Progressisme
L'idèa de progressisme
Una pensada es qualificada de progressista, per exemple, quand concep lo present coma un progrés al respècte d'una epòca passada jutjada mai primària, mai dificila, o encara mai ignoranta. Pasmens, la pensada progressista concep pas necessàriament lo present coma un progrés, mas pòt al contrari denigrar lo present, e reclamar una melhoracion en desirant de valors dichas modèrnas. L'idèa de progrés es ligada, sul plan filosofic, a una tendéncia prigonda de las Luces que l'idèa èra de poder transformar lo mond mejans la difusion de coneissença balhant als òmes d'aisinas intellectuelas necessàrias per transformar e tornar sus la societat d'Ancian Regime. A la perfectibilitat de l'umanitat s'apondèt vèrs 1800 l'idèa de l'acceleracion del progrés scientific e tecnic al començament de la primièra revolucion industriala. Lo progrés designava subretot los grops que vòlon trencar las estructuras politicas e mentalas eritadas de l'Ancian Regime sens pasmens se prononciar per una politica sociala audaciosa, la libertat d'entreprendre primant la redistribucion autoritària de las riquessas. Lo progrés del socialisme dins los païses industrializats provoquèt una evolucion de la nocion cap a una presa en compte de la necessitat de subrepassar la misèria e d'ofrir à totas las jaças de la societat de condicions de vida dignas amb la riquessa producha pels nòus mejans tecnics. Sens èsser abandonada per aqueles que l'avián portada, es a dire los liberals, tanben pels liberals de drecha, la nocion venguèt lo trach d'union de totas las fòrças que sostengavan l'URSS staliniana, subretot après 1945. A l'epòca de la division entre dos blòts, pendent de la Guèrra Freja, lo camp comunista se definís per "progressista" en opposicion al camp american « reaccionari », « colonialista » o « neocolonialista », somés a de « fòrças escuras ». L'expression ja aviá estat emplegada abans la segonda guèrra mondiala, per exemple per Nikita Khrushchov que parlava en 1937 d'Stalin coma del far de l'« umanitat progressista ». L'expression venguèt comuna après 1945: atal, en 1949 al moment del 70 anniversari d'Stalin, Malenkov parlava del dictator coma d'un "guida de l'umanitat progressista". Los comunistas occidentals e los companhons de rota del comunisme après 1945 fasián partit del camp progressista. De segur existiguèt, a l'Èst coma a l'Oèst una "cultura progressista", amb de produccions artisticas e intellectualas que pensavan contribuir al progrés, que siá d’una avantgardia artistica, d'una volontat de tornar descobrir e de difusar melhor la cultura populara, per exemple dins lo domèni de la musica, mas tanben d’una forma d’expression en espandiment (musica pop, banda dessenhada) o d’una reflexion mai teorica sul trabalh, la tecnica, l’èsser uman coma individú e èsser social. Aquela confusion entre l'stalinisme e lo progressisme s'atenuèt aprés la mòrt del dictator e la destalinisacion, l'expression podava subreviure. En França, dins los ans 1970, l'idèa que la pena de mòrt deviá èsser abolida vengava d'una pensada progressista, en opposicion a l'idèa que deviá èsser mantenguda, qu'aparteniá a una pensada conservatritz. Tanben, tota reforma es pas necessàriament progressista, aquela podent de fach favorizar un retorn enrè e èsser reaccionària.