cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Rai cosmic
Composicion del rai cosmic
La particula mai abondanta al nivèl de la mar es lo muon, Qu’aqueste interagís pauc amb la matèria: ne comptam en mejana un par centimètre carrat per minuta. Malgrat sa durada de vida de, que correspond a une distància maximala de a la velocitat de la lutz, lo muon parcorrís de distàncias fòrça mai grandas mercé a l’efièch de dilatacion del temps predich per la relativitat restrencha.
Espèctre
L’espectre del rai es la foncion ligant lo flus incident de particulas a lor energia. Las figuras çai costat an una escala logaritmica per integrar la fòrça granda escala de las valors d’enrgias e de fluses. L’espectre donat aquí es aqueste del rai primari, es a dire abans l'interaccion d’aqueste rai amb l'atmosfèra.
Aqueste espectre es manifèstament « nontermic », es a dire que resulta pas de l'emission d'un còrs a una temperatura donada (espectre de còrs negre). Lo penjal de la drecha mòstra que lo flus decréis aviadament segon una lei de poténcia. L'exposant de la lei de poténcia se nomena l'« indici espectral ». Sa valor globala es de 2,8.
Tanben existís doas trencaduras de penjals remarcablas, quitament pro discrètas a l'uèlh nus:
Origina
Las particulas mai energeticas venon de l'espaci interstellar e intergalactic. Una partida d’aquestas particulas es desviada pel vent solar — a l'origina d’auròras polaras — que pòrta, el, subretot d’ions e d’electrons.
En 2017 las primièras confirmacions de l'origina geografica del rai de nauta energiadu son donada per la publicacion del resultat de 12 ans de mesuras fachas dempuèi 2004 a l'Observatòri Pierre-Auger a Malargüe en Argentina : aqueste rai es clarament extragalactic, venent de galaxias situadas dins una partida de l'espaci situat al delà dels confinhs de la Via Lactèa. L'observatòri captèt e estudièt unes 3000 rais presetant d’energias passant. L'estudi de la distribucion angulara de lors dintradas dins l'atmosfèra acabèt per mostrar un motiu (leugièrament dipolar ) sus la esfèra celèsta. Aqueste motiu èra situat a l’opausat del cap de la Via lactèa. Aqueste flus emanariá donc d'un demai de galaxias situat a un centenat de millions d'annada lutz. Cal encara comprene lo mecanisme de sa produccion; los especialistas penson a de fenomèns nascut del mitan d'enòrmes traucs negres e/o de l'aclapament d'estelas supermassissas.
Cosmologia e astroparticulas
Lo Big Bang, la baryogenèsi, la matèria negra son los encastres de recerca qu’utilizan las tecnicas experimentalas desvolopadas en fisica de las particulas per far d'astronomia a naute e fòrça nauta energia. Las tematicas màger de recerca son:
Metòdes de deteccion
vinheta|600x600px|Le réseau VERITAS de télescopes Tcherenkov. Diferents metòdes de deteccion dels rais cosmics a partir del sol son ara utilizadas. Los telescòpis Tcherenkov detectan de rais cosmics de bassa energia (<200 GeV) analisant lor rai Tcherenkov, dels rais gamma largats quand passant l’atmosfèra a de velocitats superioras a la velocitat de la lutz dins l'aire. Aquestes telescòpis destrian de biais plan eficaç los rais del fons de cèl e aquestes d’origina atmosferica, mas pòdon foncionar pas que per nuèchs clara e sens luna, e an un camp visual fòrça estrech. Un autre tipe de telescòpi Tcherenkov utiliza lo mèsme efièch dins l'aiga; aquestes dos tipres son parelhats (de biais unic al mond) a l'observatòri Pierre-Auger.
La deteccion de las de las garbas (EAS, per Extensive Air Shower) es un autre metòde, consistissent a mesurar las particula cargadas venent de l'interaccion d'un rai cosmic amb l'atmosfèra, mejans de panèls de scintilladors organics (de plastic). Aqueste metòde permet d'observar de rai cosmics fòrça mai energetics, e unes 90 % del temps; mas es mens eficaça per destriat los rais cosmics dels autres tipes de rais qu’o fan los telescòpis Tcherenkov. vinheta|Detector de rais cosmics de l'observatòri Pierre-Auger. Un tresen metòde foguèt desvolopat per Robert Fleischer, P. Buford Price (en), e Robert Walker (en) utilizat dins de ballons-sondas en nauta altitud. De fuèlhas de plastics transparent (per exemple en policarbonat, de d'espessor), son superpausadas e expausadas en dirècte als rais cosmics, que provòcan de trencadisses de ligam quimics o d’ionizacions del plastic. Al suc de la pila, l'efièch es mendre, a causa de la granda velocitat de las particulas, mas, la velocitat mermant, l'ionizacion aumenta passant las diferentas fuèlhas; en dissolvent lo plastic, se cava alara de clòts conics, que son mesurats (amb un microscòpi de fòrta poténcia). Aquestes clòts son diferents per cada trajectòria, çò que permet de mesurar la carga e l'energia del rai cosmic avent passat lo dispositiu: aqueste metòde es tanben utilizat per detectar los nuclèus produch dins una fission nucleara.
Un darrièr metòde utiliza de cambras de tuba o de cambras de botiòlas per detectar los muons secondaris creats pendnet la desintegracion d'un pion. Las cambras de tuba subretot son aisidas de realizar.
Torrefeta i Florejacs
thumb|250px|Vista de Florejacs
Rai cosmic
Aplicacions
La capacitat dels muons cosmics de passar per la matèria pòt aver d’aplicacions en tomografia. En efièch, l'atenuacion del flus de particulas es foncion de la densitat del mitan passat. Aquesta tecnica foguèt utilizada pel prèmi Nobel de fisica Luis Walter Alvarez per cercar de cambras amagadas dins la piramida de Khephren, en Egipte, mas faguèt pas de resultats en l’escasença. D’òbras recentas memada al volcan de la Sofrièra, en Guadelooa, fa envisatjar una aplicacion en geofisica. Los rais cosmics servisson tanben a mesurar l’espessor de la nèu: le NRC (nivomètre de rai cosmic) es utilizar per EDF.
.コム
(punycode .xn--tckwe, komu, "punt com" en japonés) es un nom de domeni generic. Es en servici dempuèi lo 29 de julhet de 2015.
Rai cosmic
Efièchs sus la santat
Aqueste rai que representa 15 % de la radioactivitat naturala (Sophie PUJAS – La chasse aux rayons cosmiques - Journal Le POINT,, N° 21197- 23 octobre 2014) pòt èsser ionizant e capable de trencar l'ADN, de causar de càncer e malformacions geneticas. Al nivèl dels sol es plan escampilhat per la magnetosfèra o retengut per l'atmosfèra e sas particulas en suspension. Pasmens lo personal navigant dels avions e a fortiori los astronautas pòdon i èsser expausats de biais mai significatiu (ex : Dòsi eficaça annala de 2 a sus de longs corrièrs ), mai que l'avion vola a nauta altitud.
Torrefeta i Florejacs
Torrefeta i Florejacs es un municipi de la província catalana de Lhèida e de la Comunautat Autonòma del Principat de Catalonha.
Rai cosmic
Efièch sus l’electronica
Los rais cosmics son pro energetics per damatjar l’estat d’un compausant electronic d’un circuit integrat, podent provocar des erròrs transitòrias, coma de decas de donadas dins la memòria viva e una mala execucion del processor, sovent nomenats « soft error (en) » (de confondre pas amb d’errors logicialas provocada per de decas de programacion). Foguèt un problèma per l’electronica en fòrça granda altitud, Coma los satellits, mas amb de transistors venent sempre mai pichons, es una encara mai granda preocupacion. D’estudis menadas per International Business Machines (IBM) dins las annadas 1990, suggerisson que los ordinators subisson mai sovent una error per rai cosmic induch de 256 megaoctets de memòria viva cada mes. Per reduire aqueste problèma, Intel a prepausèt un detector de rai cosmic que poiriá èsser integrats als futurs microprocessors avent un a feblas finesa de gravadura, permetent al processor de tornar executar la darrièra commanda seguent le rai cosmic. Los rais cosmics son suspectats d’èsser la causa d’un incident de vol en 2008 ont un avion de linha Airbus A330 de la companhia Qantas, que caiguèt per dos còps d’un centenat de mètres après un marrit foncionament inexplicat dins lo pilotatge automatic e que faguèt de nafrats. Après aqueste incident, los enquestaires de l’accident determinèron que lo sistèma de contraròtle de vol recebèt un pic de donadas inexplicat, e que tot lo sistèma foncionava de bon biais. Una mesa a jorn foguèt realizada dins totes los avions de linha A330 e A340 del mond, permetent de filtrar electronicament aquestes pics de donadas.
Candidatura d'Unitat Populara - Crida Constituenta
thumb|180px|Candidatura d'Unitat Populara - Crida Constituenta 🇪🇸 Candidatura d'Unitat Populara - Crida Constituenta (en [[catalan: Candidatura d'Unitat Popular - Crida Constituent, CUP-CC) es una coalicion de caractèr independentista catalana e socialista liderada per la Candidatura d'Unitat Populara amb lo supòrt d'autras organizacions per'mor de concórrer a las eleccions dins lo Parlament de Catalonha de 2015.
A lo supòrt de la Candidatura d'Unitat Populara, Col·lectiu Drassanes, Constituents per la Ruptura, Lluita Internacionalista, En lluita, Corrent Roig, Els Verds - Alternativa Verda, Endavant, Poble Lliure, Arran, Sindicat d'Estudiants dels Països Catalans, Coordinadora Obrera Sindical e los partits locales Alternativa d'Esquerres de Cornellà, Alternativa d'Esquerres del Prat, Compromís per Ripollet e Alternativa Ciutadana de Rubí.
Autras agropacions de la societat civila, coma l'Assemblada Nacionala Catalana (ANC), Òmnium Cultural e Súmate, e de partits politics coma lo Partit Socialista de Liberacion Nacionala (PSAN), sostenon a aquela candidatura e tanben a Amassa per l'Òc qu'ambedoas an coma objectiu l'independéncia de Catalonha.
Sons e Ronchères
es una comuna francesa del departament d'Aisne e de la region dels Nauts de França.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Les Bordes (Iona)
Les Bordes es una comuna francesa administrada per lo departament d'Iona de la region de Borgonha.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
- Aucupacion préhistorique testificada per la preséncia d'un luòc unic en la region : lo cromlech de la ròca al diable
- Occupation préhistorique attestée par la présence d'un site unique dans la région : le cromlech de la roche au diable
Nòtas
<references group=N/>
(408) Fama
(408) Fama es un asteroïde.
Torregrossa
Torregrossa es un municipi de la província catalana de Lhèida e de la Comunautat Autonòma de la Generalitat de Catalonha.
Mont Faron
thumb|200px|left|Tolon amb lo Mont Faron darrier thumb|200px|thumb|[[Memoriau dau Desbarcament en Provença]] Lo Mont Faron es un dei Monts Tolonencs ; se tròba darrier lo centre de la vila de Tolon,, e son autor maximum es de.
S'i pòt montar amb lo teleferic de Tolon dempuei aquesta ciutat.
Es a l'encòp un luòc de passejada (a pè o en bicicleta VTT), un luòc de practica de l'alpinisme e un luòc toristic amb son amirador subre la Rada de Tolon e tanben amb lo Memoriau dau Desbarcament en Provença e lo Zòo dau Mont Faron (qu'avans d'èstre virat vers lo torisme es mai que mai un luòc de reproduccion de ferum e de felins).
Sent Cristòli
Sent Cristòli (Saint-Christoly-Médoc en francés) es una comuna medoquina de Guiana, lingüisticament gascona, administrada pr'au departament de Gironda de la region de Noèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Peninsula de Yucatan
thumb|Localizacion de la peninsula en jaune thumb|La peninsula de Yucatan vista de l'espaci La peninsula de Yucatan, localizada al ponch de rescontre entre l'America del Nòrd e l'America Centrala, separa la mar Cariba del golf de Mexic. Amassa los estats mexicans de Yucatan, Quintana Roo e Campeche (que abans formavan un sol estat de la federacion mexicana), una porcion del nòrd de Belize e lo departament guatemalenc del Petén. La peninsula coincidís amb l'aira d'influéncia de l'anciana civilizacion maia preïspanica. Los pòbles maias encara abitan aquestas regions, e lo yucatèc, la principala de las lengas maias, encara s'i parla.
Segon lo mite popular, lo nom de Yucaten ven de la frasa maia Yuk ak katán ("Compreni pas ta lenga"), suposadament la responsa dels maias nadius als exploradors espanhòls quora aquestes demandèron qual èra lo nom del territòri.
La peninsula de Yucatan asosta mai de mila cenotes, entre los quals cal notar lo cenote sagrat de les ruïnas de Chichén Itzá, l'Ik Kil fòrça a prèp de l'anterior, Xlacah (vilatge vièlh), Kankirixche (arbre del fruit jaune) e X'Kekén e Samulá localizat a Dzitnup, a 7 km de Valladolid.
Daddy Yankee
right|200px|thumb|Daddy Yankee Daddy Yankee, de son vertadièr nom Ramón Luis Ayala Rodríguez, nascut lo 3 de febrièr de 1976 a San Juan aus Estats Units (isla associada de Puerto Rico), es un cantaire mai que mai ispanofòn, compositor, actor, productor de cinèma, animator de ràdio e òme d'afars puertorican. Es un cantaire de reggaeton popular en Occitània dempuèi son tube de 2005 Gasolina.
En 2006, un article del New York Times lo presenta coma lo rei del reggaeton. A recebut una estela del Walk of Fame de Puerto Rico. Es estat nommat per la cadena americana CNN coma l'artista ispanic mai influent de 2009, e a collaborat ambe de nombroses artistas del rap, reggaeton, disco-pop coma Karol G, Alexandra Stan etc. Daddy Yankee a sustot participat en 2017 al títol Despacito de Luis Fonsi, cançon qu'es venguda l'un dels mai gròsses tubes planetaris avent jamai existit.
.lixil
(nom d’entrepresa japonesa, 株式会社LIXILグループ, Kabushiki-gaisha Lixil Gurūpu) es un nom de domeni generic depausat per l’entrepresa japonesa Lixil Group. Es en servici dempuèi lo 30 de julhet de 2015.
Maurin (Fenolhedés)
Maurin (en catalan: Maurí e en francés Maury) es una comuna occitana de Lengadòc, situada dins lo parçan de Fenolhedés o la Fenolheda, e administrativament dins lo departament dels Pirenèus Orientals e la region d', ancianament de Lengadòc-Rosselhon.
Blòc 1018
Sa superfícia es de 0.
Capoeira
Raices e definicion
thumb|249x249px|... [[Capoeiristas...]]La capoeira es una mena d'art marcial brasilièr que tròba sas rasics dins los metòdes de combat e las danças dels pòbles africans al temps de l'esclavatge a Brasil. Es una barreja d'espòrt, de lucha, d'art marcial e un element important de cultura populara d'aqueste país. Se situa l'origina d'aquelas tecnicas de dança e lucha en Angòla o a Moçambic, que totes dos païses foguèron de colonias portuguesas. Una fòrma semblanta tant dins los gèstes coma dins los ritmes se coneis e practica dins l'ensems de l'Ocean Indian jol nom de Moringue dempuèi fòrça sègles. La capoeira es un art marcial que vòl un emplec frequent dels pès per encausa que las mans dels esclaus èran encadenadas. Quand comencèt la capoeira sos movements èran plan pròches del sòl (se copiavan los movements dels animals).Pasmens tre l'arribada dels pòbles d'orient que portavan amb eles sas tecnicas pròprias de combat la capoeira desvolopèt los còps de pè e maitas acrobacias.
Originas
Etimologicament, lo mot capoeira designa l'endrech ont s'engabiavan conilhs e galinas. Per extension ne venguèt a designar lo luòc ont èran embarrats los esclaus pendent la dominacion portuguesa. La quita origina de la capoeira es de per se plan escura. D'unes la consideran coma un dels eiretatges portats pels esclaus originaris d'Africa.Fòrça estudis pr'aquò sus aqueste espòrt serián puslèu favorables a una naissença dins los "quilombos" de Brasil. Los "Quilombos" èran d'endreches sovent amagats al mitan de las selvas ont los esclaus que s'èran escapat s'amassavan. Un dels "Quilombos" mai coneguts qu'es sovent nomenat dins los cants de capoeira èra lo "Quilombo de Palmares".
La capoeira seriá apareguda qu'es probable entre lo e lo  a Brasil. Lo primièr document conegut data de 1789, a Rio de Janeiro. En aquel temps èra exclusivament practicada pels esclaus negres. Se distinguís dels autres arts marcials gràcias a son caire ludic amai plan acrobatic. Son los pès bravament emplegats del temps del combat e los «jogaires» sovent prenon posicion en equilibri sus las mans pr'amor de poder far sos movements de cambas.
Una marca d'identitat
vinheta|Mestre Bimba group, 2022 Enebida e reprimida pendent un brave temps, la capoeira se practicava per carrièra, e los «capoeiristas» menavan rambalh. Dins las annadas 1930, Mestre Pastinha e aprèp Mestre Bimba (1900-1974), creèt la primièra escòla (de pagament), d'en primièr tolerada, e fin finala autorizada oficialament, amb la condicion que demorèsse entre sas quatre parets. Se contunhava pasmens de reprimir la capoeira per carrièra. Aquela escòla, qu'a la debuta se sonava "Luta Regional Baiana" abans que prenguèsse lo nom de "Capoeira Regional", venguèt una bèla capitada. Puèi, d'autres mèstres dobriguèron tanben d'"acadèmias" de capoeira, amb de resultats variables. Tre aquel moment foguèt quand se jonhèt lo nom "Angola" a la capoeira que se practicava abans "Mestre Bimba" pr'amor de far omenatge als esclaus, originaris majoritàriament d'aquel país.
Popularitat e desvolopamaent
thumb|243x243px|right|[[La capoeira o dança de Guèrra per Johann Moritz Rugendas 1835]]Amb lo vam de la capoeira Brasil veguèt coma espelissián maites grops novèls de capoeira. Cap a 1970, un grop que desirava practicar la capoeira se creèt un sistèma de cordons a l'imatge de las cenchas de color del karate qu' èra alara tant de mòda. Las annadas 1980 e le reviscòl dels movements de Consciénce Negra se favorizèron l'aparicion de grops que cercan de se n'aprochar de la tradicion. Dins la meteissa pontannada, de professors de capoeira s'installèron un pauc en pertot en pel mond.
Impacte internacional
A nivèl internacional, la disciplina de la capoeira s'organiza majoritàriament en grops, compausats eles tanben d'acadèmias e d'escòlas. Cada grop ten sas aspiracions pròprias, sas practicas e sas costumas, tot en servar la basa culturala comuna de la disciplina.
Tecnica e movements
thumb|246x246px|right|[[Berimbau e pandeiro...]] La caracteristica principala de la capoeira es la ròda: dos jogaires de capoeira se plaçan al centre d'un cercle format dels autres membres que fan de musica en utilizar lo berimbau e d'autres instruments (coma lo pandeiro, l'atabaque...). Tre que s'ausís la musica, los jogaires "jògan". Lo jòc simboliza lo combat, l'expression corporala e la conversacion non verbala entre los dos partenaris.
Grops e escòlas
La capoeira s'ensenha dins las escòlas especializadas, dichas acadèmias, ont existís una ierarquia plan precisa entre lo Mèstre (o Mestre en portugués brasilièr) e sos escolans (que d'unes tenon un nivèl sufisent per poder venir eles tanben ensenhaires e obtenon lo gra de Professor per exemple). Disciplina e respècte mutual son las valors fondamentalas d'aquesta practica.
Dins la capoeira esportiva, los gras diferents de tecnicitat d'un capoeirista pòdon èsser sancionats d'un biais semblant al judo o al karate per mejan d'una recompensa coma una cencha de color, que cada color correspond a un gra ou nivèl de coneissença (tecnica, cants, instruments, acrobacias, etc.). Lo gra atesta pas sonque las capacitats tecnicas del practicant, mas recompensa tanben lo sieu nivèl d'investiment, d'implicacion dins son escòla o son grop (organizacion, participacion a las manifestacions, etc). A de mai, le mental es un element fondamental d'aquel espòrt : la mandiga qu'es molt prèpa de la malice mas fòrça mai complèxa car aquesida del tot sonque pels mèstres.Ne permet de téner una pensada e un biais de viure diferents : una saviesa quasiben.
D'unes grops, subretot los mai tradicionals, s'utilizan ges los grades.Se ne son emplegats, lo nombre de grades aital coma las colors dels cordons correspondents son pas cap semblants per totes los grops.
Canton de Vasats
Lo canton de Vasats qu'es ua anciana division administrativa de Vasadés, suprimida en 2015, situada dens l'arrondiment de Lengon, lo departament de Gironda e la region d'Aquitània, adara de Navèra Aquitània. Las 13 comunas que son dempui 2015 dens lo canton deu Sud Gironda, burèu centralizator a Lengon. La lenga autoctòna qu'es l'occitan gascon deu Vasadés centrau.
Istòria
Lo canton que's creèt pendent la Revolucion, normaument en 1790.
7 de febrièr
Decèsses
Veire tanben :
Hellimer
Hellimer es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mosèla e la region de Lorena.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Gabriaç
Gabriaç (Gabrias en francés) es una comuna gavaudanesa situada dins lo departament de Losera e la region d', ancianament de Lengadòc-Rosselhon.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
La prononciacion, relevada a Montrodat, es [gabri'jas].
Étaples
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Tolonenc
Tolonenc es un parçan d'Occitània situat en Provença.
Sa vila principala es Tolon.
Lo gentilici es tolonenc -a.
Nineter
Nineter (qu'ei lo son nom de Her) que ho un faraon de la II dinastia durant lo periòde tinita.
Versions deu nom de Nisot-Biti
Dens las Listas Reiaus d'Abidòs qu'ei aperat Baneter :
Dens la Saqqara Baneteró :
Casa d'Arnas
Casa d'Arnas, Casedarnes o Casadarnas (Cazedarno en grafia mistralenca ; Cazedarnes en francés) es una comuna lengadociana situada dins lo departament d'Erau e la region d', ancianament de Lengadòc-Rosselhon.
Los gentilicis son casadarnés -esa, casadarnòl -òla e benlèu casadarniè[i]r -iè[i]ra.
Toponimia
La prononciacion es [kaza'darnòʃ]. Las fòrmas ancianas son : mansus de Casa Darna, Poncius de Casa Darna en 1129-1186, masatico alto Casadarne, Casadane en 1205, de Casadarna en 1280, dictum de Caradarna en 1440, Casadarne en 1570, masaitge hault de Casadarne en 1594, Cazedarnes en 1643, Cazedarnes Succ., Cazedarnes Ht en 1770-72 (mapa de Cassini).
Segon Dauzat, lo nom es atestat en 936 : Carsumaium [mencion probablament tirada del marrit diccionari topografic d'Eugène Thomas], nom considerat coma escur par Dauzat. Lo passatge de Carsumaium a Casadarnas sembla malaisit. Segon Hamlin, Casadarnas ven de l'ancian occitan casa d'Arne, amb lo nom germanic d'òme Arne < Arno (M.T. Morlet).
Autra fòrma orala : [kazo'dar-nes] (Camps 1985), amb [o] et [e] mejans).
(409) Aspasia
(409) Aspasia es un asteroïde.
Musèu Maritim Fluvial e Portuari de Roan
Lo Musèu Maritim Fluvial e Portuari de Roan, en francés Musée maritime fluvial et portuaire de Rouen es un musèu subre l'istòria del pòrt de Roan e la navigacion.
Torrelameu
Torrelameu es un municipi de la província catalana de Lhèida e de la Comunautat Autonòma de la Generalitat de Catalonha.
Republica de Còngo
La Republica de Còngo o correntament lo Còngo de Brazzaville es un Estat d'Africa Centrala. Confronta a l'oèst Gabon, al nòrd Cameron e la Republica Centreafricana, a l'èst e al sud la Republica Democratica de Còngo e al sud-oèst l'enclavament angolés de Cabinda e lo golf de Guinèa. La capitala n'es Brazzaville, seguida en importància pel pòrt maritim de Pointe-Noire.
Una granda part del país es formada pel bacin del riu Còngo e son afluent Obangui, que fan la frontièra amb la Republica Democratica de Còngo.
Lo periòde precoloniau
L'istòria dei reiaumes situats au nòrd dau fluvi Còngo avans lo sègle XV e l'arribada dei Portugués es mau coneguda en causa de l'abséncia de documents escrichs. Après la descubèrta de la region per leis Europèus, tres reaiumes i tenguèron un ròtle important :
La conquista francesa
thumb|Còngo après lo partiment de l'Africa Orientala Alemanda.
A partir deis annadas 1870, leis Europèus, especialament lei Francés e lei Bèlgas, s'interessèron a la region dei bòcas de Còngo. Dos explorators dominèron aqueu periòde : Henry Morton Stanley que trabalhava per lo rèi Leopold II (1865-1909) e Pierre Savorgnan de Brazza, oficier de l'armada francesa. Entre 1875 e 1880, lei dos òmes menèron d'expedicions dins la vau bassa dau fluvi e i signèron d'acòrds ambé lei caps tradicionaus.
En 1882, Brazza obtenguèt un succès important ambé la signatura d'un tractat ambé lo Reiaume Teke. Aquò suscitèt de tensions ambé Belgica mai permetèt d'establir un partiment de facto car lei Bèlgas laissèron la riba drecha de Còngo ai Francés e concentrèron seis esfòrç sus la riba senèstra. Brazza, vengut comissari de la republica, poguèt alora aisament renfòrçar la preséncia francesa entre l'ocean e lo fluvi (fondacion de Brazzaville, cession dau litorau per Loango) entre 1883 e 1885.
Après 1886, lei Francés contunièron d'estendre sa dominacion vèrs lo nòrd lòng de la riba drecha de Còngo. Fondèron Bangui en 1889. En 1894, dos tractats permetèron de fixar lei limits entre lei territòris francés, bèlgas e alemands. Puei, entre 1896 e 1900, lei darrierei resisténcias militaras foguèron eliminadas.
L'esplecha coloniala dau territòri
Reconegut colonia en 1886, lo Còngo Francés patiguèt una colonizacion dura basada sus l'esplechada dei ressorsas localas. D'efèct, en despiech de l'oposicion de Pierre Savorgnan de Brazza, mai d'una companhiá obtenguèt de concessions importantas per desvolopar la produccion de cauchó e utilizar lei populacions indigènas coma man d'òbra. Fòrça limitada, l'administracion coloniala se preocupèt gaire de contraròtlar leis activitats d'aquelei companhiás e leis abús se multipliquèron (trabalh fòrçat, pilhatges... etc.). En 1905, Brazza obtenguèt d'enquistar sus la situacion mai aquò cambièt ren e de revòutas aguèron luòc dins lo corrent deis annadas 1910.
En 1910, la creacion de l'Africa Eqüatoriala Francesa (AEF) permetèt d'annular (ò de tornar negociar) lei concessions a l'origina deis insureccions indigènas mai París contunièt de negligir la region. De mai, lei quauquei projèctes de desvolopament portats per l'administracion utilizèron tanben largament lo trabalh fòrçat. En particular, foguèt lo cas durant la construccion dau camin de fèrre entre Brazzaville e Pointe-Noire (20,000 mòrts entre 1921 e 1934). Lo maucontentament de la populacion locala s'agravèt donc. André Matswa, fondator d'una religion sincretista dicha « matswanisme », ne foguèt la personalitat principala. Arrestat en 1930 e condamnat a mòrt en 1941, foguèt a l'origina de grèvas e de manifestacions violentas de 1926 a 1942.
Durant la Segonda Guèrra Mondiala, l'AEF jonhèt rapidament lo camp dau generau de Gaulle. Pasmens, aquò melhorèt pas la situacion de la populacion indigèna que son esplecha contunièt per sostenir l'esfòrç de guèrra còntra l'Alemanha Nazia.
Lo procès d'independéncia
Après 1945, lo Còngo Francés conoguèt una evolucion similara au rèsta dei colonias francesas d'Africa. Divèrsei lèis successivas li donèron mai d'autonòmia e lo país venguèt una republica autonòma au sen de l'Union Francesa en 1958. Una vida politica locala se formèt a l'entorn de Jean-Félix Tchicaya, sostengut per lei Vili, de Jacques Opangault, sostengut per lei populacions dau nòrd e de l'abat Fulbert Youlou, popular dins lei regions centralas.
Vengut premier cònsol de Brazzaville, Youlou venguèt cap dau govèrn provisòri en 1958 dins un contèxte de tensions. En genier de 1959, de combats opausèron sei partisans a aquelei de Jacques Opangault. L'armada francesa intervenguèt dins la capitala per empachar una guèrra civila mai abandonèt rapidament lo país dins l'encastre dau procès de fragmentacion de l'empèri coloniau francés. Ansin, la Republica de Còngo venguèt independenta lo 15 d'aost de 1960.
La Republica Populara
En 1959-1960, de negociacions entre Fulbert Youlou e Jacques Opangault permetèron ai dos òmes de trobar un acòrd d'aliança. Lo premier foguèt elegit a la presidéncia e lo segond intrèt au govèrn. Youlou adoptèt una politica liberala que maucontentèt rapidament la populacion. L'ostilitat populara foguèt agravada per la corrupcion dau govèrn. En 1963, lo projècte d'instaurar un regime de partit unic se turtèt a l'ostilitat de la populacion e de manifestacions e de grèvas duras entraïnèron la demission de Fulbert Youlou.
Un Kòngo, Alphonse Massamba-Débat, lo remplacèt coma president. Ambé son Premier Ministre Pascal Lissouba, donèt una orientacion marxista au país mai son regime foguèt rapidament afeblit per de tensions etnics (ostilitat deis abitants dau Pool) e politics (oposicion entre socialistas « moderats » e socialistas « scientifics »). De mai, la violéncia de sei partisans aguèt d'efècts fòrça negatius sus sa popularitat. Ansin, en despiech d'una politica economica relativament eficaças (desvolopament de l'industria, corrupcion febla...), foguèt reversat en 1968 per lo capitani Marien Ngouabi reversèt lo regime en 1968.
Gràcias a una aumentacion dei prètz de petròli e a la descubèrta de jaciments novèus, la premiera mitat deis annadas 1980 foguèt marcada per una prosperitat economica certana. Pasmens, la demenicion dei cors a partir de 1984 entraïnèt de problemas financiers grèus e d'esmogudas se debanèron dins la capitala en 1985. Sassou Nguesso cambièt l'orientacion dau regime e comencèt de liberalizar l'economia.
La crisi deis annadas 1990
Après la fin de la Guèrra Freja, Denis Sassou Nguesso deguèt acceptar lo restabliment dau multipartisme e l'adopcion d'una constitucion novèla en 1991. Un an pus tard, perdiguèt leis eleccions còntra Pascal Lissouba. Pasmens, lei tensions e alianças etnicas e politicas bloquèron rapidament lo foncionament normau deis institucions. Tres camps se formèron a cha pauc : En 1993, lei resultats deis eleccions foguèron contestats e de combats opausèron lo lo « Nibolek » a de partisans de Bernard Kolebas. Aquò marquèt lo començament d'una guèrra civila saunosa e complèxa que durèt fins a 1999. La premiera fasa durèt de junh de 1993 a genier de 1994 e se debanèt principalament a Brazzaville. S'acabèt per un arbitratge internacionau que donèt la victòria electorala au president Lissouba. Pasmens, lei dos autrei camps gardèron sei posicions e seis armas.
En 1997, la fin dau mandat de Pascal Lissouba entraïnèt una represa dei combats per sa succession. Lei « Còbras », sostenguts per una partida de l'armada regulara, s'opausèron au « Nibolek » e ai « Ninjas ». Gràcias au sostèn de fòrças angolesas e chadianas, Denis Sassou Nguesso capitèt de prendre lo contraròtle de la capitala. Pasmens, en 1998, seis adversaris capitèron de menaçar Brazzaville e l'intervencion d'Angòla foguèt tornarmai necessària per mantenir lei « Còbras » en Brazzaville. Puei, lei combats contunièron dins lo sud dau país fins a la signatura d'una alta-au-fuòc generala en 1999.
La Republica de Còngo dempuei 1999
Venceire de la guèrra civila, Denis Sassou Nguesso dirigís totjorn lo país e foguèt tornat elegir president a l'eissida d'escrutinh fraudulós en 2002, en 2009 e en 2016. Doas constitucions novèlas, adoptadas en 2002 e en 2015, li donan de poders fòrça importants. Pasmens, gràcias au mantenement de cors petroliers relativament important e au sostèn dei balhaires de fons internacionaus, la Republica de Còngo conoís dempuei la fin de la guèrra civila un redreiçament de son economia e una estabilizacion de sa situacion interiora. Ansin, Sassou Nguesso mena una politica destinada a contentar leis institucions internacionalas que finançan una partida non negligibla de la reconstruccion dau país. Per exemple, en 2005, amnistièt Pascal Lissouba e autorizèt lo retorn de Bernard Kolebas (que moriguèt en 2009). Puei, entre 2006 e 2008, capitèt de neutralizar lei darriers movements rebèls importants (desarmament, integracion dins l'armada, transformacion dei guerilhas en partits politics...).
Blòc 1019
Lo  es un blòc (en francés, îlot) del sector de dins lo principat de Mónegue.
Sa superfícia es de 0.
(410) Chloris
(410) Chloris es un asteroïde.
Trilogia marselhesa
thumb|200px|[[Marcèu Panhòl]] thumb|left|200px|[[Pòrt Vièlh de Marselha]] La Trilogia marselhesa es un ensemble de tres òbras dramaticas en francés de l'escrivan e realizator provençau Marcèu Panhòl. Son Marius, Fanny e César. Lei doas premieras foguèron escrichas coma pèças de teatre adaptadas aprèa au cinema mentre que la tresena foguèt directament virada avans d'èstre adaptada au teatre.
Economia de Brunei
Lo PIB de Brunei - 53 100 dolars en 2008 - es lo pus naut d'Asia. Los principals produches economics del país son lo petròli e lo gas natural, responsables per 50% del PIB e 90% de las exportacions. Lo govèrn provesís tota assisténcia medicala e l'educacion fins a l'universitat, e subvenciona lo ris dins lo sector agricòla e lo lotjament.
Las principalas industrias del país son l'extraccion e lo rafinatge de petròli, la produccion de gas natural e la construccion civila. Lo govèrn pretend melhorar la qualitat de la fòrça de trabalh, enfortir lo sector bancari e lo torisme, redusir lo caumatge e diversificar l'economia.
Trilogia marselhesa
Marius
Foguèt escricha en 1927 e representada per lo premier còp en 1929 a París ambé Raimu entre d'autreis actors.
En mai de quauqueis interjeccions en occitan, i a aumens tres tiradas en occitan (dins la grafia aproximativa de Panhòl ) : III, 2 : Panisse : "Je ne joue pas avec un grec ; siau pas plus fadat que tu sas ! Fau pas me prendre per un autre. Siau Mèstre Panisse, e siás pas pron fin per m'agantar !" IV, 3 : Onorina : "Ma pichona cochada amb un òme, aqueu brigand de Marius, aqueu volur...". [...] Onorina : "Es un polit pòrc vòstre Marius ! Aqueu sale que veniá a l'ostau coma mon enfant... De tout sûr il l'a prise de force !"
En mai d'aquò la pèça menciona la carriera e lo monument vodats a Victor Gelu.
Fanny
II, 5 : Onorine menaça "Tot ara te mandi un bacèu" ; pueis lo caufaire dau ferry boat canta : "Madama de Limanha / Fai dançar lei chivaus frus / Li dona dei castanhas / Dison que ne'n volon plus." Fin finala, una didascalia precisa que Panisse se bota a parlar en provençau, mai sensa precisar lo tèxte.
Néhou
Néhou es una comuna normanda, situada dins lo departament de la Marga e la region de la Bassa Normandia.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Coutençon
Coutençon es una comuna francesa, situada dins lo departament de Sèina e Marna e la region d'Illa de França.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Nòtas
<references group=N/>
Tursan
Tursan qu'ei un parçan d'Occitània situat en Gasconha.
La soa vila principau qu'ei Aira d'Ador.
Ligams extèrnes
Comunautat de Comunas de Tursan
Tolosan
Tolosan es un parçan d'Occitània situat en Lengadòc. S’estend a l'entorn de la larga val de Garona, confronta a l’oèst los costals de Savés, a l’èst los costals de Lauragués e al sud la val d’Arièja e de Volvèstre. Sa vila principala es Tolosa. Las autras son, del nòrd cap al sud: Montuèg, Granada, Sent Jòri, Plasença deu Toish, Sent Lis, Murèth, Riumas, Longatges. L'agricultura i es dominada per l'ortalissa destinada al mercat tolosan. La zona aluviala de Garona constituís un jaciment de sablas e gravas que fornís la matèria primièra dels chantièrs del bastiment e dels trabalhs publics de tota l'aglomeracion tolosana.
Lo gentilici es tolosan -a.
Tricastin
Tricastin es un parçan d'Occitània situat dins lo Daufinat (e tanben au limit de Provença).
Sa vila principala es Sant Pau.
Lòdi
Lòdi (forma occitana classica e mistralenca; Lòd en lombard e emilian; Lodi en italian) es una comuna italiana de 43.465 abitants e capitala de la província de Lodi en Lombardia (Itàlia). Foguèt fondada lo 3 d'agost de 1158 per Frederic Barbarossa.
Geografia
Lòdi es situat a 30 km al sud de Milan e a 35 km al nòrd de Plasença.
Economia
Lòdi es essencialament una vila, e uae província, agricòla. Un de sos produches mai famoses es lo Granone Lodigian o Tipico Lodigian, un formatge magre fach a partir de lach de vaca. Aquesta especialitat es considerada coma lo cap de totes los formatges grana et reconnu com produit agro-alimentaire italian.
Lòdi es afrairada, entre d'autras vilas, amb la localitat francesa de Fontainebleau dempuèi 2011.
Los principals trabalhadors estrangièrs venon de:
Monuments e luòcs d'interès
Lòdi es part del cercle de las vilas de Vilas d'Art de la Plana de Pô
Glèisas
Catedrala, el avesque es Maurizio Malvestiti; Tempio Civico della Beata Vergine Incoronata; glèisa de San Francesco; glèisa de San Lorenzo
Palais
Palais de l'avesque; palais Broletto, sedença de la municipalitat, ont se pòt veire, sus la faciada, un bust de Barbarossa;
Autres
Teatre alle Vigne, unic teatre de la vila; Pont sul flum Adda; ancians Murs de Lòdi; Parc de l' Isola Carolina
Australopithecus bahrelghazali
Australopithecus bahrelghazali qu'ei un ominin fossil descurbert en 1995 (1) peth paleontològ Michel Brunet ena vath de Babr el Gahzal, aprèp de Koro Toro e siguèc aperat Abel. Siguec datat dab era metoda deth berili radiometric e se pensa qu'auriá demorat hè 3.6 milions d'ans (2).
Es trobalhes èren un troç de maissa, un dusau incissor, es dus canins e tots quate premolars que son ath cant des dents alveolars. Eth nom exacte qu'ei KT-12/H1; Abel ei son nom informal en memoria d'un collega mort que s'aperaua Abel Brillanceu. Aguest individú siguec trapat a mès de 2.500 Km ar oèst deth Gran Rift èst-african.
Era maissa KT-12/H1 descurberta auia ues dents parières as d'Australopithecus afarensis ; açò qu'amièc quauques recercaires coma William Kimbel a díder qu'Abel ei pas ua espècie desseparada mès que "dintra enes variacions d'Australopithecus afarensis". En 1996, Brunet e era sua equipa classaren KT-12/H1 coma un individú d'Australopithecus bahrelghazali (3). Totun, aquerò qu'ei malaisit de díder pr'amor qu'es recercaires an KT-12/H1 barrat e aluenhat dera comunautat paleoantropològa general e açò qu'ei contrari ar International Code of Zoological Nomenclature 1999 (4).
Aguesta espècie ei un misteri per quauqu'ns pr'amor qu'ei eth prumèr fossil australopitecid trapat jamès en Africa Central. Tamben ei plan important pr'amor qu'ei eth prumèr fossil que mostra geograficaments que i a ua "tresaua hièstra" ena evolucion des ominids ancians.
Tà vèder tamben Referències Pàgines web
(411) Xanthe
(411) Xanthe es un asteroïde.
Oneg
Oneg que ho un faraon de la II dinastia durant lo periòde tinita.
Versions deu nom de Nisot-Biti
Dens la Lista Reiau d'Abidòs qu'ei aperat :
Comunautat de comunas de Còr de Charanta
La comunautat de comunas de Còr de Charanta (en francés Communauté de communes Cœur de Charente) es una intercomunalitat situada dins lo departament de Charanta e la region de Novela Aquitània, a l'extremitat occidentau de la Charanta Lemosina e orientau d'Engolmés. Son sieti es Tourriers.
Partit socialista
Vejatz tanben :
Oneg
Versions deu nom de Nisot-Biti
Dens la Lista Reiau de Saqqara qu'ei aperat :  :
Comunautat de comunas de Còr de Charanta
Geografia
Mapa de la comunautat de comunas de Còr de Charanta au 1er de genier de 2019.|thumb|right|400px|upright=1.8
Compausicion
Regropa 54 comunas au 1er de genier 2017:
Torres de Segre
Torres de Segre es un municipi de la província catalana de Lhèida e de la Comunautat Autonòma de la Generalitat de Catalonha.
Suçac
Suçac  (Sussac en francés) es una comuna lemosina situada dins lo departament de la Nauta Vinhana e la region de la Novela Aquitània, ancianament de Lemosin.
Sos abitants s'apelan los Suçacs.
Geografia
miniatura|gaucha|Situacion de Suçac en Nauta Vinhana
Triève
Trièvas o Triève, Triviés (sense referéncia valabla) es un parçan d'Occitània situat dins lo Daufinat.
Sa vila principala es Menç.
La forma « IN TRIVIIS » au XVn e la prononciacion locala (quina prononciacion ?) menan pas a Triviés.
La Valada (Perigòrd)
La Valada (Lavalade en francés) es una comuna d'Occitània, dins la region istorica de Perigòrd, administrada per lo departament de Dordonha de la region de Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
La Valada es atestat Lavalada, en 1289. Valada es un derivat de val, del latin vallis, emb lo sufixe -ada, derivat del latin -ata. La prononciacion es [laβa’ladɒ]. Lo site de las comunas de Dordonha precisa que lo sens es lo de « val, plana » perqué La Valada es pas dins una val nimai una comba, mas simplament dins un luèc planièr, un planòl de 200 m d'altitud.
Torre-serona
Torre-serona es un municipi de la província catalana de Lhèida e de la Comunautat Autonòma de la Generalitat de Catalonha.
Pulsa diNura
Pulsa diNura (פולסא דנורא en aramèu, çò qui vòu díser "hoets de huec", tèrme qui designa las es·hlamas de forma estreta e alongada, parièr en occitan per "lengas de huec") qu'ei lo nom balhat a un rituau cabalistic dens lo quau òm invoca los anjos de la destruccion tà blocar lo perdon celèste taus pecats d'un individú en tot provocar totas las malediccions contiengudas dens la Bíblia qui deven entrainar la soa mort. Puishque la Torah interditz de pregar tà que quacòm maishant e arribe a ua auta persona, la responsa que's presenta devath la forma de pregar tà que lo mau d'aquera persona e's morisca tà har vàder ua persona justa. La hont d'aqueth rituau modèrne ne's trapa pas dens la Cabala mes au miei deus manuaus de magia judiva de l'Antiquitat, en particular lo Sefer haRazim e la Ḥarba deMoshe.
L'expression qu'apareish per exemple dens lo tractat Hagigah 15a deu Talmud de Babilònia au respècte de la pena infligida per Diu a l'anjo Metatron, e dens lo Sefer haZohar (ua de las òbras classicas de la Cabala) au respècte deu castig celèste contra la persona qui ne compleish pas las soas obligacions religiosas.
Bèths judius ultraortodòxes aderents de la Cabala que desvolopèn l'idèa de lançar un malefici contra un pecaire, qui aperèn Pulsa diNura. La ceremònia que's hè dens un cemitèri a miejanueit; après bohar uas candèlas negras e sonar lo shofar, lo cap deu minyan o quorum de 10 òmis adultes necessari tà la recitacion de las pregàrias mei importantas de tot ofici o de tota ceremònia judiva, que demanda a Diu de condemnar e d'eliminar l'amna deu subjècte per'mor d'estar ua menaça contra lo pòble judiu.
Loís Josep de Montcalm
Eissit d'una familha nòbla originària de Roergue, nascut al castèl de Candiac, foguèt batejat a Vauverd, vila vesina, que un masatge i pòrta uèi son nom. Se maridèt lo 2 d'octobre de 1734 amb Angélique Talon du Boullay.
Franois
Franois es una comuna francesa, situada dins lo departament de Dobs e la region de la Franca Comtat.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Anna Chícherova
Anna Vladímirovna Chícherova (en rus: Анна Владимировна Чичерова; Ierevan, Armènia, 22 de julh de 1982) es una atlèta russa, especialista del saut de nautor. Es l'esposa de l'esprintaire kazakh Gennadiy Chernovol.
Montinhac (Engolmés)
Montinhac en occitan restablit (Montignac-Charente en francés) es una comuna francesa, situada dins lo departament de Charanta e la region de Novela Aquitània, ancianament de Peitau-Charantas.
Fa partida dau parçan d'Engolmés (e mai particularament la Vau d'Engolmés), qu'es fòrça mai pichon que la província d'Engolmés.
Lo gentilici restablit es montinhaqués -esa.
Comunas limitròfas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Toponimia
Las atestacions ancianas son Montiniacum en 1212; Montinhiaco, Montinhacum en 1405; Montignaco (non datat).
Istòria
Montinhac foguet sieti de baroniá en 1789, emb 9 parròfias (o partidas) dependentas e 4 enclavas.
Nòtas e referéncias
<references group="N"/>
Tremp
Tremp es un municipi de la província catalana de Lhèida e de la Comunautat Autonòma de la Generalitat de Catalonha.
Miquèu Sent Raimond
A part Lou Paysan d'Agassac, un album au format 33 torns en 1982 d'istòrias sia en francés (en francitan), sia en occitan (en gascon deu Savés), puish un aute aqueste còp integralament en gascon en 2003 au format CD (Ac savès ?), Miquèu Sent Raimond qu'a tanben publicat dens las annadas 90 caishetas de scenetas en francés meridionau (en francitan).
Qu'ei tanben l'autor d'ua gramatica gascona segon lo parlar deu Savés.
Bergères
Bergères es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Auba e la region de Champanha-Ardena.
Geografia
Un circuit pédestre permet de se passejar tot en admirant lo luòc.
Una mitat-dotzena de proprietàrias-récoltants (familhas Prieur, Rigollot, Bour e Thierry) espeten las vinhas #que produsisson lo champagne, reagrupats per qualqu'uns al se de la cooperativa del Landion, situada sus la municipalitat vesina de Meurville.
Bergères est un petit village d'une centaine d'habitants dans l'Aube, à proximité de Bar-sur-Aube.
Située sur la route touristique du champagne, on peut y voir un pressoir à étiquet du. On peut également visiter son église, sous le vocable de Saint-Martin, classée au répertoire des monuments historiques pour ses statues du (saint Sébastien, sainte Barbe, la Vierge mère) et son lavoir.
Un circuit pédestre permet de se promener tout en admirant le site.
Une demi-douzaine de propriétaires-récoltants (familles Prieur, Rigollot, Bour et Thierry) exploitent les vignes qui produisent le champagne, regroupés pour certains au sein de la coopérative du Landion, située sur la commune voisine de Meurville.
Bergères Es un pichon vilatge d'un centenat d'abitants en lo Alba, près de Bar-sus-Alba.
Situada sus la rota touristique del champagne, se pòt i veire un pressoir a étiquet de la. Se pòt egalament visitar la siá glèisa, jol vocable de Saint-Martin, classificada al repertòri dels monuments istorics per las siás estatuas de la (sant Sébastien, santa Barba, la Vèrge maire) e lo sieu lavoir.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Lista de las carrièras de Tolosa en francés
Aqueste article recensa las carrièras de Tolosa amb lor nom en francés.
7 de junh
Decèsses
Vejatz tanben:
(412) Elisabetha
(412) Elisabetha es un asteroïde.
Carnegie Hall
Carnegie Hall es una sala de concèrts situada a Manhattan, Nòva York. Concebut per l'arquitècte William Burnet Tuthill e bastit per lo filantròp Andrew Carnegie en 1891, es un dels luòcs pus prestigiós al mond tant per la musicia classica coma per la musica populara, famós non solament per sa beutat  e son istòria, mas tanben per son acostica. Es situat entre la Setena Avenguda e la Carrièra 57, a doas carrièras de Central Park.
Proletariat
thumb|upright=1.3|Le Wagon de tresena classa, [[Honoré Daumier, òli sus tela (1862).]]
Lo proletariat es, segon Karl Marx, la classa sociala opausada a la classa capitalista. Es formada pels proletaris, tanben momenat mai sovent trabalhadors.
Lo proletari possedís ni capital ni mejans de produccion e deu donc, per subvenir als seus besonhs, aver recors al trabalh salariat.
Etimologia
Lo mot « proletari » designa a l'origina un ciutadan roman qu'a sonque sos enfants (proles) coma riquessa. Forma la classa mens considerada de la civitas (ensems dels ciutadans), constituida d'aquelas que pòdon comprar pas cap de pèça d'armadura e que possedisson lo drech de vòte sonqu'en teoria. Es la darrièra classa sociala.
Definicions del proletariat
thumb|upright=1.3|Los Manjaires de trufas, [[Vincent van Gogh, òli sus tela (1885).]]
Apròcha marxista
Marx e Engels prepausan mai d'una definicion del proletariat: (Lo Capital). Dins lo Manifèst del partit comunista (1848), Marx parla del proletariat coma essent.