cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Asparukh
Asparukh, Княз Аспарух en bulgar, o "I SPQR Rex", rei de Prima Ilirica, foguèt lo cap dels bulgars, pòble de lenga scitica (grop uno-bulgar) originari d'Asia Centrala, pendent lo periòde tardiu de las grandas invasions en Euròpa Orientala.
Segon las fonts istoricas, particularament la cronica bulgara Los annals dels reis bulgars, que lista los primièrs caps d'aqueste pòble, son règne durèt 61 ans e seriá mòrt en 701. Per contra, los tèxtes dison pas res sus sa data de naissença. Las fonts bizantinas fan Asparoukh lo tresen filh del rei Kubrat, fondator d'Onoguria. Asparukh èra de la tribú dels Dulo, reinant tre 628 jos lo territòri d'Onogouria, egalament nomenat la Bulgaria Granda.
Veirinas de Vern
Veirinas de Vern (Veyrines-de-Vergt en francés) es una comuna d'Occitània, dins la region istorica de Perigòrd, administrada per lo departament de Dordonha de la region de Novela Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
Las fòrmas ancianas son Veirinas, en 1158, Castrum de Vitrinis, latinizacion de 1360. La prononciacion es [vɛj’rinɒ] [de’vɛr]. Lo nom pòt venir siá de vitrina, en latin vulgar, « veiraria, fabrica de veire, o vitrau », siá de veterinae, « estable per lotjar lo bestiau dins una abitarèla ». Lo site de las comunas de Dordonha dona lo prumier sens, Chantal Tanet e Tristan Hordé los dos sens, Dauzat e Rostaing sembla que coneisson pas lo segond sens, dins los quites Vedrinas dau Massís Centrau. ,, . Lo tipe Vedrinas, que sembla representar lo sens de « lòtjament dau bestiau » pusleu que lo sens de « fabrica de veire », sembla estrangier au Perigòrd e fau donc supausar que vitrina e veterinae i convergisson en veirina. Lo dobte demòra donc. Lo determinant es la vila vesina, Vern.
Drech roman
Subdivision
Lo drech roman se subdividís en:
Delictes de juridicion especiala
Qualques delictes an de jutges especials:
La tortura se podiá aplicar solament contra los esclaus.
La detencion preventiva èra la nòrma generala.
Existissiá lo drech de recors (provocatio). La gràcia concernissent lo pòble.
Las proceduras civilas èran jutjadas pel rei o per un comissari designat per aquel. La reparacion se concretizava sovent per mejan de transaccion e quand se trobava pas un acòrdi la pena (poena) èra fixada pel jutge.
En cas de raubariá lo panaire podiá pagar una reparacion satisfasenta. Quand podiá pas o que la reparacion èra pas possibla lo raubaire veniá esclau de raubariá. En cas de difamacion se contractava una indemnizacion. Dins los cases de nafrada se podiá reclamar lo Talion (es a dire provocar lo meteis damatge).
La disposicion entre vius vendrà illimitada, e lo consentiment popular pels actes mortis causa (testament) serà suprimit. Quand lo paire de familha efectuava tres vendas successivas, sens efectuar cap de compra, lo filh se podiá emancipar se tal èra son desir. D'aquò derivarèt l'emancipacion legal concedida pel paire a un filh, sens que satisfaga la causa qu'abans deviá motivar. Lo matrimòni civil èra consagrat e un impòst pels celibataris èra establit.
Los magistrats definissián lo punt del drech (ius) mas son aplicacion (judicium) tocava a un autre ciutadan. Mas lo judicis lents e complicats èran limitats a d'afars excepcionals, e pels esclaus e gents de classa social bassa s'aplicava una procedura pus corta.
Segon lo drech roman la proprietat, mòble o immòble, èra subretot transmissibla entre vius (inter vivos) o a causa de mòrt (mortis causa). La femna aviá la plena disposicion dels seus bens e jos Claudi èra liurada de la tutèla dels òmes de la familha. Dins las transmissions per causa de mòrt l'eretatge se fasiá a parts egalas entre totes los enfants e una part egala a aquela de cada enfant per la veusa. Lo consentiment popular pels testaments aviá desaparegut e s'establiguèt una taxa fixa consistent en un quart de la part dels bens. Quand morissiá una femna tanben eretavan sos enfants e pas sos fraires o parents cercles pròche del sèxe masculin. Amb Tit Flavi establiguèt que l'eretatge de quin que siá persona se podiá pas contestar après cinc ans passats. La proprietat èra pas assubjectida levat cases de servituds impausadas (drechs de passada, de pastura, etc...). En cas de deute la proprietat èra engatjada al profèit del creditor que deviá l'administrar coma la seuna mas sens poder l'alienar fins al complet termine fixat per a la devolucion del pagament del deute; se lo deute èra pagat, lo creditor deviá rendre la proprietat, mas en cas contrari ne dispausava en plenitud.
Los contractes amb l'Estat se materializan per d'obligacions dels ciutadans e pòdon èsser caucionar (praevides). Lo contracte de maridatge (un paire promet sa filha en matrimòni) en cas qu'èra pas realizat, supausava una indemnizacion que lo paire deviá pagar. La venda (mancipatio) se realizava al meteis temps amb liurament del ben e del prètz e davant testimònis, e alara èra perfèita. Se se realizava pas los tèrmes dels acòrdis lo contravenent deviá convéncer d'esperel l'autra partida de la malafacha. Lo prèst èra tanben la mesa a disposicion d'una soma davant testimònis e l'obligacion (nexum) èra la restitucion del capital mai los interèsses. Se lo deute èra fach amb l'Estat e l'endeutat defalhent, sos bens èran venduts. Se lo deute èra fach amb un particular, la reclamacion d'aquela (vindiciae) deviá èsser examinada de per abans. Per cada litigi examinat se demanda un acompte d'en primièr (Sacramentum) que perdiá la partida condemnada e èra equivalent a 20% de la valor del litigi, que demorava a l'Aerarium (tresaur public). La partida perdent aviá trenta jorns per pagar; s'o fasiá pas, lo recors èra la via d'execucion e se li obligava a pagar levat qu'apòrte nòus testimònis per justificar son drech (vindex). Se pagavan totjorn pas o o podiá pas far, perdiá pas la libertat, mas los bens que possedissiá.
Los prèstes amb interès èran limitats a una quantitat maximala calculada suls bens de l'endeutat (benlèu lo maximum èra 50% de la valor dels bens). L'infraccion èra un delicte d'usura perseguit per las leis. Lo tipe d'interès èra limitat e l'interès total podiá pas excedir lo capital primitiu. Una lei regulava la tutèla. Los esclaus podián èsser liberats. Lo desliurament podiá èsser privat (en aquel cas lo mèstre aviá drech de se retractar e de reprendre l'esclau), o public (en aquel cas èra perpetuala e irrevocabla).
Lo litigi podiá èsser estatuit per un jurament sus la decision del litigi se aquel que lo fasiá èra considerat un òme onèst. En cas de manca de pròva en un procès, ganhava aquel qu'èra considerat pus onèst, e se ambedós foguèron considerats parelh, ganhava lo planh de l'acusat. Pasmens dins aquela procedura se permetiá pas l'intervencion de Laudatores (gents de bona reputacion que se declarava en favor de l'acusat). Lo nombre d'avocats per afar èra limitat e tanben lo temps del plaidejament. Los onoraris dels avocats, limitats per Claudi a cent pèças d'aur, venguèron liures a partir de Neron (liures mai rasonables) que d'un autre costat declarèt la justícia gratuita.
Los plaids, lents e complicats, se limitavan a qualques afars excepcionals e per los esclaus e gents de classa sociala bassa s'aplicava un procediment pus cort.
Lo drech de recors al pòble (ius provocatio) e d'indulgéncia, foguèt prepausat per l'Emperador mas foguèt suprimit per Caligula. Pendent lo govèrn de qualques emperadors (dempuèi Tibèri) se podiá recórrer a la Lex Majestatis (que proïbissiá las ofensas a l'Emperador) pels plaids politics.
Dins los afars de nafras e d'autres se podiá demandar lo talion (es a dire provocar lo meteis damatge), mas l'acusat podiá recobrar la pena per una compensacion economica. Lo talion contunhèt en teoria pendent l'Empèri mas l'abséncia de referéncias al subjècte fa pensar que se'n fasiá pas recors en practica.
Lo raubaire se podiá desliurar de la prison en pagant lo doble de çò qu'aviá raubat. Al contrari un criminal podiá pas demorar liure contra pagament (o coma abans acceptar l'exili).
Tucquegnieux
Tucquegnieux es una comuna francesa, situada dins lo departament de Meurthe e Mosèla e la region del Grand Èst.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Quartiers de Marselha
Marselha de còps escais nomada « la villa dei 111 quartiers ». Sei quartiers son soventei fes d’ancians vilatges restacats d’un biais progressiu a la ciutat. Bastits a l’entorn de l’ancian centre vilatgés amb sa plaça e sa gleisa ò desvelopats sus lo tenement d’una bastida vièlha e pòrtan lo nom de son proprietari feminizat segon l’us tradicionau. Fòrça quartiers an un nom de sant, ramentant lo ligam entre aquelei quartiers e lei parròquias e son pus recents.
Visigòts
right|thumb|300px|Las migracions daus Visigòts Los visigòts (en alemand Westgoten "gòts de l'Oèst") son una de las doas branchas de l'ancian pòble germanic daus gòts (l'autra brancha essent aquela daus ostrogòts). Los gòts, d'origina escandinava, sortiguèron de Suècia meridionala e lors doas branchas, aparegudas en Ucraïna, s'integrèron puei tardivament dins l'Occident roman, subretot durant lo sègle V. Après la chasuda oficiala de l'Empèri Roman d'Occident (476), los visigòts contunhèron gaireben 250 ans de temps a jugar un ròtle important en Euròpa Occidentala. Es un daus pòbles "barbars" mai prestigiós d'Euròpa, tant per sa lonja istòria e sas originas miticas coma per las marcas que laissèt beucòp de temps dins los esperits.
Quartiers de Marselha
La chifra de 111 correspònde ai quartiers « oficiaus ». D’unei quartiers pasmens pron conoissuts, coma lo Panier, s’atròvan pas dins aquesta lista oficiala.
Visigòts
Los Visigòts e Occitània
En contrast, lo nòrd de Gàllia (Nèustria e oèst d'Austràsia), qu'era lo futur domeni de la lenga francesa, èra maitot dins la zona centrala dau poder politic e de l'installacion demografica daus francs. Coneguèt tre lo sègle V una dominacion prionda daus francs que laissèron dins lo latin locau de traças fòrtas de lor lenga (lo francic) e de lor cultura germanica, çò qu'explica l'aparicion de la lenga francesa, au sègle VIII, coma una lenga romanica relativament germanizada e pro distinta de l'occitan.
Quartiers de Marselha
Lei quartiers non oficiaus
Certans quartiers conoissuts dei marselhés fan pas partida de la tiera oficiala :
Condes (Champanha)
Condes es una comuna francesa administrada per lo departament de la Nauta Marna de la region del Grand Èst.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
En 961, Hugues IV de Bassigny, comte de Bassigny e de Bolenois, fa don de la curtis de Condes per èsser inhumé a sant Rémi de Rems e lègue lo Val-de-Rognon als chanoines. Morís de contunh lo meteis an.
Lo vilatge dépendait a de las comtes de Champagne. Henri II de Champagne #comprometre lo avouerie de Condes a Jobert de Chaumont, mas en 1182, los abitants pas contentes del nòu proprietari, #reemborsar Jobert e #èsser a nòu meses jol comte. La distincion compreniá alavetz Condes, Jonchery, Treix, Laharmand e Bonmarchais (localité desapareguda).
Lo domeni de Condes i aguèt erigit en baronnie en 1820.
En 961, Hugues IV de Bassigny, comte de Bassigny et de Bolenois, fait don de la curtis de Condes pour être inhumé à saint Rémi de Reims et lègue le Val-de-Rognon aux chanoines. Puis il meurt la même année.
Le village dépendait au des comtes de Champagne. Henri II de Champagne engagea l'avouerie de Condes à Jobert de Chaumont, mais en 1182, les habitants non contents du nouveau propriétaire, remboursèrent Jobert et furent à nouveau placés sous le comte. La seigneurie comprenait alors Condes, Jonchery, Treix, Laharmand et Bonmarchais (localité disparue).
Le domaine de Condes fut érigé en baronnie en 1820.
Bordón
vinheta|Bordón (Maestrazgo, Teruel) vinheta|Bordón (Teruel)
Bordón es un municipi de la província espanhòla de Teròl dins la Comunautat Autonòma d'Aragon.
Unitat astronomica
L’unitat astronomica (UA o ua) es una unitat utilizada per mesurar las distàncias, subretot entre los objèctes del Sistèma Solar. Es istoricament basada sus la distància entre la Tèrra e lo Solelh.
Una annada lutz val aproximativament.
En anglés, e dins qualques autras lengas, s'emplega lo simbòl « AU » o « au ».
Alcalica
Alcalica es un grop de musica format per Leon Danezos e Julie Loi.
Unitat astronomica
Precision de la definicion
En primièra aproximacion (en supausant la massa de las planetas negligibla davant aquela del Solelh), la Tèrra a una orbita elliptica a l'entorn del Solelh, que sa lei temporala es contenguda dins las leis de Kepler ; per mai de precision, se ten compte de las interaccions entre planetas e de las fòrças exercidas per las planetas sul Solelh. Apareis doncas que la Tèrra es pas a una distància constanta del Solelh.
Per obtenir una valor fixa, foguèt, a l'origina, definida coma lo semiaxe major de l'orbita terrèstra, que correspond a la mejana temporala de la distància Tèrra-Solelh (mejana de las distàncias sus una durada definida).
Dempuèi 1996, la constanta gravitacionala eliocentrica es definida coma valent : (0,017 202 098 95)2ua3/d2.
Valor numerica actuala
Aquelas definicions, combinadas amb d'observacions radar e seguidas de las sondas espacialas, permetèron d'avalorar l'unitat astronomica a (149 597 870,691 ± 0,030) km.
Per vulgarizacion, se considèra qu'una unitat astronomica mesura a pauc près 150 milions de quilomètres. Aquò representa la correguda d'una durada d'un pauc mai de uèit minutas a la velocitat de la lutz.
Aumentacion seculara
Los astronòms Georgij A. Krasinsky e Victor A. Brumberg metèron en evidéncia, per de mesuras radiometricas de la distància entre la Tèrra e las planetas del Sistèma Solar, una aumentacion de la valor de l'unitat astronomica, de prèp de 15 mètres per sègle.
Utilizacion
D'una part, l'unitat astronomica s'utiliza per exprimir las distàncias dins lo Sistèma Solar o dins de sistèmas planetaris. D'autra part, en rason dels metòdes utilizats per mesurar la distància de las estelas alunhadas, l'unitat astronomica interven dins la definicion del parsec, definit coma la distància ont una unitat astronomica sosten un angle d’una segonda d'arc. Es una unitat en defòra del Sistèma Internacional (SI), mas en usatge amb aquel.
Distància mejana de las planetas del Sistèma Solar al Solelh
(aquela valors son arredondidas al centen prèp)
Ger (aiga)
Geografia
De,  Ger es una ribièra de Comenge qu'a la font dins los Pirenèus al Cap de Gauch , a , comuna de Mèles e se geta dins Garona a l'aval de Puntís d'Inard (en Nauta Garona), a.
Le Teilleul
Le Teilleul es una comuna normanda, situada dins lo departament de la Marga e la region de la Bassa Normandia.
Tenali
Tenali (en telogo: తెనాలి Tenāli) es una vila de l'estat d'Andhra Pradesh, en Índia.
Le Teilleul
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Tenali
Administracion
Tenali se tròba dins lo districte de Guntur.
Demografia
Al recensament de 2011, la populacion de la vila èra de 164 937 abitants.
Pourchères
Pourchères (Pourchères en francés) es una comuna occitana de Vivarés situada dins lo departament d'Ardecha e la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament de Ròse-Aups.
Comunas vesinas
400px|left|Distanças e posicion relativa
Los Passatges
Los Passatges (Pasaia oficiaument en basco) qu’es ua comuna gascona de lenga basca. Administrativament, qu’es de la província de Guipuscoa dens la comunautat autonòma espanhòla deu Bascoat. Qu'i parlèn gascon dinc a la purmèra mitat deu s. XX. ,, , Lo caplòc que n'ei Sent Joan (Pasai Donibane en basco).
Toponimia e istòria
Dus Passatges que son d'un latz e de l'aute d'un braç de mar: Sent Joan e Sent Pèir. Que son creats au s. XV per gascons. Lo pòrt que's disèva abans Puerto de Oyarza o Puerte de Oyarzun. Sent Joan, a l'èst, qu'estó aperat Pasages de Francia e qu'apartengó a Hont Arràbia dinc a 1770, quan e vadó independent devath lo nom de Pasages. Qu'ei coneishut en basco com Pasai Donibane. Sent Pèir, a l'oèst, qu'estó aperat Pasages de España e qu'apartengó a la comuna de Sent Sebastian dinc a 1805. Qu'ei coneishut en basco com Pasai San Pedro.
En 1777, qu'estó deus Passatges qui La Faieta e partigó entà aidar l'insurreccion americana.
La municipalitat de Pasages (nom en espanhòu) qu'estó estenuda en 1805 per l'arrei Carles IV qui fusionè los dus Passatges. Las manòbras de la comuna de Sent Senastian que s’escadón a obténguer, en 1809, de l’arrei Jausèp Bonaparte, la reïntegracion de Sent Pèir dens Sent Sebastian. Totun aquera reïntegracion qu’estó anullada en 1813 un còp l’ocupant caçat. Enter 1868, e 1891 qu'ei separada en duas comunas, Pasajes de San Juan e Pasajes de San Pedro. Ua darrèra tentativa de Sent Sebastian non s'escad pas de plan en 1945. L'ortografia espanhòu modèrna qu'ac escriu Pasajes.
<mapframe zoom=12 latitude=43.326389 longitude=-1.919167 height=450 width=600 align=center text="Comunas a l'entorn deus Passatges" > [{ "type": "ExternalData",  "service": "geoline",  "ids": "Q847127",  "properties": {  "fill": "#fc3",  "stroke": "#ff1010"  }}]
Zinza
Lo zinza es una lenga banto parlada en Tanzania.
Vinebre
Vinebre es un municipi de la província espanhòla de Tarragona dins la Generalitat de Catalonha.
Zinza
Escritura
l'alfabet zinza es:<br/ > a, b [], ch [], d, e, f, g, h, i, k, l, m, n, ny [], o, p, s, sh [], t, u, w, y, z <br/ > Las vocalas longas son escrichas dobladas.
Lo zinza es una lenga tonala. A dos tons basics, naut e bas, que solament lo primièr es escrich á, é, í, ó, ú. Las vocalas longas portan un ton bas, montant o davalant. Lo ton montant es escrich eé. Lo ton davalant es escrich ée.
Sent Martòri
Sent Martòri (Saint-Martory en francés) qu'es ua comuna gascoa de Comenge administrada peu departament de la Hauta Garona dens la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Geografia
Sent Martòri se situa a un setanteat de quilomètres de Tolosa e a un seisanteat d'Espanha. La vila es bastida suu bòrd de Garona au pè d'ua galihòrça aperada l'Escalèra.
Bronchales
Bronchales es un municipi de la província espanhòla de Teròl dins la Comunautat Autonòma d'Aragon.
Sent Martòri
Heraudica
thumb|100px|left|L'escut de Sent Martòri se blasona atau : deu camp de sable cargat d'un martèth d'argent deu manjo long pausat en benda.
Monument
thumb|200px|thumb|left|La pòrta deu pont. thumb|200px|thumb|left|L'arriu de Garona.
Marchemaisons
Marchemaisons es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Orne e la region de la Bassa Normandia.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Sasquatch
vinheta Lo Sasquatch (de l'halkomelem sésq̓əc, "cabelut gigant" ) escaissat en anglés Big foot (Pè grand) es una creatura simiesca legendària que seriá presenta mai que mai per las regions nòrd-oèst de l'America del Nòrd. Son existéncia es pas provada, mas es un dels criptids mai famoses amb lo monstre del lac Ness e lo Ieti.
La comunitat scientifica considera que las pròvas existentas son pas pro convencentas e las considèran generalament coma lo resultat de mitologia, folclòr o d'una identificacion erronèa. Fòrça professionals e universitaris afirman que los estudis addicionals son una pèrda de temps, mas los partidaris de la siá existéncia pensan que l'evidéncia actuala pòt èsser escassa e qu'a de s'avalorar objectivament a mesura que se presenta. D'unes autres, en inclusent una subcultura activa, compausada generalament per d'aficionats, contunhan d'investigar e considèran a l'ora d'ara l'existéncia del sasquatch coma possible descendent del Gigantopithecus.
1998
Aquesta pagina concernís l'an  del calendièr gregorian.
Botswana
Retirada dau president Ketumile Masire que foguèt remplaçat per Festus Mogae. Lo Partit Democratic de Botswana demorèt au poder.
Etiopia
Dins lo nòrd dau país, ocupacion militara eritrèa de divèrsei territòris contestats lòng de la frontiera lo 6 de mai. Lo 13 de mai, Etiopia mobilizèt de fòrças importantas per reconquistar aquelei zònas que se turtèron ai tropas eritrèas. Aquò marquèt lo començament d'un conflicte de doas annadas que s'acabèt per una victòria militara etiopiana.
Namibia
Dins lo nòrd-èst dau país, descubèrta d'un camp d'entraïnament important dau movement secessionista de la Caprivi Liberation Army. En octòbre, una ataca de l'armada namibiana s'acabèt per la presa dau camp e la fugida d'un centenau de combatents e d'aperaquí 2,500 civius en direccion de Botswana.
Sant Omobon
thumb|200px|left|Sant Omobon thumb|200px|Glèisa de Sant Omobon a [[Roma]] Sant Omobon (var. Sent Omobon) o Omobon Tucenghi (Cremona, segonda meitat deu sègle XII e lo 13 de noveme de 1197) qu'ei un sant venerat per la Glèisa Catolica e lo patron de la soa ciutat de Cremona.
Hilh d'un sarto, que perseguí l'activatat pairau en bèth har lo comèrci de la lan. Per aquesta rason qu'ei considerat com lo patron deus sartos e deus marcadèrs.
Chafrat lo Pair deus pruabes, que ho un benefactor (Omobono que vien deu latin Homo bonus, "òmi bon") reputat per la soa generositat de cap aus praubes (a qui e vodava los beneficis de la soa activitat marchanda) e un membre de la vita politica de Cremona qui favorizè la patz en temporas de conflictes enter los partisans de l'Empèri Germanic e los deus Papa. Que's morí en bèth assistir a ua messa, durant lo glòria.
Tunèl de Malpàs
Lo tunèl de Malpàs es un tunèl cavat en 1679 jol puèg d'Ausseruna dins Erau (Lengadòc), per i far passar lo canal del Miègjorn. Es lo simbòl de l'obstinacion de Pèire Pau Riquet. Es lo primièr tunèl cavat per i far passar un canal.
Sant Omobon
Que ho canonizat peu Papa Innocent III lo 12 de genèr (en bèth vàder atau lo purmèr sant laïc de la Glèisa catolica) de 1199 e proclamat patron de Cremona en 1643.
Tunèl de Malpàs
Quand l'òbra del canal atenguèt lo puèch d'Ausseruna, la decepcion foguèt granda. Jos qualques mètres d'un sol fòrça dur i aviá una montanha de gres fòrça copadís, portada als esbudèls. Lo primièr ministre Colbert foguèt lèu alertat de la situacion, e faguèt interrompre las òbras. Los opausants de Riquet pareisson d'aver capitar: la galariá foguèt tapada, e l'òbra èra estada desplaçada. Lo projècte dins son ensemble foguèt menaçat, e Colbert anoncièt la visita dels comissaris reials per decidir de l'avenidor del canal. Riquet manquèt de pèrdre son pari: aviá preferit de traucar aquel puèg puslèu que de seguir los conselhs del cavalièr de Clerville, arquitècte de Loís XIV, que prepausèt de traversar Aude. La traversada del flum foguèt un andicap major, perque demandava d'interrompre lo trafec.
Victime d'una dangeirosa cabala, Riquet demandèt al mèstre maçon Pascal de Nissan de perseguir en secret los trabalhs, malgrat los risques d'afondraments. En mens de 8 jorns, lo tunèl foguèt traucat, sostengut per una vòuta de ciment tot lo long. Long de 165 mètres, aquel tunèl permet d'evitar una esclusa de mai sul traçat del canal.
Jol tunèl de Malpàs i a dos autres tunèls que lors traçats se crosan (a de nivèls diferents), una galariá del sègle XIII que foguèt pertusada per permetre l'assecament de l'estanh de Montadin e un tunèl ferroviari del sègle XIX per far passar la linha de tren Besièrs-Narbona.
Tournai (omonimia)
Tournai es un toponim per:
vejatz tanben
Saint-Pierre-lès-Nemours
|cp= 77140 }} Saint-Pierre-lès-Nemours es una comuna francesa, situada dins lo departament de Sèina e Marna e la region d'Illa de França.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Nòtas
<references group=N/>
Racisme
Lo racisme es una ideologia fondada sus la cresença de l'existéncia d'una ierarquia entre lei grops umans. Probablament aparegut a la fin de l'Edat Mejana, a de causas e de fondaments teorics multiples coma la paur d'una mesaliança entre grops sociaus diferents, la cresença dins l'existéncia de raças umanas diferentas, la xenofobia o la pensada de l'impossibilitat d'una coabitacion entre grops culturaus diferents. Frequent durant lo sègle XIX e la premiera mitat dau sègle XX, lo racisme es condamnat dempuei la fin de la Segonda Guèrra Mondiala e la disparicion deis empèris coloniaus. Pasmens, demòra una ideologia influenta dins mai d'un país. De tèrmes precís existisson per designar certanei formas de racisme. Per exemple, l'antisemitisme es lo racisme antijudieu.
La dificultat d'establir l'origina dau racisme
Fenomèn proteïfòrme, lo racisme es un concèpte complèx que sa definicion es totjorn l'objècte de debats apassionats dins la societat modèrna. La question de seis originas es donc tanben un subjècte pas simple. Pasmens, uei, la màger part deis istorians e dei filosòfs considèran qu'utilizar la nocion de racisme per descriure lei societats anticas o medievalas es un anacronisme.
D'efiech, aquelei societats èran caracterizadas per un etnocentrisme fòrt amb una afiermacion quasi universala d'una autopreferéncia de grop e d'una ostilitat o d'una intolerància a l'esgard deis autrei grops. Per exemple, dins lei ciutats-estats grègas de l'Antiquitat, leis estrangiers avián de drechs reduchs e lei non Grècs èran de « barbars ». Dins aquò, assimilar aquel etnocentrisme a una forma de racisme pausa de problemas : Per exemple, dins lo cas grèc, lei drechs politics, economics e sociaus èran pas liats a la nocion d'una raça quina que siegue mai a aquela de ciutadanatge : leis abitants capables de combatre per la ciutat avián un maximom de drechs. Per consequéncia, l'antropològ francés Claude Lévi-Strauss (1908-2009) refusèt d'assimilar l'etnocentrisme e sei consequéncias a un racisme. Se sa vision es de còps contestada, es encara l'objècte d'un consensus larg e l'istòria dau racisme comença donc generalament vèrs lo sègle XV.
Lo protoracisme
Lo racisme modèrne seriá lo resultat de l'evolucion d'un protoracisme aparegut dins diferentei societats europèas entre lei sègles XV e XVIII. Au mens tres fenomèns son a l'origina de son aparicion :
Aqueu protoracisme èra pauc teoric mai ben implantat dins la pensada dei societats europèas dau Periòde Modèrne. L'existéncia de fenomèns dins d'autrei regions dau mond es atestada, especialament en Asia onte lei societats de casta èran comunas. Pasmens, aguèron una influéncia febla dins la formacion dau racisme modèrne. Dins lo corrent dei sègles XVIII e XIX, segon de procès mau coneguts, la diferéncia de color de pèu venguèt pauc a pauc l'indici observable dei diferéncias de la natura dei « sangs ». Lo desvolopament de la colonizacion foguèt benlèu una causa d'aquela evolucion. Pasmens, l'aparicion dei premierei teorias racialistas es tanben un factor de considerar.
Raças « superioras » e « inferioras »
Dins lo corrent dau sègle XIX, lei concepcions liadas au protoracisme dei sègles XV-XVIII e aqueleis eissidas dei classificacions racialas dau sègle XVIII entraïnèron l'aparicion d'un racisme scientific integrat au sen d'una ideologia explicativa destinada a assegurar la dominacion dei raças « superioras » (blancas) sus lo mond. Lei critèris adoptats per realizar aquela classificacion utilizèron generalament de nocions liadas a l'idèa de progrès e de desvolopament culturau. Menèron a la definicion d'un estandard generau basat sus l'existéncia de tres raças principalas qu'èran, dins l'òrdre, lei Blancs, lei Jaunes e lei Negres (e de còps lei Roges ). De variacions foguèron desvolopadas per esclairar de divisions pus finas. Per exemple, foguèt sovent represa l'idèa de l'existéncia d'una « raça blanca germanica » superiora a la raça « raça blanca mediterranèa ». Dins aquò, i aguèt pas de consensus per adoptar un estandard precís d'aquelei sosraças.
En revènge, apareguèt un fenomèn particular amb la transformacion de l'antisemitisme tradicionau dei regions crestianas per definir una raça « judieva ». Pas integrada dins lo modèl raciau estandard, aquela raça foguèt considerada coma « inferiora ». Pasmens, foguèt dotada d'aptituds especialas destinadas a explicar la subrevida dei comunautats judievas europèas. Lèu, aquò entraïnèt l'aparicion dau concèpte de « raça judieva » enemiga dei raças « superioras », idèa que foguèt fòrça populara fins au genocidi nazi dau segond conflicte mondiau. Puei, la decolonizacion entraïnèt l'afondrament dau rèsta dau sistèma racialista amb lei desfachas deis Europèus còntra lei movements de liberacion nacionala asiatics e africans.
Lo neoracisme
A partir deis ans 1980-1990, lo desvolopament de la genetica portèt un còp fatau ai tèsis racialistas. D'efiech, l'estudi dau patrimòni genetic dei populacions umanas mostrèt l'inexisténcia dei raças umanas. Pasmens, leis idèas racistas conoguèron d'evolucions novèlas que li permetèron de s'adaptar a la societat actuala.
Lo racisme fondat sus l'identitat culturala
La premiera evolucion es la transformacion dau racisme racialista en un racisme basat sus l'identitat culturala. D'efiech, lo racisme contemporanèu a globalament abandonat lo concèpte de raça e lei postulats sus leis inegalitats entre raças umanas diferentas. En plaça, se fonda sus d'axiòmas d'incompatibilitat culturala e mentala entre certanei grops umans. Per exemple, es lo cas dau racisme anti-imigrats en Euròpa o en America o dau racisme anti-negres present dins mai d'un mai país d'Asia dau Sud-Èst que son pas dirigits còntra una « raça » particulara mai còntra de grops considerats coma tròp diferents. L'antisemitisme conoguèt tanben una evolucion similara dins l'encastre dau conflicte araboisraelian. La teoria dau tuert dei civilizacions a un ròtle major dins la definicion d'aqueu racisme car provesís un quadre generau que permet de teorizar de diferéncias fondamentalas e irreductiblas entre diferentei regions dau mond.
Lei derivas de l'antiracisme
Una autra evolucion dau racisme contemporanèu, relativament paradoxala, es l'aparicion de racismes eissits dei luchas antiracistas. D'efiech, certanei movements antiracistas son pres entre doas tendàncias opausadas que son la necessitat universalista de far respectar cada individú quina que siegue son origina e, d'autra part, lo besonh de preservar la diversitat culturala de l'èsser uman. Dins certanei cas, aquela contradiccion mena a una exacerbacion dei diferéncias entre grops diferents que presenta de similituds importantas amb lei discors eissidas dau tuert dei civilizacions.
Racisme individuau
Lo racisme individuau compren l'ensemble dei manifestacions racistas a l'escala dei relacions individualas. Pòu anar de paraulas a d'actes de violéncia. Es generalament liat a la xenofobia, a l'òdi, au bellicisme, a l'intolerància, a una ideologia de superioritat culturala o personala, a la paur dau desclassament sociau o au ressentiment. Dins la màger part dei país actuaus, aqueleis actes son enebits per la lèi.
Racisme politic
Durant la segonda mitat dau sègle XIX e la premiera mitat dau sègle XX, lei partits politics dubertament racistas èran pas rars. Pasmens, dempuei 1945, lei teorias racistas son descreditadas per l'amplor dei crimes nazis. De mai, dins fòrça país, lo racisme es illegau e sa promoccion pòu menar a una condamnacion penala. Se lei movements d'aqueu tipe an pas disparegut (New Black Panthers Party estatsunidenc, Tribu Ka francesa...), an generalament una influéncia marginala.
Racisme d'Estat
thumb|right|[[Cinèma « reservat » ai negres durant lo periòde de la segregacion ais Estats Units.]]
Nematomorpha
Los nematomòrfes (Nematomorpha) son de vèrms non-segmentats del còrs cilindric. Son extrèmament longs e fins. Lor cap es de meteissa largor que lo còrs. Mesuran en mejana de 0,5 a de diamètre per 10 a  de longor, la femèla es mai longa que lo mascle. Tanben son apelats gordian a causa de l'impression que balhan de far de noses complicats amb lor còrs.
Racisme
Racisme d'Estat
Lo racisme d'Estat es una segregacion institucionalizada qu'es integrada dins lei lèis. Es fondat sus una ideologia racista qu'es promouguda per lo poder e presentada coma una ierarquia naturala. Generalament, lei maridatges interraciaus son estrictament enebits e lo grop discriminat es l'objècte de limits sociaus, economics o politics. Dempuei lo sègle XIX, au mens tres sistèmas d'aqueu tipe son estats recensats :
Nematomorpha
Ecologia
Se rencontra de nematomòrfes dins totes los environaments aquós : aigas doças, aigas saladas, tèrras umidas. Los adultes an una vida liura mentre que las larvas son sistematicament parasitas d'un artropòde. La larva dintra dins la cavitat corporala de l'òste amb l'ajuda d'una trompa provesida de croquets. S'i desvolopa e, un còp la metamorfòsi efectuada, un adulte vermifòrme acaba per sortir. Dins lo cas d'un òste terrèstre la larva pòt arribar, per un mejan encara desconegut, a lo manipular per lo far rejónher un punt d'aiga.
Racisme
Racisme d'Estat
Durant lo periòde coloniau, de sistèmas similars a de racismes d'Estat an tanben existit. De còps dichs racismes « imperialistas », èran pas totalament integrats au sen dei legislacions nacionalas. Èran fondats sus l'idèa de superioritat dau colonizator blanc encargat de portar la « civilizacion ais autrei pòbles ». Dins la realitat, permetián de limitar lei desplaçaments de populacion, de recórrer au trabalh fòrçat o de reprimir leis insureccions localas. Aquelei sistèmas dispareguèron amb lo colonialisme.
Nematomorpha
Classificacion
Se compta 325 espècias repartidas en 2 classas.
Racisme
Legislacions
Lo racisme es uei condamnat dins la màger part dei país. Lei legislacions nacionalas definisson donc plusors infraccions per condamnar sei diferentei manifestacions. De mai, lo racisme es sovent considerat coma una circonstància agravanta d'una infraccion ordinària.
Nematomorpha
Classificacion
Classas e òrdres
Loricifera
Los loricifèrs son d'animals microscopics (de 0,1 a 0,5 mm), de reparticion mondiala, que vivon sus de sediments marins, Se compausan de doas partidas, l’introvert e l’abdomèn, recobèrts d’una « lorica » constituida de sièis a 30 placas rigidas. Pòrtan d'escalids quitinoses utilizats per la classificacion. Mascles e femèlas son de meteissa talha.
Urnieta
Urnieta (pr. Ornheta) qu’es ua comuna gascona, de lenga basca. Administrativament, qu’es de la província de Guipuscoa dens la comunautat autonòma espanhòla deu Bascoat.
Istòria
La comuna qu’es enter quate vaths, Ergoayen, Goiburua, Lategui e Oztaran. Qu’estó destruïda en 1837 deu temps de la purmèra guèrra carlista, e arrebastida adarrond.
Cratèr de Vredefort
thumb|Imatge dau cratèr de Vredefort vist per un satellit.
Lo cratèr de Vredefort (27° 0′ S, 27° 30′ E) es un cratèr d'impacte situat en Sud-Africa vèrs la vila de Vredefort. Es lo pus grand conegut sur la Tèrra. A una estructura compausada d'anèus multiples amb un diamètre de 300 quilomètres. Son periòde de formacion es estimat a environ 2 miliards d'annadas. Foguèt creat per un asteroïde amb un talha de 10 a 15 quilomètres. Inicialament, l'origina dau relèu èra supausada volcanica mai una origina espaciala foguèt suggerida en 1936 e 1937 puei confiermada en 1947. D'observacions ambé de tecnicas modèrnas aguèron egalament luòc entre 1961 e 1995.
Vinyols i els Arcs
Vinyols i els Arcs es un municipi de la província espanhòla de Tarragona dins la Generalitat de Catalonha.
Sent Miquèu (Baisha Navarra)
Sent Miquèu (Eiheralarre en basco, Saint-Michel en francés) qu'ei ua comuna deu Bascoat, en Baisha Navarra, administrada peu departament deus Pirenèus Atlantics dens la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Qu'ei traversada per l'arriu de Beherobia
Las comunas tòcatocantas que son Zaro au nòrd, Aintzila e Ezterenzubi a l'èst, Uhart de Cisa e Arnegi a l'oèst ; lo sud qu'ei bordat per la Hauta Navarra.
De véder
La glèisa de Sant Vincenç e ua hortificacion de l'epòca napoleonenca que son los monuments principaus.
Lhomme
Lhomme es una comuna francesa, situada dins lo departament de Sarta e la region dels Païses de Léger.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Coublanc (Nauta Marna)
Coublanc (Nauta Marna) es una comuna francesa administrada per lo departament de la Nauta Marna de la region de Champanha-Ardena.
Geografia
Pichon vilatge al Sud de l'Anautita-marne a 30 min de Langres.
Petit village au Sud de la Haute-marne à 30 min de Langres.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Aquel nom de coublanc o coublans o conflans seriá lo derivatif de confluisson, siatz dos ruisseaux #que convergisson. coublanc Èra jusqu a la 18e siecle un marquisat dels éveques de langres aital coma lo siege del decanat de granjas #que dépendaient trenta tres parròquias.
ce nom de coublanc ou coublans ou conflans serait le derivatif de confluent, soit deux ruisseaux qui convergent. coublanc était jusqu au 18e siecle un marquisat des éveques de langres ainsi que le siege du decanat de granges dont dépendaient trente trois paroisses.
Passeriformes
L'òrdre dels Passeriformes es lo mai grand de la classa dels ausèls : mai de la mitat de las espècias d'ausèls son en efièch de passerats.
Autres còps apelats ausèls jocaires o ausèls cantaires (çò qu'es mens apropriat), los passeriformes son demest los vertebrats qu'an mai de succès : n'i a environ 5900 espècias, siá a pauc prèp lo doble del nombre d'espècias de l'òrdre pus vast demest los mamifèrs, los rosegaires.
Lo grop es nomenat d'aprèp lo nom latin del passerat domestic, Passer domesticus.
Solas cèrtas varietats de passeriformes son reconegudas coma domesticas per la legislacion francesa dins la lista oficiala del Ministèri de l'Environament.
Caracteristicas
Fòrça passerats son d'ausèls cantaires qu'an de muscles complèxes per contraròtlar lor sirinx; totes dobrisson lor bèc per se far noirir quand son al nis. An quatre dets, tres vèrs l'abans e un vèrs l'arrièr (lo poce).
Classificacion de Sibley, Ahlquist e Monroe
Es basada sus de tecnicas d'ibridacion de l'ADN.
Le Pin (Charanta Maritima)
Le Pin es una comuna francesa, situada dins lo departament de Charanta Maritima e la region de Novela Aquitània, ancianament de Peitau-Charantas.
Comunas vesinas
400px|gaucha||Distanças e posicion relativa
Toponimia
Las atestacions ancianas son, per luec:
Saint-Georges-en-Couzan
Saint-Georges-en-Couzan es una comuna francesa, situada dins lo departament de Léger e la region de Ròse-Aups.
Hrespalhers
Hrespalhers (Respaillès en francés) qu'es ua anciana comuna gascoa, situada dens lo departament de Gers e la region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus. Despuish 1825, qu'es annexada a Idrac dens la comuna de Idrac e Hrespalhers.
Toponimia
Pas d'informacions. La prumèra sillaba que hè pensar a hresc(s), fresc (s), la fin a palhèrs o palhers, mès lo sens qu'es problematic. Ua auta possibilitat que seré lo resultat deu participi passat fractum ( > *hreit ?) deu latin frangere, dambe un sens que seré « copat, arromput » o quauquarren com aquò, puish ua atraccion de hresc; lo segond element, palhèr, palher qu'auré aquí lo sens de « cabana cobèrta de palha » (puslèu que « lòc on consèrvan la palha » o son sens actuau. Cf. respectivament Frais Anglars e Palhairòls. Un nom qui convengueré hòrt plan per ua localitat dispareishuda, qui, s'es atau que cau comprénguer son nom au sègle XVIII o XIX, avè un aute nom quan èra poblada e en bon estat. Mès la reconstruccion qu'es de segur especulativa.
Bibliotèca Nacionala d'Àustria
La Bibliotèca Nacionala d'Àustria (en alemand Österreichische Nationalbibliothek, ÖNB) es la bibliotèca oficiala d'Àustria.
Bueña
Bueña es un municipi de la província espanhòla de Teròl dins la Comunautat Autonòma d'Aragon.
Sent Pardós lo Vielh
Sent Pardós lo Vielh, nom occitan a verificar, (Saint-Pardoux-le-Vieux en francés) es una comuna lemosina situada dins lo departament de Corresa e la region de Novela Aquitània, ancianament de Lemosin.
Mostre del lac Ness
thumb|240px|Recreacion del mostre del lac Ness. Lo mostre del lac Ness, familiarment ditz Nessie, es lo nom d'una creatura legendària qu'abitariá lo lac Ness, un prigond lac d'aiga doça (sonat en Escòcia Loch Ness) situat près de la vila d'Inverness. Amassa amb Pè Grand e lo Ieti, Nessie es benlèu lo "mistèri" mai espandit de la criptozoologia.
La majoritat dels scientifics e d'autres expèrts afirman que las pròvas de l'existéncia de Nessie son pas convencentas, e considèran aquestas informacions falsas o coma de fraudas o d'identificacions erronèas de creaturas realas.
Parlament (Ancian Regim)
thumb|[[Lièch de justícia del rei Carles VII de França al Parlament de París, en 1450 ; enluminadura de Jean Fouquet per Boccace, Dels cases dels nòbles òmes e femnas|300px]] Un parlament èra una Cort sobeirana del Reialme de França – cort superiora a partir de 1661 – jos l'Ancian Regim. Los parlaments avián tanben de poders politics e administratius.
Ròtle judiciari
Los parlaments foncionavan coma de corts d'apèl e de cassacion, a l'encòp civila e criminala, pels afars concernissent lo Tèrç Estat, mas tanben coma un tribunal de primièra instància per las causas implicant de membres de la Noblesa.
Dempuèi l'ordenança de l'11 de març de 1345, lo parlament compren tres cambras: la granda cambra o cambra dels plaids, la cambra de las enquèstas, e la cambra de las requèstas. Son poder d'estatuir en equitat èra sovent percebut coma generator d’arbitrari, e un celèbre ditz proclama :
Ròtle legislatiu
Los parlaments avián pas, vertadièrament, de poder legislatiu, es a dire dictar de novèlas leis civilas o criminalas.
Pasmens avián dos poders legislatius:
Dins aquela ocasion, lo parlament aviá lo drech de remostrança, es a dire que podiá far d'observacions sus la legalitat dels tèxtes que deviá registrar. Aquel drech aviá per tòca de permetre als parlaments de verificar la concordança de l’edicte o de l’ordenança amb lo drech anterior, los privilègis e las costumas de la província, mas tanben los principis generals del drech. Pauc a pauc, los parlaments utilizèron aquel drech per venir un contrapoder fàcia al poder monarquic. En cas de refús de l'enregistrament, lo rei podiá adreçar al parlament de « letras de jussion » e, en cas de refús reïterat, impausar sa decision al parlament n'i sèire d'esperel dins un lièch de justícia. La decision reiala èra alara registrada « de l'exprès comandament del rei ». Enric IV foguèt obligat de se desplaçar personalament dins cada parlament per far registrar l'edicte de Nantas de 1598 per de lièches de justícia.
Personal
Aquelas corts de justícia foncionavan amb un personal d’oficièrs, es a dire d'agents administratius proprietaris de lor carga, que formavan la « noblesa de rauba » diferenta de la « noblesa d’espasa ». Se distinguís de conselhièrs e de presidents que se reünissián pels jutjaments en diferentas cambras: la granda cambra, pels afars mai importants, la Tornèla pels afars criminals, e quitament la cambra de la marèa pels litigis ligats a la venda del peis.
Istòria
Al començament de l'Edat Mejana, la cort del rei, Curia Regis èra a l'entorn del rei per totes los afars del reialme. Mas lo desvolopament del poder reial provoquèt la separacion de la Curia Regis en tres organs distints: lo Conselh del rei pels afars politics, la Cambra dels Comptes per las questions financièras, e lo Parlament per la justícia. Es l'origina del Parlament de París al sègle XIII. Lo Parlament de París aguèt competéncia per tot lo reialme fins al sègle XV. Los clèrgues ne foguèron exclusits en 1319.
A partir de 1422, de novèls parlaments foguèron creats: a Tolosa, a Bordèu puèi dins los grands fèus del domeni reial. En tot, tretze parlaments foguèron meses en plaça del sègle XIII al sègle XVIII.
Los dreches de registrament e de remostrança permetèron als parlaments e subretot aquel de París de revendicar un poder de contraròtle sus la monarquia.
En 1673, Loís XIV de França enebiguèt als parlaments de far quina remarca que siá abans de registrar los edictes. Los parlaments reviscolèron aprèp la mòrt de Louis XIV en 1715.
A partir de 1750, los parlaments bloquèron las reformas del poder reial, subretot lo principi d'egalitat davant l'impòst. Loís XV foguèt en consequéncia decidit a limitar los parlaments: en 1771, lo cancelièr de Maupèu levèt a totes los parlaments lors atribucions politicas e los dividiguèt en sièis Conselhs superiors. Mas en 1774, Loís XVI, conselhat per Maurepas (« Sens parlament, cap de monarquia ») e inquièt per sa popularitat, e tornèt apelar los Parlaments. Lo 3 de març de 1766, Loís XV, frustrat d'aver pas pogut far la seria de reformas qu'aurián permés al reialme de reviscolar, anèt al parlament e faguèt un lièch de justícia: es la session de la flagelacion del nom de la fèsta del 3 de març. Loís XV i faguèt donar un discors insistissent sul principi d'absolutisme reial, e sul fach que lo drech de remostrança dels parlaments es sonque un poder de justícia delegat, que lo rei demòra la sola font de poder del reialme. Loís XVI, rei flac, reculava cada còp davant lor oposicion. Aguèron un ròtle important dins la Revolucion Francesa. Foguèron sostenguts per una partida del pòble que pretendèron d'èsser los protectors contra lo « despotisme » reial. E en 1790, los parlaments foguèron remplaçats per de jutges elegits e pagats per l’Estat.
Madanapalle
Madanapalle (en telogo: మదనపల్లె Madanapalle) es una vila de l'estat d'Andhra Pradesh, en Índia.
Administracion
Tenali se tròba dins lo districte de Chittoor.
Demografia
Al recensament de 2011, la populacion de la vila èra de 136 414 abitants e aquela de l'aglomeracion, sonada la metropòli, èra de 180 180.
Jita
Localizacion
Lo jita es parlat dins la Region de Mara al nòrd-oèst de Tanzania.
Escritura
Las vocalas longas son escrichas dobladas. Quan es prenasalizat b es escrich mb.
Sòfia (Bulgaria)
thumb|230px|left|La catedrala de Sant Alexandre Nevski, a Sòfia.Sòfia (en bulgar: София, Sofiya, /ˈsɔfijɐ/) es la capitala de Bulgaria. Sa populacion totala èra estimada a 1,323,637 abitants, en 2016. Sa superfícia totala es de 180 km².
Issenhausen
Issenhausen en alemannisch (Issenhausen en francés) es una comuna francesa del departament del Bas Ren e de la region d'Alsàcia.
Geografia
Issenhausen A situat a 35 km al nòrd-oèst de Estrasburg, entre la plana de Alsace e lo piémont (contrefort) vosgien sus terrens sédimentaires (lœss). Lo païsatge a constituit de tucs (lo ponch en culminant se tròba sul Moenchberg a 254 mètres). Lo vilatge de tipe « pòbli-carrièra » se tròba a flanc de tuc e l'ensems del territòri communal forma una cuvette.
Lo ruisseau « Bachgraben », afluent de la Zorn adaiga la comuna.