cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Belval-Bois-des-Dames
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Rim-Sin II
Rim-Sin II es un aventurièr que se proclamèt rèi de Larsa pendent la revòuta dau país de Sumèr de 1741-1736 aC (o 1741-1738) contra lo reiaume de Babilònia de Samsu-Iluna. Foguèt tuat quand son insurreccion foguèt vencuda.
Jeròni Bosch
Jheronimus van Aken [ ɦijeːˈroːnimʏs fɑn 'aːkə(n) ], dich Jeròni Bosch, o Jheronimus Bosch [  bɔs ] (Den Bosch o ‘s-Hertogenbosch, en neerlandes, (d'ont son pseudonime), vèrs 1450 - agost de 1516), es un pintre neerlandés, del movement primitius flamencs.
Bolhonac
Bolhonac (Bouilhonnac en francés) es una comuna lengadociana situada dins lo departament d'Aude e la region d', ancianament de Lengadòc-Rosselhon.
Jeròni Bosch
Membre de l'Illustra Confrairiá de Nòsta-Dòna, fa partit coma artiste del floron de l'art gotic finissent fantastic quitament se pòt culturalament semblar al mitans dels umanistas, de la pensada d'Erasme e de Thomas More. Lo Jardin dels delicis seriá, coma l'Utopia de More, une vision de çò que lo mond poiriá èsser, s'aviá pas estat gastat pel mal. Rebutant l'idèa d'una "colleccion de devinalhas" de Bosch, Hans Belting se concentra sus la quita practica artistica, ont tornan d'enjòcs novèls: « L'ambivaléncia del lengatge pinctural passa aquí l'enigma del contengut e dobrís a la pintura d'aqueste novèl espaci de libertat ont veniá un art al mèsme reng que la poèsia. »
Bolhonac
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Jeròni Bosch
Biografia
A son retorn en 1480, Jheronimus trabalha plan segur dins lo talhièr de familha, dirigit per Goessen dempuèi la mòrt d'Anthonius vèrs 1478. Après son maridatge en 1478 amb una rica aristocrata, Aleid van de Meervenne, que lo balha un benaise finacièr e un estatut socia auçat, crompa l'ostal In den Salvator, situada al nòrd de la gran plaça. En 1486, dintra coma « membre notable » dins la confrairiá Nòtra-Dòna. Respectuós dels usatges, l'artista participa als « taulejada dels cisnes » e esita pas a recébre a çò d'el los membres de la confraria, nosent atal de ligams amb de mai nauts notables de la region. S'agís d'una associacion religiosa consacrada al cult de la Verge, que ne ven lo pintre abitual. vinheta|Lo Pòrtament de Crotz, detalh (1510-1535), òli sus fusta (76,7 × 83,5 cm), musèu de las bèlas arts de Gand. Pren lo pas al sen del talhièr de familha, qu'acaba per dirigir après la mòrt de Goessen en 1497. Respond alara a une demanda creissenta e pren de collaborators, documentats en 1503-1504, e d'entre que figuran sos nebots, Johannes (1470-1537) e Anthonis (1478-1516).
Demorat a ‘s-Hertogenbosch, lo pintre trabalha alara que siá per la clientèla locala o la cort de Brusèlas. Morís sens descendéncia en agost de 1516, benlèu de la pèsta que benlèu ne morís tanben son nebot Anthonis. Sul registre del decès, a costat de son nom es mencionat insignis pictor (« pintre celèbre »). L'ainat d'Anthonis, Johannes, pren alara, sens pas cap de dobte, lo cap de talhièr familial, alara que Gielis Panhedel complèta, en 1522-1523, las tampas de Jeròni Bosch pel retaule de la confraria de Nòstra-Dòna de la glèisa Sant Joan. alt=|vinheta|Hendrik Hondius, Jheronimus Bosch, aigafòrta extracha de Domenicus Lampsonius, Pictorum aliquot celebrium præcipué Germaniæ Inferioris effigies, La Aia (1610). En Espanha, Felip II crompa lo 16 de genièr de 1570 cins de sas pinturas amb lo triptic del Carri de fen e La Cura de la folia. Un viu interés per òbra demora fins al sègle XVI, benlèu favorizada per un ressarrament dels ligams amb los Païses Basses. Son òbra se mescla amb aquesta dels d'imitators e cal esperat la fin del sègle XIX per que d'expèrts o istorians d'art coma Justi, Baldass, Friedländer, Tolnay e Combe començan de desmesclar la produccion de Bosch de las multiplas imitacions que se'n èra fachas.
Jeròni Bosch a Venècia
vinheta|Visions de l'al del à: L'Ascension dels elegits. Las tres solas òbras de Jeròni Bosch presentas en Itàlia se trapan a Venècia, ont lo pintre auriá podut demorar entre 1499 e 1502. S'agís del Triptic de santa Liberata o santa Wilgeforte (v. 1495-1505), del Triptic dels sants ermitas (id.) de la Gallariá dell'Accademia de Venècia, e dels quatre panèls dichs de las Visions de l'al delà (v. 1505-1515), que son sens dobte las partidas lateralas d'un triptic o d'un poliptic que la partida centrala es perduda. Los quatre panèls representan lo paradís terrèstre, la pujada de las almas cap a l'empirèu, la casuda dels damnats e l'infèrn. Al contrari de las doas autras òbras, aquesta darrièr ensemble es pas signat.
Un testimonhatge istoric important, La Notizia de Marcantonio Michiel, conta, en 1521, que las Visions de l'al delà ornan lo palais Grimani, demora veniciana del cardenal Domenico Grimani (1461-1523), filh del dòga Antonio Grimani e colleccinaire rafinat, passionat ear la pintura nordica. Quitament s'i a pas pròva documentària, los dos triptics poirián aver, eles tanben, apartengut a sa collection. A la mòrt del cardinal Grimani, sas òbras, legadas a la republica de Venècia, acaban dins las colleccions del palais dels Dògas.
Allegorias moralas
vinheta|Un membre de l'Illustre Confrairiá de Nòstra-Dòna. Sant Joan l'Evangelista a Patmos (Bosch) (vèrs 1489), òli sus panèl de casse (63 × 43,3 cm), Gemäldegalerie (Berlin) Sèm dins lo ducat de Brabant, en Brabant-Septentrional, dins la vila alara rica de 's-Hertogenbosch, a la fin del sègle XV. Hieronymus Bosch es un pintre reputat, pro per qu'en 1504, Felip I de Castelha, filh de l'emperaire Maximilian, li fa comenda d'un grand Jutjament darrièr (ara perdut); lo peintre es un ciuadan a l'abric de tot de touta sospiècha.
Membre de la confrairiá de Nòstra-Dòna, vodada, coma son nom l'indica, a la celebracion del culte marial, Jeròni Bosch es un clèrgue, conéis lo latin, ten una cèrta cultura e gausís d'una perfiècha respectabilitat; es donc irreprochable al vejaire de las practicas e de la morala religiosas. Es benlèu un adèpte d'aquesta devotio moderna que s'impausa als Païses-Basses, repausant sus una pietat mens dogmatica, mens afectiva, demandant del fidèl un engatjament veritablament personal, prigond e sincèr, fondat sus la preguièra e la meditacion.
D'un biais general, son òbra (brèu corpus reductible a un quarentenat d'elements, que pauc an l'atribucion segura) es lo bebat d'aquesta concepcion d'un mond irremadiablament roïnats pel pecat, l'original d'en primièr, puèi aqueste, quotidian, avid de possessions terrèstras e de plasers carnels. Es l'òbra d'un moralista crestian, qu'afortís sas visions pessimistas amb una severitat n'avent d'egale que sa veta imaginativa.
Estil
Es dins sas lecturas e dins l’atmosfèra d’eretgia e del misticisme regnant a son epòca que Bosch qu'una inspiracion novèla, que li fa daissar l’iconografia tradicionala dels començament per s’orientar cap a d'òbras « sacrilèguas » ont lo religiós se confronta al pecat e a la damnacion.
L’infèrn se mescla al paradís, e lo satiric a la morala. S'i vei sa preoccupacion per l’umanitat gastada a l'infèrn eternal (triptic del Carri de fen, v. 1500, musèu del Prado, Madrid) per aver virat l'esquina a la lei divina. L’obsession del pecat s’illustra dons Los Set Pecats capitals (1475-1480, musèu del Prado, Madrid), La Nau dels fòls (1490-1500, Lovre, París), lo triptic Lo Jardin dels delicis, 1503-1504 (musèu del Prado, Madrid), allegoria fantastica complèxa, composicion de personatges e d’animals ibrids, comportant fòrça referéncias a l’alquimia. vinheta|Detalh del triptic de La Temptacion de sant Antòni (vèrs 1501), òli sus fusta (131,5 × 119 cm), [[Museu Nacional de Arte Antiga de Lisbona.]] Lo viatge de Bosch a Venècia, al començament del sègle XVI, dona una dimecion novèla a sa creativitat, se remarca mai d’espaci e de païsatges dins Sant Joan a Patmos (1504-1505, Berlin, Gemäldegalerie), Sant Jeròni en preguièra (v. 1505, Gand, musèu de las Bèlas Arts) o La Temptacion de sant Antòni (1501, Museu Nacional de Arte Antiga de Lisbona), òbras que mòstra l’exemple de la vida dels sants coma unica via de salut.
Vèrs 1510 aparéis una novèla evolucion amb sos quabres « de mièjafiguras », representacions de personatges de mièjacòrs, plaçat al primièr plan (Lo Coronament d’espinas, 1510, Madrid Escorial).
Son estil es caracterizat per de personatges caricaturals eissits dels bestiaris de l'Edat Mejana meses en scèna dins de diablarias. Jeròni Bosch es l'inventor d'un estil utilizat per fòrça artistas, coma Pieter Brueghel lo Vièlh, que foguèt lo grand eritièr artistic, al mens dins lo domèni de l'inspiracion diabolica (se li deu l'invencion d'una figura novèla : la maga). Es reconegut pels surrealistas del sègle XX coma mèstre de lor art pendent longtemps.
Jeròni Bosch e sos imitators
vinheta|Pieter van Der Heyden (gravaire), Paciéncia (1557), estampa segon [[Pieter Brueghel lo Vièlh, editada per Jeròni Cock (33,9 × 43,5 cm), Rijksmuseum Amsterdam.]] Dins lo sègle XVI, lo vam de las invencions de Bosch aumenta e lèu pareis un mond que fa relai sos imitators. Se l'art d'aquestes darrièrs es pas sempre a la nautor d'aqueste del mèstre, dels pintres coma Pieter Brueghel lo Vièlh desplegan una extraordinària feconditat.
Al començament del sègle XVI, Jeròni Bosch ven un dels pintres mai apreciats de la cort dels absborg. En mai de pénher per la clientèla de 's-Hertogenbosch, mas tanben per l'aristocracia de Brussèlas. S'acompanha alara de collaborators per respondre a la demanda creissanta que se desvelopa sus un mercat de l'art en plen bolh, basat subretot dins lo pòrt cosmopolita d'Anvèrs. Son succès comercial, que li assegura rapidament una reputacion internacionala, contunhen de grandir pendent la primièra mitat del sègle XVI. Per ne compren la dinamica, cal destriar los collaborators, ligats al talhièr, dels seguidors que, actius mai sovent a Anvers, fan referéncia a las « invencions boschianas », per esemple las« diablarias », e van a vegada imitar lo biais del pintre creant una vena arcaïsenta.
Las diferentas mans del talhièr
vinheta|Seguèire de Jeròni Bosch. Un prèire (vers 1465-1516), dessenh a la pluma e tinta marron (19,7 × 27,5 cm), Kupferstich-Kabinett. Lo talhièr de Jeròni Bosch es una estructura familiala ont collaboran sos dos nebots, los filhs de Goessen van Aken : Johannes (vèrs 1470-1537) e Anthonis (vèrs 1478-1516). Es temptaire coma ipotèsi d'identificar aquestes darrièrs respectivament lo Mèstre del Carri de fen e al Mèstre del Jutjament darrièr de Bruges. Aqueste darrièr es baptizat segon un triptic signat « Jheronimus Bosch » gardat a Brujas, que se referís plan als motius del Jardin dels delicis. Lo mèsme pintre es tanben l'autor d'una Verge amb l'Enfant (Gant, colleccion particulara) en granda partida retocada e qui ten la mèsme fluiditat de matèria pincturala. Sembla realizar las sieunas composicions a partir d'idèas ja fachas per Jeròni Bosch, coma ne testimònia de dessenhs definits per una escritura nerviosa, coma la Nau en flamas de l'Albertina de Viena e las Scènas infernalas del Kupferstich-Kabinett se vei al castèl de la Residéncia de Dresde. Sa produccion sembla s'arrestar amb la mòrt del mèstre, çò que pledeja en favor d'una identificacion amb Anthonis van Aken, mòrt el tanben en 1516.
A subjècte del Mèstre del Carri de fen, seriá l'autor de tota una seria d'òbras atribuidas fins alara al quita Jeròni, mas que poiriá en realité traïr la man d'una autra personalitat tornant elaborar sas invencions. Sa produccion, que compren diferents panèls signats « Jheronimus Bosch », se caracteriza ela tanben per una execucion rapida e fluida. Sembla s'espandre al delà de 1516, çò que dona un argument en favor d'una identificacion amb Johannes van Aken, que torna prene de segur lo cap del talhièr familial fins a la sieune mòrt, en 1537.
Lo vam de la « diablarias »
vinheta|[[Pieter Huys (pintre)|Pieter Huys, Las Temptacions de sant Antòni (1547), òli sus fusta (69,5 × 102,5 cm), Lovre.]] vinheta|Copia d'un original perdut o simple fals, aquesta Temptacion de sant Antòni (après 1551), òli sus fusta (61,8 × 79,7 cm, Noordbrabants Museum) es signada « Jheronimus Bosch ». Dins la produccion del Mèstre del Carri de fen, deferentas òbras fan la part bèla a una de las especialitats de Jeròni Bosch : les « diablarias ». Es lo cas dels tres ensembles que, uèi gardadas a Venècia, que i foguèron benlèu menats pel marcand d'art d'Anvers, Daniel Bomberg, e venduts al cardenal Domenico Grimani, vèrs 1520.
Mentretant, lo triptic de las Tentacions de sant Antòni es visible sul mercat de l'art anversés, ont es crompat per l'ambaissador del rei del Portugal, Damião de Góis. Faguèt l'objècte de mai d'una copia complètas (Brussèlas, Musèus reials de las bèlas arts de Belgica) o parcialas, mai o mens fidèlas, mas provòca tanben un nombre considerable d'escarnis elaborant de composicions novèlas a partir de las idèas e dels motius de Jeròni Bosch.
La multiplicacion d'aquestas interpretacions libras provocant un vam mode de las « diablarias », vengudas un veritable genre que se ligan a de generacions de pintres actius a Anvèrs. D'entre aquestes, Jan Wellens de Cock (vèrs 1480-1527) parafrasa lo repertòri « boschian » dins un lengatge desligat que pòt se ligar al « manierisme anversés » e entreten de relacions estrechas amb aqueste del Mèstre del Carri de fen, coma l’illustran per exemple Las Temptacions de sant Antòni del musèu d'art e d'istòria de Genèva. Mai jove d'una generacion, Jan Mandyn (actiu entre 1530 e 1560 gaireben) adapta lo repertòri a l'estetica de la mitat del sègle XVI, coma tanben faguèt Pieter Huys (actiu de 1545 a 1577), que signa e data de 1547 Las Temptacions de sant Antòni del Lovre.
La vena arcaïsanta
El tanben de la generacion seguenta, lo Mèstre de las tampas dobla fàcia del musèu de las bèlas arts de Valencianas es nomenat segon un pannèl que mòstra d'un costat sant Jaume debant lo masc Ermogèn, de l'autre Las Temptacions de sant Antòni. Actiu sens dobte a Anvèrs a la mitat del sègle XVI, es tanben l'autor d'òbras autrescòps atribuidas a la jovença de Bosch, coma l' Ecce Homo del musèu d'art d'Indianapolis, caracterizat per un fons d'aur. Sa produccion se definís per una lectura un pauc seca dels modèls « boschians », per una paleta viva e per una concepcion singulara dels personatges dels uèlhs redonds. S'i religan los cartons de totas una seria de tapisseriás realizada segon d'òbras o, del mens, de las invencions de Bosch, coma Lo Jardin dels delicis, Lo Carri de fen o encara La Caritat de sant Martin, ont los mendiants pòdon èsser aisidament comparats als personatges monstruoses del quadre de Filadèlfia.
Un Jeròni Bosch novèl : Pieter Brueghel lo Vièlh
Es dins aqueste mitan qu’aparéis Pieter Brueghel lo Vièlh (vèrs 1525-1569). Comença sa carrièra a Anvèrs produsent pel mercat de l'art de las òbra inspiradas de Bosch e se ligant plenament a la vena arcaïsanta. Pendents las annadas 1550, collabora regularament amb l'editor Hieronymus Cock (estampaire e mercand d’estampas), per que produich diferents dessenhs destinats à la gravadura.
Datada de 1557, l'estampa titulada Los grands peisses majan los pichons n'es un bon exemple. Fondada sus la transcripcion literala d'un provèrbi, manlèva a Jaròni Bosch son idèa generala e tanben gaireben totes los motius. Mas lo biais de combinar aquestes reven al quita Brueghel, que se conéis la concepcion espaciala. Se pòt alara s'interrogar sus l'estatut de l'inscripcion « Hieronymus Bos / inventor », qu'apareis dins l'angle inferior esquèrra. . La formula se referís plan segur a l'invencion generica e non pas a la composicion especifica, al mens que daisse creire a un dessenh del quita Bosch, çò s'aparentariá a un fenomèn de falsificacion. vinheta|Pieter Brueghel lo Vièlh, La Casuda dels ángels rebèls (1562),òli sus casse (117 × 162 cm), Brussèlas, Musèus reials de las bèlas arts de Belgica. Que que siá, Pieter Brueghel lo Vièlh s'apropria plenament lo repertòri de Bosch qu'adapta a de quadres de grand format, fòrça apreciats per la cort absborgesa. A partir de 1562, s'installa dins la vila de Brussèlas e entre sota la proteccion del governaire dels Païses Basses espanhòls : Antoine Perrenot de Granvelle. Es alara percebut coma un Jeròni Bosch novèl e lo davancièr d'una tradicion proprament neerlandesa, en oposicion a la mòda italianisanta, incarnada per son contemporanèu anversés, Frans Floris; una illustracion d'aqueste antagonisme es la comparason entre La Casuda dels àngels rebèls de 1562 al Musèus reials de las bèlas arts de Belgica de Brueghel, tot banhat pel repertòri « boschian », e aquesta de son rival, Floris, del musèu reial de las bèlas arts d'Anvèrs, pencha en 1554 e qu'impausa un modèl « michelangelesc ». Sa produccion insistís progressivament sul le país e sos abitants, jogant un ròtle essencial dins l'emergéncia de genres pinctirals novèls : lo païsatge e çò que se nomerà la scèna de genre. S'i ligan d'òbras coma Lo Repai de nòça, pench en 1567-1568 al musèu d'istòria de l'art de Viena e que l'invencion s'enraiça dins los exemplum e provèrbis representats per Jeròni Bosch.
En 1572, dins sos Pictorum aliquot celebrium Germaniae inferioris effigies (Las Efigias dels pintres celèbres dels Païses-Basses), Dominicus Lampsonius, caracteriza Brueghel coma un « Hieronymus Bosch novèl […] abil a imitar tant pel pincèl que pel gredon las subtilas quimèras de son illustre mèstre ». Celèbra atal lo succès comercial de Jeròni Bosch, que conéis alara son apogèu e que l'eritatge, mejans la renaissença dels genres, serà decisiu dins l'istòria de l'art occidental.
Lista de las òbras
Veire la lista de las òbras de Jeròni Bosch.
Òbras
Lo Jardin es la màger poma de discòrdi entre especialistas. Que, entre las tampas laterals, lo Paradís terrèstre amb Adam unís a Èva, a esquèrra, et l'Infèrn, a drecha, lo sol ligam es lo pecat, unes ne deduguèron que Lo Jardin, a la mitat, èra una mena de trionf del pecat, una apoteòsi de la luxura, se conclusent en infèrn, debanament logic dins la perspectiva crestiana. E que la foncion de tot triptic, dins aquesta epòca, essent d'ornar un altar, aqueste fasent pas excepcion.
D'autres autors vegèron dins l'òbra una soma esoterica, interpretant sistematicament cada detalh jos l'angle de la coneissença alquimica. Aquesta Hans Belting, e per exemple passionanta.
Lo comanditari es identificat a Enric III de Nassau-Breda que las colleccions, dins sa residéncia de brussèlas, prefiguravan los futurs cabinets de curiositats. Lo fantastic triptic i ocupava una plaça de Tria. centrat|vinheta|800x800px|Lo Jardin dels delicis (triptic) (1503-1504), huile sur bois (220 × 389 cm), [[musèu del Prado, (Madrid).]]
La Litotomia o Cura de la folia
La Litotomia o La Cura de la folia es un òli sus tela realizada en 1485.
Al centre d'un pasible païsatge estival, podèm veire un cirurgian extraire un òbjete del crani de son pacient. A lor esquerre se trapa un monge e una religiosa qu'assistisson a l'operacion en plen aire.
La scèna es de forma circulara, de segur una referéncia a la Tèrra que la forma simboliza l'armonia entre los òmes e lo cosmòs: aquesta scèna, mesa en relacion amb la cupiditat umana, es susceptible de mostrar una importància donada a aquestas practicas. Pasmens, la forma circulara pren sa tradicion dins la representacion dels pacats capitals: rebat de l'omnipreséncia del pecat pel mond.
L'espaci est divisat en tres partidas delimitadas pel païsatge, partant del verd per se degradar cap a un blau luminòs, que nos permet de distinguir al luènh una vila. Aqueste païsatge armoniós plen de quietud es plaçat en contraste amb la folia umana.
Lo cirurgian o « peirèr » — donat a l'Edat Mejanaes — representat portant sul cap un enfonilh capvirat dins aqueste sens, l'objècte simboliza la cupiditat es aquí la personificacion de la quita folia: se pòt dire en consequéncia que lo peirèr exercissent en vertut de tota causa es en realitat que lo rei dels baugs, aqueste sabent çò qu'es de vertat. Aqueste element pren encara mai de significacion quand se constata que la religiosa pòrte sul cap lo libre de la coneissença medicala que denha pas consultat: la simbolica de la peguesa umana es aquí a son paroxisme. Mai, la scèna es trebolenta del fach que lo pacient en plena operation gaita l'espectator de biais patetic — aqueste òme simboliza la borgesia cupida, patissent de las mutacions d'òrdre social.
Un objècte es pausat sus la taula mas se sap pas se s'agís de l'objècte extrach de la tèsta de l'operat o aquesta d'un precedent pacient…
Bosch accentua l'efièch caricatural de son òbra inscrivent a l'entorn del quadre: « Mèstre òste la pèira, mon nom es Lubbert Das », nom que significa en flamand « persona simpla ».
« L'extraccion de la pèira de folia » mòsta que fòra dels pescats reconeguts per los tèxtes sants, existís de menaças tanben mortalas: la credulitat, l'estupiditat, l'absurditat, la peguesa e la folia, que mena los òmes a se donar a d'autres mai dangieroses qu'eles mèsmes. Lo fach que la Glèisa participe a aqueste charlatanisme mòstra la defalhença d'un sistèma de culte.
Lo Carri de fen
Lo carri mòstra los òmes ronçats al percaç dels ben terrèstres, representats per l'enòrma carretada de fen (simbòl d'existéncia efemèr e vana), que sián poderoses coma l'emperaire o lo papa, cavalcant sus l'esquèrra, o miserables, coma lo charlatan, lo monge golut o lo mendicant que volon lo part, quitament en panant, trichar, tuar… Lo carri e sa peccaminosa escòrta son traïnats per des monstres representant los pecats capitals drech cao a l'Infèrn ont cadun patís son castig adaptat, dins una nucha eternalament ardenta.
Crompat en 1570 per Felip II d'Espanha près de Felip de Guevara, unes istorians evòcan un pintre de talhièr, « benlèu de la man de Gielis Panhedel ». Es signat « Jheronimus Bosch » en bas a descha del panèl central. centrat|vinheta|676x676px|[[Lo carri de fen panèl central (vers 1502), òli sus fusta (133 × 100 cm), Musèu del Prado.]]
Dessenhs
Lo corpus de dessenhs del mèstre passariá a un vintenat de fuèlhas: mòstres, animals, personatges mai o mens fantastics, e tanben d'estudis de detalhs. Unes pòdon èsser raportats a de quadres, coma Lo Jutjament darrièr de Bruges, al musèu Groeninge o Lo Jardin dels delicis del musèu del Prado, mas pas cap presenta un estudi preparatòri complèta o un modello.
L'estudi dels dessenhs sosjacents permetèt de comprene que Bosch trabalhada aviadament, segisssent son inspiracion, çò que lo liga a la modernitat de la Reneissença flamanda.
Dessenh recentament atribuits a Jeròni Bosch
Dins lo catalòg rasonat que paréis a l'escasença de l'exposicion, jos la direccion dels expèrts del projècte de recerca (BRCP), un dessenh, expausat pel primièr còp a 's-Hertogenbosch, es publicat coma essent de la man del mèstre. Fins alara, aquesta fuèlha conservada en man privada èra atribuida a un artista actiu dins lo talhièr de Bosch, demrat anonim. vinheta|Païsatge de l'infèrn (Hellelandschap) (vèrs 1500), pluma e tinta bruna sus papièr (25,9 × 19,7 cm), colleccion privada belga. S'agís d'un Païsatge de l'infèrn, exectat a la pluma e tinta bruna, amb de tòcas de roge dins l'uèlh drech del mostre cascat, e presentant a priori pas cap de dessenh sosjacent a la pèira negra. S'i trapa pas cap d'estudi de datalh ligat a las figuras de sants, pasmens fòrça dins l'òbra de Bosch. Un repertòri detalhat sus papièr servissent de basa de trabalh dins un talhièr èra plan corrent a l'epòca, mas la manca de documentacion sus la vida del talhièr fa demorar fòrça mistèris sus aquesta question.
La fuèlha que se tornèt atribuir s'inscrich perfièchament dins la linhada del corpus: lo païsatge presenta lo tipe de repertòri ja mencionat e tanben de referéncias dirèctas, frequentas dins los dessenhs de Bosch, amb d'òbras penchas. Per exemple, lo mostre tenent un cotèl dins la boca se trapa dins Lo Jutjament darrièr, alara que la tremuèja e la campana son similars a aquestas del triptic del Jutjament darrièr de Brujas, al musèu Groeninge. Lo tonèl-mostre sus patas, en base drecha, aparéis tanben dins un dels dos panèls dichs de Deluvi del musèu Boijmans Van Beuningen a Rotterdam — o puslèu « apareissián » ; aqueste es pas pus visible sonque mercé a de fotografias d'infraroge car qu'ara es amagat sota de retòcas.
Aquesta fuèlha apareguèt subte 2003 sul mercat de l'art a Nòva York. La notícia evocava una omogeneïtat d'estil entre lo dessenh e Lo Jutjament darrièr conservat a Bruges. En estudiant de reproduccions Fritz Koreny (cap del Bosch Research and Conservation Project) aviá remarcat (coma fòrça especialistas) los trachs « boschians » del dessenhs, las semblanças netas amb l'estil pinctural (evidentas dins las mans en forma de V o encara los longs braces, per exemple). E confrontat de près a la fuèlha la vertat li sautèt als uèis : podavan « pas èsser executat per qualqu'un que copia mas per qualqu'un que crea ».
Articles connèxes
vinheta|L’[[Òme de Vitruvi de Leonardo da Vinci es per fòrça lo simbòl de l'evolucion de la civilizacion occidentala dans l'art de la Reneissança.]]
La Pedraja de Portillo
La Pedraja de Portillo es un municipi de la província espanhòla de Valhadolid dins la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Vulaines-sur-Seine
Vulaines-sur-Seine es una comuna francesa, situada dins lo departament de Sèina e Marna e la region d'Illa de França.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Nòtas
<references group=N/>
Autrey-lès-Gray
Autrey-lès-Gray es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Nauta Sòna e la region de la Franca Comtat.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Lo luòc a ocupat dempuèi longtemps : s'es trobat cercueils mérovingien en lo moment de la met de égouts, e La cronica de la abbaye de Bèze cita lo don per Amalgaire de la villa Alteriacum a la abbaye l'an 630. La familha de Vergy pren possession de Autrey mercés al matrimòni de Guy de Vergy amb Alix de Beaumont.
A la fin de la, las templiers i possedissián un ostal #que dépendait de la commanderie de la Romagne , aquel ostal en tornant a las Espitalaris après lo procès de l'òrdre del Temple.
Lo abbaye Sant-Étienne de Dijon transferirà al començament de la lo sieu prieuré de Vertfontaine en aquel luòc continuament a un tractat de pariage signat amb los senhors de Vergy.
Le lieu est occupé depuis longtemps : on a retrouvé des cercueils mérovingien lors de la pose d'égouts, et La chronique de l'abbaye de Bèze cite le don par Amalgaire de la villa Alteriacum à l'abbaye en 630. La famille de Vergy prend possession d'Autrey grâce au mariage de Guy de Vergy avec Alix de Beaumont.
À la fin du, les templiers y possédaient une maison qui dépendait de la commanderie de la Romagne , cette maison revenant aux Hospitaliers après le procès de l'ordre du Temple.
L'abbaye Saint-Étienne de Dijon transférera au début du son prieuré de Vertfontaine en ce lieu suite à un traité de pariage signé avec les seigneurs de Vergy.
Saint-Avit-les-Guespières
Saint-Avit-les-Guespières es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Eure e Loir e la region dau Centre.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Vitatge
Un vitatge (var. cepatge, plant, socam e vit ) es un tipe de plantum de vinha. N'existís plusors varietats que presentan de proprietats diferentas e que son generalament fòrça reglamentadas. D'efiech, la chausida dei vitatges despend dei proprietats esperadas dau vin e de la region viticòla. Per exemple, totei lei vins de Borgonha roges de la Còsta d'Aur son eissits dau Pinot negre car l'apellacion enebís l'usatge d'autrei vitatges.
D'un biais generau, lei vitatges permetent de produrre de vins de qualitat (Cabernet Sauvinhon, Pinot negre, Merlot... etc.) presentan de rendiments febles ò son fòrça malaisats de cultivar. Au contrari, lei plantums destinats a la produccion de vins simples permèton de recòltas importantas gràcias a de resisténcias importantas ai malautiás. En revènge, an generalament un caractèr mens afiermat. Lo pus famós es probable lo Gamay qu'es utilizat per lei Beaujolais. Enfin, existís de vitatges utilizats per favorizar l'assemblatge de vitatges pus complèxs coma lo monier que facilita la mescla dau Chardonnay e dau Pinot negre necessària a la fabricacion dau champanha.
La Metamorfòsi
La Metamorfòsi (loc. Era metamorfòsi; en alemand, Die Verwandlung) es una novèla escricha per Franz Kafka en 1912 e publicada en 1915. Es una des sas òbras mai celèbra amb Lo Plaideg. La novèla descriu la metamorfòsi e las mesaventuras de Gregor Samsa, un representant de comèrci que se desrevelha un matin transformat en un « insècte monstruós ». Una revirada en aranés es estada publicada per l'Institut d'Estudis Aranesi-Acadèmia Aranesa dera Lengua Occitana en 2019.
Genèsi e publicacion
L'istòria es concebuda per Franz Kafka un dimenge matin, lo 17 de novembre 1912, alara que lo jovent de vint e nòu ans se lèva tard al domicili de sos parents, l'ostal dich « La nau», a Praga. La velha, e tard dins la nuèch, aviátrabalhat a son roman Lo Desaparegut, començan ongan, e s'èra jagut amb lo sentiment de l'aver dagalhat puslèu que fach progressar. De Felice Bauer, joventa qu'aviá encontrat lo 13 d'agost e qu'escriviá depuèi lo 20 de setembre, espèra una letra qu'arriba pas, e es decidat a daissat pas son lièch del temps qu'arribarà pas. Lo corrièr es distribuit fin finala vèrs la mièjajorn e Kafka respond a sa correspondenta lo dimenge de vespre. A la fin de sa letra, assegura: « uèi me voi a transcriure una istorieta, que me venguèt a la ment alara qu'èri a lièch en plen desrèi e que me secuta al mai prigond de ièu ». S'agís de La Metamorfòsi e, coma son autor, son protagonista a, dins las primièras paginas de la novèla, una icresibla dificultat a s'extraire de son lièch.
Començada lo quita ser, la composicion del tèxte pren mai de temps que previst a Kafka, que redigiguèt d'un còp Lo Verdicte dins la nuèch del 22 al 23 de setembre de 1912. Installat dins sa cambra, que coma aqueste de l'eròi compta tres pòrtas, acaba sa novèla après unas setmanas.
Lo tèxte es d'en primièr publicat en octobre de 1915 a Leipzig dins la revista Die Weißen Blätter dirigida per René Schickele. En decembre de 1915, la primièra edicion foguèt publicada dins forme de libre dins la colleccion Der jüngste Tag (« Lo Jutjament darrièr »), ed. Kurt Wolff Verlag, Leipzig (la tampa originala indica « 1916 »).
Papet (Cançon)
Papet es una cançon de Claudi Martí en lenga occitana :
La Metamorfòsi
Primièra partida
Un matin, Gregor Samsa, jove vitjaire de comèrci, assag de se levar per anar al trabalha, mas remarca, que pendnet la nuèch, s'èra metamorfosar en « isècte monstruós » « un monstrueux insecte. Terriblament en retard (es 6 oras 45, alara que se lèva normalament a 4 oras e se'n va al tren de 5 oras), assag pasmens de començar las activitats d'una jornada normala, mas, mai se jai sus l'esquina, capita pas à sortir de son lièch.
Sa familha (sa maire, son paire e sa sòrre jova Grete) ven demandar sus sa santat. Gregor qu'aviá barrat las tres pòrtas d’accès a sa cambra assag de loa rassegurar. Pas degun remarca pas la singularitat de sa votz…
Papet (Cançon)
Papet, nos passejavem E quand parlavas amb ieu Era coma se nos demorava Cent ans a passar ensems !
La Metamorfòsi
Primièra partida
L'apoderat de son emplegaire arriba alara per saber la raison del retard insolit de Gregor. Après de longs e penoses esfòces, Gregor, que la votz indistincta, « una votz de bèstia », comença a le traïr, capita a dobrir sa pòrta e a passar la tèsta dins l'entrebadar. L'apoderat, qu'èra impacient de recebre pas d'explicacions e aviá començat a l'aclapar de repròchis quant a son manca de rendiment, fugís, sasit d'orror. La familha de Gregor demora es atupida, la maire s’espaima. Pas degun compren que Gregor, malgrat son aparéncia, compren e pensa encara coma un uman. Enrabia, lo paire sasís de la cana obliada pel fondat de poder e caça violentament Gregor dins sa cambra.
Segonda partida
Sa familha l'embarra, de paur que se sapia qu'abigan tal mostre a çòd'eles. Son paire se lo pren d'òdi. Sa maire voldriá encara n'aver pietat mas s'espaima a lo veire. Malgrat son desgost, sa sòrre Grete ven lo noirir cada jorn e neteja sa cambra. Gregor s'amaga alara per que lo pòsca pas veire, per la far pas patir. Mas auriá volgut puslèu se mostrar per recebre un pauc d'amor. Una vèspre, Gregor sortís de sa cambra, son paire baug de rabia assag de le tuar mas capita pas e fa pas que lo ferrir.
Papet (Cançon)
Foguet tu que m'ensenheres Çò que lo govern voliá pas : "Te cal parlar naut ta lenga Siam estats un pòble grand !"
La Metamorfòsi
Tresena partida
Pas degun ven lo sonhar, sa nafra s'infècta. Coma Gregor pas pas pus trabalhar per satisfar los besonhs de la familha, totes los membres de la familha trablhan e una partida de l'apartament es logat a tres arrendataris. Malgrat son invaliditat, sa familha acaba pel tolerar. Una vespre pasmens, Gregor sortís de sa cambra, atirat per la musica que sa sòrre jòga del violon; malaurosament, los arrendataris lo veson e decidisson de se lèu n'anar e sens pagar. Fàcia a aquesta situacion sens avenir, la sòrre en larmas prepausa de se desfar de l'insècte. Totes son en acòrdi, que penson aver fach tot lo possible. Mas Gregor, desesperat, que se noirís pas pus fa de jorns, es trobat mòrt secat l'endeman matin per la femna d'ostal. Gaire pas trista, subretot solaçada, la familha se gausís de poder recomençar, e sortís fin finala de l'apartament per una passetjada en banlèga. Los parents remarcan que Grete s'èran espelida e qu'èra temps de la maridar.
Papet (Cançon)
Papet, nos passejavem...
La Metamorfòsi
Analisi
Claude David relèva que La Metamorfòsi foguèt l'objècte d'una multitud d'interpretacions e signala que Stanley Corngold (The Commentator's Despair en 1973), per exemple, ne compta ja cent vint e uèit, un cens qu'estima benlèu incomplet.
Papet (Cançon)
"Filhet - disiás - e t'arrestavas - Te vau ensolelhar lo còr !" E 1907 me contavas, Jaurès, Ferrol, jamai mòrts !
E puei aquel jorn de fredura Ta passejada s'acabèt : E mon escòla s'es barrada, Mas ai pas demembrat res !
Segur, damont ta planeta Asseitat a l'abric del temps Vesent avançar tas ideias Nos regardas a sias content !
La Metamorfòsi
La lectura de Nabokov
Lo professor Vladimir Nabokov dona una lectura plan personala de La Metamorfòsi. Per Nabokov, Kafka es l'escrivan alemand mai grand de l'epòca. « Comparat a el, de poètas coma Rilke o de romancièrs coma Thomas Mann fan figura de nans, o de sants de gisp. Nabokov considèra que La Metamorfòsi es « sa mai granda novèla ».
Dins son analisi, Nabokov comença per rebutar categoricament la vision de Max Brod, « segon que la sola categoria que se pòsca aplicar a l’intelligéncia dels tèxtes de Kafka es aquesta de la santetat, non pas aquesta de la literatura ». Tanben rebuta, e encara mai violentament, lo vejaire « freudian » basat sus las relacions complèxes de Kafka amb son paire e son sentiment de culpabilitat:
Vei Gustave Flaubert coma lo modèl verai de Kafka. Dins lo resumit que dona de la novèla, Nabokov descriu los parents de Gregor Samsa, coma borgesòts de Praga, « de filistèus flaubertians, de gents de gosts vulgars e qui s’interesson pas qu’al costat material de la vida. » Per Nabokov, « La familha Samsa a l'entorn de l’insècte fantastic es pas res pus que la médiocritat a l'entorn del gèni. »
Nabokov presenta enseguida una analisa detalhada de l'estructura de la novèla, que vei divizada en tres partida: la primièra de set scènas (o segments), la segonda e la tresena de 10 scènas caduna.
A son desrevelh, Gregor es sol. Dins sa cambra, la metamorfòsi ja realizada, mas encore ten las preoccupacions umanas, subretot aquesta del temps. Es en retard e crenh l'impacte negatif d'aqueste retard sus son emplec.
Los tres membres de la familha de Samsa tustan a las tres pòrtas barradas de sa cambra; « Los familièrs de Gregor son sos parasitas, que l'expleitant, lo rosegan de l'interior. Son d'un biais los sarcòptes de l'escarabat: es le desir patetic de trobar quina que siá proteccion contra la traïson, la crudeltat e la crassa que provoquèt la constitucion de sa clòsca, de sa cuirassa de l'escarabat, que, a primièr vejaire, sembla dura e segura, mas vendrà, enseguida, tan vulnerabla que foguèt sa paura carn e son paure esperit uman. »
Notes
<references group="N" />
Mont-Saint-Martin (Meurthe e Mosèla)
Mont-Saint-Martin  es una comuna francesa administrada per lo departament de Meurthe e Mosèla de la region de Lorena.
Geografia
La municipalitat es délimitée a l'oèst e al nòrd per la frontièra bèlga, aital coma a l'èst per las frontièras bèlgas e luxembourgeoise ont se tròba lo tripoint França-Belgica-Luxemborg, sul cors de la Chiers, un afluent de la Meuse.
La commune est délimitée à l’ouest et au nord par la frontière belge, ainsi qu’à l’est par les frontières belge et luxembourgeoise où se trouve le tripoint France-Belgique-Luxembourg, sur le cours de la Chiers, un affluent de la Meuse.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Al periòde gallo-romaine, Mont-Sant-Martin se trobava al encreuament dels dos vias romaines en portant respectivament als camps del Titelberg e de Vitron.
Lo vilatge aviá per annèxas lo vilatge de Piedmont, las granjas de la Baujum e de Bellevue e la ancià ermitage de Sant-Remy. Piedmont I aguèt ligat a Mont-Sant-Martin en 1812.
À la période gallo-romaine, Mont-Saint-Martin se trouvait au carrefour des deux voies romaines menant respectivement aux camps du Titelberg et de Vitron.
Le village avait pour annexes le village de Piedmont, les fermes de la Folie et de Bellevue et l'ancien ermitage de Saint-Remy. Piedmont fut rattaché à Mont-Saint-Martin en 1812.
Eleazar hilh de Simon
Eleazar hilh de Simon qu'estó un cap deus zelòtas pendent la Purmèra guèrra judèoromana. Qu'èra gessit d'ua familha nòbla e sacerdotau. En 66, los sons sordats que hasón ua emboscada a ua legion romana, la Legio XII Fulminata, a Beit-Ḥoron, en tot destrusir-la sancèrament. En 68, dab ua fòrça de zelòtas armats dab l'equipament perdut peus romans, que hasó entrar los idumèus dens Jerusalèm, qui tuèn lo cap Anan per'mor qu'avèva intencion de trobar ua solucion diplomatica a la guèrra. Au cors de la luta dab autas faccions judivas qu'estó responsable, dab l'aute cap zelòta Simon bar Giora, de har àrder las provisions de gran de Jerusalèm qui aurén permetut a la vila de resistir mei longtemps lo sièti roman en 70.
Azuara
Azuara es un municipi de la província espanhòla de Saragossa dins la Comunautat Autonòma d'Aragon.
Champanhac lo Velh
Champanhac lo Velh (Champagnac-le-Vieux en francés) z-es una comuna auvernhassa situada dins lo departament del Naut Léger e la region d'Auvèrnhe Ròse Aups, ancianament d'Auvèrnhe.
Comunas vesinas
400px|left|Distanças e posicion relativa
Fagaceae
La familha de las Fagacèas es una familha de plantas dicotiledonèas que compren environ 900 espècias repartidas en 8 genres :
Son d'arbres o d'arbustes, d'unes de fuèlhas persistentas, de las regions frejas, temperadas o subtropicalas. Òm los rencontra sus totes los continents, levat en Africa Tropicala e Australa. Demest los fagacèus se compta dins las regions temperadas los faus (Fagus), los euses (Quercus) e los castanhièrs (Castanea).
Montreal (omonimia)
Montreal es un tipe toponimic que se tròba en occitan mas tanben dins d'autras lengas romanicas.
Campanha dei Filipinas
La campanha dei Filipinas se debanèt dins lo corrent de la Segonda Guèrra Mondiala dau 20 d'octòbre de 1944 a la fin dau conflicte en setembre de 1945. Designa una tiera d'ofensivas dei tropas estatsunidencas (1,250,000 òmes) sostengudas per d'unitats australianas e de guerilhas localas fòrça activas destinada a reconquistar l'archipèla dei Filipinas tengut per lei Japonés (430,000 òmes) dempuei 1942.
Leis Estatsunidencs desbarquèron lo 17 d'octòbre de 1944 dins la region de Leyte onte se turtèron a una resisténcia acarnada que persistèt fins au 31 de decembre. Dins lo corrent d'aquelei combats, capitèron de destrurre la darriera flòta japonesa importanta a la batalha dau Golf de Leyte (23-27 d'octòbre). Puei, avancèron en direccion de Manila que tombèt lo 3 de març de [[1945 après un mes d'afrontaments dins la vila. En parallèl, reconquistèron la màger part de l'illa de Luçon (9 de genier - 15 d'aost de 1945). Enfin, se dirigiguèron còntra leis illas importantas de l'archipèla. A la fin de la guèrra, la resisténcia japonesa èra reducha a de pòchas situadas dins d'endrechs isolats e protegits per la jungla.
La campanha entraïnèt la pèrda de 62,514 soudats estatsunidencs (13,973 tuats e 48,541 bleçats) e de 348,925 Japonés (336,352 tuats e 12,573 presoniers). De centenaus de milièrs de civius ò de combatents dei guerilhas filipinas foguèron tanben tuats dins lei combats, per leis accions de represalhas dei tropas japonesas ò per lei bombardaments estatsunidencs.
Montcuc
Montcuc (Montcuq en francés) es una anciana comuna occitana de Carcin, situada dins lo departament francés d'Òlt e la region de Miègjorn-Pirenèus. Montcuc es, dempuèi lo 1èr de genièr 2016, lo capluòc de la comuna novèla de Montcuc en Carcin Blanc.
Pardias
200px|left|thumb|Fronton de Pardias Pardias (Pardies en francés) qu'ei un vilatge de Bearn deu bacin de Lac, pròche de Monenh. Qu'ei situat dens lo departament deus Pirenèus Atlantics e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània. 200px|left|thumb|Campanèr e monument au pintre Pèir Lacòsta
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Montcuc
Administracion
De la formacion de Montcuc de Carcin Blanc a mai de 2020, Montcuc èra comuna delegada. En mai de 2020, las comunas delegadas foguèron suprimidas.
Pardias
Toponimia
La prononciacion qu'ei [par'di n əs] (nasalizacion de i). Las fòrmas ancianas que son Pardines au sègle Xau, Pardinae, en latin, en 1176, Pardias en 1290, lo Plaa de Pardies en 1343 e 1385, Pardies (mapa de Cassini, a la fin deu sègle XVIIIau).
Gerhard Rohlfs, citat per Grosclaude, qu'explica Pardies per lo latin parietinae, « casa arroeinada », qui a donat pardina en aragonés, « montanha dab casas rusticas, pastenc dab cabanas, lòc inculte qui sèrv de pastenc ».
Dauzat e Rostaing qu'explican Pardias sia per prata (plurau de pratum, « prat » e sufixe -ina, sia per lo latin *parietinas, derivat de paries, « paret ».
Segon Miquèu Grosclaude, la purmèra explicacion de Dauzat que harè de Pardias l'equivalent deus nombrós Pradinas, « las petitas pradas ». Mès que cau causir la segonda e la de Rohlfs. L'explicacion per Pradinas que supausaré ua metatèsi de r, mès, atau com remarca Pèire Bèc, la metatèsi de r que's hè en gascon totjorn en remontant cap au començament deu mot e jamèi dens l'aute sens (ex. capra > craba, dormire > dromir, fenèstra > frinesta). Pardias qu'ei donc l'equivalent deus pardinas d'Aragon, mot pirenenc, de *parietinas, « pastenc dab murets/murrets. Pr'amor deu semantisme larg de l'eretèr de *parietinas, la question de son sens precís dens lo cas de la localitat bearnesa que demora drubèrta.
Grafia normalizada
Lo tèrme de grafia normalizada pòt designar doas causas plan diferentas:
Stephen Foster
Stephen Collins Foster (4 de julhet de 1826 - 13 de genièr de 1864, conegut coma "lo paire de la musica americana", èra un autor-compositor american conegut principalament per sa musica de salon o sas minstrel songs. Escriguèt mai de 200 cançons, dont "Oh! Susanna", "Hard Times Come Again No More", "Camptown Races", "Old Folks at Home" ("Swanee River"), "My Old Kentucky Home", "Jeanie with the Light Brown Hair"," Old Black Joe "e" Beautiful Dreamer ", e fòrça de sas composicions demòran popularas uèi. Foguèt identificat coma "l'autor-compositor mai famós del sègle XIXen" e benlèu lo compositor american mai reconeissable dins d'autres païses. La màger part de sos manescrits musicals perduts, mas las edicions publicadas per los editors de son epòca figuran dins divèrsas colleccions.
Plaine (Bas Ren)
Plaine en alemannisch (Plaine en francés) es una comuna francesa del departament del Bas Ren e de la region del Grand Èst.
Geografia
Situat a la cœur de la vallée de la Bruche sul en vessant sud del massís del Donon, al limit del departament dels Vòges, lo vilatge compte 1000 abitants (2007).
Lo abitat e se fòrça escampilhat amb los caserius de Champenay, Poutay, Diespach, Davant-Fouday. La municipalitat se desservie a las fes pel tren amb la Linha TER Alsace Estrasburg - Sant-Dié-de detlos-Vòges e pels beguts amb la linha 270 (Sant-Blaise-la-Ròca - Champenay).
Situé au cœur de la vallée de la Bruche sur le versant sud du massif du Donon, à la limite du département des Vosges, le village compte 1000 habitants (2007).
L'habitat y est très dispersé avec les hameaux de Champenay, Poutay, Diespach, Devant-Fouday. La commune est desservie à la fois par le train avec la Ligne TER Alsace Strasbourg - Saint-Dié-des-Vosges et par le bus avec la ligne 270 (Saint-Blaise-la-Roche - Champenay).
Istòria
La primièra mencion de Plana apareis sus una confirmation dels bens del abbaye de Senones, en 1123. En 1598, lo Ban-de-Plana, actualas municipalitats de Plana e Saulxures, a partejat : Plana échoit al rhingrav Frédéric, #que los fils n'es lo primièr prince de Salm. En 1751, en lo moment de la creacion de la principauté autonòma de Salm per nòu parteja, Plana demòra lo un dels quatre cabes-de luòcs d'aquel pichon estat. Lo annexion de la principauté per la França, en 1793, met la municipalitat en lo departament dels Vòges, d'ont a desligat pel tractat de Frankfurt. Dempuèi 1871, Plana es doncas alsacien.
Lo ban de Plana aperteniá antany a la principauté de Salm. Lo pòble i aviá traversat per La Rota dels Princes" sul flanc de la Còsta de Plana . Qualques vestigis d'aquela rota #que connectava la principauté a la Alsace son totjorn visiblas. Vilatge typique de la region amb de polits ostals "grange". Joliment fleurie En #èsser.
Grèvament tocat pendent la guèrra de 1914, la destruccion de la glèisa testifica de la violéncia dels afrontaments. Aquela #èsser remaniée l'an 1920 en un estil « glèisa grange ».