cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Canton de Sièis Forns
Istòria
Lo canton de Sièis Forns data dau decret dau 2 d'aost de 1973 : lo canton de La Sèina foguèt devesit entre canton de Sièis Forns (la comuna de Sièis Forns), canton de Sant Mandrier (la comuna e una fraccion de La Sèina) e canton de La Sèina (nom mantengut), que compreniá la partida majoritària, en populacion, d'aquela vila.
A las eleccions departamentalas dau 22 de març de 2015, en aplicacion dau decret n° 2014-270 dau 27 de febrier de 2014, que pòrta delimitacion dei cantons dins lo departament de Var, lo canton de Sièis Forns foguèt suprimit. Lo canton de La Sèina d'avans 1973 compren ara 2 cantons.
Feromòna
Lei feromònas son de substàncias quimicas, similaras ais ormònas, emesas per la màger part deis animaus e per certanei vegetaus. Agisson coma messatgier entre leis individüs d'una meteissa espècia e an un ròtle primordiau dins la reproduccion de plusors espècias e dins l'agregacion deis insèctes sociaus.
Quinçainas
Quinçainas (en francés Quinssaines) es una comuna occitana de Borbonés situada dins lo departament d’Alèir e la region francesa d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament d'Auvèrnhe.
.bh
.bh es lo nom de domeni d'Internet per Bahrain. Lo en arab es .البحرين.
Quinçainas
Comunas vesinas
400px|left|Distanças e posicion relativa
Istòria
Quinçanas (probablament...) de Villa de Quintianis (s. XII).
.bh
Domenis de segond nivèl
Los domenis de segond nivèl son:
Miyamoto Musashi
[[Fichièr:Kamidana de l’École officielle Heiho Niten Ichi Ryu.jpg|vinheta|345x345px|Autoretrach de Miyamoto Musashi (Heiho Niten Ichi Ryu Memorial).]] Miyamoto Musashi (12 de març de 1584-19 de junh de 1645) foguèt un escrimaire, filosòf, e artista japonés, mai que mai conegut per son libre Gorin no sho.
Loko
Lo loko es una lenga mande, una branca de las lengas nigèrocongolesas, parlada en Libèria.
Paulhaguet
Paulhaguet (Paulhaguet en francés) z-es una comuna auvernhassa situada dins lo departament del Naut Léger e la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament d'Auvèrnhe.
Comunas vesinas
400px|left|Distanças e posicion relativa
Loko
Classificacion
Lo loko fa partida del sosgrop mande del sud-oèst, amb lo looma, lo bandi, lo zialo, lo mende e lo kpelle.
Vath d'Ansó
La Vath d'Ansó (var. la Val/Vau d'Ansó) (en aragonés SLA Val d'Ansó, en aragonés GO Bal d'Ansó) qu'ei situada en Aragon.
Écouviez
Écouviez es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mòsa e la region de Lorena.
La Clisse
La Clisse es una comuna francesa, situada dins lo departament de Charanta Maritima e la region de Novela Aquitània, ancianament de Peitau-Charantas.
Carthago Nova
thumb|250px|[[Teatre roman de Cartagena. Restaurat par Rafael Moneo.]]
La Clisse
Comunas vesinas
400px|gaucha||Distanças e posicion relativa
Écouviez
Geografia
thumb|left|Afichas d'en primièr sul territòri francés a Écouviez
La Clisse
Toponimia
Las atestacions ancianas son, per luec:
Écouviez
Geografia
thumb|left|Panneaux d'entrée sur le territoire français à Écouviez
Le village se trouve sur la route départementale 981 reliant Montmédy (Meuse) à Virton (Belgique). Il est arrosé par le Ton, gros ruisseau affluent de la Chiers qui prend sa source dans le village belge de Châtillon. Ces cours d’eau forment la frontière franco-belge au sud du village. La commune se trouve dans une petite enclave orientée vers l’est dans la province belge de Luxembourg.
Carthago Nova
Carthago Nova foguèt lo nom latin de la vila de Cartagena de la conquista romana fins a la dominacion bizantina al sègle VI, quand la ciutat cambièt de nom per Carthago Spartaria.
Las originas de la ciutat
La ciutat de Carthago Nova foguèt fondada vèrs 227 AbC pel general cartaginés Asdrubal, lo gendre del general Amilcar Barca, amb le nom de Qart Hadasht (la « Vila Nòva »).
La Basse-Vaivre
La Basse-Vaivre es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Nauta Sòna e la region de la Franca Comtat.
.bi
.bi es lo nom de domeni d'Internet per Burundi.
Es de còps utilizat per las enterpresas de business intelligence e per la comunautat bisexuala.
Referéncias
Toppdomän
Las Cabanas (Arièja)
Las Cabanas o Escabanas, Les Cabannes en francés) es una comuna occitana del País de Fois, situada dins lo departament d'Arièja e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Geografia
La comuna de Las Cabanas es situada dins la nauta val d'Arièja, a la confluéncia d'Aston, a au sud èst de Tarascon d'Arièja e  al nòrd-oèst d'Ax.
La comuna de Las Cabanas es minuscula (87 ha) e environada d'autres comunas pauc espandidas : Puèg, Castèlverdun (79 ha), Aulòs...
La comuna es traversada par la Rota nacionala (París-La Guingueta d'Ix). I a tanben una gara SNCF, gara de Las Cabanas, sus la linha de Tolosa-La Tor de Querol.
Toponimia
Patrici Pojada presenta Las Cabanas coma la fòrma « classica », valent a dire « normala », e Escabanas coma una fòrma populara, usitada pr'aquò. Lo site Toponimia occitana a una preferéncia per Escabanas o Es Cabanas, pel motiu de la prononciacion locala e Top'Oc recèrca selecciona Las Cabanas. Lo nom es atestat en 1385, Las Cabanas, e l'origina es Las Cabanas de Castèlverdun. (Castèlverdun es al sud-oèst, a pauca distància). Lo nom ven del bas-latin capanna, « cabana, cabanon », eventualament d'usatge pastoral,. La preséncia d'un article senhala normalament una formacion al segond millenari. L'origina del futur caplòc de canton es donc modèsta : de cabanas, probablament a foncion comerciala, sul camin grand de la ribièra d'Arièja, simplas dependéncias d'un castèl que las aparava e, probable, espleitava los comerciants.
Lòcs e monuments
center|thumb|300px|La rota cap al [[Plan de Belha]] |center|thumb|300px|Dintrada de la [[Cauna de Lombrives]]
Biguaçu
Biguaçu es un es una vila de l'estat brasilièr de Santa Catarina.
Béréziat
Béréziat en arpitan (Béréziat en francés) es una comuna francesa situada dins la region de Ròse-Alps e lo departament d'Ain.
Geografia
Béréziat Fa partida de la Bressa e del costat de Montrevel-en-Bressa.
Béréziat fait partie de la Bresse et du canton de Montrevel-en-Bresse.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Pòble #que la mai anciana mencion escrich ne remonta al.
Village dont la plus ancienne mention écrite remonte au.
Araranguá
Araranguá es un es una vila de l'estat brasilièr de Santa Catarina.
Bandi
Lo bandi (ancianament gbandi, gbande) es una lenga mande, una branca de las lengas nigèrocongolesas, parlada en Libèria e en Guinèa.
Localisacion
Lo bandi es parlat dins lo comtat de Lofa dins lo nòrd de Libèria. Mas pendant las guèrras civilas (1989-1996 e 1999-2003) fòrça bandi fugiguèron en Guinèa. Al mejan de las annadas 1990, 50 000 bandi èran refugiats de l'autre costat de la frontièra. Dempuèi la fin del conflicte, tornan pauc a pauc en Libèria.
Classificacion
Lo bandi fa partida del sosgrop mande del sud-oèst, amb lo looma, lo loko, lo zialo, lo mende e lo kpelle.
La Felina
La Felina (Laféline en francés) es una comuna occitana de Borbonés situada dins lo departament d'Alèir e la region d'Auvèrnhe Ròse Aups.
Comunas vesinas
400px|left|Distanças e posicion relativa
Michael Levitt
thumb|150px|Michael Levitt en 2013
Michael Levitt (Pretòria, Africa del Sud, 9 de mai de 1947 es un biofisician e quimista americanoisraelobritanic. Es actualament professor de biologia estructurala a l'Universitat Stanford dempuèi 1987. Lo 9 d'octobre de 2013 recebèt lo Prèmi Nobel de Quimia de 2013, amassa amb Arieh Warshel e Martin Karplus pr'amor del "desvolopament de modèls a multiescala per de sistèmas quimics complèxes".
Exeya d'os Cavallers
Exeya d'os Cavallers (en aragonés SLA) o Exeya d'os Caballers (en aragonés GO) o Ejea de los Caballeros (en castelhan) es una vila d'Aragon.
Taraçona
Taraçona (en aragonés SLA) o Tarazona (en aragonés GO e en castelhan) es una vila d'Aragon. Se tròba dens la província de Saragossa e la comarca de Tarazona e lo Moncayo. Çaquelà, lo nom antic de Turiasu o Turiaso justifica de grafiar Tarassona en occitan.
Mas Blanc deis Aupilhas
Mas Blanc deis Aupilhas (Mas-Blanc-des-Alpilles en francés) es una comuna provençala situada dins lo departament dei Bocas de Ròse e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur.
Listas de las comunas de França
Aqueste article recampa los ligams vèrs las diferentas listas de las comunas de França, classadas per numerotacion de departament (o territòri) creissenta.
Granada
Granada es una vila andalosa. Es capitala de la província de Granada dins la comunautat autonòma espanhòla d'Andalosia. Sa populacion èra estimada a 236,207 abitants en 2007. Sa superfícia totala es de 88 km².
Es situada al pè de la Sierra Nevada, al jonhent de tres rius: Beiro, Darro, e Genil. La vila foguèt situada istoricament a la crosada de las influéncias musulmana, josieva e crestiana e es famosa per la preséncia del palais fortalesa de l'Alhambra, lo monument mai visitat d'Espanha tota. D'exemples bèls de l'arquitectura Almohada se pòdon admirar dins las partidas preservadas del quartièr d'Albaicín. La vila es tanben una ciutat modèrna que possedís un aeropòrt important e una universitat renommada.
Pe Hor
thumb|Pe Hor o Arrei Elefant ei eth nom d'un arrei deth periòde protodinastic egipcian deth Naut Egipte. Pe Hor (ôrus Pe o Pen-Abou o Pen Abw, que vò díder Elefant) ei eth nom d'un possible arrei deth Naut Egipte pendent eth periòde protodinastic d'Egipte. Es sòns serekhs o segèths reiaus sigueren trapats en ua ceramica de Qustal e prèp deth desèrt occidentau Totun, que la sua existencia ei enqüera discutida per divèrsi egiptològs.
En ua representacion de Gebel Sheikh Suleiman que representa ua batalha, siguec detectat un arrei damb eth nom de Fe que quauqu'ns egiptològs pensen que poirie èster Pe Hor. Siguec succedit, segontes divèrsi egiptològs per Hedj Hor.
William S. Burroughs
William S. Burroughs, nascut lo <time class="nowrap date-lien bday" datetime="1914-02-05">5 de febrièr de 1914 a Saint-Louis al 4664 de Pershing Avenue dins l'Estat del Missouri, mòrt dins sa proprietat de Lawrence (Kansas) de complications ligadas a una ataca cardiaca lo <time class="nowrap date-lien dday" datetime="1997-08-02">2 d'agost de 1997 (a 83 ans), es un romancièr estatsunidenc.
Subretot conegut pels seus romans allucinats mesclant dròga, omosexualitat e anticipacion, es associat a la Beat Generation e a sas figuras emblematicas: los seus amics Jack Kerouac e Allen Ginsberg. Se remenbra d'el per son utilizacion literària del cut-up, tecnica experimentada dins una cambròta d'ostelariá carrièra Gît-le-Cœur a París amb Brion Gysin : lo cut-up consistís a realizar un tèxte a partir d'autres fragments textuals de tota origina (literatura, articles de premsa, catalògs de venda per correspondéncia...) copats de biais regular, e montats de nòu segon una logica predefinida, per far sorgir l'implicit, l'inavoat dels tèxtes de primièrs. Associat a la rotinas (recurréncias de fragments de tèxte) tot lo long d'una òbra, lo cut-up a tanben per objectiu de trencar la coeréncia logica impausada al discors per l'emplec del lengatge, considerat coma estructura estructuranta. L'impression de miègcaòs provocada pels cut-ups e de ja vist iniciada per las rotinas permeton de s'aprochar, sul plan formal, de la logica de percepcion d'un individú banhat dins un mitan que per de finicion mestreja pas los estimulis. L'ensems a per ambicion de far far a la literatura la mèsma revolucion qu'aquela de la pintura al passatge cap a l'abstrach.
« Alors que Kerouac tornèt viure amb sa maire dins los ans 1960 e esposèt la sòrra d’un amic d’enfança, e que Ginsberg reinava pendant los ans hippies, foguèron los ans 1980 e 1990 […] qu'anèron venir l’èra de William Burroughs, lo mai escur dels tres àngels de la Beat Generation. »
Biografia
William Seward Burroughs nais dins una familha borgesa. Es lo falen de William Seward Burroughs I, inventor de la primièra maquina comptabla e fondator de la « Burroughs Adding Machine Company ». Sa maire, Laura Lee Burroughs, es la filha d'un òme de Glèisa que la familha se reclamava de l'ascendéncia de Robert E. Lee. Burroughs estudièt la medecina a Viena, experiéncia que gardèt tota sa vida un gòst prononciat per la cirurgia e las modificacions del còs, la quimia del cervèl e las drògas. Intrèt a l'universitat de Harvard per una licéncia de literatura anglesa que foguèt diplomat en 1936. Son experiéncia a Harvard es resumida al començament de Junky : « Aborriguèri l'universitat e la vila ont viviai. Tot en ela èra mòrt. L'universitat èra un fals decòrs anglés entre las mans de diplomatas de fals collègis angleses. »
En 1944, Burroughs es detectiva e trabalha amb la pega a Nòva York, viu amb Joan Vollmer, una gojata brilhanta, passionada de literatura e de filosofia, dins un apartament partejat amb Jack Kerouac e sa primièra femna Edie Parker. Foguèt a aquel periòde, entre autre marcada per un afar de murtre ont sont implicats d'amics pròches - l'afar Kammerer-Carr, contada dins lo roman coecrit amb Kerouac E los ipopotams prenguèron lo bolh vius dins lors piscinas - que comencèt sa consomacion d'eroïna e de morfina, fins a sa cura a la metadona a partir de 1980. Esposèt Joan doas ans mai tard, en 1946, amb lo projècte de fondar una familha. Lor filh William S. Burroughs Jr. nais en 1947, al Texas. Lo 6 de septembre 1951, en viatge a Mexic, Burroughs, ebri, auriá per escasença tuat sa femna d'una bala en plan cap alara qu'ensejava de tornar jogar la performança de Guilhèm Tell, qu'ascla d'una flècha la poma pausada sul cap del sèu filh. Burroughs es inculpat per omicidi involontar. Foguèt arrestat e passa un cort sejorn en prison abans d'èsser relargat. Comença alara d'ans d'errància : percorriguèt l'America del Sud a la recerca d'una dròga allucinogèna del nom de yagé, puèi l'Africa del Nòrd, abans de s'installar a Tànger, al Marròc en 1954. Confessa dins Queer, roman escrich en 1953 mas que foguèt publiat sonqu'en 1985: "I am forced to the appalling conclusion that I would have never become a writer but for Joan’s death... [S]o the death of Joan brought me into contact with the invader, the Ugly Spirit, and maneuvered me into a lifelong struggle, in which I had no choice except to write my way out". (Queer, 1985, p.xxii).
En 1956, comencèt una primièra cura de desintoxicacion amb l'ajuda de John Dent, un mètge londonian qu'inventèt la cura d'apomorfina. A l'eissida del tractament, s'anèt demorar al legendari Beat hotel a París, ont accumulava de massas de fragments de paginas manuscrichas. Amb l'ajuda de Ginsberg e Kerouac, faguèt editar Lo Dinnar nud per Olympia Press. De lor costat, los fragments venon las tres letras d'una trilogia : La Maquina mòla, Lo Tiquet qu'explosa e Nova express. Après sa sortida, lo Dinnar nud procedit per obscenitat per l'Estat del Massachusetts puèi fòrça autres. En 1966, la Cort Suprèma de Massachusetts declara fin finala lo libre « non obscèn », çò que dubrís sus d'autras òbras coma aqueles d'Henry Miller (subretot Tropic del Càncer).
Dins los ans 1980, comença una cura de desintoxicacion, s'installa a Lawrence en 1981 amb lo darrièr companh de vida e amant James Grauerholz, amb qui èran un parelh de 1974 fins a sa mòrt. Dins los ans 1990, Burroughs ganha fòrça simbòls de la cultura pop. Apareis entre autre dins lo film Drugstore Cowboy de Gus Van Sant, e collabora amb Bob Wilson e Tom Waits per far naícer la pèça Black Rider. Burroughs participa tanben a d'enregistraments dels tèxtes que sortisson jol labèl Industrial Records, que gerís de musica experimentala e bruchista dempuèi Londres :
Notas e referéncias
<div data-cx-draft="true" data-cx-weight="1006" data-cx-state="source" data-source="680" class="references-small decimal" id="cx680" style="-moz-column-count: 1;" contenteditable="true">
Sentiment
Lo sentiment qu'ei l'accion o la facultat de recéber impressions e de conéisher, de compréner e d'apreciar dirèctament bèras causas shens lo secors deu rasonament, de l'observacion o de l'experiéncia. Lo mot que pòt tanben definir bèra ua de las passions, de las emocions e generaument de tot fenomèn de la vita afectiva.
Criciúma
Criciúma es un es una vila de l'estat brasilièr de Santa Catarina.
Chapecó
Chapecó es un es una vila de l'estat brasilièr de Santa Catarina.
Graignes-Mesnil-Angot
Graignes-Mesnil-Angot es una comuna normanda, situada dins lo departament de la Marga e la region de la Bassa Normandia.
Amor (Lanas)
Amor (Amou en francés) qu'ei ua comuna gascona de Shalòssa, situada dens lo departament de las Lanas e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Geografia
La comuna qu'es suu Lui de Bearn, afluent deu Lui. vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
Bénédicte Boyrie-Fénié que horneish una lista d'atestacions ancianas : Mor/Morr (Sanctus Petrus de), au sègle XI o XII, Amors (en latin, 1243), Amor (1277, 1278, 1289, 1297) e Amou, Amoû, Amon (sic), en francés, aus sègles XVII e XVIII.
Per Dauzat e Rostaing, qu'es un nom escur, mès Ernèst Negre que s'azarda a supausar lo gascon lamoû (cf. diccionari Palay, p. 602), ipotèsi guaire plausibla per B. Boyrie-Fénié qui la cita, pr'amor de la prumèra atestacion, deu patrimòni arqueologic e d'ua glèisa consacrada a Sent Pèir, qui arremandan cap a ua fondacion antica. Com i a hèra de tumuli dens la comuna, que s'estima mès prepausar mor, sortit d'ua arradic plan anciana, a valor toponimica, mor-, e qui guarda sovent en occitan lo sens de mus. La toponimista compara dab la parròpia dispareishuda de Sancta Maria de Moros, énter Sent Pandelon e Canhòta. L'etimologia es pas assegurada, mès probable qui la fòrma deu nom dempuèi lo sègle XIII qu'es estada influenciada per lo mot occitan amor (deu latin amore).
Blan
Blan (Blan en francés) es una comuna lengadociana situada dins lo departament de Tarn e de la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Geografia
Comuna situada dins la montanha Negra sul Sòr
Istòria
En 1827, Dournes (nom francés) e Lamothe (nom francés) son incorporats a Blan.
Avesnes-sur-Helpe
es una comuna francesa del departament del Nòrd e de la region dels Nauts de França.
Abdon Batista (Santa Catarina)
Abdon Batista (Santa Catarina) es un es una vila de l'estat brasilièr de Santa Catarina.
Avesnes-sur-Helpe
Administracion
Marie-Annick Dezitte
Miquèl I de Portugal
Miquèl I de Portugal (nom portugés complet: Miguel Maria do Patrocínio João Carlos Francisco de Assis Xavier de Paula Pedro de Alcântara António Rafael Gabriel Joaquim José Gonzaga Evaristo de Bragança e Bourbon), nasquèt lo 26 d'octobre de 1802 a Queluz, moriguèt lo 14 de novembre de 1866 à Esselbach, fuguèt rei de Portugal entre 1828 e 1834. Tresen filh del rei Joan VI e de Carlòta-Joaquima d'Espanha, es de l'ostal de Bragança.
Regne
En 1826, Pierre I de Brasil succedís a son paire sul tròn du Portugal jol nom de Pèire IV de Portugal. Emperaire de Brasil dempuèi 1822, garda la regéncia a sa sòrre l'infanta Isabèla Maria e daissa son tròn à sa filha Maria da Gloria, en 1826. Aquela, vielha de 7 ans, puja al sur le tròn du Portugal, prend lo nom de Maria II tot essent promesa a son oncle qu'es proclamat rei consòrt jol nom de Miquèl I per evitar de brega de succession.
En 1828, Isabèla Maria renóncia a la regéncia mas Miquèl capvira sa neboda e promesa e se proclama rei de Portugal jol nom de Miquèl I de Portugal. Regnèt sul Portugal de 1828 a 1834, menant una politica conservatritz. Caçat del poder par son fraire que restablís Maria II sul tròn, es exiliat en Àustria.
Las doas brancas se reconcilièran pas un sègle mai tard, lo rei Manuel, avent pas d'enfants, reconeis lo descendent de Miquèl coma son successor. Entre-temps Portugal èra vengut una republica en 1910.
Los miguelistas èran los partisans d'aquel rei.
Títol complet
Rei de Portugal e de las Algarvas, de cada costat de la mar en Africa, duc de Guinèa e de la conquèste, de la navigacion e del comèrci d'Etiopia, d'Arabia, de Pèrsia e d'Índia per la gracia de Dieu
Anfós de Peitieus
thumb|right|250px|Lo sagèl d'Anfós de Peitieus Anfós de Peitieus, nascut lo 11 de novembre de 1220 a Poissy e mòrt lo 21 d'agost de 1271, princi de sang reiala francés, èra lo fraire del rei Loís IX de França. Foguèt comte de Peitieus, de Santonge e d'Auvèrnhe de 1241 a 1271, e comte de Tolosa de 1249 a 1271.
Miquèl I de Portugal
Descendents
En 1851, se marida amb Adélaïde de Löwenstein-Wertheim-Rosenberg (1831-1909). D'aquela union nasquèron:
.亚马逊
(punycode .xn--jlq480n2rg, amazon, "Amazon" en japonés) es un nom de domeni generic. Es en servici dempuèi lo 2 de junh de 2020.
La Coronha
La Coronha (en galèc A Coruña, en espanhòl La Coruña) es la capitala de la província de La Coronha dins la comunautat autonòma espanhòla de Galícia. Sa populacion èra estimada a 244,388 abitants en 2007. Sa superfícia totala es.
Ofici Public de la Lenga Occitana
L’Ofici Public de la Lenga Occitana es un organisme public que sa creacion foguèt votada pels conselhs regionals de las regions francesas d’Aquitània (lo 23 de junh de 2014) e Miègjorn-Pirenèus (lo 27 de junh de 2014). Un an o censat après, lo decrèt necessari a la mesa en plaça de l’ofici es pas signat pel govèrn, lo conselhièr regional d'Aquitània Dàvid Grosclaude entamena una cauma de la talent.
Aira (Lanas)
Aira (Aire-sur-l'Adour en francés) qu'ei ua comuna gascona situada dens lo departament de las Lanas e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Eraldica
thumb|80 px|left|Escut d'AiraEsquarterat, au purmèr e au quatau d'aur deu leon d’azur de la coda horcada, au dusau e au tresau de gulas deu leon de porpra; lo tot encimat d’un cap d’azur cargat d’ua hlor de liri d’aur.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Aira qu’ei la mei grana comuna de Tursan, parçan deu Sud-Èst de las Lanas. Qu'ei situada dens lo vinhau deus Costalats de Sent Mont a 150 km capsús de Bordèu, 50 km capvath de Pau e 30 km cap Sud-Èst deu Mont, a l'endret on l'Ador entra dens lo departament de las, on se tòcan las regions de Tursan, d' e de Vic Vilh.
Lo còr de la vila qu'ei situat sus l'Ador. L'ostau de vila, lo centre comerçant e la glèisa catedrau que's tròban sus l'arriba esquèrra. Los dus principaus lòcs-dits a despart de la vila que son Subehargas, sus l'arriba dreta, e lo quartièr deu Mas qui susploma l'arriba esquèrra dab la glèisa de Senta Quitèira. La comuna limitròfa de Barçalona de Gers que hè partida de la medisha aglomeracion. Las comunas tanhentas que son Vergonhan, Lo Hogar, Casèras, Dur Hòrt-Baishen, Baús Sobiran, Sorbets, La Trilha, Segòs, Lanús, Verneda, Barçalona de Gers.
Toponimia
Bénédicte Boyrie-Fénié que horneish una lista d'atestacions ancianas : Aturi (ripas ~) (sègle I, Lucan), Aturiensis (civitas ~) (cap a 400), Aturrus (Ausòni, sègle V, dus còps), Aturres (Sidòni Apollinar, sègle V), Aturae (sègle VI), Atora (vicus) (Gregòri de Tors, De Gloria Confessorum, 51), Adura (en latin, 1063), e Aire o Ayre et Le Mas (en francés, sègles XVII e XVIII).
Lo nom de la vila que vien deu nom deu flume, *átur, au cas subjècte, d'origina iberoaquitana, o, çò pus mens, prelatina (cf. lo flume francés Eure < Atura, e autes). Qu'ei accentuat sus l'iniciala, au lòc qu'a l'epòca romana, lo nom deu flume qu'estó accentuat sus la segonda sillaba, çò qui explica lo son nom modèrne : *atŭr > ador (sonorizacion normau de t intervocalica; ŭ, donc prononciada com brèva, que dona o barrada, presenta tanlèu lo sègle VI, e pas u). Per la vila, *Àt(u)ra (villa) que donèt Atra, puei Aira (en occitan, lo producte deu grop tr intervocalic qu'ei ir). Non i a cap de diferéncias énter l'opinion de Dauzat e Rostaing, la d'Ernèst Negre, e la de Bénédicte Boyrie-Fénié. Lo nom latin oficial, Vicus Julii, estó pas conservat.
Antiquitat
Abans l'epòca romana, un oppidum deu nom de Atura qu'existiva suu site d'Aira. D'aqueste nom, emprontat au flumi d'Ador, vienen autan plan lo nom de la vila d'Aira com lo deu Tursan (pagus aturensis). Aqueth país qu'èra poblat peus Tarusates.
Visigòts
Per la seguida Aira que vadó, dab Tolosa, l'ua de las duas capitalas deu reiaume visigòt d'Euric (466-484) puish d'Alaric II (484-507), qui i promulgà en 506, lo son Breviari, condensat de dret roman, un an davant d'estar vinçut per Clodovèu.
Qu'es dens aquera tempòra, en 476, que Quitèira (o Quiteria, Guitèira), princessa catolica d'Espanha, hilha deu « rei » Caius e hugent lo son pretendent, seré estada descapitada peus Visigòts arians, a Aira. Lo son cap qu'i auré hèit chorrar ua hont miraculosa. Las legendas tocant senta Quitèira que son numerosas e que mèrcan originas diferentas (sii Espanha, Galícia, Portugau, sii lo reiaume visigòt de Tolosa), de tota mòda ne n'am pas nada hont istorica. Lo son culte qu'èra hòrt corrent capvath, on la hasèn guarir los maus de cap, la holia e l'arrauja.
Aira que vaid lo sièti d'un avescat.
L'avescat
La preséncia d'un representant de l'avesque d'Aira, Marcellus, au concili d'Agde de 506, que hè pojar hòrt lonh dens lo temps l'assegurança d'un sièti episcopau en aqueste endret. Aira que's perdó l'avescat a la Revolucion Francesa. A la debuta deu, ua reorganizacion deus diocèsis de França (Concordats de 1801 e de 1817) qu'a aplegat los diocèsis d'Aira e de Dacs. Lo sièti principau de l'avescat qu'es estat oficiaument mudat en 1933 a Dacs, vila mei grana e miélher desservida preu camin de hèr. La glèisa catedrau d'Aira pòrta lo títol de Concatedrau.
Edat Mejana
Qu'es a Aira, mes en baish, dens la ciutat fortificada bordejant l'Ador, qu'un acòrd estó passat au enter lo rei d'Anglatèrra, Edoard Ièr, e l'avesque d'Aira, l'un balhant la soa proteccion, e l'aut ua part deus sons revienguts.
Lo pelegrinatge de Sant Jacme de Compostèla
Aira qu'ei situada sus la Via Podiensis deu pelegrinatge de Sant Jacme de Compostèla.
Qu'i avè a Aira dus espitalets dont l'Espitalet de Manso, dens lo baish de la carrèra qui poja dinc a la glèisa de Senta Quitèira, uei carrèra Félix Despagnet. Los espitalets qu'èran petits espitaus taus romius. Qu'i èran arcuelhuts, neurits, suenhats, aconortats.
Epòca contemporanèa
Lo 25 de mai de 1982 la brusla d'un establiment medicoescolar que hasó 24 morts, dont 21 mainatges.
Ua desviacion que contorneja la vila per l'oèst e travèrsa l'Ador sus un pont navèth.
Civiu
L'Ostau de vila (dempuish 1927) qu'aucupa ua partida de l'ancian avescat. Qu'es un bastiment deu, dab un escalèr de pèira e plafons dab caishons, ua tor redona dab un escalèr deu , encaperat en agachiu.
Au petit musèu arqueologic de l'Ostau de vila : pèiras escultadas de coscolhas de sent Jacme.
L'ostau de l'oficialitat, deu sègle XVI, 6 rue Labeyrie, dab hièstras de mainèus, qu'èra la juridiccion on se sedèn los Jurats.
Lo pont de pèira de cinc arcas sus Ador data de 1852. Lo quai sud e los bòrds d'Ador que son estats amainatjats en ua permenada qui mia dinc a las arenas.
La Hala deus grons, octogonau, dab granas arcas de pèira, que data de 1860.
Economia
Viticultura : Costalats de Sent Mont (AOVDQS)
Guilhèm Tell
Guilhèm Tell èra un eròi mitic de l'independéncia soïssa (sègle XIV). La seuna existéncia s'acompanha d'una seriá de legendas venent dels sègles XV e XVI, que fa malaisit de destriar çò qu'es istoric de çò qu'es literari. right|thumb|407x407px|Guilhèm Tell e lo sèu filh
.موريتانيا
.موريتانيا (muritania, còdi punycode: .xn--mgbah1a3hjkrd) es dempuèi 2019 lo nom de domeni d'Internet en arabi per Mauritània. Lo nom de domeni latin es .mr
Guilhèm Tell
Lo mite
Segon las legendas, Tell èra un abitant de Bürglen (dins lo canton soís de Uri); un ancian mercenari, retirat dins las seunas montanhas e conegut per èsser un expèrt dins lo manejament de la balesta. Dins aquel temps l'emperaire d'Àustria (un Absborg) compta dominar lo canton d'Uri (ja aviá annexiat d'unes cantons soïsses dins un ensag de formar un ensems territorial de contunh dempuèi las sèunas possessions del naut Ren fins a al Tiròl).
Lo sèu governaire austriac, Hermann Gessler, plantava un pilar sus las plaças publicas e i penjèt lo sèu capèl, amb l'objectiu d'obligar totes los abitants a se clinar davant lo signe de la seuna dignitat, pr'amor de metre a l'espròva la leialtat de la populacion. Tell rsefusèt de se clinar en signe de respècte davant lo capèl installat dins la plaça publica de la vila d'Altdorf perque simbolizava lo sobeiranetat de l'Ostal dels Absborgs.
Alara, lo governaire de la vila (Hermann Gessler) faguèt Tell prisonièr, e perque coneissiá la reputacion de la seuna abiletat, l'obliguèt coma castig a tirar la balesta contra una poma plaçada sul cap de lo sèu filh a 50 passes de distància. Tell ensagèt que lo tiran Gessler cambies lo castig, mas en van: o ascla la poma o el meteis e lo seu mainat moririán de las mans del borrèl. Tell Introdusiguèt doas flechas dins lo seu 	carcais, prenguèt la balesta, se placèt en la marca dels 50 passes, puntèt e... lo tir exepcional li permetèt d'asclar la poma sens ferrir lo mainat. Mas quand lo governaire demandèt a l'ufanós Tell la rason de la segonda flecha, aquel li respondèt qu'èra destinada al còr del tiran en cas que la primièra flecha aviá fach malastre al mainat. Furiós per aquela responsa, l'emprisonèt dins lo castèl de Küsnacht.
L'istòria
Lo primièr còp qu'apareis lo mite de Guilhèm Tell dins la literatura es dins las cronicas d'Aegiidius Tschudi, gaireben 200 ans après l'epòca que se supausa que s'èran debanats los faches legendaris. Mas i a pas cap de pròva contemporanèa que Tell i Gessler existiguèron. E mai, existisson fòrça legendas que, amb d'autres personatges e en autres paratges, contan una proesa semblabla a aquela de Tell.
Pasmens, lo mite representa plan la resisténcia vertadièra que se levèt entre los païsans d'Uri a partir de 1278, que menèt lo canton a se confederar amb aqueles de Schwyz e d'Unterwalden dins una Liga Perpetuela per empachar que los Absborg violen las seuna libertats tradicionalas (1291). Lo conflicte venguèt una rebellion dubèrta, que s'acabèt amb la victòria dels soïsses sul duc Leopold d'Absborg dins la batalha de Morgarten (1315). Los tres cantons rurals dels Alps centrals formèron atal la Confederacion Elvetica, a que s'apondèron mai tard d'autres cantons per formar la Soïssa actuala.
Schiller e Rossini
Friedrich von Schiller se basèt sus la legenda de Guillhèm Tell per escriure l'òbra de teatre Wilhelm Tell en 1804. Tanben, Gioacchino Rossini utilizèt l'òbra de teatre per compausar opèra del meteis nom en 1829. La dubertura d'aquel opèra es mondialment coneguda e populara.
Arcinges
Arsenges [ar.ˈsɛdz] en arpitan (Arcinges en francés) es una comuna francesa, situada dins lo departament de Léger e la region de Ròse-Aups.
Mende (lenga)
Localisacion
Lo mende es parlat dins lo sud de Sierra Leone e dins una pichona zòna, de l'autre costat de la frontièra en Libèria.
Talpa aquitania
La taupa d'Aquitània (Talpa aquitania) es un mamifèr escavaire de la familha dei Talpidae que viu dins lei regions occidentalas d'Occitània e dins lo nòrd de la Peninsula Iberica. Fòrça similara a la taupa d'Euròpa (Talpa europaea), es un animau descrich en 2017 e encara mau conegut. A respècte deis autrei taupas presentas dins aquelei regions, presenta de trachs caracteristics au nivèu deis uelhs (parpèlas fusionadas, uelhs cubèrts d'una membrana) e a una talha pus importanta amb un còrs de 142 a 156 mm per un pes de 72 a 106 g.
En causa de sa descubèrta recenta, l'estatut de conservacion de la taupa d'Aquitània es desconegut.
Casten Nemra
Installat l’11 de genièr, es desfach tre lo 26 per una mocion de desfisança al parlament.
.bj
.bj es lo nom de domeni d'Internet per Benin.
Domenis de segond nivèl
I a de domenis de segond nivèl mas la lista n'es de mal trobar. Al mens :
Referéncias
Toppdomän
Lista dels primièrs ministres de Suècia
80px|thumb|Escut de Suècia. Lo Primièr ministre de Suècia (en suedés Statsminister, «Ministre d'Estat») es lo cap de govèrn de Suècia. Dempuèi lo 6 d'octobre de 2006, es Fredrik Reinfeldt (MP).
Vaquí la lista dels Primièrs Ministres de Suècia aprèp 1873.
Abelardo Luz
Abelardo Luz es un es una vila de l'estat brasilièr de Santa Catarina.
Abertamy
Abertamy qu'ei ua vila de la Republica Chèca dens lo districte de Karlovy Vary e la region de Karlovy Vary.
Alice Munro
thumb|250px|Retrach d'Alice Munro
Alice Ann Munro, nascuda Alice Ann Laidlaw (Wingham, Ontàrio, 10 de julh de 1931) es una escrivana canadiana. Venguèt celèbra en Canadà en 1968 quand publiquèt son primièr recuèlh de narracions Dance of the Happy Shades que li faguèt ganhar lo prèmi literari mai prestigiós del país, lo Prèmi del Governador General. Sa notorietat se vegèt consolidada pel succès de son segond libre Lives of Girls and Women en 1971. D'autres libres posteriors foguèron recompensats amb divèrses prèmis coma lo Prèmi Giller en 1998 per The Love of a Good Woman o Runaway en 2004. Lo 10 d'octobre de 2013 sa trajectòria literària se vegèt recompensada per l'obtencion del Prèmi Nobel de Literatura de 2013
Canton d'Oliulas
Lo canton d'Oliulas es una division administrativa de Provença, venguda despuèi 2015 sonque circonscripcion electorala, situada dins l'arrondiment de Tolon, lo departament de Var e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur. A la refòrma cantonala de 2014, aplicada per leis eleccions de 2015, lo canton se conservèt e gardèt lo meteis territòri.
La lenga autoctòna es l'occitan provençau.
'''NB. Per de rasons tecnicas, una partida deis informacions de l'Infobox (populacion, densitat, n° INSEE) son lei de la situacion d'avans 2015 (mas lo territòri dau canton a pas cambiat). Lo n° INSEE es ara 8310. La populacion es de 41 294 abitants en 2018. La densitat es de 460.56 ab/km².'''
Istòria
En 1801, lo canton d'Oliulas foguèt conservat e lo de Sant Nari suprimit,. Per la lei dau 8 de mai de 1869, lo cnton d'Oliulas perdèt lo canton de La Sèina (comunas de La Sèina e de Sièis Forns).
Eis eleccions departamentalas dau 22 de març de 2015, en aplicacion dau decret n° 2014-270 dau 27 de febrier de 2014, que pòrta delimitacion dei cantons dins lo departament de Var, lo canton d'Oliulas foguèt conservat.
Henry Honeychurch Gorringe
thumb|250px|Henry Honeychurch Gorringe en 1883 Henry Honeychurch Gorringe (Barbados, 11 d'agost de 1841 - Nòva York, 7 de julh de 1885) foguèt un oficièr naval dels Estats Units. Venguèt famós dins lo país que gràcias a el se poguèt transportar dempuèi la vila d'Alexandria en Egipte l'obelisc sonat Agulha de Cleopatra fins a Nòva York per l'installar dins Central Park.
Nèguev
Nèguev (de l'ebrieu : נֶגֶב ; en arabi : النقب - an-Naqab) es una region desertica del sud d'Israèl. En ebrieu biblic, Nèguev significa. Nèguev cobrís la mai granda partida del districte sud d'Israèl.
Geografia
Geograficament, d'una superfícia de, aquel desèrt forma un triangle capvirat. Es limitat a l'oèst pel desèrt de la peninsula del Sinai e a l'èst per la val d'Araba.
Populacion
Lo Nèguev constituís 60 % de la superfícia de l'Estat d'Israèl mas abriga pas que 8 % de sa populacion, qu'una forta comunautat de Bedoïns (25 % de la populacion regionala).
La populacion de Bedoïns, que son de ciutadans arabis, es estimada a 160,000 personas. La volontat de las autoritats israelianas seriá de los sedentarizar, e per aquò, son dirigits en granda partida cap als vilatges bastits pel govèrn. Una autra mitat demòra sus las tèrras d'origina, dins de vilatges que son pas reconeguts e onte las condicions d'existéncia son precàrias a causa de l'abséncia d'infrastructuras e de las destruccions de las autoritats israelianas,.
La situation es conflictuala entre las autoritats israelianas e la populacion bedoïna.
Istòria
Sul plan istoric, foguèt tanben lo teatre de las activitats de la civilizacion dels Nabateans qu'alá fondèron la ciutat d'Avdat, l'Oboda antica, sus l'itinerari de lors caravanas anant cap a Petra.
Desvolopament
Ara, aquela region se situa al centre de l'agenda israelian del desvolopament del païs amb fòrça programas de reforestacion del desèrt, d'implantacion de nòus migrants e de desvolopament economic afin de desengorgar lo litoral costièr. Per aquela tòca una novèla linha ferroviària foguèt inaugurada en 2005 entre Tel Aviv e Beer-Sheva, la « capitala del desèrt ». Lo Nèguev es tanben conegut sul plan internacional perque abriga las installacions de la centrala nucleara de Dimona, lo còr del programa nuclear militar d'Israèl, e lo centre de lançament de Palmachim.
En 2006, un novèl ministèri dirigit per l'ancian Primièr ministre Shimon Peres foguèt creat sonque per la mission de tornar florir lo desèrt del Nèguev cap a 2015.
Agrolândia
Agrolândia es un es una vila de l'estat brasilièr de Santa Catarina.
Intercomunalitats d'Òlt
Lo departament d'Òlt compta 24 comunautats de comunas :
Bulcy
Bulcy es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Nièvre e la region de Borgonha.
Agronômica
Agronômica es un es una vila de l'estat brasilièr de Santa Catarina.
Torre Glòries
Aqueste edifici a un aspècte que pòt far pensar a un missil enòrme. Ten que servisson a de burèus, 3210 m² als servicis e installacions tecnicas, e 8350 m² als servicis generals e a mai possedís un auditòri. La Torre Agbar a una nautor de 144 m, amb 38 nivèls, que quatre son jos tèrra. Es lo tresen edifici de la vila en nautor, aprèp l'Hotel Arts e la Torre Mapfre.
Bussy-la-Pesle
Bussy-la-Pesle pòt essèr:
Torre Glòries
Es equipada de mai de 4000 dispositius luminoses que fan servir la tecnologia LED e que permeton de generar d'imatges luminoses sus la façada. A mai, dispausa de sensors de temperatura a l'exterior de la torre que regulan la dobertura e lo tancament de las persianas de veire de la façada de l'edifici, en reduire aital sa consomacion d'energia necessària per la climatizacion. thumb|190px|Detalh de la Torre Agbar Es proprietat del grop immobiliari Laietana, e es lo sèti del Grup Agbar.
Foguèt aquí que se celebrèron las campanadas del Cap d'an amb TV3 en 2006 e sus la façada se dessenhèron los nombres de las dotze campanadas. Per tal de preparar l'eveniment, lo 8 de decembre d'aquela annada se faguèron d'ensages d'impression dels nombres, de las letras e dessenhs sus las parets gràcias als lums de la torre. thumb|La torre Agbar de nuèch, 2006
Uttenhoffen
Uttenhoffen en alemannisch (Uttenhoffen en francés) es una comuna francesa del departament del Bas Ren e de la region d'Alsàcia.
.thd
(acorcha de the Home Depot, "lo magasin per l'ostal", en anglés) es un nom de domeni generic depausat per la cadena americana de magasins de bricolatge The Home Depot. Es en servici dempuèi lo 22 de mai de 2015.
Metz-Tessy
Geografia
La municipalitat de Mètz-Tessy a situat al nòrd dels Alpes francesas, a una quarentena de quilomètres de la Soïssa e de Genève. La siá altitud mièja es d'unitat|461|m, ela culmini a unitat|780|m}}.
Amb una superficie de 529 ectaras, aquel vilatge es una municipalitat pauca estendut.
Sul plànol géologique, la municipalitat es essencialament compausada d'una plana recoberta de depauses de alluvions d'origina lacustre #que constituisson una formacion d'una superficie importanta.
Del punt d'enguarda paysager, la municipalitat se presenta coma un vast amphithéâtre environat d'una cenh verda, largament dobèrt al sud sus un païsatge de montanhas, ont los elements naturales son fòrtament visibles.
La commune de Metz-Tessy est située au nord des Alpes françaises, à une quarantaine de kilomètres de la Suisse et de Genève. Son altitude moyenne est de 461 m, elle culmine à 780 m.
Avec une superficie de 529 hectares, ce village est une commune peu étendue.
Il est inclus dans une sphère de développement urbain et économique dont l'épicentre est Annecy.
Sur le plan géologique, la commune est essentiellement composée d'une plaine recouverte de dépôts d'alluvions d'origine lacustre qui constituent une formation d'une superficie importante.
Les molasses qui affleurent dans la zone du Crêt forment un mur imperméable.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
En 1686, Nicolas Baytaz crompa l'ostal fòrt e la métairie de Tessy a Laurent de Montfalcon.
En 1699, après l'invasion de la Savoie per las tropas de Louis XIV (1690-1697), Nicolas Baytaz crompa la distincion de Mètz, d'una superficie de 523 a, al pòrti de Savoie Victor-Amédée II.
En 1731, François-Nicolas de Ciutat, pichons-fils de Nicolas Baytaz, ereta de bens de los sieus parents. A la siá mòrt, los sieus bens tòrnan a lo sieu cosin François-Louis, comte de la Crotz.
En 1792, la Convencion annèxa la Savoie #qu'abandona doncas çò Piémont, mas en 1814 la Savoie reintegra l'Estat piémontais.
En 1860, un plébiscite, entérinant çò tractat de Turin, ret la Savoie a la França ; la municipalitat de Mètz ven francesa.
En 1935, Mètz ven Mètz-Tessy al continuament dels problèmas de distribucion postala : i i aviá confusion amb la vila de Mètz (Moselle) dempuèi lo rattachement del Alsace e de la Lorraine a la França en 1918.
En 1686, Nicolas Baytaz achète la maison forte et la métairie de Tessy à Laurent de Montfalcon.
En 1699, après l'invasion de la Savoie par les troupes de Louis XIV (1690-1697), Nicolas Baytaz achète la seigneurie de Metz, d'une superficie de 523 ha, au duc de Savoie Victor-Amédée II.
En 1731, François-Nicolas de Ville, petit-fils de Nicolas Baytaz, hérite des biens de ses parents. À sa mort, ses biens reviennent à son cousin François-Louis, comte de La Croix.
En 1792, la Convention annexe la Savoie qui quitte donc le Piémont, mais en 1814 la Savoie réintègre l'État piémontais.
En 1860, un plébiscite, entérinant le traité de Turin, rend la Savoie à la France ; la commune de Metz devient française.
En 1935, Metz devient Metz-Tessy à la suite des problèmes de distribution postale : il y avait confusion avec la ville de Metz (Moselle) depuis le rattachement de l'Alsace et de la Lorraine à la France en 1918.
Alfredo Wagner
Alfredo Wagner es un es una vila de l'estat brasilièr de Santa Catarina.
Andělská Hora
Andělská Hora que pòt estar:
Oyré
Oyré es una comuna peitavina, situada dins lo departament de Viena e la region de Novela Aquitània, ancianament de Peitau-Charantas.
Comunas limitròfas
400px|gaucha||Distanças e posicion relativa
Toponimia
Las atestacions ancianas son, per lhuec:
Nòtas
<references group="N"/>
Écurey-en-Verdunois
Écurey-en-Verdunois es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mòsa e la region del Grand Èst.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Isòtges
Isòtges (Izotges en francés) qu'ei ua comuna gascoa, situada dens lo departament de Gers e la region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.
Geografia
vignette|upright=1.6|centre|Comunas a l'entorn.
Talpa caeca
La taupa bòrnia (Talpa caeca) es un mamifèr escavaire de la familha dei Talpidae que viu principalament dins la Peninsula Italica e dins lei Balcans. Es present en Occitània dins lei regions aupencas. Es un animau insectivòr que pòu agantar una longor de 13 cm. A respècte deis autrei espècias de taupas europèas, a un trach caracteristic qu'es la preséncia d'uelhs cubèrts per una membrana de pèu.
.fyi
(acorcha de for your information, "per la vòstra informacion", en anglés) es un nom de domeni generic. Es en servici dempuèi lo 22 de mai de 2015.
Vindrac e Alairac
Vindrac e Alairac (Vindrac-Alayrac en francés) es una comuna lengadociana del País d'Albi situada dins lo departament de Tarn e de la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Toponimia
Per Vindrac, lo diccionari Dauzat e Rostaing prepausa lo nom d'òme gallés *Vindaros, de Vindos, e sufixe -acum. Se tractariá donc de la propietat d'un òme d'aquel nom.
Per Alairac, l'etimologia es la meteissa que la d'Alairàs, Alairac (Auvèrnhe), totis dos en lo Naut Léger, Alairac (Carcassés), Alairac (Droma) ("Aleyrac"), e un vilatjòt de la comuna de Sautairargues, citat en 804 jol nom de villa Alairanicos. L'etimologia seriá, segon Dauzat, lo nom d'òme latin Alarius o Hilarius ambe'l sufixe -acum, latinizacion del sufixe gallés -ācon; i a una autra possibilitat, allariācon, del nom gallés Allarios (e Xavier Delamarre precisa que Allarius es pas un nom latin, çò que concernís probablament tanben Alarius prepausat per Dauzat). Se tractariá doncas de la proprietat antica d'un òme del nom d'Allarios, Alarius o Hilarius.
Veire tanben
Comunas de Tarn
Alto Bela Vista
Alto Bela Vista es un es una vila de l'estat brasilièr de Santa Catarina.
Thaler
Lo thaler es una moneda d'argent apareguda dins lo corrent dau sègle XV e demorada en circulacion en Euròpa fins au començament dau sègle XX. Èra una moneda d'argent. Aguèt una influéncia importanta sus l'economia mondiala entre lei sègles XVII e XVIII. En particular, demorèt l'unitat de còmpte dei país germanics fins au sègle XIX e foguèt a l'origina dau dolar estatsunidenc.
La creacion dau thaler èra una respònsa au besonh deis estats e dei marchands de la fin de l'Edat Mejana e dau començament de la Renaissença de tenir una moneda establa e largament reconeguda. Foguèt permesa per lo desvolopament de la produccion dei minas d'argent dau Sant Empèri Roman Germanic, especialament aquela de Jáchymov en Boèmia. Lo premier thaler i foguèt batut en 1518. Per la seguida, aquela pèça evolucionèt gaire e gardèt una meteissa talha e una massa d'argent constanta (entre 28 e 32 g), çò que li donèt una gròssa popularitat dins lo mond germanic, lei domenis dei Habsborg (Àustria, Espanha, Portugau, America dau Sud...), dins lo nòrd d'Itàlia e en Anglatèrra. Puei, ambé lo desvolopament deis empèris coloniaus anglés e olandés, lo thaler agantèt Africa, l'America dau Nòrd, Russia e la màger part d'Asia. Enfin, plusors país (França, Espanha, Anglatèrra...) creèron de pèças de moneda pròprias qu'èran fòrça similaras au thaler coma l'escut d'argent francés de sièis liuras qu'aviá una massa d'argent de 29,3 g.
L'usatge dau thaler comencèt de declinar ambé l'abandon progressiu dau bimetallisme en Euròpa. Dins lo corrent de la segonda mitat dau sègle XIX, de pèças novèlas foguèron creadas per lo remplaçar e la fabricacion foguèt arrestada au començament deis ans 1870. Lei darrierei pèças europèas en circulacion foguèron retiradas en 1908. Pasmens, de thalers contunièron d'èsser utilizats dins d'autrei regions dau mond (Etiopia durant leis ans 1930, nòrd de Cameron fins a 2012). En America dau Nòrd, lei thalers olandés, dichs daalders, foguèron a l'origina dau dolar estatsunidenc.
Andreas Alamommo
Andreas Alamommo (Finlàndia, 23 de decembre 1998) es un sautaire amb esquís finlandés.
Nutacion
La nutacion (del latin nutare ) es una oscillacion leugièra (coma un movement de caboteig) de l'ais de rotacion d'una planeta, coma l'oscillacion periodica del pòl de la Tèrra al torn de sa posicion mejana dins l'esfèra celestiala, deguda a l'influéncia de la Luna sus la planeta, similara al movement d'una baudufa quand pèrd de fòrça e es prèsta de casudar. La nutacion de la Tèrra es provocada per l'atraccion diferenciala del Solelh e de la Luna subre l'abultament* equatorial de la Tèrra. Son efècte se superpausa al movement de precession e se manifèsta coma una pichona oscillacion conica de basa elliptica subre la posicion mejana de l'axe terrèstre. Se compausa de divèrsas oscillacions superpausadas, mas la mai importanta fa que los pòls de la Tèrra se desplacen de nòu segondas d'arc cada 18,6 ans.