Ans_1880
Istòria
1883 : dins lo Destrech de la Sonda, erupcion fòrça violenta dau Krakatoa. Entraïnant l'afondrament dau volcan, engendrèt un tsunami que destruguèt lei regions vesinas. Au mens 36,417 personas foguèron tuats. La quantitat de materiaus volcanics emés (20 km3) aguèt d'efiechs climatics marcats amb una demenicion de la temperatura mejana de 0,25 °C en 1884. thumb|right|Dessenh representant la presa de Tamatave per lei [[França|Francés lo 11 de junh.]] 1883 : desbarcament de tropas francesas. Sostenguts per de bombardaments navaus, ocupèron ansin Majunga (16 de mai) e Tamatave (11 de junh) entraïnant lo blocus d'una partida importanta de l'illa. Pasmens, en causa de la mobilizacion importanta de sei fòrças en Indochina, l'armada francesa poguèt pas avançar vèrs lei tèrras autas e la situacion demorèt blocada durant dos ans. 1884 : tèrratrem dins la region de Granada (800 mòrts). 1884 : establiment de protectorats alemands en Cameron e en Tògo. 1884 : de negociacions entre Etiopia e lo Reiaume Unit permetèron ais Etiopians d'utilizar liurament lo pòrt de Massaua en cambi dau passatge dei garnsions egipicians dau sud de Sodan vèrs la Mar Roja. 1885 : violant lo tractat de 1885, lo Reiaume Unit laissèt Itàlia ocupar lo pòrt de Massaua, estrategic per leis Etiopians. 1885 : après dos ans de guèrra e de blocus, lo govèrn malgash deguèt reconeisser sa desfacha còntra França e negociar per arrestar lo conflicte. En decembre, acceptèt de pagar una indemnitat de guèrra importanta, de cedir lo pòrt de Diego Suarez e de laissar lei Francés « presidir ai relacions exterioras de Madagascar ». En cambi, París reconoguèt l'Estat malgash. Aquò permetiá ai Francés de presentar Madagascar coma lo sieu protectorat mai laissèt de facto son autonòmia ais autoritats malgashas (→ 1895). 1886 : establiment d'un protectorat britanic dins la region d'Adèn. 1887 : annexion d'Iwo Jima per Japon. 1887 : ocupacion de Balochistan per lei Britanics. 1887 : escaramochas frontalieras entre Itàlia e Etiopians au nòrd dau Plan Etiopian. S'acabèron d'un biais indecís mai permetèron ais Etiopians de mantenir son esfòrç vèrs l'èst onte conquistèron Harrar, enemic ancian d'Etiopia. 1887 : venguda deis aigas catastrofica dau Fluvi Jaune que rompèt sei levadas lo 28 de setembre après plusors jorns de precipitacions fòrça importantas. La premiera rompedura se debanèt probablament dins la region de Huayankou e entraïnèt l'afondrament dau sistèma de levadas locau. Aquò causèt finalament una inondacion giganta dau nòrd de China (aperaquí 130,000 km² tocats) que tuèt entre 900,000 e 2,000,000 d'abitants. 1887 : premiera presentacion de l'opèra Otelo, de Giuseppe Verdi, a Milan. 1888 : establiment d'un protectorat sus la ciutat-estat d'Oyo. Aquò entraïnèt rapidament la fragmentacion dau Reiaume d'Oyo. thumb|Etiopia en 1889 a la mòrt de [[Yohannes IV.]] 1888-1889 : en Etiopia, succès d'una incursion madista que capitèt de pilhar Gondar avans d'èsser obligada de se retirar après una còntra-ataca de l'armada dau negus Yohannes IV. Dins aquò, la batalha de Metemma (9-10 de març de 1889) s'acabèt d'un biais fòrça indecís amb de pèrdas importantas dins lei rengs madistas e la mòrt de Yohannes IV. S'estabilizèt ansin la frontiera entre Madistas e Etiopians. 1889 : après la mòrt de Yohannes IV, Menelik de Choa, de la dinastia salomoniana, foguèt chausit per l'aristocracia per li succedir. Pasmens, lo fiu de Yohannes IV, Mengesha Yohannes, refusèt de reconoisser aquela decision e se retirèt en Tigre. Per assegurar sa posicion, Menelik signèt lo tractat de Wuchale que li permetèt de se raprochar d'Itàlia. Dins aquò, l'article XVII dau tractat, traduch d'un biais diferent, dins lei versions italiana e etiopiana entraïnèt rapidament de tensions importantas entre lei dos país. D'efiech, dins la version italiana, Etiopia èra obligada d'utilizar la diplomacia italiana dins sei relacions amb lei poissanças estrangieras venent ansin un protectorat de Roma mentre que, dins la version etiopiana, i aviá ges d'obligacion mai solament una possibilitat.