cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Nòrma lingüistica
Dins las lengas establidas
Las lengas establidas, coma l'anglés, lo francés, l'italian, l'espanhòl, l'arabi o lo chinés, an una nòrma lingüistica pro establa. Aquela estabilitat ven de la pression fòrta de la societat subre l'usatge d'aquelas lengas e mai del besonh d'utilizar aquelas lengas dins una comunicacion a escala larga. Adoncas, los organismes de codificacion an sovent un ròtle segondari per fixar la lenga perque la fixacion se fa d'en primièr a travèrs d'un usatge social fòrt. Aital, l'anglés ten pas ges d'organisme de codificacion. D'autras lengas establidas an d'organismes de codificacion coma l'Acadèmia Francesa en francés, l'Acadèmia de la Crusca en italian o la Reiala Acadèmia de la Lenga Espanhòla.
Charvés e Cubas
Charves e Cubas (en francés: Cherveix-Cubas) es una comuna d'Occitània, dins la region istorica de Perigòrd, administrada per lo departament de Dordonha de la region de Novela Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Charves o Charvés
La prononciacion es [ɕær’vɛj]. Lo nom es atestat, Charves au segle XIII. Chantal Tanet e Tristan Hordé, lo site de las comunas de Dordonha pensan qu'aqueu nom representan l'occitan charbe, cherbe, dau latin cannabis (Chantal Tanet e Tristan Hordé precisan que lo nom actuau es vengut cambe, carbe !); Dauzat se contenta de dire que la fòrma charve es lo nom sentongés de la charbe e interprèta lo Charves perigòrd coma *cannab-arium; segon lo site de las comunas de Dordonha, Charves representa de terras a charbe, ,.
Veire Carvas.
Cubas
La prononciacion es [ky’ba]. Las fòrmas ancianas son Monasterium de Cubis, en latin, en 1263, Cubasium, en latin, en 1411. Segon Chantal Tanet e Tristan Hordé, Cubas ven d'un nom [latin] d'òme, Cupius, emb villa sosentendut, « Cupia villa »; Cupius deriva benleu de cupere, « desirar ». Segon lo site de las comunas de Dordonha, Cubas es benleu l'occitan cubas, « cavitats, cròs de terren ».
Sent Marçau la Bòria (nom supausat)
Las fòrmas ancianas son Sanctus Marcialis de Autefort, en latin, au segle XIII, Sanctus Marcialis inter aquas en 1556, Saint Martial La Borie. Bòria ven dau femenin bovaria dau latin bovarius, derivat de bos, « buòu ». Sent Marçau, Martialis en latin, es lo nom dau premier avesque de Limòtges au segle III,.
Montbasens
Montbasens (Montbazens en francés) es una comuna roergassa situada dins lo departament d'Avairon e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Getxo
Getxo es una comuna de Biscaia dins la comunautat autonòma espanhòla del País Basc.
Montbasens
Geografia
vignette|upright=1.6|centre|Comunas a l'entorn.
Economia del Reialme Unit
L'economia del Reialme Unit seguís lo modèl anglosaxon: liberalizacion economica, liure mercat, impòsts e regulacions minimas. Basat sus la mesura del produch interior brut en taxa de cambiament del mercat, lo Reialme Unit es la cinquena economia del mond e la segonda d'Euròpa après Alemanha; es la seisena economia del mond en PIB en paritat de poder adquisitiu.
Los britanics foguèron los primièrs dins lo mond a dintrar dins la Revolucion Industriala e coma la rèsta dels estats en industrializacion d'alavetz, la siá economia èra concentrada dins l'industria pesuga: bastison navala, minas, produccion d'acièr e textils. L'Empèri Britanic creèt un mercat mondial pels produches britanics, en permetent que lo Reialme Unit dominèsse lo comèrci internacional al sègle XIX, un avantatge unic que conservèt fins a l'industrializacion d'autras nacions europèas e nòrd-americanas. L'industria pesuga demeniguèt en importància al cors del sègle XX, del temps que lo sector dels servicis a crescut substancialament e representa a l'ora d'ara 73% del PIB. Lo sector dels servicis es dominat per las entrepresas financièras. Londres es un dels centres financièrs pus grands del mond.
L'agricultura representa unicament 1% del PIB e es fòrtament mecanizada. Dins l'industria, las principalas activitats son la maquinària, lo material de transpòrt (veïculs, camin de fèrres e aeronautica) e los produches quimics. Dins l'insdustria minièra, las minas de carbon situadas en Yorkshire, País de Galas, Escòcia e Lancashire provesiguèron a las centralas termicas britanicas l'energia necessària pel desvolopament economic. Mercés al petròli descobèrt en 1970 en mar del Nòrd, lo Reialme Unit es lo segond productor europèu après Norvègia. Lo sector de servicis es lo qu'apòrta mai al PIB del país. Cal senhalar la borsa, los servicis financièrs de la banc e las companhiás d'asseguranças.
La moneda del Reialme Unit es la liura esterlina, representada amb lo simbòl £. Lo Banc d'Anglatèrra es lo banc central de l'Estat encargat de l'emission de la moneda, e mai se los bancs d'Escòcia e Irlanda del Nòrd conservan lo drech d'emetre de bilhets subjèctes a la retenguda de pro bilhets del Banc d'Anglatèrra per ne realizar l'emission. Al cors de l'istòria la liura esterlina s'es mantenguda coma una de las devisas mai establas e fòrtas del mond. Lo Reialme Unit foguèt un dels tres Estats que s'integrèron pas a la zòna èuro en 2002, e mai se lo govèrn s'es engatjat a realizar un referendum se las "cinc condicions economicas" per l'integracion se complisson. La majoritat de la populacion, segon las darrièras enquèstas, s'i opausan, çò que los critics an nomenat l' "euroscepticisme".
Chornhac
Chornhac (Chourgnac en francés) es una comuna d'Occitània, dins la region istorica de Perigòrd, administrada per lo departament de Dordonha de la region de Novela Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
La prononciacion es [ɕur’ɲa] o [ʦur’ɲa]. Las fòrmas ancianas son Eschaurniac en 1025, Eschaurnaces au segle XIII, Chournhac au segle XVI. Chornhac ven d'un nom latin d'òme, *Scaurinius, inatestat (Chantal Tanet e Tristan Hordé escriven Scaurinus, mas quò's un afar de declinason), inferit de Scaurus, emb lo sufixe -acum, , , latinizacion del sufixe celtic -acon.
Amazonas (fluvi)
thumb|left|250px|Vista satellit del desbocament d'Amazonas Lo fluvi d'Amazonas, en portugués Rio Amazonas, en espanhòl Río Amazonas, es un cors d'aiga d'America del Sud que nais dins la Cordilhièra dels Andes, travèrsa Peró e Brasil e se geta dins l'Atlantic al nivèl de l'eqüator. Es un dels dos flumes pus longs del mond, l'autre essent Nil. Sa longor es de 6448 km, mas vària de 6259 km a 6800 km segon las diferentas definicions de la font d'una ribièra.
Lo sieu bacin, de 6,915,000 km² es tanben lo mai grand del mond, abraçant los 40% d'Amèrica del Sud e compren Brasil (62,4%), Peró (16,3%), Bolívia (12,0%), Colómbia  (6,3%) e l'Eqüator (2,1%). Emai que nasca a 5597 m, lo fluvi se caracteriza durant una bona part de son escorreguda per un pendís feble, davalant sonque de 60 m als darrièrs 3000 km de son recorregut. Una bona part de son bacin es cobèrt per la selva amazoniana.
La seuna ret idrografica compta mai de 1000 aigas. Amazonas es ela sola a l'origina de 18 % del volum total d'aiga doça deversada dins los oceans del monde. Sos dos afluents principals, lo rio Madeira e lo rio Negro fan partit dels 10 fluvis mai importants del monde de per son debits ( e ), e lo tresen lo río Caquetá rivaliza amb  Mississippí.
Origina del flume
La font primièra d'Amazonas foguèt establida segurament fa pauc de temps. Es un riu situat sus un som de 5507 m d’altitud, lo Nevado Mismi dins los Andes perovians, aproximativament a 160 km a l'oèst del lac Titicaca e aperaquí 650 km al sud-èst de Lima. Aquesta montanha foguèt suggerida pel primièr còp coma vertadièra font en 1971 mas foguèt pas confirmada abans 2001.
La Capèla Pinet
La Capèla Pinet ( Lacapelle-Pinet en francés) es una comuna lengadociana en País d'Albi situada dins lo departament de Tarn e la region de Miègjorn-Pirenèus.
Corsa camarguenca
thumb|240px|Un viraire en fàcia d'un cocardièr de banas nusas durant una corsa camarguesa a Aimargues, julhet de 2007 La corsa camarguenca es un espòrt tradicional occitan, localizat dins un airal que s'espandís dins una partida orientala de Lengadòc e de l'oèst de Provença (dempuèi Erau fins a Vauclusa), que los rasetaires devon agantar los atributs que son fixats a las banas del buòu.
Istòria
Aquesta tradicion, a mai foguèsse pro diferenta a la debuta, sembla pro anciana que n'existís almens una atestacion en 1402 a Arle que s'i celebrèt una corsa en onor del comte de Provença Loís II e s'i faguèt combatre un lion amb un buòu. thumb|350px|Rasetaire qu'ensaja d'arrapar los atributs (fèria de Palavàs, 30 d'abril de 2007) Aqueste jòc taurin se perpetuèt mas coneguèt de modificacions long del temps. Malgrat una enebicion en 1662 deguda a un nombre considerable de nafrats e de mòrts, los jòcs contunhèron d'amagat fins al sègle XIX.
Los atributs
thumb|300px|Los atributs: la cocarda, l'agland e la faissèla. Los atributs son d'elements claus dins la corsa liura. De segur sens aquestes, se podrián pas far de corsas. D'atributs n'i a tres, descriches enjós dins l'òrdre que los devon tirar los rasetaires, ,.
Referéncias
Bullfighting
Província de Bari
La Província de Bari èra una província de la region de Polha en Itàlia. En 2015, deven una ciutat metropolitana, la ciutat metropolitana de Bari.
Ràdio Gasconha
Ràdio Gasconha qu'ei ua novèla web-ràdio occitana, creada en genièr de 2011, on s'i escota polifonias e musicas a dançar deu Bearn e de Gasconha. right|200px|Ràdio Gasconha
Carrièra
vinheta|Carrièra
Cabo Frio
Cabo Frio es una vila de l'estat brasilièr de Rio de Janeiro. Sa populacion totala èra 165,591 abitants en 2006. Sa superfícia totala es 400,7 km².
Katharine Hepburn
Katharine Houghton Hepburn (n. en 1907, m. en 2003) foguèt una famòsa actritz americana de cinèma. Nasquèt lo 12 de mai de 1907 en Hartford, Connecticut (Estats Units) e moric lo 29 de junh de 2003 en Old Soybrook, Connecticut.
Formèt un parelh artistic e amorosa amb Spencer Tracy. Trabalhèt fòrça amb lo director George Cukor e actor Cary Grant.
Hepburn ganhèt quatre Oscars e prèmis en Festenal de Canas e la Mòstra de Venècia.
Andes
thumb|right|300px|Los Andes entre [[Chile e Argentina.]] Los Andes que se sonan tanben la Cordilhièra dels Andes (var. Cordilhèra deus Andes, Cordilhiera daus/deis/dei Andes, Cordilhèira daus Andes) (en quíchoa Antikuna, en espanhòl los Andes) son una longa cadena de montanhas, la mai granda del mond, que se trapa tot de long de la còsta occidentala d'America del Sud. A une longor de 8000 km e una largor de 500 km.
Lo gentilici es andin -a.
La cadena andina se compausa principalament de doas grandas cadenas, la Cordilhièra Orientala e la Cordilhièra Occidentala, sovent desseparadas per una depression intermediària prigonda, ont se quilhan d'autras cadenas d'importància menora, e que la principala n'es la cadena costièra de Chile. D'autras cadenas pichonas se quilhan suls costats de la cadena granda. La Cordilhièra de la Còsta comença a la punta sud del continent e s'espandís cap al nòrd, parallèla a la còsta, essent descopada al començament en d'illas nombrosas, formant puèi lo limit oèst de la granda val centrala de Chile. Cap al nòrd la cadena costièra contunha en sèrras pichonas o puèches isolats al ras de l'Ocean Pacific fins a Veneçuèla, sempre ocupant la meteissa val mai o mens vesedoira a l'oèst de la granda cadena de l'oèst. La montanha s'espandís sus set païses: Argentina, Bolívia, Chile, Colómbia, Eqüator, Peró e Veneçuèla, que d'unes son coneguts coma "Estats andins".
La cadena de montanha dels Andes es lo massís montanhós mai naut fòra Asia. Lo pic pus naut, Aconcagua, culmina a 6962 m. Lo som del Mont Chimborazo dins los Andes eqüatorians es lo punt de la superfícia de la tèrra mai aluènhat de son centre, pr'amor de l'arcadura eqüatoriala. Los Andes pòdon pas concurrenciar Imalaia en nautor mas son pus largs e pus longs.
Sorrus
Geografia
La municipalitat fa partida de la entité géomorphologique e écopaysagère dicha « Scenari de Sorrus-Sant-Josse », relique terciari, als mièges oligotrophes e acid en protegint una flore particulara, escassa quitament menaçada en la region. Aqueles mièges jòguen un papièr important per la trame verda e bleue nacionala, regionala e locala.
La commune fait partie de l'entité géomorphologique et écopaysagère dite « Plateau de Sorrus-Saint-Josse », relique tertiaire, aux milieux oligotrophes et acide abritant une flore particulière, rare voire menacée dans la région. Ces milieux jouent un rôle important pour la trame verte et bleue nationale, régionale et locale.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Cauna de las Combarèlas
right|250px|thumb|[[Mamot gravat de la cauna de las Combarèlas]] La cauna ornada de las Combarèlas se tròba a las Aisiás de Taiac, en Sarladés, dins la region istorica de Peiregòrd e lo departament de Dordonha. thumb|left|Ustensilhas liticas trobadas a l'intrada de la cauna (epòca [[magdaleniana)]]
Amb pus de 600 figuracions parietalas, majoritàriament gravaduras, aquesta cauna, descobèrta en 1901, es en tota justícia considerada coma un santuari màger de la cultura magdaleniana (aperaquí ans abans lo present). Mai enlà del pòrge excavat per Émile Rivière dempuèi 1892, s'afonzan doas galariás divergentas. La pus importanta, dobèrta a la visita, es un corredor estrech de pus de de longor. Las bèstias, finament gravadas e pas sovent dessenhadas en negre, evocan una varietat de fauna, inclusent cavals, rangièrs, boquetins, mamots, rinocèros, orses, felins en mai de qualques bovids; la lectura d'aquelas gravaduras d'animals, largament encabestradas, es facilitada per un tractament sovent realista que las distinguís clarament d'un ensems excepcional d'ua cinquantena de figuras antropomòrfas, fòrça pus esquematicas, e de qualques signes, sensiblament los tectifòrmes.
Fa partida del Patrimòni Mondial de l'Umanitat de l'UNESCO dempuèi 1979, en associacion amb d'autres sites e caunas pintadas de Peirigòrd jol nom de.
La cauna es dobèrta al public mas lo nombre de visitaires es limitat a grops de 6 personas. thumb|upright=1.5|left|alt="Photographie de la vallée des Combarelles"|La val de las Combarèlas. L'intrada de la cauna se tròba al fons a drecha
Província de La Spezia
La província de La Spezia (provincia della Spezia en italian oficialament, provinsa de Spesa en ligur) es una província de la region de Ligúria en Itàlia. Confronta a l'oèst la Província de Gènoa, al nòrd l'Emília-Romanha (Província de Parma), a l'èst la Toscana (Província de Massa-Carrara), mentre qu'al sud es banhada per la Mar Ligura
Istòria
La província de Spezia es creada en 1923 a partir de 30 comunas de la província de Genoa e de qualques comunas de la província de Massa e Carrara. Coma sa capitala, es renomada província de La Spezia en 1930.
Wilhelm Meyer-Lübke
Wilhelm Meyer-Lübke (Dübendorf, Soïssa, 30 de genièr de 1861 - Bonn, Alemanha, 4 d'octobre de 1936) foguèt un linguista soís. Foguèt considerat, amb l'alemand Friedrich Christian Diez, coma un dels fondators dels estudis romanics.
Biografia
Nascut dins una familha rica sortida de Zuric, estudièt la filologia classica e romanica a l'Universitat de Zuric.
Ensenhèt a Zuric en 1884, a París de 1885 a 1887, puèi a Iena, Viena e Bonn.
Es conegut tanben per son libre sul catalan Das Katalanische, publicat en 1925, que sortiguèt aquesta lenga del domeni iberoromanic per l'agropar amb l'occitan dins lo galloromanic. Aquela classificacion generèt una polemica importanta amb lo lingüista mai important de la lenga espanhòla d'aquel temps, Ramón Menéndez Pidal, que, dins son òbra màger Orígenes del español (1926), fasiá del catalan una lenga iberoromanica.
Occitanoromanic
L'occitanoromanic o occitanoroman es una classificacion de las lengas romanicas qu'agropa l'occitan, lo catalan e segon d'unes, l'aragonés. Foguèt probablament Loís Alibèrt qu'introdusiguèt lo primièr aqueste nom dins sa Gramatica occitana. La denominacion venguèt popularizada puèi pel lingüista, e escrivan, gascon Pèire Bèc durant las annadas 1960.
Classificacion
thumb|esquèrra|300px|Classificacion supradialectala de l'occitanoromanic segon P. Bec thumb|esquèrra|300px|Classificacion supradialectal de l'occitanoromanic segon D. Sumien
Comparacion lèxica
Els numerals en diferents varietats occitanorromànicas són: ! rowspan=2| ! colspan=2| Occitan septentrional ! Occità occ. ! colspan=2| Occitan oriental ! colspan=2| Catalan ! colspan=3 |Aragonés ! Auvernhat !! Lemosin ! Gascon ! Lengadocian !! Provençal ! Oriental !! Occidental !Oriental (Benasqués) !Oriental (Ribagorçan) !Central (Belsetan) un / una un / una un / una dos dos
dos tres tres tres
tres cinc seis seis/sis seis/sis
seis sete set set siete(e)* eut / uèit ueit vuit ueito (ocho)* nueu detz diez Los numerals '1' e '2' distingeishen entre formas de masculin e femenin.
*: Las formas aragonesas marcadas van ser castellanizadas; tot i aishí darrerament s'an anat recuperant, sobretot en els neoparlants, las formas que s'empravan en la scripta medieval.
Província de Lecce
La Província de Lecce es una província de la region de Polha en Itàlia.
Ernest Shackleton
Sir Ernest Henry Shackleton (1874–1922) foguèt un explorador polar angloirlandés, principala figura de l'Edat d'Aur de l'Exploracion Antartida. Recebèt l'Òrde Reial de Victòria e l'Òrde de l'Empèri Britanic per sas contribucions.
Shackleton es conegut per aver dirigit l'infructuosa Expedicion Endurance, entre 1914 e 1916. Emai que Shackleton capitèsse pas son objectiu de traversar a pè lo continent Antartida, demostrèt sas qualitats per lo comandament quora lo vaissèl Endurance se retrobèt prés per la glaça.
Shackleton, dit pels sieus contemporanèus "lo Cap", menèt sos òmes se refugiar a l'illa Elephant abans de traversarar 1.300 km de l'ocean Antartic dins una barca amb cinc òmes entrò arribar en Georgia del Sud. En arribar a l'illa alunhada, Shackleton i dos dels seus òmes traversèron un terrenh montanhós fòrça complicat, fins arribar a una estacion balenièra per demandar el rescat dels sieus òmes abandonats a l'illa Elephant. Totes los membres d'equipatge de l ' Endurance subrevisquèron a un calvari de 22 meses en Antartida. Pasmens, tres òmes del vaissèl de supòrt, lo Ross Sea Party, perdèron la vida.
Vicente López y Planes
thumb|200px|Vicente López y PlanesVicente López y Planes (Buenos Aires, lo 3 de mai de 1785 e lo 10 d'octobre 1856) que ho un òmi politic e un òmi de letras argentin, combatent durant las invasions anglesas, membre deu Cabildo durant la Revolucion de Mai, representant de Buenos Aires dens l'Amassada de l'An XIII, autor de las paraulas de l'Imne Nacionau Argentin, sindic deu Purmèr Triumvirat, ministre de Manuel Dorrego, president de las Províncias Unidas de l'Arriu de la Plata (1827), jutge durant la legislatura de Juan Manuel de Rosas (que jutgè los Hrairs Reynafé, assassins de Facundo Quiroga) e, après la soa caduda, governador de la Província de Buenos Aires.
Ernest Shackleton
Shackleton foguèt una figura clau de l'edat eroïca de l'exploracion de l'Antartida al costat de Roald Amundsen, Douglas Mawson e Robert Falcon Scott, cadun d'eles famós per de proesas que captèron l'atencion publica.
Enfància
Ernest Shackleton nasquèt lo 15 de febrièr de 1874, a Kilkea, prèp d'Athy, (comtat de Kildare, Irlanda), a 50 km de Dublin. Lo paire d'Ernest, Henry, e la maire, Henrietta Letitia Sophia Gavan, èran d'origina angloirlandesa. Ernest era lo segond dels sieus detz mainatges e lo primièr dels dos filhs. Enfant, foguèt descrit coma "brilhant, aimable... e de fisança". En 1880, a sièis ans, Ernest desbagatjèt a Dublin amb son paire, qu'èra estudiant en medecina. Quatre ans pus tard, la familha partiguèt per Londres; o faguèron per cercar de revenguts melhors e perqué lor ascendéncia angloirlandesa lor fasiá témer per sa seguretat aprés de l'assassinat de Lord Frederick Cavendish a las mans dels nacionalistes irlandeses. Ernest serà educat per una institutritz fins a 11 ans, dintrarà a la Fir Lodge Preparatory School, a West Hill, per èsser puèi educat entre 13 e 16 ans al Dulwich College, una escòla publica per dròlle.
Província de Brinde
La Província de Brinde es una província de la region de Polha en Itàlia.
E-Prime
E-Prime (que significa English Prime) es una manièra de parlar anglesa sens usar lo vèrb "èsser", en anglés to be, en quina part que siá (be, is, am, are, was, were, been, being ). Per contra, un parlant o un escribiente d'E-Prime usa de vèrbs diferents coma "se far" (en anglés to become), "demorar" (to remain), e "s'igualar" (to equal) o eles pòdon rebastir la frasa per mostrar quala o que fa l'accion. Per exemple, en E-Prime, un escribiente cambiariá la frasa Mistakes were made = "Errors foguèron faches" a Joe made mistakes = "Joe faguèt d'errors". Aquel cambiament de formulacion revèla un actor (Joe) del temps que la forma precedenta a amagada l'actor. Los usatgièrs d'E-Prime considerariá mai adaptada la cambiada frasa.
Racions D'E-Prime
D. David Bourland, Jr. Prepausèt primièrament E-Prime en 1965. Bourland Aviá estudiat Semantica Generala en lo passat. L'idèa principala de la Semantica Generala es que d'èssers umans pòdon merament saber qu'eles obsèrvan e experiencian quand eles veson, senton, tòcan, senton per gost, olen, pensan, e senton, e en mai, las observacions e las experiéncias pòdon afectar las observacions e las experiéncias futuras. Doncas que qui que siá a d'experiéncias diferentas dels autres, tanben interpretacions de las experiéncias son diferentas.
Estudiants de Semantica Generala e d'usatgièrs d'E-Prime obstinen se que dire This cat is soft = "Aquel gat es doç" omet nombroses autras atributs, e implica que l'"objècte" exterior del gat es lo "meteis que" l'experiéncia interiora d'"èsser doça". Per contra, d'usatgièrs d'E-Prime dison This cat feels soft TO ME = "Aquel gat impressiona doç A ME" per se remembrar de las causas seguentas:
Qué es pas E-Prime
E-Prime e Semantica Generalas son pas de lengas o de de formas d'anglés diferents. Per contra, eles provesisson de manièras diferentas de pensar e de parlar del mond.
Lengas coma arábico, turca, e cantonés, e mai se a pas un vèrb separat per "èsser", elas an l'idèa d'"èsser". Per exemple, un parlant de la nòstra lenga puedería dire "Aquela poma es roja". Un locutor d'arabi poiriá dire (en traduccion literala) "Aquela poma roja". La majoritat de las lengas pòt èsser usada per esprémer l'idèa d'una roja poma. Un usatgièr d'E-Prime pòscas merament dire (en traduccion literala) "Aquela poma apareis roja a me" per se remembrar que "veire de roja" compren e la poma e l'uèlh e cervèl de la persona observante la poma.
Indira Gandhi
Indira Priyadarśinī Gāndhī (en Devanagari: इन्दिरा प्रियदर्शिनी गान्धी) (nascuda lo 19 de novembre de 1917 – mòrta lo 31 d'octobre de 1984)(de nom original Nehru) foguèt Primièra Ministra d'Índia del 19 de genièr de 1966 fins al 24 de març de 1977, e tornarmai del 14 de genièr de 1980 fins a son assassinat lo 31 d'octobre de 1984.
Carlos María de Alvear
thumb|200px|left|Carlos María de Alvearthumb|200px|Monument a Alvear en Buenos Aires, òbra de l'escultor occitan [[Antòni Bordela]]Carlos María de Alvear (Santo Ángel Guardián de las Misiones, Misiones Orientales, lo 25 d'octobre de 1789 - Nava York, lo 3 de noveme de 1852), que ho un òmi politic, un generau e un diplomata argentin. Que vivé activament e dab hèra d'influéncia las purmèras annadas de la Republica Argentina e que'n ho quitament Director Suprèm.
Indira Gandhi
Èra la filha del primièr Primièr Ministre d'India, Jawaharlal Nehru, e la maire de Rajiv Gandhi (que tanben ocupèt aquela posicion). Indira Gandhi foguèt una dels mai remirables caps politics d'India aprèp l'independéncia. Malgrat lo nom celèbre de Gandhi aviá pas cap de ligam familial amb Mahatma Gandhi.
Carlos María de Alvear
Hilh d'un aristocrata espanhòl, qu'avèva 13 ans quan, desempuish la nau on e's trobava dab lo son pair, que vedó a morir la soa mair e los sons hrairs qui èran demorats dens un aute vaishèth crudèlament destrusit per la marina anglesa shens justificacion aparenta. Aquesta agression que miore de cap a la Batalha de Trafalgar. Alvear que hore après educat en Anglatèrra e, curiosament, l'aspècte mei polemic deu personatge qu'e hon las soas posicions favorablas politicament a Anglatèrra, au punt d'estar a còp considerat con un tradidor.
Chechenia
Chechenia (Чечня Čečnya en rus, Нохчийчоь Noxçiyçö en chechèn) qu'ei ua republica de la Federacion de Russia.
La capitau qu'ei Groznyi.
Lo gentilici qu'ei chechèn -èna.
Las regions e païses tòcatocants que son Stavropol au nòrd-oèst, Daguestan au nòrd-èst e a l'èst, Ingoshia e Ossetia deu Nòrd a l'oèst; lo sud qu'ei bordat per Caucàs, termièra montanhosa dab Georgia.
Carlos María de Alvear
La joena Argentina qui n'avèva pas enqüèra declarada la soa independéncia que pelejava alavetz mei que mei sus dus fronts : lo nòrd e Montevideo. Alvear que's vedó hidar la mission de fondar un còs de granadèrs a chivau entà pelejar au nòrd mes, mei preocupat per las intrigas politicas de Buenos Aires, que deishè aquesta mission a José de San Martín.
Chechenia
Los chechèns e los ingoshes, originàriament animistas o crestians, qu'estón islamizats aus sègles XVIII e XIX peus missionaris naqšbandís de Daguestan e que practican uei lo dia l'islam conservator sofí.
La basa economica de Chechenia qu'ei l'espleita deu petròli, la silvicultura e l'agricultura. Lo país que possedeish tanben resèrvas de gas naturau.
Denzil Douglas
Denzil Llewellyn Douglas (n. 1953) mètge, es l'actual primièr ministre de Sant Cristòl e Nevis.
Concepción (omonimia)
Concepción pòt èsser:
Musica occitana
I a tres tipes de Musica en occitan: la musica tradicionala, la musica classica (un exemple ben conegut: los Cants d'Auvèrnha de Josèp Cantaloba de Malaret) e la musica contemporanèa. Çaquelà, es sovent dificil de un grop (o cantaire) dins las categorias musica tradicionala o musica contemporanèa. Un fum de gropes actuals causissen la lenga occitana parton en efièch de cants o ritmes tradicionals que mesclan amb d'autres estils de musicas (coma lo Ska, lo Rock, lo Dub o l'Electro) per crear lor cançons, albums, etc. Los mai celèbres representants son lo Massilia Sound System, los Fabulous Trobadors, los bearneses Nadau o encara La Talvera.
Pendent las annadas 1970-mièg 1980, la musica occitana opausava musica tradicionala e canon de tèxt, engatjada (amb Claudi Martí, per exemple). Al mièg de las annadas 1980, la tendéncia consistiguèt a metre d'occitan suls corrents musicals novèls (lo rock amb Nadau, lo rap amb los Fabulous Trobadors o lo ragga amb Massilia Sound System). Aquestes gropes pausavan lo fach de l'occitan dins lor musica, abandonant mai o mens l'estructura tradicionala mas permetent una familiarizacion pus aisida pel neofit amb l'occitan en general. Dempuèi la fin de las annadas 90, bon nombre de gropes ensajan una evolucion (e non assimilacion) de la basa tradicionala (tant al nivèl dels aires que de sa forma) vèrs las musicas actualas, creant atal una, coma Dupain, Lo Còr de la Plana, Familha Artús, Eydolon o Loule Sabronde.
Johnny Hallyday
Johnny Hallyday, de son nom vertadièr Jean-Philippe Smet (15 de junh de 1943, París - 5 de decembre de 2017, Marnes-la-Coquette, Illa de França), foguèt un cantaire e actor francés.
La Chapela (omonimia)
La Chapèla o La Chapela pòt designar diferents toponims en :
''en
en :
Vejatz tanben
'La Capèla o La Capèra'
María de los Remedios de Escalada
thumb|200px|left|Remedios de Escaladathumb|200px|banèra de l'armada deus Andesthumb|200px|Tombèu de Remedios de EscaladaMaría de los Remedios de Escalada - mei coneguda com Remedios de Escalada - (Buenos Aires, lo 20 de noveme de 1797 e lo 3 d'agost de 1823) que ho la molhèr deu generau argentin José de San Martín, un deus dus màgers Libertadores deu continent e lo "Pair de la Patria". Qu'èra la mair de Merceditas, la hilha de San Martín qui acompanhè lo son pair dens lo son exili francés.
Qu'èra vaduda dens ua familha rica e poderosa de Buenos Aires e, aus 14 ans, que conegó lo son futur espós a 'lecadença d'ua tertulia mondana. Que l'esposè en 1812 dab Carlos María de Alvear com testimòni.
Remedios de Escalada que seguí lo libertador a Mendoza quan aqueth e ho nomat governador de la Província de Cuyo en preparacion de la soa traucada deus Andes. Alavetz, qu'ei famosa per aver encoratjadas las hemnas ricas de Cuyo a véner las loas jòias entà financiar la campanha e tanben per aver teishuda la banèra de l'Armada deus Andes.
En 1816 que neishó la soa hilha.
En 1819, malauta de tuberculòsi e dab lo son espós en campanha a Chile, que tornè a Buenos Aires on e's morí.
Que ho sepelida au Semitèri de la Recoleta.
Bolívia
Bolívia (aperada tanben oficiaument Estat Plurinacionau de Bolívia - quíchoa: Bulibya ; aimara: Wuliwya ; guaraní: Volívia) qu'ei un país d'America del Sud. Confronta Brasil au nòrd e a l'èst, Paraguai e Argentina au sud e Chile e Peró a l'oèst. Bolívia que revindica la soa còsta atlantica annexada per Chile. Sa capitau constitucionau qu'ei Sucre.
Lo gentilici qu'ei bolivian -a.
Istòria
thumb|200px|left|[[Pòrta deu Só (Tiwanaku)|Pòrta deu Só]] Abans la conquèsta espanhòla, lo territòri de l'actuau Bolívia qu'acessó ua seria de civilizacions (dont ua de la màger que ho la civilizacion de Tiwanaku); ua partida deu son territòri actuau que's trobava gavidat peu Tawantinsuyu (l'Empèri deus Incas) au moment de l'arribada de las òsts espanhòlas.
Economia de Sant Cristòl e Nevis
thumb|250px|left|Platja en Frigate Bay, Sant Cristòl. Sant Cristòl e Nevis foguèt lo darrièr luòc a practicar la monocultura de sucre dins las Pichonas Antilhas. Mas a causa que l'industria de sucre trobava cada còp màger dificultats per aténher de beneficis, lo govèrn decidiguèt de realizar un programa de diversificacion pel sector agricòla e estimulacion del desvolopament en autres sectors de l'economia, particularament lo torisme.
Bolívia
Istòria
Au cap de las guèrras d'independéncia d'America deu Sud Bolívia que ho batejada en aunor deu liberator Simón Bolívar.
Economia de Sant Cristòl e Nevis
Lo govèrn instituiguèt un programa d'incentius a l'investiment, en encoratjant tant l'investiment privat local coma estrangièr. Las politicas governamentalas comprenián d'exempcions fiscalas, importacion d'equipament e materials liures d'impòstes e subsidis per la capacitacion a personal local. Lo torisme s'es fòrça desvolopat. Cap a 1987, aviá despassat lo sucre coma font d'intrada de devisas.
Bolívia
Istòria
En 1879 Chile qu'invadí Bolívia en bèth annexar lo desèrt d'Atacama e la soas còstas pacificas durant la Guèrra deu Pacific. L’accès a la mar que demòra dinc au dia de uei un punt de conflicte enter los dus país e un enjòc prioritari de la politica extrangèra de Bolívia.
En 1932 qu’esclatè la Guèrra deu Chaco enter Bolívia e Paraguai entau contròlle d'aquesta region. Fin finau, un acòrd enter los dus estats la partagè (mei que mei au profièit de Paraguai).
Bolívia que conegó ua instabilitat politica de las granas dinc au restabliment definitiu de la democracia en 1982.
Lo president Evo Morales que ho lo purmèr amerindian a gavidar la Republica; gessit deu meitan sindicalista e productor de coca, qu'establí la nocion d'estat plurinacionau dab ua revindicacion de las culturas amerindianas e ua oposicion au Estats Units d'America e tot intevencion d'aqueth país dehens los ahars politics bolivians. En 2019, Morales degó huéger lo país arrond d'un còp d'estat militar, mès en 2020 las eleccions tornèn au poder lo son partit dab lo president Arce.
Geografia
thumb|200px|right|[[Lac Titicaca dab un vaisheth de totora]] thumb|200px|right|Uyuni Bolívia se tròba dins la zona centrala de de l'America del Sud entre 57 ° 26' – 69 ° 38'W e 9 ° 38' – 22 ° 53'S. Amb una superfícia de 1098581 km2, Bolívia es lo 28en país mai grand del mond e lo cinquen país mai grand d’Amèrica del Sud, que s’estend del  Andes centrals a travèrs la part de Gran Chaco, Pantanal e dinc a la selva amazonica. Lo centre geografic del país es "Puerto Estrella" suu Río Grande, dins la província de Ñuflo de Chávez, Departament de Santa Cruz.
La geografia deu país que presenta ua granda varietat de terrenhs e climas. Bolívia qu'a un naut nivèu de biodiversitat, considerat un deus mei grands deu mond, e diversas ecoregions dab sosunitats ecologicas coma l’Altiplano, la sèuva tropicau (incluent la selva amazonica), las vals secas, e la Chiquitania, qui ei ua savana tropicau. Aquestas zonas que presentan d'enòrmas variacions d'altitud, d'una elevacion de 6542 m subre lo nivèl de la mar a Nevado Sajama a gaireben 70 m. long del  Riu Paraguai. Emai que presente una granda diversitat geografica, Bolívia es demorat un país sense litoral dempuèi la Guerra del Pacfic. Puerto Suárez, San Matías e Puerto Quijarro se tròben dins lo  Pantanal bolivian.
Bolívia se pòt devesir en tres regions fisiografica:
Bolívia compta tres bacins idrografics:
Economia
De veire: Economia de Bolívia.
Ligams extèrnes
thumb|left|290px|Ciutat de [[Cochabamba, Bolívia.]]
Euròpa Occidentala
Pasmens rèsta mal definida. Se situa entre l'ocean Atlantic e lo centre o l'èst d'Euròpa. Pòt englobar una granda part de l'Euròpa del Nòrd, de l'Euròpa del Sud, e de l'Euròpa Centrala.
Definicion de la Guèrra Freja
vinheta|drecha|350px|Concepcion correnta de l'Euròpa Occidentala La vision istorica recenta, eretada de las relacions politicas de la Guèrra Freja (1948-1989), definís l'Euròpa Occidentala coma los païses d'economia capitalista qu'èran pas someses a la dominacion de l'URSS. S'ateuna pauc a cha pauc amb l'alargament de l'Union Europèa e amb la fin de la Guèrra Freja, per se ressarrar d'una vista pus geografica e economica, que rèsta fosca.
Definicion religiosa
Una definicion pus anciana, eiretada de l'esquisma de 1054 del cristianisme, consistís a distinguir una Euròpa Occidentala de tradicion catolica, o ben catolica e protestanta a partir del sègle XVI, mentre que l'Euròpa Orientala es de tradicion ortodòxa.
En aquel cas, cal exclure de l'Euròpa Occidentala un país majoritariament ortodòxe coma Grècia. Per contra i cal inclure de païses majoritariament catolics o protestants coma Estònia, Letònia, Lituània, Polonha, Chequia, Eslovaquia, Ongria, Eslovènia e Croàcia.
Lo païses d'Euròpa amb una tradicion islamica fòrta se restacan implictament a l'Euròpa Orientala: Bòsnia e Ercegovina, Albania e Turquia.
Cauna de la Mota
La cauna de la Mota, del Paleolitic Superior, se tròba a las Aisiás de Taiac, en Sarladés, dins la region istorica de Peiregòrd e lo departament de Dordonha.
Istoric
Es la quatrena cauna pintada paleolitica descobèrta dins lo mond, en 1894, après Altamira, Chabòt e Par non Par.
En 1895, al cors de las cèrcas del site, Émile Rivière desgatgèt un tunèl de ligant l'intrada a la partida ondrada. La cauna embarra pus de 200 gravaduras e pinturas de bisonts, cavals, rangièrs, felins, lop mas tanben doas mans e un tectifòrme. Lor descobèrta contribuiguèt a la reconeissença de l'art preïstoric.
Proteccion
Venguèt monument istoric l'11 de junh de 1953. Fa partida del Patrimòni Mondial de l'Umanitat de l'UNESCO dempuèi 1979, en associacion amb d'autres sites e caunas pintadas de Peiregòrd jol nom de.
Uèi, es barrada per de rasons de proteccion e de sèrva.
Rozoy-sur-Serre
Geografia
Bourg Del anciana Thiérache, a situat sul marge esquèrre de la Hivernacle.
Bourg de l'ancienne Thiérache, elle est située sur la rive gauche de la Serre.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
A, Rozoy a citat en lo relat dels miracles de Sant Gibrien.
Ocupada pendent dos mes pels espanhòls en 1651, lo bourg a arruïnat, e a saquejat en 1653 per las tropas de Condé.
Au, Rozoy est citée dans le récit des miracles de Saint Gibrien.
Occupée pendant deux mois par les espagnols en 1651, le bourg est ruiné, et est pillé en 1653 par les troupes de Condé.
Michael Gray
Michael Anthony Shefford Gray (Croydon, Grand Londres; 25 de julhet de 1979) es un DJ e un productor de musica house britanic qu'a signat un contracte amb la companhiá discografica independenta de dança Eye Industries. Tanben es la mitat d'un duo de production e remixatge de musica dance: Full Intention.
Son primièr grand succès foguèt una melodia de l'estil disco mutanta, nomenada "The Weekend". Aquel disc, qu'èra devent a Oliver Cheatham, venguèt un succès al Top 10 del Reialme Unit e passèt 20 000 còps a la ràdio. Als Estats Units, "The Weekend" tanben foguèt un succès al Top 10 de Billboard magazine e Hot Dance Airplay en 2005, quand l'editèron amb la companhiá Ultra Records.
Ara ja se considèra "The Weekend" coma un classic de la musica house.
La seguida de "The Weekend" se sona "Borderline" e benefícia de la votz de Shelly Poole, inicialament al Top 20 d'Alisha's Attic, l'editèron lo 24 de julhet de 2006. Aquela cançon pogèt a la 3a plaça del palmarés ARIA e a la 12a plaça del palmarés UK Singles Chart.
Vuoto a perdere
Vuoto a perdere es lo títol del 5° single de Noemi.
Província de Tarent
La Província de Tarent (en italian provincia di Taranto) es una província de la region de Polha en Itàlia.
Província d'Ancona
La província d’Ancona es una província de la region de las Marchas en Itàlia. Lo còde estatistic n’es 042. L’anciana immatriculacion èra AN.
Kenpo
Kenpo es lo nom descriptiu de divèrsas arts marcialas japonesas amb oríginas chinesas. Servís tanben per çò ne desriure d' autras arts marcialas ibridas creadas en tot s'inspirar d' ambedoas meteissas tradicions. Lo  kenpo se ne practica tant amb còps de punh o atemi coma pautals o còps de pè  e autras tecnicas de lucha.
Estils mai coneguts
e ca
Nàpols
Nàpols (en napolitan Napule; en italian Napoli) es la capitala de la region italiana de Campània. Sa populacion èra estimada a 975,139 abitants, en 2007. Sa superfícia totala es. Son cònsol se sona Gaetano Manfredi dempuèi lo 18 de octobre de 2021.
La vila es situada a mitat camin entre Vesuvi e un autre airal volcanic, los Camps Flegrèus. Nàpols a una granda riquesa istorica, artistica, culturala e gastronomica. Lo napolitan es un parlar fòrça caracteristic e ben diferenciat de l'italian.
Istòria
La vila foguèt fondada al sègle VIII abC, colonia grèga del nom de Parthenope, e mai tard Neápolis (ciutat nòva), Nàpols es una de las vilas pus vièlhas al mond, que joguèt un ròtle important dins la Magna Grècia; la cultura grèga de Nàpols foguèt essenciala dins la societat romana. Quand la vila venguèt una part de la Republica Romana dins la província centrala de l'Empèri Roman, èra un centre cultural major (Virgili es un dels simbòls de la libertat politica e culturala de Nàpols). Al sègle VII après lo Crist, la ciutat formèt un ducat autonòm, independent de l'Empèri Bizantin.
Nàpols foguèt la capitala d'un reialme que daissèt son nom entre 1282 e 1816: lo Reialme de Nàpols, puèi unit al Reialme de Sicília foguèt la capitala del Reialme de las Doas Sicílias fins a l'unificacion italiana (1861). La Guèrra Napolitana es considerada coma la primièra etapa que menèt a l'unificacion italiana. La vila aguèt una influéncia majora subre fòrça autres endreches en Euròpa  o endacòm.
Província de Macerata
La Província de Macerata es una província de la region de las Marchas en Itàlia.
Saconin e Breuil
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Província de Perosa
La Província de Perosa (en italian provincia di Perugia) es una província de la region d'Ómbria en Itàlia.
Nat King Cole
Nat King Cole (nascut Nathaniel Adams Coles en 1919, mòrt en 1965) foguèt un important musician, cantaire e compositor american de jazz.
Economia de la Republica de Còngo
L'economia de la Republica de Còngo se basa principalament en l'agricultura de subsisténcia e l'artesanat, aital coma una indústria depend en granda mesura dels derivats de petròli. La majoritat de la populacion viu de l'agricultura.
Peirussa (Roergue)
Peirussa del Ròc, (Peyrusse-le-Roc en francés) es una comuna roergassa situada dins lo departament d'Avairon e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Geografia
vignette|upright=1.6|centre|Comunas a l'entorn.
Água Grande
es un district de São Tomé e Príncipe sus l'illa de Sant Tomas.
Peirussa (Roergue)
Toponimia
Las fòrmas ancianas son Petrocia, en latin, al sègle X, Petrucia, en latin, en 1267. Peirussa es format del latin petra amb lo sufixe femenin -ucia < -ucea, de caractèr pejoratiu e aumentatiu. Lo sens seriá, segon Negre, de « tèrra peirosa », ,. Segon Delamarre, los Peirussa venon de petruciā, la proprietat de Petrucios, nom celtic atestat (latinizat en Petrucius); los noms siaguèron reinterpretats segon lo latin petra « pèira », amb lo sens de « terren peirós ». Malurosament, un nom celtic de persona es generalament declinat de mai d'un biais (*Peirussac, Peirussan, Peirussaç, etc) e Delamarre non tròba que Pérusson (Perrusson en realitat), que seriá Petrucion, çò qu'es una error (Petrucion > *Pérus en francés) mas qu'es acceptable per Peirús o Peirueis. La grafia Peiruça sembla melhora, quin que siá l'etime.
Água Grande
La capitala n’es São Tomé.
Província de Terni
La Província de Terni es una província de la region d'Ómbria en Itàlia.
Jonc
Lei joncs (genre: Juncus) son de plantas erbacèas vivaças qu'abitan dins un mitan aqüatic o umid (paluns...), que sa camba es drecha e plegadissa. Se tròban dins la Conca Mediterranèa, en America e en Africa. I a mai de 225 espècias.
Lista de grops e cantaires contemporanèus utilizant la lenga occitana
Dins la lista çai-jos de grops e cantaires contemporanèus utilizant la lenga occitana dans lors cançons, cèrts grops (o cantaires) tanben se pòdon se dins la lista de la cançon tradicionala en occitan. En efièch, fòrça grops actuals causissent la lenga occitana parton de cants o ritmes tradicionals que mesclan amb d'autres estils de musicas.
Qualques grops e cantaires:
Sant Ponç de Mauchins
Sant Ponç de Mauchins (Saint-Pons-de-Mauchiens en francés) es una comuna lengadociana situada dins lo departament d'Erau e la region d', ancianament de Lengadòc-Rosselhon.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
La prononciacion es [san pus de mou'tʃis]. Las fòrmas ancianas son : ecclesia quae vocant S. Pontii... et ipsa villa quae vocant Maloscanos en 990, castello S. Pontii et de parrochia de Maloscanos en 1046, castello de S. Poncio de Maloscanos, cap a 1059, castrum de S. Poncio quem vocant Maloscanes, cap a 1068, castro quod vulgo dicitur Sainz Ponz (varianta : S. Pontii) en 1101, castrum S. Pontii en 1106-1120, 1108, castellum S. Pontii en 1112, castellum de S. Pontio (varianta : Poncio) en 1114, castrum de S. Poncio en 1121, castrum S. Poncii en 1155, castro S. Pontii en 1174, castello de S. Poncio en 1178, castel de San Ponz en 1187, castrum S. Poncii en 1199, de S. Pontio en 1219, de S. Poncio de Maliscambis en 1344, St Pons de Masques cap a 1385 [1740-60], prior S. Petri (sic) de Malis Canibus, prior S. Poncii de Malis Canibus, a la fin del sègle XIV, Saint Pol de Masques en 1418, San Pos de Mals Cas en 1459, le prieur de St Pons de Malysines en 1518, Saint-Pons de Mascas en 1529, St Pons en 1626, 1643, S Pons en 1708,  St Pons de Mauxchiens en 1740-60, St Pons de Mauchiens en 1740-60, 1770-1772 (mapa de Cassini),.
Sant Ponç ven del nom latin d'òme Pontius, nom de mai d'un sant; los pus coneguts sont un sant d'Asia Menora, al sègle III e un ermita de Jurà, al sègle IV.
Pel determinant Mauchins. La fonetica e la topografia non justifican l'ipotèsi de Blaquière (Hist. de St Pons de M., Montpellier, 1899, p. 17-8), que fa de Mauchins lo resultat de Miliciano villa. Lo nom a patit de l'atraccion paronimica de mai d'un tèrme. Seriá una proprietat galloromana, benlèu *Masculanum (cognomen latin Masculus amb lo sufixe -anum) vengut par syncope *Masclanu, puèi per metatèsi *Malscan e pluralizat en *Malscans. Las latinizacions fan supausar una primièira interpretacion malos canos « pomas grisas », puèi una segonda, malos canes, « maissants cans ». Aquela interpretacion s'es mantenguda desempuèi. La grafia occitana Mascas (Mals ca(n)s) foguèt interpretada als sègles XIV e XV coma se l'accent tombava sus la penultima sillaba e francizada en Masques; la fòrma Malysines de 1518 es aberranta.
Privasac
Privasac (Privezac en francés) es una comuna roergassa situada dins lo departament d'Avairon e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Geografia
vignette|upright=1.6|centre|Comunas a l'entorn.
Jabugo
Jabugo es un municipi de la província espanhòla de Huelva e de la Comunautat Autonòma d'Andalosia.
Sains-Richaumont
es una comuna francesa del departament d'Aisne e de la region dels Nauts de França.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Mary Rose
thumb|200px|La Mary Rose, arrosada per la soa conservacion dehsn lo son musèu actuau thumb|200px|left|Representacion de la Mary Rose La Mary Rose qu'ei ua nau de guèrra qui serví dehens la marina de la dinastia anglesa deu Tudor e mei que mei durant lo regnat deu rei Enric VIII. Que pelegè a l'escadença de divèrsas guèrras contre lo Escòcia e lo Reiaume de França abans d'estar colada en 1545 au pregond de l'estrèt de Solent près de Portsmouth.
En 1971 que ho localizada precisament e crubada de las aigas en 1982 dens ua de las màger operacion d'arqueologia maritima (amassa dab la recuperacion deu Vasa) entà vàder un musèu.
Sempy
es una comuna francesa, situada dins lo departament del Pas de Calais e la region del Nòrd-Pas de Calais.
Geografia
Sempy est un village construit le long du Bras de Brosne, rivière affluent de la Canche. En amont se trouve Humbert, en aval Aix-en-Issart.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Neuvy-le-Roi
Neuvy-le-Roi es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Indre e Léger e la region dau Centre.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Esquiròl
thumb|300px|right|L'esquiròl, Sciurus carolinensis.
L'esquiròl (var. esquiròu, eschiròl, eschiròu) es un rosegaire arboricòla de la familha de sciurids indigèna en Asia, en America e en Euròpa. De genres similars se tròban en Africa. Existís d'esquiròls negres, grises, roses. L'esquiròl es una bèstia solitari .Passa principalament lo temps a cercar de mangiscla, a bastir de nises, a se far de resèrvas a la davalada ( l'esquiròl ros enterra de fruta d'arbre coma los aglands, las fajas, las avelanas, las noses, las pinhas ; mas tanben de camparòls secats) e a se reproduir. Manja tanben la rusca dels arbres, de borrons, de flors, de brots joves d'arbres, de cerièras, d'insèctes, d'escagaròs e de còps i a d'uòus e d'aucèlons. En França lo sol esquiròl que trobam es l'esquiròl ros, gris-brun, brun escur o negre qu'a tot lo temps le ventre blanc.
Cladech
Cladech (en francés tanplan coma en occitan) es una comuna d'Occitània, dins la region istorica de Perigòrd, administrada per lo departament de Dordonha de la region de Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Toponimia
La prononciacion actuala es [klɒ’de].