cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Fauç e martèl
Unicode
Existís un caractèr Unicode representant la fauç e lo martèl. Es situat dins l'interval 2600-26FF dels simbòls diverses e correspond al còdi U+262D. Suls navigators internet suportant l'Unicode, lo simbòl deuriá s'afichar : ☭. Sa representacion es simplificada al respècte dels simbòls utilizats pels partits politics tradicionals e ela es pro unifòrme segon las polícias de caractèrs utilizats.
La Seuva Majora
La Seuva Majora, (La Sauve en francés) es una comuna bordalesa de Guiana, lingüisticament gascona, administrada per lo departament de Gironda de la region de Novèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
Las fòrmas ancianas son Alt-Vilar, en 1030, Sanctae Mariae Sylvae Maioris, en 1079, allodii Silve Maioris quod antiquitus apellatum est Alti Villaris, en latin, en 1079-1095, Silva Major, en latin, en 1080-1095, Silve Majoris,, en latin, en 1283, Petrus Gumbaut de La Seuba, en 1299, abbatia Silva Major, en latin, en 1307-1317, La Seove, en 1307-1317. L'etime es Silva major, « lo grand bòsc » o puslèu « lo bòsc pus ancian » (Bénédicte Boyrie-Fénié). Per l'adjectiu majora, la a finala es analogica (se porré dire major, coma dens ru(i)a major). Las fòrmas medievalas en latin donan l'eretèir de major, las en gascon se contentan deu producte de silva.
A data recenta (sègle XX), i a la fòrma locala coneishuda dens l'ALG (Atlas linguistique et ethnographique de la Gascogne), que la comuna ne'n estut un punt d'enquèsta, qu'es La Seuga, una autra, atestada per escrit a Julhac (Gironda), 45km, confòrma a l'evolucion fonetica « normala », qu'es La Seuva (grafiat La Séoube), benlèu n'i a mèi.
Fréville-du-Gâtinais
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Sous l'Ancien Régime, Fréville dépendait de l'archidiaconé du Gâtinais et de l'archevêché de Sens.
Koeur's
Koeur's èra un grop pop francés de París (França) fondat au començament de las annadas 1980 per Frédéric Chateau. En 1983, aguèron un tube en França ambe Allo Élodie.
Comunautat de comunas dau Sector de Sent Lobés
La Comunautat de comunas dau Sector de Sent Lobés es una intercomunalitat bordalesa situada dens lo departament de Gironda e la region de Novèra Aquitània, ancianament d'Aquitània. Son còdi SIREN es 243 301 249. La lenga autoctòna es l'occitan gascon bordalés, dens sa modalitat dau nòrd-èst de Garona.
Istòria
La Comunautat de Comunas dau Sector de Sent Lobés se creèt per arrestat prefectorau dau 18 de decembre 2000.
Composicion
|Mapa de la Comunautat de comunas dau Sector de Sent Lobés lo 1èir de genèir 2019.|thumb|center|upright=2.1 |Mapa de las densitats per comuna lo 1èir de genèir 2019.|thumb|center|upright=1.9
Veire tanben
|thumb|600px|center|Mapa daus EPCI de Gironda au 1èir de genèir 2019
Districte de Barpeta
Lo districte de Barpeta es un districte d'Assam, un estat de la Republica d'Índia. Lo caplòc es Barpeta.
Boletus edulis
Lo cep o bolet (var. arcielon, bruguet, bosa, cet, sequet, mòl, molhet, miquemòl) es un campairòl excellent comestible de la familha Boletaceae, fòrça comun e recercat dins tot l'emisfèri nòrd.
Descripcion
Capèl: 12-25cm, carnut amb revestiment un pauc lubrificat, d'un moret mejan un pauc rossàs. Prim marge longtemps blanc. Pòres jaunasses a verdasses. Estipe: 12-18x3-6cm, ventrut, blancàs. Carn blanca, d'olor feble, e de savor suava o d'avelana. Buta pels bòsques fulhats mesclats, clarièras o talhadas erbosas. Espòres: 13-18x4-6µm.
Astrid
Astrid es lo nom d'un satellit suedés.
The Kinks
The Kinks es un grop de rock britanic, de'n primièr format en 1963 jos lo nom de The Raven (Los Corbasses) per dos fraires guitarristas, Raymond (Ray) Douglas Davies e David Russell Gordon Davies, originaris de la banlega Nòrd de Londres, ambe un amic, Pete Quaife a la bassa (que quita lo grop en 1969, alavetz remplaçat per John Dalton) e Mick Avory (batariá). De caps 1964 cambian lo nom del grop en The Kinks (Los Deviants).
Aital, en 1965, los Kinks fan partida de l'invasion britanica coma díson los jornalistes americans, es a díser de l'anda de grops angleses lançada per lo succès aciu delà dels Beatles que lors cançons desforrelan aus Estats Units, còsta The Rolling Stones, The Who, The Animals, Herman's Hermits... E d'aquesta passa, los Kinks son tanben considerats coma una influéncia màger de la segonda anda britpop del mitan de las annadas 1990 (Blur, Oasis, Dodgy, Supergrass...), mentre que paradoxalament en aquesta periòda lors pròpris albums se vendián pas pus, çò que fa que se son desseparats en 1996.
Corèa del Nòrd
La Corèa del Nòrd (en corean usual: Bukjoseon "Corèa del Nòrd"; en corean oficial: Joseon Minjujueui Inmin Gonghwaguk "Republica Democratica Populara de Joseon/Corèa") es un estat d'Asia de l'èst, dins lo nòrd de la Corèa istorica. Confronta la Corèa del Sud al sud, China e Russia al nòrd, e se tròba entre la mar de China Orientala e la mar de l'Èst.
Sa capitala es Pyeongyang.
Lo gentilici es nòrd-corean -a.
Istòria
La dominacion japonesa subre la Peninsula de Corèa s'acabèt amb la fin de la Segonda Guèrra Mondiala en 1945. Corèa demorèt devesida en doas parts pel parallèl 38: l'URSS prenguèt lo contraròtle de la part Nòrd, e los Estats Units de la part sud. Aquò menèt a çò que en 1948 s'establissen dos govèrns independents, un al Nòrd e l'autre al Sud, cadun reclamant sa sobeiranetat subre la totalitat de la peninsula.
Les tensions creissentas entre los govèrns del Nòrd e del Sud desboquèron sus la Guèrra de Corèa quand lo 25 de junh de 1950 l'armada de Corèa del Nòrd passèt lo parallèl 38 (que servissiá de frontièra) e ataquèt per la fòrça. La guèrra contunhèt fins al 27 de julhèt de 1953, quand lo Comitat de las Nacions Unidas, los volontaris de la Republica Populara de China e la Corèa del Nòrd signèron l'armistici. Una zona desmilitarizada foguèt establida per separar los dos païses.
Durant lo mandat de Kim Jong-il a la fin del decenni dels 90, l'economia del país descréissèt considerablament e l'escassetat de manjar venguèt evident en de nombroses endreches. Segon d'unas organizacions d'ajuda, un grand nombre de personas moriguèron de fam, causa agravada per un disfonccionament del sistèma de distribucion de manjar. Nombroses nòrd-coreans passèron illegalament en China a la recerca de manjar.
La Corèa del Nòrd es un dels luòcs pus isolats del mond, amb de restriccions severas a la dintrada e sortida del país. La premsa es contrarotlada per l'Estat, e l'ideologia Juche, que consistís a non dependre dels autres, es la pus impulsada pel govèrn.
Lo 10 de febrièr de 2005, la Corèa del Nòrd declarèt que possediá l'arma nucleara. Aquesta anoncia provoquèt una granda consternacion e de peticions dins lo mond entièr. Lo 9 d'octobre de 2006 la Corèa del Nòrd realizèt un assag nuclear, consistent en una explosion atomica sosterranha. Aquesta assag nuclear provoquèt, a travèrs de l'ONU, la condemnacion unanima de la comunitat internacionala.
Politica
La Corèa del Nòrd es un regim comunista, de tipe estalinian, e totalitari, ; existís un culte de la personalitat a l'entorn de Kim Il-sung e de sos descendents, e lo país ten un dels pus bas nivèl dels Dreches de l'Òme al mond. Lo regim es tanben dinastic : après la mòrt de Kim Jong-il en 2011, son filh cabdèt Kim Jong-un li succediguèt.
La Corèa del Nòrd es lo país pus militarizat al mond per çò qu'es de la proporcion de la populacion engatjada dins las fòrças armadas amb un total de 9,495,000 òmes d'activa, de resèrva e paramilitaris. Lo país desvolopa un programa nuclear, e un programa espacial.
Una comission d'enquèsta de l'ONU en 2014 estima que de centenats de milièrs d'oposants politics son mòrt dins de camps pendent las 50 darrièras annadas çò qu'es qualificat de crim contra l'umanitat e que entre 80,000 e 120,000 presonièrs politics son detenguts dins los camps a aquesta data.
Geografia
thumb|right|250px La Corèa del Nòrd se trapa a la mitat nòrd, a partir del parallèl 38, de la peninsula de Corèa. Es bordada per doas mars: a l'oèst pel mar de l'Oèst (o Mar Jauna) e la baia de Corèa; e a l'èst per la mar de l'Èst (o Mar de Japon). La part Nòrd de la peninsula ont se trapa la Corèa del Nòrd ten nombroses sèrres e montanhas, separadas per de vals prigondas e estrechas. A la còsta oèst predominan las planas. Lo punt pus naut del país es lo pic de Paektu-sant, a 2774 mètres d'altitud subre lo nivèl de la mar. Entre los rius mai importants se trapan Tumen e Yalu, los quals forman la frontièra Nòrd amb China.
La vila pus granda de Corèa del Nòrd es sa capitala, Pyeongyang (o P'iŏ*ngyang). Las autras vilas importantasson: Kaesŏng, al sud; Senseŭiju, al nòrd-oèst; Wŏnsan e Hamhŭng a l'èst; e Ch'ŏngjin al nòrd-èst.
Division administrativas
La Corèa del Nòrd compta nòu províncias, doas vilas jos estatut administratiu pròpri e tres regions administrativas especialas.
Clima
Lo clima de Corèa del Nòrd es pus fred que lo de Corèa del Sud. Es un tipe de clima continental umid amb pluèjas de tipe monsonic. Lo clima de Pyongyang amb un total de 934 litres de pluèja annadièr e una temperatura mejana annadièra de 10,7 °C, es representatiu del de tot lo país:
Economia
De veire: Economia de la Corèa del Nòrd
Lama (Corsega)
Lama es una comuna corsa, situada dins lo departament de Nauta Corsega‎ e la region de Corsega.
Geografia
Lama es amb Novella, Urtaca, Pietralba e Palasca, una dels cinc comunas de la valadae de l'Ostriconi, territòri tanben nomenat Paesi de Ostriconi, situat a l'èst de la Balagne.
thumb|center|upright=2.4|Panorama del vilatge
Arrondiment de Moissac
L’Arrondiment de Moissac es una anciana division administrativa e electorala francesa situada dins lo departament de Tarn e Garona. Lo capluòc n'èra la vila occitana del Moissac.
Istòria
En 1926 es suprimit e las comunas son restacadas a l’arrondiment dels Sarrasins.
Lista dels primièrs ministres de Fiji
250px|thumb|Blason de Fiji. Lo primièr ministre es lo cap de govèrn de Fiji. Es membre del partit pus important, e es nomenat pel president.
Vaquí la lista dels primièrs ministres e Cap de Ministres de Fiji dempuèi lo 1967.
Ors (mamifèr)
Los orses son de grands mamifèrs plantigrads de l'òrdre dels carnivòrs, familha dels Ursidae. En Occitània es present sustot en Bearn mas pòt anar fins a Bigòrra e Lengadòc.
Atributs fisics
Las caracteristicas comunas als orses son una forradura densa, una coa corta, de grandas capacitats olfactivas e d'audicion, cinc arpas non retractilas.
Los orses an un còrs grand amb los membres poderoses. Caminan gaireben coma d'umans. An de patas longas, un morre larg, e d'aurelhas redondas. Lors dents s'utilizan per la defensa e coma esplech e dependon del regim de l'ors. Lors arpas s'emplegan per esquinçar, cavar, e atrapar.
Fòrça orses de las regions nordicas « ivèrnan » en ivèrn. La temperatura de lor còrs descend relativament bas e pòdon èsser aisidament revelhats. Son de semiivernants.
La durada de vida mejana d'un ors es de 25 a 40 ans.
Abitat
thumbnail|230px|right|[[Ors brun (Ursus arctos arctos)]]
Los orses vivon dins d'abitats variats, dels tropics a l'Artic e dels bòsques a las banquisas.
L'ors e l'òme
Qualques grandas espècias, coma l'ors blanc e lo grizzly son dangierosas pels umans, particularament dins los caires ont se son abituadas a l'òme, mas la màger part del temps, los orses son timids e son aisidament espaventats pels umans. Çaquelà defendràn feròçament lor progenitura.
Compòrtament reproductor
thumbnail|230px|right|[[Ors blanc (Ursus maritimus)]] Lo periòde de la reproduccion de l'ors es fòrt brèu. Los orses se reproduson de biais sasonièr, abitualament aprèp l'ivernacion. Los orsons venon al mond desdentats, cècs, e calves. Abitualament en orsonadas de 1 a 3, demoraràn amb la maire pendent sièis meses. D'en primièr noirits del lach maternal, començaràn de caçar amb la maire aprèp tres meses. Puèi, se desmaman.
Beneset VIII
thumb|right|Retrach de Beneset VIII dins la [[Basilica de Sant Pau Fòra lei Muralhas.]]
Réez-Fosse-Martin
Réez-Fosse-Martin es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Oise e la region de Picardia.
Ors (mamifèr)
Classificacion
thumbnail|250px|right|Cran d'ors de las cavèrnas (Ursus spelaeus) La familha dels Ursids compren tres sosfamilhas; los Ursinae, los Tremarctinae e los Ailuropodinae;
Beneset VIII
Beneset VIII (vèrs 980, Latium - 9 d'abriu de 1024, Roma) foguèt lo 143 papa de la Glèisa Catolica dau 18 de mai de 1012 au 9 d'abriu de 1024. Succediguèt a Sèrgi IV (1009-1012) e foguèt remplaçat per Joan XIX (1024-1033).
Ors (mamifèr)
Classificacion
Fichièr:Dessin_comparaison_ours.jpg
Galò
Lo galò o britoromanic (nom autoctòn: galo [ga'lɔ]) es una de las lengas pròprias de Bretanha, amb lo breton. L'estatut de "lenga" del galò èra discutit: èra considerat siá coma una lenga romanica del grop de las lengas d'oïl, siá pus tradicionalament coma un dialècte del francés (en admetent que "francés" e "lenga d'oïl" son sinonims). L'Institut d'Estudis Galòs Maézoe lo considèra coma lenga diferenta del francés, e la lenga es estada reconeguda per la region de Bretanha dempuèi 2004 e coma lenga de França en 2008.
Ors (mamifèr)
Filogenia
Dins la linhada dels orses bruns europèus se tròba per ancèstres :
Galò
Se parla dins la mieitat orientala de Bretanha (la Nauta Bretanha). Las vilas mai importantas del domeni galò son Rennes e Nantas, respectivament en galò Resnn e Nantt.
Beneset VIII
Regardant leis afaires intèrnes de la Glèisa, organizèt un sinòde per perseguir la lucha còntra la simonia e contunièt de renfòrçar lo poder de l'evescat de Bamberg, cargat d'evangelizar leis Eslaus.
Galò
Lo galò es pròche del normand mas amb mai d'influéncias celticas e bretonas. Auèi es en grèu perilh d'extincion davant lo francés, pr'amor qu'a pauca literatura escricha, maldespièch que foguèt la lenga de la cort dels ducs de Bretanha fins a son incorporacion a França. Se coneis pauc d'ela, pr'amor qu'es estada pauc estudiada, levat de l'estudi de Paul Sébillot, e tanpauc es pas emplegada dins los mèdias de comunicacion, encara que darrièrament i a agut de temptativas de la far tornar a la vida vidanta, coma lo grop Les Amis du Parler Gallo, associacion fondada en 1976, qu'a engendrat puèi los movements Bertaèyn Galeizz e Maézoe.
Demest las formas dialectadas es important lo mitaw, varianta parlada entre Léger e Vilaine (sa partida orientala), entre Nantas, Rennes, Châteaubriand e Redon.
Aira lingüistica
thumb|Mapa illustrant la reparticion geografica de las [[lengas d'oïl segon Marie-Rose Simoni Aurembou.]] L'aira lingüistica del galò es de mal definir. Mentre qu'a l'oèst la frontièra lingüistica bretona se distinga clarament pr'amor que se situa entre una lenga celtica e un parlar romanic, lo limit entre lo galò e las autras lengas d'oïl es mens certana perque existís un continuum. Tradicionnalament, lo domeni d'oïl es sovent descopat en seguissent los limits de las regions istoricas, pasmens, aqueles limits coincidon pas totjorn amb las realitats lingüisticas. D'unes autors s'apiejan sus las regions tradicionalas per definir l'aira del galò, mas i apondon de nuanças. Atal, Walther von Wartburg, Hans-Erich Keller e Robert Geuljans, fan coïncidir per convencion lo domeni del galò amb las frontièras departamentalas d'Ille et Vilaine e de Léger Atlantic, mas i apondon lo nòrd d'Anjau. Hervé Abalain limita tanben lo galò à la Nauta Bretanha, tot en l'estendent a la franja occidentala de Mayenne e del Maine e Léger. En mai, plaça lo galò, l'angevin, lo normand de la Bassa Normandia e de las illas Anglonormandas, atal coma los parlars de Mayenne e de Sarthe dins un meteis grop : las lengas d'oïl de l'oèst.
Lo parlar del sud del Léger Atlantic es lo peitavin.
Exemples
Dan qi qe tu sonj ? - En qui pensas ?
Je sae d'agrae o tai- Soi d'acòrdi amb tu
D'eyó qe t'es nasqi ? - Ont sès nascut ?
Je sae periae a la pilleriy de pllase. - Soi invitat a la fèsta
Artistas
Ôbrée Alie, grop de musica.
Istòria de Russia
Dempuèi lo sègle X un estat mai o mens espandit pòrta lo nom de Rus puèi de Russia.
Druèla
Druèla, (Druelle en francés) es una anciana comuna roergassa situada dins lo departament d'Avairon e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus. Dempuèi lo 1èr de genièr 2017, es comuna delegada e capluòc de la comuna novèla de Druèla e Balsac.
Istòria de Russia
Preistòria e Antiquitat
Lei vestigis umans pus ancians descubèrts sus lo territòri rus son situats en Siberia Centrala e son datats de 300,000 ans. La premiera civilizacion coneguda, aquela dei Kurgans, se desvolopèt a partir de 4,000 avC dins lo sud de Russia e en Asia Centrala. Vèrs 2,000 avC, un pòble indoeuropèu, lei Cimmeris, ocupèt un ensems importants de territòris situats entre Polonha e China orientala. Vèrs 1,000 avC, lei regions entre lei fluvis Dniestr e Volga foguèron ocupats per un autre pòble indoeuropèu, leis Escites. Fondèron un ensems d'estats que dispareguèron entre lei sègles III e II avC. Foguèron remplaçats per lo pòble dei Sarmates.
Druèla
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Toponimia
Segon Dauzat, lo nom de Druèla ven del bas-latin *derullia, tirat del gallic *dervos « casse, garric », ambe un doble sufixe -ull-ia (Dauzat fai pas de diferéncia entre los Drulhas e Druèla). Segon Delamarre, Druèla ven del celtic deruilliā « la proprietat de *Dervillos, inatestat » o eventualament « la garrissada ».
Istòria
Abans la Revolucion, lo territòri de Druèla se partejava entre divèrsas parròquias :
" Ampiac aviá dos castèls, lo un en lo meteis luòc, l'autre sus una éminence vesina (de manièra versemblant Castan). Se preten #qu'aguèron bastit a per dos fraires #qu'una inimitié crusèla animava la una contra l'autre e #que Ampiac #èsser longtemps lo teatre de los sieus sagnants démêlés. Lo castèl de Ampiac existís encara. Es una bastissa cairada amb un tribunal al mièg, flanqué d'un gròs torn del costat del nòrd, ont se tròba la glèisa #qu'a pas separat del castèl que per un estrech carreró, e de tourelles als autres cuiques. Los murs, d'un grand espessor, son en moellon estofat en un ciment fòrt dur. La façada a l'orient dona sul luòc del luòc. S'i obsèrva als combles d'elegants caireforques a fronton historié, bastiment evidentament postérieure a la rèsta de la bastissa, #que l'estil ne sembla anonciar la. Dels mâchicoulis cenhon lo cap dels torns, e los murs an perforat çà e ailà per homicidas #que la boca béante ne donava passatge al arquebuse. Un écusson incrustat suls murs del gròs torn pòrta tres pomas de pi, mesas doas e una, armas parlantes de l'ostal de Ampiac. "
Jean de Portal, baron de Ampiac, Castan e unes autres luòcs, viviá lo castèl l'an 1729.
Istòria de Russia
L'invasion mongòla
A partir de 1226, lei principats russas deguèron faciar leis invasions mongòlas que van pauc a pauc conquista la màger part dau continent asiatic e de Russia. Lei batalhas decisivas se debanèron entre 1237 e 1242. Lei senhors rus foguèron desfachs e un nombre important de vilas, coma Kiev o Moscòu, foguèron cremadas. Lei principats foguèron pas dirèctament ocupadas — Novgorod e Pskov capitèron de gardar una autonòmia relativa — mai venguèron vassalas de l'Empèri Mongòl e deguèron pagar de tributs regulars.
Druèla
Istòria
Jean-François de Sauhiac-Belcastel, nascut dins lo castèl de Ampiac en 1765, #èsser avesque de Perpinhan en 1824.
Istòria de Russia
L'invasion mongòla
Aqueu sistèma va durar durant tres sègles fins a l'afondrament dau Khanat de l'Òrda d'Aur. Aguèt una influéncia majora sus lo desvolopament de Russia. D'en premier, au nivèu religiós, l'islamizacion d'una partida importanta dei pòbles rus e l'installacion de pòbles turcs generalament musulmans va entraïnar lo renfòrçament de la Glèisa Ortodòxa dins lei territòris eslaus non o pauc islamizats. Au nivèu militar, lei senhors rus adoptèron l'organizacion mongòla basada sus de comunicacions rapidas, la levada de tropas e l'usatge massiu de la cavalariá leugiera. Enfin, au nivèu culturau, la lenga russa poguèt s'enriquir de divèrsei mòts d'origina mongòla.
Savors
Savors (Savoulx oficialament, en "italian") la es una anciana comuna de las Valadas occitanas, dins la Val d'Ors. En 1928 es annexaa a Ors pel regim fascista. Es aüra administrativament una ruaa de la comuna d'Ors, dins la Ciutat Metropolitana de Turin e la region de Piemont de l’Estat italian.
Istòria de Russia
Lo principat de Moscòu
Sota la dominacion mongòla, lei sègles XIII-XVI foguèron caracterizats per lo desvolopament dau principat de Moscòu que va capitar de vencre lei Mongòls e de venir independenta. Per se legitimar, sei senhors se presentèron coma lei successors dau principat de Kiev permetent de fondar un estat que va venir lo centre de Russia.
Druèla
Istòria
La municipalitat de Druèla a creat per ordonnance del rei Louis-Philippe E lo 3 de julhet de 1837.
Savors
Istòria
En 1928, la comuna es annexada a Ors.
Istòria de Russia
Lo principat de Moscòu
Lo procès de renfòrçament dau principat de Moscòu foguèt l'òbra d'una dinastia de senhors politicament abils. Annexèron pauc a pauc mai d'un principat per formar un estat dich Russia. En 1380, lo prince Dimitri IV de Russia capitèt de vencre lei Mongòls a Kolikovo marcant una premiera demenicion de l'autoritat de l'Òrda d'Aur sus la region. Après un periòde de crisi intèrna causada per sa succession de 1425 a 1453, lo poder foguèt pres per Ivan III de Russia en 1462. Son rèine foguèt marcat per la conquista finala de l'independéncia de Moscòu, la fragmentacion dau Khanat de l'Òrda d'Aur e la conquista de principats rus encara independents coma Novgorod (1478) o Tver (1485). En 1485, Ivan III prenguèt lo títol de « Sobeiran de tota la Rus' » e se presentèt coma lo successor dei princes de Kiev.
Districte de Hailakandi
Lo districte de Hailakandi es un districte d'Assam, un estat de la Republica d'Índia. Lo caplòc es Hailakandi.
Istòria de Russia
Lo principat de Moscòu
Sa politica foguèt contuniada per son fiu Vassili III que capitèt de conquistar la ciutat-estat de Pskov (1510) e lei principats de Smolensk (1514) e de Riazan (1521). Aquelei conquistas s'acabèron durant lo rèine d'Ivan IV que foguèt lo premier sobeiran rus que prenguèt lo títol de tsar après sa victòria còntra lei vestigis dau de l'Òrda d'Aur. Ansin, l'extension de la colonizacion russa vèrs l'èst èra plus menaçada per d'estats poderós. De mai, Ivan IV capitèt de renfòrçar l'autoritat dau sobeiran sus son aristocràcia. En revènge, foguèt desfach per una coalicion formada per Polonha, Suècia e Lituania e perdiguèt son accès a la Mar Baltica.
Graus
right|250px|thumb|Basilica de Nòstra Dòna de la Ròca Graus es un municipi de la província d'Òsca e de la Comunautat Autonòma d'Aragon.
Istòria de Russia
La dinastia Romanov e la fondacion de l'Empèri Rus
A la fin dau sègle XVI, la disparicion de la dinastia au poder entraïnèt una crisi intèrna dicha Temps dei trebols que va s'acabar en 1613 quand la dinastia Romanov prenguèron lo contraròtle dau país. Aquela dinastia va modernizar l'estat rus e fondar l'Empèri Rus gràcias a una politica d'expansion militara e coloniala. Ai sègles XVII e XVIII, Russia venguèt donc una poissança europèa majora.
Aquela òbra acomencèt pendent lo rèine de Pèire lo Grand (1682-1715). Après una guèrra lònga e acarnada còntra Suècia, Russia obtenguèt tornarmai un accès a la Mar Baltica. Aquò marquèt l'afebliment de Suècia venguda una poissança secondària mentre que Russia veniá una poissança sus lo teatre d'Euròpa Orientala. Au nivèu economic, lo rèine foguèt marcat per de reformas economicas coma la creacion d'una industria metallurgica o la bastida d'una capitala novèla, Sant Petersborg, situada dins una region pus pròcha dau centre d'Euròpa. Divèrsei disposicions renfòrçèron tanben una lèi adoptada en 1649 per compelir l'aristocràcia a l'obeïssença en cambi d'un renfòrçament dei drechs sus lei païsans. Aqueu sistèma entraïnèt divèrsei revòutas ai sègles XVII-XVIII e va finalament venir la causa de la feblessa tecnologica e dau declin rus au sègle XIX. Sota lo rèine de Catarina II de Russia (1762-1796), l'Empèri Rus conquistèt la region au nòrd de la Mar Negra après son succès còntra l'Empèri Otoman e lo Khanat de Crimèa. Russia participèt tanben ai partiments de Polonha en 1773, en 1793 e 1795. L'aristocràcia russa s'occidentalizèt pauc a pauc e un periòde culturau riche acomencèt per leis elèits russas.
A partir deis annadas 1790, Russia participèt ai guèrras còntra la Revolucion Francesa e l'Empèri de Napoleon I. Maugrat de desfachas importantas e resclantissentas (Austerlitz, Friedland), l'invasion francesa de 1812 s'acabèt per una victòria decisiva russa que va entraïnar la desfacha finala dei Francés entre 1813 e 1814. La participacion russa ai batalhas de 1812, de Leipzig en 1813 e a la campanha de França en 1814 donèt un prestigi fòrça important au tsar e Russia venguèt lo centre deis alianças antifrancesas e antirevolucionarias dau continent europèu. La premiera mitat dau sègle XIX e la repression de la màger part dei revolucions de 1848-1849 marquèron l'apogèu d'aquela posicion.
L'expansion russa
thumb|right|Empèri Rus en [[1866 e region sota influéncia russa avans la venda d'Alaska.]]
Lei sègles XVII, XVIII e XIX foguèron caracterizats per la perseguida d'una politica d'expansion russa vèrs l'èst que va entraïnar la formacion d'un estat fòrça estendut dins lo nòrd dau continent asiatic. Aquò foguèt permés per divèrsei procès :
Beurlay
Beurlay (prononciacion en francés: [bœʁlɛ]) es una comuna francesa, situada dins lo departament de Charanta Maritima e la region de Novela Aquitània, ancianament de Peitau-Charantas.
Istòria de Russia
Lo declin e la fin de l'Empèri Rus
thumb|right|Extension de l'Empèri Rus en [[1914.]]
Beurlay
Comunas vesinas
400px|gaucha||Distanças e posicion relativa
Istòria de Russia
Lo declin e la fin de l'Empèri Rus
La segonda mitat dau sègle XIX foguèt marcat per lo declin de l'Empèri Rus que deguèt faciar de crisis economics intèrnas grèvas e foguèt pas capable de rivalizar amb lei nivèus economics o tecnologics agantats per lei país d'Euròpa Occidentala. Leis assais de reformas se succediguèron fins a l'entraïnament de la Premiera Guèrra Mondiala. Fòrça saunós per lei Rus, aqueu conflicte va accelerar l'afondrament dau regime que dispareguèt en 1917.
Aqueu declin èra magerament causat per l'estructura feodala de la societat russa. Lo retard tecnologic e l'organizacion feodala de l'agricultura russa empachèt la modernizacion dau sector e entraïnèt lo declin de l'economia russa. D'efèct, la feblessa dei revenguts agricòlas empachèt l'aristocràcia o l'estat d'investir dins leis industrias novèlas. Leis aspiracions au poder de la borgesiá urbana e lei movements païsans entraïnèron la formacion de divèrsei movements revolucionaris. Faciant una repression importanta, aquelei movements adoptèron una estrategia violenta que va prefondament devesir la societat russa.
Beurlay
Toponimia
Las atestacions ancianas son, per luec:
Druèla
Istòria
Avant la Révolution, le territoire de Druèla se partageait entre plusieurs paroisses :
Adamita
L'adamita es un minerau incolòr a l'estat pur e de color variabla en preséncia d'impuretats (jaune, violet, verd ò ròsa). A una duretat de 3,5 e una densitat de 4,32-4,48. Es formada d'arseniat idratat de zinc (simbòl quimic : Zn2AsO4OH) cristallizat segon un sistèma ortorombic de classa bipiramidala. Dins la natura, forma generalament de cristaus pichons ò d'agregats fibrós. Son esclat es veirenc.
Minerau segondari eissit de l'alteracion d'autrei mineraus, l'adamita se troba dins lei zònas d'oxidacion dei jaciments de zinc. Pòu èsser associada ambé l'olivenita, la smithsonita, l'emimorfita, la malaquita ò l'azurita. A ges d'interès economic.
Druèla
Istòria
" Ampiac avait deux châteaux, l'un dans le même lieu, l'autre sur une éminence voisine (vraisemblablement Castan). On prétend qu'ils furent bâtis au par deux frères qu'une inimitié cruelle animait l'un contre l'autre et qu'Ampiac fut longtemps le théâtre de leurs sanglants démêlés. Le château d'Ampiac existe encore. C'est un bâtiment carré avec une cour au milieu, flanqué d'une grosse tour du côté du nord, où se trouve l'église qui n'est séparée du château que par une étroite ruelle, et de tourelles aux autres angles. Les murs, d'une grande épaisseur, sont en moellon noyé dans un ciment fort dur. La façade au levant donne sur la place du lieu. On y remarque aux combles d'élégantes croisées à fronton historié, construction évidemment postérieure au reste de l'édifice, dont le style semble annoncer le . Des mâchicoulis ceignent la tête des tours, et les murs sont percé çà et là par des meurtrières dont la bouche béante donnait passage à l'arquebuse. Un écusson incrusté sur les murs de la grosse tour porte trois pommes de pin, posées deux et une, armes parlantes de la maison d'Ampiac. "
Jean de Portal, baron d'Ampiac, Castan et autres lieux, habitait le château en 1729.
Jean-François de Sauhiac-Belcastel, né au château d'Ampiac en 1765, fut évêque de Perpignan en 1824.
La commune de Druèla est créée par ordonnance du roi Louis-Philippe I le 3 juillet 1837.
Istòria de Russia
Lo declin e la fin de l'Empèri Rus
La demonstracion dau declin rus foguèron portada per la guèrra de Crimèa. Après tres annadas de guèrra (1853-1856), lei fòrças armadas foguèron incapablas de replegar un còrs expedicionari de solament 50,000 òmes desbarcat dirèctament dins lo territòri rus. Aqueleis annadas veguèron tanben divèrsei revòutas de païsans còntra l'aristocràcia. Lo tsar Alexandre II assaièt de reformar l'estructura de la societat rurala. Son assassinat en 1881 per un movement revolucionari marquèt la fin de la dubertura politica volontària dau regime. Quauqueis assais de reformas economicas permetèron per la seguida de crear quauquei centres industriaus. Fòrça limitada, aquela industria poguèt pas rivalizar amb aquelei d'Anglatèrra o de França mai entraïnèt l'aparicion d'un proletariat numericament feble mai concentrat dins de centres urbans estrategics (Sant Petersborg, Moscòu...). De mai, aquelei reformas permetèron pas de gardar un nivèu tecnologic sufisent.
En 1905, l'armada russa foguèt esquichada per l'armada japonesa entraïnant una crisi intèrna importanta que va obligir lo tsar Nicolau II de realizar de concessions. Una assemblada legislativa foguèt creada mai lo tsar assaièt per la seguida de limitar sei poders o de trucar leis eleccions per obtenir la majoritat. Pasmens, lo regime perdiguèt lo sostèn dei classas socialas aisadas desirosas de prendre lo poder après la revòuta de 1905. En 1914, la Premiera Guèrra Mondiala foguèt lo començament de dificultats fòrça importantas per l'Empèri que va subir de desfachas importantas e saunosas còntra leis Alemands. En 1917, una tièra de revòutas dins l'armada e lei vilas principalas entraïnèron l'abdicacion dau tsar Nicolau II e la formacion d'un Govèrn Provisòri.
La Revolucion e l'Union Sovietica
thumb|right|Extension de l'URSS après la Segonda Guèrra Mondiala.
Après l'afondrament dau regime dei tsars, lo Govèrn Provisòri deguèt tanben rapidament de dificultats importantas e foguèt rebutat per lei Bolchevics que fondèron un regime comunista a partir dei rèstas de l'Empèri Rus. Atacats per lei partisans de l'Empèri o dau Govèrn Provisòri, lei Bolchevics capitèron de resistir e foguèron venceires après una tièra de batalhas menadas entre 1918 e 1924. Fondèron alora una federacion a partir dei pòbles presents dins l'Empèri. Dicha Union Sovietica, aquela federacion èra basada sus la dictatura dau proletariat.
Pasmens, lei Bolchevics èra devesits entre un nombre important de faccions diferentas. Après la mòrt de Lenin, cap istoric dau movement, en 1924, sei successors se bateguèron entre elei per lo poder e la direccion de la Revolucion. Après una lucha de succession de 1924 a 1929, Ïosif Stalin venguèt finalament lo cap de l'Union Sovietica. Eliminèt rapidàment seis advèrsaris o seis aliats ancians (Trotski...) e establiguèt un regime fòrt e centralizat basat sus lo desvolopament economic e la repression deis oposants. Après una crisi economica grèva causada per la collectivizacion dei tèrras agricòlas au començament deis annadas 1930 (faminas en Ucraïna...), aquela politica permetèt de crear una industria poderosa. Dins aquò, la repression politica e lei dificultats d'avitalhament entraïnèron la mòrt de desenaus de milions de personas.
A la fin deis annadas 1930, un esfòrç militar foguèt acomençat per s'aparar còntra la renaissença de l'armada allemanda e dei tensions militaras en Euròpa. D'efèct, lo regime nazi que proclamèt son intencion de conquistar l'èst d'Euròpa per la « raça superiora ariana » èra una menaça dirècta còntra l'URSS. Pasmens, la maufisança entre poissanças capitalistas francesas e britanicas, país eslaus (Polonha...) e Union Sovietica empachèt de formar una aliança còntra l'Axe Berlin-Roma. En plaça, Stalin preferiguèt menar una politica d'espèra per permetre d'acabar lo rearmament dei fòrças armadas sovieticas. En 1939, l'URSS participèt donc au partiment de Polonha amb Hitler e un acòrd de non agression foguèt signat amb Berlin. Lei Sovietics ataquèron tanben Finlàndia e, maugrat de dificultats importantas causats per lei combats d'ivèrn, capitèron d'obtenir una rectificacion favorabla dei frontieras entre lei dos país.
En 1941, l'Union Sovietica foguèt atacada per sospresa per leis Alemands. Inicialament mau preparats e de còps mau comandats, lei Sovietics perdiguèron unei milions d'òmes e una quantitat gròssa d'armaments avans d'arrestar l'ofensiva alemanda dins la region de Moscòu a la fin de 1941. En 1942, una ofensiva alemanda novèla entraïnèt la pèrda d'unei territòris e lo començament de la batalha de Stalingrad. Acabada en febrier de 1943, aqueu combat foguèt lo tornant de la guèrra : una armada alemanda i foguèt enceuclada e anientada. Ais estius de 1943 e de 1944, la batalha de Korsk e l'operacion Bagration entraïnèron l'afondrament deis Alemands. En 1945, lei Sovietics prenguèron Berlin e ocupèron la mitat orientala d'Euròpa i installant de regimes favorables. La participacion decisiva dei Sovietics a la desfacha nazia donèt a l'URSS un prestigi internacionau immens.
Pasmens, l'aliança amb leis estats occidentaus capitalistas s'acabèt rapidàment e tre leis annadas 1947-1948, dos blòts ostils gropats a l'entorn deis Estats Units e de l'URSS. Foguèt lo començament de la Guèrra Freja que va s'acabar a la fin deis annadas 1980 per l'afondrament sovietic. Lei dos camps desvolopèron d'arsenaus importants, especialament de fòrças nucleras d'unei milièrs d'ogivas, qu'empachèron un conflicte dirèct. La guèrra se debanèt donc sus de teatres periferics onte d'aliats dei dos blòts èran en guèrra. Fins ais annadas 1970, lei Sovietics aguèron l'avantatge gràcias au succès de la descolonizacion e a la revirada estatsunidenca au Vietnam. Dins aquò, au començament deis annadas 1980, l'absència de modernizacion vertadiera de l'economia entraïnèt de dificultats economicas mai e mai importantas.
L'afondrament de l'Union Sovietica e la formacion de la Federacion de Russia
thumb|right|Extension de la Federacion de Russia après sa formacion en [[1991.]]
Russia, sota lo nom de Federacion de Russia, venguèt donc oficialament independenta de l'Union Sovietica en decembre de 1991. Dins lei fachs, coma lo país èra la basa de l'Union, foguèt considerat coma l'eiretier de l'URSS e obtenguèt la posicion d'aquela darriera dins leis institucions internacionalas. Pasmens, la transicion entre leis economias comunistas e capitalistas, lo nivèu tecnologic feble e una corupcion fòrça importanta entraïnèt un afebliment dau país dins leis annadas 1990. La desfacha militara pendent la premiera guèrra de Chechenia marquèt aqueu afebliment. Russia deguèt donc abandonar lo ròtle de poissança mondiala de l'URSS. Lo redreiçament acomencèt a partir dau començament dau sègle XXI sota la direccion de Vladimir Poutin vengut president en 1999. Caracterizat per un regime presidenciau fòrt, la politica d'aqueu darrier es caracterizada per una creissença economica importanta basada sus leis exportacions d'idrocarburs e de matèrias premieras, un renfòrçament de l'autoritat dau govèrn centrau, la repression deis oligarcs opausats a la politica novèla e la restauracion de ligams amb una partida deis aliats ancians de l'URSS.
Gurrea de Gállego
Gurrea de Gállego es un municipi de la província espanhòla d'Òsca e de la Comunautat Autonòma d'Aragon.
Rancy
Geografia
Rancy Fa partida de la Bressa louhannaise.
Rancy fait partie de la Bresse louhannaise.
Felip II de Macedònia
thumb|right|Medalha de victòria a l'efigia de Felip II.
Felip II de Macedònia (382, Pella - 336 avC, Aigai) foguèt rèi de Macedònia de 359 a 336 avC. Succediguèt a Perdiccas III (365-359 avC) e foguèt remplaçat per Alexandre lo Grand (336-323 avC). Durant son rèine, renforcèt son reiaume e reformèt son armada, d'inspiracion oplitica, per melhorar son armament, son organizacion e son comandament. Aquò li permetèt d'estendre son reiaume en sometent leis enemics tradicionaus de Macedònia. Puei, dirigiguèt seis ambicions vèrs lo sud. Gràcias a una diplomacia abila, poguèt intervenir per prendre lo contraròtle de plusors ciutats de Grècia Centrala. Aquò entraïnèt un conflicte amb Tebas e Atenas que foguèron batudas a la batalha de Queronèa en 338 avC. Après aqueu succès, organizèt la Liga de Corint que li permetèt d'establir son egemonia sus lei ciutats grègas tot en respectant formalament l'autonòmia dei vilas. Per mantenir unit aquel ensemble, organizèt una expedicion còntra Pèrsia, un enemic tradicionau de Grècia. Pasmens, foguèt assassinat avans lo començament d'aquela guèrra que foguèt menada per son fiu, lo futur Alexandre lo Grand.
Jovença e formacion
Felip II es lo fiu dau rèi Amyntas III (393-370 avC) e d'Euridici. Son paire foguèt assassinat en 370 avC. Alexandre II, fraire ainat de Felip, venguèt rèi. Assaiant d'estendre son influéncia vèrs lo sud, intervenguèt dins una guèrra civila en Tessàlia. Installèt de garnisons dins plusors vilas, çò que suscitèt una reaccion militara de Tebas. Batut, Alexandre deguèt abandonar sei conquistas. Deguèt tanben mandar d'ostatges a Tebas. Felip ne'n faguèt partida e i demorèt de 368 de 365 avC. De son caire, Alexandre foguèt rapidament assassinat après sa revirada. En Tebas, Felip foguèt ben tractat e aprenguèt l'art de la guèrra en observant lo generau Epaminondas.
Presa dau poder e reformas militaras
Felip II prenguèt lo poder a la mòrt de Perdiccas III en 359 avC. Coma o demandava la tradicion, se maridèt amb sa veusa e foguèt designat coma tutor de son nebòt, lo rèi Amyntas IV (359-356 avC). Pasmens, Amyntas èra menor, çò que permetèt pauc a pauc a Felip de prendre lo poder. Aquela usurpacion foguèt confiermada en 356 avC per l'assemblada dau pòble macedonian.
A son aveniment, Felip II deguèt faciar una situacion malaisada car lo territòri macedonian èra dirèctament menaçat per leis Illirians. De mai, plusors poissanças localas (Atenas, Tràcia... etc.) avián d'interès a afeblir Macedònia. Felip comencèt en renfòrçant son poder amb l'eliminacion de plusors princes rivaus coma lo pretendent Argaios III. Puei, acceptèt la senhoriá de Bardilis, rèi deis Illirians. Se maridèt amb sa filha, Audata, e concluguèt un tractat de patz que li permetèt de se dirigir vèrs leis autrei frontieras de son reiaume.
En parallèl, Felip ordonèt la mesa en plaça d'una tiera de reformas per restaurar e modernizar l'armada macedoniana. L'armament defensiu foguèt aleujat per facilitar lei movements mai la longor de la lança foguèt aumentada. Aumentèt tanben lo nombre de rengs de sa falanja (16 còntra 8) per renfòrçar sa resisténcia ais atacas advèrsas. D'entraïnaments regulars foguèron organizats per melhorar l'eficacitat d'aquela infantariá sus lo prat batalhier e certaneis unitats venguèron permanentas. Enfin, Felip introduguèt doas innovacions importantas :
Lo renfòrçament de Macedònia
Lei reformas de Felip II mostrèron rapidament son eficacitat amb una represa de la guèrra còntra Illíria. A la prima de 358 avC, ganhèt una importanta batalha còntra Bardilis que foguèt tuat dins la vau d'Erigon. Aquò permetèt ai Macedonians d'estendre son territòri fins au lac d'Ohrid. Puei, se dirigiguèt vèrs Tessàlia per ajudar la ciutat de Larissa qu'èra atacada per la vila de Fèras. Se maridèt un tresen còp amb una nobla de Larissa e capitèt de restablir la patz entre lei doas ciutats.
L'expansionisme vèrs lo sud
A l'eissida dei combats en Calcidica e en Tràcia, Felip II aviá pres lo contraròtle de la mitat nòrd de Grècia e somés ò vencut leis enemics tradicionaus de son reiaume. S'interessèt donc tornarmai a la Grècia Centrala. L'ocasion d'intervenir foguèt la Tresena Guèrra Sacrada, un conflicte fòrça complèx centrat sus Focida entraïnat per de conflictes politics e religiós liats au contraròtle dau santuari de Dèlfes. En 352 avC, Felip II i ganhèt una batalha decisiva que li permetèt d'anientar una partida de l'armada focidiana (3,000 presoniers executats) e de prendre Fèras. En consequéncia, foguèt elegit cap de la Liga Tessaliana. Pasmens, foguèt arrestat ai Termopilas per una coalicion menada per Atenas e Esparta.
La meteissa annada, decidèt de tornar prendre son expansion vèrs lo nòrd-èst. Afeblida, Tràcia èra devesida entre tres reiaumes rivaus. A la demanda d'un de sei rèis, lei Macedonians intervenguèron e prenguèron plusors fortalesas. Aquò menaçava dirèctament lei regions agricòlas necessàrias a l'avitalhament d'Atenas. Aquò renforcèt li partits antimacedonians grècs mai entraïnèt totjorn pas de reaccion d'amplor. Felip II decidèt donc de completar son contraròtle de Calcidica amb la presa d'Olinta que menaçava de s'aliar amb Atenas. Pasmens, leis Atenencs mandèron unicament un còrs expedicionari simbolic e la vila foguèt presa sensa dificultat en 348 avC. Dos ans pus tard, una ambaissada atenenca menada per Eubulus permetèt de restaurar la patz entre lei dos estats (patz de Filocrates).
Aprofichant aquela patz, Felip annexèt formalament Tràcia onte fondèt plusors colonias. Aquò causèt un conflicte novèu amb Bizanci, totjorn sostenguda per de naviris atenencs. Gràcias a sei defensas, Bizanci capitèt de resistir mai l'opinion publica atenenca comencèt de se raliar a Demostèn e ais antimacedonians.
L'egemonia macedoniana
En 340 avC, un conflicte se debanèt au conseu amfictionic entre Atenas, Tebas e divèrsei ciutats-estats grègas. Menèt a la condamancion d'Amfissa per aver cultivat de tèrras sacradas dau santuari de Dèlfes. Felip II foguèt cargat de sometre lei sacrilègis dins lo quadre de la Quatrena Guèrra Sacrada. Pasmens, la presa d'Amfissa menaçava lo territòri de Tebas e inquietava Atenas. Lei doas ciutats decidèron donc de s'aliar per expulsar lei Macedonians vèrs lo nòrd. Pasmens, foguèron durament batudas a la batalha de Queronèa en 338 avC. En particular, Tebas perdiguèt l'elèit de son armada e deguèt acceptar l'installacion d'una garnison macedoniana. Atenas, pus malaisada de prendre, foguèt esparnhada e Felip li acordèt de condicions relativament favorablas (mantenement de la democracia, respècte de son independéncia, mantenement de sa flòta... etc.). Dins aquò, Atenas deguèt integrar la Liga de Corint.
La Liga de Corint èra una organizacion gropant Macedònia e totei lei ciutats-estats grègas franc d'Esparta, de Creta e de la Granda Grècia. Felip II assegurèt cada ciutat dau respècte de seis institucions e enebiguèt lei guèrras entre ciutats. De mai, lo sistèma de decision au sen de la Liga permetiá ai Macedonians de gardar la majoritat au sen de l'organizacion gràcias au sostèn de seis aliats. Quauquei garnisons installadas dins d'endrenchs estrategics completèron aqueu dispositiu.
La preparacion de l'expedicion de Pèrsia e l'assassinat
La Liga de Corint se transformèt rapidament en aliança militara destinada a atacar Pèrsia. Lo pretèxte oficiau de l'invasion èra de venjar la profanacion dei santuaris grècs durant lei Guèrras Medicas e de liberar lei Grècs d'Ionia e de Lidia. Lei rasons vertadieras son mens conegudas mai èran probablament destinadas a mantenir l'unitat dau pòble grèc unificat per Macedònia. Lo contèxte èra tanben favorable en causa de la mòrt recenta d'Artaxerxès III. Un premier còrs expedicionari de 10,000 òmes comandats per lo generau Parmenion ganhèt plusors combats en Asia Menora. Dins aquò, poguèt pas conquistar de vilas importantas e lei caps locaus demorèron fidèus ais Aquemenidas.
Felip II foguèt assassinat durant l'estiu de 336 avC dins lo teatre d'Aigai. Lei rasons de sa mòrt son desconegudas. Son murtrier èra un noble qu'èra estat publicament umiliat per lo rèi (viòl ?). Auriá benlèu vougut se venjar. Una segonda teoria depinta un complòt menat per sa frema e son fiu Alexandre per prendre lo poder mai i a ges de pròva. Enfin, Alexandre auriá denonciat un assassinat organizat per Pèrsia per empedir la guèrra en preparacion, çò que li permetèt precisament de justificar aquela guèrra.
La mòrt de Felip cambièt pas lei plans d'invasion e son fiu Alexandre recebèt rapidament lei juraments de fidelitat dei generaus macedonians. Felip II foguèt probablament enterrat dins la necropòli reiala de Vergina.
Òbra e eiretatge
Felip IV es una personalitat majora de la segonda mitat dau sègle IV avC. Transformèt lo Reiaume de Macedònia, una poissança segondària dau nòrd de Grècia, en poissança regionala majora dispausant d'una armada modèrna e d'una administracion eficaça. Aquò li permetèt d'unificar la màger part de Grècia per lo premier còp de l'Istòria e de gardar lo contraròtle de sei conquistas. De mai, preparèt l'expedicion que permetèt a son fiu, Alexandre lo Grand, de conquistar Egipte e Pèrsia.
Glèisa Ortodòxa Còpta
thumb|right|Crotz ortodòxa còpta amb l'inscripcion « Jèsus Crist, lo fiu de Dieu ».
La Glèisa Ortodòxa Còpta es una Glèisa antecalcedoniana e autocefala. De rite ortodòx, fa partida de l'ensemble dei Glèisas dei tres concilis. Centrada en Egipte, recampa 15 a 20 milions de fidèus e son cap es lo papa d'Alexàndria. Sa liturgia inspira tanben la Glèisa Ortodòxa Etiopiana.
Istòria
La formacion de la Glèisa Còpta es una consequéncia dei tensions qu'opausava lei caps orientaus de la Glèisa de l'Empèri Roman ai sègles IV e V apC. D'efiech, en 451, lo concili de Calcedònia condamnèt lo monofisisme promòugut per lo patriarca Dioscòr I d'Alexàndria per limitar lo desvolopament dau Patriarcat de Constantinòble. Aquò entraïnèt una division prefonda dins la Glèisa car la màger part dau clergat egipcian refusèt de se sometre. En despiech dei persecucions organizadas per certaneis emperaires, lo problema foguèt jamai reglat e lei tensions religiosas afebliguèron la dominacion romana dins la region.