cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Catalanisme
Tractat des Pirenèus
thumb|right|220px|[[Felip IV de Castelha]] Er acabar era Guèrra des Trenta Ans, se signèc pes representants de Felip IV de Castelha e es de Loís XIV de França, çò Tractat des Pirenèus, ua des conseqüéncies que ne siguec era cession a França des territòris deth comtat deth Rosselhon e de part deth dera Cerdanha. Es territòris dera Catalonha deth Nòrd annexionats en França peth tractat (çò Rosselhon, çò Conflent, çò Valespir, eth Nauta Cerdanha e çò Capcir) an contunhat jos domeni francés dempús d'alavetz. Eth Tractat includie conservar en vigor es institucions catalanes ath nòrd des Pirenèus, mès aguesta part non siguec respectada peth rei de França Loís XIV. Un an dempús deth Tractat sigueren dissolvudes es institucions catalanes maugrat qu'eth madeish tractat prevedie de conservar-les. Eth reiau decrèt francés deth 2 d'abriu deth 1700 proïbic er usatge dera lengua catalana es es actes oficiaus de quin tipe que sigue. Dempús d'alavetz, eth francés contunhe d'èster era unica lengua oficiau, e era unica que s'utilize er eth ensenhament public. Recentaments, er Estat francés a modificat era sua Constitucion en tot ahíger ath sòn “la langue de la République est le français” ("era lengua dera republica ei eth francés"). Aguest article s'utilize soent entà negar subvencions a movements culturaus o civics eth catalan, o entà refusar era preséncia deth catalan era era administracion. Aguest hèt ei vist coma eth prumèr acte d'anticatalanisme ara Catalonha deth Nòrd (dempús dera non reüssida annexion francesa deth sègle XV).
Eth Memorial de Grèuges
thumb|right|220px|Carles III D'Espanha Çò 1885, er arrebrembe des libertats perdudes contunhaue plan viu. Uns deputats designadi coma representants des ancians reiaumes dera Corona d'Aragon se dirigiren a Alfons XII en tot demanar eth retorn ara situacion anteriora as Decrèts de Naua Planta e en tot reivindicar es libertats perdudes. Ei un document plan significatiu, entre d'auti motius, peth hèt d'auer estat redigit pendent era epòca de major esplendor dera monarquia borbònica per part des personatges qu'eth principi èren partidari d'aguesta dinastia monàrquica. Ei eth document que se coneish coma Memorial de Grèuges, redigit peth Centre Catalan,çò 18 de març de 1885. == Diferéncies pera economia == Catalonha contunhaue de diferenciar-se dera rèsta der Estat. Dempús deth punt d'enguarda economic, era borgesia catalana diferia dera oligarquia qu'auie eth poder ara major part dera rèsta der Estat, donques qu'ère defensora de préner mesures proteccionistes que fomentèssen era adopcion d'aranzels que grauèssen era entrada de merces estrangères entà per'mor de deféner era produccion industriau dera sua proprietat e protegir-la dera competéncia estrangèra. Açò picaue damb es interèssi des partidaris lliurecanvistes, que temien trobar barrères duaneres coma contrapartida enes auti païsi. Mès enlà d'ua mèra disputa economica, se méter eth jòc eth modèl economic der Estat: per ua banda er Estat basat er eth agricultura, era mineria e es mans d'ua oligarquia proprietari que defenie çò lliurecanvisme; e der aute çò de basat er era indústria e eth creishement dera importància dera borgesia industriau, que defenie eth proteccionisme. Fin finau s'adoptèc ua politica proteccionista mès es escasences se prenien mesures lliurecanvistes. Aguest hèt ajudèc era borgesia catalana a préner consciéncia dera personalitat diferenciau. Pendent eth \sègle XIX s'afrontèren es sectors liberaus e conservadori dera societat espanhòla n'ua sèria de \guèrres civius nomentades guèrres carlines, er es qué es caps carlins, que sigueren successivaments derrotadi aufrien era restitucion des furs.
Era Reneishença
A mejans sègle XIX, dempús de sègles de decadéncia coma lengua literària e de cultura, eth catalan experimentaue un procès de recuperacion coneishuda coma era Reneishença. Joaquim Rubió e Aurs, un escrivan dera epòca, metec un prefaci er un libre de poesia qu'ei considerat eth vertadèr manifèst dera Reneishença. A compdar dera sua crida se comencèren a celebrar es Jòcs Floraus de 1859 que son er inici dera recuperacion deth catalan coma lengua literària, era ua epòca de fòrta diglòssia ne la qué fòrça catalans considerauen era sua lengua segondària. Antoni de Campmany escriuec era sua grana òbre eth castelhan en tot justificar-se eth qué eth catalan ère “un antiguo idiòma provinciau muerto hoy pare era republica de las letras”. Dempús deth punt d'enguarda politic, eth fenomèn dera Reneishença representèc un impuls cap ara recuperacion dera consciéncia nacionau collectiva, eth catalanisme.
Eth catalanisme e es classes sociaus
Soent s'a afirmat qu'eth catalanisme ère un concèpte unicaments burgès mès era realitat ei un fenomèn popular qu'arribe en totes es classes sociaus en tot includir-i era borgesia. Ja dempús des sòns inicis se distinguissen dus corrent catalanista: ua de progressista, e ua auta mès conservadora e tradicionalista. Son es nomentadi popularaments coma catalanisme de quèrres e de dretes. Cèrti movements sociaus an ajudat a hèr créisher eth patriotisme catalan; entre aguesti i trobam les centres excursionistas e eth cant corau. Es activitats excursionistas, que se damb es melhores des vies de comunicacion, ajuden a potenciar eth sentiment patriòtic cap a Catalonha damb es sues excursions. Es excursions aumenten era informacion sus er auviatge, eth folclòre, era arquitectura, es costums e es dialèctes deth país en tot provocar major coneishença e, era definitiva, ua major implicacion ne la defen des simbèus e monuments deth territòri. Un dusau exemple ei eth cant corau damb creacions coma es Còrs de Clavé e d'autes iniciatiues que fomentèren era difusion dera cançon tradicionau catalana, claraments patriota. "Eth cant dera senyera", de Joan Maragall, siguec escrita justaments per ua des institucions de cant corau mès importantes, era Orfeon Catalan.
Eth federalisme
thumb|right|220px|[[Estanislau Figueras, President Catalan dera Prumèra republica Espanhòla]] Parallèlaments ath broton deth catalanisme, arreu der Estat sorgís ua naua manèra de compréner er Estat Espanhòu: eth federalisme. Francesc Pi e Margall, un catalan installat en Madrid e un des presidents dera Prumèra Republica Espanhòla siguec eth gran ideòleg deth federalisme en Estat Espanhòu, que definie que sonque eth pacte federau liuraments establit entre es diuèrses regions espanhòles podie garantir eth respècte totau ara realitat plurau der Estat. En Catalonha, peth contrari, eth federalisme siguec ua des cares qu'adoptèc eth catalanisme politic. Ua ideologia populista e interclassista, qu'ère estretament restacada damb es inicis deth movement obrèr. Eth federalisme catalan viuec ua epòca gloriosa: eth Sexenni Revolucionari. Pendent aguest periòde se produsic ua division entre federalistes, es moderadi e es radicaus. Ambdús èren partidaris dera federacion, mès es radicaus exigien coma pas prealable ara igualtat era independéncia, entà per'mor de poder decidir liuraments era federacion posteriora. Es moderadi preferien un federalisme impulsat dempús deth govèrn centrau. Eth 1873, ras dera proclamacion dera Prumèra Republica Espanhòla, un grop de federaus intransigents sagèren, dempús dera Deputacion de Barcelona, proclamar er Estat Catalan.
Eth Republicanisme
Ua auta part des republicans, eth partit federau catalan, accentuaue es tendéncies autonomistes per rapòrt ara rèsta deth partit estatau. Eth 1833 redigic un projècte de Constitucion der Estat Catalan laguens era Federacion Espanhòla. Es republicans non federaus s'acorropauen, en Catalonha, ath torn dera Union Republicana, impulsada per expresident dera Prumèra Republica, Nicolás Salmerón, eth quau se mostrèc receptiu as reivindicacions catalanes e quitament participèc ath movement Solidaritat Catalana. Aguest darrèr hèt provoquèc ua scission laguens eth partit, liderada per Alejandro Lerroux, çò Partit Republican Radicau, basat era era demagogia, eth populisme e er anticatalanisme, que consideraue borgés. Eth hèt qu'es quèrres catalanistes siguessen dividides se tradusie era feblesa electorau, e entà arténher mès fòrça se considerèc imprescindibla ua politica d'union. as eleccions municipaus deth 1909, es federaus, era Union Republicana e çò Centre Nacionalista Republican heren ua aliança electorau, nomentada Quèrra Catalana. Aguest procès d'aproximacion acabèc eth 1910 era era formacion d'un nau partit, era Union Federau Nacionalista Republicana.
Mancomunitat De Catalonha
thumb|220px|right|Presidents des deputacions dera [[Mancomunitat de Catalonha]] Era volontat de bastiment d’un tramat institucionau politicocultural pròpri fructifica er era prumèra concrecion institucionau de caire politic damb era Mancomunitat de Catalonha (1914-1923), institucion qu'acorropèc es quate deputacions catalanes e siguec presidida per Enric Prat der Arribatge (1914 - 1917) e dempús per Josep Puig e Cadafalch (1917 - 1925), toti dus dera Liga Regionalista. Maugrat que li calie auer foncions puraments administratives, amièc a tèrme un important prètzhèt de creacion d'infrastructures de camins e pòrts, òbres idrauliques, camins de hèr, telefòns, beneficència o sanitat. Tanben emprenec iniciatiues entà aumentar es rendiments agricòles e forestaus en tot introdusir melhores tecnologiques, de servicis e educatives e potencièc es ensenhaments tecnologics de besonh entara indústria catalana. Era Union Federau Republicana non artenhec trincar era hegemonia dera Liga. Deuant açò sagèren ua aliança electorau damb es radicaus entà plantar cara ara Liga Regionalista as eleccions deth 1914. Mès ne es bases ne er electorat aprovaue eth pacte, i auec un nau fracàs electorau. Eth \1917 se constituie çò Partit Republican Catalan, damb Francesc Layret e Lluís Companys coma principaus dirigents. Defenie ua ideologia republicana federau e sagèc ua sintèsi entre catalanisme e obrerisme, mès tanpòc artenhec ua bona implantacion per diferenti factors: Lerroux e es radicaus, coma element distorsionador deth panorama politic catalan; era manca de generacion d'alternatiues e de dirigentes carismàtics; e per darrèr, era grana difusion qu'era anarcosindicalisme auec entre eth proletariat catalan, hèt que per privaue era quèrra catalanista deth sòn electorat naturau. Tanpòc siguec fructífer er assag hèt per un grop de membres escindits dera Federacion Catalana deth PSOE, que çò 1923 fondèren era Union Socialista de Catalonha.
Francesc Macià e eth nacionalisme radicau
thumb|right|220px|Eth President e Coronèl [[Francesc Macià]] Era aportacion de Francesc Macià siguec principau entara quèrra catalanista. Er abandonar era armada, Macià participèc er eth movement Solidaritat Catalana e ne gessec elegit deputat. Eth 1919 fondaue era Federacion Democratica Nacionalista, que sometie era confederacion des pòbles iberics e un seguit de reformes politiques e sociaus de caractèr progressista. Eth 1922, fondèc un nau partit: Estat Català. Aguest partit, influït pera luta politica a Irlanda contra era aucupacion britanica, adoptèc plantejaments secessionistes e formulèc eth besonh dera independéncia era relacion damb Espanha. Venguec eth prumèr nuclèu independentista, e tanben prevedie era luta armada coma mejan. Entre es sòns dirigents i auie Ventura Gassol e Daniel Cardona e Civit.
Era Dictadura de Primo de Rivera
Eth procès de normalizacion culturau e politica mancomunitari se vedec interromput damb er adveniment dera prumèra dictadura militara espanhòla deth sègle, era deth generau Primo de Rivera (1923-1930), atengut qu'era Mancomunitat ère vista coma un perilh que calie reprimir e sagèc des·hèir era sua òbra. Era Dictadura radicalizèc era situacion, Estat Català passèc a èster un partit clandestin e Francesc Macià se li exiliar. Dempús der exili, organizèc es hèti de Prats de Molló, un assag d'invasion de Catalonha manu militari dempús deth pòble de Prats de Molló, ara Catalonha Nòrd. Aguesta conspiracion siguec frustrada pera Gendarmeria francesa, mès eth sòn jutjament li dèc ua grana popularitat en Catalonha. Era opcion independentista auie fòrça incidéncia entre es nuclèus catalans en America hèt que comportèc qu'eth 1928, eth celebrar-se era Assemblada Constituenta deth Separatisme Català, a era Havanesa, se redigisse ua Constitucion entà ua Catalonha independentaConstitucion provisionau dera republica catalana (Cuba, 1928). Era repercussion de tot açò en Catalonha siguec minim.
Dusau Republica Espanhòla
Çò 1931, era creacion de Quèrra Republicana de Catalonha unificaue toti es corrents dispersos deth catalanisme de quèrres e artenhec superar era hegemonia dera Liga, donques es eleccions deth 14 d'abriu dèren ua victòria aclaparadora ath cap de Quèrra Republicana de Catalonha, Francesc Macià, que proclamèc «era Republica catalana coma Estat dera Federacion Iberica» pòques ores abans qu'en Madrid se procedisse a proclamar era Dusau Republica Espanhòla. Dempús de tibades reünions damb representantes deth govèrn der Estat Espanhòu, er autogovèrn de Catalonha ère nomentat Generalitat de Catalonha, en tot recuperar er ancian nòm medievau. Eth 9 de seteme de 1932 es Corts aprovèren dempús de fòrtes retalhades era Estatut d'autonomia, e ath cap de pòques setmanes, se celebrauen eleccions ath Parlament de Catalonha, eth quau se constituie çò 6 de deseme, damb Lluís Companys coma prumèr President dera cramba legislatiua. Damb era mòrt subta, eth 25 de deseme de 1934 deth president Macià, ei prepausat Lluís Companys entà succedir-lo coma president dera Generalitat. Era votacion extraordinària deth Parlament, siguec elegit eth 1 de gèr de 1934 per 56 vòtes en favor e 6 eth blanc, damb era abstencion dera Liga Catalana. En Catalonha, era opcion secessionista ère representada per diuèrsi partits e associacions, coma eth Partit Català Proletari, qu'eth 1936 s'integraue ath Partit Socialista Unificat de Catalonha, e sustot, era Agropacion Nacionalista Nosati Soleis, que trège eth nòm deth Sinn Fein irlandés, era quau auie un programa claraments separatista e ua organizacion paramilitara. Cau díder qu'era implantacion electorau d'aguestes agropacions siguec escassa e sigueren sectors fòrça minoritaris. Eth 1936, mès, s'inície ua insurreccion militara contra era Republica Espanhòla que se convertís eth Guèrra civiu espanhòla
Franquisme
Era victòria militara çò 1939 inície aguesta etapa, qu'a part dera proïbicion des libertats democratiques, reprimic duraments tota expression deth caractèr nacionau de Catalonha. Eth catalanisme passèc a èster clandestin o ar exili, basicaments fondamentat era Quèrra Republicana de Catalonha, e, posterioraments, en tot crear d'auti partits coma eth Partit Socialista de Desliurança Nacionau, cap a fins deth franquisme. Un exemple dera repression franquista siguec era afusellament Lluís Companys e Jover, 123au President dera Generalitat, çò 15 de hereuèr de 1940 ath Castèth de Montjuïc dempús d'un Conselh de Guèrra illegau a causa dera fauta de gatges processals.Es conselhs de guèrra realizada se basauen era era aplicacion deth Còde Militar per sublevació contra toti es que s'i opausèssen ara sublevació. Açò significaue qu'es vertadèrs rebèls contra era autoritat legau condemnauen peth delicte de rebelión, adhesión o auxílii ara rebelión es qu'auien estat fidèles en govèrn legau. Eth madeish Ramón Serrano Suñer ac arreconeishie ans dempús er afirmar que tota era basa juridica sus es hèts dera guèrra civiu se fondamentauen er ua "justícia ath revèrs", e concludie: Fue, pues, un error configurar delitos de rebelión y sedición pare atribuirlos a los defensores deth Gobierno republicano, dado qu'aguesta - juridica y hasta metafísicamente - ère imposible que los cometieran. Josep M. Solé e Sabaté, Conselh de guèrra e condemne a mòrt de Lluís Companys. Ed.Generalitat de Catalonha-1999 ISBN 84-393-4927-0 A nivèu associatiu tanben se pòden trobar hèts destacables coma la clausure dera entitat Òmnium Culturau eth çò de madeish an dera sua fondacion, hèt que la obliguèc a trabalhar clandestinament enquiara fin dera dictadura.
Gençac de Garona
Geografia
Comuna de l'airal urban de Tolosa situada en Volvèstre e sus Garona, a 60 km au sud de Tolosa.
Toponimia
Lo nom de Gençac ven del nom d'òme latin Gentius, ambe lo sufixe -acu(m), latinizacion d'un sufixe celtic -*ako-. Se tracta donc d'una anciana propietat d'epòca romana qu'aviá per mèstre Gentius.
Istòria
Pendent l'Ancian Regime, Gensac o Gensac-Saint-Julien) qu'èra de l'eleccion de Comenge, doncas de la província de Gasconha, de la generalitat d'Aush, de la diocèsi de Rius, de la senescauciá de Pàmias. En 1790, Gençac qu'èra deu canton de Rius, en l'an X, deu canton de Casèras, puish que tornè au canton de Rius en l'an XII, d'aquí a sa supression en 2015. Gotavernissa qu'estó temporàriament incorporat a Gençac en l'an VIII. La glèisa qu'es devath lo patronatge de Nòsta Dauna. Lo nom oficiau que passè de Gensac a Gensac-sur-Garona per decret deu 22 de març 1929.
MCL 80
vinheta|Tren MCL 80. Lo MCL 80 (per Mètro Cremalh Lion 1980) es un modèl de mètro construgut per Alstom e SLM Winterthur per la linha C del mètro de Lion.
Composicion
Cada tren es composat de doas motriças comportant una cabina de conduita. centrat|vinheta|700x700px|Composicion d'un tren MCL 80.
Arrondiment de La Vaur
L'Arrondiment de La Vaur es una anciana division administrativa francesa situada dins lo departament de Tarn. Creat en 1800, foguèt annexat en 1926 per l'arrondiment de Castras.
Composicion
L'arrondiment se compausava de 5 cantons:
Arrondiment delh Puèi de Velai
L'Arrondiment delh Puèi de Velai es un division administrativa francesa, situat dins lo departament delh Naut Léger e la region Auvèrnhe Ròse Aups. Compta 16 cantons e 102 comunas. Lo chapluòc n'es Lo Puèi de Velai.
Saumur
thumb|250px|left|Lo castèl de Saumur, façada sud [[Enluminadura de setembre dins Las Fòrça Ricas Oras del duc de Berric]] Saumur (Saumur en grafia mistralenca ) es una comuna francesa d'Anjau dins la region dels Païses de Léger e lo departament de Maine e Léger. La vila es coneguda per son escòla de cavalariá e son castèl.
Doudeauville (Pas de Calais)
es una comuna francesa, situada dins lo departament del Pas de Calais e la region del Nòrd-Pas de Calais.
Geografia
Lo vilatge A situat a la cœur de la Vallée de la Carrièra : Aquela a lo sieu nom del riu #que la trauèssa. Aquel Riu, amb los sieus afluents, contribuissi al maintien d'una vegetacion florissante. Lo territòri Se fòrça boisé e protegiguèsse de divèrses bòsques.
Lo vilatge A compausat de divèrses caserius : Beaucorroy, Bòsc-Julien, Campanha, Crandal, Carrièra, La Vedette...
L'agricultura s'encara fòrça presenta amb una dotzena de espleitacions.
Le village est situé au cœur de la Vallée de la Course : Celle-ci tient son nom de la rivière qui la traverse. Cette rivière, avec ses affluents, contribue au maintien d'une végétation florissante. Le territoire est très boisé et abrite plusieurs forêts.
L'agriculture est encore très présente avec une douzaine d'exploitations.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Duddelli villa DUELLE, Tanta maternal de St Wulmer, #fondar aquel pòble cap a l'an 575 e lududes #donar lo sieu nom.
Lo sieu successor i establís en 650 un monastèri jos la invocació de St Jean, #que St Omer #donar la nòrma. Arruïnat Pels Normands l'an 881, i li aguèt a el restablit dins lo sègle seguent, e #dintrar a en la congrégation Arrouaise. Aquel domeni èra en 987 una dels baronnies del comtat de Boulogne.
A l'epòca medievala, la distincion èra a las mans de Eustache Lemoine, celèbra pirata #que #viure jos Philippe Auguste.
Mai tard, la Distincion i aguèt erigit en duché en favor de la Ostal de la Rochefoucauld. Una branca de la familha pòrta lo títol de pòrti de Doudeauville.
Duddelli villa DUELLE, tante maternelle de St Wulmer, fonda ce village vers l'an 575 et lui donna son nom.
Son successeur y établit en 650 un monastère sous l'invocation de St Jean, auquel St Omer donna la règle. Ruiné par les Normands en 881, il fut rétabli dans le siècle suivant, et entra au dans la congrégation Arrouaise. Ce domaine était en 987 une des baronnies du comté de Boulogne.
À l'époque médiévale, la seigneurie était aux mains d'Eustache Lemoine, célèbre pirate qui vécut sous Philippe Auguste.
Plus tard, la Seigneurie fut érigée en duché en faveur de la Maison de La Rochefoucauld. Une branche de la famille porte le titre de duc de Doudeauville.
Aimet
Aimet (Eymet en francés), es una comuna d'Occitània, dins la region istorica de Perigòrd, administrada per lo departament de Dordonha de la region de Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Toponimia
La prononciacion es [ɛj’me]. Las fòrmas ancianas son Aymetum en 1308, Bastida Emeti en 1360, Aymet au sègle XVI e en 1751, Emez (sic) en 1714. Lo nom vendriá d'un nom germanic d'òme, *Ametus (Chantal Tanet et Tristan Hordé, site de las comunas de Dordonha), o d'un nom gallic d'òme *Aimos e sufixe gallic -eto, segon Gröhler (Dauzat).
Cogulòt
En francés Cogulot, anciana comuna, fusionada emb Aimet. Lo nom es atestat en 1556, Cogulot, coma Cogolin, seriá segon Dauzat un derivat del latin cucullus, « capucha » [sens toponimic ?], emb lo sufixe diminutiu -ottum. Chantal Tanet e Tristan Hordé, influenciats per la proximitat fonetica de cagolha (fòrma regionala d'escagaròl), ne fan « un equivalent » de cauquilha. Lo nom garda una proximitat emb Cocoron, Cucuron, Montcoguol o Montcoiol, Cocumont, etc.
Roqueta (La Roqueta ?)
En francés Rouquette, anciana comuna, fusionada emb Aimet. Las fòrmas ancianas son La Roqueta en 1364, Roquette d'Eymet en 1751. Roqueta es un diminutiu de Ròca, mot que ven d'un prelatin *rocca, « montanha o puèg rocós, puèi castèl fòrt bastit sus lo puèg, puèi castèl fòrt »,.
Saint-Sulpice d'Eymet (nom francés)
L'agionime representa Sanctus Suplicius (en latin) de Borges, que seriá en realitat dos avesques de Borges (sègles VI-VII) segon Dauzat e Rostaing
Region
La region es una division administrativa, generalament de primièr nivèl.
En França, las regions foguèron creadas per un decrèt en 1960, coma division administrativas sonque. Recebèron mai de poders e venguèron de collectivitats territorialas a partir de la lei de descentralizacion de 1982.
En Itàlia, 4 regions d'estatut especial (Val d'Aosta, Sicília, Sardenha e Trentin-Aut Adige) foguèron creadas entre 1946 e 1948, e una cinquena, Friol-Venècia Júlia, en 1963. La division de la rèsta de l'Estat en regions data de 1972. La darrièra lei de descentralizacion, en 2001, espandiguèt los poders de las regions. Cal notar que dempuèi 1971, las doas províncias de la region Trentin-Aut Adige son complètament autonòmas e an los quites poders d'una region.
En Espanha, las regions istoricas de l'epòca franquista (Castelha la Vielha, Castelha la Nòva...) avián pas cap de foncion adminitrativa e foguèron remplaçadas per las Comunautats autonòmas.
Plat (gastronomia)
drecha|vinheta|Sieta de ris chinés. En cosina, un plat es un aliment preparat, servit pendent un repais.
Un plat qu'es realizat segon una dicha recèpta subretot dins un establiment (restaurant, pastisseria) e/o dins una zona geografica (region, vila) pòt èsser una especialitat culinària.
Un repais es constituit de diferents plats que son nomenats de biais diferent segon l'òrdre de servici del menut:
Isabèl Ièra de Castelha
Isabèl de Castelha (Madrigal de las Altas Torres, província d'Ávila, lo 22 d’abrial de 1451- Medina del Campo, provincía de Valhadolid, lo 26 de novembre de 1504) fuguèt reina de Castelha, en Espanha, de 1474 a 1504. Èra la filha delh rei Joan II de Castelha e d’Isabèl de Portugal. Èra la maire de Joana la Fòla. Èra maridada amb Ferrand II d'Aragon. Ferrand e Isabèl èran los Reis Catolics.
Sieta
Pels picnics s'utiliza de sietas getablas en mossa de polistirèn, de carton o de plastic.
Per metonimia, la sieta, com lo tèrme plat, pòt designar son contengut: plat (gastronomia).
Istoric
vinheta|Sieta chinesa de la [[Dinastia Ming, (1403-1424), Honolulu Academy of Arts.]] vinheta|Sieta de porcelana de Sèvres, Musèu nacional de la ceramica (Sèvres, França) De rèstas arqueologicas de sietas de terralha, de fusta, de metal e quitament de pastas motladas de veire, son trobats a partir de l'Antiquitat. La vaissèla de la civilizacion grecoromana se caracteriza par d'aisinas que l'emplec e la forma pòdon èsser consideradas aver inspirar la sieta, coma la fiala grèga o la patèra romana. Dins la civilizacion arabo-andalosa, la pèça de vaissèla que pareis mai a la sieta es l'ataifor.
A l'Edat Mejana lo aliments coma las viandas e legums son servits sur un talhador: aquesta placa redonda, rectangulara o carrada de fusta, de veire o de metal (argent o aur pels mai rics), es garnida d'una (o mai) espesa lesca de pan dur qu'absorbís lo chuc de las viandas, la salsa e los graisses. Aquesta lesca de pan dur ven a se nomenar talhador per metonimia. Lo talhador es a vegada partejat amb lo vesin de taula, d'ont lo tèrme de companh. Aqueste talhador banhat de salsa es distribuit a la fin del repais als païsans, mendicants o animals. Los talhadors a partir del sègle XV demoran pas que jos forma d'aquesta placa. Las sopas son manjadas amb un culhèr dins d'escudèlas. En Euròpa, la sieta coma tal, qu'es fin finala pas qu'un talhador solid de bòrds levats, apareis sus las taulas dels reis al començament del sègle XVI mas los talhadors demoran fins al sègle XVII. Sa forma plana "sisa" es a l'origina de son nom.
Amb lo temps se diversifican los materials de fabricacion coma l'argent, l'aur, la faiença. Lo vam per la porcelana de China al sègle XVI incita aqueste país a produire de modèls decorats a l'occidentala.
Al sègle XVIII, l'industrializacion de la fabricacion de pèças de vaissèla de faïença e de porcelana permet de democratizar l'utilizacion d'aquestas pèças. Arriban las sietas sus las taulas de las gents del pòble.
Lenga dels signes de Nicaragua
300px|thumb|"Veire" (a) e "Pagar" (b), produches dins una direccion neutra e modulada espacialament a man esquèrra de la senhaira
La lenga dels signes de Nicaragua (en espanhòl: idioma de signos nicaragüense o idioma de señas de Nicaragua) o jos sa forma abreujada ISN, es la lenga dels signes qu'es emplegada en Nicaragua. Foguèt creada espontanèament durant las annadas 1980 per d'escolans sords quand lo govèrn sandinista creèt la primièra escòla pels sords del país.
Article definit en occitan
L'article definit es una soscategoria de determinant definit, que participa a l'actualizacion del nom nuclèu en indicar, siá que lo referent (la causa, l'animal, la persona que s'agís) es conegut dels actants de l'enonciacion, siá que de satellits van seguir (adjectiu qualificatiu, complement del nom, proposicion relativa) que permetràn a l'interlocutor d'identificar precisament aquel referent.
Sistèma general
Es lo sistèma mai espandit en occitan.
Sistèma provençal general
Lo sistèma provençal general es una derivacion fòrça evolutiva del sistèma general: apareguèt al sègle XVII. Cal notar que dins una granda partida del sud-auvernhat, lo sistèma general coneis actualament una evolucion fonetica que tend a se sarrar de mai en mai del sistèma provençal.
L'ortografia lei, leis se pronóncia o ben.
Sistèma provençal niçard
Lo sistèma niçard representa una evolucion moderada qu'es restada pròcha del sistèma general (sistèma d'origina) e qu'es mens evolutiva que lo sistèma provençal general.
Sistèma gascon pirenenc
L'origina del sistèma gascon pirenenc es pas clara perque es pas (o mal) documentat abans lo sègle XVII. Doas ipotèsis s'afrontan:
Remarcas
Sistèmas segondaris
Los sistèmas segondaris que se presentan aicí s'utilizan pas (o mens) dins la lenga escricha e dins la comunicacion larga.
Sistèma septentrional e tolosan/carcassés
Lo, los son remplaçats per las variantas le, les: aquò es tipic en nòrd-auvernhat, dins certans parlars lemosins septentrionals, dins certans parlars vivaroalpencs periferics e dins una part importanta del lengadocian que comença a aperaquí un quinzenat de quilomètres a l'èst de Narbona fins al país tolosan e tanben dins los parlars gascons pròches de Tolosa. Dins la lenga escricha e dins la comunicacion larga, s'utiliza puslèu lo sistèma general amb lo, los.
Sistèma inalpenc
Dins una franja del vivaroalpenc, nommada "inalpenc", parlada en Cairàs e dins lo centre e lo sud de las Valadas Occitanas, existís lo sistèma seguent, qu'es pròche del sistèma general.
Sistèma mentonasc
Dins lo parlar mentonasc, pròpri de Menton e de las comunas vesinas, i a un sistèma pròche del sistèma niçard, e que garda totas las distincions del sistèma general.
Après un mot que s'acaba per una vocala (o per de consonantas mudas), o, a, u, e pòdon prene las formas facultativas ro, ra, ru, re.
Dins las formas r’, ro, ra, ru re, la letra r se pronóncia coma una intervocalica, simpla, apicala e batuda (dicha "r rotlada brèva").
Variacions provençalas e alpencas
Existisson de variantas pus localas del sistèma provençal general que s'utilizan pas gaire dins la lenga escricha.
Article salat
thumb|220px|Mapa plan aproximativa de l'airal de l'article "salat" en Provença elaborat per Loís Funèl en 1897 L'article salat es residual en occitan. Dins sa forma d'origina, èra similar al sistèma general, mas utilizava la consonanta iniciala s en luòc d’l: L'article general amb l ven dels demostratius latins illu, illa, illos, illas mentre que l'article salat amb s ven dels demostratius latins ipsu, ipsa, ipsos, ipsas.
Las solas formas vivas de l'article salat, uèi, se tròban dins qualques vilatges provençals entre Grassa e Niça: an conegut l'evolucion tipica del sistèma provençal general, valent a dire: Per evitar la confusion amb los possessius simples coma son, sa, sei s'utiliza los possessius complèxes amb article salat, per exemple so sieu amic (per "lo sieu amic, son amic").
Autres còps, en occitan medieval, l'article salat èra pus espandit en Occitània. A daissat de traças esporadicas dins de noms de familha. Subretot se'n tròba encara en gascon pirenenc, coma Socasau (so casau = lo casau), Sacasa (sa casa = la casa), Sapòrta (sa pòrta = la pòrta) e tanben en lengadocian dins Deseuse (de s'euse = de l'euse), Despuèg (des puèg = del puèg)...
Tanben l'article salat se tròba dins d'autras lengas romanicas:
Canton de Bordèu-3
Lo canton de Bordèu-3 es lo nom d'una anciana division administrativa e electorala francesa de Guiana, pui en 2015 d'una simpla circonscripcion electorala geograficament diferenta, las duas situadas dens l'arrondiment de Bordèu, lo departament de Gironda e la region de Novèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Lo canton actuau de Bordèu-3 correspond a l'ancian canton de Bordèu-8 agrandit d'una partida dau canton de Bordèu-4 ancian. Inversament, l'ancian canton de Bordèu-3 correspondèva a una bona partida dau canton de Bordèu-2 actuau.
N.B. Per rasons tecnicas, una partida de las informacions de l'infobox (n° INSEE, populacion) correspon au canton ancian de Bordèu-8.
Composicion
Lo canton novèth correspond a una partida de la comuna de Bordèu, principalament l'anciana comuna de Cauderan. Sa populacion es de 47 904 abitants sus 254 436 (en 2017)
thumb|290px|center|Los cantons de Bordèu dempui 2015
Lo canton ancian
thumb|290px|center|Los cantons de Bordèu avant 2015
Lo canton de Bordèu-3 hut creat en 1801 coma los autes cinc prumèirs cantons de Bordèu, per scission dau canton de Bordèu (los ancians cantons de Bordèu-7 e de Bordèu-8 datan respectivament de 1888 e 1973).
Lo canton novèth
Dempui la refòrma cantonala de 2014, aplicada a las eleccions departamentalas de març 2015, la plaça dau canton de Bordèu-3 es diferenta de la de l'ancian canton.
Arrondiment de Galhac
L'Arrondiment de Galhac es una anciana division administrativa francesa situada dins lo departament de Tarn. Creat en 1800, foguèt annexat en 1926 per l'arrondiment d'Albi.
Composicion
L'arrondiment se compausava de 8 cantons:
Raoul Dufy
Raoul Dufy (nascut en 1877, m.1953) foguèt un pintre francés dels movements fauvista e cubista.
L'Aiguillon-sur-Vie
L'Aiguillon-sur-Vie es una comuna peitavina, situada dins lo departament de Vendea e la region daus País de Leire.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Toponimia
Las atestacions ancianas son, per lhuec:
Nòtas
<references group="N"/>
Villars (Léger)
Villars (Léger) es una comuna francesa administrada per lo departament de Léger de la region de Ròse-Aups .
Panthera leo
Lo leon (Panthera leo) es un mamifèr carnivòr de la familha dels felids, es a dire dels gats. Viu principalament dins la savana africana.
Ronald Plasterk
thumb|250px|Ronald Plasterk en 2012 Ronald Hans Anton Plasterk (L'Aia, 12 d'abril de 1957) es un scientífic, professor e politician trabalhista neerlandés. Es actualament, e dempuèi lo 5 de novembre de 2012, Ministre de l'Interior e de Relacions del Reialme.
Senta Florença (Gironda)
Senta Florença (Sainte-Florence en francés, es una comuna occitana deu Vasadés istoric, en Guiana, lingüisticament gascona, administrada per lo departament de Gironda e la region de Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Toponimia
Lo nom de Senta Florença es lo d'una martira deu sègle IV, devath lo renhe de Dioclecian, mòrta a Cessero, adara Sant Tibèri, ,. Coma i a mèi d'una Senta Florença, dont una mòrta dens lo Peitau en 367, Jacques Astor, citat per Bénédicte Boyrie-Fénié, es pas segur de l'identitat de la senta eponima.
6 de genièr
Decèsses
Veire tanben :
Los Nocheros
thumb|right|200px| Los Nocheros en 2009
Experiéncia de Rutherford
L'experiéncia èra realizada dins un environament sota vuege. Una fònt radioactiva emetritz de particulas α permetiá de produrre un fais de particulas α qu'èra dirigit còntra una fuelha d'aur fòrça fina (6,000 Å). Darrier aquela fuelha, un ecran foguèt plaçat per visualizar lei posicions d'arribada dei particulas α après passatge a travèrs la fuelha. Lo bombardament de particulas α durèt quauquei minutas.
La màger dei ponchs d'arribada dei particulas èran dins l'axe dau fais (99,9%). Pasmens, leis autors de l'experiéncia foguèron suspres per la preséncia d'un nombre important de ponchs situats en fòra de l'axe e per lo retorn en darrier de certanei particulas α. Aquò permetèt de desvolopar una representacion novèla dau modèl atomic basada sus :
A partir d'aquelei resultats, Rutherford desvolopèt lo modèl planetari de l'atòm : leis electrons cargats negativament èran en orbita a l'entorn d'un pichon nuclèu cargat positivament. Pasmens, aqueu modèl durèt gaire car èra invalidat per lei lèis de l'electromagnetisme e per la quantificacion dei raionaments electromagnetics. En revènge, representèt una etapa importanta dins la concepcion dau modèl modèrne de l'atòm que faguèt son aparicion dins lo corrent dei decennis seguents.
Pradariás, savanas e maquises temperats
Las pradariás, savanas e maquises temperats forman un biòma terrèstre que consistís en espandidas erbacèas en clima temperat podent prene lo nom d'estèpa, pampa o veld segon la localizacion. Lo païsatge natural es aqueste d'una imensa espandida d'èrbas que los arbres ne son mai sovent complètament absents, levat long dels rius.
Situacion
Aqueste ensemble cobrís de vastas superfícias (planuras) sovent situat al còr de de las espandidas continentalas a de latituds fòrça grandas. Dins l'emisfèr nòrd, en Eurasia, l'estèpa s'encontra d'Ongria (puszta de la planura pannoniana) cap a la Siberia occidentala e a Cazacstan passant per Ucraïna e los bòrds miègjornals de la Russia d'Euròpa, puèi, après una discontinuitat, dins le sud de la Siberia centrala e orientala, Mongolia e Manchoria. La pradariá d'America del Nòrd correspond al centre dels Estats Units e de Canadà, a l'èst de las Montanha Rocosas. La pampa argentina e lo naut veld sudafrican representan aqueste biòma dins l'emisfèra sud.
Flora
vinheta|280x280px|Quand la [[sabana africana s'auça suls plans o monts, pòt prene l'aspècte d'unas pradariás de zonas temperadas de l'emisfèra nòrd (Aicì: plan de Nyika, Malawi).]] La formacion vegetala de las pradariás es compausada subretot de plantas èrbacèa annalas, coma la familha de las Poacèas (o graminèas) vivaças, que los rizòmas, los bulbs o los tuberculs pòdon se manténer pendent d'annadas, sovent entre detz e vint ans. Lor aparelh superficial presenta l'aspècte d'una formacion de contunh d'èrbas jonchas que butan en matas o placas de tepa. Aquestas graminèas apartenon a un nombre restrench de genres, una dosena, que se destrian segon la temperatura e las precipitacions. Unes son originaris de la zona temperada freja coma los Agropyrum, Poa, Stipa; d'autres venon d'espacis subtropicals coma los Andropogon, Bouteloua, Panicum.
Fòrça plantas dicotiledonas, coma de Composadas, de Labièas (salvias, mentas) e de Leguminosas, etc, butan tanben al mièg de las graminèas. Es un grop qu'al Estats Units se nomena « forbs ». Aquestas plantas pòdon subreviure acalpant lors raices pivotantas mai prigondament que las graminèas, fins a tres o quatre mètres sota tèrra contra un o dos.
Condicions climaticas e periòde vegetatiu
Lo periòde vegetatiu es donc relativament corta e l’aspècte de la pradariá cambia plan fòrça segon las sasons. En ivèrn, l’aparelh superficial de la èrbas es sec, la prada ven tèrne, gris, triste. Dins las regions continentalas, la radiacion nocturna es intensa, las temperaturas negativas (de −2 a −20  en mejana, a vegada plan mens en absolut), lo sòl gèla sus de desenas de centimètres mas los rizòmas e los bulbs resistisson plan a aquestas condicions dificilas. a partir de las primièras calors, a la prima, après la fonda de las nèus e lo desgèl, los sòls dispausan d'una resèrva d'aiga, las plantas prevernalas e vernalas se desvolopan rapidament e florisson. La prada se vei alara cobèrta de flors. Dins l'estèpa pontica per exemple, es un festenal d'iris (Iris pumila), tulipans (Tulipa suaveolens, T. sylvestris), jacints (Hyacinthella pallasiana, H. leucophaea), pivènas (Paeonia tenuifolia), adònis (Adonis vernalis, A. wolgensis), pès de lo, anemonas (Pulsatilla sp), etc. Las graminèas de las espècias dominantas (coma Andropogon o Stipa) se desvolopan mai lentament e passan progressivament las autras èrbas per formar una massa densa verdejanta e omogenèa. Fòrça inflorescéncia de plantas annualas e bisannalas de tijas mai nautas apareisson a lor torn, se mesclant als rebrots de l'anada de las plantas rizomatosas e vivaças. Aquí ont i a pas agut de passatge de tropèls d'erbivòrs venguts consomir las èrbas, la prada ven una barta nauta, mas s'o fan, pen un aspècte de pelenc ras. En estiu, l'aiga de las aigacis es absorbida sul pic per las fuèlhas e las raices e son pas sufisenta per compensar la transpiracion. Las èrbas secan donc pauc a pauc après aver permés als organismes sosterens de comolar las sèrvas. Las granas maduran abans d'èsser largadas. En cas de secada, frequentas d'una annada sus l'autra, lo risc de fuòc de pradariá ven naut dins aquesta sason, e lor frequéncia mai o mens granda jòga mai un ròtle important dins la dubertura del mitan e l’abséncia d'abosquiment. Fòrça plantas favorizan los incendis plan regulars de lors partidas aerianas, secant o produsent a vegada d'esséncias inflamablas, entretenent atal un biotòpa dubèrt que lor es favorable. A la davalada, la prada pren de tintas variadas, roja, jauna, bruna... Una partida de las aigas de pluèja s'infiltra dins lo sòl, l'evaporacion es dins aquesta sason mai reducha en rason de temperaturas mai frescas e lo sòl es pas encara gelat. drecha|vinheta|280x280px|Oglala National Grassland, ancian abitat dels tropèls de bisons, en estiu. [[Nebraska, EUA.]] La vigor e la densitat de la vegetacion erbacèa deu de segur metre en rapòrt amb l'abondança de las precipitacions annualas. Quand aquestas darrièras son superioras a 500 mm, la pradariá es formada de nautas èrbas que la nautor pòt passar 2 mètres. Quand al contrari, son feblas (entre 300 e 400 mm), las èrbas son mao cortas (mens de 0,50 m) e la proporcion de las graminèas annualas aumenta. Se comença a apareisser de matas xerofilas, d'artemisas e lo tapís erbacèu ven discontinú, la pradariá ven l'estèpa d'artemisas.
Sòl
Lo sòl tipic de la pradariá e lo tchernoziòma, es a dire la tèrra negra que se trapa subretot dins lo sud de Russia e en Ucraïna ont las precipitacions annualas varian entre 350 e 400 mm. Aqueste conven plan al tipe de formacion vegetala qu'es la pradariá que:
Fauna
drecha|vinheta|280x280px|La pradariá americana èra poblada per de milions de [[Bisont d'America del Nòrd|bisonts d'America del Nòrd que noirissián los Amerindians.]] Las èrbas de la pradariá ofrisson de grandas possibilitats alimentàrias pels ausèls. Unes insèctes coma las sautarèlas e los parpalhons i son particularament abondants e diversificats. Fòrça espècias de rosegaires son infeudats a aquestes ecosistèmas e i tenon un ròtle important. Mas i aviá subretot autrescòps de grands tropèls d'erbivòrs, que devián, segon lo periòde vegetatiu, practicar de grandas migracions en cerca de lor noiritura. Las estèpas de Russia del sud e del Cazacstan del nòrd foguèron lo bèrç de la domesticacion del caval per l’Òme. Encara al començament del sègle XIX, d’imenses tropèls de bisons (de 50 a 70 milions d'individús) se desplaçavan dins la pradariá d'America del Nòrd. Lor destruccion massissa que de pauc menèt a lor extinccion foguèt pas qu'un episòdi de la mesa en valor de la pradariá.
Accion de l’Òme
esquèrra|vinheta|280x280px|Estèpa d'origina antropica sul [[Causse Mejan, en Losera, Occitània. S'agís d'ancianas pradas pastoralas ara entretengudas per de caval de Przewalski per ensejar de travar la butada del bòsc.]] Gaireben pertot ont los sòls son favorables e situadas dins de zonas planas e pas tròp aridas, las estèpas e pradariás naturalas an mai sovent desbosigadas per far plaça a las grandas culturas de cerealas. Lo blat es en efièch plan adaptat als sòls e als climas d'aqueste biòma, pasmens se sa cultura i es pro sovent relativament extensiva amb de rendiments febles, çò qu'a per efièch de multiplicar la superfícia expletada necessària. D'aqueste fach, la majora partida de la superfícia cobèrta per aqueste biòma dins aquestas partidas mens aridas desapareguèt. Unas de las regions agricòlas mai ricas de la planèta i son situadas, coma las grandas planas cerealièras d'America del Nòrd aquesas d'Ucraina e de Russia, o encara, mai ancianament, una partida del Creissent fertil suls plans de Pròche Orient, d'ont lo blat e l'òrdi son originaris e foguèron domesticats al neolitic après aver estat expleitat pendent de milenaris a l'estat fèr, fasent naícer a la primièra agricultura de l'umanitat. Dins lo cas d'una expleitacion agricòla, i a una modificacion o degradacion de la qualitat dels sòls e de las populacions bacterianas, fongicas, e de las capacitats de potz de carbòni a vegada diminuidas. Dins unas regions pasmens, l'utilizacion d'aqueste biòma en pastenc pel bestial a padut permetre de le preservar, pasmens se lo regime de pastenc i es sovent diferent d'aqueste dels tropèls d'erbivòrs fèrs, çò qu'a per efièch de transformar las comunautats vegetalas, o de los apauvrir fortament en cas de subrepastenc. Las estèpas e pradas mai preservadas son elas expleitadas per un elevatge extensiu e nomad que las modalitats de transumànça son pro pròches d'aquestas dels desplaçaments dels ancians tropèls d'erbivòrs fèrs.
A contrari, de formas particularas d'estèpas e pradariás temperadas an podut se desvolpar a la seguida de la degradacion dels boscs per l'Òme dins de regions en apartenent normalament, bioclimaticament, al biòma dels boscs temperats frondoses mixtes, coma dins de motanhas mejanas europèas de sòls paures e pauc expleitables per l'agricultura. Dins aqueste cas de comunautats floristicas e faunisticas pri ricas e parcialament tipicas de la pradariá temperada podèron s'i installar, après de milenaris de desboscaments per l'Òme e de pression sul mitan per pastenc extensiu. Ara, après de l'abandon de l'activitat pastorala, es paradoxalament la butada natural del bòsc (la "tampadura del mitan") qu'es considerat coma una menaça ecologica per aqueste mitan, çò que provòca sovent la volontat d'entretenir aquestes biotòpes artificials per una gestion conservatritz fondada sul pasturatge (ajudas pel manten de l'elevatge o introduccion d'erbivòrs semisaivatges).
Gustavo Rojas Pinilla
Gustavo Rojas Pinilla (1900-1975) militar, engenhaire e òme politic, foguèt president de Colómbia entre 1953 e 1957.
Sauvatèrra (Roergue)
Sauvatèrra de Roergue (Sauveterre-de-Rouergue en francés) es una comuna roergassa situada dins lo departament d'Avairon e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Geografia
Anciana bastida reiala situada a 30 km de Rodés sul traçat de la Meridiana verda que passa a qualques centenats de mètres del borg (la comuna foguèt associada a aquela operacion en l'an 2000).
Sauvatèrra de Roergue se situa suls darrièrs contrafòrts del Massís Central, a 466 mètres d'altitud. Lo borg a bastit sul plan de Segalar, largament entalhat per una ret idrografica densa (lo país de las cent vals).
Lo sieu climat es a la crosada dels tres domenis del mitan temperat. L'estiu es jos l' influéncia del clima mediterranèu, puslèu caud e sèc. La prima e la tardor, los vents d'oèst pòrtan la doçor e l'umiditat oceanicas. L'ivèrn es somés a la frescura del clima semi-continental accentuada per l'altitud, mas largament temperada per las intradas mai tebas del Miègjorn tolosenc.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Parlament del Reialme Unit
Lo Parlament del Reialme Unit de Grand Bretanha e Irlanda del Nòrd (en anglés : Parliament of the United Kingdom of Great Britain and Nothern Ireland), comunament nommat Parlament britanic o Parlament de Westminster, es lo suprèma còrs legislatiu del Reialme Unit, de las dependéncias de la Corona e dels Territòris Britanics d’Otramar. Ten sol la sobeiranetat parlamentària e de fach lopoder ultim dels còrs politics del Reialm Unit e de sos territòris. Son sèti es lo Palais de Westminster a Londres.
Lo Parlament britanic es bicameral mas es compausat de tres partidas, consistuit del Sobeiran (La Reina en son Parlament), d’una cambra nauta (de fach la segonda cambra)  nomenada Cambra dels Lòrds, e la nomenada cambra bassa (mas de fach la primièra cambra) Nomenada Cambra de las Comunas.
La cambra dels Lòrds inclusís dos diferents tipes de members: the Lòrds Esperitals, consistuit dels mai ancian evèsques de la Glèisa d’Anglatèrra, e los Lòrds Temporals, consistuits subretot per de pars a vida, nomenats pel sobeiran sus avís del Primièr Ministre, e de 92 pars ereditaris.