cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Carrobièr
Lo carrobièr (var. carobièr, corrobièr e corropièr ) (Ceratonia siliqua) es un arbre dioíc de la familha de las fabacèas, originari de las regions mediterranèas (illas Canàrias, Africa del Nòrd, Orient Mejan, Euròpa miègjornala). Aquela esséncia termofila es plan espandida per la cultura e se buta suls penjals arids. Es cultivada per son fruch, la carróbia (var corróbia  o corrópia).
Portiranhas
Toponimia
Segon Dauzat e Rostaing, Portiranhas sembla venir del latin porcus, « pòrc », amb lo sufixe -anicum ; segon Hamlin, Portiranhas ven del cognomen latin (de bassa epòca) Porcarius, amb lo sufixe -anicis. Portiranhas èra una proprietat galloromana. André Soutou expliquèt (RIO XXIII, pp. 52-3) la fòrma del nom per una confusion grafica entre c e t, u e n; lo passatge de Pòrc- a Pòrt- s'explica probablament tanben per l'atraccion paronimica de pòrt , perqué lo vilatge es al bòrn d'un estanh dessecat o per l'evitament del mot pòrc tanlèu lo sègle XI. I a al mens tanben una dissimilacion : PortAirAg- > Port(a)irag-.
Roraima
Roraima es un estat de la Region Nòrd de Brasil, qu'a pas cap de frontièra maritima. Confronta Veneçuèla al nòrd e nòrd-oèst, Guyana a l'èst, e los estats brasilièrs de Pará (al sud-èst) e Amazonas al sud. Sa capitala es Boa Vista.
Carrobièr
Etimologia
Lo mot « carrobièr » ven de l'arabi al-kharroube (الخروب ahkhabou), tislighwa en berbèr (emprunt al latin siliqua), Haroub en ebrieu (חרוב). Son nom latin Ceratonia ven del grèc ancian keratia significant « bana pichona » (en referéncia a las corróbias, golças en forma de banas quand maduran).
Sergipe
Istòria
En la segonda mitat del segle XX, els escriptors Tobias Barreto i Sílvio Romero van projectar l'estat en el panorama cultural del país.
Carrobièr
Descripcion
thumb|left|Flors de carrobièr thumb|left|Corrópia (golças de carrobièr)
Portiranhas
Luòcs e monuments
thumb|right|200px|Lo Buòu, animal totemic de Portiranhas.
Sergipe
Geografia
Coma la majoritat dels estats de la Region Nòrd-èst de Brasil, l'interior de l'estat es totalament cobèrt per la caatinga, la vegetacion del semiarid brasilièr. Lo litoral se caracteriza per la preséncia de mangròvas e de plajas de sabla. Una pichona extension de bòsc tropical cobrís de partidas de la còsta. Lo riu São Francisco forma lo limit nòrd de l'estat e receb las aigas d'una part dels rius del nòrd e èst de l'estat.
Carrobièr
Descripcion
Lo carrobièr es un arbre mesurant de cinc a sèt mètres de naut e excepcionalament fins a quinze mètres.
Sergipe
Economia
L'economia de Sergipe se basa principalament sus la cultura de cana de sucre. Les seves extenses plantacions, beneficiades per un sòl fèrtil, produson mai d'1,4 milion de tonas de sucre per an. Al contrari de molts estats brasilièrs, l'elevatge no és molt important.
Carrobièr
Descripcion
La camba es grossa e torcida, la rusca bruna e rasposa. Lo fulham es abondament fornit. Sa longevitat pòt aténher. Las fuèlhas, grandas de dotze a trenta centimètres, alternas, persistantas, son compausadas e comptan de tres a cinc parelhs de foliolas. De forma ovala, aquela son coriaças, verdas escuras lusissentas al dessús, cap al roge sus la fàcia inferiora.
Las flors, fòrça pichonas, constituisson un calici porpre sens coròla, son reünidas en pinhals axillars cilindrics. Apareisson d'agost a octobre.
Los fruches, nomenats « carróbias, corróbias, o corrópias », son de dòlças pendentas de dètz a trenta centimètres de long sus un e mièg a tres centimètres de largor, d'en primièr verdas, venon brun escura quand maduran, en julhet de l'an seguent. Son coriaças, espassas.
Sergipe
Economia
Lo govèrn brasilièr a desvolopat l'explotació de petròli e gas natural sins l'estat.
Carrobièr
Descripcion
La talha e lo pés d'aquelas granas essent pro regulars, serviguèron d'unitat de mesura dins l'antiquitat. Lor nom es a l'origina del carat (empruntat a l'arabi "qirât"), que representava lo pés d'una grana de caroba, dins lo comèrci de las pèiras preciosas. Encara, siliqua, nom latin de la caroba, èra pels Romans lo nom d'una unitat valent 1/6 de l'escrupul. En Alemanha, las granas de carróbia torradas son utilizadas en substitucion del cafè. Se pòt tanben chucar las granas coma de bonbons.
Cultura
Lo carrobièr resista fòrça pauc al freg (a l'entorn de ). Lo carrobièr feme deu èsser pollinizat per un arbre mascle per donar vèrs l'edat de quinze ans de fruches comestibles e sucrats (en septembre/octobre): las carobas. Un arbre en plana produccion pòt donar entre 300 e de carobas cada an.
Multiplicacion
thumb| Corrópias
Las granas frescas de carrobièr germenan normalament plan sens tractament de per abans mas un còp que son secas, venon fòrça duras e absorban pas mai d'aiga empachant atal la grana de germenar.
Cal banhar las granas secas dins l'acid sulfuric diluat (H2SO4) pendent una ora puèi dins l'aiga pendent vint e quatre oras o, sens acid, las banhar dins d'aiga bolhenta pendent quinze minutas mesclant puèi daissar marinar pendent vint e quatre ores. Lo tractement amb l'acid sulfuric remplaça la relacion entre la planta e l'animal qu'abitualament manja la grana, la daissant "marinar" dins son tub digestiu e sos sucs gastrics qualques ores puèi l'expulsa.
Composicion de la carróbia
Cada carróbia pèsa una quinzana de gramas e conten de pulpa carnosa constituida de 40 % de sucres (glucòsa e du sacaròsa), 35 % d'amidon, 7 % de proteïnas, e, dins de proporcions mai flacas, de grassas, de tanins et de sals minerals. La caroba es rica en calci, fosfòr, magnèsi, silici, fèrre e pectina. Las proprietats espessidoras son dugudas a la preséncia d'un sucre lo galactomanan.
Utilizacion
A Chipre, se transforma la caroba en una confisariá. La fabricacion comença pel trissatge de granas, una extraccion amb aiga puèi una concentracion a caud pendent fòrça jorns; Lo chuc concentrat es travalhat al croquet.
Se fa del carobièr dos produches fòrça diferents utilizats fòrça per l'industria alimentària: la farina de caroba e la goma de caroba.
La goma de caroba ven de la paret prima bruna que cobrís las granas. Contenon un endospèrma blanc e translucid qu'agís coma espessidor.
Produccion
En 1856, foguèron exportats d'Espanha cap al Tèxas, Arizòna, Califòrnia e Florida. L'espècia s'espandiguèt largament en Califòrnia fins a èsser considerada coma espècia invasiva.
Pomer
Pomer es un municipi de la província espanhòla de Saragossa dins la Comunautat Autonòma d'Aragon.
Roraima
Geografia
Lo clima de l'estat es equatorial al nòrd, sud e oèst, e tropical a l'èst.
Economia
Las activitats economicas principalas son l'agricultura, l'elevatge, extraccion de fusta e en la mineracion (aur, diamant e lo mineral d'estam conegut coma cassiterita).
Canton dau Luc
Lo canton dau Luc es una division administrativa de Provença, venguda despuèi 2015 sonque circonscripcion electorala, situada dins l'arrondiment de Draguinhan despuèi 2015 tanben l'Arrondiment de Brinhòla e l'Arrondiment de Tolon, lo departament de Var e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur. A la refòrma cantonala de 2014, aplicada per leis eleccions de 2015, lo canton se conservèt e passèt de 4 a 11 comunas.
La lenga autoctòna es l'occitan provençau.
'''NB. Per de rasons tecnicas, una partida deis informacions de l'Infobox (superficia, populacion, densitat, n° INSEE) son lei de la situacion d'avans 2015. Lo n° INSEE es ara 8309. La superficia dau canton dau Luc es ara de 575,16 km², la populacion de 39 306 abitants en 2017. La densitat es donc de 68 ab/km².'''
Composicion avans 2015
thumb|350px|centre|Lo canton dau Luc avans 2015
Istòria
Los canton dau Luc se creèt en 1790 dins lo districte de Draguinhan.
Carinhan de Bordèu
Carinhan de Bordèu (Carignan-de-Bordeaux en francés) es una comuna occitana de Bordalés, lingüisticament gascona, administrada per lo departament de Gironda e la region de Novèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Canton dau Luc
Istòria
En 1801, lo canton dau Luc passèt dins lo canton de Lòrgas, puèi foguèt restablit en 1824.
Carinhan de Bordèu
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Canton dau Luc
Istòria
Eis eleccions departamentalas dau 22 de març de 2015, en aplicacion dau decret n° 2014-270 dau 27 de febrier de 2014, que pòrta delimitacion dei cantons dins lo departament de Var, lo canton dau Luc perdèt una comuna, Vidauban e ne ganhèt uèch : tot lo Canton de Beça d'Içòla (5 comunas), lo capluec dau canton de Colobrieras, una comuna dau canton de Grimaud, La Gàrdia Frainet, e una comuna dau canton de Lòrgas, Lo Toronet.
En 2017, tres comunas dau canton vièlh, lei de la Comunautat de comunas dau Còr de Var, passèron dins l'arrondiment de Brinhòla : Lo Canet dei Mauras, Lo Luc e Lei Maions; ansin faguèt Lo Toronet, per la meteissa rason. Lei dau canton de Beça d'Içòla i èran dejà.
Carinhan de Bordèu
Toponimia
Las fòrmas ancianas son Carinan, Karinan, sense data, Bernardus d'Aroquer de Carenhan, en 1273-1289, Carinhan, en 1289, Heredes Ruffati de Carinhan, en 1299, Helias de Carinhanum, en 1307-1317, cappella Carinhaco de Inter-duo-Maria, en latin, en 1326, Carinhan, en 1361. Per Dauzat, Carinhan vendré dau nom galloroman d'òme Carenius, damb lo sufixe -anum. Bénédicte Boyrie-Fénié aima mèi Carinius, dejà causit per Negre, que cita; cita tanben Astor, que eth, òpta per un nom gallés Carrenius. Delamarre, sense parlar de Carinhan ni de Carignano (Ciutat Metropolitana de Turin), cita los noms celtics Carinnos (---> Carennac), Carinus, Carinn(i)us. Carinhan èra donc probablament una anciana granda propietat antica qu'avèva per mèste Carin(n)ius o un nom semblable, d'origina gallesa.
En 1978, Carignan (nom francés) vengut oficialament Carignan-de-Bordeaux.
Chacenay
Chacenay es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Auba e la region de Champanha-Ardena.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
- 1988, rescat del Castèl de Chacenay.
- 10-11 d'agost 1997, Chacenay accueil la Expedís touristique del Champagne, après una longa mobilizacion dels abitants per ofrir als visitants un vilatge fleuri e a las colors de la fèsta !
- En Mai 2004, conferéncia a Chacenay per la Internet Anautit dèbit de França Télécom dins la comuna. França Télécom convida los abitants dels pòbles tanguts a venir descobrir l'Anautit-Dèbit. Lo 2 mégas es alavetz disponible. Lo 16 d'agost 2005, França Télécom modifica los sieus DSLAM, en installant un dèbit de 8 mégas.
- 1988, rachat du Château de Chacenay.
- 10-11 août 1997, Chacenay accueil la Route touristique du Champagne, après une longue mobilisation des habitants pour offrir aux visiteurs un village fleuri et aux couleurs de la fête !
- mai 2004, conférence à Chacenay pour l'Internet Haut débit de France Télécom à la mairie. France Télécom invite les habitants des villages concernés à venir découvrir le Haut-Débit. Le 2 mégas est alors disponible. Le 16 août 2005, France Télécom modifie leurs DSLAM, installant un débit de 8 mégas.
Campanha deu desèrt
Campanha deu desèrt que ho ua seria d'ofensivas dens l'istòria argentina dab lo pretzhèit de controllar los immens territòris de la Pampa e de la Patagonia e acabar dab las atacas de proprietats e rotas peus indians o bandolèrs. Se l'objectiu iniciau e's podèva donc justificar atau, la campanha que's virè de cap a ua conquèsta e un genocidi gavidat peu generau e futur president Julio Argentino Roca.
Popol Vuh
thumb|250px|Primièra pagina del manuscrich del Popol Vuh, servat a la Biblioteca Newberry de Chicago Lo Popol Vuh es una compilacion de divèrsas legendas dels quiché, un pòble de la civilizacion maia que ocupèt de parts de Guatemala e d'Honduras. A mai de son interès istoric, lo libre a una importància e valor remarcablas per çò qu'es de la coneissença de la religion maia.
Villárdiga
Villárdiga es un municipi de la província espanhòla de Zamora dins la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Park Geun-hye
Park Geun-hye, (en corean: 박근혜 AFI: [pak.k͈ɯnh(j)e], en caractèrs sinocoreans 朴槿惠) nascuda lo 2 de febrièr de 1952 a Samdeok-dong, presidenta de la Corèa del Sud elegida en 2013 e suspenduda pel parlament en 2016.
Linus Pauling
left|80px|Medalha prèmi Nobel
Linus Pauling (n. en 1901, m. 1994) foguèt un quimista american. Recebèt lo Prèmi Nobel de Quimia en 1954 per sa recèrca sus la natura dei liames quimics e son aplicacion a la determinacion de l’estructura de substàncias complèxas, e tanben lo Prèmi Nobel de la Patz en 1962 per sa campanha còntra leis assais nuclears.
.sg
.sg es lo nom de domeni d’Internet en alfabet latin per Singapor. Lo còdi chinés es .新加坡 e lo còdi tamil es .சிங்கப்பூர்.
Referéncias
Toppdomän
Schœnenbourg
Schönenburg en alemannisch (Schoenenbourg en francés) es una comuna francesa del departament del Bas Ren e de la region d'Alsàcia.
Geografia
La localité fa partida de la region naturala En mai de-Bòsc.
La localité fait partie de la région naturelle Outre-Forêt.
Sounder (film)
Sounder es un film dramatic american de 1972. L'òbra dirigida per Martin Ritt, e que comptèt coma actors Cicely Tyson, Paul Winfield, Kevin Hooks, Carmen Mathews, lo musician Taj Mahal, Eric Hooks e Janet MacLachlan, es una adaptacion cinematografica del roman Sounder escrich en 1970 per William H. Armstrong, libre qu'aviá ganhat la medalha Newbery.
Lo film foguèt sostitolat en occitan en 2009 dins l'encastre del festenal Pòbles e culturas al Cinèma a partir de la traduccion de l'anglés en occitan facha per Claudi Balaguer e modificada puèi per Sèrgi Carles e l'associacion Escambiar.
Pozuel de Ariza
Pozuel de Ariza es un municipi de la província espanhòla de Saragossa dins la Comunautat Autonòma d'Aragon.
Cauna de Bredòm
La cauna de Bredòm, dins lo Cantal e lo Pargue natural regional dels volcans d'Auvèrnhe, se dobrís sul flanc sud del rocàs de Bredòm ensús dels darrièrs ostals del vilatge que domina. Uèi, s'i accedís per un grasairon d' de larg. Es un luòc d'espeleologia. D'òscas nombrosas sus las parets testimònian d'un usatge de la cavitat coma abitacion. Sas dimensions mejanas sont de de long,  de larg per una nautor de  al fons e  al davant.
Catalòg Messier
thumb|450px|Reparticion deis objèctes dau Catalòg Messier. Lo catalòg Messier es un catalòg astronomic creat en 1774 per lo francés Charles Messier. Son but èra de recensar leis objèctes d'aspècte difús per ajudar lei cercadors de cometas. D'efècte, lei confusions entre un cometa novèla e d'objèctes astronomics de natura inconeguda coma lei galaxias èran frequentas. L'origina de la volontat de Messier de faire son catalòg foguèt justament una error d'identificacion entre la cometa de Halley e la Nivolosa dau Cranc.
La premiera publicacion dau catalòg aguèt luòc en 1774 ambé 45 objèctes. Puei, entre 1774 e 1781, aqueu nombre aumentèt a 103 e Messier realizèt una version finala publicada en 1784 dins lo periodic francés Connaissance des Temps. Leis objèctes M104 a M110 foguèron descubèrts per Messier e son amic Pierre Méchain après 1781. Foguèron donc ajustats au catalòg pus tard. Ansin, lo darrier apondon, per Kenneth Glyn Jones data de 1966.
Uèi, lo catalòg es plus utilizat per lei cercadors de cometas. Pasmens, es totjorn popular car regropa d'objèctes podent èsser observats ambé de gemèlas o un pichon telescòpi.
Villardondiego
Villardondiego es un municipi de la província espanhòla de Zamora dins la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
.sh
.sh es lo nom de domeni d’Internet per Santa Elena, l'Ascension e Tristan da Cunha.
Referéncias
Toppdomän
Mòrt a sosta
Mòrt a sosta (Mort à crédit en francés) es un roman de Louis-Ferdinand Céline de 1936.
Liglet
Liglet es una comuna francesa dau departament de Viena e de la region de Novela Aquitània, ancianament de Peitau-Charantas.
Toponimia
Las atestacions ancianas son, per lhuec:
Nòtas
<references group="N"/>
Pozuelo de Aragón
Pozuelo de Aragón es un municipi de la província espanhòla de Saragossa dins la Comunautat Autonòma d'Aragon.
Cadis
Cadis es la capitala de la província espanhòla dau meteis nom. Sa populacion èra estimada a 128,554 abitants, en 2007. Sa superficia totala es 12,10 km².
thumb|430px|left|Vista de Cadis.
Joan Psycharis
Joan Psycharis (en grèc Γιάννης Ψυχάρης = Giannis Psycharis, en francés Jean Psychari), nascut en 1854 e mòrt en 1929, foguèt un lingüista grèc mai tanben ucraïnian de naissença, puei occitan e francés d'adopcion. Foguèt un autor e un promotor dau grèc modèrne dins sa varietat usuala, la dimotikí.
Vida
Psycharis nasquèt d'una familha grèga a Odessa, en Ucraïna, dins l'estat de la Russia imperiala, en riba de la mar Negra.
Psycharis visquèt dins sa joventut a Marselha, puei durant la màger part de sa vida restèt a París ont l'empleguèron coma professor.
Lo concèpte de diglossia
Es celèbre per aver creat en 1928 lo tèrme diglossia, que descriu la coexisténcia inegalitària de doas varietats lingüisticas dins una meteissa societat. Es vengut un concèpte fondamentau de la sociolingüistica a partir deis ans 1960.
Lo desvolopament dau grèc modèrne
Psycharis tanben trabalhèt enormament per promòure lo grèc modèrne dins sa varietat usuala, la dimotikí, en oposicion amb la varietat arcaïzanta de la katharevousa qu'èra sola oficiala a aquela epòca. Dempuei 1976, la dimotikí a remplaçat la katharevousa dins l'usatge oficiau. L'òbra de Psycharis a laissat de traças dins la dimotikí actuala.
Psycharis prepausèt una ortografia que foguèt jamai adoptada largament, maugrat divèrs assais per la metre en circulacion durant lo sègle XX. Dins l'usatge orau de la dimotikí, prepausèt de privilegiar lei formas popularas e d'evitar lei formas tròp ancianas. Una partida de sei proposicions son restadas dins lo grèc estandard actuau, basat sus la dimotikí, e mai se i trobam tanben de formas classicizantas. Un celèbre manuau d'aprendissatge dau grèc per començaires, Ellinika Tora ("lo grèc ara"), utilizèt certanei suggessions de Psycharis coma ρ (r, rò) en luòc de λ (l, lambda) dins certanei mots qu'an conegut una evolucion fonetica populara, per exemple αδερφός = aderfos "fraire" en luòc de la forma classicizanta αδελφός = adelfos. Lo grèc estandard actuau accèpta pasmens lei doas formas per d'aqueu mot.
Zetting
Zetting es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mosèla e la region de Lorena.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Colombièrs
Colombièrs pòt èsser:
Sant Miquèl (Lauragués)
Sant Miquèl (Saint-Michel-de-Lanès en francés) es una comuna lengadociana de Lauragués, situada dins lo departament d'Aude e la region d', ancianament de Lengadòc-Rosselhon.
Geografia
Comuna de l'airal urban de Tolosa situada en Lauragués sus l'Èrs Mòrt. vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
.sk
.sk es lo nom de domeni d’Internet per Eslovaquia.
Referéncias
Toppdomän
Cambolaset
Cambolaset (Camboulazet en francés) es una comuna roergassa situada dins lo departament d'Avairon e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Geografia
vignette|upright=1.6|centre|Comunas a l'entorn.
Sirod
Sirod es una comuna francesa, situada dins lo departament de Jura e la region de Franca Comtat
Roberto Francisco Chiari Remón
Roberto Francisco Chiari Remón (1905-1981) òme politic, foguèt president de Panamà entre 1949 e 1949.
Sirod
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Charles Messier
Charles Messier (Badonviller, 26 de junh de 1730 – París, 12 d'abriu de 1817) foguèt un astronòm francés, cercador de cometas. Ne'n trobèt 20 entre 1760 e 1801, de còps ambé Pierre Méchain e Alexis Bouvard, e n'estudièt 44. Uèi, es subretot celèbre per son catalòg d'objèctes d'aspècte difús realizat entre 1774 e 1781 per ajudar lei cercadors de cometas. D'efèct, aqueu catalòg es fòrça util e popular per lei presaires car regropa d'objèctes podent èsser observats ambé de gemèlas o un pichon telescòpi.
Ciré-d'Aunis
Ciré-d'Aunis es una comuna francesa, situada dins lo departament de Charanta Maritima e la region de Novela Aquitània, ancianament de Peitau-Charantas.
Sainte-Honorine-la-Guillaume
Sainte-Honorine-la-Guillaume es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Orne e la region de la Bassa Normandia.
Ciré-d'Aunis
Comunas vesinas
400px|gaucha||Distanças e posicion relativa
Sainte-Honorine-la-Guillaume
Geografia
Santa-Honorine-la-Guillaume es en país de Houlme. Lo sieu bourg es entre Condé-sus-Noireau, a Unitat|19|km al nòrd-oèst, e Putanges-Pont-Écrepin, a Unitat|12|km  a l'èst.
Ciré-d'Aunis
Toponimia
Las atestacions ancianas son, per luec:
Sainte-Honorine-la-Guillaume
Geografia
Sainte-Honorine-la-Guillaume est en pays d'Houlme. Son bourg est entre Condé-sur-Noireau, à 19 km au nord-ouest, et Putanges-Pont-Écrepin, à 12 km à l'est.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
.sl
.sl es lo nom de domeni d’Internet per Sierra Leone.
Referéncias
Toppdomän
Gardana
Gardana (Gardanne en francés) es una comuna provençala situada dins lo departament dei Bocas de Ròse e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur. Situada au centre dau Bacin Minier de Provença, es vengut un centre de l'industria pesuca provençala a la fin dau sègle XIX.
Toponimia
Lo nom Gardana vendriá de gart, un mot d'origina germanica que significava « jardin », e d'ana, un mot latin que designava de paluns ò de l'aiga. Seriá estat donat a l'endrech per senhalar de tèrras drudas.
Geografia
Gardana si situa a 15 km au sud d'Ais e a 25 km au nòrd de Marselha. Son territòri es devesit en plans separats per la vau cavada per lo riu Sant Pèire, un afluent de Lar. Lo clima de l'endrech es de tipe mediterranèu. L'organizacion de la vila es relativament simpla. Au sud-èst, si tròba una seuva mediterranèa. La vila ocupa lo centre dau territòri comunau e lo nòrd-oèst es una zòna mens ben definida amb de zònas agricòlas, de seuvas pichonas e de sectors industriaus. Lei departamentalas D6 e D7, orientadas lòng d'un aisse èst-oèst, son lei dos aisses principaus que permèton de liar la vila au rèsta dau departament. L'element pus remarcable de la geografia de Gardana es sa posicion centrala dins lo bacin minier de Provença. D'efiech, lo sòu de la comuna contèn de quantitats importantas de lignit. Lo jaciment foguèt esplechat dau sègle XV au començament dau sègle XXI e sei resèrvas son encara estimadas a au mens 50 milions de tonas.
Gardana foguèt una vila pichona fins a la fin dau sègle XIX amb una populacion compresa entre 2,000 e 3,000 abitants. Aquò cambièt amb l'industrializacion e la ciutat conoissèt una creissença demografica regulara durant tot lo sègle XX passant de 3,042 estatjants en 1896 a 21,062 en 2006. Dempuei aquela data, la populacion es establa a l'entorn de 21,000 personas. La part de retirats, d'emplegats e d'obriers i èra important e lo revengut generau deis estatjants es inferior a aqueu dau departament.
De la Preïstòria a l'industrializacion
Puei, la vila passèt sota lo contraròtle de l'Ostau de Forbin, una importanta familha de l'aristocracia provençala. Son cap pus famós es Glaudi de Forbin (1656-1733), un important corsari au servici de Loís XIV. En 1676, leis estatjants obtenguèron lo drech de crompar la senhoriá per 134,000 liuras. Aquò permetèt a la comunautat de s'afranquir de la tutèla senhoriau. Es egalament a aquela epòca qu'apareissèron lei premierei minas de carbon. La manca de fusta, quasi generala dins la region, favorizèt aquela activitat.
Lo periòde industriau
A partir deis ans 1820, lei minas s'industrializèron amb lo cavament de potz verticaus e l'introduccion de tecnicas modèrnas. Pasmens, la produccion demorèt febla fins a l'installacion de pompas alimentadas per de maquinas de vapor en 1830. L'industrializacion de Marselha sostenguèt la produccion car leis usinas installadas dins la Ciutat Focèa (fabricas d’òli, sabonariás...) avián de besonhs energetics importants. Enfin, per reglar lo problema deis inondacions recurrentas dins lei galariás, foguèt dubèrta en 1889 la galariá de la mar per permetre l'evacuacion dirècta deis aigas dins la Mediterranèa.
En 1893, la Companhiá dei Produchs Quimics d'Alès e de Camarga – la futura Pechiney – fondèt una usina d'alumini dins la vila. La meteissa annada, lo potz Biver foguèt creat a l'iniciativa d'Ernest Biver, un engenhaire bèlga. Un vilatge, dich Biver en omenatge a son fondator, foguèt bastit a l'entorn dau potz que venguèt lo centre principau de la produccion de carbon. L'integracion de Biver au sen de Gardana foguèt pas simpla e existisse totjorn una rivalitat entre lei dos ensembles, mai que mai dins lo domeni esportiu. Aquela industrializacion foguèt a l'origina d'una importanta creissença de la populacion que passèt de 3,000 abitants a la fin dau sègle XIX a 21,000 au començament dau sègle XXI. Una centrala termica, dicha Centrala Termica de Provença, foguèt construcha per completar lo complèx industriau de Gardana. Pasmens, l'esplecha dau carbon foguèt arrestada en 2003 e la centrala conoisse de dificultats per s'adaptar a de combustibles fossils mens polluents. De son caire, l'usina d'alumuni a de problemas financiers recurrents dempuei leis ans 2000. De mai, son existéncia es contestada per una partida dei populacions dei Bocas de Ròse en causa de la natura fòrça polluenta de seis activitats. Pasmens, coma es la darriera usina de produccion d'alumini implantada sus lo territòri francés, es regularament sauvada per leis autoritats.
Au nivèu politic, la vila foguèt dirigida per de cònsols socialistas ò comunistas. En particular, lo comunista Roger Meï la dirigissèt de 1977 a 2020. Coma per d'autrei comunas dei Bocas de Ròse, aquò permetèt la construccion d'infrastructuras collectivas de remarca. Pasmens, l'influéncia dau Partit Comunista Francés demenissèt pauc a pauc amb la disparicion dei populacions obrieras. La sarradura dei minas accelerèt lo movement a Gardana qu'elegissèt un premier cònsol de drecha, Hervé Granier, en 2020 per lo premier còp dempuei la Segonda Guèrra Mondiala.
John McEnroe
thumb|right|John McEnroe John Patrick McEnroe es un ex-jogaire de tennis nòrd-american. Nascut lo 12 de febrièr de 1959 a Wiesbaden, (Alemanha). McEnroe foguèt nº1 del mond pendent 170 setmanas e ganhèt 7 torneges de Grand Chelem. Ganhèt 77 torneges en individual e 70 en doble. McEnroe ganhét tanben 5 copas Davis.
Laurenç Anglevièlh
thumb|250px|Laurenç Anglevièlh (La Baumèla): retrach gravat per Philibert Boutrois segon un pastèl de Quentin de La Tour Laurenç Anglevièlh (en francés: Laurent Angliviel; Valerauga, 28 de genièr de 1826 - París, 17 de novembre de 1773), mai conegut per son escais La Baumèla (en francés La Beaumelle), foguèt un escrivan occitan en lenga francesa, influent propagador d'idèas liberalas e de tolerància religiosa devèrs lo protestantisme. Per encausa de sas opinions e de sos escriches aguèt de passar fòrça temps a l'estrangièr.
John McEnroe
John McEnroe ganhèt 864 partis per 194 desbrandas. Se retirèt en 1992.
Laurenç Anglevièlh
Biografia
Laurenç Anglevièlh nasquèt en 1773 a Valerauga, filh de Joan Anglevièlh, un protestant convençut e de Susana d'Arnal qu'èra ela catolica. Dins un contèxt pas gaire favorable al protestantisme (las conversions al catolicisme èran estadas nombrosas dins lo vilatge) lo paire laissèt qu'un capelan bategèsse son enfant e lo mandèt mai tard al Collègi de l'Enfança de Jèsus a Alès, un centre concebut per enfortir lo catolicisme. Ailà, lo futur La Baumèla faguèt d'estudis excellents e i passèt uèch ans (de 1734 a 1742) sens tornar jamai a Valerauga. Gràcias a aquela educacion venguèt un latinista de tria.
Vieilles-Maisons-sur-Joudry
Vieilles-Maisons-sur-Joudry es una comuna francesa, situada dins lo departament de Loiret e la region dau Centre e Vau de Léger.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Canton de Pontac
Las 12 comunas que son despuish 2015 dens lo canton de Vallées de l'Ousse et du Lagoin (nom francés) e Pontac que n'ei lo burèu centralizator.
Las 12 comunas qu'èran tanben dens l'anciana comunautat de comunas d'Ossa-Gabàs (Pontac e La Vatmala sonque despuish 2010), qui passè dens la Comunautat de comunas deu Nòrd-Èst Bearn; en 2018, La Vatmala que cambiè per la Comunautat de comunas deu País de Nai.
La lenga autoctòna qu'ei l'occitan gascon, dens sa varianta bearnesa orientau o benlèu bigordana.
Val Badia
La Val Badia (Gadertal en alemand, val del torrent Gadera; Val Badia en ladin) es una val italiana del Trentin e Aut Adige dins la Província del Sud-Tiròl, long del riu Gadera. Tèrra de lenga ladina, la val es transversala de la Val Pusteria; sa dintrada se situa a San Lorenzo di Sebato, al jonhent dels rius Gardera e Rienza e s'acaba amont al passo Campolongo.
Geografia fisica
La val Badia es comunament devesida es doas partidas: la Nauta Val Badia (Corvara e Badia) e la Bassa Val Badia (La Valle, San Martino e Marebbe) que se confrontan a Punt de fer (aperaquí al limit entre las comunas de La Valle e de Badia). La Val Badia comença, amb lo riu Gadera, al còl de Campolongo que la dessepara de la Val Cordevole.
Enclau d'unes dels massises de las Dolomitas pus famoses. À l'oèst, la val es bordada per una seria de montanhas que la desseparan de la val de Luson (Monte Campiglio 2190 m., Giogo di Colletto 2189 m., Monte Muro 2332 m). Al sud del Passo delle Erbe, Òm tròba lo Sass de Putia, que fa partit del grop Odle e del grop Puez. Al sud del còl de Gardena e a l'oèst del còl de Campolongo se tròba lo grop Sella.
Entre lo còl de Campolongo e lo còl de Valparola, i a una seria de montanhas bassas completament cobèrtas de vegetacion. Lo punt culminant es lo Pralongià (2138 m). A l'èst de la val, en partissent del sud, òm tròba lo còl de Valparola que marca la frontièra fisica de la Val Badia amb lo bacin d'Ampezzo. Al nòrd d'aqueste, se tròba lo grop Conturines amb lo Sasso di Santa Croce. La vasta Alp di Fanes, devesida entre Fanes Grande e Fanes Piccola, Sennes e Fodara e los somalhs environents fan tanben partit de la Val Badia. A nòrd de las montanhas de Sennes, trobam enfin lo còl de la Furcia e lo Plan de Corones
Pradilla de Ebro
Pradilla de Ebro es un municipi de la província espanhòla de Saragossa dins la Comunautat Autonòma d'Aragon.
Villarrín de Campos
Villarrín de Campos es un municipi de la província espanhòla de Zamora dins la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
.sm
.sm es lo nom de domeni d’Internet per Sant Marin.
Referéncias
Toppdomän
Companyia Elèctrica Dharma
thumb|250px|La Companyia Elèctrica Dharma durant la Diada de 2009 La Companyia Elèctrica Dharma foguèt un grop musical catalan. La formacion se creèt en 1974 dins una comuna rurala de Girona, centrada essencialament a l'entorn de la familha Fortuny (Esteve lo paire e sos enfants, Josep lo filh ainat, Joan, Josep, Lluís e Maria) originaris del barri de Sants a Barcelona. Aquesta se disloquèt en 2011 aprèp una trajectòria musicala que durèt 37 ans. Lo nom del grop proven d'un libre de l'escrivan american Jack Kerouac, Dharma Bums.
Sa musica representa una fusion de la musica tradicionala catalana amb lo jazz e lo rock.
La formacion se vegèt fòrça afectada per la mòrt del patriarca Esteve Fortuny lo 19 d'agost de 1986, tres jorns aprèp una emorragia cerebrala que patiguèt durant un concèrt a Cardedeu.
Lo 6 d'octobre de 2011 los musicians faguèron son darrièr concèrt abans sa dissolucion, un omenatge a Esteve Fortuny 25 ans aprèp sa mòrt, a la plaça del Palais de la Musica Catalana dins la capitala catalana.
Goudet
Goudet (Goudet en francés) z-es una comuna velaiosa situada dins lo departament del Naut Léger e la region d'Auvèrnhe Ròse Aups, ancianament d'Auvèrnhe.
Geografia
Quin que siá lo luòc #que s'abandona per davalar sus la Loire, #que se venga de Costaros n'arriba per Ussel, masatge de la municipalitat del Brignon, del Lo Monestier de Gaselha o de Saletas, s'es estonat e @frapper per la grandeur e la beutat de la vallée de Goudet, recorreguda per la Loire.
I a de contunh lo pòble, #que se'n distinguís lo campanal amb los sieus tuiles polychromes, jaunes, verdas e rojas dispausadas en écailles. Lo vilatge a traversat per dos ruisseaux, lo Holme e la Fouragette, #que se tiran en la Loire #que, ela tanben, travèrsa una part del pòble. Pren la siá font a 35 quilomètres en amont, al mont Gerbier de Jonc.
De part e d'autra de las plajas de sable de la Loire, se tròba orgues de basalt.
Quel que soit le lieu que l’on quitte pour descendre sur la Loire, que l’on vienne de Costaros en passe par Ussel, hameau de la commune du Brignon, du Lo Monestier de Gaselha ou de Saletas, on est surpris et frappé par la grandeur et la beauté de la vallée de Goudet, parcourue par la Loire.
Il y a ensuite le village, dont on distingue le clocher avec ses tuiles polychromes, jaunes, vertes et rouges disposées en écailles. Le village est traversé par deux ruisseaux, l’Holme et la Fouragette, qui se jettent dans la Loire qui, elle aussi, traverse une partie du village. Elle prend sa source à 35 kilomètres en amont, au mont Gerbier de Jonc.
De part et d’autre des plages de sable de la Loire, on trouve des orgues de basalte.
Comunas vesinas
400px|left|Distanças e posicion relativa
Istòria
Se presumís que l'establiment del vilatge remonta a l'epòca romaine. N'efièch, lo pont de la Loire èra en l'Antiquitat un important ponch de passatge del fleuve.
Aital los légions romaines stationnées sul scenari (camp celtique de Antoune) susvelhavan la labor privilegiada a partir d'una plaça de guarda fixa situada sul rocher del Pipet (lo torn del Pipet).
Cap a l'an 850 #èsser fondat un ermitage per un personatge nomenat Didier, après i aver #èsser en partida démoli a donat luòc dins un quartièr de Goudet trucat lo Clos (se tròba dins aquel quartièr de las traces d'aquel ermitage).
En 869, lo rei de França Charles lo Chauve ratifica lo don, fach al abbé Geilon e als fraires de Sant-Philibert, del luòc nomenat « Godit », en lo diocèse del Puy, per i fondar un monastèri.
Al, Goudet vendrà un luòc fòrt mercés al castèl de Beaufort, i aurà destruit pendent la guèrra de. Reconstruit Al, defendrà Goudet pendent las guèrras de religions.
On présume que l’établissement du village remonte à l’époque romaine. En effet, le pont de la Loire était dans l’Antiquité un important point de passage du fleuve.
Ainsi les légions romaines stationnées sur le plateau (camp celtique d’Antoune) surveillaient l’ouvrage privilégié à partir d’un poste de garde fixe situé sur le rocher du Pipet (la tour du Pipet).
Vers l’an 850 fut fondé un ermitage par un personnage nommé Didier, après avoir été en partie démoli il a donné place à un quartier de Goudet appelé le Clos (on retrouve dans ce quartier des traces de cet ermitage).
En 869, le roi de France Charles le Chauve ratifie le don, fait à l'abbé Geilon et aux moines de Saint-Philibert, du lieu nommé « Godit », dans le diocèse du Puy, pour y fonder un monastère.
Au, Goudet deviendra une place forte grâce au château de Beaufort, il sera détruit durant la guerre de Cent Ans. Reconstruit au, il défendra Goudet pendant les guerres de religions.
Kadashman-Enlil II
Kadashman-Enlil II foguèt un rèi de la dinastia kasita dau reiaume de Babilònia. Succediguèt a Kadashman-Turgu (vèrs 1298-1280 aC) e reinèt vèrs 1280-1265 aC. Son successor foguèt Kudur-Enlil (vèrs 1265-1256 aC).
Pradinas (Carcin)
Pradinas (Pradines en francés) es una comuna carcinòla situada dins lo departament francés d'Òut e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Etimologia
Com los toponimes catalans Pardines e Pardinelles ven del latin Parietinae, 'roïnas' mas aquestes mots son sovent confonduts amb Pradines e Pradinelles, diminutius de Pratum = 'prat'.
Villavendimio
Villavendimio es un municipi de la província espanhòla de Zamora dins la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Grazac (Naut Léger)
Grasac (nom ipotètic) (Grazac en francés) z-es una comuna velaiesa situada dins lo departament del Naut Léger e la region d'Auvèrnhe Ròse Aups.
Comunas vesinas
400px|left|Distanças e posicion relativa
Kadashman-Turgu
Kadashman-Turgu foguèt un rèi de la dinastia kasita dau reiaume de Babilònia. Succediguèt a Nazimarrutash (vèrs 1324-1298 aC) e reinèt vèrs 1298-1280 aC. Son successor foguèt Kadashman-Enlil II (vèrs 1280-1265 aC).
Le Bouchet-Mont-Charvin
Bouchet en arpitan (Bouchet en francés) es una comuna arpitana de Savòia, situada dins lo departament de la Nauta Savòia e la region de Ròse-Aups.
Geografia
Lo vilatge a situat al pè del Mont Charvin (2 409 m), a una extremitat del massís éponyme a una altitud de 930 m e s'estend sus formatnum:1852 ectaras.
Cossí per fòrça comunas de montanha, se tròba un cap-luòc e divèrses caserius : Banderelle, Lo Cernix, Cons, Los Dzeures, La Longeret, La Savatte e la Vila de Rosset.
Le village est situé au pied du Mont Charvin (2 409 m), à une extrémité du massif éponyme à une altitude de 930 m et s'étend sur 1,852 hectares.
Comme pour beaucoup de communes de montagne, on trouve un chef-lieu et plusieurs hameaux : Banderelle, Le Cernix, Cons, Les Dzeures, La Longeret, La Savatte et la Ville de Rosset.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
La municipalitat a creat en 1877 après separacion de lo sieu territòri amb Serraval.
Schopperten
Schopperten en alemannisch (Schopperten en francés) es una comuna francesa del departament del Bas Ren e de la region d'Alsàcia.
Istòria
Anciana proprietat de las comtes de Sarrewerden, la localité #que #passar a la reforma protestante a partir de 1557 i aguèt ligat l'an 1745 al bailliage de Nassau-Weilbourg. Lo sieu cap de-luòc èra alavetz Neusaarwerden, l'actuala Vila-Nòva de Sarre-Union. Ligada dempuèi 1801 al costat de Sarre-Union, fasiá partida de 1793 a 1801 del costat de Harskirchen.
De 1697 (tractat de Ryswick) a 1869 (bastiment de la capèla catolica), l'unica glèisa del vilatge servissiá als protestants e als catòlicos (glèisa mixte). Un document de 1628 evoca la preséncia d'una léproserie (Gutleuthaus) a Schopperten.
De 1697 (traité de Ryswick) à 1869 (construction de la chapelle catholique), l’unique église du village servait aux protestants et aux catholiques (église mixte). Un document de 1628 évoque la présence d’une léproserie (Gutleuthaus) à Schopperten.
Villaseco del Pan
Villaseco del Pan es un municipi de la província espanhòla de Zamora dins la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
.sn
.sn es lo nom de domeni d’Internet per Senegal.
Referéncias
Toppdomän
Puebla de Albortón
thumb Puebla de Albortón es un municipi de la província espanhòla de Saragossa dins la Comunautat Autonòma d'Aragon.
Le Puid
Le Puid es una comuna francesa, situada dins lo departament dels Vòges e la region de Lorena.
Geografia
thumb|left|Lo Puid, la siá glèisa e los sieus bòsques
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Fins en 1793, Lo Puid fasiá partida de la principauté de Salm.
Jusqu'en 1793, Le Puid faisait partie de la principauté de Salm.
Ebruelh
Ebruelh, (Ébreuil en francés), es una comuna auvernhassa situada dins lo departament d'Alèir e la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament d'Auvèrnhe.
Comunas vesinas
400px|left|Distanças e posicion relativa
Andelac
Andelac (Andelat en francés) z-es 'na comuna auvernhata, situada dins lo departament del Chantal e la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament d'Auvèrnhe.
Messapians
Los messapians (o messapis, en grèc ancian: Μεσσάπιοι Messápioi, en latin: Messapii) èran un pòble de l'Itàlia antica.
Andelac
Comunas vesinas
400px|left|Distanças e posicion relativa
Tomé
vinheta|328px|drecha|Vila de Tomé Tomé qu'ei ua vila chilena. Sa populacion qu'èra estimada a 52 440 abitants en 2002. Sa superfícia totau qu'ei de 495 km².
Messapians
Origina
Los messapians abitavan las regions italianas actualas de Calàbria e Apúlia. A qui lo tèrme s'aplicava es pas plan clar. Polib dona lo nom de iapiges als messapians e dos autres pòbles, los Daunuii e los Picetii.
Andelac
Toponimia
Las fòrmas ancianas son Andalacum, latinizacion de 1303, Andelat, en 1344, Andalac, al sègle XIV, Andalatum, latinizacion de 1420, Andalat, en 1512, Andelas, Andelac lez Sainct-Flour, en 1526, Andellac, en 1567, Endelat, en 1584, Andellat, en 1673. La grafia es Andelac o benleu Andalac. La finala es per tots los toponimistas lo sufixe gallés -āco(n), latinizat generalament en -acum, mas i a pas d'acòrdi complet sobel nom d'òme, mèstre de la proprietat antica qu'èra probablament Andelac. Dauzat explica l'origina per un nom gallés d'òme *Andellus, varianta d'Andillus. En gardant lo vocalisme final del gallés, doncas Andellos, Xavier Delamarre dona lo mesme nom (e confirma que lo nom gallés Andillius es atestat). Los Féniés chausisson pusleu un nom germanic, Andela, sense explicitar lors motius. La finala -ac se prononcièt [-at] tanleu la fin de l'Edat Mejana, coma pertot de l'Auvèrnhe a l'Agenés, mas la grafia consèrva -ac.
Messapians
Origina
Los messapians parlavan la lenga messapiana, qu'es una lenga indoeuropèa, mas que fa pas partida de las lengas italicas. Plini lo Vièlh, dins son Istòria naturala rapòrta una legenda que conta que los abitants d'Apúlia èran venguts d'Illíria, mas la lingüistica pòtz pas confirmar un ligam entre lengas messapianas e illiriana.
Andelac
Nòtas
<references group="N"/>
Shagarakti-Shuriash
Shagarakti-Shuriash foguèt un rèi de la dinastia kasita dau reiaume de Babilònia. Succediguèt a Kudur-Enlil (vèrs 1265-1256 aC) e reinèt vèrs 1256-1243 aC. Son successor foguèt Kashtiliash IV (vèrs 1232-1225 aC).
La Puebla de Alfindén
La Puebla de Alfindén es un municipi de la província espanhòla de Saragossa dins la Comunautat Autonòma d'Aragon.
Axelle Red
thumb|250px|Axelle Red en 2009 Fabienne Demal, mai coneguda artisticament coma Axelle Red (Hasselt, 15 de febrièr de 1968) es una cantautora bèlga. Se faguèt conéisser sul mercat francofòn en 1993 gràcias a sa cançon "Sensualité". En 1998, cantèt lo títol "La Cour des Grands" amb lo cantaire senegalés Youssou N'Dour durant la ceremoniá d'inauguracion del Campionat del Mond de Fotbòl de 1998 que se debanèt alara a París. Sa notorietat se consolidèt e cresquèt mai encara en 2002 quand cantèt en duo amb Renaud la cançon "Manhattan-Kaboul".
A cantat tanben de cançons en espanhòl e anglés.
TEI
La nòrma TEI es un ensemble de preconizacions (TEI Guidelines ) qu'especifican de metòdes d'encodatge pels tèxtes que las maquinas pòdon legir, mai que mai en lingüistica e en sciéncias umanas e socialas.
Aquelas preconizacions son redigidas per la TEI (Text encoding initiative ), un consòrci que desvolopa e manten d'un biais collectiu de nòrmas per la representacion de tèxtes jos la forma numerica. Es una organizacion a tòca pas lucrativa compausada d'institucions academicas, de còlas de recèrca e d'especialistas individuals del monde tot.
Structura del format TEI
Ex. : <pron notation="IPA">trænskrɪpʃən
La balisa   enquadra lo mot "trænskrɪpʃən", indicant qu'es una prononciacion. L'atribut "notacion", qu'a coma valor "IPA", indica qu'aquela prononciacion es transcriuta en Alfabet Fonetic Internacional.
Las preconizacions
Las TEI Guidelines an agut mantuna version : La version utilizada uèi es la TEI P5 v2.0.1, publicada en 2011.
Definís un cèrt nombre de balisas adaptadas a l'etiquetatge de tèxtes numerics. Per cada balisa, prepausa d'unes atributs e balha d'exemples de valors que pòdon préner.
Aquelas balisas son amassadas dins de moduls que correspondan a las diferentas utilizacions que se pòdon far de la TEI (poesia, transcripcions de discorses, diccionaris, manuscrits...).
Libertat d'utilizacion
Aquelas Guidelines son publicadas en open source. I podèm accedir en linha, ne telecargar una version pdf o ebook , ne far una còpia locala... D'efièit, la TEI vòl èstre un format obèrt que cadun pòt adaptar a sos projèctes
Projèctes qu'utilizan la TEI
Numeroses projèctes dins lo monde an causit la TEI per encodar los lors tèxtes. Podèm citar :
Alessandro Volta
Alessandro Giuseppe Antonio Anastasio Volta (n. en 1745, m.1827) foguèt un fisician italian. Descobriguèt l'electricitat estatica e inventèt la pila electrica. Lo vòlt, unitat SI de diferéncia de potencial electric, es nomenat en son onor.
.sr
.sr es lo nom de domeni d’Internet per Surinam.
Referéncias
Toppdomän
László Kövér
László Kövér, n.1959 foguèt lo president interimari d'Ongria entre lo 2 d'abril e lo 10 de mai de 2012, après la demission de Pál Schmitt. Èra estat elegit a la presidéncia del parlament en 2010.
Aracaju
Aracaju es la capitala de l'estat brasilièr de Sergipe. Sa superfícia totala es de 182 km², e sa populacion (en 2005) èra de 520 207 abitants.
thumb|257px|left|La vila d'Aracaju.
thumb|left|257px|Lo centre d'Aracaju.
Contrisson
Contrisson es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mòsa e la region de Lorena.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
D'après Senhor Prud'òme, professor départemental d'agricultura de la Meuse, lauréat de la societat de las cartas, sciéncias e arts de Bar Lo Pòrti.(1896)
Villaveza de Valverde
Villaveza de Valverde es un municipi de la província espanhòla de Zamora dins la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Castelhon de la Plana
Castelhon de la Plana (oficialament en valencian: Castelló de la Plana; en espanhòl: Castellón de la Plana) es la capitala de la comarca de la Plana Alta e de la província de Castelhon. En 2020 segon l'INE, la populacion èra estimada a 174 264 abitants sus una superfícia de 107,5 km².
thumb|230px|Vista de la Catedrala de Castelló. vinheta|Planetari de Castelló de la Plana vinheta|Plaja del Pinar (Castelló de la Plana) vinheta|Comuna de Castellón de la Plana vinheta|Teatre Principal (Castelló de la Plana) vinheta|Casino Antic (Castelló de la Plana) vinheta|Plaça de la Pòrta del Solelh (Castellón de la Plana) vinheta|Escut de Castellón de la Plana, ceramica
Contrisson
Istòria
En un cartulaire del abbaye de Jeand'oras en portant la data de 1126, aquela municipalitat a designat Contreson. En 1180 a conegut jol nom de Contressuns e en 1219 jos aquel de Contressons.
Al XIIIe sègle, a inscrich suls registres de la cambra dels comptes de Bar, Contrixons, de contunh en un cartulaire de Texans d'oras datadas de 1238 Apud Gondrissons; fin finala Contressonnum (Regestrum tullensis dioececis beneficiarum 1402), Contrissonum (Pouillé, 1711, 1749 e Nòta de Dom Calmet, 1756).
Dempuèi 1607, epòca #que li remontan a el los actes de l'estat civil, fins a aquel jorn, lo nom d'aquel vilatge a totjorn #èsser orthographié Contrisson. Tot pòrta a creire que Contrissonum es plan la designacion latina de Contrisson.
Lo étymologie de Contrisson, e mai se en essent pas pas cèrta, permet, d'après las tradicions, de supausar qu'aquel nom ludut ven de la siá localizacion près del riu de Saulx, d'ont lo appellation de Contra-Saulx, e per corrupcion, Contreson, de contunh Contrisson.
D'après Monsieur Prud'homme, professeur départemental d'agriculture de la Meuse, lauréat de la société des lettres, sciences et arts de Bar Le Duc.(1896)
Depuis 1607, époque à laquelle remontent les actes de l'état civil, jusqu'à ce jour, le nom de ce village a toujours été orthographié Contrisson. Tout porte à croire que Contrissonum est bien la désignation latine de Contrisson.