cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Literatura catalana
Los inicis del sègle XX e l'establiment del regim franquista
Josep Maria de Sagarra instituissi una figura d'importància notabla en lo contèxt de tala estenduda temporala. En mai de poèta brilhant excellent dramaturg, Sagarra participèt del procès de recuperacion del roman que, fruch dels postulats noucentistes, aviá reüsit fòrça segondària, en ne constituissent figura principala. Cal parallèlament situar lo trabalh d'autres narradors contemporanèus, coma Carles Soldevila, Miquell Llor, Francesc Trabal, Ernest Martínez Ferrando o Sebastià Juan Arbó, aital coma l'esfòrç demostrat per autors apertenentes a las generacions modernistes, coma Joan Puig i Ferreter o Prudenci Bertrana.
Succedida la Guèrra Civila Espanhòla, l’abolicion de l’Estatut d’Autonomia de Catalonha l’an 1938 signifiquèt l’inici d’un long procès d’espanholizacion qu'ensagèt metre fin a tota manifestacion explicita de la cultura catalana. D’aquela manièra, davant lo fach impossible de se participar en una manifestacion en la pròpria lenga, los intellectuals catalans optèron per traïr lors ideologias, contunhèron d'agir de manièra clandestina o acabèron plan en s'exiliant.
Los intellectuals que decidiguèron d'abandonar sos principis e sa lenga lor calguèt se decantar per una literatura d’expression espanhòla, amb manifestacions derivadas de l'ideologia en dominant, o en ensajant plan adaptar d'idèas pròprias de la cultura catalana d’abans de la guèrra (aquel es lo cas de Joan Ramon Masoliver, prèp a las avantgardas pendent los ans 20, que creèt la colleccion "Poesía en la Mano"
Malgrat aiçò, restèron a Catalonha autras intellectualas que se volguèron pas trincar definitivament amb la lenga e la cultura autoctòna. Foguèt lo cas d’aqueles qu'optèron per l’exili interior, es a dire, per agir en la clandestinitat. S’organizèron de reünions literàrias, reünions culturalas, lecturas poeticas, corses de cultura catalana, èca. amb l’objectiu d’arribar a la joenessa e formar aital de nòus escrivans capabla d’evitar la trencadura amb la cultura e la lenga catalana. Totes aqueles actes èran celebrats, mas, en cercles privats e davant un public redusit e especific. Comencèron tanben a se publicar una sèria de revistas de vitala importància, qualques unas que ne serián Poesia (1944-1945), Ariel (1946-1951) e Dau al Set(1948-1955). La primièra, creada per Palau i Fabre, èra de caire d'avantgarda, perque de mai d’un compromís amb la lenga aviá tanben un clar compromís poetic. La segonda, Ariel, foguèt inventada per Palau e Fabre, Josep Romeu, Miquel Tarradell, Joan Triadú e Frederic-Pau Verrié. Lo sieu antecedent mai clar èra "Poesia", e e mai se aviá pas un programa ideologic totalament unificat, subrevisquèt mercé a la volontat comuna de recuperar de determinadas valors del passat. Se volguèron pas se lamentar pel genocidi cultural e d’ne sorgiguèt aicí lo desir de s'arturar pas en la nostalgia e lo tradusir en accion. Volián demostrar que i aviá pas agut ruptura amb lo passat, e o faguèron en recuperant d'estrategias pedagogicas de la tradicion noucentista encaradas al futur. Es en aquela revista ont podèm entreveire clarament las doas tendéncias del moment: d’una banda, la tendéncia que defendiá lo clacissisme coma basa de la nòstra cultura e coma modèl a seguir; de l’autra, la tendéncia mai modèrna que defendiá l’art modèrne (Baudelaire, Rimbaud, Mallarmé, èca. Malgrat aiçò, tant Poesia coma Ariel sabèron innovar sens daissar jamai de banda la tradicion anteriora. En darrièr luòc, la revista Dau al Sèt comptèt amb la collaboracion d’artistas coma Modest Cuixart, Joan Ponç, Antoni Tàpies, Joan Josep Tharrats, Arnau Puig Grau e Joan Brossa qu'avián coma objectiu comun connectar amb la tradicion d'avantgarda anteriora a 1936, mai que mai amb lo surrealisme.
La majoritat dels intellectuals catalans que partiguèron a l’exili s’establiguèron a França, a l'excepcion d'aqueles que poguèren evitar l'invasion alemanda còlportaira a America, Mexic e Veneçuèla. Malgrat aver de renonciar a la pròpria lenga, aqueles catalans poguèren s'incorporar a una infrastructura culturala que los permetèt trabalhar coma professionalas en divèrses camps (jornalisme, mond editorial, arts grafics). E se quicòm avián en comun aqueles exiliats amb los intellectuals que s’èra demorada a Catalonha en trabalhant en la clandestinitat, èra la volontat de donar continuitat a la lenga e la tradicion literària catalanas. D’aquela manièra, e malgrat la dura situacion que lor calguèsse patir los que partiguèron a l’exili, sorgiguèron sulpic iniciativas per menar a tèrme aquela continuitat. L’an 1939 se comencèron ja a editar de libres e de revistas en catalan, coma per exemple la revista Catalonha, editada amb l’objectiu de contunhar l’òbra dels escrivans catalans. Ressorgiment e Germanor son qualques unas de las autras revistas que publiquèron tanben a l’exili los intellectuals catalans. Amb la meteissa volontat de continuitat lingüistica e culturala cal destacar tanben la mantenença dels Jòcs Florals de la Lenga Catalana entre 1941 e 1945.
En conclusion podèm dire que, a comptar de l’an 1939, los intellectuals catalans que se mòstran contraris al nòu òrdre politic meton en marcha, siá ja dempuèi l’exili o dempuèi la clandestinitat, divèrsas iniciativas amb una unica volontat comuna: la continuitat culturala e lingüistica.
Los escrivans actius pendent la repression franquista foguèron fòrça. Ne son exemple: Salvador Espriu, Pere Quart, Mercè Rodoreda, Pere Calders, Agustí Bartra, Llorenç Villalonga, Josep Pla, Domènec Guansé, Cèsar August Jordana, Lluís Ferran de Pol, Joan Sales, Xavier Benguerel, Carles Fages de Climent, Manuel de Pedrolo, Maria Aurèlia Capmany, Noel Clarasó, Gabriel Ferrater, Miquel Martí i Pol, Màrius Torres (inedit coma poèta), Joan Teixidor, Vicent Andrés Estellés, Guillem Viladot, Joan Vinyoli, Avel·lí Artís-Gener, Joan Perucho, Joaquim Amat-Piniella, Blai Bonet, Rosa Leveroni, Joan Fuster, Ramon Folch i Camarasa, Jordi Sarsanedas, Josep Maria Espinàs, Anna Murià, Joan Triadú, Joaquim Molas, Josep Maria Castellet, Teresa Pàmies, Josep Maria Llompart, Maria Àngels Anglada, Baltasar Porcel e mòlts autres.
Sent Just-Ibarre
thumb|300px|left|Glèisa de Sent Just Sent Just-Ibarre (Donaixti-Ibarre en basco, Saint-Just-Ibarre en francés) qu'ei ua comuna deu Bascoat, en Baisha Navarra, administrada peu departament deus Pirenèus Atlantics dens la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Geografia
L'arriu de Bidosa e los sons afluents de Hosta ur Handia, de Larramendi e de Babatze que travèrsan la comuna.
Los quartièrs que son Ametzaga, Donaiki, Ibarre, Ordokia e Donejakue.
Las comunas tòcatocantas que son Bunuze e Jutsi au nòrd, Pagòla au nòrd-èst, Muskildi en Sola a l'èst, Hozta e Ibarrola a l'oèst e Aussuruc en Sola au sud-èst.
Sourdeval-les-Bois
Sourdeval-les-Bois es una comuna normanda, situada dins lo departament de la Marga e la region de la Bassa Normandia.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Ulldemolins
Ulldemolins es un municipi de la província catalana de Tarragona dins lo Principat de Catalonha.
Maison-Maugis
Maison-Maugis es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Orne e la region de la Bassa Normandia.
Geografia
En cobrint pas que 557 ectaras, lo territòri d'Ostal-Maugis es lo mens estendut del costat de Rémalard.
Ne couvrant que 557 hectares, le territoire de Maison-Maugis est le moins étendu du canton de Rémalard.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Bertenor
Bertenor o Bretenons (Bretenoux en francés) es una comuna carcinòla situada dins lo departament francés d'Òut e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Thane
Administracion
Thane fa partida de la metropòli de Mumbai e es tamben lo capluòc del districte de Thane.
Demografia
Al recensament de 2011, la populacion de la vila èra de 1 841 488 abitants.
Jòc d'argent
thumb|right|[[Fotografia d'una rodeta.]]
Un jòc d'argent es un jòc associat amb un interessament financier a l'eissida de la partida. Pasmens, per i participar, cada jogaire dèu engatjar una certana sòma que serà, totalament ò parcialament, perduda en cas de desfacha ò aumentada en cas de gasanh. Aquelei jòcs semblan fòrça ancians coma l'atesta la descubèrta d'un dat de sièis fàcias datant de 3,000 avC en Mesopotamia. Susceptibles de roïnar lei jogaires e de crear de trèbols sociaus grèus, foguèron condamnats e, de còps, reprimits per leis autoritats religiosas ò estatalas mai capitèron de se mantenir e de se diversificar.
Vint mila
20 000 o vint mila pòt designar:
Literatura:
Autre:
Xerès
Xerès o Jerez de la Frontera es una vila de la província espanhòla de Cadis. Sa populacion èra estimada a 199,544 abitants, en 2007. Sa superfícia totala es de 1188,14 km².
Saint-Méry
Saint-Méry es una comuna francesa, situada dins lo departament de Sèina e Marna e la region d'Illa de França.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Nòtas
<references group=N/>
Champdolent
Champdolent es una comuna francesa, situada dins lo departament de Charanta Maritima e la region de Novela Aquitània, ancianament de Peitau-Charantas.
Comunas vesinas
400px|gaucha||Distanças e posicion relativa
Toponimia
Las atestacions ancianas son, per luec:
Moissal
Biologia e movements migratòris
Lo moissal es conegut per se desplaçar de region en region segon las epòcas de l'annada per fin de seguir l'evolucion de las temperaturas favorablas a la seuna proliferacion.
Morfologia
Los moissals a l'estadi adulte, coma totes los diptèrs, possedisson un sol parelh d'alas membranosas longas e estrechas, plegadas orizontalament al repaus. Lo segond parelh se redusís a un parelh de balancièrs.
Presentan un còrs prim e de patas longas e finas e se diferencian per de banetas longas e finas amb d'articles nombrós, sens estil o arista. Las femes de la màger part de las espècias possedisson de longas pèças bucalas de tipe fissaire-chucaire. Se tracta d’una longa trompa o proboscis.
Las talhas varian mas despassan pas gaireben jamai per lo genre  Toxorhynchites. Los moissals pesan de 2 a. La feme es generalament pus bèla que lo mascle.
La familha dels Culicidae se despartís en 2 sosfamilhas : Anophelinae e Culicinae.
Evolucion
Los moissals apareguèron al Jurassic, fa aperaquí 170 milions d'ans. Lo fossil pus vièlh es datat del Cretacèu. An evoluit subre la zona qu'es uèi l'America del Sud abans de s'espandir d'en primièr cap en Laurasia al nòrd abans de tornar davalar cap a las tropicas.
Los moissals preïstorics èran a pauc près tres còps pus gròs que las espècias actualas e èran un grop vesin de Chaoboridae (moscalhon fissaire).
Reproduccion e desvolopament
Pendent la reproduccion, las femes fecondadas pels mascles depausan sos uòus a la superfícia d'aigas estanhantas o sus de tèrras enaigablas. Aqueles uòus se desvolopan sus l'aiga e espelisson, en donar naissença a las larvas aqüaticas. Las larvas passan per mai d'un estadi de desvolopament e se tresmudan en una ninfa d'ont emergirà l'adulte volant. Aqueste novèl moissal aurà pas besonh d'aprene de volar. D'efièch, los moissals sabon volar tre qu'an sas alas.
left|thumb|100px|Una larva de moissal.
Pel genre Anopheles, la durada de l'estadi larvari es d'aperaquí sèt jorns (se las condicions exterioras son favorablas: qualitat de l'aiga, temperatura e noiridura mai que mai). Tre la tresena muda, las femes venon a se devorar entre elas pr'amor que lor regim es carnassièr e fan pas la diferéncia amb los autres èssers vius que bolegan dins la sanha. Los adultes vivon segon las condicions e las espècias aperaquí entre 15 e 30 jorns. A l'arribada de l'ivèrn, unes moissals cèrcan un endrech per ivernar, e se ne trapan pas (çò qu'es frequent), morisson, en daissar lors larvas perpetuar solas l'espècia a l'arribada de la prima.
Mòde de vida
Mascles e femes manjan de nectar de flor; participan aital a la pollinizacion de las plantas, coma tanben los parpalhons, per exemple.
A mai, las femes de nombrosas espècias (levat las espècias de la sosfamilha de Toxhorynchitinae), per fin d'assegurar lo desvolopament dels uòus, fan de repais de sang sus de vertebrats divèrs (aucèls, batracians, reptils, mamifèrs, òme). Cada espècia a sa pròpria especificitat mai o mens afirmada dins la causida de l'òste per aquel repais de sang.
La màger part de las espècias an una activitat nocturna (genre Culex, Anopheles) o ben mai que mai al calabrun (genre Aedes).
Fissada
right|thumb|300px|Lo moissal [[Aedes aegypti|Stegomyia aegypti que fissa.]] La feme adulta, pendent lo periòde de reproduccion, fissa los vertebrats per chucar lor sang que conten de proteïnas necessàrias per fargar los uòus.
Coma lo pat, lo moissal trapa sa cibla gràcias a sa sentida : aquela desvela la preséncia de dioxid de carbòni e d'acids gras coma l'acid butiric, amoniacat, emés per la respiracion de la pèl (es aquel factor que fa qu'unas personas son pus sovent fissadas que d'autras). De scientifics americans an identificat mai de 340 olors emesas per la pèl umana susceptiblas d'atraire los moissals.
Pendant la fissada, la feme injècta de la saliva anticalhament (sus la fòto çai-contra, se vei una feme moissal del genre Aedes, que son estomac es comol de sang) que dins l'òme provòca una reaccion inflamatòria mai o mens importanta segon los individús : es la formacion d'una sortidura que prusís.
Es de notar que las divèrsas espècias de moissals s'atacan pas a las meteissas ciblas. Aital, Culex hortensis, Culex impudicus fissan mai que mai los batracians, Cusileta longiareolata los aucèls alara qu'Aedes caspius e Culex pipiens aiman melhor l’òme.
Vectors de malautiás
Mesclat a la sang chucada, lo parasit responsable del paludisme (tanben dit malària), lo virus de la dengue, lo virus del Nil occidental o lo virus de chikungunya arriba dins l'estomac, d'ont li cal sul pic s'escapar per defugir d'èsser digerit. Çò que va far en passar a travèrs la paret estomacala. Un còp multiplicat se trapa dins la saliva.
Bioindicacion
Una distincion essenciala pertòca lo biais que pondon las divèrsas espècias. D'unas espècias (genre Aedes) pòdon pondre sos uòus pel sòl sec de zonas umidas temporàrias, doncas dins de sectors susceptibles de s'enaigar e de s'assecar segon las condicions climaticas. D'autras espècias, (genres Culex o Anopheles) pondon sos uòus a la superficia de las aigas estanhantas. Pels Aedes, la proliferacion importanta es deguda a d'eveniments climatics determinats (fòrtas pluèjas après una longa passa de secada). I a tanben aparicion d'una gròssa quantitat de larvas aqüaticas, en rason de la submersion d'una gròssa quantitat d'uòus. Qualques jorns pus tard, los adultes (imago) apareisson. Aquò es un fenomèn natural qu'a pas res a veire amb una accion antropica. Dins aquel cas, lo moissal se pòt pas considerar que coma un bioindicator. Tanben per las autras espècias qu'apertenon als genres precitats, e mai se de còps que i a lor nombre aumenta amb lo nivèl de matèria organica, es totjorn malaisit de los utilizar coma bioindicators. Es per aquò que son pas jamai dins los divèrses indicis biotics existents (IBGN per exemple) establit per las ribièras, pauc colonizadas pels moissals.
Limitar la proliferacion dels moissals
Una bona tecnica per defugir d'èsser envasit pels moissals a l'ostal es de lor fornir de nis de ponduda que podrem contrarotlar e de suprimir totes los autres. Per aquò, recoltatz d'aiga de pluèja dins un recipient pro larg e prigond (per exemple une bariòta, una glacièra...) e daissatz lo al solelh se possible. Les femes seràn encantadas de trapar un tal volum d'aiga e i pondràn sens moderacion. Quand las larvas seràn pro bèlas, vujatz l'aiga dins la tèrra en fasent atencion que siaga completament absorbida.
Atencion ! :
Dins los endreches tropicals, es tanben possible de favorizar lo desvolopament de las granhòtas que se noirisson de las larvas de moissals.
Astúcias :
Limitar los risques de fissada
thumb|right|250px| Las [[moissalièra|mosquetièras son un dels melhors mejans de proteccion. Se pòdon embeure d'un insecticida per ne renforçar l'eficacitat.]] De metòdes nombroses son reputats per defugir d'èsser fissat pels moissals, que d'unes son ineficaces. Per se protegir de las fissadas dins las regions infestadas, cal combinar los mejans de proteccion e de còps que i a de destruccion.
Lo repulsiu pus eficaç es lo DEET (N,N-dietil-3-metilbenzamida, abans apelat N,N-dietil-m-toluamida), mas es contraindicat pels enfants. Los repulsius a basa d'òli de sòja e d'IR3535 (etil butilacetilaminopropionat) presentan una proteccion de durada pus corta. Los autres repulsius d'origina vegetala, l'esséncia de limoneta, an una durada d'accion fòrça corta. Los braçalets dits « antimoissals » an pas mostrat cap d'eficacitat.
Une legenda entretenguda pels fabricants d'aparelhs pretend que los moissals mascles emetrián una vibracion ultrasonica (inausibla) repulsiva per las femes en gestacion (periòde que son fissairas). Los aparelhs del genre, supausats d'aluenhar los moissals per emission d'ultrasons, son en realitat ineficaces, que la feme es pas sensibla a aquestas vibracions.
En zona tropicala, los moissals son subretot presents al nivèl del sòl. Ont los arbres son nauts, sembla que los animals que dormisson e vivon sus la canopèa lor escapan. De tribús del S-E asiatic construson encara sos ostals en naut dels arbres grands.
Tractament de las fissadas
Las fissadas podon èsser totalament indoloras o provocar un prusiment fòrça desagradiu o d'allergias pus grèvas, fins a l'anafilaxia. L’ipersensibilitat a una origina immunitària, que tradutz una reaccion extrèma dels nòstres anticòrs a d'antigèns presents dins l'escopinha del moissal.
Unes d'aqueles antigèns sensibilizants existisson dins totas las espècias de moissal, mas d'autres son especifics d'unas espècias. La reaccion d'ipersensibilitat pòt èsser immediata (tipes I et III) o retardada (tipe IV) (Clements, 2000).
Divèrses remèdis son mai o mens eficaces segon las personas e los relambis d'aplicacion. A mai del vinagre amb peroxid de zinc que son efièch amaisant es pas medicalament provat, de produches enebits per lor toxicitat, qualques medicaments existisson ; antiistaminics orals o topics locals e difenidramina (Benadryl) que semblan eficaçament solatjar las prusors e tanben los corticosteroïdes topics coma l'idrocortisona e la triamcinolona.
Avèm citat l'aplicacion dirècta d'un teissut embegut d'aiga fòrça cauda mas pas bolhenta per blocar (per qualques oras) la liberacion d'istamina a l'entorn de la fissada. L'aplicacion d'un Mylanta o d'un antiacid liquid seriá segon d'unes autors eficaça en solatjar lo prusiment e lo conflament pr'amor que redusiriá l'aciditat dels anticalhaments injectats amb l'escopinha de l'insècte.
McDonald's
McDonald's es una granda cadena americana de manjar rapid e una de las mai grandas del monde amb Subway e Burger King. Creada lo 15 de mai de 1940, l'entrepresa es presenta dins 121 païses e ten 30 000 restaurants dins lo mond. En 2006, l'entrepresa comptava 465 000 emplegats.
thumbnail|250px|Un «Big Mac», en occitan : Mac Gròs
Mirecourt
100px|thumb|left|Escut de Mirecourt ancian 100px|thumb|left|Escut de Mirecourt despuish 1811 200px|thumb|Mirecourt Mirecourt qu'ei ua vila de Lorena administrada peu departament francés dels Vòges dens la region de Lorena. Qu'ei tradicionaument reputada per la soa dentela e, istoricament capitau francesa de la laüteria despuish lo sègle XVII.
.
Geografia
Mirecourt A situat al confluisson del Madon e del Val de Arol. Mirecourt Es çò cap de-luòc de costat d'un territòri situat a la cœur de la Plana de las Vòges : lo Xaintois. La vila s'organiza principalament sul vessant oèst del vallon del Madon. Se desvolòpa en replans successius per arribar ad a la fin los marges sinueuses del riu. D'aquel ponch bas, Mirecourt ofèrta als visitants un espectacle dels mai pittoresques #que daissa percebre un bastit considerable tant per la siá riquesa architecturale que per lo contèxt mieiambiental del luòc.
Es tanben un encreuament viari, a Unitat|24|km –  de Vittel,  de Épinal e de lo sieu lac de Bouzey,  de Neufchâteau e  de Nancy. L'accès al autoroute A31 es.
Mirecourt est située au confluent du Madon et du Val d'Arol. Mirecourt est le chef-lieu de canton d’un territoire situé au cœur de la Plaine des Vosges : le Xaintois. La ville s’organise principalement sur le versant ouest du vallon du Madon. Elle se développe en paliers successifs pour atteindre au final les rives sinueuses de la rivière. De ce point bas, Mirecourt offre aux visiteurs un spectacle des plus pittoresques qui laisse apercevoir un bâti remarquable tant par sa richesse architecturale que par le contexte environnemental du site.
C'est aussi un carrefour routier, à 24 km de Vittel, 35 km d'Épinal et de son lac de Bouzey, 40 km de Neufchâteau et 48 km de Nancy. L'accès à l'autoroute A31 est à 15 km.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Mirecourt I aguèt fondat al primièr millenari, encreuament de rotas en portant de Toul a Épinal e de Neufchâteau a Châtel-sus-Moselle al franchissement del Madon. La primièra mencion escrich de Mirecourt apareis en 960 en un acte de Othon II stipulant #qu'un @dénommer Urson a fach don d'un important domeni situat « in Murici Curte », curtis en significant domeni rural e Muricus en essent lo nom de lo sieu proprietari.
En lo corrent, èra proprietat del comte-évèque de Toul #que lududes #concedir de cartas de franchise en 1234. Un acte de 1284 verifica lo annexion de Mirecourt e de lo sieu territòri al duché de Lorraine (Transbordador III). Mirecourt, Cap de-luòc de l'important « Bailliage de Vôge » #èsser abans tota una vila de grand negòci. Dempuèi la, los ducs de Lorraine i introdusisson lo saber-far de mèstres italians en la fabricacion dels violins, saber-far #que se perpétue fins als nòstres jorns. Mas parallèlament a aquela activitat de lutherie, Mirecourt #venir e es totjorn un anautit luòc de la factura de orgues. En 1766, Mirecourt i aguèt annexat a la França. En 1776, Nicolas-Louis François de Neufchâteau crompa lo mestièr de tinent-general de bailliage.
Mirecourt I aguèt erigit en cap de-luòc de district de contunh en cap de-luòc de arrondissement, distincion #que #abandonar en 1926.
S'i fabrica encara de la dentelle sustot dins l'ostal de la dentelle. Es egalament un grand centre de lutherie dempuèi lo. Una escòla de lutherie i a #èsser creada en 1970 per Étienne Vatelot.
S'i fabricava tanben d'instruments mecanics (orgues de manège, serinettes...).La vila de Mirecourt a conegut una reputacion mondiala per la siá produccion d'instruments del quatuor e sustot per la siá produccion de archets. Seissanta ostals de luthiers e de archetiers, de pichonas entrepresas e de fabricas de décolletage son recensées a travèrs de tres sègles. La màger part èra n'activitat a.
Mirecourt fut fondée au premier millénaire, carrefour de routes menant de Toul à Épinal et de Neufchâteau à Châtel-sur-Moselle au franchissement du Madon. La première mention écrite de Mirecourt apparaît en 960 dans un acte d’Othon II stipulant qu’un dénommé Urson a fait don d’un important domaine situé « in Murici Curte », curtis signifiant domaine rural et Muricus étant le nom de son propriétaire.
Dans le courant du, elle était propriété du comte-évèque de Toul qui lui accorda des lettres de franchise en 1234. Un acte de 1284 constate l'annexion de Mirecourt et de son territoire au duché de Lorraine (Ferry III). Mirecourt, chef-lieu de l'important « Bailliage de Vôge » fut avant tout une cité de grand négoce. Dès le, les ducs de Lorraine y introduisent le savoir-faire des maîtres italiens dans la fabrication des violons, savoir-faire qui se perpétue jusqu'à nos jours. Mais parallèlement à cette activité de lutherie, Mirecourt devint et est toujours un haut lieu de la facture d’orgues. En 1766, Mirecourt fut annexée à la France. En 1776, Nicolas-Louis François de Neufchâteau achète l'office de lieutenant-général de bailliage.
Mirecourt fut érigée en chef-lieu de district puis en chef-lieu d'arrondissement, distinction qu'elle abandonna en 1926.
On y fabrique encore de la dentelle notamment à la maison de la dentelle. C'est également un grand centre de lutherie depuis le. Une école de lutherie y a été créée en 1970 par Étienne Vatelot.
On y fabriquait aussi des instruments mécaniques (orgues de manège, serinettes...).La ville de Mirecourt a connu une renommée mondiale par sa production d'instruments du quatuor et surtout par sa production d'archets. Soixante maisons de luthiers et d’archetiers, de petites entreprises et d’usines de décolletage sont recensées à travers trois siècles. La majeure partie était en activité au.
Mirecourt accueillit l'une des toutes premières écoles normales de garçons de France, fondée en 1828.
Fernando Arrabal
thumb Fernando Arrabal es un escrivan e cineasta nascut l'11 d'agost de 1932 a Melilla (Espanha). Demòra en França dempuèi 1955 ; desterrado es la seuna definicion, que se pòt traduire per mieg expatriat, mieg exilhat.
Biografia
Aprenguèt de legir e d'escriure a Ciudad Rodrigo (Salamanca) (Prèmi nacional a l'edat de dètz ans), e faguèt sos estudis universitaris a Madrid.
Dins son enfança sofriguèt de la misteriosa disparicion de son paire, condemnat a mòrt pel regim de Franco, puèi escapat en 1941. Pr'amor aquel traumatisme, coma escriguèt lo Prèmi Nobel Vicente Aleixandre, « la coneissença que balha Arrabal es tintada d'una lutz morala que demòra dins la matèria meteissa del seu art ».
Jutjat jos lo regim franquista en 1967 e empresonat a causa de son engatjament politic tre son òbra, e aquò malgrat lo sosten energic de mai d'uns grands escrivans d'alara, de Francés Mauriac fins a Arthur Miller, e una requèsta prèp del tribunal del celèbre romancièr e dramaturg irlandés Samuel Beckett que declarèt alara : « Se fauta i a que siá vista a la lutz del grand merit d'ièr e de la granda promessa de deman es aital pardonada Que Fernando Arrabal siá tornat a la seuna pena. ».
A la mòrt del Franco foguèt del grop dels cinc Espanhòls mai dangeiroses, amb Carrillo, la Pasionaria, Líster e El Campesino. pus tard la democracia en Espanha li permetèt d'aténher una vertadièra reconeissença dins son país natal amb un centenat de distincions que dos prèmis nacionals de teatre. Unas de sas pèças aurà fòrça succès, coma Letra d'amor, amb María Jesús Valdés.
Enfança (1932-1946)
En 1941 fasiá sus estudis au Collègi dels Escolapios de San Antón e mai tard a çò dels Escolapios de Getafe. A aquela epòca Arrabal legiguèt fòrça e menèt d'experiéncias, que pus tard li seràn utilas.
Jovença (1946-1956)
En 1947, sa maire l'obliguèt de seguir de classas preparatòrias per dintrar a l'Escòla Generala Militara, mas Arrabal i assistiguèt pas, pr'aquò qu'en 1949 foguèt enviat a Tolosa (Guipuzcoa) ont estudièt a l'Escola Teoricopractica de l'Industria e del Comèrci del Papièr. Es a aquela epòca, en 1950, qu'escriguèt mai d'unes pèças de teatre uèi ineditas. En 1951 comencèt de trabalhar a la Papelera Española. Foguèt enviat a Valéncia ont passèt lo bachelierat, puèi a Madrid ont estudièt lo Drech. Pendent aquels ans frequenta l'Ateneo de Madrid e los poètas postistas.
En 1954 anèt a Paris en autostòp per veire «Maire Coratge e sos enfants» de Bertold Brecht (lo Berliner Ensemble se produiguèt dins la capitala). Mai tard, a Madrid faguèt la coneissença de Luce Moreau, la seuna futura femna. En 1955 obtenguèt una borsa de tres meses per estudiar a Paris e pendent aquel temps demorèt al Collègi d'Espanha de la Ciutat universitària. Alara recabussèt de tuberculòsi. Totjorn considerèt aquela malautiá coma una « malurosa sòrt » que li permetèt de demorar definitivament dins la seuna vertadièra patria, aquela de Kundera e de Vives, de Sant Ignaci e de Picasso : l'exili.
Prèmis
E mai que siá un dels escrivans pus controversiats de son epòca, son òbra es reconeguda pertot dins lo mond (Grand Prèmi de Teatre de l'Académie française, Prèmi Nabokov pel roman, « Espasa », « World' Theater », « Pasolini » de cinèma, lo « Mariano de Cavia» de jornalisme, « Alessandro Manzoni » de poesia, etc.).
Foguèt darrièr finalista del Prèmi Cervantes amb lo sosten de Camilo José Cela e José Hierro. Le Mage assegura que foguèt finalista del Nobel, prèmi qu'avián sollicitat l'autor mai d'una institucions e personalitat. Aguèt la Legion d'Onor lo 14 de julhet de 2005, e en 2007 lo títol de Doctor Honoris Causa de l'Universitat Aristòtel (Grècia).
Romans
Prèmi Nadal del roman (equivalent espanhòl del Goncourt o del Pulitzer) en 1982 per La torre herida por el rayo. Prèmi Nabokov International.
Òbra poetica
Prèmi Alessandro Manzoni de poesia
Arrabal publiquèt tanben uèit cents libres de bibliofilia illustrats per Salvador Dalí, René Magritte, Roland Topor, Enrico Baj, Antonio Saura, Alekos Fassianos, etc.
Òbra dramatica
Una centena de pèças de teatre publicadas dins lo mond entièr :
Arrabal qu'a obtengut dos prèmis nacionals de teatre es a l'ora d'ara lo dramaturg mai jogat.
Chusquea culeou
Chusquea culeou es una espècia de plantas arbustivas perennas de la familha de las Poaceae (Graminèa), apertenent a la sosfamilha de las Bambusoideae, los bambós. Es apelada localament colihue, coligüe (de mapudungun kuliw), caña colihue, caña coligüe, o caña.
Sas fuèlhas son lanceoladas, tomentosas e emb una pitita espina sus la poncha. Sa flor es una espija de color chastanhenc e son fruch es un cariòpse. 'Près aver florit e produit de las granas, la planta morís. Sos rastolhs mesuren sièis metres de nautor, e fogueron utilizadas per las populacions autoctonas per fabricar los mangles de lor lança e los mapuches contunhen a l'utilizar per far l'instrument de musica sonat . Una de las particularitats d'aquela espècia de Chusquea es la soliditat daus rastolhs. 'La florít après de las periòdas plan variablas, que podent esperar 60 ans. La mager partida daus plants d'una region florít en mesma temps. Après la florason e la maturitat de las granas, las plantas morissen. La granda quantitat d'aliments disponibla durent la maturitat de las granas pòt produir una « ratada », es a dire una enòrma proliferacion de rosegaires, demest los quaus se troben los portaires dau Hantavirus.
Toul
Toul es una comuna francesa, situada dins lo departament de Meurthe e Mosèla e la region de Lorena.
Sent Merd de la Pléu
Sent Merd de la Pleu (Saint-Merd-de-Lapleau en francés) es una comuna lemosina situada dins lo departament de Corresa e la region de Novela Aquitània, ancianament de Lemosin.
Toponimia
Sent Merd es un agiotoponime : 'quò's un nom de luòc que fa referéncia a un nom de sent. S'agís de Sanctus Medardus (456 - 8 de junh 545), evesque de Noyon en Picardia (França), dont lo nom ven dau germanic Math-hard. En occitan, a part en Gasconha occidentala e meridionala que consèrva inalterat lo -d- intervocalic, Medard es una fòrma sabenta. Una de las fòrmas occitanas d'origina populara (per evolucion normala) es Mesard (-d- intervocalic > -z-, grafiat -s-), coma a Sent Mesard, mas pus au nòrd -z- intervocalica dispareis, çò que dona Meard e, per evitament de l'iatus, Merd, Mèrd, Miard, etc. En francés, la fòrma populara es normalament Mar(d) (grafiat Mard, Mars, Marc).
Pont Vièlh (Albi)
thumb|300px|lo pont Vièlh d'Albi
Lo pont Vièlh es un pont long de 150 mètres situat as Albi, Lengadòc, Occitània.
Localizacion
Lo pont es situat dins lo departament francés de Tarn, dins la comuna d'Albi. Permet de traversar lo riu de Tarn.
Istoric
L'edifici es classificat coma Monument istoric de França lo 16 de març de 1921 e coma Patrimòni Mondial per l'UNESCO e dempuèi lo 1èr d'agost de 2010 dins lo quadre de la ciutat episcopala d'Albi,.
Frénouville
Frénouville es una comuna normanda, situada dins lo departament de Calvadòs e la region de la Bassa Normandia.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Dels registres archéologiques e dels analisas morphologiques dels esquelets exhumés an #èsser realizadas pel CRAHM del Universitat de Can, en una nécropole ont se tròba sustot de cavòts masculins del. L'analisa ossements met n'evidéncia l'existéncia de 2 grops umans desparièrs. Lo un, çò de mès d'important, a constituit d'òmes issus del peuplement local, caracterizats entre autras per una tendéncia a la brachycéphalie, una stature flaca e gracile. L'autre a representat per individus robusts e de granda talha, #que la morphologie n'es desconeguda en la region abans la.
N'indigne, lo mobilier funéraire, las armas e las insignes honorifiques reculhits en lo moment de l'enregistra an #èsser identificats coma typique de militars romains d'origina germanique arribats per refortilhar lo litus Saxonicum en lo marc del tractus Armoricanus e Nervicanus. L'estudi global del luòc mòstra qu'aqueles militars germains son venguts amb femnas e mainats, #çò que sembla coerent, perque çò còdi théodosien enebissiá lo matrimòni de "barbars" (en lo occurrence aqueles germains orientales) amb ciutadans romains (aicí los indigènas cèltas romanisés). S'auriá doncas la pròva de la convivéncia de dos grops umans #que se son pas pas encara barrejats.
De nombroses luòcs analogues an #èsser trobats en la region : Bellengreville, Sant-Martin-de-Fontenay o encara Airan. Malgrat aiçò en cèrts cases, es impossible d'afirmar se se agís de germains orientales o de sarmato-alains.
En outre, le mobilier funéraire, les armes et les insignes honorifiques recueillis lors de la fouille ont été identifiés comme typique de militaires romains d'origine germanique arrivés pour renforcer le litus Saxonicum dans le cadre du tractus Armoricanus et Nervicanus. L'étude globale du site montre que ces militaires germains sont venus avec femmes et enfants, ce qui semble cohérent, car le code théodosien interdisait le mariage de "barbares" (en l'occurrence ces germains orientaux) avec des citoyens romains (ici les indigènes celtes romanisés). On aurait donc la preuve de la coexistence de deux groupes humains qui ne se sont pas encore mélangés.
De nombreux sites analogues ont été trouvés dans la région : Bellengreville, Saint-Martin-de-Fontenay ou encore Airan. Cependant dans certains cas, il est impossible d'affirmer s'il s'agit de germains orientaux ou de sarmato-alains.
Andorra
Andorra es un municipi de la província espanhòla de Teròl dins la Comunautat Autonòma d'Aragon. Es lo capdulh de la comarca de Andorra-Serra d'Arcos. A 8324 abitants (2011).
Estivareilles
Estivareilles pòt essèr:
Chaudenay (Nauta Marna)
Chaudenay es una comuna francesa administrada per lo departament de la Nauta Marna de la region del Grand Èst.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Malón (tactica)
drecha|vinheta|250x250px|El malón (1845), per Maurici Rugendas.
Lo malón foguet una tactica militaria ofensiva empleiada per los indigenas d'America dau Sud, coma per las etnias mapuche e charrúas dins los territòris actuaus d'Argentina, Uruguai e Chile, que consistiá a una ataca surpresa rapida d'una granda banda partida de guerriers a chavau contra un grop enemic, que siá d'autres pòbles o gropes indigenas, o de las populacions, fortificacions e de las bòrias de criollos, emb l'objectiu de tuar daus adversaris e prener lo bestiau, de las provisions e daus preisoniers, subretot de las femnas jóunas e daus mainatges.
Grésigny-Sainte-Reine
Grésigny-Sainte-Reine es una comuna francesa, situada dins lo departament de Còsta d'Aur e la region de Borgonha.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Vallclara
Vallclara es un municipi de la província espanhòla de Tarragona dins la Generalitat de Catalonha.
Vern
Vern (Vergt en francés) es una comuna d'Occitània, dins la region istorica de Perigòrd, administrada per lo departament de Dordonha de la region de Novela Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
Las fòrmas ancianas son Vernium, latinizacion de 1158, Castrum de Vernhio, latinizacion de 1268, La Vernh, en 1287, Vern, en 1290, Vergt, en francés, en 1539. La prononciacion es [vɛr]. Aquò's tanben lo nom dau riu (40 km). Lo nom ven dau gau *uerno-, *uerna, « vern (vèrn), vernhe (vèrnhe) », o (pusleu ?) de l'occitan vern que ven dau gau. ,, Mas lo nom de la vila ven dau nom dau riu, o a l'encontrari ? Un indici es que lo riu nais en amont de Vern.
Lo nom celtic etimologic uerna a tanben lo sens de « sanha, palú, beuna », qu'era benleu lo sens d'origina.
Lenga
350px|left|thumb|Vern dins l'espaci (Lemosin (dialècte)|Lemosin
Vieux-Rouen-sur-Bresle
Geografia
thumb|left|Hita-limit dintre dos departaments. La municipalitat, longée per la Bresle, fa partida de la ancià Talou.
La commune, longée par la Bresle, fait partie de l'ancien Talou.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Vièlh-Roan-sus-Bresle a la particularité d'aver-i agut, jol Bas-empèri, dels villae #qu'an perduré fins a, #çò que constituissi una excepcion en Normandie continuament a las destruccions perpetradas per peuplades barbaras (Francs) a la fin de la de la nòstra ère.
Vieux-Rouen-sur-Bresle a la particularité d'avoir eu, sous le Bas-empire, des villae qui ont perduré jusqu'au, ce qui constitue une exception en Normandie suite aux destructions perpétrées par des peuplades barbares (Francs) à la fin du de notre ère.
Filantropia
Sortida del grèc philos (amic), e anthropos (òme), la filantropia es la filosofia o doctrina de vida que plaça l'umanitat en primièr plan de las siás prioritats. Un filantròp cèrca de melhorar l'avenidor de sos semblables per dons en argent, la fondacion o sosten d'òbras, etc, d'un biais desinteressat. La filantropia s'opausa a la misantropia.
Vision filosofica de la filantropia
La filantropia es pas vista de contunh coma un ben universal. La filantropia pòt menar l'òme cap a un estat de passivitat.
Vision politica de la filantropia
La concepcion dominanta de la filantropia es un solidarisme liberal: cadun es liure de s'engatjar, d'ajudar autrú sens cap de contrencha. La Glèisa ten una plaça importanta dins aquesta mena d'accion, pasmens los laïcs s'engatjan tanben.
Los govèrns sostenon sovent las accions filantropicas. Dins mantun país, las personas que donan argent benefician d'una demesida de talhas.
Qualques filantròps famoses
La primièra d'aquelas associacions es l’Associacion dels Artistes dramatics, societat de socorses mutuals, creada en 1840. L’associacion es formada a l'encòp per organizar una caissa de socors eficaça per portar ajuda als actors necessitós e per constituir una caissa de retirada.
thumb|200 px|right|... n' [[Andrew Carnegie...]] Creèt aproximativament 2500 bibliotècas publicas gratuïtas als Estats Units que an son nom, las ditas Carnegie Libraries (Bibliotècas Carnegie, la mai famosa es la New York Public Library). A mai financèt 65 bibliotècas annèxas dins la vila de Nòva York. Portèt ajuda tanben a las institucions culturalas (musèus, Carnegie Hall, California Institute of Technology, etc.), a las glèisas e als parcs publics.
Padang Sidempuan
thumb|250px|Vista del centre de Padang Sidempuan Padang Sidempuan es una vila indonesiana, situada dins la region de Sumatra del Nòrd. Anciana capitala de la Regència de Tapanuli del Sud, s'esten sus un airal de 114.65 km² e comptava una populacion de 199.582 abitants en genièr de 2014.
Administracion
La vila es devesida en sièis districtes (en indonesian: kecamatan) indicats çai-jos (donadas de populacion de 2010)
thumb|250px|Localizacion geografica de Padang Sidempuan en Indonesia
Baladent
Baladent (Balledent en francés) es una comuna lemosina situada dins lo departament de la Nauta Vinhana e la region de la Novela Aquitània, ancianament de Lemosin. Sos abitants s'apelan los Baladenchons.
Frònt dei Balcans (Premiera Guèrra Mondiala)
Lo Frònt dei Balcans durant la Premiera Guèrra Mondiala designa l'ensemble deis operacions militaras menadas dins lei regions balcanicas entre lo 28 de julhet de 1914 e lo 11 de novembre de 1918. Considerat coma un frònt segondari dau conflicte en causa de l'importància dei combats en França e en Russia, aguèt pasmens un ròtle important dins lo conflicte en causa dei succès aliats de 1918 qu'entraïnèt l'afondrament dau flanc sud deis Empèris Centraus. Una autra caracteristica d'aqueu frònt foguèt la diversitat dei contingents engatjats amb la participacion de còrs expedicionaris mandats per totei lei grandei poissanças de la guèrra.
Causas
Lo Frònt dei Balcans foguèt lo premier frònt actiu de la guèrra amb l'ataca austroongresas còntra Serbia. Pasmens, après l'intrada en guèrra de l'Empèri Otoman e de Bulgaria, la region venguèt un objectiu per lei Francés e lei Britanics en vista de menaçar Constantinòble e, pus generalament, lo sud deis Empèris Centraus. Dins aquò, fòrça esitacions e oposicions francobritanicas marquèron la conducha deis operacions. La participacion d'Itàlia melhorèt pas la situacion car Roma aviá lei sieus objectius en Albania e en Mar Adriatica. Per leis Empèris Centraus, la definicion d'una estrategia clara foguèt pas pus simpla e leis Alemands impausèron finalament una vision defensiva a seis aliats.
Debanament
Lei combats pòdon se devesir en plusors fasas distintas. Durant la premiera, Serbia resistiguèt victoriosament ais atacas austrianas. Per sostenir Russia, lei Francobritanics decidèron de conquistar la region deis Estrechs mai leis Turcs bloquèron l'assaut durant la batalha dei Dardanèls (març de 1915 - genier de 1916). En parallèl, l'intrada en guèrra de Bulgaria entraïnèt l'afondrament de Serbia que lei rèstas de son armada se retirèron en direccion de la Mar Adriatica onte foguèron evacuats per una flòta francobritanica.
Lei fòrças de l'Entenduda batudas ai Dardanèls fortifiquèron alora la region de Tessalonica e preparèron una ataca de Bulgaria en despiech de la neutralitat grèga. Dins aquò, de 1916 a 1917, leis ofensivas aliadas vèrs lo nòrd donèron pauc de resultats en causa d'un relèu favorable a la defensa e de problemas logistics (abséncia de rotas...). Lo succès principau foguèt la conquista de Monastir mai la vila demorèt a portada de l'artilhariá advèrsa. En aost de 1916, l'intrada en guèrra de Romania modifiquèt pas la situacion generala amb la desfacha rapida dau país que foguèt envaït per leis Alemands, leis Austrians e lei Bulgars.
Finalament, en junh de 1917, Grècia jonhèt lo camp de l'Entenduda e, un an pus tard, lo comandament aliat foguèt reorganizat amb la nominacion dau generau Franchet d'Espèrey coma cap comandant. Lo 15 de setembre de 1918, leis Aliats comencèron una ofensiva que rompèt rapidament lei posicions germanobulgaras, menèt a la signatura d'un armistici per Bulgaria (29 de setembre) e entraïnèt l'afondrament deis armadas meridionalas deis Empèris Centraus.
Consequéncias
L'amplor de la victòria aliada dins lei Balcans susprenguèt lei govèrns francés e britanic. Mau mestrejadas, lei rivalitats entre lei diferents pòbles balcanics e lei revendicacions italianas dins la region venguèron lèu de causas de tension entre lei venceires amb mai d'una ocupacion militara de territòris disputits per plusors Estats. Lei tractats de patz que reglèron la Premiera Guèrra Mondiala dins la region illustrèron aquelei dificultats qu'aguèron un ròtle important sus lo debanament de la Segonda Guèrra Mondiala e sus lo traçat actuau de certanei frontieras.
Arcos de las Salinas
Arcos de las Salinas es un municipi de la província espanhòla de Teròl dins la Comunautat Autonòma d'Aragon.
Bois (Charanta)
Bois (Bouëx en francés) es una comuna situada dins lo departament de Charanta e la region de Novela Aquitània.
Comunas limitròfas
400px|gaucha||Distanças e posicion relativa
Nòtas e referéncias
<references group="N"/>
Sévrier
Sevrier en arpitan (Sevrier en francés) es una comuna arpitana de Savòia, situada dins lo departament de la Nauta Savòia e la region de Ròse-Aups.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
thumb|La glèisa de Sevrier, pas luènh del [[lac d'Anecí|lac.]] Sevrier Èra ja coneguda jos la ère gallo-romaine. Una via romaine, #que portava de Anecí a Faverges, la traversava. La glèisa de Sevrier, #que se situa luòc de la Glèisa, data de 1877, a un estil néo-gotic. Lo prieuré es un bastiment #que tòca la glèisa. La comuna #que servissiá tanben d'escòla a #èsser bastida l'an 1948.
Lo prieuré, racheté per la municipalitat, protegís al rez-de-cauçada la companhiá de las Strapontins e la Federacion mycologique e botanique Dauphiné-Savoie. Al primièr escalona, las salas acuèlhon d'exposicions de pintura o d'escultura aital coma divèrsas manifestacions.
La fonderie de campanas Paccard, fondada l'an 1796, s'es installat a Sevrier en 1989. Cada an, divèrses centenats de campanas destinadas dins lo mond entièr sòrton de talhièrs #que 70 % per l'exportacion. Dempuèi lo començament de l'entrepresa, aquel ne son mai de 80 000 campanas #qu'an #èsser fondudas. Sul luòc de la Comuna se tròba una gròssa bòla de 39,64 tonas, de tres mètres de diamètre. Aquel blòc de granit de Combloux a #èsser talhat en la tròp, pel Sr. Tunetti, De 1965 a 1968.
thumb|La glèisa de Sevrier, non loin du [[lac d'Annecy|lac.]] Sevrier était déjà connue sous l'ère gallo-romaine. Une voie romaine, qui menait d'Annecy à Faverges, la traversait. L'église de Sevrier, qui se situe place de l'Église, date de 1877, elle a un style néo-gothique. Le prieuré est une construction qui touche l'église. La mairie qui servait aussi d'école a été construite en 1948.
Tonnoy
Tonnoy es una comuna francesa, situada dins lo departament de Meurthe e Mosèla e la region de Lorena.
Geografia
Tonnoy A una superficie de 1,235 ectaras. Lo vilatge a bastit sul marge drech de la Moselle e l'altitud es : (dd Latitud 48.55°N ; dd longitude 6.25°E).
Vesina de las municipalitats de Velle-sus-Moselle, la mai granda vila près de Tonnoy es la vila de Vandœuvre-lès-Nancy situada al Nòrd-Oèst de la municipalitat a 13 km. Lo riu la Moselle es lo principal cors d'aiga #que travèrsa lo vilatge de Tonnoy.