cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Pendé
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Santa Filomena
Istòria
Lo 24 de mai de 1802, au cors de la recèrca de sepulturas de martirs romans dens las Catacombas de Priscilla que's descrobí ua tomba, qui seria aubèrta a l'endedia.
Dumont d'Urville
thumb|Jules Dumont d'Urville Jules Sébastien César Dumont d’Urville, nascut a Condé-sur-Noireau lo 23 de mai de 1790 e mòrt dins un accident ferroviari a Meudon l'8 de mai de 1842, foguèt un oficièr de marina e exploraire francés que menèt fòrça espedicions, coma a bòrd de l'Astrolabe.
Santa Filomena
Istòria
Tres lavassas de terralha situadas devant de la tomba que portavan inscripcions pintradas en arroi dens l'òrdi seguent : LUMENA - PAXTE - CUM FI, en mei de mantun emblèma tanben pintrat en arroi: ua ancora (simbèu d'esperança e de martiri), ua pauma (simbèu deu trionf deus martirs), duas sagetas, orientadas de cap au haut e au baish, en mei d'ua lança e un liri (simbèu de puretat).
Dumont d'Urville
Carrièra militara
Nascut d’una anciana familha de Normandia, son paire, Gabriel Charles François Dumont, senhor d’Urville es baile de la nòva Nauta Justíci de Condé. Après la mòrt del paire, son education foguèt confiada al fraire de sa maire, l'abat de Croisilles, camonge a Caen. Faguèt los estudis al collègi de Bayeux puèi, bon escolan al licèu de Caen. A 17 ans, s'engatjèt dins la Marina. A vint ans (en 1810), se presentèt a l’examen de l’Escòla politecnica, tròp jove podèt pas capitar. Comencèt sa carrièra dins la marina a Brest en 1811 sus la nau l’Aquilon, puèi sus l’Amazone, le Suffren, le Borée e la Ville de Marseille. Lo primièr viatge de Dumont d’Urville se faguèt sus la Ville de Marseille, que menèt en 1814 lo duc d’Orleans a Palèrme e que lo tornèt amb sa familha. Encontrèt a Tolon, Adèle Pépin, filha d’un relotgièr de la marina originària de Cluses en Savòia, que semaridèron lo 1 de mai de 1815 a Tolon. Aguèron dos filhs: En agost de 1816, Dumont d'Urville aprend lo projècte de circumnavegacion de Loís de Fraissinet. Daissa Tolon per París per fin de convéncer Fraissinet de lo prene a bòrd de l'Uranie mas l'estat-major es ja complet. Tòrna puèi a Tolon ont va reprene sos estudis : fisica, astronomia, sciéncias naturalas e lengas estrangièras. Jules Dumont d'Urville èra conegut per son caractèr dificil. Èra a l'encòp « fascinador e rebutant » segon los dichs d'Hans-Otto Meissner.
La Vènus de Milo
Èra, amb lo capitani Pierre-Henry Gauttier du Parc, d’una espedicion scientifica enviada en 1819 en mar Negra e dins las Cicladas, Foguèt lo primièr a signalar a l’ambaissador francés a Constantinòple, una estatua venent d'èsser descobèrta e que percep sul còp coma avent una valor inestimabla. Es la celèbra Vènus de Milo, escultada en 130 AbC e foguèt sus la noticia qu’aviá dessenhat que M. de Marcellus organizèt la ompra per França d'aquela estatua, ara expausada al Lovre. En 1820, acabèt la reconeissença complèta del torn de la mar Negra.
L’Astrolabe
Lo comte Chabrol de Crousol, ministre de la Marina, avent confiat a Dumont d’Urville una novèla esploracion de la mar del Sud, le comandament de La Coquille, renomenada L’Astrolabe, li foguèt confiat. Recebèt en 1826 lo comandament de las doas corvetas L’Astrolabe e la Zélée, amb mission d’explorar Oceania e foguèt enviat dins l’ocean Pacific per descobrir las còtas de la Nòva Guinèa, la Nòva Zelanda e d’autras illas. Lo 22 d'avril de 1826, Jules Dumont d’Urville aparelhèt de Tolon coma comandant de L'Astrolabe (l’anciana La Coquille) per una segonda circumnavigacion, amb coma entre autre la mission, la reherca de La Peirosa. Son espedicion de 35 meses donèt a la geografia e a la navigacion la reconeissença positiva de mai de de las còtas mens conegudas del glòb sus la Nòva Irlanda, la Nòva Bretanha e la Nòva Guinèa; assegurèt la posicion de près de 200 illas o illòtas, qu'un seissantenal avián pas encara estampat sus de mapas. Descobriguèt las illas Fiji, cartografièt las illas Loyauté, canèt las còstas de la Nòva Zelanda, faguèt una esploracion de las illas Tònga e de las Molucas. Los seus rapòrts permetèron la classificacion de las illas en Melanesia, Polinesia e Micronesia. Reconeguèt après l’explorator anglés Peter Dillon, dins l’illa de Vanikoro lo luòc probable del naufragi e de la mòrt de La Peirosa.
Las imensas reculhidas d’istòria naturala, amassadas pendent la campanha, foguèron donadas al retorn al Musèu d'Istòria Naturala de París e lo Musèu de la Marina de París. Amassèt de materials precioses per la geografia e la botanica, faguèt paréisser, jol títol de Voyage de l’Astrolabe (13 volums, in-8, 1830 e seg.), lo resultat de sas recercas fòrça criticadas pel savent François Arago per lor imprecision. Contribuguèt a la cartografia d'aquela region du glòb, en prepausant a la Societat de geografia la subdivision ara tradicionala de l’Oceania en Polinesia, Micronesia e Melanesia (que creèt lo nom) — e en Malàisia. Aquelas subdivisions son contestadas pels gtografes e linguïstas d'ara mas contunhan d’èsser utilizada.
1830 e la desgràcia
Foguèt encargat del comandament de la nau Great-Britain qu'emportèt Carles X de França lo 16 d'agost de 1830, sus la tèrra estrangièra a Portsmouth (Angletèrra). Obtenguèt alara del govèrn anglés la reconeissença del nòu pavalhon francés e, a son retorn, faguèt la proposicion de reclamar a l’Anglatèrra los rèstes de Napoleon. Pendent d'ans, la monarquia de Julhet daissèt Dumont d’Urville dins un repaus pareissent a una desgràcia. Obtenguèt fin finala de far un nòu viatge dempuèi longtemps esperat.
L’Antartida
thumb|L'Astrolabe encorada en Antartida, en 1838 Comencèt en 1837 un nòu viatge, dins una espedicion dins las regions de l’Ocean Antartic que durèt siès ays. Dins aquela epòca publiquèt, en mai del recit del viatge, lo Voyage pittoresque autour du monde (1834-1835) amb un resumit de totes los viatges d'exploracion dempuèi Magellan.
L’Astrolabe e la Zélée partiguèron de Tolon l'11 de setembre de 1837 e lo 13 de novembre ancorèron dans la rada de Rio de Janeiro. Dempuèi la Tèrra del Fuòc explorèt la mar de Weddell descobrissent la Tèrra de Loís Felip e la Terra de Joinville, fins a demorar encorats dins las glaças a las coordonadas -62.36667°N, -38.68333°W.
Faguèt escala a Nuku Hiva (illas Marquesas) e a Mangareva (illas Gambièr). Informat de l'afar Laval e Caret decidiguèt anar a Tahiti demanar reparacions a la reina Pomare, mas arribèt abans Dupetit Thouard.
Aprés explorèt las illas Carolinas e las illas d'Indonesia, tornèt en Antartida dempuèi Tasmania. Près del Pòl Sud magnetic descobriguèt la Tèrra d'Adelia, nom de la seuna femna, dins las actualas Tèrras Australas e Antarticas Francesas.
Percors
thumb|Percors de l’espedicion (1837-1840)
L’accident
thumb|upright|Tomba de Jules Dumont-d’Urville al cemetèri Montparnasse (París).
Posteritat
Mai tard, en onor d'aquela descobèrta e de las cartografias de qualitat dessenhadas per l'idrografe de l'espedicion Vincendon-Dumoulin, foguèt donat lo nom de Dumont d'Urville a la mar d'Urville près de l’Antartida, al mont D'Urville dins la peninsula Antartida, al cap d'Urville en Nòva Guinèa Occidentala (Indonesia) e a l’illa d'Urville en Nòva Zelanda.
E tanben:
Lo quita Dumont d'Urville nomenèt en onor de son esposa, Adèle Pépin, la tèrra d'Adélia en Antartida e l'illa Pepin, una illa costièra de Nòva Zelanda e en l'onor de la familha de sa maire, Croisille Harbour, dins la baia de Tasman près de l'illa precedenta. Tanben nomenèt illas Dumoulin, dins l'Antartida en l'onr de l'idrografe de son espedicion Clément Adrien Vincendon-Dumoulin.
Puy-Saint-Gulmier
Puy-Saint-Gulmier (Puy-Saint-Gulmier en francés) z-es 'na comuna auvernhassa dau departament dau Puèi de Doma e la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament d'Auvèrnhe.
Nòtas
<references group="N"/>
Alinhan del Vent
Alinhan (del Vent) (Alignan o Alignan-del-Vent en grafia mistralenca ; Alignan-du-Vent en francés) es una comuna lengadociana situada dins lo departament d'Erau e la region d', ancianament de Lengadòc-Rosselhon.
Cnut lo Grand
thumb|right|Territòris de Cnut lo Grand.
Alinhan del Vent
Lo gentilici es alinhanés -esa, pl. alinhaneses. Un sobriquet dels alinhaneses es los mal penchenats, en rason del vent.
Martin Landau
Martin Landau (Brooklyn, Nòva York, 20 de junh de 1928) es un actor american. Se faguèt conéisser mai que mai per sos ròtles dins Mission: Impossible e Space: 1999 Foguèt maridat a Barbara Bain e joguèron dins mantun film e sèria de television amassa.
Alinhan del Vent
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
Las fòrmas ancianas son : Sicardi de Alinian en 1060-1108, de Alignano en 1153, prioris de Alinnan en 1159, ecclesiam S. Martini de Aliurano [legir: Aliniano], ecclesiam de Aliniano en 1159-1161, in Alignano en 1210, S. Martini de Alignano en 1212, de Alignan en 1216, castrum de Alignano en 1224, de Alignano en 1323, Allinha del Ven en 1425, de Alignano Venti, al sègle XVI, Alignan du Vent en 1571, Alinhan du Vent en 1585, de Alinhano Venti en 1636, Alignan du Vent en 1708, 1740-1760, 1770-72 (mapa de Cassini).
Segon Dauzat e Frank R. Hamlin, Alinhan vendriá d'un gentilici latin, Alinnius, ambe lo sufixe -anum Alinhan èra donc probablament una anciana granda propietat galloromana qu'aviá per mèstre Alinnius. Lo determinant del Vent servís a destriar Alinhan de Linhan d'Òrb a 17 km al sud-oèst; es probablament vengut d'un ancian molin de vent qu'explica lo nom d'una tuqueta al nòrd del vilatge.
Cauna de las Fadas (Leucata)
42.89771°N, 3.0354°W right|thumb|250px|Intradas de la cauna de las Fadas La cauna de las Fadas se dobrís a Leucata, en Lengadòc, dins lo departament d'Aude e la region de Lengadòc-Rosselhon. Venguèt monument istoric lo 10 de setembre de 1924. La comuna n'es la proprietària.
Las Airas
Lo gentilici es airenc -enca, pl. airencs.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Las Airas
Las fòrmas ancianas son : aux Aires en 1659, des Aires, les Aires en 1740-60, les Aires en 1770-72 (mapa de Cassini).
Segon Dauzat, las Airas ven del latin area, « espaci descobèrt, puèi cort, òrt, ostal » ; segon Hamlin, Las Airas ven del latin aream. Los sens son variats; pels noms modèrnes, es « aira, sòl per batre las cerealas »; pels noms mai ancians, es « èrm, ermàs, patus », « espaci descobèrt concedit a un desbosigaire (rompeire) »; a Tesan de Besièrs, Mills a relevat lo sens « jaç près de la jaça (cujalar, cortalh) ».
Lo Morcairòl
Las fòrmas ancianas son : castrum quod vocant Mercariolo en 990, castello, quem vocant Mercoirols, cap a 1036, castello de Mercoirol, cap a 1059, Mercoirol en 1112, Guillelmi de Mercoirol en 1147, castrum de Mercoirol, a castro Mercoirol en 1164, capellam S. Michaelis de Mercoirol en 1182, castri de Mercorolio en 1262, de Morcayrolio en 1344, de Mercoyrolio en 1396, Mercoyrolo en 1458, Morquairol en 1574, Marcayrol o Mourcayrol en 1740-60, Morcayrol en 1740-60, St Michel en 1770-72 (mapa de Cassini), Mourcairol en 1865. Lo Morcairòl es un derivat del nom de divinitat latina Mercurius, ambe lo sufixe diminutiu -ol(um). Cf. mai d'un toponime Mercoira, Mercoirol dins lo Massís Central. La data e la rason de l'aparicion de l'article es desconeguda e la prononciacion exacta seriá a recercar.
Istòria
Un còp èra, la glèisa parroquiala comuna als vilatges actuals d'Erépia, L'Amalon, Las Airas e Lo Pojòl èra Sant Pèire de Rhèdes, ara dins la comuna de L'Amalon.
En 1845, la comuna del Morcairòl foguèt devesida en doas: Las Airas d'un latz, Vilacèla de l'autre (Vilacèla vendrà L'Amalon en 1879).
Las minas en Cevena
Las minas de carbon son fòrça ancianas dins lo país cevenòl e representèron fins a la mitat del sègle XX una de las industrias mai importantas de la region.
L'epòca de las concessions
Es subretot a partir del començament del sègle XIX que se crearàn de concessions per explotar d'un biais regular e fòrt los jaciments de carbon de l'airal alesenc.
L'explosion a Fontanas en 1896
Lo 2 de junh de 1896, 24 trabalhadors moriguèron dins lo potz de Fontanas.
La catastròfa de 1912
thumb|250px|Discors del ministre Dupuy a l'enterrament A la mina de Sant Fèlitz, a Sant Martin de Valgalga, lo vèspre del 23 de novembre 1912, un tir foguèt fach al nivèl 260 e aqueste generèt una esbudelament en campana que faguèt tombar un desenat de tonas de carbon dins la mina. Dins la nuèch, a una ora del matin, se produsiguèt un desgatjament dans lo traçatge que projectèt 400 tonas de carbon.
left|thumb|250px|Fòto de l'enterrament Sulpic l'acid carbonic envasiguèt las galariás ont trabalhavan 90 obrièrs aquela nuèch. La màger part poguèron escapar mas lo gas ofeguèt 24 minaires que sas lampas s'atudèron e se poguèron pas escapar per encausa de l'escuresina. L'enquesta que se faguèt aprèp l'accident determinèt que lo drama se deviá a una insufiséncia de la carga d'explosius qu'èran estats emplegats durant lo tir precedent.
L'enterrament dels 24 minaires se faguèt dos jorns mai tard, lo 26 de novembre, amb la preséncia del ministre de las òbras publicas francés Jean Dupuy que faguèt un discors e participèt a la ceremoniá qu'amassèt fòrça gents (gaireben 25.000 personas se diguèt a l'epòca).
La nacionalizacion de las minas
Per poder assegurar una creissença pro solida e durabla e una reconstruccion de la societat aprèp la Segonda Guèrra Mondiala, lo govèrn francés decidiguèt de nacionalizar lo sector de las minas. Foguèt votada una lei lo 17 de mai de 1946 que botava en plaça aqueste procediment. Aital a partir del decret del 28 de junh de 1946 e de las leis de nacionalizacion las uèch concessions minièras de Cevena passèron jol contraròtle de l'estat francés.
Alfred de Wessex
thumb|right|[[Illas Britanicas a la fin dau sègle IX après la patz entre Saxons e Vikings.]]
Alfred de Wessex (entre 846 e 849 - 26 d'octòbre de 899), dich Alfred lo Grand, foguèt rèi de Wessex de 871 a sa mòrt e rèi de totei leis Anglosaxons de 878 a sa mòrt.
Règne
Durant son rèine, organizèt la defensa deis estats saxons còntra leis invasions vikingas organizadas a partir de Danelaw. Venceire en 878 a Ethandun, capitèt d'impausar en 886 la signatura d'un tractat organizant lo partiment d'Anglatèrra entre saxons e vikings. Organizèt tanben l'administracion de son estat e assaièt de melhorar l'educacion e la justícia.
Es considerat coma un sant per la Glèisa Catolica Romana.
Ronnie Bird
thumb|right|200px|Ronnie Bird en 2010
Ronald Méhu, dit Ronnie Bird, es un cantaire parisenc de rock francés, nascut en 1946 a Boulogne e Billancourt (Nauts de Sèina). A enregistrat entre 1964 e 1969 un detzenat de 45 torns e un album 33 torns. A tanben tardivament enregistrat un segond album, aqueste còp en anglés, en 1992.
Sa cançon SOS mesdemoiselles serà represa per Jad Wio sus l'album Fleur de métal en 1992. Où va-t-elle ?, son adaptacion francesa de Come On Back dels Hollies, es estada represa tanben per Bijou en 1977.
Arboraç
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
Las fòrmas ancianas son : terminium de villa Arboratis en 985, villa que vocant Arboratis en 990, villa Arboratis, cap a 1005, Arborath en 1102, villa de Arboratis, villa Arboratis en 1134, loco de Arboracio en 1264, castri de Arboratio en 1484, Arboras en 1529, Arberas en 1622, Arboras en 1643, 1740-60, 1770-72 (mapa de Cassini).
Segon Dauzat, Arboraç ven del latin arbores, « los aubres », amb lo sufixe -aceum ; segon Hamlin, Arboraç es un derivat del latin arbor(em) « aubre », amb lo sufixe -aceum (que mena a -às en occitan), qu'a probablament lo sens collectiu de « mata d'aubres ».
Quelha
Quelha (Queuille en francés) z-es 'na comuna occitana dau departament dau Puèi de Doma e la region d'Auvèrnhe Ròse Aups.
Nòtas
<references group="N"/>
Joan Jaume Leon d'Astròs
thumb|Ostau monte es mòrt d'Astros ambé una placa que va ramenta Lo Dr Joan Jaume Leon d'Astròs - Leon d'Astròs en fòrma brèva; en francés Jean-Jacques-Léon d'Astros - (Torvas, lo 15 de novembre de 1780 - lo 31 de decembre de 1863) foguèt un mètge, un membre de l'Acadèmia de z-Ais e un escrivan provençau d'expression occitana. Foguèt un precursor reconeissut de la renaissença felibrenca.
Èra fiu de Joan Loís d'Astròs - Jean-François-Louis d'Astros - notari reiau, fraire d'un cardinau. Sa maire Maria Magdalena Angelica Portalis - Marie-Magdeleine-Angelique - èra d'una granda familha provençala e sòrre de l'òme d'estat Joan Estève Maria Portalis - Jean-Étienne-Marie Portalis -.
Estudièt la medecina a l'Universitat de Montpelhièr dau temps que Pèire Maria Auguste Brossòneti ensenhava puei una pausa a París avans de recebre lo títol de doctor au Clapàs dei Guilhem. Esposèt puei Ròsa Magdalena Rostan - Rose-Madelaine Rostan - e s'establiguèt en premier a Torvas per quauqueis annadas e après as Ais, onte coneguèt e afrontèt au servici de la populacion lei divèrseis epidemias.
Robèrt Lafont e Crestian Anatòle citan d'eu lei doas frasas seguentas : en 1844 mai tanben  (per dire que subreviurà) en 1853.
Extrach de sei Fablas
La cigala e la formiga Pensant pas a la fringala, Après aver, la cigala, Tot l'estiu, fach que cantar Se trovèt pas mau logada, La bisa estent arrivada, D'aver plus ren a pitar Pas la mendra parpalhòla De mosca vò de moissòla ! ''La batièt. Se ven getar'' Sus lei pas de la formiga, La pregant de li prestar De gran una mala briga Per anar fins qu'ai meissons, Quand naisseràn lei moissons. En aqueu temps, ditz la dama, Vos pagarai, sus mon ama, Interès e principau. Anem, me fetz pas ligueta, Roeinarai pas vòstre ostau. La formiga es pas doneta, Es son pus pichòt defaus. Li diguèt : Quand carrejavi Au pus fòrt de la calor, Qu'es que fasiatz tot lo jorn ? Dau matin au soir cantavi; Avètz ausit ma cançon ; ''La trovaviatz pas polida ? Cantaviatz ? Ne'n siáu ravida.'' ''Dançatz ara un rigaudon.
Senta Crotz de Volvèstre
Senta Crotz de Volvèstre (Sainte-Croix-Volvestre en francés) es una comuna occitana de Comenge, situada dins lo departament d'Arièja e la region.
Mèstre de la Milícia per las Gàllias
Dins lo sistèma ierarquic de l'armada romana tardiva se sonava Mèstre de la Milícia per las Gàllias (en latin Magister militum per Gallias) un oficièr de fòrt naut grade que aviá a carga las armadas romanas a pòste dins las províncias gallo-romanas de la Gàllia. Son títol correspondiá a lo de strategos dins l'armada grèca, val-a-dire general d'armada.
École nationale de l'aviation civile
L’Escòla nacionala de l'aviacion civila, o pus simplament ENAC, es una granda escòla d'engenhaire francesa per l'aeronautica e l'espaci situada a Tolosa en. Fondada en 1949, es l'escòla màger d'aviacion europèa. A per mission d'assegurar la formacion iniciala e lo perfecionament dels cadres e principals actors de l'aviacion civila. Es sòci de la conferéncia de las grandas escòlas, membre associat de l'universitat de Tolosa, membre del pòl de competitivitat Aerospace Valley, del gropament de las escòlas d'aeronautica.
Gèli (Mèstre de la Milícia per las Gàllias)
Gèli, Gèri o Egidi (del latin Ægidius) èra un naut oficièr gallo-roman, Mèstre de la Milícia per las Gàllias de 456 a 461, que fondèt lo Reialme de Siagre (Syagrius) o Reialme de Soissons en 461 quand l'Empèri roman casèt entre las mans de Ricimèr, après qu'aquèsse aucís l'Emperaire Majorian.
Gil García
vinheta
Gil García es un municipi de la província espanhòla d'Ávila e de la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Doggerland
Doggerland es lo nom donat per lei geològs a una faissa territòriala que durant lo Periòde Glaciari de Würm religava leis Illas Britanicas e l'Euròpa continentala. Dispareguèt amb la pujada del nivèl de la mar après la fin de la glaciacion entre lei millenis X e IV avC. Las recercas geologicas daissan supausar que Doggerland èra una importanta faissa de tèrra emergida que s'estendiá de la còsta èst britanica entrò a la còsta actuala dels Païses Basses e la còsta oèst d'Alemanha e de Danemarc. Doggerland èra probablament un abitat ric amb una preséncia umana al Mesolitic.
Nubia
Dins l'Antiquitat, la Nubia èra un reialme independent que los abitants parlavan de dialèctes parents a las lengas coshiticas. Lo birgid, un dialècte particular, èra parlat fins al començament dels ans 1970 al nòrd del Niala al Sodan, dons lo Darfor. L'ancian nubian èra utilizat dins gaireben totes los tèxtes religioses entre los sègles VIII e IX.
Toponim
Los ancians Egipcians nomenavan la region Ta-Seti (« lo país de l’arc ») en rason de l’arma caracteristica dels abitants. Los Egipcians distiriavan doas regions Oaoat (la Bassa Nubia egipciana situada entre las doas primièras cataractas), e Kosh (la Basse-Nubia sodanesa s’espandissiá de la segonda cataracta fina al tèrmes de Khartom).
Dins unes tèxtes ieroglifics afirman que dins aquela region l’aur (en egipcian nwb : nub) èra « tan abondós que la posca dels camins »: benlèu es aquela l’etimologia del nom Nubia que la primièra mencion se trapa dins la Geografia de Estrabon, vèrs l'an 29 AbC.
Preistòria
vinheta|Ruines de la cité de Kerma
Los abitants mai ancians coneguts de la Nubia son los Badarians, seguit dels Amracians puèi dels Gerzèus, noments civilizacions del « grop A ». Dempuèi l'installacion dels Gerzèus, la Nubia comencèt vertadièrament a se formar - periòde que correspond a l'aveniment en Egipte de la primièra dinastia, vers l'an -3100. Los Gerzèus èran a l'origina un pòble nomad que s'installa en Nubia per venir elevors, s'ocupant de fedas, de cabras e una vacas. Se destriavan per los teralhas e lors rites funeraris fòrça diferents d'aqueles dels Egipcians.
La cultura gerzèa declinèt vèrs lo sègle XXVIII AbC, seguit per las civilizacions dichas del « grop B ». A vegadas foguèt considerat que los pòbles del grop B avián envasit la Nubia - ara se pensa que lo grop B es eissit del grop A. Aqueles pòbles èran pla mai paures que los precedents, e fòrça mens nombroses. Se supausa donc una ataca o de pilhatges, benlèu dels egipcians, qu'aurián provocat una crisi en Nubia.
Mercé al comèrci amb l'Egipte, la Nubia capitèt a prene un cèrt nivèl de vida e d'estabilitat. Vèrs la dinastia VI egipciana, la Nubia foguèt divisada en pichons reialmes - i a un debat al subjècte de l'aartenença o non dels reailmes a un ipotetic « grop C ». Se remarca l'estonanta similitud entre las teralhas dels ancians del grop A e aquelas del grop C, semblant mostrar o una nostalgia d'aqueles darrièrs, o un retorn dels primièrs. Lo desèrt del Sahara èra a l'epòca pro invivable per provocar l'exòde subte dels pòples nomads qu'i demoravan normalament, se refugiant alara en partida en Nubia.
De civilizacions del grop C, la primièra a unificar las regions a l'entorn d'ela foguèt aquela del reialme de Kerma - reialme que ten son nom de la ciutat de Kerma, que se supausa aver èsser sa capitala. Al delà la primièra cataracta, la Nubia, país de l'aur, provocava las cobesiás dels faraons, qu'i multipliquèron las expedicions militaraas e comercialas. Après lo desrevelh de l'Egipte jos l'Empèri Novèl, las tropas egipcianas s'espandiguèron al sud. Jol règne de Totmòsis I vers -1520, tota la Nubia del nòrd èra anexiada. Se revengèt amb l'episòdi dels faraons negres.
Lo reialme de Kush
Pendent lo Tresen periòde intermediari egipcian (-1085 / -750), la Nubia tornèt independenta. Se constituèt alara dins lo bacin del Nil mejanun « empèri kushita » que contunhèt pendnet mila ans. Aquel periòde es tradicionalament divisada en doas epòcas: aquela de Napata, que a durèt de -750 a -300, e aquela de Meroe, que durèt de -300 a 340.
Epòca napatana
Lo reialme de Kush utilizava fòrça practicas tradicionalas egipcianas, per exemple lor religion, e las piramidas. Lo reialme subrevisquèt mai de temps qu'aquel d'Egipte, envasissent quitament aquel darrièr pendent la XXVena dinastia al sègle VIII AbC. Vèrs -660, los faraons kushitas son rebutats cap a lor region d'origina, la Nubia, e forman a Napata un reialma original, sintèsi de las influéncias nubianas e egipcianas.
Vèrs -591, a la seguida de l'expedicion de Psammetic contra Kush, la capitala daissa Napata per Meroe. E tanben s'apondèt lo pejorament de las condicions climaticas; que butèt lo nòrd a las foncions secondàrias.
Epòca meroèa
vinheta|Cimetière sud de Méroé
A partir dels ans -315 / -295, aumenta la rompadura (jamai acabada) amb lo modèl egipcian.
Es dins aquel contèxte que se debana l'aveniment de las Candaças, de reinas exercisset efectivament lo poder politic suprèma. L'efectivitat de lors estatut e foncions imperials es traducha per la titulatura reiala que portavan e que venon de protocòl faraonic. Son Sa-Rê, Neb-tawy e n-swt-bity. Es traducha pel gèst august de chaplar los enemics que, dempuèi Narmer, exprimís lo trionf del sobeiran regnant. A tanben son rebat dins la Bíblia.
A aquela epòca, las diferentas regions se divisèrpn grops pichons armats, dirigits per un general. Combatavan per sièire lor autoritat sus la Nubia, daissant la region flaca e vulnerabla a tota ataca. Los Noba ne profitèron per conquerir la Nubia - quitament es possible que lo nom de la region lor siá degut, al mens que « Nubia » venga del mot egipcian nub, l'aur. Dempuèi aquel temps, los Romans los nomenèron Nobatèus.
A l'epòca d'August, la Bassa Nubia (nomenada lo Dodecascoenus), foguèt envasit per las legions romanas d'August, dirigidas per Gai Petròni en 23 AbC.
Jean-Patrick Capdevielle
thumb|right|200px|Jean-Patrick Capdevielle en 2016 Jean-Patrick Capdevielle (nascut lo 19 de decembre de 1945 a Levallois-Perret), es un cantaire e compositor francés de París. Au començament, fasiá sustot de rock francés (los tres primièrs albums), puèi s'es virat cap a la cançon francesa e, de còps, la new wave (40° à l'ombre, Halloween, Double aller simple pour Pékin...) a la mitat de las annadas 80.
Nubia
La Nubia crestiana
Vèrs l'an 350, la Nubia foguèt envasida pel reialme etiopian d'Axom. L'ancian govèrn nubian fuguèt espotit. Tres reialmes novèls se formèron alara:
Jean-Patrick Capdevielle
Biografia
Abans de cantar, Jean-Patrick Capdevielle es estat jornalista, e aquò li balhèt l'escadença de se sarrar per exemple del rocker anglés Eric Clapton.
Nubia
La Nubia crestiana
Lo roi Silko de Nobatia escriviá en grèc e gravava sas victòrias sul temple de Talmis (uèi Kalabsha) vèrs l'an 500.
Jean-Patrick Capdevielle
Biografia
En 1978, enregistra sas primièras maquetas e las manda a una maison de disques. Lo 45 torns Solitude l'obrís la pòrta de CBS. Aital, i enregistra son primièr album rock Les Enfants des ténèbres et les Anges de la rue, e sortís per lo promòure un 45 torns, Tout au bout de la ville / Quand t'es dans le desert. Es una capitada : lo dit 45 torns es plan recebut, passa fòrça a la ràdio, en particular Quand t'es dans le desert qu'es la preferida, la mai difusida, quitament se Tout au bout de la ville es la presentada coma primièra sul dit 45 torns. Aital, Quand t'es dans le désert ven en França un gròs tube de l'annada 1980, e demòra encara uèi sa cançon mai coneguda.
Nubia
La Nubia crestiana
Quand Atanas d'Alexàndria consacra Marcus evesque de Philæ abans sa mòrt en 373, mostrant per l'escasença la dominacion crestiana sus la region al sègle V, Joan d'Efès nòta qu'un prèire monofisisme nomenat Julian convertís lo rei e nòbles vèrs 545. Nòta taben que lo reialme d'Alodia foguèt convertit vèrs 569. Sos escrichs son a vegadas contradictòris, pasmens, amb aqueles dels contemporanèus. La Glèisa de Nubia fa aleugénciaa a la Glèisa ortodòxa (Melkita) puèi, en 719, a la Glèisa ortodòxa orientala (Glèisa còpta ortodòxa)
Jean-Patrick Capdevielle
Biografia
Còp-sèc, Jean-Patrick Capdevielle enregistra en 1980 un segond disc, simplament titolat /2, album totjorn tan rock coma lo primièr e que conten dos autres tubes, C'est dur d'être un héros e Oh, Chiquita.
Lo fenomèn Capdevielle pr'aquò s'aflaquís. Lo tresen disc, Le Long de la jetée, sortit en 1981, es de mal vendre, malgrat un pauc de resson per la cançoneta Señorita. E es çò meteis ambe lo quatren disc de 1982, L'Ennemi public se vend chic, a un pauc de resson sonque per i aver dedins un tròç rock que capita un pauc a l'epòca, Qu'est-ce qui va rester. Alavetz, en 1983, Jean-Patrick Capdevielle comença de s'aluenhar del rock per se virar artisticament cap a d'autras influéncias, coma la cançon francesa e la new wave (Halloween), çaquelà, l'arcuèlh es encara piri pel cinquen album Mauvaises fréquentacions.
Nubia
L'islamizacion de la Nubia
Amb lo comèrci, la pensada araba s'espandiguèt en Nubia, remplaçant lèu la crestientat. La glèisa « reiale » de Dongola foguèt remplaçada per une mosqueta vèrs 1350.
Jean-Patrick Capdevielle
Biografia
En 1985 sortís son sieisen album Planète X, que conten 40° à l'ombre, cançon qu'a un pauc de resson, mès sens comparason ambe las del començament de sa carrièra. Dincas a l'annada de 2018, a seguit ambe mai o mens de succès una carrièra de cantaire francés, ambe orientacions artisticas divèrsas segon los disques.
Nubia
La Nubia islamica
Lo reialme de Kokka comença donc vèrs 1350 e s'acaba a l'arribada dels Angleses. S'espandís alara d'Assoan fns Dongola, es un reialme musulman conquerit pel rei Nassèr.
Nubia modèrna
Pendent lo, lo govèrn Dongolan s'aclapèt, divisant la region que venguèt alara jos l'influéncia de l'Egipte. En Nubia desfilèron los envasissors, e s'installèron fòrça reialmes successius. L'Egipte prenguèt lo tèrme nòrd de la region, daissant lo Sud de Dongola al reialme de Sennar vèrs le.
L'Egipte obten lo contraròtle total de la region jol règne de Mehemed Ali al, puèi ven un condominium angloegipcian.
Amb la fin de la colonizacion anglesa, la Nubia foguèt separada en dos, una partida apartenent a l'Egipte, l'autre al Sodan.
L'istòria recenta dels Nubians es marcada per una darrièra catastròfa ecologica e sociologica fòrça granda. En 1963, près de 100000 abitants de Bassa Nubia, entre la cataracta de Dal al Sodan e Assoan en Egipte, son caçats de lors ostals e de lors tèrras per la construccion de la nauta restanca d'Assoan. Dempuèi, lo lac Nasser engoliguèt doas cataractas maàger de l'Egipte antica. En aval de la restanca, los darrièrs pescadors nubians tustan encara sus l'aiga amb de longs pals per atraire los silurs e pèrcas del Nil cap a lors nassas. Lors eritièrs preferisson rendar lor servici als toristas del lac Nasser.
Gimialcón
220px|vinheta Gimialcón es un municipi de la província espanhòla d'Ávila e de la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Reialme de Seissons
Lo Reialme de Seissons o puèi Reialme de Siagre (Regnum Suessonense puèi Regnum Syagrii en latin) foguèt un Estat galloroman declarat independent de l'Empèri Roman d'Occident en 461 pel general de sas armadas Gèli après que, a Roma, l'Emperaire Majorian venguèt aucis per Ricimer. Gèli foguèt succedit pel general Siagre. Lo Reialme de Seissons existèt dusca l'anada 491, quand venguèt integrat al Reialme franc de Clodovèu.
Manuel de Almeida
Manuel de Almeida, o tanben Manoel de Almeida (Viseu, Portugal, 1580 - Goa, 1646) foguèt un jesuista e explorador portugués.
Biografia
Nomenat ambaissador de l'emperador d'Etiopia Susneyos en 1622, se n'anèt a Suakin amb tres companhs. Atal explorèt Etiopia de 1625 a 1633 e assistiguèt quitament a las funeralhas de Susneyos (1632), abans d'èsser expulsat del territòri.
Venguèt puèi inquisidor a Goa (possession portuguesa en Índia) ont moriguèt en 1646.
Francés Fornièr
thumb|250px|Fòto de Francés Fornièr en 1918 Francés Fornièr (en francés François Fournier; Manduèlh, 14 d'agost de 1866 - Manduèlh, 27 de mai de 1941) foguèt un politician del país de Nimes que foguèt deputat de Gard de 1901 a 1919.
Istòria
Francés Fornièr nasquèt a Manduèlh en 1866 dins una familha modèsta. S'engatgèt quand aviá pas que 17 ans coma aprendís en çò d'un faure a Nimes. Puèi se n'anèt trabalhar a Lion e a París abans de tornar en Arle a la fin de son servici militar. Ailà faguèt l'obrièr mecanician dins divèrses establiments de construccion maritima pasmens vist qu'èra militant socialista e que ne fasiá de propaganda foguèt fòrabandit de l'entrepresa. Fornièr portèt l'afar als tribunals e ganhèt. Puèi dintrèt dins los talhièrs dels camins de fèrre de Camarga. A Arle fondèt amb d'amics lo jornal Le Travailleur, que ne foguèt lo redactor principal e a l'encòp foguèt a l'origina de mantun grop politic e sindicat. Puèi, s'impliquèt mai activament e se presentèt a las eleccions legislativas de 1901 a la primièra circonscripcion de Gard. Ganhèt al segond torn e venguèt deputat de Gard. Foguèt reelegit en 1902, 1906, 1910 e 1914.
Sidi Ali (Mostaganem)
Sidi Ali (Sidi Ɛli en berbèr) qu’ei ua comuna argeriana deu departament de Mostaganem. Deu temps de la colonizacion francesa, que la disèvan Cassanha (Cassaigne en francés) deu nom deu colonèl Cassaigne.
Cassanha
Cassanha o La Cassanha (francizat en Cassagne o Cassaigne) qu’es un toponim e antroponim occitan.
Sidi Ali
Sidi Ali qu’es un toponim e antroponim maugrabin.
Randans (Puèi Domat)
Randans (Randan en francés) z-es 'na comuna auvernhassa dau departament dau Puèi de Doma e la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament d'Auvèrnhe.
Toponimia
Randans en 1319
Nòtas
<references group="N"/>
Nicolás Maduro
Nicolás Maduro Moros (nascut en 1962) es lo president actual de Veneçuèla.
Billecul
Billecul es una comuna francesa, situada dins lo departament de Jura e la region de Borgonha Franca Comtat
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Batalha de Medway
thumb|right|Conquista romana deis illas britanicas e formacion de la província de Britannia.
La batalha de Medway se debanèt en 43 durant la conquista romana d'Anglatèrra. Opausèt lei fòrças de l'Empèri Roman ai combatents de la tribú cèlta dei Cantiaci. S'acabèt per una victòria romana que permetèt ai legions de s'installar dins lo sud-èst deis Illas Britanicas que venguèt la basa dei conquistas seguentas.
Grandes y San Martín
Grandes y San Martín es un municipi de la província espanhòla d'Ávila e de la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Ravel (Puèi Domat)
Ravel (Ravel en francés) z-es 'na comuna auvernhassa dau departament dau Puèi de Doma e la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament d'Auvèrnhe.
Nòtas
<references group="N"/>
Pernois
Pernois es una comuna francesa, situada dins lo departament de Somme e la region de Picardia.
Geografia
Pernois est arrosée par la Nièvre, affluent de la Somme.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Lavardin (Sarthe)
Lavardin  es una comuna francesa administrada per lo departament de Sarta de la region dels Païses de Léger.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Nòtas
<references group=N/>
Gutierre-Muñoz
Gutierre-Muñoz es un municipi de la província espanhòla d'Ávila e de la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Leon Castanet
250px|thumb|Leon Castanet en 1932 Leon Castanet (en francés: Léon Castanet; Alès, 22 de març de 1884 – Nimes, 19 de setembre de 1961) foguèt un politician occitan del país cevenòl, deputat de Gard de 1928 a 1936.
Biografia
Leon Castanet nasquèt a Alès en 1884 dins una familha modèsta, son paire èra minaire. Aprèp qu'obtenguèt son brevet superior dintrèt a l'Escòla Normala de Nimes e venguèt en seguida regent e mai director d'escòla dins divèrses vilatges de Cevena abans de tornar a Alès. En 1928 foguèt designat pel partit socialista coma candidat a las eleccions legislativas dins la primièra circonscripcion d'Alès. Foguèt elegit al segond torn en fàcia del candidat comunista. Foguèt reelegit en 1932 mas perdèt en 1936 fàcia al candidat comunista. Aprèp la Segonda Guèrra Mondiala, en 1945 arribèt a venir cònsol de la comuna d'Aigremont. En 1949 foguèt elegit conselhièr municipal de Ledinhan e en 1957 venguèt President del Conselh General de Gard. En junh de 1961, ja que son estat de santat declinava aguèt de renonciar a son mandat cantonal e sos collègas lo nomenèron President d'Onor. Moriguèt qualques meses mai tard, lo 19 de setembre, a 77 ans.
Hernansancho
Hernansancho es un municipi de la província espanhòla d'Ávila e de la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Batalha de Watling Street
thumb|right|Conquista romana deis illas britanicas e formacion de la província de Britannia.
La batalha de Watling Street se debanèt en 60 o 61 durant la conquista romana d'Anglatèrra. Opausèt lei fòrças de l'Empèri Roman ai tropas coalizadas dirigidas per la rèina cèlta Budicca. S'acabèt per una victòria romana que va entraïnar la desfacha totala de la revòuta de Budicca.
Péronne (Sòma)
Péronne en picard (Péronne en francés) es una comuna francesa, situada dins lo departament de Somme e la region dels Nauts de França.
Nòtas
<references group=N/>
Beuna
Beuna es un toponim e idronim occitan:
Herreros de Suso
Herreros de Suso es un municipi de la província espanhòla d'Ávila e de la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Aristocracia
L'aristocracia designa una forma de govèrn onte lo poder es oficialament tengut per un elèit qu'es generalament una casta, una classa sociala, una dinastia o un grop intellectuau. A l'origina, lo tèrme apareguèt durant l'Antiquitat grèga per designar l'elèit dei ciutadans d'una vila. Per la seguida, durant l'Edat Mejana, lo tèrme evolucionèt pauc a pauc per designar lei classas superioras de la societat feudala coma la noblesa o la borgesiá.
Higuera de las Dueñas
Higuera de las Dueñas es un municipi de la província espanhòla d'Ávila e de la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Caséli
thumb|left|300px|Panorama de Caséli Caséli (forma lombarda e emiliana; en italian e oficialament: Caselle Landi) es una comuna italiana de 1.765 abitants dins la província de Lodi en Lombardia (Itàlia). Lo vilatge èra a l'origina situat sus la riba drecha de Pò fins al creis de 1585, que la faguèt passar a la riba esquèrra. Demorèt capitanejat per Plasença fins a 1797, quand passèt dins la província de Lòd.
Geografia
Caséli es situat a 35 km al sud de Lòd e a 15 km al nòrd de Plasença, sus la riba esquèrra del flum Pò.
Brémur-et-Vaurois
Brémur-et-Vaurois es una comuna francesa, situada dins lo departament de Còsta d'Aur e la region de Borgonha.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Sent Felitz de Riutòrt
Sent Felitz de Riutòrt (Saint-Félix-de-Rieutord en francés) es una comuna occitana situada dins lo departament d'Arièja e la region administrativa d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Comunas vesinas
400px|left|Distanças e posicion relativa
Bosquentin
Bosquentin en normand (Bosquentin en francés) es una comuna normanda, situada dins lo departament d'Eure e la region de la Nauta Normandia.
Geografia
Altitud 170 m La municipalitat a situat sus un scenari pro venteux
Altitude 170 m La commune est située sur un plateau assez venteux
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Los fraires #jogar dempuèi la un grand papièr de défricheurs en una contrée pauc espitalària. En 1134 a fondat lo abbaye de Mortemer. Aquel luòc es un dels elements fondators del país de Lyons. Essaimant En la region, los fraires bastisson una capèla a Bosquentin. Continuament al défrichement de la region iniciada pels fraires, de las granjas son édifiées en los landes (antany réputées esterils e incultas) nouvellement conreades. Aquelas granjas servisson de luòc de trabalh als fraires e als paysans #que s'installan pauc a pauc en aqueles espacis arables. En sollicitant d'unes autres pòbles dels alentours (Lilly ("Liliacum"), Beauficel èca...), Bosquentin Passa de l'estatut de ermitage environat de tèrras fèrtils en un vast domeni agricòla.
Les moines jouèrent dès le un grand rôle de défricheurs dans une contrée peu hospitalière. En 1134 est fondée l'abbaye de Mortemer. Ce lieu est un des éléments fondateurs du pays de Lyons. Essaimant dans la région, les moines construisent une chapelle à Bosquentin. Suite au défrichement de la région initié par les moines, des granges sont édifiées dans les landes (autrefois réputées stériles et incultes) nouvellement cultivées. Ces granges servent de lieu de travail aux moines et aux paysans qui s'installent peu à peu dans ces espaces arables. À l'instar d'autres villages des alentours (Lilly ("Liliacum"), Beauficel etc...), Bosquentin passe du statut d'ermitage entouré de terres fertiles en un vaste domaine agricole.
Andrieu Borguet
thumb|320px|Lo deputat Andrieu Borguet dins son burèu en 1914 Andrieu Borguet (en francés André Bourguet, Sant Ipolit del Fòrt, 22 de mai de 1876 – Sant Ipolit, 29 de febrièr de 1936) foguèt un politician occitan del país cevenòl que foguèt deputat de Gard de 1910 a 1914. Èra lo conhat de Gaston Bosanquet.
Biografia
Nascut a Sant Ipolit del Fòrt en 1876, Andrieu Borguet faguèt d'estudis juridics e obtenguèt son diplòma de doctor en drech. Puèi dintrèt dins l'intendéncia militara abans de passar dins los cadres de resèrva. A Sant Ipolit dobriguèt una curatariá e a l'encòp organizèt e presidiguèt l'associacion departamentala del oficièrs de resèrva. Son entrepresa floriguèt e, gràcias al fach qu'èra famós dins l'airal per encausa de son activisme, venguèt president del tribunal de comèrci.
Malgrat qu'aviá pas cap d'afiliacion politica, se presentèt a las eleccions generalas legislativas dels 24 d'abril e del 8 de mai de 1910 dins la circonscripcion del Vigan. Foguèt elegit al segond torn. S'inscriguèt puèi dins lo grop de l'esquèrra radicala e dintrèt dins divèrsas Comissions (trabalh e estalvis). A mai se se presentèt pas a las eleccions generalas de 1914 obtenguèt un vòte. Tornèt a la direccion de l'entrepresa a Sant Ipolit e se moriguèt en 1936 quand aviá pas que 60 ans.
Aviá recebut lo guerdon de Cavalièr de la Legion d'onor.
Batalha d'Eversham
La batalha d'Eversham se debanèt lo 4 d'aost de 1265 a Eversham. Opausèt lei fòrças dau rèi Enric III d'Anglatèrra (1216-1272) ai fòrças de la revòuta dei senhors dirigits per Simon V de Montfòrt. S'acabèt per una victòria reiala, per la mòrt de Simon de Montfòrt e per la fin dei projèctes de monarquia limitada e de parlament defenduts per lei senhors en revòuta.
La Hija de Dios
La Hija de Dios es un municipi de la província espanhòla d'Ávila e de la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
La Horcajada
La Horcajada es un municipi de la província espanhòla d'Ávila e de la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Laino Borgo
Laino Borgo, Laìnu en calabrés, es una comuna de la província de Cosença en Calàbria (Itàlia).
Es una anciana colonia vaudesa, que de rèstas d'occitan se tròban dins son parlar.
La separacion de Laino Castello e Laino Borgo existís dempuèi l'edat mejana. Las tèrras en condomini son partias entre las doas comunas en 1811.
Laino Borgo se disiá tanben Laino Inferiore. Fusiona amb Laino Castello dins Laino Bruzio del 17/04/1928 al 25/11/1947.
Reignat
Reignat (Reignat en francés) z-es 'na comuna auvernhassa dau departament dau Puèi de Doma e la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament d'Auvèrnhe.
Nòtas
<references group="N"/>
Horcajo de las Torres
Horcajo de las Torres es un municipi de la província espanhòla d'Ávila e de la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Lucien Lacaze
thumb|200px|Lucien Lacaze en [[1915]] Lucien Lacaze (Pierrefonds, lo 22 de junh de 1860 ; lo París, lo 23 de març de 1955) que ho un amirau francés, un òme d'estat ministre de la Republica Francesa, un membre de l'Academia Francesa e un prefècte maritim de Tolon.
Herradón de Pinares
Herradón de Pinares es un municipi de la província espanhòla d'Ávila e de la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Aspiran
Aspiran o Aspian, prononciat Espian localament  (Aspiran, Espiran, Piran en grafia mistralenca  ; Aspiran en francés) es una comuna lengadociana situada dins lo departament d'Erau e la region d', ancianament de Lengadòc-Rosselhon.
Lo gentilici es aspiranés -esa, amb lo plural aspiraneses.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
Las fòrmas ancianas son : ecclesiam S. Juliani de Aspiriano en 1146, 1154, 1154-59, bajulus de Aspirano en 1166, prior de Aspiriano, sense data, albergis de Aspirano en 1203, pro Aspirano en 1323, de Aspirano Caprariensis en 1344, pro Aspirano Caprariense, pro Aspirano Caprarum en 1351, ad Aspira de Cabrayres en 1380, Aspiran en 1571, Spirat en 1622, Spiran en 1643, Aspiran en 1708, 1740-60, 1770-72 (mapa de Cassini).
Segon Dauzat, Aspiran ven dau nom latin d'òme Asperius, amb lo sufixe -anum ; segon Hamlin, Aspiran ven dau gentilici latin Asperius, o de l'escais-nom (= cognomen) Asper, amb lo sufixe (-i)-anum. Aspiran èra una proprietat galloromana. L'ancian determinant se referís a la comuna prèpa de Cabrièira.
Fòrmas ancianas tiradas dau diccionari topografic d'Eugène Thomas (1865) - Aspirianus en 844; Aspiranum en 1125; Aspira de Cabrayres en 1380; Aspiran en 1625; Saint-Rome-d’Aspiran en 1760.
Audeville
Audeville es una comuna francesa, situada dins lo departament de Loiret e la region dau Centre e Vau de Léger.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Lo castèl de Audeville #èsser démoli en 1817.
Le château d'Audeville fut démoli en 1817.
Nil Blanc
Lo Nil Blanc (Bahr el-Abiad) es un embrancament del Nil.
Nom
Lo nom de « Nil Blanc » se pòt aplicar a tot o partida del sistèma idrologific en amont de la confluéncia amb lo Nil Blau. Dins lo sens mai estricte, lo Nil Blanc es lo cors d'aiga format al lac Nò a la confluéncia entre Bahr el-Gebel e el-Ghazal. Dins lo sens mai larg, pòt far referéncia a fòrça riuss rajant dempuèi lo lac Victòria fins al Nil Blanc strict. Es tanben possible de designer atal lo cors d'aiga que raja dempuèi la font mai alunhada fins a lac Victòria.
Entre lo lac Victòria e lo lac Albèrt, lo cors d'aiga es tanben designat Nil Victòria. A la sortida del lac Albèrt, es tanben nomenat Nil Albèrt.
Una ipotèsi sus l'origina del nom del flum seriá que vendriá de sa color clara, duguda a son fèble taus en limon, per contraste amb aquela del Nil Blau, mai escur. Un autre ipotèsi es que son nom ven de la designacion universala del punt cardinal oèst dempuèi la mai nauta Antiquitat segon lo còde geocromatic (lo blau designant l'èst, coma pel Nil Blau).
Font
Lo Ruvyironza s'escampa dins lo Ruvubu près de la vila burundesa de Kayanza. Lo Ruvubu s'escampa dins lo Kagera. Cadun d'aqueles tres cors d'aiga es a vegada considerat coma una de las fonts del Nil Blanc.
Après lor confluéncia, lo Kagera s'escampa dins lo lac Victòria.
Oganda
L'emissari del lac Victòria es tanben nomenat Nil Victòria. Se situa près de Jinja, en Oganda. en aval, passa las tombadas Bujagali puèi se'n va cap al nòrd e l'oèst, alimentant lo lac Kyoga dins lo centre del país.
Just abans d'intrar dons le lac Albèrt, la riu passa una gòrja de mens de de larg a las tombadas Murchison, marcant son intrada dins la branca occidentala de la val del grand rift. Dintra dins lo lac Albèrt sul penjal oriental dels monts Blaus.
La riu sortissent del lac Albèrt, al nòrd, es tanben conegur jol nom del Nil Albèrt.
Sodan del Sud e Sodan
Lo Nil Blanc passa Kodok e penètra al Sodan. Confluís amb lo Nil Blau a Khartom e forma lo Nil.
Castèth de Beon
thumb|230px|Faciada sud deth Castèth de Beon Eth Castèth de Beon ei un castèth situat dins era comuna qu'amassa es dus vilatges Asta e Beon, ena Vath d'Aussau, que hoc bastit aparentament ath sègle XIV. Ei classat as Monuments Istorics der estat francés dempuish 2005.
thumb|left|350px|Pintura deth castèth per R. de Sant Martin Veiria (1926)