cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Partit Socialista (França)
Istòria
En 1995, los socialistas pèrdon las eleccions presidencialas, mas en 1997 ganhan los eleccions legislativas e Lionel Jospin deven Primièr Ministre. En 2002, Jospin pèrd al primièr torn de las eleccions presidencialas. Dempuèi las eleccions legislativas de 2002, lo Partit Socialista es dins l'oposicion al nivèl nacional.
A l'eleccion presidenciala de 2007, Ségolène Royal designada candidata del Partit Socialista a l'eleccion presidenciala de 2007, obtenguèt 46,94 % de las voses al segond torn.
Las eleccions legislativas de 2007 foguèron una autra desfacha del Partit Socialista.
Partent de 2008, lo PS renforcèt sa predominància, en particular dins los departaments occitans. Se ganhèt las eleccions municipalas e cantonalas de 2008, perdèt las europeas de 2009 (16,5% de voses), mai ganhèt las regionalas de 2010 (20 conselhs regionals sus 22), et fin final François Hollande es elegit president de la Republica en 2012.
Pamens, despuèi 2014, un part deis adherènts del PS e meme deis deputats PS (leis «fondejaires») critican lo govèrn. Lo partit recula a las eleccions municipalas de 2014, puèi perd l'eleccion presidenciala de 2017 (6,36% de voses a Benoît Hamon au premier torn). Lo partit perd força membres sus l'esquèrra (la França Insomesa de Jean-Luc Mélanchon) e sus la drecha (La République en marche ! d'Emmanuel Macron, e mai Rassemblament Nacional de Marine Le Pen).
Yelena Isinbayeva
Ielena Isinbàieva (en rus: Елена Исинбаева) es una sautaira amb pèrga. Nasquèt lo 3 de junh de 1982 a Volgograd, Russia —anteriorament en URSS—. Es l'atlèta mai guerdonada dins aquesta espròva, davant Stacy Dragila e Svetlana Feofanova. Es l'actuala possessoira del recòrd del mond de saut amb pèrga. Es estat la primièra femna de l'istòria a sautar mai de cinc mètres. En mai a ganhat cinc medalha d'aur dins de grandas competicions (Jòcs Olimpics, Campionats del Mond e d'Euròpa, tant en pista coberta coma l'aire liure).
Jacqueline Bisset
Jacqueline Bisset (n. 13 de setembre de 1944) es una actritz britanica de cinèma.
Terçanes
Terçanes o Terçanas (Tersannes en francés) es una comuna lemosina situada dins lo departament de la Nauta Vinhana e la region de la Novela Aquitània, ancianament de Lemosin.
Sos abitants s'apelan los terçanauds.
Geografia
miniatura|centre|Situacion de Terçanes en Nauta Vinhana.
Seizh
Seizh en breton ( Sixt-sur-Aff en francés) es una comuna bretona, situada dins lo departament d'Ille et Vilaine e la region de Bretanha.
Geografia
E mai se jouxtant cinc comunas del Morbihan, la municipalitat aperten al departament del Ille-e-Vilaine e a ligat al costat de Pipriac.
Del punt d'enguarda de la riquesa de la flore, Sixt-sus-Aff fa de partidas municipalitats del departament en possedint en los sieus desparièrs biotopes çò de mès de taxons, siatz 561 per una mejana communale de 348 taxem e un total départemental de 1373 taxem (118 familhas). Se compta tot particularament 52 taxem a fòrta valor patrimoniala (totala de 207) ; 32 taxem protegits e 30 apertenent a la lista roja del Massís armoricain (total départemental de 237).
Elle se situe au centre d'un triangle entre Rennes, Nantes et Vannes.
Istòria
La populacion de la municipalitat es favorabla als cambiaments aportats per la Revolucion francesa, sustot après la fin de la Terror. La principala celèbra revolucionària es aquela en celebrant l'anniversari del execucion de Louis XVI, acompanhada d'un serment d'òdi a la royauté e a la anarchie, celebrada a partir de 1795.
La population de la commune est favorable aux changements apportés par la Révolution française, surtout après la fin de la Terreur. La principale fête révolutionnaire est celle célébrant l’anniversaire de l’exécution de Louis XVI, accompagnée d’un serment de haine à la royauté et à l’anarchie, fêtée à partir de 1795.
Ottawa (riu)
Lo Riu Ottawa  (en algonquin: Kitchissippi; en francés: rivière des Outaouais; en anglés Ottawa River) es l'afluent principal del riu Sant Laurenç (Quebèc, Canadà). Lo riu forma una part importanta de la frontièra entre las províncias canadencas de Quebèc e d'Ontàrio. La ribièira dels Outaouais joguèt un ròtle determinant de via de penetracion dins lo continent nòrd-americain, al nòrd vers la Baia d'Hudson e a l’oèst cap als Grands Lacs. Es lo riu pus long de Quebèc. Foguèt nomenada pels franceses rivière des Outaouais en referéncia a la nacion dels Outaouais o Ottawa que demòrava per sas ribas.
Nieppe
es una comuna francesa del departament del Nòrd e de la region del Nòrd-Pas de Calais.
Geografia
thumb|left|Nieppe En lo sieu costat e lo sieu arrondissement|180px La vila de Nieppe a situat près de la vila de Armentières, #que n'a separat per las doas Lys (Lys e dérivation).
Salon
Salon pòt essèr:
Nieppe
Geografia
La vila es termierèra de la Belgica (Regions de Comines-Warneton e Region flamenca Flandre-Occidentala) - vila de Nieuwkerke - Nòva-Glèisa)
thumb|left|Nieppe dans son canton et son arrondissement|180px La ville de Nieppe est située à proximité de la ville d'Armentières, de laquelle elle est séparée par les deux Lys (Lys et dérivation).
La ville fait partie de la plaine de la Lys, une section particulièrement large de la Vallée de la Lys (Leiedal en néerlandais) et constitue une région naturelle du nord de la France qui fait partiellement partie du Westhoek et de la Flandre française. Avec un taux de chômage de 6,3 % (moins de 4 % dans certaines communes), cette Plaine de la Lys contraste particulièrement avec le reste de du département du Nord, où ce taux dépasse les 10 %.
La ville est frontalière de la Belgique (Régions de Comines-Warneton et Région flamande Flandre-Occidentale) - ville de Nieuwkerke - Neuve-Église)
Istòria
Del punt d'enguarda economic, Nieppe a sofèrt de nombrosas invasions e de guèrras #qu'an dévasté la region, mas a tanben aprofechat d'una posicion estrategica al còr d'una de las zònas agricòlas los mai productivas d'Euròpa, e sus l'ais estrategic Lille-Dunquèrca via Bailleul e Cassel ; Es l'ais de l'actual autoroute A25, #qu'a duplicat lo anciana départementale antany (en 1825) considerada per François Joseph Grasilha (d'Angieus) cossí en essent « ''sens contradit, una dels mai polidas #que i aja a França. Lo país es ombreux e bocager ; lo sòl es aquel d'un jardin ; los camps an cobèrt de moissons (#Cent mil hectolitres de grands se vendon annalament sul mercat del sol arrondissement de Hazebrouck cap a 1825); los camins an vorejat de àlbers e de saules : se daissa pujar los primièrs, se étête los segon, d'ont nais de matises de verdure #qu'aumentan encara las colors ombrívolas del aulne plantat la longitud de las ruisseaux, e la tintura mens enfosquida de la orme, #que se met en quinconce près dels castèls e de las granjas)'' ».
Du point de vue économique, Nieppe a souffert des nombreuses invasions et guerres qui ont dévasté la région, mais a aussi profité d'une position stratégique au coeur d'une des zones agricoles les plus productives d'Europe, et sur l'axe stratégique Lille-Dunkerque via Bailleul et Cassel ; C'est l'axe de l'actuelle autoroute A25, qui a doublé l'ancienne départementale autrefois (en 1825) considérée par François Joseph Grille (d'Angers) comme étant « ''sans contredit, une des plus belles qu'il y ait en France. Le pays est ombreux et bocager ; le sol est celui d'un jardin ; les champs sont couverts de moissons (Cent mille hectolitres de grains se vendent annuellement sur les marché du seul arrondissement d'Hazebrouck vers 1825); les chemins sont bordés de peupliers et de saules : on laisse monter les premiers, on étête les seconds, d'où il naît des nuances de verdure qu'augmentent encore les couleurs sombres de l'aulne planté le long des ruisseaux, et la teinte moins foncée de l'orme, qu'on met en quinconce auprès des châteaux et des fermes)'' ».
Trangé
Trangé es una comuna francesa, situada dins lo departament de Sarta e la region dels Païses de Léger.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Nòtas
<references group=N/>
Vilagrassa
Vilagrassa es un municipi de la província catalana de Lhèida e de la Comunautat Autonòma de la Generalitat de Catalonha.
7 de novembre
Decèsses
Vejatz tanben:
Aura
Aura que pòt estar:
Saint-Just
Saint-Just es una comuna francesa, situada dins lo departament de Char e la region dau Centre e Vau de Léger.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Vilaller
Vilaller es un municipi de la província catalana de Lhèida e de la Comunautat Autonòma de la Generalitat de Catalonha.
Vath d'Aura
Aura o era Vath d'Aura (var. non locala Val/Vau d'Aura) es ua vath deths Pirenèus e un parçan d'Occitània que se situa en Gasconha.
Qu'ei ua partida deth Pais d'Aura dab era Vath de la Nesta de Loron e era Vath de Loron.
Calvi dell'Umbria
Calvi dell'Umbria es un vilatge italian de la província de Terni. Comptava 1.942 abitanti en decembre de 2010.
Espeluga de Sent Miquèu
right|250px|thumb|Estalactitas dens l'espeluga de Sent Miquèu L'espeluga de Sent Miquèu (St. Michael's Cave en anglés) que s'obreish a ua altitud de 300 mètres dens lo calcari de l'arròc de Gibartar. Aqueth nom que vien d'ua espeluga semblanta situada au mont Gargano près deu santuari de Sent Miquèu arcàngel, en Polha (Itàlia), on l'arcàngel e aparescó mantun còp, ce ditz la tradicion. Qu'ei la mei visitada de las 150 espelugas de l'arròc.
Maggie Smith
Margaret "Maggie" Smith (n. 1934), es una actritz britanica de cinèma e de teatre.
Sant Sarvaor
Sant Sarvaor (Saint-Sauveur-sur-Tinée en francés) es una comuna occitana dau Comtat de Niça, situada dins lo departament dei Aups Maritims e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur.
Villeneuve-Saint-Vistre-et-Villevotte
Villeneuve-Saint-Vistre-et-Villevotte es una comuna francesa, situada dins lo departament de Marna e la region de Champanha-Ardena.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Veronica Guerin
Veronica Guerin (n. 1958 - m. 1996) foguèt una jornalista irlandesa. Foguèt assassinada lo 26 de junh de 1996 per de trafegants de dròga.
Coutevroult
Coutevroult es una comuna francesa, situada dins lo departament de Sèina e Marna e la region d'Illa de França.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Simon Pegg
thumb Simon Jonathan Pegg (n. 14 de febrièr de 1970 de Gloucestershire) es un conegut actor de comèdias del cinèma.
Mignières
Mignières es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Eure e Loir e la region dau Centre.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Sully
Sully pòt èsser:
Combustible fossil
thumb|right|Un tròç de [[carbon, combustible fossil pus utilizat dempuei la Revolucion industriala.]]
Lei combustibles fossils (ò combustibles mineraus) son de combustibles eissits de la transformacion de matèrias organicas dins de condicions anaeròbias. Fòrça lent, aqueu procès implica de transformacions liadas ai condicions de pression e de temperatura que s'observan dins lei jaç prefonds que la crosta terrèstra. Entraïna la formacion de compausats idrogenocarbonats que pòdon èsser utilizats coma fònt d'energia ò coma precursor en sintèsi organica. Lei tres principaus son lo carbon, lo petròli e lo gas naturau.
Aguent un poder calorific important, aquelei produchs son principalament utilizats per la produccion d'energia electrica ò per fabricar de carburants. Ansin, la Revolucion industriala a entraïnat un desvolopament considerable de sa produccion e de sa consumacion e, maugrat l'aparicion de solucions alternativas coma lo nuclear, èran encara a l'origina de 85% de l'energia producha per l'umanitat a la fin deis ans 2010. Dins aquò, aquel usatge massís a de consequéncias importantas sus l'environament car lei combustibles son una fònt importanta de polluents. En particular, son venguts la causa premiera de la pollucion atmosferica urbana e lo factor major dau rescaufament climatic.
Mecanisme de formacion dei combustibles fossils
La formacion dei combustibles fossils es la consequéncia d'un procès de descomposicion de matèrias organicas dins de condicions anaeròbias. D'efiech, aqueu procès entraïna la formacion de querogèn, una substància organica sedimentària que sa pirolisi es a l'origina dirècta de la formacion deis idrocarburs presents dins la crosta terrèstra.
La descomposicion de la biomassa
Lei combustibles fossils son eissits de matèrias organicas mòrtas que subisson un procès particular de descomposicion. D'efiech, dins la màger part dei cas, la biomassa es rapidament descompausada per l'activitat microbiologica per formar de nutriments, d'aiga ò de gas. En particular, dins de condicions aeròbias – es a dire se lo dioxigèn pòu circular liurament – totei lei cadenas carbonadas dei teissuts vivents son transformadas en dioxid de carbòni (CO2). Se parla alora d'un procès de « mineralizacion complèta » de la matèria organica.
Penicillina
Estructura quimica
Las penicillinas apertenon al grop beta-lactamina amb un cicle tiazidic acolat al nuclèu beta-lactam e que presenta una foncion acid carboxilic portada pel carbòni vesin de l'azòt comun als dos cicles. Existisson divèrsas penicillinas, en foncion de la natura de l'acid que va amidificar lo grop NH2. Cèrtas penicillinas son naturalas, eissidas de Penicilllium notatum o Penicillium chrisogenum, per exemple la penicillina G e la penicillina V. An una accion suls germes Gram positiu e los cocci de gram negatiu e tanben sul spiroquèts. D'autras son emisinteticas, coma las penicillinas de tipe M (per meticillina) e las de tipe A (A per Ampicillina) qu'an tanben una accion suls cocci de gram negatius.
Combustible fossil
La descomposicion de la biomassa
Pasmens, dins certaneis estendudas d'aiga suavas (oceans, lacs, paluns...), la matèria organica en cors de descomposicion pòu se trobar expausadas a de condicions anaeròbias, es a dire un mitan onte se tròba ges de dioxigèn. Per exemple, es lo cas dins de paluns onte la sedimentacion es rapida entraïnant l'aclapament rapid deis organismes mòrts. Dins una tala situacion, la mineralizacion de la matèria organica s'arresta quand la quantitat de dioxigèn inicialament presenta es totalament consumada. Lo procès de descomposicion contunia mai es d'ara endavant menat per d'autrei microorganismes a l'origina de reaccions quimicas diferentas.
Penicillina
Mòde d'accion
Los antibiotics β-lactams an una accion inibitritz de la polimerizacion dels peptidoglicans de la paret cellulara bacteriana. Lo grop foncional β-lactam de las penicillinas se fixa a l'enzim DD-tanspeptidasa que deu ligar las moleculas de peptidoglican dels bactèris, e aquò va destruire la paret cellulara del bactèri (en d'autres tèrmes l'antibiotic provòca la mòrt de la cellula per citolisi).
Combustible fossil
La formacion dau querogèn e sa pirolisi
En l'abséncia de dioxigèn dins un jaç sedimentari contenent de matèrias organicas, la descomposicion es unicament assegurada per de bacterias anaeròbias. Per subreviure, aquelei bacterias extrason l'oxigèn e l'azòt de la matèria organica laissant un residú, dich querogèn, qu'es majoritàriament format de l'esquelèta idrogenocarbonada dei teissuts organics. Lent, aqueu procès se debana dins la crosta terrèstra a de prefondors de plusors miliers de mètres.
Penicillina
Mòde d'accion
Los bactèris Gram-positiu son apelats protoplasts quand pèrdon lor paret cellulara. Los gram-negatius pèrdon pas completament lor paret cellulara e son sonats sferoplasts après tractament per la penicillina.
Combustible fossil
La formacion dei jaciments
La transformacion dau querogèn en idrocarburs es un fenomèn que s'observa dins la màger part dei jaç sedimentaris. Pasmens, i es sovent fòrça minoritari. La formacion de jaciments de combustibles fossils necessita donc de condicions especificas. Cinc cas principaus existisson.
Lo premier regarda lei sediments onte lo querogèn es lo produch majoritari. Una tala situacion arriba generalament quand lo combustible se fòrma a partir de vegetaus « superiors » (aubres, feuses, consòudas...). La premiera etapa de la sedimentacion es la formacion de torba a partir d'acumulacions de vegetaus dins un mitan saturat d'aiga. Aqueu procès dura quauquei miliers d'ans e tèn una plaça particulara dins lei combustibles fossils que sa formacion necessita normalament plusors desenaus de milions d'ans.
L'aclapament de la torba e sa pirolisi menan a l'aparicion de lignit, de carbon de tèrra e d'antracita qu'es una forma de carbòni quasi pura. D'un biais minoritari, aquela pirolosi entraïna tanben la formacion de petròli e de gas naturau. Aqueu darrier, que sa concentracion vèn significativa a partir de la transformacion en carbon de tèrra, es dich grisó. Constituís un perilh mortau per lei minaires car pòu causar d'explosions.
Quand lo querogèn es minoritari dins lo depaus sedimentari, lo querogèn a tendància de se transformar en petròli. En causa de la pression, es expulsat en fòra de son jaç geologica d'origina e migra vèrs lei zònas de pression pus febla. A donc tendància de montar vèrs la superficia. Es imitat per l'aiga. Se durant sa remontada, aquelei substàncias son arrestadas per un jaç impermeable, pòdon formar un jaciment onte lo petròli subronda l'aiga.
La formacion de gas naturau a generalament luòc quand un jaciment de petròli s'enfonsa mai dins lei prefondors de la Tèrra. En causa de l'aumentacion de la temperatura, lo petròli subís una segonda reaccion de pirolisi que mena a l'aparicion de gas naturau e de betum (ò asfalt). Se lo jaç estanc pòu empedir la pèrda de gas, aquò entraïna l'aparicion d'un jaciment de gas. Dins lo cas contrari, demòra unicament una mescla de betum e de petròli.
Leis arenas bituminosas correspondon ais endrechs onte lo petròli es pas estat arrestat per un jaç impermeable e es arribat a proximitat de la superficia. Dins aqueu cas, la preséncia de dioxigèn permet a de bacterias de tornar començar sa descomposicion. Aquò laissa generalament de betums e d'autreis idrocarburs pesucs amb una fraccion residuala mai ò mens importanta de petròli.
Lei sistres bituminós son una mescla de ròcas e de querogèn non pirolisat. Es donc un combustible fossil arrestat a un estadi « avans lo petròli ». Es possible de realizar sa pirolisi per produrre dau petròli dins una usina mai lo bilanç energetic es generalament negatiu. A l'ora d'ara, es donc un procès industriau fòrça rar qu'es utilizat dins certanei país per de rasons d'independéncia energetica ò de dificultats per s'avitalhar en petròli convencionau.
Lo carbon
Lo carbon es una ròca sedimentària de color negra ò marron sorn. N'existís diferentei qualitats que son definidas per son taus de carbòni : torba (mens de 50%), lignit (50-60%), carbon de tèrra (60-90%) e antracita (mai de 93%). Son poder calorific aumenta amb aquela concentracion.
Esplechat dempuei lo periòde medievau en China, la descubèrta de sei proprietats combustiblas permetèt la Revolucion Industriala dau sègle XIX. Uei, es principalament utilizat per la produccion d'electricitat, per lo caufatge individuau e dins la siderurgia per la fabricacion de còc.
Lo petròli
Lo petròli es una ròca liquida de color sorna. Coma per lo carbon, divèrsei qualitats son estadas definidas en foncion de sa densitat a 60°F. Aquela valor es convertida en gra API :
La natura deis idrocarburs constituïssent lo petròli (parafinics, naftalenics, aromatics) son tanben utilizadas per destriar lei bruts entre elei. La concentracion de sofre es egalament una proprietat importanta car constrenh lei procès de rafinatge. De mai, amb l'adopcion creissenta de nòrmas antipollucion pus estrictas, lo taus de sofre autorizat dins lei carburants es regularament abaissat.
Lo gas naturau
Lo gas naturau es una mescla d'idrocarburs gasós principalament compausada de metan, d'autreis idrocarburs (propan, butan, idrocarburs superiors...), de dioxid de carbòni, de compausats sofrats (especialament l'idrogèn sulfurós) e de compausats azotats. Segon son origina, sa composicion e la natura de son jaciment, se destrian plusors diferents de gas naturau :
Lo gas naturau es principalament utilizat coma fònt d'energia per la produccion d'electricitat e per lo caufatge. Existís pereu d'aplicacions en petroquimia per produrre de moleculas particularas destinadas a la fabricacion de polimèrs, de medicaments, de solvents ò de carburants.
Leis idrocarburs non convencionaus
Lo tèrme « idrocarbur non convencionau » designa lei jaciments de combustibles fossils malaisats d'esplechar en causa de sa localizacion (prefondor tròp importanta, region polara...), de sa concentracion tròp febla ò de la necessitat d'utilizar de tecnicas de foratge novèlas. L'exploracion e l'esplecha d'aquelei jaciments son generalament realizadas après l'agotament dei jaciments tradicionaus. Congrean de còsts importants e entraïnan l'aparicion de riscs environamentaus novèus e grèus (utilizacion de produchs quimics coma solvent, bilanç energetic negatiu, destruccion d'endrechs preservats, produccion d'idrocarburs amb de concentracions importantas de sofre...).
Produccion
La produccion de combustibles fossils es fòrça inegala car lei jaciments son pas despartits d'un biais unifòrm. De mai, segon la precocitat de l'esplecha e la talha dei jaciments, certanei minas ò potz son estats abandonats car la perseguida de l'activitat i èra pas economicament viabla. La produccion de combustibles fossils es donc sovent un enjòc estrategic per leis estats productors car permèton d'assegurar d'exportacions fòrça rendablas ò de mantenir l'independéncia energetica dau país.
La ressorsa pus sensibla es probablament lo petròli que fa partida dei matèrias premieras pus importantas per la societat modèrna. Son contraròtle es ja estat l'objècte de plusors guèrras e la màger part deis estats productors se son gropats au sen d'un cartèu, dich Organizacion dei País Exportators de Petròli (OPEP) per assaiar de mantenir de pretz favorables a seis interès. Pasmens, aquelei país son uei durament concurrenciats per leis estats qu'an començat l'esplecha d'idrocarburs non convencionaus. En 2018, mai d'un país non sòci de l'OPEP figuravan ansin entre lei productors pus importants :
Lo gas naturau presenta de tensions mens importantas car es una ressorsa amb mens d'aplicacions. Pasmens, aquò pòu èsser lo cas, especialament en Euròpa ont divèrsei país son dependents deis exportacions de gas russas. D'un biais generau, lei productors de gas son egalament de productors de petròli car lei dos tipes de produchs se tròban sovent dins lei meteissei regions :
Lo carbon es lo mens estrategic dei combustibles fossils car son usatge es uei abandonat dins mai d'un país. De mai, lei resèrvas disponiblas son fòrça importantas e podrián aumentar aisament se d'esfòrç èran concentrats per assaiar de trobar de jaciments novèus. Pasmens, demòra un combustible utilizat per certaneis estats tant per de rasons socialas (l'emplec dins lo sector minier) qu'economicas (tecnologia aisada de concebre) :
Consumacion
La consumacion de combustibles fossils es en aumentacion regulara dempuei la Revolucion industriala. D'efiech, leis economias modèrnas an de besonhs mai e mai importants en energia. Gràcias a son poder caloric important e sa facilitat de transpòrt e d'estocatge, lei combustibles fossils son una solucion aisada per lei contentar. Ansin, en 2018, lo carbon, lo petròli e lo gas naturau representavan 84,7% de la produccion d'energia primària mondiala. Aquela part demenís fòrça lentament en causa dau desvolopament deis energias renovelablas. Pasmens, contunia de progressar en valor absoluda a un ritme important : 7,3 miliards de tonas equivalentas petròli en 1993, 10,3 miliards en 2010 e 11,7 miliards en 2018.
Utilizacions
thumb|right|Complèx [[petroquimia|petroquimic dau Martegue.]]
Coma son apelacion l'indica, lei combustibles fossils son principalament utilizats coma fònt d'energia. D'efiech, lo carbon, lo petròli e leis idrocarburs eissits dau rafinatge (esséncia, gasòli, querosèn...) son aisats de transportar e sa combustion libera una gròssa quantitat d'energia. Ansin, lei combustibles fossils son la fònt d'energia principala dins lo domeni dei transpòrts terrèstres, aerians o maritims dempuei lo començament de la Revolucion Industriala e l'invencion de la maquina de vapor e dau motor de combustion. Lei transpòrts representan donc l'utilizacion premiera dei combustibles fossils. Per exemple, ais Estats Units d'America, un barriu de petròlli es utilizat a 81% per produrre de carburants.
La produccion d'electricitat es un usatge segondari dei combustibles fossils qu'es fòrça similara a la premiera. D'efiech, son utilizats coma fònt d'energia per activar lei turbinas dei centralas termicas. Lo carbon es lo combustible preferit per aqueu ròtle car son còst es feble e la tecnologia necessària a son utilizacion es aisada d'aquistar. Ansin, 39% de l'electricitat mondiala èra producha gràcias a eu en 2000 e 38% en 2018. Maugrat son aspècte fòrça polluent, aquela part demòra constanta. De son caire, lo gas naturau conoís una aumentacion regulara car sa part es passada de 18% en 2000 a 23% en 2018, principalament per de rasons environamentalas. Enfin, l'utilizacion de petròli es venguda rara durant lo meteis periòde (de 8% a 3%) tant en causa de son còst que de sa natura polluenta.
Enfin, l'industria quimica es un utilizaire important de combustibles, magerament d'idrocarburs simples, que son utilizats per d'aplicacions fòrça variadas anant dei materiaus de construccion (asfalt per lei rotas...) a la sintèsi de moleculas complèxas coma de plastics, d'engrais ò de medicaments.
Resèrvas mondialas
Lei resèrvas mondialas de combustibles fossils son mau coneguts car de jaciments novèus son regularament descubèrts. De mai, lei progrès tecnologics permèton pauc a pauc de considerar l'esplecha de jaciments aparevans delaissats. Pasmens, es relativament segur que lei resèrvas son mau despartidas sus la planeta e que son de fònts de tensions geopoliticas importantas. Enfin, i a de variacions segon lei matèrias consideradas e lei mòdes de calcul (resèrvas demostradas, resèrvas estimadas... etc.).
Ansin, en 2018, lei resèrvas demostradas de carbon, de petròli e de gas naturau èran respectivament de 1,054 miliards de tonas, de 1,727 miliards de barrius e de 196 trilions de mètres cube. Aquò representava 132 ans de consumacion de carbon, 50 ans de petròli e 51 ans de gas naturau. Pasmens, aquelei chifras son en aumentacion regulara en causa deis esfòrç importants consentits per lei companhiás petrolieras per cercar de jaciments novèus. De mai, son unicament compausadas d'estimacions prudentas. Dins lei fachs, aquelei resèrvas son probablament ben pus importantas.
Recèrca de solucions de substitucion
thumb|right|[[Fotografia d'una centrala nucleara, un exemple d'alternativa ai combustibles fossils dins lo domeni de la produccion d'electricitat.]]
En causa dei duradas considerablas necessàrias a sa formacion, lei combustibles fossils son de ressorsas renovelablas. Se la cèrca geologica e l'engenhariá son capablas de descubrir regularament de jaciments novèus e de'n esplechar una fraccion totjorn mai importanta, son agotament es inevitable. Lei problemas pus importants regardan lo petròli qu'es la ressorsa pus critica en causa de son ròtle dins la fabricacion de carburants e dins son utilizacion per la fabricacion de moleculas organicas per l'industria quimica. Pasmens, lo gas naturau tèn egalament un ròtle relativament similar.
La recèrca de solucions de substitucion ai combustibles fossils es donc un domeni important dins mai d'un sector coma aqueu de la produccion d'electricitat e dau transpòrt. Es motivada per la necessitat de fònts d'energia novèla avans l'agotament dei jaciments, per lo còst dau petròli e per lei questions environamentalas. Dins lo domeni de l'energia, se desvolopan ansin l'usatge deis energias renovelablas (idroelectric, eolian, solar...). Pasmens, aquelei fònts demandan d'investiments importants e dins lo cas de l'energia nucleara, presenta de riscs fòrça importants que necessitan un mestritge tecnologic malaisat d'aquistar e de conservar. L'escomessa tecnica es encara pus importanta en matèria de transpòrt onte lei solucions alternativas (agrocarburants, veïculs electrics...) son pas encara capablas de remplaçar totalament lei combustibles fossils.
Pollucions
Lei combustibles fossils son una fònt majora de pollucion, principalament en causa de sa combustion qu'emet de gas toxics per la santat umana e favorizant l'efiech de sèrra. Pasmens, lei combustibles fossils entraïnan d'autrei pollucions grèvas.
Toxicitat
thumb|right|Naufragi de l'Exxon Valdez de lòng de la costat d'Alaska en [[1989.]]
Leis efiechs toxics dei combustibles fossils son de natura variada. Lo carbon es subretot toxic per lo sistèma respiratòri, leis articulacions e leis uelhs dei minaires. En particular, favoriza l'aparicion de la silicòsi qu'es una malautiá caracterizada per una reduccion definitiva de la capacitat pulmonària. Dins de cas pus grèus, pòu causar l'aparicion de cancèrs dau paumon e dau laringe.
Lo petròli es toxic per la màger part deis organismes e sa preséncia en quantitat importanta dins la natura es una fònt de pollucion grèva, especialament per lei mitans aquatics. D'efiech, contèn un nombre important de produchs persistents e cancerigèns que pòdon tocar tot un ecosistèma durant de periòdes relativament lòngs (fins a plusors decennis). Ansin, leis accidents dins lo domeni dau transpòrt d'idrocarburs entraïnan generalament de pollucions espectaclosas (marèia negra...). Dins aquò, leis emissions volontàrias, coma aquelei realizadas per lei petrolièrs, dins leis oceans son un problema pus grèu per l'environament en causa de sei frequéncias superioras.
Pollucion atmosferica
thumb|right|[[Fotografia d'un periòde de pollucion atmosferica a Nòva York en 1988.]]
La combustion complèta de combustibles fossils emet normalament d'aiga e de dioxid de carbòni. Pasmens, dins lei fachs, la combustion es rarament complèta car lei reglatges dei motors son sovent imperfècts, çò qu'entraïna l'emission de monoxid de carbòni e d'idrocarburs mai ò mens complèxs. De mai, leis impuretats ò leis additius presents dins lei combustibles entraïnan l'aparicion de substàncias suplementàrias coma d'oxid d'azòt NOx, d'ozòn, de particulas finas, de poussas metallicas ò de compausats sofrats (principalament lo dioxid de sofre).
En causa de l'urbanizacion creissenta de la populacion, la pollucion atmosferica es venguda un problema important dins leis aglomeracions. D'efiech, lei polluents atacan lo sistèma respiratòri. En França, en 2007, auriá entraïnat la mòrt de 48,000 personas. Dins lo mond, per lo periòde 1990-2006, èra la cinquena causa de decès après la malnutricion, lei riscs alimentars, l'ipertension arteriala e lo tabagisme. Un agravament es probable amb lo desvolopament dei país asiatics, africans e sud-americans.
Igny
Igny es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Essonne e la region d'Illa de França.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Niergnies
Niergnies es una comuna francesa del departament del Nòrd e de la region dels Nauts de França.
Brion (Iona)
Brion es una comuna francesa administrada per lo departament d'Iona de la region de Borgonha.
Geografia
Situada a gaireben parièra distància de Sens e Aussèrra, Brion es una municipalitat fòrtament agricòla leugièrament vallonnée e vorejada pel bòsc de Othe. Lo vilatge a articulat a l'entorn de la glèisa Santa-Phal recentament rénovée e d'un lavoir contigu a una font. Divèrses comèrcis i an implantat amb dintratz d'autras un garatge/station-servici, e un affinage de fromages (spécialités : Sant-Florentin e Soumaintrain).
Brion A un masatge caseriu trucat situat a qualques quilomètres a l'Oèst.
Vilas prèpas :
thumb|left
Située à quasi égale distance de Sens et Auxerre, Brion est une commune fortement agricole légèrement vallonnée et bordée par la forêt d'Othe. Le village est articulé autour de l'église Saint-Phal récemment rénovée et d'un lavoir attenant à une source. Plusieurs commerces y sont implantés avec entre autres un garage/station-service, et un affinage de fromages (spécialités : Saint-Florentin et Soumaintrain).
Brion a un hameau appelé situé à quelques kilomètres à l'Ouest.
Brion est à 1h30 de Paris et Dijon et à moins de 3h de Marseille par la proximité de la gare de Laroche-Migennes. La forêt d'Othe, au Nord, offre de belles promenades à pieds ou à cheval avec la proximité d'étangs (les étangs de Saint-Ange). Au sud, l'Yonne, l'Armançon et le canal de Bourgogne offrent également de beaux paysages.
Villes proches :
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Los comtes de Joigny, situats a 8 km d'ailà, èran egalament senhors de Brion.
Lo lor Bouc, vassaux dels comtes de Joigny, #far don als abitants de Brion dels bòsques environnants.
On retrouve la trace du nom de Brion sous la forme Brio, en 1147. À l'époque, le village dépendait de l'abbaye cistercienne des Escharlis, qui bénéficiait d'une charte octroyée par le seigneur Jean d'Arcy avant son départ en croisade en 1189.
Les comtes de Joigny, situés à 8 km de là, étaient également seigneurs de Brion.
Nòtas
<references group=N/>
Marròc
Mapa de Marròc (frontièra sud contestada)|thumb|280px Marròc (en arabi: المغرب = Al Maghrib o Al Maghrib al Aqsa "l'extrèm Oèst"; en francés: Maroc) es un estat d'Africa del Nòrd. Es limitat per la mar Mediterranèa al nòrd e per l'ocean Atlantic a l'oèst. Confronta Argeria a l'èst. Al sud, l'estat de Marròc revendica, possedís de fach e estima coma una part de son territòri lo Sahara Occidental, malgrat de contestacions localas e internacionalas.
La capitala es Rabat.
Lo gentilici es marroquin -a.
Preïstòria e Antiquitat
Lei vestigis pus ancians de preséncia umana sus lo territòri marroquin datan d'au mens 700,000 ans. Entre 120,000 e 40,000 av. JC, una cultura litica mosteriana dominèt la region. Foguèt remplaçada per una autra cultura litica, dicha Aterian, de 40,000 a 20,000 av. JC. Enfin, de 20,000 a 10,000 av. JC, predominèt l'Iberomaurusian. Aquelei culturas successivas veguèron un melhorament dei tecnicas de fabricacion d'otís.
Vèrs 9,000 av. JC, lei populacions iberomaurusianas foguèron expulsadas ò assimiladas per de populacions protoberbèras. Pauc a pauc, lo desvolopament de l'agricultura favorizèt la sedentarizacion. Ai sègles IX e VIII av. JC, lei Fenicians installèron de comptadors lòng dau litorau e introduguèron la cultura de la vinha e l'usatge dau fèrre dins la region. A partir dau sègle VI av. JC, aquelei comptadors passèron sota l'influéncia de Cartage.
Au sègle III av. JC, lo territòri marroquin èra poblat de Moros au nòrd e de Gètuls, un pòble berbèr, au sud. Un reiaume de Mauretània se formèt dins la region e venguèt una poissança locala fins a una intervencion romana que lo vassalizèt a la fin dau sègle II av. JC. Puei, foguèt annexat a l'Empèri Roman en 40 ap. JC per Caligula (37-41). Dos ans pus tard, Claudi (41-54) l'organizèt en províncias romanas. La preséncia romana demorèt principalament concentrada dins lei regions maritimas e lei populacions dei montanhas demorèron autonòmas ò independentas. A partir dau sègle III, lo cristianisme se difusèt dins la region a cha pauc.
La preséncia romana resistiguèt pas au passatge dei Vandals en 429. Pasmens, durant lo rèine de Justinian (527-565), lo reviure de poissança de Constantinòple permetèt ai Bizantins de restablir la preséncia imperiala dins certanei vila portuàrias.
L'expansion aràbia e l'islamizacion
Lei caps berbèrs se convertiguèron relativament rapidament a l'islam. Pasmens, leis Arabis lei tractèron coma de pòbles somés, çò que causèt un maucontentament fòrça viu. Ansin, plusors tribüs adoptèron de formas « non oficialas » de l'islam coma lo kharidjisme. Fòrça rigorista e opausada ai discriminacions etnicas, aquela version de la religion musulmana encoratjèt mai d'una revòuta berbèra dins lo corrent dau sègle VIII. Aqueleis insureccions menacèron la dominacion aràbia mai foguèron finalament reprimidas.
Pasmens, aquò afebliguèt l'unitat politica aràbia en Magrèb e d'estats locaus se formèron dins la region tre la fin dau sègle VIII. En Marròc, tres estats apareguèron :
Leis Almoravides
Leis Almoravides foguèron una dinastia berbèra que realizèt la premiera unificacion de Marròc. Foguèt fondada dins lo corrent deis annadas 1030 per Abdallah ibn Yasin (vèrs 1040-1059). Indignat per l'islam superficiau dei berbèrs deis oasis de sa region, desvolopèt un ensenhament malikita estricte e reüniguèt una armada importanta per restaurar la fe musulmana.
Lo declin acomencèt tre lo rèine de son fiu Ali ibn Yusuf (1106-1143). Sei tropas foguèron batudas per leis Aragonés e per lei Portugués. En Magrèb, la situacion militara s'agravèt tanben dins lei montanhas e Marraquèsh foguèt menaçada per leis Almohades. Enfin, l'agricultura declinèt ambé la disparicion dei grands tenements eissits de l'Antiquitat qu'asseguravan la prosperitat de l'economia maugrabina. Après la mòrt d'Ali ibn Yusuf, la dinastia almoravida conoguèt un periòde d'instabilitat e perdiguèt lo poder en 1147 au profiech deis Almohades. L'armada dei venceires pilhèt Marraquèsh e tuèt la màger part de seis abitants.
Leis Almohades
Leis Almohades foguèron una dinastia d'origina berbèra fondada per Ibn Tumart (vèrs 1121-1130) qu'aviá estudiat l'islam en Orient Mejan dins lo corrent deis annadas 1110. Fòrça poderós a la fin dau sègle XII, declinèron a partir deis annadas 1210 e dispareguèron pendent leis annadas 1270.
A l'origina de la dinastia, Ibn Tumart donava una gròssa importància a l'unicitat de Dieu e a la rigor morala. Pasmens, s'opausava au rigorisme malikita e foguèt proclamat mahdi per certanei tribüs berbèras. Establit a Tinmel en 1125 onte resistiguèt ais ofensivas almoravidas, prenguèt lo títol de califa cinc ans pus tard. Abd al-Mumin (1147-1163) capitèt de s'assegurar lo contraròtle d'Atlàs, de prendre Fès e Marraquèsh, de sometre lei Hammadides e d'arrestar leis invasions hilalianas. Installèt sa capitala a Marraquèsh.
Vilanova de Bellpuig
Vilanova de Bellpuig es un municipi de la província catalana de Lhèida e de la Comunautat Autonòma de la Generalitat de Catalonha.
Marròc
Leis Almohades
Durant lei rèines de sei successors, Abu Yaqub Yusuf (1163-1184), Abu Yusuf Yaqub al-Mansur (1184-1199) e Muhammad al-Nasir (1199-1214), leis Almohades capitèron de protegir lei regions centralas de son Califat. Dins aquò, sei possessions perifericas (Espanha e Magrèb Orientau) foguèron regularament menaçadas. En 1212, la batalha de Las Navas de Tolosa veguèt la destruccion de la màger part de l'armada almohada que perdiguèt lo contraròtle d'Al Andalús.
Aquela revirada majora entraïnèt un periòde d'instabilitat e de guèrras civilas entre leis eiretiers de Muhammad al-Nasir. A partir de 1229, lo Califat se fragmentèt : lei dinastias d'Argeria e de Tunisia retrobèron son independéncia. Darrier sobeiran poderós de la dinastia, Abu al-Hasan as-Said al-Mutadid (1242-1248) assaièt de reconquistar lo Magrèb Orientau mai foguèt tuat dins una emboscada. Après sa mòrt, lei Marinides destruguèron lei darrierei fòrças almohadas. Puei, prenguèron pauc a pauc lo contraròtle dei vilas fortificadas (Marraquèsh en 1269 e Tinmel en 1276) e remplacèron leis Almohades.
Lei Marinides
Venceires deis Almohades, lei Marinides dominèron Marròc fins au sègle XV. Eissits d'una tribü berbèra nomada de Magrèb Occidentau, venguèron una poissança importanta dins la region après la destruccion de l'armada almohada en 1248. Son cap, Abu Yahya ibn Abd al-Haqq (1244-1258), prenguèt lo contraròtle de la region de Fès. Aquò permetèt a sei successors de conquistar pauc a pauc lo rèsta de Marròc : Sidjilmasa (1255), Marraquèsh (1269), Tànger (1273) e Tinmel (1276).
Lo rèine de Abu al-Hasan Ali ibn Othman (1331-1348) marquèt l'apogèu e lo començament dau declin de la dinastia. D'efèct, son projècte de conquistar la totalitat de Magrèb mau capitèt après una desfacha dins la region de Kairuan. Son fiu Abu Inan Faris (1348-1358) assaièt a son torn e menèt sensa succès campanha entre Tlemcen e Tunis. Après sa mòrt, lei Marinides foguèron obligats de se replegar en Marròc ont aguèron de dificultats per se mantenir. En 1465, una revòuta populara entraïnèt la fin de la dinastia. Sièis ans pus tard, leis Portugués — ja mèstres de Ceuta dempuei 1415 — aprofichèron lo caòs intèrne per ocupar Tànger.
Lei Wattassidas
Lei Wattassidas dirigiguèron Marròc de 1472 a 1554. Eissits d'una branca segondària de la dinastia marinida, prenguèron lo poder en 1472 amb Abu Abd Allah al-Sheikh Muhammad ibn Yahya (1472-1504) que capitèt d'establir son autoritat a Fès. Pasmens, poguèt gaire estendre son poder dins lo rèsta dau país. Atacats per lei Portugués que conquistèron mai d'una vila litorala (Mazagan, Safi, Agadir... etc.) e per leis Espanhòus que prenguèron Melilla, sei successors reconoguèron la senhoriá — nominala — de l'Empèri Otoman per assaiar de trobar un sostèn poderós. Pasmens, aquò mau capitèt e lei Wattassidas foguèron pauc a pauc marginalizats avans d'èsser vencuts per lei Saditas.
Lei Saditas
Lei Saditas son una dinastia d'origina aràbia establida au sègle XII dins d'oasis au sud d'Atlàs. Èran considerats coma de descendents de Maomet. En 1511, plusors tribüs berbèrs li fisèron la direccion dau jihad còntra lei Portugués d'Agadir. Prenguèron pauc a pauc lo contraròtle dei vilas principalas de Marròc (Marraquèsh en 1525, Agadir en 1541, Fès en 1549... etc.). Après una guèrra còntra lei Marinides, sostenguts per leis Otomans, sometèron lo nòrd dau país. Enfin, anientèron l'armada portuguesa a la batalha dei Tres Rèis (1578).
Gràcias au butin d'aquelei campanhas, Ahmad al-Mansur (1578-1603) modernizèt lei fòrças armadas e creèt una administracion que demorèt en plaça fins au començament dau sègle XX. En 1591, ataquèt e destruguèt l'Empèri Songai per prendre lo contraròtle dau comèrci transsaharian. Ansin, durant son rèine, Marraquèsh venguèt un centre comerciau major.
Lo començament de la dinastia alauita
Après la conquista de Fès, la dinastia alauita acabèt la conquista dau rèsta de Marròc. Au començament dau sègle XXI, es totjorn a la tèsta dau reiaume. L'acabament de la conquista foguèt l'òbra d'Ismail Ibn Sharif (1672-1727) que sometèt lo sud dau país dins lo corrent deis annadas 1680. Puei, fondèt una capitala novèla (Meknès), negocièt un acòrd de patz ambé la Regéncia d'Argier que permetèt de fixar la frontiera orientala de Marròc (1696) e creèt una armada d'esclaus negres sota son contraròtle.
A sa mòrt, lo país conoguèt un periòde de trèbols grèus. Lei rèis foguèron regularament reversats per de faccions militaras e l'armada negra qu'aviá fondat la poissança de la dinastia dispareguèt. L'òrdre foguèt restablit per Mohammed ben Abdallah (1748 e 1757-1790). Reconquistèt lo pòrt de Mazapan, totjorn tengut per Portugau, e favorizèt lo comèrci amb Euròpa a partir d'Essaoira. Pasmens, sa politica foguèt pas perseguida per sei successors e lo reiaume s'isolèt durant lo rèine de Mulay Slimane (1792-1822).
Marròc en fàcia dei poissanças imperialistas
Durant lo sègle XIX, Marròc, afeblit per sa politica d'isolament, deguèt faciar leis ambicions dei poissanças colonialas europèas e acceptar de concessions mai e mai importantas. Aquò comencèt pendent lo rèine de Molay Abd al-Rahman ibn Hisham (1822-1859) qu'assaièt de desvolopar tornarmai lo comèrci marroquin e qu'instaurèt de monopòlis comerciaus. En 1856, aquò entraïnèt una reaccion britanica. Menaçat per Londres, Marròc deguèt demenir lei taxas sus lei produchs britanics e donar un privilègi d'extraterritorialitat ai subjèctes britanics. Rapidament, leis autrei poissanças europèas obtenguèron de drechs similars.
En mai d'aquò, Marròc foguèt desfach mai d'un còp per d'armadas europèas, çò qu'illustrava lo declin militar dau reaiume. Ansin, lei Francés ataquèron victoriosament Marròc que sosteniá la resisténcia argeriana. Puei, en 1859, après d'incursions de bedoïns còntra leis enclavas de Ceuta e de Melilla, Espanha ocupèt militarament Tetuan fins au pagament d'una importanta indemnitat.
Hassan I (1873-1894) capitèt de jogar ambé lei rivalitats entre poissanças europèas per obtenir un respiech. Aquò li permetèt de reorganizar l'armada e d'amaisar lei trèbols recurrents que tocavan lei tribüs berbèras d'Atlàs. Per aquò, i favorizèt la creacion de grands domenis feodaus coma aqueu de Madani al-Glawi. Ansin, a respèct dau rèsta d'Africa, la colonizacion de Marròc foguèt relativament tardiva.
L'instauracion dau protectorat
Au començament dau sègle XX, la politica dau rèine de Hassan I resistiguèt pas ai dificultats financieras de Marròc e ais acòrds de partiment francobritanic d'Africa. Ansin, entre 1906 e 1912, lo reiaume foguèt plaçat sota protectorat per França e Espanha.
D'efèct, a la fin dau sègle XIX e au començament dau sègle XX, lo Reiaume Unit concluguèt una tiera d'acòrds ambé França regardant la definicion dei possessions de cada país sus lo continent african. En 1904, Londres laissèt donc París agir a son agrat en Marròc (sota resèrva d'associar Madrid a sei projèctes). Maugrat lei protestacions d'Alemanha (conferéncia d'Algesiras en 1906), lei Francés prenguèron lo contraròtle deis administracions marroquinas e dei pòrts de l'Ocean Atlantic. Devesits, lei Marroquins mau capitèron de resistir e lo reversament dau Abdelaziz (1894-1908) per Abd al-Hafid (1908-1912) entraïnèt una guèrra civila que permetèt a París d'intervenir militarament dins leis afaires intèrnes dau país en despiech d'una segonda temptativa alemanda de s'entraversar dins lei plans francés (crisi d'Agadir en 1911).
En 1912, França e Espanha trobèron un acòrd de partiment de Marròc. Aquò entraïnèt la creacion dau Protectorat Francés de Marròc en març e dau Protectorat Espanhòu de Marròc en novembre. La vila de Tànger e son relarg recebèt un estatut internacionau. França obtenguèt la màger part dau territòri marroquin e Espanha recebèt solament doas faissas situadas au nòrd e au sud.
L'administracion coloniala
Dins lo corrent dau periòde coloniau, Marròc conoguèt tres tipes principaus d'administracion e de politica colonialas :
La guèrra dau Rif
Se la pacificacion de Marròc foguèt una pretzfach lònga e malaisada per França e Espanha, la Guèrra dau Rif (1921-1926) ne'n foguèt un episòdi particular en causa de l'intensitat dau conflicte. Foguèt entraïnat per una insureccion dei tribüs berbèras dau nòrd de Marròc. Organizats e dirigits per Abd El Krim, un captau instruit opausat qu'aviá unificat plusors tribüs dins la zòna espanhòla qu'èra demorada inocupada.