cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Hauts Pirenèus
Economia
D’aquiu enlà er'arrenavida demografica dera montanha on suberviu tanben ua economia pastorala tradicionau (aulhas e vacas de carn dab muda de cap a las estivas) indispensabla entar enviroament mercés ara pluriactivitat e a ua politica d’ajudas financiaras (ISM : indemnitats especiaus montanha).
Enfin, eth Tarba gran (mes de 100,000 en’aglomeracion, era mitat deths emplecs deth departament) qu’a vist era sua importància industriau a baishar, mès que s’assegura coma centre de servicis, pòl universitari (4000 estudiants) e de tecnologias navèras.
Herméville-en-Woëvre
Herméville-en-Woëvre es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mòsa e la region de Lorena.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Middelkerke
Middelkerke es una comuna de la província bèlga de Flandra Occidentala.
Saint-Sauveur-Marville
Saint-Sauveur-Marville es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Eure e Loir e la region dau Centre.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Taj Mahal
thumb|243px|Lo Taj Mahal Lo Taj Mahal (en indi ताज महल), es un mausolèu grand situat dins la vila d'Agra en Índia, a ras del flum Yamuna. Foguèt construït per l'emperaire mogòl Shah Jahan coma omenatge a sa femna defuntada, Arjumand Banu Begum, mai coneguda jol nom de Mumtaz Mahal (la causida del palais), que se moriguèt del temps que donava vida a son catorzen enfant. Son arquitectura es una barreja d'estils islamic, indó, pèrsa e turc. Foguèt bastit entre 1631 e 1654. Se conta que foguèron necessaris 20,000 òmes per tal de levar aqueste temple. En 1983, lo Taj Mahal foguèt integrat dins lo Patrimòni Mondial de l'UNESCO. thumb|right|250px|Pòrta de dintrada a l'exterior del Taj Mahal
Moorslede
Moorslede es una comuna de la província bèlga de Flandra Occidentala.
Tagbana
Lo tagbana (o tagwana) es una lenga senofo parlada en Còsta d'Evòri.
Localisacion
Lo tagbana es parlat dins lo centre nòrd de Costa d'Evòri.
Fonologia
Las consonantas del tagbana son :
p, t, c, k, kp, ʔ, b, d, ɟ , g, gb, f, s, h, m, n, ɲ , ŋ , l, w, j
Las vocalas pòdon èsser oralas o ben nasalizadas, a l'excepcion de [e] e [o] :
i, ḭ, u, ṵ, e, o, ɛ, ɛ̰ , ɔ , ɔ̰ , a, a̰
La lenga es tonala. A tres tons :
Ostal del Libre
L'Ostal del Libre es un ostal d'edicion occitan, basat a Orlhac (Cantal).
Garchy
Garchy es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Nièvre e la region de Borgonha Franca Comtat.
Grandchamp
Grandchamp pòt essèr:
Garchy
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
- 1326 : Guillaume de Mello, senhor de Epoisses, fa aumenatge per Garchy en la châtellenie de Châteauneuf-Val-de-Bargis
- 1709 : François de Thibaut, senhor de Garchy
- 1326 : Guillaume de Mello, seigneur d'Epoisses, fait hommage pour Garchy en la châtellenie de Châteauneuf-Val-de-Bargis
- 1709 : François de Thibaut, seigneur de Garchy
Organizacion militara
L’organizacion militara descriu lei principis d'organizacion dei fòrças armadas d'un Estat o d'una entitat similara (rebellion, territòri independentista...). Dèvon integrar de dimensions variadas destinadas a assegurar la disciplina militara (mesa en plaça de rengs militars), a crear d'unitats administrativas permetent de gerir lei ressorsas umanas e materialas (basas militaras, regiments...) e a crear lei condicions permetent lo mantenement dei foncions necessàrias a una accion militara (comandament, ensenhament, combat, logistica, formacion, medecina...).
Es una question anciana qu'es probablament apareguda amb lei premiereis armadas organizadas durant l'Antiquitat. Per exemple, l'Estendard d'Ur, una gravadura dau milleni III avC, mòstra d'unitats diferenciadas e especializadas dins d'aspèctes donats dau combat (arquiers, carris...). Lei modèls utilizats conoguèron fòrça evolucions e foguèron lòngtemps especifics a una cultura o una civilizacion donada. Lo sistèma modèrne, basat sus la division o la bregada per lei fòrças terrstres e l'esquadra per la marina o l'aviacion, es eissit dei reflexions francesas menadas après la Guèrra de Sèt Ans (1756-1763) sus l'interès de combinar diferents tipes d'armas au sen d'una meteissa unitat. Adaptat amb succès per leis armadas revolucionàrias, se difusèt lentament dins lo rèsta dau mond amb la colonizacion e lei doas guèrras mondialas.
Lei brancas dei fòrças armadas
La nocion de branca militara es un premier element d'organizacion dei fòrças armadas. Es fòrça anciana qu'es probable apareguda amb la creacion dei premierei marinas militaras. Consistís a recampar dins un meteis ensemble lei soudats especializats dins un meteis aspècte de la guèrra. Uei, dins la màger part deis armadas modèrnas, existís una armada de tèrra qu'es especializada dins lo combat terrèstre, una marina militara qu'es encargada deis operacions maritimas e una fòrça aeriana qu'es dedicada ais operacions aerianas. Certanei país tènon pas de marina quand an pas d'accès a la mar o a un fluvi important. D'autrei pòdon crear de brancas suplementàrias coma dins leis operacions espacialas o dins la defensa antiaeriana. Aquò varia segon l'istòria e la doctrina militara dau país regardat.
Una branca militara es generalament caracterizada per l'utilizacion de materiaus e de doctrinas militaras distints. Per exemple, lei naviris militars son un equipament caracteristic dei flòtas de combat. Pasmens, certaneis armas pòdon èsser comunas a mai d'una branca. Per exemple, es lo cas de l'artilharií qu'es un element constitiu de la guèrra terrèstra e de la guèrra navala. L'usatge d'aeronaus es tanben comun a la màger part dei brancas modèrnas. La doctrina militara es donc un element important dins la constitucion d'una branca. Per exemple, una unitat d'elicoptèrs de combat integrada dins una fòrça blindada utilizarà seis equipaments d'una maniera similara a una unitat d'elicoptèrs integrada dins una fòrça aeriana ai missions pus largas.
Definicion
Lei nocions de comandament, de formacions e d'unitats son un autre element important de l'organizacion militara. Lo premier designa un ensemble de formacions e d'unitats plaçadas sota l'autoritat d'un meteis cap comandant. Lo segond designa un ensemble d'unitats, sovent especializadas dins una arma diferenta, plaçadas sota l'autoritat d'un meteis cap. Per exemple, es lo cas de la division o de l'esquadra. Enfin, l'unitat designa un ensemble reduch, generalament especializat dins una arma unica. Per exemple, es lo cas dau regiment o dau naviri. Dins certaneis armadas, existís tanben la nocion de sosunita que correspònd ai nivèus pus pichons de la tactica militara (companhiá, seccion...).
Fòrças terrèstras
Existís dos modèls principaus per l'organizacion dei tropas terrèstras : aqueu de tipe occidentau e aqueu de tipe sovietic (desenant rus). Lei diferéncias pus importantas regardan l'organizacion dei formacions. Dins leis armadas occidentalas, lei bregadas o lei divisions son gropadas en còrs d'armada que son gropats en armadas que forman un grop d'armada. Dins leis armadas d'inspiracion sovietica, lei divisions son pus pichonas. Forman d'armadas egalament pus pichonas que seis equivalentas occidentalas. Puei, aqueleis armadas son gropadas dins de frònts. Una coordenacion especiala pòu de còps dirigir dos a quatre frònts.
Fòrças navalas
A respècte dei fòrças terrèstras, lei fòrças navalas an una organizacion generala pus sopla car lei naviris son sovent dins l'obligacion de se dispersar o de cambiar de teatres. De mai, lo naviri i es l'unitat de basa. Lei nivèus organizacionaus i son donc ben mens nombrós car s'arrèstan a aquela escala.
Fòrças aerianas
L'organizacion dei fòrças aerianas presenta de diferéncias importantas entre lei país en causa dei diferéncias importantas dins lo nombre d'aeronaus disponibles. D'efiech, l'organizacion d'una armada aeriana alinhant quauquei desenaus d'aparelhs es pas la meteissa causa d'aquela d'una fòrça dispausant de centenaus (o de miliers) d'aeronaus susceptibles d'èsser especializats dins una mission donada.
Tribú (biologia)
Dins la sistematica classica (« linneana ») dels èssers vivents, la tribú es un reng taxonomic de nivèl inferior a la familha e superior al genre. En cas de besonh se pòt crear un reng intermediari amb la familha (sosfamille) e amb lo genre (sostribú)
Organizacion militara
Còrs expedicionari
Un còrs expedicionari es un recampament provisòri d'unitats militaras creat per menar una operacion particulara, generalament dins una region alunchada de lor territòri nacionau. Aquò necessita una organizacion especiala, especialament au nivèu de la logistica car l'avitalhament d'una tala formacion pòu lèu venir complèx. Pasmens, es possible de preparar leis unitats a la guèrra expedicionari en temps de patz (exercici de coalicion, mesa en plaça de sistèmas de comunicacion comuns...).
Tribú (biologia)
Terminasons latinas indicant lo reng
Lo nom latin de las tribús se termina pels sufixes -eae o -ae (autras que -aceae) per las plantas, algas e mycotas, -eae pels bactèris e -ini pels animals.
Exemples :
Referéncias
<references responsive="" group="">
Sommières-du-Clain
Sommières-du-Clain es una comuna peitavina, situada dins lo departament de Viena e la region de Novela Aquitània, ancianament de Peitau-Charantas.
Geografia
Lo vilatge es situat suls bòrds dau Clain.
Lo borg es situat a 15 km de Civray.
Comunas limitròfas
400px|gaucha||Distanças e posicion relativa
Toponimia
Las atestacions ancianas son, per lhuec:
Nòtas
<references group="N"/>
Article 17 de la Constitucion de la Cinquena Republica francesa
L'article 17 de la Constitucion de la Cinquena Republica francesa autoriza lo President de la Republica a exercir lo drech de gràcia.
Lo tèxt de l'article
Lo tèxt de l'article que s'aplica dempuèi la lei constitucionala del 23 de julhet de 2008 es :
La version iniciala dins l'article foguèt mens restrictiva :
Guéhébert
Guéhébert es una comuna normanda, situada dins lo departament de la Marga e la region de la Bassa Normandia.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Bernat Lesfargas
Bernat Lesfargas (en francés: Bernard Lesfargues; Brageirac, Peiregòrd, 27 de julhet de 1924 - Sent Medard de Moissida, 23 de febrièr de 2018) foguèt un escrivan, traductor e critic literari occitan de Lemosin.
Biografia
Bernat Lesfargas nasquèt a Brageirac en 1924 dins una familha de classa mejana. Son paire Alexis Lesfargas, nascut a Brageirac, èra comerciant (vendiá lenha e carbon), e sa maire Aimée Aubertie èra per contra originària de Gleisa Nueva d'Eissac e sortida d'una familha pagesa. Aprèp son enfança passada dins un barri popular del caire, Bernat faguèt sos estudis dins una escòla catolica de Brageirac abans d'anar al licèu Enric IV de la vila. Partiguèt puèi per Bordèu per tal de dintrar a l'Escòla Normala e aprèp al Licèu Enric IV de París. Cambièt d'orientacion posteriorament e s'inscriguèt e l'Institut d'Estudis Iberics de l'Universitat de La Sorbona. Obtenguèt l'agregacion d’espanhòl en 1954 e partiguèt ensenhar a Lion qu'i demorèt fins a 1985, an que prenguèt la retirada.
Son engatjament dins l'occitanisme es plan ancian que foguèt membre de l’Institut d’Estudis Occitans tre sa creacion en 1945 e que participèt als Amics de la lenga d’òc, associacion que n'èran membres Pèire-Loís Bertaud, Joan Lesaffre, Joan Mosat, Enric Espieut e Bernat Manciet. En 1975 creèt l'ostal d'edicion Fédérop, una de les plataformas editorialas mai importantas per çò qu'es de la publicacion en occitan. Son òbra poetica a jogat un ròtle important dins l'expression literària occitana modèrna. Son occitanisme militant e sos ligams amb Catalonha l'an portat a èsser membre del Cercle d'Afrairament Occitanocatalan.
A mai d'èsser un critic literari tant en francés coma en occitan, s'es avodat prigondament a la traduccion en francés dels escrivans màgers de lengas catalana (coma Salvador Espriu, Mercè Rodoreda, Jesús Moncada, Jaume Cabré e Joan Sales) e espanhòla (Juan Goytisolo, Mario Vargas Llosa, Ramón Sender, Fernández Santos), mai que mai los del sègle XX. Per l'ensems de son prètzfach recebèt la Crotz de Sant Jòrdi de la Generalitat de Catalonha en 1999, lo Prèmi Joan Bodon en 2005 e lo Prèmi Pompeu Fabra en 2010.
En 2006 Bernat Lesfargas signèt un convèni amb l'Universitat Autonòma de Barcelona pr'amor de cedir una part de son fons epistolar e bibliografic a l'universitat que ne faguèt puèi un inventari, una catalogacion e numerizacion.
Moriguèt lo 23 de febrièr de 2018.
Courcerac
Courcerac es una comuna francesa, situada dins lo departament de Charanta Maritima e la region de Novela Aquitània, ancianament de Peitau-Charantas.
Comunas vesinas
400px|gaucha||Distanças e posicion relativa
Toponimia
Las atestacions ancianas son, per luec:
Capberton
Etimologia
La prononciacion qu'ei [kappər'tuŋ]. Lo nom del vilatge qu'ei atestat sota las formas Cap Bertou en 1170 e en autas cartas marinas deu en las qualas son mencionats quora Capbreton quora Caberton, Cap-Breton (shens data). Al cors del periòde de la Convention nationale (1792-1795), la comuna portèt lo nom revolucionari de Capbrutus, segon lo gost de l'epòca peus eròis de la republica romana.
En despièit d'una legenda modèrna tenaça, lo nom de Capbreton non a versemblablament pas de relacion amb la Bretanha.
Albèrt Dauzat que classa Capbreton a l'article Cabestany, amb tota una seria de noms similars compausats amb l'element Cap- o Cab-, que representa lo mot cap (o occitan dialectau *cabo) « tèsta, extremitat ».
Se pòt acostar Capbreton d'autres toponimes com Cablong (Gironda) e alhors, com Caup d'Alh (Aups Maritims, Cabo d'Ail 1259, Cabestany (Catalonha del Nòrd, de Cabestagnio 927), Capbis (Pirenèus Atlantics, Cabbis, Grangia Capbisii en 1235),
La comparason amb Caup d'Alh e Capbis autoriza qualques ipotèsis sus l'origina del nom de lòc.
Se constata com en Capbís, una alternància de formas ancianas escritas Capb- e d'autras en Cab-, las segondas s'explican per una assimilacion de [p] a [b], o ben per una varianta dialectala cab- per cap-. D'alhors, en gascon o en francés local, lo p de Capberton non es pas jamai prononciat : se ditz « cabr name = bbfeton ».
Neublans-Abergement
Neublans-Abergement es una comuna francesa, situada dins lo departament de Jura e la region de Franca Comtat
Hloirac
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Neublans-Abergement
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Hloirac
Toponimia
Las fòrmas ancianas citadas per Bénédicte Boyrie-Fénié son : Floriacensi (abbatia ~), en latin, en 864, Floriacensis (mon. Sancti-Benedicti ~), en latin, en 1046, Floriacum, en latin (sègles XI-XIII), Floriac (Roberti de ~), en 1263, Floyrac (parrochia de ~), en 1273, Florac (in parrochiis de ~), entre 1273 e 1289, Floyrac, en 1289, Ffleyrac (Robertus de ~), en 1299, Floyrac, en 1361. La prononciacion seré [luj'rak]. Hloirac ven dau nom latin d'òme Florius damb lo sufixe -acu(m), latinizacion del sufixe gallés -aco(n). Floirac èra donc probablament una anciana granda propietat antica qu'avèva per mèste Florius. Veire Hloirac, en Medòc, e Floirac (Carcin). NB. Dauzat avèva tanben donat Florius + acum, e non Florus + -acum, contrariament a çò qu'escriu Bénédicte Boyrie-Fénié, au mens dens la segonda edicion de DENLF.
Erfurt
Erfurt es la capitala del Land alemand de Turíngia. Sa populacion èra estimada a 202,658 abitants, en 2006. Sa superfícia totala es 269,17 km².
Capberton
Etimologia
Per explicar la natura del segond element -breton, A. Dauzat que supausa un nom de persona Berton, mès non se pronóncian pas sus son origina. Pertocant a la finala -on, s'explica per una analogia amb lo mot breton, los mai vièlhs dison encara « cabreton » o « caberton ».
Erfurt
thumb|430px|left|Erfurt, Alemanha.
Capberton
Etimologia
Capberton foguèt una eissida viticòla del pòrt de Baiona, coplantat de vinhas de sabla pendent longtemps. Lo quite nom del cepatge rei del país (una varietat de cabernet) pòrta lo nom de la ciutat : "cabreton rog" qu'a lisat jos lo vocable de "breton", cepatge major de la Lèira e d'origina gascona sens ges de dobte.
Segon Bénédicte Boyrie-Fénié, lo determinant de cap que pòt estar un nom de persona (l'ancian nom de persona Bert/Berton o l'apocòpa de Bertomiu), mès un nom de baptisme determina pas cap (Caupmartin qu'ei un ancian Caup Sant Martin). Ua auta possibilitat qu'ei cap verd dab ua fòrma diminutiva qui's pòt arreligar dab lo nom de familha Capbert e lo toponime Capvèrn (que seré un ancian *Capverd dab atraccion de vèrn, segon Astor). I a pas de certitud. La fòrma orala que s'explica per l'assimilacion de l'oclusiva sonòra b per son equivalent sord p qu'ei avant : caPBerton > caPPerton.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Tellières-le-Plessis
Tellières-le-Plessis es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Orne e la region de la Bassa Normandia.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Santenay (Còsta d'Aur)
Santenay  es una comuna francesa administrada per lo departament de Còsta d'Aur de la region de Borgonha.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Deville (Ardenas)
Deville es una comuna francesa del departament de las Ardenas e de la region de Champanha e Ardena.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
thumb|left|200px|[[glèisa Saint-Maurice de Deville.]]
Nieuport (Belgica)
Nieuport (Belgica) es una comuna de la província bèlga de Flandra Occidentala.
Lanamanhan
Geografia
vignette|upright=1.6|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
Lanamanhan qu'es format de lana, mot vengut de landa, d'origina gallica (qui a lo sens de « lana, terrenh pas utilizat ») e d'un nom de persona,. Segon Negre, Lanamanhan qu'es format de lana e deu nom de persona Manhan.
Tachouzin (nom francés)
Pas d'informacions. Se i a un rapòrt dab lo taish, quina ei la finala ?
Breitenbach (Haut Ren)
Breitenbach en alemannisch ( Breitenbach-Haut-Rhin  en francés) qu'ei ua comuna francesa deu departament deu Haut Ren e de la region d'Alsàcia.
Cappelle-Brouck
Cappelle-Brouck es una comuna francesa del departament del Nòrd e de la region dels Nauts de França.
Geografia
thumb|left|Cappelle-Brouck dans son canton et son arrondissement|180px==Istòria==
Es en 1169 que la glèisa #èsser édifiée.
Cappellebrouck A Citat en 1241 en lo cartulaire del Abbaye de Watten.
C'est en 1169 que l'église fut édifiée.
Cappellebrouck est Cité en 1241 dans le cartulaire de l'Abbaye de Watten.
Chemnitz
Chemnitz (Kamjenica en sorab) es una vila situada dins l'Oèst de Saxònia en Alemanha. Amb aperaquí 245000 abitants, es après Leipzig e Drèsda la tresena vila del Land per sa populacion, e un dels sièis centres principals. Chemnitz ten l'estatut de vila-arrondiment e es lo sètge del districte del meteis nom.
La vila forma amb Zwickau lo nuclèu de la region economica de Chemnitz-Zwickau e fa partit de la region metropolitana nomenada « Triangle de Saxònia ».
Mercurey
Geografia
Situat en Bourgogne, en lo departament de la Saône-e-Loire (Còsta chalonnaise), a aperaquí 10 quilomètres al nòrd-oèst de Chalon-sus-Saône. thumb|Mapa de Mercurey e de las municipalitats limitrophes
Situé en Bourgogne, dans le département de la Saône-et-Loire (Côte chalonnaise), à environ 10 kilomètres au nord-ouest de Chalon-sur-Saône.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Acinonyx jubatus
200px|right|Guepard Lo Guepard (Acinonyx jubatus) es un membre atipic de la familha dels felins, que caça gràcias a sa vista plan aguda e sa granda velocitat. Es un dels animals terrèstres mai rapids: pòt arribar fins a 110 km/h sus de cortas distàncias.
Sharra
Sharra (Xarra en basco, Charre en francés) qu'ei ua comuna bearnesa administrada peu departament deus Pirenèus Atlantics de la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
La prononciacion qu'ei ['ʃarrə]. Lo nom basco qu'ei Xarra. Las fòrmas ancianas que son Sxarre en 1385, Xarra en 1513, Exarre en 1548, Charre en 1618, Charre (mapa de Cassini, a la fin deu sègle XVIIIau).
Miquèu Grosclaude qu'explica lo diccionari de Dauzat qu'escriu bois taillé per bois, taillis, « bòsc, talhadís ». En basco, xarra qu'a simplificada la vibranta en xara. Lo sens deu toponime qu'ei « bruishagar, talhadís ».
Areïsme
L’areïsme es un tèrme idrografic que caracteriza una region ont existís ges de ret idrografic organizat. S'observa generalament dins lei mitans (desèrts, tondras...) onte lei corrents d'aiga son pas permanents en causa d'una ariditat tròp importanta, d'una permeabilitat dau sòu tròp importanta ò d'un relèu tròp feble.
Carcarèrs e Senta Crotz
Carcarèrs e Senta Crotz (Carcarès-Sainte-Croix en francés) qu'ei ua comuna gascona situada dens lo departament de las Lanas e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Oostkamp
Oostkamp es una comuna de la província bèlga de Flandra Occidentala.
Cangoró
250px|thumb|right|Lo cangoró Lo cangoró (cf. ang. kangaroo, cat. cangurú) es un marsupial (animal) que demòra en Austràlia.
Las espécias de cangorós
I a tres espécias de cangorós. Ocupan majoritàriament lo sud e lo centre d'Austràlia.
Lo cangoró roge
thumbnail|left|180px|Un cangoró roge Lo cangoró roge (Macropus rufus), qu'es lo cangoró mai grand e tanben lo marsupial mai grand dels qu'existisson uèi. Los cangorós roges ocupan lo centre arid e semiarid del país. Un mascle adulte pòt mesurar 1,5 m de naut e pesar 85 kg.
Lo cangoró gris oriental
Lo cangoró gris oriental (Macropus giganteus) es mens conegut que lo cangoró roge, mas se vei pus sovent, vist que son espécia cobrís la partida orientala, qu'es fertila, d'Austràlia.
Lo cangoró gris occidental
Lo cangoró gris occidental (Macropus fuliginosus), de talha mai bassa. Se pòt trobar dins lo sud de l'Austràlia Occidentala, la partida meridionala qu'es a ras de la còsta e dins la conca del flum Darling.
Los cangorós possedisson de grandas e poderosas pautas posterioras, de pès grands faches per sautar, una coa longa e musculosa per gardar l'equilibri e un cap pichonèl. Los cangorós son erbívòrs e s'alimentan de pasturas e de rasics. Totas las espécias son nocturnas e crepuscularas. D'un biais general passan son jorn dins la calma e s'alimentan de vespre e las nuèches frejas, mai sovent en còlhas. An una esperança de vida de 18 annadas aperaquí. Los cangorós son coneguts coma l'animal mai representatiu d'Austràlia. Coma tal, es plan aisit de trobar de cangorós en joguets e sovenirs del país.
thumb|left|180px|Un parelh de cangorós.
Mas de las Cavas
Las caunas del Mas de las Cavas se tròban a Lunèl Vièlh, localitat de Lengadòc situada dins lo departament d'Erau. Forman un ensems de 4 cavitats que apertenon a un meteis malhum carstic de mai de, que la primièra compren un jaç arqueologic ont se trobèt d'ossaments d'animals e d'objèctes de pèira talhada del Paleolitic Inferior (Pleistocèn Mejan, d'aperaquí 300,000 ans).
Istoric
En 1824, Marcèl Sèrras trapèt los ossaments de mercé las peirièras d'esplecha de las molassas miocenicas ont se dobrisson las cavitats. Menèt de cèrcas e extraguèt vestigis de fauna de las caunas 1 a 3. En 1865, Fèlix Garrigon trapèt de pèiras talhadas. En 1962, Eugèni Bonifay tornar prenguèt las recèrcas e descobriguèt la cauna n° 4; jos sa direccion, se realizèron de cavaments de 1962 a 1983 dins la cauna n° 1.
La cauna n° 1
L'industria litica en qüarsita, selze, calcari o qüars es compausada de còdols talhats simples, de bifàcias fòrça raras, de denticulats e de rascladors.
Ostende
Ostende (neerlandés: Oostende; francés: Ostende; alemand: Ostende; flamenc occidental :Ostende) es una vila costièra bèlga, situada dins la província de Flandra Occidentala dins la Region flamenca. Compren los quartièrs de Mariakerke, Raversijde, Stene e Zandvoorde, e la vila d'Ostende propriament dita, la mai granda de la còsta bèlga.
Oostrozebeke
Oostrozebeke es una comuna de la província bèlga de Flandra Occidentala.
Cappelle-en-Pévèle
Cappelle-en-Pévèle es una comuna francesa del departament del Nòrd e de la region del Nòrd-Pas de Calais.
Canton de Tarba-2
Lo canton de Tarba-2 qu'ei ua division administrativa de Gasconha, en Bigòrra, venguda despuish 2015 sonque circonscripcion electorala, situada en l'arrondiment de Tarba, lo departament deus Hauts Pirenèus e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus. En 2015, lo territòri deu canton qu'estó modificat. La lenga autoctòna qu'ei l'occitan gascon.
'''NB. Per rasons tecnicas, ua partida de las informacions de l'Infobox (o de l'abséncia d'informacions) que son las de la situacion d'abans 2015.''' En 2017, lo son n° INSEE qu'ei ara 6511, la populacion qu'ei de 13 811 abitants en 2017.
Istòria
Lo canton de Tarba qu'estó creat en 1790 dens lo districte de Tarba. En 1801, que'u despartigón en canton de Tarba-Nòrd e canton de Tarba-Sud. Aqueths dus cantons que comprenèn, en mei de Tarba, un gran nombre de comunas. Lo decret deu 23 de julhet de 1973 creèn los cantons de Tarba-1, de Tarba-2, de Tarba-3, de Tarba-4, de Tarba-5, qui comprenèn sonque partidas de Tarba e los cantons d'Aurelhan e de Semiac per las comunas vesinas (aqueths dus darrèrs cantons qu'estón desmiejats en 1982 dab la creacion deus cantons de Bordèras e de La Lobèra).
A las eleccions departamentalas deu 22 de març de 2015, en aplicacion deu decret deu 25 de heurèr de 2014 qui delimitè los cantons deus Hauts Pirenèus, los 5 cantons de Tarba qu'estón redusits a 3, Tarba-1, Tarba-2 e Tarba-3, sonque sus la vila de Tarba. Lo canton de Tarba-2 qu'estó conservat dab un territòri diferent.
thumb|300px|center|Lo canton despuish 2015
Capinghem
Capinghem es una comuna francesa del departament del Nòrd e de la region dels Nauts de França.
Geografia
thumb|left|Capinghem En lo sieu costat e lo sieu arrondissement|180px
thumb|left|Capinghem dans son canton et son arrondissement|180px==Istòria==
Lo primièr acte conegut remonta a 1124. S'agís de la donation de la dîme a Sant Pierre de Lille.
A la Mièja Edat, la distincion de Capinghem o fief de la Vichte compte coma la una dels mai important del sector. Passa de contunh a la familha Vilain de Gand #que la n'illustra Maximilien, Comte de Isenghien, a conegut per i aver severament reprimit los estralls dels Gueux (iconoclastes) l'an 1566.
En 1646, en lo moment del banc de Armentières, los maréchaux de Gassion e de Rantzau, dirigent l'armada francesa contra Lomme, assiègent la parròquia.
Un dénombrement datat de 1543 donava 33 fuòcs (ostals). Se'n compta uèi mai de 850.
Lo vilatge #qu'aperteniá dins los Païses-Basses espanhòls a ligat a la França en 1668.
A la Revolucion Francesa, jos la impulsió de Augustin François en Tirant, primièr cònsol, un nòu essor economic complète l'activitat agricòla mercés al desvolopament del trabalh del lli, del cuèr e del pichon artisanat.
La populacion de Capinghem èra, en 1830, de 323 abitants #que 49 indigens socorreguts e 3 mendians. N'A aquela epòca, lo principal genre d'indústria, en aquela municipalitat èra l'agricultura e lo tissage de las teles. Las principalas culturas agricòla èran lo blat, lo lli e lo colza, las autras culturas èran la avoine, lo trèfle, las faves e, en mendre part, lo tabac e los légumes. Sus la superficie de 184 a en cobrint la municipalitat, en 1830, i i aviá 145 li cal de tèrras labourables, 4 a en prés, 26 a en superficies plantadas, 2 a en proprietats bastidas e 6 a en rotas, rius, èca. ''(Sc. Annuaire Estatistica del Nòrd -Danel, 1830) '' Pendent tota, la populacion pas cessa d'aumentar al ritme dels bastiments nòus. L'implantacion de la cerveseria Fréteur (1890) provòca quitament un boum démographique.
Pendent la Primièra Guèrra mondiala, lo vilatge situat près de la linha de Tèsta provòca la siá destruccion en mai de 95 %, e entrenarà un net ralentissement de lo sieu essor. Caldrà esperar los ans 1930 per veire un renouveau economic e social.
Le premier acte connu remonte à 1124. Il s’agit de la donation de la dîme à Saint Pierre de Lille.
Au Moyen Âge, la seigneurie de Capinghem ou fief de la Vichte compte comme l’une des plus importante du secteur. Elle passe ensuite à la famille Vilain de Gand dont l’illustre Maximilien, Comte d'Isenghien, est connu pour avoir sévèrement réprimé les ravages des Gueux (iconoclastes) en 1566.
En 1646, lors du siège d'Armentières, les maréchaux de Gassion et de Rantzau, dirigeant l'armée française contre Lomme, assiègent la paroisse.
Un dénombrement daté de 1543 donnait 33 feux (maisons). On en compte aujourd'hui plus de 850.
Le village qui appartenait aux Pays-Bas espagnols est rattaché à la France en 1668.
A la Révolution Française, sous l'impulsion d'Augustin François Tirant, premier maire, un nouvel essor économique complète l'activité agricole grâce au développement du travail du lin, du cuir et du petit artisanat.
La population de Capinghem était, en 1830, de 323 habitants dont 49 indigens secourus et 3 mendians. A cette époque, le principal genre d'industrie, dans cette commune était l'agriculture et le tissage des toiles. Les principales cultures agricoles étaient le blé, le lin et le colza, les autres cultures étaient l'avoine, le trèfle, les fèves et, en moindre part, le tabac et les légumes. Sur la superficie de 184 ha couvrant la commune, en 1830, il y avait 145 ha de terres labourables, 4 ha en prés, 26 ha en superficies plantées, 2 ha en propriétés bâties et 6 ha en routes, rivières, etc. ''(Sc. Annuaire statistique du Nord -Danel, 1830) '' Pendant tout le, la population ne cesse d'augmenter au rythme des constructions nouvelles. L'implantation de la brasserie Fréteur (1890) provoque même un boum démographique.
Pendant la Première Guerre mondiale, le village situé à proximité de la ligne de Front provoque sa destruction à plus de 95 %, et entraînera un net ralentissement de son essor. Il faudra attendre les années 1930 pour voir un renouveau économique et social.
Aujourd'hui, Capinghem qui a vu sa population doubler en trente ans, présente deux aspects. Le cœur du village ancien autour de l’église a gardé son caractère rural. Par opposition, les nombreuses constructions autour des grands axes routiers lui donnent un aspect plus urbain.
Grand Erg Orientau
thumb|Localizacion dau Grand Erg Orientau
Lo Grand Erg Orientau es un erg de Sahara situat dins l'èst d'Argeria e lo sud-oèst de Tunisia. Amb una longor de 600 km d'èst en oèst e una largor de 200 km dau nòrd au sud, a una superficia d'aperaquí 120,000 km² e constituís un dei desèrts arenós pus important de l'espaci saharian. Sa partida septentrionala assosta plusors oasís.
Fogau de pòblament
Un fogau de pòblament (ò fogau de populacion) es una zòna geografica que presenta una densitat de populacion importanta a l'escala mondiala. Es lo contrari d'un desèrt uman. N'existís tres principaus en Asia dau Sud, en Asia Orientala e en Euròpa que passan 500 milions d'abitants.
Oudenburg
Oudenburg es una comuna de la província bèlga de Flandra Occidentala.
Tréglamus
Treglañviz en breton ( Tréglamus en francés) es una comuna bretona, situada dins lo departament de las Còstas d'Arvòr e la region de Bretanha.
Sent Pal de Senoira
Sent Pal de Senoira (Saint-Pal-de-Senouire en francés) z-es una comuna velaiesa, situada dins lo departament del Naut Léger e la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament d'Auvèrnhe.
Comunas vesinas
400px|left|Distanças e posicion relativa
Istòria
Al cors del periòde revolucionari de la Convencion nacionala (1792-1795), la municipalitat, alavetz nomenat Sant-Pal-de-Murs, a portat lo nom de Pal-Sénouire. La municipalitat #abandonar lo nom de Sant-Pal-de-Murs en benefici de Sant-Pal-de-Senouire en 1946.
Au cours de la période révolutionnaire de la Convention nationale (1792-1795), la commune, alors nommée Saint-Pal-de-Murs, a porté le nom de Pal-Sénouire. La commune abandonna le nom de Saint-Pal-de-Murs au profit de Saint-Pal-de-Senouire en 1946.
Montilly
Montilly es una comuna francofòna de Borbonés, situada dins lo departament d'Alèir e la region d'Auvèrnhe.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Verneuil d'Avre et d'Iton
Verneuil d'Avre et d'Iton es una comuna novèla francesa situada dins lo departament d'Eure, en region Normandia. Es nascuda de la fusion de Verneuil-sur-Avre e de Francheville.
Jonage
Jonage es una comuna francesa situada dins la Metropòli de Lion e la region d'Auvèrnhe Ròse Aups.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Momoiro Clover Z
Momoiro Clover Z (en japonés: ももいろクローバーZ Momoiro Kurōbā Zetto, lit. "trefuèlh de color ròsa" en occitan) es un grop japonés de pop. Foguèt fondat en 2008 a Tòquio. Es compausat de cinc joves filhas.
2008–2009
Lo grop foguèt fondat en 2008 coma Momoiro Clover pela agéncia de talents Stardust Promotion. Son primièr single, "Momoiro Punch" ("Punh de color ròsa"), foguèt publicat independentament (sus un label independent apertenent a Stardust Promotion) en august 2009.
2010
Lo primièr single sus un label major (Universal Music Japan) sortit en mai de 2009.
2011
En april 2011, après que Akari Hayami daisse lo grop, lo grop cambia de nom per Momoiro Clover Z. Son primièr album Battle and Ronance sortit en julhet.
2012–2013
Lo segond album, 5th Dimension, sortit en abril de 2013 e es estat classificat disc de platina dins Japon.
Membres
Dempuèi que Akari Hayami daissa lo grop lo 10 de abril de 2011, los membres del grop son Kanako Momota, Shiori Tamai, Ayaka Sasaki, Momoka Ariyasu e Reni Takagi.
Ancians membres
Autres
Anzin-Saint-Aubin
Anzin-Saint-Aubin es una comuna francesa, situada dins lo departament del Pas de Calais e la region dels Nauts de França.
Momoiro Clover Z
Singles
Singles independents (publicats independentament) Singles majors (publicats sus un labèl major)
Saint-Martin-de-Salencey
Saint-Martin-de-Salencey es una comuna francesa, situada dins lo departament de Sòna e Léger e la region de Borgonha Franca Comtat.
Anzin-Saint-Aubin
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Anzin-Sant-Aubin s'es format a partir de dos luòcs d'abitat :
Sant Aubin, antany Sant Aubin al Marais, situat sul camin de Arras cap a Maroeuil, près del riu, la Scarpe. Anzin, Sul meteis camin, totun mai a l'èst, limitrophe de Arras e de Santa Catherine. Fins a la Revolucion, Sant Aubin serà mai poblat #que Anzin e la parròquia #que nasquèt als environs del sègle se trucarà Sant Aubin Anzin e la glèisa i aurà bastit a Sant Aubin. Lo titular de la curació viurà Sant Aubin, lo abbaye Sant Vaast en essent lo senhor d'aquela localité. Lo fief de Anzin serà un fief seigneurial, apertendrà successivament als Montmorency, a la familha de Oye, a Jacques Happiot échevin de Arras e a Pèira de Bochy, genet. Lo blason de la municipalitat es aquel de Rolandus de Montmorency.
Lo nom de Anzin (Anzinum) apparait en 866-870 en un cartulaire de Sant Vaast, aquel de Sant Aubin (Sancti Albini de Marex) pas apparait #qu'en 1154. Una glèisa existissiá ja en aquel endroit a aquela data. La populacion de Sant Aubin èra essencialament constituida de laboureurs, manœuvriers e jornalers. Los marais de Sant Aubin apertenián respectivament al abbaye Sant Vaast e lo abbaye de Mont Sant Eloi. I i aguès de la rèsta tot a la longitud de la Mièja Edat divèrses conflictes entre aqueles abbayes en relacion amb la gestion d'aquelas marais e viviers #que i avián #èsser installats pels proprietaris. Aqueles meteisses viviers aguèron saquejat l'an 1358 pels Arrageois #que patissián un periòde de disette.
Una granda part del territòri èra la proprietat del clergé, non solament los abbayes ja citadas, mas tanben la abbaye de Maroeuil, la abbaye de Etrun, los Jesuïtes, los Brigittines, los Carmes, èca. 73 % del territòri aperteniá al clergé.
Lo abbaye Sant Vaast a installat un molin a aiga a Anzin, almens a partir del sègle. Aquel molin #que los vestigis n'existisson es totjorn a l'ora d'ara environat per la pisciculture. A sustot fabricat de l'òli mas tanben de la poudre a canon e del papièr.
En 1793-1794 la municipalitat ven la municipalitat dels fraires jonches jos la impulsió de las idèas revolucionàrias. Aquela municipalitat i èra nascuda l'an 1790 amb l'eleccion del primièr conselh municipal e del cònsol, Noël Douchet, granger de 56 ans. Los bens del clergé son alavetz venduts.
Al començament del sègle, Anzin se desvolòpa en tèrmes de populacion e dels ostals se bastisson la longitud de la cauçada Brunehaut. Una polemica nasquèt entre los abitants de Sant Aubin e Anzin, aqueles darrièrs en reclamant una glèisa e lo banc de la curació. N'efièch aquela part de la municipalitat a ja la comuna e se pòbla mai rapidament que Sant Aubin. Aquela polemica durarà fins a la mitat del sègle. En 1853 la municipalitat se trucarà Anzin-Sant-Aubin, per decrèt imperial, e lo bastiment d'una glèisa e d'un presbytère i aurà emprés sus Anzin (glèisa actuala) dintratz 1845 e 1885. Aquelas decisions metrem finala a la polemica.
Anzin-Sant-Aubin i aurà totjorn una agricultura vivante mas de mai en mai d'obrièrs vendràn i viure.
Dintratz 1914 e 1918, lo vilatge serà en granda part destruit. Servirà tanben de basa posteriora als soldats de la tèsta e al artillerie, anglesa sustot. La glèisa, lo castèl del Abbayette e la sala La nòstra-Madama auràn transformat ne de espitals.
La populacion patirà a nòu los affres de la guèrra l'an 1939-1945, divèrsas personas moriràn al combat o en captivité, del temps que d'unes autres participaràn a la resisténcia o a l'ajuda als presoèrs.
Aquel #èsser lo un de las mai importantas taxas de creissement de las municipalitats del Passatge-de-Calava, #çò qu'a per consequéncia d'i aver uèi almens las ¾ de la populacion #qu'es pas pas anzinoise de soc.
Anzin-Saint-Aubin s’est formée à partir de deux lieux d’habitat :
Saint Aubin, autrefois Saint Aubin au Marais, situé sur le chemin de Arras vers Maroeuil, à proximité de la rivière, la Scarpe. Anzin, sur le même chemin, mais plus à l’est, limitrophe d’Arras et de Sainte Catherine. Jusqu’à la Révolution, Saint Aubin sera plus peuplé qu’Anzin et la paroisse qui va naître aux environs du siècle s’appellera Saint Aubin Anzin et l’église sera construite à Saint Aubin. Le titulaire de la cure habitera Saint Aubin, l’abbaye Saint Vaast étant le seigneur de cette localité. Le fief d’Anzin sera un fief seigneurial, il appartiendra successivement aux Montmorency, à la famille d’Oye, à Jacques Happiot échevin d’Arras et à Pierre de Bochy, écuyer. Le blason de la commune est celui de Rolandus de Montmorency.
Le nom d’Anzin (Anzinum) apparait en 866-870 dans un cartulaire de Saint Vaast, celui de Saint Aubin (Sancti Albini de Marex) n’apparait qu’en 1154. Une église existait déjà en cet endroit à cette date. La population de Saint Aubin était essentiellement constituée de laboureurs, manœuvriers et journaliers. Les marais de Saint Aubin appartenaient respectivement à l’abbaye Saint Vaast et l’abbaye de Mont Saint Eloi. Il y eût du reste tout au long du Moyen Âge divers conflits entre ces abbayes concernant la gestion de ces marais et viviers qui y avaient été installés par les propriétaires. Ces mêmes viviers furent pillés en 1358 par les Arrageois qui subissaient une période de disette.
L’abbaye Saint Vaast a installé un moulin à eau à Anzin, au moins à partir du siècle. Ce moulin dont les vestiges existent toujours est actuellement entouré par la pisciculture. Il a surtout fabriqué de l’huile mais aussi de la poudre à canon et du papier.
En 1793-1794 la commune devient la commune des frères unis sous l’impulsion des idées révolutionnaires. Cette commune était née en 1790 avec l’élection du premier conseil municipal et du maire, Noël Douchet, fermier de 56 ans. Les biens du clergé sont alors vendus.
Heudicourt-sous-les-Côtes
Heudicourt-sous-les-Côtes es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mòsa e la region de Lorena.
Anzin-Saint-Aubin
Istòria
Au début du siècle, Anzin se développe en termes de population et des maisons se bâtissent le long de la chaussée Brunehaut. Une polémique va naître entre les abitants de Saint Aubin et Anzin, ces derniers réclamant une église et le siège de la cure. En effet cette partie de la commune a déjà la mairie et elle se peuple plus rapidement que Saint Aubin. Cette polémique durera jusqu’à la moitié du siècle. En 1853 la commune s’appellera Anzin-Saint-Aubin, par décret impérial, et la construction d’une église et d'un presbytère sera entreprise sur Anzin (église actuelle) entre 1845 et 1885. Ces décisions mettrons fin à la polémique.
Heudicourt-sous-les-Côtes
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Anzin-Saint-Aubin
Istòria
Anzin-Saint-Aubin aura toujours une agriculture vivante mais de plus en plus d’ouvriers viendront y habiter.
La population subira à nouveau les affres de la guerre en 1939-1945, plusieurs personnes mourront au combat ou en captivité, tandis que d’autres participeront à la résistance ou à l’aide aux prisonniers.
À partir de 1950, la commune va connaître une forte évolution, les citadins viendront s’y installer. Le nombre d’agriculteurs va diminuer. C’est ainsi que sa population passera de 1052 abitants en 1970 à 2553 en 1990 et 3000 environ en 2006.
Ce fut l’un des plus importants taux de croissance des communes du Pas-de-Calais, ce qui a pour conséquence d’avoir aujourd’hui au moins les ¾ de la population qui n’est pas anzinoise de souche.
Pittem
Pittem es una comuna de la província bèlga de Flandra Occidentala.
Balma de Clamosa
Geologia
Constituís un dels malhums sosterranhs pus alongats del sud del Massís Central. De coloracions de fluoresceïna realizadas per Enric Palòc, Loís Martin (SCM) e Danièl Caumont (CLPA), permetèron de melhor comprene l'estenduda del malhum, que excedís dempuèi sa resurgéncia sul causse de Larzac.
La balma se formèt lentament dins lo carst dolomitic, gràcias a l'accion de l'aiga, que s'infiltrèt dins las fendas de la ròca, en tot aflacar quimicament, per l'efièch de corrosion, aquelas anfractuositats. Atal se formèt mantun nivèl de galariás que correspondon a l'abaissament del lièch del riu d'Erau:
Concrecions
En mai de las concrecions classicas (estalactitas e estalagmitas), la balma de Clamosa embarra una varietat excepcionala de formacions cristallinas: las fistulosas, que atenhon ; de drapariás de talhas fòrça grandas; de concrecions talas coma las pèrlas de las cavèrnas, los cristals de calcita o encara las copèlas de calcita; se pòt tanben observar d'estalactitas excentricas, formadas per evaporacion a partir d'un depaus de calcari sosmés a la manièra que l'aiga s'emplana abans de s'evaporar e a las leis de la creissença cristallina, en mai que als eventuals corrents d'aire que favorizan l'evaporacion e a las pressions capillaras que pòdon dirigir l'expulsion d'aiga, alara la concrecion creis alavetz dins tots los sens de l'espaci; de cristals d'aragonita, vertadièras flors de pèira formadas gràcias a la preséncia de magnèsi dins la ròca dolomitica de la balma.
Aqueles espeleotèmas constituisson un patrimòni natural fòrça fragil que es salvagardat per l'esplecha toristica racionala e lo respècte per l'environament: al començament de 2010, lo sistèma d'esclairatge de la balma foguèt completament remplaçat e Clamosa es uèi la primièra balma toristica en Euròpa equipada en entièr de LEDs (diòdas electroluminiscentas), que emeton mens de calor (nociva per las concrecions) que l'esclairatge convencional, çò que limitarà las condicions d'un procèssus de fotosintèsi e lo desvolopament de la microvegetacion.
Lo Montet
Lo Montet (en francés Le Montet) es una comuna occitana de Borbonés situada dins lo departament d’Alèir e la region francesa d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament d'Auvèrnhe.
Geografia
Lo bourg a mes près de la RCEA, Expedís Centre-Euròpa Atlantic. Se vei de fòrça luènh doncas que se situa a la reünion d'un tuc, al mièg del Bocage bourbonnais, e se reconeis mercés a la siloeta de la siá glèisa a l'aspècte fortificat, levada a la reünion del tuc. Dempuèi la Revolucion, Lo Montet es vengut un cap-luòc de costat del departament de l'Aliar.
Le bourg est placé à proximité de la RCEA, Route Centre-Europe Atlantique. Il se voit de très loin puisqu'il se situe au sommet d'une colline, au milieu du Bocage bourbonnais, et se reconnaît grâce à la silhouette de son église à l'allure fortifiée, dressée au sommet de la colline. Depuis la Révolution, Lo Montet Montet est devenu un chef-lieu de canton du département de l'Allier.
Comunas vesinas
400px|left|Distanças e posicion relativa
Istòria
Lo luòc del Montet es fòrça d'ora viscut mercés a la siá situacion defensiva. A la Mièja Edat, lo luòc ven Lo Montet-a los-Fraires, perque un monastèri en dependent de Sant-Michel-de-la-Cluse, en Piémont, s'i installa. La vila es alavetz dominada pel prieuré e la siá glèisa, #qu'es la mai granda de la província del Bourbonnais. Los sires de Borbó s'i fan quitament de còps amortallar. La vila es close de remparts. Mas en 1568, pendent los guèrras de religion, las Huguenots creman la vila après la siá victòria suls catòlicos a Cognat. La vila es saccagée.
Le site du Montet est très tôt habité grâce à sa situation défensive. Au Moyen Âge, le site devient Le Montet-aux-Moines, car un monastère dépendant de Saint-Michel-de-la-Cluse, en Piémont, s'y installe. La ville est alors dominée par le prieuré et son église, qui est la plus grande de la province du Bourbonnais. Les sires de Bourbon s'y font même parfois ensevelir. La ville est close de remparts. Mais en 1568, pendant les guerres de religion, les Huguenots brûlent la ville après leur victoire sur les catholiques à Cognat. La ville est saccagée.
Pendant la Révolution française, le nom de Le Montet-aux-Moines fut écourté en Le Montet.
Lo Chamin de Sent Jaume
Lo Chamin de Sent Jaume es un ostau d'edicion especializat dins la lenga occitana e subretot dins la literatura lemosina. Estó creat en 1984 per Jan dau Melhau.
Canton de Vilhèra
Lo canton de Vilhèra qu'ei ua anciana division administrativa de Bearn, dens l'arrondiment de Pau, lo departament deus Pirenèus Atlantics e la region d'Aquitània, adara de Navèra Aquitània. Que contienè pas qu'ua sola comuna, Vilhèra, qui es despuish 2015 deu canton de Vilhèra e Tuquets de Juranson (burèu centralizator : Vilhèra). La lenga autoctòna qu'ei l'occitan gascon, dens sa varianta bearnesa.