cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Smaug
Lo Hobbit
Aprés la mòrt del dragon, Thorin e sos amics demandèron lo tresaur. Aquò creèt un problèma entre Brad e lo rei elf Thrànduil del Bòsc Lugubre, que volián una partida del tresaur coma compensacion per los dans que los dragons avián provocat dins lors reialmes pendent d'annadas. Thorin volguèt pas partejar lo tresaur e declarèt, la guèrra a ambedos. Fin finala, i aguèt pas cap lucha dirècta pr'amor qu'arribèt una autra armada de goblins e wargs que tamben ne volián l'aur, e tot finiguèt en la Batalha de las Cinc Armadas.
Medinaceli
Medinaceli es un municipi de la província espanhòla de Soria dins la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon. Es, amb Arcos de Jalón, lo caplòc de la comarca de Tierra de Medinaceli.
Piu X
Piu X (nascut Giuseppe Melchiorre Sarto en 1835, mòrt en 1914) foguèt papa de la Glèisa Catolica Romana entre 1903 e 1914.
Robert de Chester
Robert de Chester (Robert de Ketton, Robertus Rettinensis) es un erudit anglés del Sègle XII (actiu entre 1140 e 1150).
La traduccion de l'Alcoran
Robert de Chester es benlèu l'autor de la primièra version latina de l'Alcoran en 1143, se el e l'Anglés Robert de Ketton son pas qu'una sola e mesma persona. Estudia la lenga e las sciéncias dels Arabs en Espanha. S'interessa als matematicas, a l'astronomia, e a l'Alquimia.
Es, amb Gerard de Cremona, lo primièr que traduguèt en latin los tractats d'algèbra del grand matematician e astronòma perse al-Khuwarizmi, en 1145.
L'alquimia
Robert de Chester foguèt lo primier a traduire un tèxte d'alquimia de l'arabi cap al latin. Li es atribuit la traduccion del Liber Morieni en 1144. Lo libre se titula Liber de compositione alchimiae quam edidit Morienus Romanus Calid regi Aegyptiorum quem Robertus Castrensis de arabico in  latinum transtulit (in Bibliotheca chimica curiosa, t. I, p. 509) : "Libre de la composicion d'alquimia". L'obratge foguèt edita e traduch en anglés per Stavenhagen en 1974. Se presenta coma un dialòg entre Khalid e Morienus. Aquel darrièr, Morien, es un monge crestian egipcian qu'instrusís, al subjècte dels tèxtes alqiuimics grècs o còptes, Khalid ibn Yazad (Calid filius Yazichi), jove prince de la dinastia dels Omeias capvirat en 685 del tròn de calif, mòrt en 704.
La data (11 de fevrièr de 1144), marca la naissença de l'alquimia europèa latina. Es dins aquel tèxte qu'aparéis un mot novèl en latin alchemia, derivat fonetic de l'arabi al-kimiya (d'esperel empruntat al grèc medieval χημεια khemeia). Presisa dins la prefàcia qu'aquel mot designa non pas un domèni novèl mas la Pèira dels Filosòfs :
La mapamond
Jean-Daniel Baltassat dins son libre : « Le Valet de Peinture », consacrat al peintre Johannes Van Eyck, escrich (paginas 69 e 70) al subjècte de la Mappa Mundi : « Las dificultats tecnicas, las decas degudas als calculs fals d’Ambrogio Lorentti, las correccions realizadas mercé a aqueles de Robert de Chester, que permetèron, amb lo temps, d’elaborar de taulas astronomicas en foncion del meridian de Londres. Sens comptar lo calcul de l’emplaçament de las nacions, fluvis, rotas, pòrts, montanhas e de ciutats segon los relevats del geograf Edrisi que, fa tres cents ans, reculhiguèt d'amiras fins en China e dins lo grand Sud del mond. (...) Aplicant las règlas del tractat de mèste Robert sus l’astrolab. I dona las taulas algebricas de l’Arab Al-Khwarizmi, qu'inventèt lo djayb (còrda d’un arc de cercle o sinus pel plan e dobla còrda d’arcs d’una esfèra - soi ièu qu'apond) de distanças equivalentas a la realitat. »
Segon lo djayb, lo postulat de Chester s’enonçariá atal :
Pradariás, savanas e maquises tropicals e subtropicals
vinheta|alt=|De regions de prada, savana e pradariá tropicala e subtropicala dins la planeta. Pradariás, savanas e maquises tropicals e subtropicals son las pradariás trobadas en de regions amb de climas situats entre lo semiarid fins lo semiumid, dins las latituds subtropicala e tropicala. Las pradariás son fachas d'èrba e de plantas erbacièas formadas per d'arbres escampilhats. Los bartasses son formats per de bartasses erbacièus o lenhoses. vinheta|D'èrba dins la pradariá. Las precipitacions als biòmas de las pradas, savanas e maquisestropicals e subtropicals oscillan entre 450 e 150 mm annadièrs mas pòdon èsser totun mai nautas segon l'estacion, amb de precipitacions annadièras que pòdon se concentrar en doas setmanas. Pradas, savanas e bartasses tropicals e subtropicals pòdon èsser trobadas dins totes los continents mas pas dins l'Antartida. Son plan espandidas en Africa e atanben al long d'Asia meridionala, la partida septentrionala d'America del Sud e Austràlia e lo sud dels Estats Units.
Las savanas africanas se troban situadas demest de boscatges e regions amb de bòscs e de regions amb de pradariás. Lo clima càmbia sovent, amb una temperatura mejana de 27º e arriba a 30º pendent l'epòca que i a entre abril o octubre. Las pluèjas arriban d'èsser entre 300 e 15000 mm annadièrs. La flora es formada per :
· Acacia (arbre)
Pèrd las fuèlhas pendent l'estacion seca per conservar l'umiditat.
Fuèlhas de tet pendent l'estacion de pluèjas (ajudadas pel vènt)
·Baobab (arbre)
Emmagazina d'aiga dins lo tronc
A la rusca espessa per lo protegir d'incendis pendent l'estacion seca
A las raiças prigondas per arribar melhor a d'aiga subterranèa.
A paucas fuèlhas per reduire la perda d'aiga per transpiracion
·Tepa
Creis lèu fins 3 o 4 mètres
Los brots mòron pendent l'estacion seca e demòra sens raïtzes
·Bartasses baisses
Son resistents a la secada
Pichons
An d'espinas en luòc de fuèlhas
Prada
Las pradas includisson los biòmas de las pradariás temperadas, de savanas e bartasses. Totes aquestes biòmas an un clima temperat semblable amb pluviometria temperada e amb d'èrba, arbustes e arbrilhons mai que non d'arbres coma tipe de vegetacion dominanta. Las regions de pradas temperadas includisson La Pampa argentina e las estèpas d'Eurasia.
La formacion de las pradas d'America del Nòrd comencèt après la naissença de las Montanhas Rocosas. Aquelas montanhas creèron una ombra pluviometrica que finiguèt amb la majoritat dels arbres. vinheta|Prada en Iowa, Estats Units La majoritat del sòl de prada foguèt depausat pendent las glaciacions del Quaternàri que comencèt fa 11.000 annadas. Los glacièrs s'espandiguèron vèrs lo sud en tot escarraunhar lo sòl del temps qu'enauçavan material e lo terren. Quora los glacièrs retrocediguèron fa 11.000 ans lo material foguèt depausat.
La pradariá d'èrbas nautas evolucionèt pendent desenats de milièrs d'ans en tot cambiar èrba e fuòc.
Maugrat las secadas qu i aviá sovent e los auratges ocasionals que i a als grands replanats i a pas cap grana erosion del terren al territòri. Los sistèma radicular de las plantas de la prada sosten amb fòrça los sòls e quand las plantas mòron la descomposicion retòrna los nutrients al sòl. Tanben sostenon melhor la secada que las plantas cultivadas.
(1254) Erfordia
(1254) Erfordia es un asteroïde.
Albucassis
thumb|200px|Paja d'ua traduccion de l'òbra d'Albucassis Albucassis qu'ei la version occitanizada de Abu'l Qasim Khalaf ibn Abbas, (en arabi: أبو القاسم بن خلف بن العباس الزهراوي), que ho un mètge arabi qui viscó aus sègles X e XI de l'era crestiana a Còrdoa. Albucassis que ho l'autor d'una sòrta d'enciclopèdia medicau en trenta libes titolada Kitab Al-Tasrif: (Lo Metòde de medecina), e qu'ei considerat com lo pair de la çurgeria modèrna. Lo trentau volum d'aquera òbra qu'ei un tractat çurgicau (La çurgeria d'Albucassis) que ho arrevirat en occitan per iniciativa de Gaston III de Foish-Bearn (Gaston Fèbus) e qui demora, uei lo dia, un manescrit en la bibliotèca de l'Universitat de Montpelhièr.
Albucassis que vadó a Madinat az Zahara, près Còrdoa en lo Califat de Còrdoa, a sègle IV de l'Egira e X de l'era crestiana. La soa òbra que ho en purmèr arrevirada a Toledo en latin per Girard de Cremona. L'escrivan e erudit occitan Robèrt Lafont que soslinha qu'aqueth tractat qu'ei mentavut dens las edicions venecianas de la Cyrurgia Parva (fin deu XVau sègle) deu mètge clapassièr Gui de Chaulhac e dens la Chirurgia de Pietro d'Argellata. Lafont que tornè editar lo texte occitan febusian (en lo qualicar de "pirenenc") dab las soa rica iconografia. L'origina dialectala e febusenca (lo manuscrit de Montpelhièr que porta las armas e la devisa de Fèbus) que he pensar a Lafont qu'aqueth texte non pòt pas estar d'origina clapassièra a maugrat qui lo son tèma qu'èra de grana actualitat per l'Universitat de Montpelhièr en ua tempora de desenvolopament de la çurgeria, mei que mei dens lo lo tribalh de Gui de Chaulhac e deu mètge reiau d'origina normanda Henri de Mondeville.
Extracts
L'òbra que s'obreish atau:
YSSI COMENSAN LAS PARAULAS DE ALBUCASSIM ''O fil, pus yeu he a vos complit aquest libre, lequal es le derier de la sciencia de medicina, per le compliment de lu so consequit la fe en lu, e per las exposicion de lu, e per las declaracios de lu, es a mi vist que yeu complesca aquela a vos am aquest tractat, lequal es partida de la operacio am ma, so es cyrurgia. Quar la operacio am ma es prostrada en nostre religio e en nostre temps de tot privada, entro que fort leu peric la sciencia de lu, e le vistigi de lu es ostat ; e no romasero de lu sino alcunas petitas descripcios en les libres dels Anics, lesquals mudero las mas, e endevenc ad aquels error e heyssitacios entro que son clausas las entencios de lu e es elonguada la forsa de lu e l'art.'' E es vist a mi que yeu vivifique aquela am ordenacio de aquest tractat en aquela segon la via de eposicio e de declaracio e de abreviacio e per que venga am las formas dels ferramentz de cautheri e dels autres instrumentz de la obra cum sia per addicio de la declaracio, e per preparacio de lu, laqual causa es necessaria. [...]
Mei luenh que podem léger:
Sarron (Corresa)
Sarron (Sarroux en francés) es una comuna lemosina situada dins lo departament de Corresa e la  region de Novela Aquitània, ancianament de Lemosin.
Miño de Medinaceli
Miño de Medinaceli es un municipi de la província espanhòla de Soria dins la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon. Aperten a la comarca de Tierra de Medinaceli.
(1255) Schilowa
(1255) Schilowa es un asteroïde.
Astúrias
Geografia
Se trape a la còsta septentrionala d'Espanha, enter Galícia ar oèst, Cantàbria ar èst, Leon ath sud e era mar Cantabrica ath nòrd.
Demografia
Era poblacion actuau se caracteriza per possedir eth mès naut taus de mortalitat d'Espanha (12 per mil) e eth mès baish taus de natalitat (6 per mil), de manèra que dempuish 1987 era poblacion ei en tot a diminuir, encara qu'es ciutats granes mantienen era sua poblacion. Eth 1900 era poblacion èra de 650,000 e eth 1800 de 350,000.
Saint-Rémy-aux-Bois
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Províncias d'Irlanda
Irlanda es tradicionalament devesida en quatre províncias. Las províncias an pas cap caractèr administratiu dempuèi gaireben un milleni, mas son fondamentalas a la concepcion ordinària del territòri irlandés.
Las quatre províncias e sas vilas principalas son :
(Chifras de populacions : per la Republica d'Irlanda, donadas del Recensament de 2006 ; per l'Irlanda del Nòrd, estimacion de 2007.)
[[Image:Four Provinces Flag.svg|240px|thumb|right|Bandièra de las Quatre Províncias, Irlanda
amont: Munster e Connacht
aval: Ulster e Leinster]]
Sègle XV abC
../.. | sègle XVII abC | sègle XVI abC | sègle XV abC | sègle XIV abC | sègle XIII abC | ../..
Istòria
v. 1504-1492 : rèine de Tuthmosis I que veguèt un renfòrçament important de la poissança egipciana. D'efiech, capitèt de menar plusors expedicions militaras victoriosas vèrs lo nòrd-èst e vèrs lo sud tot en desvolopant l'economia intèrna gràcias a un important programa de construccion. v. 1492/1491 - 1479 : en Egipte, periòde supausat dau rèine dau faraon Tuthmosis II. Contuniant l'òbra de son paire, someteguèt Nubia e menèt plusors campanhas en direccion de Mesopotamia. Coma son paire, foguèt egalament a l'origina de la bastida de plusors monuments importants. v. 1479-1458 : regéncia de la rèina Hatshepsut. Capitèt pauc a pauc d'usurpar lo títol reiau. Son rèine foguèt pacific en despiech de la repression d'una revòuta en Nubia. Establiguèt de relacions comercialas amb lei pòbles de Sinai, de Palestina-Siria e de Fenicia. 16 d'abriu de 1457 : batalha de Megiddo entre Egipte e una coalicion gropant Mitanni e seis aliats sirias. S'acabèt per una importanta victòria dau faraon Tuthmosis III que mantenguèt l'influéncia egipciana dins la region. Après aqueu succès, plusors poissanças mediterranèas ò mesopotamianas (Chipre, Assiria, Babilònia...) mandèron de tributs a Tuthmosis III dins lo corrent deis annadas seguentas e reconoguèron sa primautat.
Parabòla
]] La parabòla es una corba plana simetrica per l'ais de las ordenadas. Se pòt definir matematicament de mai d'un biais, equivalents. Mai sovent, la parabòla se definís coma una corba plana que cadun dels punts se situa a egala distança d'un punt fixe, lo fogal, e d'una drecha fixa, la directritz. Mas se pòt tanben la definir coma l'interseccion d'un plan amb un còn de revolucion quand lo plan es parallèl amb un autre plan tangent a la surperfícia del còn.
Seccion conica
Las parabòlas fan partit de la familha dels conics, es a dire de las corbas que s'obtenon per l'interseccion d'un còn de revolucion amb un plan; per l'escasença, la parabòla es obtenguda qunad lo plan es parallèl a l'una de las generatriças del còn e perpendicular a l'autre plan que conten la meteissa generatritz e l'axe del còn.
Directritz, fogal e excentricitat
La parabòla es l'interseccion d'un plan amb un còn de revolucion quand lo plan es parallèla a una de las generatriças del còn.|vinheta|139x139pxSián D una drecha e F un punt apartenent pas a D, e siá P lo plan contenent la drecha D e lo punt F. Se nomena parabòla de drecha directritz D e de fogal F l'ensems dels punts M del plan P a egala distança del fogal F e de la drecha D, es a dire verificant: ont d(M,F) mesura la distança del punt M al punt F e d(M,D) mesura la distança del punt M a la drecha D. La parabòla es un biais de conic que l'excentricitat e val 1.
Dempuèi la foncion del segond gra
La corba representativa d'una foncion polinòma del segond gra d'equacion ont a,\,b e c son de constantas realas (a non nul), es una parabòla. Dins lo cas a = 1, b = 0, e c = 0 s'obtien una expression simpla per una parabòla: y =x^2.
Dins la marca, la cima S d'una parabòla es lo punt de coordonadas. Son axe de simetria es l'axe (S\vec j).
Dins la marca, son equacion es
Y = aX^2,
Son fogal es lo punt e sa directritz es la drecha \mathcal D d'equacion
Dempuèi l'equacion generala
Siá l'equacion, dins una marca ortonormala. Se alara aquela equacion es aquela d'una parabòla o de dos drechas parallèlas.
Reciprocament, se (C) es una parabòla, alara possedís, dins tota marca ortonormala, una equacion de la forma precedenta.
Siá l'equacion, dins una marca ortonormala. Se AC = 0 amb AE o DC non nul alara aquela equacion es aquela d'una parabòla que l'axe es parallèl a un dels axes de la marca.
Equacion polara
Dins la marca polara ont O es lo fogal de la parabòla e l'axe polar n'es l'axe fogal, l'equacion de la parabòla es.
Parametrizacion
Dins la marca cartesiana ont O es lo punt situat al mitan del segment constituit del fogal F e de sa projeccion H sus la directritz e ont \vec j es un vector unitari orientat de O cap a F, se pòt envisatjar mai d'una parametrizacions de la parabòla  : (Per a=1/(2p) se trapa la parametrizacion per l'abscissi.) Aquelas parametrizacions son regularas (i.e. lo vector derivat ne s'anulan pas). Lo vector (1,2at) dirigís alara la tangenta al punt de paramètre t.
Còrdas parallèlas
Totas las còrdas parallèlas an lor mitan situat sus una drecha perpendiculara a la directritz. La tangenta parallèla a aquela direccion a son punt de contacte sus aquela drecha. Las doas tangentas a la parabòla als tèrmes d'una tala còrda se trencan sus aquela drecha.
Proprietat al respècte de l'ortoptica
thumb|Se déplaçant le long de sa directritz, la parabòla es totjorn vist jos un angle drech. Sián M e M' los punts d'interseccion d'una drecha quina que siá passant pel fogal de la parabòla amb la parabòla. Las doas tangentas de la parabòla passant per M e M' se trencan sus la directritz formant un angle drech entre elas. Mai, se se nomena H e H' los projectats respectius de M e M' sus la directritz e O lo punt d'interseccion de las doas tangentas e de la directritz, alara O es le mitan de [HH'].
Se desplaçant lo long de sa directritz, la parabòla es totjorn vist jos un angle drech.
Fisica
thumb|trajectòria parabolica. La parabòla es la trajectòria descricha per un objècte que se lança se se pòt negligir la corbadura de la Tèrra, lo frejadís de l'aire (vent, ralentissen l'objècte) e la variacion de la gravitat amb la nautor.
Ondas hertzienas e lutz
Per metonimia, una parabòla designa una antena parabolica. S'agís mai exactament d'una aplicacion de las proprietats de la superfícia nomenada paraboloíd de revolucion. thumb|Principi del lum automobil de miralh parabolic. Los paraboloíds permeton siá de concentrar d'ondas o de rais dins un punt, lo fogal de la parabòla (es aquela proprietat qu'es utilizada per las antenas), siá al contrari de difusar jos la forma d'un fais cilindric la lutz producha per una ampola al fogal de la parabòla (proprietat expleitada per un projector o un far).
Un cilindre parabolic permet, tanben, de concentrar la lutz sus una drecha, per exemple dins de concentrators solars
(1256) Normannia
(1256) Normannia es un asteroïde.
Guelfs e Gibelins
thumb|right|Representacion d'un combat entre Guelfs e Gibelins a [[Bolonha.]]
Lei Guelfs e lei Gibelins son doas faccions italianas que s'opausèron militarament, politicament e culturalament entre lei sègles XII e XIII. Aqueu conflicte es la consequéncia d'un conflicte dinastic dins lo Sant Empèri entre la dinastia dei « Welf », sostenguda per la papautat, l'Ostau d'Anjau e lo partit guelf, e la dinastia dei Hohenstaufen, sostenguda per lo partit gibelin. Seguiguèt en partida lei linhas dau conflicte, pus ancian, entre la papautat e l'emperaire.
L'oposicion entre guelfs e gibelins regardèt mai que mai lei vilas italianas mai aguèt de consequéncias dins mai d'una region europèa. Mai ò mens afiermada segon lei regions, devesiguèt leis elèits durant aperaquí dos sègles e foguèt a l'origina de plusors conflictes ulteriors entre faccions rivalas eissidas dei movements guelfs e gibelins.
Causas
thumb|[[Itàlia vèrs 1250.]]
L'oposicion entre lei dos partits es una consequéncia indirècta de la mòrt sensa eiretier de l'emperaire Enric V en 1125. L'eleccion de son successor foguèt l'objècte d'una confrontacion entre lei doas faccions futuras. D'un caire, un camp èra favorable a l'autonòmia dei senhors de l'Empèri còntra leis intervencions dau poder centrau. Considerava donc la Glèisa coma un factor d'independéncia en fàcia dei pretencions imperialas. D'autre caire, leis adversaris dei pretencions temporalas dei papas èran en favor de l'afiermacion d'una supremàcia de l'institucion imperiala.
En 1125, lei « papistas » capitèron d'obtenir l'eleccion de Lotari III au detriment de Frederic II de Soabia, un membre de l'Ostau Hohenstaufen. Pasmens, aquò foguèt contestat per lei Hohenstaufen e sei partisans. Tre 1127, Conrad III, lo fraire de Frederic II se revoutèt après la temptativa de Lotari III de prendre lo contraròtle de fèus considerats coma la proprietat personala dei Hohenstaufen. Lo conflicte durèt sièis ans e Lotari III obtenguèt la somission de seis adversaris en 1133. Mai a sa mòrt, quatre ans pus tard, lei nobles dau Sant Empèri elegiguèron Conrad III per li succedir. Lo candidat batut, Enric X de Baviera, fasiá partida de l'Ostau dei Welfs que donèt son nom ai partisans d'un poder imperiau feble.
Fins a 1197, lo tròne imperiau foguèt tengut per lei Hohenstaufen amb Conrad III (1128-1152), Frederic Barbarossa (1152-1190) e Enric VI (1190-1197). La polarizacion entre lei doas faccions s'accelerèt durant leis expedicions militaras de Barbarossa en Itàlia de 1158 a 1177. D'efiech, en reaccion, plusors vilas italianas s'organizèron au sen de la Liga Lombarda per protegir sei privilègis. Ansin, lo conflicte cambièt de natura e s'installèt d'un biais duradís dins la peninsula entre partisans e adversaris de l'emperaire, dau papa
Debanament
Lei tèrmes « guelfs » e « gibelins » apareguèron a Florença per designar lei partisans dei Buondelmonti, favorables a l'emperaire welf Oton IV de Brunswick (1209-1215) e au papa, e aquelei deis Amidei, sostèns de l'emperaire Frederic II de Hohenstaufen (1215-1250). De combats opausèron lei dos camps a Florença avans de s'estendre dins leis autrei vilas italianas. Aquelei conflictes destabilizèron plusors vilas e foguèron a l'origina de l'aparicion de magistrats encargats d'assegurar l'òrdre public (podestats, capitanis dau pòble...).
Dins aquò, lei combats principaus aguèron luòc a Gènoa e Florença. Dins la ciutat marchandas, lei quatre familhas dominantas se devesiguèron. Lei Ostau Grimaldi e lei Fieschi se reclamèron dau partit guelf e lei Doria e lei Spinola dau partit gibelin. Gràcias a sei ressorsas, aquelei familhas poguèron mobilizar d'armadas e de flòtas. Aquelei conflictes veguèron la presa de Mónegue per lei Grimaldi, conquista a l'origina dau Principat de Mónegue. En Florença, lo conflicte foguèt egalament ben alimentat per lei conflictes entre lei familhas localas. En 1249, la màger part dei caps guelfs deguèron s'exiliar après la presa de la vila per l'emperaire Frederic. Pasmens, après sa mòrt, en 1250, lei gibelins aguèron de dificultats per gardar lo poder e foguèron obligats de quitar la ciutat en 1258. Un fiu de Frederic, Manfred de Sicília assaièt de reconquistar la vila mai sei fòrças foguèron batudas a la batalha de Montaperti. Lei gibelins reprenguèron brèvament Florença en 1266 mai la mòrt de Manfred e una intervencion angevina restabliguèron la posicion guelfa en Toscana. Pasmens, en 1280, lo papa Nicolau III, inquiet deis ambicions francesa dins la region ordonèt la mesa d'un govèrn partejat entre guelfs e gibelins.
Shanxi
Shanxi (en chinés: 山西省, Shānxī Shěng) es una Província de la Republica Populara de China.
Guelfs e Gibelins
Debanament
En 1268, la captura e l'execucion de Conradin, lo darrier membre de l'Ostau Hohenstaufen, per leis Angevins a l'eissida de la batalha de Tagliacozzo entraïnèt un afebliment dei revendicacions gibelinas. Pasmens, lo conflicte conoguèt un darrier episòdi violent important amb la scission dau partit guelf florentin a la fin dau sègle XIII. Lo conflicte opausèt alora lei guelfs blancs ai guelfs negres. Sa causa premiera foguèt la promulgacion deis Ordenanças de justícia de Giano della Bella entre 1293 e 1295. Lor objectiu èra de suprimir lei privilègis dei familhas aristocraticas de la vila per transferir la realitat dau poder a la borgesiá. En 1302, lei blancs foguèron expulsats mai lei faccions marquèron lòngtemps la politica locala. Per exemple, durant lei Guèrras d'Itàlia, lei familhas guelfas de Florença, totjorn ostils a l'Empèri, sostenguèron lei Francés.
Saint-Sauveur
Saint-Sauveur pòt designar divèrses toponims en francés:
Guelfs e Gibelins
Consequéncias
La reconciliacion entre lei caps principaus dei faccions guelfs e gibelinas se debanèt dins lo quadre de la Liga de Ferrara, creada per s'opausar a la temptativa de Joan I de Luxemborg de crear un reiaume guelf en Itàlia. D'efiech, a aquela epòca, fòrça ciutats italianas volián desenant conservar son autonòmia e lo projècte inquietèt leis elèits urbans. Batut en 1232-1234, Joan I de Luxemborg deguèt abandonar la peninsula. Après aquela data, lei divisions entre guelfs e gibelins poguèron demorar importantas au nivèu locau mai aguèron mens d'efiechs au nivèu regionau.
De mai, se lei conflictes entre lei doas faccions foguèron un aspècte important de la politica italiana durant dos sègles, fau pas exagerar l'intensitat de la confrontacion. D'efiech, durant aqueu periòde, lei vilas italianas conoguèron un desvolopament economic, demografic e culturau important. Ansin, Gènoa e Florença, en despiech de sei conflictes intèrnes, venguèron doas ciutats poderosas en Itàlia.
Au sègle XIX, l'idèa de restaurar una preséncia activa de la Glèisa dins la vida politica inspirèt lo neoguelfisme. Teoricament estructurat en 1843, aqueu movement voliá crear una confederacion d'estats plaçada sota la presidéncia dau papa per realizar l'unificacion d'Itàlia. Prepausava tanben de reformas liberalas e democraticas de la Glèisa.
Frontinhan de Comenge
Frontinhan de Comenge (Frontignan-de-Comminges en francés) qu'es ua comuna gascona de Comenge situada en eth departament dera Hauta Garona e era region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.
Saint-Sauveur
Per las comunas occitanas, vejatz:
Frontinhan de Comenge
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
Eth nom de Frontinhan que ven deth nom d'òme latin Frontinius, associat ath sufixe, tanben latin, -anum. Frontinhan qu'èra donc ua granda proprietat de l'epòca romana, qui avè com mèste Frontinius (dens eth Dauzat, edicion de 1984, eth sufixe qu'es notat -acum e l'error qu'es evidenta).
Istòria
Pendent eth Ancian Regime, Frontinhan qu'èra dera eleccion de Comenge, doncas dera província de Gasconha, dera generalitat d'Aush, dera diocèsi de Comenge e dera senescaucia de Pàmias. Eth vocable dera glèisa, annèxa d'Antishan de Frontinhas, qu'es Sent Helitz. En 1790, Frontinhan qu'èra deth canton de Sent Bertran, a partir de 1888 canton de Barbasan per càmbiament de caplòc (era comuna qu'estó deu canton de Sent Biat en l'an VIII). Oficiaument, Frontignan que prengó eth nom de Frontignan-de-Comminges per decret deth 22 de març 1929.
Índia
La Republica d'Índia (Indi भारत गणराज्य Bhārata Gaṇarājya), mai coneguda jol nom d'Índia es un estat sobeiran situat al sud d'Asia. Es lo 7en país per l'extension geografica totala, lo segond per la populacion, e la democracia pus poblada. Es bordat per l'Ocean Indian al sud, la Mar d'Arabia a l'oèst, e la Baia de Bengala a l'èst, amb un litoral que s'espandís sus mai de 7000 km. Al nòrd confronta Paquistan, China e Nepal; Botan al nòrd-èst; e Bangladèsh e Myanmar a l'oèst. A la broa de l'Ocean Indian, Índia es vesina de Sri Lanka, Maldivas e Indonesia. La capitala es Nòva Delhi.
Lo gentilici es indian, -a.
Etimologia
Lo nom Índia deriva d'Indus, qu'a per origina lo vièlh persan  Hindu. Aquel darrièr tèrme ven del sanscrit Sindhu, qu'èra l'apellacion locala istorica del fluvi Indus. Los grècs ancians nomenavan los indians Indoi (Ινδοί), que se pòt traduire per "lo monde d'Indus". Lo tèrme geografic Bharat (AFI: [ˈbʱaːrət̪]) qu'es reconegut coma un nom oficial del país per la Constitucion d'Índia, es utilizat dins divèrsas lengas d'Índia amb de variantas subtilas. L'eponim de Bharat es Bharata, una figura mitologica que las escituras indos describon coma un emperaire legendari de l'Índia anciana. Hindustan (AFI: [ɦɪnd̪ʊˈst̪aːn]) èra a l'origina un mot persan que significava "Tèrra d'Indus"; anterior a 1947, fasiá referéncia a una region que compreniá lo nòrd d'Índia e Paquistan. Es de còps que i a utilizat per designar l'Índia entièra.
Geografia fisica
Índia ocupa la porcion pus granda dau soscontinent indian que troba subre la placa tectonica indiana, una placa menora de la placa indoaustraliana. Lei procès geologics de la formacion d'Índia an setanta-cinc milions d'ans, quand lo soscontinent indian, alavetz part dau supercontinent de Gondwana, comencèt de se desplaçar en un procès que triguèt cinquanta milions d'ans per l'ocean fins a produire una collision ambé la placa eurasiatica e una subduccion per dejos d'aquela, formant aital Imalaia, lei montanhas pus autas de la planeta, que fan frontiera de la Republica d'Índia au nòrd e au nòrd-èst. Au sud d'Imalaia, lo movement tectonic creèt una vasta depression, que s'empliguèt de sediments fluviaus e forma uèi la Plana Indogangetica. A l'oèst d'aqueu plan, e copat per la cadena Aravalli, s'espandís lo Desèrt de Thar.
L'Índia peninsulara representa ara la placa indiana originala, part geologica d'Índia pus vièlha e pus establa, e s'espandís au nòrd duscas a la sèrra Satpura  e Vindhya en Índia centrala. Aquelei cadenas parallèlas s'estendon dempuèi la còsta de la Mar d'Arabia en Gujarat a l'oèst fins au replanat de Chota Nagpur en Jharkhand a l'èst.
Au sud, la rèsta day territòri peninsular, lo Replanat de Deccan, es bordat a senèstra e a drecha per lei sèrras costièras, Ghats occidentals e Ghats orientals respectivament ; lo replanat conten lei pus vièlhas formacions rocassosas d'Índia, d'unei de mai d'un miliard d'annadas. Índia s'estend au nòrd de l'eqüator terrèstre entre los 6° 44' e 35° 30' de latitud nòrd.
Clima
En causa de sa superficia importanta e de son relèu variat, Índia presenta una diversitat climatica de remarca que va de l'existéncia de climas tropicaus au sud e de climas temperaus fòrça influenciat per l'altitud dins lo nòrd. Au mens tres paramètres principaus an un ròtle major sus aquelei climas. Lo premier es la preséncia dei montanhas d'Imalaia qu'empachan la circulacion dei vents fregs e secs venguts dau nòrd vèrs la peninsula. Aquò entraïna lo mantenement d'una temperatura temperada au sud dei montanhas en comparason. Lo segond es l'existéncia d'una sason de mosson dins lei regions litoralas. Enfin, lo tresen es lo desèrt de Thar que, dins lo corrent de la mosson, atira de precipitacions dins sa region.
Se definís quatre regions climaticas principalas en Índia. Au sud, s'estend un clima tropicau marcat per una sason de mosson. Lei precipitacions son pus importantas lòng dau litorau sud-oèst e dins lei bocas de Ganges. Forma un clima tropicau de savana dins lei regions interiors onte lei precipitacions son mens importantas. Au nòrd, magerament lòng de la Vau de Ganges, lo clima es de tipe temperat amb un ivèrn sec e un estiu caud. A l'oèst, lo clima vèn desertic ò semi-arid ambé la preséncia d'estèpas ò de desèrt rocassós e sec. Enfin, dins lei zònas montanhosas, lo clima presenta una diversitat gròssa (continentau, semi-arid, desertic) segon lo nivèu de precipitacions e de temperaturas frejas. Evoluciona vèrs un clima de tipe alpin ambé l'aumentacion de l'altitud.
Demografia
Índia es caracterizada per una populacion fòrça importanta que forma un fogau de pòblament principau de la planeta. En 2011, lo nombre d'abitants dau país èra estimat a 1,21 miliards (còntra 361 milions en 1951), ço que representava 17,5% de la populacion umana. Segon lei ritmes de creissença demografica actuaus, se considera qu'Índia serà lo país pus poblat dau monde vèrs 2025. Divèrsei politicas dau govèrn centrau encoratja la baissa dau taus de fertilitat dempuei de decennis ambé de campanhas de promoccion de la contraconcepcion. A permes de demenir aqueu taus de 5,3 a 2,7 de 1950 a 2010. Aquò entraïnèt l'aplant de l'aumentacion demografica fòrça dei premiereis annadas après la colonizacion mai permet lo mantenement d'una creissença significativa (1,5% en 2009).
Aquela populacion se situa magerament lòng de Ganges e lòng dei zònas litoralas. Es fòrça jova en causa dau nombre encara significatiu de naissenças e d'una esperança de vida egala a 68,9 ans en 2009. Ansin, en 2009, 31% de la populacion aviá un temps inferior a 15 ans e 64% compres entre 15 e 64 ans. Lei personas de 65 ans e mai representavan solament 5% deis abitants. L'urbanizacion es limitada amb un taus d'urbanizacion de 31,3%. Pasmens, es a aumentar rapidament car la creissença de la populacion indiana vivent en vila aumenta de 2,5%/an. Lei centres urbans principaus an donc un desvolopament rapide e tres vilas indianas son lo centre d'aglomeracions majoras au nivèu mondiau : Bombai (18,2 milions d'abitants, 7 reng mondiau), Delhi (17,5 milions, 10) e Calcuta (14,3 milions, 17).
Lengas
Índia presenta una gròssa diversitat linguïstica ambé l'existéncia d'unei centenaus de lengas diferentas sus son territòri. En 2001, 30 èran parladas per mai d'un milion de personas e 122 per mai de 10,000. Fasián partida de dos grops principaus qu'èran lei lengas indoarianas (74% de la populacion) dins lo nòrd e lei lengas dravidas (24%) dins lo sud. Lo rèsta èra compausat per de lengas tibetobirmanas, lòng de la frontiera ambé China, Nepal e Botan, per de lengas austroasiaticas (devesidas entre de lengas mòn-khmers e de lengas munda) e d'isolats. Enfin, la colonizacion foguèt lo vector d'implantacion de lengas europèas coma l'anglés, lo portugués ò lo francés.
L'indi e l'anglés an l'estatut de lenga oficiala d'Índia. La premiera es fòrça utilizada dins lo nòrd de la peninsula per una populacion estimada entre 258 e 422 milions de personas. Segon la constitucion de 1950, lo ròtle de l'anglés coma lenga oficiala èra provisòri e deviá disparéisser en 1965. Pasmens, en causa de l'oposicion d'estats de lenga dravida que consideravan l'utilizacion unica de l'indi coma un imperialisme dau nòrd, lo desclassament de l'anglés foguèt remandat mai d'un còp. A l'ora d'ara, aquela lenga es totjorn una lenga veïcula importanta qu'es fòrça utilizada dins l'administracion indiana.
En fòra d'aquelei lengas, cada estat e territòri de l'Union Indiana a lo drech d'adoptar lei lengas oficialas sieunas. En 2013, 22 lengas avián ansin un estatut oficiau au sen d'un estat ò d'un territòri indian. Lei pus importantas èran lo bengali (84 milions de locutors), lo telogo (73 milions), lo marata (71 milions) e lo tamil (63 milions). Dins aquò, maugrat aquela autonòmia linguïstica, existís encara de lengas, de còps fòrça importantas ambé mai de 5 milions de locutors, qu'an ges d'estatut.
Religions
En 2001, la principala èra l'indoïsme que gropava 80,5% deis abitants. Franc de certanei regions perifericas, es presenta sus lo territòri. La segonda religion pus importanta èra l'islam que representava 13,4% de la populacion magerament situada dins la region de Cachemire, dins la zòna de Bengala, dins la Vau de Ganges e dins lo sud-oèst de la peninsula. Levat de Cachemire e de zònas frontalieras de Bangladèsh, aquela populacion forma generalament de minoritats. Lo cristianisme representava la tresena religion indiana ambé 2,3% de la populacion. Èran magerament situats dins lo sud-oèst de la peninsula e dins lei regions dau Nòrd-Èst Indian onte gropavan de còps la majoritat deis abitants. 70% dei crestians indians èran de fidèus de la Glèisa Catolica. Lo rèsta se devesiá entre divèrsei glèisas protestantas e la Glèisa de Sant Tòmas que foguèt la premiera glèisa crestiana indian fondat au sègle I. Puei, la quatrena religion èra lo sikhisme que comptava 19 milions de cresents siá 1,9% de la populacion. Vivián subretot dins la region de Pendjab onte representavan la màger part de la populacion. Lo bodisme èra la cinquena religion indiana ambé 0,8% de la populacion vivent principalament lòng dei frontieras ambé d'estats bodistas (Nepal, China...). Enfin, lo jaïnisme èra la seisena religion dau país e la darriera que representava una minoritat de remarca (0,4% de la populacion siá 4,2 milions de personas). Sei fidèus son magerament implantats dins l'oèst.
En fòra d'aquelei sièis religions, Índia teniá tanben de comunautats jusieva, zoroastriana, animistas ò de bahaistas. Gropavan solament quauquei milièrs de personas. Aquò es fòrça feble a respèct de la populacion indiana mai pòu representar un grop important dins lo cas de certanei religions amb un nombre limitat de cresents.
La civilizacion de l'Indus
Lei vestigis umans pus ancians descubèrts dins la Peninsula Indiana datan de 30,000 avC. La premiera installacion neolitica coneguda data de 5,000 avC dins lo centre dau Paquistan actuau a Mehrgarh. D'autrei vilatges d'aqueu periòde se formèron tanben per la seguida dins l'oèst d'aqueu país. A partir de 2500 avC, formèron la civilizacion de la Vau d'Indus qu'existiguèt fins a 1900 avC dins lo nòrd-oèst de la peninsula. Dins lo corrent de son desvolopament, diversifiquèt sei produccions agricòlas, realizèt de progrès artesanaus nombrós, inventèt la sieuna escritura e participèt a divèrsei rets comerciaus ambé d'autrei civilizacions. Sei centres urbans principaus èran Mohenjo-daro, Harappa, Dholavira e Kalibangan.
Lei causas dau declin e de la disparicion de la civilizacion de la Vau d'Indus son mau conegudas. L'ipotèsi pus anciana èra una destruccion causada per de migracions de pòbles arians. Pasmens, a l'ora d'ara, aquela ipotèsi es venguda mens populara dins la comunautat scientifica. En plaça, apareguèt d'ipotèsis basadas sus una disparicion entraïnada per de cambiaments climatics causant una crisi agricòla. Una autra possibilitat estudiada es un cambiament major de l'idrografia de la vau de l'Indus entraïnant un assecament de certanei regions. Una combinason d'uneis ipotèsis es tanben possibla.
La migracion deis Arians e lo desvolopament de la cultura vedica
Lei migracions arianas dins lo nòrd-oèst de la Peninsula Indiana acomencèron vèrs 1500 avC. Èran de cavaliers e de norriguiers seminomadas d'origina indoeuropèa que venián d'Asia Centrala. L'utilizacion dau chivau representava un avantatge militar important còntra lei populacions localas mai la lentor de la penetracion ariana dins la peninsula — mai de cinc sègles — suggerís que lo procediment d'installacion foguèt pas unicament guerrier. De mai, i demorèt finalament limitat a la mitat nòrd ont apareguèt una cultura novèla dicha cultura vedica.
La societat ariana èra devesida entre divèrsei tribús regularament en guèrra entre elei e compausadas de quatre castas — lei bramans (prèires), lei kshatriya (guerriers), lei vaishya (marchands, païsans) e lei shudra (benlèu d'autoctòns somes) — qu'anavan pauc a pauc aparéisser dins lo corrent dei migracions vèrs Índia. Dins aquel encastre, l'organizacion politica se fondèt sus la formacion de confederacions ò de reiaumes gropant una partida dei tribús arianas, magerament dins la vau de Ganges que foguèt quasi totalament ocupada per leis Arians vèrs 1000 avC. En particular, se destrian la tribú Baratha que son nom es a l'origina dau mòt Índia (Bharat en indi) e lo reiaume de Magadha que venguèt lo principat pus poderós de la region au sègle VI avC.
Un trach major de la progression ariana dins lo monde indian antic foguèt l'emergéncia progressiva d'una cultura religiosa novèla basada sus la division en castas e lei cresenças arianas ò autoctònas. Tres etapas marquèron aquela evolucion qu'anava formar unei religions majoras dau monde contemporanèu. D'efèct, la religion ariana èra inicialament basada sus lei Veda que l'escritura acomencèt vèrs lo sègle XV avC. Dins lo corrent de la progression ariana, lei bramans desvolopèron de rites pus complèxs que foguèron gropats dins lei Brahmana escrichs entre lei sègles X e VII avC. Puei, dau sègle VI au sègle IV avC, l'influéncia dei religions localas e la complexificacion dau vedisme entraïnèron la formacion d'una religion novèla, que sei rites foguèron descrichs dins lei Upanishad. Aquelei tèxtes compausèron la basa teorica de l'indoïsme qu'anava aparéisser dins lei sègles seguents e marcar la tresena etapa de l'evolucion de la religion ariana. D'aqueu temps, lo sistèma eissit dei Upanishad favorizèt tanben l'aparicion de religions novèlas (Bodisme, Jaïnisme) a partir de movements de contestacion intèrne au sen de l'indoïsme.
L'Empèri Maurya
thumb|Empèri Maurya vèrs 265 avC.
A partir de la fin dau sègle VII, de migracions de pòbles nomadas asiatics vèrs l'Orient Mejan — especialament lei Medes qu'aguèron un ròtle decisiu dins la destruccion de l'Empèri Assirian — entraïnèron la formacion la formacion de l'Empèri Mede puei Aquemenida sus lo plan iranian. Aquò permetèt de cambis culturaus importants entre aquelei regions e la peninsula indiana que foguèron per la seguida renfòrçats après la conquista de l'Empèri Pèrsa per lei Macedònians d'Alexandre lo Grand de 334 a 323 avC. D'efèct, maugrat sa victòria sus lo riu Hidaspes, l'armada d'Alexandre refusèt de contuniar sa campanha còntra Índia.
Après sa mòrt, una guèrra novèla se debanèt de 308 a 303 avC entre Seleuc Nicator, generau macedonian fondator de l'Empèri Seleucida a partir de Mesopotamia e de Pèrsia, e l'Empèri Maurya fondat vèrs 322 avC per Chandragupta Maurya (322-298 avC). S'acabèt per una patz negociada a l'avantatge de Chandragupta qu'obtenguèt divèrsei territòris fins a l'Afganistan actuau en cambi de 500 elefants. A la fin de son rèine, lei Maurya èran lei senhors de la Vau de Ganges e de la màger part dau Paquistan actuau. Son successor, Bindusara (298-274 avC) menèt divèrsei campanhas dins la region de Deccan. Pasmens, son òbra pus importanta foguèt l'organizacion d'una administracion e d'un govèrn solids que permetèron de consolidar l'empèri fondat per son paire.
La division d'Índia e l'emergéncia dei reiaumes dravidians
Au sègle III avC, lei reiaumes dau sud d'Índia èran somés a l'Empèri Maurya. Pasmens, gardèt una autonòmia qui li permetèt de desvolopar la sieuna cultura. Après l'afondrament maurya, aqueleis estats restaurèron son independéncia. Au sègle I avC, se desvolopèt lei premiers estats dravidians qu'ocupèron lo centre de la peninsula fins au sègle III.
Dins lo nòrd, a partir dau sègle II avC, la peninsula conoguèt una tièra de migracions entraïnadas per l'agitacion dins lo centre dau continent asiatic. D'efèct, entre 190 e 180, lo reiaume ellenic de Bactriana conquistèt unei regions meridionalas ont una partida de son aristocràcia se convertiguèt au bodisme. Pasmens, vèrs la mitat dau sègle, Bactriana foguèt menaçada per de movements de pòbles nomadas. Premier, d'escitas — menaçats per lei yuezhi — intrèron en Bactriana puei ocupèron una partida dau nòrd-oèst de la peninsula ont son coneguts jos lo nom d'indoescitas. Puei, lei yuezhis prenguèron lo contraròtle de Bactriana a la fin dau sègle II avC e dau nòrd de la peninsula dins lo corrent dau sègle I avC. Lo clan dei koshans capitèt d'impausar sa dominacion ais autrei tribús yuezhis vèrs la mitat dau sègle I avC e de fondar son empèri en Bactrina e dins lei vaus d'Indus e de Ganges.
Durant sei migracions vèrs Índia, lei koshans adoptèron pauc a pauc lei culturas ellenicas e indianas. Ansin, venguèron rapidament de protectors de la religion bodista e l'Empèri koshan foguèt una poissança majora dau continent asiatic fins au sègle III. Son apogèu se debanèt durant lo rèine de Kanishka (vèrs 127-147). Après son rèine, lo territòri koshan demeniguèt pauc a pauc. Après 225, se devesiguèt entre dos estats que perdiguèron Bactriana vèrs 240 e la vau de Ganges vèrs 270. Leis invasions dei Huns Blancs entraïnèron la destruccion dei darriers estats koshans ai sègles IV e V.
L'Empèri Gupta
thumb|Empèri Gupta vèrs 400.
Son successor Kumaragupta I (415-455) conoguèt un començament de rèine sensa guèrra importanta e poguèt renfòrçar l'estabilitat intèrna de l'empèri. Pasmens, durant sei darriereis annadas, deguèt faciar de menaças exterioras que la pus importanta èra leis invasions dei Huns Blancs — installats en Bactriana durant la premiera mitat dau sègle V — a partir de 450. Son fiu Skandagupta (455-467) contunièt de resistir au prètz d'un afebliment de la dinastia. Après sa mòrt, l'Empèri Gupta comencèt de declinar. Vèrs 500, lei Huns ocupèron lo nòrd dau bacin de Ganges. Puei, dins lo corrent dau sègle VI, s'avancèron pauc a pauc lòng de sa vau entraïnant la fragmentacion e la disparicion de l'Empèri Gupta a la fin dau sègle. Pasmens, lo succès dei Huns Blancs foguèt provisòri : en Asia, foguèron anientats per lei Tujues e lei Pèrsas e, en Índia, foguèron rapidament assimilats per lei populacions localas.
Au nivèu culturau, lo periòde Gupta definís l'Índia Classica. Es caracterizat per l'adopcion quasi definitiva dei rites principaus de la religion indoïsta — religion oficiala dei sobeirans — que veguèt son nombre de fidèus au detriment dau bodisme. Pasmens, aquela religion conoguèt tanben un vam importanta gràcias a la tolerància e a la proteccion de la dinastia. Enfin, se desvolopèt tanben una literatura profana remarcabla ambé d'autors coma Kalidasa.
Après la disparicion de l'Empèri Gupta, se formèt l'Empèri de Harsha (590-647) au començament dau sègle VII. Capitèt d'ocupar lo nòrd-oèst de la peninsula. Pasmens, son estat dispareguèt rapidament après sa mòrt.
Lo periòde medievau
thumb|Empèri Pratihara vèrs 900.
Après la disparicion de l'Empèri de Harsha, la fragmentacion politica de la peninsula demorèt fins a la formacion dau Sultanat de Delhi. Leis eveniments majors d'aqueu periòde i foguèron l'arribada de l'islam au començament dau sègle VIII e l'evolucion distinta deis estats dau nòrd e dau sud.
Au nòrd, la vila de Kanyakubja venguèt l'objècte de luchas entre divèrsei principats desirós d'establir sa preeminéncia sus la region. Au sègle VIII, foguèt conquistada per l'Empèri Pratihara. Aquel estat conoguèt son apogèu vèrs 910 mai son declin foguèt rapide car dispareguèt en 1036. Puei, la vila passèt sota la contraròtle de la dinastia Pala que demorèt poderosa dins la vau de Ganges fins au sègle XII. D'aqueu temps, d'autrei principats avián una poissança remarcabla dins la region coma l'estat Chandula a l'entorn de sa capitala Khajuraho. Enfin, a l'oèst de Deccan, se formèt l'estat dei Rashtrakutas que favorizèt lo comèrci dins la region fins a sa disparicion dins leis annadas 970.
Au sud, lei sègles XI-IX foguèron marcadas per la lucha entre lei Chalukyas, lei Pallavas e lei Cholas. Lei premiers se formèron au sègle V e venguèron la poissança principala de la region durant la segonda mitat dau sègle VI. Se turtèron ai Pallavas e ai Rashtrakuta que leis eliminèron en 753. Lei Pallavas venguèron alora la poissança dominanta dau sud d'Índia fins a sa desfacha de 888 còntra lei Cholas. En 949, foguèron somes per lei Rashtrakutas. Dins leis annadas 1070, aprofichèron lo declin de l'estat de Deccan per restaurar son independéncia dins lo sud-èst de la peninsula fins a sa disparicion en 1279. Aquelei reiaumes meridionaus desvolopèron lo comèrci ambé l'Asia dau Sud-Èst e Ceilan e protegiguèron la difusion de l'indoïsme sus sei territòris.
La dominacion dau Sultanat de Delhi
thumb|Sultanat de Delhi vèrs 1310.