cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
San Antonio (Tèxas)
San Antonio es la segonda vila mai granda de Tèxas e la setena vila mai poblada dels Estats Units. Al recensament de 2006, teniá tot just 1,3 milions de personas e son aira metropolitana n'acomolava quasi dos milions, la 29a mai granda del país. San Antonio, qu'es lo sèti del comtat de Bexar, cobrís 1.067 quilòmetres carrats entre lo limit nòrd de la region sud de Tèxas e lo limit sud de la region centrala de Tèxas. Son influéncia se fa sentir dins tot lo sud e sud-oèst dels Estats Units.
Handbal
Arbitratge
esquèrra|vinheta|200x200px|Nordine Lazaar e Laurent Reveret, arbitres internationals franceses. A l'handbal, las partidas son dirigidas per un binòme de dos jutges-arbitres, o per un arbitre pels joves. Son assistits per dos oficials a la taula de marca (un secretari e un cronometraire). Dins de competicions nacionalas e dins tota competicion internacionala, per un jutge-arbitre delegat de l'instança organisatritz. Los jutges-arbitres son plaçats de biais e veire lo jòc de biais global mas sens n'èsser tròp alunhats per mancar pas  una de las accions del jòc. Cada jutge-arbitre es a son torn de camp e de but e cambian regularament lor plaça pendent la partida que l'arbitratge siá donat de biais mai equitable e omogenèu possible.
Ville-devant-Chaumont
Ville-devant-Chaumont es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mòsa e la region de Lorena.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Bouhans-et-Feurg
Bouhans-et-Feurg es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Nauta Sòna e la region de la Franca Comtat.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Preishàs
Preishàs (Prayssas en francés) es una comuna agenesa situada dins lo departament d'Òut e Garona e la region de Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
Segon Dauzat e Rostaing, Preishàs ven benlèu del nom latin d'òme Priscius, damb lo sufixe -anum.
Åland
Åland o Aaland (en suedés Åland /ˈoː.land/; en finés Ahvenanmaa) es una província autonòma de Finlàndia. Es constituat per un archipèla entre Suècia e Finlàndia, dins lo golfe de Bòtnia.
Ville-devant-Belrain
Ville-devant-Belrain es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mòsa e la region de Lorena. De 1972 a 1987, la comuna foguèt associada damb Belrain, Gimécourt e Rupt-devant-Saint-Mihiel dens la comuna de Villotte-sur-Aire.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Demografia
De 1972 a 1987, la comuna foguèt associada damb Belrain, Gimécourt e Rupt-devant-Saint-Mihiel dens la comuna de Villotte-sur-Aire.
Solaize
Solaize es una comuna francesa situada dins la metropòli de Lion e la region d'.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Montreux-Jeune
Montreux-Jeune en francés ( Jungmìnschtràl en alemanic) qu'ei ua comuna francesa deu departament deu Haut Ren e de la region del Grand Èst.
Oulu
Oulu (en suedés, Uleåborg) es una vila finlandesa. Sa populacion èra estimada a 130,459 abitants, en 2007. Sa superficia totala es 449 km².
thumb|230px|left
.rightathome
(nom de marca de Johnson) es un nom de domeni generic. Es en servici dempuèi lo 21 de julhet de 2016.
Brières-les-Scellés
Brières-les-Scellés es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Essonne e la region d'Illa de França.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
La Salle
La Salle es una comuna francesa, situada dins lo departament dels Vòges e la region del Grand Èst.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Pendent un millenari, de la al, s'es extrach la rhyolite en las carrièras de las Fossottes e fabricat meules per moldre lo gra. La preséncia romaine a testificat, #orientar l'evolucion de la forma de las meules mas las Romains an de contunh contribuit a l'abandon de la rhyolite vosgienne al benefici del basalt.
Lo masatge caseriu del Hoste del Bòsc, en fasent part del vilatge de La Bourgonce, ven a la fin de la lo pòble de la Sala. Es al cors d'aquel periòde #qu'un cònsol syndic a elegit en cadun dels dos pòbles #que forman la parròquia Santa-Denis. Las cargas afférentes a aquela en se repartint en 3/5 per la Bourgonce e 2/5 per la Sala. Lo pòble a pas jamai agut de glèisa, depen a l'esperitala de la Bourgonce.
Existissiá sul territòri communal al una granja nomenada La Caquellerie. Aquel nom de domeni privat testifica la preséncia de coq de bruyère en los bòsques vesins e los clares environnantes, lo caqué o caquel en designant lo cant emblématique del coq sauvatge.
Campigneulles-les-Grandes
Campigneulles-les-Grandes es una comuna francesa, situada dins lo departament del Pas de Calais e la region del Nòrd-Pas de Calais.
La Salle
Istòria
Pendant un millénaire, du au, on a extrait la rhyolite dans les carrières des Fossottes et fabriqué des meules pour moudre le grain. La présence romaine est attestée, elle orienta l'évolution de la forme des meules mais les Romains ont ensuite contribué à l'abandon de la rhyolite vosgienne au bénéfice du basalte.
Campigneulles-les-Grandes
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
La Salle
Istòria
Le hameau de l’Hôte du Bois, faisant partie du village de La Bourgonce, devient à la fin du le village de La Salle. C’est au cours de cette période qu’un maire syndic est élu dans chacun des deux villages qui forment la paroisse Saint-Denis. Les charges afférentes à celle-ci se répartissant en 3/5 pour La Bourgonce et 2/5 pour La Salle. Le village n'a jamais eu d'église, il dépend au spirituel de La Bourgonce.
Il existait sur le territoire communal au une ferme nommée La Caquellerie. Ce nom de domaine privée atteste la présence de coq de bruyère dans les bois voisins et les clairières environnantes, le caqué ou caquel désignant le chant emblématique du coq sauvage.
.doctor
("doctor", en anglés) es un nom de domeni generic. Es en servici dempuèi lo 21 de julhet de 2016.
Vézannes
Vézannes es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Iona e la region de Borgonha Franca Comtat.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Nòtas
<references group=N/>
Cuverville-sur-Yères
Cuverville-sur-Yères es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Sèina Maritima e la region de la Nauta Normandia.
Istòria
Fief Dels senhors de Pardieu de Avresmenil, castèl fortificat en ruïna a Grata Panche e pòrta ogivale de la.
Fief des seigneurs de Pardieu d'Avresmenil, château fortifié en ruine à Gratte Panche et porte ogivale du.
Neuchâtel-Urtière
Neuchâtel-Urtière es una comuna francesa, situada dins lo departament de Dobs e la region de la Franca Comtat.
Geografia
Municipalitats limitrophes : Vermondans, Rémondans-Vaivre, Dambelin.
Neuchâtel-Urtière A situat en un atzucac : en veitura, se pòt pas i accedir que per una rota adjacent a la expedís D73. En faiçons doças, se pòt i accedir per la rota VC3 en arribant a Vermondans, reservada a las bicicletas, piétons e riverains.
Lo vilatge a traversat per un pichon ruisseau #que pren la Ranceuse, ruisseau afluent del Doubs.
Communes limitrophes : Vermondans, Rémondans-Vaivre, Dambelin.
Neuchâtel-Urtière est situé dans une impasse : en voiture, on ne peut y accéder que par une route adjacente à la route D73. En modes doux, on peut y accéder par la route VC3 arrivant à Vermondans, réservée aux vélos, piétons et riverains.
Le village est traversé par un petit ruisseau qui rejoint la Ranceuse, ruisseau affluent du Doubs.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Sembla qu'aquel siatz Amédée de Montfaucon #que bastit lo castèl cap a 1139 amb lo concors de lo sieu fraire Hugues dicha Hugues de Azuel, (Amédée preses lo nom de Neuchâtel e #èsser lo soc dels grands sires de Neuchâtel-Bourgogne ) amb la fin de protegir los pòbles de la fermetey #que #formar las primièras possessions de la distincion de Neuchâtel-Bourgogne. Benlèu #que lududes a donat aquel nom en guise d'aumenatge cap a la siá maire #que davalava de l'ostal de Neufchâtel indigne-Joux o per significar lo sieu bastiment recent.
Il semble que ce soit Amédée de Montfaucon qui bâti le château vers 1139 avec le concours de son frère Hugues dit Hugues d'Azuel, (Amédée pris le nom de Neuchâtel et fut la souche des grands sires de Neuchâtel-Bourgogne ) afin de protéger les villages de la fermetey qui formèrent les premières possessions de la seigneurie de Neuchâtel-Bourgogne. Peut-être qu'il lui a donné ce nom en guise d'hommage envers sa mère qui descendait de la maison de Neufchâtel outre-Joux ou pour signifier sa construction récente.
La Molèra
La Molèra (en francés: Lamolère) qu'ei ua anciana comuna d'Occitània, en Gasconha, situada dens lo departament de las Lanas e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Toponimia
La Molèra (atestacion La Moulère en 1714) que vien deu gascon molèra, « lòc ont i a un molin ». Que n'i avèva un, benlèu, sus Estrigon, lo riu qui i passa.
Istòria
La Molèra qu'annexè Martiens (en francés), énter 1790 e 1794, que donè Martiens a Sent Perdon en 1822, puish que estó annexada per Campet entà formar la comuna navèra de Campet e La Molèra en 1823.
Martiens qu'èra benlèu de la comuna de Campet e non pas de La Molèra, en 1822.
Demografia
1793 : 270; 1800 : 282 abitants; 1806 : lacuna.
La Bâtie-Divisin
La Bâtie-Divisin (La Bâtia-Devisin en francoprovençal) es una anciana comuna francesa, situada dins lo departament d'Isèra e la region de Ròse-Aups. La comuna es venguda dempuèi lo 1èr de genièr de 2016, un comuna delegada de la comuna nòva de Les Abrets-en-Dauphiné.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
.off
(nom de marca de Johnson) es un nom de domeni generic. Es en servici dempuèi lo 21 de julhet de 2016.
Morgny
Morgny en normand (Morgny en francés) es una comuna normanda, situada dins lo departament d'Eure e la region de la Nauta Normandia.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Pentatlon modèrne
Lo pentatlon modèrne es una espròva esportiva constituida de cinc disciplinas d’ont lo nom de pentatlon. Aquelas espròvas son l’escrima, la natacion, l’equitacion, lo tir al pistolet e la corsa a pè. Cal lo diferenciar de pentatlon antic: pas cap de las espròvas del pentatlon modèrne fa pas partit dels primièrs Jòcs olimpics.
L’esprova foguèt disputida pel primièr còp als Jòcs olimpics de 1912 e ganhada per un Suèc Gösta Lilliehöök. Lo futur general american de la Segonda Guèrra mondiala, George Patton acabèt cinquen.
Lo pentatlon faguèt partit sempre del programa olimpic dempuèi 1912. Una esprova per equipa foguèt aponduda als Jòcs olimpics en 1952 e retirada en 1992. Una esprova femenina foguèt aponduda en 2000. Pendent los ans non olimpics, se debana un campionat del mond, dempuèi 1949. Malgrat l’apartenéncia fòrta de l’esprova als Jòcs olimpics modèrnes e de son estatut d’eveniment creat especificament pels Jòcs olimpics, son manca de popularitat fòra d'Euròpa de l’Èst provoquèt de demandas de supression dels Jòcs olimpics.
Aquel espòrt se regís per l’Union internacionala de pentatlon modèrne (UIPM).
Pug d'Agenés
Pug d'Agenés (Puch-d'Agenais en francés) qu'es ua comuna gascona d'Agenés, situada dens lo departament d'Òut e Garona e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
las fòrmas ancianas son : Podio (de ~), en latin, en 1282, Podio Gontaldi (parrochiales ecclesia de ~), en latin, en 1309, Puch de Gontault, en 1590. Lo determinant (vengut deu nom germanic de persona Guntald) es oblidat. Demòra la fòrma supausada locala deu latin podium, qu'a en occitano-romanic lo sens oronimic de « hautor, tuc, tuca, turon, mèi o mens arredondit »,. Dens aquera partida nòrd de Gasconha, la finala es en -g e non pas en -i e la diftongason condicionada per iòd donèt puèg o pueg, pui lo diftongue se simplifiquèt en -u-, com en Vasadés, en Bordalés e tanben en catalan (puig, prononciat [putʃ], com s'estosse pug, o pui ).
Boulogne-la-Grasse
Boulogne-la-Grasse es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Oise e la region dels Nauts de França.
Geografia
Vilatge situat près de l'anciana rota nacionala 17 (actuala RD 1017) e de la autoroute.
Village situé à proximité de l'ancienne route nationale 17 (actuelle RD 1017) et de l'autoroute.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Luòc situat sus la via romaine en connectant Caesaromagus (Beauvais) a Bavai.
De nombroses vestigis gallo-romains an #èsser trobats, dels thermes en l'actual masatge caseriu de Bains.
Luòc d'una batalha dintre Jean de Luxemborg e La Hire l'an 1437. La municipalitat a recebut la Crotz de guèrra 1914-1918.
Lieu situé sur la voie romaine reliant Caesaromagus (Beauvais) à Bavai.
Site d'une bataille entre Jean de Luxembourg et La Hire en 1437. La commune a reçu la Croix de guerre 1914-1918.
Montreux-Vieux
Montreux-Vieux en francés, (Àltmìnschtràl en alemanic)  qu'ei ua comuna francesa deu departament deu Haut Ren e de la region del Grand Èst.
Boursonne
Boursonne es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Oise e la region dels Nauts de França.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Homblières
es una comuna francesa del departament d'Aisne e de la region dels Nauts de França.
Istòria
Es al presbytère de Homblières #que i aguèt recebut lo 7 de novembre 1918 per officiers francés la delegacion alemanda venguda per negociar la armistice après aver-i traversat las linhas alemandas E èsser intrada al contacte de las linhas francesas a La Capelle. Aquel ponch de passatge i aviá #èsser comunicat a las autoritats alemandas après la siá demanda de dobrir de negociacions. La delegacion serà de contunh convoyée a Tergnier en veitura ont los esperava un tren especial #que los #portar fins al luòc conegut ara jol nom de clar de Rethondes en la bòsc de Compenha ont se #desenrotllar la negociacion e la signatura de la armistice lo 11 de novembre.
C'est au presbytère d'Homblières que fut reçue le 7 novembre 1918 par des officiers français la délégation allemande venue pour négocier l'armistice après avoir traversé les lignes allemandes et être entrée au contact des lignes françaises à La Capelle. Ce point de passage avait été communiqué aux autorités allemandes après leur demande d'ouvrir des négociations. La délégation sera ensuite convoyée à Tergnier en voiture où les attendait un train spécial qui les amena jusqu'au lieu connu maintenant sous le nom de clairière de Rethondes dans la forêt de Compiègne où se déroula la négociation et la signature de l'armistice le 11 novembre.
Petra (Arabia)
vinheta|Mapa de la region. Petra (de  πέτρα  petra, « ròca » en grèc ancian ; البتراء Al-Batrāʾ en arab), de son nom semitic Reqem o Raqmu (« la Mirgalhada ») <sup class="reference cite_virgule">,, es una ciutat nabatèa preislamica situada al sud de l'actuala Jordania e lo pòl toristic màger del país.
Creada dins l'Antiquitat vèrs la fin del sègle III AbC pels Edomitas, es mai tard ocupada pels Nabatèus que la fan espelir mercé a sa posicion sus la rota de las caravanas transportant l'encens, las espècias e d'autres produchs precioses entre Egipte, Siria, l'Arabia del Sud e la Mediterranèa. Vèrs lo sègle VIII, la modificacion de las rotas comercialas e los tèrratrems provòcan l'abandon progressiu de la vila pels abitants. Petra abriguèt a son apogèa fins a vint e cinc mila abitants. Casent dins l'oblit a l'epòca modèrna, lo site se torna descobrir pel mond occitental l'explorator soís Jean Louis Burckhardt en 1812.
Forças bastits, que las façadas monumentalas directament talhadas dins lo ròc, ne fan un ensems monumental e unic que, dempuèi lo 6 de decembre de 1985, es inscrit sus la lista del patrimòni mondial de l'UNESCO. La zona a l'entorn del site es tanben, dempuèi 1993, un parge nacional arqueologic.
Geografia
vinheta|La [[Khazneh, un dels monuments mai celèbre de Petra..]] Petra se situa a mièg camin entre lo gof d'Aqaba e la mar Mòrta a un altitud de 800 à 1 396 mètres al dessús del nivèl de la mar, dins un fons de val de la region montanhòla d'Edòm, a l'èst del val de l'Arabah. Ara lo site de Petra se trapa a près de 200 km al sud de la capitala jordaniana Amman, a gaireben 3 oras de carrièra.
La situacion de Petra, amagada entre de ròcs de parets escalabroses e provesit en aiga de biais segur ne fa un luòc propici per una ciutat prospèra. Lo luòc es accessible per un caminolet montanhós pel nòrd-oèst o a l'èst per un canhon de gaireben 1,5 quilomètre de long e fins a 200 mètres de prigondor, lo Sîq, l'accès màger, que, a son luòc mai estrech, mesura pas que dos mètres de larg.
La preséncia d'aiga e la seguretat balhada pel site faguèron de Petra un arrèst natural a la crosada de mai d'una rotas de caravas que ligan l'Egipte a Siria e l'Arabia del Sud a la Mediterranèa, cargadas subretot de produchs de luxe (espècias e seda venent d'Índia, evòri venent d'Africa, pèrlas de la Mar Roja e encens del sud d'Arabia). La resina de l'« arbre d'encens » (Boswellia) èra convejada dins tot lo mond antic coma una ofrenda religiosa fòrça preciosa, mas tanben coma medicament.
L'activitat comerciala menda per las caravanas e las taxas percebudas produson de grands ganhs pels Nabatèus. Alara, la vila abriga del sègle V AbC al III un mercat important.
Plan detalhat de la vila
centrat|vinheta|Plan detalhat de la vila de Petra, Jordania. Linhas: Camins d'accès Doble carrat: Naut luòc Carrat amb redond central: Fortalesa dels Croisats Carrat barrat: Escavacions
Geologia
Coma Petra es una vila troglodita situada al mièg de bauces rocaguts, la pèira es visibla de pertot sul site. Se compausa de gres, ròca detritica eissida de l’agregacion e la cementacion (o diagenèsi) de grans d'arena. S'agís d'una ròca coerenta. Es organiza en estratas que dona a vegada de declinasons de colors mirgalhadas (anant del jaune al violet en passant pel ròse) renfortis per l'intensitat de la lutz, subretot de vespre.
Petra es situada dins una region de fòrta sismicitat. Se plaça als tèrmes de doas placas que limpan: la placa d'Arabia e la placa d'Africa. Lo 19 de mai de 363, en 419, 551 e 747, de tèrratrems damatjèron la vila e los monuments <sup class="reference cite_virgule">,.
La jaça freatica d'aiga salada situada jos Petra puja e damatge los monuments a la basa.
A l'entorn de Petra, i a de ròcas contenent de silici, que los Nabatèus an podut traire de las peirièras per far de beton impermeable.
Aquelas caracteristicas geologicas particularas permetèron als abitants de Petra de s'amagar e de s'aprar de las atacas.
La provision en aiga
L'aiga es necessari al desvelopament de las activitats umanas. Las fonts essent pauc abondantas dins la region mièg desrtica, es l'aiga de pluèja, gaireben 150 mm per an (uèi de 50 a 250 mm ), qu'assegurava l'essencial dels besonhs. Las fonts solas podavan pas provesir d'aiga sonque per unas familhas. Los Nabatèus bastiguèron un sistèma de presa d'aigas e de redistribucion amb de règlas de despartiment als abitants.
Petra, situada dins una conca, podava prene las aiga pluvencas d'un bacin de 92 km2 mercé a la relativa impermeabilitat de las ròcas. Aquela permeabilitat floaca del sol fasiá pasmens problèmas, coma lo desencadenament d'aigadas sasonièras (ivèrn e prima) fòrça poderosas e donc destructriças dels oèds (coma aquel de Mossa). En efièch, fins a que siá desviat al sègle XX, lo riu de l'oèd Mossa (« rui de Moïses ») que raja dempuèis la fon d'Aïn Mossa (« font de Moïses ») dins lo Sîq fins al vilatge de Gaia èra a l'origina de las aigadas murtrièras coma en 1963 que 24 toristes franceses moriguèron nogats, preses dins una èrsa monstruosa. Tanben existís un « pichon Sîq » que jonh lo Sîq màger près de las tombas reialas.
Al sègle I, Estrabon dirà que los abitants de Petra « an de fonts en abondéncia, que siá per d'utlizacions domesticas o per asagar lors jardins ». esquèrra|vinheta|Los dos aquaductes escavats dins las parets del Sîq per far caminar l'aiga. D'installacions de culhida e de distribucion d'aiga destinadas a servar e menar l'aiga passent lo relèu bauçós son encara visibles uèi, coma per exemple las cinc paissièras idraulicas e de sèrvas descbèrtas. Tanben existissiá un grand malhum de cistèrnas sosteranha. Al nòrd-èst e sud-èst de Petra, las aigas del Sîq rajavan dins dos aquaductes, una galariá obèrta (reculhant las aigas regolant de las parets) talhada dins lo ròc e cobèrta de gip impermeable, una autra cobèrta en penjal doç realizat amb de tudèls en tèrra cuècha o en ceramica <sup class="reference cite_virgule">,. Las aigas pluvencas progissent lo primièr aquaducte, l'Aïn Mossa lo segond, las 200 cisternas (que mai d'una sul mont Umm al-Beira, o « Maire de las cisternas »), fòrça sèrvas e un nymphaeum, o font publica. Un malhum de mai gros debit permetava tanben de prene l'aiga de font mai alinhada e d'alimentar de quartièrs nauts. Aqueles malhums menavan gaireben 40 millions de litres d'aiga per jorn a Petra.
Lo sistèma de distribucion d'aiga foguèt comparat amb aquel de Roma a la meteissa epòca, qu'èra tanben fòrça avançat, pasmens se la talha d'ambedos ciutats èra plan diferent, Roma essent fòrça mai poblada. Mas èra plan sufisent per cobrir los besonhs de la ciutat.
Lo resultat d'aquela mestresa de l'aiga èra, a l'epòca, la creacion d'un vertadièr oasi artificial. Sols de restes d'aquelas installacions son encara visibles.
L'agricultura e l'elevatge
Quand la vila èra en plan vam, l'aiga servissiá subretot a la consomacion dels abitants e del bestial e tanben, dins una fasa mai tardièra, a l'asagatge ortalenc.
De cerealas, coma l'òrdi o lo blat, d'arbres fruchièrs e de vinhas èran de segur cultivadas a Petra. De truèlhs cavats dins de ròcs foguèron trobats, datant benlèu del periòde de dominacion romana qu'aviá donat al vin una granda importança.
Ara, d'amenatjaments agricòls son visibles a l'entorn del site coma de culturas sus de laissas dins lo sector de Zurrabeh, creats per lutar contre l'erosion dels sols e obtenir de rendements mai nauts. Dempuèi l'abandon del site, lo manca d'entreten dels amenatjaments idraulics menèt a la destruccion de fòrça paissièras; sols unes restes son encara visibles, coma un obratge dedicat a la distribucion de l'aiga dins lo luòc dich dels « òrts romans ».
Ara, de tropèls de cabras negras son tanben visiblas a l'ntorn del site de Petra. Lor domesticacion es provada dempuèi lo Neolitic.
Istòria
L'istòria de Petra es longa, son val essent fòrça apreciat per sa facilitat de defensa. Pasmens, los primièrs abitants èran nomads, existisson de traças materialas de las abitacions sonque a partir de l'epòca nabatèa, qu'aquela civilizacion bastiguèt fòrça construit e i demorèt lo mai de temps. abandonat, alara existís pauc de fonts evocant aquel epòca, çò que fa malaisit la reconstitucion de l'istòria de la vila sus un periòde long. Après la redecobèrta de la vila per Jean Louis Burckhardt en 1812, foguèron trobats d'ecrichs de l'Antiquitat de fòrça fonts evocant l'istòria de Petra. centrat|vinheta|Vista panoramica del Naut-luòc du Sacrifici sus la vilaasse de Pétra.
Neolitic
De decobertas sul site de Beidha, a unes quilomètres de Petra, mostrèron l'existéncia d'installacions sedentàrias datant d'un periòde estimat entre 10000 e 8000 AbC. L'establiment mai ancian trobat dins la quita Petra data de l'edat du fèrre.
Vernon (Eure)
Vernon  es una comuna normanda administrada per lo departament d'Eure de la region de la Nauta Normandia.
Petra (Arabia)
Periòde edomita
Segon Léon de Laborde, las primièras traças d'installacions sedentàrias edomitas sul site de Petra ven de la fin del sègle VIII AbC e del VII AbC. Aquel pòble domina alara tota la region. Los Edomitas causisson de s'installar suls puèges pròches de Petra, coma Umm al-Beira (« Maira de las cistèrnas », que n'èra mai d'una al suc) puslèu que sul site ocupat mai tard pels Nabatèus. Pas bons bastissèires, son pasmens reputats per terralha.
.duck
("guit" en anglés, nom de marca de Johnson) es un nom de domeni generic. Es en servici dempuèi lo 21 de julhet de 2016.
Petra (Arabia)
Periòde edomita
Se serián oposats, segon la Bíblia, al passatge de Moïses pendent l'Exòde, car de descendents d'Esaü, fraires enemics dels Ebrieus. Per localizar les estapas de l'Exòde, Laborde e totes los diferents explorators donèron de noms biblics als diferents luòcs : Wadi Moussa « riu de Moïses », Khazne al-Firaun « tresaur del Faraon »…
Houry
es una comuna francesa del departament d'Aisne e de la region de Picardia.
Vernon (Eure)
Geografia
Vernon A situat en la vallée de la Seine pas luènh del confluisson del Epte. Forma amb Sant-Marcel, Sant-Just e Sant-Pierre-de Autils una aglomeracion de 36,000 abitants.
Houry
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Vernon (Eure)
Geografia
Lo territòri communal es, amb 3492 ectaras, relativament vasta e s'estend de manièra sensiblement parièra suls dos marges del fleuve.
Houry
Istòria
Houry A #èsser una de las distincions de la familha de Arras de Haudrecy.
Vernon (Eure)
Geografia
Compren :
Houry
Istòria
Houry a été une des seigneuries de la famille d'Arras d'Haudrecy.
.ieee
(acorcha de "Institute of Electrical and Electronics Engineers") es un nom de domeni generic. Es en servici dempuèi lo 21 de julhet de 2016.
Petra (Arabia)
Periòde edomita
Petra, coma Bosra, foguèt coneguda fins al sègle XX coma la vila mencionada dins la Bíblia (II Reis, XIV, 7 ; Isaïas, XVI, 1) jol nom de Sela (de  סֶּלַע  sela, « ròc » en ebrieu), la capitala dels Edomitas, abans que de recercas arqueologicas mòstran qu'èran doas vilas diferentas, Sela essent mai al nòrd.
Poix-Terron
es una comuna francesa del departament de las Ardenas e de la region de Champanha e Ardena.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Petra (Arabia)
Periòde nabatèu
L'arribada dels Nabatèus, pòble nomad arab, ven benlèu de sègle VI AbC, quand intrèron en país d'Edom e prenon lo contraròtle de Petra. Los Edomitas son a l'epòca partits s'installar dins la region d'Ebron, abandonant lo site. Lèu, los Nabatèus se sedentarizan dins la region daissada liura.
Lo periòde nabatèu es documentat melhor que loas autras epòcas de l'Antiquitat, mas la partida mai granda dels documents (escrits sus de papirs e d'autres supòrts se descompausant aisidament) son ara en polvera, las fonts datant d'aquela epòca son rares, daissant pas que las datas a vegada precisas d'eveniments gravats dins lo gres de las parets de la vila e las etapas de construccion dels monuments per permetre de reconstituir aquela epòca de son istòria.
En 312 AbC lo general macedonian Antigòn lo Bornhe fa fracas dins son ensag de prene de la vila.
Al sgle IV AbC, la vila s'espandís sus mai de detz km2. Los Nabatèus se fan conéisser per lor tecnica de terralha de granda qualitat, saber de segur venent dels Edomitas.
Vèrs la fin del sègle IV AbC e al començament del II AbC, los Nabatèus semblan totalament independents malgrat la dominacion regionala dels Ptolemèus e vèrs la fin del sègle III AbC, los Nabatèus sostenon Antíoc III que rebuta los Ptolemèus cap al Sud.
Entre 93 e 90 AbC, lo rei nabatèu Obodas I<abbr class="abbr" title="premier"> bat Alexandre Jannèu sul plan del Golan, acabant amb las vistas expansionistas dels Asmoneans sus Petra e son reialme. conquerís atal los païses de Moab e de Galaad, a l'èst del Jordan que tornarà prene malgrat sa novèla victòria sus Jannèu vèrs -82.
En 85 AbC, Obodas I bat lo seleucid Antiokho XII qu'es tuat al combat. A sa mòrt, Obodas es deïficat pels Nabatèus qu'organizan son culte e bastissent lo Deir en son onor.
Lo rei Aretas III, filh d'Obodas I espandís lo reialme dels Nabatèus fins a Damasc. La ciutat se desvolopa mercé al comerci sus la rota de l'encens. Aquel itinerari terrèstre istoric anava del Iemèn le long de la còsta occidentala d'Arabia e se divisava a Pétra en una branca nordoccidentala que mena a Gaza, e en una nordorientala cap a Damasc. L'aiga e la seguretat faguèron de Petra un arrèst per las caravanas del sud d'Arabia, cargadas subretot de produchs de luxe (espècias e seda venent d'Índia, evòri venent d'Africa, perlas de la mar Roja e encens del sud d'Arabia, entre autres produchs nautament covejats). La resina del boswellia (l'« arbre a encens ») èra convejada dins lo mond antic tot entièr coma una ofrenda religiosa particulara preciosa, mas tanben coma medicament. Lo comerci intermediari e dels drechs de doana produsent d'importants beneficic pels Nabatèus, que donavan als caravanièrs de l'aiga e lor mostravan ont s'aparar la nuèch - contra pagament. Lo rei nabatèu Malikho I<abbr class="abbr" title="premier"> puèi Obodas III fan racassar mai d'una expedicions romanas vèrs l'Arabia felix coma aquela de 25 e 24 AbC del prefièch d'Egipte Gai Aeli Gal. Los Romans ensajan en efièch de descobrir l'origina de las espècias e dels parfums que los Nabatèus comerçavan per se ne passar de lor intermediari.
La vila atenh son apogèu en l'an 50. Auriá abrigat a l'epòca fins a 20 000 abitants, mas las fonts divergisson fortament: d'autras estimacions van de 30 000 a 40 000 abitants.
Diodòr de Sicília e Estrabon son los sols autors coneguts d'aquel epòca daissèt dels tesmònis escrichs sus Petra. Aqueles tèxtes fan estat de las importantas riquesas d'aquel pòble arab venent del comerci caravanièr entre Asia e Euròpa, mas ne s'acordan pas sus lor vida videnta: sedentaris o nomads, païsans o ciutadans. Reqem (« la Mirgalhada »), lo nom semitic de Petra es tanben mencionada dins los Manuscrits de la Mar Mòrta.
Periòde roman
Una confederacion amassant detz Ciutats-Estats situadas près de Petra nomenada decapolis fa son apareisson a l'epòca romana. Foguèt conquerida per Roma en 63 AbC
En 106, sens dopte après la mòrt du darrièr rei nabatèu Rabbel II, ja qu'auriá agut pas cap de combat, lo reialme es anexiat sus òrdre de l'emperaire roman Trajan per Corneli Palma, governaire de Siria. Aquel fa de Bosra, que vendrà lèu la segonda vila nabatèa en importança, la capitala de la novèla província romana d'Arabia (provencia Arabia). L'emperaire Trajan torna nomenar Bosra (alara nomenada Bostra) Nea Traiane Bostra, o « Novèla Bostra de Trajan », e Petra recep lo títol onorific de metropòli (metropolis). Un pauc mai tard, en 114 <sup class="reference cite_virgule">, Petra ven la basa de partença per las atacas romanas contra l'empèri dels Partians en Iran, a l'èst.
L'obertura de las rotas maritimas a l'epòca romana pòrta un còp fatal a Petra e als Nabatèus desviant los fluses comercials de la vila. A partie de l'occupacion romana, unas caravanas s'arrestan encara a Petra, mas venon mai rares amb lo temps, malgrat la construccion d'una via romana de 400 km ligant Bosra, Petra e lo gof d'Aqaba.
.raid
(nom de marca de Johnson) es un nom de domeni generic. Es en servici dempuèi lo 21 de julhet de 2016.
Petra (Arabia)
Periòde roman
L'emperaire Adrien va sul site en 131, li dona son nom : Petra Adriana.
Vernon (Eure)
Geografia
Vernon a situat a 10 km de Gasny, a 11 km de Bonnières-sus-Seine, a 13 km de Pacy-sus-Eure, a 14 km de Gaillon, a 22 km dels Andelys, a 31 km de Évreux e a 34 km de Gisors.
.scjohnson
(acorcha de "S. C. Johnson & son", nom de marca) es un nom de domeni generic. Es en servici dempuèi lo 21 de julhet de 2016.
Pujòls
Pujòls (Pujols en francés) es una comuna agenesa situada dins lo departament d'Òut e Garona e la region de Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Vernon (Eure)
Geografia
Vernon est situé dans la vallée de la Seine non loin du confluent de l'Epte. Elle forme avec Saint-Marcel, Saint-Just et Saint-Pierre-d'Autils une agglomération de 36,000 habitants.
Pujòls
Toponimia
La prononciacion es [py'tsɔl]. Las fòrmas ancianas son : parrochia Sancti Fidis prope Pujolium, en latin, al sègle XIII, Sancti Fidis prope Poiolium, en latin, al sègle XIII, homines de Pujolla, en ?, en 1242-1255, apud Poiols en 1259, castrum de Poiols en 1259, domini de Poiols en 1259, Ramundus de Poioliis, en latin, en 1259, castrum de Pujoliis, en latin, en 1271, Guilhelmus de Pujolibus, en latin, en 1271, castrum de Pujols en 1274, Hugo de Pujoliis, en latin, en 1294, domino Hugoni, domino de Poious en 1295, de Lauro prope Poyolium, en latin, en 1305, Pojolia, en latin, en 1307-1317, castrum de Pojols, en 1310, capella Sancte Fidis prope Pojolium, en latin, en 1326, capella Sancti Nicolay de Pujolis, en latin, en 1326, Pujols en 1383, p. Sancte Fidis prope Pujolium, en latin, en 1520, p. Sancti Nicolay de Pujolibus, en latin, en 1520.
La fòrma de 1295 es gasconizada. Lo nom es lo resultat del latin podiolum, diminutiu de podium (qu'a donat puèg), al plural, çò que representa un ensemble de pujòls,.
Vernon (Eure)
Geografia
Le territoire communal est, avec 3492 hectares, relativement vaste et s'étend de manière sensiblement égale sur les deux rives du fleuve.
Il comprend :
Entre les deux, la zone de transition formée de collines en pente vers la Seine est surtout développée sur la rive gauche, là où s'est implanté le noyau urbain initial à partir duquel l'urbanisation récente s'est développée dans toutes les directions, tandis que, sur la rive droite où la transition est plus abrupte, formant pratiquement une falaise entaillée par deux vallons très encaissés, l'urbanisation est très limitée.
Vernon est située à 10 km de Gasny, à 11 km de Bonnières-sur-Seine, à 13 km de Pacy-sur-Eure, à 14 km de Gaillon, à 22 km des Andelys, à 31 km d'Évreux et à 34 km de Gisors.
Istòria
thumb|right|[[1894 - Claude Monet]] thumb|Monuments als mòrtes thumb|right|Met Charles-de-Gaulle thumb|right|Lo luòc Barette thumb|right|Lo pont Clemenceau thumb|right|Jardin dels Arts thumb|right|[[Castèl de Bizy]] thumb|right|[[Castèl de Bizy e los sieus écuries]]
Atemptat de 2016 a Ansbach
Lo 25 de julhet de 2016 una explosion kamikaza fa dotze nafrats a Ansbach (Alemanha).
Referéncia
..[ALLEMAGNE] : Explosion dans un restaurant en Bavière
Vernon (Eure)
Istòria
thumb|right|[[1894 - Claude Monet]] thumb|Monuments aux morts thumb|right|Place Charles-de-Gaulle thumb|right|La place Barette thumb|right|Le pont Clemenceau thumb|right|Jardin des Arts thumb|right|[[château de Bizy]] thumb|right|[[château de Bizy et ses écuries]]
Petra (Arabia)
Periòde roman
La multiplicacion de las construccions mòstra que la vila coneguèt malgrat tot un periòde prospèr pendentt la « Pax Romana ».
Pendent la nòva organizacion de l'Empèri començada per l'emperaire Dioclecian, ven la capitala de la « Palaestina taertia o Palaestina salutaris ».
Segon la tradicion araba, Petra es lo luòc ont Moïses, pendent l'Exòde del pòble israelian d'Egipte, faguèt sordre la font d'una pèira la tustant d'un pal. Lo vilatge pròche de Wadi Moussa e de luòcs remembran donca fins ara Moïses. Miriam, la sòrra de Moïses, i possedís un tombèl.
Periòde bizantin
vinheta|Detalh d'un mosaïc de la glèisa bizantina de Petra. Lo cristianisme penètra a Pétra vèrs lo sègle IV, près de 500 ans après l'establiment de Petra coma centre comercial.
En 330 lo primièr emperaire crestian, Constantin I, fa de Bizanci sa novèla capitala e la nomme Constantinòble. Petra fa ara partida de l'empèri bizantin e l'empèri i encoratge coma pel tot son territòri la difusion de la fei crestiana bastissent de glèisas. Los abitants de la vila demoran d'enprimièr fidèls a lors cresenças, mas en 350 un evèsque es nomena a Pétra, e un sègle mai tard de grandas glèisas son edificadas dins la vila. Atanas d'Alexandria menciona un evesque de Petra nomena « Asteri ». Quitament lo Deir foguèt utilizat coma glèisa pendent aquel periòde, de croses pintas sus las parets, e tres autras glèisass foguèron descobertas pedent las escavacions. La vasta « Tomba de l'urna » de l'epòca nabatèa, que correspond a la tomba de Malikho II o d'Aretas IV, ven una mena de catedrala en 446. Al nòrd de Petra, i a de tombas amb de croses gravadas, indicant que los crestians i enterravan lors mòrts.
Ville-en-Woëvre
Ville-en-Woëvre es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mòsa e la region del Grand Èst.
Petra (Arabia)
Periòde bizantin
Un violent tèrratrem tòca Petra lo 19 de mai de 363, domatjant de monuments, coma lo teatre, e los aquaductes. Ciril, evesque de Jerusalèm, dirà que « gaireben la mitat » de la vila fuguèt destriuda quand lo tèrratrem toquèt « a la tresena ora, e subretot a la novena ora de la nuèch », descrivent le tèrratrem e sa poderosa replica. La vila essent aflaquida dempuèi lo començament de la dominacion romana per la diminucion de sas activitats comercialas, se torna pas bastir e se voida lentament de sos abitants.
Ville-en-Woëvre
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Petra (Arabia)
Edat Mejana
vinheta|Tombèls sur la carrièra de las Façadas. La darrièra mencion de Petra se trapa dins un tèxte escrich ear Antenogenas, evesque de la vila, vèrs la fin del sègle V o lo començament del sègle VI.
George Emil Palade
George Emil Palade (n. en 1912) es un cercaire romanés-american. Recebèt lo Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina en 1974, amb Albert Claude e Christian de Duve, per lor estudi de l'estructura e las foncions de l'interior de las cellulas.
Petra (Arabia)
Edat Mejana
La conquista islamica de 629 - 632 passa per la region e sembla aver ignorat Petra. Conquistada pels Arabs, que l'impacte sus la vila es pas conegut, Petra, que s'es pauc a pauc voidada de sos abitants e venguèt un simple vilatge vèrs 700. Diferents tèrratrems, subretot aquel de 747, explican la desafeccion de la vila. Pasmens, l'istorian Dan Gibson sosten dins son libre Qur'anic Geography que la vila santa de l'Al Coran seriá Petra e que la relocalizacion de la pèira negra per Abd Allah ibn az-Zubayr al luòc actuel de La Mèca auriá fa càser la vila dins l'oblit.
Un pelegrin alemand nomenat Thetmar revèla èsser passat près de Petra en 1217 e lo sultan Az-Zâhir Rukn ad-Dîn Baybars al-Bunduqdari passa dins la vila en 1276 <sup class="reference cite_virgule">,. La vila cai alara sens l'oublit.
Periòde modèrne (sègle XIX )
vinheta|[[Johann Ludwig Burckhardt|Jean Louis Burckhardt.]] Petra es revelada al mond occidental en 1812 per Jean Louis Burckhardt, un viatjaire soís mascat en Arab, que se fa nomenar Cheikh Ibrahim. Seguís la rota ligant Damasc a Egipte e qui passava per la Jordania. Ausiguèt que près del vilatge de Wadi Mossa èra, al mièg d'una fortalesa naturala, de rèstes extraordinaris. Dins aquela region qu'aparteniá alara a l'Empèri otoman, se mesfian de las personas curiosas d'antiquitats consideradas coma « òbras dels Infidèls »; car a aquela epòca la situacion politica e religiosa es tibada. Burckhardt se presenta alara coma un pelegrin volent sacrificar una cabra al profèta Aaron que lo tombèl, bastitt al sègle XIII, es censat se trapar al delà de las roïnas, al suc del djebel Haroun. Accompanhat per son guida, passa dins la vila antica lo 22 d'agost de 1812 sens poder jamai s'arrestar per prene des notas o dessenhar, mas conscient de l'importança de tels rèstes e del fach que las roïnas pròchas de Wadi Mossa son aquelas de Petra. Entosiast, rebat la novèla d'entre los Occidentals installats en Orient e en Egipte e dona sas conclusons dins son libre Travels in Syria and the Holy Land que foguèt editat en 1823 cinc ans après sa mòrt.
D'autres ensags d'exploracions de Petra se realizan, malgrat la fisança del autoctòns. Es sonque en mai de 1818 (sèis ans après l'expedicion de Burckhardt), qu'una desena de personas venent de Jerusalèm, coma William John Bankes, lo drogman Giovanni Finati e los oficièrs de marina C. L. Irby e J. Mangles, capitan a demorar un pauc de temps sus plaça, mas pas mai de dos jorns, de rivalitats entre caps de tribús los obligant a partir mai d'ora que previst.
A partir de 1828 començan las primièras vertadièras missions arqueologicas. E a partir de 1830, lo site ven un luòc de visita, en mai dels pelegrinatges religioses, e font de fòrça beneficis pels caps de las tribús a l'entorn.
Visitors celèbres : Burckhardt (1812), Léon de Laborde e Louis Linant de Bellefonds (1828), David Roberts (1842-1849), Jean-Léon Gérôme (1871), Charles Doughty (1875)...
Generalitats
esquèrra|vinheta|Plan al sol de la glèisa bizantina. I : Cort II : Atri III : Baptistèri IV : Mosaïcs V : Pargamins. vinheta|Grand Temple de Petra. A l'origina, los Nabatèus essent un pòble nomad, lors construccions son de simplas tendas de pèl de cabras establida lo long del Wadi Mossa vèrs lo sègle IV AbC.
Los abitants de Petra bastisson tanben fòrça colomnas, las utilisant a l'exerior e a l'interior de lors bastits. A l'exterior, servisson a separar las corts interioras e d'autras estructuras e, a l'interior, a decorar e a separar las diferentas pèças. Pendent l'ocupacion romana, los Romans bastisson una carrièra rectilinèa, bordada de portics amb colomnas, cap al mercat de la vila; abans totas las carrièras seguissiá los contorns del val, la carrirèa màger seguent l cors del Sîq. Gaireben totes los bastits de Petra son pas construits sus un quadrillatge de vias, mas sus de laissas naturalas lo long de las parets dels vals, o cavadas pel ròc. Los quartièrs son centrats sus las fonts e benlèu comencèt per de simples camps tribals. A ez-Zantur, un quartièr al dessús de la via romana, i a de restes d'una abitacion de pèira del sègle I AbC; sul meteis luòc i a una rica vilà bastida al sègle I.
Los arquitèctes planifican lors òbras en scultant dels plans sul ròc a de nautors anant fins a 30 mètres. Podavan bastir una façada de dos biais: de naut cap al bas amb una sola equipa, o amb doas equipas trabalhant simultaneament, una partent del naut e una autra del bas. Quand bastisson de naut cap al bas, utilizavan en general una plataforma talhada pel ròc; quand una seccion èra acabada, destrusián lo nivèl inferior per far una plataforma mai bassa. Los obrièrs utilizan las ascladuras ja presentas pel ròc per far mai aisida l'excavacion; quand èra pas possible, se deviá escavar un trauc dins lo ròc e i inserir de fusta, que, un còp banhat, conflava e amb la granda pression intensa sul ròc a l'entorn, lo trencant.
Als luòcs considerats coma sagrat, los Nabatèus levan de pèiras nomenada « betils », literalament « demoras divinas ». Servisson a signalar la preséncia d'un dieu.
L'intrada del Sîq èra susmontada d'una granda arca que delora uèi pas que de restes sus un costat del canhon a causa dels damatges de l'erosion, dels tèrratrem e d'aigadas. Tot lo long de las parets se trapa de bojalets contenent d'esculpturas de dieus.
Un barri, que demora pauc de restes, aparava Petra e sa val d'atacas enemicas.
La relativa bona conservacion dels monuments ven del fach que, per tradicion, los abitants dels vilatges vesins « mantenián » la ciutat e gaireben fins al sègle XIX. centrat|vinheta|Panorama sus un ensems de tombas
Monuments màgers
I a a l'entorn de Petra de tombèls escavats de la quita ròca e que presentan de façadas de tipe ellenistic que la celèbra Khazneh e lo monastèri Deir. I a tanben vint ròcs nomenats los « jinns », que representavan benlèu de dieus vigilant sus la vila.
Lo Sîq es tanben sovent representada per son costat misteriós e monumental e tanben la seguida del Khazne al-Firaun, la « via » centrala de Petra.
Bastit al sègle I, un teatre roman talhat dins lo ròc podava aculhir de 3 000 a 8 500 personas, segon las fonts <sup class="reference cite_virgule">, (30.325°N, 35.447°W). Èra una mescla de ròc talhat e de maçonariá; i aviá un orquèstra miègcircular e d'escalons de tres nivèls superpausats en forma de luna creissenta. Lo teatre foguèt descobèrt en 1961 e escavat per una equipa d'arqueològs americans. De cambras funeràrias enclavadas dins lo massís rocasut situat e en rèire del teatre se trobèron pendent sa construccion.
Lo Qasr al-Bint èra un dels principals temples de la ciutat e una de las raras estructuras bastidas puslèu que escavadas dins lo ròc. Destrusit per un tèrratrem, ise tornèt bastir.
Fòrça dels monuments mai grands (la Khazneh, lo teatre, lo Qasr-al-Bint…) fuguèron bastits pendent lo regne del rei Aretas IV (de -9 a 40).
Pendent la dominacion bizantina, se bastís de grandas glèisas fastuosament decoradas de pèires venent de Grècia, Egipte, e d'autras tèrras alunhadas. S'utiliza sovent de marbre e de granit dels ancians temples nabatèus e romans. La « Glèisa bizantina », descoberta en 1990, foguèt bastida al sègle V, se trapa al nòrd de la carrièra de colonmnadas (30.33075°N, 35.44467°W). A l'epòca èra decorada de de mosaïcs e de tessèras de veire e de pèiras, a vegadas cobèrtas de fuèlhas d'aur. Son estil èra puslèu grecoroman amb de detalhs inspirats de Petra e dels a l'entorns, sas plantas e animals. La glèisa es victima d'un incendi a la fin del sègle V qui destrusís lo marbre (escampilhats en mai de 4 000 fragments trobats pels arqueològs), e damatge mai de 140 papirs servats dins una cambra connèxa per une familha aisida.
Cronologia
De fachs son los fòrça nombroses documents, gravadauras e dessenhs arqueologics dels Franceses Léon de Laborde e Louis Maurice Adolphe Linant de Bellefonds realizats pendent lor mission de 1828 e recampats dins lo libre Voyage de l'Arabie Pétrée (1830) que pausan las basas del mite nabatèu e atrasent l'atencion del mond occidental suls rèstes de Petra. Los dos associats e las setze personas que los acompanhant campan près de las roïnas malgrat la paur de la pèsta tocant lo vilatge pròche de Wadi Mossa. Lors relevats, realizats en sièis jornada de trabalh, permeton de far la primièra mapa de la vila.
De missions arqueologicas seguentas, coma aquelas dels geografs Gotthilf Heinrich von Schubert e Jules de Bertou en 1837, de l'especialista dels estudis biblics Edward Robinson en 1838, de l'assiriològ Austen Henry Layard en 1840 e de l'arqueològ Honoré Théodoric d'Albert de Luynes en 1864. Los primièrs estudis pòrtan suls tombèls mai espectaculars que los autres restes. Las populacions localas se mòstran ostils a las recercas, permetent pas l'organizacion de veritablas escavacions.
En 1897, los Dominicans de l’Escòla biblica e arqueologica francesa de Jerusalèm prenon de relevats de las inscripcions e dels monuments.
Las recercas se limitan pas al site. Charles Montagu Doughty descobrís a una certa distança una autra vila nabatèa, Egra.