cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Lercol
Toponimia
La prononciacion es [leɾ'kul]. Las fòrmas ancianas son Elircol en 1182, Lercol en 1246, Lorcono (?) en 1272, Lhercol en 1318-1325 e en 1390, Lercol en 1445 e cap a 1460 (Cronica d'Esquerrièr), Lercolh al sègle XVI. Ni Dauzat, nimai los Féniés dison pas res de Lercol. Segon lo doctor Lemoine, citat per Patrici Pojada, Lercol vendriá del nom galloroman Larcius (?), ambe'l sufixe gallic -one (?). Segon Felip Carbona, tanben citat per P. Pojada, Lercol poiriá venir del basc le(he)rr « pin », ambe'l romanic còl o le basc olha « cabana », o lo basc ohol « pòst », ligat a le(he)rr per un -k-. Autra solucion basca, ler « pin », ambe kulu « confluéncia de rius, crosament de camins »; lo sens poiriá èsser atal de « crosament de camins del pin ». Segon Patrici Pojada, Los vilatges vesins palatalizan l, al lòc que Lercol o fa pas, o pas mai e las fòrmas de 1318-25 e de 1390 [tanben la del sègle XVI) son d'exemples d'aquela palatalizacion. L'atestacion de 1182 seriá o non le testimòni de la prononciacion d'origina, ambe una vocala iniciala ? L'origina es bascoïda, coma vòl F. Carbona ? Benlèu. Lercol seriá ligat als toponimes catalans en -col, estudiats per Joan Coromines, coma El Bèrcol; l'element col seriá segon Coromines le resultat de *cale prelatin, benlèu ambe'l sens de castèl o generalament de lòc abitat. En acceptant aquela teoria per l'occitan, cossí explicar le primièr element ler- o elir- ? Lo nom demòra escur . Remarcas : cal gaitar las mapas. Lercol es a fòrta altitud sus un travèrs penjalut e sense rius. Entre las ipotèsis de F. Carbona, la d'un crosament de camins es impossibla, la d'un jonhent de rius es improbabla (levat se lo vilatge a cambiat de plaça, mès aval i aviá Sulhac). La rasic calu- es celtica. caleto- a lo sens de « dur », calu-, cala- an probablament lo sens de « pèira ».
Miègjorn (culminacion)
Miègjorn es l'ora ont lo solelh es lo mai naut dins lo cèl (culminacion) e ont l'ombra d'un objècte es donc la mai corta: indica precisament lo sud (dins l'emisfèri nòrd) o l nòrd (dins l'emisfèri sud), fòra de las zonas equatorialas compresas entre ambedos tropics.
Coings
Comunas vesinas
400px|gaucha||Distanças e posicion relativa
Morisel
Morisel (Morisi en picard) es una comuna francesa, situada dins lo departament de Somme e la region dels Nauts de França.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Nòtas
<references group=N/>
Eliant
{{Infobox Comuna de França |carta=bre | nom2=Elliant | nomcomuna    =Eliant
Sources
=
[[Catégorie:Commune du Finistère | lògo=cap | imatge=cap | descripcion= | escut=cap | escais= | region ist    = | parçan= | arrondiment=[[Arrondiment de Quimper|Quimper]] | canton= Rosporden
Geografia
D'un punt d'enguarda istoric, la municipalitat a situat en Cornouaille. Sul plànol cultural e de las tradicions, Elliant aperten dins lo país melenig. Al nòrd de la municipalitat se tròba la vallée de la Odet e al sud la vallée del Jet.
Elliant est une commune rurale du sud du Finistère relativement étendue (7030 ha). Le bourg d'Elliant, la principale agglomération de la commune, est situé à 16.4 km à l'est de la ville de Quimper.
D'un point de vue historique, la commune est située en Cornouaille. Sur le plan culturel et des traditions, Elliant appartient au pays melenig. Au nord de la commune se trouve la vallée de l'Odet et au sud la vallée du Jet.
Istòria
Elliant Es la cœur del País Melenig o País Melenick (Bro Melenig en breton), un dels païses tradicionales de la Bretanha. Es la sola municipalitat de Bretanha a èsser siá sola un país breton tradicional.
A una data indéterminée, Elliant es réputé i aver #èsser estrossejat per una epidèmia de peste #que se #arturar en limit de la parròquia. En devocion, se #far bastir la capèla La nòstra-Madama de Kerdévot situada en la municipalitat de Ergué-Gabéric. Aquela « Peste de Elliant » #èsser l'objècte d'una tradicion orala recuperacion en lo Barzaz Breiz de Théodore Hersart de la Villemarqué e en un quadre de Louis Duveau, uèi al musèu de Kemper.
Elliant est le cœur du Pays Melenig ou Pays Melenick (Bro Melenig en breton), un des pays traditionnels de la Bretagne. C'est la seule commune de Bretagne à être à elle seule un pays breton traditionnel.
À une date indéterminée, Elliant est réputé avoir été ravagé par une épidémie de peste qui s'arrêta en limite de la paroisse. En dévotion, on fit bâtir la chapelle Notre-Dame de Kerdévot située en la commune d'Ergué-Gabéric. Cette « Peste d'Elliant » fut l'objet d'une tradition orale reprise dans le Barzaz Breiz de Théodore Hersart de la Villemarqué et dans un tableau de Louis Duveau, aujourd'hui au musée de Quimper.
Ji Le
Lo temple bodista de Ji Le que's situa a Harbin, dens la Republica Populara de China. Qu'esté finançat per un sarròt d'estatjans qui credèvan que la catedrau ortodòxa de Santa Sofia e damnava lo feng shui locau. Lo bastiment principau qu'a ua superfícia de e la totalitat del complèxe monastic qu'aucupa. Lo son nom qu'ei restacat a l'escòla bodista de la.
Temps solar
right|thumb|Sus una planeta prograda coma la [[Tèrra (es a dire que vira a l'entorn de son axe dins lo meteis sens qu'a l'entorn del Solelh), lo jorn solar es plus mai que le jorn sideral. A l'instant 1 lo Solelh e una estela fòrça alunhada son ambedoas en fàcia d'un punt donat de la Tèrra (lo punt roge). A l'instant 2, la planeta a fa un torn complèt a l'entorn d'ela meteissa e l'estela alunhada es de nòu en fàcia (1→2 = un jorn sideral). Mas cal un pauc mai per que, a l'instant 3, lo Solelh siá de nòu en fàcia (1→3 = un jorn solar).]]
Lo temps solar o temps vertadièr es una mesura du temps basada sul desplaçament aparent del solelh pendent la jornada. Lo temps solar en un luòc e a un moment donats es l'angle orari del solelh dins aquel luòc e a aquel moment. Ne ven la definicion del miègjorn solar: es lo moment ont lo Solelh atenh son punt de culminacion, en un endrech donat de la Tèrra; a aquel moment, son angle orari es egal a zero.
Temps solar vertadièr o aparent
Lo temps solar vertadièr o aparent es fondat sul jorn solar aparent, qu'es la durada entre dos retorns successius del Solelh al meridian local. Aquela durada varia tot lo long de l'annada per doas rasons:
A causa d'aquelas particularitats, los jorns solars aparents son mai corts en Març e setembre qu'en junh o decembre.
Cal pas confondre lo temps solar vertadièr amb la durada d'ensolelhament que varia en foncion de la latitud e de la sason.
Temps solar mejan
Lo temps solar mejan es fondat sus un solelh mejan fictiu que se desplaçariá a l'entorn de l'eqüator a velocitat constanta tot lo long de l'an. Aqula mejana es de 24 oras.
Equacion del temps
La diferéncia entre lo temps solae mejan e lo temps solar aparent es nomenat l'equacion del temps. Sus Tèrra, varia entre 17 minutas en mens e 14 minutas en nai.
Ludesse
Ludesse (Ludesse en francés) z-es 'na comuna occitana dau departament dau Puèi de Doma e la region de la region d'Auvèrnhe Ròse Aups.
Nòtas
<references group="N"/>
Fouquereuil
es una comuna francesa, situada dins lo departament del Pas de Calais e la region dels Nauts de França.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Entropia (termodinamica)
L'entropia es una foncion d'estat de la termodinamica. Foguèt introducha en 1865 per lo fisician alemand Rudolf Clausius (1822-1888) dins l'enquadre dau segond principi de la termodinamica a partir dei trabalhs de Sadi Carnot (1796-1832). Per la seguida, la termodinamica estatistica a desvolopat lo concèpte qu'es interpretat coma una mesura dau desòrdre d'un sistèma au nivèu macroscopic. Ansin, au mai la valor de l'entropia es auta, au mai lo desòrdre dau sistèma es important.
Boussey
Boussey es una comuna francesa, situada dins lo departament de Còsta d'Aur e la region de Borgonha.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Bonete
thumb
Bonete es un municipi de la província espanhòla d'Albacete e de la Comunautat Autonòma de Castelha-La Mancha.
Casas de Lázaro
Casas de Lázaro es un municipi de la província espanhòla d'Albacete e de la Comunautat Autonòma de Castelha-La Mancha.
Coturas (Tarn e Garona)
Coturas (Coutures en francés) es una comuna gascona de Lomanha, situada dens lo departament de Tarn e Garona e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Bonillo, El
right|250px|thumb|Escut de la comuna El Bonillo es un municipi de la província espanhòla d'Albacete e de la Comunautat Autonòma de Castelha-La Mancha. left|250px|thumb|"La Picota" del Bonillo center|300px|thumb|Vuda sur lo borg
Casas de Ves
vinheta
Casas de Ves es un municipi de la província espanhòla d'Albacete e de la Comunautat Autonòma de Castelha-La Mancha.
Era Hita
Era Hita qu’ei un toponim occitan utilizat dens eth airau dialectau gascon damb eth article pirenenc:
Dens eths autes airaus dialectaus, véder:
Casas de Juan Núñez
vinheta
Casas de Juan Núñez es un municipi de la província espanhòla d'Albacete e de la Comunautat Autonòma de Castelha-La Mancha.
Lussat (Puèi Domat)
Lussat (Lussat en francés) z-es 'na comuna auvernhassa dau departament dau Puèi de Doma e la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament d'Auvèrnhe.
Nòtas
<references group="N"/>
Casas-Ibáñez
vinheta
(10945) 1999 GS9
(10945) 1999 GS9 es un asteroïde.
(10944) 1999 FJ26
(10944) 1999 FJ26 es un asteroïde.
Alòs (Aups d'Auta Provença)
Alòs (Allos en francés) es una comuna provençala situada dins lo departament deis Aups d'Auta Provença e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur.
Geografia
Alòs es situat a d'altitud. La vau d'Alòs es traversaa per Verdon que sa font es dins la vau de Sestrieras) a d'altitud.
Al bòrd de Parc nacionau de Mercantor, lo país de Naut Verdon-Vau d'Alòs ofrís de païsatges d'una granda beutat, dempuèi lo celère lac d'Alòs, fins a la cascada de la Lança, près de Cormarç. La flora es rica e variada, escalonada seguent l'altitud: meuzes, serentas, avets mas tanben vidalbas (Clematis alpina), peunas sauvatja e martagon.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
La Chapelle-Vendômoise
La Chapelle-Vendômoise es una comuna francesa, situada dins lo departament de Loir e Char e la region dau Centre e Vau de Léger.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Kalush
Kalush (pr. calosh; en ucraïnian Калуш, en polonés Kałusz, en alemand Kalusch, en yiddish קאַלוש) es una vila de l'óblast d'Ivano-Frankivsk, en Ucraïna, e lo centre administratiu del raion de Kalush. Aviá a 65814 abitants en 2021.
Geografia
Kalush se tròba al pe dels Carpats, dins la region istorica de Galicia, a la broa de Limnitsia, un afluent de Dnièstre.
Kalush es situat a al nòrd-oèst d'Ivano-Frankivsk, a  al sud-sud-èst de Lviv e a  al sud-oèst de Kyiv.
Torrèla
Una torrèla es un sistèma militar plaçat sus un veïcul (carri de combat...), un naviri (cuirassat...) o una installacion fixa que permet de protegir e d'orientar un armament (canon, mitralhièra...).
Cucmont
Cucmont (Cumont en francés) es ua comuna gascona de Lomanha, situada dens le departament de Tarn e Garona e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Châtenay (Sòna e Léger)
Châtenay  es una comuna francesa administrada per lo departament de Sòna e Léger de la region de Borgonha Franca Comtat.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
La municipalitat i aguèt fondat en 1874 en prenent una part de lo sieu territòri sus las municipalitats de Gibles e de Sant-Racho. Abans la siá creacion, Châtenay èra un masatge caseriu de la municipalitat de Gibles. En 1881 aquela municipalitat amassava alavetz 454 abitants e possedissiá doas escòlas, dos cafès, dos épiceries, un charron-maréchal-ferrant, un ferrièr e un fustièr. Dempuèi lo 30 de decembre 1996, aquela municipalitat fa partida de la Comunitat de municipalitats del país clayettois.
La commune fut fondée en 1874 en prenant une partie de son territoire sur les communes de Gibles et de Saint-Racho. Avant sa création, Châtenay était un hameau de la commune de Gibles. En 1881 cette commune réunissait alors 454 habitants et possédait deux écoles, deux cafés, deux épiceries, un charron-maréchal-ferrant, un forgeron et un charpentier. Depuis le 30 décembre 1996, cette commune fait partie de la Communauté de communes du pays clayettois.
Luzillat
Nòtas
<references group="N"/>
Angles (Aups d'Auta Provença)
Angles (Angles en francés) es una comuna provençala situada dins lo departament deis Aups d'Auta Provença e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Cenizate
vinheta
Cenizate es un municipi de la província espanhòla d'Albacete e de la Comunautat Autonòma de Castelha-La Mancha.
(10946) 1999 HR2
(10946) 1999 HR2 es un asteroïde.
Grigny (Pas de Calais)
Grigny es una comuna francesa, situada dins lo departament del Pas de Calais e la region dels Nauts de França.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Arrajon
Arrajon (Arrayou en francés) qu’ei ua anciana comuna occitana de Bigòrra (Gasconha) annexada en 1965 per Era Hita. Administrativament qu’èra situada dens eth departament deths Hauts Pirenèus e era region de Mieidia-Pirenèus deth estat francés. Eth son còdi estatistic qu'èra 65030.
Toponimia
Era prononciacion qu'ei [arra'you] (grafia fonetica deths autors). Eras fòrmas ancianas que son: De Raio en 1313, De Rayoo en 1342, de Arrayoo en 1379, Arrayon, Arrayo en 1429, Artalens en 1459, Arrayoo en 1760, Arrajou en 1790 Arrayon (mapa de Cassini, ara fin deth sègle XVIII).
Segon Dauzat, Arrajon que vien deth gascon arralhoû, « calhau rotlat », o arralhous, « peirós ». Segon Negre e R. Aymard, Arrajon que vien deth gascon arrayòu, « raionament deth sorelh, lòc on eth sorelh arraja ».
Cabdet
Cabdet (en catalan Cabdet, en espanhòl Caudete ) es una vila del País Valencian,que s'i parlèt catalan entrò lo s. XIX. Administrativament, es dins la província d'Albacete e la Comunautat Autonòma de Castelha-La Mancha de l'estat espanhòl.
(11000) 1978 VE6
(11000) 1978 VE6 es un asteroïde.
Cabdet
Istòria
Al moment de la reconquesta, Cabdet es disputada entre los reis de Castelha e de Valéncia. Lo tractat de 1304 l'atribuís al reialme de Valéncia. Pasmens, en 1833, dins la refòrma administrativa, es inclús dins la província d'Albacete mai tard part de la region de Murcia puèi de la comunautat autonòma de Castelha e La Mancha. Maldespièch mantunas demandas de la municipalitat, demòra dins aquesta província fins ara.
Arrajon
Toponimia
Segon Miquèu Grosclaude, Dauzat qu'a con·honut duas consonantas diferentas, [ʎ] e [j]. Eth etime qu'ei eth latin radium dab eth sufixe -onem, « arrai de sorelh », donc arrajon en gascon. Eth nom que s'explica per era situacion deth vilatge sus un penent plan ensorelhat.
Lenga
Arrajon qu’ei de dialècte gascon dab eth article pirenenc. Dita: "Eras crabas d’Arrajon non son bonas ni ar’ompra ni ara calor".
Nòrma sociala
Una nòrma sociala fa referéncia a una règla de conducha dins una societat o un grop social, coma per exemple los biais d’agir. Las nòrmas socialas definisson lo domèni de l’accion sociala precisant çò que l’individú pòt o pòt pas far. Traduson las valors e los ideals dominants de la societat o del grop.
Existís de nòrmas formalas, (escrichas: leis, diferents còdes e reglaments). Existís tamben de nòrmas informalas que constituisson en fach las mors, las abituds, las costumas, eca (ex.: la cortesiá, ritme dels repais). Lo non respècte d'aquelas nòrmas es o tolerat o rebutat e sanccionat. Dins l'encastre de las nòrmas formalas, las sanccions consistèron en de prison, de multas, de licenciaments, eca. Senon s'agirá subretot de sanccions moralas coma d'escarnis, anant fins a l'exclusion d'un individú de son grop d'apartenéncia. Gaireben totes los membres de la societat o del grop acòrdan donc una valor a aquelas. Lo respècte d'aquelas nòrmas contribuís donc a la coesion sociala, mas se n'escartar mèna a una fractura a causa de la sanccion podent anar fins a l'exclusion.
La socializacion permet de transmetre de valors, que las valors dichas « centralas », e de nòrmas. Se destria las nòrmas, materializacion de las valors, de règlas, que constituisson la realizacion de las valors.
Era Hita deths Angles
Era Hita o Era Hita deths Angles (Lahitte puish Lahitte-lez-Angles en francés) qu’ei ua anciana comuna occitana de Bigòrra (Gasconha) qui s’annexè Arrajon en 1965 e qui vadó Arrajon e Era Hita.
Canon anticarri
Un canon anticarri es una pèça d'artilhariá que son objectiu principau es la destruccion de veïculs blindats coma un carri de combat. Desvolopats a partir de la Premiera Guèrra Mondiala (1914-1918), foguèron fòrça utilizats durant la Segonda Guèrra Mondiala (1939-1945) mai declinèron rapidament après l'aparicion dei missils.
Era Hita deths Angles
Administrativament qu’èra situada dens eth departament deths Hauts Pirenèus e era region de Mieidia-Pirenèus deth estat francés.
Toponimia
Segon Dauzat, Era Hita que correspón ath ancian provençau fito, « bòrna, pèira plantada ». Segon Negre, Era Hita que s'explica peth gascon hite « bòrna, frontièra, limit ».
Segon Miquèu Grosclaude, eth sens de hita qu'ei « pèira quilhada, bòrna ». Era motivacion qu'ei ua situacion sus ua termièra, un limit. R. Aymard que remarca pr'amor d'era situacion au miei deth país deths Angles [baronia], pòt pas gaire estar eth limit d'aqueth país.
(10999) Braga-Ribas
(10999) Braga-Ribas es un asteroïde.
Marciment
Lo marciment designa lo procès de pèrdia de rigiditat de las partidas non lenhosas d'una planta.
Aquest fenomèm se produtz quand la pression osmotica es insufisenta o avesina 0.
Causas
I a un fum de causas que pòdon causar aquest fenomèn:
- la secada o un deficit d'aiga.
- una temperatura tròp baissa per la planta en question
- una salinitat excessiva
- bactèris
- contaminacion o pollucion
(10995) 1978 NS
(10995) 1978 NS es un asteroïde.
Culminacion
La culminacion es lo fenomèn astronomic associat al passatge d'un astre al meridian celèste d'un luòc donat. se distinga:
Culminacion de las estelas
Sus Tèrra e sus mar, una estela culmina cada : es lo rebat de la rotacion siderala de la Tèrra. Lo fenomèn se passa al meteis moment per totes los punts d'un meteis meridian. Seguent la latitud del luòc, notada \phi e donada en gras, e la declinason de l'astre considerat, notada \delta e tanben donada en gras, la culminacion pòt èsser observada o non. Atal, dins l'emisfèri nòrd :
Culminacion del Solelh
Localament, quand lo Solelh culmina, es miègjorn local. Pasmens cal pas confondre la culminacion amb lo passatge al zenit. En efècte, lo solelh culmina al zenith sonque entre los tropics.
Se nomena durada del jorn l'interval de temps entre doas culminacions successivas.
Aquel interval de temps definit lo jorn solar e le temps solar. Sa durada es pas constanta al cors de l'an del fach de las caracteristicas del movement de la Tèrra a l'entorn del Solelh: elipticitat de l'orbita e enclinason de l'axe de rotacion sul plan de l'ecliptica. Un relòtge, el, indica un temps regular, lo temps mejan. La correccion de far per passar del temps solar al temps mejan se nomena l'equacion del temps. La mejana dels jorns solars vertadièr dona lo jorn solar mejan, que per definicion val : un a val 365,2422... jorns solars mejans e donc 366,2422... jorns siderals.
Foliá
vinheta|Peintura de William Hogarth. La foliá es una nocion fòrça polisemica. Designa mai sovent de comportaments jutjats e qualificats d'anormals.
Segon lo contèxte, las epòcas e los mitans, la foliá pòt designar la pèrda de la rason o del sens comun, lo contrari de la saviesa, la violacion de la nòrma sociala, una postura marginala, desvianta o anticonformista, una impulsion subte, una forma necitge, una passion, un caprici, una obsession, una despensa financièra demasiada.
La foliá pòt èsser passatgièra o cronica, latenta o folzejanta, ereditària o provocada. Pòt èsser l'expression d'una desmesura coma « la foliá de las grandors », o un simple penjal, coma « la foliá doça ». Pòt èsser « guerrièra » o qualificar un sentiment tant fòrt coma « l'amor fòl ». Pòt tanben far referéncia quitament a un patiment extrèma, coma a un estat esperital particular; venir d'una situacion d'exclusion o èsser viscuda de biais collectiu.
Que que siá pel biais dels contes, dels recits mitologics e istorics, de la pintura o d'unas expressions del lengatge corrent, la foliá foguèt de contunh questionada dins l'umanitat quinas que sián la seunas edats. La foliá estaliva pas degun: reis, filosòfs , militars, escrivans , pintors e desconeguts de totas las epòcas contribuguèron, a vegada volontàriament, a far la foliá sempre mai malaisida de comprene per la rason.
Lo tèrme foliá es pas mai utilizat per pausar un diagnostic psiquiatric. S'utiliza las expressions trebles psiquics o malautás mentalas (coma: esquisofreniá, treble bipolar, paranòia, catatoniá, etc), que son l'objècte d'estudi de la psicopatologia e son objècte de classificacions.
Istòria
La foliá es un concèpte ancian. Las culturas tradicionalas an per garissors de mètges e chamans, d'èrbas, o de medecinas tradicionalas al subjècte dels esperits malefics e dels comportaments estranhs, per exemple. D'arqueològs escavèron d'esqueletas (d'al mens 7000 ans) trepanats. Los sieus contemporanèus pensavan benlèu los subjèctes possedits per de demònis.
Chinchilla de Monte-Aragón
Chinchilla de Monte-Aragón es un municipi de la província espanhòla d'Albacete e de la Comunautat Autonòma de Castelha-La Mancha.
Foliá
Istòria
La percepcion de la foliá evoluèt amb las societats. Que siá fatalitat causada per la naissença, o don, malediccion divina, e avagada malautiá.
Sociologia
Una granda partida de las societats umanas volent far un tractament especific a aqueles que designan coma fòls. La motivadion es d'òrdre multiple : Ne resulta qu'existís una foliá sociala, qu'es pas reconeguda pel còrs medical. Las linhas de tèrmes entre foliá e non foliá dependon de las règlas governar una societat, a un instant donat. Atal, benlèu es considerat coma fòl quaqu'un que dilapida los sieus bens, o un oposant politic virulent. Exemples : los internamants psiquiatrics jol regime comunista romanés, en URSS e d'autres cases. Mai, fòrça societats acceptan l'idèa d'una foliá temporària, quinas que sián lors causas. S'agís de foliá murtrièra, de còp de foliá, quart d'ora de foliá, foliá amorosa. Se pausan alara doas questions : la possibilitat per l'individú de tornar a la rason de biais durable, e sa responsabilitat en cas d'actes reprensibles pendent l'estat de foliá.
Dins la mesura que la foliá es decretada per un òrdre social establit, lo opausants a aquel òrdre revendican de la foliá, o fon l'elògi de la foliá, coma font de saviesa veraia. Des referéncias notablas son per exemple Elògi de la Foliá (libre d'Erasme) fin a Mad, jornal satiric dels EUA, (mad = fòl). D'autres, al contrari, lutan contra lo concèpte de foliá, veire considèran aquel concèpte coma essent un fruch de la propaganda per exclure melhor aquelas que respèctan pas un cert conformisme.
(10994) Fouchard
(10994) Fouchard es un asteroïde.
Idlib
Idlib (en arabi ادلب) es una vila de Siria, capitala del governorat del meteis nom. La majora partida dels abitants d'Idlib trabalha dins l'agricultura e seguís l'atraccion d'Alèp. Las tèrras se trapant a l'entorn d'Idlib son fòrça fertilas, produsent del coton, de cerealas, d'olivas, de figas, de rasim, de tomatas e de sesam.
(10998) 1978 UN4
(10998) 1978 UN4 es un asteroïde.
Idlib
La region d'Idlib es una region importanta sul plan istoric e compta un cert nombre de ciutats anticas coma aquela d'Ebla (Tall Mardikh), autrecòps capitala d'un grand reialme.
Istòria
La vila es pas estalivada per la guèrra civila siriana, amb la batalha d'Idlib en març de 2015, que passa jol contraròtle de la coalicion rebèla « Jaich al-Fatah » (« L'Armada de la conquista »), rassemblant subretot l'ex Front al-Nosra, Ahrar al-Sham, Faylaq al-Cham. De faccions de l'Armada Siriana Liura prenon tanben partida als combats. Dempuèi aquela data, la vila es sovent bombardada par l’aviacion del govèrn sirian e de son aliat rus. ,, Lo 7 d'abril de 2017, los militars sirians de Bashar al-Assad son acusats d'èsser los responsables de l’utilizacion d’armas quimicas fasent 100 civils mòrts e 400 ferits esmoguent la comunautat internacionala
Blindatge
Un blindatge es un revestiment renfòrçat utilizat per protegir una causa situada darrier.
Obús
Un obús es un projectil curat de forma cilindrica e emplit d'explosiu qu'es tirat per un canon.
Idlib
Istòria
Dins aquela vila visquèt una comunautat d'unes 2 000 Cretians.
Fusiu anticarri
Un fusiu anticarri es una arma de fuòc d'infantariá apareguda dins leis annadas 1920 e 1930 per luchar còntra lei veïculs blindats coma lei carris. L'aumentacion rapida de l'espessor dei blindatges au començament de la Segonda Guèrra Mondiala (1939-1945) entraïnèt sa disparicion.
Corral-Rubio
Corral-Rubio es un municipi de la província espanhòla d'Albacete e de la Comunautat Autonòma de Castelha-La Mancha.
Jules Palmade
Dirigiguèt pendent vint ans l'escòla segondària de Sèish. Aviá la constanta preocupacion de donar als mainats confiats a el, totes los mejans modèstes, la capacitat de s'elevar en l'escala social. En mai de las siás foncions d'ensenhament, Juli Palmada publiquèt tanben divèrsas colleccions de poèmas que rendon omenatge als païsatges e las gents del sieu país.
Lo collègi d'ensenhament secondari de Seish e la bibliotèca de Queragut pòrtan son nom.
Mièjanuèch
Mièjanuèch es l'ora que s'acaba la jornada, e comença una novela, dins gaireben totas las culturas occidentalas.
Mièjanuèch designa literalament lo mièg de la nuèch, e o designa efectivament s'utilisam l'ora solar. Dins aquel cas, lo Solelh es al Nòrd dins l'emisfèri Nòrd e al Sud dins l'emisfèri Sud. E mai, la nuèch de la plana luna, a aquela ora, la Luna es al Sud dins l'emisfèri Nòrd e al Nòrd dins l'emisfèri Sud. Es a aquela ora que le Solelh es lo mai bas jos l'orizont, que la nuèch es la mai escura.
Notacions
Dins lo sistèma de notacion de las oras sus 24 oras, mièjanuèch es la darrièra ora, es donc a vegada notada 24:00 e mai sovent 00:00. Dins lo sistèma de notacion sus 12 oras, mai utilizar dins los païses anglosaxons, mièjanuèch es notat 12h00 a.m., perque es lo matin, donc abans miègjorn (a.m.: ante meridiem).
Tradicions
L'an nòu
Mièjanuèch es lo moment fòrça esperat pendent lo ressopet, reganhon o soparon o per se far los vòts, al son dels dotze còps se tira los fuòcs d'artifici, en Espanha, se manja los dotze grans de rasim, un per cada còp sonant al relòtge.
Nadal
La messa de mièjanuèch es la messa tradicionala dels catolics que precèda lo jorn de Nadal.
Ora limita
Dins lo conte de Charles Perrault, Cendrillon es per magia vestida d'una rauba magnifica e dotada d'una carròça e de servicials que viuràn fins al dotzen còp de mièjanuèch.
Sovent, los parents donan als adolescents la « permission de mièjanuèch »: autorizacion de sortir, a condicion d'intrar abans de mièjanuèch.
Ora magica e espaventosa
Mièjanuèch es tanben l'ora de las transformacions, dels sabats dels mascs e autras creaturas.
Es tanben l'« ora del crime » dins los romans policièrs.
Mièjanuèch, mitan de la nuèch?
Etimologicament, "mièjanuèch" significa « lo mièg de la nuèch ». S'aquela expression èra presa al sens primièr, per uèit oras de sòm, nos colcariam vèrs 20 oras per nos levar vèrs 4 oras del matin: es gaireben la vida dels monges e la disposicion qu'assegurariá las mai grandas economias d'energia per l'esclairatge. Mas la corba de las temperaturas exterieuras es decalada de qualques oras al respècte d'aquela de l'esclairatge, çò benlèu compta per nostras causida de despertat.
De disposicions causidas per qualques païses coma l'ora d'estiu jogan sus aquel decalatge.
GNU
GNU z-es un sistèma operatiu Logicial liure creat en 1983 par Richard Stallman, mantengut par le projèct GNU. Torna pren los concèpts e le fonctionament d’UNIX.
Los logiciaus que composán GNU son dins mai de còps utilizats en associacion embei daus logiciaus liures venant d'autres projècts coma le nuclèu Linux.
Son simbòl z-es un gno, bovides viuvant en Afric.
Liams extèrnes
*
Elche de la Sierra
Elche de la Sierra es un municipi de la província espanhòla d'Albacete e de la Comunautat Autonòma de Castelha-La Mancha.
Brognard
Brognard es una comuna francesa, situada dins lo departament de Dobs e la region de Borgonha Franca Comtat.
Istòria
Brognard Aperteniá al comtat de Montbéliard #que i aguèt ligat a la França en 1793.
Brognard appartenait au comté de Montbéliard qui fut rattaché à la France en 1793.
(10987) 1967 US
(10987) 1967 US es un asteroïde.
La Barre
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Férez
Férez es un municipi de la província espanhòla d'Albacete e de la Comunautat Autonòma de Castelha-La Mancha.
Leishèrt
Leishèrt ( Leychert en francés) es una comuna occitana de Lengadòc, situada administrativament dins lo departament d'Arièja e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
La prononciacion es [lej'ʃɛɾt]. Las fòrmas ancianas son : Layssarto en 1272 (correspond probablament a Leishèrt), Laixert en 1390 (correspond a Leishèrt ?), locus de Eysherco en 1446. Segon Dauzat, lo nom de Leishèrt ven benlèu de l'eissart, « l'artiga, la bosiga, la rompuda ». Segon Coromines, citat per Patrici Pojada, Eixert, partida de montanha a Sant Orenç ven benlèu d'un substrat, benlèu ligat a l'ibero-basc xerri, « femsa d'ovins », perqué es un lòc de montanhas e de pargues de motons. Segon Patrici Pojada, las fòrmas en lai- son benlèu de fòrmas ipercorrèctas del tipe deishar > daissar, o alavetz caldriá partir sus un element laix- passat a [lej-], coma fait passa a fèit. La segonda sillaba passa de -art a -èrt; aquò permetria d'explicar lo nom per l'eishart « l'artiga, la bosiga, la rompuda », passat a l'eishèrt, atal coma en toponimia francesa essert es una evolucion d'essart; çò que seriá confirmat per un lòc situat a 2 km, L'Eychartet (l'Eishartet), que sembla un diminutiu. P. Pojada evòca una autra possibilitat, basca. La primièra sillaba de Leishèrt es prèpa de la dels toponimes Lichans e Leispars, formats sus leizzar « frèishe, fraisse », o Lisharra, en basc Lextarre, basat sus lats « aiga, riu ». Mès aquelas semblanças permeton pas de conclure.
Morlancourt
Morlancourt es una comuna francesa, situada dins lo departament de Somme e la region de Picardia.
Geografia
Morlancourt Es una municipalitat situada en lo departament de la Soma (region de Picardie). La vila de Morlancourt aperten al costat de Bray-sus-Soma e a la arrondissement de Péronne. Los abitants de Morlancourt se trucan los Morlancourtois e èran al nombre de 318 al recensement de 1999. La superficie es de 11.9 km². Morlancourt Pòrta lo còdi Insee 80572 e a associat al còdi postal 80300. Se situa géographiquement a una altitud de 70 mètres aperaquí.
Morlancourt est une commune située dans le département de la Somme (région de Picardie). La ville de Morlancourt appartient au canton de Bray-sur-Somme et à l'arrondissement de Péronne. Les abitants de Morlancourt s'appellent les Morlancourtois et étaient au nombre de 318 au recensement de 1999. La superficie est de 11.9 km². Morlancourt porte le code Insee 80572 et est associée au code postal 80300. Elle se situe géographiquement à une altitude de 70 mètres environ.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Telemètre
Un telemètre es un aparelh o un dispositiu que permet de mesurar una distància per telemetria.
Fuensanta
Fuensanta es un municipi de la província espanhòla d'Albacete e de la Comunautat Autonòma de Castelha-La Mancha.
(10939) 1999 CJ19
(10939) 1999 CJ19 es un asteroïde.
(10940) 1999 CE52
(10940) 1999 CE52 es un asteroïde.
(10935) 1998 EC
(10935) 1998 EC es un asteroïde.
(10936) 1998 FN11
(10936) 1998 FN11 es un asteroïde.
(10933) 1998 DC24
(10933) 1998 DC24 es un asteroïde.
Tuta d'Aurinhac
250px|right|thumb|Era entrada dera tuta Era tuta d'Aurinhac, en Comenge e en departament dera Nauta Garona, siguèc ocupada ath Paleolitic Superior. Ei monument istoric dempuish eth 26 de mai de 1921.
Localizacion
Se situa a ath nòrd deth vilatge, ar extrèm capvath d'ua coma ena quau cola un petit afluent dera Loja parallèlament ara rota de Bolonha de Gessa.
Istòria
Jean-Baptiste Bonnemaison tròba eth site en 1852. Edoard Lartet, un deths fondators dera sciéncia preïstorica, i hè recèrcas a partir de 1860; eths sons cavaments arqueologics contribuiguèren a demostrar era coexisténcia der òmi damb espècias animalas desapareishudas (ua ipotèsi perpausada en 1851 per Joan Baptista Nolet). Era jaça mès anciana dera tuta ei posteriora ar Acheulean (- a -) mès anteriora ath Solutrean (de -22,000 a -17,000), en tot definir atau ua nava cultura preïstorica, er Aurinhacian (de -39,000 a -28,000), prumèra cultura deth Paleolitic Superior en Euròpa. Eth site d'Aurinhac ei donc er eponim der Aurinhacian.
Ocupacion
Eth site ei d'ua grana riquesa arqueologica. Òm i distingueish tres periòdes:
Nombrosi objèctes trobadi ena tuta, conservadi ath Musèu d'arqueologia nacionala e ath Musèu de Tolosa, son aué exposadi ath Musèu-Forum der Aurinhacian que dauric eras suas pòrtas ath public en octobre de 2014 en Aurinhac.
Fuente-Álamo
Fuente-Álamo es un municipi de la província espanhòla d'Albacete e de la Comunautat Autonòma de Castelha-La Mancha.
Ravindra Prabhat
thumb|right|250px|Ravindra Prabhat Ravindra Prabhat (en Devnagari:रवीन्द्र प्रभात; romanizat: Ravindra Prabhat) (Bihar, 5 d'abril de 1969 ) es un poèta indo, jornalista e escrivan.
Grenay
es una comuna francesa, situada dins lo departament del Pas de Calais e la region dels Nauts de França.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
(10923) 1998 BM12
(10923) 1998 BM12 es un asteroïde.
Gineta, La
La Gineta es un municipi de la província espanhòla d'Albacete e de la Comunautat Autonòma de Castelha-La Mancha.
Madriat
Madriat (Madriat en francés) z-es 'na comuna auvernhassa dau departament dau Puèi de Doma e de la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament d'Auvèrnhe.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Nòtas
<references group="N"/>
Canon
thumb|Canon [[França|francés d'artilhariá de campanha de 75 mm.]]
Un canon es una arma de fuòc pesuca de forma tubulara e de gròs calibre qu'es destinada a tirar un projectil pesuc a una distància importanta segon una trajectòria tenduda. Apareguts durant lo sègle XV, lei premiers canons foguèron una revolucion militara car, capables de participar a una batalha en païs descubèrt, transformèron l'art de la guèrra. Uei, en despiech de l'aparicion dau missil, son l'arma principala de l'artilhariá e de la màger part dei veïculs de combat militar. Dins lei domenis navaus e aerians, se lo canon es plus l'arma principala dau combat modèrne, es totjorn considerat coma una arma segondària eficaça.
Cavalhon (omonimia)
Cavalhon pòt èstre:
(10922) 1998 BG2
(10922) 1998 BG2 es un asteroïde.
Golosalvo
vinheta
Golosalvo es un municipi de la província espanhòla d'Albacete e de la Comunautat Autonòma de Castelha-La Mancha.
(10920) 1998 BC1
(10920) 1998 BC1 es un asteroïde.
(10915) 1997 YU16
(10915) 1997 YU16 es un asteroïde.
Barbarians francés
Lo Barbarian Rugby Club, mai coneguts coma los Barbarians francés es una equipa de rugbi de XV creada en França, en 1979, per Jacques Fourroux et Jean-Pierre Rives jol modèl dels Barbarians britannics. Ça que la, es dempuèi 2017 jos l'aflat de la federacion francesa de rugbi de XV e servís de segonda seleccion nacionala après l'equipa de França.
(10917) 1998 AN
(10917) 1998 AN es un asteroïde.
Anòt
Anòt (Annot en francés) es una comuna provençala situada dins lo departament deis Aups d'Auta Provença e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Hellín
Hellín es un municipi de la província espanhòla d'Albacete e de la Comunautat Autonòma de Castelha-La Mancha.
Malauzat
Malausat (Malauzat en francés) z-es 'na comuna occitana dau departament dau Puèi de Doma e la region de la region d'Auvèrnhe Ròse Aups.
(10913) 1997 YE14
(10913) 1997 YE14 es un asteroïde.
Malauzat
Nòtas
<references group="N"/>
(10912) 1997 YW5
(10912) 1997 YW5 es un asteroïde.
Cases e Montdenard
Cases e Montdenard o Cases de Montdenard (Cazes-Mondenard en francés) es una comuna carcinòla situada dins lo departament de Tarn e Garona e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Charonville
Charonville es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Eure e Loir e la region dau Centre e Vau de Léger.
Cases e Montdenard
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Charonville
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Cases e Montdenard
Cases
Las fòrmas ancianas son ecclesia Sancti Petri de Casex, en 1096, Sancta Maria de Casegs, en 1115-1135), Casex, en 1240, ecclesiam de Cazers, en 1256, Casers, en 1271, Cazes, en 1296, Casexs en 1326 e cap a 1400, Cussex en 1526, Cazes, Sancta Maria de Cazes, en 1640, Cazes de Mondenard sus la mapa de Cassini, a la fin del sègle XVIII. En parlant del vilatge, se ditz Cases ['kazes] sense cap de determinant. Lo nom es un derivat del latin casa, passat a l'occitan. Lo sens d'origina es « cabana, cabanon », mès segon du Cange jos l'aflat dels Barbars lo sens s'espandiguèt a quina abitacion que siá. Las fòrmas pus ancianas, pr'aquò, presentan pas dirèctament casa e la fòrma actuala es pas *Casas. Ernèst Negre explica que lo mot d'origina èra *Casets, fòrma diminutiva, çò que junta ambe una partida de las fòrmas ancianas. Un reculament d'accent auriá fait pèrdre l'articulacion del t : *Casets > *Càsets > Cases . Aquel reculament d'accent foguèt benlèu definitiu a data relativament recenta : en 1793, lo nom es encara escrit oficialament Cazès.
Montdenard
Las fòrmas ancianas son Guillaume (?) de Montehenaldo, en 1042-1047, Pontius de Montelanard en 1115-1145, Poncius de Monte Lanardo, en 1035, Pons de Montlanard, en 1155, Arnaldus de Montislavardi, en 1163, Tondut de Montlanard, en 1174, Pons de Montelanardo, en 1175, Arnaudus de Monte Lanardo, en 1175, Arnautz de Montlanard, en 1184, Monlanard, en 1205, castrum Mons Lenardi, en 1214, Montelanardi, en 1222, de Monlanart, en 1241, Tondutus de Montelanardo... el castel de Monlanart, en 1246, Arnaldus de Montelanardo, en 1249, Mondanard, en 1257, Monte Lenardo... Montem Lenardum, en 1259, ballivia de Montis Lanardi et Salvaterra, en 1259, Aremandi de Montelanardo, en 1259, Armandus de Montelanart... de Montlanart, en 1262, hospitali de Monlenard, en 1269, Montelanardo, en 1271, Monlanart... Montlanart, en 1275, Gausbert de Monlanart, en 1278, Armandi de Montelanario, en 1281, Monte Lanardo, en 1397, Mondenard (mapa de Cassini, a la fin del sègle XVIII). La prononciacion es [munde'nar]. L'occitan mont, del latin montem es seguit d'un nom d'òme d'origina germanica, Lanhardus (latinizacion atestada), format de lan, « dur » e de hard, « fòrt ». Burgan e Lafon considèran que la sillaba la foguèt percebuda coma un article e remplaçada per la preposicion de a una epòca relativament recenta, mès es pas çò que nos contan dirèctament las atestacions. Primièrament, i a una tendéncia a la dissimilacion vocalica : -Lanard > -Lenard (1214, 1259, 1269). Segondament, una autra tendéncia a la dissimilacion, mès consonantica, se constata solament en 1257 : -Lanard > -Danard; las consonantas n e l se pòdon confondre, per exemple Lincoln > Nicòla, çò que fòrça a sonhar la diccion, per tal d'evitar -*nanard, -*nalard, etc, mai que mai après l'n de Mont; per facilitar l'enonciacion, una d'aquelas consonantas es remplaçada per -d e coma -n a un caractèr dental sembla ben que la sequéncia siá -lanard > -*nanard > -*danard. Las tendéncias a dissimilar una vocala e una consonanta son combatudas dins la màger part dels tèxtes, que consèrvan un -Lanard impeccable, mès aquò empacha pas las dissimilacions de far lor camin tanlèu lo sègle XIII. Que lo nom foguèsse eventualament comprés coma Mont de Nart faguèt pas que facilitar lor adopcion definitiva.
Bruguièras
Las fòrmas ancianas son parrochia de Bruguieras, en 1079, ecclesia Sancti Petri de Brugarias, latinizacion de 1096, Sancti Petri de Burgarias, latinizacion de 1115-1135, Uc de Burgeiras, en 1184, G. de Brugueras, en 1211, Sancti Petri de Brugariis, latinizacion de 1240, de Burguieras, en 1246, ecclesiam de Bruguieras, en 1256, Brugariis, latinizacion de 1271, Bruqueyras, cap a 1400, Bruguier, en 1526, Sancti Petri de Bruguières, en 1640. La prononciacion es [bry'gjɛrɔs]. Lo nom ven del bas latin galloroman *brucaria, derivat de *brūca, « bruga », evolucion en gallés tardiu de uroica. La planta es frequenta, atal coma lo toponime, Bruguièras e sas variantas, motivat per un lòc plen de brugas.
Carbes
La glèisa de Carbes deviá èsser al limit de La Francesa, à Règle (sus la mapa IGN) al crosament entre las actualas RD 81 e 56, près de Paradou, nom qu'èra tanben lo nom de la glèisa segon lo canonge Gayne e que se vei encara sus la mapa al sud-oèst de Règle. Las fòrmas ancianas son allode de Carvas, en 970, vocabulum de Carucis, sense data, Carvis, en 1271, Carves en 1298, Carvis, en 1326, Carvas, cap a 1400, Carces, en 1526 (confusion ambe una autra parròquia), Sanctus Petrus de Carbis, en 1580, Sancti Petri de Carbes, en 1640, Carbes sus la mapa de Cassini, a la fin del sègle XVIII. La prononciacion locala es ['karbes]. Lo nom es donc sense rapòrt ambe'l carbe, sinonime de cambe. Dauzat explica Carvas (Perigòrd) per tucas calvas (peladas, sense bòsques, denudadas) e Negre per tèrras calvas, en supausant una rotacizacion de -l. Se'n vei pas la pròva dins las fòrmas ancianas del vilatge perigòrd nimai dins las de la parròquia carcinòla, mès aquò es possible,. Lo nom s'escriu Carves (e pas Carbes coma escrivon Burgan e Lafon). Notem que lo nom a balançat entre Carvas e Carves, lo primièr semblant d'èsser la prononciacion d'origina.
Casilhac
Las fòrmas ancianas son Seguin de Casilag, en 1115, Casilaco, latinizacion de 1271, capellanus de Casilhaco, en 1326, Sancti Petri de Casilhaco, en 1363, Casilhaco, cap a 1400, Calsilhac, en 1526, Sanctus Petrus de Casilhaco, en 1580, Sancti Petri de Casilhaco, en 1640, etc. La prononciacion es [kazi'ʎak]. Lo nom ven del nom latin d'òme Casilius, atestat, ambe'l sufixe -acum,, , latinizacion del sufixe gallés -āco(n). Casilhac èra donc probablament una anciana granda propietat galloromana qu'aviá per mèstre Casilius. Mès Negre prepausa tanben Casellius, atestat, e *Cacilius, inferit de Cacius. Madomaisèla M.-T. Morlet indica que Casilus, atestat, auriá poscut donar lo meteis resultat ambe'l sufixe analogic -iacum. I a tanben a costat lo tuquèl de Casilhac.
Martissan
Las fòrmas ancianas son Martinsanz, en 1259, ecclesia Martino Santo, cap a 1400, Sanctus Martinus de Martissan, en 1580, Sancti Martini de Martissen, en 1640. La prononciacion es [marti'san]. Lo nom es format de dos noms de sents, Martin (en latin Martinus) e Sanç, del latin Sanctium, derivat de sanctus, nom d'un martir e nom crestian ancian.
Masèras
La glèisa vièlha èra vodada a Sent Prejet, la novèla del sègle XIX a remplaçada tanben la de Carves. Las fòrmas ancianas son villam quam vocant Macherias, cap a 972, Maceriis, en 1181, Mazeriis, en 1271, totas en latin, Mazieyras, en 1326, Maseriis, cap a 1400, Sanctus Projectus de Mazeriis, en 1580, Mazeres (mapa de Cassini, a la fin del sègle XVIII). La prononciacion es [ma'zɛrɔs]. Lo nom ven del latin macerias, ambe'l sens de « paret de barradura », mas tanben de « bastiments arroïnats ». L'etime auriá degut menar en teoria a Masèiras. Negre dona a un tal nom siá « contorn de la bòria, granja, bòria (d'un megièr) », siá « bastiments en roïnas », mès dins lo cas de Masèras se pòt pas anar pus luènh.
Sent Vincenç
Dos toponimes sus la mapa IGN gardan lo nom d'aquela anciana parròquia senhalada tanlèu 1271, desempuèi incorporada a la de Tiçac : un al sud-èst del borg sus la RD 81, un autre pus près La Combe St-Vincent. La prononciacion es [sembin'sens] (donada per la glèisa de Tiçac) e la grafia Sent Vincenç. I a trenta dos Sent Vincenç, mès lo qu'es onorat aicí es un diacre de l'avesque de Saragossa, qu'evangelizèt la region e foguèt escapitat a Agen jos Dioclecian,.
Tissac
Las fòrmas ancianas son ecclesia de Atitiago, en latin, en 1096, Teziago, latinizacion de 1226, Tessiaco, latinizacion de 1240, Sancti Petri de Tissaco, latinizacion de 1240, Atissaco, latinizacion de 1271, ecclesia de Tissaco, latinizacion de 1326, Tissac, en 1526, Sanctus Vincentius de Tissaco aliter de Titiaco, en 1580. La prononciacion es [ti'sak]. La glèisa èra consacrada a Sent Pèire e passèt a Sent Vincenç ([sembin'sens] relevat per Burgan e Lafon) al sègle XIII, per evitar la confusion ambe Sent Pèire de Casilhac. Burgan e Lafon estiman que las fòrmas de 1096 e 1271 empachan de pensar a Tissius o a Titius (aqueste, en mai, auriá donat *Tizac). Aiman mai *Atissius o *Aticius ambe'l sufixe -acum, latinizacion del sufixe gallés -ācon. Çaquelà, amb -t- simple, aquels noms aurián donat Adissac / Adiçac, puèi Dissac / Diçac. Lo nom probablament gallés Atticios (Atti- plan frequent en Gàllia), varianta de Atticus (latinizacion d'Atticos), atestat e omonime de Atticus, « atenenc », es plan mai probable. Tiçac (grafia regulara) èra donc probablament una anciana granda propietat antica qu'aviá per mèstre Atticios / Atticius, o son omonime d'origina latina.
Istòria
La familha de Montlanard es citada tanlèu lo sègle XI e la senhoriá visquèt d'aquí al sègle XV, que se desmembrèt. A l'origina del vilatge de Montdenard (< Montlanard), i aviá una mòta castrala. La familha foguèt associada lèu a la de Montagut. Lo territòri de la senhoriá s'abocinèt al sègle XIII. Los crosats de Simon de Montfòrt destrusiguèron lo vilatge situat près del castèl. Lo 3 de mai 1246, Vidal de Montagut e Tondut de Montlanard signèron un acte de donacion al comte de Tolosa Ramon VII al nom de lors familhas e Ramon VII autregèt aquel meteis jorn una carta de costumas als abitants de Montlanard. Lo vilatge s'èra plan reviscolat, perqué en 1284, i aviá una partida fortificada, un barri e un espital.
Sul territòri de Cases, i aviá a l'Edat Mejana onze parròquias. D'unas, coma Sent Vincenç, incorporada a Tiçac, avián deja disparegut a l'epòca de la mapa de Cassini, just abans la Revolucion. Segon Florent Hautefeuille, lo vilatge de Montdenard, près del castèl, se despoblèt quand la senhoriá se desmembrèt a la fin del sègle XV e Cases se desvolopèt. I auriá, segon Hautefeuille, pas de mencion d'un vilatge a Cases, mas un derivat de casa supausa un pauc d'abitat a l'entorn de la glèisa, atestada, ela, tanlèu lo sègle XI. Al moment de la Revolucion, Cases aviá pas qu'un quarantenat d'ostals alinhats long de la carrièra. Probable que las nombrosas parròquias de la comuna actuala semblèron tròp pichonas e, en mai, desprovesidas d'un borg vertadièr, per far caduna una comuna. Ne faguèron una, probable, a l'entorn del vilatge mens pichon, çò que permetèt après a Cases, capitala d'un vaste territòri, de se desvolopar en s'espandissent en triangle sul travèrs, mai que mai en direccion de la RD 57 e de la comba de Bargalona. Cases foguèt quitament canton de 1793 a 1801; aquel canton compreniá Vasarac, La Barta e Salvatèrra.