Sègle_XIII
Istòria
1258 : invasion mongòla de Mesopotamia e presa de Bagdad. La capitala abbassida foguèt pilhada e destrucha (entre 90,000 e un milion de mòrts). Aquò marquèt la fin de l'independéncia deis Abbassidas amb la fugida dei subrevivents de la dinastia en Egipte ont obtenguèron la proteccion dei Mamelocs. En mai d'aquò, la destruccion deis òbras intellectualas gardadas dins lei bibliotecas de la ciutat entraïnèt lo declin dei sciéncias arabas. Enfin, Mesopotamia, region centrala dins l'istòria umana dempuei l'Antiquitat Auta perdiguèt tota importància fins au sègle XX. 1258 : en Corèa, assassinat dau generau Choe Ui qu'èra partisan de perseguir lo combat còntra lei Mongòls. Foguèt remplaçat per un partisan de la patz, Wonjong, qu'acceptèt vassau de l'Empèri Mongòl. Pasmens, après la retirada dei Mongòls, una guèrra civila comencèt entre partisans e adversaris de Wonjong. 1258 : revirada d'una ataca mongòla d'amplor còntra lei fortificacions Song de Sichuan. Em mai d'aquò, una epidemia decimèt pauc a pauc leis asalhidors. 1259 : tractat de París entre França e Anglatèrra. Permetèt de restaurar la patz entre lei dos reiaumes. Anglatèrra retrobèt ò gardèt la possession de Lemosin, de Perigòrd, de Guiana, de Carcin, d'Agenés e dau sud de Charanta. Pasmens, la senhoriá francesa i foguèt clarament tornada afiermar. 1259 : signatura dau tractat de Nymphaeon entre l'Empèri de Nicèa e la Republica de Gènoa. En cambi de concessions comercialas importantas, permetèt ai Bizantins de Nicèa d'obtenir l'aliança de la republica marchanda. 1259 : en Egipte, còp d'Estat dau regent Qutuz que reversèt lo sultan Al-Mansur Ali. Per empedir tota oposicion, decidèt de s'opausar ai Mongòls de Hulagu (→ 1260). 1259-1264 : dins l'estèpa eurasiatica, mòrt dau khan Mongke. Sa succession entraïnèt una guèrra civila entre sei fraires Kubilai Khan, partisan d'una sinizacion dau pòble mongòl, e Ariq Boqa qu'èra sostengut per lei partisans d'un mantenement de la tradicion mongòla. Lo conflicte s'acabèt per la victòria de Kubilai Khan. Dins lei fachs, aquò menèt a la fragmentacion definitiva de l'Empèri Mongòl. 1260 : en Siria, victòria dei Mamelocs d'Egipte còntra lei Mongòls de Hulagu a la batalha d'Ain Jalut. Aqueu combat marquèt lo limit de l'expansion mongòl en Orient Mejan. Après aquela batalha, lo sultan Qutuz foguèt reversat e executat per Baybars. 1260 : ocupadas per la guèrra de succession començada en 1259, lei tropas mongòlas abandonèron totei sei conquistas en China (→ 1265). Lo ministre Jia Sidao assaièt d'aprofichar la situacion per redreiçar lei finanças estatalas mai sa politica fiscala venguèt rapidament fòrça impopulara (→ 1262). 1261 : après l'aliança de certanei Francs amb lei Mongòls en 1260, lo sultan Baybars decidèt de conquistar totei leis estats crosats d'Orient Mejan. Dins aquò, se turtèt a una resisténcia acarnada (→ 1266). 1261 : restauracion de l'Empèri Bizantin per Miquèu VIII Paleòleg que capitèt de reconquistar Constantinòble. 1262 : dins l'Empèri Song, nacionalizacion parciala dei tèrras agricòlas. Pasmens, lo projècte foguèt atacat per lei confucianistas, partisans d'impòsts febles e de la proprietat privada. 1263 : mòrt d'Alexandre Nevski. Son domeni foguèt devesit entre seis eiretiers, çò que donèt naissança au Principat de Moscòu. 1264 : en China, mòrt de l'emperaire Lizong que foguèt remplaçat per son nebòt Duzong. 1264-1267 : segonda guèrra dei Barons en Anglatèrra. Menats per Simon V de Montfòrt, plusors senhors anglés assaièron sensa succès de limitar lo poder reiau. 1265 : represa de la guèrra entre lei Mongòls e lei Song. 1266 : en Siria-Palestina, importanta victòria mameloca amb la presa de la fortalesa de Safed (→ 1268). 1267-1273 : en China, sètge e presa de Xiangyang per lei Mongòls. Au mens 250,000 personas foguèron tuats durant lo pilhatge (→ 1275). 1268 : presa dau pòrt de Jaffa e de la vila d'Antioquia per lei Mamelocs. Aquò marquèt la disparicion dau Principat d'Antioquia. 1270 : en Etiopia, mòrt dau negus Harbai. Foguèt remplaçat per lo cap rebèl Yekuno Amlak que fondèt la dinastia salomoniana. Lo negus novèu installèt sa capitala a Tegurlet dins la region de Choa. 20px 1271 : annexion dau Comtat de Tolosa dins lo domeni reiau.