Topas es un municipi de la província espanhòla de Salamanca dins la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Lengas nambiquaras
thumb|200px|La localisacion geografica de las lengas nambiquaras Las lengas nambiquaras son una familha de lengas amerindianas parladas en Amazonia, al Brasil, en America del Sud.
Classificacion
Las lengas nambiquaras son :
Nicolau Copernic
thumb|Nicolau Copernic
Nicolau Copernic (en polonés Mikołaj Kopernik, en alemand Nikolaus Kopernikus, en latin Nicolau Copernicus o Nicolaus Torinensis/Thorunensis/Torunensis), nascut lo 19 de febrièr de 1473 a Toruń, Prússia reiala (Polonha) e mòrt lo 24 de mai de 1543 Frombork, Prússia reiala (Polonha), foguèt canonge, mètge e astronòm de lenga alemanda. Es l'autor celèbre de la teoria qu'explica que lo Solelh se tròba al centre de l'Univèrs (eliocentrisme) e la Tèrra — que se pensava abans al centre — torneja a l'entorn d'aquel. Las consequéncias d'aquela teoria — dins lo cambiament prigond dels punts de vista scientific, filosofic e social qu'impausa — son batejadas revolucion coperniciana.
Le Bosc-Renoult
Le Bosc-Renoult es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Orne e la region de la Bassa Normandia.
Nicolau Copernic
Sos estudis
Nascut dins une familha de marchands e de foncionaris anseatics, de Barbara Watzenrode e Niklas Koppernigk, es adoptat per son oncle maternal, l'evesque de Warmie (en alemand: Ermland), Lukas Watzelrode (o Lucas Watzenrode) aprèp lo decès de son paire (vèrs 1483).
Le Bosc-Renoult
Istòria
La glèisa del Bòsc-Renoult a #èsser édifiée en 1698, jol regna de Louis XIV. L'an de fin de bastiment es encara visible sus la façada sud en donant sul cementèri.
Nicolau Copernic
Sos estudis
Aquel s'ocupa de son nebot e s'assegura que frequenta las melhoras escòlas e universitats; en 1491, es estudiant a l'Academia de Cracòvia ont estudièt las arts pasmens sens obtenir de diplòma.
Le Bosc-Renoult
Istòria
La question criminala Lambert se desenrotlla a Bòsc-Renoult en 1877, en s'acabant per la condemna a mòrt de la homicida als Segudas de Alençon.
Nicolau Copernic
Sos estudis
Abans de daissar Toruń, son oncle lo faguèt canonge de Frombork; li foguèron atribuidas subretot las responsabilitats financièras mas pas cap de responsabilitat religiosa. Aprèp foguèt en Itàlia ont estudièt lo drech canonic e la medecina a l'Universitat de Bolonha ont foguèt inscrich a la nacion universitària alemanda, puèi l'astronomia dins los corses de Domenico Maria Novara (Novara foguèt un dels primièrs scientifics a metre en causa lo sistèma geocentric de Ptolemèu). Mas foguèt a Ferrara, le 31 de mai de 1503, qu'obtenguèt lo títol de doctor en drech canonic.
Le Bosc-Renoult
Istòria
La glèisa du Bosc-Renoult a été édifiée en 1698, sous le règne de Louis XIV. L'année de fin de construction est encore visible sur la façade sud donnant sur le cimetière.
L'affaire criminelle Lambert se déroule à Bosc-Renoult en 1877, s'achevant par la condamnation à mort du meurtrier aux Assises d'Alençon.
Nicolau Copernic
Sos estudis
L'interès de Copernic per la geografia e l'astronomia foguèt encoratjat per son professor. Los dos òmes observèron ensemble fòrça ocultacions, eclipsis de luna, e mai l'ocultacion de l'estela Aldebaran lo 9 de març de 1497 a Bolonha.
Venguèt professor de matematicas e conferencièr sus l'astronomia a Roma en 1500 abans de tornar l'an seguent a Frombork. Fin finala tornèt en Itàlia per finir sos estudis a la facultat de drech e de medecina de l'Universitat de Pàdoa (l'universitat ont Galilèu ensenhèt mai tard).
Sas activitats
A son retorn en Polonha, Copernic visquèt dins un palais de son oncle a Heilsberg (Lidzbark Warmiński). S'ocupa subretot los afars del diocèsi e pren part au conflicte contra los cavalièrs teutonics.
Copernic possedís una fòrt bona coneissença del latin, coma totes los sabents de son temps publica doncas son primièr libre, una traduccion latina de letras grègas sus la morala, que l'autor original es un bizantin del sègle VII, Teofilacte Simocatta. Passèt sèt ans per escriure De Hypothesibus Motuum Coelestium a se Contitutis Commentariolus (conegut jos lo títol de Commentariolus), un cort tractat d'astronomia qu'acabèt vèrs 1514. thumb|220px|right|Palais avescal de Heilsberg ([[Lidzbark Warmiński) ont visquèt Copernic]] Aquel tractat foguèt pasmens publicat abans lo sègle XIX. Es dins aquela òbra, qu'enóncia pel primièr còp los principis de l'astronomia eliocentrica, aquò fòrça caravirèt la comunautat scientifica de son temps e es per aquò que foguèt condemnat, a títol postum, per la Gleisa, que defendiá lo geocentrisme.
Dins aquel meteis periòde, Copernic participèt al Cinquen concili de Latran sus la reforma del calendièr; escriguèt pus tard, vèrs 1517, un tractat sus la moneda e aprèp son òbra principala De Revolutionibus Orbium Coelestium, De las revolucions de las esfèras celèstas, acabat vèrs 1530. Aquela òbra magistrala foguèt publicada, per un imprimeire luterian de Nurembèrg, lo 24 de mai de 1543, pauc abans la mòrt de Copernic. Benlèu seriá jamai estada publicada sens l'intervencion afogada d'un jove professor de matematicas, Georg Joachim Rheticus.
La revolucion « coperniciana »
Lo modèl de la luna d’Ibn al Shatir foguèt adoptat practicament a l’identic per Copernic. Ibn al Shatir arribèt a la perfeccion d’un univèrs geocentric: realizèt lo programa prepausat per Ptolemèu ben melhor qu'aquel meteis o faguèt, en cambiant la geometria meteissa de l’univèrs. Copernic manlèva fòrça elements matematics a Ibn al Shatir, mas en cambiant l’origina (lo Solelh al luòc de la Tèrra). Se sap pas encara dins lo detalh coma aquel passatge se produguèt, perque los tèxtes arabis de l’escòla de Maragha foguèron pas tradusits en latin, mas que plan segur se faguèt (benlèu gràcias als traductors grècs a Bizanci), donat la proximitat frapanta entre los modèls. E mai, las figuras son las meteissas dins la Revolucion de las orbas de Copernic e dins los manuscrits d'Ibn al Shatir, amb las meteissas letras latinizadas als meteisses luòcs. Çò qu'es interessant, es qu’entre l’astronomia aràbia (escòla de Maragha) e l’astronomia de Copernic, i a continuament matematic, pasmens qu'aja discontinuament al nivèl cosmologic perque met lo Solelh, e pas mai la Tèrra, al centre de l’univèrs. Consèrva lo sistèma de las esfèras (aquel còp centradas cap al Solelh) e lo principi del movement circular unifòrme; lo pus grand istorian de l’astronomia anciana, Otto Neugebauer nomena Copernic "lo darrièr membre de l’escòla de Maragha".
Lo sistèma e las teorias de Copernic
thumb|right|220px|Nicolau Copernic. thumb|right|Representacion dau modèl eliocentric de Copernic.
La tesi majoritària a l'epòca es lo geocentrisme : la Tèrra es immobila al centre de l'univèrs, totes los astres tornejan a son entorn. Aquela teoria es en partida motivada per de consideracions filosoficas e teologicas, aquò provoquèt un fòrt regèt del trabalh de Copernic.
Bischwiller
Bischweiler en alemannisch (Bischwiller en francés) es una comuna francesa del departament del Bas Ren e de la region d'Alsàcia.
Nicolau Copernic
Lo sistèma e las teorias de Copernic
Lo sistèma de Copernic repausa sus l'observacion que la Tèrra torneja sus ela meteissa e fa un torn sus son axe en un jorn: aquò explica dins un primièr temps lo movement diürne de l'esfèra celèsta en un jorn. Pus precisament, la Tèrre fa un torn sus ela meteissa en un jorn sideral (23 h 56 min 4,09 s), alara que lo Solelh torna a la meteissa posicion en un jorn solar (24 h). Copernic prenguèt en compte aquela distincion introducha per son sistèma.
Afirmèt tanben que la Tèrra fa lo torn del Solelh (revolucion), e pas lo contrari, en un an.
Afirmèt encara que las autras planetas, coma la Tèrra, tornejan totas a l'entorn del Solelh. Copernic conjectura tanben que l'axe de la Tèrra oscilla coma aquel d'una baudufa, aquò explicant la precession.