Ans_1970
Sciéncias e tecnicas
1970 : capitada de la mesa en orbita dau satellit Uhuru (SAS A) per la NASA. Èra destinat a l'estudi dei raionaments X e èra lo premier exemplar d'una tièra de pichons satellits scientifics estatsunidencs (SAS B en 1972 e C en 1975) destinats a l'observacion dei fònts X. thumb|right|Imatge de la superficia luna enregistrat per [[Lunokhod 1.]] 1970 : aterratge sus la Luna d'un veïcul teleguidat d'exploracion sovietica dich Lunokhod 1. Durant quasi 9 mes, viatjèt de 10,54 km a la superficia. 1970 : depaus dau premier brevet depintant lo foncionament e l'estructura d'un microprocessor per l'engenhaire estatsunidenc Gilbert Hyatt. 1970 : premier aterratge capitat a la superficia d'una autra planeta amb lo succès de la mission sovietica Venera 7. La sonda capitèt de transmettre d'informacions pendent 55 mn avans d'èstre destrucha per lei condicions climaticas fòrça duras de Vènus. 1970 : desvolopament de la premiera memòria viva per leis engenhaires estatsunidencs Bob Abbott e Les Vadasz. 1971 : capitada de la mesa en orbita de la premiera estacion espaciala (Saliut 1) per lei Sovietics. Après la revirada de Soiuz 10 lei 23 e 25 abriu, Soiuz 11 capitèt de s'arrimar a l'estacion que foguèt abitada per tres cosmonautas durant 23 jorns. Pasmens, lo 30 de junh, dins lo corrent dau viatge de retorn, un defalhiment dau module Soiuz causèt l'asfixia e la mòrt de l'equipatge. thumb|Fotografia dau rover lunar utilizada per la mission [[Apollo 15.]] 1971 : capitada dei missions lunaras Apollo 14 (31 de genier - 9 de febrier) dins la region de Fra Mauro e Apollo 15 (26 de julhet - 7 d'aost) dins la region dau cratèr Béla. La segonda mission utilizèt per lo premier còp lo rover lunar de la NASA que permetèt ais astronautas de la NASA per se desplaçar sus de distàncias grandas a la superficia lunara. 1971 : en decembre, la mission sovietica Mars 3 capitèt lo premier atteratge d'una sonda a la superficia de Mart mai lo contact foguèt rapidament perdut belèu en causa d'una tempèsta d'arena. Dins aquò, permetèt divèrsei descubèrtas coma l'existéncia de montanhas de mai de 22 km d'altitud. 1972 : descubèrta dei proprietats de l'artemisina, basa dei medicaments antipaludics modèrnes, per un grop scientific chinés dirigit per Tu Youyou. Recebèt lo Prèmi Nobel de Fisiologia ò Medecina 2015 per aquela descubèrta. 1972 : capitada dei missions estatsunidencas Apollo 16 (16-27 d'abriu) e Apollo 17 (7-19 de decembre) que se pausèron sus la Luna dins lei regions dei Monts Descartes e de la Vau Taurus-Littrow. Permetèron d'estudiar la geologia e l'atmosfèra lunaras. 1972 : concepcion dau lengatge de programacion C per lei Laboratòris Bell (principalament l'informatician Dennis Ritchie (1941-2011)). Foguèt lo premier lengatge que conoguèt una difusion importanta. 1972 : desvolopament dau premier escanèr medicau per lo Britanic Godfrey Newbold Hounsfield (1919-2004), engenhaire de la companhiá Electronical Musical Instrument (EMI), a partir dei trabalhs precursors dau fisician sud-african Allan McLeod Cormack (1924-1998). 1972 : desvolopament de la premiera IRM (Imajariá per resonància magnetica) per lo quimista estatsunidenc Paul Lauterbur (1929-2007). Aquel instrument es basat sus lo principi de la resonància magnetica nucleara descubèrt en 1946 e es vengut un aparelh important dins leis espitaus actuaus. thumb|right|Fotografia de [[Jupitèr (planeta)|Jupitèr realizada per Pioneer 10.]] 1973 : arribada de la sonda espaciala Pioneer 10 dins lo sistèma de Jupitèr. Poguèt realizar de fotografias de la planeta e de sei quatre satellits principaus. 1977 : descubèrta per azard d'un sistèma d'anèus a l'entorn d'Uranus per d'astronòms estatsunidencs. 1977 : descubèrta de Quiron, premier asteroïde descubèrt en delà de l'orbita d'Uranus (→ 1988). 1977 : intrada en servici dau telescòpi infraroge britanic UKIRT (dubertura 3,8 mètres) ais Observatòris dau Mauna Kea. Èra alora lo telescòpi infraroge pus grand en servici.