cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Marcellin Albèrt
Enfància e joventut
Aprèp que tornèt a son terrador, se maridèt amb Loïsa Blanc a Argelièrs lo 29 de genièr de 1873, mai vièlha qu'el de 9 ans. Faguèt de cafetièr al vilatge e participava a de representacions localas de teatre (se ditz que montèt a París per ensajar de far flòri dins las arts) abans de venir qualques annadas mai tard lo simbòl, la persona mai emblematica de la granda revòlta lengadociana del sègle XX.
La revòlta dels vinhairons
thumb|left|200px|Qualques membres del comitat de defensa viticòla: Albèrt Cathalà, Loís Blanc e lo mètge Sentin Foguèt l'11 de març de 1907 quand tot comencèt que Marcellin Albèrt capitanegèt un grop d'un quarantenat de vinhairons d'Argelièrs, qu'amassèt mai de gents a flor e mesura qu'avançavan pels vilatges vesins e que comptava 87 vinhairons quand arribèron a Narbona per i rescontrar la comission d'enquèsta sus la viticultura. En tornar a Argelièrs se fondèt lo Comitat de defensa viticòla que Albèrt ne venguèt lo president. Lo Cigal puèi entamenèt sa tièra d'amassadas politicas, que lo menariá dins maites endreches de Lengadòc (e tanben a Perpinhan), a Ovelhan ont se reuniguèron, aquel 18 de març de 1907 aperaquí 2000 personas. Lo 21 d'abril del meteis an grelhèt lo jornal del comitat Le Tocsin, que son director n'èra Albèrt e lo redactor Loís Blanc, que deviá venir l'"organ de la lucha viticòla". Dapasset la chifra d'assistents anèt en créisser long de las reunions per arribar enfin, a la desena amassada, lo 9 de junh a Montpelhièr, a gaireben 800,000 personas.
En seguida de la revòlta e dels incidents que dins tot Lengadòc èran a créisser, Marcellin Albèrt partiguèt per París lo 21 de junh. Dos jorns mai tard, lo 23 de junh èra recebut per Clémenceau e parlèron amassa tres quarts d'ora. Aprèp èsser tornat en cò sieu lo jorn seguent, se constituiguèt presonièr lo 26 de junh. Aquela entrevista amb lo president francés marquèt la fin del ròtle politic e una pèrdia de carisme e de poder irremediabla pel menaire occitan vist que ne sortiguèt discreditat essent acusat de s'èsser vendut per 100 francs qu'en realitat li èran estat balhats pel president francés per pagar lo viatge de tornada.
La casuda
Aprèp la tornada de París, Albèrt foguèt arrestat e se vegèt sulpic atacat ferotjament per la premsa, informada d'aquel don financièr pel quite Clémenceau qu'instiguèt aital una temptativa de descredibilizacion del personatge. Lo menaire de la revòlta, qu'abans èra estat aclamat per totes e percebut coma una mena d'eròi, foguèt alara vilipendiat e venguèt una mena de leprós dins tot lo país. Aital manquèt d'èsser penjat dins son quite terrador rebutat per totes. Decidiguèt doncas de s'exiliar en Argeria ont foguèt aculhit per de vinhairons. Subrevisquèt gràcias a l'ajuda d'aquelas gents que lo sauvèron de la misèria. Se moriguèt en 1921 a l'edat de 70 ans.
Orbiu
L'Orbiu es una ribièra occitana de Lengadòc dins las Corbièras fins al Narbonés, afluent de l'Aude en riba drecha.
Geografia
L'Orbiu nais al nòrd de la comuna de Forton al luòc Maròt, au sud oèst del massís de las Corbièras a d'altitud e a mens de  del Puèg.
Son cors, long de, raja dins los confinhs accidentats ont s'encontran la planura de Lengadòc e lo massís pirenenc. Lo riu raja d'enprimièr capa al nòrd èst, s'enfonza dins de fraus per passar lo massís de Motomet, puèi encontra l'anticlinal del mont Alaric que deu encara perçar. A Fabresan, lo cors d'aiga daissa las Corbièras per la plana d'Aude e serpeja fins a son confluent entre Raissac d'Aude e Sant Miquèl, a l'altitud fins a l'oèst de las comunas de Marcorinhan e Sant Marcèl. L'Orbiu passa l'A61 entre Carcassona e Narbona.
Comunas traversadas
Forton (font), Auriac, Lanet, Montjòi, Vinhavièlha, Sant Martin dels Poses, Maironas, Sant Pèire dels Camps, La Grassa, Ribauta, Camplong d'Aude, Fabresan, Ferrals de las Corbièras, Luc d'Orbiu, Ornasons, Cruscadas, Lesinhan de las Corbièras, Viladanha, Nevian, Marcorinhan, Raissac d'Aude, Sant Miquèl (confluéncia amb lo riu Aude).
14 de decembre
Eveniments
2004 - inauguracion del viaducte de Milhau per lo President de la Republica francesa Jacques Chirac
Decèsses
Veire tanben :
Orbiu
Idrologia
Lo modul de la ribièra a Luc d'Orbiu es de per segonda.
H. Robert Horvitz
Howard Robert Horvitz (n. en 1947) es un biologista american. Recebèt lo Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina en 2002.
Orbiu
Idrologia
L'Orbiu presenta de fluctuacions sasonièras de debit plan marcadas, coma es la norma dels rius de la planura lengadociana, amb de nautas aigas d'ivern e prima donant un debit mensual mejan entre 7,11 e per segonda, de genièr a abril inclusit (amb lo maxim en febrièr). A partir de mai, lo debit cai progressivament fins al periòde des basses eaux. Celles-ci se déroulent en été, de fin juin à fin septembre, et s'accompagnent d'une baisse du débit moyen mensuel anant fins a en agost. Mas las fluctuacions son plan mai grandas sus de corts periòdes, e variables segon los ans.
H. Robert Horvitz
Biografia
Nasquèt lo 8 de mai de 1947 dins la vila de Chicago, situada a la estat nòrd-american de Illinois. Estudièt biologia a l'Universitat de Harvard, ont se graduèt lo 1972 e obtenguèt lo doctorat en 1974. Dempuèi l'an 1978 es professor de biologia de l'Institut Tecnologic de Massachusetts, primièr coma professor assistent, posteriorament coma associat e dempuèi 1986 coma professor intitular. Dempuèi 1988 es membre de l'equipa de recèrca de l'Institut Medic Howard Hughes.
Orbiu
Idrologia
A l'estiavatge, loe VCN3 pòt caire fins a per segconda (detz e seèt litres), en cas de periòde quinquenal sec, çò que deu èsser considerat coma fòrça sevèr mas plan comun per la region.
Las aigadas de l'Orbiu pòdon èsser pro importantas, e mai que la superfícia de son bacin es plan espandida.
Amenatjaments
Sul seu cors i a fòrça molinas: coma a Forton, Auriac,Lanet, Montjòi, la Molina de Salsa e de La Garda a Vinhavièlha, Luc d'Orbiu, la molina de Sant Jaume. Dins las boclas del riu i a lo Castèl de Durfòrt (arroïnat) e l'Abadiá de Santa Maria de La Grassa.
Territòri d'Antòni
Er establiment public territoriau que eth sèti ei a Antòni (nom oficiau en francés: établissement public territorial dont le siège est à Antony) ei ua division dera Metropòli deth Grand París dempuish eth 1èr de genèr de 2016 ena region francesa d’Isla de França.
Agropa 11 comunas deth departament des Nauts de Sèina.
Eth caplòc ei a Antòni.
Corresa (omonimia)
Corresa pòt èsser:
Babilònia (omonimia)
Babilònia pòt designar:
Donald Trump
Lo 8 de novembre de 2016, ganhèt l'eleccion presidenciala fàcia a la candidata democrata Hillary Clinton. Sa filha, Ivanka Trump es demest los conselhièrs de la presidéncia.
Son temps coma president es estat enfosquit per divèrsas polemicas e afars judiciaris que lo mai important es l'escandal sonat Kremlingate.
Biografia
Nascut al Queens, filh d'un entrepreneire immobiliari de Nòva York, es lo fondator de l'entrepresa Trump Entertainment Resorts. Mentre qu'estudiava a l'Escòla de Negòcis Wharton de l'Universitat de Pennsilvània, trabalhèt a son entrepresa Elizabeth Trump & Son. En 1968 ne faguèt oficialament la Trump Organization. Durant sa carrièra, Trump a bastit, renovat e gerit nombrosas torres de burèus, otèls, casinòs e camps de golf. Possediguèt los desfilats Miss USA e Miss Univèrs de 1996 a 2015, e a prestat l'ús de son nom a la marca de diverses produches. De 2004 a 2015 participèt a The Apprentice, un reality show de television sus NBC. En 2016, Forbes lo nomenèt la 324a persona pus rica del mond (113ena als Estats Units), amb una valor neta de $ 4.500 milions de dolars.
En junh de 2015 anoncièt sa candidatura per las eleccions presidencialas de 2016 pel Partit Republican, e venguèt lèu lèu lo candidat preferit dels republicans. Un an après foguèt nominat formalament a la Convencion Republicana, amb Mike Pence coma companh de formula. Sa campanha recebèt una cobèrtura mediatica sense precedents e una fòrta atencion internacionala. Fòrça de sas declaracions en entrevistas, ret socialas e mitings de campanha èran polemicas o falsas.
Trump ganhèt las eleccions del 8 de novembre de 2016 contra la rival democrata Hillary Clinton. La dintrada en foncion se faguèt lo 20 de genièr de 2017, e amb 70 ans, venguèt la persona pus atjada e pus rica a assumir la presidéncia, la primièra sense servici militar ni carrièra politica exercit anteriorament, e la cinquena d'aver perdut l'eleccion per vot popular.
La plataforma de Trump aumenta la renegociacion de las relacions entre los Estats Units e China e los acòrds de liure comèrci coma lo TLCAN e l'Aliança Transpacifica, l'aplicacion de las leis d'immigracion e la construccion d'un nòu mur al larg de la frontièra entre Estats Units e Mèxic. Sas autras posicions incluson obtenir l'independéncia energetica mentre que s'opausa a las regulacions del cambiament climatic coma lo Pla d'Energia Neta e l'Acòrd de París, la reforma dels afars dels veterans e la substitucion de la Lei de Proteccion del Pacient e dels suènhs accessibles al meteis temps que son reduits los impòsts en general e que son impausadas de tarifas a las importacions a las entrepresas que deslocalizan son trabalh. Plaideja per la non intervencion dins la politica exteriora, alara qu'aumenta las despensas militaras, las "investigacions extrèmas" subre los immigrants musulmans per evitar lo terrorisme islamista e una accion militara agressiva contra l'EI. Sas posicions son estat descritas coma populistas, proteccionistas e nacionalistas.
Portulan
thumb|right|Portulan [[Magrèb|maugrabin dau sègle XIV que mòstra lo sistèma de linhas de rhumb permetent de dessenhar un portulan.]]
Un portulan (var. portolan ) es una carta maritima utilizada en Euròpa e en Mediterranèa per la navegacion lòng dei litoraus entre lei sègles XIII e XVIII. Permetiá de representar lei pòrts, leis elements visuaus importants e lei perilhs per lei naviris (escuelhs, corrents, etc.). A respècte dei cartas actualas, an la particularitat d'èsser dessenhat sensa usatge d'un sistèma de coordenadas. En plaça, seis autors utilizavan un sistèma complèx de linhas de rhumbs per localizar lei ponchs e determinar lei camins de seguir.
Existiá dos tipes de portulans. Lo premier, sovent grossier, èra dirèctament utilizat per lei marins. Lo segond, ornat de detalhs e dessenhs ben realizats, èra una òbra d'art destinada ai corts reialas e ais elèits. Mòstra l'interès creissent per la cartografia e, pus generalament, per la geografia dei poders estataus dau periòde e lor volontat de mestrejar lor territòri d'un biais pus eficaç.
Estève IV (papa)
Estève IV (vèrs 770 - 24 de genier de 817) foguèt lo 97 papa de la Glèisa Catolica Romana dau 22 de junh de 816 au 24 de genier de 817. Succediguèt a Leon III (795-816) e foguèt remplaçat per Pascal I (817-824).
Foguèt elegit tre la mòrt de son predecessor per lo clergat roman probablament per defugir una intervencion de l'emperaire bizantin dins leis afaires intèrnes de la Glèisa. Puei, ordonèt au pòble roman de jurar fidelitat a l'emperaire franc Loís lo Pietós. Una reünion foguèt organizada entre lei dos òmes per renovelar l'aliança entre lei Carolingians e la Glèisa que permetèt a Loís d'èsser oficialament coronat per lo papa.
Mitologia basca
La mitologia basca (Euskal mitologia) es l'ensemble dels mites d'origina basca arribats fins a nosaltres. Cristianizats tardierament, los Bascs adoravan las fòrças naturals coma lo solelh, la luna, l'aire, l'aiga, los monts, los bòscs, aqueles prenent de formas umanas. Sus las estelas redondas dels cimentèris bascs figuran encara sovent lo solelh, la luna e d'estelas. De cresenças actualas poirián venir del Paleolitic.
Presentacion generala
Lo personatge principal de la mitologia basca es Mari, divinitat femenina, que representa « la natura ». Li es associat Sugaar, « lo dragon mascle » (vejatz tanben Erensuge), representacion de las colèras del cèl, trons e auratges.
Tanben existís d'autras fòrças naturalas coma lo solelh, Egu, Eguen o Ekhi, que caçava las fòrça de las tenèbras (la crotz basca seriá un sombòl solar coma la svastika) e la luna, Hil o Ilargi, qui sorgís del mond ocult, de l'escur e de la mòrt e qu'es sovent presentada amb un destral e los instruments de la filaira.
Avent ara pas mai d'influéncia vertadièra, son considerats per fòrça gents coma de contes fantastics.
Tèrmes especifics a la mitologia basca
Los tèrmes seguents apartenon a la mitologia basca:
A
drecha|vinheta|illustracion de la divesa [[Mari (mitologia)|Mari per Josu Goñi]]
.tvs
(del fondator, Thirukkurungudi Vengaram Sundram Iyengar) es un nom de domeni generic depausat per l’entrepresa indiana T V SUNDRAM IYENGAR & SONS PRIVATE LIMITED. Es en servici dempuèi lo 13 de febrièr de 2016.
Gesté
Gesté es una comuna francesa, situada dins lo departament de Maine e Léger e la region dels Païses de Léger.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Sydney Brenner
Sydney Brenner (n. en 1927) es un biologista sud-african. Recebèt lo Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina en 2002.
Abricotine
L'abricotine es lo nom generic que designa un aigardent fach a partir d'albricòts del canton soís de Valés. Aquela designacion s'emplega en Soïssa, per extension, per se referir a tota mena d'alcoòl realizat a basa d'albricòts.
Una apellacion d'origina contrarotlada foguèt enregistrada lo 6 de genièr de 2003 dins lo Registre oficial soís dels AOC e dels IGP.
Joan IV de Portugal
Joan IV de Portugal, dich Joan le Restaurator (portugués : Dom João o Restaurador), est né le 18 de març de 1604 à Vila Viçosa e mòrt lo 6 de novembre de 1656 a Lisbona. Èra conegut de 1630 a 1640 jol nom de Joan II, 8n duc de Bragança.
Èra lo filh de Toedòsi II de Bragança (1568-1630), 7n duc de Bragança entre 1583 e 1630, e d'Ana de Velasco (mòrta en 1607).
Especificitat de l'Ostal de Bragança
Los ducs de Bragança èran los mai rics, nòbles e poderoses senhòrs de totas las Espanhas dempuèi lo començament del sègle XV. Avián lo drech de justícia e lo drech d'anoblir. Lors tèrras èra fòra de l'administracion e de la justícias reialas, e nomenavan lors gentilsòmes a de cargas pagadas, reialas, reservadas per çò far a la corona.
Èran ducs de Bragança, de Guimarães, de Barcelos, marqués de Vila Viçosa, comtes de Arraiolos, d'Ourém, e de Neiva, etc., e possedavan l'ofici ereditari de conestable de Portugal, es a dire de caps militars de tot lo reialme, dependent solament e dirèctament del rei. Lors tèrras èran destriadas largament, pertot al Portugal. Jaume I de Bragança, prince de la Reneissença, aviá abandonat ss castèls e palais del Nòrd del país, e faguèt bastir a Vila Viçosa, dins lo Sud, en Alentejo, un novèl e esplendid palais digne d'un prince de la Renaissença, après que se'n tornèt de sa conquista solitària d'Azamor, al Marròc portugués, per l'ofrir al rei son cosin.
Aliats mai d'un còp amb de princesas legitimas de l'ostal d'Avís qu'èran eissts pels mascles en bastardiá, lor ostal èra dempuèi sempre montat sus un trin reial, lor cort, a Vila Viçosa, èra faiçonada a l'imatge d'aqueste de l'ostal reial de lors sobeirans, lors cosins los reis, a Lisbona, que foguèron sempre considerats coma partida de la familha reiala. Èran tanben a l'epòca los sols a aver drech al èsser nomenats d'Excelléncia, que lo títol d'Altesa èra reservat a lors conhats, los princes e infants legitims de Portugal. Los ducs avián atal de ligams de parentat amb diferentas familhas regnantas europèas, coma los Absborgs de Viena e de Madrid, las Parmas, e los Savòias.
Jà Isabèl la Catolica, qu'aviá pres la corona a sa neboda la reina Joana, l'eritièra legitim d'Enric IV de Castelha, èra una Bragança, per sa maire. Aqueste fach li aviá permés de complotar contra Joan II de Portugal amb son cosin Ferrand II de Bragança, rason que foguèt jutjat, executat, e despossedit de tot son ostal, quitament maridat a una infanta de Portugal, la sòrre de Manuèl I de Portugal. Aqueste, pasmens, pujant sul tròn, los restabliguèt dins lor trin d'ostal, e los faguèt eritièrs de la corona portuguesa, coma sos nebòs legitims.
Maridatge
Avent mancat dins son projècte de maridatge en 1625 amb Maria Loïsa Gonzaga, una princesa francoitaliana que vendrà reina de Polonha, a causa l'oposicion castelhana al projècte, Joan II de Bragança esposèt lo12 de genièr de 1633, a la frontièra d'Elvas, Loïsa de Guzmán (1613-1666), fiha de Joan de Guzmán (1579-1638), ochen duc de Medina Sidonia, e de la duquesa Joana de Sandoval (1579-?), de l'ostal ducal de Lerma. La reina Loïsa èra sa cosina de gra tres, avent de sang portugués que felena d'Ana da Silva e Mendonça, filha de Rui Gomes da Silva, prince d'Eboli, duc de Pastrana, e coma rèire-rèire-rèire-felena de Ferrand de Bragança. Èra tanben cosina de gra tres del valido del rei Felip, lo comte-duc d'Olivares, tanben un Guzmán, qu'ela e son fraire, lo duc de Medina Sidonia, ajudèron pasmens a roïnar lo poder e l'influéncia.
Revolucion portuguesa de 1640
Lo Primièr ministre castelhan, Olivares, per manca d'argent, decidiguèt d'un plan per unificar la monarquia dels Absborgs sul plan de la centralizacion realizat per Richelieu e Mazarin en França. Aquò significariá la fin de l'independéncia juridica, economica, e sociala dels diferents reialmes dels Absborgs de Madrid, units sonque en union personala, a la favor de la Castelha sola — e aqueste projècte faguèt se levar, ajudat per la França, la Catalonha.
Vesent definitivament menaçats la separacion politica e administrativa de Portugal garantida en 1580, e obliats los compromeses d'union solament personala de las diferentas coronas dels Absborgs amb aquesta de Portugal, que gardava sempre son independéncia, sos privilègis, sa justícia, sa moneda, son empèri tancat, e quitament a vegadas sos ambaissadors particulars, la noblesa portuguesa, alara cridada per combatre en Catalonha contra las autras coronas dels Absborgs levadas, decidiguèt de destronar lo rei Felip III. Aqueste drech èra reconegut per la Constitucion portuguesa, al cas que los sobeirans vendrián tirans, es adire, regnarián contra la volontat de Dieu, e del Pòble que los avián acclamats reis per los defendre. Aqueste drech qu'auriá estat exercit de per abans quand Anfós I depausèt sa maire, la reina Teresa de Leon, quand Sanche II foguèt depausat en favor d'Anfós III, e quand Joan I depausèt la reina regnanta Beatrix, que s'èra maridada a Joan I de Castelha
Dommartin-le-Franc
Dommartin-le-Franc es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Nauta Marna e la region de Champanha-Ardena.
Joan IV de Portugal
Revolucion portuguesa de 1640
Mai, los Portugueses acceptavan pas los impòstes novèls, que pel primièr còp aurián pas servit los interesses del Portugal o de son empèri, mas aurián estats utilizats per pagar las interminablas guèrras europèas de la Castelha; la noblesa acceptaca pas de combattre en Euròpa amb son espasa, alara qu'èra pas tant necessària per recuperar e defendre l'Empèri portugués menaçat, que la novèla riquesa del sucre brasilienc, lo novèl aur, èra menaçada a la mèsma epòca pels Olandeses e los Franceses.
14 de julhet
Decèsses
Veire tanben :
Dommartin-le-Franc
Geografia
Lo vilatge a situat en la vallée de la Blaise, un afluent de la Marna.
Los localités los mai prèps son Vila-en-Blaisois, Courcelles-sus-Blaise e Morancourt.
Lo Parc natural regional del bòsc d'Orient se tròba a una trentena de quilomètres.
Enric Fabre Colbèrt
Enric Fabre Colbèrt (Henri Fabre-Colbert en francés), nascut en 1914 a Conilhac de las Corbièras dins lo departament d'Aude e mòrt en 2010, foguèt un escrivan, jornalista e escultor occitan. En 1970 creèt l'Echo des Corbières, lo jornal mesadièr del Comitat Regional d'Accion Viticòla.
Dommartin-le-Franc
Geografia
Les localités les plus proches sont Ville-en-Blaisois, Courcelles-sur-Blaise et Morancourt.
Le Parc naturel régional de la forêt d'Orient se trouve à une trentaine de kilomètres.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Còsta d'Aur (omonimia)
La Còsta d'Aur pòt èsser:
Grand-Failly
Grand-Failly es una comuna francesa, situada dins lo departament de Meurthe e Mosèla e la region de Lorena.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Joan IV de Portugal
Revolucion portuguesa de 1640
Lo 1èr de decembre de 1640, Joan II de Bragança acceptèt la corona portuguesa, e permetèt la revolucion aristocratica qui depausèt al Portugal e son empèri tricontinental, sens l'espasa tirar, lo rei Felip III, tanben Felip IV de Castelha, d'Aragon, de Nàpols, etc., dich Felip IV d'Espanha. Convoquèt lo Parlament portugués en genièr de 1641, que ratifiquèt son election a la corona de sos aujòls, e vota l'argent que cal per la guèrra contra los Païses Basses al Brasil, en Índia e en Africa, e contra la Castelha, en Euròpa, en Asia, e en America del Sud. En efièch, son accession al tròn portugués marca la dintrada de Portugal dins la guèrra de Trente Ans, que deguèt menar a çò d'el coma en otramar, per tornar prene sas possessions atacadas per la Olanda, l'Anglatèrra e a França, pendent lo periòde de la dinastia dels Absborg despossedits.
Drechs de succession al tròn portugués
Al rei Joan IV li foguèt ofèrt lo tròn pels fidalgos portugueses dins sa qualitat de felen eritièr de la princesa Catarina de Portugal, Duquesa de Bragança per son maridatge, qu'èra la filha del prince Edoard, duc de Guimarães, e de sa femna la princesa Isabèl de Bragança, falena del re Manuèl I de Portugal.
Precedissiá sus la tièra dels eritièrs del cardenal-rei Enric I de Portugal, a sa mòrt en 1580, los drechs de succession de Felip I de Portugal (Felip II d'Espanha), essent filha de prince portugués, Felip essent soque filh d'una princesa portuguesa, l'imperatritz d'Alemanha Isabèl de Portugal). L'espós de la princesa Caterina de Portugal, Joan I de Bragança, èra el tanben un prince descendent pels mascles del rei Joan I de Portugal mas per una linha bastarda.
Navia de Suarna
Navia de Suarna es un municipi de la província espanhòla de Lugo e de la Comunautat Autonòma de Galícia.
Joan IV de Portugal
Drechs de succession al tròn portugués
Pasmens, lo sieu grand, Jaume I de Bragança, aviá ja estat designat per Manuel I coma eritièr de la corona portuguesa en 1496, en qualitat de filh de sa sòrre, la princesa Isabèl de Portugal, maridada ala tanben a un autre duc de Bragança, Ferrand II.
Règne
Joan IV foguèt grand rei: regnèt de 1640 a 1656, e sota son sosrègne se debanèron las primièras victòrias de las armas portuguesas contra las castelhanas, consideradas invinciblas fins alara, e l'expulsion dels Olandeses del Nòrd de Brasil, d'Angòla, e de São Tomé e Príncipe. Tanben lutèt en Índia, signèt la patz en Euròpa amb la Olanda, e establiguèt l'aliança amb la França contra la Castelha, del moment que durèt lo consulat de Cromwell en Anglatèrra, e fins a la patz dels Pirenèus, alara que Mazarin abandonèt son aliat portugués, que vira cap a l'aliança anglesa, amb lo maridatge de la princesa Caterina. Mas a aqueste moment, Joan IV ja èra mòrt, e foguèt la reina sa femna, regenta, que conunhèt son òbra.
En 1646, lo rei Joan IV depausa la corona del Portugal sul cap de Nòstra Dama de la Concepcion (Nossa Senhora da Conceição) dins la glèisa de Vila Viçosa ont se trapa lo palais familial. La Verge Maria es proclamada Reina e patrona de Portugal,. Amb aqueste gèst, plaça la Verge Maria coma protectritz del reialme portugués. Après aquesta data, pas cap autre sobeiran portugués portarà la corona sus son cap.
Joan IV tanben prenguèt d'importantas mesuras de modernitat per l'armada, e l'administracion portugauesas. Divisa lo govèrn en secretariats d'Estat destriats, mai tard nomenats ministèris. Crea lo Conselho Ultramarino (Conselh Otramarin) per decidir totas las questions administrativa e colonialas d'un biais centralizat.
Coma totes los Braganças, de sempre, Joan IV èra tanben afogat de musica, que se'n podava oas passar, subretot la musica religiosa. Los mèstres de capèla, que siá al palais de Vila Viçosa o mai tard al Paço da Ribeira, lo palais reial de Lisbona, demorèron celèbres. Los compositors de son temps li balhavan lors òbras per que las corregisca. Joan IV de Portugal demora conegut coma compositor anomin de musica que la pè!a mai coneguda es l'Adeste Fideles, d'origin non segura, mas que se crei passada del Portugal cap a Anglatèrra amb los musicians de sa filha, la reina Caterina de Portugal, femna de Carles II, e adoptada per son conhat Jaume II d'Anglatèrra.
Titulatura complèta
Rei de Portugal e de las Algarves, de cada costat de la mar en Africa, duc de Guinèa e de la conquista, de la navigatcon e del comèrci d'Etiiopia, d'Arabia, de Pèrsa e d'Índia per la gràcia de Dieu.
Saint-Martin-sur-la-Chambre
Saint-Martin-sur-la-Chambre en arpitan (Saint-Martin-sur-la-Chambre en francés) es una comuna arpitana de Savòia, situada dins lo departament de Savòia e la region de Ròse-Aups.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Herny
Herny es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mosèla e la region de Lorena.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Bharatiya Janata Party
Lo Bharatiya Janata Party (BJP : Partit del pòple Indian) es un dels principals partits politics d'Índia, de la tendéncia del nacionalisme indó. Es lo successor del Bharatiya Jan Sangh (BJS), partit creat en 1951 e que se fondèt dins una aliança dels partits d'oposicion, lo Janata Party, en 1977. Lo BJP venguèt independent en 1980 aprèp de fòrtas dissensions al dintre del Janata Party.
Negueira de Muñiz
Negueira de Muñiz es un municipi de la província espanhòla de Lugo e de la Comunautat Autonòma de Galícia.
.yahoo
("hiu-hau!", en anglés, nom de marca) es un nom de domeni generic depausat per l’entrepresa americana Yahoo!, Inc. Es en servici dempuèi lo 13 de febrièr de 2016.
Vancouver
Vancouver (prononciacion: [vænˈkuːvər]) es una vila costièra situada al sud de la província canadenca de Colómbia Britanica. Foguèt nomenada aital après sa "descobèrta" pel capitani britanic George Vancouver, qu'exploriguèt la region cap a 1790. Lo nom Vancouver a per origina lo neerlandés "van Coevorden," que designa qualqu'un originari de Coevorden, una vila dels Païses Basses.
Pus grand airal metropolitan de l'oèst de Canadà, Vancouver es tanben la tresena vila del país en populacion. Segon lo recensament de 2016, Vancouver a una populacion de 631,486 abitants. Sos estajants son etnicament e lingüisticament divèrses; 52% parlan pas l'anglés coma primièra lenga.
De ressècs s'establiguèron en 1867 per l'esplecha forestièra dins un airal nomenat Gastown qu'anava venir lo nuclèu a l'entorn del qual la vila creisseriá. Vancouver prenguèt l'estatut de ciutat en 1886. En 1887, lo camin de fèrre transcontinental foguèt estendut fins a la vila per aprofechar dels avantatges de son grand pòrt natural, que vendriá un ligam vital per la rota comerciala entre l'Orient, l'èst de Canadà, e Londres.
Corresa (aiga)
Corresa es una ribiera d'Occitània, en Lemosin. Es un afluent de Vesera.
Geografia
Corresa ten la font dins la montanha lemosina sus lo replanat de Miuvachas, a mai de  d'altitud, al sud de la comuna de Peròls de Vesera, dins la part nòrd de la seuva domaniala de Larfuèlh.
Asaga successivament las comunas de Corrèsa e de Tula. Dintra puèi dins la plana del bacin de Briva e passa puèi Mala Mòrt e Briva.
Confluís emb Vesera en riba gaucha, a d'altitud, en limit de las comunas de Sent Pantaleon de L'Archa e d'Ussac, al nòrd del viaducte de Vesera-Corresa (que supòrta l'autorota A89), qualques quilomètres a l'oèst de Briva.
Emb, Corresa es lo mai long afluent de Vesera. Son bacin versant de, entièrement inclus dans le departament de Corresa, representa 20 % del territòri corresian e près d'un terç del bacin versant de Vesera.
Nòtas
<references group="Nòta"/>
Raleigh
Raleigh es la capitala de l'estat american de la Carolina del Nòrd. Sa populacion en 2000 èra de 276,093 abitants. Sa superfícia totala es 299,3 km².
Tor deu Diable
right|250px|thumb|Imatge de la Tor deu Diable Tor deu Diable (Devil's Tower en anglés), qu'ei un abric arrocassut de Gibartar qui estó abitat pendent la Preïstòria. Que deu lo son nom a ua tor d'almenara uei desapareishuda (un deus nombrós miradors arabs de Gibartar e de la soa baia au som deus quaus e's hasèva huec entad avertir los perilhs o l'arribament deus naviris). En 1926, que i estó descobèrt lo crani d'un mainatge neandertalian.
Sent Anhan
Sent Anhan (Saint-Aignan en francés) es una comuna bordalesa de Guiana, lingüisticament gascona, administrada per lo departament de Gironda e la region de la Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània.
.flickr
(de l’anglés flickr through, "fulhetar", nom de marca) es un nom de domeni generic depausat per l’entrepresa americana Yahoo!, Inc. Es en servici dempuèi lo 13 de febrièr de 2016.
Sulial
Sulial en breton ( Sougéal en francés) es una comuna bretona, situada dins lo departament d'Ille et Vilaine e la region de Bretanha.
Itteville
Itteville es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Essonne e la region d'Illa de França.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Sum 41
right|200px|thumb|Sum 41 sus l'empont en 2008 Sum 41 es un grop anglofòn de metal (ambe d'influéncias punk rock evidentas) del Canadà.
Sum 41 es estat format al mes de julhet de 1996 a Ajax en Ontàrio (Canadà), exactament lo 41en jorn de l'estiu, çò qu'explica lo nom del grop, Sum per summer, l'estiu en anglés. Son coneguts en Occitània e endacòm mai per dos tubes, In too deep en 2002 e sustot Still Waiting en 2003. Sum 41 es compausat de Deryck Whibley (cant e guitarra), de Jason McCaslin (bassa), de Tom Thacker (guitarra), de Dave Baksh (guitarra) e de Frank Zummo (batariá).
Lu Bordelh
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
As Nogais
As Nogais es un municipi de la província espanhòla de Lugo e de la Comunautat Autonòma de Galícia.
Navés
Navés (Navès en francés) es una comuna lengadociana situada dins lo departament de Tarn e de la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Geografia
Navés es una pichona comuna rurala a prèp de 5 km de Castras.
Lo vilatge es en fàcia de la Montanha Negra.
Istòria
Segon un estudi de Barrière Flavy las traças del territòri dintran dins l'istòria al sègle XIII. Suls territòris de:
Dempuèi la mitat del sègle XIII fins a la mitat del sègle XVI, l'abitat suls diferents territòris sembla pas aver cambiat fòrça: qualques fòrts e bòrias dispersadas e benlèu dos luòcs d'abitats massats: Salapiusson e Barginac. Lo sègle XVI se bastiguèron ostals nòus per de juristas protestants destacat de Castras. (los juristas catolics èran eles destacats del Parlament de Tolosa). L'abitat ven mai densificat e ben lèu se bastiguèt lo castèl nòu Montespieut. Al sègle XIXe se faguèt de grands cambiaments: creacion de la novèla comuna de Navés amb la construccion de la glèisa, l'escòla e l'ostal de vila. Lo darrièr tèrç del sègle XX se bastiguèt fòrça coma s'èra jamai conegut. La populacion qu'èra estabilizada dempuèi de sègles a 400 abitants a gaireben doblat uèi. .
Babilònia
Babilònia foguèt una ciutat de l'anciana Mesopotamia, que sas roïnas se trapan uèi lo jorn  prèp de la vila modèrna de Al Hillah, dins la província de Babil, en Iraq, aperaquí 85 km al sud de Bagdad.
Lucha Occitana
Lucha Occitana (en francés Lutte Occitane) foguèt un grop politic occitan, creat en 1971 de las rèstas del Comitat Occitans d'Estudis e d'Accion. Èra un grop minoritari d'intellectuals, estudiants e sindicalistas agraris, ideologicament d'esquèrra revolucionària, autonomista e socialista, basat a Tolosa, qu'aspirava a la descolonizacion totala dels occitans coma part de la lucha mondiala contra l'imperialisme, dirigissent lo blòc de las classas trabalhadoiras que contribuís a destruire l'estat capitalista francés. Èran fòrça actius e publiquèron los jornals Païs Occitan-Lucha Occitana a Tolosa e Occitània Passat e Present a Antíbol. Faguèron una analisi de la situacion occitana, opausat a l'independentisme del Partit Nacionalista Occitan, en se basant suls ponches seguents:
Passèron pas los 500 militants, mas capitèron dins las mobilizacions contra las expropriacions de Larzac. En 1972 foguèron un dels partits nacionalistas signataris de la Carta de Brèst. Çaquela, en 1974 dintrèron en crisi e se fragmentèron en nombroses gropusculs.
Babilònia
Tot çò que demora uèi de la famosa ciutat antica de Babilònia son de molons de brisadís de bricas de construccion dins la plana fertila mesopotamiana entre los rius de Tigre e d'Eufrates. Las fonts istoricas nos dison que Babilònia èra inicialament una vila pichona qu'es apareguda a la debuta del tresen millenni abans JC (l'auba de las dinastias). La vila floriguèt per aténher sa fama politica amb la pujada de la primièra dinastia babiloniana. Èra la "ciutat santa" de Babilònia aproximativament en 2300 abans JC, e lo sèti del Neo-Empèri Babilonian a partir de 612 abans JC. Los Jardins penjats de Babilònia èran una de las Sèt Meravilhas del Mond.
La forma Babylon es la varianta grèga de l'akkadian Babilu (bāb-ilû, que significa "La pòrta dels Dieus", tradusit en sumerian Ka.dingir.ra). Dins la Bíblia, lo nom apareis coma בבל (Babel), interpretat pel Libre de la Genèsi 11:9 per significar (de lengas), del vèrb balal,.
Umberto Eco
Umberto Eco (Alexàndria, Piemont, 5 de genièr de 1932 – Milan, 19 de febrièr de 2016) foguèt un escrivan, istorian e filosòf italian. Èra professor ordinari de semiotica e president de l'Escòla Superiora d'Estudis Umanistas de l'Universitat de Bolonha.
En 1971 fondèt Versus, una de las revistas italianas mai importantas de semiotica, e n'es encara director e membre del comitat scientific uèi.
En 1980 capitèt dins lo genre narratiu. Son primièr roman, Il nome della rosa, coneguèt sulpic una brava capitada, tant que ne venguèt un best-seller internacional revirat a trenta-dos lengas e foguèt adaptat al cinèma.
En 1988 publiquèt son segond roman, Il pendolo di Foucault.
Son nombrosas sas òbras sus las teorias de la narracion e la literatura: Lector in fabula (1979), Sei passeggiate nei boschi narrativi (1994), Sulla letteratura (2002), Dire quasi la stessa cosa (2003), sus la traduccion. A mai a collaborat durant tota sa carrièra a un bon nombre de jornals coma La Stampa, La Repubblica, Il Corriere della Sera, Il Giorno, Il Manifesto e tanben a de revistas coma L'Espresso (que i pòrta una rubrica bisetmanièra, La bustina di Minerva), Quindici e Il Verri.
Sant Loís e Paraon
Sant Loís e Paraon (Saint-Louis-et-Parahou en francés) es una comuna lengadociana situada dins lo departament d'Aude e la region d', ancianament de Lengadòc-Rosselhon.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Sant Loís (Saint-Louis-de-Parahou segon l'abat Sabarthès)
Las fòrmas ancianas son La Bastide de Sainct Louis, en 1301-1639, Sainct Louis, nouvellement construit, en 1301-1639, in loco Sancti Ludovici, en 1371, Sainct Louys en 1594, Saint Louis en 1781. Sant Loís es lo nom de mai d'un sant, dont Loís IX de França (probablament aqueste, per un vilatge bastit novèlament), un avesque de Tolosa al sègle XIV.
Paraon (Parahou-Grand)
Las fòrmas ancianas son Grangia de Paraone, en 1255, Honor de Paraone, en 1259, Parahou, vingt-deux maisons bien basties, en 1594, La grange de Paraou, en 1639, Parau, sus la mapa de Cassini, a la fin del sègle XVIII, Parahou, commune réunie à Saint-Louis, en 1807, Parahou-Grand (sègles XIX-XX). Una fòrma en iatus es improbabla a data recenta e lo nom es probablament *Parau; la fòrma de 1639 se pòt ja legir [pa'raw] coma [para'u]. Lo nom d'origina deviá èsser *Para(consonanta amudida)one-, mes ni Dauzat e Rostaing, nimai los Féniés, nimai Delamarre dison pas res d'aquel nom. I a un fum de noms gallics d'òmes e d'objèctes en para- e per exemple pario- nos donèt pairòl, tanben latins d'origina grèga, mes sembla malaisit de donar una explicacion.
Parahou-Petit
Lo nom es atestat Petit Parau sus la mapa de Cassini, a la fin del sègle XVIII. Véser Paraon.
Ferfay
es una comuna francesa, situada dins lo departament del Pas de Calais e la region del Nòrd-Pas de Calais.
Geografia
Ferfay Se situa a 15 km de Béthune, 30 km de Arras, 40 km de Lens, 70 km de Calava e 80 km de Lille.
Ferfay se situe à 15 km de Béthune, 30 km d'Arras, 40 km de Lens, 70 km de Calais et 80 km de Lille.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
La municipalitat es desservie per la rota départementale 341 dicha Cauçada Brunehaut en connectant Arras a Thérouanne.
La commune est desservie par la route départementale 341 dite Chaussée Brunehaut reliant Arras à Thérouanne.
Raionament fossil
thumb|right|Imatge dau raionament fossil.
Lo raionament fossil (tanben dich fons difüs cosmologic ò raionament difüs cosmologic) es lo nom donat au raionament electromagnetic eissit, segon lo modèl estandard de la cosmologia, d'una epòca cauda e densa qu'a conegut l'Univèrs 377,000 ans après lo Big Bang. Uei diluït per lo refrejament e l'expansion de l'Univèrs, a una temperatura fòrça bassa de 2,728 K.
Prevista dins lo corrent deis ans 1940 per Ralph Alpher (1921-2007), Robert Herman (1914-1997) e George Gamow (1904-1968), son existéncia foguèt descubèrta per còp d'azard per Arno Allan Penzias (nascut en 1933) e per Robert Woodrow Wilson (nascut en 1936). Es considerada coma una confiermacion de la teoria dau Big Bang coma començament de l'Univèrs e favorizèt la difusion d'aqueu concèpte au sen de la comunautat scientifica. Es uei un objècte de consensus e un element major de la representacion modèrna de l'Univèrs, de sa formacion e de son evolucion.
Arno Allan Penzias e Robert Woodrow Wilson recebèron lo Prèmi Nobel de Fisica 1978 per sa descubèrta.
Philae (sonda espaciala)
La sonda pòrta lo nom de l'Illa Philae de Nil, que i se trobèt un obelisc que foguèt utilizat amb la Pèira de Rosetta per deschifrar los ieroglifs egipcians.
Lusitània
thumb|400px|Lusitània dins las provincias romanas Lusitània èra una region puèi una província romana poblada pels lusitans. La region se limitava al país dels lusitans, mas la província s'espandissá al delà.
Lo país dels lusitans o la primièra Lusitània ocupava lo territòri entre lo Tage e lo Douro.
La província ocupava al contri la partida occidentala de la peninsula a l'oèst del riu Anas (Guadiana) e cap al nòrd, ocupant dos tèrces de la còsta occidentala, arribant al nòrd fins al Durius (Douro). Cap a l'èst compreniá la província de Salamanca e la region d'Extremadura, ont vivián los vètons. I Aviá a l'èst los carpetans, vètons o vèttons, vacceus e callaici (galhècs); e al sud los turdetans.
Capitala e de divisions administrativas
La capitala èra Emèrita o Emèrita Augusta (Mèrida). Judicialment Se dividissiá en 3 convents juridics:
Èra formada de 46 vilas, que 5 èran de colonias, 1 municipium civium Romanorum (vila amb plen drech de ciutadania romana), 3 amb drech de ciutadania latina, e 36 estipendiaries (tributaries). Vespasian donèt dins totas las vilas lo drech latin.
Istòria
Lusitània serà creada província lo 27 AbC separada d' Hispania Ulterior. La resta de la província serà nomenada Betica. Lusitània foguèt província imperial, e governada per de propretors. Las finanças èran administradas per un procurador imperial (procuratores caesaris).
Lo pòble lusitan ofriguèt feròç resisténcia als romans, merces a caps como Viriat.
Pòbles
dins lo país i aviá cinc grands pòbles e fòrça pichonas tribús.
Los cinc pòbles principals foguèron:
Lo districte pus meridional se nomenava Cuneus (uèi Algarve) e una de las principalas tribús de la zòna èra los conis (conii).
14 de novembre
Decèsses
Vejatz tanben :
Pordic
Porzhig en breton ( Pordic en francés) es una comuna bretona, situada dins lo departament de las Còstas d'Arvòr e la region de Bretanha.
Ourol
Ourol es un municipi de la província espanhòla de Lugo e de la Comunautat Autonòma de Galícia.
Kakha Bendokidze
thumb|250px|Kakha Bendokidze en setembre de 2014 Kakha Bendokidze (en georgian: კახა ბენდუქიძე e en transcripcion internacionala Kakha Bendukidze; Tbilissi, 20 d'abril de 1956 – Londres, 13 de novembre de 2014) foguèt un politician e entrepreneire georgian.
Lengas indoarianas del nòrd-oèst
Las lengas indoarianas del nòrd-oèst son un grop de las lengas indoarianas. Aquelas son una branca de las lengas indoiranianas qu'apertenon se meteissas a las lengas indoeuropèas. Se parlan en Índia e en Paquistan.
Classificacion
La classificacion de l'indoarian del nòrd-oèst es :
Croat
Lo croat (nom autoctòn: hrvatski jezik) es una modalitat del diasistèma eslau nomenat sèrbocroat. Es parlat per gaireben 6 milions de personas. Es lenga oficiala en Croàcia e cooficiala en Bòsnia e Ercegovina, ont es emplegat sustot per la comunitat croata.
Alfabet
Emplega l'alfabet latin amb de cambiaments menors.
Petr Pavel
Petr Pavel (n. a Planá, Chequia, lo 1èr de novembre de 1961) es un militar e òme politic chèc. Retirat de l'armada, ont èra general d'armada, dintra en politica a l'escasença de l'eleccion presidenciala de 2023, que ganha lo primièr torn e bat Andrej Babiš al segond torn. Deu dintrar en foncions lo 9 de març.
Outeiro de Rei
Outeiro de Rei es un municipi de la província espanhòla de Lugo e de la Comunautat Autonòma de Galícia.
Ròcamador
Ròcamador pòt èsser :
Canal de Panamà
Lo concèpte d’un canal a Panamà remonta a la debuta de sègle XVI, mas la primièra temptativa de bastison comencèt pas qu'en 1880, jos l’impulsion francesa. Après lo fracàs d'aquesta temptativa, lo trabalh foguèt acabat pels Etats Units d’America jos la direccion de G.W.Goethals, e lo canal dobriguèt en 1914. La bastison dels 77 km del canal se faguèt amb fòrça problèmas, malautiás coma lo paludisme e la fèbre jauna, o lisaments de terren. Es estimat a 27,500 lo nombre d’obrièrs que se son mòrts pendent la bastison.
Dempuèi sa dobèrtura, lo canal aguèt fòrça succès e contunha d’èsser un punt de passatge estrategic per la navegacion. Cada an, lo canal es percorrut per mai de 14,000 naus carrejant mai de 203 milions de tonas de cargason. Fins a 2002, un total de 800,000 naus èran passadas pel canal. D'òbras d'alargament del canal foguèron aviadas en setembre de 2007 e deurian èsser acabadas en 2014, per daissar passar de naus de pus gròs tonatge.
Descripcion
thumb|right|200px|Un [[remorcaire del canal, se dirigent cap al costat Cariba, espèra una nau dins la cambra superiora de la resclausa de Gatún.]]
Lo Canal de Panamà religa lo Golf de Panamà, dins l’ocean Pacific, a la mar Cariba e a l’Atlantic. La forma de l’istme de Panamà, que serpateja, fa que le canal raja del sud-èst (dempuèi lo Pacific) cap al nòrd-oèst (cap a l’Atlantic). Per evitar tota confusion, las autoritats del canal classan los transits en doas categorias : direccion nòrd (del Pacific cap a l'Atlantic) e direccion sud (de l'Atlantic cap al Pacific).
Lo canal pòt aculhir de batèus de talhas divèrsas, anant dels yachts privats fins a las gròssas naus de comèrci. Los batèus qu'an la pus granda talha admissibla pel canal son designats jos l’apellacion de Panamax ; un nombre creissent de naus despassa aquesta talha: son sonats post-Panamax. En mejana una traversada del canal per un cargo dura aperaquí nòu oras. En 2005, 14,011 naus prenguèron lo canal per un tonatge total de 278,8 milions de tonas, siá una mejana de 40 naus per jorn.
País de Micse
right|150px|thumb|Localizacion deu país de Micse en [[Baisha Navarra]] Lo país de Micse qu'ei un parçan deu Bascoat, en Baisha Navarra, format per la vath hauta de l'arriu de Bidosa. Que hè part deu departament deus Pirenèus Atlantics.
Qu'ei bordat per la vath d'Arberoa a l'oèst, lo principat de Bidaishe e lo ducat de Gramont au nòrd, Lauhire e Sola a l'èst, e Ostabarret au sud.
Tadrart Roge
thumb|Eth Tadrart Roi o Roge ei ua cadia de montanhes plan coneguda peth color dera sua sable. Eth Tadrart Roi, tanben aperat Tadrat Roge, ei ua cadia de montanhes en eth sud-oèst d'Argeria.
Descripcion
Era sua longada ei d'aperaquí uns 100 km ath sud deth Tadrart Acacus, aguest en Libia. Era sua maxima elevacion ei de 1,340 m, en eth sud dera cadia a uns 160 km ath sud-oèst dera vila de Djanet.
Er airau deth Tadrart Roi ei fòrça conegut peth color oranja deth color dera sable e qu'ei un contrast damb eth color roi mès hosc des formacions d'arroques des montanhes.
Referéncies
Ròcamador (formatge)
Lo Ròcamador (ancianament Cabecon de Ròcamador) es un formatge occitan de Carcin, del vilatge del meteis nom, Ròc Amador. Benefícia d'una AOC dempuèi 1996. Es un formatge a basa de lach de cabra amb un pes mejan de 35 gramas.
Ansoís
Ansoís (Ansouis en francés) es una comuna provençala, situada dins lo departament de Vauclusa e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur.
Comunas vesinas
400px|left|Distanças e posicion relativa
Lista dels flumes de França
Flumes e rius
Lista dels flumes metropolitans, ordenats per longor (sul territòri francés) descreissenta :
Guaiana
Lista dels flumes de Guaiana, ordenats per longor descreissenta. Totes aquestes flumes se getan dins l'ocean Atlantic.
Reünion
Lista dels flumes de la Reünion, ordenada per òrdre alfabetic. Totes aquestes flumes se getan dins l'ocean Indian.
L'Aranha Montaiglin
L'Aranha Montaiglin o Laranha (Laragne-Montéglin en francés) es una comuna dau Daufinat occitan situada dins lo departament daus Auts Aups e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur.
Es la vila principala dau País de Bueg e la capitala europèa dau vòl liure.
Tartiers
es una comuna francesa del departament d'Aisne e de la region dels Nauts de França.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
"Tartigerium" est cité en 813. Donné en 893 par le roi Eudes à l'abbaye Saint-Médard de Soissons, il devient le siège d'une maladrerie réunie à l'hôtel-Dieu de Soissons en 1697.
Palas de Rei
Palas de Rei es un municipi de la província espanhòla de Lugo e de la Comunautat Autonòma de Galícia.
Cosina azerbaitjanesa
thumb|200px|[[Dolma azerbaitjanés.]] thumb|200px|[[Duchbara.]] thumb|200px|[[Ris pilaf.]] thumb|200px|[[Baklava.]] thumb|200px|[[Halva|Halva de pistacha.]] thumb|200px|[[Lavach.]] thumb|200px|[[Tè negre, la bevenda nacionala.]] La cosina azerbaitjanesa es l'ensems de gastronomias tradicionalas de las etnias e culturas d'Azerbaitjan. Conten en general d'elements de las gastronomias europèas (caucasica, mediterranèu), cosina maugrebina e de l'Orient Mejan. A d'influéncias de la cosina turca e en mendre gra de la cultura de l'anciana Union Sovietica. Aquel país conten nòu airals climatics, qu'ofrisson desparièrs produches locals utilizats coma ingredients. Compren la cosina dels azèris, qu'a d'elements turcs, iranians e caucasencs.