cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Edat de la Pèira
Problemas de l'interpretacion dei descubèrtas de l'Edat de la Pèira
Un problema recurrent dei recèrcas arqueologicas regardant l'Edat de la Pèira es la dificultat d'interpretar lei descubèrtas realizadas. D'efiech, en causa de l'ancianetat dei sites, leis objèctes trobats son fachs de materiaus durs e pauc passadís (pèira, òs, bana, cauquilhatge...). En revènge, leis autrei vestigis (pèu, fusta, textils...) son rarament conservats. Ansin, en l'abséncia d'escritura, leis elements descubèrts son malaisats d'interpretar. Ben sovent, lo sens d'un otís pòu èsser deduch a partir de sei caracteristicas mentre que la significacion deis objèctes qu'an ges d'aplicacion evidenta demòra ipotetica.
En mai d'aquò, d'autrei biais existisson. En particular, es lo cas de l'importància dei recèrcas menadas dins de baumas. D'efiech, en causa de sei caracteristicas naturalas, aquelei luòcs ofrisson generalament de condicions de conservacion excepcionalas que permèton de protegir un maximom de vestigis. Pasmens, en realitat, leis òmes de l'Edat de la Pèira èran pas « d'òmes dei cavèrnas » car lei baumas, endrechs sorns e umids, èran sovent inaccessibles e perilhós. Ansin, existís de questions pertocant la representativitat dei sites coneguts.
Per assaiar de resòuvre aquelei problemas, leis arqueològs demòran fòrça prudents dins leis interpretacions prepausadas. An tanben desvolopat de metòdes d'analisi permetent d'estudiar lei traças microscopicas laissadas sus lei vestigis, especialament leis otís, çò que permet de multiplicar leis indicis regardant lor usatge. En 1991, la descubèrta de la momia d'Ötzi, un òme de la fin de l'Edat de la Pèira, foguèt una fònt importanta de descubèrtas car permetèt d'estudiar tot son equipament. Leis arqueològs utilizan egalament l'observacion de societats contemporanèas coma leis Aborigèns d'Oceania qu'an gardat un nivèu tecnologic relativament similar a l'Edat de la Pèira. Enfin, melhoran sei tecnicas de cavament per trobar e identificar de vestigis mai pichons.
Lo Paleolitic
Lo Paleolitic es lo periòde pus ancian de la Preïstòria. Comença i a aperaquí 3,4 milions d'ans amb l'aparicion dei premiereis otís per d'espècias d'australopitècs e s'acabèt amb la formacion de societats en partida sedentàrias durant lo Mesolitic. Veguèt una succession d'espècias d'australopitècs e d'umans capablas d'inventar e de desvolopar d'otís de pèira e de tecnicas totjorn mai sofisticats ò d'imaginar lei premierei formas d'art e de miticisme fins a l'aparicion de l'òme modèrne (Homo sapiens) que s'impausèt au detriment de totei leis autrei espècias umanas.
Lo mòde de vida paleolitic
thumb|right|[[Fotografia d'un rèn, presa probablament fòrça importanta per leis òmes dau Paleolitic.]]
Beuzeville-au-Plain
Beuzeville-au-Plain es una comuna normanda, situada dins lo departament de la Marga e la region de la Bassa Normandia.
Edat de la Pèira
Lo mòde de vida paleolitic
Lo mòde de vida dei populacions umanas durant lo Paleolitic es principalament basada sus la predacion e la culhida. Per aquò, èran obligadas de seguir lei tropèus e de s'installar dins d'endrechs permetent l'observacion dei presas. Lei sostas sota ròca èran probablament privilegiadas mai, pauc a pauc, se desvolopèron de campaments vertadiers. La durada d'ocupacion d'aquelei campaments es desconeguda. Pasmens, son desplaçament necessitèt una organizacion mai e mai complèxa car leis otís e lei bens deis òmes dau Paleolitic venguèron probablament tròp sofisticats per èsser abandonats avans una migracion.
Beuzeville-au-Plain
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Edat de la Pèira
Lo mòde de vida paleolitic
La caça èra una fònt importanta de matèrias premieras car permetiá d'obtenir de manjar, de forraduras, d'òs, de banas, de dents, de tendons... etc. Segon aquelei consideracions, la presa pus interessenta èra probablament lo rèn que provesiá de quantitats importantas de matèrias de qualitat, especialament lei pelissas e la carn, sensa representar un perilh tròp important per lei caçaires.
Lo Paleolitic Arcaïc
Lo tèrme « Paleolitic Arcaïc » es un tèrme recent e d'usatge encara limitat au sen de la comunautat scientifica. Designa un periòde en cors de definicion a la seguida de la descubèrta d'otís de pèira primitius datant de 3,3 milions d'ans en 2015 sus lo site de Lomekwi 3. Podrián èsser l'òbra de Kenyanthropus platyops car de rèstas d'aquel ominidat son estats trobats dins la meteissa region. Indican l'ancianetat de la fabricacion d'otís dins lei genres Australopithecus, Homo e assimilats.
L'Olduvaian
thumb|right|[[Fotografia de còdols talhats descubèrts en Etiopia (-1,7 Ma).]]
Leis elements caracteristics de l'Olduvaian son lei còdols talhats. Obtenguts en picant un còdol per li retirar una ò doas lescas de pèira, sa fabricacion necessitava de trobar de ròcas adaptadas e de desvolopar lo mestritge de tecnicas mai ò mens complèxas (angle dau tuert, preséncia d'una fàcia talha suplementària...). Demanda pereu l'aparicion de metòdes de transmission d'aqueu saber.
L'Acheulean
thumb|right|Bifàcia [[acheulean datant de 500,000 a 300,000 ans.]] thumb|right|Demonstracion modèrna d'un alumatge de [[fuòc amb una tecnica basada sus la friccion de dos tròç de fusta.]]
Una autra avançada majora dins l'istòria tecnologica umana se debanèt a la fin de l'Acheulean amb la domesticacion dau fuòc. D'efiech, i a au mens 400,000 ans, apareguèron de fogaus mòstrant un alumatge volontari dau fuòc. Segon lei traças descubèrtas per leis arqueològs, doas tecnicas s'impausèron pauc a pauc : Aquò necessitava d'identificar certanei mineraus (e de gardar la remembrança de la localizacion dei jaciments) e de lei transportar durant lei movements de migracion dei tribüs. Au nivèu evolutiu, l'usatge generalizat dau fuòc per coire leis aliments permetèt ais òmes de digerir pus aisament sa norridura. Aquò favorizèt probablament lo desvolopament dau cervèu car lo regim alimentari necessari au foncionament dau metabolisme demandèt d'ara endavant mens de manjar.
Lo Paleolitic Mejan
thumb|right|Ensemble de rascladors datant dau [[Mosterian.]]
Lo Paleolitic Mejan es un periòde que comença i a 350,000 ans e que s'acaba i a 45,000 ans. Sembla marcat per de progrès tecnics importants que son principalament l'òbra d'espècias umanas avançadas coma Homo neanderthalensis e Homo sapiens. La cultura litica pus coneguda d'aqueu periòde es lo Mosterian que durèt de 350,000 a 45,000 avans l'epòca contemporanèa. Probablament desvolopada per l'Òme de Neanderthal, foguèt adoptada per l'òme modèrne a son arribada en Orient Mejan. En mai de seis aspèctes tecnics, es tanben una epòca importanta en causa de l'aparicion de practicas espiritualas e artisticas dins mai d'una region.
Au nivèu tecnic, lo metòde de fabricacion comencèt de s'estandardizar amb l'aparicion de tecnicas coma la talha Levallois que permet de produrre una gròssa diversitat d'otís (rascladors, ponchas, gratadors...). Segon d'estudis traceologics, certaneis èran fixats a un margue gràcias a la descubèrta de pegas naturalas. En fòra de la pèira, lei descubèrtas an mostrat l'utilizacion de plusors matèrias premieras per la fabricacion d'otís coma la fusta, la pèu, la bana ò l'òs. L'utilizacion de colorants e la fabricacion de textils èran tanben mestrejadas. Aquò indica l'existéncia probabla de sabers complèxs de fabricacion d'equipaments coma de vèstits ò de tendas.
Lo Chastèlperronian
thumb|right|[[Fotografia de lamas caracteristicas dau Chastèlperronian.]]
Lo Chastèlperronian es una cultura litica ben difusada dins lo nòrd de la Peninsula Iberica e en Occitània. Es datada de 42,000 a 32,000 avans l'èra nòstra e es sovent associada, maugrat de contestacions, a l'Òme de Neandertal. Es caracterizada per lo desvolopament de la talha laminara e l'aparicion de metòdes estandardizats de fabricacion de lamas. Leis otís e lei materiaus trabalhats (òs, evòri, dents...) èran fòrça variats amb la fabricacion de ponçons, d'espinglas e de pendentius. Aquò illustra probablament una generalizacion de la fabricacion de vèstits ò de bens pus sofisticats a partir de pelissas. Mòstra tanben lo desvolopament creissent dei pensadas culturalas e esteticas en leis òmes dau Paleolitic.
L'Aurinhacian
thumb|right|Ensemble d'otís datant de l'[[Aurinhacian.]]
L'Aurinhacian es la premiera cultura litica clarament desvolopada per Homo sapiens après son arribada en Euròpa. Seriá apareguda i a 43,000 ans e durèt au mens 14,000 ans. Gràcias a de temperaturas pus autas durant aqueu periòde, son domeni de difusion es relativament larg anant de l'Ocean Atlantic a la Mar Negra. Leis otís caracteristics associats son de lamas espessas e retocadas e de lamellas. Pasmens, la diversitat dei produccions es fòrça importanta e lei materiaus utilizats fòrça variats. L'abitat conoguèt tanben de progrès importants amb la descubèrta de cabanas circularas sus lo site d'Arcy-sur-Cure (vèrs 33,000-28,000 ans).
A respècte dei periòdes precedents, l'Aurinhacian sembla marcat per una multiplicacion deis objèctes « culturaus », es a dire amb un usatge qu'es mau ò pas comprés per leis arqueològs. Per exemple, es lo cas dei bastons traucats que son d'objèctes escultats a partir d'una bana de cervids e traucats d'una perforacion. Pasmens, lo fenomèn pus impressionant es l'aparicion de l'art parietau coma o mòstra leis exemples de la bauma d'El Castillo (vèrs 40,000 ans) e de la bauma de Chauvet (vèrs 37,000-33,500 ans ).
Enfin, l'Aurinhacian veguèt la disparicion progressiva dei populacions d'òmes de Neandertal. L'origina d'aqueu declin es desconeguda mai es probablament liat a la fin dei condicions glaciària qu'avián permés son aparicion e a la concurréncia amb lei tribüs d'òmes modèrnes. De cas d'ibridacion aguèron pasmens luòc entre lei doas espècias e una fraccion dau genòma deis Europèus actuaus es d'origina neandertaliana.
Lo Gravetian
thumb|right|Ponchas drechas e lòngas caracteristicas dau [[Gravetian.]]
Lo Gravetian es un periòde que dura de 31,000 a 22,000 ans avans l'èra nòstra. Marcat per un refrejament climatic important, es caracterizat per la fabricacion d'otís pus pichons eissits de tecnicas complèxas permetent de retocar leis objèctes. Lei pus caracteristics son de lamas de peirard amb una forma drecha e lònga. Dins lo domeni artistic, lei produccions se multipliquèron amb l'aparicion d'objèctes gravats (còdol, òs, bana...), d'esculturas de representacions femeninas (Vènus paleoliticas) e de baumas ornadas relativament complèxas (bauma de Cosquer, bauma de Chauvet, bauma dau Puèg Mèrle...).
Lo Solutrean
thumb|right|Otís solutrans amb de traças de retòcas.
L'art solutrean sembla marcat per d'estiles relativament pròche de l'art gravetian amb de pinturas e de gravaduras sus de parets rocassós e d'esculturas. Un exemple caracteristic son lei pinturas dau segond periòde d'ocupacion de la bauma de Cosquer. Regardant lo trabalh de la ròca, la descubèrta pus importanta es probablament aquela d'una frisa gravada sus lo site de la Ròc de Sar.
Lo Magdalenian
Lo Magdalenian es la darriera cultura importanta dau Paleolitic Europèu. Comencèt i a 17,000 ans e s'acabèt i a 10,000 ans. Es caracterizat per un otilhatge diversificat marcat, per l'aparicion de siblets, e per l'aparicion de campaments pus duradís. Au nivèu artistic, lo periòde veguèt l'apogèu de l'art parietau amb de representacions d'animaus e d'èssers umans amb un respèct dei detalhs e dei proporcions e mai de temptativas de restituir lo movement (Las Caus, Altamira...).
Leis otís e leis armas
Leis objèctes desvolopats durant lo Paleolitic son fòrça nombrós amb un melhorament continú dei tecnicas de fabricacion que permetèron de crear d'otís pus fins e d'armas pus sofisticadas. Se l'usatge de totei leis otís descubèrts es pas totjorn conegut d'un biais clar, la diversificacion dau materiau es ben atestada amb l'aparicion de materiaus destinats a la caça (sagaias, musclaus...), au tractament dei presas (gratador...), a la cordura (agulha...), au vestiment (otís per trabalhar lo cuer...), la fabricacion de pigments e, probablament, au transpòrt (sacs...). Una autra evolucion, mòstrant lo mestritge tecnic dei fabricants, es l'aparicion de decoracions sus leis objèctes coma de gravaduras, d'esculturas ò de motius geometrics.
L'art parietau
L'art parietau es un aspècte fòrça famós dau Paleolitic en causa dau caractèr fòrça impressionant dei baumas ornadas. En 2015, au mens 300 èran estadas identificadas amb una concentracion importanta en Occitània e dins lo nòrd de la Peninsula Iberica. Segon lei conoissenças actualas, la practica apareguèt i a 40,000 ans dins la bauma d'Altamira en Espanha e sembla s'acabar i a aperaquí 10,000 ans. Seis originas e sa significacion son pas elucidas mai leis ipotèsis principalas l'associan amb una forma de chamanisme.
Lei representacions compòrtan subretot d'animaus mai se tròban tanben de representacions umanas. Pasmens, es malaisat de trobar una estructura dins aqueleis ensembles car leis animaus figurats èran pas sistematicament caçats ò representavan pas una menaça. De mai, l'aspècte sacrat d'aquelei creaturas es pas ben clar car certaneis animaus de l'art parietau son bleçats. Regardant leis umans, lei representacions complètas son raras amb de cas de scenas complètas (caça...) e de cas de dessenhs de creaturas idridas mesclant òme e animau.
La musica
Segon lei descubèrtas realizadas en Alemanha dins lei baumas de Jura, Homo sapiens utiliza d'instruments de musica dempuei au mens 35,000 ans (flaütas d'òs de voutor, d'òs de cigne e d'evòri de mamot). La conoissença de la musica per Homo neanderthalensis es totjorn l'objècte de debats. Un femur traucat datant de 43,000 a 44,000 ans es de còps considerat coma una pròva mai lei traucs observats son pas clarament d'origina umana.
Leis instruments descubèrts se diversifiquèron durant lei periòdes seguents amb l'aparicion de rombes e benlèu de pèiras sonòras. Lei rombes son d'instruments de vent primitius fachs d'un objècte traucat e d'una cordeta. Agitats, pòdon emetre un zonzon musicau. L'existéncia dei pèiras sonòras (ò litofòns) es una ipotèsi basada sus la descubèrta de pèiras susceptiblas d'emetre una sonoritat musicala dins de baumas ornadas.
Lei figurinas
Dins lo corrent dau Paleolitic Mejan, apareguèron d'esculturas de figurinas representant d'animaus ò de fremas. Leis pus ancianas conegudas a l'ora d'ara datan d'au mens 35,000 a 40,000. Lei materiaus identificats son l'òs, l'evòri, l'argiela e la pèira. Pasmens, l'usatge de la fusta es egalament possible. Leis animaus representats son generalament d'espècias impressionantas coma lo mamot ò de predators. Mai l'element pus famós dau periòde son lei Vènus paleoliticas. Relativament pichonas (4 a 25 cm), representan de formas femeninas amb d'estiles variats. Lei pus coneguts exageran fòrça certanei partidas dau còrs (abdomèn, anca, sens, vulva...) mai aquò èra pas una nòrma sistematica. D'efiech, foguèron descubèrtas de figurinas filifòrmas amb de formas pauc accentuadas.
Lei joièus
Lo periòde paleolitic veguèt l'aparicion dei joièus que foguèron fachs a partir de cauquilhatges traucats, de dents d'animaus. Lei pus ancians datan de 70,000 a 80,000 ans e foguèron trobats en Marròc e en Sud-Africa. Relativament rars, se multipliquèron durant lo Paleolitic Mejan amb l'aparicion de joièus d'òs. La significacion sociala d'aquelei beluras es desconeguda (embeliment personau, reng sociau...).
Lo Mesolitic
thumb|right|Reconstitucion d'un abitat mesolitic. thumb|right|Ponchas d'[[arpon datant dau Mesolitic.]]
Lo Mesolitic es una epòca intermediària entre lo Paleolitic e lo Neolitic. Comencèt amb la fin dau darrier periòde glaciari i a 11,700 ans qu'entraïnèt l'aparicion d'un clima pus temperat. Sa fin varia segon lei regions. Per exemple, es estimada vèrs 6400 avC en Grècia e dins lei Balcans mai vèrs 2300 avC en Euròpa Septentrionala. Se la caça e lo nomadisme i demorèron d'elements centraus de la vida dei grops umans, lo rescaufament climatic permetèt de limitar lei desplaçaments permetent l'aparicion d'una agricultura primitiva e de cambiaments alimentars importants (consumacion pus importanta de cauquilhatges e de caragòus).
Au nivèu de l'otilhatge, l'evolucion majora dau Mesolitic foguèt la creacion d'otís litics fòrça pichons. Aquò permetèt la generacion de l'arc qu'èra mai adaptat ais animaus dau periòde. D'efiech, amb la fin dei temperaturas frejas, tota la fauna paleolitica (mamots, rèns...) dispareguèt rapidament ò foguèt obligada de migrar vèrs lo nòrd, çò que necessitèt de s'interessar a d'autrei presas pus pichonas. Apareguèron tanben la terralha e d'otís adaptats a l'agricultura e a la culhida que provesiguèron la màger part de l'alimentacion dins certanei regions.
Regardant leis arts, la produccion demorèt egalament importanta amb un melhorament dei tecnicas coma o mòstra lei pinturas descubèrtas a la Roca dels Moros en Catalonha. Lei vestigis d'una mena de tòtem ò d'idòla foguèron tanben trobats en 1890 dins la region de Kirovgrad. S'es pas possible de la liar a una practica religiosa, sembla pasmens estacada a un miticisme ò un chamanisme important ben installat dins la vida de certanei comunautats.
Lei transformacions neoliticas
Començat après lo Mesolitic, lo Neolitic marquèt una evolucion importanta dins l'istòria umana amb la mesa en plaça progressiva d'una economia productiva centrada sus un mòde de vida sedentari e agricòla. Aquò entraïnèt l'aparicion de vilatges e d'ostaus permanents (millenari IX avC) e dau norrigatge. En particular, foguèron domesticats de bovins, d'ovins, de cabras e de cans e l'usatge de la terralha se generalizèt dins lei regions de sedentarizacion tre lo milleni VIII avC.
Lei tecnicas de fabricacion conoguèron una evolucion importanta amb l'aparicion de l'aliscatge. Realizat après d'etapas de fabricacion pus tradicionalas inspiradas per lei metòdes de fabricacion dei bifàcias, permetiá d'obtenir d'otís agricòlas amb de talhants regulars e resistents (destraus, aissas...). Per la terralha, foguèt probablament utilizat de tecnicas basadas sus l'assemblatge de « colominas » d'argiela. Puei, l'ensemble èra caufat per calhar la forma.
L'art d'aqueu periòde es marcat per la disparicion dei baumas ornadas e per la difusion fòrça importanta de l'art parietau amb de tèmas novèus coma de representacions d'ostaus, d'aubres e de scenas de la vida vidanta (pastoralisme, guèrra...). D'estiles pus variats apareguèron tanben amb l'adopcion de dessenhs esquematics ò l'aparicion de pigments blancs. L'aliscatge deis otís aviá egalament una dimension artistica car s'estendiá sus tota la superficia dei pèiras. Òr, aquò demandava un nombre important d'oras de trabalhs (benlèu un centenau per de destraus de talha importanta) mai èra en realitat pas necessari per obtenir un otís eficaç. De motius èran de còps aponduts. Enfin, se fau nòtar dins mai d'una region l'aparicion dei megalits. Benlèu liats a de rites funeraris ò meteorologics, marcan la transicion entre lo chamanisme e lei premierei religions vertadieras.
Lei centres de neolitizacion
La revolucion neolitica aguèt luòc dins mai d'una region amb au mens sièis centres principaus independents. Lo pus ancian es Mesopotamia onte l'agricultura apareguèt benlèu tre 11,000 avC. Lo fenomèn foguèt tanben precòça en China (vèrs 9,000 avC) e en Nòva Guinèa (entre 9,000 e 6,000 avC). Es pus tardiu en America onte tres regions agricòlas emergiguèron a partir de 5,000 avC dins leis Andes, en Mesoamerica e dins l'Èst deis Estats Units actuaus. L'existéncia d'un centre en Sahara es de còps sospichat mai es pas encara segura.
De centres segondaris se formèron rapidament gràcias a la difusion dei tecnicas agricòlas coma Egipte, lei Balcans ò la vau d'Indus. Pasmens, lei regions que gardèron un mòde de vida nomada foguèron pas impermeablas ai progrès neolitics. D'efiech, foguèron a l'origina de la domesticacion dau cavau e, probablament, de l'invencion de la ròda. Enfin, participèron a la mesa en plaça de rets marchands que permetèron de cambiar de bens variats sus de distàncias fòrça importantas.
Vèrs lo mond modèrne
Dins certanei regions coma Mesopotamia e Egipte onte la produccion agricòlas èra fòrça importanta, la fin dau periòde neolitic veguèt de fenomèns caracteristics deis epòcas seguentas. Au nivèu tecnic, apareguèt ansin l'usatge dau coire per la fabricacion de certaneis otís. Aquò permet de definir un periòde qu'es dich calcolitic e que s'estend de 5,000 a 2,000 avC amb de disparitats regionalas fòrtas. Pasmens, lo coire, metau fragil, aviá de proprietats gaire superioras ai ròcas duras tradicionalament utilizadas. Per aquela rason, lo calcolitic es donc inclús dins lo Neolitic.
Au nivèu demografic, certanei vilas agantèron probablament de populacions de plusors miliers d'abitants entraïnant l'aparicion de societats ierarquizadas amb de monuments importants que devián èsser devoluts a de ròtles religiós ò politics. D'efiech, divèrsei descubèrtas datadas dau Neolitic Finau mòstran la multiplicacion de guèrras entre comunautats. Per aquò, foguèron concebudas d'armas especificas principalament destinadas au combat coma de dagas.
Porto União
Porto União es un es una vila de l'estat brasilièr de Santa Catarina.
Flassigny
Flassigny es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mòsa e la region de Lorena.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
A las eleccions presidencialas de 2012, en lo moment del primièr torn, aquela municipalitat a realizat lo score çò de mès d'elevat de França en favor de Philippe Poutou amb 21,05 % de las voses exprimidas.
Aux élections présidentielles de 2012, lors du premier tour, cette commune à réalisé le score le plus élevé de France en faveur de Philippe Poutou avec 21,05 % des voix exprimées.
Abi-Ditan
Abi-Ditan foguèt un ensí de Babilònia vèrs 1950 aC.
Ashgabat
Ashgabat (en turcmèn: Ashgabat, ortografiat ara Aşgabat e anteriorament A¢gabat; en rus: Ашхабад = Ashkhabad) es la capitala de Turcmenistan. Sa populacion èra estimada a 773,400 abitants en 2004.
Oliver Twist
Oliver Twist (títol long original: Oliver Twist; or, the Parish Boy's Progress) es lo segond roman de Charles Dickens, e publicat pel primièr còp en seria de1837 a 1839. L’istòria es centrada sus un orfanèl Oliver Twist, nascut dins una workhouse e vendut en aprendissatge a un entraprenaire de pompas funèbras. Après son evasion, Oliver viatja cap a London, ont encontra "Artful Dodger", member d’un gang de joves copaborsas liderat pel criminal mai vielh Fagin.
Lomellin
Lo lomellin (en italian: lomellino) es una varietat lombarda parlada en Lomellina, una region situada a l'oèst de la província de Pavia. Aparten a la branca occidentala del lombard a mai se presenta un caractèr de transicion cap al piemontés e tanben cap a l'emilian-romanhòl (subretot a nivèl de sa fonologia). A un vocabulari particular que lo diferéncia pro del demai de las autras varietats lombardas. Aquela familha de parlars foguèt estudiada pel bibliograf livornés Giovanni Papanti qu'en 1875 publiquèt I parlari italiani in Certaldo. Una òbra complementària foguèt publicada tres ans mai tard per un autre cercaire, l'avocat Antonio Rusconi, I parlari del Novarese e della Lomellina.
Transcripcions
Parlar de Grüpé (Gropello) Äv cönti duncä che int i temp däl prim re 'd Cipri, dop la cunquistä che Gutifree 'd Bulión l'ävevä fai dla Terä Säntä, l'è cäpitaa che unä siorä nòblä 'd Guascognä l'è ändai ä piligrinà äl Sänt Sepolcär e che turnändä dä là e ärivändä 'in Cipri l'è stai mälträtaa dä certi bälosson sensä nsün rispet ümän. Lee, avendegh ävüü tänt dispiäsì 'd cust, l'ävevä pinsaa d'ändass ä lümintà däl re. Ma gh'è stai dii che l'erä inütil, perché lü l'erä tänt un fiacón e dä pòch che non suläment 's vindichévä nò di dispressi fai ai altär, ma äl süportévä äncä si quäi fai ä lü. 'Stä dònä, quand l'ha sentii cust, avendägh nò speransä dlä vindätä, pär cunsulàss un poo däl mal, l'ha pinsaa dä spunz lä viliäcäriä 'd cul re, e ändändä dnäcc a lü, piänzändä, lä gh'ha dii: "O 'l mè car Siur, mì vegni nò dä lü pär fàm fà vindätä dl'ingiüriä che m'han fai, ma pär prigàl d'insegnàm cm'äl fa lü a süportà tüt quäi che senti ä dì ch'ägh fan ä lü, perché äncä men pössä fà istess dla miä che (äl Siur äl lä sa) mi 'gh regäläriss volonterä, dä già che lü ei j'ha portä insì ben" Äl re, che fin alórä l'erä stai stai pigär e indorment, cmè ch'äs füss svigiaa äpenä alórä, l'ha cominciaa dl'ingiüriä fai a culä dònä fasendegh giüstisiä, e äl s'è fai ün persecütór tiribil 'd tüti quäi che féven quaicòss conträ l'unur dla sò curunä.
Parlar de Mortara Mì 'v cünti dónca cóme int i temp del prim re 'd Cipri, dop che Gütifrè 'd Büglión l'ha vinciüü in Tera Santa, gh'è sücedüü che 'na scióra 'd Guascogna l'ha fai 'l viagg di piligrin fin al Sepólcar. Tornanda da là, l'è arivaa in Cipri, e chì l'ha ricevüü ogni sorta 'd dispressi da di om canaja, Par cust ch' l'era tüta rabiaa e l'ha pinsaa d'andà a lamintàss dal re. Ma gh'è stai dii da quaidün che l'era temp pers, perché lü l'era tant ün bòn omass e insì da poch che inveci da vindicà da om giüst i ingiüri di altar, 'l soportava da povar cojón tücc i dispressi che 'gh favan a lü; tant l'è vera che se jün gh'aveva quaich dispiasè 'l sfogava la sò passión con fàgh quaicoss a lü. Sintanda insì cla povra dona gh'è cascaa i brass: ma par sfogà 'n poo 'l sò cör, l'ha pinsaa da mincionà cul re; e pianzinda la s'è portaa dadnan a lü e gh'ha dii: "Car 'l mè Sciór, mì vegni nò chì dadnan a tì parchè ta 'm faia giüstisia di ingiüri che m'han fai; ma in paga 't preghi che tì t'abia da mostràm come 't fee a mandà giü tüt cul che senti a dì che 't fan; parchè imparanda da tì pössa anca mì lassà cur tüt cul che m'han fai. E, 'l sa 'l Signór se mì podiss fàl!, volontera 't cedaria i mè dispiasì e magón a tì che 't see insì bòn a mandài giü". 'L re, che fina in óra l'era stai ün dormión, ün pigar, quasi svigiandas tüt int ün bot, comincianda dl'ofesa faia a cula scióra, gh'ha fai giüstisia in regola, e pö l'è divintaa l'om püssee teribil incóntra cui ch'avrian fai quaicoss incontrari a l'onur dla sò curóna.
Oliver Twist
Oliver Twist es conegut per son retrach antiromantic de criminals e lors vidas sordidas, e tanben per mostrar lo tractament crudel de fòrça orfanèls dins la Londres del sègle XIX. Lo títol long, The Parish Boy's Progress (L’Aviada d’un jove de la parròquia), fa allusion a The Pilgrim's Progress, de John Bunyan e tanben a una seria de caricaturas del sègle XVIII de William Hogarth, A Rake's Progress e A Harlot's Progress.
Es un example precoç de roman social, Dickens fa la satira de las ipocrisias de l’epòca, coma lo trabalh dels enfants, lo recrutament dels enfants coma criminals, e la preséncia dels enfants de carrièras. Lo roman seriá estat inspirat per l’istòria de Robert Blincoe, un orfanèl que lo raconte de l’enfant trabalhant dins una filatura de coton foguèt fòrça legit en 1830. Es probable que las quita experiéncias del jove tanben contibuiguèron.
Oliver Twist foguèt lo subjècte de fòrça adaptacions dins diferents media, coma lo musical, Oliver!, e multiple Academy Award en 1968 dins un film de cinèma. Disney tanben s’inspirèt del roman dins son film d’animacion Oliver & Company en 1988.
Publicacions
Lo roman foguèt publicat d’en primièr en episòdis mensulas dins la revista Bentley's Miscellany, de Febrièr de 1837 a Abril de 1839. Auriá degut far partit de la seria de Dickens, The Mudfog Papers. George Cruikshank realizèt una gravadura cada mes per illustrar cada episòdi. Lo roman pareguèt pel primièr còp dins un libre sièis meses avant la fin de la parucion en seria, en tres volums publicats per Richard Bentley, proprietari de Bentley's Miscellany, amb lo pseudonim, "Boz". Compren 24 gravaduras de Cruikshank. vinheta|Capa, primièra edicion en seria, titolat "Las Aventuras de Oliver Twist" Jenièr de 1846
A la Workhouse
drecha|vinheta|Sr Bumble per Kyd (Joseph Clayton Clarke) Oliver Twist nasquèt dins una vida de pauretat e de malastre, elevat dins una workhouse o talhièr dins una vila de ficcion: Mudfog, situada a 70 miles (110 km) al nòrd de Londres. Es orfanèl d’un paire abscent misteriosament e d’una maire, Agnes, mòrta dins son enfança, aculhit pas que per un talhièr (workhouse) e que li foguèt panat sa medalha d’aur portant son nom. Oliver es malprovesit segon los tèrmes de la lei dels paures e passa sas primièras nòu annadas vivent sa vida dins un ostal noiriguièr jol 'suènh' d’una femna nomenada Sra Mann. Oliver es elevat en carestiá de manjar e comforts. Alara qu’Oliver anava far sos nòu ans, Sr Bumble, lo bedèl de parròquia, pren Oliver de l’ostal noiriguièr e lo met al trabalh de la filassa dins lo talhièr principal. Oliver, que trabalha dur amb pauc de manjar, demora al talhièr pendent siès meses. Un jorn, los mainats desesperats de fam dicidisson de tirar al sòrt; lo perdent deu demandat una autra part de grut. Lo prètzfach torna al quita Oliver, que al repai venent, s’avança tremolant, lo bol a la man, e suplica Sr. Bumble per de grut lo disent: "Si vos plai, sénher, ne vòli de mai".
Seguís un tarrabastàs. Lo conselh dels gentilòmes plan noirits qu’administra lo talhièr ipocriticament ofrís £5 a quin que siá que voldrà prene lo mainat coma aprendís. Sr. Gamfield, un ramonaire brutal, reclama Oliver. Pasmens, quand Oliver suplica desperat èsser pas mandat amb "aqueste òme ofrós", un bon magistrat refusa de signar lo contracte de servicial. Mai tard, Sr. Sowerberry, un emplegat de las pompas funèbras de la parròquia, pren Oliver a son servici. Tracta melhor Oliver, a causa de sa cara trista, l’utiliza coma ploraire per las funeralhas d’enfants. Sr. Sowerberry es dins un maridatge malastruc, es son esposa mespresa Oliver e esita pas a lo sosalimentar e a lo maltractar. Tanben sofrís dels torments de la part de Noah Claypole, un companh morre e secutaire aprendís e un "enfant de la caritat" qu’es gelós de la promocion d’Oliver a las funaralhas, e Charlotte, la serviciala dels Sowerberrys, qu’es enamorada de Noah.
Esperant secutar Oliver, Noah insulta la memòria de la maire biologica d’Oliver. Furiós, Oliver ataca lo mainat plan mai grand. Sra. Sowerberry pren partida per Noah, l’ajuda a mestrejar, tustar, e batre Oliver, e mai tard constrench son espós e Sr. Bumble a tornar batre Oliver. Un còp qu’Oliver es mandat a sa cambra per la nuèch s’aclapa e plora. L’endeman Oliver fugís de l’Ostal Sowerberrys e mai tard decidís de se ronçar fòra de Londres per cercar una vida melhora.
London, Artful Dodger e Fagin
esquèrra|vinheta|Gravadura de George Cruikshank representant Artful Dodger (centre), presentant Oliver (drecha) a Fagin (esquèrra) Près de Londres, Oliver encontra Jack Dawkins, un copaborsas mai conegut per son chafre "Artful Dodger", e son acolit, un mainat amb plan d’umor nomenat Charley Bates, mas Oliver de natura innocenta e fisançosa capita pas a veire quina que siá malonestat dins sas accions. Lo Dodger dona a Oliver de manjar gratís e li parla d’un gentilòme a Londres que li "donarà de lòtjament per de res, e jamai demandarà d’argent". Reconeissent d’aquesta inesperada assisténcia, Oliver seguís lo Dodger cap a la demorança del "vièlh gentilòme". Atal, de biais involontar, Oliver cai amb un infama criminal josieu nomenat Fagin, lo gentilòme qu’Artful Dodger aviá parlat. Entrapelat, Oliver viu amb Fagin e sa banda de joves copaborsas a lor tuta de Saffron Hill dempuèi un temps, ignorant lors ocupacions criminalas. Crei que realizan de pòrtafuèlhas e mocadors.
Lèu, Oliver naïvament se’n va "far de mocadors" amb l’Artful Dodger e Charley Bates, e alara apren que lor mission reala es de panar de borsas. Lo Dodger e Charley panan un mocador a un vièlh gentilòme nomenat Sr Brownlow e fugisson rapidament. Quand s’apercep de l’abscéncia de son mocador, Dr Brownlow vira, vei Oliver corrir fugissent, e lo percaç, pensant qu’es lo robaire. D’autres se jongan al percaç, captura Oliver, e lo menan al magistrat. Curiosament, Sr Brownlow se pausa de questions – a de mal a creire que lo mainat es un copaborsas. A la decepcion evidenta del jutge, un tenent de librariá qu’a vist lo Dodger realizar lo crime inocenta Oliver, que, ara malaut realament, s’avalís dins lo tribunal. Sr Brownlow pren Oliver a cò d’el, amb sa serviciala Sra Bedwin, pren suènha d’el. drecha|vinheta|Bill Sikes per Fred Barnard Oliver demora amb Sr Brownlow, lèu recobra, e s’espelís d’aquesta benvolença unabituala. Son bonaür s’arrèsta quand Fagin, de crénher qu’Oliver palariá a la polícia de sa banda de criminals, decidís qu’Oliver deu èsser tornat dins la resconduda. Quand Sr Brownlow manda Oliver per pagar de libres, un bandolièr, una joventa nomenada Nancy, qu’Oliver a ja encontrat a cò Fagin, l’acòsta amb l’ajuda d’un amant abusiu, lo raubaire Bill Sikes, e Oliver es lèu tornat a la tuta Fagin. Los panaires prenon lo bilhet de cinq liuras de Sr Brownlow li aviá confiat, e li lèva los bèls vestits nòus. Oliver, estabosit, fugís e assag de cridar l’ajuda de la polícia, mas es entornat per l’Artful Dodger, Charley, e Fagin. Nancy, sola, es simpatica per Oliver e lo salv dels còps de Fagin e Sikes.
Dins son novèl assag per far tornar Oliver dins la vida de crime, Fagin lo fòrça a participar a una abracada. Nancy assitís a contracòr a lo recrutar, tot en afirmar al mainat que l’ajudarà se ela pòt. Sikes, après li aver menaçar de lo tuar si coopèra pas, plaça Oliver dins un fesnestron e l’ordona de desenclavar la pòrta principala. L’ataca torna mal e Oliver se fa tirar dessús per las gents dins l’ostal e nafrat al braç esquèrra. Après aver estat abandonat per Sikes, Oliver nafrat torna dins l’ostal e acaba a demorar jol suènh de las gents qu’èra supausat panar: Mla Rose e son totor Sra Maylie.
"Monks", l’òme misteriós
drecha|vinheta|223x223px|Fagin per 'Kyd' (1889) L’òme misteriós nomenat Monks intriga amb Fagin per roïnar la reputacion d’Oliver. Monks denóncia lo fracàs de Fagin per far d’Oliver un criminal, e ambedos realizan un plan per s’assegurar que descobisca pas son passat. Monks es en aparéncia d’un biais un familiar d’Oliver. De retorn dins la vila natala d’Oliver, Sr Bumble se marridèt amb Sra Corney, la matrona del talhièr ont comencèt l’istòria, sonque per se trobar dins un maridatge malastruc, se garrolhant de contunh amb una esposa dominatritz. Après una d’aquestas disputas, Sr Bumble va al pub ont encontra Monks, que lo questiona al subjècte d’Oliver. Bumble informa Monks que conéis qualqu’un que poiriá donar a Monks d’informacions de pagar, e mai tard Monks encontra Bumbles en secret. Puèi Sra Bumble conta a Monks tot çò que sap contra d’argent, Monks pren la medalha e l’anèl venent d’Oliver, qu’avián apratenguts a la maire d’Oliver, e los geta dins lo riu que corrís en dejós. Monks conta aqueste eveniment a Fagin, sens saber que Nancy escocha lor conversacion e prevéi d’informar los benfactors d’Oliver. Sr Brownlow torna a Londres, ont encontra Oliver, e s’en van veire los Maylies.
Ara vergonhosa de son ròtle dins lo raubatòri d’Oliver e tafurada per la seguretat del mainat, Nancy se’n va a cò de Rose Maylie, a Londres. Sap ela, que Monks e Fagin complotant per tornar metre la man sul mainat, e ofrís de tornar encontrar los dimenges ser sul pont de Londres. Rose parla a Sr Brownlow, e los dos fan de plans amb lor grop a Londres. La nuèch del primièr dimenge, Nancy assag de partir per caminar, mas Sikes refusa sa permission quand refusa de dire exactament ont se’n va. Fagin s’apercep que Nancy es sus un afar, benlèu un galant novèl, e que desira l’encontrar en secret.
Mentretant, Noah s’embrolhèt amb l’entèrramòrt Sr Sowerberry, li panant d’argent, e fugís a Londres amb Charlotte. Prenent lo nom de "Morris Bolter", jonh la banda de Fagin's gang e ven un abituat de "kinchin lay" (raubatòri d’enfants), e Charlotte plaçada amb las filhas. Fagin manda Noah assistir al plaid de Artful Dodger, après que foguèt pres per aver panat una tabatièra; Lo Dodger es considerat colpable e castigat a la deportacion en Australia. Puèi, Noah es enviat per Fagin espionar Nancy, e descobrís qu’ela encontra Rose e Sr Brownlow sul pont, entendent lor discussion que venguèt pas la setmana passada e cossí salv Oliver de Fagin e Monks.
Fagin encolerat passa l’informacion a Sikes, modificant l’istòria fasent comprene qu’es Nancy que l’informèt, çò qu’ela faguèt pas. Pensant que Nancy es una traïdora, Sikes la tusta a mòrt d’un còp de rabia e fugís al camp per escapar la polícia e sa consciéncia. Puèi, Sikes es trevat de visions de Nancy e alertat per la novèla que son murtrier s’amaga al camp. Torna a Londres per encontrar una resconduda e assajar de panar d’argent a Fagin e fugir en França, mas morís per escasença se penjant alara qu’assajava de davalar d’un teulat per fugir fum de gents en colera contra lo murtrier de Nancy.
Desnosament
drecha|vinheta|Fagin en preson, pel caricaturista George Cruikshank Alara que Sikes fugís la fola, Sr Brownlow obliga Monks a escochar l’istòria que lo liga, alara que se nomenava, amb Oliver qu’es son miègfraires, senon far fàcia a la polícia per sos crimes. Lor paire, Edwin Leeford, èra un dels amics de Brownlow. Edwin s’enamorèt de la maire d’Oliver, Agnes, après qu’Edwin e la maire de Monks s’èran separats. Edwin deguèt ajudar un amic morissent a Roma, puèi i moriguèt d’esperel, daissant Agnes, "son amor colpable", en Anglatèrra. Sr Brownlow a un imatge Agnes e comencèt a far de recercas e notèt de semblanças entre ela e Oliver. Monks percacèt son fraire per lo destruire, per ganhar la succession de son paire. L’encontra entre Monks e los Bumbles dins la vila nativa d’Oliver, Brownlow demanda a Oliver de li donar la mitat de l’eritatge de Monks e li donar una segonda escasença; Oliver es mai qu’astruc d’accaptar. Monks muda al "mond nòu", ont degalha son argent, avoa lo crime, e morís en preson. Fagin es arrestat, jutjat e condemnar a la forca. Lo jorn avant lo penjament de Fagin, Oliver, acompanhat de Sr Brownlow dins una scèna d’emocion, visita Fagin a la preson de Newgate, dins l’esper de recobrar de papièrs de Monks. Fagin se pèrd dins la paur amb sa mòrt arribar.
D’una mena mai astruca, Rose Maylie es la sòrre perduda de longa d’Agnes, e donc la tanta d’Oliver. Se marida amb son amorós Harry Maylie, que daissa sas ambicions politicas per venir pastre, menent sos amics de demorar amb eles. Oliver viu astruc amb Sr Brownlow, que l’adopta. Noah ven un informator de la polícia mièg professional. Los Bumbles abandonan lo posicions e reduch a la pauretat, acabant d’espereles dins un talhièr. Charley Bates, esglasiat pel murtre de Nancy per Sikes, ven un ciutadan onèst, muda al camp, e al final ven prospèr. Lo roman s’acaba sus la pèira tombala de la maire d’Oliver ont es escrich un sol nom: Agnes.
Tèmes màger e simbòls
esquèrra|vinheta|Bill Sikes per Kyd (Joseph Clayton Clarke) drecha|vinheta|Artful Dodger per Kyd (Joseph Clayton Clarke) Dins Oliver Twist, Dickens mescla realisme sinistre e satira despietadosa per descriure los efièchs de l’industrializacion del sègle XIX en Anglatèrra e criticar la dura lei dels paures. Oliver, un enfant innocent, es pres dins un mond ont las solas opcions son lo talhièr, la vida dins lo crime simbolizada per la banda de Fagin, la preson, o lèu la tomba. Pasmens, d’aqueste encastre industrial/institucional pas gaire prometeire, emergís un conte de fadas. Dins aqueste mitan de corrupcion e descasença, Oliver, puslèu passiu, demora un còr pur; s’alunha del mal alara que aquestes a son entorn i cason, e al biais d’un conte de fadas, es premiat al final – vivent en patz dins lo camp, acompanhats de sos amics. Per anar cap a aquesta fin astruca, Dickens explora lo genre de vida, qu’un orfanèl pòt esperar menar dins lo Londres de1830.
Pauretat e classa sociala
La pauretat es una preocupacion importanta dins Oliver Twist. Dins lo roman, Dickens desvolopa aqueste tèma, descrivent las cajaròcas e las cordeladas d’ostals al punt de roïnar. Dins un dels primièrs capítol, Oliver assitís a las funeralhas d’un paure amb Sr. Sowerberry e vei tota la familha quichada dins una pèça miserabla.
Aquesta preocupacion per la misèria fa fòrça ponhentas las encontras d’Oliver amb la caritat e l’amor. Oliver salv sa vida mai d’un còps per de gentums grands o pichons. La plaga aparenta de la pauretat que Dickens descriu tanben difusa plan als lectors de la classa mejana, quant de gents de Londres èran tocats per la pauretat e la malautiá. Pasmens, dins Oliver Twist, dona un messatge variable al subjècte de la casta sociala e de l’injustícia sociala. Las originas illegitimas d’Oliver dins un talhièr lo plaça al fin fons de la societat; qu’es orfanèl sens amics, es abitualament mespresat. Son "esperit solid" lo garda en vida malgrat lo torment que deu endurar. Pasmens, fòrça de sos companhs meritan lor plaça dins las fonzalhas de la sociatat e semblan plan a l’aise dins aquesta fonsor. Noah Claypole, un enfant de la caritat coma Oliver, es ociós, estupid, e coard; Sikes es un sacramand; Fagin viu d’enfants corromputs, e Artful Dodger sembla nascut per una vida de crime. Fòrça encontras d’Oliver amb de representants de la classa mejana—Sra. Sowerberry, Sr. Bumble, e los "gentilòmes" ipocritas fèr del conselh del talhièr, per exemple—son, al mens, pièger.
Pouso Redondo
Pouso Redondo es un es una vila de l'estat brasilièr de Santa Catarina.
Oliver Twist
Pauretat e classa sociala
D’un autre costat, Oliver—que paréis fòrça plan pur per un mainat de talhièr—se revèla èssser de naicença genta. Quitament se foguèt otrajat e neglijat tota sa vida, rebuta, atupit, l’idèa de victimizar quin que siá. Aqueste gentum en aparéncia ereditari fa d’Oliver Twist una mena de conte changeling (de nenon cambiat), e pas simplament un conte d’injustícia sociala. Oliver, nascut per de causas melhoras, luta per subreviure dins lo mond fèr de la classa bassa avant d’èsser fin finala secorrit per sa familha e tornat a sieuna plaça—un confortable ostal al camp.
drecha|vinheta|Oliver nafrat dins un panatòri, per George Cruikshank.
Simbolisme
Dickens utiliza fòrça lo simbolisme. Lo "gaujós vièlh gentilòme" Fagin, per example, a de caracteristicas satanicas: es un veteran corromput de mainats que dirigís de son caire son mond criminal; va sa primièra aparicion al dessús d’un fuòc tenent una forqueta, e refusa de far la preguièra la nuèch avant son execucion. Las cajaròcas de Londres, tanben, an un aspect ofegant, infernal; Los actes sorns e las passions sornas son siutadas dins de pèças escuras e de nuèchs negras, alara que l’umor dominanta de terror e de brutalitat pòt èsser identificada dins un temps glacial. Al contrari, lo camp ont los Maylies menan Oliver es un paradis bucolic.
Lo roman a tanben per subjècte la classa sociala, e l’injustícia flagranta del mond d’Oliver. Quand l’enfant malnoirit se risca a demandar mai, los òmes que lo castigan son grasses, e fòrça personatge del roman son en subrepes.
Pendent tot lo roman, gaitar çò que vei los uèlhs ven un simbòl potent. Pendent d’annadas, Fagin evita la lutz, la folas, espacis dobèrts, s’amagant mai sovent dins una tuta sorna. Quand son bonastre l’abandona enfin, se tortilha dins la "lutz viva" de tròp d’uèlhs alara qu’es assetat sul banc, esperant lo jutjament. Tanben, après que Sikes a tuat Nancy al crepuscul, fugís la lutz del jorn dins sa cambra, mas es incapable d’escapar de la memòria de sos uèlhs mòrts.
Personatges
drecha|vinheta|La darrirèa escasença, per George Cruikshank. Dins la tradicion comèdia de la Restauracion anbglesa e Henry Fielding, Dickens donar a sos personatges de noms apropriats. Lo quita Oliver, pasmens "emprentat e marca" coma un orfanèl solet e nomenat segon un sistèma alfabetica, es, en fach, "tot un revolum." Quitament se, Oliver e son nom poiriá èsser un mainat de talhièr nomenat Peter Tolliver que Dickens a conegut dins son enfança. Mr. Grimwig es nomenat "grim" significa sinsitre, actitud pessimista en fach capa protectitz de son gentum, son alma sentimentala. D’autres personatges an de noms que marca lor portaires d’una caricatura semimonstruosa. Sra. Mann (man vol dire òme), qu’a la carga d’Oliver enfant, es gaireben pas maternala coma una femna (woman); Sr. Bumble, (bombonar) malgrat son impressionnant sens de la sieuna dirnitat, de contunh massacra l’anglés del Rei qu’assag d’utilizar; e los Sowerberries (granas aspras) fa referéncia a çò que Sra Sowerberry de contunh es morruda contra la profession de Sr Sowerberry qu’es entèrramòrt, e contra la pichona provision qu’Oliver recep d’eles. Lo nom de Rose Maylie fa resson a las flors e la prima (mes de mai), jovença e beutat alara qu’aqueste de Toby Crackit (clescadura) fa referéncia a la profession que causiguèt e ont fa fraccion.
Lo can de Bill Sikes, Bull's-eye (uèlh de taur), ten la "deca de temperament que ten en comun amb son mèstre" e es un simbòl del caractèr del mèstre. La marridesa del can representa la brutalitat gaireben animala de Sikes alara que l’autodestruccion de Sikes es evidenta dins las fòrça crètas del can. Lo can, amb sa volontat de nòser quin que siá obedissent a la fantasiá de Sikes, mòstra lo brutalitge dessenat del mèstre. Lo quita Sikes sentís que lo can es un rebat d’el e es perque assag de negar la bèstia. Tanben s’illustra que quand Sikes morís tanben morís lo can. Après que Sikes aja tuat Nancy, Bull's-eye tanben representa la culpabilitat de Sikes. Lo can daissa de pesadas sanguinosas sul sol de la pèça ont lo murtre se debanèt. Pauc après, Sikes desespèra de se desfa del can, convincut que la preséncia del can lo traïrà. Alara, tot coma Sikes pòt pas se desfar sa culpabilitat, tanpauc lo pòt amb Bull's-eye, qu’arriba a l’ostal ont Sikes defuntèt avant de çò far el tanben. Lo nom de Bull's-eye tanben avalís l’imatge dels uèlhs de Nancy, que trevan Sikes fins a sa fin amara e benlèu la causa de sa mòrt per escasença.
Dickens utiliza un ensems de personatges polarizats per crear diferents tèmas dual dins tot lo roman; Sr Brownlow e Fagin, per example, personifican "ben c/ mal". Dickens tanben juxtapausa los personatges onestes e respectuoses de las lei coma lo quita Oliver amb aquestes, coma Artful Dodger, pareissent mai a l’aise de mal costat de la lei. Crime e castig e un autre important parelh de tèmas, coma peca e redempcion: Dickens descriu los actes criminals ne fasent la tièra del copaborsa al murtre, e los personatges son castigats a la fin. D’evidéncia, mòstra Bill Sikes percaçat a mòrt per una fola a causa de son acte brut e envia Fagin s’arrucar dins sa cellula, condemnat a mòrt après un bon plaid. Pas cap de personatge capita a la redempcion; Sikes morís assajant de fugir sa culpabilitat, e sa darrièra nuèch de vida, lo Fagin espaurit refusa de veire un rabin o de fa una preguièra, puslèu que de demandar a Oliver que l’ajude a s’escapar.