cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Charanta Lemosina
thumb|right|300px|L'occitan Lemosin en Peitau-Charantas right|250px|thumb|Charanta Lemosina La Charanta Lemosina es la partida dau departament de Charanta que fasiá istoricament partida de Lemosin. Se situa dins los prumiers contrafòrts dau Massís Centrau, granitics, en venent de l'Atlantic. S'i parla occitan lemosin, coma dins la resta de la Charanta Occitana qu'ocupa lo terç est dau departament de Charanta.
Correspond aperaquí a la meitat est de l'Arrondiment de Confolent e compren 64 comunas.
Son altitud, relativament febla (150 a 350 m), es mai elevada que la resta dau departament.
Miré
Miré es una comuna francesa, situada dins lo departament de Maine e Léger e la region dels Païses de Léger.
Cauvicourt
Cauvicourt es una comuna normanda, situada dins lo departament de Calvadòs e la region de la Bassa Normandia.
Miré
Geografia
La municipalitat se tròba en lo Nautor-Anjau, en la part orientala del Segréen, al nòrd del departament en limit d'aquel de la Mayenne.
La commune se trouve dans le Haut-Anjou, dans la partie orientale du Segréen, au nord du département en limite de celui de la Mayenne.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Preséncia d'un dolmen, vestigi d'una aucupacion préhistorique.
Présence d'un dolmen, vestige d'une occupation préhistorique.
Premilhac
Premilhac (en francés Prémilhat) es una comuna occitana de Borbonés, situada dins lo departament d'Alèir e la region d'Auvèrnhe Ròse Aups, ancianament d'Auvèrnhe.
Comunas vesinas
400px|left|Distanças e posicion relativa
L'Armanhaquesa
L'Armanhaquesa es una cançon que la musica es de L. Dupuy e que foguèt cantada per primièr còp a las fèstas d'Eusa de l'Escòla Gaston Febus en 1934.
Premilhac
Toponimia
Lo nom vendriá d'un nom latin d'òme Primillius, amb lo sufixe acum, latinizacion del sufixe gallés -aco(n). Premilhac èra donc probablament una anciana granda proprietat antica qu'aviá per mèstre Primillius Primiliacus, 843 (DR), Premelac. XIIIe s. E. Negre
L'Armanhaquesa
Paraulas de l'Armanhaquesa
Ò país d'Armanhac! Ò Gasconha ma mia! Ès lo flòc, lo flòc do Miegjorn, lo brèç de mas amors. Qu'aimi ton bèth parlar, baumat de poesia, Las hadas, tos ostaus, tos gaires trobadors Ò país d'Armanhac! Ò Gasconha ma mia! Ès lo flòc do Miegjorn, lo brèç de mas amors
1. Ben son polits tos bòscs e tas verdas colinas Dab sos grans cassos blancs, tas comas dab l'arriu Caperat d'abranons, de flòcs, de laurentinas, On vengan s'ombrejar, pos sequèrs de l'estiu, Los ausèths do bon Dieu!
3. Ma lenga dens la boca en devisar s'ahila E tiri mon berret per cantar tot cap nu: "Aus flandrins las aunors, los plasers de la vila! A jo mon sorelh d'aur, mon cèu pintrat de blu, Estelat a l'escur!"
4. Se, per cas, l'estrangèr d'un uelh gelós espia Horar lo picapoth qui riuleja mostós, Cantem Èusa gairesa e son aiga de via, Licor que lo bon Dieu hasoc endos gascons, Totjorn un pauc gloriós.
5. Deguens nòste Armanhac las dròllas que hèn hisa Dab sos grans uelhs hissants e sas frescas colors; Do Midon tan vantat aus taps de la Baïsa, Sos pòts pareishan hèits ende balhar potons Aus goiats amorós.
6. De son fièr Armanhac la Gasconha es gloriosa. Coma ua reina l'es dos huecs d'un diamant, Coma l'es de sa hilha ua mair amistosa, Lo pepè d'un rehilh esberit e cinglant, La dròlla d'un galant.
Charanta Occitana
rigt|300px|thumb|Charanta Occitana
thumb|right|300px|L'occitan Lemosin en Charanta e Viena
La Charanta Occitana es la partida orientala dau departament de Charanta ente se parla occitan lemosin. Sos abitants son los charantés e las charantesas.
Lo terme fai remarcar la caracteristica linguistica qu'aleva las diferéncias dins l'istòria entre la Charanta Lemosina (restachada istoricament a Lemosin), en contacte emb lo peitavin au nòrd-oest, e la Charanta Perigòrda (restachada istoricament a Engolmés e culturalament a Perigòrd) en contacte emb lo sentongés.
Combat de San Lorenzo
thumb|left|200px|[[Convent de San Carlos Borromeo]]Lo combat de San Lorenzo, liurat lo 3 de heurèr de 1813, que ho ua batalha de la Guèrra d'Independéncia Argentina qui opausè las tropas de las Províncias Unidas de l'Arriu de la Plata e las òstes colonialas de l'Empèri Espanhòu. Que la purmèra batalha deus Granadèrs a Chivau.
Aqueth combat que petè dens lo contèxte deu blocatge de Montevideo, vaduda capitala de la Vicereiautat de l'Arriu de la Plata puish que Buenos Aires b'èra independento (de facto mes pas de jure) desempuish la Revolucion de Mai de 1810. Lo coronèu José Rondeau qu'assetjava la capitala de la Benda Orientau per tèrra e los espanhòus non podèvan pas avitalhà's sonque per l'arriu de la Plata en panar las còstas argentinas. Qu'ei justament ua de las loas expedicions qui rescontrè los granadèrs argentins esconuts dens lo convent de San Carlos Borromeo a Sant Lorenzo.
John James Audubon
John James Audubon (26 d'abriu de 1785 - 27 de genier de 1851) foguèt un ornitològue e un pintor francoestatsunidenc. Estudièt en particular divèrseis espècias d'ausèu americans.
Trévignin
Trévignin en arpitan (Trévignin en francés) es una comuna arpitana de Savòia, situada dins lo departament de Savòia e la region de Ròse-Aups.
Lamorville
Lamorville es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mòsa e la region del Grand Èst.
Trévignin
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Lamorville
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Lortias e Montbrun
Lortias e Montbrun (Lourties-Monbrun en francés) qu'ei ua comuna gascoa, situada dens lo departament de Gers e la region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.
Geografia
vignette|upright=1.6|centre|Comunas a l'entorn.
Montbrun
Véser a l'article.
Demografia Montbrun
Véser a l'article.
Destroyer
Destroyer foguèt una revista omosexuala consacrada a la beutat juvenila masculina, estampada e publicada oficialament a la Republica Chèca entre 2006 e 2010, e distribuida a internacionalament a travèrs del sieu web.
La publicacion foguèt fruch de la creativitat de Karl Andersson, un professional suedés de la revista. En total se publiquèron 10 numèros, lo darrièr en genièr de 2010. Arribèt a aver de lectors dins 37 païses.
Foguèt fòrça criticada dempuèi los mejans de comunicacion per supausadament "sexualisar" l'enfància, mas Andersson s'aucèt rapidament en defensa de la siá publicacion e concediguèt d'entrevistas per argumentar contra los sieus detractors.
Batalha de Pavón
La batalha de Pavón que ho ua batalha decisiva dens las guèrras civilas argentinas enter federaus e unitari ; que marquè la victòria deu camp unitari de l'Estat de Buenos Aires e la soa reincorporacion dehens la Confederacion Argentina mes com membre dominant.
Que seguiva ua purmèra guèrra qui s'èra acabada dab la batalha de Cepeda vençuda per lo federaus de la Confederacion Argentina gavidats per José Justo de Urquiza e qui avèva desbocada sus ua purmèra reincorporacion de l'Estat de Buenos Aires dehens la Confederacion après la signatura deu Pacte de San José de Flores (ja favorable a Buenos Aires a maugrat de la soa des.hèita).
Villebadin
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Ciutat Badin abans 1801.
En 1821, Villebadin, #que compta alavetz 38 abitants, absorbeix las municipalitats de Argentelles (197 abitants, a l'èst de lo sieu territòri), Barges (77 abitants, a l'oèst) e Champobert (#que s'escriu uèi Champaubert, 169 abitants, al sud).
Un viol, probablament comeses pel genet Jacques Lo Gris a Villebadin, a jutjat pel Tribunal del Parlament de París lo Data|9|de, en donant luòc a la darrièra ordalie del reialme de França. Aquela bandèja criminal li cal far lèu l'objècte d'una pellicula de Martin Scorcese (The Last Düèl).
Batalha de Cepeda
thumb|200px|[[Justo José de Urquiza]] thumb|15Opx|[[Bartolomé Mitre]] thumb|200px|[[Valentín Alsina]] La batalha de Cepeda deu 23 d'octobre de 1859, qu'ei ua de las duas batalhas escadudas Cepeda, Província de Santa Fe, Argentina). Qu'opausè las tropas de la Confederacion Argentina e las òstes unitàrias de l'Estat de Buenos Aires (alavetz desseparada de la Confederacion). L'Estat de Buenos Aires s'èra desseparat de la Confederacion per'mor qu'adoptava posicions unitàrias mentre que la Confederacion, a maugrat d'aver acaçat lo governador federau Juan Manuel de Rosas arron la batalha de Caseros, e demorava federau. La província de Buenos Aires arrefusè de signar la constitucion de 1853 e qu'instaurè lo son estat pròpi guadant atau per eth medish los revienguts de la taxas d'importacions qui passavan totas per Buenos Aires.
Durant la soa presidéncia de la Confederacion Justo José de Urquiza b'ensagè mejans deu pacifics (negociacions, seduccion, manipulacions politica) entà har tornar l'Estat de Buenos Aires dehens la Confederacion. En 1859 totun, lo Congrès de la Confederacion que votè o lei obligant Urquizar a reincorporar Buenos Aires sia pacificament sia dab la hòrça. Buenos Aires qu'entrè en guèrra en basant la soa armada dens lo pòrt de San Nicolás de Los Arroyos ; la rescontra de la duas armadas que ho favorabla a la Confedarion, superiora en nombre, e l'armada de Buenos Aires que's retirè e tot estar perseguida. Las tropas d'Urquiza que campèn en dehòra de la ciutat e, obligat a demissionar, lo president Alsina que'u deishè la victòria.
Villebadin
Istòria
Ville Badin avant 1801.
Batalha de Cepeda
Buenos Aires que remportè totun d'un certe biais la negociacion qui desboquè suu Pacte de San José de Flores qui implicava lo retorn de Buenos Aires dehens la Confederacion mes dab condicions economicas e politicas qui era èran favorablas.
La tensions que mièn a ua segonda guèrra qui s'acabè dab la Batalha de Pavón on Urquiza e Mitre e's tornèn rescontrar e on aqueste còp Buenos Aires vençó e renforcè lo son poder centrau e unitari suu país.
Villebadin
Istòria
En 1821, Villebadin, qui compte alors 38 habitants, absorbe les communes d'Argentelles (197 habitants, à l'est de son territoire), Barges (77 habitants, à l'ouest) et Champobert (que l'on écrit aujourd'hui Champaubert, 169 habitants, au sud).
Un viol, probablement commis par l'écuyer Jacques Le Gris à Villebadin, est jugé par la Cour du Parlement de Paris le 9, donnant lieu à la dernière ordalie du royaume de France. Cette affaire criminelle doit faire bientôt l'objet d'un film de Martin Scorcese (The Last Duel).
Friesen
Friesen  en alemannisch ( Friesen en francés) qu'ei ua comuna francesa deu departament deu Haut Ren e de la region d'Alsàcia.
Runhèi
Comunas vesinas
400px|left|Distanças e posicion relativa
Crochte
es una comuna francesa del departament del Nòrd e de la region dels Nauts de França.
Geografia
thumb|Crochte dins son canton e son arrondiment.
Istòria
S'es trobat a Crochte de las monedas gauloises, aquela de las Morins e de las Atrébates, aital coma de las monedas romaines en provant l'existéncia d'un peuplement celte #que s'a prosseguit a l'epòca romaine.
La primièra allusion a la localité data de 1067 jol nom de Crochtem (Crothan en 1183), del ancià néerlandais krochte tèrra anautita e shuta; néerlandais kroft= serral // anglés croft= pichon camp. Aquel vilatge i aviá la particularité de pas èsser inondat.
La première allusion à la localité date de 1067 sous le nom de Crochtem (Crothan en 1183), de l'ancien néerlandais krochte terre haute et sèche; néerlandais kroft= coteau // anglais croft= petit champ. Ce village avait la particularité de ne pas être inondé.
En 1793, pendant la Révolution française, le curé Dezitter a été fusillé à Bergues.
Marvelise
Marvelise es una comuna francesa, situada dins lo departament de Dobs e la region de la Franca Comtat.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Vladimir Arnold
Vladimir Igorevich Arnold (12 de junh de 1937 - 3 de junh de 2010) foguèt un matematician sovietic puei rus. Considerat coma un dei matematicians pus importants dau sègle XX, participèt ai recèrcas sus l'estabilitat dei sistèmas integrables, la teoria dei sistèmas dinamics, la teoria dei catastròfs, la topologia, la geometria algebrica, la mecanica classica e la teoria dei singularitats.
Nham
« Nham » es un nom vernacular designant d'espècias de plantas apartenent au genre Dioscorea, familha de las Dioscoreaceae, cultivadas dins totas las regions tropicalas del mond, per tòca alimentària, per sos tuberculs rics en amidon. Lo tèrme designa tanben lo quite tubercul consomat coma legum raiç.
Lo mot « Nham » ven d’une raiç africana que significa « manjar » e present dins fòrça lengas africanas.
Dins lo genre Dioscorea
vinheta|Dioscorea sp. [[Musèu d'istòria naturala de Tolosa|Musèu de Tolosa]]
Principalas espècias cultivadas
Un « nham » representa lo genre Dioscorea que lo tubercul es comestible. D'autres espècias d'aquel genre an un tubercul toxic e se nomenan pas atal.
Descripcion
Son de plantas pojairas, volubilas, sovent dioïcas. Las fuèlhas petioladas, cordifòrmas, son segon las espècias altèrnas o oposadas. A lor aissèlas se desvolopan des cebas podent servir a la multiplicacion de la planta, e a vegadas consomablas (Dioscorea bulbifera).
Las inflorescéncias axillaras son de grapas o d'espigas; las fuèlas femes, trimèras, d'ovari infèra trilocular donan de samaras de tres alas.
Los tuberculs de forma variabla, ovoïd a oblong, a vegada aplatit o de forma de maçuga longa, pòdon aténher 1 m de long e lor pes, mai sovent de 3 a 5 kg, pòt anar fins a 15 kg. An d'uèlhs coma las trufas. La pèl es mai sovent jauna, mas pòt èsser gaireben blanca o mai escura brun a negrosa. la carn es mai sovent blanca, a vegada jaunenca.
Composicion
La composicion quimica dels tuberculs es vesina d'aquelas de las trufas amb gaireben 25 % d’amidon, mas un pauc mai de proteïnas (gaireben 7 %, còps mai que lo maniòc). Son fòrça paures en matèrias grassas e  minerals, e pro rics en vitamina C.
Aquelas varietats, utilizadas per l’industria farmaceutica, contenon des substéncia de tres tipes: La diosgenina natural del nham, ela, mostrèt dins diferents estudis qu'interven coma antioxidant lipofilic e contribuís a la bona transformacion dels esteròls alimentaris, eles meteisses fonts d'ormonas esteroïdas endogènas.
Las espècas de nhams per l'usatge alimentar o en complement alimentari son subretot Dioscorea alata e Dioscorea opposita.
Utilizacion
Los nhams son una cultura importanta dins lo mond. La culhida annala es de gaireben 40 milions de tonas sus 4 milions d’ectaras repartits dins 56 païses. Aquela cultura pasmens mermet dabant aquela del maniòc (maniota, kassav, kassava), mai aisit de cultivar segon las varietats, los sols… Los principals païses productors son en Africa de l’Oèst : vinheta|200x200px|Nham dins un botica d'Hamamatsu O en Oceania (poduccion ortalencas) Los tuberculs rics en amidon son consomats gaireben sonque dins las regions tropicalas.
Estat de Buenos Aires
L'Estat de Buenos Aires que ho constituit per la separacion de la Província de Buenos Aires de la Confederacion Argentina après lo son refús de signar la constitucion federau de 1853 per'mor de las soas posicions unitàrias. L'Estat de Buenos Aires que s'acabè en teoria arron la soa des.hèita de la batalha de Cepeda e la soa reïntegracion de jure dehens la Confederacion mes, fin finau, que s'acabè dab la soa victòria de la batalha de Pavón arron la quau e tornè integrar la Confederacion e tot la dominar.
Nham
Utilizacion
Los nhams se consoman cuèchs, a l'estofat, o fregits. Segon las espècias e varietats, lo gost es fòrça variable, fòrça agradable, tendre e sucrat a vegadas, farinós, amb gost de castanha mai sovent. D'espècias son (en Africa), acres o amars, mas non toxics.
Las espècais de nham alimentari, Dioscorea opposita, Dioscorea alata, son tanben consomadas jos forma d'extrach en complement alimentari. Los pòbles autoctòns ne fan tanben de la bièra tradicionala, coma kalali de Guiana.
Châtillon-sur-Oise
Geografia
Châtillon Se situa a 15 quilomètres al sud-es de la jos-prefectura de l'Aisne (en Picardie), Sant-Quentin, e a 40 quilomètres de Laon, la prefectura. Lo villatge depen del costat de Moÿ-de-l'Aisne e se tròba a ieu-camin entre aquela darrièra vila e aquela de Ribemont.
Châtillon se situe à 15 kilomètres au sud-est de la sous-préfecture de l'Aisne (en Picardie), Saint-Quentin, et à 40 kilomètres de Laon, la préfecture. Le village dépend du canton de Moÿ-de-l'Aisne et se trouve à mi-chemin entre cette dernière ville et celle de Ribemont.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Châtillon-sus-Oise es un pichon villatge situat sul marge drech del Oise dintre Sissy #que li es a el gaireben contigu, e Mézières-sus-Oise #que n'es pas separat que de 1,8 km. Fasiá partida antany de la anciana Thiérache. La superficie de lo sieu territòri es de 262 ectaras e la siá altitud es de 110 mètres.
Châtillon-Sus-Oise a mencionat a la s-|XII|e}}, en lo cartulaire del abbaye de Homblières. En 1224, la se trucava Castelliacum-supèr-Issaram-flumen. Châtillon A #èsser jonch a la subdélégation de Laon en 1779. La distincion èra vassale de la abbaye de Homblières. Lo pòble i auriá egalament possedit anciennement un prieuré d'òmes #que i auriá apertengut en principi al abbaye de Sant-Hubert #que l'ac auriá de contunh cedit al abbaye de Homblières.
Se #qu'assegura #que Châtillon-sus-Oise deu lo sieu nom a una fortalesa gallo-romaine #que i aviá situat sul mont #que s'elèva al Nòrd-Oèst del pòble, es-a dire entre lo pòble e la vièlha cauçada #que se vei encara de los nòstres jorns e #que se situa cap al bòsc de Lorival, camin parallel a la départementale en connectant uèi Sissy a Mesnil-Sant-Laurent.
Se #qu'a trobat en aquel endroit de nombrosa rèsta d'una anautita antiquitat : i a ailà del costat del camin de Sissy, lo luòc dich l'Òme de Grès, que # qualqu'uns cregut reconéisser/reconéisser las rèstas d'un dolmen gaulois indistint a aquel de Rouvoy, e d'unes autres los fondements d'un ancian castèl fòrt. L'Òme de Grès èra lo endroit ont los criminales del veïnat avián mes a mòrt.
dins lo país se #que crei #que i i aviá antany un camp romain, e que lo pòble se trobava anciennement sul tuc, cap a la vièlha cauçada gallo-romaine. I a qualques ans, dels cultivateurs de Châtillon i an trobat de trabalhs de bastiment, de las dallages en marbre, dels boulets e unas autras rèstas ancianas.
La localizacion de la ancià castèl fòrt de Châtillon èra estrategic : aquel comandava n'efièch tota la vallée dempuèi Thenelles fins a Moÿ e al meteis temps los camins e rotas dels environs, dempuèi la rota de Guise fins a la rota de la Fère en la direccion de Itancourt e de Mézières.
La cauçada gallo-romaine es uèi un camin vicinal de Châtillon fins a la départementale citada aicí-dessus. La siá longitud es d'aperaquí dos quilomètres e lo sieu traçat va en la direccion del bòsc de Lorival. Es uèi utilizada coma camin agricòla.
Châtillon A bastit en sòrta de amphithéâtre sul tuc #que pren naissença al bòrd de l'Oise. La carrièra principala, aquela que # se trobavan la glèisa, lo cementèri e l'escòla, desboca d'un costat sus la vièlha cauçada gauloise, e de l'autre sus la rota #que condusís a Sissy, en transeünt près d'un blòc de pèira #que fa, als transeünts, l'efièch d'un calvaire.
Se coneis pas d'autre senhor del pòble #que Francois de Châtillon, senhor de Sissy e Châtillon #que viviá al començament de la, mòrt lo 10 de novembre 1654. François de Châtillon davalava del anciana e illustra ostal de Châtillon-sus-Marna, #qu'a donat, d'après l'istorian André Duchesne, dels Sants, un pape, dels avesques, dels amiraux...
Châtillon-sur-Oise est un petit village situé sur la rive droite de l’Oise entre Sissy auquel il est presque contigu, et Mézières-sur-Oise dont il n’est séparé que d'1,8 km. Il faisait partie autrefois de l’ancienne Thiérache. La superficie de son territoire est de 262 hectares et son altitude est de 110 mètres.
Châtillon-sur-Oise est mentionné au, dans le cartulaire de l’abbaye d’Homblières. En 1224, on l’appelait Castelliacum-super-Issaram-flumen. Châtillon a été uni à la subdélégation de Laon en 1779. La seigneurie était vassale de l’abbaye d’Homblières. Le village aurait également possédé anciennement un prieuré d’hommes qui aurait appartenu d’abord à l’abbaye de Saint-Hubert qui l’aurait ensuite cédé à l’abbaye d’Homblières.
On assure que Châtillon-sur-Oise doit son nom à une forteresse gallo-romaine qui était située sur le mont qui s’élève au Nòrd-Ouest du village, c’est-à-dire entre le village et la vieille chaussée que l'on voit encore de nos jours et qui se situe vers le bois de Lorival, chemin parallèle à la départementale reliant aujourd'hui Sissy à Mesnil-Saint-Laurent.
On a trouvé en cet endroit de nombreux débris d’une haute antiquité : il y a là du côté du chemin de Sissy, le lieu dit l’Homme de Grès, dans lequel certains ont cru reconnaître les restes d’un dolmen gaulois pareil à celui de Rouvoy, et d’autres les fondements d’un ancien château fort. L’Homme de Grès était l’endroit où les criminels du voisinage étaient mis à mort.
Dans le pays on croit qu’il y avait autrefois un camp romain, et que le village se trouvait anciennement sur la colline, vers la vieille chaussée gallo-romaine. Il y a quelques années, des cultivateurs de Châtillon y ont trouvé des travaux de construction, des dallages en marbre, des boulets et autres débris anciens.
L’emplacement de l’ancien château fort de Châtillon était stratégique : celui-ci commandait en effet toute la vallée depuis Thenelles jusqu’à Moÿ et en même temps les chemins et routes des environs, depuis la route de Guise jusqu’à la route de la Fère dans la direction d’Itancourt et de Mézières.
Châtillon est bâti en sorte d'amphithéâtre sur la colline qui prend naissance au bord de l’Oise. La rue principale, celle dans laquelle se trouvaient l’église, le cimetière et l’école, aboutit d’un côté sur la vieille chaussée gauloise, et de l’autre sur la route qui conduit à Sissy, en passant près d’un bloc de pierre qui fait, aux passants, l’effet d’un calvaire.
On ne connaît d’autre seigneur du village que Francois de Châtillon, seigneur de Sissy et Châtillon qui vivait au début du, mort le 10 novembre 1654. François de Châtillon descendait de l’ancienne et illustre maison de Châtillon-sur-Marne, qui a donné, d’après l’historien André Duchesne, des Saints, un pape, des évêques, des amiraux...
Saint-Martin-en-Gâtinois
Istòria
La municipalitat tira lo sieu nom de la paraula Gattine (o gastine), lo Gatinois en essent tanben lo nom d'una anciana prov&iacute;ncia de Fran&ccedil;a (de &laquo; aperaqu&iacute; 18 lleg&uuml;es de longitud sus 12 en la si&aacute; mai granda largeur, vorejada al N&ograve;rd per la Beauce, al sud pel Auxerrois, a l'o&egrave;st pel S&eacute;nonois e a l'&egrave;st pel Hurepoix e lo riu de Vernisson. Aquela prov&iacute;ncia se distingu&iacute;s entre Gatinois fran&ccedil;ois ; & Gatinois orl&eacute;annois. El abonde en bled (blat), pradas, p&acirc;turages, rises & n'excellenta safran &raquo; ).
Falaise (Ardenas)
Falaise es una comuna francesa del departament de las Ardenas e de la region del Grand Èst.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Saint-Martin-du-Clocher
Saint-Martin-du-Clocher es una comuna francesa, situada dins lo departament de Charanta e la region de Novela Aquitània, ancianament de Peitau-Charantas.
Comunas limitròfas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Toponimia
Las atestacions ancianas son, per luec:
Nòtas e referéncias
<references group="N"/>
Souday
Souday es una comuna francesa, situada dins lo departament de Loir e Char e la region dau Centre.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
La col·lecta fiscala de Souday se compausava de doas parròquias religiosas : Souday e Glatigny, #qu'establissián un papièr de talha jol nom de Souday e Glatigny.
La collecte fiscale de Souday se composait de deux paroisses religieuses : Souday et Glatigny, qui établissaient un rôle de taille sous le nom de Souday et Glatigny.
Charles Babbage
Charles Babbage (26 de decembre de 1791 - 18 d'octòbre de 1871) foguèt un matematician e engenhaire britanic. Es considerat coma un precursor de l'informatica ambé la concepcion d'unei maquinas analiticas.
Saint-Michel-sur-Orge
Saint-Michel-sur-Orge es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Essonne e la region d'Illa de França.
Felip II de França
200px|thumb|right|Sacrament de Felip August Felip II de França (Gonesse, lo 21 d'agost de 1165 - Mantes, lo 14 de julhet de 1223), conegut com Felip August, que ho rei de França, lo setau gessit de la dinastia capeciana dirècta. Qu'èra lo hilh de Loís VII de França e d'Adela de Champanha.
Qu'ei lo purmèr rei titolat rei de França, en 1190. Totun la mei grand part deus sons actes que'u mentaven enqüèra com rei deus francs, com los sons predecessors.
Lo son long regnat que ho marcat per ua seguida de victòrias qui hen créisher lo poder reiau francés.
Amedeo Avogadro
Lorenzo Romano Amedeo Carlo Avogadro di Quaregna e di Cerreto (9 d'aost de 1776 - 9 de julhet de 1856), còmte de Quaregna e Cerreto, foguèt un quimista italian. Participèt au desvolopament de la teoria moleculara. En son onor, lo nombre elementari de particulas dins una mòla es dich nombre d'Avogadro.
Aurinha
Aurinha (Origne en francés) qu'es ua comuna bordalesa de Gasconha situada dens lo departament de Gironda e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.
John Vincent Atanasoff
John Vincent Atanasoff (4 d'octòbre de 1903 - 15 de junh de 1995) foguèt un fisician, un matematician e un engenhaire estatsunidenc d'origina bulgara. Ambé l'ajuda de son estudiant Clifford Berry, foguèt lo conceptor dau premier ordinator dins leis annadas 1930. Per la seguida, seis idèas foguèron adoptadas per lei conceptors de l'ENIAC entraïnant un procès dins leis annadas 1970 (Honeywell v. Sperry Rand) que s'acabèt per l'atribucion de l'invencion dau premier ordinator a Atanasoff e permetèt a son invencion d'intrar dins lo domeni public.
Aiacciu
Aiacciu en còrs (Ajaccio en francés) es una comuna de Corsega, dins lo departament de Corsega del Sud.
Es la capitala de l'illa de Corsega e lo capluòc del departament de Corsega del Sud.
vinheta|esquèrra|250px|Lo pòrt d'Aiacciu .
Istòria
vignette|250px|droite|Statue de Napoléon sur la place Foch Ex Grand Hôtel Continental (siège de la [[Collectivité territoriale de Corse)|vignette|250px|droite]]
Croix (Nòrd)
Geografia
thumb|left|Croix dans son canton et son arrondissement|180px==Istòria==
Serra-di-Fiumorbo
Urnasu en còrs (Serra-di-Fiumorbo en francés) es una comuna corsa, situada dins lo departament de Nauta Corsega‎ e la region de Corsega.
Estia
Estia (en grèc ancian Ἑστία Hestía) es dins la mitologia grèga la divinitat del fuòc sacrat e del fogal. Filha ainada de Cronos e de Rèa, sòrre de Zèus, Poseidon, Ades, Èra e Demetèr, aparten a la generacion de las dotze grandas divinitats de l'Olimp, mas la seuna preséncia dins lo canon olimpian es variable.
Dins la mitologia romana, correspond a Vesta.
Mite
Estia es pas mencionada per Omèr. Esiòde fa d'ela la primièra nascuda de Cronos. L’Imne omeric a Afrodita indica que Cronos l'engendrèt « la premièra — e tanben la darrièra », sens dobte persqu'es la darnièra a èsser regolada pel seu paire. Ainada dels dieus, gausís d'una consideracion particulara d'entre los Olimpians. L'imne delfic d'Aristonoos la nomena atal la « mestressa del cèl e de la tèrra ».
Gaireben cap de mite depend d'aquela divessa. Dans l’Imne omeric a Afrodita, Apollon e Poseidon la fringuèron, mas Estia refusèt las preposicions dels dos e jura sul Stix, en tocant la tèsta de Zèus, de demrar verge per jamai — tot coma Artèmis e Atena. En compensacion, obtenguèt de Zèus lo privilègi d'èsser onorada dins cada demòra umana e dins totess los temples. La legenda es benlèu inventada per l'autor per mostrar la seunas principalas caracteristicas: Estia es una divessa verja e imutable. Quand Platon met en scèna lo cortègi dels Olimpians, dins lo Fèdre, precisa qu'Estia n'èra pas partida, perque demòra en permanéncia sus l'Olymp.
Ovidi mencian una tentativa de Priap de l'atacar. La vesèm, suls vases, participar a la procession dels dieus pendent de noças de Pelèa e Tetis ; un vas la represente sur l'Olimp amb los autres dieus e un autre la mòstra assetada amb Afrodita a l'arrivada d'Eracles sus l'Olimp.
Frœningen
Fröningen en alemanic ( Frœningen en francés) qu'ei ua comuna francesa deu departament deu Haut Ren e de la region deu Grand Èst.
Estia
Culte
Apara lo fogal public (koinē hestia) eberjat al pritanèu, équivalent dels ostals de vila modèrnes, centre politic puslèu que religiós de la ciutat. Pindar la nomena atal la « patrona dels pritanes » quines l'« onoran entre autres divinitats, de la lors libacions frequentas e sovent tanben de la grassa de las victimas; fan sonar la lira e lo cant. » Quand son pas de pritanes, son los « magistrats en cap des ciutats », precisa Denys d'Halicarnasse. D'inscripcions testimònhan qu'Estia èra onorada jols epiclèsis de Pritaneia (« del pritanèu ») o Bouleia (« del conselh »). A Chios, una estèla del sègle VI abC ordena als magistrats, al nom d'Estia, d'aplicar las decisions del pòble. Camiros, a Ròdes, possèda de « damiorgoi d'Hestia », mena de subre-intendents de la ciutat. Reciprocament, èra rare que de saserdotes faga lo seu culte; a las epòcas classicas e ellenistica, se ne coneguèt a Delos, Stratonicèu en Caria e Chalcis en Eubèa. Als costats d'Apollon Arkhēgetēs (« fondator de vila »), Estia presidís tanben a la fondacion de las colonias: los clerocs (colons) emportavan de la metropòli lo fuòc d'Estia destinava a alucar lo fogal de la patria nòva.
Estia vigila tanben sul fogal domestic, centre simbolic de l'ostal. Diodòr de Sicília declara quitament qu'« Estia inventa la construccion dels ostals; en reconeissença d'aquel benfach, veneram dins totes los ostals l'imatge d'aquela divessa, e celebram de sacrificis dins lo seu onor. » L'imne omeric consacrat a la divessa indica que totes los repas començan per una libacion a la seuna intencion. S'invòca pendent la ceremonia de las Amfidromias, quand lo recent nascut èra presentat al fogal e recebèt un nom,. Alara qu'anava morir, l'Alcesta d'Euripid s'exclamèt: « La meuna Dama, davali jos tèrra, e veni pel darrièr còp t'implorar de genolhons: garda los meus orfanèls ! »
Dins lo culta, Estia es ligada a Apollon: vigila sul fogal de Dèlfes, l'un dels seus principals sanctuaris e a Delos, la seuna estatua èra assetada sus l'omfalos. Es tanben associada a Ermés e Fidias representa ambedoas divinitats sur la basa de l'Estatua criselefantina de Zeus olimpian.
Iconografia
Estia es rarament representada dins l'art grèc. Quand es lo cas, a rarament d'atributs caracteristics. En general los Ancians la representavan drech, sevèrament vestida, amb un vela sul cap.
Etimologia
Lo seu nom ionian es Ἱστίη / Histíê e lo seu nom dorian Ἱστία / Histía. L'etimologia del nom depend de l'existéncia o non d'un digama (ϝ) inicial, qu'es atestat sonque dins la glòsa d'Esiquios d'Alexàndria e dins un antroponime arcadian. Lo raprochament amb Vesta (benlèu de *wes-, « lenhièr »), efectuat dempuèi l'Antiquitat, es donca dificil a explicitar, pasmens que versemblant.
Dume
Dume (Dumes en francés) qu'ei ua comuna gascona de Shalòssa situada dens lo departament de las Lanas e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Geografia
vignette|upright=1.6|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
Xavier Delamarre qu'explica dumion com « tuca, serret, costalat, terrèr ». L'irlandés dumae qu'a aqueth sens; Dume au Portugau qu'ei atestat peus autors tardius de l'Antiquitat Dumium. Delamarre a pas de certitud per la comuna de las Lanas, mès que prepausa totun un etime dumiā.
Canton de Marmanda-Oèst
'''N.B. La superficia marcada dens l'infobox es aproximativa, calculada en donant la meitat de la superficia de la comuna de Marmanda per Marmanda-Oèst e l'auta meitat per Marmanda-Èst. Per consequent, la densitat es supausada tanben.'''
Istòria
Lo canton de Marmanda hut devesit en 1973 en canton de Marmanda-Oèst e canton de Marmanda-Èst.
Vonuelh (sus Biard)
Vonuelh (sus Biard) (Vouneuil-sous-Biard en francés) es una comuna peitavina, situada dins lo departament de Viena e la region de Novela Aquitània, ancianament de Peitau-Charantas.
Comunas limitròfas
400px|gaucha||Distanças e posicion relativa
Toponimia
Las atestacions ancianas son, per lhuec:
Nòtas
<references group="N"/>
Comunautat de comunas de Lac-Ortès
La comunautat de Lac-Ortès (o comunitat...) qu'ei ua intercomunalitat, bearnesa, situada dens lo departament deths Pirenèus Atlantics e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània. Lo son còdi SIREN qu'ei 200039204.
La lenga autoctòna qu'ei l'occitan gascon, dens la varianta bearnesa.
Istòria
Lo 7 de seteme de 2012, qu'adoptèn lo principi de la fusion de:
Que verifiquèn los conselhs municipaus de las comunas concernidas èran consents, puish lo prefècte deus Pirenèus Atlantics que prengó un arrestat lo 30 de mai de 2013 per tant de crear la Comunautat de comunas de Lac-Ortès lo 1er de gèr de 2014,.
Véder tanben
thumb|450px|left|Mapa deths EPCI deths Pirenèus Atlantics eth 1èr de gèr de 2019
Tiranges
Tiranges (Tiranges en francés) z-es una comuna velaiesa situada dins lo departament del Naut Léger e la region d'Auvèrnhe.
Geografia
La municipalitat se situa al còr del Velai, a las pòrtas de la Auvergne, entre Retornac, Bas en Basset e Sant Pal de Chalencon, a l'extremitat d'un planastèl de 875 a 900 mètres d'altitud, entre las vals d'Ance a l'oèst e d'Andrable a l'èst.
Comunas vesinas
400px|left|Distanças e posicion relativa
Istòria
La municipalitat a mencionat las primièras fes al. En 1789, fasiá partida de la província del Forez de contunh, continuament al découpage de la província en dos departaments, fa partida de la Anautita-Loire a partir del 4 de març 1790.
Se pòt soslinhar un passat de manqui saunier pro important. N'efièch, en rason de la proximitat dels limits de províncias, dels abitants venián aquela preciosa sal sens pagar la gabelle.
On peut signaler un passé de faux saunier assez important. En effet, en raison de la proximité des limites de provinces, des habitants vendaient ce précieux sel sans payer la gabelle.
Dur Hòrt e Baishen
Dur Hòrt e Baishen  o Dur Hòrt-Baishen (Duhort-Bachen en francés) qu'ei ua comuna gascona situada dens lo departament de las Lanas e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Durhòrt
La prononciacion qu'ei [dy'hɔrt]. Las fòrmas ancianas que son Duhort (mapas deu començament deu sègle XVIII e de 1714), Duhor (mapa de 1733). Duhòrt qu'es ua varianta grafica de Durhòrt. Durhòrt qu'es compausat de dus adjectius, dur e hòrt, per ensenhar aus enemics que lo castèth èra imprenable, inconquerible. Per Schmittlein, en 1961, los Durfòrt que podèn estar un nom germanic d'òme Turward, avant atraccion paronimica cap aus dus adjectius, mès que caleré ua atraccion semblabla per totis los Durfòrt o Durhòrt, çò qui sembla improbable. Joan Coromines que pensa los noms en dur-, dor- representan lo celtic durum, « hortalessa » (« mercat, vila clausa, mès que mès en plana e pas hortalessa » segon Xavier Delamarre ) e que Durfòrt / Durhòrt es ua traduccion de Duronertos, medish sens ; lo medish argument que per Turward que's pòt utilizar. Negre, citat per Bénédicte Boyrie-Fénié, que prepausa shens certitud un toponime deu Sussex, Durford e Astor, tanben citat per B. Boyrie-Fénié, que causeish com Dauzat l'adjectiu dur, associat dab hòrt, per un nom de hortalessa .
Baishen
La prononciacion qu'ei ['baʃen] e Bénédicte Boyrie-Fénié pòt pas citar cap fòrma anciana. Lo quartièr qu'arregarda la vath d'Ador. Bénédicte Boyrie-Fénié que prepausa lo mot baish (latin vulgar bassiare > baishar) e lo sufixe aquitanic -ennu, mès qu'ei associar mots d'epòcas diferentas.
Loís XIII de França
200px|right|thumb|Loís XIII per Philippe de Champaigne Loís XIII (Fontainebleau, lo 27 de seteme de 1601 - Saint-Germain-en-Laye, lo 14 de mai 1643) que ho rei de França e de Navarra, hilh deu Noste Enric e de Maria de Medici e qu'ei donc segond rei de la dinastia deus Borbons. Qu'ei lo pair deu rei Loís XIV qu'avò dab Ana d'Àustria.
Lo son regnat que ho marcat per la grana influéncia deu Cardinau de Richelieu, lo son ministre, per la luta intèrna contra los protestants e per la luta extèrna contra los Habsborgs.
Durant lo son regnat Bearn que ho integrat dens lo reiaume de França a travèrs de l'Edicte d'Integracion dab l'engatjament d'arrespectar los sons fòrs.
Tokamak
Un tokamak es una chambra tòrica de confinament magnetic destinada a contraròtlar un plasma per estudiar la possibilitat de produrre d'energia gràcias a una reaccion de fusion nucleara.
Marcy
Marcy pòt essèr:
Chuzelles
Chuzelles es una comuna arpitana dau Daufinat, situada dins lo departament d'Isèra e la region de Ròse-Aups.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Chaudun
es una comuna francesa del departament d'Aisne e de la region dels Nauts de França.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Ròcles
Ròcles (en francés Rocles) es una comuna occitana de Borbonés situada dins lo departament d’Alèir e la region francesa d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament d'Auvèrnhe.
Comunas vesinas
400px|left|Distanças e posicion relativa
Chaucinac
Chaucinac [suwʃi'na] ?, [tʃusi'na], [suʃi'na] (Chaussenac en francés) z-es 'na comuna auvernhata, situada dins lo departament del Cantal e la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament d'Auvèrnhe.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Nòtas
<references group="N"/>
Lamouilly
Lamouilly es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mòsa e la region de Lorena.
Joan Ros (autor)
Joan Ros (Jean Roux en francés) nascut a Nimes en 1950 es un escrivan e traductor occitan. Es especialista del dialècte auvernhat e pus generalament dels parlars nòrd occitans de la region Auvèrnhe Ròse Aups.
Lamouilly
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Stix
thumb|right|280px|La Crosada del Stix, per [[Gustave Doré (1861)]]
Joan Ros (autor)
Faguèt sas recercas dins l'encastre o en partenariat amb las universitats Pau Valèri de Montpelhièr, l'Universitat catolica de Lion o encara l'Institut d'estudis occitans e la region Auvèrnhe Ròse Aups. Es president de l'Institut d'estudis occitans de Naut Léger.
Stix
Dins la mitologia grèga, Stix (en grèc ancian Στύξ / Stúx, del vèrbe στυγέω / stugéô, « detestar, asirar, ») es une Oceanida, filha ainada d'Ocean e de Tetis, o una divessa, filha d'Erèb (las Tenebras) e de Nix (la Nuèch) segon d'autras tradicions. Personifica li Stix, un dels flums dels Enfers.
Joan Ros (autor)
Òbras
Recercas en lingüîstica
Stix
Mite
Presidissiá a una font d'Arcadia, dins le massís del Chelmos (Aroania dins l'antiquitat). Esiòde ne fasia la mai respectable de las Oceanidas. Pallas ne venguèt amourós e venguèt la maire de Zelos (lo Zèl), de Nike (la Victòria), de Cratos (la Poténcia) e de Bia (la Fòrça). A aquela tièra, Hygin apond le monstre Scilla coma l'una de las seunas filhas. D'autres autors encora comptan Persefòn d'entre los seus enfants, qu'aguèt amb Zèus, ne la considerant pas coma la filha de Demetèr mas afirmant qu'es dempuèi torjorn la divessa dels Enfers.
Joan Ros (autor)
Òbras
òbras literàrias
Stix
Mite
Pendent la Titanomaquia, seguèt los conselhs del seu paire e fuguèt la primièra d'entre las immortalas a ofrir la seuna ajuda a Zèus. Los seus enfants se jonhèron tanben a eles. Per la maersejar, Zèus invitèt los enfants de l'Oceanida a demorar dins l'Olimp per sempre. De mai, lo seu nom venguèt sacrat e los dieus prengavan lors juraments mai solemnes per aquel. Quand un dieu jurava pel Stix, Iris o posava de la seuna aiga dins una copa d’aur. Quin que siá perjurava beguèt aquela aiga, perdava la votz e lo buf pendent una Granda Anada, siá nòu ans, e èra faidit del conselh dels dieus per nòus mai.
Zèus jurèt "sul Stix" d’accordar a Semelèa çò que desirava e deguèt s'i pligar malgrat l'onor del vòt de la quita jova femna, çò que causèt la mòrt d'aquela. Elios faguèt una promessa similara a Faeton, li causant tanben la mòrt. La legenda vòl tanben que tota partida del còrs que s'i banhavan venguiá invulnerable. Tanben, Tetis i banhèt lo seu filh Aquilles dins las seunas aigas e demorèt sonque vulnerable al talon, la sola partida que Tetis aviá pas negada perque lo teniá pel pé, deca que costèt la vida a Aquilles.
Se dich que las Aloadas, avent bresat un jurament fach pel Stix, recebèron un castig exemplar, aquel de demorar ligats esquina contra esquina per sempre, dins lo vent e las sornièras.
Stix es un riu que separava lo mond terrèstre dels Enfers l'entornejant. Lo Stix afluent de l'òdi, lo Flegeton riu de flams, l'Aqueron lo flum del lagui, lo Cocit gaudre dels planhs e lo Leté rèc de l'oblid, fasián confluéncia al centre del mond sosterren cap un vaste sanhàs. La cresença populara disiá que se prodava o traversar sus una barca menada o per Caron, o per Flegias, mas gaireben de tradicions afirmisson que lo primièr fasiá puslèu traversar l'Aqueron e le second, lo Flegeton.
Dins lo bodisme, lo riu Sanzu seriá l'equivalent del Stix.
Lo Stix dins lo cristianisme
Lo Stix, d’en primièr unicament present dins la tradicion grèga, es enseguida aparegut dins l’enfer del cristianisme, subretot dins la Divina Comèdia. Dante Alighieri atribuís la gàrdia del Stix al nauchièr Flegias. Fa d'aquel riu lo cinquen cercle de l'enfer, que los coleroses avián per castig de demorar nogats dins la fanga del riu.
Fonts del Stix
thumb|Fonts de Stix, dins lo massís del Quelmos Una font situada dins lo massís de Quelmos, dins lo nòrd d'Arcadia), a lo nom de Stix; l'aiga raja e tomba en cascada d'un bauç. Es evocada per Pausanias . La font forma amb d'autras lo flum Cratis, que se jeta dins lo Golf de Corint. Pausanias dona diversas proprietats d'aquela aiga, toxica e avent lo poder de dissòlvre diferentas matèrias.
Maniòc
vinheta|Fruch e granas de maniòc. Lo maniòc (Manihot esculenta) es una espècia de plantas dicotiledònas de la familha delas Euphorbiaceae, originària d'America centrala e d'America del Sud, subretot de sud-oèst del bacin amazonian,. Es un arbust vivaç qu'es fòrça cultivat coma planta annala dins las regions tropicalas e subtropicalas per sa raiç tuberculizada rica en amidon. Lo tèrme « maniòc » designa mai tanben la quita planta que, per metonimia, sa raiç o la fecula que se n'extrai.
Se consoma mai sovent sas raiças fòrça ricas en glucid e sens glutèn, mas tanben sas fuèlhas en Africa, en Asia e dins lo nòrd del Brasil (per la confeccion del maniçoba). Al nòrd e al nòrd-èst del Brasil, lo mot « farina » (en portugués farinha) desinha d'en primièr la farina de maniòc, e non pas de blat. Aquela farina a pas l'aspècte de la farina de blat : sembla puslèu a una semola seca mai o mens grossa de color anant del jaune viu al gris passant pel blanc. Es de fach una fecula, mot mai adaptat per parlar de la « farina » eissida d'una raiç.
Royas
Nom desconegut en arpitan ( Royas en francés) es una comuna arpitana dau Daufinat, situaa dins lo departament d'Isèra e la region de Ròse-Aups.
Maniòc
Organs vegetatius
Las fuèlhas, altèrnas, an un limbe, de 6 a 25 cm de larg, pregondament palmatipartita, de color verd escur a la faça superiora, glauca a la fàcia inferiora. Lo nombre de lobes, totjorn impar es variable, sovent de 3 a 7 lobes. Lo limbe es a vegadas leugièrament peltat amb 1 a 2 mm de larg del limbe situada jos l'insercion del petiòl. Los lobes son mai sovent oblanceolats (lo lobe median, entièr, mesurant de 6,5 a 15 cm de long sur 2 a 6 cm de larg), progressivament aiguts-acuminats a lor extremitat, retrecits a la basa, en mejana pubescents près de la nervadura mediana o gaireben glabres. Lo petiòl, sovent rogenc, long de 4 a 25 cm, pòrta a sa basa dos estipuls, triangularis-lanceoladas, de 4 a 5 mm de long sus 2 mm de larg, rapidament caducs.
Royas
Geografia
Royas, A las pòrtas de St Jean-de-Bournay, es la mai pichona municipalitat del costat. S'estend de part e d'autra de doas rotas départementales : la 518 (expedís de Lion) e la 502 (expedís de Viena). Lo territòri es parsemé de tucs, d'una granda plana, de camps e de bòsques malaisits d'accèsses. Cela ne fa una municipalitat principalament rurala. A mens d'un quilomètre del pòble, una motte es presenta e domina la vallée de la Gervonde. Las abitacions e los ensems agricòlas an esclatat e s'organizan sus l'ensems del territòri. Las abitacions al centre de Royas an limitat. Malgrat aiçò, dempuèi qualques ans l'installacion de nombrosas residéncias secondaires a fach sensiblement remontar la chifra de la populacion.
Royas, aux portes de St Jean-de-Bournay, est la plus petite commune du canton. Elle s'étend de part et d'autre de deux routes départementales : la 518 (route de Lyon) et la 502 (route de Vienne). Le territoire est parsemé de collines, d'une grande plaine, de champs et de bois difficiles d'accès. Cela en fait une commune principalement rurale. A moins d'un kilomètre du village, une motte est présente et domine la vallée de la Gervonde. Les habitations et les ensembles agricoles sont éclatés et s'organisent sur l'ensemble du territoire. Les habitations au centre de Royas sont limitées. Cependant, depuis quelques années l'installation de nombreuses résidences secondaires a fait sensiblement remonter le chiffre de la population.
Maniòc
Organs reproductors
L'inflorescéncia es una panicula terminala de 2 a 11 cm de long, sostenduda per de bractèas semblant als estipuls. Las flors masclas e femas son separadas (planta monoïca), las primièras se situant al suc e las segondas, pauc nombrosas, a la base de l'inflorescéncia.
Las flors masclas son portadas per de pedicèlas primas, de 5 mm de long. Lo calici es format de lobes triangulars, subaiguts, glabres de 6 mm de long sus 4 mm de larg. Las etaminas, al nombre de 10 repartidas en doas verticillas, an un filat liure, prim, glabre, blanc, long de 7 mm per la mai longa, de 2,5 mm per las mai longas. Los antèras, pichonas (1,5 mm de long), jauna palla, presentan una tofa apicala. Lo disc receptacle presenta 10 lobes concaus, aiguts. Las flors femes, portadas per de pedicèlas de 7 mm de long, corbas, fan fins a 2,5 cm de diamètre. Los sepals triangulars-ovals, subaguts fan 1 cm de long sus 0,5 cm de larg. L'ovari, ròse, de forma botrioïdala, mesura 2 x 2 mm. Es un ovari trilocular suportat per un disc receptacle glandular de 5 lobes aisidament marcats. Presenta 6 alas estrechas e un estil terminat per un estigmat de 3 lobes. Caduna de las lòtjas conten un ovul simple.
Royas
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Maniòc
Organs reproductors
Lo fruch es una capsula de forma ellipsoïda a subglobulosa, de 1,3 a 1,7 cm de diamètre. `presenta 6 alas longitudinalas, verdencas, creneladas o ondadas. L'endocarp linhós compta tres lòtjas contenon caduna una grana. Lo fruch se separa en tres còcas pendent la deiscéncia.