cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Pierre Elliott Trudeau
Probablament se pòt qualificar Trudeau coma lo primièr ministre pus popular e polemic de l'istòria del país. Quand foguèt en carga, foguèt responsable de l'establiment dels idiòmas francés e anglés coma oficials dins lo país. Tanben creèt la legislacion de la Carta Canadiana dels Dreches e las Libertats, qu'establís l'egalitat de dreches, qu'implica que totes los ciutadans an "Drech a la proteccion e benefici de la lei sens discriminacion qualqu'una siá per origina, color, raça, sèxe, edat o discapacitacion mentala o fisica". Aquesta carta inclutz tanben la libertat d'expression e de premsa.
Mitridates II (rei part)
Mitridates II (en part: 𐭌𐭄𐭓𐭃𐭕 Mihrdāt, mòrt en 88 abC) foguèt lo rei de l'estat part de 123 abC a sa mòrt, en 88 abC. Succidiguèt a Artaban Ièr. En 88 abC, Gotarzes Ièr li succediguèt.
Règne
Mitridates tornèt establir l'Empèri part coma una granda poissança. A l'èst, Poguèt contrarotlar los sakas, qu'installèt coma vassals dins lo Sakastan, l'actual Sistan, situat dins l'Èst d'Iran e lo Sud d'Afganistan.
Los reialmes d'Adiabene, Gordyene, and Osrhoene venguèron vassals de l'Empèri. Vèrs 97 abC, faguèt tombar Artavasdes, lo rei d'Armenia e placèt sus lo tròn son filh Tigranes.
Diplomacia
L'Empèri es alara un estat poissant. L'emperaire han Wudi enveja d'ambassadors a Mitridates, çò que marca lo començament de la Rota de la Seda. En 96 abC, l'emissari part Orobazos encontra Sulla, propretor de Cilícia e representant de la nòva poissança qu'a desfach los Seleucidas, Roma,.
Departament del Nòrd (Sant Domenge)
Lo departament del Nòrd (de còps sonat departament del Nòrd de Sant Domenge) èra un departament francés dins l’illa d’Ispaniòla entre 1797 e 1802. Son capluòc èra Lo Cap.
A l’independéncia d’Aïti, constituís lo departament del meteis nom.
Montjòire
Montjòire (en francés Montjoire) es una comuna lengadociana, situada dins lo departament de la Nauta Garona e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Geografia
Comuna de l'Airal urban de Tolosa situat a 25 km al Nòrd-Èst de la vila.
Istòria
Pendent l'Ancian Regime, Montjòire èra de la diocèsi civila de Tolosa, doncas de la província de Lengadòc, de la generalitat de Tolosa, de l'archidiocèsi de Tolosa e de la senescauciá de Tolosa. Le vocable de la glèisa es Sent Sarnin. En 1790, èra del canton de Bruguièras; passèc al canton de Frontonh en l'an IX e, per la lei del 25 de març 1922, al canton de Montastruc e la Conselhièra.
Manuel
220px|vinheta Manuel es un municipi de la província espanhòla de Valéncia dins la Comunautat Autonòma del País Valencian.
Manjarres
Manjarres es una comuna de la Rioja.
Whitehorse
Whitehorse es la capitala e la pus granda vila de la província canadenca de Yukon. Se situa al quilomètre 1426 de l'autorota d'Alaska (Alaska Highway) dins lo sud de Yukon. La vila ocupa una riba de la Yukon River, qu'a sa font en Colómbia Britanica e se geta dins la mar de Bering en Alaska. La ciutat foguèt nomenada d'après los rabeges de White Horse Rapids per sa ressemblança amb la crinièra d'un caval blanc près de Miles Canyon.
Pr'amor de sa situacion dins la val de Whitehorse, lo clima pus suau que lo d'autras vilas del nòrd coma Yellowknife. A aquesta latitud los jorns d'ivèrn son corts e los jorns d'estiu an fins a 19 oras de lutz. Whitehorse, es reportada per lo Guinness World Records, coma la vila qu'a l'aire mens poluat del mond.
Edmonton
Edmonton es la capitala de la província canadenca d'Albèrta.
Josep Pla i Casadevall
Biografia
Militant de la Lliga Regionalista, en 1921 foguèt elegit deputat provincial per la Bisbal. En 1936 passèt en França e en Itàlia e puèi tornèt dins l'Espanha franquista (tornèt en Catalonha en 1939). Venguèt lo director efemèr de La Vanguardia. Tre que foguèt com possible de tornar escriure en catalan, Josep Pla comencèt una tasca admirabla e exemplara, en contunhar a porgir de paginas de sa pròsa de granda qualitat e en permetre de recuperar un nombre important de lectors que s'èran alunhats de la lectura en catalan.
A partir d'aquel an (1956) entamenèt la primièra seria d'Obres Completes a l'Editorial Selecta, que arribèt fins a vint-e-nòu volums e dins los que comencèt a publicar sos extraordinaris retraches titolats Homenots. La mòrt de l'editor de Selecta, Josep Maria Cruzet, interrompèt lo projècte de publicacion en 1962. A partir de 1966, las Edicions Destino inicièron tornarmai la publicacion de l'Obra Completa definitiva.
Pendent lo temps de interdicccion totala d'escritura en catalan dins l'estat espanhòl publiquèt en espanhòl: Guía de la Costa Brava (1941), Las ciudades del mar (1992), Viaje en autobús (1942), Rusiñol y su tiempo (1942), El pintor Joaquín Mir (1944), Un señor de Barcelona (1945) e La huida del tiempo (1945).
Antigòna filha d'Edip
Dins lo mite, los dos fraires mascles d’Antigòna èran en luta de contunh pel tròn de Tebas, a causa d'una malediccion que son paire aviá lançat contra eles. Se pensa qu'Eteocles e Polinices montavan sul tròn alternativament, mai, un còp, Eteocles decidiguèt de demorar al poder aprèp son torn, çò que provoquèt una guèrra; ofensat, Polinices cerquèt ajuda dins una ciutat vesina, reüniguèt una armada e tornèt a la ciutat per reclamar çò seu.
La guèrra s'acabèt amb la mòrt dels dos fraires pendent la batalha, un de la man de l’autre, coma o disiá la profecia. Alara Creont venguèt rei de Tebas e dictèt que, per aver traït la patria, Polinices seriá pas enterrat dignament e se lo daissariá fòra de la ciutat. Las onors funèbras èran fòrça importantas pels grècs, doncas l’arma d’un còs qu'èra pas enterrat èra condemnada a vagar per la tèrra eternalament. Atal Antigòna decidiguèt de rebondre son fraire e de far sul còs los rituals que se devián, se rebellant contra Creont, son oncle e sògre (perque èra la promesa d'Emon, filh d’aquel).
La desobeissença significava per Antigòna sa pròpria mòrt: condemnada a èsser enterrada viva, i escapèt en se penjant. Emon, vesent mòrta sa promesa, ensagèt de tuar lo paire, puèi se suïcidèt dins los braces d'Antigòna; alara, Euridice, esposa de Creont e maire d’Emon, se suïcidèt en aprene la mòrt de son filh. Las mòrts d’Emon e d'Euridice provoquèron una prigonda dolor per Creont, que fin finala comprenguèt son error.
Neuhaeusel
Neuhäusel  en alemannisch (Neuhaeusel en francés) es una comuna francesa del departament del Bas Ren e de la region del Grand Èst.
Istòria
Las originas del vilatge remontan a la fin del.
Es en 1725 #qu'apareis lo nom de Neuhaeusel.
Al mièg del, après los trabalhs de régularisation del Rhin, un escambi de tèrras amb lo vilatge de Hugelsheim conferís a Neuhaeusel los limits definitius de lo sieu ban. Al començament del, lo détournement de la Moder en un braç mòrt del Rhin desplaça los confluisson de Drusenheim a Neuhaeusel. Lo pòble viu del persec e de la batellerie fins al començament del.
Les origines du village remontent à la fin du.
En 1720, la commune est connue sous le nom de Neuhof, possession des sires de Fleckenstein.
C’est en 1725 qu’apparaît le nom de Neuhaeusel.
Au milieu du, après les travaux de régularisation du Rhin, un échange de terres avec le village de Hugelsheim confère à Neuhaeusel les limites définitives de son ban. Au début du, le détournement de la Moder dans un bras mort du Rhin déplace leur confluent de Drusenheim à Neuhaeusel. Le village vit de la pêche et de la batellerie jusqu’au début du.
Charles Joseph Clark
Charles Joseph Clark (n. 1939) jornalista, entrepreneire, professor e òme politic, foguèt primièr ministre de Canadà entre 1979 e 1980.
Pan (omonimia)
Lo tèrme Pan se pòt referir al concèptes seguents:
Belleau (Aisne)
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Torcy a #èsser ligada a Belleau de 1822 a 1832.
Lo Bòsc Belleau, situat près de de lo pòble, a #èsser lo teatre d'una batalha en lo moment de la Primièra Guèrra mondiala. Dintratz çò 1 e lo Data|26|de, la segonda division americana (#que ne fasiá partida una brigada entièra de « Marinas ») i a afrontat una posicion alemanda (en comprenent d'elements de las 237, 10, 197, 87 e 28 de divisions). Aquel #èsser la una de las mai ferotjas batalhas de la primièra guèrra, sustot pel còrs de las marinas americanas. Lo castèl de Belleau aperteniá abans la Primièra Guèrra mondiala a la familha del celèbre avocat PAILLET.
Torcy a été rattachée à Belleau de 1822 à 1832.
Manzanares de Rioja
Manzanares de Rioja es una comuna de la Rioja.
Marines (Valéncia)
Marines (Valéncia) es un municipi de la província espanhòla de Valéncia dins la Comunautat Autonòma del País Valencian.
Jailly-les-Moulins
Jailly-les-Moulins es una comuna francesa, situada dins lo departament de Còsta d'Aur e la region de Borgonha.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Sant-Marzh-an-Olivenn
Sant-Marzh-an-Olivenn en breton (Saint-Mars-la-Jaille en francés) es una comuna francesa, situada dins lo departament del Léger Atlantic e la region dels Païses de Léger.
Geffosses
Geffosses es una comuna normanda, situada dins lo departament de la Marga e la region de Normandia.
Antigòna filha de Laomedon
Dins la mitologia grèga, Antigòna (en grèc ancian Ἀντιγόνη / Antigónê) es la filha de Laomedon, rei de Tròia.
Perque gausèt comparar sa pròpria beutat a aquela d'Èra, sos cabels foguèron cambiats en sèrps. Mas los dieus aguèron pietat d'ela e la cambièron en cigonha; dempuèi, las cigonhas manjan las sèrps.
Geffosses
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Matute
Matute es una comuna de la Rioja.
Siena
Siena (Sieno en grafia mistralenca ) es la capitala de la província omonima, dins la region de Toscana, Itàlia. Sa populacion èra estimada a 54,526 abitants, lo 30 de setembre de 2010.
La vila es famosa per son patrimòni artistic e per la corsa del Palio delle Contrade, sovent abreujat en Palio, una espectaclosa corsa de cavals que vei s'afrontar las contradas (paròquias e quartièrs) de la vila dos còps l'an, lo 2 de julhet e lo 16 d'agost. Es marcada a la lista del patrimòni mondial en Euròpa establida per l'UNESCO.
Medrano
Medrano es una comuna de la Rioja.
Siena
Lo gentilici es sienés -esa.
Geografia
Siena se situa al centre d'una zona de còlas, entre las vals dels rius Arbia al sud, Merse al sud-oèst e Elsa al nòrd, amb las còlas de Chianti al nòrd-èst, la Montagnola a l'oèst e las Crete Senesi al sud-èst.
Comunas limitròfas
Asciano, Castelnuovo Berardenga, Monteriggioni, Monteroni d'Arbia, Sovicille.
Amel-sur-l'Étang
Amel-sur-l'Étang es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mòsa e la region de Lorena.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Calams biarnés
Los Calams biarnés que son un concors literari organizat cada an per l'Ostau Biarnés a Pau.
Yzeures-sur-Creuse
Yzeures-sur-Creuse es una comuna de França situada dins la region del Centre e lo departament d'Indre e Léger.
Lo gentilici es yzeurois -oise.
Ilham Aliyev
Ilham Heydar oglu Aliyev (İlham Heydər oğlu Əliyev en azèri) es lo president actual d'Azerbaitjan. Es tanben lo cap del Partit de l'Azerbaitjan Novèl (Yeni Azərbaycan Partiyası - YAP).
Filh del president Heydar Aliyev, foguèt prepausat coma sieu successor après la grèva malautiá que sofriguèt lo sieu paire e que li causariá la mòrt en decembre de 2003.
Yzeures-sur-Creuse
Geografia
thumb|alt=Yzeures sur Creuse en Indre et Loire|left|upright|Yzeures sur Creuse en Indre et Loire.
Las Joanias
Las Joanias [lɔjtsuɛ'nio] o Las Joaniás (Les Junies en francés) es una comuna carcinòla situada dins lo departament francés d'Òut e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Pinzi
Lo pinzi (o pinji, apinji) es una lenga banto parlada al Gabon.
Las Joanias
Toponimia
Lo nom es atestat a l'Edat Mejana Johania : es la senhoriá dels Johannis, borgeses de Caors, derivat ambe'l sufixe occitan -ia, , vengut -iá.
Pinzi
Localisacion
Lo pinzi, sonat dins lo lenga ɣepinzi, es parlat prèp de Mouila, lo capluòc de la província de Ngounié e fins a la ribièra Waka.
Classificacion
Per Nurse e Philippson (2003), lo pinzi fa partida d'un grop tsogo amb lo viya, lo kande, lo pove, lo himba, lo bongwe e lo tsogo.
Massalavés
Massalavés es un municipi de la província espanhòla de Valéncia dins la Comunautat Autonòma del País Valencian.
Munilla
Munilla es una comuna de la Rioja.
Jan Alfred Szczepański
Jan Alfred Szczepański (9 de novembre de 1902, Cracòvia - 20 de març de 1991, Varsòvia) es un critic de literatura, de teatre e de cinèma polonés. Foguèt tanben un alpinista conogut per la premiera ascension dau Nevado Ojos del Salado (6891 m), segonda cima d'America, en 1937 ambé Justyn Wojsznis.
Vissac e Auteirac
Vissac e Auteirac (Vissac-Auteyrac en francés) z-es una comuna auvernhassa situada dins lo departament del Naut Léger e la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament d'Auvèrnhe.
Comunas vesinas
400px|left|Distanças e posicion relativa
Murillo de Río Leza
Murillo de Río Leza es una comuna de la Rioja.
Serfaus
vinheta|Serfaus en [[estiu.]] Serfaus es un vilatge de Tiròl, en Àustria.
Mètro
Serfaus es connegut per son minuscul malhum de mètro, lo U-Bahn Serfaus, dont l'unica linha mesura e qu'a permés una interdiccion complèta de la circulacion automobila dins lo vilatge en ivèrn, tot en mantenent l'atrach toristic, principalament per l'esquí.
Demografia
Segon lo recensament de 2002, lo vilatge comptava.
Montmorency (Val d'Oise)
Montmorency es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Val d'Oise e la region d'Illa de França.
Nòtas
<references group=N/>
Pont de Tacoma Narrows
Lo Pont de Tacoma Narrows es un pont penjant d'una mila de long (lo tresen mai long del monde quand foguèt bastit en 1950) que travèrsa la gòrja de Tacoma, dins l'estat de Washington, Estats Units d'America. La primièra version del pont, dissenhada per Leon Moisseiff, es celèbre per una dramatica manca estructurala (que foguèt filmada) en 1940.
thumb|right|Casuda del primièrr pont de Tacoma en 1940 Lo pont èra bastit solide, amb de tirants d'acièr de carbles ancorats dins de grands blòcs de beton. Los dessenhs previsionals normalament deuriá aver un trelís jos la calçada. Aquel foguèt lo primièr pont a utilisar de travèrsas de grandas bigas en forma de <tt>I</tt> per mantener la calçada. Amb los dessenhs precedent lo vent passava simplament mejans lo trelís, mas amb lo nòu dessenh lo vent se divisava en dessús e en dejós de l'estructura. Pauc aprèp de sa construccion en julhet de 1940 (dobèrt al trafic del 1 de julhet), lo pont oscillava dangièrosament jol vent. Aquesla ressonància èra longitudinala, çò que vòl dire que lo pont oscillava dins tota sa largor — per exemple, una mitat de la travada centrala pujava alara que l'autra mitat baissava-. Los conductors vesèron las veituras que vinián en direccion contrària apareissent e desapareissent dins los "vals" de la calçada.
Saint-Philbert-en-Mauges
Saint-Philbert-en-Mauges es una comuna francesa, situada dins lo departament de Maine e Léger e la region dels Païses de Léger.
Pont de Tacoma Narrows
L'espectaculara destruccion del pont es un a exemple que mòstra la necessitat de considerar l'aerodinamica e los efèctes de ressonància dins las escòlas d'enginheria. Pasmens, es pas lo melhor exemple de ressonància, perque la ressonància normalament implica una ressonància forçada (coma lo movement periodic indusit per un grop de soldats desfilant e anant al pas). Mas, dins lo cas del pont de Tacoma, i aguèt pas de fòrça periodica. Lo vent èra constant a 67 km/h. La frequéncia del mode destructiu, 0,2 Hz, èra pas un mode natural de l'estructura (isolada) nimai la frequéncia dels vortex turbulents creats per las ribas del pont que acceleravan lo vent..
Saint-Philbert-en-Mauges
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Massamagrell
Massamagrell es un municipi de la província espanhòla de Valéncia dins la Comunautat Autonòma del País Valencian.
Pont de Tacoma Narrows
Aürosament, aguèt pas de víctimas umanas (moriguèt un can que demorèt terrorizat dins una veitura)
thumb|right|Pont de Tacoma Narrows en 1950, rebastit Lo pont tornèt èsser dessenhat e bastir (utilisant los pilars originals) amb trelís, barras rigidificatrisas e doberturas per daissar passar lo vent. Lo nòu pont foguèt dobrèt al trafic lo 14 d'octobre de 1950, e a una longor de 1822 m (12 m mai long que lo predecedent e es el 5 pont suspendut mai long dels Estats Units d'America).
Aprèp de leisson de Tacoma, los ponts suspendut mai modèrnes qu'an pas de trelís an de molons de forma aerodinamicas (amb los costats en forma de punta).
thumb|Los dos ponts de Tacoma aquel de 1950 a drecha e aquel de 2007 a esquèrra
A causa de l'augmentacion de contunh del tafic automobil se bastiguèt en parallel un segon pont.
300px|thumb|drecha|Vídeo de l'esfondrament (2 min. 30 s.).
Ollanta Humala
Ollanta Moisés Humala Tasso (n. 1962) militar e òme politic es l'actual president de Peró.
Massalfassar
Massalfassar es un municipi de la província espanhòla de Valéncia dins la Comunautat Autonòma del País Valencian.
Panarthropoda
Los panartropòdes (Panarthropoda) son de metazoaris segmentats amb esqueleta extèrna mai o mens rigida. Apendices pars. Apendices peribucals modificats per la presa de noiridura. Còr dorsal amb ostiòls laterals. La cavitat generala es un emocoel. Sistèma nerviós amb ganglions cerebroïdes fusionats. Gonocoricas.
Najac
Najac (Najac en francés) es una comuna roergassa situada dins lo departament d'Avairon e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Lo gentilici es najagòl, -a (o tanben: najagués, -esa).
Geografia
vignette|upright=1.6|centre|Comunas a l'entorn.
Muro en Cameros
Muro en Cameros es una comuna de la Rioja.
Najac
Situacion
Najac es quilhada sus la riba esquèrra d'un contorn dins los estreits d'Avairon sus una falha geologica. Lo vilatge e lo castèl tresplomban sus un ròc, compausat de sistre, lo riu e la linha Briva - Tolosa.
Massanassa
Massanassa es un municipi de la província espanhòla de Valéncia dins la Comunautat Autonòma del País Valencian.
Kande
Lo kande (o okande, okandi) es una lenga banto parlada al Gabon.
Localisacion
Lo kande, sonat dins lo lenga okande, es parlat dins tres vilatges prèp de Booué, dins lo departament de Lopé de la província d'Ogooué-Ivindo.
Classificacion
Per Nurse e Philippson (2003), lo kande fa partida d'un grop tsogo amb lo viya, lo pinzi, lo pove, lo himba, lo bongwe e lo tsogo.
Saint-Huruge
Saint-Huruge es una comuna francesa, situada dins lo departament de Sòna e Léger e la region de Borgonha.
Saint-Samson (Mayenne)
Saint-Samson (Mayenne) es una comuna francesa administrada per lo departament de Mayenne de la region dels Païses de Léger.
Istòria
D'après lo libre del abbé Angot, Sant-Samson a #èsser un luòc de passatge e de stationnement (ailà ont se tròba la glèisa) de las Templiers. S'i apren egalament que los paures lor caliá pagar la talha als senhors e que Mathurin Laisne, collecteur, récupérait sovent los sòus per la menaça. En 1770, lo vicari Quenout voliá pas pas lo confesser tant #que i auriá pas retut los avèm requectats. Mathurin Laisne #Èsser doncas enterré sens cant ni prec.
D’après le livre de l’abbé Angot, Saint-Samson a été un lieu de passage et de stationnement (là où se trouve l’église) des Templiers. On y apprend également que les pauvres devaient payer la taille aux seigneurs et que Mathurin Laisne, collecteur, récupérait souvent l’argent par la menace. En 1770, le vicaire Quenout ne voulait pas le confesser tant qu’il n’aurait pas rendu les sommes perçues. Mathurin Laisne fut donc enterré sans chant ni prière.
Au moment de la construction de la voie ferrée Alençon-Domfront, on tira des pavés d’un filon de porphyre du village de la Gourie. On s’en servit pour construire des ponts, des gares et un escalier conduisant à la gare de Pré-en-Pail.
Comunautat de comunas del Canton de Najac
La Comunautat de Comunas del Canton de Najac es una anciana estructura intercomunala francesa, situada dins lo departament francés d'Avairon e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus, creada en febrièr 2000. Dempuèi lo 1èr de genièr 2017 es integrada a la Comunautat de comunas del Grand Vilafrancat, venguda ara Oèst Avairon Comunautat.
Composicion
La Comunautat de Comunas del Canton de Najac se compausava de 7 comunas :
Meliana
Meliana es un municipi de la província espanhòla de Valéncia dins la Comunautat Autonòma del País Valencian.
Ommoy
Ommoy es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Orne e la region de la Bassa Normandia.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
La Masquèra
La Masquèra (Lamasquère en francés) es ua comuna gascoa, situada dens lo departament de la Hauta Garona e de la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Geografia
Comuna de l'Airal urban de Tolosa situada a 8 km a l'Oèst de Murèth.
Istòria
Pendent l'Ancian Regime, La Masquèra èra de l'eleccion de Ribèra-Verdun, doncas de la província de Gasconha, de la generalitat d'Aush, de l'archidiocèsi de Tolosa e de la senescaucia de Tolosa. Le vocable de la glèisa es Sent Martin. En 1790, La Masquèra èra deu canton de Sent Lis, en l'an VIII, deu canton de L'Èrm, en l'an X, deu canton de Sent Lis.
Vignely
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Nòtas
<references group=N/>
Sinatroces
Son règne, mal conegut, fa partida de « l'edat escur » de l'istòria parta. Aquel periòde d'a pauc près 90 abC a 50 abC, entre los règnes de Mitridates II e Orodes II, es aital sonat per causa de la manca de documentacion
Aubigny-les-Pothées
Aubigny-les-Pothées es una comuna francesa del departament de las Ardenas e de la region del Grand Èst.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Nestares
Nestares es una comuna de la Rioja.
Navajún
Navajún es una comuna de la Rioja.
Nalda
Nalda es una comuna de la Rioja.
Sauvatèrra (Bearn)
Sauvatèrra (Sauveterre-de-Béarn en francés) qu'ei ua vila de Bearn. Qu'ei situada dans lo departament deus Pirenèus Atlantics e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Géfosse-Fontenay
Géfosse-Fontenay es una comuna normanda, situada dins lo departament de Calvadòs e la region de la Bassa Normandia.
Sauvatèrra (Bearn)
Que possedeish un important patrimòni monumentau medievau deu quau e cau destacar la glèisa de Sant Andrèu e lo pont. Aqueste que ho trencat au sègle XIX per la retirada deu marescau Soult. Qu'ei conegut com lo "pont de la legenda" per'mor qu'ua princessa e s'i seré sauvada d'ua ordalia : com avèva dat lo dia a un mainatge difòrme e mort a la neishença mentre qui lo son òmi e s'èra mort a las crotzadas, que ho acusada d'adultèri e condemnada a estar getada deu pont dab las mans ligadas. Com lo briu e la miè de cap a l'arribèra, que ho sauvada e considerada com innocenta.
Sauvatèrra qu'ei tanben la vila de l'escrivan bearnés de lenga occitana Gastellú Sabalòt. Lo son monument aus morts qu'ostendeish un tèxte gravat en bearnés.
Géfosse-Fontenay
Geografia
Commune littorale de la baie des Veys à l'extrême ouest du Calvados, Géfosse-Fontenay se trouve à 4,5 kilomètres d'Isigny-sur-Mer et presque à mi-distance entre Bayeux (29 km) et Saint-Lô (27 km). La commune se situe dans le pays du Bessin et dans le Parc naturel régional des Marais du Cotentin et du Bessin.
Sauvatèrra (Bearn)
300px|left|thumb|Glèisa de Sant Andrèu
Géfosse-Fontenay
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Sauvatèrra (Bearn)
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Sauvatèrra
La prononciacion qu'ei [,saw'ba'tɛrrə]. Las fòrmas ancianas que son Salvaterra en 1235 e 1251, Saubaterra en 1253, Saubeterre en 1273, Saubaterre au sègle XIII, en 1385 e 1471, Salvatierra en 1520.
Géfosse-Fontenay
Istòria
En 1861, Géfosse (193 habitants en 1856) absorbe Fontenay (162 habitants) au sud-ouest du territoire.
Sauvatèrra (Bearn)
Sauvatèrra
Sauvatèrra que vien deu latin salva terra, « tèrra sauva », au sens de « qui gauseish deu dret d'asile ». Lo nom qu'ei sinonime de La Sauvetat, La Salvetat. Los istorians qu'apèran sauvetats aqueras vilas, en generau fondacions eclesiasticas,.
Orèite
La prononciacion qu'ei [u'rɛjtə]. Las fòrmas ancianas que son Oreite en 1273, Oreyta en 1305, Oreyte (Cartulari d'Ortès), Erreyti en 1397, Horeyte en 1538.
Miquèu Grosclaude qu'interprèta lo nom com au rèit, « au dret », deu latin ad rectum. Compréner « tot dret en fàcia », çò qui correspón a la situacion d'Orèite fàcia a Sauvatèrra de l'auta part deu Gave d'Auloron. Que sembla ben un tractament basco d'un mot romanic preexistent.
Sunarte
La prononciacion qu'ei [sy'nartə]. Las fòrmas ancianas que son Sunarte en 1385, Sunarta en 1538.
Segon Miquèu Grosclaude, lo nom qu'ei basco. Qu'ei format de zunhar (fòrma soletina de zuhar, « orme ») e arte, « au miei de ».
Istòria
En 1829, qu'apleguèn Orèite e Sunarte a Sauvatèrra.
Millares
Millares es un municipi de la província espanhòla de Valéncia dins la Comunautat Autonòma del País Valencian.
Nieva de Cameros
Nieva de Cameros es una comuna de la Rioja.
Fredericton
vinheta|Fredericton Fredericton es la capitala de la província canadenca de Nòu Brunswick.
Miramar
Miramar es un municipi de la província espanhòla de Valéncia dins la Comunautat Autonòma del País Valencian.
Saint-Jean-de-Monts
Saint-Jean-de-Monts es una comuna peitavina, situada dins lo departament de Vendea e la region daus País de Leire.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Toponimia
Las atestacions ancianas son, per lhuec:
Nòtas
<references group="N"/>
Arrebòt
200px|thumb|Arrebòts d'un [[ostau bearnés estruçats en huelha de heuç]]Los arrebòts o los còdols o los calhaus que son tròç d'arròcs croishits lissats e carrejats peus cors d'aiga. Dens los país de gaves com Bearn que son emplegat (dab la cauç) entà bastir muralhas e parets de bastiments. En Bearn justament, òm los estruça en fòrma de huelha de heuç.
Solfegi
200px|thumb|[[Guido d'Arezzo, considerat com un deus purmèrs desenvolopaires deu solfegi.]]Lo solfegi qu'ei, dens la musica occidentau, la disciplina teorica qui s'encarga de la notacion de la musica d'un punt de vista ritmic, melodic e armonic.
La notacion musicau qu'ei atestada desempuish la civilizacion sumeriana (qui, en escritura cuneifòrma, be ns' a transmés musica marcada qui ei interpretada uei lo dia). En Occident, la musica marcada mei anciana coneguda qu'ei grèga dab, enter autes exemples los Imnes de Dèlfes.
Tostemps en Occident (dab exemples parallèles en Orient) los purmèrs exemples entà notar la musica que hon los neumas, a la debuta simplas linhas ascendentas e descendentas qui notavan las orientacions de hautor de la musica, mes shens dar las nòtas precisas ni lo ritmes. Dab lo temps los neumas que vadón mei precís en bèth hornir linhas qui miaràn de cap au pentagrama modèrne. Dens aqueste procès Guido d'Arezzo, considerat com un deus mei ancians desvolopaires deu solfegi, que bategè las nòtas dab los lors noms modèrnes.
A partir deu sègle XX, la musica qualificada alavetz de «contemporanèa», qu'arribè au punt experimentau de crear musicas escapant a las possibilitats de notacion deu pentagrama necessitant apèrs deus navèths (dab la musica seriau, la musica concreta e la musica aleatòria).
Peiriac de Mar
Peiriac de Mar o popularament Peiriac de la Sal (Peyriac-de-Mer en francés) es una comuna occitana de Lengadòc, situada dins lo departament d'Aude e la region d', ancianament de Lengadòc-Rosselhon.
Geografia
vignette|upright=1.6|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
Las fòrmas ancianas son : Castrum Periachum en 1080, Periac en 1080, Peiriacum en 1212, Castrum de Petriaco en 1282, Petriacum Corbariae Inferioris en 1388, Peyriac en 1402, Peniacum = Petriacum en 1521, Le chasteau supérieur de Peyriac (1276-1639), Peiriac de Mer en 1781. Lo sufixe -acum, latinizacion del sufixe gallic -ācon, pausa pas de problèma, mes lo nom del proprietari latin de la villa antica qu'èra a la plaça de Peiriac es Petreius, segon Dauzat e Rostaing, Petrius segon los Féniés.
La Motte-Saint-Martin
La Motte-Saint-Martin es una comuna arpitana dau Daufinat, situada dins lo departament d'Isèra e la region de Ròse-Aups.
Comunas vesinas
400px|left|Distanças e posicion relativa
Istòria
Lo castèl es un poderós bastiguèsse sus una motte constituida d'una pichona artura de calcaire (#ligar) e de poudingue vestigi d'ancians glacièrs. Situat a 30 km al sud de la vila de Grenòble, près de las gargamèlas del Dragon, es çò de mès d'important monument de la region après castèl de Vizille. Del fons de la Mièja Edat a la Revolucion francesa de 1789, las grandas familhas del Dauphiné se son succedits en aquel solar : los Dauphin, los Aynard, los de Morges e los Venterol. Aquela anciana motte castrale a traversat las edats mercés a lo sieu entorn e, sustot, las fonts d'aiga cauda #que la siá istòria li es a el estretament ligada. Lo sieu nom #cambiar a divèrsas recuperacions als corses dels sègles; a la Mièja Edat, se nomena castèl de la Motte, a la Renaissance, castèl de la Motte-Verdeyère e al  sègle   castèl de la Motte-los-Bains. Pendent l'Antiquitat, lo vallon de la Motte èra conegut Romains, #que i avián establit una via de comunicacion #que davalava en las gargamèlas del Dragon cap a las fonts d'aiga cauda abans de salvar lo riu per prene Avignonet. An egalament condicionat près de de lo Dragon, la longitud de las parets  del canyon,  una pichona station thermale equipada de aqueducs e d'una piscina. Espetavan egalament una mina de còder e d'aur al luòc-dich Lo Pérailler, al pè de la Motte #que l'aucupacion ne remonta probablament a aquela epòca. Aquela Motte en dominant l'accès a las gargamèlas del Dragon #èsser probablament investida a aquela epòca.
Al XIXe sègle aquel #èsser los forges #que #far virar l'economia d'aquel pichon pòble, n'efièch dels claus i avián forjat e despatxats dins tot lo país.
Le château est une puissante bâtisse sur une motte constituée d'une petite arrête de calcaire (lias) et de poudingue vestige d'ancien glaciers. Situé à 30 km au sud de la ville de Grenoble, à proximité des gorges du Drac, c'est le plus important monument de la région après de château de Vizille. Du fond du Moyen Âge à la Révolution française de 1789, les grandes familles du Dauphiné se sont succédé dans ce manoir : les Dauphin, les Aynard, les de Morges et les Venterol. Cette ancienne motte castrale a traversé les âges grâce à son environnement et, surtout, les sources d'eau chaude auxquelles son histoire est étroitement liée. Son nom changea à plusieurs reprises aux cours des siècles; au Moyen Âge, il se nomme château de la Motte, à la Renaissance, château de la Motte-Verdeyère  et au  siècle   château de la Motte-les-Bains. Durant l'Antiquité, le vallon de la Motte était connu des Romains, qui y avaient établi une voie de communication qui descendait dans les gorges du Drac vers les sources d’eau chaude avant d'enjamber la rivière pour rejoindre Avignonet. Ils ont également aménagé près du Drac, le long des parois  du canyon,  une petite station thermale équipée d'aqueducs et d'une piscine. Ils exploitaient également une mine de cuivre et d’or au lieu-dit Le Pérailler, au pied de la Motte dont l'occupation remonte probablement à cette époque. Cette Motte dominant l’accès aux gorges du Drac fut probablement investie à cette époque.
Au XIXe siècle ce furent les forges qui firent tourner l'économie de ce petit village, en effet des clous y étaient forgés et expédiés dans tout le pays.
Comunautat de comunas del Bas Segalar
La Comunautat de Comunas del Bas Segalar (residéncia a La Bastida de l'Avesque) es una anciana intercomunalitat francesa, situada dins lo departament francés d'Avairon e la region de Miègjorn-Pirenèus.
Dissolucion
Lo 1èr de genièr de 2016, las tres comunas formèron una comuna novèla, Lo Bas Segalar. L'intercomunalitat siaguèt doncas legalament abolida e la comuna novèla aderiguèt a la comunautat de comunas d'Avairon Segalar Viaur, venguda comunautat de comunas d'Avairon Bas Segalar Viaur en agost de 2017.
Neuve-Église
Geografia
La municipalitat de Nòva-Glèisa presenta a pauc près dels meteisses similitudes que los pòbles prèps de lo sieu airal géographique: Dieffenbach-a lo-Val e Neubois. Implantada sus la ancià Comte-Ban lo vilatge se situa a una altitud de 300 mètres. Aquela altitud vària d'en un autre luòc d'un sector a l'autre entre 260 e 320 mètres, amb qualques elevacions mai marcadas en direccion del vilatge de Breitenau en fasent partida de la ancià vignoble de la Boos. Nòva-Glèisa a situat a la intersection de las rotas #que pòrtan a Breitenau, Villé, Triembach-a lo-Val, Sant-Maurici e Dieffenbach-a lo-Val. La municipalitat compren egalament lo masatge caseriu de Hirtzelbach e la part del marge drech del Luttenbach a Breitenau.
La commune de Neuve-Église présente à peu près les mêmes similitudes que les villages proches de son aire géographique: Dieffenbach-au-Val et Neubois. Implantée sur l'ancien Comte-Ban le village se situe à une altitude de 300 mètres. Cette altitude varie d'ailleurs d'un secteur à l'autre entre 260 et 320 mètres, avec quelques élévations plus marquées en direction du village de Breitenau faisant partie de l'ancien vignoble de la Boos. Neuve-Église est située à l'intersection des routes qui mènent à Breitenau, Villé, Triembach-au-Val, Saint-Maurice et Dieffenbach-au-Val. La commune comprend également le hameau de Hirtzelbach et la partie de la rive droite du Luttenbach à Breitenau.
Capitale-Nationale
thumb|250px|Situacion geografica de Capitale-Nationale dins de la província de Quebèc Capitale-Nationale es una region administrativa de Quebèc. Es compausada amb l'aglomeration de Quebèc, sièis municipalitats regionalas de comtat (MRC), d'una resèrva autoctòna fòra MRC e d'una municipalitat de parròquia fòra MRC.
Yellowknife
Yellowknife (en dogrib: Sǫǫ̀mbak'è) es la capitala dels Territòris del Nòrd Oèst al Canadà e l'unica vila del territòri. Situada, a la boca de la Yellowknife River, en riba de la còsta nòrd del Grand Lac dels Esclaus, se tròba a 512 quilomètres al sud del cercle artic. Son nom ven dels cotèls (knife en anglés) de coire utilizats pels "Cotèls jaunes", una populacion amerindiana resident dins la region. Yellowknife es una vila etnicament diversificada, sa populacion es majoritàriament mestissa.
Canton d'Autafòrt
Lo canton d'Autafòrt es una anciana division administrativa dau Perigòrd, suprimida en 2015, situada dins l'arrondiment de Periguers, lo departament de Dordonha e la region d'Aquitània, adara de Novela Aquitània. Dempuèi 2015, 12 comunas son dins lo canton dau Naut Perigòrd Negre mas Charvés e Cubas es dins lo canton d'Eila-Loa-Auvesera (burèu centralizator : Eissiduelh). La lenga autoctòna es l'occitan lemosin, dins sa varianta perigòrda.
Istòria
Lo canton d'Autafòrt se creet en 1790 dins lo districte d'Eissiduelh. En 1793, ganhet doas comunas destachadas de la Corresa, Cojors e Telhòus,.
A las eleccions departamentalas del 22 de març 2015, en aplicacion dau decret dau 21 de feurier de 2014 que delimita los cantons del departament de Dordonha, lo canton d'Autafòrt fuguet suprimit.
La comuna de Charvés e Cubas, qu'es de la Comunautat de comunas d'Eila-Loa-Auvesera en Perigòrd (e tanben dins lo canton d'Eila-Loa-Auvesera), passet en 2017 dins l'arrondiment de Nontronh; las autras 12 comunas, que son de la Comunautat de comunas dau Terrassonnés en Perigòrd Negre Tenon Autafòrt, passeron dins l'arrondiment de Sarlat e La Canedat. Paguna comuna es donc demorada dins l'arrondiment de Periguers.
Glèisa de Sent Gironç
thumb|200px|left|Glèisa de Sent Gironç e lo son tèitLa glèisa de Sent Gironç (Saint Girons en francés) de Monenh qu'ei ua de las glèisas goticas màgers de Bearn. Que's destaca mei que mei per las soas proporcions, per l'endom desproporcionat deu son tèit e deu son hustatge e peu hèit de combinar ua arquitectura purament gotica dab materiaus bearnés (sable, cauç, arrebòts deu gave e casso bearnés).
thumb|left|Partida baisha deu hustatge deu tèit Bastida enter 1464 e 1530 entà replaçar l'anciana glèisa de Sent Pèr (escrivut Sant Pée alavetz e qui èra ua abadia laïca) que refleta la prosperitat deus ciutadans moneishons d'aquesta tempsada. Lo hustatge, bastit dab pas sonque piteraus de còr casso e cavilhas de husta shens nada punta de metau, qu'amassa un vertadèr bòsc que la comuna (e donc los ciutadans) avó de provesir alavetz. En copa, aqueste hustatge que presenta un hialat assimetric deus complèxes : qu'ei dessenhat a la soa basa com si òm avosse volut bastir un segon tèit mei petit au ras deu purmèr en tot decidir de'n har pas sonque un arribat au som (çò qui explica l'elevacion de l'angle deu tèit).thumb|200px|right|Plan de la glèisa de Sent Gironç 100px|left|thumb|Copa de l'estructura deu hustatge deu tèit
La glèisa qu'ostendeish ua pòrta deus cagòts (qui, estant dats l'epòca qui èran mei que mei artesans, avón de participar a la soa bastida) e, au dessus d'un deus sons portaus, lo capitèth de l'anciana glèisa.
Lo portau qui da sus la rota qu'ei coraot peu timpan de l'anciana abadia laïca.
Sancamandejada (mes pas destrusida totun) peus iconoclastas uganauts (e dab l'aprobacion de la regina Joana de Labrit per'mor la ciutat e demorava catolica au maugrat deus sons òrdis), la glèisa que ho moblada de nau arron la restauracion deu catolicisme en Bearn e, atau, que possedeish tanben un beròi orgue mondin deu sègle XVI e un retable barròc.
La glèisa de Sent Gironç que ho classada Monument Istoric per la Republica Francesa en 1913.
Ocón
Ocón es una comuna de la Rioja.
Arquitectura gotica
thumb|200px|[[Saint Pierre de Beauvais qu'ei la catedrau qui pujè mei haut, mes per aquesta rason ne'n demora pas sonque lo còr puish que las soas naus que capvirèn mantuns còps]]L'arquitectura gotica qu'ei un estil de contruccion desvolopat en Euròpa (en Isla de França e en Picardia a l'origina) de cap a la segonda meitat de l'Etat Mejana. Qu'es caracteriza (en oposicion dab l'estil romanic) per vòuta plegadas qui pòden portar miélher e susportar mei de pes e que permetón atau de har pujar mei haut los bastiment en tot los provesir dab mei d'oberturas. L'invencion de l'estil gotic qu'aubrí atau la tempsada de las granas catedraus e deus vitraus.
Sarrogna
Sarrogna es una comuna francesa, situada dins lo departament de Jura e la region de Borgonha Franca Comtat
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Mislata
Mislata es un municipi de la província espanhòla de Valéncia dins la Comunautat Autonòma del País Valencian.
Ollauri
Ollauri es una comuna de la Rioja.
Pan (mitologia)
thumb|right|200px|Naut relèu de Pan, Palais Nòu (Roma)
Personatge de la mitologia grèga, Pan (Πάν, tot), es lo dieu de la totalitat, de la Natura tota entièra. Es sovent identificat a fanès o Protogonos. Dins la tradicion orfica, es lo dieu unic.
Mite
Pan es lo protector dels pastres e dels tropèls. Es generalament figurat amb de pès de boc e de banas. Se confond sovent amb los satirs (òmes semicabrencs, aurelhas, coa e pès de cabra), Pan es representat d'un biais mens uman, se caracteriza per sa laidetat e sa sauvatjariá. En mai de la natura, Pan es associat a la feconditat.
Segon d'autras legendas, Pan aima pas l'Olimpa, ont los dieus se riguèron de son aspècte, e preferís viure dins los bòscs e las forèsts en companhiá dels satirs, ninfas e autras divinitats de la natura.
Segon Ovidi (Metamorfòsis, XI), Pan desfisa Apollon dins un concors musical jutjat per Tmolos, rei lidian, finalament ganhat pel dieu el meteis.
Pan es presentat coma lo dieu de la fola, e subretot de la fola isterica, en rason de la capacitat que li foguèt atribuida de far pèrdre son umanitat a l'individú en panica, e d'estrifar, desmembrar, espandre son idole. Es l'origina del mot « panic », manifestacion umana de la colèra de Pan.
Se s'atribuís a Pan de compòrtaments pauc benvolents, cal far abstraccion de las atencions qu'aviá pels pastres e per lors tropèls que n'èra naturalament lo protector.
Lo cristianisme s'inspirèt sens dobte de l'aparéncia e del caractèr sulfurós d'aquel dieu fòrça popular, e lo « diabolizèt » en balhant sas caracteristicas al demòni, per lutar contra lo paganisme e tota autra tradicion religiosa que resistissiá a son implantacion.
Es Pan que forniguèt los cans de la canhada d'Artemis.
Pan es lo sol dieu a aver un jorn conegut la mòrt, atal se pòt interpretar coma una representacion del cicle de las sasons, e del passatge de la bèla sason a l'automne puèi a l'ivèrn.
Amors
thumb|150px|align|right|Estatua del dieu Pan e son [[eromèn, Dafnis, sègle I ab. -C., Musèu Arqueologic Nacional de Nàpols]]
Atal, Sirinx percaçada per enveja s'escapèt e foguèt assemblada post mortem, alara qu'Ecò percaçada per gelosiá foguèt atrapada puèi escampada dins la mòrt (e atal dispareguèt). Lo mite de Pan concentra tota la dualitat de l'imitacion : desir/gelosiá, assemblar/escampar, preséncia/abséncia.
Iconografia
Nascut dins los bòscs d'Arcadia, la region pus isolada de Peloponès, Pan es venerat per la populacion locala que li atribuís d'elements pastorèls. A l'origina, semblèt un boc dreçat sus las patas de darrièr ; puèi, amb lo temps, son umanitat apareis, e consèrva doas banas amagadas dins lo pel. Los satirs partejan amb Pan d'atributs comuns, se pòdon identificar amb lor barba e lor pels espelofits, aurelhas puntadas e una longa coa cavalina e lor sèxe es generalament en ereccion.
Notes
200px|right
Estrie
Estrie es una region administrativa de la província canadiana del Quebèc, situada a la frontièra amb los estats de Maine, Nòu Hampshire e Vermont de los Estats Units d'America.
Ortigosa de Cameros
Ortigosa de Cameros es una comuna de la Rioja.
Autrac
Autrac (Autrac en francés) z-es una comuna auvernhassa, situada dins lo departament del Naut Léger e la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament d'Auvèrnhe.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Gilbert Sauvan
Gilbert Sauvan (nascut a Peirolas lo 15 de julhet de 1956; nom oficial afrancesat, en occitan Gilabèrt Sauvanh) es un òme politic provençau qu’es dempuèi 2012 au cap de la collectivitat territoriala deis Aups d’Auta Provença (de 2012 a 2015 president dau conselh generau, dempuèi 2015 president dau conselh departamentau).
Ancemont
Ancemont es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mòsa e la region de Lorena.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Autet
Autet es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Nauta Sòna e la region de la Franca Comtat.
Arrondiment de Nontronh
L’Arrondiment de Nontronh es una division administrativa e una anciana division electorala francesa situada en Perigòrd, dins lo departament de Dordonha e la region de Novela Aquitània, anteriorament d'Aquitània. La lenga autoctòna es l'occitan lemosin dins la varianta perigòrda.
Istòria
L'arrondiment fuguet creat en 1800, coma los autres arrondiments francés. Lo nombre de comunas èra de 80, repartidas dins 8 cantons.
Emb la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, lo nombre de cantons fuguet devesit per dos, un canton noveu pòt èsser sus dos arrondiments.
En 2017, modifiquèren la composicion daus arrondiments per 'mor de los adaptar aus limits de las intercomunalitats e de las circonscripcions legislativas.
L'arrondiment ganhet 28 comunas que venian de l'arrondiment de Periguers : Anlhac, Biràs, Bordelha, Brantòsme en Perigòrd, Brochau, Buçac, Charvés e Cubas, Clarmont d'Eissiduelh, Colòures, Cujac Auvesera Vau d'Ans, Eissiduelh, Eivirac, Janiç, Maiac, Negrondes, Preissac d'Eissiduelh, Sent Front d'Alems, Sent Gèrman daus Prats, Sent Jòri las Blos, Sent Marçau d'Aubareda, Sent Medard d'Eissiduelh, Sent Maimin, Sent Pantali d'Eissiduelh, Sent Rafeu, Sent Vincenç d'Eila, Salanhac, Cencenac e Puei de Forchas e Valuelh.
thumb|center|L'arrondiment de Nontronh davant 2017
Moixent
Mogente es un municipi de la província espanhòla de Valéncia dins la Comunautat Autonòma del País Valencian.
Arrondiment de Nontronh
Composicion d'aici a 2015
thumb|right|300px|Los cantons de l'arrondiment de Nontronh davant 2015 (en francés)
Emb 1 621 km2, sia 17,9 % de la superficia dau departament, e 9,7 % de sa populacion (au recensament de 2014), l'arrondiment de Nontronh èra, davant 2017, lo pus pitit e lo mens poblat de Dordonha.
Pazuengos
Pazuengos es una comuna de la Rioja.
Saint-Sulpice (Mayenne)
Saint-Sulpice es una anciana comuna francesa administrada per lo departament de Mayenne de la region dels Païses de Léger. Lo 1èr de genièr de 2019, fusionèt amb Loigné-sur-Mayenne per constituïr la comuna novèla de La Roche-Neuville.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Solid
thumb|right|[[Fotografia d'un robin, un exemple de solid minerau.]]
Descripcion microscopicas
Dins la matèria a l'estat solid, leis atòms oscillan a l'entorn de posicions fixas. Aqueu fenomèn es la consequéncia de l'intensitat deis interaccions entre lei particulas que compausan lo solid. Dins lei cristaus, l'organizacion d'aquelei particulas seguís un ret ordonat. En revènge, es irregulara dins lei solids amòrfs.
Dins lei solids amòrfs, la periodicitat dau ret cristallin disparéis a lònga distància. Dins certanei cas, coma aqueu deis aliatges, un òrdre es conservat sus de distàncias pichonas e s'obsèrvan fòrça transicions òrdre-desòrdre. Dins d'autrei cas, lo desòrdre es pus complèt amb una abséncia mai ò mens importanta d'òrdre cristallins, compres sus de distàncias reduchas. Per aquelei solids, l'usatge de metòdes estatistics es sovent necessària per depintar lei proprietats de la matèria.
Proprietats mecanicas
Lei solids son caracterizats per una fòrta resisténcia a la deformacion. Pasmens, aqueu fenomèn empacha pas tota deformacion e existís una disciplina scientifica e tecnica especializada, la mecanica dei solids deformables, per estudiar aqueu domeni. D'efiech, segon son intensitat, la deformacion d'un solid es a la basa de plusors proprietats importantas : La màger part dei solids vènon mens resistents quand la temperatura aumenta. Dins aquò, existís una categoria particulara de materiaus, dichs refractaris, que gardan sei proprietats dins una tala situacion.
Proprietats termicas
Lei movements d'oscillacion dei particulas constitutivas d'un solid son liats a l'agitacion termica. Per aquela rason, lei solids pòdon conservar una certana quantitat de calor dins son estructura. Aquò es a l'origina de divèrsei proprietats coma la conductivitat termica qu'exprimís la capacitat d'un solid de transmetre l'energia termica.