cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Lorgies
es una comuna francesa, situada dins lo departament del Pas de Calais e la region dels Nauts de França.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Lorgies Ven de dintrar en l'associacion de las municipalitats de França al nom burlesques (35 membres) al meteis títol #que Pél e montcuq.
Lorgies vient d'entrer dans l'association des communes de France aux nom burlesques (35 membres) au même titre que Poil et montcuq.
Escòla pitagoriciana
L’Escòla pitagoriciana es una escòla filosofica de l’Antiquitat fondada par Pitagòras(580 - 490 AbC.). Durèt nòu o dètz generacions. Los darrièrs pitagoricians son Xenofil, Fanton de Flionte, Echecrat, Dioclès e Polimnastos.
Règlas de l’ensenhament
L’ensenhament pitagorician es divisat en doas partidas: una partida pels « acosmaticiens », los non ecara iniciats, e una pels iniciats, los « matematicians ». L'ensenhament es oral e secret. La transmission del saber entre disciòls es acompanhat del respècte des règlas moralas de l'amistat fraternala (en grèc, filia) dins son ensems: règla del siléncia, respècte del gra d’initiacion dels discipòls. L’escòle pitagoriciana es tanben una confrairiá tant religiosa que scientifica.
Principis
Aquela associacion nombre figura es lo supòrt d’una abstraccion matematica, perque lo nombre ven mai dels resultats d’aplications matematicas - financièras, agricòlas... - mas se tròba alara pausat coma principi (en grèc, Arquè) de coneissença. S’agís pels pitagoricians d’anar mai prèo de la mistica dels nombres, per l’établiment de leis entre aritmetics.
Es notable que los ensems aritmetics coneguts pels pitagoricians lo foguèron per de construccion iterativas: aquò resulta en fach de la figuracion dels nombres. En partant d’una figura simple, coma le triangle format de tres punts, se pòt agrandir l’ensemble en conservant sa forma mas en aumentant las seunas partidas, per capitar, per exemple, a un triangle format de sièis punts. Aquela figuracion non fixada es una abstraccion importanta per l’Antiquitat, encara que concernavan tanben de volums (piramidas de basas triangularas, carrada, cilindre...). La comparason de las seguidas atal bastidass acaban per la descobèrta de relacions estructuralas e generalas entre d'ensembles particulièrs del nombres.
Aquelas leis naturalas son lo nucli de la concepcion pitagoriciana de las matematicas, considerada coma esoterica e sectària, que los nombres entièrs son censats representar la natura tota entièra. Aquela categoria de nombre ven una fin d'esperela, un principi imuatable qu'a vocacion d'explicar totas causas. Aristòtel rapòrta que Pitagòras prenguèr per devisa « Tota causa es nombre ». Indica per aquela formula que çò qu'impòrta als pitagoricians es en mai de l’experimentacion, mas la teoria dels nombres.
Politica
Los pitagoricians prenguèron al sègle V d'un mòde de vida que los separan de la collectivitat : interdits alimentaris complèxes e practica d'una existéncia comunautari començant per une règle de cinc ans de siléncia. Exercèron pendent un temps lo poder a Crotone, mas lors conciutadans acabèron per se revoltar en encendiant lors ostals e chaplant los membres de lor sècta.
Los pitagoricians
Se pòt citar los pitagoricians coneguts:
Los pitagoricians ancians
Se sap pauc dels pitagoricians ancians. Es sonque a partir d’Alcmeon de Crotone que de tesmònis disponibles son mai nombroses.
Periòde mejan
Iccos de Tarent, filh de Nicolaïodas, mètge, atlèta vencedor del pentatlon als Jòcs Olimpics e mèstre de gimnastica. Son acmèu es datat de la 77 olimpiada. Platon conta que son biais de viure pendent sa carrièra es fòrça estricte, subretot sul le comèrci amb las femnas e los adolescents. Lo regim alimentari (conegut per repais d’Iccos) venguèt proverbial per designar un regime parfècte que compren ges de tròp, çò que semble pro correspondre als mòrs e al mòde de vida pitagorician. Mas benleu seriá estat vertadièrament un sofista. Demòra pau d'informacion sus aquel filosòf, pel mens se sap que considèra, en s’opausant a Simonide, lo temps coma un luòc d’oblit, tout ignorant.
Autra font: Simplicios de Cilicia, Comentari sus la Fisica d’Aristòtel. Filh de Dioquetas e amic de Parmenid al quel inspira l'enveja de l’estudi; onèste òme, viu dins la pauretat, e Parmenid li fach bastir un tombèl aprèp sa mòrt
Pitagoricians recents
Originari de Sibaris e l'un dels fondators de la botanica. Las seunas teorias son conegudas mercé a Teofrast (De las causas de las plantas). Originari de Crotone, sosten que los principis son le « rara » e le « dens », ipotèsi que mena a l’afirmacion de l’existéncia del vuèit, perque, sens aqueles principis e lo vuèit, i ariá pas de movement. Segon el, lo mond ondeja, s’enflant e mermant coma la mar.
Es possible qu'aquel pitagorician siá en fach Ion de Chio, perque aquel darrièr a per escais Xotos.
Dins sa "Vida pitagorica", Jamblic precisa qu'Euritos de Crotone es un discipòl de filolaos.
Dins sa "Metafisica", Aristòtel explica qu'Euritos afècta un nombre a la personas, als animals, a la plantas e a la figuras geometricas (lo triangle e le carrat).
Los comentators d'Aristòtel (Alexandre d'Afrodise) e Teofrast -son successor a la tèsta del Licèu- descrivon le gost d'Euritos per las pèiras. Atat, Euritos pren le nombre 250 per mesura de l'òme e cerca pr'amor 250 pèiras de totas las colors ; puèi constituís la siloèta de l'òme amb aquelas, per figurar la cara, lo còrs, los membres, fins a que totas la pèiras sián utilizadas.
Segon Jamblic, es lo sol pitagorician amb Lisis de Tarente a aver esapat a l'encendi provocat pels òmes de Cilon aprèp le bandiment de las fraternitats pitagoricianas.
Plutarc ditz que los rescapats son Filolaos e Lisis. Aprèp l'encendi, Arquippos torna a Tarent e Lisis a Tebas.
Occelos (o Ocelos) de Lucania, fraire de la pitagoriciana Byndaco, sosten que lo genre totjorn uman existissiá. Se li atribuís un De la natura de l’univèrs, qu'afirma que le mond es inengendrat e incorruptible (Filon d'Alexandria, De l’eternitat del mond). Aquel obratge auriá inspirat Aristòtel per son De la generacion e de la corrupcion, Sirianos conta que l’auriá quitament plagiat.
Pensa que l’ensems de las causas es compausada de cinc elements: als elements classics s'apond l’etèr que son compausats lo cèl e los còrs celèstes. Auriá tanben escrich De la lei, De la reialtat, De la santetat, De l’origina de l’univèrs.
Icetas de Siracuse seriá l’inventor de l’ipotèsi pitagorician de l’anti Tèrra. Sosten que la vòlta celèsta est fixa, e que sola la Tèrra es en movement e vira l'entorn de son axe; aquel movement explica segon el l’illusion del movement de totes los astres.
Ecfantos de Siracusa sosten que los principis son los còrs indivisibles e lo vuèit; Aeti considèra qu’es lo primièr a aver dich que los monads pitgoricians son corporalas. Lo mond es atal constituít d’atòms en nombre infinit, distinguits per la grandor, la forma e la poténcia, e son la matèria dels sensibles. sont moguts per un principi divin, Intellècte e Arma, coma una providéncia que lo mond es l’idèa. Aquel mond es un e de forma esferica. Plaça la Tèrra al centre del mond, e pensa que vira sus ela meteissa d’oèst capa a l'èst. L'epòca precisa que visquèt podèt pas èsser verificada. Es doncad dificif de saber s'es un davancièr pitagorician de l’atomisme, o se al contrari adaptèt l’atomisme a la pensada pitagoriciana.
Xenofil, de Chalcis, musician mèstre d’Aristoxèn, moriguèt a l’edat de 105 ans a Atènas (sens aver jamai estat malaut ) e foguèt l’un dels darrièrs pitagoricians.
Echecrat de Fliont es citat dins lo fedon, un dialòg de Platon qu'aquel darrièr li fa sotenir la tèsi pitagoriciana de l’armoniá de l’arma:
Licon (o Licos) de Tarent, botanista e autor d’una Vida de Pitagòras. Sembla aver compilat d'anecdòtas pron fantasistas sus qualques filosòfs.
Noms que se pòt apondre:
Lista dels pitagoricians segon Jamblic
Vaquí un catalòg establi per Jambliqc, que compren de noms de filosòfs que cap informacion foguèt trobada.
Las pitagoricianas
Jamblic dona los noms de 16 femnas que seguèron la doctrina de Pitagòras :
Archelange
Nom desconegut en arpitan (Archelange en francés) es una comuna arpitana, situada dins lo departament de Jura e la region de la Franca Comtat.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Tove Jansson
Tove Jansson (9 d'aost de 1914, Helsinki - 27 de junh de 2001, Helsinki) es una escribana e un artista finlandesa dau sègle XX. Originària d'una familha parlant suedés, estudièt l'art de 1930 a 1938 en Suècia, en Finlàndia e en França. Participèt a sa premiera exposicion en 1943 e venguèt rapidament famós per seis illustracions de benda dessenhada. Escriguèt tanben de libres d'enfants coma la seria dei Moomins.
Septimi Sever
Septimi Sever (11 d'abriu de 145, Leptis Magna - 4 de febrier de 211, Eboracum) foguèt un emperaire roman fondator de la dinastia severa. Reinèt dau 1 de junh de 193 fins a sa mòrt. Succediguèt a Didius Julianus e foguèt remplaçat per sei fius Caracalla e Geta.
Tove Jansson
Son òbra foguèt guierdonada per la medalha Hans Christian Andersen en 1966.
Septimi Sever
Carriera
Acomencèt sa carriera coma administrator durant lo rèine de Commòde. Venguèt un fidèu dau generau Pertinax e un militar en 190 quand foguèt nomat comandant de tres legions dins la region de Panònia. Ansin, quand Pertinax, elegit emperaire per lo Senat au començament de l'annada 193, foguèt assassinat per lei pretorians e l'Empèri comprat per Didius Julianus, Septimi Sever se revoutèt. Capitèt rapidament de conquistar Roma e d'eliminar Didius Julianus. Puei, de 193 e 197, foguèt lo venceire de la guèrra civila còntra dos autrei generaus en revòuta, Pescennius Niger e Clodius Albinus.
Rèine
Son rèine foguèt marcat per tres accions principalas. Premier, Septimi Sever reformèt l'estatut de l'emperaire per legitimar sa posicion e assaiar de crear una monarquiá ereditària per estabilizar la succession imperiala. Assaièt tanben de reformar l'armada e d'aumentar seis efectius e son eficacitat. En particular, lei salaris foguèt aumentats e la garda pretoriana foguèt prefondament reformada per limitar son influéncia. Enfin, se Septimi Sever foguèt un adversàri dei senators, assaièt de desvolopar una Cort civila amb un nombre important de conselhiers e, coma sei predecessors, bastiguèt divèrsei monuments dins la capitala.
Francis Picabia
Biografia
Estudièt a l'Escòla de las Bèlas Arts e l'Escòla de las Arts Decorativas de París, que recebèt una granda influéncia de la pintura impressionista, fauvista e abstracha, amb per artistats favorits Camille Pissarro e Alfred Sisley. Entre 1909 e 1911 prenguèt lo del cubisme e venguèt membre del grop "PUTEAUX", se faguèt amic de Marcel Duchamp. En 1913 viatjèt als Estats Units d'America, que dintrèt en contacte amb lo grop dadá american, participant a l'exposicion de l'Armory Show e fondant amb Duchamp e Ray la revista predadaïsta 291. Publiquèt lo primièr numèro de la revista ja completament dadaïsta 391 a Barcelona en 1916 amb la collaboracion de Guillaume Apollinaire, Tristan Tzara, Man Ray e Jean Arp. Aprép un temps passat a la Còsta d'Azur que la seuna òbra foguèt fòça influenciada pel surrealisme, amb un umor particularament provocant, tornèt a París e creèt, amb André Breton, la revista 491. Puèi, en 1922, abandonèt lo dadaïsme, movement qu'aviá estat un dels principals propagadors.
L'influéncia de Picabia es fondamental coma promotor dels movements avantgardistas e de l'art modèrn sul continent american, mai concretament a Nòva York. Picabia èra un òme dubèrt a totes los nòus corrents e refusèt de se ligar exclusivament a un sol tipe d'expression. Atal, visquèt de periods amb lo futurisme, la figuracion e, a partir de 1945, l'art abstrach.
Amant las fèstes e las veituras (que ne colleccionèt prèp 150), se roïnèt, per aquò comencèt a pintar fòrça pichons quadres de divèrses generes, a vegadas inspirats per de revistas pornograficas.
Tanben se vodèt, de biais personal personal e tanben professional, a la poesia.
Quetteville
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Colombiers (Orne)
Geografia
La commune fait partie du canton d'Alençon canton.
=Alençon-1
400px|left||Distanças e posicion relativa
Baumas dau Cairoi
right|thumb|250px|Sala Las baumas dau Cairoi se tròban en Charanta Occitana, dins lo País d'Òrta e Tardoira e la comuna de Chasèlas.
Geografia
Son de baumas naturalas, trauchadas dins lo calcari jurassic fendut dau carst de la Ròcha Focaud fai 12 milions d'annadas, thumb|left|Lo minigòlf
Hervilly
Hèrvilly en picard (Hervilly en francés) es una comuna francesa, situada dins lo departament de Somme e la region dels Nauts de França.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Nòtas
<references group=N/>
Vaslav Nijinsky
Vaslav Fomitch Nijinski (en rus Вацлав Фомич Нижинский, Vaclav Fomič Nižinskij; en polonés Wacław Niżyński), nasquèt a Kiev le 12 de mars (juli.)/ 28 de febrièr (greg) de 1889 e mòrt lo 8 d'abril de 1950 a Londres, èra un dançaire e coregraf rus d'origina polonesa.
Biografia
thumb|right|200px|Nijinski en dieu d'aura Vayou dins lo balet de [[Marius Petipa Le Talisman, vèrs 1910]] Vaslav Nijinski es filh de dançaires poloneses Tomasz Niżyński (lo paire) e Eleonora Bereda (la maire), e lo fraire de la dançaira Bronislava Nijinska. A partir de 1900, Nijinski frequentèt l'acadèmia de dança emperiala de Sant Petersborg e se faguèt conéisser mercé a son excepcionala virtuositat e pels seus sauts. Revelat per l'impresari Sèrgi Diaghilev, eissit de la nauta borgesia de Sant Petersborg qu'encontrèt en 1908, e que ne foguèt amorós fins a 1913, es considerat coma lo mai grand dançaire de son epòca. Foguèt l'estela dels Balets russes e marquèt de son interpretacion las creacions de Schéhérazade, de Spectre de la rose, de Petrouchka e de L'Après-midi d'un faune.
Nijinski e los Balets russes
Diaghilev èra responsable de la causida de la tropa dels dançaires del teatre Mariinsky, per las representacions dels Balets russes a París, Londres e Montcarles. Intrèt en conflicte amb la direccion del Mariinsky quand volguèt engatjar Nijinski per la virada. En efècte, aprèp l'escandal provoca par la mesa en scèna de Diaghilev pel balet Giselle, que Nijinski dancèt devant los Romanovs sans portar las cauças obligatòrias a l’epòca dans son interpretacion del personatge d'Albrecht (amb Tamara Karsavina per Giselle), Nijinski foguèt licenciat sul còp, son justacòrs cort e son malhòt motlant considerats coma indecents.
Nijinski dancèt per las primièras dels Balets russes seguents:
thumb|right|200px|[[Stravinski e Nijinski (en costume de Pretrouchka)]]
Revolucion coregrafica e musicala
Per la primièra de L'Après-midi d'un faune, se faguèt grandas polemicas, a causa de la coregrafia revolucionária de Nijinski (un orgasme es evocat a la fin de la pèça), mas tanben de reaccions calculadas de Diaghilev suls sosentenduts sexuals. Lo critica Gaston Calmette escriguèt dins Le Figaro del 30 de mai de 1912: « Soi persuadit que totes los legeires del Figaro qu'èran ièr al Châtelet m’apròban se protèsti contra l’exibicion tròp especiala que se nos pretendava servir coma una produccion prigonda, perfumada d’art preciós e d’armoniosa poesia. Aqueles que nos parlan d’art e de poesia al subjècte d'aquel espectacle se trufan de nos. Es pas una eglòga graciosa nimai una produccion prigonda. Avèm agut un Faune inconvenent amb de vils movements de bestialitat erotica e de gèstes d'una impudor pesuca. »
Auguste Rodin contradich la posicion precedenta dins un article dins Le Matin : « Pas cap de ròtle montrèt un Nijinski tan extraordinari coma sa darrièra creacion de l'Après-midi d’un faune. Pas mai de salutacions, pas mai de sauts, sonque las actituds e los gèsts d’una animalitat miègconscienta… A la beutat de la frèsca e de l'estatuária anticas… Ges es pas pus sasissent que son lanç, fins al desnosament, s'espandís fácia contra tèrra, sul vèl fugissent que baisa e qu’estrenh amb la fervor d’una voluptat passionada. »
Aprèp que Diaghilev festejèt son succés inesperat amb lo Faune, demandèt a Stravinski, qu'aviá ja escrich la musica de Petrouchka e de L'Oiseau de feu, de compausar una pèça modèrna sul tème de la Russia preïstorica. Compausèt alara Le Sacre du printemps, que lo balet foguèt una òbra plan remarcable. Amb Le Sacre du printemps, Nijinski troceja las posicions classicas: los dançaires an los pés dintrats e los genolhs plegats. Lo modèrne s'impausa en plana tradicion del balet rus.
La coregrafia de Nijinski per Le Sacre du printemps surprenguèt lo public parisenc al Teatre dels Champs-Élysées fins a que, pendent la primièra representacion, un fòrt baralh s'ausiguèt, acompanhat de crits e de disputas. La pèça podava contunhar pas qu'aprèp l’intervencion de la policia.
Las reaccions del public creèron un tal escandal que los dançaires podavan pas mai seguir la musica d'Stravinski e devian se fisar a las instruccions que Nijinski lor balahva dempuèi las colissas.
Stravinski descriguèt la representacion dins sa biografia: « quitèri la sala a las primièras mesuras del preludi, que sulcòp provoquèt de rires e de trufariás. Ne foguèt revoltat. Aquelas manifestacions, d'en primièr isoladas, venguèron leu generalas e, provocant d'autre costat de contramanifestacions, se transformèron leu leu en un rambalh espantós. »
Lo compositor demorèt pro critica vesent lo trabalh coregrafic de Nijinski e escriguèt dins sas cronicas: « L'impression generala qu'aguèt alara, e que me demòri fins ara d'aquela coregrafia, es l'inconsciéncia que foguèt facha per Nijinski. S'i vei tan son incapacitat a assimilar e a s'apropriar las idèas revolucionárias que constituava lo credo de Diaghilev e que li foguèron obstinament e laboriosament inculcadas per aquel. Se destria dins aquela coregrafia pas qu'un fòrt penible esfòrç sens resultar pusleu qu'una realizacion plastica simple e naturala venent dels comandaments de la musica »
Sol Diaghilev mesura lo trionfe qu’aviá alara emportat, plan conscient qu’una tala reaccion del public focalizará sus la tropa tota l’atencion de la societat parisienca. Stravinski se reconcilièt sonque d'ans mai tard amb sa pèça e lo public.
Destitucion e retorn de Nijinski dins los Balets russes
Pendent una virada en America del Sud en 1913, que Diaghilev, patissent fòrça mal de mar, podèt pas anar, Nijinski s'enamorèt de la dançaire ongresa Romola de Pulszky e l’esposèt lo meteis an. Dins un vam de jalosia, Diaghilev, que demorèt tustat legissent lo telegrama anonciant lo mariadatge, detituèt Nijinski sens preavis.
Pendent la Primièra Guèrra Mondiala, Nijinski, coma ciutadan rus, foguèt prisonièr en Ongria. En 1916 Diaghilev li prepausèt un nòu ròtle a Nijinski. Pendent la virada dels Balets russes en America del Nòrd pendent l’an 1916, Nijinski podèt crear una coregrafia per la particion de Richard Strauss Till l'Espiègle. Pendent la virada, los signes de la malautiá mentala de Nijinski venguèron mai en mai evidents. Patigava entre autres d'allucinacions, e acabèt per èsser tocat par una forma d'esquizofrenia.
Vesiá en Diaghilev, que jamai pus encontrèt en bona santat, son pièger enemic. Pasmens, lo Till l'Espiègle de Nijinski se poguèt acabar e foguèt representat pel primièr còp a Nòva York. Pendent la virada, la tropa anèt tanben a Los Angeles, ont Nijinski encontra Charlie Chaplin. Aquela rencontra inspirèt l’actor, subretot pel seu filme Sunnyside.
En 1919 tombèt dins una folia megalomana e mistica ne perdent la totalitat dels seus mejans. Se retirèt en Soïssa dins un asili e moriguèt dins una clinica a Londres lo 8 d'abril de 1950. En 1953 son còs foguèt enterrat al cementèri de Montmartre a París.
Mar de Beaufort
La Mar de Beaufort es una mar situada au nòrd dau continent american que fa partida de l'Ocean Artic.
Mar de Baffin
thumb|right|Extension de la mar de Baffin.
La Mar de Baffin o Baia de Baffin es una mar situada entre Groenlàndia e la Tèrra de Baffin.
Shahabuddin Ahmed
Shahabuddin Ahmed (n. 1930) òme politic foguèt President de Bangladèsh en doas ocasions: entre 1990 e 1991, e entre 1996 e 2001.
Georgia del Sud
La Georgia del Sud (en anglés: South Georgia, en espanhòl:Isla San Pedro) es una illa del sud de l'ocean Atlantic que fa partida del territòri britanic d'otramar de las Illas Georgia del Sud e Sandwich del Sud. Lo poblament principal n'es Grytviken. La Georgia del Sud mesura 167,4 quilomètres de long e 1,4 à 37 km de larg. Se tròba a aperaquí 830 km a nòrd èst de l'illa Coronation e a 550 km al nòrd oèst de l'illa Zavodovski, l'illa Sandwich del Sud pus pròcha.
Geografia
La Georgia del Sud es una illa en forma de creissent. Es bordada per la mar de Scotia sus son litoral sud oèst e per l'ocean Atlantic Sud sus sos litorals nòrd, nòrd èst e èst. Se tròba a a l'èst-sud-èst de Stanley, a las illas Malvinas, e a  a l'èst de la peninsula Mitre en Tèrra del Fuòc.
quLonga de mai de e larga de  al maximum, mesura  de superfícia. Fòrça montanhosa, compta onze soms que s'enauçan a mai de d'altitud despartits en doas sèrras : la sèrra d'Allardyce e la sèrra Salvesen. Lo mont Paget, amb d'altitud, es lo punt culminant de l'illa, de la Géorgie du Sud-et-les îles Sandwich du Sud mas tanben del Reialme Unit dins son ensemble. Lo mont Paget es seguit del mont Carse, del mont Sugartop e del mont Paterson. Mai de la mitat (56 %) de l'illa es coberta de glacièrs e de nevièrs : 123 glacièrs i son repertoriats que los 5 màgers son los glacièrs Brogger, Neumayer, Nordenskjöld, Esmark e Novosilski.
Corbon (Orne)
Corbon es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Orne e la region de la Bassa Normandia.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Programacion neurolingüistica
La programacion neurolingüistica (coneguda tanben pel sigla, PNL) es un ensems de tecnicas de modelatge del comportament pel desvolopament personal. Al començament èra centrada sus la comunicacion. Lo metòde consistís basicament a identificar çò que se vòl melhorar, per exemple la comunicacion dins las presentacions professionalas en public, cercar de gents que lo fan coma cal segon mos gosts e critèris, analisar cossi lo fan, çò que fan plan e cossí, çò qu'i a de comun, sistematizar aquesta informacion e atal s'entaïnar a copiar mos modèls. Demorarà sempre una tòca personala. Es lo meteis metòde que s'utiliza dins l'engenhariá organizacionala per melhorar e omogeneïzar de procèsses industrials e de metòdes organizacionals dins las entrepresas.
Es un modèl de comportament umana entendut coma experiéncia subjectiva que genèra de tecnicas especificas per modificar o enriquir de percepcions limitadas, amb l'intencion d'obténer un objectiu determinat.
Etimologia
Atal, la PNL estudia cossí organizam mentalment nòstras experiéncias sensorialas, cossí las exprimissèm linguisticament e cossí nos influisson. Mas tanben cossí utilizar de tecnicas determinadas e de sosprogramas per cambiar de comportament o de sentiments determinats e per melhorar la comunicacion personala.
Istòria
L'idèa es de modelar los procèsses (de pensadas, linguistics, conceptuals, emocionals, eca.) que desvolòpa l'individú per arribar a aquel resultat per poder los esimular, es a dire, los copiar e obténer de resultats similars. Bandler e Grinder analisèron totes los modèls qu'avián en comun aquelas tres personas. Aqueles modèls recebèron, d'ans mai tard dins de la PNL, los noms de metamodèl del lengatge, submodalitats, reenquadrament, modèls de lengatge, condicions de la bona formulacion e claus d'accès ocular.
Unes principis
La metodologia de la PNL s'aplica prenent en compta de pressuposicions, unas son:
PNL dins la comunicacion
vinheta|La PNL pren en compte l'estil cognitiu de cada persona, que pòt èsser visuala, auditiu o cinestesic vinheta|Cada persona a d'esquemas diferents e se deu los estudiar individualament, mas sembla que sovent una persona que se remembra o inventa un imatge (per exemple, la pepina vestida de catwoman) tend a far un còp d'uèlh cap amont, se s'agís de causas auditivas (sons, cançons, voces, èca.) lo fa de costat e se s'agís de sensacions corporalas o emocions lo far en davant. Mai sovent las personas drechièras miran cap a son esquèrra (los esquerrièrs cap a drecha) quand cercar un remembre e cap a la drecha quant crean o imaginan de causas novèlas. Fàcia a un imatge visual fòrça clar òm tend a mirar en davant. Estudiar los pichons movements oculars d'una dicha persona, individualament, se pòt donar de pistas sus quin estil cognitiu emplega e quin l'estimula mai, causa que quand se vòl se pòt profeichar per li mandar sas estimulacions preferidas (per exemple, "mira,..." s'es visual o "escota,..." S'es auditiu. Per la PNL la comunicacion se basa suls senses, que son eles que percebon l'exterior e envian de donadas al cervèl. De l'ensems de la realitat exteriora lo cervèl se representa una "mapa" amb l'informacion que li interessa e la representa tala coma li interessa, es a dire qu'aquesta passa per lo "filtre" de las informacions anterioras, interesses e esperas, paurs e preocupacions, cresenças, conviccions e autres factors.
La PNL partís de la basa que comunicam sempre, quitament se disèm o fasèm pas res. Solament 7% de la comunicacion se fa al biais verbal. L'actitud es importanta, e lo cossí s'ausís, tant a nivèl verbal e paraverbal coma comunicacion non verbala. Cal far atencion donc cossí s'escuelhisson las paraulas, lo ton de votz que s'emplega, la gestion de las emocions, l'expression faciala e lo lengatge corporal entre autras causas.
Una tecnica de PNL per una bona comunicacion es crear una "sintonia". Aquó se pòt far de biais inconscient dins d'escasenças optimalas e s'es pas lo cas la PNL prepausa la provocar de biais artificial. S'agís d'acompanhar los comportaments verbals (per exemple, una ancora) e non verbals segon la persona amb una accion definida, que pòt èsser per exemple la respiracion abdominala, una postura, un gèst facial, un movement corporal, un biais de vocalizar (la velocitat, lo volum, lo ritme, l'entonacion, eca.), eca.
Se pòt estudiar lo biais de comunicar de l'autre per detectar sos sistèmas de representacions e d'esquèmas, e los utilizar atal a sa mesura. I a de personas mai sensiblas per representar, servar o exteriorizar sa realitat mejans la vision, lo sistèma auditiu o alara lo cinestesic (tacar, olfaccion, gost, sensacions, èca.). La PNL prepausa utilizar un lengatge apropriat a cada estil d'aprendissatge, e un que comprenga de paraulas se referissent als tres sistèmas quand s'agís de parlar en public. Per exemple "mira... cossí lo veses?", "Ara escota-me plan", "Te sembla aisit?... Cossí lo sentes?". O de paraulas "non especificas" que servisson ad a quin sistèma que siá.
La PNL compren tanben de tecnicas per comprene melhor los autres e per enviar los mesatges amb que volèm vertadièrament comunicar, en minimizant las autras interpretacions. Per exemple, cal destriar entre çò qu'es vesible, objectiu e sensorial (per exemple, l'Anna bufèt) e çò qu'es interpretacion personala o "allucinacion" (per exemple, fa calor, aquò me fa laguir, soi solaçat...). La PNL nomena "calibratge" la sensibilitat per reconéisser la forma d'exprimir las emocions de las autras personas e prepausa de reagir "subtilament" amb d'autras expressions, per generar un "ensemble sintonic".
Metamodèl del lengatge
La PNL nomena metamodèl a un ensems de questions sistematizadas per permetre amassar d'informacions que permeton una bona comunicacion linguistica, mai que mai d'experiéncias. En mai de reculhir d'informacions servís a enlusir de senses, identificar de limitas e dobrir d'opcions novèlas. Es util tanben a la gestion de conflictes e per los minimizar, a la redaccion de metòdes organizacionalas, manuals d'instruccions, gestion dels riscs e tot çò que demanda a èsser clarament comunicar e sens ambivaléncia.
Categorias Satir
vinheta|Satir a 72 ans d'edat Virginia Satir trabalhava en terapia familiala, l'estima de se e subretot la comunicacion. Segon ela, las personas dins un estat d'ànsia tendon a comunicar segon una de las caricaturas que descriguèt: iperrasonator, menfotista, acusator, e conciliador. Satir descriguèt tanben lo modèl ideal o congruent que caldriá ensajar d'imitar. Seriá una persona pas "decapitada", qu'escota e pren en compte non solament la rason mas tanben sas emocions, capable d'exprimir liurament e sens falta ni vergonha sos desirs, sentiments, besonhs e idèas, aver a la ment lo se e los autres. Aquò demanda una estima de se sana e bona, segura en ela meteissa e al respècte dels autres. Teoricament son expression verbala e non verbala caldrián comunicar lo meteis, es flexibla (non pas règda) tant en l'accion coma la pensada, comunica qu'ela es importanta e preciosa, e que l'autre lo es tanben, e que cai en jòcs d'esperit.
Aplicacions de la PNL
De tecnicas de la PNL se pòdon utilizar per diferents objectius dins diferents camps, coma per exemple:
Paire nadal
Gràcias al talent artistic del dessenhaire Hadden Sundblem, lo personatge prenguèt d’ara endavant una estatura umana (lo rendent aital mai convencent e plan mai accessible), un ventre rebombissent, una cara simpatica, un aire galòi, una actitud bonifàcia. La longa rauba roja es estada remplaçada per de braias e una camisa longa. Aquò es mai marcat als Estats Units, que, en França, lo Paire Nadal a conservat una longa rauba roja.
Lo gigant american dels sodàs desirava aital butar los consomators a bèure de Coca Cola en plen ivèrn. Pendent quasi 35 ans, Coca Cola difusèt lo retrach del Paire Nadal pertot dins lo mond. L’idèa que los enfants se fan uèi del personatge e fortament impregnada d’aqueste imatge principalament publicitari.
Nòtas
Mercé a las recèrcas de Joan Salles Loustau, dins son lexic nadalenc.
Hesbécourt
Hébécourt en picard (Hesbécourt en francés) es una comuna francesa, situada dins lo departament de Somme e la region dels Nauts de França.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Nòtas
<references group=N/>
Baia dei Balenas
thumb|right|Localizacion de la Baia dei Balenas.
La Baia dei Balenas es un pòrt naturau de l'Antartida. Foguèt utilizat per l'expedicion d'Amundsen en 1910.
Chittagong
Chittagong es un vila e lo pòrt principau de Bangladèsh
Helmer Hanssen
Helmer Hanssen (1870-1956) es un explorator polar norvegian. Faguèt partida de l'expedicion Amundsen qu'agantèt per lo premier còp lo Pòl Sud lo 14 de decembre de 1911.
Fòca marbrat dau lac Saimao
Lo fòca marbrat dau lac Saimao (Pusa hispida saimensis en latin) es una sota-espècia de fòca anelat (Pusa hispida) que son aire de reparticion se tròba dins lo lac Saimao en Finlàndia. Son origina se situa a la fin dau darrier periòde glaciari quand una populacion de fòcas anelats foguèt separat dau rèsta de sei congenères. Ambé solament 310 individús en 2012, fa partida deis espècias de fòca pus menaçadas de disparicion.
Rapaç
vinheta|350px|Moisset pelegrin (Falco peregrinus), un rapaç diürn vinheta|350px|Dama blanca o beu-l'òli (Tyto_alba) un rapaç nocturn
Rapaç, o ausèl de rapina, es un nom vernacular ambigú que designa un ausèl carnivòr, de bèc crocut e talhant e possedissent d'arpas. Los rapaces an sovent una vision remarcabla, en mai d' unas espècias an, causa pauc comuna pels ausèls, un bon odorat. Sas ressemblanças son d' exemples bèls de convergéncias evolutivas.
Los rapaces diürns (òrdre dels Falconifòrmes) se destrian en 5 familhas, gropadas dins un, dos o tres òrdres segon las classificacions : Los rapaces nocturns fòrman l'òrdre dels Strigiformes e se divisan en 2 familhas :
Denominacion e sistematica
Los noms dels rapaces mai corrents son :
Espandiment
En Euròpa, son la Russia d’Euròpa (33 espècias nisairas de rapaces diürns e nocturns) e l’Ucraïna (29 espècias nisairas) qu'aculhisson encara lo mai grand nombre de rapaces nisairas per tot l'Oèst paleartic.
La França metropolitana aculhís encara mai de 60 % de las espècias de rapaces nisaires en Euròpa (25 espècias sus 40, que 23 nisairas regularas), lo nombre mai grand d'espècias nisairas d'Euròpa de l’Oèst après l’Espanha, que ne compta 26.
En Occitània la regions Auvèrnhe, Provença, Lengadòc amb sos païsatge variats, un clima favorable e un bon gra de naturalitat del territòri son aqueles ont los rapaces nisaires son mai abondants.
Dinamica de populacions
Los rapaces coma predators superiors son fòrça sensibles a la preséncia e a las variacions d'abondància de las presas o de lors cadavres (pels rapaces carraunhaires). Per que son, dins lo malhum trofic, situats al suc de la « piramida alimentària », son tanben sensibles als taus de polluents o contaminants biocomolats per lors presas. Los pesticidis e metals pesucs son de causas importantas de desapareisson o regression de fòrça espècias de rapaces. Per aquelas rasons, son considerats coma de bons bioïndicators de l’estat de lor environament e de son evolucion.
Dins una natura preservada, lo nombre d'individús presents sus un territòri e la varietat espècias dependon del nombre de presas disponiblas. Mas levat dins las selvas primàrias africanas e de luòcs gaireben estalviat per las pollucions, lo nombre de rapaces per ectara es tanben ligat al gra de contaminacion de lors presas; la contaminacion pel plomb eissit del plomb de caça es tanben la primièra causa de desapareisson den Condòr de Califòrnia e es una cause importanta de saturnisme aviari per l'agla e de fòrça autras espècias, ,.
D'autres "poses ecologics" pòdon tocar las populacions, subretot las linhas a nauta tension e la circulacion automobila que son de causas significativas e importantas de mortalitat o nafras grèvas de rapaces. Lo fenomèn dich de pollucion luminosa poirà tanben tocar d'espècias, nocturnas per exemple.
Molinas en Cairàs
Molinas en Cairàs o simplament Molinas (Moulino o Mourino en grafia mistralenca ; Molines-en-Queyras en francés) es una comuna dau Daufinat occitan situada dins lo departament daus Auts Aups e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur.
Geografia
Molinas es irrigat per l'Aiga Anhèla, que davala dau còl dau meteis nom que sèrv de frontièra amb Itàlia, a una mièja-ora de veitura. La vegetacion lenhosa a aquela altitud es essencialament resinosa. es constituida principalament de meuses qu'an la particularitat de rossir en auton abans de pèrdre las agulhas en ivèrn. La flora s'a acolorit per s'adaptar al clima de montanha: la planta emblematica perque recurrenta es l'epilob, de longas tijas dominadas per una flor fucsia.
Molinas es compausat de sèt masatges : Molinas, La Rua, Gaudissard, Clòt la Chalm, Pèiragròssa, Lo Canton e Fontgilharda. Un ochen, Costeroux es pas mai abitat dempuèi 150 ans.
Toponimia
Las atestacions ancianas son, per luec:
Rapaç
Caracteristicas
vinheta|150px|Pelòta de rebut de duganèl Lo sistèma digestiu dels rapaces lor permet pas de digerir la totalitat dels còrs dels animals qu'ingerisson, levat lo Gipaèt barbut, çò qu'explica que gaireben totes los apaces regolant de rèstes jos forma de pelòtas de rebut que contenon los pels, los òsses o la quitina de lors presas.
Las pelòtas son los rèstes mai simples a examinar pels ornitològs. Permeton als especialistas d'identificar l'espècia que lo regolèt e tanben las espècias consomidas. Aquelas pelòtas mòstran per exemple que los milans manjan pas los perdics e que las chòtas mejan subretot de picon rosegaires mas tanben d'insèctes. L'estudi de las femsa e pelòtas permet de conéisser precisament los regims alimentaris e lors variacions annalas, e tanben de detectar de parasits o micròbis, mas aqueles estudis son mai dificilas de realizar.
Istòria de la percepcion dels rapaces per l'Òme
Alara, los caçaire los tuavan mai sovent que podavan. Pasmens se los ornitològs comprenon lo ròtle dels rapaces dins l'ecosistèma al començament del sègle XX, l'exterminacion contunha. Encara que una distincion se fa entre rapaces utils e nosibles, aquela se vei dins la primièra lei internacionala sus la proteccion dels ausèls. S'estima que près de quinze mila pigargs de cap blanc son tuats de 1917 a 1940 als Estats Units d'America. De primas èran quitament donadas en França al tuar los rapaces « nosibles ».
Diodòr de Sicília
Diodòr de Sicília (en grèc ; en latin Diodorus Siculus) es un istorian e cronicaire grèc del sègle I AbC, contemporanèu de Juli Cesar e d'August, autor de la Bibliotèca istorica.
Biografia
Nascut vèrs 90 AbC, Diodòr es originari d’Agira, pichona ciutat situada de l'èst de Sicília. Recep un ensenhament retoric de qualitat, signa qu'es benlèu eissit d'une familha aisida. Auriá visitata las contradas d'Euròpa e d'Asia e tanben l'Egipte entre 60 e 59 AbC: abant de s'establir a Roma ont publica son unic obratge en 30 AbC.
Òbra
D'entre las òbras dels istorians antics de Sicília coma Timèu de Tauromenion o Antiocos de Siracusa, sols Aqueles de Diodòr demorèt. Daissa una òbra considerabla, redigida en grèc ancian, una de las fonts mai ricas d'informations sus l'Egipte antica e la Grècia antica mas tanben sus la Roma antica e lo mond antic occidental, subjècte pauc tractat pels sieus contemporanèus de Grècia orientala. Trabalha pendent trente ans a la constitucion d'aquela istòria universala titulada la Bibliotèca istorica. Cobrís un periòde mai de mila ans, des temps mitologics fins a Juli Cesar e la batalha de Farsalia.
La Bibliotèca istorica compren quaranta libres qu'un vintenat demoran: lo primièr libre fins al cinquèn puèi l'onzen libre fins al vint e segond son conservat dins lor integralitat alara que los autres son coneguts pas que per de fragments. Diodòr i presenta d'eveniments dins un òrdre cronologic en tres temps per cada periòde: d'en primièr los eveniments contan la Grècia e l'Asia menora, enseguida la Sicília, e fin finala Roma. Diodòr mòstra atal l'importança que dona a sa patria que presenta al meteis nivèl que las poténcias grègas e romana.
Donat que Diodòr i amassa totes los eveniments datables s'apiejant sus fòrça fonts mai ancianas, son trabalh foguèt longtemps reduch a aquel d'un compilator. Per l'istòria siciliana, auriá subretot utilizat las òbras de Timèu de Tauromenion, de Filistos de Siracusa, d'Efòr de Cumes e de Silenos de Cale-Acte. Pasmens, sembla que Diodòr passa aquel ròtle de simple compilator fasent una toca personala mejans per exemple de sas prefàcias ont tracta de questions moralas, didacticas e istoriograficas, plaçant los eveniments contats en perspectiva amb las problematicas de son epòca e produsent atal un trabalh original.
S'atribuís a vegada a Diodòr de Sicília la lista de las Sèt Meravilhas deu Mond, al vejaire de sa descripcion detalhada dels jardins penjats de Babilònia dins lo segon libre de la Bibliotèca istorica.
Olav Bjaaland
Olav Bjaaland (1873-1961) es un campion d'esqui e un explorator norvegian. Faguèt partida de l'expedicion Amundsen qu'agantèt per lo premier còp lo Pòl Sud lo 14 de decembre de 1911.
Explosion
Una explosion es un fenomèn fisic ò quimic de transformacion rapida d'un ò de plusors materiaus en una autra matèria aguent un volume fòrça pus important. Aquò entraïna alora la formacion d'una suspression que sa destenduda crea una bofada e una emission de bruch. D'autrei fenomèns pòdon se debanar d'un biais simultanèu coma un desgatjament de calor ò una emission de raionaments. En foncion de la velocitat de desplaçament de la suspression, se parla de deflagracion (se la velocitat de la suspression es inferiora a la velocitat dau son dins lo mitan de propagacion) ò de detonacion (se la velocitat de la suspression es superiora a la velocitat dau son dins lo mitan de propagacion). Dins lo cas d'una detonacion, i a formacion d'una onda de tuert en mai deis autrei fenomèns explosius.
Leis explosions son un fenomèn perilhós car pòdon entraïnar de bleçaduras fòrça grèvas. D'efèct, la suspression pòu causar de degalhs intèrnes ais organismes vivents, especialament au nivèu dei timpans e dei paumons. Pòu tanben èsser a l'origina de l'afondrament de bastiments. Lei fenomèns segondaris d'una explosion (aumentacion de la temperatura, projeccions d'objèctes...) son pereu una fònt de riscs importants.
Dos tipes principaus d'aplicacions existisson per leis explosions. Lo premier es utilizat per destrurre d'objèctes ò d'èssers umans dins d'encastres civius ò militars. Lo segond s'utiliza dins lei motors d'explosion per propulsar de veïculs.
Sooronbay Jeenbekov
Sooronbay Jeenbekov (Сооронбай Жээнбеков en quirguiz, nascut lo 16 de novembre de 1958) es un òme politic quirguiz. Foguèt primièr ministre de 2016 a 2017. Demissionèt per se poder presentar a las eleccions presidencialas. Elegit amb 54,75% de las voses al primièr torn, ven president de la republica de Quirguizstan lo 24 de novembre de 2017.
Illas Georgia del Sud e Sandwich del Sud
Las illas Georgia del Sud e Sandwich del Sud (var.islas, isclas, isolas/ísolas, nisolas deu / dau / deth sud) (en anglés South Georgia and the South Sandwich Islands, conegudas tanben jol sigla SGSSI) son un territòri d'otramar britanic de l'Atlantic sud.
Lo territòri es format per l'illa de Georgia del Sud, qu'es la pus granda de tot l'ensemble, e per un grop d'illas menoras nomenadas illas Sandwich del Sud. An una extension totala de 3.093 km². I pas de populacion originària de cap de las illas e los unics abitants (un centenat, segon l'estimacion de 2003) son los de la garnison militara britanica e los scientifics de la British Antarctic Survey ("Inspeccion Antartica Britanica"), qu'an una basa a la capitala, Grytviken.
thumb|left| Georgia del Sud centrala: Badia Cumberland; Peninsula Thatcher amb lo Pòrt del Rei Edward (Grytviken); Carena Allardyce amb lo Mont Paget. La sobeiranetat britanica en Georgia del Sud data de 1775, e pels Sandwich del Sud de 1908. L'administracion britanica locala permanenta e lo Magistrat resident existisson dempuèi 1909. Argentina reclamava ja la Georgia del Sud en 1927, e las illas Sandwich del Sud en 1938. Aquesta disputa subre la sobeiranetat de las illas foguèt un dels detonadors de la Guèrra de las Malvinas de 1982 e encara es pas resolguda. Argentina mantenguèt un destacament a las illas Sandwich del Sud entre 1976 e 1982, e ocupèt la Georgia del Sud durant la guèrra de las Malvinas.
Cadyer
Cadyer pseudonim de Kadir Yıldız (n. 1997 a Istambol) es un cantaire turc de pop e electronica.
Sverre Hassel
Sverre Hassel (1876-1928) es un explorator polar norvegian. Faguèt partida de l'expedicion Amundsen qu'agantèt per lo premier còp lo Pòl Sud lo 14 de decembre de 1911.
Sant Crespin
Sant Crespin (Saint-Crépin en francés) es una comuna d'Occitània, en Daufinat, situada dins lo departament daus Auts Aups e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur.
Geografia
vignette|upright=1.6|centre|Comunas a l'entorn.
Bonnétage
Bonnétage es una comuna francesa, situada dins lo departament de Dobs e la region de la Franca Comtat.
Geografia
Municipalitats limitrophes : Lo Russey, Los Fontenelles
Communes limitrophes : Le Russey, Les Fontenelles
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Aiçò èran una mar
c' étaient une mer
Ford T
thumb|right|270px|Ford T La Ford Model T ès una automobila producha per la companhiá Ford Motor Company d'Henry Ford de 1908 a 1927. Aquel modèl fogèt la primèra automobila de l'istòria a èsser fabricada en massa sus una cadena de montatge. L'introduccion d'aquela tecnica de fabricacion de la Ford T donèt luòc a una revolucion qu'afectèt fòrça lo domeni industral. Una de las consequéncias de la Ford T foguèt la popularizacion de l'aquisicion de las veituras, lo concèpte de veitura populara. Al total se fabriquèt mai de 15,000,000 Ford T.
La Ford T foguèt dessenhada per Henry Ford, e vegèt jorn lo 1 d'octobre de 1908, amb un motor de quatre cilindres e de de poténcia atenguent una velocitat maximala de, amb un pes de  e consument un litre d'esséncia per.
Lo modèl T inclusiá de novetats que d'autres veïculs de la concurréncia prepausavan pas coma lo volant situat al costat esquèrra, de granda utilitat per facilitar la dintrada e sortida dels ocupants e d'autras avançadas tecnicas coma l'ensems del blòt motor, amb carter e virabiquí coplats, utilizant un aliatge leugièr e resistent d'acièr de vanadi.
Aquel modèl se caracterizava perque fòrça espartenc, caracteristica pròpria dels veïculs d'Henry Ford e sa politica de produccion: la cadena de montatge, amb que poguèt baissar lo prètz inicial de 850 dolars fins a 260, fasent del modèl lo favorit de la societat trabalhadora industriala.
Transmission
Lo modèl T èra de traccion de ròdas arrièras. La bóstia de velocitats èra de tipe trin a plat, amb doas velocitats en davant e una enrè. Los cambis de velocitat se fasián amb tres pedalas e un palfèr situat a l'esquèrra del conductor. Lo volant èra a l'esquèrra. L'accelerador consistissiá en un palfèr situat al volant.
La pedala esquèrra servissiá per accionar la marcha. Amb lo fren a man en posicion intermediària o tot cap en davant, e la pedala esquèrra apijada de contunh, se causís la primièra velocitat en davant.
Referéncias
<References/>
Sant Clamenç sus Durença
Geografia
vignette|upright=1.6|centre|Comunas a l'entorn.
Oscar Wisting
Oscar Wisting (1871-1936) es un explorator polar norvegian. Faguèt partida de l'expedicion Amundsen qu'agantèt per lo premier còp lo Pòl Sud lo 14 de decembre de 1911.
Geometria
vinheta|Alegoria de la geometria. La geometria (del latin geometrĭa, venent de grèc γεωμετρία de γῆ gē, ‘tèrra’, e μετρία metria, ‘mesura’) es una branca de las matematicas que s'ocupa de l'estudi de las proprietats de las figuras dins un plan o dins l'espaci, comprenent: de punts, drechas, plans, politòps (que son las drechas parallèlas, perpendicularas, las corbas, las superfícias, los poligòns, polièdres, eca.).
Es la basa teorica de la geometria descriptiva o del dessenh tecnic. S'apièja sus d'instruments coma lo compàs, lo teodolit, lo pantograf o lo sistèma de posicionament global (subretot quand s'utiliza en combinason amb l'analisi matematica e subretot las eqüacions diferencialas).