cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Benda sonora
Son analogic
La darnièra evolucion del son analogic es l'utilizacion d'un faissal laser coma font de lutz mermant atal la talha del faissal et doncas melhora la bensa passanta, los filmes Format 70 mm, de las listras magneticas son empegat sul filme, entre l'imatge e las perforacions. Es una tecnica classica d'enregistrament magnetic utilizant lo filtrarge Dolby. I a una listra magnetica per cada listra audio. (4 canals al total)
Son numeric
thumb|filme amb listra de son numerics: SDDS, Dolby Digital entre las perforacions de drecha, e Timecode pelDTS entre la listra optica e l'imatge Tres formats sont utilizats, las informacions sonoras de cada format disponible essent inscrichas sus de plaças diferents sul filme: Quitament quand lo filme utiliza un son numeric, la listra son optic es totjorn presenta, pel cas de degradaciion de la copia o de pana del sistèma e pel cas que le projector siá pas equipat d'un lector numeric.
La benda passanta
La benda passanta es la gama de frequéncia que pòt restituir lo sistèma de sonorizacion. Lo son consistís en des pichonas variacions ciclicas de la pression de l'aire, mai las variacions son aviadas (frequéncia nauta), mai le son es agut. L'orelha ausís globalament entre 20 Hz e. Amb le son analogic, la frequéncia superiora de la benda passanta èra d'uns mas capitat  dins los sistèmas d'ara. Aquò es limitat per la largor del faissal esclairant la benda son e per la velocitat de desfilament del filme.
Cinèma numeric
Lo cinèma numeric remplaça, dins los ans 2010, aviadament las salas de cinèma tradicionalament fotoquimics. Mai d'una rasons pòdon o explicar; d'en primièr lo fotoquimic demròra una industria fòrça polluenta e costosa, lo succès en 2009 del filme Avatar en 3D sembla obrir de pòrtas nòvas per l'industria del divertiment
Benda sonora del cinèma numeric
Per l'imatge coma pel son, la ruptura tecnologica es totala. I a pas mai de supòrt lineari, imatge e son venguèron de fichièrs informatics. La bennda sonora a pas mai besonh d'èsser compressada en debit ou de donadas; lo quasèrn de las cargas prevei 16 pistas audio PCM.
Sètge de Metz (1870)
Lo sètge de Metz se debanèt dau 19 d'aost au 27 d'octòbre de 1870 durant la Guèrra Francoalemanda entre una armada prussiana de 134,000 òmes e una armada francesa de 190,000 òmes. S'acabèt per la capitulacion dei Francés e la conquista de la vila per lei Prussians. Après la guèrra, lo generau francés Bazaine foguèt condamnat a mòrt per sa manca de combativitat.
Saint-Martial (Charanta Maritima)
Comunas vesinas
400px|gaucha||Distanças e posicion relativa
Blamont
Blamont es una comuna francesa, situada dins lo departament de Dobs e la region de Borgonha Franca Comtat.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Ua Huka
Ua Huka es una comuna polinesiana, situada dins la collectivitat d'otramar de la Polinesia Francesa sus l'archipèla de las Illas Marquesas. .
Batalha de Gravelòta
vinheta|Pintura de la batalha. La batalha de Gravelòta (bataio de Graveloto  en grafia mistralenca; bataille de Gravelotte en francés) se debanèt lo 18 d'aost de 1870 pendent la Guèrra Francoalemanda. Opausèt 188,000 soudats prussians a 113,000 Francés. Maugrat de pèrdas fòrça importantas (20,000 còntra 8,000 tuats, bleçats e presoniers) e una retirada prussiana dau prat batalhier, lei Prussians capitèron d'aprofichar lei consequéncias de la batalha per enceuclar lei Francés a Metz a partir dau 19 d'aost.
Lo capitani provençau J. Cornilhon es mòrt a la batalha.
Batalha de Beaumont
La batalha de Beaumont se debanèt lo 30 d'aost de 1870 durant la Guèrra Francoalemanda entre un còrs d'armada francés e tres còrs d'armada alemand. S'acabèt per una victòria alemanda. Lei Francés perdèron 4,800 òmes e 42 canons còntra 3,500 òmes.
Gézaincourt
Zincourt en picard (Gézaincourt en francés) es una comuna francesa, situada dins lo departament de Somme e la region de Picardia.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Nòtas
<references group=N/>
Batalha de Bazeilles
La batalha de Bazeilles se debanèt lo 1 de setembre de 1870 durant la Guèrra Francoalemanda entre França e Baviera. Leis Alemands capitèron de conquistar la vila mai deguèron faciar una resisténcia acarnada e de pèrdas fòrças importantas (5,000 tuats e bleçats còntra 2,600 tuats, bleçats e presoniers).
Batalha de Noisseville
La batalha de Noisseville se debanèt dau 31 d'aost au 1 de setembre de 1870 durant lo sètge de Metz pendent la Guèrra Francoalemanda. Foguèt una temptativa francesa per rompre lei linhas alemandas enceuclant Metz. S'acabèt per una desfacha francesa.
Fe
La fe (del latin fides, « fisença ») designa etimologicament lo fach de far fisença a quicòm o qualqu'un. Mai sovent, se'n ven a jutjar autentics de fachs o d'eveniments, per tòca d'encontrar de solutions a de problèmas. Dins lo camp religiós, la fe induch sovent una devocion, una practica e de comportaments censats traduire aquesta conviccion. La fe es la condicion de tota religion e una motivacion de sa practica.
Lo tèrme cresença designa (per metonimia) çò en que qualqu'un crei, es a dire l’objècte d'una cresença. Lo concèpte filosofic de cresença fa partit de la teoria de la coneissença. Las cresenças, que sián religiodas, scientificas, supersticisas o autras, son tanben un objècte d'estudi de l'antropologia culturala. La sciéncia n'essent pas una cresença, mas una soma de sabers verificats, partejats e modificables, pòt pasmens se plaçar al reng de cresença caladas o inamoviblas.
Ensalada piemontesa
L'ensalada piemontesa es una sorta d'ensalada francesa que foguèt inventada al sègle XIX, aprèp que foguèt adaptada d'una recepta de l'ensalada russa que la cort del ré d'Itàlia Victor-Emanuel III avia adaptada a sa moda. Ben que venguèsse sonada piemontesa en França, la recepta ne foguèt tant cambiada qu'es uèi fort diferenta de la que se cosinava en Piemont a la cort de Victor-Emanuel III.
Ua Pou
Ua Pou es una comuna polinesiana, situada dins la collectivitat d'otramar de la Polinesia Francesa sus l'archipèla de las Illas Marquesas. .
Sarlat e La Canedat rugbi
Lo Rugbi Sarlat e La Canedat es una equipa de rugbi de la vila de Sarlat e La Canedat e una dei majoras còlas d'Aquitània.
Gérard Paulin Sanfourche
Gérard Paulin Sanfourche (1904, Berbiguièras - 1976) es un resistent francés de la Segonda Guèrra Mondiala. Foguèt tanben luòctenent-coronèu dins lei fòrças aerianas.
Batalha de Sedan (1870)
La batalha de Sedan se debanèt lo 1 de setembre de 1870 durant la Guèrra Francoalemanda. Opausèt una armada francesa de 120,000 òmes e 564 canons a una armada alemanda de 200,000 òmes e 774 canons. S'acabèt per la desfacha totala de l'armada francesa que deguèt capitular entraïnant la captura de l'emperaire Napoleon III e de la màger part de seis efectius. Après aqueu succès, leis Alemands poguèron se dirigir vèrs París e acomençar lo sètge de la capitala.
Bonrepaus
Bonrepaus (Bonrepos en francés, Bourrepaux dinc a 1905) qu'ei ua comuna gascona situada dens eth departament deths Hauts Pirenèus e era region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
Era prononciacion qu'ei [bou'rrépaws] (grafia fonetica deths autors). Eras fòrmas ancianas que son : De Bonorepausio, en latin, en 1342 e 1379, Bon Repaus en 1429, Bonrepaux en 1740-1768, Bourrepaux en 1768-1791, Bourrepaux (mapa de Cassini, ara fin deth sègle XVIII), Bourrepaux en 1790.
Bonrepaus qu'ei format deth gascon bon e repaus,.
Segon Miquèu Grosclaude, era grafia Bonrepaus que seré fautiva pr'amor dera prononciacion damb r dobla [rr]. Que caleré escríver Bonrrepaus, o en dus mots Bon-Repaus.
Autocracia
A l'ora d'ara aquel tèrme es sinonim de despotisme, tirania o dictatura, un govèrn exercit per un individu que possedís un poder illimitat o absolut o que reconeis pas cap d'autra limita. L'autocracia, pasmens, es pas sinonim de totalitarisme, donat qu'aquel concèpte foguèt fabregat per distinguir los regims modèrns que sorgiguèron a partir de 1930 e las dictaturas tradicionalas. Tanpauc es pas sinonim de dictatura militar, donat qu'una dictatura militara pòt aver la forma d'una "presidéncia collectiva" (coma las "juntas sud-americanas"). Pasmens, l'autocaàcia pòt aver de caracteristicas de totalitarisme e dictatura.
Époisses (formatge)
L'époisses es un formatge borgonhon produch dins lo vilatge d'Époisses e a l'entorn.
Autocracia
Lo concèpte de "monarquia" se destria d'aquel de l'autocracia, donat que lo primièr compòrta un títol ereditari. Mai, lo poder real del monarca, a l'ora d'ara, pòt èsser limitat o simplament cerimonial. Istoricament los monarcas governavan autocraticament, mas, amb lo temps, lor poder mermèron o foguèt eliminat amb l'apareicion de las primièras constitucions que donavan al pòble lo poder per prene de decisions mejans de còrsses representatius de govèrn.
Olaf Scholz
Olaf Scholz, nascut lo 14 de junh de 1958 a Osnabrück, es un òme d'Estat alemand, membre del Partit social democrata d'Alemanha (SPD). Es cancelièr federal dempuèi lo 8 de decembre de 2021.
Avocat format a Amborg, foguèt vice president federal de las Joinessas del SPD dins las annadas 1980. A las eleccions federalas de 1998, foguèt elegit pel primièr còp al Bundestag.
En 2001, renoncièt al mandat de deputat federal per venir senator al dintre del governament d'Amborg, mas retrobèt lo mandat de deputat tre las eleccions de 2002. A la seguida d'aqueste escrutin, Gerhard Schröder ne faguèt son secretari general a l'SPD, una foncion qu'ocupèt pendent dos ans.
Venguèt secretari general del grop SPD al Bundestag après las eleccions federalas de 2005, puèi ministre federal del Trabalh en 2007. A l'escrutin parlamentari de 2009 foguèt remandat dins l'oposicion, e elegit vice-president del grop parlementari, puèi del partit.
Cap de fiala social democrata a las eleccions de 2011 a Amborg, remportèt una solida majoritat absoluda al Bürgerschaft. Foguè reconduch coma primier borgmèstre en 2015, après aver format una coalicion roja-verda. En 2018, renoncièt a dirigir l'exécutiu amborgés per fin de venir vicecancelièr e ministre federal de las Finanças de la granda coalicion d'Angela Merkel.
Se manquèt en 2019 a èstre elegit viceprésident federal del SPD, le binòmi que formava amb Klara Geywitz essent batut al segond torn pel duo constituït de Norbert Walter-Borjans e Saskia Esken. L’an seguent, la direccion del parti l'investiguèt a l'unanimitat candidat a la cancelariá dins la perspectiva de las eleccions federales de 2021, a l'eissida de lasqualas lo SPD arrivèt en tèsta. Olaf Scholz formèt puèi una coalicion amb Los Verds e lo Partit liberal democrata.
Martincourt (Oise)
Martincourt  es una comuna francesa administrada per lo departament d'Oise de la region dels Nauts de França.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Uturoa
Uturoa es una comuna polinesiana, situada dins la collectivitat d'otramar de la Polinesia Francesa sus l'archipèla de las Illas jol Vent.
Ròse (color)
Lo ròse (var. arròse) es una color qu'ei obtenguda per desaturacion de l'arroi. Qu'ei considerada coma un sos arroi.
Umbilicus rupestris
La cocomela, tomia, tomeca, civeca o l'ambròsi (Umbilicus rupestris o Umbilicus pendulinus) es una planta grassa en forma de de parapluèja que buta sus las parets.
Batalha de L'Avana (1870)
La batalha de L'Avanafoguèt un combat naval que se debanèt lo 9 de novembre de 1870 durant la Guèrra Francoalemanda entre un naviri francés e un naviri prussia. S'acabèt sensa venceire maugrat lei revendicacions dei dos camps.
Cervèira
Cerveira o Cervieras  (Cervières en francés) es una comuna d'Occitània, en Daufinat dins lo departament dels Auts Aups e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur.
Lo gentilici es cerveirin -a e lo parlar locau es lo cerveirin.
Toponimia
Las atestacions ancianas son, per luec:
Norrent-Fontes
es una comuna francesa, situada dins lo departament del Pas de Calais e la region del Nòrd-Pas de Calais.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Coupé-décalé
Lo coupé-décalé es una dança apareissuda dins la comunautat evoriana de França (e subretot de París ) au començament de las annadas 2000  puei tornat en Còsta d'Evòri ; un de sei màger grop fondator es La Jet set.
Batalha d'Amians (1870)
La batalha d'Amians se debanèt lo 27 de novembre de 1870 pendent la Guèrra Francoalemanda e opausèt França a Prússia. S'acabèt per una victòria prussiana que sa consequéncia principala foguèt l'abandon de la vila per lei Francés.
La Bazouge-du-Désert
Bazeleg-an-Dezerzh en breton ( La Bazouge-du-Désert en francés) es una comuna bretona, situada dins lo departament d'Ille et Vilaine e la region de Bretanha.
Istòria
Pendent la Chouannerie, la municipalitat #èsser lo teatre d'un afrontament entre Chouans e Republicans.
l'an 1961, lo orthographe de la municipalitat a #èsser modificat : La Bazouges-de detlo-Desèrt ven oficialament La Bazouge-de detlo-Desèrt.
Pendant la Chouannerie, la commune fut le théâtre d'un affrontement entre Chouans et Républicains.
En 1961, l'orthographe de la commune a été modifié : La Bazouges-du-Désert devient officiellement La Bazouge-du-Désert.
Saint-Médard (Charanta Maritima)
Saint-Médard  es una comuna francesa administrada per lo departament de Charanta Maritima de la region de Peitau-Charantas.
Comunas vesinas
400px|gaucha||Distanças e posicion relativa
Toponimia
Las atestacions ancianas son, per luec:
Charles-Toina Ravel
Charles-Toana Ravèl (Charles-Antoine Ravel en francés) (1798–1860) z-es un poèta clarmondaire de linga occitana (auvernhat) e una persona importanta dau militantisme republican en Auvèrnha au. Son engatjament politique z-es en liam embei la revendicacion de l'occitan d'Auvèrnha e z-es coma un ressòn a la Prima daus pòbles e la Revolucion Francesa de 1848.
D'un poent de veguda literari, z-es de mèsma còp satirista e poèta. Eschamja d'aquel biais embei d'autres autors occitans de son epòca coma le Jasemin. Bota maitot en plaça v-una de las promèiras temptativas de codificacion e d'estandardizacion daus parlars occitans en elaborant l'Arvernat.
Biografia
Naissit dins una familha de vinherons de vès Montferrand, Ravèl enreja pro vistament l'escritura tèxtes en occitan auvernhat,. Le promèir conegut La Païsada escriut en 1818 z-es una satira e una critica dau movament reialista dins le quartèir de vès Montferrand au moment de la Restauracion e mai que mai au moment de la visita de la duchèssa Maria-Teresa de França.
Pansarilha
vinheta|De pansas (a l'esquèrra) e de pansarilhas (a a la drecha) amb lor escala. La pansarilha (Vitis vinifera apyrena) es un rasim sec. Son nom ven de la vila de Corint.
Aquesta mena de rasim es produit en Grècia, Africa del Sud, Austràlia, Califòrnia e et Turquia. An la particularitat de non pas aver de semenças.
Beurey-Bauguay
Beurey-Bauguay es una comuna francesa, situada dins lo departament de Còsta d'Aur e la region de Borgonha.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Grigny
Grigny pòt essèr:
Ginchy
Ginchy en picard (Ginchy en francés) es una comuna francesa, situada dins lo departament de Somme e la region de Picardia.
Istòria
(Embarg pas exaustiu !)
(saisie non exhaustive !)
Nòtas
<references group=N/>
Celhac
Celhac (Ceillac en francés) es una comuna d'Occitània, en Daufinat dins lo departament dels Auts Aups.
Geografia
La vallée de Celhac es una vallée façonnée per las glacièrs e traversada per un afluent del Guil, lo Cristillan.
Celhac Es dirèctament accessible a la sortida de las gargamèlas del Guil. Lo vilatge arribat a, la rota prossegueix lo sieu camin sus 5 km per s'arturar al fons de la vallée del Mélézet a Chaurionde, superbe pichon scenari suspenut a 2000 m d'altitud. Del bourg, partís una autra rota, longa aquela de 8 km ; ela dessert la vallée del Cristillan, lo cors d'aiga principala de la vallée #que travèrsa çò cap de-luòc.
Lo vilatge a #èsser de destruidas divèrsas fes pel fuòc de contunh per las inondacions de 1957.
L'abitat es essencialament concentrat en lo scenari amb lo masatge de la Clapière, çò cap de-luòc e lo quartièr del Ochette bastís après las inondacions de 1957. Una desena de pichons caserius se égrènent en cada vallée, 4 en essent viscuts tot l'an.
Sus las 9600 ectaras del territòri, solament 14 an bastit o constructibles. L'espaci natural es doncas particularament preservat, amb una fauna e una flore excepcionalas, e atrai, #èsser coma ivèrn, nombre de visitants.
La municipalitat
La municipalitat de Celhac recense 300 abitantas permanentas, la populacion en podent n'estacion pujar a 3000 abitants, en comptant los 2 campings de la vallée.
La vallée de Celhac est une vallée façonnée par les glaciers et traversée par un affluent du Guil, le Cristillan.
Celhac est directement accessible à la sortie des gorges du Guil. Le village atteint, la route poursuit son chemin sur 5 km pour s'arrêter au fond de la vallée du Mélézet à Chaurionde, superbe petit plateau suspendu à 2000 m d'altitude. Du bourg, part une autre route, longue celle-ci de 8 km ; elle dessert la vallée du Cristillan, le cours d'eau principal de la vallée qui traverse le chef-lieu.
Le village a été détruit plusieurs fois par le feu puis par les inondations de 1957.
L'habitat est essentiellement concentré sur le plateau avec le hameau de la Clapière, le chef-lieu et le quartier de L'Ochette construit après les inondations de 1957. Une dizaine de petits hameaux s'égrènent dans chaque vallée, 4 étant habités toute l'année.
Sur les 9600 hectares du territoire, seulement 14 sont construits ou constructibles. L'espace naturel est donc particulièrement préservé, avec une faune et une flore exceptionnelles, et attire, été comme hiver, nombre de visiteurs.
La commune
La commune de Celhac recense 300 habitants permanents, la population pouvant en saison monter à 3000 habitants, en comptant les 2 campings de la vallée.
Carisme
Lo carisme es la qualitat d'una persona que sedusís, influéncia, veire enfachinar, los autres per sos discors, sas actituds, son temperament, sas accions. Un carisme poderós, enfachinant, trebola, neutraliza lo jutjament d'autrú; lo carisme ajuda a dirigir, veire manipular, los autres. Lo carisme es sovent un don natural o un biais d'èsser, mas es possible de trabalhar sus se pel desvelopar. Lo carisme es tanben ligat a la fisança en se, la personalitat, l'interior de la persona.
Lo tèrme, d'origina grèga, foguèt d'en primièr emplegat en teologia; χαρισμα es una favor (una gràcia, una vertut) acordada pel Sant Esperit a un individú o a un grop. Foguèt introduch en sociologia en 1912 per Ernst Troeltsch per designar la dominacion basada sus l’autoritat de tipe carismatic al sen d’un grop religiós minoritari (nocion de sècta).
Una autoritat « carismatica » es una mena de dirigir las gents en prenent l'ascendent sus eles mejans son carisme. Al subjècte de la capacitat d'unes de menar de grops jogant suls aspèctes emocionals, se parla de « líder carismatic » o « cap carismatic » o « lideratge »…
Segon lo sociològ Max Weber, lo carisme es «la cresença dins la qualitat extraordinària […] d'un personatge, qu'es, d'un biais, dotat de fòrça e de caractèrs subrenaturals o subreumans o pel mens fòra de la vida vidanta, inaccessibla au comun dels mortals; o encara qu'es considerat coma enviat per Dieu o coma un exemple, e en consequéncia considerat coma un « cap » »
La Bèstia dau Vacarés
thumb|left|Lei paluns dau Vacarés onte se debana l'accion dau roman thumb|100px|La bèstia La bèstia dau Vacarés (La bèstio dóu Vacarés en nòrma mistralenca) es un roman de l'escrivan provençau de lenga occitana e tanben gardian Josèp d'Arbaud e son òbra mai famosa.
Sinòpsi
thumb|150px|D'Arbaud en [[gardian (Camarga)|gardian en 1935]] D'Arbaud d'inclús dedins la narracion au començament :  [...] vers 1904, aviáu per baile gardian, en tèsta de ma manada, sus lo terraire de Caban, ailalín dau Grand Ròse, Pèire Recolin, dich lo Lòng Tòni. Aqueu Lòng Tòni, sens ges d'instruccion, possedís un manescrich que lega a d'Arbaud a sa mòrt en 1912. Es un testimoniatge contat a la premiera persona per Jaume Robaud, un gardian dau sègle XV, qu'a agut l'escasença de reçaupre una bòna educacion. E son testimoniatge subre son aventura estrània : lo rescòntre amb un èstre fantastic au fisic de satire que comença per prendre per un diable mai que lèu explica èstre en vertat un mieg dieu de l'antiquitat forçat de venir acabar sa fugida dins lei paluns dau Vacarés. Lo roman se centra subre aqueu rescòntre entre antiquitat e crestiantat.
Batalha de Beaune-la-Rolande
La batalha de Beaune-la-Rolande se debanèt lo 28 de novembre de 1870 durant la Guèrra Francoalemanda. Opausèt una armada francesa de 60,000 òmes e 140 canons a tres bregadas prussianas acampant entre 9,000 e 12,000 òmes sostenguts per 70 canons. Pasmens, maugrat la superioritat numerica, lei Francés capitèron pas de rompre lei linhas alemandas e deguèron finalament se retirar après la pèrda de 8,000 òmes còntra solament 800.
Cianotipe
Lo cianotipe es un procès fotografic monocròm negatiu inventat en 1842 per lo scientific britanic John Herschel (1792-1871).
La conservacion dei cianotipes necessita una proteccion còntra leis environaments basics. La coloracion disapareis amb una exposicion tròp lònga a la lutz. Pasmens, au contrari dei fotografias argenticas classicas, la color pòu èsser regenerada se lo clichat es gardat dins un endrech sorn.
Gentelles
Gintelle en picard (Gentelles en francés) es una comuna francesa, situada dins lo departament de Somme e la region de Picardia.
Geografia
Lo terroir de la municipalitat « comença » la plana del Santerre. Lo sòl, en granda part argileux e fèrtil, forma un scenari en s'inclinant cap a l'oèst amb una pichona vallée. Pas luènh, s'obsèrva una pichona éminence, lo Mont Évangile. Lo ponch culminant de la municipalitat arribada a 117 mètres.
Istòria
Gentelles #èsser una de las primièras donations fachas a la abbaye de Corbie per Clovis II e Santa Bathilde.
Pendent la Guèrra de 1870, lo data|27|de, Gentelles #èsser lo teatre d'un combat liurat entre lo 20 Bataillon de Chasseurs e los Alemands. Se dénombra, sul territòri de la municipalitat, 25 mòrts #que 12 Francés, inhumés en lo cementèri ont un monument n'a #èsser elevat.
Pendent la Primièra Guèrra mondiala, lo pòble, #cridar integrat al camp de Batalha de la Soma, #èsser totalament estrossejat.
Gentelles fut une des premières donations faites à l'abbaye de Corbie par Clovis II et Sainte Bathilde.
Durant la Guerre de 1870, le 27, Gentelles fut le théâtre d'un combat livré entre le 20 Bataillon de Chasseurs et les Allemands. On dénombra, sur le territoire de la commune, 25 morts dont 12 Français, inhumés dans le cimetière où un monument a été élevé.
Pendant la Première Guerre mondiale, le village, hélas intégré au champ de Bataille de la Somme, fut totalement ravagé.
Nòtas
<references group=N/>
Lengas algicas
vinheta|350px|Reparticion istorica de las lengas algicas a l'[[Edat Precolombiana.]] Las lengas algicas (tanben algonquian-wiyot-yurok o algonquian-ritwan) son una familha de lengas indigènas d'America del Nòrd. La màger part de las lengas algicas apertenon a la sosfamilha algonquiana, dispersada sus una vasta zòna de las Montanhas Rocosas a l'Ocean Atlantic. Las autras lengas algicas son lo yurok e lo wiyot del nòrd-oèst de Califòrnia, que, malgrat lor proximitat geografica, son pas estrechament ligats. Totas aquelas lengas davalan del protoalgic, una protolenga de segond òrdre dont òm avalora qu'es estada parlada i a mai o mens 7 000 ans e rebastida a l'ajuda de la lenga protoalgonquiana reconstituida e de las lengas wiyot e yurok.
Nòtas
<references group="Nòta"/>
Grâces
Gras-Gwengamp en breton ( Grâces en francés) es una comuna bretona, situada dins lo departament de las Còstas d'Arvòr e la region de Bretanha.
Avanha
Avanha (Avajan en francés) qu'ei ua comuna gascona de Comenge, ena Vath de Loron, situada en eth departament deths Hauts Pirenèus e era region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
Era prononciacion qu'ei [a'wogno] (grafia fonetica deths autors). Eras fòrmas ancianas que son : Petrus Augerius de Avajano, en latin, en 1304, De Avayano, en latin, en 1387, Avejan en 1767, Avejan en 1790.
Segon Dauzat, Avanha que vien deth nom latin d'òme Aveius, dab eth sufixe -anum.
Miquèu Grosclaude que horneish era medisha explicacion; Avanha qu'èra ua proprietat antica; eth nom qu'a coneishut un arreculament d'accent, acompanhat d'autas complicacions.
Xavier Delamarre que presenta Avanha com eth resultat de *auiānon > *aueiānon, eth maine d'Avios o d'Aveios, noms celtics; Avios qu'ei inatestat, mes *auio- (*Avio-) qu'ei present dens eths noms d'òmi Aviorix, Aviolus, dens eras aigas espanhòlas Avia. Eth passatge de *auiānon a *aueiānon que's hè dab eth sufixe patronimic -io- > -iyo- > -e(i)o- ; compréner Aveios qu'ei eth hilh de Avios; era evolucion que seré : *aueiānon > Avejan (Aueian) > Avajan.
Le Vieil-Évreux
Le Vieil-Évreux en normand (Le Vieil-Évreux en francés) es una comuna normanda, situada dins lo departament d'Eure e la region de la Nauta Normandia.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Çò 23 de setembre 1870, lo pilòta pujada Neptune se vòla de la met Sant Pierre a París, alavetz assiégé pels Prussiens, e acaba la siá carrièra en lo parc del castèl de Cracouville après aver-i recorregut 104 quilomètres.
Le 23 septembre 1870, le ballon monté Neptune s'envole de la place Saint Pierre à Paris, alors assiégé par les Prussiens, et termine sa course dans le parc du château de Cracouville après avoir parcouru 104 kilomètres.
Capitèla
Una casela, un bòri (< bòria), una capitèla (region de Nimes), cabana o cabanon, una barraqueta e mai un mas es una barraca de pèira seca de la garriga.
Nœux-lès-Auxi
es una comuna francesa, situada dins lo departament del Pas de Calais e la region dels Nauts de França.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Lideratge
Lo filosòf Hugo Landolfi definís lo lideratge atal: "L'exercici manifèst de las accions e amelioracions d'un èsser uman, nomenat líder, que per son accion se plaça al servici de la realizacion, mejans una mission, d'un o mai objectius prepausats per una concepcion. Aquela concepcion deu s'alinhar e se subordinar necessàriament al Ben Ultim de l'òme. Los objectius prepausats per la concepcion devon inclure e considerar aqueles objectius individuals -de caduna de las personas que forman l'equipa de lideratge-, ensems amb aqueles de l'organizacion".
Rallph M. Stogdill, dins son resumit de las teorias e investigacion del lideratge, soslinha qu'"existisson gaireben de tantas definicions del lideratge coma de personas qu'an tractat de definir lo concèpte. Aicí, se comprendrà lo lideratge de gestion coma lo procediment de dirigir las activitats dels trabalhs dels membres d'un grop e d'i influir. Aquela definicion a quatre implicacions importantas.
Implica que i aja una persona (líder o pas) que pòsca influir e motivar los autres (seguisseires). E per aquò dins los estudis sus lideratge insistís sus la capacitat de persuasion e influéncia. Tradicionalament, se nomenat carisme a la soma d'aquelas doas variablas. Pasmens, los estudis actuals en psicologia e sociologia mostrèron que lo carisme a pas l'importància que se li foguèt autrejat istoricament e qu'i a tanben d'autres factors que son mai determinants a l'ora de bastir lo vertadièr lideratge.
Categorias e tipes de líder
Lo Lideratge de gestion: procediment mejans que se dirigisson las activitats del trabalh d'una equipa per i influir. Aquela definicion a quatre implicacions importantas.
En tresen, lo lideratge es la capacitat per utilizar las diferentas formas del poder per influir dins la conducha dels collaboradors.
Lo quatren es la combinason dels tres primièrs, mas reconeis que lo lideratge es question de valors e principis de la persona qu'es líder.
Tipes de lideratge
Lo mot "lideratge" pòt significar un grop collectiu de líder, o pòt significar de caracteristicas especialas d'una figura celèbra (coma un eròi). Existisson tanben d'autres usatges per aquela paraula, ont lo líder dirigís pas, mas que s'agís d'una figura de respècte (coma una autoritat scientifica, mercés a son trabalh, a sas descobèrtas, a sas contribucions a la comunitat). En mai del ròtle de prestigi que s'assòcia a líder inspiradors, un usatge mens utilizat de la paraula "lideratge" pòt designar d'entitats innovadoras, aquelas que pendent un periòde fa mòstre dins un domeni, que siá una entrepresa o produch que pren la primièra posicion dins qui que siá mercat.
Arieu definís lo líder coma "la persona capabla d'inspirar e n'associar d'autras amb un sòmi". Alara es tan important que las organizacions ajan una mission amb naut contengut transcendent, doncas qu'es un biais fòrça poderós d'enforçar lo lideratge sos caps.
I a una règla fondamentala dins lo lideratge qu'es la basa perque un bon líder, quin que siá, realiza un lideratge efectiu. La majoritat dels autors la nomenan la règla d'aur dins las relacions personalas, e es facila, simpla e fòrça efectiva: "places pas las personas a ta plaça: plaça-te a la plaça de las personas". Per resumir, del biais que tractas a las personas, elas te tractaràn.
Lideratge segon Richard L. Daft
L'autor Richard L. Daft, din son libre L'Experiéncia del Lideratge, definís lo lideratge coma: La relacion d'influéncia que se passa entre los líder e sos seguisseires, que las doas partidas pretendon mejans el arribar a de cambiaments e de resultats reals que rebaton las intencions que partejan. Los elements basics d'aquela definicion son: líder, influéncia, intencion, responsabilitat, cambiament, intencion partejada e seguisseires.
Tipe de lideratge segon Cyril Levicki
L'ensagista Cyril Levicki, dins son libre Lo gèn del lideratge, prepausa l'existéncia de sèt tipe de líder:
Lideratge desenvolopaire
Segon aquela classificacion, existisson diferents estils de lideratge:
Tipologia de lideratge e caracteristicas
Classificacion mai frequents: Una classificacion de la tipologia del lideratge es aquela formala, que representa la direccion d'un grop de trabalh de forma oficiala o designada; una autra de mens evidenta es la reconeissença pels membres de l'institucion d'un biais informal qu'a una granda influéncia, mas d'un biais liure, sens tòca lucrativa e de forma carismatica. Dins los estudis sociologics de desvolopament comunautari per apreciacion participativa, aquelas personas son las claus pel trabalh de terren. Dins los ans 1970, diferents sociològs espanhòls estudièron lo tèma del ròtle dels 'líders informals', coma un tèma fòrça important de la sociologia organizacionala.
Lo lideratge pòt tanben se classificar atal: Quand lo lideratge es necessari, mai sovent al burèu, dins una organizacion, parlam de líders formals. Atal, aquel líder cal aver cèrtas capacitats: abiletat de comunicacion, capacitat organizatritz e eficiéncia administrativa, causa qu'equival a dire qu'un bon líder es una persona responsabla, comunicativa e organizada; un bon líder es aquel qu'a l'abiletat de recebre e escotar sempre.
La Credibilitat: La Basa del Lideratge Reüsit
Segon los autors del libre, « La Credibilitat: Com es guanya, es perd, i perquè la gent la reclama », la clau del lideratge reüssit se basa dins la credibilitat. La credibilitat se definís coma aver la qualitat d'èsser credibla o semblar vertadièr. La credibilitat es importanta per quin líder que siá, doncas que las personas son mai dispausadas a seguir qualqu'un se pòdon creire çò qu'aquela persona ditz e fa. Cal remembrar que i a una granda diferéncia entre direccion e lideratge.
Beaumont-le-Roger
Geografia
La municipalitat de Beaumont-lo-Roger a situat en la vallée de la Risle al bòrd d'un bòsc #que pòrta lo sieu nom. Lo bòsc de Beaumont s'estend sus unitat|3600|a}} e sus quatre comunas. Constituís çò de mès vast domeni forestal privat de Normandie.
Lideratge
Tipologia de lideratge e caracteristicas
I a sièis disciplinas que son clau per èsser credible:
1. Se descobrir a se meteis
Beaumont-le-Roger
Geografia
Tres cors d'aiga passan a Beaumont-lo-Roger : la Bave, la Risle, la font de la Abyme.
Lideratge
Tipologia de lideratge e caracteristicas
3. Afirmar de valors partejadas
Beaumont-le-Roger
Geografia
La commune de Beaumont-le-Roger est située dans la vallée de la Risle au bord d'une forêt qui porte son nom. La forêt de Beaumont s'étend sur 3600 ha et sur quatre communes. Elle constitue le plus vaste domaine forestier privé de Normandie.
Trois cours d'eau passent à Beaumont-le-Roger :
Lideratge
Tipologia de lideratge e caracteristicas
4. Desvolopar las capacitats
5. Servir una intencion
Beaumont-le-Roger
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Lideratge
Tipologia de lideratge e caracteristicas
6. Sosténer l'esperança
Beaumont-le-Roger
Istòria
left|thumb|Lo anciana Abbaye de Beaumont-lo-Roger. La vila de Beaumont, abans de prene lo nom de Beaumont-lo-Roger, aperteniá al senhor local Roger de Beaumont. Pel continuament, la vila se engrandeix a l'entorn de Beaumont, en comprenent Beaumont-la-vila, lo quartièr de Vièlha e lo Bourg-dessus. Es a l'origina de la fondacion del prieuré de la Trinité, de la glèisa Santa-Nicolas aital coma d'un castèl (cap de traça pas subsisteix del castèl a aqueles jorns).
Lideratge
Tipologia de lideratge e caracteristicas
Warren Bennis, autor del libre « Leaders: The Strategies for Taking Charge », introdusís quatre estrategias fondamentalas pels líders que cercan l'efectivitat:
1. La vigilància mejans la vision - Un líder cal captar l'atencion dels collaboradors mejançant una vision clara e simpla.
Beaumont-le-Roger
Istòria
Domeni reial fins en 1316, quand Philippe VI rei de França #erigir Beaumont dins comtat-pairie en favor de Robert III d'Artés comte de Beaumont-lo-Roger, lo sieu polit-fraire e cosin, descendent de la familha de Sant Louis.
Lideratge
Tipologia de lideratge e caracteristicas
2. Lo sens mejans la comunicacion - Un líder cal crear de sens sus sa vision mejans una comunicacion clara e concisa.
Beaumont-le-Roger
Istòria
Del fach de la siá proximitat amb un important camp de aviation installat pels Alemands pendent la Segonda Guèrra mondiala, Beaumont-lo-Roger i aguèt bombardat a divèrsas recuperacions e la glèisa Santa-Nicolas, fòrça deteriorada, li calguèt èsser en granda part reconstruite. Mai de la mitat de la vila i aguèt destruit pendent la Segonda Guèrra mondiala.
Lideratge
Tipologia de lideratge e caracteristicas
3. La fisança mejans lo posicionament - Un líder cal transmetre fisança als sieus collaboradors mejans lo posicionament estrategic de sas accions.
4. L'utilitat d'esperel - Per arribar a motivar los collaboradors, un líder cal d'en primièrs se conéisser d'esperel.
Beaumont-le-Roger
Istòria
Domaine royal jusqu'en 1316, quand Philippe VI roi de France érigea Beaumont en comté-pairie en faveur de Robert III d'Artois comte de Beaumont-le-Roger, son beau-frère et cousin, descendant de la famille de Saint Louis.
Du fait de sa proximité avec un important camp d'aviation installé par les Allemands pendant la Seconde Guerre mondiale, Beaumont-le-Roger fut bombardée à plusieurs reprises et l’église Saint-Nicolas, très endommagée, dut être en grande partie reconstruite. Plus de la moitié de la ville fut détruite pendant la Seconde Guerre mondiale.
Canòp (dieu)
Canòp, dieu de las aigas pels Egipcians onorat, entre autres, dins la vila de Canòp.
Es representat jos la forma d'un vas susmontat d'una tèsta d'òme o d'animal. Es benlèu a l'origina qu'un vas destinat a filtrar las aigas limonosa del Nil o un vas graduat, contenent diferentas mesuras d'aiga e fasent conéisser l'aigada mai o mens abondanta de fluvi; las figuras que n'es susmontat indicavan los signes del zodiac qu'aquesta aigada correspondava.
Préaux-Saint-Sébastien
Préaux-Saint-Sébastien es una comuna normanda, situada dins lo departament de Calvadòs e la region de la Bassa Normandia.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Leo Tindemans
Leonard Clemence “Leo” Tindemans (n. 16 d'abril de 1922) òme politic, foguèt primièr ministre de Belgica entre 1974 e 1978.
Saint-Ouen-la-Thène
Toponimia
Las atestacions ancianas son, per luec:
Nortkerque
es una comuna francesa, situada dins lo departament del Pas de Calais e la region del Nòrd-Pas de Calais.
Evolucion umana
thumbnail|Detalh de la [[Placa de Pioneer|placa de Pioneer 10, mostrant un òme e una femna.]] L'evolucion dels umans es la seguida de cambis que se passèt per una mena de primats fins a qu'arriben a constituir l'actuala espècia d'Homo sapiens sapiens. Los cambiaments mai importants e, per atal, los mai discutits, serián aqueles relatius a l'apareisson de la paraula, la bipedia e la fabricacion d'aisinas.
Los essères umans apareguèron sus Tèrra fa mai de pendent lo periòde Paleolitic. Aquó se passèt aprèp un long periòde d'evolucion. A l'epòca, la Tèrra èra dins una èra glaciala, amb un clima plan mai fred qu'ara (que siem dins un periòde interglacial).
Montherlant (Oise)
Montherlant  es una comuna francesa administrada per lo departament d'Oise de la region dels Nauts de França.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Evolucion umana
Fa prèp de, s'acabèt lo darrièr periòde glacial, los esseres umans se lancèron a la conquèsta de la planèta en diferentas brancas partent d'Africa. Una branca arribèt en Austràlia. L'autra arribèt en Asia Centrala, que bifurquèt en doas, una a Euròpa e l'autra pujèt fins a passar l'Estrech de Bering e arribèt en America. Los darrièrs airals que foguèron colonizats son las illas de la Polinesia, pendent lo primer millenari ApC.
Montherlant (Oise)
Istòria
En 1826, Pouilly #èsser ligat a Montherlant mas #reprene la siá autonomia per ordonnance reiala de 1832.
En 1826, Pouilly fut rattaché à Montherlant mais reprit son autonomie par ordonnance royale de 1832.
Evolucion umana
Creacionisme
Los creacionistas discutisson aquel esquèma, se basant sus una interpretacion literala dels primièrs capítols de la Genèsi, mas l'evidéncia cientifica non solament corrobòra de contunh l'origina de l'òme en Africa e lo seu espandiment gradual pel glòb terrèstre, mas tanben arribèt a determinar que lo recit de la Genèsi es una adaptacion d'anticas legendas mesopotamianas reculhidas de l'Epopèia de Gilgamesh, e alara poirián dificilament aver un contengut divin.
Evolucionisme
L'origina de l'èsser uman conten l'implicita l'acceptacion de la teoria evolucionista. Dins aquel sens podem distinguir tres corrents:
L'ominizacion
L'Òme es un primat haplorrhini de l'òrdre Catarrhini, superfamilha Hominoidea, familha Hominidae, Sosfamilha Homininae, genre Homo e espècia sapiens, Sosespècia sapiens. L'ominizacion es un procès genetic accelerat per de rasons culturalas dins un mitan fisic e amb un ritme discontunh. Benlèu seguís lo meteis ritme que lo rèsta de las espècias de la Tèrra, mas amb una intensitat mai granda, es a dire, cambis als meteis moments, mas amb mai intensitat. Lo seu trach principal es lo desvolopament de l'intelligéncia reflexiva, de la pensada conceptuala. Aquó se pòt percebre arqueologicament pels restas d'aisinas liticas, qu'implican l'usatge de las mans jos l'òrdre del cervèl, mas sovent es dificil de distinguir entre las alteracions antropicas e d'escasenças. Per la paleontologia l'ominizacion es lo resultat de la modificacion de l'aparelh locomotor: fa 4 o 5 milions d'ans comencem a nos postar drechs. Mas se deu pas confondre: l'ominizacion es pas un procès sonque genetic, mas la soma d'aquel e d'un procès cultural. Atal i aguèt d'ominids que s'ominizèron pas.
Aquel procès cultural se passèt dins una primièra etapa de 3 milions d'ans que los ominids èra una familha mai dels primats. Los cambis d'aquela etapa son ligats al desfís ecologic terciari d'Africa. La segona etapa, pròpiament l'ominizacion de qualques ominids, sonque durèt uns 2 milions d'ans.
Se tracta d'un procès discontunh, intermitent dins l'espaci e dins lo temps, a la diferéncia del modèl darwinista tradicional, qu'èra lineari, continú, lent e logic. Los paleontològs prepausan de variacions dins l'intensitat del procès, çò qu'explicariá l'escassesa de fossils dins qualques estadis e l'abondança dins d'autres. Es, en mai, un procès que se fa sonque dins lo ambients naturals qu'o permeton. E la sabana africana éra lo melhor possible.
Mecanismes de l'ominizacion
Lo primer e mai important mecanisme pel que foncionèt l'ominizacion foguèt lo desfís ecologic. Fa 22 milions d'ans, a l'èra Terciária (Miocèn-Pliocèn), lo clima cambièt. Lo bòsc tropical venguèt una sabana miègarida. Aquel cambi del clima e del paisatge african es la tela de fond d'un cambi anatomic dels primats qu'adoptèran la posicion bipeda. La bipedia, doncas, es una adpatacion a de nòvas condicions mediambientalas. Aquel cambi aguèt de consequéncias tan positivas que negativas. D'entre los avantatges cal destacar l'aument del camp de vision, l'economia d'energia dins los desplaçaments, la menora exposicion corporala a las radiacions solaras, lo transport dels aliments, la possibilitat de fabricar d'aisinas e de culhir de fruchs. Mas lo bipedisme tanben aguèt de consequéncias negativas pels ominids coma la reduccion de la velocitat dins las corregudas e de l'agilitat, l'aument dels mals d'esquena e dels genolhs e un aument de la dificultat dins l'acoblament. Dins aquel contèxte de primats arboricòls passèron de l'estatut de culheires de fruchs a caçaires o, pel mens, carronhassèrs, aquò implica a un cambi per denticion omnivòra. Lo nombre mendre d'arbres provoquèt una máger insecuretat, amb aquò vengava necessari una mai granda capacitat d'observacion, que s'associa a un aument de l'intelligéncia. E l'apareisson de la caça compòrta la necessitat d'aisina.
Atal arribam a un autre mecanisme de l'ominitzacion, aquel de la dialectica man-cervèl. La bipedia daissa lqs mans liuras, que l'abilitat manuala melhòra e lo seu usatge estimula lo desvolupament de l'intelligéncia. Mas es un mecanisme de retroaccion, per una intelligéncia mai granda melhora l'abilitat manuala, aquó fa que s'utilisa mai las mans, estimulant atal lo cambi cap al bipedisme.
I a encara un tresen mecanisme que sovent es pas pres en compte, i es l'aument de la juvenilitat. L'aument del temps d'aprendissatge desvolupa lo jòc, çò qu'estimula la vida sociala. E mai, las caracteristicas de la juvenilitat coma la curiositat per l'entorn, que favoriza l'exploracion, existisson dins d'autras espècias mas sonque dins la joventut, alara que per nosautres demòran tota la vida. L'alongament del periòde de l'enfança merma lo nombre de filhs de neisser, mas aumenta l'intelligéncia e implica de cambis socials. Es l'esquèma de Johanson, l'estela de uèit punts que s'autoalimentan: suenh paternal, aument del coeficient intellectual, desvolupament del cervèl, disminucion del nombre d'enfants, prolongacion de la enfança, jòc, grop e comportament social.
Evolucion
Los primièrs primats apareguèron fa 70 milions d'ans. Aqueles mamifers desvolupèron lo cervèl è menrmeran la cara per melhorar la vision estereoscopica. Las mans perdèron las arpas, substituidas per d'onglas e lo poce venguèt opausable en pinça.
Fa 30 milions d'ans de simis del vièlh monde (primats superiors) comencèron lo procès d'ominizacion. Se pòt distinguir quatre fasas:
I a gaireben tants esquèmas sus l'evolucion de l'umanitat que de preïstorians, mas una de las principalas questions es se l' Australopithecus e l' Homo son parents. Segons Johanson e White, òc que ne son: l' Australopithecus afarensis (Lucy) seriá l'aujòl comun. Mas segon Leakey Homo e australopitecs serián causas plan distintas e l'aujòl comun se deuriá cercar fa 5 milions d'ans.
Començarem la nòstra evolucion precisament fa 5 milions d'ans, al moment de la separacion de l' Ardipithecus ramidus dels primers australantròps, d'entre que acceptarem l' Australopithecus afarensis.
Fasa preumana o umana primieirenca
Los primièrs australantròps foguèron australopitecs. Vivian al paleolitic inferior e èran omnívòrs e bipeds, de bassa estatura e de constitucion fragila, a avián de mans longas e fines. Lo crani fasiá prèp de de capacitat per totas las espècias, e avián una constriccion postorbitala e una crèsta sagitala, e tanben una robusta mandibula amb una dentadicion similara a la nòstra e un menton fugidís. Pasmens qu'utisavan pals e pèiras se pensa que fabricava pas d'aisinas, encara qu'i a una polemica a l'entorn dels restas del lac Turkana, de 2,3 milions d'ans, qu'apareguèron d'instruments litics.
l' Australopithecus mai ancian es l' Australopithecus anamensis, que visquèt fa entre 4,2 e 3,8 milions d'ans, çò qu'o situa just aprèp de l' Ardipithecus ramidus. De restas foguèron trobats per Meave Leaky al lac Turkana. Èra un pichon èsser d'un metre vint que caminava drech e èra vegetarian. Lo seu crani capitava pas lo mièg litre de capacitat, a l'entorn de 450 cm3. Parlava pas e tanpauc fasiá d'instruments.
En seguida, fa entre 3,7 e 3 milions d'ans, trobam l' Australopithecus afarensis, la famòsa Lucy. Un pauc mai granda que l' A. anamensis, encara que capitava pas lo mètre e mièg. La seuna capacitat craniana èra d'un mièg litre e aviá una mandibula prominenta. Viviá en bòscs sècs amb clars e caminava drech, encara pojava als arbres. Fasiá pas cap d'instruments, mas es possible que ja parlava. Dins la zòna de Laetoli Mary Leakey i trobèt de pesadas.
En 1999 se trobèt un autre fossil, l' Australopithecus garhi, que poiriá èsser lo punt de separacion entre los australopitècids e los Homo.
l' Australopithecus africanus es una autra espècia que visquèt fa entre 3 e 2,5 milions d'ans, tot e que benlèu poiriá remonta mas enrè, fins a 3,5 milions d'ans. Èra omnivòr e benlèu parlava. Als bòscs umids de Sudafrica se trapèt una version mai granda que l' A. africanus: l' Australopithecus robustus. Mas, malgrat las semblanças físicas, l ' A. robustus seriá pas un descendent dirècte de l' A. garhi, mas de l' Australopithecus boisei. Èra un èsser d'un mètre e mièg de naut e un pauc mai de 500 cm3 de capacitat craniana, que visquèt fa entre 2,4 e 1 milion d'ans. Aviá una granda mandíbula amb de molaras fòrtas, mas de pichonas dents de l'uelh e d'incisivas. benlèu parlava, e que fabriquava d'instruments.
D'entre los australantròps i a tanben dos Homo. l' Homo rudolfensis es al mièg camin entre los australopitecs e l' Homo erectus que visquèt fa entre 2,5 e 1,8 milions d'ans. Fasiá un pauc mai de mètre e mièg e aviá una capacitat craniana de 800 cm3. Èra omnívòr e benlèu parlava, e fabricava d'aisinas.