cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Tipe espectrau
Lo tipe espectrau es un sistèma de classificacion deis estelas basat sus lei caracteristicas de lor espèctre electromagnetic d'emission. Desvolopat a partir de la segonda mitat dau sègle XIX, permet d'esplechar una caracteristica relativament aisada de mesurar a partir de la Tèrra. Sa premiera version foguèt imaginada per l'astronòm italian Angelo Secchi en 1866. Lo sistèma foguèt melhorat per la còla d'Henry Draper e menèt a la classificacion actuala. Lo diagrama de Hertzsprung-Russell, inventat au començament deis ans 1910, confiermèt l'interès de l'estudi dei tipes espectraus per determinar lei caracteristicas generalas d'una estela.
Istòria
En 1866, l'astronòm italian Angelo Secchi (1818-1878) prepausèt un sistèma de classificacion fondat sus lei caracteristicas deis espèctres d'emission deis estelas. Premiera classificacion dau genre, èra basada sus tres classas definidas per la color aparenta deis estelas. Foguèt completat en 1868 e en 1877 après la descubèrta d'autrei grops d'estelas.
Aqueu metòde foguèt desvolopat a la fin dau sègle XIX per Henry Draper (1837-1882). A sa mòrt, sei recèrcas foguèron perseguidas per Edward Charles Pickering (1846-1919) que fisèt la màger part dau trabalh de classificacion a una còla constituïda a l'entorn de Williamina Fleming (1857-1911), d'Annie Jump Cannon (1863-1941) e d'Antonia Maury (1866-1952). Aquò menèt, entre 1918 e 1924, a la publicacion dau catalòg Henry Draper que contèn aperaquí 225,000 estelas. Durant aqueu trabalh, foguèt definida la classificacion de Harvard qu'es basada sus de rais d'absorpcion caracteristicas d'una temperatura de superficia deis estelas e estacats a una color convencionala. Lo sistèma originau aviá 8 classas notadas per de letras (O, B, A, F, G, K e M) mai d'autrei categorias foguèron pauc a pauc apondudas en foncion dei descubèrtas. De notacions suplementàrias foguèron tanben creadas per portar de precisions sus certanei particularitats.
Enterin, lo diagrama de Hertzsprung-Russell, inventat entre 1911 e 1913 per Ejnar Hertzsprung (1873-1967) e Henry Norris Russell (1877-1957), aviá demostrat l'interès d'estudiar la color d'una estela per descriure sei proprietats generalas e son evolucion. Ansin, la recèrca dau tipe espectrau d'una estela venguèt una mesura comuna en astronomia.
Leis estelas LBV
Leis estelas variablas luminosas blavas son d'estelas ipergigantas fòrça raras. Son generalament enviroutadas per de nebulosas e presentan una variacion de luminositat mai ò mens regularas. Descubèrta en 1953, aqueleis estelas pòdon agantar una massa de l'òrdre de 150 massas solaras e una luminositat superiora a un milion de Soleu. Son foncionament es encara mau conegut. Lei LBV podrián èsser d'estelas jovas qu'evacuan un excès de massa per de mecanismes mai ò mens explosius que serián a l'origina dei nebulosas. S'aquela ipotèsi es corrècta, leis estelas de Wolf-Rayet serián l'evolucion dei LBV .
Leis estelas W (ò WR)
Leis estelas Wolf-Rayet son egalament un autre tipe rar d'estelas que correspòdon a d'estelas caudas aguent de massas de plusors desenaus de massas solaras. Son enviroutadas per una nebulosa qu'empacha una mesura dirècta de l'espèctre d'emission de l'estela. Dins la classificacion espectrala, son donc caracterizadas per la notacion W ò WR seguida per una letra que precisa la natura dei rais dominantas dins l'espèctre de l'ensemble (C per lo carbòni, N per l'azòt, O per l'oxigèn...).
Lo tipe O
Leis estelas de tipe O son fòrça caudas e luminosas e an una color blava. Presentan de rais d'èli intensas e de rais d'idrogèn relativament feblas e emeton en realitat principalament dins l'ultraviolet. Correspòndon generalament a d'estelas gigtantas e supergigantas que libèran una quantitat considerabla d'energia. Son benlèu lo resultat de l'evolucion deis estelas Wolf-Rayet. D'un biais generau, leis estelas de tipe O an una durada de vida corta car agotan rapidament sei resèrvas d'idrogèn e evolucionan per venir de supergigantas rojas.
Lo tipe B
Leis estelas de tipe B son d'estelas luminosas e caudas de color blava qu'an una durada de vida relativament corta. Pasmens, sa temperatura de superficia es pus febla. Son espèctre es caracterizat per de rais d'èli neutre e de rais d'idrogèn pron febles. Coma leis estelas de tipe O, libèran una gròssa quantitat d'energia que netetja rapidament son environament e elimina lei traças de la nebulosa a l'origina de la formacion de l'estela.
Lo tipe A
Leis estelas de tipe A son generalament d'estelas blancas de la sequéncia principala mai d'estelas supergigantas pòdon aver una color blanca. Per exemple, es lo cas de Deneb (20 massas solaras). L'espèctre deis estelas d'aquela classa a de rais d'idrogèn intensas e mòstra una preséncia febla de metaus ionizats. Sirius, Vega e Deneb son d'estelas caracteristicas dau tipe A.
Lo tipe F
Leis estelas de tipe F son d'estelas encara relativament luminosas que tènon una temperatura de superficia situada entre 6,000 e 7,200 K. Son generalament d'estelas de la sequéncia principala coma Upsilon Andromedae A, Canopus, Procyon A e Polaris. Seis espèctres son caracterizats per de rais d'idrogèn pus febles que leis estelas de tipe A e una preséncia pus marcada de metaus neutres e ionizats (fèrre, calci, magnèsi...).
Lo tipe G
Leis estelas de tipe G son ben coneguda car lo Soleu fa partida d'aquela categoria. Tèn de rais d'idrogèn encara pus feblas que leis estelas de tipe F e de rais de metaus ionizats ò neutres. En particular, lei rais dau calci e dau potassi son ben marcadas. Tanben, es possible d'identificar de rais moleculars fòrtas que correspòndon a de liasons CH, CN, CC ò OH. Sa temperatura de superficia se situa entre 5,000 e 6,000 K.
Lo tipe K
Leis estelas de tipe K son d'estelas de color arange que presentan de rais d'idrogèn febles (e de còps inexistents), de rais de metaus ionizats e neutres e de rais que correspòndon a de compausats moleculars (CH, CN, CO, TiO...). La temperatura de superficia d'aqueleis estelas es de l'òrdre de 4,000 K. Leis estelas que fan partida d'aquela categoria an de natura variada. Pòdon èsser d'estelas de la sequéncia principala pus freja que lo Soleu ò de gigantas rojas relativament caudas.
Lo tipe M
Leis estelas de tipe M son un ensemble d'estelas amb de temperaturas de superficia bassas, generalament situadas entre 2,500 e 3,900 K. Pasmens, aquela classa recampa d'objèctes de talha variabla anant dei nanas rojas ai supergigantas rojas. Son leis estelas pus frequentas de l'Univèrs mai son rarament visiblas dins lo cèu nuechenc. Seis espèctres comprènon de rais moleculars nombrós, de rais metallics neutres e de rais de monoxid de titani intens. En revènge, lei rais d'idrogèn son generalament absents.
Lei nanas brunas (tipes L, T et Y)
Tres classas suplementàrias son estadas creadas per classar lei tipes espectraus dei nanas brunas. Lo tipe L correspònd a d'objèctes de color roge sorn e una temperatura de superficia situada entre 1,300 e 2,000 K. Sei gas son pron fregs per permetre l'existéncia d'idrurs metallics e de metaus alcalins que predominan dins son espèctre. Lo tipe T correspònd a d'objèctes amb una temperatura de superficia situada entre 750 e 1,200 K. Sa massa permet unicament de reaccions de fission nucleara e seis emissions de lutz visibla son fòrça feblas. Son espèctre pòu ansin contenir de compausats moleculars coma lo metan. Enfin, la classa Y correspònd a de nanas brunas fòrça frejas amb una temperatura de superficia inferiora a 750 K. Son espèctre es caracterizat per la preséncia d'amoniac e aqueleis objèctes presentan probablament de similituds importantas amb lei planetas gigantas gasosas.
Leis estelas carbonadas (classas R, N, S e C)
Leis estelas carbonadas forman lei classas R, N, S e C. Una estela carbonada es una estela giganta que contèn una proporcion importanta de carbòni. Son l'objècte d'una classificacion especifica car correspòndon a d'etapas particularas de l'evolucion d'una estela. D'efiech, leis estelas contenent d'elements pesucs son d'estelas en fin de vida generalament de color roge sorn ò roge sang. Sa temperatura de superficia es compresa entre 2,000 e 3,000 K. La classificacion es estada l'objècte de reformas recentas amb la creacion de la classa C que fusiona lei classas R e N.
Leis estelas de classa S ocupan una plaça intermediària entre aquelei dei classas M e C. Son espèctre presenta de rais de monoxid de zircòni e de compausats complèxs. Leis estelas de la classa C an una temperatura de superficia encara pus febla que permet la formacion de compausats encara pus complèxs dins lor atmosfèra coma l'etilèn C2H2, lo carbòni diatomic C2 ò lo cianur d'idrogèn HCN. Leis estelas de classas S e C pòdon contenir una quantitat importanta d'oxigèn car es lo produch de certanei reaccions de fusion que se debanan durant lei darriereis etapas de la vida d'una estela.
Lei nanas blancas
Lei nanas blancas son designadas per la letra D dins la classificacion deis espèctres. Plusors sosclassas existisson per precisar de particularitats de l'espèctre : DA per una preséncia importanta d'idrogèn, DB per una preséncia d'èli neutre, DO per una preséncia d'èli ionizat, DQ per una preséncia de carbòni e DZ per una preséncia de metaus. DC es utilizat per indicar l'abséncia deis elements de precision precedents e DX per indicar un espèctre insufisent per definir una categoria pus precisa.
Sent Joan d'Aucàpias
Geografia
vignette|upright=1.6|centre|Comunas a l'entorn.
Tèrratrem de Shaanxi
Lo Tèrratrem de Shaanxi es un tèrratrem que se debanèt lo 23 de genier de 1556 dins la província de Shaanxi. Amb 830,000 mòrts, es considerat coma lo tèrratrem pus murtrier de l'istòria. L'epicentre se situava dins la vau de la ribiera Wei dins la region dei vilas de Huaxian, de Weinan de Huayin. Son intensitat es estimada a 8 sus l'escala de Richter. Lei destruccions foguèron considerablas dins una region cubrent lei dètz províncias pus pobladas de l'Empèri. Foguèron tanben agravadas per lo yaodong, un lotjament troglodita tradicionau installat sus lo costat d'una còla que resistiguèt pas ai gangassadas e ais avalancaments. Puei, lei subrevivents foguèron victimas d'incendis e d'atacas de part de bandas de pilhards. Ansin, en certaneis endrechs, 60 % deis abitants foguèron tuats per la catastròfa e de decennis foguèron necessaris per reconstrurre lei zònas pus tocadas.
Saint-Jouan-de-l'Isle
Sant-Yowan-an-Enez en breton ( Saint-Jouan-de-l'Isle en francés) es una comuna bretona, situada dins lo departament de las Còstas d'Arvòr e la region de Bretanha.
La Balme
La Balme en arpitan (La Balme en francés) es una comuna arpitana de Savòia, situada dins lo departament de Savòia e la region de Ròse-Aups.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Añorbe
Añorbe es una comuna de la Comunautat Forala de Navarra al nòrd d'Espanha.
Enid Blyton
Enid Mary Blyton, tanben coneguda coma Mary Pollock (East Dulwich, Londres, 11 d'agost de 1897-Londres, 28 de novembre de 1968) foguèt una escrivana anglesa, especialista del genre de literatura per enfants. Escriguèt mai de 600 romans e un de sos personatges mai famoses es Noddy. Es dels autors mai revirats mondialament segon l'Index Translationum e sos libres son estats venduts a mai de 600 milions d'exemplars. Demest los autres personatges famoses creats per l'escrivana figuran The famous five, d'enfants que forman un grop de quatre joves e un gos.
Biografia
Enid Blyton nasquèt en 1897 dins lo barri d'East Dulwich de Londres. Èra l'ainada de Thomas Carey Blyton, un cotelièr del país, e de Theresa Mary Blyton (nascuda Harrison). De 1907 a 1915, anèt a l'escòla St. Christopher a Beckenham ont mostrèt sas capacitats intellectualas e capitèt d'èsser de longa la primièra de sa classa. S'interessava ja a l'espòrt e a la literatura mas èra pas atirada per las matematicas. Faguèt tanben de musica e aprenguèt a tocar lo piano, mas malgrat que semblava d'aver un cèrt talent per l'instrument, aguèt d'abandonar los estudis musicals pr'amor de seguir una formacion d'ensenhaira.
Gara de Bossens
drecha|sens_quadre La gara de Bossens es una gara ferroviària de la linha de Tolosa a Baiona, situada sul territòri de la comuna de Bossens, dins lo departament de la Nauta Garona.
Enid Blyton
Biografia
Foguèt nomenada a Bickley e Surbiton ont demorèt cinc ans. Durant aquel temps s'avodava a escriure e aital publiquèt son primièr libre, un recuèlh de poèmas Child Whispers en 1922. Aprèp la Primièra Guèrra Mondiala, en 1924 se maridèt amb Hugh Alexander Pollock, un eròi de la guèrra. Aprèp lo conflicte, aqueste èra vengut responsable de colleccion dins un ostal d'edicion fondat per George Newnes. Amassa se partiguèron installar dins lo Buckinghamshire] e finalament se crompèron una proprietat sonada Green Hedges a Beaconsfield.
Gara de Bossens
Foguèt mesa en servici en 1862 per la Companhiá dels Camins de fèrre del Miègjorn.
Situacion ferroviària
Establida a 271 mètres d'altitud, la gara es situada al punt quilometric (PK) 65,692 de la linha de Tolosa a Baiona, entre la gara de Martras Tolosana e la gara de Sent Martòri.
Palais de Westminster
Lo palais de Westminster (en anglés: Palace of Westminster; en galés: Palas San Steffan), tanben sonat Cambras del Parlament (anglés: Houses of Parliament), es a Londres lo luòc que i sèson la Cambra de las comunas (House of Commons) e la Cambra dels Lòrds (House of Lords) del Reialme Unit. Lo palais es en riba nòrd de Tamèsi e se situa dins l’arrondiment londinenc de la Ciutat de Westminster.
L’edifici servissiá a l’origina de residéncia reiala, mas cap monarca anglés o britanic i pas pus viscut dempuèi lo. La pus vièlha seccion del palais, Westminster Hall, data de l’an 1097. Pasmens, la pus granda part del bastiment data del : l’ancian Palais de Westminster, d'efièch, foguèt gaireben completament destruit par un incendi lo 16 d'octobre de 1834. L’arquitècte responsable de la reconstruccion, Sir Charles Barry, faguèt lo bastiment nòu dins lo pus pur estil neogotic, en referéncia a l’epòca dels Tudor. Una de las atraccions pus famosas del palais de Westminster es sa Torre del Relòtge (Clock Tower), qu'alberga Big Ben.
Cometa de Halley
thumb|300px|right|La cometa de Halley, fotografiada lo 8 de març de 1986 per W. Liller a l'[[Illa de Pascas.]] La cometa de Halley (1P/Halley) es la pus coneguda de totas las cometas. Son semiaxe major es de 17,9 ua (o aperaquí 2,7 miliards de quilomètres), son excentricitat es de 0,97 e son periòde es de 76 ans. Sa distància al perièli es de e sa distància a l'afèli es de.
Identificacion
thumb|left|250px|L'orbita de la cometa de Halley. En 1705, Edmund Halley publiquèt un libre avançant que las cometas qu'èran aparegudas dins lo cèl en 1531, 1607 e 1682 èran en fach una sola e meteissa cometa. Explicant que la cometa viatja sus una orbita elliptica, Pren 76 ans per far una revolucion complèta a l'entorn del Solelh. Halley prediguèt que revendriá en 1758.
En 1757, Lalande, ajudat per Nicole-Reine Lepaute, e sus la basa de las formulas concebudas per Clairaut, decidiguèt de calcular los desviaments de la cometa deguts a las gròssas planetas. Prevegèt un retard de 518 jorns a causa de Jupitèr e de 100 jorns a causa de Saturne. Anoncièt doncas lo retorn de la cometa, pas en 1758, mas en 1759 amb un passatge al perièli en abril de 1759, amb una incertitud d'un mes. Quand la cometa tornèt aparéisser en decembre de 1758 amb un passatge al perièli lo 13 de març de 1759, foguèt un trionf. Aquela prevision permet assetar la mecanica de Newton, fasent oblidar la teoria dels revolums de Descartes. Sus proposicion de Nicolas Louis de Lacaille, foguèt batejada « cometa de Halley », mas Newton e Halley son pas mai vius per assistir a lor trionf.
Passatges istorics celèbres
thumb|right|250px|La cometa sus la tapissariá de Bayeux Se pòt tornar dins lo temps e presumir lo moment quand la cometa de Halley seriá estat apareguda dins lo cèl. Segon las aparicions de cometas notadas pels ancians, una foguèt observada pels Òmes en 240 ab. -C.. Poiriá èsser la comèta de Halley. Segon Jacques Gernet, poiriá èsser apareguda en China jos lo reialme dels Yue en 467 ab. -C., çò que seriá la primièra aparicion repertoriada.
Foguèt descricha en 837 al moment de son passatge pus espectaclós dins los temps istorics (sus prèp de 3 milions de quilomètres), tanben dins de tèxtes chineses, japoneses e europèus, en particular per L'Astronòm, biograf de Loís I lo Piós.
S'observèt tanben en l'an 1066. Una cometa atirèt l'atencion de l'armada de Guilhèm lo Conquistaire e se pòt veire sus la celèbra tapissariá de Bayeux.
Descripcion
thumb|left|250px|Vista artistica de la sonda Giotto Se sap fòrça mai sus la cometa Halley dempuèi que la sonda Giotto sondèt lo seu còr. Lançada en 1986, la sonda aviá per mission d'anar fotografiar lo nuclèu de la cometa. Giotto se n'aprochèt a del nuclèu en forme de cacauèt d'una dimension de 16 × 8 × 7 km ; foguèt una primièra dins l'istòria de l'astronomia. Giotto poguèt veire dos grands gueisèrs de gas qu'alimentavan la cabeladura e la coa.
Albalat dels Sorells
Albalat dels Sorells es un municipi de la província espanhòla de Valéncia dins la Comunautat Autonòma del País Valencian.
Arès
Dins la mitologia grèga, Arès (en grèc ancian: Αρης) es un dels enfants de Zèus e d'Èra e lo dieu de la guèrra,. Los romans l'identifican coma Mart.
Son origina es pas ellèna, mas ven de la region salvatja de Tràcia. Los grècs avián ja d'autres dieus guerrièrs, coma Atena, mas Arès es diferent: es capriciós, brutal e sanguinari. Atal pels grècs, que veneravan l'equilibri e l'intelligéncia li donèron pas gaire d'importància. Dins totes los combats que fa amb Atena, o quitament amb los mortals com Eracles o Diomèdes, es totjorn en fracàs. Aquò mòstra cossí los grècs preferissián una combinason de fòrça e d'intelligéncia fàcia a la fòrça bruta d'Arès.
Dins sos amors, al contrari, aguèt un grand succès. S'aparièt amb de divessas (coma Afrodita), de ninfas (Armonia) e de mortalas (coma Aglaura) e aguèt fòrça enfants. Los mai celèbres son Èros, Deimos, Antèros e las Amazonas.
Gara de Sent Martòri
La gara de Sent Martòri es una gara ferroviària de la linha de Tolosa a Baiona, situada sul territòri de la comuna de Sent Martòri, dins lo departament de la Nauta Garona.
Mildió
Etimologia
Lo tèrme « mildió » ven l'anglés mildew (mosidura, de l'anglosaxon mildew, signifciant « mosidura peganta secretada pels pesolhs », es a dire de mielat).
Simptòmas
Aquelas malautiás se manifestan per de tascas brunas o una aparéncia de mosiduras blancas e cotonosas, seguida d'un blasiment general de la fuèlha, d'un ram o de tota la planta. Lèu poirís lo tubercul, tampauc se consèrva, prenent una odor desagradabla e fòrta. centrat|vinheta|Primièra estapa del cicle cort d'Ialoperonospora parasitica (Mildió) : la germinacion de conidiospòras en superfcia d'una fuèlha d' Arabidopsis thaliana (microscòpi optic de fluorescéncia, presentant les parets cellularas d'H. parasitica fluorescentas en blau, e la depositcon de callòsi en blau/jaune. D'esquèrra a drecha  : 1) jova conidiospòra intacta, 2) obertura d'una conidiospòra pendent sa germinacion (3 oras après inoculacion), 3) conidiospòra germinada (6 oras après inoculacion) amb un cort tube germinatiu qu'ensag de penetrar entre las cellulas d  'A. thaliana amb un appressorium enrodat de depaus de callòsi
Gara de Sent Martòri
Es una gara de la SNCF, desservida per de trens TER d'Occitània.
Mildió
Causas
Las diferentas formas de mildió son causadas per de parasits microscopics classificats dins los Oomycètas. Son de parasits obligatòris que longtemps foguèron considerats a causa de lor aparéncia, coma de fongis (Fungi), mas son aparentats als Cromista, çò qu'explica lor extrêma sensibilitat al coire.
pasmens los oomycètas partejant amb los Fungi de caractèrs tipics de las mycòtas: absorbotrofia, presécia d'ifas, disseminacion per esporulacion, digescion per exoenzima, préncia d'una paret cellulara. Al contrari de las algas, son incapablas de fotosintèsi (pèrda del cloroplast) e son eterotròfas pel carbòni.
Gara de Sent Martòri
Situacion ferroviària
Establida a 290 mètres d'altitud, la gara es situada al punt quilometric (PK) 71,709 de la linha de Tolosa a Baiona, entre la gara de Bossens e la gara d'Era Estela.
Mildió
Formas màger de mildió
Lo nom de mildió se dona a las malautis provocadas per mai d'un genres de parasits, coma :
Prevencion e tractament
La solucion mai eficaça demora la prevencion per de mejans profilactics. Quand la planta es contaminada, cal aplicar un tractament fitosanitari curatiu. Lo rendament de las plantas infectadas merma.
Prevencion
Se pòt prevenir lo mildió:
Tractament
Aqueles fongicids d'accion preventiva se pòdon classificar segon lo mòde d'accion : La mescla seguenta es de vaporizar sus las plantas contaminadas : Lo sabon servís a fixar lo bicarbonat de soda sus la fuèlha; renovelar la pulverizacion après la pluèja o l'asagatge de las fuèlhas. La nocivitat d'aquel tractament es nulla.
Se pòt tanben utilizar en preventiu coma en tractament una aiga de fum compausat d'una decoccion d'alh. L'allicina es en efièch un compausat organosulfurat reconegut coma fongicid e bactericid. Per preparar aquela aiga, se realiza un bolh de qu'emplís una aisina de plastic. Se trempa 15 grans d'alh ruscats, asclats en dos. Se fa rebolir la preparacion daissant l'aisina obèrta e expausat al solelh pendent 4 o 5 jorns. Se filtra e se vaporiza l'aiga de fum pura sus las fuèlhas e lo sol a l'entorn de las plantas tocadas. L'odor pro fòrta a un efièch repulsiu per fòrça insectes vectors de malautiás. L'aiga de fum conserva sas proprietats pendent gaireben un mes. Se pòt far una aplicacion cada 15 jorns (de preferéncias d'ora del matin quand los estomats son plan obèrts) o cada 3 jorns en cas de pluèja o en climat umid favorable al desvolopament dels parasits. Se pòt apondre a aquela preparacion una infusion de de fuèlhas fresca de laurièr dins  d'aiga qu'aurà un efièch repulsiu complementari suls insèctes.
Apareission de socas de mildió resistantas als fongicids
De mildió e oïdium resistant als pesticids (fongicids) semblan en espandiment dins los vinhals, coma en França, çò que provoquèt un nombre de recomandacions oficialas. Lo fenomèn es constatat dins lo mond entièr, fins en Austràlia, ont lo fenomèn sembla s'èsser espandit e tanben als Estats Units d'America  , ont la diversitat de las socas de mildió es mai nauta o al Canadà. Monsanto relizèt un ibrid de congombre al mens temporariament resistant, çò que preocupa tanben los ortalièrs o cultivators de cucurbitacèus.
Istòria
La Granda Famina dels ans 1845-1849 en Irlanda provocada per una epidemia de mildió destruguèt las culturas de trufas. L'agent causal d'aquela malautiá ven fòrça probablament d'America del Sud e foguèt introduch en Euròpa a la mitat del sègle XIX.
La botanista e micològa belga, Marie-Anne Libert, foguèt la primièra qu'identifiquèt l'agent patogèn responsable de « la malautiá de la trufa » (lo mildió), que nomena Botrytis vastatrix Lib. e que fa una descripcion detalhada en agost de 1845. Lo mleteis an, lo micològ francés, Camille Montagne, tanben ne fa una descripcion e lo nomena Botrytis infestans Mont. Lo reverend Miles Joseph Berkeley, botanista anglés, publica en 1846 un estudi ont atribuissiá al microorganisme la causa de la malautiá, mas a l'epòca, es mai sovent admés que lo micèli observat èra una consequéncia e non la causa de la malautiá. Foguèt lo micològ alemand, Anton de Bary, qu'acabèt la controvèrsia dels ans 1861 a 1876 mostrant lo ligam de causalitat entre la mycòta, que torna nomenar Phytophthora infestans (Mont.) de Bary, e la malauá.
Anton de Bary tanben descriu los estadis sexuat e asexuat de l'agent del mildiou de la vinha, qu'es originari del nòrd-èst dels Estats Units d'America. Le nomena Peronospora viticola (De Bary, 1863). Mai tard, après la separacion dels genres Peronospora e Plasmopara per Joseph Schöter, Berlese e de Toni renomenèron aquel microorganisme Plasmopara viticola (Berk. & M.A.Curtis) Berl. & De Toni, (1888).
Placa nòrdamericana
La placa nordamericana es una placa tectonica de la litosfèra de la planeta Tèrra. Sa superfícia es de 1.366 estereoradians.
Espandida
thumb|Mapa en [[projeccion ortografica de la placa nordamericana.]] Cobrís: Autrecòps s'i ligavan la placa d'Okhotsk, ara considerada coma una placa d'esperela.
Frontièras
Sas frontièras forman graireben un triangle.
Al sud, la placa nordamericana es subretot en contacte amb la placa cariba, d'en primièr per un contacte continental de rift, puèi per una seriá de falhas transformantas oceanicas que seguís l'axe de las grandas Antilhas. Mai a l'èst aquel tèrme transformant intra en contacte amb la placa sudamericana, e se perlonga per una dorsala oceanica fins a la granda dorsala medioatlantica.
A l'èst, dins l'ocean Atlantic, la placa nordamericana es en contacte divergent per la dorsala medioatlantica d'en primièr amb la placa africana, puèi la placa eurasiatica ont se nota subretot la granda província ignèa qua forma l'Islàndia. Aquela dorsala se perlonga dins l'ocean Arctic per la dorsala de Gakkel, e s'acaba en Siberia per un rift totjorn divergent fins al jonhament amb la placa d'Okhotsk.
Eissiduelh (Charanta)
Eissiduelh /ɛjsiˈdɥɛj/ (Eissiduei en grafia mistralenca ; Exideuil-sur-Vienne en francés, Exideuil solament abans 2018) es una comuna situada dins lo departament de Charanta e la region de Novela Aquitània (ancianament de Peitau-Charantas).
Placa nòrdamericana
Frontièras
Fin finala, la placa nordamericana s'acaba a l'oèst sus sa limita amb la placa d'Okhotsk, qu'èra a vegada considerada coma fasent partida de la placa nordamericana. Aquela limita es d'en primièr formada per la fòssa de Kamtchatka, sua la còsta èst de la peninsula de Kamtchatka, e se perlonga en Siberia per una falha transformanta que rejonh la limita amb la placa eurasiatica.
Eissiduelh (Charanta)
Segon Xavier Lansade, lo parlar de la comuna es lo lemosin.
Placa nòrdamericana
Soscompausants
Pendent lo Jurassic, la placa Farallon gaireben desapareguèt per subduccion jos las placas americanas. Demora sonque las placas Juan de Fuca, de las Cocos e de Nazca coma rèstes d'aquela anciana placa tectonica. Vèrs la Califòrnia, la subduccion complèta de la placa Farallon realizèt la falha de San Andreas.
Eissiduelh (Charanta)
Toponimia
Las atestacions ancianas son, per luec:
Istòria
En 1939, tot lo vilatge lorenc de Bining es evacuat a Eissiduelh.
Nòtas e referéncias
<references group="N"/>
Lo Vernet (Provença)
Lo Vernet (Le Vernet en francés) es una comuna provençala, situada dins lo departament deis Aups d'Auta Provença e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur.
Toponimia
Los noms de tipe Vernet son compausats dau gallés verno-, verna, « vèrn, vèrne, vèrnhe » e dau sufixe collectiu (latin) -etum (Dauzat e Rostaing) o que venon dau gallés uerneton, « verneda, vernheda, vernet, vèrnha » (Delamarre).
Antzin
Antzin es una comuna de la Comunautat Forala de Navarra al nòrd d'Espanha.
Morionvilliers
Morionvilliers es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Nauta Marna e la region del Grand Èst.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Thoury-Férottes
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Nòtas
<references group=N/>
Le Vicel
Le Vicel es una comuna normanda, situada dins lo departament de la Marga e la region de Normandia.
Duravèl
Duravèl (Duravel en francés) es una comuna carcinòla situada dins lo departament francés d'Òut e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Le Vicel
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Duravèl
Toponimia
Duravèl pòt venir de l'adjectiu dura, que Gaston Basalgas glòsa coma « terra nusa », o eventualament del gallés duros, « fortalesa », ambe lo nom occitan val, deformat. L'evolucion val > vèl, vel-, que s'explica pas, es pas isolada. Se rencontra tanben a Velbaser, sovent interpretat per analogia coma un Bèlvéser, a Valpronda, prononciat ([bel'prundɔ]), a Velromana, [belru'manɔ], en francés Valromane, comuna de Montagudet ; en Coserans (Gasconha), una val pòrta lo nom francés de Bellongue ([bel'lungɔ] ?) : vath longa.
Ancian canton de Duravèl
Creat pendent la Revolucion francesa e suprimit en 1801 per efècte de la lei del 8 pluviôse an IX (28 de genièr 1801) intitulada « lei portant reduccion del nombre de justícias de patz » (traduccion del francés), l'ancian canton de Duravel compreniá las comunas seguentas :
Pr'amor de l'irrealisme d'unas donadas, se pòt pas calcular la populacion totala del canton. Lo canton de Duravèl foguèt fusionat ambe lo de Puèg l'Avesque en 1801.
Aranaratxe
Aranaratxe es una comuna de la Comunautat Forala de Navarra al nòrd d'Espanha.
Nòrd
Lo nòrd, sonat tramontana en Mediterranèa, es un ponch cardinau. Pòt tanben designar França.
Selèrm (Comenge)
Selèrm (Salerm en francés) qu'es ua comuna gascoa de Comenge situada dens lo departament de la Hauta Garona e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Istòria
Pendent l'Ancian Regime, Selèrm qu'èra de l'eleccion de Comenge, doncas de la província de Gasconha, de la generalitat d'Aush, de la diocèsi de Comenge e de la senescaucia de Tolosa. Lo vocable de la glèisa qu'es Nòsta Dauna. Tanlèu 1790, Selèrm qu'èra deu canton de L'Isla de Haut. Lo nom qu'estó escrit Salherm en l'an XII.
Placa arabica
La placa arabica es una placa tectonica de la litosfèra de la planeta Tèrra. Sa superfícia es de 0.121 estereoradians.
La placa arabica es un trencadís de la placa africana. Èra partida de la placa africana pendent una granda partida del Fanerozoïc (-542 milions d'ans d'ara) fins a l'Eocèn (-56 a -34 milions d'ans), date quand lo rift de la mar Roja se formèt e creèt la quita mar e lo golf d'Adèn.
Desplaçament
thumb|left|Mapa en [[projeccion ortografica de la placa arabica.]]
La placa arabica se desplaça cap al nòrd èst a una velocitat de 4,65 centimètres per an, o encara a una velocitat de rotacion de 1,1616° per milion d'ans segon un pòl eulerian situat à 59°66' de latitud nòrd e 33°19' de longitud oèst (referencial: placa pacifica).
Espandida
La placa arabica compren subretot de rusca continentala:
Frontièras
La placa arabica es en majoritat en contacte amb de placas continentalas, al respècte de que se desplaça de biais màger cap al Nòrd Nòrd Èst.
Segonda Guèrra d'Afganistan
La Segonda guèrra d'Afganistan opausa la coalicion comandada per leis Estats Units (OTAN, govèrn centrau de Kabol, autreis aliats de la FIAS...) ai Talibans e seis aliats. Comencèt lo 7 d'octòbre de 2001 e es pas acabada a l'ora d'ara.
Causas
La causa principala es leis atemptats de l'11 de setembre de 2001 ais Estats Units (World Trade Center a Nòva York e lo Pentagòn a Washington). L'endeman e lei jorns seguents, lei país principaus (OTAN, Russia, China, ANZUS, OEA... ) anoncièron son sostèn. Rapidament, leis Estats Units acusèron lei Talibans afgans e l'organizacion Al Qaida. D'efèct, lei Talibans aculhiguèron en 1996 Osama bin Laden, fondador e cap d'Al Qaida, ja sospichat per diferents atemptats antiamericans : destruccions deis ambaissadas americanas de Nairobi e Dar es Salaam (1998), ataca còntra lo naviri de guèrra USS Cole en 2000... etc.
En Afghanistan, la guèrra civila entre lei Talibans e leis autrei faccions afganas durava despuei 1994. En 1996, prenguèron Kabol, la capitala, e formèron lo govèrn dau país. Seis enemics, lei fòrças tatgicas d'Ahmed Shah Massud (Jamiat-e-Islami), ozbècas d'Abdul Rachid Dostom (Junbish-e-Milli-yi Islami) e hazaras (Hezb-e-Wahdat), reculèron en lo nòrd-èst. Quauquei guerrilhas antitalibans resistiguèron dins lei regions centralas. Aquestei faccions diferentas formèron una aliança complicada nomada "Aliança dau nòrd" puei "Frònt Unit". Lo 9 de setembre de 2001, un atemptat tuèt lo comandant Massud.
Sa mòrt, dos jorns avans lo 11 de setembre e atribuida a Al Qaida, aumentèt la pression sus lei Talibans. Lo 14 de setembre, leis Estats Units e lo Reiaume Unit exigiguèron l'extradicion d'Osama Ben Laden. Lo 18, l'ONU exigiguèt tanben l'aplicacion de la resolucion n° 1333 e l'extradicion dau cap d'Al Qaida. Lo meme jorn, lo gòvern taleb refusèt lei demandas d'extradicion. Preferissián de reünir una assemblada de notables religiós per decidir dau sòrt d'Osama Ben Laden. Lo 20, aquela assemblada demandèt a Osama Ben Laden de quitar lo país. Pasmens, lei Talibans vouguèron de pròvas per consentir una extradicion. L'endemans, anoncièron que defendrián lo país còntra leis Estats Units.
Lo 7 d'octòbre de 2001, leis aviacions e flòtas deis Estats Units e dau Reiaume Unit comencèron per atacar lei posicions talibans. L'endeman, Donald Rumsfeld declarèt que la guèrra durariá fins a la.
Cadagua
Lo riu de Cadagua (etimologia: cabo de agua 'cap d'aiga') sorgenta dins la val de Mena dins la província de Burgos, travèrsa Balmaseda, Zalla, Güeñes e Alonsotegi, dins la comarca biscaïna d'Encartaciones, e se jonh amb la ria del sistèma de Nervión-Ibaizabal entre las comunas de Barakaldo (quartièr de Burtzeña) e de Bilbao (quartièr de Zorrotza).
Segonda Guèrra d'Afganistan
La campanha aeriana (7 d'octòbre – 2 de novembre de 2001)
Inicialament, l'armada taliban dispausava d'aperaquí 44,000-45,000 combatents. Quasi 10,000 èran de volontaris estrangiers, en particular de Paquistan. De mai, de milícias èran censadas aliadas ambé lei Talibans. En realitat, lei cambiaments de camp serián nombrós. Lei fòrças de sostèn alinhavan environ un centenau de carris de combat (T-54, T-55, T-62, PT-76 o T-34/85), 250 veïculs blindats (BDRM-2, BTR-40, BTR-50, BTR-60, BTR-70, BTR-80, BTR-152, BMP-1 o BMP-2), 200 canons d'artilhariá, 300 canons antiavion e un vintenau de sistèmas sòu-èr de portada corta SA-7 "Grail". Lo comandament es marrit e malaisat car i a de tensions entre leis unitats diferentas. En fàcia, lei fòrças antitalibans foguèron variadas. Americans e Britanics dispausavan de 2500 soudats en Afganistan, de 4 pòrtavions ambé d'autres naviris de guèrra sus l'Ocean Indian e deis avions de combat de la basa de Diego Garcia. Lo Frònt Unit possedissiá 15,000 combatents.
Dau 7 d'octòbre au 2 de novembre de 2001, leis aviacions de la coalicion ataquèron lei posicions talibans. Aquestei conoissián pas aquela forma de guèrra. Uneis unitats talibans foguèron donc facilament destruchas pendent lo premier mes avans que lei Talibans aprenguèron de se dispersar e de s'acutorbar. Pasmens, poguèron pas replicar e equilibrar la guèrra per que sa defensa sòu-èr èra ineficaça e pas grandet còntra una aviacion modèrna.
La campanha terrèstra (2 de novembre – 17 de decembre de 2001)
Dins la nuech dau 2 au 3 de novembre, lo Frònt Unit ataquèron Mazar-e-Charif despuei lo sud de la vila. Maugrat lei bombardaments, lei Talibans resistiguèron a Bai Beche, un fòrt vièlh bastit per lei Sovietics, e au vilatge d'Aq Kupruk. Leis ofensivas dau 3 e 4 foguèron rebutadas davant Bai Beche ont lei defensas paravan dei bombas. Foguèt una carga astruca de la cavalariá ozbèca que permeteguèt la presa d'aquela posicion lo 5. L'endeman, Aq Kupruk tombèt tanben. Lei Talibans assagèron de recular sus sa segonda linha mai l'aviacion americana poguèt atacar sensa èstre empachada per de proteccions. Lo 7 e lo 8 de novembre, de bombardaments fòrça importants destruguèron lei defensas dei vaus Chesmay-e-Safa e Haji Gak. Lo 9, lei Talibans evacuèron Mazar-e-Charif.
La retirada taliban es dificila. Aperaquí 15,000 combatents foguèron enceuclats dins Kunduz. Lo sètge d'aquela vila comencèt lo 11 e s'acabèt lo 23 de novembre de 2001 per la captura de 5000 Talibans e de cambiaments de camp. A l'èst e l'oèst dau país, lei Talibans poguèron pas se defendre après la traucada dau frònt nòrd. Se repleguèron a Kandahar dins lo sud. Lo Frònt Unit ocupèron adonc rapidament la mitat nòrd d'Afganistan : lo 12, Herat se revoutèt, la nuech dau 13 au 14, Kabol foguèt abandonada per lei Talibans, lo 14 e lo 15, Jalalabad e Ghazny foguèron presas facilament.
Dins lo sud, la batalha se concentrèt davant Kandahar a partir dau 23 de novembre, mai lei Talibans resistiguèron. Leis assalidors acceptèron donc de negociar la liurason de la vila en cambi d'una retirada tranquilla per lei Talibans. Lo 7 de decembre, Kandahar foguèt donc la darriera vila importanta presa per lei fòrças antitalibans. Quauquei pòchas de resisténcia combatèron durant lei mes de novembre e de decembre. Lei principaus foguèron Maydan Shar e subretot Tora Bora (12-17 de decembre) ont aurà luòc la batalha darriera de la campanha terrèstra.
La destruccion e la retirada dei darrierei fòrças talibans (decembre de 2001 - julhet de 2002)
En 2002, l'OTAN destapèt uneis unitats talibans dins la vau de Shahi Kot (província de Paktia). Una ofensiva nomada Operacion Anaconda (1-18 d'abriu) permeteguèt la presa de la valada. Puei, lei Talibans en fugida foguèron atacats dins lei províncias de Paktia e Khost d'abriu a julhet. Finalament, foguèron obligats de se replegar en Paquistan.
Leis acòrds de Bonn e la redaccion d'una constitucion novèla (2001-2004)
Lo 5 de decembre, quatre faccions afganas signèron leis acòrds de Bonn. Aquelei faccions representèron lo Frònt Unit, lo rèi darrièr Mohammed Zaher Chah, lo senhor de guèrra Gulbuddin Hekmatyar e leis Afgans exiliats en Iran. Un govèrn provisòri, presidit per Hamid Karzaï, foguèt creat e confiermat en junh de 2002 per una assemblada tradicionala nomada Loya Jirga. A la fin de 2003, una autra Loya Jirga foguèt convocada e acceptèt, lo 4 de genier de 2004, una constitucion novèla prevesent un regim presidenciau fòrt. Leis eleccions presidencialas d'octòbre de 2004 veguèron la victòria d'Hamid Karzaï.
Pasmens, lo desarmament dei senhors de guèrra avancèt gaire maugrat unei gèsts simbolics. En consequéncia, lo govèrn centrau contrarotla solament Kabol e sa region. I pòu pas levar l'impòst e leis administracions provincialas, sovent dirigidas per lei senhors de guèrra ancians, son particularament corrompudas.
Reorganizacion dau comandament taliban e premiereis ofensivas (2003-2005)
En junh de 2003, lo mollà Omar creèt un conseu de direccion nomat Rahbari Shura per dirigir lei diferentei guerrilhas talibans. De fin 2003 a mai de 2004, poguèron lançar una ofensiva limitada dins la província sud de Zabol, rebutada a l'entorn dau vilatge de Misan. En 2005, temptèron uneis ofensivas per se reinstallar dins la mitat sud dau país mai capitèron mau. Pasmens, amb 131 mòrts, lei pèrdas de la Coalicion pendent l'annada 2005 mòstran lo cambiament d'intensitat de la guèrra.
L'ofensiva taliban de 2006
En 2005, après lei reviradas de seis ofensivas talibans, uneis emissaris, coma lo molà Dadullah, foguèron mandats en Afganistan per crear un frònt larg contra la Coalicion e lo govèrn centrau. Pervenguèron a ganhar l'aliança de dos autrei movements poderós mai enemics fins a aquel periòde : lo Hezb-e-Islami de Gulbuddin Hekmatyar e la ret ultraortodòxa de Mohammed Younès Khalid. Lo mollà Dadullah, sostengut per lo mollà Omar, obtenguèt la fin deis atacas contra Paquistan e la concentracion sus Afganistan. 40,000 combatents, alora en Waziristan, anèron donc en Afganistan. Enfin, lei Talibans cambièron sa tactica amb l'adopcion deis atemptats suicidis, inconeguts pendent la guèrra contra lei Sovietics, e l'aplant dei combats quand l'aviacion de l'OTAN interveniá.
L'ofensiva taliban de 2006, comandada per lo comandant Djalalouddine Haqqani, coneguèt donc un succès grand. De vilas dins lei províncias sud foguèron presas. Lei contraofensivas de l'OTAN coma l'operacion Mountain Thrust (15 de mai - 31 de julhet de 2006) poguèron pas realament reprendre lei destrechs perduts franc de l'entorn de Panjwaye. De mai, una garnison britanica foguèt assetjada dins la vila de Sangin a partir dau 27 de junh.
L'extension de la guerrilha (2007-2009)
thumb|Situacion generala en Afganistan e [[Paquistan en 2008.]] thumb|right|Division territòriala d'Afganistan entre [[2005 e 2009.]]
Ben implantats dins lo sud afgan e dispausant de ressorsas financieras solidas, lei Talibans s'infiltrèron dins lo rèsta dau país. Son objectiu es de copar lei linhas d'avitalhament de l'OTAN per Paquistan. Son d'ara endavant capables de batre leis armadas occidentalas coma pendent la batalha de Wanat (13 de julhet de 2008). Pòdon adonc prendre mai de destrechs e cochar lei foncionaris dau govèrn centrau per crear una administracion taliban parallèla. Après una seria d'atacas dins la província dau Noristan colminant a la batalha de Kamdesh (3 de octòbre de 2009), lei Talibans prenguèron quasi tota una província per lo premier còp dempuei 2001.
Enfin, lo govèrn centrau de Kabol es incapable de restancar la corrupcion estimada entre 260 et 465 milions de dolars per an sus un PIB egau a 7,5 miliards de dolars. Aquel imatge es renforçada per leis eleccions presidencialas de 2009 e sei rumors de fraudas massissas.
Estrategia novèla de l'administracion Obama
L'eleccion de Barack Obama e una seria de tustadas aerencas tuant de civils nombrós entraïnèron una estrategia americana novèla. Stanley McChrystal remplacèt David McKiernan coma generau en cap. Aqueu generau decidiguèt d'aumentar lo nombre de soudats de la Coalicion e de se concentrar sus lei zònas pobladas.
Lista dels primièrs ministres de la Dominica
thumb|250px|Bandièra de Dominica. Lo primièr ministre es lo cap de govèrn de la Dominica.
Vaquí la lista dels primièrs ministres de la Dominica dempuèi 1978.
Departament de Mosèla
Lo departament de Mosèla (en francés Moselle, en alemand Mosel) es una division administrativa de l’estat francés que correspond al districte de Lorena del país d’Alsàcia e Lorena. Administrativament, es un departament de la region del Grand Èst. Se parteja entre una part de lenga alemanda au nòrd e una part de lenga francesa au sud (inclusent Mètz). Ten son nom del riu Mosèla, un afluent de Ren.
Lo capluòc es Mètz.
Codificacion
A sa creacion en 1790, lo departament utiliza lo numèro postal 55 que se garda entrò 1871. Reçaup lo còde estatistic 57 dins las annadas 1930. Aquel còde es représ suls veïculs en 1950 (e fins a 2009) e suls corrièrs a partir de 1964 (còde postal). Lo còde NUTS-3 n'es FR413.
Illescas
Istòria
Lo rei de França Francés Ièr qu’i estó presoèr.
Montabard
Montabard es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Orne e la region de la Bassa Normandia.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Maruèjols
Lo gentilici es maruegenc -a.
Gara d'Era Estela
Es una gara de la SNCF, desservida per de trens TER d'Occitània.
Maruèjols
Toponimia
La prononciacion es [ma'ryɛʒɔs] a Montrodat (comuna confrontanta), [ma'ryɛʒɔ] a Recola de Fumaç, [ma'ryɛdʒɔ] a Esclanedes. Tipicament, dins aquela partida centre-oèst de Gavaudan, se pronóncia generalament ['ʒaßus] per Jàvols, ambe conservacion de [u] etimologic pòsttonic, mas benlèu que lo pes de la partida pretonica e tonica empacha aquela conservacion per Maruèjols.
Maruèjols es atestat Maroiol en 1155. Ven d'un tipe gallés plan productiu, māro-ialon, compausat de māro-, « grand(a) » e ialon, « clar, clarièra, esclairada, esclairòl, talhadís », en practica un luòc eissartat e per extension un vialatge, , ,.
Gara d'Era Estela
Situacion ferroviària
Establida a 299 mètres d'altitud, la gara es situada al punt quilometric (PK) 74,607 de la linha de Tolosa a Baiona, entre la gara de Sent Martòri e la gara d'Era Barta d'Inard.
Gara d'Era Barta d'Inard
La gara d'Era Barta d'Inard es una gara ferroviària de la linha de Tolosa a Baiona, situada sul territòri de la comuna d'Era Barta d'Inard, dins lo departament de la Nauta Garona.
Foguèt mesa en servici en 1862 per la Companhiá dels Camins de fèrre del Miègjorn.
Es una gara de la SNCF, desservida per de trens TER d'Occitània.
Situacion ferroviària
Establida a 290 mètres d'altitud, la gara es situada al punt quilometric (PK) 79,783 de la linha de Tolosa a Baiona, entre la gara d'Era Estela e la gara de Sent Gaudenç.
Contréglise
Contréglise es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Nauta Sòna e la region de la Franca Comtat.
Geografia
Contréglise Es un pichon vilatge situat a l'èst de la França ; la siá latitud es de 47.827 gras Nòrd, la siá longitude de 6.037 gras Es. Las vilas e de pòbles prèps de Contréglise son : Senoncourt (70) a 1.95 km, Buffignécourt (70) a 1.98 km, Amance (70) a 3.01 km, Venisey (70) a 3.24 km, Montureux-lès-Baulay (70) a 4.11 km.
Contréglise est un petit village situé à l'est de la France ; sa latitude est de 47.827 degrés Nord, sa longitude de 6.037 degrés Est. Les villes et villages proches de Contréglise sont : Senoncourt (70) à 1.95 km, Buffignécourt (70) à 1.98 km, Amance (70) à 3.01 km, Venisey (70) à 3.24 km, Montureux-lès-Baulay (70) à 4.11 km.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
L'origina es fòrça anciana, doncas qu'existís un cementèri mérovingien près de la glèisa e lo nom a testificat dempuèi 1154. Lo nom de la municipalitat sembla venir de la glèisa de Gundhari (nom d'un sacerdòt o senhor l'an 1196 «Contereglisia»). Lo 23 d'Abril de 1789, la municipalitat #conéisser la Revolucion abans la carta : lo castèl, #qu'es ne fa una granda bastiguèsse, i aguèt atacat per abitants del pòble. La glèisa compòrta una part en datant del 12ème.
L'origine est très ancienne, puisqu'il existe un cimetière mérovingien près de l'église et le nom est attesté depuis 1154. Le nom de la commune semble venir de l'église de Gundhari (nom d'un prêtre ou seigneur en 1196 «Contereglisia»). Le 23 Avril 1789, la commune connut la Révolution avant la lettre : le château, qui est en fait une grande bâtisse, fut attaqué par des habitants du village. La glèisa comporte une partie datant du 12ème.
Aras
Aras es una comuna de la Comunautat Forala de Navarra al nòrd d'Espanha.
Placa sudamericana
La placa sudamericana es una placa tectonica de la litosfèra de la planeta Tèrra. Sa superfícia es de 1.03 estereoradians. S'i associa mai sovent las placas dels Andes del Nòrd e de l'Altiplano.
Espandida
thumb|Mapa en [[projeccion ortografica de la placa sudamericana.]] Cobrís:
Frontièras
La principala caracteristica de la placa sudamericana es sa grande frontièra oèst sus la còsta pacifica, formada per la fòssa del Peró e Chile, ont lo continent sudamerican fa desparéisser dins una imensa fòssa de subduccion la placa de Nazca sus gaireben tota la longor dels Andes, e mai ponctualament la placa antartida al tèrme sud del continent.
Aquel contacte de la placa sudamericana amb la placa de Nazca es considerada arrestada per la Placa de l'Altiplano al nivèl de la Bolívia, microplaca tectonica que s’enfonza en coa d'aronda dins la placa sudamericana, mai aviadament que la placa de Nazca, dins de zonas d'orogenesi correspondant als Andes.