cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Rivière-du-Loup
Geografia
Situada a la confluéncia del riu "du Loup" e del riu Sant Laurenç, la vila ocupa una situacion a la crosada entre Montreal, la Gaspèsia, lo Nòu Brunswick, l'estat del Maine (Estats Units), e lo costat nòrd del riu Sant Laurenç. Aquela localizacion fa que la vila es desservida per un pòrt important pel transpòrt fluvial, pel camin de fèrre - que foguèt a l'origina de l'expansion de la vila al sègle XIX- çò meteis que per las autopistas 85 e 20 (transcanadian). Un pichon aeropòrt situat dins la municipalitat vesina de la Notre-Dame-du-Portage desservís tanben la vila.
Epictet
Epictet, en grèc ancian Ἐπίκτητος / Epíktêtos, que significa « òme crompat, servitor », (Ierapolis, Frigia, 50 • Nicopolis, Epir 125 o 130) èra un filosòf de l’escòla estoïciana. Pauc d'elements de sa vida son coneguts e daissat pas cap d'òbra escricha de sa man. Son discípol Arrian faguèt la transmission de son òbra en publicant las nòtas presas pendent las leissons del mèstre, en uèit libres, que la mitat sont ara perdut, e tanben un resumit de doctrina morala, lo Manual, tèxtes qu'aguèron de segur una influéncia sus Marc Aurèli.
Epictet presica sus la partida etica de la filosofia. Quitament s'ensenha tanben la logica estoïciana, insistís fòrça sus la preponderança de l'accion, e sa filosofia es d'en primièr una practica. Fidèl a las conceptions tradicionalas de l'escòla del portic, presenta l'Òme coma somés al destin ordonat pels dieus. Son ensenhament se vòl un biais per aténher lo bonaür per l'ataraxia, la patz de l'alma acceptant, amb coratge e amor, tot decret del destin inexorable, realizant leialament son dever malgrat las circonsténcia, e agissent amb benvolença cap als autres Òmes.
Biografia
Epictet nasquèt en 50 AbC., a Ierapolis en Frigia; benlèu filh d'esclaus, el tanben foguèt esclau e vendut a Roma a un afranquit de Neron : Epafrodit. Mai d'un còp, Epictet nos parla d'aquel personatge, e la tradicion transmetèt una anecdòta significativa: Epafrodit aviá tancat lo pé d'Epictet dins un brodequin d'acièr e li estorciá camba fins a lo far cridar. Epictet acaba per dire pasible: « Me vas trencar la camba. ». Epafrodit contunha e trenca la camba d'Epictet. Aquel constatèt simplament : « Te l'aviá dich : vaquí qu'es trencada. » Ne demorèt garrèl pel rèsta de sa vida.
Epafrodit autoriza pasmens Epictet a assistir a la conferéncias de l'estoïcian Musoni Ruf. En seguida, Epictet foguèt afranquit dins de condicions que demoran indeterminadas, benlèu a causa de la mòrt del mèstre. Se dedica a la filosofia, a l'estoïcisme subretot.
A Roma, demora dins un ostalet totjorn obèrt, moblat d'una taula e d'una palhassa. Un jorn qu'aviá comprat una lampa de fèrre, li foguèt panada. Se contenta alara de dire : « Se torna deman, será plan surprés, car ne trapará pas qu'una de tèrra. » Un ignorant comprèt fòrça car aquela lampa a la mòrt del filosòf, cresent que li donariá la mèsma lutz qu'aquela qu'aviá enlusit Epictet! En 89 o 94, deguèt s'anar de Roma après l'edicte d'expulsion dels filosòfs fòra de la ciutat, segon la volontat de l'emperaire Domician que suporta mal de l’influéncia dels filosòfs que fan d'oposants a son regim tiranic.
Moriguèt a Nicopolis, benlèu entre l'an 125 e 130.
Epictet daissèt pas cap d'escrich, mas un dels seus discípols, Arrian, reculhiguèt los dichs dins d'obratges, que dos domòran: Los Entretens (διατριβαί diatribai) e Lo Manual (Enchiridion), que resuman sa doctrina e ne fan sorgir los trachs distinctius. Los Entretens constituisson d'en primièr uèit libres, que sol los quatre primièrs demoran. Lo Manual es un condensat, constituit de 53 corts capítol, realizat per Arrian, que met en aforismes los dichs d'Epictet. La seleccion facha per Arrian es centrada sul biais de menar sa vida e son l'esperit en totas circonsténcias, se presentent coma un obratge eminentament practic. L'eritatge foguèt conservat mejans un unic manuscrit, datant del sègle XI o XII, e servat a la bibliotèca d'Oxford.
Charly García
200px|thumb|Charly García après aver copada ua guitarra en concèrt Carlos Alberto García Lange, vadut Carlos Alberto García Moreno (que demondè per via legau de cambier Moreno per Lange, nom de la soa ajòla pairau), mei conegut deu son nom d'empont Charly García (Buenos Aires, lo 23 d'octobre de 1951) qu'ei un cantaire argentin de ròc de longas.
Epictet
Doctrina
left|thumb|308x308px|Retrach fictiu, gravadura (sègle XVIII) Epictet es dans la dralha estoïciana e las seguidas de l'epòca imperiala. Dins son ensenhament conegut i a pas traça d'un estudi de la fisica, e plaça la logica, tradicionala dins l'escòla, al segond plan. L'etica es divisada en etica teaorica e etica practica, la primèra essent subordonada a la segonda ; son ensenhament se descompausa en tres temps : l'aprendissatge de las règlas de vida, correspondent a l'etica practica, es la primièra estapa e mai necessària. La justificacion d'aquelas practicas, qu'es l'etica teorica, ven en segond e es pas que complementària e explicativa. La basa dialectica que sosten lo verai dels principis teorics ven en darrièr, e constituís la logica.
Charly García
Que comencè a cantar dab lo grop Sui Generis (1972 - 1974), puish dab La Máquina de Hacer Pájaros (1976 - 1977) e fin finau Serú Girán (1978 - 1982) abans de perseguir sol. Qu'a interpretat l'imne nacionau dab la soa interpretacion personau de cantaire de ròc.
Epictet
Doctrina
Coma d'autres representants tardius de l'estoïcisme, Epictet se referís pro a la tradicion cinica. Cita mai d'un còp son nom, las vertuts e l'exemple de Diogènes de Sinope. Amb aquel retorn, cerca a se ligar a Socrates que plaça sul meteis plan que Diogèn e tanden cita en exemple. Epictet establit entre eles un ligam relizat le meteis vejaire sul mepris de la mòrt, lor exigéncia de libertat, e lor indiferéncia pels bens exteriors.
Charly García
La soa personalitat que soslhevè mantuas polemicas. Que'u diagnostiquè divèrs destrobles deu comporatament e qu'a avut per aquesta rason problèmas au parat deu servici militar. Qu'a tanben coentas coneguda dab las drògas. Que'u ei vedat l'entrada en Uruguai per s'aver pelejat dab un paparazzi. Fin finau qu'ei obèrtament en conflicte dab lo son hilh e tanben dab lo cantaire argentin Andrés Calamaro.
Epictet
Doctrina
La question màger qu'ensag de repondre la filosofia d’Epictet es de saber cossí cal viure sa vida. Fàcia a aquela primèra question, totes los autres subjèctes de la filosofia an pauc d’importança al seu vejaire. Per aquò, Epictet se pausa d'en primièr la question de l’existéncia, o non, d’una « natura de las causas » qu'es invariabla, inviolabla e valabla per totes los òmes sens excepcion. Sa responsa es clara: la « natura de las causas » existís e la formula, al començament de son Manual, disent que, de totas las causas del mond, unas son en nòstre poder exclusiu alara d’autres o son pas. Nòstras opinions, nostres movements, nostres desirs, nostras inclinasons, nostras aversions — en un mot, totas nostras accions — apartenon a la primira classa de causas e las nomenas « proairetics ». Lo còs, los bens, la reputacion, las dignitats — en un mot, totas las causas que son pas del nombre de nostras accions — apartenon a la segonda classa de las causas e los nomena « aproaireticas ». Qu’es aquò donc la proairesis ?
Pels autors classics (Isocrates, Esquines), la proairesis significa la causida d'una profession. Es aquel meteis acte que l'individú causit conscientament quin que siá son biais de vida, tot coma quin que siá mestièt : « Diga't d'en primièr qui vòles èsser, puèi fai en consequéncia çò que deves far ». Epictet nos mòstra que la proairesis es la facultat que nos fai diferents de totes los autres èssers vivents. Es la facultat que nos permet de desirar o d’aver de l’aversion, de ressentir un besonh impulsiu o de la repulsion, de dire òc o non, segon nos jutjaments. Las causas proaireticas sont liures per lor natura justament perque que la libertat de nòstre proairesis es absoluda: se pòt pas resténher per la dolor, ni per la mòrt, nimai per quin que siá de çò qu'es exterior. Se nòstra proairesis fa que nos sèm acomodats d’un fach quin que siá es qu'atal o decidiguèt.
Atal, pasmens se sèm pas responsables de las representacions que naisson liurament dins nòstra ment, sèm absoludament e sens cap de dobtes responsables del biais que fasem usatge d'aquela. Segon Epictete mai important es de gardar la ment fòra de nòstra proairesis qu'existís ni ben ni mal, e qu’es van d'ensejar de modificar la natura de las causas. Quin es donc lo critèri que nos permet de respectar dins quina que siá la situacion la natura de las causas? Epictet nos explica qu'aquel critèri es un jutjament que cal aprene per la filosofia e nomena aquel jutjament diairesis. Fàcia a tot çò qu'es aproairetic (eveniments, objèctes, individús, eca.) quina es alara l’actitud que cal téner? Cal prene l’actitude del bon jogaire d’escacs, es a dire lo coratge de jogar e de véncer.
E se la partida es perduda? Perdre fa tanben partit de la natura de las causas. Se la partida es perduda, la diairesis que nos guida nos empacha de far quina que siá demanda per çò que se passa e que depend pas de nosaltre. En efièt, cal acceptar çò que los eveniments e lo destin nos balhan, tot aquò es pas nòstre afar. L’Òme es partida integranta d’un sistèma que l'otrapassa. Puslèu que de s’oposar en van a l'astre que li es reservat, l’accèpta e merceja per l’escasença qu’aguèt de jogar, car compren lo divin qu'es en el e fa resonar sa vida amb los seus jutjaments guidats per la diairesis. Aquò significa que, al mens que se siá salvat la libertat de nòstra proairesis e respectat las règlas du jòc, quitament s'una partida es perduda un jorn, la partida vertadièra será ganhada.
Per l'estoïcian es inutil de venerar la natura, los dieus o d’autres mèstres. Sols de principis racionals devon permetre de comprene — o simplament acceptar — lo moviment del mond e dels òmes. Es per una analisi racionala que determina çò que depend pas d'el, e es mercé a aquela quita rason que definís sos jutjaments sul mond.
La psicologia d’Epictet
Al còr de la psicologia d'Epictet i a las nocions de representacion e de jutjament. Son Manual conten aquela frasa celèbra: « Çò que fa de trebles als òmes, son pas las causas, mas las opinions que n'an. Per exemple, la mòrt es pas un mal, car, se n'èran un, atal l'auriá vist Socrates; mas, l'opinion qu'avèm que la mòrt es un mal, vaquí lo mal. Alara donc que sèm contrariats, troblats o tristes, n'acusem pas d'autres que nosaltre, es a dire las nòstras opinions ».
I a tres disciplinas que se deu exerçar l'òme que vòl acquerir la perfeccion : aquela al subjècte dels desirs e las aversions, per se veire pas frustrat dins sos desirs e encontrar pas çò que se cerca a evitar; aquela al subjècte de las tendéncias positivas e las tendéncias negativas e, d'un biais general, çò que tòca al dever, per agir d'un biais ordonat, soscat, sens negligéncia; la tresena es aquela al subjècte de l'error, la prudéncia del jutjament, en un mot, çò qu'es al subjècte dels aux assentiments.
Gueux (Marna)
Gueux es una comuna francesa administrada per lo departament de Marna de la region de Champanha-Ardena.
Epictet
La psicologia d’Epictet
La segonda disciplina a per subjècte lo dever e per tòca d'agir al servici de la comunautat  umana. Es la disciplina de l'accion, se daissar pas anar per una volontat desordonada, mas agir en conformitat amb l'instincte prigond de comunautat umana e de justícia. Es desvolopar la vertut de justcía o l'amor dels òmes.
Gueux (Marna)
Geografia
Aquela municipalitat es a l'oèst de Rems. Fa partida de la comunitat de municipalitats Champagne Vesle e a traversat per la expedís touristique del Champagne.
Testosterona
right|thumb|Molecula de testosterona La testosterona es una ormona androgena. Produsida pels testiculs. En realitat es una proormona, es a dire que per realizar son accion fisiologica o farmacologica deve se redusir en 5-alfa-diidrotestosterona, qu'es l'ormona activa. Es una ormona pròpria del genre masculin, que permet desvolopar los muscles amb fòrça pauc esfòrç. Las femnas produsisson una quantitat fòrça mendre, que complís tanben d'importantas foncions en la regulacion d'aspèctes coma son umor, son enveja sexuala e sensacion de benestar.
Gueux (Marna)
Geografia
Cette commune est à l'ouest de Reims. Elle fait partie de la communauté de communes Champagne Vesle et est traversée par la route touristique du Champagne.
Epictet
La psicologia d’Epictet
La tresena disciplina per objècte d'assegurar la fermetat d'esperit al respècte del real. Es la disciplina de las representacions o de l'assentiment que permet de donar pas son assentiment ni a çò fals, ni a çò escur. Amar la veritat, a se ronçar pas dins los jutjaments.
Gueux (Marna)
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Epictet
La psicologia d’Epictet
Aquelas tres disciplinas o règlas se referisson als tres rappòrts fondamentals que definisson la situacion de l'òme: lo primièr, lo rapòrt amb lo cosmos, en ligam amb la Fisica; lo segond : lo rapòrt de l'òme amb los autres òmes, es en ligam amb l'Etica; lo tresen es lo rapòrt de l'òme amb el meteis, dins la mesura ont la partida essenciala de l'òme se situa dins sa facultat de pensar e de jutjar, en ligam amb la Logica.
Epictet recomanda de començar pel tèma al respècte dels desirs, qu'es mai necessària, perque nos purifica de nòstras passions, puèi de contiunhar per la disciplina al respècte de las accions, per acabar per la disciplina de l'assentiment, reservada a aqueles son ja en progrés, car mai exigenta.
Gueux (Marna)
Istòria
Gueux, Près de Rems #èsser lo banc d'una importanta e reputacion distincion : la familha de las Cauchon Èra ja senhor de Gueux a. Los Feret, #qu'èran tanben senhors de Mont-Laurent #èsser de senhors de Gueux, e a aquel títol, Hubert de Feret (baron de la santa Bombeta), capitana en comandant de la vila de Rems, #portar lo dais al jura del rei Henri III, lo Data|13|de.
Epictet
La psicologia d’Epictet
Lo paradigme psicologic contemporanèu de la terapias cognitivas se fondat, dins una mesura significativa, sus una seria de concepcions psicologicas desvolopadas per Epictet. La terapia cognitiva, tal coma iniciada per A. Ellis e A. Beck, se basa sus aquela mèsma idèa: las conduchas disfoncionalas dels individús, las patologias e problematicas psiologicas son lo fruch de procediments representacionals inadaptats, que fan percébre lo mond de biais contra productiu.
Gueux (Marna)
Istòria
Gueux, à proximité de Reims fut le siège d'une importante et renommée seigneurie : la famille des Cauchon était déjà seigneur de Gueux au. Les Feret, qui étaient aussi seigneurs de Mont-Laurent furent seigneurs de Gueux, et à ce titre, Hubert de Feret (baron de la sainte Ampoule), capitaine commandant de la ville de Reims, porta le dais au sacre du roi Henri III, le 13.
Epictet
Posteritat
Marc Aurèli lo cita o l'evòca mai d'un còp. Segon Pierre Hadot, las Pensadas per ièu mèsme de Marc Aurèli seriàn quitament los exercicis praticticats per Marc Aurèli en aplicacion de las règlas edictadas per Epictet. Son exemple es tanben sitat per Origèn coma modèl de martir pagan (episòde de la camba trencada). Pasmens gaireben foguèt obliat a l'Edat Mejan quitament se d'escrichs apocrifs circulan a vegadas (Dialòg d'Adrian e d'Epictet). L'obratge d'Arrian foguèt traduch en latin sonque a partir de 1453 e la primièra edicion en grèc pareguèt en 1535.
Blaise Pascal escrich en 1655-1656 los Entretiens avec Monsieur de Saci sur Épictète et Montaigne ont fa omenatge al filosòf.
La pensada politica d'Alain es fòrça marcada per la lectura d'Epictet.
Òbras
Alara qu'Epictet aja pas d'esperel escrit, mai d'un obratges existisson a son nom. Nos venguèron d'Arrian son discípol.
Notas e referéncias
<div class="references-small decimal" style="-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2;">
Marcilhac la Cròsa
Toponimia
thumb|250px|center|Paneu d'entrada a Marcilhac la Cròsa.
Grand esmòg de Londres
vinheta|La [[Colomna Nelson (Londres)|colomna Nelson pendent lo grand esmòg de Londres de 1952.]] Lo grand esmòg de Londres (en anglés, The Great Smog o Big Smoke : « lo grand fum ») de 1952 es l'esmòg fòrça dens que cobriguèt Londres pendent lo periòde anant del divendres 5 al dimars 9 de decembre de 1952, considerat coma la pièger pollucion atmosferica de tota l'istòria del Reialme Unit.
L'esmòg es una bruma brunèla espessa, provenent d'una mescla de polluents atmosferics, que limita la visibilitat dins l’atmosfèra. Es constituit sustot de particulas finas e d'ozòn. L'esmòg es associat a mantun efièches nefastes per la santat e per l'environament.
Lo grand esmòg de Londres de 1952 es reconegut coma essent l'un dels episòdis de pollucion los mai significatius de l'istòria en tèrmes d'impacte sus la recèrca environamentala, sus la reglementacion mese en plaça pel govèrn, atal que sus la sensibilizacion del public a la relacion entre la santat e la qualitat de l'aire.
Raphus cucullatus
thumb|200px|left|Esquelèt de Dodo thumb|200px|left|Aliça e lo Dodo Lo Raphus cucullatus o dodo qu'èra un ausèth originari de las islas Maurici e uei desaparegut, exterminat per l'òmi. Pròche de la paloma, qu'èra de la familha deus Raphus (dab 3 membres coneguts) egaument desapareguda.
Qu'èra gran (1 m haut o baish) e bèth, dab petitas alas qui'u permetèvan pas de volar e, chic pauruc, qu'èra de bon gahar entaus marins qui'u podèvan aisidament caçar e minjar (a maugrat de la mala reputacion suu gost de la carn) ; los òmis qu'arribèn tanben dab animaus com lo can qui podón vàder predators en mei deus qui horrucavan los nids. L'evolucion d'aqueth animau s'èra hèit en isollament e shens nat predator ; b'èra pas preparat a tan de cambiament deu son sistèma ecologic.
Dens la literatura anglosaxòna lo Dodo qu'ei un deus personatges deu liber Aliça au país de la meravilhas.
Rochecorbon
Rochecorbon es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Indre e Léger e la region dau Centre.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Rochecorbon, Tot cossí Tors, coneis l'aucupacion romaine, se @dénommer alavetz lo vilatge « Vodanum ». Lo nom del vilatge a evolucionat al cors dels sègles : lo sieu nom actual ven benlèu de Corbon de las Ròcas, ric senhor chevalier #que #far bastir un castèl en dominant la Loire. Los fils d'aquel darrièr #far bastir, en 1095, lo torn quadrangulaire #que subsisteix encara e #que totes trucan la « Llanterna », elevada de dètz mètres.
L'istòria de Rochecorbon es egalament ligada a Sant-Martin de Tors e Marmoutier, restaurada per Hugues de Rochecorbon, a la glèisa tota poderosa #que deteniá nombre de tèrras e domenis en lo val de Loire. Baronnie De Touraine, Rochecorbon es longtemps ligada a l'istòria de la region ligérienne, entre Tors e Bles, vilas essencialas al cors del Mièja Edat e de la Renaissance.
Après la Revolucion francesa, Rochecorbon s'organiza a l'entorn d'una nòva administracion, los ciutadans en elegint los membres del conselh general de las municipalitats.
En 1808, Rochecorbon annèxa la comuna de Sant-Georges. En 2000, la municipalitat intègra la Comunitat de municipalitats del Vouvrillon.
L'histoire de Rochecorbon est liée à la Loire, qui arrose le village. Il y avait un oppidum gaulois sur le territoire de la commune bien avant l'ère chrétienne. Les grottes naturelles étaient occupées à l'époque de l'aurignacien, comme en atteste la découverte de silex taillés.
Rochecorbon, tout comme Tours, connaît l'occupation romaine, on dénommait alors le village « Vodanum ». Le nom du village a évolué au cours des siècles : son nom actuel vient peut-être de Corbon des Roches, riche seigneur chevalier qui fit construire un château dominant la Loire. Le fils de ce dernier fit bâtir, en 1095, la tour quadrangulaire qui subsiste encore et que tout le monde appelle la « Lanterne », haute de dix mètres.
L'histoire de Rochecorbon est également liée à Saint-Martin de Tours et Marmoutier, restaurée par Hugues de Rochecorbon, à l'Église toute puissante qui détenait nombre de terres et domaines dans le val de Loire. Baronnie de Touraine, Rochecorbon est longtemps liée à l'histoire de la région ligérienne, entre Tours et Blois, villes essentielles au cours du Moyen Âge et de la Renaissance.
Après la Révolution française, Rochecorbon s'organise autour d'une nouvelle administration, les citoyens élisant les membres du conseil général des communes.
Sent Micheu de Dobla
Sent Micheu de Dobla (Saint-Michel-de-Double en francés) es una comuna d'Occitània, dins la region istorica de Perigòrd, administrada per lo departament de Dordonha de la region de Novela Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
La prononciacion es [ʂɛ̃mmi’θɛw] [de’dublɒ]. Las fòrmas ancianas son Sanctus Michael, en latin, en 1295, Sanctus Michael de Duppla, en latin, en 1382. Michaël, nom ebreu qui significa « qu'es coma Diu », es un arcàngel dins la tradicion crestiana e l'àngel estachat au pòble judiu dins la tradicion judiva, ,. Lo determinant es lo nom de la Dobla, mençonada aus segles VII o VIII, Silva Edobola, Saltus de Dobla en 1212, Dupla, Duppla, etc, sens explicacion clara. Delamarre escriu Dubulā, « la negròta », de dubnos, dumnos, « negre » (mas quauqua ren de la simbolica nos eschapa beleu : dubnos o dumnos es associat au monde d'en-bas).
Pinus pinaster
Lo pin maritim, pin marin o pinastre  (Pinus pinaster), es una espècia de conifèrs de la familha de las pinacèas. Es a vegada confondut amb lo pin blanc o lo Pin brutia.
Descripcion
esquèrra|vinheta|Ritidomas del pin maritim. esquèrra|vinheta|Pinha mascla de pin maritim esquèrra|vinheta| Pinha femna de pin maritim
Aparelh vegetatiu
La rusca, gris pale pels subjèctes joves, ven rogenca puèu rogenca-negra amb l'edat. Espessa, se marca amb los ans e los ritidomas forman de grandas escatas. La camba del pin maritim es « flexuosa »: presenta de corbaduras en diferents sens.
Las agulhas, espessas e regdas, son gropadas per dos (geminadas). Lor seccion transversala es en forma semicirculària. Mesuran de 10 a 20 cm de long, son persistantas, de color verd sorn e lusentas. La basa de las doas agulhas bessonas es enrodada per une gana. Venon marron al morrir, puèi cason. Se descompausan pro lentament e forman una mana lièch al pè de l'arbre.
Los arbres joves an une forma pro regulara, conica. Los mai vièlhs, esbrancats a la basa, an un tufet mai dispersat, una cima irregulara, puslèu plana e espandit.
L'enrasigament es d'en primièr cabussant, puèi orizontal.
Aparelh reproductor
Aquesta espècia es monoïca; los organs reproductors apareisson vèrs 6 a 8 ans après la semenada. Son de pinhas masclas o femnas, mas presents ambedoas sul mèsme individú. La florason a çò nòstre se debana en abil o mai.
Las pinhas masclas de 20 a 22 mm de long son ovoïdas, escatadas, de color brun-iranjat al madur. Se forman a la base dels brots longs de l'anada e produson una granda quantitat de pollèn jaune, escampilhat pel vent (planta anemogama). Unas annadas, i a tan de pollèn que cai dels arbres, que semblan plòure las granas jaunas. Aqueste fenomèn es se pòt nomenar « pluèja de sofre ».
Las pinhas femnas se forman dins la zona de la corona superiora dels rams. Pichona e discrètas al començament, se transforman un còp fecondadas (mai sovent al començament de lor segonda annada) en còns gaireben sessils de 10 a 18 centimètre de long. Tant que demoran sus l'arbre, aquesta pinha es oblonga, lusissenta e de color rogenca puèi brun-rós. Las escatas pòrta su lor costat extèrne una mena d'escut un pauc sortissent, carenat e espés.
La dobertura de las escatas libèra de granas negras de forma ovala e leugièrament aplanidas de 8 millimètres de long e de 3 a 5 millimètres de largor. Son dotadas d'una aleta tres còp mai longa que la grana que permet la disseminacion per anemocoria. Lo pes de mila granas es de 30 a 70 gramas. La germinacion de las granas s'amaga après dos a tres ans.
Melhoracion genetica
Dempuèi 1960, l'INRA trabalha a la melhoracion genetica del pin maritim per obténer d'arbres avent una melhora rectitud de camba e creissença.
Dempuèo 2012, de vergièrs de granas de tresena generacion (VF3) son productius. Aquesta melhoracion genetica contribuiguèt a aumentar la productivitat mejana del pinhadar de las Lanas dempuèi las annada 1960. Lo rendiment triplèt en 50 ans passant de 4,8 m3/ha/an en 1960 a 15 m3/ha/an en 2015 amb una rectitud melhorada de 40 %. Rendiment tanben melhorat per la fertilizacion fosfatada a la plantacion e en remandada a 3-4 ans, lo contraròtle de la vegetacion adventici e dels aclariment precòces e mai raprocadas.
Espandiment e abitat
Lo pin maritim es originari del Bacin mediterranèu. Considerat coma espècia invasiva dins unees païses (Africa del Sud, Austràlia, Chile ...).
Arcones
Arcones es un municipi de la província espanhòla de Segovia dins la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Pinus pinaster
Istoric
En Occitània, jol vam de l'agronòma de França François Jules Hilaire Chambrelent, fòrça pins maritims foguèron plantats dins las Lanas de Gasconha al sègle XIX. Los objectius èran multiple s : assanir lo sól paludenc, téner las dunas, e produire un arbre de renda per una populacion avent a l'epòca pauc de fons de revengut.
Cultura
Le pin maritima agrada una exposicion en plen solelh, dons un sòl ordinari mas sempre non calcari (espècia calcifuga; la preséncia de calcari dins lo sòl provòca una cloròsi).
Presenta una bona adaptacion als sòls acids (podzòls, sables dunaris) e paures (espècia oligotròfa), veire a l'idromorfia (pels individús aquitans); agrada los sòls prigonds, plan drenats, que la creissença es mai rapida.
Lo pin maritim exigís de precipitacions annalas de 800-1000 mm. Tolèra de temperaturas passant 40 ° C pendent un periòde long mas agrada pas los fregs rigoroses e duradisses (Zona USDA 7-10).
Problèmas fitosanitaris
Lo polipòr del pin (Heterobasidion annosum) es una mycòta racinària que provòca la mortalitat del pin maritim a totes las edats.
Introduch accidentelament al Portugal en 1999, un nematoda originari d'America del Nòrd (Bursaphelenchus xylophilus) fa tanben fòrça degalhs pels boscs dels païses, plan pauc de pins essent resistants. Son arribada en França, naturalament via l'insècte vector o per escasença via los transpòrts de fusta, es prevista per 2025 (50 % probable).
Los fulhats (coma lo chêne tausin) tenon un ròtle important per la biodiversitat mas tanben un ròtle fondamental de proteccion del bosc de produccion de pin maritim contra los insècte e las malautiás. Cal notar pasmens que lo beç es sensible au fomes e que lo tremble es vector del rovilh causat per Melampsora.
Expleitacion en silvicultura
vinheta|Fusta de pin maritim. Correspond a la produccion de fusta d'òbra amb 3 a 4 aclariments realizats entre 10 e 30 ans daissant un pòblament final d'unas 300 tijas/ha per una edat d'expleitacion compresa entre 35 e 50 ans. Las diferentas estapas son las seguentas:
La reboscada
La plantacion es ara largament preferida a la semenda que 1 ectara de semenada pren 3 kg de granas es a dire 45 000 granas. E 45 000 granas semenadas donan 40 000 plants, es 30 ectaras de bosc que seràn reboscat per plantacion puslèu d'un ectara par semenada dirècta.
Fertilizacion e entreten
Los resultats de l’ensag de Berganton confirman l’efièch benefic d’una fertilizacion fosfatada (65 kg/ha de superfosfat) portada a l’installacion d’un poblament de pin maritim seguit  d'una autra 11 ans (110 kg/ha de P2O5). A l’edat de 34 ans, se constata de ganhs de 25 % sul volum total de fusta obtenguda. La fertilizacion fosfatada enforça la rigiditat de l’arbre mas cal evitar l’apond d’azòt qei favorizarà subretot lo desvolopament de la massa foliària e aumentarà la presa al vent d’ont las corbaduras, casudas, trencadas. La vegetacion del pin maritim es pro rapida; buta de 30 à 40 cm de long cada annada.
Cal preveire l'entreten de las interlinhas entre la segonda e la quatriena annada puèi cada 5 ans, per exemple abans una intervencion silvicòla.
Aclariments
Lo primièr aclariment se debana entre 10 e 15 ans segon la densitat del poblament e la qualitat del luòc, quand la circonferéncia mejana es compresa entre 40 e 60 cm. Se lèva alara de 25 a 50 % del nombre de tijas. Cal preveire d'enclauses d'expleitacion per de poblaments installats amb d'interlinhas de mens de 4 m (talh sistematica d'1 linha sus 5) o per de poblaments eissits de regeneracions naturalas.
Los aclariments seguents se realizan quand lo cobèrt se tampa, çò que correspond a una creissença en circonferéncia de 15 a 20 cm entre 2 talhs, es a dire un interval de temps de 5 a 10 ans segon la densitat del poblament de la qualitat de l'estacion. A cada passatge, se lèva mens de 40 % del nombre de tijas. Mai sovent, 3 a 4 aclariments son necessaris.
Esbrancatge
Aquesta intervencion es recomandada per la produccion de fusta de qualitat dins los poblaments mai vigoroses presentant un nombre sufisent d'arbres de tria (mai de 400 t/ha).
Se realiza:
Talh ras
L'edat e la dimension d'expleitacion son foncion de las qualitats dels luòcs e dels objectius economics del silvicultor.
Aqueste modèl de silvicultura deu permetre la culhida d'arbres d'environ 1,2 m3 entre 35 e 50 ans, amb una densitat finala d'unes 300 tijas/ha en Lanas de bona fertilitat o 250 tijas/ha en lanas secas.
Proprietats farmacologicas
vinheta|Culhida de saba de pin maritim près de [[Nazaré (Portugal)|Nazaré al Portugal]] Los borrons d'aqueste pin e l'esséncia venet de sas agulhas son a vegada utilizats per la preparacion de siròps, de tisanas e de pastilhas contra la tós.Un estudi eslovac paregut en mai 2006 mostrèt que prene cada jorn 1 mg/kg de picnogenòl, una molecula extracha de la rusca de pin maritie, reduisiriá significativament los simptòmas du treble del deficit de l'atencion amb iperactivitat
Expleitacion industriala
En Aquitània, lo pin a un pes economic indiscutable, amb 30 000 emplecs dirèctes, rendent un ganh equivalent a aqueste dels vins de Bordèu. Mas declina de contunh d'en primièr a causa de la concurréncia dels produchs petrolièrs e tanben de la concurréncia de la fusta d'importacion (Nòrd de l'Euròpa, Siberia…).
Resina
Lo pin maritim èra expletat pels resinhèrs dempèi 2000 ans mas subretot dempuèi 1860 per culhir la resina dins las Lanas de Gasconha. Los principals produchs realizats a partir de la resina del pin maritim son la terebentina e la colofònia.
La culhida de la resina a gaireben desapregut d'Occitània ara ont lo pin maritim es utilizat subreto per sa fusta.
Fusta de renda
Pendent l'expleitation forestièra, la fusta presa per talh de Pins maritims es destriada en foncion de la dimensions e de critèris qualitatius, e categorizat :
Quand s'utiliza coma fusta de caufatge, se lèva sovent la rusca per demenir son odor de resina.
Descripcion de l'espècia e sinonimes
Aquesta espècia èra nomenada Pinus maritima Mill. e l'es encara dins unas publications, pasmens s'aquesta denominacion es obsolèta.
Illas Chesterfield
Las illas Chesterfield son una archipèla de la Nòva Caledònia situada dins la mar de Coralh a aperaquí a l'oèst de la punta nòrd-oèst de Grande Terre. Las illas Chesterfield se compausan de mantun ilòts e escuèlhs a flor d'aiga.
Canton de Casals
Lo canton de Casals es una anciana division administrativa de Carcin, suprimida en 2015, situada dins l'arrondiment de Caors, lo departament d'Òut e la region de Miègjorn-Pirenèus, ara d'. A la refòrma cantonala de 2014, aplicada a las eleccions de 2015, 3 de las 9 comunas, Casals, Gindon e Marminhac, passèron al canton de Gordon e las autras 6 al canton de Puèg l'Avesque. La lenga autoctòna es l'occitan lengadocian naut-carcinòl.
Istòria
Lo canton se creèt lo 15 de febrièr 1790 dins lo districte de Gordon,. Se conservèt lo 13 de brumaire an X (4 de novembre 1801) mas dins l'arrondiment de Caors,.
A las eleccions departamentalas del 22 de març 2015, en aplicacion del decret del 13 de febrièr 2014 que delimita los cantons del departament d'Òut, lo canton de Casals foguèt suprimit.
Pr'amor de la preséncia dins la Comunautat de comunas de Casals-Salviac, totas las comunas passèron dins l'arrondiment de Gordon.
L'Èrm (Nauta Garona)
L'Èrm  (Lherm o Le Lherm dens l'usatge, en francés) es ua comuna gascona situada dens lo departament de la Hauta Garona e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Toponimia
right|120px Lo mot ven deu latin eremus e a lo sens de « desèrt, bosiga, tèrra improductiva » e a vegadas lo d' « ermitatge »,.
Istòria
Pendent l'Ancian Regime, L'Èrm qu'èra de l'eleccion de Ribèra-Verdun, doncas de la província de Gasconha, de la generalitat d'Aush, de l'archidiocèsi de Tolosa e de la senescaucia de Tolosa. Le vocable de la glèisa qu'es Sent Andrèu; i avè autas duas glèisas, Notre-Dame du  Bout-du-Pont (Nòsta Dauna deu Cap deu Pont ?), capèra qu'existeish encara e Sent Orenç, dita La Gleiseta, desrocada a la Revolucion. En 1790, L'Èrm qu'èra caplòc de canton; en l'an X, qu'èra deu canton de Murèth.
Pendent l'Ancian Regime, Sarrouilhe (nom francés) èra ua parròquia de l'archidiocèsi de Tolosa e de la senescaucia de Tolosa.
Arevalillo de Cega
Arevalillo de Cega es un municipi de la província espanhòla de Segovia dins la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Progesterona
thumb|200px|Molecula de progesterona La progesterona es lo principal dels progestagèns. Amassa amb los estrogèns, los progestagèns forman lo binòmi ormonal femenin per excelléncia. Sa principala origina es en l'ovari, mai pòdon tanben se sintetisar en las glandulas renalas e lo fetge. Los dos grops d'ormonas an una estructura que se descriu coma derivada del nuclèu ciclopentanoperidrofenantrèn, nuclèu que ne derivan los esteroïdes. La progesterona agís principalament pendent la segonda part del cicle menstrual, en frenant los cambiaments proliferatius endometrials qu'indusisson los estrogèns e en estimulant los cambiaments maduratius, en preparant aital l'endometri per l'implantacion del embrion. La progesterona s'encarga tanben d'engrossar e manténer subjècte l'endometri en l'utèr: al davalar sos nivèls, l'endometri se destaca, en produsint la menstruacion.
Saint-Clair-sur-l'Elle
Saint-Clair-sur-l'Elle es una comuna normanda, situada dins lo departament de la Marga e la region de la Bassa Normandia.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Demografia
.
Taure
alt=Un bovin massif à grandes cornes|vinheta|Un taure de raça Longhorn. Taure es lo nom vernacular donat al mascle de l'espècia Bos taurus, un mamifèr domestic romiaire, mai sovent portaire de banas, apartenent a la familha dels Bovids. Sa femèla es la vaca. Es utilizat subretot per la reproduccion dins l'elevatge lachièr, sempre mai per inseminacion artificiala, per la produccion de carn bovina e per d’espòrts coma las corregudas de taures o lo rodèo. Es un animal fòrça present dins la cultura, coma dins l'art de la tauromaquia.
Bòsc
thumb|right|Bòsc de [[conifèrs dins los Alps Soïsses.]]
Una seuva (var. ahorèst, bòsc, bòsca forèst, selva ) es un espaci boisat relativament grand. Aparegudas i a au mens 380 milions d'ans, lei seuvas son d'ecosistèmas fòrça importants per la biodiversitat terrèstra. An tanben de ròtles importants dins la regulacion dei cicles dau carbòni, de l'aiga e de divèrsei compausats quimics, dins la proteccion dei sòus còntra l'erosion ò dins la fixaxion dei dunas dins lei zònas litoralas ò deserticas.
La natura dei seuvas a regularament evolucionat dins lo corrent de l'istòria de la Tèrra. D'efiech, lei seuvas son tocadas per lei transformacions climatcas e an donc tendància de se desplaçar quand lei condicions cambian. De mai, leis aubres son generalament especializats per viure dins d'environaments definits. Uei, existís donc quatre tipes principaus de foròst que son la taiga, la seuva temperada, la seuva mediterranèa e la seuva tropicala. En 2015, aquelei bòscs cubrián aperaquí 31% de la superficia dei continents. Aquela part es en regression dempuei la fin de l'Edat Mejana en causa de l'esplecha tròp importanta dei seuvas.
Dich desforestacion, aqueu fenomèn de disparicion progressiva dei seuvas es principalament causat per lo besonh de fusta ò per l'eissartatge agricòla. D'efiech, lei seuvas son la fònt principala de fusta e d'autrei produchs forestiers pòdon aver un interès economic (plantas medicinalas, bolets, animaus...). Pasmens, l'emergéncia de l'ecologia politica e lei trèbols environamentaus grèus entraïnats per la disparicion dei bòscs (erosion, desertificacion, vengudas deis aigas...) menèt a l'adopcion de legislacions estrictas per reglementar la silvicultura ò limitar la destruccion d'estendudas boisadas. Dins aquò, se de succès son enregistrats dins lei regions desvolopadas, la situacion dins lei regions tropicalas es generalament marrida, especialament dempuei lo començament dau sègle XXI e lo desvolopament deis agrocarburants ò de l'òli de palma. Ansin, de 1990 a 2015, la superficia totala dau cubèrt forestier mondiau demeniguèt de 3%.
Istòria evolutiva
thumb|right|[[Fotografia d'una seuva australiana de feuses arborescentas que dòna una idèa de l'aspècte generau dei seuvas dau Carbonifèr.]]
Segon lei donadas paleontologicas disponiblas en 2021, lei seuvas son probablament aparegudas rapidament après l'adaptacion dei vegetaus ai condicions de vida terrèstras. D'efiech, lo fossil pus vièlh de vegetau data de 460 milions d'ans e la pus anciana seuva fossilizada identificada de 370 a 385 milions d'ans. Pasmens, aquela seuva èra ja un ecosistèma complèx e diversificat e es ansin possible de supausar que la premiera seuva es ben pus anciana.
La competicion per l'accès a la lutz necessària a la fotosintèsi sembla un factor important de l'evolucion e dau desvolopament dei seuvas. Menèt a l'aparicion d'espècias lignosas mai e mai autas (aubres, feuses arborescentas, consòudas... etc.). Durant lo Triassic (252-201 Ma), lei conifèrs, apareguts i a 300 milions d'ans, prenguèron l'avantatge sus leis autrei tipes de vegetaus vascularizats e formèron la màger part dei seuvas dau Jurassic (201-145 Ma). A partir dau Cretacèu, deguèron faciar la concurréncia dei fuelhós que s'impausèron pauc a pauc dins lei regions caudas e temperadas. Una coevolucion amb leis insèctes es probablament la causa d'aqueu succès deis aubres, especialament aqueu dei fuelhós.
Aquelei seuvas evolucionèron e migrèron amb lei transformacions climaticas (taus de dioxid de carbòni dins l'atmosfèra, temperatura globala...). Aqueu desplaçament es un aspècte major de la vida dei seuvas mondialas. Durant lei periòdes de glaciacion, entraïna la migracion vèrs l'eqüator deis ecosistèmas adaptats ai condicions temperadas e l'expansion dei seuvas caracteristicas dei zònas frejas. Dins lo sens invèrs, leis epòcas marcadas per un rescaufament dau clima mondiau veson una regression dei seuvas frejas, un desplaçament vèrs lei pòls deis aubres de clima temperat e una extension deis ecosistèmas cauds. Aquelei movements entraïnan un apauriment genetic car la recolonizacion deis espacis es principamament assegurada per leis espècias pus rapidas mentre que lei pus lentas pòdon disparéisser se la zòna refugi es tocada per de cambiaments importants. Aquela tendància es generalament compensada per l'emergéncia d'espècias novèlas mai de cas de desforestacion generalizada existiguèron coma durant lo periòde finau dau Carbonifèr i a 305 milions d'ans.
Evolucions dempuei l'Edat Mejana
Se leis episòdis de desforestacion e de cambiaments prefonds dei seuvas mondialas son pas rars dins l'istòria de la Tèrra, aqueu iniciat dempuei lo sègle XV es particular car es principalament liat ais activitats de l'èsser uman. Menèt a la disparicion de la màger part dei seuvas temperadas dei dos emisfèris. Aquela esplecha intensiva de la seuva entraïnèt la definicion dei premierei politicas silvicòlas. Puei, la Revolucion Industriala demeniguèt l'importància de la lenha coma combustible, çò que permetèt de demenir la pression sus lei seuvas. Conjugat amb l'emergéncia de l'ecologia politica dins lo corrent de la segonda mitat dau sègle XX, favorizèt la restauracion d'un important cubèrt forestier, especialament en Euròpa.
En revènge, dempuei lo començament dau sègle XX, lei seuvas tropicalas, demoradas relativament intactas, son vengudas l'objècte d'una esplecha intensiva tant per produrre de fusta que per liberar d'espacis necessaris a l'agricultura ò au norrigatge. De mai, dempuei leis ans 2000, l'aumentacion de la demanda mondiala d'agrocarburants e d'òli de palma agravan lo fenomèn en Brasil, en Africa Centrala e dins lo Sud-Èst Asiatic onte lei seuvas primàrias conoisson de regressions importantas.
L'aubre
S'es pas l'unic compausant d'una seuva, l'aubre n'es un constituent indispensable. Es un vegetau lignós qu'a una durada de vida lònga, sovent superiora a un sègle, e una autor de mai de 5 mètres. Es organizat a l'entorn d'un aisse vegetau fòrça lignificat que pòrta lei brancas, lei ramèus e lei brots e que permet de lei mantenir en autor per captar lo raionament solar. Aquela competicion per l'accès a la lutz es un element fondamentau de l'organizacion d'una seuva car a dictat l'evolucion e la reparticion deis espècias entraïnant la formacion de mai d'un ròdol ecologic.
Taure
Fisiologia, comportament e ecologia
Las caracteristicas generalas dels taures son las mèsmas qu’aquestas de las vacas e dels zebús, totes de la mèsma espècia : Bos taurus.
Bòsc
L'organizacion orizontala
L'organizacion orizontala d'una seuva va de l'auriera a la seuva prefonda. Aquelei mitans son caracterizats per una aumentacion progressiva de l'autor dau cubèrt vegetau. Varian segon la natura de la seuva e de la topografia locala. Pasmens, se lei condicions o permèton, se tròban lei zònas seguentas :
Taure
Elevatge
Los taurèls, non castrats, son elevats de biais intensiu per produire rapidament de carn bovina e son tuats vèrs 15 a 18 meses.
Bòsc
L'organizacion verticala
L'organizacion verticala d'una seuva compren dos espacis ben distints que son lo sector sosterranh e lo sector aerian. Lo premier es generalament de divèrsei jaç d'umús que recuebron lo substrat rocassós. Es lo mitan d'expansion dei rets de racinas e dei micèlis fongics. Son espessor varia fòrça segon la richessa organica de la seuva e la topografia. Lei jaç d'umús son ansin pus espés dins lei regions eqüatorialas e dins lei vaus.
Taure
Elevatge
Los taures reproductors son seleccionats segon los besonhs de l'elevatge bovin e los critèris demandats per la raça especializada ; la reproduccion se realiza sempre per inseminacion artificiala de las vacas.
Bòsc
L'organizacion verticala
Per la partida aeriana, se destria normalament quatre estancis :
Taure
Elevatge
Los taures de combat son seleccionats per lor combativitat. Se caracterizan per d’instintes atavics de defensa, dins sos atributs fisics tan de banas grandas dirigidas en avant e un aparelh locomotor poderós.
Gastronomia
alt=Plat de viande en sauce avec du riz et des olives noires|vinheta|Gardiana de taure, una especialitat gastronomica [[Camarga|camarguenca.]] La carn de taure pòt èsser consomida. De mendre tendror e mai muscada que la carn de buòu, la carn de taure es tanben de color mai sorna.
Bòsc
L'evolucion dins lo temps
L'afondrament deis aubres pus importants entraïna de duberturas dins lo cubèrt vegetau. Aquò autoriza la creissença de vegetaus novèus. Ben sovent, l'espècia iniciala es remplaçada per una autra que sa creissença es pus lònga. En Occitània, un exemple caracteristic es lo remplaçament progressiu dei pins per de roves dins la seuva mediterranèa. Aquò es la consequéncia de la resisténcia dei granas deis aubres que pòdon subreviure de decennis dins lo sòu. Aqueu cicle se perseguís generalament amb doas ò tres espècias avans de tornar començar.
Taure
Gastronomia
La vianda de taure es presenta dins la gastronomia provençala, per exemple dins la gardiana, una variante de la dòba preparada amb de carn de taure.
Bòsc
L'evolucion dins lo temps
Dins aquò, de factors exteriors pòdon l'influenciar. Per exemple, lei tempèstas favorizan la casuda deis aubres, çò que favoriza generalament la creissença de la generacion d'aubres seguentas. Dins lo sens invèrs, d'aubres assaian d'empachar lo debanament normau dau cicle. Totjorn dins la seuva mediterranèa, es lo cas dau pin d'Alèp que favoriza leis incendis que li permèton de colonizar lo mitan gràcias a sa creissença rapida. Enfin, de malautiás (virüs, bolets... etc.) son de còps susceptiblas de trebolar l'evolucion normala d'una seuva en demenissent una populacion vegetala donada.
Una resèrva de biodiversitat
thumb|right|[[Fotografia d'una recòlta de bolets dins una seuva de Saskatchewan realizada en 2008, illustracion de la biodiversitat fòrça richa dei mitans forestiers.]]
Taure
Espòrt
Lo taure es un dels animals utilizats per exemple dins las corsa camarguencas o lo rodèo. De raças son elevadas sonque per aqueste usatge coma lo taure de lidia. alt=Un taureau noir face au torrero agitant sa cape|vinheta|Un taure de combat en plena corrida.
Bòsc
Una resèrva de biodiversitat
Lei seuvas son de resèrvas importantas de biodiversitat. En particular, lei seuvas tropicalas umidas concentrarián 80% de la biodiversitat terrèstra recensada. De mai, dins leis autrei regions, assostan sovent la màger part de la fauna e de la flòra locala. Aquela richessa s'explica per la produccion de vegetaus, gràcias a la fotosintèsi, que mena a la formacion d'una gròssa quantitat de matèria organica que sèrv de supòrts a d'ecosistèmas fòrça diversificats. La multiplicacion dei ròdols ecologics permesa per leis organizacions orizontalas e verticalas dau mitan ò per son evolucion dins lo temps es tanben un factor de diversificacion dau vivent.
La fixacion dau carbòni
Dins lo quadre de la regulacion dau clima mondiau, l'ensemble dei seuvas tèn un ròtle important de fixacion d'una importanta quantitat de carbòni. D'efiech, durant sa creissença, un vegetau utiliza lo dioxid de carbòni atmosferic per trobar lo carbòni necessari a la fabricacion dei teissuts organics. Ansin, un aubre en creissença capta dau dioxid de carbòni qu'es, per la perseguida, liberat durant sa decomposicion. Pasmens, se lo bilanç carbòni d'aqueu mecanisme es teoricament neutre, la deforestacion en cors trebola l'equilibri en permetent a una partida dau dioxid de carbòni normalament present dins lei vegetaus de renfòrçar lo rescaufament climatic. Dins lo sens invèrs, la reconstitucion de seuvas disparegudas es vista coma un mejan per fixar una fraccion dau dioxid de carbòni e alentir l'aumentacion dei temperaturas (concèpte dau « potz de carbòni » ).