cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Canton de Sent Cibra
Istòria
A las eleccions departamentalas del 22 de març 2015, en aplicacion del decret del 21 de febrièr de 2014 que delimita los cantons del departament de Dordonha, lo canton de Sent Cibra fuguèt suprimit, o, se se vòl, espandit al canton de de Val Dordonha.
Lo 1èr de genièr de 2016, Lo Cos e Bigaròca fusionèt emb Mosens, lo 1èr de genièr de 2017, Castèls fusionèt emb Besenac e le lo 1èr de genier de 2019, Las Aisiás de Taiac e Siruèlh fusionet emb doás comunas del canton d'Al Buga.
Jean t'Serclaes
Jean t'Serclaes (1559 - 1632), còmte de Tilly, èra un generau de la Liga Catolica pendent la Guèrra de Trenta Ans (1618 - 1648).
ASEAN
Foguèt fondada lo 8 d'agost de 1967 per Indonesia, Malàisia, las Filipinas, Singapor e Tailàndia sus la basa de la Declaracion de Bangkòk. Aprèp s'i incorporèt coma membres Brunei, Birmania, Cambòtja, Laos e Vietnam, e i a a l'ora d'ara 10 Estats. Los principals objectius de l'ASEAN son d'accelerar la creissença economica, lo progrès social, lo desvolopament cultural entre sos membres, de mantenir la patz e l'estabilitat regionala e de porgir als païses membres un quadre ont pòdon discutir sus lors diferents d'un biais pacific.
L'ASEAN establiguèt un forum amb Japon, e a un acòrdi de cooperacion amb l'Union Europèa (UE). Lo sèti permanent de l'ASEAN es a Jakarta. Totes los Estats membres se reünisson cada novembre en un som. Per l'an 2020 se prevei una integracion de tipe economic.
Formacion
La formacion de l'ASEAN aguèt luòc l'8 d'agost de 1967. A l'origina, gropava Indonesia, Malàisia, las Filipinas, Singapor e Tailàndia. La diplomacia tailandesa foguèt l'actor principal de las negociacions que menèron a la signatura de la declaracion de Bangkòk que marca la fondacion formala de l'organizacion. En plena Guèrra Freja, la tòca reivindicada èra de contenir lo comunisme e los païses membres se caracterizavan per lors practicas repressivas mirant los movements comunistas sus lor pròpri territòri e lor sosten indefectible als Estats Units en matèria de politica exteriora. Pasmens, l'ASEAN es pas jamai estat considerada coma una aliança militara.
Las basas de l'integracion regionala
L'ASEAN demorèt una organizacion minimalista pendent sa primièra decennia d'existéncia. I tenguèt principalament lo ròtle de fòrum annal entre ministres dels afars estrangièrs. Pasmens, permetèt d'ofrir un quadre per las negociacions suls conflictes regionals (sustot las questions frontalièras) e de coordinar las posicions de sos membres per las negociacions economicas dins los fòrums internacionals. En 1976, lo primièr rencontre governamental aguèt luòc a Bali. Abotiguèt a la signatura del Tractat d'Amistat e de Cooperacion de l'Asia del Sud-Èst. De principis comuns de non-ingeréncia dins los afars interiors dels païses membres, de resolucion dels conflictes per de mejans pacifics, de desvolopament de l'identitat regionala e de perseguida de la cooperacion pel desvolopament economic e social foguèron egalament reafirmats.
L'objectiu d'aquelas declaracions èran de traduire lo vòt dels païses membres de coexistir pacificament amb lors vesins comunistas : Cambòtja, Laos e sustot lo Vietnam unificat. Aqueles Estats signèron lo tractat d'amistat e de cooperacion de l'Asia del Sud-èst al convit de l'ASEAN. Puèi, un segond rencontre en 1977, a Kuala Lumpur, reafirmèt la politica de 1976.
La crisi cambotjana
Fin 1978, lo conflicte entre Vietnam e lo Cambòtja dels Khmers Rogs se transformèt en guèrra dobèrta e l'armada vietnamiana envasiguèt lo territòri de son vesin. Los païses de l'ASEAN se trobèron devesits entre, d'una part, Tailàndia e Singapor que desiravan opausar una responsa fòrta a Vietnam, e d'autra part Malàisia e Indonesia que desiravan una responsa moderada justificada per lors crenhenças que China profechèsse de la situacion per intervenir e afortir son influéncia dins la region.
Pasmens, los païses membres cerquèron de resòlvre la crisi en passant per l'ASEAN. Un acòrdi emergiguèt entre eles, consistissent en l'isolament de Vietnam tot en li ofrissent la possibilitat de negociar per retirar sas tropas de Cambòtja. Convenquèron las institucions internacionalas e los païses occidentals d'exercir una pression diplomatica e financièra sus Vietnam per permetre de metre fin a la crisi. L'oposicion comuna a l'ocupacion permetèt als païses de l'ASEAN d'assolidar lors ligams politics. L'organizacion aqueriguèt atal una certana credibilitat dins la comunautat internacionala. En parallèl, pendent aquel periòde, mantun país de l'ASEAN sostenguèron oficialament la guerilha anti-governamentala e anti-vietnamiana en Cambòtja, e mai als Khmers Rogs.
En 1984, lo blòc passèt de cinc a sièis païses membres amb l'adesion de Brunei, una setmana après son independéncia.
La crisi financiera de 1997
La crisi economica asiatica de 1997 comencèt per una crisi monetària en Tailàndia. Se difusèt en Indonesia e en Malàisia e, dins una mendre mesura, a totes los païses membres. Puèi, l'integracion de las economias, l'accion contra-productiva del FMI e de problèmas estructurals transformèron la crisi en una crisi economica que toquèt la totalitat del continent asiatic.
La signatura de l'Associacion Economica Regionala Globala
A la debuta del sègle XXI, las negociacions destinadas a afortir la cooperacion economica en Asia contunhèron. Abotiguèron lo 1èr de genièr de 2022 amb la signatura de l'Associacion Economica Regionala Globala, un acòrdi que crèa una zòna de liure escambi comuna en Asia Orientala e en Oceania. Los païses de l'ASEAN aguèron un ròtle central dins aquel projècte qu'intègra egalament China, Japon, Corèa del Sud e Austràlia. Pasmens, lo pes de l'ASEAN dins una tala organizacion es incertan a causa de la poténcia economica e demografica de sos novèls partenaris dirèctes.
Estats membres
Membres fondadors: Membres qu'aderiguèron pus tard: Candidat:
Cimèls de l'ASEAN
Lo cimèl formal se reünís pendent tres jorns. Lo contingut abitual es lo seguent:
Cimèl de l'Asia Orientala
thumb|250px|Participants als cimèls de l'Asia Orientala: █ Membres de l'ASEAN █ Observadors de l'ASEAN █ █ ASEAN mai tres █ █ █ East Asia Summit
Lo Cimèl de l'Asia Orientala (East Asia Summit o EAS) es un fòrum panasiatic que reünís cada an los cap de 16 païses de l'Asia Orientala e la region del sud-èst asiatic, e l'ASEAN essent al cap. Lo som discutís sul comèrci, l'energia o la seguretat e un ròtle important dins la construccion de que serà la Comunautat d'Asia Orientala.
Forum Regional
thumb|right|250px| █ Membres de l'ASEAN █ Observadors de l'ASEAN █ Candidats a l'ASEAN █ █ ASEAN mai tres █ █ █ East Asia Summit █ █ █ █ █ █ Forum Regional de l'ASEAN Lo Forum Regional de l'ASEAN (ASEAN Regional Forum o ARF) es un forum de dialòg formal, oficial e multilateral de la region Asia-Pacific. Los objectius de l'ARF son l'organizacion del dialòg e las consultacions, e la promocion de la confisança e la diplomacia preventiva dins la region.
Lo Forum Regional se reüniguèt pel primièr còp en 1994. Los participants actuals son los seguents: totes los membres de l'ASEAN, Austràlia, Bangladèsh, Canadà, la Republica Populara de China, l'Union Europèa, Índia, Japon, la Corèa del Nòrd, la Corèa del Sud, Mongolia, Nòva Zelanda, Paquistan, Papoa-Nòva Guinèa, Russia, Timòr Èst, Estats Units e Sri Lanka.
Heinrich Himmler
Heinrich Luitpold Himmler (7 d'octòbre de 1900, Munic – 23 de mai de 1945, Luneborg) èra un òme politic alemand que foguèt una figura majora dau nazisme e dau Tresen Reich.
Engatjat volontari dins l'armada alemanda per venir oficier durant la Premiera Guèrra Mondiala, foguèt demobilizat avans la fin dau conflicte sensa participar ai combats. Menèt alora d'estudis scientifics e venguèt engenhaire en 1922. Amic d'Ernst Röhm, venguèt sòci dau NSDAP en 1923 e participèt au putsch de la braçariá. En 1926, foguèt nomat au sen de la SS, novèla unitat d'elèit dau partit, qu'èra cargada de la proteccion personala d'Adolf Hitler. Ne'n venguèt lo cap en 1929 e recebèt l'òrdre de la desvolopar. En 1931, faguèt lo rescòntre de Reinhard Heydrich que venguèt son luòctenent.
En 1933, quand Hitler venguèt cancelier, Himmler foguèt cargat de la creacion dei camps de concentracion puei de la liquidacion de la SA durant la Nuech dei Lòngs Cotèus (29-30 de junh de 1934). La meteissa annada, obtenguèt lo contraròtle de la Gestapo e venguèt lo cap de la quasi totalitat dei polícias d'Alemanha. De mai, coma Reichsführer-SS, èra alora lo mèstre absolut de la SS e un dei personatges pus poderós dau Reich ambé Hermann Göring e Joseph Goebbels. Aguèt ansin un ròtle primordiau dins lei crimes dau regime nazi, especialament l'Olocaust e leis atrocitats realizadas dins lei territòris de l'Èst. Capturat per lei Britanics lo 23 de mai de 1945, se suicidiguèt.
Joseph Goebbels
Paul Joseph Goebbels (29 d'octòbre de 1897, Rheydt – 1 de mai de 1945, Berlin) èra un òme politic alemand que foguèt una figura majora dau nazisme e dau Tresen Reich.
Tocat per una infiermitat congenitala, participèt pas a la Premiera Guèrra Mondiala e menèt d'estudis literaris, venguèt un sòci dau NSDAP après un rescòntra ambé Gregor Strasser. Nomat cap dau partit a Berlin en 1926, capitèt d'estendre l'influéncia dau nazisme dins la capitala. Venguèt cap de la propaganda dau partit en 1928 puei ministre dau Reich a l'Educacion dau pòble e a la Propaganda en 1933. Pròche d'Adolf Hitler, venguèt alora un dei personatges pus poderós dau Tresen Reich ambé Hermann Göring e Heinrich Himmler. En particular, venguèt lo simbòl dau fanatisme e de la propaganda nazis.
Antisemita acarnat, aguèt un ròtle primordiau dins l'organizacion dei persecucions còntra lei judieus, especialament dins lo corrent de la Nuech de Cristau en 1938. Per la seguida, foguèt cargat de sostenir politicament l'esfòrç de guèrra après la batalha d'Estalingrad. Brèvament cancelier dau Reich après la mòrt d'Hitler (30 d'abriu - 1 de mai de 1945), assaièt sensa succès de negociar un armistici ambé lei Sovietics. Puei, se suicidiguèt ambé sa frema, après aver assassinat seis enfants, per defugir la captura.
Candidatura d'Unitat Populara
La Candidatura d'Unitat Populara (en catalan Candidatura d'Unitat Popular), mai coneguda per sas siglas CUP, es una entitat que se definís coma una organizacion politica assembleària que son territòri d'accion es los Païses Catalans. Proclama que, a partir de l'encastre municipal, trabalha per de Païses Catalans independents, socialistas, ecologicament durables, territorialament equilibrats e pas patriarcals.
La CUP se diferéncia dels partits polítics tradicionals dins lo fach que totas las decisions del partit son presas pels militants e pas pels elegits de cada partit, en aplicar doncas la democracia dirècta. A travèrs de sos regidors, la CUP aplica dins lo Plen Municipal de las Comunas las decisions definidas per sos militants a l'Assemblada Municipala. A l'encòp, promòu lo teissut associatiu e los movements socials de la vila e denóncia los salaris elevats alts sous dels politicians professionals en cedir una part de çò que lor es pagat a l'Assemblada Municipala. Actualament es presenta dins una ochantena de municipis del Principat de Catalonha e del País Valencian, e a l'intencion de s'implantar dins l'ensems dels Païses Catalans pro rapidament.
La CUP obtenguèt de resultats fòrça bons durant las Eleccions al Parlament de Catalonha de 2012 qu'i foguèron elegits tres representants. Son representant mai vesedor es actualament David Fernàndez.
VAZ-2101
thumb|right|[[Fotografia d'una VAZ-2101 en 1980.]]
La VAZ-2101, sovent dicha « Lada » en Euròpa Occidentala, es una automobila fabricada per lo constructor russa, d'origina sovietica, Lada-AvtoVAZ. Èra basada sus la Fiat 124 amb de modificacions au nivèu dau motor, dau sistèma de rotlament e dei sistèmas de caufatge e de desgibratge per l'adaptar ai rotas e ais ivèrns de l'Union Sovietica. Foguèt producha de 1970 a 1988 e obtenguèt un succès important en URSS e foguèt exportada dins certanei país occidentaus.
Serviès
Serviès pòt èsser:
Satiricon (roman)
Lo Satiricon es una òbra en latin satirica atribuida a Petròni, que visquèt dau temps de l'emperaire Neron.
Sinòpsi
Lo roman mescla vèrs e pròsa, latin classic e vulgar. Lo títol es d'alhors un derivat dau latin satura que vòu dire. En de mai, se nòta clarament lo juec de mot entre (aquelei que lo van legir comprendràn perqué) e  (fau pas oblidar que se tracta d'un roman per partida picaresc). Cònta leis aventuras, dins una Roma decadenta, de dos gorrinets, Encòlpi e Ascilt, e tanben dau joine amador d'aqueu d'aquí, Giton. Durant sei viatges, seràn convidats per un ric afranquit, Trimalcion an una ribòta dei bèlas. Lei convidats charran d'elei e de la vida en generau. Lo roman enclause tanben d'autreis aventuras coma un naufragi ò un viatge en Itàlia Meridionala. Lo fieu conductor dau racònte es probable la colèra de Priap, congreiada per Encòlpi après que tuèt una auca, aucèu sacrat dau Dieu.
Valença en Peitau
Valença en Peitau (Valence-en-Poitou en francés) es una comuna novela dau departament de Viena e de la region de Novela Aquitània, creada lo de genier de 2019 apres la fusion de las ancianas comunas de Couhé, Ceaux-en-Couhé, Châtillon, Payré e Vaus.
Toponimia
Las atestacions ancianas son, per lhuec:
Ernst von Mansfeld
Ernst von Mansfeld (vèrs 1580 - 1629) èra un generau protestant durant la Guèrra de Trenta Ans.
Illa Maria
L'Illa Maria es una illa montanhosa que s'atròva dins l'ocean Pacific au large de la còsta èst de Tasmania. Foguèt batejada per Abel Tasman en omenatge a la molher d'Anthony van Diemen, naissuda Maria van Aelst; leis aborigèns la disián aperavans Toarra-Marra-Monah
Naussac
Naussac pòt èsser :
Gòbi
Gòbi pòt designar: Lo gòbi, un pichon peis d'aiga doça de l'espècia Gobio gobio, o d'espècias vesinas. Lo Desèrt de Gòbi.
Reinhard Heydrich
Reinhard Heydrich (7 de març de 1904, Halle – 4 de junh de 1942, Praga) èra un òme politic alemand que foguèt una figura majora dau nazisme e dau Tresen Reich.
Oficier remandat de la marina militara alemanda en 1931 après un afaire de mors, èra un esportiu complit. Venguèt sòci dau NSDAP en 1931 e lo cap de la SS, Heinrich Himmler, li fisèt rapidament de cargas importantas coma la creacion d'un servici d'entresenha. Après la presa dau poder per Adolf Hitler, participèt activament a la Nuech dei Lòngs Cotèus que veguèt la liquidacion de l'ala socializanta dau partit nazi e de centenaus d'adversaris d'Hitler en 1934. Puei, coma cap important de la SS, aguèt un ròtle important dins lei violéncias antisemitas deis annadas 1930 coma la Nuech de Cristau.
Luòctenent d'Heinrich Himmler, venguèt un dei personatges pus poderós dau Reich e participèt ais operacions importantas coma la formacion deis Einsatzgruppen destinats a l'eliminacion deis elèits, dei judieus e dei comunistas dins lei regions ocupadas d'Euròpa Orientala. Puei, presidèt la conferéncia de Wannsee e foguèt un deis artesans de la creacion dei camps d'exterminacion. En parallèl, nomat « protector » de Boèmia-Moràvia, i ordonèt una repression saunosa que li vauguèt lo subrenom de « boquier de Praga ». Pasmens, aquò l'empachèt pas d'èsser victima d'un atemptat oganizada per la resisténcia chèca. Sa mòrt entraïnèt de represalhas murtrieras de part dei SS que tuèron probablament un milier de civius ambé la destruccion de plusors vilatges (Lidice, Lezaky... etc.)
Joseph-Philibert Girault de Prangey
thumb|250px|Autoretrach de Girault de Prangey Joseph-Philibert Girault de Prangey (Langres, 21 d'octobre de 1804 – Courcelles-Val-d'Esnoms, 7 de decembre de 1892) foguèt un fotograf e dessenhaire francés que son activitat foguèt importanta en Orient Mejan. Sos daguerreotipes son las fotografias mai ancianas de Grècia, Palestina, Egipte, Siria e Turquia qu'an subreviscut al passatge del temps. Pr'aquò aquestas fotografias foguèron descobèrtas sonque durant las annadas 20 dins un entrepaus de sa proprietat familhala e divulgadas ochanta ans aprèp.
Biografia
thumb|180px|left|Fotografia d'un arbre Joseph-Philibert Girault de Prangey estudièt la pintura a l'Escòla de bèlas arts de París. Aprenguèt la tecnica del daguerreotipe en 1841, probablament amb lo quite Louis Daguerre, o benlèu amb Hippolyte Bayard. Vist qu'aviá una bèla riquesa personala, se n'anèt per Mediterranèa far un viatge fotografic en seguir los passes de l'escrivan francés Chateaubriand. S'interessèt fòrça a l'arquitectura de l'Orient Pròche e sos viatges lo portèron tanben a Itàlia e dins divèrses païses de l'èst de la mar Mediterranèa entre 1841 e 1844. Aital realizèt mai de 900 daguerreotipes de relativas a l'arquitectura.
Quand tornèt en França, faguèt de goachas e mai d'estudis amb tencha e gredon sus las fotografias e las amassèt totas dins un recuèlh de litografias. Produsiguèt tanben d'estereografs de sas proprietats e de las plantas exoticas qu'aviá portat en çò sieu. Malgrat tota aquela activitat Girault de Prangey faguèt pas jamai cap d'exposicion ni mai presentèt pas jamai son trabalh enlòc del temps de sa vida.
Cyprinodontidae
Classificacion
Cèrts autors (ITIS) situan aquesta familha dins l'òrdre dels Atheriniformes
Canet d'en Berenguer
vinheta
Canet d'En Berenguer es un municipi de la província espanhòla de Valéncia dins la Comunautat Autonòma del País Valencian.
Istòria del mond islamic
L'istòria de la civilizacion islamica o del mond islamic explica l'influéncia de l'islam dins la creacion e espandiemnt d'un movement non solament religiós, mas tanben politic e social. Anant de la mitologia arabia preislamica fins ara.
Moamet e l'islam
right|thumb|250x250px|Espandiemnt de l'islam (630-641) Dins d'aquel contèxte, apareguèt Moamet, que desvolopèt lo monoteïsme dels crestians e los josieus e l'adaptèt a las costumas e leis tribalas. La siá utilizacion del tèrme Allà per se far referéncia a Dieu, es lo mèsme qu'emplegavan ja las tres cresenças predominantas fins alara: pels idolatres, èra lo nom que donavan a la deïtat superiora, creadoira de totas las causas existissent.
Abans 610 se sap pas gaire al subjècte de Maomet. Nasquèt vèrs 570 e èra un comerçant astruc mercés al capital de sa primièra esposa, Khadija bint Khuwaylid. Recebèt los ensenhaments religioses d'un rabin o d'un prèste crestian, e foguèt en contacte amb la secta crestiana dels essenians. En 610 aguèt la revelacion e comencèt a difusar sa doctrina.
Sa luta contra l'idolatria e lo politeïsme, coma son ajuda per las classas mai desafavoridas, provòca l'ostilitat dels mercands o quraichitas de La Mèca, d'ont deguèt fugir lo 15 de julhet de 622 cap a Medina. Aquela fugida, coneguda coma "l'egira", marca lo començament del calendaièr musulman.
A Medina sas doctrinas recebon amb un fòrt sosten popular, e coma del poèta Al-Abbas ibn Mirdas. Creèt lo concèpte d'umma, o comunautat del cresents, que dona un còrs unitari e d'egalitat entre totes los musulmans quina que siá lor origina. Aquò aurà una importància capitala al subjècte de l'unificacion politica de la peninsula e mai tard per l'espandiment.
Dins aquela vila estudièt la Bíblia e recebèt una fòrta influéncia josieva, causa que se rebat dins sa causida de l'establiment de Jerusalèm coma vila santa e dins la cresença qu'Abraam es lo paire dels arabs, mejans Ismaèl. Los abitants de Medina reconeisson Moamet coma profèta e legislador, e li donan lo poder; d'aquela biais obtenguèt a l'encòp l'autoritat esperitala e temporala. Alara comecèt l'oposicion amb los josieus, que se liguèron amb lo quraichitas provocant una revòlta. Mas Moament ne sortiguèt victoriós e organizèt enseguida una armada amb que capitèt a conquistar La Mèca en 630. E alara expulsèt los josieus d'Arabia.
Un còp conquista La Mèca e somesa al dominacion de l'islam, capita a agrandir sa basa militara, çò que permet d'unificar politicament los arabs. Las tribús se sometèron en massa, levat lo bedoins, que son politeïstas e que foguèron reprimits durament. Aquela unificacion marca lo començament de l'expansionisme arabic, basat sus un important succès demografic e la promesa d'aténher una recompensa materiala. S'ataca a l'Empèri Sassanida e lo bizantin.
Fin finala, lo 8 de junh de 632, Moamet moriguèt de causas naturalas a Medina, alara que son armada conquistava Jerusalèm.
Saint-Martin-sur-Armançon
Saint-Martin-sur-Armançon es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Iona e la region de Borgonha.
Istòria del mond islamic
Primièrs califas
L'epòca dels quatre primièrs successors del Profèta, se caracteriza per una linha successòria non predefinida, es coneguda pels sunnitas coma l'epòca dels "califas plan guidats" (califat dels raichidun). Se caracteriza per un rapid espandiment de mòstra anarquic, e pels primièrs ensags de centralizacion.
Saint-Martin-sur-Armançon
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Nòtas
<references group=N/>
Istòria del mond islamic
Abu-Bakr as-Siddiq (632–634)
A sa mòrt, Moamet indiquèt pas qui deuriá èsser lo seu successor. Alara que la majoritat del pòble plorava sa pèrda, s'organizèt un còp d'Estat per garantir l'estabilitat del reialme qu'aviá fondat. Abu-Bakr, qu'aviá estat nomenat director de la pregària dels divendres pel quita Moamet, assumiguèt totes los títols de amir al-mu minin (Latinizat en Miramolinus) o "Comendaire dels Cresents" e de califa, o "Successor del Profèta", e se plaça alara al cap de l'umma, establissent lo primièr califat, mai tard conegut coma califat dels raichidun.
Pendent lo regne de Abu-Bakr se realizèron d'ofensivas sus Siria, Iraq e Egipte, mas la granda majoritat dels esfòrces militars se consacran a l'eradicacion de la dissidéncia intèrna e la somission d'unas tribús arabas vengudas independentas (guèrras de la Ridda). Fin finala, moriguèt lo 23 d'agost de 634, nomenant coma successor Omar ibn al-Khattab.
Omar ibn al-Khattab (634–644)
Coma Abu-Bakr, Omar èra parent del Profèta: lo seu sògre. Jos son regne de 10 ans, las dominacions de l'islam venguèron un empèri: Egipte, Palestina, Siria, Mesopotàmia e Pèrsa. Pendent son regne s'establiguèt l'egira coma la data de començament del calendièr musulman qu'impausarà dins los sèus domènis.
La politica seguida cap als territòris conquistats èra de manténer lo quite sistèma de cadun, fasent solament pichonas adaptacions. Per aquel motiu, se mantenguèron las ancianas estructuras sassanidas en Pèrsa, causa que causè una font inagotabla de problèmas pels seguents califas.
Preocupat pel risc de desintegracion a causa de l'excessiva autonomia dels governaires locals e los oficials arabs, Omar moriguèt assassinat per un esclau en novembre de 644 sens aver designat cap de successor, mas un comitat de sièis que deguèt causir
Uthman ibn Affan (644–656)
Lo califa Uthman ibn Affan, Marit de doas de las filhas del Profèta, foguèt l'elegit coma legitim successor. Orientèt sas preferéncias per l'aristocràcia medinesa al respècte de la mequinesa, plaçant de familiars dins las províncias de l'empèri, dins un ensag de centralizacion. Provoquèt de fòrtas criticas, quitament dins lo domèni religiós, que se vegèt forçat a crear d'escòlas alcoranicas per establir una ortodoxia. Tanben, pendent son govèrn foguèt fixat lo tèxte definitiu de l'Alcoran.
Comencèt las atacas contra Chipre e Sicília, donant sa preferéncia al front occidental, alara qu'a l'èst s'acabava la conquista de l'empèri sassanida, en arribant fins al grand Khorasan. Pel nòrd, s'agrandiguèron los domenis a l'entorn de la mar Caspiana.
Mas las rivalitats entre los diferents sectors islamics, sustot al subjècte de las questions del butin e de la tèrra, provoquèron, lo 17 de junh de 656, un grop de soldats enviats en Egipte intrant a çò d'eles, a Medina, a li donar la mòrt.
Ali ibn Abi-Talib (656–661)
Malgrat que Ali ibn Abi-Talib aviá disputat lo títol de califa als predecessors dempuèi lo començament, las circonstàncias de mòrt violenta d'Omar e Uthman lo faguèron se retractar. En fach, ja al comitat dels sièis foguèt prepausat coma califa en primièra instància, mas refusèt aquel títol, doncas que coma condicion pausèt d'alterar pas lo sistèma tribal arab. Aquela condicion foguèt acceptada per Uthman, malgrat que la violèt a partir del sieisen an de govèrn.
Dins las nòvas circonstàncias, sens cap de candidat alternatiu seriós, demorava pas d'autre remèdi que d'aumentar los poders autrejats al califa per'mor persuadir a Alí. Pasmens, s'escampèt la rumor qu'èra l'instigador de l'assassinat de Uthman, e sorgiguèron lèu de nombroses complòts per o venjar.
Dins un clima de guèrra civila trobèt ajuda entre los sectors arabs que s'èran sentits abandonat pels predecessors, subretot en Iraq, doncas que defendiá una politica egalitària: totes los musulmans avent los meteisses dreches quina que siá l'origina, ancianetat de conversion o de participacion en las conquistas. Mas los partisans d'Uthman, governaires de las principalas províncias, o refusavan.
Ali èra lo califa dels partisans del cambiament, que segon un principi se mostrèt fèrm sus las necessitats d'agrandir lo poder d'un califa, subretot al subjècte religiós, doncas caldriá poder reinterpretar l'òbra de Moamet en foncion de las circonstàncias istoricas. Fins ara, aquel es un trait caracteristic del chiisme.
A l'entorn d'el se forma una larga coalicion pel cambiament, que li permet d'obténer una victòria militara contra los conspiradors Talha ibn Ubayd-Al·lah at-Taymi e Ali ibn Abi-Talib dins la batalha del Camèl. Amb aquela, afirma son poder coma califa, causa que supausa l'obesissença d'Egipte. Mas en Siria, los familhars d'Uthman comendat per Muawiya ibn Abi-Sufyan, parent d'Uthman, resistiguèron, pasmens se nomenèron pas son pròche Amir a lo-muminín. Lo motiu de sa resisténcia èran una seria de privilègis obtenguts amb Omar e Uthman.
Après una longa e falhida negociacion, las doas armadas se tustèron en 657 a la batalha de Siffin. Aquela batalha dura tres meses, gaireben sens mòrts, dalara que contunhan las negociacions. Quand fin finala los sirians decidiguèron de lutar, los iraquians placèron de paginas de l'Alcoran sus las lanças, coma simbòl d'una volontat de trèva. Se decidiguèt la solucion de l'arbitratge.
Es a partir d'aquel moment comencèt a se desligar de la coalicion d'Ali, qu'a l'arbitratge se representèron pas totes los interèsses, e sas aspiracions d'autoritat perdèron de consisténcia. Fin finala, moriguèt assassinat a Kufa, en 661.
Dinastia omeia (661–750)
La victòria de Muawiya, del clan dels omeias, supausa sa proclamacion coma califa e la fondacion de la dinastia omeia, doncas  fa lo califat ereditari. Sa proclamacion supausa la pèrda totala del poder dels elèits de Medina e La Mèca, doncas que la capitala de l'empèri passa a èsser Damasc. L'armada de Siria ven responsabla del contraròtle de l'empèri.
Se trenca la linha dels califas raichidun e l'estricta observacion de l'Alcoran, a causa que los partisans de sunnisme refusan los omeias coma califas legitims. Lo chiisme, de segur, reconéis pas qu'Ali ibn Abi-Tàlib. La fidelitat religiosa es substituida per l'obesissença monarquica (mulk).
Ascenscion
Amb l'ajuda de las tropas sirianas, Muawiya I acabèt amb l'anarquia inerent als sistèmas d'organizacion tribal, pausant las basas d'un autentic Estat musulman. Per capitar, se deguèt afrontar fòrça revòltas, seguida de la guèrra civila començada al temps d'Ali. Dividiguèt l'empèri en províncias amb de governaires e establiguèt una cancelleriá centrala e un servici postal.
Un còp realizat, tornèt a l'expansion de l'empèri, capitant a assetjar Constantinòble en 668. Conquista l'illa de Ròdas (672) e Creta (674), al meteis temps que se crèt una basa naval dins la mar de Marmara, entre 674 e 680, an que moriguèt Muawiya, se lancèron d'atacs annadièras contra la capitala de l'empèri bizantin.
Mas son regim èra encara precari, e l'arribada al poder de son filh Yazid I provoquèt de nòvas revòltas. La Chiita, comendada per Hussayn, filh menor d'Ali, foguèt reprimida aisidament, e Hussayn mòrt a Karbala en octòbre de 680, data comemorada pels Chiitas pendent l'achora.
Mai granda foguèt la revòlta quraixita, amb al cap Abd-Allah ibn az-Zubayr, felen de Abu-Bakr, e de caractèr tradicionalista. Aquela coincidiguèt amb la mòrt de Yazid (683) e, quaranta jorns après, a l'arribada del successor Muawiya II (684), fasent de la revòlta una autentica menaça pel regim omeia.
Arriba aital en podent la branca marwanida de la familha omeia, amb Marwan I, en perjudici de la branca sufyanida. E se tornèt l'scenari de la primièra guèrra civila, la rivalitat pel partatge del poder entre los primièrs invasidors e los immigrants posteriors.
Après la mòrt de Marwan I, en 685, Abd-al-Malik assumís lo prètzfach de restablir l'estabilitat del reialme. Amb una man de fèrre, reprimís militarment totas las revòltas, ganhant una batalha decisiva contra Az-Zubayr, al nòrd de Damasc en 691 e prenen fin finala La Mèca en 692, e obligant fòrça dissidents a s'exiliar e provacant una vertiginosa espirala de violéncia. Aquela politica marquèt lo rèste de la dinastia omeia, e faguèt necessària l'aparicion d'una armada permanenta.
Mas a cort tèrme capita per pacificar lo reialme, e l'unificacion administrativa e monetària, e tanben l'arabitzacion e islamizacion de los seus territòris, donant un vam a l'economia, venguèt l'epòca daurada dels omeias. S'establís un sistèma monetari bimetallic duodecimal: un dinar d'aur equival a dotze dirhams d'argent e se fixa una vertadièr malhum de pichonas e de mejanas vilas per tot l'empèri, fins a que lo comèrci interior passa a èsser la font de riquesa màger, per davant l'agricultura. La frontièra occidentala arriba a Tànger (694), capitan tanben las campanhas en Asia Centrala, alara que las autras se demoran relativament establas.
Lo regne d'Al-Walid I (705–715), compren una data clau en l'espandiment de l'Islam: 711. Ongan lo general amazigh Tariq ibn Ziyad crosa l'estrech de Gibartar e sonque dos ans après proclamèt a Tulaytula la sobeiranetat del califa de Damasc. En 711 ocupa tanben l'Asia Central e laval d'Indus. Après aquela data màger venguèt una epòca d'estabilitat forçada: en 722 la Batalha de Covadonga frenèt l'expansion iberica (quitament se se considèra definitivament contenguda amb la victòria de Carles Martèl a la batalha de Peitius lo 732 davant lo wali Al-Ghafiqí); e lo Papa Leon III organizèt lo confinhament a Bizanci e en França, tornent bastir la flòta bizantina.
La prosperitat, e lo calm relatiu, se mantenguèron pendent los regnes de Sulayman (715–717) e Omar II (717–720). Contunha d'avançar al nòrd d'Africa, Asia central e ocupa lo Balotchistan. Dins aquela epòca una granda partida del budgèt a d'òbras publicas e a l'assisténcia sociala, subretot en Siria e Hijaz, e tanben al sistèmas d'asagatge en Iraq.
Decadéncia
La patz obtenuda per la familha marwanida après la segonda guèrra civila èra fòrça fragila. Malgrat la soliditat de l'aparelh administratiu creat, las revòltas èran de contunh. Pasmens los governaires volgavan venir independent, totjorn mens per las questions dels immigrants arabs, mas puslèu sus de questions coma la expansionisme e lo militarisme del regim.
Mas a mesura que passavan los ans las conquistas venguèron mai malaisidas e inestablas. Mai, comencèt a aparéisser un fòrt procediment d'integracion e d'assimilacion entre los còses militars arabs e la populacion indigèna. Los militars sentián alara un interès creissent per l'agricultura e lo comèrci, e un certan sentiment nacionalista e l'establiment de familhas. Per aquel motiu, las campanhas de conquista èran cada còp mens popularas, malgrat que necessàrias per manténer lo sistèma economic establit.
L'aument de la populacion dins las vilas foguèt plan superiora a aquel del comèrci e l'industria, e los sistèmas de benfasença qu'aleugerissián per un temps mas venent insosteniblas. Se s'acumula la diminucion d'intradas per la reduccion dels botins de guèrra, la situacion ven explosiva.
Lo fach que las cargas d'importància son reservats a la familha marwanida e los seus protegits creèt una classa privilegiada, que defendiá sos interèsses de forma agressiva. Alara que lo procediment d'assimilacion e d'oposicion a la guèrra, venguèron totjorn mai importantas dins lo grand Khorasan, d'ont comencèt la revolucion abbassida.
Conscients d'aqueles problèmas, jols regnes de Sulayman e Omar II, s'inicièt un procediment de reforma. D'e primièr de biais moderat, e après de caractèr radical, e plan similar a las grandas revolucions europèas dels meteis sègles, amb la diferéncia qu'aquela foguèt dirigida d'en naut, e alara capitèron pas.
Jol govèrn de Sulayman, foguèron cambiats dins l'administracion los elements conservators per de reformistas. Las campanhas militaras se centrèron a consolidar los sèus domènis, se dobrissent a de militars non arabs, levat per las importantas campanhas contra l'empèri bizantin, arribant a assetjar Constantinòble (716), campanha ont moriguèt lo quita Sulayman en 717. Aquò pertoquèt l'armada de Siria, de que dependiá l'estabilitat de l'empèri.
L'arribada al poder d'Omar II supausa una radicalizacion extrèma de las politicas de reforma. La nomenacion d'aquel coma successor de Sulayman, anava en contra de las preferéncias mostradas per son paire Abd-al-Malik e la màger partida de la familha marwanida. Alara, solament foguèt acceptada l'execucion del testament jos condicion qu'Yazid II venga lo seguent successor. Los partisans d'Omar II acceptèron, amb l'esper qu'el seu govèrn serà long.
Mas Omar II moriguèt en 720,  daissant darrièr el un legat de reformas mièg realizadas. Arturèt totas las politicas expansionistas, granda part dels privilègis de la familha omeia, e establiguèt l'egalitat entre totes los musulmanes, que sián o pas arabs. Preteniá apiejar son poder dins una ideologia islamista, puslèu que lo faga lo poder militar arabosirian. Se restabliguèt, doncas, lo concèpte de l'umma. Son govèrn se caracterizèt per un centralisme màger, mas una amb una reduccion de l'importància del poder militar.
Yazid II, pendent son brèu regne (720–724), anullèt totas las directivas d'Omar II. L'expansionisme e lo domèni arab tornèron èsser moneda correnta. Succediguèt son fraire Icham, que mercés a son abiletat politica capitèt a manténer la continuitat de l'empèri pendent dos decènnis. Sa mòrt en 743 supausèt practicament la fin de la dinastia omeia. Los esfòrces d'Al-Walid II (743–744), Yazid III (744), Ibrahim (744) e Marwan II (744–750), arribant a acceptar de politicas d'Omar II, capitèron pas a arturar la revolucion.
Dinastia abbassida (750–1258)
Après la casuda de la dinastia omeia, arriba al poder la familha abbassida, descendent d'un oncle del Profèta, Abbas ibn Abd-al-Muttalib. Malgrat qu'una granda partida del seu succés es deguda als chiitas, la doctrina oficiala contunhèt d'èsser lo sunisme ortodòxe. La casuda dels abbassidas supausa la fin de l'Islam classic e del domeni arab, e comença una longa fasa de decadéncia.
Revolucion e esplendor
thumb|300x300px| Califat abbassida e Estats e d'Empèris contemporanèus en [[820. ]] Après los vint ans de govèrn d'Icham, la question de sa succession dividiguèt a la familha omeia en tres partits. La fin de l'unitat familiala provòca la destruccion d'un dels pilars del regim. L'autre, lo poder militar sirian, èra ja afeblit per una flaca demografia, e èra cansat dedever tuar d'autres musulmans, amb lo descrèdit que balhava.
Las fòrças revolucionàrias que s'èran acumulats amb los ans esclatèron amb la mòrt d'Icham. Se deguèt profechar de la dificila succession, e de la division de la familha al govèrn, per realizar d'un còp un cambiament de situacion.
Esclatèron de revòltas en Iraq e Hijaz e, sustot, en Khorasan. Una d'aquelas darrièras foguèt dirigida per Abu-Muslim, d'origina persa e confession chiita achimita, en nom d'un membre de l'Ostal del Profèta. Proclament l'egalitat entre totes los musulmans, se conquistèt en 748 la plaça fòrta de Merv, e alara comencèron divèrsas operacions contra la rèsta de l'empèri.
A començaments de 750 l'armada revolucionària conquistèt Kufa. Mentretant, los omeias avián descobèrt lo membre de l'Ostal del Profèta qu'èra benlèu darrièr de la revolucion, Ibrahim ibn Muhammad, e l'assassinèron. Aquel èra filh de Muhammad ibn Ali, membre de la familha abbassida que s'èra autoproclamat successor de Abu-Achim, fondator del chiisme achimita.
Davant aquela situacion, lo sola causida èra de que proclamar Imam Amir a lo-Muminín lo fraire d'Ibrahim, Abu-l-Abbas as-Saffah. Aquel deguèt afrontar al Amir a lo-Muminin omeian de Damasc, Marwan II.
A la batalha del riu Zab, tanben en 750, foguèt derrotada l'armada omeia. Sèt meses après, foguèt capturat e donat per mòrt Marwan II, atal capitèt la revolucion abbassida.
Decadéncia
Lo darrièr califa, Abu-Ahmad Abd-Allah al-Mustassim bi-Llah, foguèt assassinat en 1258 pels mongòls, qu'avián conquistat Bagdad. Mas un membre de la dinastia poguèt fugir en Egipte e mantenguèt lo poder jol contraròtle dels mamelocs. Aquela darrièra branca de la dinastia se mantenguèt fins a 1517 quand los turcs otomans conquistèron Siria e Egipte.
Crosadas
Las crosadas foguèron d'expedicions militaras crestianas entre los sègles XI e XIII per reconquerir Jerusalèm e lo rèsta dels territòris nomenats Tèrra Santa, ont s'èran debanat de faits marcants de la Bíblia, de mans dels musulmans. Lo Papa insitava los reis e los senhors feudals a utilizar los seu militar per espandir los territòris crestians, coma un biais de reunir lo cristianisme, reforçar lo papat e metre l'orient jol seu contraròtle. Los crosats recebián de privilègis civils lo perdon dels pecats après jurar un vòt (lo nom crosada ven de prene la crotz). Malgrat èsser convocadas en nom d'ideals coma l'onor o la fe, las crosadas acabèron sovent en actes de brutalitat e sacatges indiscriminats. Dobriguèron de nòvas rotas comercialas e favorizèron lo desplaçament de populacion, e provoquèt las persecucions massisas contra los josieus.
La Primièra Croada foguèt convocada al Concili de Clermont (1095), pendent la campanha conquistèron Nicèa, la capitala del Sultanat de Rom en 1097, e dintrèron fin finala a Jerusalèm lo 15 de julhet de 1099, en creant de divèrses estats crosats, coma lo Reialme de Jerusalèm. Los crosats foguèron derrotats a la Batalha de Mersivan en 1101, quand los musulmans se jonguèron per enfrentar los invasadors, mostrant la vulnerabilitat dels occidentals, invencuts fins alara.
Après unes ans de calme relatiu, los musulmans reconqueriguèron lo Comtat de Edessa en 1144, essent lo primièr dels Estats crosats en caser. Eugeni III cridèt la Segonda crosada impulsada per Bernat de Clarasvals, e Loís VII de França e Conrad III d'Alemanha partiguèron cap a Jerusalèm lo 1147, mas fan fracassás dels objectius, e metèron en perilh lo rèsta dels estats crosats amb una ataca a Damasc. Mas après las traïsons dels nòbles latins, en 1150 ambedós caps tornèron a çò d'eles. En 1187 Saladin, sultan d'Egipte reconqueriguèt Jerusalèm, e lo Papa Gregori VIII cridèt la crosada que respondiguèt Ricard Còr de Leon del reialme d'Anglatèrra, Felip II de França e Frederic I Barbarossa de Sant Empèri Roman Germanic. Barbarossa Abandonèt Cilícia lo 1190 e los franceses en 1191, après la presa de Sant Joan d'Acre, mas a l'arribar en vista de Jerusalèm, los crosats deguèron far amb Saladin una trèva e una retirada.
Los interèsses papals representats pels templièrs provoquèron lo conflicte amb Egipte en 1243, e l'an seguent los Corasmians prenguèron Jerusalèm. Los crosats lutèron contra eles a la batalha d'Harbiyah a Gaza e foguèron derrotats pels corasmians, marcant la fin dels estats crosats. En responsa, Loís IX de França organizèt una fracassada crosada contra Egipte de 1248 a 1254. A comptar d'alara, los estats latins creats dins Tèrra Santa dempuèi la primièra crosada, desapareguèron pauc a pauc fins a 1291, quand la fortalesa d'Acre, lo darrièr bastion crosat, casèt jol poder dels mamelocs.
Califats e de reialmes paralleles
Se pendent lo califat omeia s'èra mantengut l'unitat de l'empèri islamic, aquela se trenquèt al començament del periòde abbassida, quand Abd-ar-Rahman I, prince omeia subrevivent, fugiguèt cap a la peninsula Iberica e profechèt de la preséncia de partisans de la sa familha e de las dissensions tribalas per se declarar emir independent lo 15 de mai de 756 e resistir als ensags del califat de lo sometre.
Pauc de temps après venguèron independent los territòris de l'actual Marròc.
Califat de Còrdoa
En consequéncia del desmembrament del Califat de Còrdoa apareguèt Al Andalus una seriá de reialmes independents nomenats taifa, e dentre las principalas i a Taifa de Algesiras, Taifa de Almeria, Taifa de Badajoz, Taifa de Carmona, Taifa de Còrdoa, Taifa d'Huelva, Taifa de Malaga, Taifa de Morón, Taifa de Múrcia, Taifa de Ronda, Taifa de Toledo, Taifa de Tortosa, Taifa de Valéncia, Taifa de Saragossa, Taifa de Granada e la Taifa de Sevilha.
Sultanat aiobida de Damasc
La dinastia aiobida, fondada per Saladin (Salah-ad-Din), d'origina curda, governèt Egipte, Siria, Iemèn (fins a las montanhas del nòrd), Diyarbakir, La Mèca, lo Hijaz e lo nòrd de l'Iraq pendent los sègles XII e XIII. Lo 1171 Saladin deposèt lo darrièr califa fatimida, mas s'aluenhava del senhor Nur-ad-Din, que moriguèt en 1174, e Saladin declarèt la guèrra a son jove filh As-Salih Ismail, e prenguèt Damasc. Ismail fugiguèt fins a Alep, ont contunhèt a resistir a Saladin fins a son assassinat en 1181. Mai tard, Saladí prenguèt lo contraròtle de la totalitat de Siria, e conquistèt Al-Jazira al nòrd d'Iraq. Mas son succès mai grand foguèt la victòria suls estats crosats a la Batalha d'Hattin e la reconquesta de Jerusalèm en 1187. Saladin moriguèt en 1193, pauc après aver signat un tractat amb lo rei d'Anglatèrra Ricard Còr de Leon que li tornèt lo contraròtle crosat sus la listra entre Ascalon e Antioquia.
A la mòrt de Saladí, lsos filhs s'afrontèron per la division de l'empèri fins que en 1200 lo fraire de Saladin, Al-Adil, ne prenguèt lo contraròtle. Lo meteis procediment tornèt a la mòrt d'Al-Adil en 1218, e amb la mòrt del seu filh Al-Kamil en 1238, mas lo poder de la dinastia contunhètèt.
Sultanat Aiobida d'Egipte (1171-1250)
Lo 1250 Turan-Chah ibn as-Salih Ayyub, lo darrièr sultan aiobida d'Egipte, foguèt assassinat e cambiat pel seu general-esclau mameloc Al-Muizz Aybak, que fondèt la dinastia bahrita. Los aiobidas se retirèron après la pèrda d'Egipte. De reduits contra los mamelocs resistiguèron a la Siria pendent 80 ans mai (amb per basa dins la vila d'Hama), fins que foguèron definitivament absorbits en 1334.
Sultanat Mameloc d'Egipte (1250-1517)
Lo 1250, la dinastia aiobida foguèt substituida pels regiments d'esclaus mamelocs, que s'espandiguèron rapidament a Palestina, deposant los darrièrs estats crosats e rebutèron l'invasion mongola de Siria, en creant l'union entre Siria e Egipte mai durabla entre la dinastia abbàssida e l'empèri Otoman.
Islam al subcontinent indian
L'Empèri mogol s'espendiguèt cao a Índia dempuèi lo sègle XV. Fondat per pòbles musulmans de l'Asia Central, durèt fins al sègle XVIII malgrat los desacòrdis intèrnes e la resisténcia dels senhors locals. Sa capitala s'installèt a Agra. Jos aquel empèri floriguèt l'arquitectura religiosa, coma Taj Mahal la mòstra mai astrada.
Lo mond islamic contemporanèu
La majoritat de païses musulmans patiguèron pendent lo sègle XIX de l'invasion europèa ligada a la imperialisme, que creèt d'Estats nòus e de la desagregacion de l'empèri Otoman après la Primièra Guèrra Mondiala. L'espandiment de la cultura occidentala e l'adopcion de regims pròches d'Euròpa provoquèt la naissença d'un nacionalisme musulman, amb l'independéncia ligada a la religion. Alara de païses volguèron instaurar una teocracia, coma en Iran o en Arabia Saudita. Los afrontaments amb Israèl pel contraròtle de Palestina  avivèron aquela fòrta relacion entre politica e cresença.
Referéncias
<div class="reflist references-column-count references-column-count-2" style="column-count: 2; -moz-column-count: 2; -webkit-column-count: 2; list-style-type:decimal;">
Barzy-en-Thiérache
Barzy-en-Thiérache es una comuna francesa del departament d'Aisne e de la region de Picardia.
Union Africana
thumb|Membres actius (verd escur) e suspenduts (verd clar) de l'Union Africana en lo 2023
Barzy-en-Thiérache
Geografia
Aquel villatge a situat a 3,5 km de Lo Nouvion-en-Thiérache sus la Sambre.
Ce village est situé à 3,5 km de Le Nouvion-en-Thiérache sur la Sambre. .
Union Africana
L'Union Africana es una organizacion internacionala que recampa toi lu Estats africans. Fondada en lo 2002 per remplaçar l'Organizacion de l'Unitat Africana, es largament inspirada per l'Union Europèa. A per objectiu de renforçar l'integracion economica e politica dei país africans. Lo sieu sèti si tròba a Addis Abeba en Etiopia. Cuèrbe un territòri de 30,42 milions de quilomètres carrats abitat per mai d'un miliard de personas. Totun, es encara organizada febla en causa dei feblessas intèrni dei sieu membres.
Barzy-en-Thiérache
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Union Africana
Lu projèctes precursors
L'idea d'una union politica en Africa foguèt evocada tre li annadas 1950. En mai dau 1957, lo deputat d'Obangui Chari Barthélemy Boganda (1910-1959) prepausèt de crear d'Estats Units de l'Africa Latina. Totun, aqueu projècte suscitèt pauc d'interès. En parallèle, li autri temptativas d'union donèron unicament naissença a d'Estats efemèrs coma l'Union dei Estats Africans entre Ghana, Guinèa e Mali (1959-1963). La fragmentacion de l'AOF e de l'AEF, li luchas entre comunistas e anticomunistas e li rivalitats entre caps africans non facilitèron aquelu projèctes.