cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Frontinhan
Toponimia
Segon Dauzat, Frontinhan ven del nom d'òme latin Frontinius, associat al sufixe, tanben latin, -anum. Frontinhan èra donc una granda proprietat de l'epòca romana, que son mèstre èra Frontinius (dins l'edicion de 1984 del Dauzat e Rostaing, lo sufixe es notat -acum e l'error es evidenta). Segon Hamlin, Frontinhan ven del gentilici latin Frontinius, amb lo sufixe -anum, o de l'escaisnom [cognomen] Frontinus, amb lo sufixe -i-anum. Frontinhan èra una proprietat galloromana.
Johan Nygaardsvold
Nygaardsvold trabalhèt dins l'industria de la fusta en Canadà e als Estats Units. Tornèt en Norvègia en 1907 e entrèt al Parlament lo primièr còp en 1916. Foguèt ministre de l'agricultura en 1928. En 1935 foguèt convidat a formar un nòu govèrn que foncionèt a Òslo fins al 9 d'abril de 1940, jorn de l'ocupacion alemanda. Nygaardsvold partiguèt a Londres, ont governèt en exili. Amb la fin de la Segonda Guèrra Mondiala, tornèt a Oslo lo 31 de mai de 1945. Lo 26 de junh del meteis an, demissionèt.
Demorèt en politica fins en 1949. En 1952 moriguèt del càncer.
.wf
.wf es lo nom de domeni d’Internet per Wallis e Fotona.
Referéncias
Toppdomän
Urriés
Urriés es un municipi de la província espanhòla de Saragossa dins la Comunautat Autonòma d'Aragon.
Tocantins (estat)
Istòria
Las primièras idèas d'autonomia per la region de l'actual estat de Tocantins apareguèron al sègle XIX. En 1821 Joaquim Teotônio Segurado capitèt de declarar un govèrn autonòm, mas lo movement foguèt reprimit. Es solament al sègle XX, mai exactament en 1950, que foguèt represa l'idèa. Durant lo decenni de 1970 foguèt prepausat al Congrès Nacional la creacion de l'estat, que capitèt d'èsser aprovada, mas lo president José Sarney i metèt son vèto.
L'estat foguèt creat fin finala amb la constitucion brasilièra de 1988.
Geografia
Tocantins fa partida de la zòna de transicion entre lo bòsc pluvial amazonian e la savana (en Brasil, nomenada cerrado). Per aquesta rason, los païsatges de l'estat son variats. Al sud del parallèl 6° S lo clima es tropical amb una sason seca entre mai e setembre.
Lo relèu presenta dos punts un pauc mai elevats al nòrd e a l'èst. Las regions centralas e occidentalas son constituidas per la plana del mejan Araguaia, amb l'illa de Bananal (Ilha do Bananal) la pus granda illa fluviala del mond, constituida per dos braçes de l'Araguaia.
Divèrses flumes travèrsan l'estat. Los pus importants son lo riu Tocantins, lo riu Araguaia, lo riu do Sono, lo riu das Balsas e lo riu Paranã.
Economia
La principala activitat economica de l'estat es l'elevatge de bovins. Çaquelà las plantacions de Attalea speciosa (babaçu) son fòrça importantas non solament per la consomacion interiora de Brasil, mas tanben per l'exportacion cap a d'autres païses del Mercosur (Mercosul en portugués). Al nòrd de l'estat s'extrai tanben d'òli vegetal sustot dels palmièrs babaçu.
Las culturas pus importantas son: ris, milhòc, sòja e mongeta. Tanben l'ananàs es important, per l'exportacion. I a paucas industrias dins l'estat. Lo torisme ten un grand potencial dins l'estat a causa dels sieus païsatges naturals, coma dins la region de Jalapão.
.ws
.ws es lo nom de domeni d’Internet per las Samoa.
Rienza
Rienza (en alemand: Rienz) es una ribièra del Naut Adige (Itàlia), de de long aperaquí, e un afluent d'Isarco, doncas un sosafluent d'Adige.
Geografia
Rienza a la font dins las Dolomitas ampezzanes al sud de Dobbiaco (alemand :Toblach). Desboca dins los environs d'aquesta localitat dins la Val Pusteria e s'escampa dins Isarco a Bressanone (Brixen).
La principala localitat traversada dins sa davalada es Brunico (Bruneck).
Affluents
Sos principals afluents son lo torrent Aurino (alemand :Ahr) (Valle Aurina), Gadera (Val Badia), Fundres (Val di Fundres) e la Gran Ega.
Aeropòrt de Ca Mau
200px|right|thumb|Aeropòrt de Ca Mau L'aeropòrt de Ca Mau es un aeropòrt de Ca Mau, Província de de Ca Mau, Vietnam.
Vladimir Maiakovskii
Vladimir Maiakovskii (en rus ; n. en 1893, m. 1930) es considerat coma lo poèta mai important de l'Union Sovietica. Nasquèt en l'actuala Republica de Georgia, publiquèt lo manifèst del Futurisme dins la literatura russa e sovietica, amb los poètas David Burliuk e Chebnikov.
.ye
.ye es lo nom de domeni d’Internet per Iemèn.
Referéncias
Toppdomän
Província de Nàpols
La Província de Nàpols (en italian provincia di Napoli) es una anciana província de la region de Campània en Itàlia. Es remplaçada per la Ciutat Metropolitana de Nàpols dempuèi lo 1èr de genièr de 2015.
Estampas e Castèthfranc
Estampas e Castèthfranc (Estampes en francés) qu'ei ua comuna gascoa, situada dens lo departament de Gers e la region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.
Geografia
vignette|upright=1.6|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
Per Dauzat, lo nom d'Estampas e lo d'Estampuras (comuna confrontanta) semblan pas aver d'explicas. Negre que manca de realisme : lo plurau de l'occitan estampa, « utís de haure per har traucs, rectangulars e bocalargs, hèrs de chivaus, benlèu per representar la fòrma deu vilatge ! » . Pr'aquò, per Grosclaude, los noms que semblan en relacion dab lo germanic stamp. Lo sens prumèr qu'ei « esprémer, cachar » mes que pòt estar tanben en relacion dab l'idèa de « barrar » : estampa « contravent de barradura », estampà's « barrà's a casa ». Lo sens que pòt estar de « barri, clauson » o benlhèu de « trolh », de « molin », o quitament de « harga » e lo sens actuau qu'es benlhèu diferent deu sens de l'epòca de la fixacion deu nom. Per Estampuras que i a traças de varats autorn deu cementèri, çò qui pòt justificar la nocion de « barri ».
Isle-sur-Marne
Isle-sur-Marne es una comuna francesa, situada dins lo departament de Marna e la region del Grand Èst.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
De 1973 a 1982, Isle-sus-Marna a #èsser ligada a Larzicourt.
Christiaan Huygens
Christiaan Huygens (n. en 1629, m. en 1695) foguèt un fisician e matematician neerlandés del sègle XVII. Realizèt d'importants trabalhs dins los domenis de la dinamica e de l'optica. Inventèt lo relòtge de pendul. Identifiquèt los anèls de Saturne e descobriguèt Titan, lo seu satellit màger. Escriguèt lo primièr tractat de calcul de las probabilitats (De ratiociniis in ludo aleae) e lo primièr expausat de la teoria ondulatòria de la lutz (Traité de la lumière).
Nasquèt en 1629 a L'Aia, filh de Constantin Huygens, una de las pus importantas figuras de la Renaissença en Olanda. Educat a l'Universitat de Leiden, Christian foguèt un amic de René Descartes, qu'èra sovent convidat al fogal del scientific olandés. La seuna reputacion pels trabalhs sobre l'optica e la dinamica s'espandiguèt per Euròpa tota e en 1663 foguèt elegit sòci fondador de la Royal Society. Per convidacion de Loís XIV visquèt en França de 1666 fins a 1681, e mentre que i demorèt, Huygens foguèt un dels fondadors de l'Acadèmia de las Sciéncias de França.
Manhec (Vinhana)
Manhec (fòrma etimologica; Magné en francés) es una comuna peitavina, situada dins lo departament de Viena e la region de Novela Aquitània, ancianament de Peitau-Charantas.
Comunas limitròfas
400px|gaucha||Distanças e posicion relativa
Toponimia
Las atestacions ancianas son, per lhuec:
Nòtas
<references group="N"/>
San Lorenzo di Sebato
San Lorenzo di Sebato en italian, (en alemand, Sankt Lorenzen) es una comuna italiana d'aperaquí 3 900 abitants situada dins la Província del Sud-Tiròl dins la region del Trentin e Aut Adige dins lo nòrd-èst d'Itàlia.
Used
Used es un municipi de la província espanhòla de Saragossa dins la Comunautat Autonòma d'Aragon.
Sent Germer
Sent Germèr qu’ei un toponim occitan qui vien d’un avèsque de Tolosa, Sant Germièr:
Lobaut
Lobaut (Loubaut en francés) es una comuna occitana de Lengadòc, en Volvèstre, situada dins lo departament d'Arièja e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Geografia
Comuna de l'airal urban de Tolosa situada dins lo massís de Plantaurèl.
Demografia
source=INSEE
Iryna Bílyk
thumb|250px|Iryna Bílyk en 2009 Iryna Mykolayivna Bílyk (en ucraïnian: Ірина Миколаївна Білик; Kyiv, 6 d'abril de 1970) es una cantautora ucraïniana. Recebèt lo títol d'Artista Popular d'Ucraïna en 2008.
A mai de l'ucraïnian, canta tanben en polonés e en rus.
L'Abergement e Clémenciat
L'Abergement e Clémenciat ( L'Abergement-Clémenciat en francés) es una comuna arpitana situaa dins la region de Ròse-Alps e lo departament d'Ain.
Geografia
Comuna establida suls bòrds de la Chalaronne.
Commune établie sur les bords de la Chalaronne.
Istòria
Las comunas de L'Abergement e de Clemenciat son fusionaas en 1857.
Guèrras Turcorussas
Lei Guèrras Turcorussas son un ensemble de conflictes armats que se debanèron de la segonda mitat dau sègle XVI au començament dau sègle XX. Opausèron principalament l'Empèri Rus e l'Empèri Otoman de còps sostenguts per d'aliats. L'antagonisme entre l'imperialisme d'aquelei poissanças es la causa premiera dau conflicte amb una volontat russa de s'estendre vèrs lo sud en Mar Negra e dins la region de Caucàs. En causa de sa natura duradissa, aquel antagonisme foguèt un element estructurant de la diplomacia europèa fins a la disparicion dei dos empèris a l'eissida de la Premiera Guèrra Mondiala. Aguèt un ròtle major sus la formacion deis Estats actuaus dei Balcans car Russia, per afeblir son adversari, foguèt un promotor de l'independéncia dei país balcanics durant lo sègle XIX.
Causas
thumb|right|Expansion territòriala de l'[[Empèri Otoman de 1307 a 1683.]]
La causa fondamentala dei Guèrras Turcorussas es l'oposicion de dos imperialismes que tenguèron una plaça majora en Euròpa fins a la Premiera Guèrra Mondiala. Lo premier es aqueu de l'Empèri Otoman qu'emergiguèt coma poissança principala en Mediterranèa Orientala, dins lei Balcans, en Mar Negra, en Caucàs e en Orient Mejan durant la segonda mitat de l'Edat Mejana. Lo segond es aqueu de Russia que se formèt a partir de la Renaissença a l'entorn de Moscòu. Venguda la premiera poissança au sen de l'espaci eslau orientau, assaièt de s'estendre vèrs lo sud, en direccion dei Balcans, de la Mar Negra e de Caucàs. En causa dau ròtle particular de Constantinòble dins lo cristianisme ortodòx, certanei sobeirans rus avancèron l'idèa de tornar constituïr un Empèri Bizantin.
Guèrra Turcorussa de 1568-1570
En 1556, lo Khanat d'Astrakhan foguèt conquistat per Ivan IV lo Terrible (1533-1584) que construguèt una fortalesa sus una còla situada lòng de Vòlga]. Aquò permetèt ai Rus de desvolopar son influéncia sus lei rotas comercialas situadas en Asia Centrala, Crimèa e Anatolia. Lei marchands otomans foguèron lei perdeires principaus d'aquela evolucion. En 1568, lo grand visir Sokollu Mehmet Pacha, cap vertadier de l'Empèri Otoman, decidèt de menar una ataca per prendre Astrakhan e protegir lei trabalhs de cavament d'un canau entre Vòlga e Dòn. Una flòta foguèt tanben mandada còntra Azòv. En causa de la distància, lei Tatars de Crimèa formavan la màger part dei tropas terrèstras.
Ivan IV mandèt una armada sota la direccion dau prince Vassili Serebriany-Obolensky per sostenir lei defensors d'Astrakhan. En parallèl, lo rèi Sigismond II de Polonha (1548-1572) mandèt una armada de Cosacs Zaporogs, comandanda per l'ataman Michal Wisniowiecki, dins la region còntra lei Turcs. La coordenacion entre lei diferenteis aliats foguèt bòna e lo camp otoman foguèt durament secutat. Puei, una sortida de la garnison, ajudada per leis armadas russa e polonesa, rompèt lei linhas otomanas e ataquèron leis obriers dau canau. Aguent perdut son camp, leis Otomans se retirèron dins de condicions malaisadas. Au nivèu maritim, la campanha otomana s'acabèt tanben per una desfacha après la destruccion de sa flòta per una tempèsta.
Pasmens, en despiech de la desfacha militara, lo reglament dau conflicte foguèt pas tròp desavantatjós. D'efiech, lei Rus acceptèron de destrurre la fortalesa a l'origina dau conflicte. De mai, respectèron desenant lei drechs dei marchands turcs dins la region. Ansin, la patz foguèt aisament restablida durant mai d'un sègle.
Guèrra Turcorussa de 1676-1681
Durant lo sègle de patz entre lo premier e lo segond conflicte turcorus, Russia s'estendiguèt mai vèrs lo sud. La guèrra de 1676-1681 es una consequéncia dei guèrras menadas dins lei Balcans per l'Empèri Otoman a aquela epòca. D'efiech, après aver pilhat la Podòlia polonesa en 1672-1676, lo govèrn otoman assaièt d'estendre sa dominacion sus lei territòris de l'Ucraïna actuala situats a l'oèst de Dnièpre. Per aquò, podiá s'apielar sus lo sostèn de l'hetman Petro Dorochenko qu'aviá reconegut la senhoriá de Constantinòble en 1669. Pasmens, sa politica proturca maucontentava sei vassaus que designèron un autre hetman, Ivan Samoilovich en 1674.
En 1676, Dorochenko decidèt d'atacar son rivau amb una armada de 12,000 òmes. Un còp de mai, lo Khanat de Crimèa èra lèst a sostenir lei projèctes otomans dins la region. Pasmens, lei Rus e lei Cosacs capitèron de capturar Dorochenko. En 1677, lo conflicte prenguèt una amplor novèla amb lo mandadís d'una armada otomana de 120,000 òmes comandada per Ibrahim Pacha. En 1678, lei Rus deguèron recular darrier Dnièpre mai avián desenant 200,000 combatents dins la region. Ansin, capitèron de blocar leis atacas turcas e tataras fins a 1681 e la signatura dau Tractat de Bakhchissarai.
Aquel acòrdi preveguèt una patz de 20 ans e Dnièpre foguèt reconegut coma lo limit entre l'Empèri Otoman e lo Tsarat de Russia. Totei lei partidas acceptèron de pas colonizar la region situada entre Bug Meridionau e Dnièpre. Dins aquò, lei Nogais, vassaus dau Khanat de Crimèa, contunièron d'i nomadizar. En retorn, lei Zaporogs gardèron sei drechs de pesca e d'esplecha de la sau dins lo fluvi. Pasmens, aqueu tractat durèt gaire car Russia jonhèt en 1686 la Santa Liga dirigida còntra l'Empèri Otoman.
Guèrra Turcorussa de 1686-1700
thumb|right|Representacion de la presa d'Azòv per lei Rus.
La Guèrra Turcorussa de 1686-1700 es la partida turcorussa de la Granda Guèrra Turca qu'opausèt una coalicion lo Sant Empèri, Polonha-Lituània, Venècia e Russia a l'Empèri Otoman e sei vassaus. Lo conflicte globau durèt de 1683 a 1699 e lei combats principaus opausèron lei fòrças de l'Ostau Absborg ai tropas otomanas dins lei Balcans. S'acabèt per una desfacha otomana sancionada per lo Tractat de Karlowitz.
La partida russa opausèt Russia au Khanat de Crimèa, sostengut per de contingents otomans e d'aliats locaus. En 1687-1689, lei Rus assaièron de conquistar Crimèa mai foguèron batuts e obligats de se retirar. En revènge, en 1695-1696, prenguèron lo pòrt d'Azòv a l'eissida d'un sètge. Aquò permetèt ai Rus de dispausar per lo premier còp d'un pòrt en Mar Negra. De mai, lo tsar Pèire I poguèt arrestar de pagar tribut ai Tatars de Crimèa. La patz entre Rus e Turcs foguèt restablida amb lo Tractat de Constantinòble signat en 1700.
Guèrra Turcorussa de 1710-1711
La Guèrra Turcorussa de 1710-1711 es un conflicte segondari de la Granda Guèrra dau Nòrd. D'efiech, après la batalha de Poltava (1709), lo rèi Carles XII de Suècia (1697-1718) e lei rèstas de son armada se retirèron dins l'Empèri Otoman. Obtenguèt l'ajuda dau sultan Ahmed III (1703-1730) qu'acceptèt d'intrar en guèrra còntra Russia.
Pèire lo Grand ataquèt lo premier en Moldàvia mai l'operacion èra mau organizada. En particular, sei fòrças avián pas d'informacions sus son adversari. Ansin, una importanta armada otomana menada per lo grand visir Baltaci Mehmet Pacha enceuclèt e bateguèt durament lei Rus a la batalha de Stanilesti lo 18 de julhet de 1711. Encara mobilizat per sa guèrra còntra Suècia, Russia reconoguèt sa desfacha tre lo 21 au tractat de Falciu. Lei Rus deguèron abandonar Azòv e destrurre plusors fortalesas en Ucraïna.
Guèrra Austrorussoturca de 1735-1739
La Guèrra Turcorussa de 1735-1739 es una partida de la Guèrra Austrorussoturca de 1735-1739. Lei causas oficialas d'aqueu conflicte son de problemas frontaliers eissits de la Guèrra de Succession de Polonha (1733-1735) e leis incursions dei Tatars de Crimèa dins lei regions crestianas. Pasmens, en realitat Àustria e Russia se raprochèron per menar una guèrra ofensiva còntra l'Empèri Otoman. Ansin, Russia preparèt diplomaticament la guèrra en conclusent una patz amb Pèrsia, enemic de l'Empèri Otoman. Preparèt tanben sei tropas per una ataca en Crimèa.
D'incursions dei Tatars de Crimèa en 1735 foguèron lo pretèxte de la guèrra. Lo 20 de mai de 1736, una armada russa de 62,000 òmes comandada per lo manescau Burckhardt Christoph von Münnich ataquèt e prenguèt Perekop] (20 de mai) e [[Bakhchissarai (17 de junh). En parallèl, una segonda armada de 28,000 òmes, dirigida per lo generau Peter de Lacy, ocupèt Azòv. Puei, en despiech d'epidemias, lei Rus menacèron dirèctament Crimèa. Pasmens, leis operacions austrianas foguèron mens victoriosas e leis armadas otomanas prenguèron Belgrad e Semendria en 1738. L'aliança austrorussa se devesiguèt alora e leis Austrians abandonèron lo conflicte lo 18 de setembre de 1739. Lei Rus assaièron de contuniar amb una victòria a Stavuchany en Moldàvia (28 d'aost de 1739). Pasmens, Suècia menaçava d'intrar en guèrra au nòrd-oèst e lei Rus foguèron donc obligats de negociar.
La Convencion de Nissa reglèt lo conflicte. Russia deguèt abandonar sei conquistas en causa dei desfachas de son aliat. Obtenguèt en retorn lo drech de tornar construrre un pòrt a Azòv mai podiá pas fortificar l'endrech ò entretenir una flòta militara en Mar Negra.
Guèrra Turcorussa de 1768-1774
thumb|right|Pintura representant la [[batalha de Chesme.]]
La Guèrra Turcorussa de 1768-1774 es una consequéncia de l'insureccion polonesa, dicha « confederacion de Bar », que durèt de 1768 a 1772. A aquela epòca, Polonha èra venguda una mena de protectorat rus e l'armada russa foguèt donc largament mobilizada per luchar còntra leis insurgents. Encoratjat per lo Khan de Crimèa e per França, aliada de la confederacion, lo govèrn otoman exigiguèt l'evacuacion de totei lei territòris polonés per Russia. Puei, coma aquel ultimatum foguèt refusat, Constantinòble declarèt la guèrra lo 6 d'octòbre de 1768.
Pasmens, l'armada otomana èra pas preparada a una guèrra. Tre 1768, lei Rus ataquèron au nòrd de la Mar Negra e en direccion de Danubi per empachar una joncion entre Turcs e Polonés. Puei, prenguèron Azòv (1769, Iasi (1770) e Bucarèst (1770). Una logistica insufisenta arrestèt l'ataca dins lei Balcans mai la màger part de Crimèa èra ocupada en 1771. Au nivèu navau, lo declin otoman permetèt a la flòta d'operar en Mar Egèa onte ganhèt una batalha resclentissenta lo 6 de julhet de 1770 a Chesme. Dins aquò, l'amplor d'aquelei succès inquietèron leis autrei poissanças, especialament Àustria e Prússia.
Gourfaleur
Gourfaleur es una comuna normanda, situada dins lo departament de la Marga e la region de la Bassa Normandia.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Guèrras Turcorussas
Guèrra Turcorussa de 1787-1792
thumb|right|Pintura representant la presa d'[[Ochakov per lei Rus.]]
La Guèrra Turcorussa de 1787-1792 es una consequéncia dau refortiment de la preséncia russa en Crimèa e de la volontat de l'emperatritz Catarina II (1762-1796) d'estendre son empèri vèrs lo sud per reconstituïr l'Empèri Bizantin. L'annexion dau Khanat de Crimèa per Russia en 1782 foguèt la causa dirècta de la guèrra. Lo sultan Abdülhamid I (1774-1789) exigiguèt l'evacuacion de la region e comencèron d'atacar de naviris rus, çò qu'entraïnèt una declaracion de guèrra de part de Sant Petersborg.
Leis Otomans assaièron premier de prendre Kinburn e infligiguèron de pèrdas importantas a seis adversaris. Pasmens, lo pòrt resistiguèt. Lo 9 de febrier de 1788, Àustria jonhèt Russia dins la guèrra mai l'emperaire austrian Josèu II (1765-1790) èra un cap militar marrit. Lei Turcs poguèron organizar d'incursions violentas per pilhar e ravatjar lei territòris Absborg. De son caire, lei Rus conquistèron Ochakov (decembre de 1788). En 1789, leis Austrians tornèron organizar sei tropas e conquistèron Belgrad e Bucarèst. Lei Turcs enregistrèron tanben de desfachas en Valaquia còntra lei Rus mai a la mòrt de Josèu II, son successor, Leopold II (1790-1792), preferiguèt se retirar dau conflicte per concentrar son atencion sus la Revolucion Francesa.
En despiech de la defeccion austriana, Russia contunièt la guèrra. Sa flòta ganhèt plusors combats e son armada intrèt en Bessarabia en decembre de 1790. Pasmens, lo Reiaume Unit comencèt de s'inquietar deis avançadas russas e d'un raprochament comerciau eventuau entre França e Russia. Lo Premier Ministre William Pitt mandèt donc un ultimatum a Russia per enebir tota avançada en delà de Dnièpre e l'annexion d'Ochakov. Prússia sostenguèt lei demandas britanicas en mobilizant una armada en Livònia. La patz foguèt restablida per lo Tractat d'Iasi que permetèt a Russia d'annexar Ochakov, Crimèa e Yedisan.
Guèrra Turcorussa de 1806-1812
La Guèrra Turcorussa de 1806-1812 es una guèrra que s'inscriu dins lo periòde napoleonenc. D'efiech, en 1806, l'Empèri Otoman concluguèt una aliança amb França, çò que menèt a la Guèrra Angloturca (1807-1809) e a la Guèrra Turcorussa de 1806-1812. Pasmens, aqueu segond conflicte foguèt tanben entraïnada per una revòuta de Serbia. Russia aguèt de dificultats per mandar de mejans dins lei Balcans en causa de la pression militara francesa en Alemanha. Pasmens, ocupèt lei principats de Danubi e lo 17 de junh de 1807, lei Rus arribèron a establir la joncion amb lei Sèrbes. Mai lo 24 d'aost de 1807, la patz de Tilsit restabliguèt lo statu quo ante bellum.
Russia refusèt d'evacuar lei principats danubians e la guèrra contunièt en Serbia onte leis insurgents deguèron pauc a cha pauc recular. De mai, en setembre de 1808, Napoleon acceptèt d'annexions russas dins lei Balcans car voliá concentrar sei fòrças en Espanha. La guèrra entre Rus e Turcs reprenguèt donc en març de 1809. Lei Rus prenguèron l'avantatge gràcias ais insureccions balcanicas e poguèron establir plusors garnisons en Serbia. Pasmens, lei menaças de guèrra entre França e Russia incitèron lei Rus a la negociacion. Russia abandonèt sei conquistas franc de quauquei regions frontaliers en Moldàvia e laissèt lei Turcs reprimir l'insureccion sèrba.
Guèrra Turcorussa de 1828-1829
thumb|right|Pintura dau [[sètge de Varna (1828)|sètge de Varna.]]
La Guèrra Turcorussa de 1828-1829 es un conflicte declarat per l'emperaire Nicolau I (1825-1855) per sostenir leis independentistas grècs qu'èran a menar la Guèrra d'Independéncia Grèga dempuei 1821. D'efiech, a aquela epòca, Russia se presentava coma la protectritz dei crestians ortodòxs dei Balcans, çò qu'èra un mejan practic per intervenir dins leis afaires intèrnes de l'Empèri Otoman. Pasmens, leis atrocitats turcas en Grècia avián escandalizat tot lo continent. En 1827, una flòta anglofrancorussa aviá ansin anientat una flòta turca au combat de Navarin. Mai l'avertiment foguèt pas negligit per Constantinòble.
D'efiech, lo Reiaume Unit, en despiech de sa participacion a l'ataca de Navarin, voliá limitar l'avançada russa vèrs la Mar Mediterranèa. Aquò encoratjèt lo govèrn otoman e precipitèt l'intrada en guèrra de Russia. Òr, l'armada otomana èra en cors de reorganizacion après la liquidacion dei janissaris. Foguèt donc incapabla de s'opausar a l'avançada russa dins lei Balcans e en Caucàs. Lo 29 de setembre de 1828, lei Rus conquistèron Varna avans de passar Danubi lo 7 de mai de 1829. Lo 19 de junh, lei Turcs foguèron batuts a Kulewtscha, çò que permetèt de preparar una ataca còntra Constantinòble.
La patz foguèt concluda a Andrinòple lo 14 de setembre de 1829. Russia prenguèt lo contraròtle de Georgia, d'una partida d'Armenia e sus lo deltà de Danubi. Serbia obtenguèt un estatut d'autonòmia e Russia poguèt establir son protectorat sus Valaquia e Moldàvia. Enfin, Constantinòble deguèt reconóisser l'independéncia de Grècia e pagar d'indemnitats de guèrra fòrça importantas. En despiech dei protestacions diplomaticas britanicas, aqueu conflicte s'acabèt per una importanta desfacha turca e marquèt lo començament dau declin territòriau de l'Empèri.
Guèrra de Crimèa
thumb|right|Pintura de l'assaut francés de Malakoff durant lo [[Sètge de Sebastòple (1854-1855)|sètge de Sebastòple.]]
La Guèrra de Crimèa foguèt tornarmai iniciada per la question dei minoritats crestianas presentas dins l'Empèri Otoman e per lo contraròtle dei Luòcs Sants en Palestina. D'efiech, lei Rus tornèron utilizar aqueu pretèxte per exigir de concessions importantas de part de l'Empèri Otoman. Pasmens, aqueu còp, lei Turcs recebèron un sostèn clar de part dau Reiaume Unit e de França. En parallèl, Àustria mobilizèt d'armadas per limitar lo desvolopament dau conflicte dins lei Balcans.
Ansin, la guèrra comencèt en octòbre de 1853 amb de combats navaus en Mar Negra. La flòta otomana foguèt destrucha a la batalha de Sinòpe (30 de novembre de 1853). Aquò precipitèt una intervencion dirècta de França e dau Reiaume Unit en Crimèa. Lei doas poissanças desbarquèron un important còrs expedicionari dins la peninsula onte comencèron un lòng sètge de Sebastòple. En parallèl, lei Rus abandonèron sei conquistas balcanicas en causa de la crenhença d'una intervencion austriana. Finalament, la capitulacion de Sebastòple entraïnèt la fin dei combats.
Guèrra Turcorussa de 1877-1878
thumb|right|Passatge de [[Danubi per lei tropas russas en 1877.]]
Dins leis ans 1870, de revòutas còntra leis Otomans apareguèron en Bòsnia (1875) e en Bulgaria. Un còp de mai, lo govèrn turc respondèt amb una violéncia qu'escandalizèt Euròpa. Aquò entraïnèt una crisi diplomatica. Àustria-Ongria e Russia exigiguèron l'autonòmia de totei lei territòris poblats per de majoritats crestianas. En revènge, fidèu a sa politica de blocatge de l'expansion russa, lo Reiaume Unit sostenguèt l'Empèri Otoman. A partir de decembre de 1876, lo tsar Alexandre II (1855-1881) negocièt la formacion d'una aliança ofensiva mai, en causa de l'influéncia de Londres, solament Romania e Montenegro, jonhèron lo projècte.
Lei Rus ataquèron dins lei Balcans e en Caucàs. Lo 27 de junh de 1877, passèron Danubi a Sistova. Se turtèron a una viva resisténcia dins lei còls dei Balcans e a l'entorn de la fortalesa de Plevna. Pasmens, lo 7 de decembre, lo generau Osman Pacha e lei defensors de Plevna deguèron capitular e lei Rus arribèron en Tràcia. Lo 19 de genier, lei Turcs deguèron demandar un armistici mentre que lei Britanics mandèron una esquadra per protegir leis Estrechs. Lo 3 de març de 1878, lo Tractat de San Stefano consacrèt lo reculament de l'Empèri Otoman en Euròpa amb la formacion d'una Bulgaria fòrça estenduda e plaçada sota la proteccion de Russia.
Pasmens, aqueu tractat foguèt contestat per Londres. Otto von Bismarck prepausèt alora d'organizar un congrès a Berlin per reglar la situacion en junh e julhet de 1878. Isolada, Russia deguèt abandonar la « Granda Bulgaria » e lei Britanics assaièron de mantenir una preséncia otomana dins lei Balcans. Aquò menèt a un tractat complèx amb una quasi annexion de Bòsnia per Àustria per empachar un accès a la mar per Serbia e Montenegro. Russia e Romania gardèron la màger part de sei conquistas e Serbia recebèt Nis. En revènge, Bulgaria foguèt fòrça reducha. D'autrei clausas preveguèron una mena d'annexion de Chipre per lei Britanics (per protegir Egipte) e divèrsei poissanças occidentalas venir protectritz de comunautats judievas ò crestianas. Aquela guèrra foguèt ansin la segonda etapa majora dau declin territòriau otoman en Euròpa, declin precipitat per lei Guèrras Balcanicas de 1912-1913 que reduguèron la preséncia otomana en Euròpa a la Tràcia Orientala.
Premiera Guèrra Mondiala
thumb|right|Trencada russa en [[1914 dins la region de Caucàs.]]
Au començament dau sègle XX, Constantinòble se raprochèt pauc a cha pauc de Berlin au detriment de son « aliança » amb lo Reiaume Unit. D'efiech, Alemanha apareissián coma una poissança mens agressiva per l'independéncia otomana qu'èra menaçada per la quasi tutèla exercida sus sei finanças per París e Londres. Ansin, lo quadre dei tensions entre l'Entenduda e la Tripla Aliança foguèt un luòc favorable a la perseguida de l'antagonisme turcorus.
Durant la Premiera Guèrra Mondiala, Turcs e Rus intrèron donc en guèrra e s'ataquèron dins la region de Caucàs. Pasmens, per lei dos país, aqueu frònt èra segondari. De mai, sa geografia limitava de movements de tropas venguts malaisats en causa de l'aumentacion de la poissança de fuòc de l'infantariá e de l'artilhariá. Aprofichant la Revolucion Russa, lei Turcs intrèron dins lo sud de Russia en 1917-1918 mai deguèron se retirar après sa desfacha còntra lei Britanics en Siria. En declin dempuei quauquei decennis, lei dos empèris dispareguèron a l'eissida de la Premiera Guèrra Mondiala.
L'afebliment de l'Empèri Otoman
Lei Guèrras Turcorussas participèron au declin de l'Empèri Otoman per au mens doas rasons principalas. La premiera es lei desfachas regularas còntra Russia e seis aliats que menèron a de pèrdas territòrialas mai e mai importantas entraïnant l'abandon de la màger part dei conquistas turcas en Euròpa e au nòrd de Caucàs. De mai, aquelei guèrras entraïnèron de tensions intèrnas grèvas au sen de la societat otomana entre reformators e conservators. Favorizèt tanben l'emergéncia de revendicacions nacionalas novèlas, çò que creèt regularament de pretèxtes d'intervencion per lei Rus. La segonda rason es liada a la volontat britanica d'empachar un accès dirècte a la Mar Mediterranèa per lei naviris de guèrra rus. Pauc a pauc, aqueu sostèn diplomatic e militar se transformèt en ingeréncia dins leis afaires intèrnes de l'Empèri.
L'influéncia sus la formacion deis Estats e frontieras balcanicas
Lei Guèrras Turcorussas aguèron una influéncia importanta sus lo poblament e la definicion dei frontieras a l'entorn de la Mar Negra e dins lei Balcans. Ansin, lei guèrras repetidas dei sègles XVII e XVIII per la conquista de Crimèa explica en partida l'importància donada a aquela region per la Russia modèrna. Puei, durant lo sègle XIX, lo sostèn ais insureccions dei pòbles crestians dei Balcans foguèt un dei motius avançats per Russia per intrar en guèrra còntra l'Empèri Otoman. La màger part d'aquelei conflictes s'acabèron per de succès rus que menèron a la creacion progressiva de Grècia, de Romania, de Serbia, de Montenegro e de Bulgaria. Plusors frontieras de la region son ansin una consequéncia dei tractats de patz d'aquelei guèrras.
Val de San Martín
Val de San Martín es un municipi de la província espanhòla de Saragossa dins la Comunautat Autonòma d'Aragon.
Utebo
Utebo es un municipi de la província espanhòla de Saragossa dins la Comunautat Autonòma d'Aragon.
Saint-Hilaire-sur-Yerre
Saint-Hilaire-sur-Yerre es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Eure e Loir e la region dau Centre.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Pat Benatar
thumb|Pat Benatar en concèrt en 2007 Pat Benatar, nascuda Patricia Mae Andrzejewski (Nòva York, 10 de genièr de 1953) es una cantaira americana de musica rock. Coneguèt un brave succès durant las annadas 1980 gràcias a las cançons "Love Is A Battlefield", "We Belong", "Heartbreaker" e "Hit Me With Your Best Shot". Vendèt mai de 30 milions d'albums e ganhèt quatre Prèmis Grammy consecutius de 1981 a 1984 per la melhora performància feminina rock.
.za
.za es lo nom de domeni d’Internet per Africa del Sud.
Referéncias
Toppdomän
Mónegue
Lo nom oficiau de l'Estat es lo Principat de Mónegue (oficialament en francés: Principauté de Monaco ; en ligur monegasc Prinçipatu de Mu̍negu). Forma tanben, virtualament, un parçan d'Occitània. L'Estat monegasc coïncidisse doncas emb la comuna unica de Mónegue, qu'englòba lo quartier celèbre de Montcarles. Lo gentilici es monegasc -a.
Si situa sus la Còsta d'Azur, en riba de la Mar Mediterranèa, entre li vilas de Niça e Mentan. Es enclavat dins lo País Niçard (mas non ne fa partida istoricament) e a de frontieras politiqui solament emb França.
Lo sieu regim es una monarquia constitucionala que lo sieu cap d'Estat ten lo títol de prince.
La sieu populacion es de 0 estatjants e la sieu superfícia es d'1,95 km². Es un dei estats pus pichins dau Mond en superfícia mas gaudisse d'un grand prestigi internacionau e d'una economia dinamica.
Lengas
Li doi lengas autoctòni e tradicionali son l'occitan (niçard) e lo nòrd-italian (ligur, nommat localament monegasc), segon li enquistas lingüistiqui de Carles de Tortolon e de Ramon Arveiller.
L'occitan dominava mai que mai dins lo quartier de Montcarles (que s'apelava a passat temps li Espelugas), mentre que lo ligur monegasc dominava au quartièr centrau de la Ròca e èra la lenga correnta de la familha princiera.
Despí lo 1976, s'organiza un ensenhament obligatòri dau ligur monegasc dins li escòlas (mas non de l'occitan). Tanben l'estat monegasc a creat una Acadèmia dei Lengas Dialectali que prepaua de collòquis e d'estudis de dialectologia sobre lo ligur monegasc e l'occitan. Totun aquela politica lingüistica es fòrça timida e non autreja un estatut de lenga oficiala ni au ligur monegasc, ni a l'occitan.
Despí lo mitan dau sègle XIX, la sola lenga oficiala e dominanta es lo francés. L'italian foguèt lenga administrativa avans l'adopcion dau francés. Finda, encuei, i a tot plen d'estatjants que parlan anglés e italian.
Divisions administrativi
L'estat es devesit despí lo 1917 en una sola comuna, Mónegue. Despí lo 2013, es devesit en 8 quartiers. thumb|right|200px|Lu quartiers de Mónegue
Lu ancians municipis de Mónegue èran Mónegue (La Ròca, sèti dau palais dei princes), Montcarles e La Condamina.
Istòria
Anciana colònia grèga fondada per lu grècs emb lo nom Monoikos, la vila avia un temple consagrat a Eracles e sota lu romans s'apelèt Monoeci Portus (Μονοίκου λιμήν) ò pus exactament Portus Herculis Monoeci (de còps solament Portus Herculis). Foguèt una basa navala romana de segond òrdre.
Dins li montanhas pròchi s'erigiguèt un monument per commemorar la somission dei tribus liguri,. Si conservan encara li sieus roïnas près de la vila de la Turbia, que lo sieu nom ven dau latin Tropaea Augusti (en grèc Τρόπαια Σεβαστοῦ) ò Tropaea Alpium.
En lo 1848, li comunas de Mentan e Ròcabruna si proclamèron vilas liuri e si metèron sota la proteccion dau rei de Sardenha.
En lo 1861, après l'annexion de la Comtat de Niça per França, Mónegue reconeguèt tanben aquela de Mentan e Ròcabruna.
thumb|right|200px|Mónegue (La Ròca) en 1890. L'ancian absolutisme foguèt remplaçat per un regim liberau a comptar de la constitucion dau 1911.
Vengut un paradís fiscau dont lu sieus ciutadans pagan pas d'impòst sus la renda e li entrepresas pagan de taxas fòrça reduchi, Mónegue intrèt en lo 1993 a l'ONU e s'adoptèron divèrsi mesuras per luchar còntra l'emblanquiment d'argent. En lo 2002, Mónegue adoptèt l'èuro coma moneda unica e en abriu dau 2002 si modifiquèt la Constitucion per tau d'assegurar la continuitat au tròn dei Grimaldi davant la manca de descendéncia de l'eiretier Albèrt (en cas de fin de la dinastia, abans, si preveïa que Mónegue seria annexat per França).
Valdehorna
Valdehorna es un municipi de la província espanhòla de Saragossa dins la Comunautat Autonòma d'Aragon.
.zm
.zm es lo nom de domeni d’Internet per Zambia.
Referéncias
Toppdomän
Étain (Mòsa)
Étain  es una comuna francesa administrada per lo departament de Mòsa de la region del Grand Èst.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Julhanja
Julhanja (Jullianges en francés) z-es una comuna auvernhassa situada dins lo departament del Naut Léger e la region d'Auvèrnhe Ròse Aups.
Comunas vesinas
400px|left|Distanças e posicion relativa
Sent Jòrdi (Gers)
Sent Jòrdi (Saint-Georges en francés) qu'ei ua comuna occitana de Gasconha situada dens lo departament de Gers e la region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.
Geografia
vignette|upright=1.6|centre|Comunas a l'entorn. Comuna situada a 35 km a l'èst d'Aush.
Toponimia
Lo sent qu'es dens lo nom de la comuna es Georgius, martir capadocian au sègle IV o apòstol de Velai au sègle III,.
Lòcs e monuments
Plusieurs castèths (tous propriétés privées) : Lo Bartas (inscrit aux Monuments Historiques), Laucate, La Gahe, En Harrie, Sent Pèr, Las Grangas
Valmadrid
Valmadrid es un municipi de la província espanhòla de Saragossa dins la Comunautat Autonòma d'Aragon.
Claudia Cardinale
Claudia Cardinale, nascuda Claude Joséphine Rose Cardin (Tunis, 15 d'abril de 1938) es una actritz italiana de cinèma.
Florémont
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Florémont appartenait au bailliage de Charmes et fut autrefois mère-église de Charmes avant d’en devenir annexe. Le droit de patronage de la cure de Florémont appartenait au chapitre de Remiremont qui percevait les deux tiers des dîmes, l’autre tiers revenant au curé.
Toars (Volvèstre)
Geografia
Comuna de l'airal urban de Tolosa situada dins lo massís del Plantaurel sus l'Arisa
Couvertpuis
Couvertpuis es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mòsa e la region de Lorena.
Geografia
A Couvertpuis, lo Òrdi, afluent de la Saulx, desapareis jos las tèrras calcaires a 13 km de la siá font, abans de réapparaître mai luènh. Segon la legenda, Un malefici atribuit a Blanca de Castelha seriá a l'origina d'aquela desaparicion.
A Couvertpuis, l'Orge, affluent de la Saulx, disparaît sous les terres calcaires à 13 km de sa source, avant de réapparaître plus loin. Selon la légende, une malédiction attribuée à Blanche de Castille serait à l'origine de cette disparition.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Il y avait une maison des templiers qui dépendait de la commanderie de Ruetz en Haute-Marne. Il se peut qu'elle soit devenue une commanderie à part entière mais alors ce ne serait qu'après le milieu du.
Las Quatre Rotas
Las Quatre Rotas (Les Quatre-Routes-du-Lot en francés) es una anciana comuna carcinòla situada dins lo departament d'Òut e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus. Dempuèi lo 1èr de genièr 2019, es comuna delegada de Vinhon de Carcin (Le Vignon-en-Quercy en francés), ambe Casilhac (provisòriament : anullacion de l'arrestat de creacion de la comuna novèla lo 13 de decembre 2019).
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Pèire Vachon
Pèire Vachon (Avinhon, lo 3 de junh de 1738 – Berlin, lo 7 d'octobre de 1803) fo un compositor d'estil (classic e un violonista provençau autor de musica de cambra, d'orquèstra, d'opèra e de sonatas pèr lou violon. Faguèt partida de l'orquèstra dau Concerts Spirituels e tanben primier violon au servici dau Prince de Conti.
Ensemble
Intuitivament, lo tèrme densemble designa una colleccion d'objèctes sonats elements' de l'ensemble. Lo concèpte d'ensemble se caracteriza essencialament per lei proprietats seguentas :
Çò qu'es important dins lo concèpte d'ensemble, es la relacion d’apartenéncia : un objècte apartèn a un ensemble (o au contrari li apartèn pas). En teoria axiomatica deis ensembles, qu'es a la basa de la presentacion axiomatica modèrna dei matematicas, se formaliza lei proprietats de la relacion d'apartenéncia.
Dins lo present article, se limitarem a un apròchi intuitiu dau concèpte d'ensemble : es lo ponch de vista de la teoria ninòia deis ensembles, sufisent dins la gròssa majoritat dei cas, maugrat l'existéncia de dificultats logicas que menèron a la constitucion dei teorias axiomaticas deis ensembles. En particular, la question de l'existéncia dei nocions introduchas (especialament : ensemble vuege, ensemble dei partidas, union, interseccion, diferéncia, e produch cartesian) que se pòt tractar solament dins lo quadre d'una teoria axiomatica, serà pas estudiada aicí.
Ensembles, elements e apartenéncia
Segon lo ponch de vista, se pòt considerar un ensemble coma un sac abstrach envoutant seis elements, çò qu'es ben representat per lei diagramas de Venn. Sovent (mai es pas totjorn possible), se destria tipograficament l'ensemble, notat per una letra latina majuscula coma « E » o « A », de seis elements, notats per de minusculas coma « x » o « n ».
Leis elements pòdon èsser de quina natura que siá : nombres, ponchs geometrics, drechas, foncions... Dins leis expausats elementaris, se balha volontiers d'exemples exteriors ai matematicas. Per exemple : diluns es un element de l’ensemble dei jorns de la setmana ; una bibliotèca es un ensemble de libres, etc.
Lo meteis objècte pòt èsser element de mai d'un ensemble : "4" es element de l'ensemble dei carrats perfèctes, e mai de l’ensemble dei nombres pars. Aquestei dos ensembles son infinits, valent a dire qu'an una infinitat d’elements.
L'apartenéncia d'un objècte, notat per exemple x, a un ensemble, notat per exemple A, s'escriu : x \in A.
Aquò se pòt legir ansin :
Per indicar la non-apartenéncia d'un objècte a un ensemble, se barra lo simbòl d'apartenéncia :
L'ensemble vuege
Una nocion comòda e importanta es aquela d'ensemble vuege, qu'a ges d'element (lo sac es vuege, segon la metafòra precedenta). Se designa per lo simbòl seguent : \varnothing (o : \emptyset ).
Principaus ensembles numerics
Per exemple :
Egalitat de dos ensembles
En matematicas, se considèra que dos objèctes son egaus quand lei proprietats de cadun d'elei son lei proprietats de l'autre, valent a dire que lei dos objèctes se pòdon pas destriar un de l'autre (es la definicion de Leibniz de l'egalitat).
En teoria deis ensembles, se considèra qu'un ensemble es completament determinat per seis elements, son extension. Per exemple, se pòt definir l'ensemble A deis entiers naturaus divisibles au còp per 3 e per 5 e l'ensemble B deis entiers divisibles per 15 : aquelei dos ensembles son egaus (tot element de A es element de B e tot element de B es element de A ), mai an de definicions diferentas.
Ansin, se dirà que dos ensembles A et B son egaus, e s'escriurà coma de costuma A = B, s'an exactament lei meteisseis elements, valent a dire se tot element de cadun d'elei es element de l'autre :
En teoria deis ensembles, se conois aquesta definicion sota lo nom d'axiòma d'extensionalitat.
Definicion en extension deis ensembles finits
Se parla aicí d'ensembles finits en un sens intuitiu : un ensemble es finit s'existís un entier naturau ben determinat permetent de ne comptar totei leis elements (per exemple, l'ensemble dei jorns de la setmana es finit, que se pòt comptar seis elements sensa passar lo nombre 7).
Bòrd qu'un ensemble es completament determinat per seis elements, se pòt determinar un ensemble finit per una lista de seis elements, que se nòta entre acoladas. Se ditz que l'ensemble es definit en extension.
Per exemple :
Remarquem que la notacion d'un ensemble definit en extension es pas unica ; en causa de la proprietat d'extensionalitat :
Leis ensembles qu'an ren qu'un element son sonats singletons. Per exemple l'ensemble qu'a per solet element "2" es lo singleton notat {2}.
Definicion en comprension deis ensembles
Un ensemble pòt èsser definit en comprension, valent a dire que se definís per una proprietat caracteristica de seis elements : es verificada per totei leis elements de l'ensemble e solament per seis elements. Per exemple, es clar que l'ensemble deis entiers naturaus premiers es definit en comprension, per la proprietat (relativa ais entiers naturaus) « aver exactament dos divisors ». Se pòt utilizar la notacion d'un ensemble definit en comprension, per exemple per l'ensemble deis entiers naturaus pars, s'escriurà : Se definirà parierament l'ensemble deis entiers comprés entre −7 et 23 : e l'ensemble dei carrats perfèctes non nuls : Per aquest ensemble, se pòt adoptar una autra notacion, pus immediata :
Existisson donc doas formas de notacion :
Numèro atomic
Lo numèro atomic, que se sòl representar amb la letra Z, correspond al nombre de protons presents dins lo nuclèu atomic. S'emplega per classificar los elements quimics coneguts dins la taula periodica.
Ensemble
Definicion en comprension deis ensembles
Vaicí d'autreis exemples :
Inclusion, sosensemble
120px|thumb|right|L'ensemble A es inclús dins B. Estent dos ensembles A, B, se ditz indiferentament que :
se totei leis elements de A son d'elements de B ; dins aqueu cas, s'escriu :
Quauqueis exemples d'inclusions entre ensembles :
L'ensemble dei partidas
Per tot ensemble A se definís l'ensemble dei partidas de A : es l'ensemble que seis elements son lei sosensembles de A ; se nòta. Per exemple, se A = { a, b, c } alora l'ensemble dei partidas de A es :
Proprietats
(Lei letras majusculas A, B, C designan d'ensembles).
Interseccion
right|150px L ' interseccion de dos ensembles A e B es l'ensemble constituit per totei leis elements qu'apartènon simultaneament a l'ensemble A e a l'ensemble B. Se nòta : A ∩ B.
Diferéncia ensemblista
150px|right
La diferéncia de dos ensembles A e B es l'ensemble constituit per totei leis elements de B qu'apartènon pas a A. Se nòta : B \ A o B − A.
Per exemple, es l'ensemble dei nombres irracionaus (lei reaus que son pas racionaus).
Diferéncia simetrica
right|150px|thumb|La diferéncia simetrica es colorejada en verd
Se definís tanben la diferéncia simetrica de dos ensembles A e B, qu'es l'ensemble deis elements qu'apartènon a A e pas a B o ben qu'apartènon a B e pas a A (es a dire qu'apartènon a A o a B mai pas ai dos). Se nòta : A B.
Ensembles desjonchs
Se ditz que dos ensembles A, B son desjonchs s'an pas d'element comun, valent a dire que :
Per exemple, l'ensemble dei nombres premiers diferents de 2 e l'ensemble deis entiers naturaus pars son desjonchs.
Se E, F son dos ensembles, e se A = E e B = F \ E, alora lei dos ensembles A, B son desjonchs.
Khartom
Khartom es la capitala de Sodan. Sa populacion èra de 2,207,794 abitants, en 2007.
thumb|330px|left|Vista dau centre de Khartom.