cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Olfactores
Los Olfactores fòrman un clad que compòrta los tunicièrs e los craniats (vertebrats e mixinas). Rend obsolèta la nocion de miomerozoari (cefalocordats e craniats). Sos membres partejan ensemble lo sens de l'olfaccion, o odorat. Aqueste clad admet per grop fraire lo dels cefalocordats. Aqueste clad es estat creat per Jefferies d’aprèp la preséncia de potencials aparelhs olfactius omològs dins de fossils (cornuts e mitrats, fòrça controversats aquò dich) que pòdon representar de precursors de vertebrats e tunicièrs. Sa teoria dicha de calcicordat, que ditz que los cordats provenon d’ancèstres que formavan una esqueleta extèrna rica en calci, agradava pas gaire fins al moment que d'analisis molecularas recentas e nombrosas confirmen la pròcha parentat entre tunicièrs e vertebrats.
Arabia Saudita
L'expansionisme saudita e la formacion de l'Aràbia Saudita
En 1902, lo Saudita Abd al Aziz Ibn Saud, exilat en Kuweit, capitèt de conquistar Riyad. Après una guèrra lònga còntra lei Chammar e leis Otomans, ocupèt la totalitat de Nejd e de Hasa en 1913. Per i renfòrçar son autoritat, i creèt de colonias de bedoïns sedentarizats wahhabistas dichs ikhwan que venguèron la basa de l'expansion dau territòri saudita. Après aquelei succès, assaièt de negociar un acòrdi amb lei Britanics per legitimar mai sa posicion. Pasmens, Londres èra gaire desirosa d'afeblir un Empèri Otoman ja en crisi e refusèt. Au contrari, Britanics e Turcs signèron un tractat definissent lei zònas d'influéncias respectivas dei dos país dins la region. Ibn Saud foguèt donc obligat de trobar un acòrd amb leis Otomans e, fin finala, una solucion provisòria foguèt trobada amb la nomicacion d'Ibn Saud coma governador ereditària de Nejd en mai de 1914.
Olfactores
Caractèrs generals eissits dels Cordats
Los Olfactorians possedisson las cinc caracteristicas que definisson los Cordats, a l'estat larvari pels Ascidies e los Taliacèus e que duran tota la vida pels Larvacèus e los Craniats :
Arabia Saudita
L'expansionisme saudita e la formacion de l'Aràbia Saudita
La Premiera Guèrra Mondiala (1914-1918) cambièt aquela situacion après la declaracion de guèrra entre lo Reiaume Unit e l'Empèri Otoman en novembre de 1914. Tre 1915, Londres comencèt de discussions amb lei caps arabis de la peninsula per entraïnar una revòuta dins la region. Aquò permetiá ai Britanics de renfòrçar lei defensas dau canau de Suèz e dau Golf Persic. Donèron ansin una ajuda militara a Muhammad al-Idrisi, emir d'Asir, au cherif de La Mèca (que prenguèt la tèsta de la principala revòuta aràbia en junh de 1916 e se proclamèt rèi de Hetjaz) e a Ibn Saud. Aqueleis estats aprofichèron la situacion per venir totalament independents de l'Empèri Otoman.
Olfactores
Caractèrs pròpris
Los Olfactorians an de caracteristicas que possedisson doncas pas los autres Cordats (Cefalocordats):
Arabia Saudita
L'expansionisme saudita e la formacion de l'Aràbia Saudita
Lo conflicte renforcèt Hetjaz e Nejd que s'opausèron rapidament. Lo premier èra sostengut per lei Britanics mai lo segond podiá se fisar au dinamisme deis ikhwan. Tre 1919, de colonias ikhwan foguèron creadas en Hetjaz que perdiguèt pauc a pauc sa supremàcia dins lei regions occidentalas de la peninsula. Leis ikhwan se dirigiguèron pereu amb succès vèrs lo nòrd. I conquistèron la mitat de Kuweit (1920), l'emirat de Chammar (1921) e s'avancèron en direccion d'Iraq e de Transjordània onte foguèron unicament arrestats per l'aviacion britanica (1922). Ibn Saud deguèt alora acceptar de definir de frontieras entre son reiaume e Iraq e Transjordània.
Olfactores
Evolucion
Aqueste clad a conegut un fòrça importanta diversificacion dempuèi son aparicion al Cambrian (cap a 500 milions d’annadas abans nòstra èra) : mentre que los tunicièrs e las mixinas son demòrats paus diversificats e exclusivament marins, los vertebrats an agut una evolucion fulguranta e an conqués totes los mitans del planeta, amb lors primièrs passes sus tèrra al Devonian superior, i a environ 370 milions d’annadas. Uèi, amb las balenas, que mesuran fins a de long (balena blava), comprenon los animals los mai pesucs e d'animals demest los mai grands que la Tèrra aja pas jamai portats.
Arabia Saudita
L'expansionisme saudita e la formacion de l'Aràbia Saudita
Pasmens, l'eveniment decisiu de l'unificacion de l'Aràbia Saudita se debanèt quand Hussein de t refusèt de participar a una conferéncia reünida per lei Britanics per reglar la situacion. D'efèct, en causa d'aqueu refús, perdiguèt lo sostèn anglés. D'aost de 1924 a decembre de 1925, una tiera d'atacas sauditas entraïnèt l'afondrament de t que foguèt totalament conquist per lei Sauditas. En genier de 1926, Ibn Saud foguèt ansin proclamat rèi de t e sultan de Nejd. Puei, lo títol de rèi d'Aràbia Saudita foguèt creat en 1930.
Olfactores
Descripcion dels sosembrancaments
Los Olfactorians son constituits de tres sosembrancaments :
Arabia Saudita
L'expansionisme saudita e la formacion de l'Aràbia Saudita
Après aquela victòria, l'expansionisme saudita s'interessèt ai darriereis estats encara independents de la region. Tre 1926, l'Emirat d'Asir venguèt un protectorat saudita avans d'èsser annexat en 1930. Aquela annexion entraïnèt una rebellion dirigida per l'emir al-Idrisi. En 1933, obtenguèt l'ajuda de Iemèn que sei fòrças ataquèron la region. Dins aquò, l'ofensiva foguèt arrestada per lei Sauditas e leis Iemenitas foguèron vencuts en 1934. Lo tractat de Taef donèt Asir e lei vilas de Jizan e de Najdam a l'Aràbia Saudita.
Olfactores
Descripcion dels sosembrancaments
Segon l’ipotèsi de Garstang, la larva venguèt long de l’evolucion l'estadi dominant dins lo cicle vital, e totes los Cordats descendents possedisson las caracteristicas de la larva dels Urocordats (neotenia) : una còrda, de fendas faringianas, una coa pòst-anala, e un tub nerviós dorsal.
Arabia Saudita
L'expansionisme saudita e la formacion de l'Aràbia Saudita
Dins lei regions orientalas de la peninsula, la situacion foguèt pus malaisada car leis estats litoraus èran protegits per lei Britanics. Pasmens, i aviá ges de frontieras terrèstras, çò que permetèt ais ikhwan de s'avançar pauc a pauc. Agantèron l'oasís de Buraïmi en 1925 que venguèt lo còr d'un conflicte entre Abu Dhabi, Oman e l'Aràbia Saudita. Aquelei tensions e lo besonh de definir d'un biais precís lei limits dau reiaume en causa de l'atribucion dei premierei concessions petrolièras entraïnèron la fin de l'expansionisme saudi. Maucontent, lo movement ikhwan se revoutèt sensa succès entre 1929 e 1930.
Rui Veloso
Rui Veloso (30 de julhet de 1957, Lisbona), qu'es un cantaire, compositor e guitarrista portugués. Considerat per fòrça com lo paire del rock portugués, movement musical sorgit al començament del decenni dels 80, foguèt coma interpret de blues que comencèt la siá carrièra.
Arabia Saudita
Lo reiaume petrolier
thumb|right|Rescòntre entre lo rèi [[Ibn Saud e lo president Franklin D. Roosevelt en 1945.]] thumb|right|Carta simplificada dei jaciments d'[[idrocarburs dins la region dau Golf Persic a la fin dau sègle XX.]]
Olfactores
Descripcion dels sosembrancaments
thumb|120px|alt=Oikopleura dioica|Un tunicièr apendiculari. Contràriament als taliacèus e als ascidies, es neotenic. Aqueste estadi auriá pogut s'impausar dins l'evolucion fins a venir dominant.
Arabia Saudita
Lo reiaume petrolier
A partir deis ans 1940, l'industria petrolièra comencèt de venir una activitat importanta. En 1944, foguèt fondada l'Aramco (Arabian America Company) per ne'n assegurar l'esplecha. Lo país venguèt una region estrategica e, en 1951, un acòrd de defensa foguèt signat amb leis Estats Units d'America. Aqueu tractat venguèt la basa de la diplomacia e de la defensa saudita e lei dos país son totjorn d'aliats pròches.
Olfactores
Filogenia
En classificacion classica, los Olfactorians son tradicionalament devesits en tres sosembrancaments :
Arabia Saudita
Lo reiaume petrolier
La mòrt d'Ibn Saud en 1953 entraïnèt de divisions entre lei doas tendàncias principalas de la Cort. La premiera, dirigida per lo novèu rèi Saud, èra principalament desirosa d'utilizar lei revenguts petrolièrs per s'enriquir. La segonda, dirigida per son fraire Faysal, èra en favor d'una politica d'investiment destinada a bastir un país modèrne. En 1964, Faysal s'impausèt e remplacèt son fraire coma rèi. Bastiguèt un estat fòrça centralizat, conservador e autoritari que son economia es totalament tenguda per la dinastia saudita. Pasmens, capitèt d'aumentar lo nivèu de vida de la populacion e lo país fa d'ara endavant partida deis estats rics.
Quand aurem tot acabat
Quand aurem tot acabat es une comptina occitana :
Sallusti (omonimia)
Sallusti es lo nom de:
Olfactores
Filogenia
O en dos, segon NCBI:
Arabia Saudita
Lo reiaume petrolier
Pasmens, l'autoritarisme dau regime entraïna de contestacions importantas, especialament dempuei la Revolucion Iraniana en 1979. Premier, la minoritat chiita de Hasa es regularament agitada per de trèbols. De mai, regardant leis afaires religiós, lo regime dèu faciar l'aparicion de movements islamistas fondamentalistas ò fòrça conservadors que s'opausan a la politica de la dinastia, de còps per la violéncia. Enfin, pertocant leis afaires estrangiers e la defensa, la posicion de primautat de l'Aràbia Saudita dins la region es regularament menaçada per la poissança iraniana e la guèrra de 1991 còntra Iraq a mostrat la vulnerabilitat militara dau país.
Quand aurem tot acabat
Quand aurem tot acabat Farem la nòça, farem la nòça Quand aurem tot acabat Farem la nòça a copar blat
Olfactores
Filogenia
Cavalier-Smith, quant a el, devesissiá aqueste taxon en dos sosembrancaments e en dos infraembrancaments :
Porto Covo
thumb|right|Escut de la freguesia
Arabia Saudita
Arquitectura
L'arquitectura saudiana es menaçada per la destruccion regulara de sites ancians que semblan de còntradire lei dògmas de l'islam dau govèrn. Aparegut au sègle XIX, aquela politica es totjorn en cors d'aplicacion a l'ora, principalament per eliminar lei bastiments associadas a de personnalitats majoras. L'objectiu dau govèrn es d'empedir l'aparicion d'un culte dei sants musulmans qu'es un acte condamnat per lo wahhabisme. Ansin, segon certaneis estimacions, l'estat saudian auriá destruch 98% de son patrimòni arquitecturau entre 1985 e 2014.
Olfactores
Idèa del recampament
L'idèa del recampament dels tunicièrs e dels vertebrats sembla pas, a primièra vista, fòrça logica. En efièch, presentan de morfologias fòrça diferenta. D'unes scientifics an quitament agut l'idèa de raprochar los tunicièrs dels mollusques. Òr, se nos metèm a comparar lors larvas, coma Darwin lo faguèt i a mai de 150 ans, vesèm plan viste fòrça semblanças, coma la coa pòst-anala, la forma de las larvas, o encara la notocòrda.
Nordhouse
Nordhausen  en alemannisch (Nordhouse en francés) es una comuna francesa del departament del Bas Ren e de la region d'Alsàcia.
Olfactores
Nòtas
<references group="Nòta"/>
Nordhouse
Geografia
La vila a situat a una vintena de quilomètres al Sud d'Estrasburg, en la plana de Alsace, a una desena de quilomètres del Rhin e de la frontièra amb l'Alemanha. La vila voreja lo canal del Rhône al Rhin.
Arabia Saudita
Arquitectura
Dins aqueu contèxte, lei vestigis dau periòde preislamic son donc fòrça menaçats. Pasmens, se tròban encara de pinturas e de gravaduras rupèstres e de sites arqueologics antics coma Madain Salih, important centre nabatèu. Lo patrimòni islamic es pus ric amb plusors vilas ancianas coma Jeddah ò Diriyah. Sei dos elements pus famós son la Mosqueta dau Profèta de Medina e la Mosqueta al-Haram de La Mèca. Ensems fòrça importants per lei musulmans, foguèron destruchs, restaurats e agrandits mai d'un còp entre lei sègles VII e XXI. Fòrman ansin a l'ora d'ara de complèxs arquitecturas complèxs mesclant d'estiles variats. Au centre de la Mosqueta al-Haram, se situa la Kaaba qu'es un vestigi de la religion preislamica.
Porto Covo
Porto Covo es una de las doas freguesias portuguesas del municipi de Sines, amb 48,73 km² d'espaci e 1116 abitants (2001). Densitat: 22,9 ab/km².
Arabia Saudita
Musica e dança
L'Arabia Saudita a un patrimòni musicau tradicionau relativament ric qu'es principalament eissit de la musica e de la dança bedoïna. Seis instruments pus frequents son lo rebab, instrument de còrdas fretadas, e divèrseis instruments de percussion (tabl, tar...). Lei danças e cants son sovent collectius e mesclats amb de poesias tradicionalas.
Quand aurem tot acabat
Repic : I anarem totes, i anarem totes I menarem nòstres enfants E la jornada serà pagada Coma se trabalhaviam
Arabia Saudita
Literatura
La literatura saudiana es formada de dos ensems principaus que son la poesia tradicionala bedoïna e la literatura modèrna apareguda au sègle XX. L'òbra dei Bedoïns, relativament anciana, es pas caracteristica de l'espaci saudian car cuerb tot l'airau de reparticion d'aqueu pòble (Sahara Orientau, Sinai, Palestina, Peninsula Aràbia). Principalament constitüida de poesia formala, comprèn tanben de jòcs oratòris e de tèxtes de pròsa. A una influéncia fòrça importanta sus la cultura tradicionala saudiana qu'es ansin fòrça estacada a la poesia.
Batalha de Kiev (1941)
La batalha de Kiev ò operacion defensiva de Kiev se debanèt dins lo corrent de la Segonda Guèrra Mondiala entre lo 7 d'aost e lo 26 de setembre de 1941. Opausèt lo Grop Sud e una partida dau Grop Centre deis armadas alemandas cargadas de l'invasion dau territòri sovietic (aperaquí 500,000 òmes dirigits per lo generau Gerd von Rundstedt) au Frònt sud-oèst de l'Armaja (au mens un milion d'òmes comandats per lo marescau Semyon Budyonny).
Quand aurem tot acabat
Quand aurem tot acabat Farem la fèsta, farem la fèsta Quand aurem tot acabat Farem la fèsta a tot petar !
Batalha de Kiev (1941)
Lei Sovietics avián gropat de fòrças importantas per protegir Kiev après sei premierei desfachas lòng de la frontiera. Per Alemanha, i aviá alora doas chausidas possiblas : atacar Kiev, çò que necessitava de desviar una partida dau Grop Centre en direccion d'Ucraïna, ò perseguir l'avançada vèrs Moscòu. Hitler chausiguèt la premiera opcion. Atacats per lo nòrd e lo sud per d'importantei formacions blindadas, lei soudats sovietics foguèron enceucladas e subiguèron de pèrdas grèvas (700,000 tuats, bleçats ò presoniers au minimom). Pasmens, lei dos mes perduts per l'armada alemanda a l'entorn de Kiev aguèron de consequéncias decisivas sus lo debanament de la guèrra car favorizèt la defensa de Moscòu a la fin de l'annada. De mai, una partida dei soudats de l'Armada Roja refusèron de capitular e s'enfugiguèron dins de regions isoladas ont acomencèron de formar d'unitats de partisans.
Arabia Saudita
Literatura
Ansin, au sègle XX, l'aparicion de la literatura saudiana modèrna laissèt una part importanta a aquel art amb de poètas coma Mohammed Suroor Sabban (1898-1971), Hamza Shehata (1910-1971), Mutlaq Hamid Al-Otaibi (1937-1995), Thuraya Qabil (nascuda en 1943), Fawziyya Abu Khalid (nascut en 1955) ò Abdullah Thabit (nascut en 1973). Dins aquò, apareguèron rapidament d'autrei formas literàrias coma lo roman e leis escrivans saudians son uei largament reconeguts dins lo mond arabi en despiech de problemas regulars amb la censura e la politica fòrça conservatritz dau país. Entre lei pus famós, se pòdon citar Abdul Rahman Munif (1933-2004), Ghazi Abdul Rahman Al Gosaibi (1940-2010), Turki al-Hamad (nascut en 1952), Raja'a Alem (nascut en 1970) e Rajaa al-Sanea (nascuda en 1981).
Porto Covo
L'Ilha do Pessegueiro ("Illa del Perseguièr"), amb lo sieu fòrt, fa geograficament part del territòri de la freguesia de Porto Covo.
Arabia Saudita
Teatre
Lo teatre es un art relativament important en Arabia Saudita. D'efiech, lo país a una tradicion teatrala anciana qu'es liada a la cultura dei Bedoïns. Es sovent acompanhat per de poesias, de danças e de musicas eissidas dau meteis ensems culturau. Lo teatre de tipe occidentau foguèt probablament introduch dins lo país per leis Otomans. Foguèt adaptat a la demanda locala e son existéncia es sostenguda per leis autoritats dempuei 1928.
Mungia
Mungia es una comuna de Biscaia dins la comunautat autonòma espanhòla del País Basc.
Nordhouse
Geografia
Traversada pel riu del Ill, Nordhouse es sul limit dintre del costat Es lo « Grand Ried » del Rhin (zòna inundable de prés e bòsc luxuriants), e del costat Oèst, la fèrtil plana de lœss (agricultura).
Lo hydrographie e la proximitat de la capa phréatique reten cèrtas zònas limitrophes de la vila facilament inundables.
Porto Covo
La freguesia de Porto Covo foguèt creada lo 31 de desembre de 1984, per separacion de la freguesia de Sines, fins dempuèi l'unica del municipi del meteis nom.
Nordhouse
Geografia
La ville est située à une vingtaine de kilomètres au Sud de Strasbourg, dans la plaine d'Alsace, à une dizaine de kilomètres du Rhin et de la frontière avec l'Allemagne. La ville borde le canal du Rhône au Rhin.
Traversée par la rivière de l'Ill, Nordhouse est sur la limite entre du côté Est le « Grand Ried » du Rhin (zone inondable de prés et bois luxuriants), et du côté Ouest, la fertile plaine de lœss (agriculture).
L'hydrographie et la proximité de la nappe phréatique rendent certaines zones limitrophes de la ville facilement inondables.
Istòria
Lo vilatge de Nordhouse tròba las siás raïses en la préhistoire. Dels registres archéologiques, practicadas i a qualques ans la testifiquen. A 500 m al Sud del pòble, en un méandre del Ill, al luòc-dich "Burckelmatt", se tròba un pichon grop de tertres ont dels cavòts en datant de la Tène anciana (400 ans av. J.C.) Del Hallstatt (600 a 700 ans av. J.C.) E de la fin del Bronze final (1.200 ans av. J.C.) An #èsser mesas a jorn. D'unes autres registres al "Ochsenfeld " an permeses de metre n'evidéncia la preséncia d'un luòc gallo-romain. Un abitat de la nautor Mièja Edat a #èsser descobèrt e estudiat al luòc-dich "Oberfuert". De la a, Nordhouse es en partida possession de la Abbaye de Ebersmunster. Qualques documents en datant de 771 fan estat de bens situats a NORTHUS, anciana denominacion del pòble. Dempuèi lo començament de la, lo bourg i aviá environat de fortificacions, amb 4 pòrtas en bòsques, e i es facha mencion d'un castèl. (La carrièra del castèl existís totjorn) Proprietat de l'avesque d'Estrasburg, lo bourg i aguèt incendiat lo 9 de març de 1262 pels Strasbourgeois #qu'èran en conflicte amb lo sieu avesque. En 1444 i auriá #èsser deteriorat pels Armagnacs. Mai tard, cap a 1632, lo vilatge a estrossejat per la guèrra de 30 ans e los Suedeses. Lo fossé #que lo cenhiá #èsser comblé defunta, començament , per permetre l'estenduda del pòble. Tèxt de:
Le village de Nordhouse trouve ses racines dans la préhistoire. Des fouilles archéologiques, pratiquées il y a quelques années l'attestent. A 500 m au Sud du village, dans un méandre de l'Ill, au lieu-dit "Burckelmatt", se trouve un petit groupe de tertres où des tombes datant de la Tène ancienne (400 ans av. J.C.) du Hallstatt (600 à 700 ans av. J.C.) et de la fin du Bronze final (1.200 ans av. J.C.) ont été mises à jour. D'autres fouilles au "Ochsenfeld " ont permis de mettre en évidence la présence d'un site gallo-romain. Un habitat du haut Moyen Âge a été découvert et étudié au lieu-dit "Oberfuert". Du au, Nordhouse est en partie possession de l'Abbaye d'Ebersmunster. Des documents datant de 771 font état de biens situés à NORTHUS, ancienne dénomination du village. Dès le début du, le bourg était entouré de fortifications, avec 4 portes en bois, et il y est fait mention d'un château. (La rue du château existe toujours) Propriété de l’évêque de Strasbourg, le bourg fut incendié le 9 mars 1262 par les Strasbourgeois qui étaient en conflit avec leur évêque. En 1444 il aurait été endommagé par les Armagnacs. Plus tard, vers 1632, le village est ravagé par la guerre de 30 ans et les Suédois. Le fossé qui le ceinturait fut comblé fin, début , pour permettre l'extension du village. Texte de:
Quand aurem tot acabat
A cinc sòus los castanhons Venètz los quèrre (bis) A cinc sòus los castanhons Venètz los quèrre, son plan bons !
Quand aurem pas pus de vin Beurem de gaspa (bis) Quand aurem pas pus de vin Beurem de gaspa a plen topin !
Vòli de figas, vòli de figas Vòli de pan per las manjar ! Vòli de figas, vòli de figas Vòli de pan per las manjar !
Esther Waeber-Kalbermatten
Esther Waeber-Kalbermatten (n. 24 de setembre de 1952 a Saas e Almagell) es una femna politica soïssa. Lo 1èr de mai de 2016 ven presidenta del Conselh d'Estat del Canton de Valés.
Foguèt ja presidenta de Valés del 1èr de mai de 2012 al 30 d'abril de 2013.
Władysław Grabski
Władysław Dominik Grabski (1874-1938) economista, istorian e òme politic, foguèt primièr ministre de Polonha en doas ocasions: entre lo 27 de junh e lo 24 de julhet de 1920, e entre 1923 e 1925.
Seuvalada
Seuvalada (Sauvelade en francés) qu'ei ua comuna bearnesa, pròcha d'Ortès e site d'ua abadiá, administrada peu departament deus Pirenèus Atlantics e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Marcèu Panhòl
Marcèu Panhòl (nascut lo 28 de febrièr de 1895 a Aubanha – mòrt lo 18 d'abril de 1974 a París) foguèt un escrivan, dramaturg, realizaire e academician occitan de Provença, d'expression francesa.
Comencèt d'èstre famós amb sa pèça de teatre Marius (1929), puei fondèt sa societat de produccion e filmèt amb d'actors que venguèron fòrça famós coma Raimu e Fernandel, e subretot la Molhier dau panatier e la Trilogia marselhesa.
Seuvalada
En 1286 l'abadia que passè devath l'obediéncia Cisterciana.
Marcèu Panhòl
Entrèt a l'Acadèmia Francesa en 1946.
Escriguèt sei recòrds d'enfança dins La glòria de mon paire e Castèu de ma maire e, en 1962, lo Roman dei fònts compausat de Joan de Floreta e de Manon dei fònts.
Seuvalada
Que ho destrusida en 1569 peus huganauts e tornada bastir per la Contrarefòrma en 1630. Venuda per la Revolucion Francesa, qu'èra en estat de roeinas chic a abans que la comuna la crompesse per la restaurar.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
La prononciacion qu'ei [,sewbə'ladə]. Las fòrmas ancianas que son Sylva lata, en latin, en 1127, Silvalata, en latin, en 1178, Selvalada en 1290, Seubalade en 1343, Ceubalade, Saubalade en 1536 e 1644, Sauvelade (mapa de Cassini, a la fin deu sègle XVIIIau).
Segon Dauzat, lo nom que vien de silva, « ahorèst, seuva » e lata, « larga » .
Segon Miquèu Grosclaude, abans la formacion deu vilatge, la seuva èra aperada Faget. Lo nom pausa pas cap problèma e lo sens qu'ei lo d'« ahorèst espandida ». La prononciacion [-ew] de la prumèra sillaba que s'ei conservada pr'amor lo nom qu'ei demorat compausat e i a un accent segondari sus la sillaba iniciau. En francés, l'atraccion deus nom de tipe Sauvetat e deu vèrbe sauver, « sauvar » qu'a modificat lo vocalisme.
Ligams extèrnes
Sit oficial
Villar del Arzobispo
Villar del Arzobispo es un municipi de la província espanhòla de Valéncia dins la Comunautat Autonòma del País Valencian.
Jancigny
Jancigny es una comuna francesa, situada dins lo departament de Còsta d'Aur e la region de Borgonha.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Arrondiment de Dinha
L’Arrondiment de Dinha es una division administrativa francesa situada dins la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur e lo departament deis Aups d'Auta Provença.
Istòria
Creat en 1800, annèxa en 1926 l’arrondiment de Castelana, qu’es pasmens restablit en 1942.
Saint-Igny-de-Roche
Saint-Igny-de-Roche es una comuna francesa, situada dins lo departament de Sòna e Léger e la region de Borgonha Franca Comtat.
Canton de Periguers Oèst
Lo canton de Periguers Oèst es una anciana division administrativa dau Perigòrd, suprimida en 2015, situada dins l'arrondiment de Periguers, lo departament de Dordonha e la region d'Aquitània, adara de Novela Aquitània. Compreniá una partida de la comuna de Periguers e autras tres comunas. Dempuèi 2015, la comuna de Periguers es despartida entre los dos cantons noveus de Periguers-1 (per la partida situada dins l'ancian canton de Periguers Oèst) e Periguers-2 (cantons que son exclusivament dins la comuna de Periguers) e las autras tres comunas son dins lo canton noveu de Colonhés e Champs Niers. La lenga autoctòna es l'occitan lemosin, dins sa varianta perigòrda.
Composicion
Lo 1er de genier de 2012, la populacion dau canton era de 20 193 abitants.
Istòria
Lo canton de Periguers fuguet creat en 1790 dins lo districte de Periguers, e mantengut lo 13 de brumaire an X (4 de novembre 1801).
En 1973, lo canton de Periguers fuguet despartit en tres cantons : canton de Periguers Centre, canton de Periguers Nòrd-Èst e canton de Periguers Oèst.
A las eleccions departamentalas dau 22 de març 2015, en aplicacion dau decret dau 21 de feurier de 2014 que delimita los cantons del departament de Dordonha, lo canton de Periguers Oèst fuguet suprimit.
Pierrefitte (Vòges)
Pierrefitte es una comuna francesa, situada dins lo departament dels Vòges e la region de Lorena.
Mario Fehr
Mario Fehr (n. 13 de setembre de 1958 a Zuric) es un òme politic soïs. Lo 1èr de mai de 2016 ven president del conselh de govèrn del Canton de Zuric.
Luanko Minuto Soler
Gonzalo Andrés Luanko Castro (nascut lo 31 de març de 1987 a Pudahuel, Santiago, Chile) pus conegut jol sieu nom artistic coma Luanko Minuto Soler es un cantaìre e rapaire chilen que fa de cançons en castelhan e mapuche. A fach de cançons amb autras artistas chilencs coma amb artistas d'autres païses coma Liberato Kani (de Peró) e N8V ACE (d'Estats Units).
Pierrefitte (Vòges)
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Luanko Minuto Soler
Biografia e carrièra musicala
Luanko masquèt lo jorn 31 de març de 1987 dins lo quartièr de Pudahuel de Santiago, Chile. Dins lo sieu quartièr, coneguèt lo mond del hip hop, primièr coma grafiter e après coma MC. Après grauar lo sieu primièr disc, dintrèt a estudiar per èsser ensenhaire d'Istòria en l'Universitat Academia d'Umanisme Crestian, e dirigiguèt de divèrses talhièrs de graffiti e de rap en Pudahuel.
Evacuacion de Tallinn
L'evacuacion de Tallinn ò desastre de Tallinn se debanèt dins lo corrent de la Segonda Guèrra Mondiala entre lo 27 d'aost e lo 31 d'aost de 1941. Foguèt una operacion destinada a evacuar lei 190 naviris de la flòta sovietica de la Mar Baltica qu'èran enceuclats dins lo pòrt de la vila. Aguèt luòc sota lei bombardaments e leis atacas deis aviacions e marinas alemanda e finlandesa. Lei marins sovietics deguèron tanben establir de passatges dins lei camps de minas marinas desplegats per l'Axe per blocar lo pòrt. Pasmens, lei condicions climaticas permetèron pas de realizar aqueu trabalh d'un biais eficaç. Dispersèron pereu leis ecrans de fum utilizats per escondre lei naviris. Lei Sovietics subiguèron donc de pèrdas importantas durant l'operacion ambé la pèrda d'aperaquí 12,000 civius e militars tuats, de 34 naviris de transpòrt, de 16 naviris de guèrra e 34 naviris marchands.
Lluís Llach
thumb|right|300px|Lluís Llach pendent son espectacle a l'Olympia de París (França) Lluís Llach i Grande (Girona, 7 de mai de 1948) es un cantaire e musician catalan. Demest los artistas mai famoses internacionalament, es conegut subretot per encausa de sa cançon "L'Estaca". Aparteniá al grop dels Setze Jutges que ne foguèt lo membre mai jove e pòt èsser considerat coma un dels pilars de la Nova Cançó catalana, e tanben de la cançon catalana actuala.
Es un dels actors mai importants e visibles dins lo procès que vòl portar Catalonha cap a l'independéncia dempuèi 2013.
Biografia
Lluís Llach es lo filh d'un mètge de vilatge, sortit d'una familha de proprietaris, que faguèt sa plaça dins lo vilatge empordanés de Verges. Sa maire èra professora e aviá recebut una educacion borgesa a Barcelona. A un fraire ainat que se sona Josep Maria.
Segon las quitas paraulas de Lluís Llach, la persona que lo portèt a la musica foguèt sa maire. Èra sieuna la guitarra qu'emplegavan el e son fraire. A mai avián un piano. Compausèt sas primièras melodias quand aviá pas que sièis o sèt ans. Pasmens sa primièra vertadièra cançon escricha per son fraire e qu'el n'aviá escrich la musica data de 1965. Aquela cançon es Que feliç era, mare.
Son espelida se faguèt al començament de 1967 en integrar lo movement de la Nova Cançó a travèrs sa participacion al grop Els Setze Jutges, que ne foguèt lo darrièr membre. Causiguèt de seguida la draia del compromés dobèrt, qu'a seguit long de son evolucion artistica.
A la fin de 1969, aprèp maites capitadas a nivèl popular claras, se presentèt en solitari al Palau de la Música Catalana e ailà s'afirmèt coma un dels melhors cantautors del moment amb una popularitat qu'èra a créisser e créisser a totes los nivèls. Viatgèt puèi a Cuba, e se presentèt tanben solet davant lo public de Madrid. Aquò li portèt de duras proïbicions: durant quatre annadas podriá pas cantar mai a Barcelona. Figuèt alara quand comencèt a cantar sovent per França, subretot a París, ont capitèt de passar a l'Olympia.
Durant sa carrièra a mai de cantar de tèxtes sieus, escriguèt de musica pels poèmas de poètas divèrses que aital ajudèt a los far conéisser, es lo cas per exemple de Kavafis, Joan Salvat-Papasseit, Joan Oliver, Josep Maria de Sagarra, Màrius Torres o Miquel Martí i Pol.
L'an 2000 inaugurèt dins la vila de Valéncia la cantata Germanies, creada en collaboracion amb lo poèta Miquel Martí i Pol. Sortiguèt del concèrt lo disc aquela meteissa annada.
Pendent l'annada 2005 faguèt la virada "Que no s'apague la llum" amassa amb lo cantaire valencian Feliu Ventura, que menèt a l'enregistrament d'un disc comun en dirècte, amb de cançons dels dos cantaires al Gran Teatre de Xàtiva.
Discografia completa
Aquí la produccion discografica de Lluís Llach publicada en disc e CD. Compren pas los singles nimai los disques que acompanhan de libres.
Sufèta
Sufèta es lo nom dels primièrs magistrats de Cartage. Lor poder durava pas qu'un an. Èran a Cartage çò que los cònsols èran a Roma.
Sus aquela planeta
Sus aquela planeta es una comptina occitana :
Jòc de dets
Sus aquela planeta Passèt una lebreta Aquel l'a vista Aquel l'a tuada Aquel l'a facha còire Aquel l'a manjada E lo pichon a lecat lo plat.
(autra version)
Gabian (omonimia)
Gabian pòt designar :
Soucht
Soucht es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mosèla e la region de Lorena.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Lo vilatge se desvolòpa a l'entorn d'una verrerie fondada en 1629 per un verrier de Münzthal, berceau del futur vilatge de Sant-Louis-lès-Bitche.
Al, en concedint l'autorizacion de fondar la verrerie, lo Comte de Dos-Ponts-Bitche i auriá indicat coma localizacion : "Sucht" (cercatz !), #Çò qu'explicariá lo nom del pòble. Es en 1681 solament #qu'a mencionat jos la siá forma actuala la Sucht, una pèça de tèrra rectangulaire en forma de taie de coissin.
En 1700, per manca de bòsc, los fuòcs an apagat e de notícias verreries installadas en un autre luòc en lo País de Bitche. Soucht, Pichon pòble forestal, comptava mai de 60 sabotiers abans la Segonda Guèrra mondiala.
Tintalan, tintalan
Tintalan, tintalan es une comptina occitana :
Soucht
Istòria
Le village se développe autour d'une verrerie fondée en 1629 par un verrier de Münzthal, berceau du futur village de Saint-Louis-lès-Bitche.
Tintalan, tintalan
Tintalan, tintalan (lo bruch de las campanas) Las campanas de xxxxx-an" (quin nom de vilatge que siá que finisca per "an")
Soucht
Istòria
Au, en accordant l'autorisation de fonder la verrerie, le Comte de Deux-Ponts-Bitche aurait indiqué comme emplacement : "Sucht" (cherchez !), ce qui expliquerait le nom du village. C'est en 1681 seulement qu'est mentionnée sous sa forme actuelle la Sucht, une pièce de terre rectangulaire en forme de taie d'oreiller.
Marronièr d'Índia
Lo marronièr d'Índia (Aesculus hippocastanum) es un arbre de talha granda que coma son nom o indica, es originari d'Índia, e tanben d'Iran, Asia Menora e Balcans, encara qu'actualament s'es aclimatat dins los païses de clima temperat del glòbe. Lo nom latin hippocastanum significa, pr'amor que son fruch, l'amaron, s'utilizava ancianament per noirir lo bestial domestic.
Soucht
Istòria
En 1700, par manque de bois, les feux sont éteints et de nouvelles verreries installées ailleurs dans le Pays de Bitche. Soucht, petit village forestier, comptait plus de 60 sabotiers avant la Seconde Guerre mondiale.
En 1950, la direction de la verrerie finança la construction d'une école et d'une petite chapelle.
Naviri collector d'entresenhas
Un naviri collector d'entresenhas es un naviri militar concebut per collectar d'entresenhas electromagnetics. Es un naviri de talha fòrça variada (de quauquei centenaus de tonas a plusors desenaus de miliers) equipat de sistèmas d'intercepcion passius e, sovent, de mejans de lectura dei sinhaus interceptats. Lei naviris collectors d'entresenhas pus pichons son generalament camoflats per semblar a de naviris civius, generalament de chalutiers.
Premiera batalha de Karkòv
La premiera batalha de Karkòv se debanèt dins lo corrent de la Segonda Guèrra Mondiala entre lo 20 e lo 24 d'octòbre de 1941. Opausèt doas divisions alemandas a una division sovietica cargada de defendre la vila. L'objectiu deis Alemands èra d'assegurar lei comunicacions e lo 4 Grop de Panzers e la 17 Armada. Aqueu dei Sovietics èra de tenir la ciutat quauquei jorns per permetre l'evacuacion dei maquinas de l'important pòl industriau de Karkòv. Lei dos camps capitèron de cumplir seis objectius : la vila foguèt conquistada après son enceuclament lo 23 d'octòbre mai leis industrias sovieticas foguèron evacuadas.
Naviri collector d'entresenhas
L'idèa d'aqueu tipe de naviri es aparegut dins lo corrent deis ans 1920-1930 amb la multiplicacion dei naviris de combat equipats de radios. Son utilizats per la reconoissença e, de còps, per seguir lo movement de missils, d'aeronaus o de naviris gràcias a sei mejans de deteccion. En temps de patz, operan dins leis aigas internacionalas onte pòdon chausir un ponch optimizat per l'intercepcion dei sinhaus cercats. Aquò es un avantatge important a respècte deis autrei sistèmas d'intercepcion electromagnetics e explica la preséncia de naviris collectors d'entresenhas dins lei marinas dei poissanças navalas de premiera importància.
Prunay
Prunay pòt essèr:
Murianette
Murianette es una comuna arpitana dau Daufinat, situada dins lo departament d'Isèra e la region de Ròse-Aups.
Geografia
Pour autant, Murianette bénéficie d'une bonne desserte de transport en commun avec 1 ligne de bus urbaine, la ligne 41 en provenance de Domène et à destination de Grenoble (une fréquence de passage de 7 à 10 min en heure de pointe).
Notons la présence à proximité de l'Aérodrome de Grenoble - Le Versoud et de la Base de loisirs du Bois Français.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
A la XI sègle : possession de l'avesque de Grenòble.
Au XI siècle : possession de l'évêque de Grenoble.
Brian Pallister
Brian Pallister (n. a Portage la Prairie lo 6 de julhet de 1954) es un òme politic canadenc del Partit Conservator.
Villargordo del Cabriel
Villargordo del Cabriel es un municipi de la província espanhòla de Valéncia dins la Comunautat Autonòma del País Valencian.
Brian Pallister
Lo 3 de mai de 2016 ven lo 22en primièr ministre de la província de Manitòba.
Quinèl
Quinèl es una comptina occitana :
Jòc de dets
Quinèl Reganèl Rei de totes Pasta-farina Quicha-pesolhs / Cruca-pesolhs.
(Aquel comença pel det menut)
Oloturia
thumb|250px|Synapta maculata (oloturia serpentifòrma) (Illa de la Reünion)
Una oloturia es un animal invertebrat, del còrs mòl e oblong, de simetria radiala, de la pèl rugosa, possedissent un cercle de tentaculs altorn de la boca. Tanben es apelada congombre de mar ò viech marin, en Provença.
François Hollande
François Gérard Georges Nicolas Hollande (Roan, lo 12 d'agost de 1954) es un politician francés, membre del Partit Socialista. Foguèt president de la Republica francesa entre 2012 e 2017.
Biografia
François Hollande es lo filh cabdet del doctor Georges Gustave Hollande, un mètge otorrinolaringològ e de Nicole Frédérique Marguerite Tribert, una trabalhadora sociala. Son paire foguèt candidat sus una lista d'extrèma drecha durant las eleccions municipalas de Roan en 1959 e en 1965. Hollande passèt una bèla part de son enfança a Bois-Guillaume, una zòna residenciala de la banlèga de la capitala normanda, e foguèt escolan a l'internat Jean-Baptiste-de-La-Salle de Roan. Pr'amor de las posicions politicas del paire qu'èra favorablas a l'OAS e a sa proximitat amb Jean-Louis Tixier-Vignancour la familha aguèt de partir de la vila lo primièr trimèstre de 1968. Aprèp la venda de totes sos bens e la clinica que teniá dins la ciutat, lo paire e tota la familha s'installèron a Neuilly-sur-Seine, ont entamenèt un comèrci immobiliari.
François Hollande estudièt al licèu Pasteur de Neuilly-sur-Seine, e puèi després dintrèt a la Facultat de drech de París, ont obtenguèt una licéncia de drech. Contunhèt los estudis a HEC de la capitala francesa e puèi a l'Institut d'Estudis Polítics, ont militava a l'UNEF-Renouveau, un sindicat estudiant pròche del Partit Comunista Francés. En 1980 foguèt lo 7en melhor estudiant de la promocion Voltaire de l'Escòla Nacionala d'Administracion.
Foguèt primièr secretari del Partit Socialista (1997-2008), cònsol de Tula (2001-2008), deputat de la primièra circonscripcion de Corresa (1997-2012) e president del conselh general de Corresa (2008-2012). Lo 16 d'octobre de 2011 foguèt designat candidat del Partit Socialista a l'eleccion presidenciala de 2012, lo 6 de mai de 2012 ven lo seten president francés de la cinquena republica.
Vida personala
Foguèt lo companh de Ségolène Royal pendent 30 annadas ; an quatre mainatges: Thomas (1984), Clémence (1985), Julien (1987) e Flora (1992). Entre 2007 e 2014 aguèt una relacion amb Valérie Trierweiler.
Vitruvi
thumb|right|250px| Gravadure de [[1654: Vitruvi presentant De architectura a August.]] 250px|thumb|right|Principi de filiacion entre las òbras dels ingenhèrs de l'[[Antiquitat]]
Marcus Vitruvius Pollio, conegut sol nom de Vitruvi (Vitrùvi en grafia mistralenca ), es un Arquitècte roman que visquèt al sègle I abC (s'evalua la naissença vèrs 90 AvC e la mòrt vèrs 20 AvC ).
Vitruvi arquitècte
Subretot conegut per sos escrichs, Vitruvi èra d'esperel arquitècte. Dins l’Antiquitat romana l’arquitectura èra un vast domeni que compreniá la gestion de la construccion, l'engenhariá civila, l'engenhariá quimica, la construccion, l'engenhariá dels materials, l'engenhariá mécanica, l'engenhariá militara e la planificacion urbana. Frontin menciona Vitruvi dins l'encastre de l'estandardizacion de la talha de las tudèlas.
Lo sol bastiment que pasmens sabèm èsser atribuit a Vitruvi es una basilica acabada en 19 AbC. Foguèt bastida a Fanum Fortunae, uèi Fano. La basilica de Fano desapareguèt completament, e mai lo site es pas encara identificat malgrat mai d'una temptativas de localizacion. La practica crestiana de conversion de las basilicas romanas (alara bastiments publics) en luòc de culte suggerís que la basilica seriá estada integrada a l’actuala catedrala de Fano. Leonardo da Vinci ne faguèt una òbra d'aquel arquitècte, perque per el aquò meritava d'èsser expausat e non pas ignorat.
De architectura
thumb|right|250px| [[Òme de Vitruvi de Leonardo da Vinci. ]] Vitruvi es l’autor d’un tractat famós nomenat De architectura, escrich a la fin de sa vida e que dedica a l’emperaire August. Dins lo prefaci del libre I, Vitruvi dona per tòca a sos escrichs d’expausar sa coneissença personala de la qualitat dels bastiments a l'emperaire. Vitruvi evòca la campanha de reparacions e de melhoracions dels bastiments publics efectuada jos Marcus Agrippa. De architectura es lo sol libre major que demòra sus l’arquitectura de l’Antiquitat classica.
Vitruvi demorèt famós per aver soslinhat dins son De architectura qu’una estructura deuriá presentar las tres qualitats de firmitas, utilitas, e venustas — es a dire fòrta (o perenna), utila e bèla. Segon Vitruvi, l’arquitectura es una mimesis (imitacion) de la natura. Es çò que se nomenarà pus tard la concepcion classica de l’arquitectura.
En perfeccionant aquel art de la construccion, la Grècia antica inventèt los òrdres arquitecturals: doric, ionic e corintian. Donèt un sens de las proporcions, culminant dins la compreneson de las proporcions del còs uman. Aquò menèt Vitruvi a sa definicion de l’òme de Vitruvi, que tornèt èsser mai tard actualizat per Leonardo da Vinci e son celèbre dessenh: lo còs uman inscrich dins lo cercle e lo carrat.
L’apòrt de Vitruvi dins nòstra coneissença de la tecnologia de l’Empèri Roman
right|thumb|250px|Dispositiu d'assecament dins las minas de Rio Tinto Los libres VIII, IX e X del De architectura forman la basa d'una granda partida de çò que sabèm sus la tecnologia romana. Aquela coneissença es uèi completada per l'estudi arqueologic dels rèstas, coma las molinas de Barbegal (Fòntvièlha en Provença).
Maquinas
Lo trabalh de Vitruvi pren una granda importància per la descripcion de las diferentas maquinas utilizadas pels obratges d'art (coma palancs, gruas e carrèlas) e mai de las maquinas de guèrra (catapultas, balistas, maquinas de sèti). Vitruvi parlava de son experiéncia personala d'engenhaire e faguèt pas que raportar o comentar lo trabalh de sos davancièrs. Descriguèt tanben la construccion de las mòstras de solelh e dels relòtges d'aiga, e tanben l'utilizacion d'un eolipil (la primièra maquina de vapor) dins una experiéncia avent per tòca de demostrar la natura dels movements de l'aire atmosferic (vent).
Aqüeductes
Sa descripcion de la construccion d'aqüeducte compren lo biais que son mantenguts, coma la causida atentiva dels materials necessaris. Frontin, un sègle pus tard, dona fòrça mai detalhs suls problèmas practics ligats a lor construccion e lor manteniment. Lo trabalh de Vitruvi data del sègle I, es a dire lo periòde qu'un grand nombre dels mai grands aqüeductes romans èran bastits (e demòran fins a uèi) coma l’aqüeducte de Segòvia e lo Pònt de Gard. L'utilizacion del sifon inversat es descrit en detalh, e mai lo problèma pausat per las nautas pressions desvolopadas dins la tudèla a la basa del sifon, problèma practic que Vitruvi semblava de plan conéisser. De architectura seriá estat ja considerat coma un obratge de referéncia per Frontin, un general nomenat a la fin del sègle I per governar los aqüeductes de Roma. Es a l’origina de la descobèrta de la diferéncia entre l'apòrt e la fornitura d'aiga causada per de tudèlas illegalas inseridas dins los besals per destornar l'aiga.
Materials
Vitruvi descriguèt fòrça materials de construccion utilizats per una granda varietat d'estructuras diferentas. Tanben faguèt una descripcion detalhada de la pintura sus estuc. Es subretot interessat al beton e a la calç que se consacra dins de grands passatges de son òbra. Explica en particular l'interès de la pozzolana pel beton idrolic que pren jos l'aiga. La longevitat de fòrça bastiments de l’epòca romana es uèi encara lo testimòni de la granda mestreja pels Romans dels materials de construccion e lor utilizacion.
Vitruvi es plan conegut e sovent citat coma una de las primièras fonts qu'indiquèt que lo plomb se deuriá pas utilizar per transportar l'aiga potabla. Promoguèt las tudèlas de tèrra e los besals de maçonariá. Concluguèt dins lo libre VIII del De Architectura aprèp observacion empirica d’obrièrs malauts dins las fondariás de plomb. Vitruvi nos conta l'istòria celèbra d'Arquimèdes detectant d'aur farlabicat per un aliatge dins una corona reiala. Arquimèdes se mainèt que lo volum de la corona poiriá èsser mesurat exactament pel desplaçament creat dins un banh d'aiga. Aquela descobèrta li permetèt de comparar la densitat de la corona amb aquela de l’aur pur, e atal de mostrar que la corona èra compausada d’un aliatge d’aur et d’argent.
Maquinas d'assecament e d'asagatge
thumb|right|250px|Esquèma d'una [[vitz d'Arquimèdes presentada dins lo De architectura]] Vitruvi descriguèt la construccion d'una vitz d'Arquimèdes al capítol X del De architectura. Pasmens i menciona pas lo nom d’Arquimèdes.
S'agissiá a l’epòca d’un dispositiu ja plan utilizat per levar l’aiga per asagar los camps e per assecar las minas. S'entre las autras maquinas de levatge que descriu.
De rèstas de ròda d'aiga se trapèron dins de minas anticas, coma aquela del Rio Tinto en Espanha e Dolaucothi dins l’oèst del País de Galas.
Instruments d'arpentatge
Vitruvi demostrèt sa mestretja de l’arpentatge dins sas descripcions dels instruments d’arpentatge, en particular lo nivèl d'aiga qu'aima mai a la groma, un dispositiu utilizant un fial de plomb. Aqueles instruments son essencials dins totas las operacions de construccion, e subretot dins la construccion d’aqüeductes, qu'assegurar l’uniformitat del penjal èra primordial per fornir de contunh las aigas sens damatjar la paret d'un besal. Tanben desvolopèt l'un dels tot primièrs odomètres, constituit d'una ròda de circonferéncia coneguda que daissa caser una pèira dins una aisina a cada torn.
Caufatge central
thumb|right|250px|Rèstas de l’[[ipocaust jol postam d’una vilá romana. La partida jos l’exèdra es cobèrta.]]
Vitruvi dona d'instruccions explicitas sul biais de concebre de tals bastiments per optimizar l’eficacitat energetica, conselhèt d’utilizar de reguladors per contrarotlar la calor dins las pèças caudas. S'agís d'un disque de bronze, installat dins una dobertura circulara facha dins lo teulat, e que podiá èsser levat o baissat per una carrèla per ajustar la ventilacion.
Trabalhs maritims
Vitruvi descriu tres metòdes de construccion de las peiradas, de las levadas e cais :
William Matthew Flinders Petrie
200px|right|thumb|Flinders Petrie William Matthew Flinders Petrie (Charlton, 3 de junh de 1853-Jerusalèm, 28 de julhet de 1942) que ho un egiptològ anglés qui horruquè mantun sites arqueologics e notament las anticas ciutats d'Abidòs e de Tell-El-Amarna en beth emplegar e en desenvolopant un metòde hèra scientific e rigorós. Qu'ei tanben lo descrobedor de l'Estela de la victòria de Menerptah (tanben coneguda com Estela d'Israel) considerada com la purmèra mencion de istorica d'Israèl.
Vitruvi
Nòtas
<references group="N"/>
William Matthew Flinders Petrie
Flinders Petrie que vadó a Charlton, en Anglatèrra. Qu'èra l'arrèr hilh deu capitani Matthew Flinders qui explorè las còstas australianas. Après l'atge de ueit ans non podó pas mei anar a l'escòla per'mor de la soa santat e qu'arrecebó la soa educacion a casa.
Que comencè de practicar l'arqueologia en Anglatèrra e quitament a Stonehenge. En 1880 que viatgè entà Egipte on e ho uns deus purmèrs a estudiar scientificament las piramidas de Giza. Que's preocupè tanben de las destruccion deu patrimòni arqueologic.
Mesozoa
La situacion d'aqueste grop es fòrt incertana, e es benlèu polifiletica...
William Matthew Flinders Petrie
De cap a la fin de l'annada 1880 que tornè en Anglatèrra on e rescontrè la jornalista e sufrageta Amelia Edwards qui èra tanben la gavidaira de la Fondacion per l'Exploracion Egipciana (Egypt Exploration Fund) qui financiè las soas recèrcas futuras qui podón començar en 1883 suu sit de Tanis. Un còp acabat aqueth tribalh, e en tot demorar l'argent per las recèrcas prosmanas, que devarè lo flumi Nil dinc a Nubia en beth fotografiar lo país. Per la soa recèrca seguenta que horruquè tombas datadas de -30 dens la region deu Faiom. En 1890 lo son interès arqueologic que's virè de cap a Palestina.
Mesozoa
Classificacion
Una cinquantena d'espècias en dos grops
William Matthew Flinders Petrie
En 1891 Petrie que tribalhè a Tell-El-Amarna, l'antica capitala Akhetaton bastida peu faraon Amenòfis IV (tanben conegut com Akhenaton) qui arrenaguè los dius egipcians entà vodar un culte au son navèth diu Aton.