cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Diague
Evangelisme
Lo diague crestian evangelic es d'en primièr aquel que recebèt una crida de Dieu. Son causits per lor fe e lors qualitats moralas. Los diagues assistisson los pastors per los activitats de la Glèisa. Aquò es possible per la gestion financièra, passant per la supervision de las òbras d'entreten, la responsabilitat de las accions umanitàrias, etc. . Los diagues son mai sovent formats dins un collègi biblic.
Lagos (omonimia)
Lagos es un toponim de:
Hvězdonice
Hvězdonice es una comuna chèca de la region. Sa populacion es de 0 abitants.
Väinö Linna
Väinö Linna (20 de decembre de 1920, Urjala - 21 d'abriu de 1992, Kangasala) es una escriban finlandés de la segonda mitat dau sègle XX. Es famós per son roman Tuntematon sotilas (« Soudat desconegut » en occitan) paregut en 1954 e per sa trilogia Täällä Pohjantähden alla (« Estela polara ») publicada entre 1959 e 1962. Amb un estile de forma conservatritz (restacament ai tradicions, omnipreséncia dau realisme e dau sentiment nacionau), introduguèt quauquei novetats coma l'importància donada ai dialògs e a l'escafament dau narrator. Son trabalh foguèt guierdonat en 1963 per lo Grand Prèmi de literatura dau Conseu Nòrdic.
Glèisa de Sant Laurenç de Lohja
La glèisa de Sant Laurenç de Lohja es una glèisa medievala situada dins la vila finlandesa de Lohja. Bastida a la fin dau sègle XV, assosta de pinturas interioras fòrça famosas dins lo país.
Defensa russa
La defensa russa es una dubertura au jòc d'escacs. Es caracterizada per lei còps 1. e4 e5 2. Cf3 Cf6. Fòrça solida, es generalament utilizada per obtenir una partida nulla.
Bóstia de velocitats
thumb|250px|Bóstia de velocitats d'una mòto. La bóstia de velocitats es dins un veïcul motorizat l'element encargat de desmultiplicar la velocitat de rotacion del motor aplicant a las ròdas lo parelh motor sufisent per impuslar lo moviment del vehïcul dempuèi la situacion de repaus, e un còp en marcha obtenir un parelh sufisent per poder véncer las resisténcias a l'avançada (las resisténcias aerodinamicas, de rodament e de penjal).
Fondament
que:
En foncion d'aquò, se la velocitat de rotacion (velocitat angulara) del motor transmesa a las ròdas es mendre, lo parelh motor aumenta, supausant que lo motor liura una poténcia constanta.
La bóstia de velocitats a doncas la mission de reduire lo nombre de revolucions del motor, segon lo parelh necessari en cada instant. E mai invèrsa lo sens de rotacion de las ròdas, quand la marcha enrè es requerida. Es apariat al volant d'inercia del motor, que recep lo movement per mejan de l'embragatge, en transmissions manualas; o per mejan del convertidor de parelh, en transmissions automaticas. Lo rèsta del sistèma de transmission es apariat a la bóstia de velocitats.
Constitucion de la bóstia de velocitats
250px|thumb|Axe intermediari d'una bóstia de velocitats manuala La bóstia de velocitats es constituida per una seria de ròdas dentadas dispausadas en tres arbres. Per las bóstias transversalas aquel axe existís pas.
La posicion axiala de cada ròda es contrarotlada per de forquetas accionadas dempuèi lo palfèr de cambiaments e determina quin parelh de pinhons engranan entre lo segondari e l'intermediari. , O entre lo primari e lo segondari segon que siá de cambiament longitudinal o transversal. Quand s'utilizan de sincronizadors, lo ligam tangencial se pòt liberar en foncion de la posicion axiala d'aqueles e las ròdas dentadas an pas de libertat de movement axial.
Totes los arbres sostenon, per mejan de coissinets, axials, al cartèr de la bóstia de velocitats, que d'abitud es de fonda, alumini o magnèsi e servís de lotjament als engranatges, dispositius d'accionament e dins qualques cases lo diferencial, tanben de recipient per l'òli de graissatge.
Dins de veïculs coma de camions, veïculs agricòlas o automobilas totes terrens, i a doas bóstias de velocitats apariadas en seria.
La lubricacion pòt se far per mejan d'un dels seguents sistèmas:
Classificacion de las bóstias de velocitats
I a divèrses tipes de bóstias de velocitats e divèrses biaisses de las classificar. Fins que se desvolopèron lo sistèma de contraròtle electronic la distincion èra fòrça mai simpla perque descriguèt la construccion e lo foncionament. Amb lo contraròtle electronic per las bóstias de velocitats se faguèt de bóstias manualas amb possibilitat d'automatizacion (per exemple l'Alfa Romeo) e de bóstias automaticas amb possibilitat d'intervencion manuala.
Manualas, mecanicas o sincronizada
Tradicionalament son nomenadas bóstias mecanicas aquelas que se compausan d'elements estructurals (e foncionals), rodaments, eca. de tipe mecanic. Per aquel tipe de bóstias de velocitats, la seleccion de las diferentas velocitats se fa per mejan de comandas mecanicas, encara que se pòt automatizar.
Los elements someses a friccion: axes, engranatges, sincronizadors, o selectors son lubrificats per mejan d'un banh d'òli especific del cartèr isoats de l'exterior mejans de junts que garantisson l'estanqueïtat.
Los ligams a l'interior se realizan per mejan de mecanismes compausats de basculas e axes guidats per coissinets. L'entraïnament dels mecanismes intèrnes dempuèi l'exterior de la bóstia (que deu accionar un eventual conductor) se realizan amb un palfèr dirècte sul cambiament de velocitats o pels motors tranversals per mejan de cables flexibles o tijas rigidas.
Las diferentas velocitats que compta la bóstia son sincronizadas. Vòl dire que dispausan de mecanismes de sincronizacion que permeton de far correspondre las velocitats dels diferents axes que compta la bóstia pendent lo cambiament d'una a una l'autra.
La connexion cinematica entre lo motor e la bóstia de velocitats se realiza per mejan de l'embragatge.
Automaticas o idromaticas
thumb|Una bóstia automatica Renault La bóstia automatica es un sistèma que, de biais autonòm, determina la melhora relacion entre los diferents elements, coma la poténcia del motor, la velocitat del veïcul, la pression sus l'accelerador e la resisténcia a la marcha, entre autres. Es un dispositiu electroidraulic que determina los velocitats de velocitat, dins lo cas de las bóstias de darrièra generacion, lo contraròtle se fa per un calculador electronic.
Alara que la bóstia de velocitats manuala se compausa de parelhs d'engranatges cilindrics, la bóstia automatica fonciona amb de trins epicicloïdals en seria o parallèl qu'ajustan las diferentas relacions de transmission.
La bóstia de velocitats dessenhada per Leonardo da Vinci
Leonardo da Vinci dessenhèt en son temps una davancièra bóstia de velocitats d'aquelas de las veituras modèrnas. Abitat per la fèbre del desvolopament industrial que promoviá Ludovico Sforza, Leonardo da Vinci dessenhèt una bóstia de velocitats formada per doas pèças, una cilindrica e una autra conica que per mejan d'una seriá d'engranatges convertissiá lo mecanisme en un cambiament de velocitats.
Chleby
Chleby es una comuna chèca de la region. Sa populacion es de 0 abitants.
Chlístov
Chlístov es una comuna chèca de la region. Sa populacion es de 0 abitants.
Laboratòris Bell
thumb|180px|Site dels Laboratòris Bell a Murray Hill. thumb|180px|Lo [[Bell Labs Holmdel Complex, ancian celèbre campus dels Laboratòris Bell situat a Holmdel, dins lo New Jersey.]] Los Laboratòris Bell - Bell Telephone Laboratories o AT&T Bell Laboratories -, mai conegut coma Bell Labs, o Los Bell Labs), foguèron fondadas en 1925 e implantats a Murray Hill dins l'Estat american de Nòva Jersei. En 2009, faguèron partit del centre de recerca e desvolopament d'Alcatel-Lucent.
Bell Labs despausèt mai de 29,000 brevets. Las recercas menadas als laboratòris Bell aguèron una importància capitala dins de domenis coma las telecomunicacions (malhum telefonic, television, comunicacions per satellit, etc) e l'informatica (transistor, Unix, C e C++, eca). D'aqueles laboratòris venon lo transistor, la cellula fotoelectrica, lo lasèr e l'extraordinari desvelopament de las comunicacions per fibra optica.
Chářovice
Chářovice es una comuna chèca de la region. Sa populacion es de 0 abitants.
Entoenh
Entoenh [ɛ̃ˈtwɛ̃] (Antoingt en francés) z-es una comuna auvernhata dau departament dau Puèi de Doma e de la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament d'Auvèrnhe.
Toponimia
D'après Ernèst Negre le toponime dEntoenh es eissit dau nom pròpri roman Antonius e atestat sotz la forma Antonh' en 1373.
Nòtas
<references group="N"/>
Chlum
Chlum es una comuna chèca de la region. Sa populacion es de 0 abitants.
Chmelná
Chmelná es una comuna chèca de la region. Sa populacion es de 0 abitants.
Alcuin de York
Alcuin de York (vèrs 730 - 804, Tors) foguèt un sabent e un religiós anglés e un conselhaire de Carlesmanhe. A partir de la fin dau sègle VIII, aguèt un ròtle important dins la politica religiosa, diplomatica e culturala de l'Empèri Carolingian e foguèt un deis fasedors dau coronament imperiau de 800.
Ribeiret
Ribeiret (Ribeyret en francés) es una comuna dau Daufinat occitan situada dins lo departament daus Auts Aups e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur.
Universitat de Bordèu
L'Universitat de Bordèu es una institucion e universitat francesa dedicada a la recerca, situada dins la vila de Bordèu, Nòva Aquitània. Es especializada dins los domenis de la sciéncia, de la tecnologia e de l'engenhariá, mas tanben i a d'autras matèrias. Foguèt creada en 1441.
Léopold Carlier
Louis Marius Léopold, dich Léopold Carlier foguèt un arquitècte nascut lo 21 de junh de 1839 a Sant Estève e mòrt lo 8 d'agost de 1922 a Montpelhièr.
Biografia
vinheta|Local de l'Associacion Generala dels Estudiants de Montpelhièr, ara "Pavillon Populaire" Léopold Carlier estudièt a l'Escòla Nacionala de las Bèlas-Arts ont foguèt l'estudiant de Charles Questel. Venguèt arquitècte a Montpelhièr que i realizèt nombroses monuments tals que las Novèlas Galerias o lo "Cercle dels Estudiants" de l'AGEM.
Foguèt actiu tanben a l'entorn de la vila. Realisa per exemple la torre del relòtge de Valèrgues.
Trabalha tanben sus de projèctes privats, coma de castèls, de villàs o d'ostals de familha.
Podem parlar d'una vertadièra dinastia Carlier. Louis Carlier, filha de Léopold es l'arquitècte de la glèisa e del casinò de Palavàs.
Leptis Magna
thumb|Arc [[tetrapila de Septimi Sevèri|300px]]
Leptis Magna o Lepcis Magna (LPQY en punic ; Νεάπολις o Neapolis en grèc : vila nòva), èra una vila d'importància de la republica de Cartage. Jos Dioclecian, en 303, a la particion de l'Africa Proconsulara, venguèt la capitala de la nòva província, la Tripolitània. Los rèstes son prèp de la vilà actuala de Khoms (ألخمس), a prèp de a l'èst de Trípol, sus la bòca de l'oèd Lebda en Libia.
Istòria
La ciutat foguèt benleu fondada pels fenicians mas las primièras marcas d'occupacion son datadas del sègle VII
Aquel estatut demorèt fins a que l'emperaire Tibèri là joncha a la província d'Africa. Venguèt alara una de las ciutat mai influentas d'Africa del Nòrd e un important centre de comèrci.
Leptis èra dins la mai granda prosperitat quand en 193, un dels seus, Lucius Septimi Sever, venguèt emperaire. Favorizèt sa vila mairala, per exemple en bastissent de somptoses monuments, que ne faguèron una de las tres mai bèlas vilas africanas, rivalisant amb Cartage e Alexàndria. I tornèt plan segur amb la seuna familha en 203, ont foguèt recebut amb fast.
Pendent la crisi economica del sègle III, que lo comèrci leu s'aflaquissiá, Leptis Magna perdèt alara d'importància, e al mejan del sègle IV, se trapava en partida abandonada. Aquel declin pòt tanben s'explicar per las atacas dels Austurian (un pòble Moros de l'exterior) en 362-365, que lo comte d'Africa Romanus (es lo responsable de l'armada romana en Africa) aviá pas pogut respondre. Coneguèt un flac reviscol jol reialme de Teodòsi I.
En 439, Leptis Magna e las autres vilas de Tripolitània passèron jol contraròtle dels Vandals, quand lor rei Genseric prenguèt Cartage als Romans per ne far la seuna capitala. Per evitar que Leptis Magna se rebele contra l'òrdre nòu dels vandals, Genseric ordonèt de rasar los barris. Aquela mesura permetèt malorusament a un grop de Berbèrs de sacatjar la vila en 523.
Belisari tornèt prene Leptis Magna pel compte de Bizanci dètz ans mai tard, e en 534 capvirèt lo reialme dels Vandals. Leptis venguèt alara una capitala provinciala de l'Empèri Bizantin. Pasmens, jamai se retrobèt de las destruccions fachas pels Berbèrs. En 650, los Arabs envasiguèron a lor torn la Tripolitana, e la vila foguèt abandonada levat una garnison bizantina.
Amb los sègles, lo site, obliat, foguèt sebelit jols sablas. E Atala demorèt fins al sègle XVII quand comencèt a èsser utilizats los materials: de colomnas utilizadas per l'altar máger de l'abbadiá de Saint-Germain des Prés (gravadura de Lucas, 1717) son alara dins la granda galariá de las pinturas del Lovre, que foguèron transferats a la Revolucion a la destruccion d'aquel alter.
L'escavacion arqueologica comencèt amb l'arribada dels italians al començament del sègle XX.
Ara, lo site de Leptis Magna constituís un dels mai impressionants rèstes de l'Empèri Roman, classificat al patrimòni mondial de l'UNESCO dempuèi 1982.
Lo pòrt
Lo pòrt antic de Leptis Magna es fòrça plan conservat, al punt que d'istorians se demandan se jamai serviguèt. Es situat a la bòca d’un pichon riu, l'oèd Lebda, e sens dobte foguèt ensablat abans l'ora a causa dels bastits dels cais e magazins que provoquèron l'endigament de las aigadas de l'oèd.
A l’interior del pòrt, se vei plan ben diverses cais e subretot los cais Sud equipats d'estructuras que poiriá aver servit per lotjar de masts de carga. La fácia intèrna del mòle compòrta dos nivèls: la plataforma superiora es en arrièr al respècte de la basa. Al tèrme nòrd se trapan los rèstes massisses d'una torre amb escalièr de peiras. Al sud de la torre, un temple de talha modesta; puèi fàcia al desbarcador s'alinha una seriá de magazins.
Jaume II d'Anglatèrra
Jaume II d'Anglatèrra (1633 - 1701), tanben Jaume Stuart, foguèt rèi d'Anglatèrra de 1685 a 1688. Deguèt s'exilar après l'invasion e la victòria dei tropas neerlandesas de Guilhèm d'Auranja que li succediguèt.
Leptis Magna
Lo pòrt
Al Nòrd del pòrt i a lo far e una diga en enròcaments pausats fora-bora sus prèp de tres cents mètres, e d'estructuras que provan que de naus acostavan sus aquela fàcia Nòrd de la còsta.
Monuments
Los principals monuments s'amassan en d'ensems aquitectonics.
Mai a l'interior, a l'oèst de la via nòrd-sud o cardo, un segon ensems regropa lo teatre, lo mercat (macellum) e lo chalcidicum.
Mai al sud, entre lo decumanus o via èst-oèst e l'oèd Lebda, se desvelopan los grands tèrmes de la primièra mitat del sègle III que s'apondèt una granda palestra per l'exercici fisic.
Prèp dels banhs, las construccions severianas marcan lo site per lor grandor, lor luxe de construccion e lor abondiu decoratiu. Una majestuosa avenguda amb portic jonh la plaça, dominada pel nimfèu, al pòrt. Al nòrd d'aquela Carrièra, i a lo forum nòu e una basilica civila de doas absidas. En mai d'aquelas òbras, cal apondre l'arc dels Severis a la crosada de las vias majoras de la ciutat.
De l'autre costat de l'oèd Lebda, al tèrme oriental del site, i a l'ipodròm e l'amfiteatre vesin.
L'arc de Septimi Sevèri
Al crosament del decumanus e del cardo, l'arc de triomf foguèt edificat en 203 a l'occasion d'una visita de l'emperaire Septimi Sevèri dins sa vila natala.
Es un arc tetrapila, es a dire un arc de quatre pòrtas. Es lo mai grand e mai bèl dels arcs de Leptis Magna que compte tanben los arcs d'Antonin lo Pietós e de Marc Aurèli sul decumanus e los arcs de Trajan  (109) e de Tibèri (35) sul cardo.
Aquel arc de 40 m x 40 m per una nautor de 20 m possedís tres nivèls. Suselevat de tres grasas, los carris podavan pas lo passar devián contornar.
Los tèrmes d'Adrian
Aqueles tèrmes foguèron inaugurats en 126-127 jol reialme d'Adrian, puèis renovats jos Commòde e jos Septimi Sèevèri.
Se dintrava per una cort d'exercicis amb colonmadas, longaruda que menava a una piscina cobèrta amb al tres costats un portic corintian de marbre ròse. Aprèp s'anava al frigidarium qu'èra l'element essencial de l'ensems. Vasta sala bordada de gigantècas colomnas corintianas, de sòl malonat, de parets de marbre e que lo plafon èra de segur penhada de colors vivas. A cada extremitats de la sala, doas piscinas amb cabussador.
Aprèp aquela sala, succedissiá lo tepidarium; un bassin unic central amb doas colomnas de marbre gris al costat; e encara aprèp lo caldarium. Mai tard doas salas de sudada (laconica) simetricas fuguèron bastits de cada costat de la sala tebesa.
Los banhs èran bordats de vestiaris e de latrinas.
Lo nimfèu
Lo grand nimfèu de Leptis Magna se situa al cambi de direccion de la carrièra amb colomna e deviá amagar lo canton atal creat; sa forma miègcirculària èra plan adaptada a una tala foncion arquitectonica. Una restanca agrementada d'una baranda èra a l'avans del monument. D'aquela font gigantesca ornada de revestiments precioses, de colomnas de granit ròse et de cipolin verd rajava l'aiga venent de nichas contenent d'estatuetas de marbre blanc.
Carrièra amb colomnadas
Dempuei lo tèrmes e la palèstra, en passant per la plaça del nimfèu, una avenguda de 20,50 m de larg, parallela a l'oèd, mena, sus 420 m, al pòrt. Aquela carrièra es bordada de cada cosat de portics que las colomnas, 125 al total, èran de cipolin verd, montadas sus pedestal e ornadas de capitèls de marbre blanc amb per motius de nimfèas e de fuèlhas d'acant.
Forum severian
Datant del sègle III, foguèt inaugurat pendent la visita de l'emperaire a sa vila natala. Es un espaci tancat; vast quadrilatèri dominat pel temple de la familha imperiala plaçat sus un colossal podium.
Lo forum nòu es una vasta esplanada de 100 m de long sus 60 m de larg enrodat d'una nauta paret de peiras de talha. Lo peristil, malonat de marbre blanc, èra decorat de peiras de colors diferentas: arcadas de cipolin verd e colonmas de granit ròse. De medalhons representant de tèstas de Medusas e de Nereids reaussan los arquitraus de las arcadas. Sul costat sud-oèst, un escalièr piramidal manava al temple Septimian. De l'autre costat, lo long de la paret separant lo forum de la basiliça, una seriá de boticas e de bars.
La basilica severiana
La basilica es contigüa al forum. Bastida jos Septimi Severi, foguèt acabada jol reialme de Caracalla.
Vast quadrilatèr de 92 × 42 m, la basilica compta doas absidis, orientadas nòrd-oèst e sud-èst, e tres naus serparadas per dos rengs de colomnas corintianas de granit ròse. Las colomnadas de las naus lateralas compotan dos nivèls al dessús de que benleu s'auçava de galeriás de fusta. La nau centrala seriá estat mai nauta en biais de claravia per far dintrar la lutz.
Las nichas de doas absidis al tèrme de la nau centrala abrigavan d'estatuas. Cada absidi es dotada de dos pilars esculptats de motius illustrant Dionís (absidi nòrd) e los trabalhs d'Ercules (absidi sud), los dos patrons de la vila.
Forum Vetus (forum vielh)
Lo forum vielh foguèt bastit jol reialme d'August al luòc del mercat cartaginés. Es enrodat al nòrd pels temples de Liber Pater, de Roma e August e d'Ercules bastits sus de podiums; al sud per la basilica e la curia; a l'oèst per una gleisa.
Lo teatre
Bastit sus la necropòli punica, lo teatre foguèt bastit jos August e agrandit al sègle II.
Mirant cap al mar, l'observator domina lo teatre, los grases en emicicle, orquèstre miègcircular e de rèstas de la scèna autrescòps cobèrt d'un entrepont sonor. Lo laberint de colomnas de rèirescèna correspondiá a la paret de scèna d'una nautor de tres nivèls amb galariás e balcons e una faciada de colomnas corintianas. I aviá tres nichas, dintradas dels artistas e darrièr aquel ensems se trapava lo fogal e los magazins. Al dessús dels dos vomitòris laterals una inscripcion en latin remembra la generositat d'un ciutadan Annobal Rufus que faguèt lo don d'aquel teatre a la ciutat (1-2 ApC).
Lo mercat
Prèp del cardo maximus, lo mercat o macellum foguèt agençat en 9 AbC pagat per Annobal Rufus (lo meteis que faguèt pel teatre) coma lo mòstra una placa dedicatòria.
Lo mercat èra un rectangle de prèp de 100 m de long amb al centre dos quiòscs circulars; cadun enrodat de colomnas ionicas, pausat sus una plata forma octogonala amb grases. De boticas foguèron apondudas a tres dels portics periferics. Entre los dos ostalos, demòran de taulas de mesura de capacitat e de longor.
Lo mercat tornèt èsser bastit en partit e embelit en 200 jos Septimi Severi.
Chalcidicum
L'edifici, financiat per un ric ciutadan de la vila d'origina punica, Iddibal Caphada Aemilius (estatua conservada al musèu de Trípol), foguèt consacrat en 12 a la divinitat d'August.
Es un vast espaci a cèl dubèrt amb portics e boticas qu'èra un centre commercial.
Lo seu nom ven d'un sanctuari pichon dedicat a Vènus Chalcidica.
Los tèrmes de la caça
Los tèrmes de la caça son situats en periferia de la ciutat, vèrs l'oèst. Es un establiment de banh datant benleu del sègle II que foguèt conservat jols sablas dins un estat remarcable. En mai de las vòltas e copòlas, a l'interior son ricament adornats. La primièra sala, la freja, presenta al nivèl de la copòla, los rèstes d'una fresca representant una scèna de caça que lo nom de l'edifici. Salas tebesas e caudas seguisson, bordadas de conduchas de teula clòtas menant l'aire caud dempuèi la caufariá.
Amfiteatre
Edificat en 56, es lo mai grand amfiteatre roman d'Africa del Nòrd. De concepcion classica, i cabiá quinze mila espectators.
Carles II d'Anglatèrra
Carles II d'Anglatèrra (1630 - 1685) foguèt rèi d'Anglatèrra de 1660 a sa mòrt. Foguèt nomat rèi après lo periòde de crisi causat per la mòrt de Cromwell e foguèt remplaçat per son fraire Jaume II d'Anglatèrra.
Kahoolawe
Kahoolawe (en hawaiian Kaho`olawe) es la pus pichona de las uèits illas principalas de l’archipèla d'Hawaii. Aquesta illa es fòrça pus bassa las autras amb tanben un clima fòrça pus sèc. Son litoral mesura 58 quilomètres de longor. L'illa es inabitada.
Sardigna Natzione
thumb|250px|Bandièra de Sardigna Natzione Sardigna Natzione, o tanben Sardigna Natzione Independentzia (abreujat en SNI), es un partit politic nacionalista e independentista sard. Foguèt fondat en 1994 a Nuoro per Anghelu Caria e quaranta autras personalitats que militavan anteriorament al Partidu Sardu Indipendentista (PSIN). Son menaire actual es Bustianu Cumpostu.
Elliot Page
thumb|Elliot (2010)
Elliot Page, nascut coma Ellen Grace Philpotts-Page (Halifax, Nòva Escòcia, 21 de febrièr de 1987) es un actor canadian. Se revelèt en 2007 gràcias a son ròtle dins Juno. Anoncièt publicament son omosexualitat lo 15 de febrièr de 2014.
Dr. Strangelove
Dr Strangelove or: How I Learned to Stop Worrying and Love the Bomb o Dr Strangelove (en occitan: Dr.Amor Estranh o: Cossí aprenguèri a me tafurar pas e a aimar la bomba es una comèdia militara e satirica sortida en 1964 e realizada par Stanley Kubrick segon la novèla Red Alert (o Two Hours to Doom), escricha per Peter George jol nom de Peter Bryant.
Sinòpsis
L'istòria se debana en plana Guèrra Freja. Lo general american Jack D. Ripper, patissent de foliá paranoïaca, decidís d’enviar sos B-52 tustar l’URSS. Lo president dels Estats Units d'America comanda una reünion d'urgéncia dins la sala sosterrena de comandament estrategic per ensejar d'evitar una guèrra nucleara.
Un debat s’engatja alara entre los tenents de diferentas opcions politicas e militaras que s’ofrisson al president. La sola possibilitat per evitar un conflicte major es de provesir la posicion dels avions als sovietics per que los detrugan. D'unes son abatuts e d'autres son rampelats de pauc, mercé a la determinacion d'un oficièr britanic. Totes levat un, que lo sistèma de comunicacions fonciona pas. L’ambaissador de l’URSS, convocat per testimoniar de la bona fe del president american, menciona l’existéncia d’un sistèma secret de defensa que lançariá automaticament l’olocaust nuclear en cas d’ataca contra son país. Lo quite sistèma secret de defensa se nomena La Maquina Infernala. Alara, se conselha del Doctor Stangelove, un scientific, transfug nostalgic del regim nazi. Explica alara una solucion possibla per salvar l'umanitat.
Mentretemps, l’equipatge del B-52 mèna sa mission cap al tèrme, segur de la legitimitat de l’òrdre que receptèt, malgrat totas las dificultats que deu encontrar. Al moment de largar sa bomba atomica sus la cibla sovietica senhalada, lo sistèma s'enraia. Lo capitani del B-52 amb un accent texan davala dins la cala, met son capèl de vaquièr, s'asseta sus la bomba e la destaca. Davala cap al sòl a caval sul veïcul balhant la mòrt nucleara levant son cobricap e cridant "yahhhooo !!". Lo filme s'acaba per qualques imatges plan vertadièrs d'ensags nuclears.
Scènas d'antologia
thumb|Scène finala de l'explosion atomica, sus las paraulas de la canson We'll meet again, far away, from the sea...
Bissey-la-Pierre
Bissey-la-Pierre es una comuna francesa, situada dins lo departament de Còsta d'Aur e la region de Borgonha.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Chocerady
Chocerady es una comuna chèca de la region. Sa populacion es de 0 abitants.
Temps de trabalh
Lo temps de trabalh qualifica e mesura la durada pendent que una persona trabalha al sen d'una societat. Aquel paramètre es un dels factors màger per determinar la remuneracion dins fòrça professions e categorias socioprofessionalas. La limitacion del temps de trabalh es afirmada per l'article 24 de la Declaracion universala dels drechs de l'òme e l'article 7 del Pacte internacional relatiu als dreches economics, socials e culturals coma lo drech al trabalh.
Mesura e definicion
Per èsser mesurat, apreciat e aisidament comparat, lo « temps de trabalh » se deu estimar dins un periòde de referéncia:
Temps de trabalh efectiu
En França, segon l'article L.3121-1 del Còdi de trabalh, lo temps de trabalh efectiu es lo temps pendent que lo salariat es a la disposicion de l'emplegaire e deuse conformar a ses directivas sens poder vacar liurament a d'occupacions personalas.
Lo temps de trabalh efectiu mejan -calculat per una populacion donada- varia segon lo trabalh a temps parcial, de las oras suplementàrias o encara de la durada de trabalh dels entreprenaires e de las professions liberalas que - a la diferéncia d'aquela dels salariats- es sovent non constrencha.
Durada legala de trabalh
La « duréada legala de trabalh » es una nocion pròpria a cada país : pòt èsser impausada de biais legislatiu per l'Estat (lei sus las 35 oras en França, per exemple). L'Estat pòt tanben limitar legalament lo temps de trabalh efectiu, en restrenhent las contingents d’oras suplementàrias en dejós de que los emplegaires son libres d’ordonar d'oras suplementàrias, e al delà dels quals devon demandar l’autorizacion.
D'autres païses daissan los emplegats e lo emplegaires negociar entre eles lo temps de trabalh setmanièr. Per poder comparar, cal donc puslèu observar lo temps de trabalh efectiu mejan puslèu que lo temps de trabalh obligatòri.
Trabalh salariat
vinheta|Nombre d'oras trabalhadas pels salariats dins los païses de l'OCDE entre 1970 e 2011. Font: http://stats.oecd.org/Index.aspx?DataSetCode=ANHRS OCDE La tendéncia dins l'ensemble dels païses de l'OCDE es de diminuir lo temps de trabalh. En 2013, los païses avent lo nombre d'oras trabalhadas mai fèble èran los Païses Basses (1380 h), l'Alemanha (1388 h), la Norvègi (1408 h), lo Danemarc (1411 h) e la França (1489 h). A l'opausat los païses avent lo nombre d'oras de trabalhadas mai naut son lo Mexic (2237 h), la Corèa del Sud (2163 h), la Grècia (2037 h), lo Chile (2015 h), la Russia (1980 h). En mejana lo temps de trabalh dins los païses de l'OCDE èra de 1770 h. [[Fichièr:Heures_travaillees_eurostat-FTvsPT.png|right|vinheta|Nombre d'oras trabalhadas per setmana dins los païses d'Euròpa en 2008, pels trabalhador de temps plen e de temps pacial. Font : Eurostat (temps plen, temps parcial)]] Aquelas mejanas globalas amagan de disparitats entre las personas trabalhant a temps plen o a temps parcial. Eurostat prepausa d'estatisticas pel nombre d'oras traalhadas per setmanas de temps parcial e de temps plen,. Aquelas estatisticas son pas dirèctament comparables amb las precedentas. L'OCDE compta le nombre d'oras de trabalh annal, alara qu'Eurostat lo fach sus una basa setmanala. Lo nombre de setmanas trabalhadas podent èsser diferent segon los païses, es pas aisit de passar dirèctament de l'un a l'autre. Aquelas estatisticas permeton de constatar de grandas diferéncias segon los païses. Per un temps de trabalh comparable de temps plen, l'Alemanha e la Romania an un temps de trabalh de temps parcial fòrça diferent (17,9 oras per l'Alemanha, 24,4 oras per la Romania). Dins l'autre sens, la Norvègia e la Turquia an un temps de trabalh de temps parcial similar (respectivament 19,5 oras e 20 oras) mas lo temps de trabalh de temps complet es de 39,2  oras en Norvègia contre 53,6  oras en Turquia.
Trabalh non salariat
Los trabalhadors non salariats francés de temps plen trabalhan puslèu mai (2 453 oras) que lors omològs dels autres païses de l'UE.
Abant l'èra industriala
Lo temps de trabalh al sen de l'èra preindustriala es una donada difficila d'apreciar. Las personas non esclavas trabalhavan generalament mens d'oras per an qu'o fan uèi, mas sus un cicle moens regular : lor temps de trabalh passava las nòrmas modèrnas pendent la nauta sason quandun demai de trabalh èra util, mas èra mendre pendent las autras sasons. Atal los païsans de l'epòca medievala avián mai de vacanças que los emplegats actuals. Lors vacanças podavan s'espandre de 8 setmanas fins a la mitat de l'an.
Dempuèi l'èra industriala
Amb la revolucion industriala se dubrís la possibilitat de trabalhar mai longtemps dins la jornada mercé a l'esclairatge artificial e tot lo long de l'annada, que lo trabalhl es mai sasonièr.
Abant las negociacions collectivas e las leis de proteccion dels trabalhadors, i a pas de fren a la productivitat del capital de las entrepresas — que volon rentabilizar al maxim dels equipaments costoses — malgrat de condicions de trabalh fòrça duras impausadas a una man d'òbras bon mercat. Los registres indican que las cadéncias pòdon aténher 12 a 16 oras per jorn, sovent siès jorns per setmanas. Las avançadas tecnicas del començament del capitalisme e los estimulants colonials coma lo cafè, le tè e lo sucre faguèron possible un trabalh de 70 oras per setmanas e pear persona.
Quand se desvopa lo movement obrièr amb los sindicats los trabalhadors revendican — sovent per la cauma — de salaris melhors, de condicions melhoras e doras de trabalh mendre.
La reglamentacion del temps de trabalh dels enfants
La primièra reglamentacion concernís lo temps de trabalh dels enfants. Après los rapòrts del doctor René Villermé, la lei del 22 de març 1841 en França interdís lo trabalh dels enfants de mens de 8 ans e le limita a 8 oras per aqueles entre 8 e 12 ans d'edat. D'autres limitacions foguèron edictadas en 1892.
En Grand Bretanha, en 1842, Lord Ashley faguèt interdire lo trabalh de las femnas e dels enfants de mens de detz ans al fond de las minas.
En responsa a la sola evocacion del « drech al trabalh » de 1848, lo socialista francés Paul Lafargue — gendre de Marx — redigís en 1880 son pamflet Lo Drech a la paresa per tornar introduire e justificar coma objectiu dins las revendicacions la bassa substanciala del temps de trabalh (1880, 19x19px, version numrica disponibla sus wikisource ; novèla edicion, 1883, 19x19px sus wikisource).
La luta per la jornada de 8 oras
La jornada internacionala dels trabalhadors, celebrada mondialament e festejada lo 1èr de mai (en França p. ex.) remembra los mòrts ligats a una cauma en 1889 a Chicago per trabalharr 8 oras per jorn. A son congrès de 1904, la CGT revendica de la jornada de 8 oras. Lança la primièra cauma nacionala per l'obténer en mai de 1906. Malgrat fòrça arrèsts de trabalh, la revendicacion es pas satisfacha, mas ven populara.
En plena guèrra, lo 3 de julhet de 1916, l'Estat francés dona unas restriccions : Après la Primièra Guèrra mondiala, novèlas avançadas: lo 17 d'abril de 1919, la lei sus la jornada de 8 oras es votada par l'Assemblada nacionala puèi, lo 23 d'abri pel Senat.
En 1936, lo Front Popular vòta los 40 oras setmanièras. Lo temps de trabalh dins gaireben totes los païses industrializats a per estandard los 40 oras après la Segonda Guèrra mondiala. Pasmens foguèt pas qu'en 1978 que le temps de trabalh setmanièr efectiu dels obrièrs atenguèt aquel nivèl.
Sus l'economia
Lo « temps de trabalh » es una quantitat que se pòt mesurar per un individú, o de biais agregat per una societat. Alara, una durada legala de trabalh de 40 oras per setmana implica que los individús salariats dins la societat serán empachats o fortament descortjat de trabalhar mai que 40 òras per setmana. Per exemple, las oras suplementàrias deurán èsser pagadas fòrça mai per descoratja los emplegaires d'autorizar a trabalhar los emplegats mai que la durada legala. Unes Estats daissanr liures los individús de causir eles meteisses lor temps de trabalh. Aquò pòt menar a des temps oraris fòrça importants, que pòdon significar que l'emplegar es simplament entosiast per son trabalh, s'agís pas d'una causa collectiva. L'important demora que lo temps de trabalh realizat siá volontari, e non impausat. Atal, un temps de trabalh subit tròp important representa una bassa dels lésers e pòt tanben representar un problèma de santat publica.
La cresença dins una demanda de trabalh fixe es coneguda jol nom de mite d'una quantitat fixe de trabalh.
De païses, coma la França amb la lei sus las 35 oras, impausèron de limitas mai o mens restrictivas al temps de trabalh, entre autres per combatre lo caumatge. L'eficacitat d'aquelas mesuras permetèt de crear gaireben 350000 emplecs, uèi contrariat per la diminucion dels còsts de las oras suplementàrias,.
Al reialme Unit, d'economistas prepausan de baissar la durada del trabalh a 20 oras per setmanas. En França, lo collectiu Roosevelt 2012 arguís d'una productivitat 23 % supriora en França al respècte de la mejana de la zona Èuro e d'una productivitat orària multiplicada per 2,7 dempuèi 1970 prepausa una bassa sensibla del temps de trabalh. Pierre Larrouturou, un dels iniciators del collectiu, milita activament per la setmana de 4 jorns (o 32 oras).
Sus la santat
Un temps de trabalh tròp naut pòt èsser la causa dels problèmas de santat ligats a la fatiga, a l'estrès. Un rapòrt american del NIOSH (Centres pels contraròtle e la prevencion de las malautiás) faguèt la revista d'un nombre d'estudis suls efièchs de trabalh sus la santat. Nòta un aument del risc de nafras, de malautiás e de la mortalitat dins gaireben totes los estudis, en cas d'oras suplementaris. Un autre estudi mòstra qu'un temps de trabalh naut a d'impactes negatius sus las foncions cognitivas (vocabulari o rasonament).
Una estabilizacion del temps de trabalh?
Dempuèi los ans 1950, lo temps de trabalh baissat als Estats Units d'America : passèt de 2 010 oras annualas a 1 785 oras annalas en 2007, es a dire mai qu'en Corèa del Sud e tant qu'al Japon. A la fin dels ans 1990, alara qu'i aviá pas de restriccion al subjècte de la durada legala de trabalh setmanièra, lo temps de trabalh mejan èra de 40 oras. Pasmens, fòrça trabalhadors fasián mai d'ora que lo temps de trabalh setmanièr, jos forma d'oras suplementàrias. Per exemple, dins de sectors coma la distribucion, un minim d'oras suplementària demandada (quatre oras mai pels managers de Walgreens).
L'evolucion a la bassa del temps de trabalh es generalisada a l'ensemble dels païses de l'OCDE. En mejana, dins los païses de l'OCDE, lo trabalh representava mai de 2 000 oras per an en 1970 contra un pauc mens de 1 750 oras en 2010. Aquò representa una bassa de gaireben cinc oras per setmanas, sens comptar las setmanas de conjat o los jorns feriats, variables segon los païses. Aquela mejana amaga de grandas diferéncias, tanben al seen d'una meteissa zona economica: lo temps de trabalh mejan èra inferior a 1 500 oras per an en 2010 en Alemanha contra mai de 2 000 oras en Grècia.
Lo temps parcial
Lo trabalh a temps parcial designa las personas que trabalhan en dejós de la durada legala o aquela que definís dins las convencions collectivas. La definicion de temps parcial pòt donc variar coma l'illustran diferentas entrepresas als EUA 2001 : Mc Donald's considerava lo temps parcial coma comançant en dejós de 28 oras per stmanas, Gap en dejós de 30 oras, Starbucks en dejós de 20 oras etWal-Mart en dejós de 28 oras.
Dins l'Union Europèa, en 2011, lo trabalh de temps parcial tocava 18,8 % de totes los emplegats e subretot las femnas que la proporcion puja a 31,6 % per elas. Los Païses Basses utilizan fòrça lo temps pacial d'aquel país es gaireben la mitat (48,5 %) dels emplegat que son a temps parcials.
Lo recors al temps parcial pòt èsser una causida de l'emplegat per consacrar son temps a d'autras activitats. Lo cas contrari pòt tanben se presentar e dins aquel cas l'emplegat agradariá trabalhar mai mas ten pas la possibilitat. Se dich alara que lo temps parcial es subit. En França en 2010, èra 6 % dels actius, o 1,5 milion de personas que, essent a temps parcial, lor auriá agradat de trabalhar mai. 70 % de las femnas son tocadas pels temps parcial subit en França e 72 % en Alemanha.
Per aqueles que causisson de trabalhar mens, en França, 31 % de las personas de temps parcials o fan per s'ocupar dels enfants. L'imensa majoritat d'aquelas personnas son de femnas (91 %). La distinccion entre òmes e femnas se pòt far a partir del recrutament que 41 % de las femnas recrutadas en CDD o son de temps parcial, 16 % pels òmes; las proporcion baissan espectivament a 31 % e 6 % pel recrutament en CDI.
Aquel temps reduch de trabalh, subretot quand es subit, permet pas de segur d'aténher un revengut sufisent. Es la causa que 39 % dels trabalhadors de temps parcial tota l'an recebèron un revengut inferior al lindal de pauretat. Pasmens se cal nuanciar que los revenguts del fogal, se mai d'una personas trabalhan, pòdon permetre de passar lo lindal de pauretat. Comptant los revenguts del fogal, i a 11 % de trabalhadors paures de temps parcial, contra 5 % de temps complèt.
Maninghem
es una comuna francesa, situada dins lo departament del Pas de Calais e la region del Nòrd-Pas de Calais.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Leon III (papa)
Leon III (750 - 6 de junh de 816, Roma) foguèt lo 96 papa que reinèt dau 27 de decembre de 795 fins a sa mòrt. Succediguèt a Adrian I e foguèt remplaçat per Estève IV. Foguèt canonizat au sègle XVII sota lo nom de « Sant Leon III ».
Durant son pontificat, deguèt faciar una oposicion importanta de l'aristocràcia e de la populacion romana. En 799, foguèt arrestat e estremat, ço qu'entraïnèt la reaccion de Carlesmanhe que venguèt a Roma en 800 per restaurar son autoritat e foguèt coronat emperaire lo 25 de decembre per lo papa. Pasmens, lei trebols acomencèron tornarmai après la partença de l'emperaire. De mai, l'autoritat novèla de Carlesmanhe faguèt concuréncia au poder teologic de Leon III qu'assaièt de s'opausar ai reformas adoptadas per lei concilis reünits per l'emperaire.
Missi dominici
Lei Missi dominici èran d'inspectors, d'enquistaires e d'agents d'aplicacions de l'Empèri Carolingian. Èran mandats d'un biais sistematic dins lei comtats per rendre còmpte de l'activitat dei còmtes. Tenián tanben lo ròtle d'autoritat intermediària entre lo poder centrau e lei poders regionaus. Ansin, èran mandats d'un biais sistematic dins lei comtats per rendre còmpte de l'activitat dei còmtes. Avián lo drech per corregir leis abús o leis errors constatadas e destituir lei foncionaris locaus, comprés lo còmte. Podián tanben portar d'instruccions especialas d'aplicar dins lo comtat. Pasmens, fins a 802, èran solament de mandadors provisòris sovent chausits entre lei vassaus paures. A la fin dau sègle VII, la corrupcion dei missi èra donc venguda tant importanta que Carlesmanhe deguèt reformar son sistèma e adoptar de missi permanents generalament chausits dins la Glèisa.
Riu de Jabron
Le Riu de Jabron est un riu d'Occitània, dins lo departament daus Aups d'Auta Provença e dins la region Provença-Aups-Còsta d'Azur. Es un afluent de Durença, donc un sosafluent du Ròse.
Geografia
Sa longor es de ,.
Rejonh Durença sul territòri de la comuna de Salinhac, a l'altitud de.
Comunas traversaas
Jabron travèrsa tres comunas, que son, dins lo sens amont cap aval : Sant Giniés (font), Entrepèiras e Salinhac (jonhent).
Graveras
Graveras ò melhor Gravieras (Gravere en piemontés e arpitan; Gravière en francés; Gravere en italian) es una comuna italiana de Piemont.
Segon lo wiki francés, sos abitants son lhi Jèraso o Piera Plata en occitan istoric.
Jalhon
Jalhon (Jalyon en arpitan, Dzalhoun en valdaustan, Giajon en piemontés, Giaglione en italian, Jaillons in francese) es una comuna italiana de la region de Piemont.
Anghelu Caria
Anghelu Caria (Nuoro, 19 de mai de 1947 – Nuoro, 24 de febrièr de 1996) foguèt un escrivan, poèta e politician sard. Aqueste independentista d'orientacion marxista foguèt un dels creadors del partit independentista Sardigna Natzione.
Biografia
Anghelu Caria nasquèt a Nuoro en 1947 mas cresquèt a Roma. Ailà estudièt a l'Universitat La Sapienza e s'engatgèt en politica tre 1968. Fondèt l'organizacion estudianta Stella Rossa.
Grandas descobèrtas
thumb| 400px | [[Planisfèri de Cantino 1502, la primièra mapa (servada) mostrant las exploracions de Colomb cap a l'America Centrala, Corte-Real cap a Terranòva, Gama cap a l'Índia e Cabral cap al Brasil. La linha de Tordesillas i es representada, Bibliotèca Estense, Modèna]] Las grandas descobèrtas constituisson un periòde que comencèt al sègle XV e que contunhèt fins al sègle XVII, que las naus europèas percorrián lo mond a la recerca de nòvas rotas e eissidas comercialas pel provesiment del capitalisme naissent en Euròpa. Dins aquel vam, los europèus trobèron d'autres civilizacions e pòbles, e creèron de mapas de tèrras que los èran desconegudas. D'entre los exploradors mai celèbres del periòde i a: Cristòl Colomb, Vasco da Gama, Ferrand Magellan,...
Las grandas descobèrtas son lo fondament de las nòvas tecnologias e de las nòvas idèas que sorgiguèron a la Renaissença que d'innovacions en cartografia, navegacion e la construccion de vaissèls. Aquelas nòvas naus se desvolopèron a partir dels dessenhs europèus medievals amb d'elements arabs. Foguèron los primèrs vaissèls capables de sortir de la mar Mediterranèa cap a l'ocean Atlantic amb seguretat.
Exploracion terrèstra
thumb|Mapa araba del sud, dessenhada abans de l'exploracion europèa Lo preludi de l'èra de las grandas descobèrtas es una seriá d'expedicions europèas cap a Asia per la tèrra pendent l'Edat Mejana. Alara que los mongòls avián menaçat Euròpa de sègles abans, tanben avián unificat tota Eurasia mejans la creacion de rotas comercialas e de linhas de comunicacion que s'espandián de l'Orient Mejan fins a China. Qualques europèus profeitèron d'aquelas rotas per realizar d'exploracions cap a l'èst, la majoritat èran italians fins a que lo comèrci entre Euròpa e Orient Mejan siá contrarotlat gaireben en totalitat pels comerçants de las ciutats-estats italianas.
Lo primièr d'aqueles explorators èra Giovanni de Plano Carpini que viatjèt cap a Mongolia de 1244 a 1247. Mas lo viatge mai celèbre es aquel de Marco Polo, que percorrèt Asia de 1271 a 1295. Lo recit del seu viatge venguèt una de las òbras mai legidas d'Euròpa fins ara.
Mas aqueles viatges aguèron un efècte limitat fins a que l'Empèri Mongòl s'esfondrèt aviadament e la rota cap a l'èst tornèt èsser fòrça perilhosa. La Pèsta Nègra del sègle XIV tanben limitèt lo comerci e las comunicacions. La rota terrèstra cap a l'èst venguèt fòrça dangierosa, costosa e controtlada pels empèris musulmans, subretot que la naissença de l'Empèri Otoman limitava las possibilitats comercialas europèas.
Lo començament de las exploracions: Portugal
thumb|Mapa de Fra Muro, una de las primèras representacions practica del mond conegut Amb l'invencion de la carraca e de la caravella los reialmes de la Peninsula Iberica avián l'escasença de tornar de l'Orient Extrèm. Las exploracions avián diversas causas. Los monetaristas creson que la principala rason sostenent aquelas expedicions es la manca d'aur e d'argent en Euròpa. L'economia europèa dependiá fòrça d'aqueles metals per realizar los cambis comercials e la manca provoquèt en Euròpa una granda recession. Un autre factor seriá lo conflicte entre los pòbles iberics e los musulmans del sud. Los pòbles iberics aqueriguèron d'importantas coneissenças scientificas e tecnologicas dels seus vesins arabs, amb que perfeccionèron las naus e las coneissenças geograficas d'Africa e Asia, Atala podián prepar los viatges pel mar.