cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Sent German (Puèi de Doma)
Sent German [sɛ̃dzeʁˈmu] (Saint-Germain-près-Herment en francés) z-es una comuna auvernhata dau departament dau Puèi de Doma e la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament d'Auvèrnhe.
Nòtas
<references group="N"/>
Medina de las Torres
Medina de las Torres es un municipi de la província espanhòla de Badajoz e de la Comunautat Autonòma d'Extremadura.
Mirandilla
Mirandilla es un municipi de la província espanhòla de Badajoz e de la Comunautat Autonòma d'Extremadura.
Surban
Surban ( Surba en francés) es una comuna occitana, situada dins lo departament d'Arièja e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Toponimia
Ni Dauzat nimai los Féniés dison pas res de Surban. La primièra mencion escrita, Sdrebane, en 961, sembla pas donar la clau de la prononciacion de l'epòca. Lo nom poiriá èsser un nom de proprietat, de villa antica, en semblant s'acabar pel sufixe -anum. Mès se n'es atal, quin es lo nom del mèstre ?
Chimborazo
Chimborazo pòt designar los luòcs seguents:
o tanben:
George Vancouver
George Vancouver (King's Lynn, Anglatèrra, 22 de junh de 1757 – Petersham, Anglatèrra, 10 de mai de 1798) foguèt un navegador britanic, oficièr de la Royal Navy, conegut per son exploracion de la còsta Pacifica al ras de çò qu'es uèi la província canadenca de la Colómbia Britanica e dels estats americans d'Oregon, de Washington e d'Alaska. Explorèt tanben las illas d'Hawaii e la còsta sud d'Austràlia.
La vila de Vancouver e l'illa de Vancouver en Canadà foguèron batejadas en son onor.
Monesterio
Monesterio es un municipi de la província espanhòla de Badajoz e de la Comunautat Autonòma d'Extremadura.
Susan
Susan (Suzan en francés) es una comuna occitana situada dins lo departament d'Arièja e la region, ancianament Miègjorn-Pirenèus.
Tractat de Saint-Germain-en-Laye
thumb|right|Partiment d'[[Austria-Ongria organizat per lo tractat.]]
Lo Tractat de Saint-Germain-en-Laye es un tractat signat lo 10 de setembre de 1919 a Saint-Germain-en-Laye. Fa partida dei tractats de patz que marcan la fin de la Premiera Guèrra Mondiala (1914-1918). Definís lo reglament dau conflicte entre leis Aliats e Àustria. Sei clausas organizèron lo partiment de la partida austriana d'Àustria-Ongria entre leis Estats venguts independents en 1918 (Polonha, Checoslovaquia, Iogoslavia...), l'annexion de certanei territòris frontaliers per Itàlia e Romania e la mesa en plaça de l'Àustria contemporanèa. De mai, la fusion entre Àustria e Alemanha foguèt enebida. En mai d'aquò, lei fòrças militaras austrianas foguèron limitadas e lo país deguèt pagar de reparacions. Enfin, leis Estats novèus poguèron reclamar la restitucion deis òbras d'art presentas dins lei colleccions imperialas reünidas per lei Habsborg.
Aqueu tractat confiermèt la disparicion d'Àustria-Ongria, poissança majora en Euròpa dempuei la fin de l'Edat Mejana. Pasmens, sa consequéncia principala foguèt la desorganizacion prefonda de l'economia de l'Euròpa Centrala en causa de la multiplicacion dei frontieras dins la region. En particular, aquò entraïnèt una crisi economica e sociala grèva en Àustria. Ansin, l'oposicion au sistèma de Versalhas foguèt un sentiment fòrt dins la populacion austriana, çò que favorizèt l'annexion dau país per l'Alemanha Nazi d'Adolf Hitler en 1938.
Montemolín
Montemolín es un municipi de la província espanhòla de Badajoz e de la Comunautat Autonòma d'Extremadura.
Camplong
Camplong o Camp Long (Camp-long, Camp-loung en grafia mistralenca ; Camplong en francés) es una comuna lengadociana situada dins lo departament d'Erau e la region d', ancianament de Lengadòc-Rosselhon.
Lo gentilici es camplonés -esa (fr camplonais -aise).
Geografia
La comuna es situada al nord de Bedarius dins los cantons nauts d'Erau, entre las comunas de La Torre d'Òrb, Lo Bosquet d'Òrb, Avèna e Graisseçac.
vignette|upright=1.8|center|Comunas a l'entorn.
Illa de Vancouver
L’illa de Vancouver (en anglés : Vancouver Island) es una granda illa costièra de Colómbia Britanica en Canadà sus la còsta pacifica. Separada del continent per l'estrech de de Georgia, es l'illa pus granda de la còsta oèst americana amb 32,134 km².
Camplong
Toponimia
Las fòrmas ancianas son : Beate Marie de Campo Longo en 1396, S. Marie de Champlong en 1518, Caplong en 1643, l'eglise et le village de Camplong en 1740-1760, Camplong en 1770-72 (mapa de Cassini); i a benlèu d'autras fòrmas ancianas, mas es pas aisit de las despartir entre los omonimes.
Lo nom es motivat per la preséncia d'un camp de fòrma alongada,. La nocion de camp long demanda pas de traduccion, quitament s'avèm pas de precisions sus aquel camp. Es lo meteis nom que Camplong d'Aude, que Cablong (aqueste evolucionat), que los Campolongo d'Itàlia, que los Campo Largo d'America Latina (amb una diferéncia de vocabulari), etc.
Illa de Vancouver
La part sud de l'illa de Vancouver es la sola region de Colómbia Britanica que s'estend al sud del  49en parallèl, amb tanben qualquas illas del Golf (Gulf Islands). Aquela region ten un dels climas mai caud de Canadà, e dempuèi los ans 1990 es tanben possible d'i far venir d'olivas e de citrons.
L'illa de Vancouver a una populacion de 799,400 personas segon lo recensament de 2016, que aperaquí la mitat (344,630) vivon dins la zona metropolitana del Grand Victòria. Las autras vilas importantas sus l'illa son Nanaimo, Port Alberni, Parksville, Courtenay, e Campbell River. Victòria, la capitala de la Colómbia Britanica, es situada sus l'illa de Vancouver mas pas sa mai granda vila, la ciutat de Vancouver que se tròba sul continent de l'autre costat de l'estrech de Georgia.
L'illa de Vancouver foguèt la tèrra natala de mai d'un pòbles indigèns durant de milièrs d'annnadas. L'illa foguèt explorada per d'expedicions britanicas e espanhòlas a la fin del sègle XVIII. Foguèt nomenada Illa de Quadra e Vancouver en remembrança de las negociacions de 1792 entre lo comandant espanhòl de Fort San Miguel, Juan Francisco de la Bodega y Quadra, e lo capitani britanic George Vancouver, durant la crisi de Nootka.
Mengabril
Mengabril es un municipi de la província espanhòla de Badajoz e de la Comunautat Autonòma d'Extremadura.
Sent Gervès d'Auvèrnha
Sent Gervès d'Auvèrnhe o Sant Gervés d'Auvèrnhe o Sent Gervasi de Montarlet? (Saint-Gervais-d'Auvergne en francés) z-es 'na comuna auvernhassa dau departament dau Puèi de Doma e la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament d'Auvèrnhe.
Nòtas
<references group="N"/>
Periòde de las Cinc Dinastias e dels Detz Reialmes
vinheta|250x250px|Mapa de las cinc dinastias e dels dètz reialmes Lo periòde de las Cinc Dinastias e dels Dètz Reialmes (chinés: 五代十國, simplificat 五代十国, Wǔdài Shíguó) es una èra de trebol politic en China entre 907 e 979, seguent la casuda de la dinastia Tang e precedent la dinastia Song. Pendent aquel periòde, cins dinastias se succedisson rapidament dins lo nòrd de la China, pendent que mai de dotze Estats independents son fondats subretot dins lo sud. Tradicionalament, sonque dètz reialmes son retenguts. D'istorians, coma Bo Yang, comptan 11 reialmes incorporant los Estats de Yan e Qi, mas en excluissent los Han del Nòrd, considerats coma la continuacion dels Han posteriors. Aquela epòca acaba tanben a la fondacion de la dinastia Liao dins lo Nòrd de la China.
Las Cinc Dinastias son:
Los Dètz Reialmes son:
D'autres regimes son repertoriats: Yan, Qi, Zhao, Yiwu Jiedushi, Dingnan Jiedushi, Wuping Jiedushi, Qingyuan Jiedushi, Yin, Ganzhou, Shazhou, Liangzhou.
Contèxte
vinheta|Festenals nocturnes de Han Xizai, per Gu Hongzhong, sègle X. drecha|vinheta|345x345px|Pintura d'un artista chinés, Li Cheng (c. 919–967). vinheta|Arca de pèira, periòde de las cinx dinastias (907-960), China, Musèu de Suzhou. A la fin de la dinastia Tang, lo govèrn imperial dona totjorn mai de poders als jiedushi, los governaires militars regionals. La rebellion de Huang Chao aflaquís un pauc mai lo poder imperial e al començament del sègle X lo jiedushi obten de facto l'independéncia de son territòri. Aquel inaugura lo periòde de las Cinq Dinastias e dels Dètz Reialmes.
Vaquí los principals jiedushi de l'epòca:
Óblast de Zaporizhzhia
Zaporizhia in Ukraine.svg L’óblast de Zaporizhzhia (en ucraïnian: Запорізька область) es una subdivision administrativa del sud-èst d’Ucraïna. Sa capitala es la vila de Zaporizhzhia. Comptava 1,7 milion d'abitants en 2021.
Geografia
L'óblast de Zaporizhzhia cobrís une superfícia de e s'estend entre Dnièpre e la mar d'Azov. Es bordada al nòrd per l'óblast de Dnipropetrovsk, a l'èst per l'óblast de Donetsk, al sud per la mar d'Azov e a l'oèst per l'óblast de Kherson. L'oblast alberga dos parcs nacionals : lo Parc nacional Velykyï Louh e lo Parc nacional de Pryazovske.
Istòria
vignette|L'anciana region istorica [[Zaporoga dins l'Ucraïna actuala.]] Aquesta óblast gardèt lo nom de la patria dels Cosacs zaporògs, que correspond a las óblasts actualas de Chernihiv, Sumy, Poltava e Kharkiv, e a la part orientala de l'óblast de Dnipropetrovsk.
Le Quesnel
Le Quesnel (L'Tchini en picard) es una comuna francesa, situada dins lo departament de Somme e la region dels Nauts de França.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Nòtas
<references group=N/>
Monterrubio de la Serena
Monterrubio de la Serena es un municipi de la província espanhòla de Badajoz e de la Comunautat Autonòma d'Extremadura.
Carri mejan
thumb|Char D2, un carri mejan [[França|francés]] Un carri mejan foguèt un concèpte de carri de combat utilizat avans e pendent la Segonda Guèrra Mondiala. Gropava lei carris capables de se desplaçar rapidàment sus de distàncias importantas e que tenián un armament e un blindatge sufisent per subreviure sus lo prat batalhier. Son ròtle principau èra d'esplechar la rompuda dei linhas enemigas realizadas per lei carris pesucs. Après la guèrra, lo concèpte evolucionèt e foguèt a l'origina dau carri de combat principau.
Planay (Savòia)
Planay en arpitan (Planay en francés) es una comuna arpitana de Savòia administrada per lo departament de Savòia de la region de Ròse-Aups.
Geografia
Situada a l'èst de Moûtiers, en amont del doron de Bozel, la municipalitat de Planay s'estend de part e d'autra del lièch del doron de Pralognan, dempuèi lo Villard del Planay fins al pont de Pierra Crêpa. Lo territòri de la municipalitat se caracteriza per la siá fòrta amplitude altitudinale, de 870 m a l'intrada de la municipalitat al drech del doron de Bozel a 3398 m a la reünion del Grand Bèc. Situada a la confluence de las dauram de Champagny e de Pralognan, la vallée del Planay es lo ponch de sortida del doron de Bozel, #que solca fins a la siá confluence amb la Isère, la vallée del doron de Pralognan s'elèva rapidament fins a la reünion de la Vanoise.
La municipalitat del Planay compren quatre pòbles totes de formas e de concepcions desparièras los unes dels autres :
-	Lo Villard altitud 860 m : situat al confluisson del doron de Champagny e del doron de Pralognan, lo Villard es un luòc estrech coincé entre "Lo Dent del Villard" e lo "Torn del Merle". A protegit pendent près d'un sègle la fabrica (de 1898 a 1984). La desaparicion de la fabrica Péchiney a daissat luòc dins una zòna de bastiments artesanales e d'abitacions. Lo vilatge ancian del Villard plan agropat, se tròba relégué al segond plànol, scindé en dos de part e d'autra del Doron de Champagny.
-	Lo Planay (Cap de luòc) altitud 1151 m : bastit de part es d'autra del C. D. 915 #que pòrta a Pralognan la Vanoise. L'istòria d'aquel vilatge meritariá un agach aprigondit mai #qu'es pas uèi.
-	Lo Chambéranger altitud 1200 m : pòble fòrça agropat classificat dins Zòna de Proteccion del Patrimòni Architectural e Urban per decrèt préfectoral del 20 de novembre de 2000. Perché Sus lo sieu esperó rocós, aquel pòble als carrerons abruptes fachas de pèira depès, recorregudas d'ostals enganchats a la pendenta a conservat tota lo sieu authenticité.
Située à l'est de Moûtiers, en amont du doron de Bozel, la commune de Planay s'étend de part et d'autre du lit du doron de Pralognan, depuis le Villard du Planay jusqu'au pont de Pierra Crêpa. Le territoire de la commune se caractérise par sa forte amplitude altitudinale, de 870 m à l'entrée de la commune au droit du doron de Bozel à 3398 m au sommet du Grand Bec. Située à la confluence des dorons de Champagny et de Pralognan, la vallée du Planay est le point de départ du doron de Bozel, qui sillonne jusqu'à sa confluence avec l'Isère, la vallée du doron de Pralognan s'élève rapidement jusqu'au sommet de la Vanoise.
La commune du Planay comprend quatre villages tous de formes et de conceptions différentes les uns des autres :
-	Le Villard altitude 860 m : situé au confluent du doron de Champagny et du doron de Pralognan, le Villard est un site étroit coincé entre "La Dent du Villard" et la "Tour du Merle". Il a abrité pendant près d'un siècle l'usine (de 1898 à 1984). La disparition de l'usine Péchiney a laissé place à une zone de constructions artisanales et d'habitations. Le village ancien du Villard bien groupé, se trouve relégué au second plan, scindé en deux de part et d'autre du Doron de Champagny.
-	Le Planay (Chef lieu) altitude 1151 m : construit de part est d'autre du C. D. 915 qui mène à Pralognan la Vanoise. L'histoire de ce village mériterait un regard approfondi plus qu'il n'est aujourd'hui.
-	Le Chambéranger altitude 1200 m : village très groupé classé en Zone de Protection du Patrimoine Architectural et Urbain par arrêté préfectoral du 20 novembre 2000. Perché sur son éperon rocheux, ce village aux ruelles abruptes faites de pierre debout, parcourues de maisons accrochées à la pente a conservé toute son authenticité.
-	La Novaz altitude 1100 m : ce village ne conserve aucune habitation permanente, c'est le dernier village que l'on rencontre en quittant la commune pour se rendre à Pralognan la Vanoise. Ce village qui est bâti à l'ubac bénéficie d'une durée d'ensoleillement relativement courte, aujourd'hui, il est principalement occupé l'été.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Karnod
Geografia
Chartres-de-Bretanha se situa a 5 quilomètres al sud-sud-oèst del centre de Roazhon, la prefectura départementale e regionala.
Chartres-de-Bretagne se situe à 5 kilomètres au sud-sud-ouest du centre de Rennes, la préfecture départementale et régionale.
Istòria
L'origina del nom de Chartres-de-Bretanha vendriá de la tribu gauloise de las Carnutes #que s'i seriá installat sul luòc
L'istòria de Chartres de Bretanha a #èsser marcat per la preséncia, dempuèi la Mièja Edat, d´artesana potiers.
A la XII e a, la parròquia se trucava Fontenay e aviá de manièra versemblant per glèisa l'anciana capèla del castèl d'aquel nom. Chartres èra una métairie possedida per la abbaye de Sant-Melaine. Los Bénédictins i avián totun una glèisa o capèla, #que la possession los li aguèt confirmat l'an 1158 per Josse, archevêque de Tors, en 1170 per Etienne, avesque de Roazhon, e en 1185 pel pape Luce III (Cartulaire del abbaye de Sant-Melaine).
Lo culte paroissial i n'aguèt transferit cap a la fin de la o al començament de la, en la capèla de la Retenuda o de la Métairie de Chartres (démolie cap a 1860) #que dépendait de la Abbaye de Sant-Melaine de Roazhon. Fin finala cap a 1860, lo Vilatge de la Poterie, pas luènh de Fontenay, #venir lo centre paroissial e communal, e #recebre dempuèi alavetz lo nom de Chartres.
L'origine du nom de Chartres-de-Bretagne viendrait de la tribu gauloise des Carnutes qui se serait installée sur le site
L’histoire de Chartres de Bretagne a été marqué par la présence, dès le Moyen Âge, d´artisans potiers.
Au XII et au, la paroisse s’appelait Fontenay et avait vraisemblablement pour église l’antique chapelle du château de ce nom. Chartres était une métairie possédée par l'abbaye de Saint-Melaine. Les Bénédictins y avaient toutefois une église ou chapelle, dont la possession leur fut confirmée en 1158 par Josse, archevêque de Tours, en 1170 par Etienne, évêque de Rennes, et en 1185 par le pape Luce III (Cartulaire de l'abbaye de Saint-Melaine).
Le culte paroissial fut transféré vers la fin du ou au début du, dans la chapelle de la Retenue ou de la Métairie de Chartres (démolie vers 1860) qui dépendait de l'Abbaye de Saint-Melaine de Rennes. Enfin vers 1860, le Village de la Poterie, non loin de Fontenay, devint le centre paroissial et communal, et reçut dès lors le nom de Chartres.
Montijo
right|150px|thumb|Plaça d'Espanha right|150px|thumb|Mercat medieval de las Tres Culturas Montijo es un municipi de la província espanhòla de Badajoz e de la Comunautat Autonòma d'Extremadura.
Vidalhac
Vidalhac pòt designar:
Dunet
Dunet (Dunet en francés) es una comuna d'Occitània, en Lemosin, situada dins lo departament d'Endre e la region dau Centre e Vau de Léger.
Toponimia
Las atestacions ancianas son vicaria Dunensis a l'Edat Carolingiana, Dun au segle XIII, Dunetum en 1327, dau gallés dunum e lo sufixe latin diminiuiu -ittum.
Brion-sur-Ource
Brion-sur-Ource es una comuna francesa, situada dins lo departament de Còsta d'Aur e la region de Borgonha.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Tractat de Lausana
thumb|right|Turquia après lei Tractats de Sèvres e de Lausana.
Lo Tractat de Lausana es un tractat internacionau signat lo 24 de julhet de 1923. Fa partida dei tractats de patz que marcan la fin de la Premiera Guèrra Mondiala. Signat a l'eissida de la Guèrra d'Independéncia Turca, a la particularitat de remplaçar lo Tractat de Sèvres conclut en 1920 entre l'Empèri Otoman e leis Aliats. D'efiech, lei nacionalistas turcs menats per Mustafa Kemal avián refusat aqueu premier acòrdi. Après plusors guèrras, ocupèron la màger part d'Armenia e de Curdistan e expulsèron l'armada grèga desbarcada dins la region d'Esmirna.
Lo Tractat de Lausana sancionèt donc la victòria turca e l'Estat fondat per Mustafa Kemal reconquistèt lei regions perdudas en Anatolia per l'Empèri Otoman. Grècia gardèt lo contraròtle de la màger part deis illas de la Mar Egèa. De cambis de populacion foguèron organizats entre lei dos país. La neutralitat dei Destrechs foguèt tornada afiermar. Pasmens, en cambi, Turquia obtenguèt l'annulacion dei limits impausats a sei fòrças armadas e l'abolicion dau regime dei capitulacions que permetiá ai poissanças occidentalas d'intervenir dins leis afaires intèrnes de l'Empèri Otoman.
Suc e Sentenac
Suc e Sentenac (Suc-et-Sentenac en francés) es una anciana comuna occitana del Comtat de Foish e del Vic de Sòs, situada dins lo departament d'Arièja e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus. Dempuèi lo 1èr de genièr de 2019, es fusionada dins la comuna novèla de Val de Sòs que ne ven una comuna delegada.
Suc
La prononciacion es [syk]. Las fòrmas ancianas son villa de Such en 1182, Suc en 1243, Succo en 1246, villa de Succols en 1272, Succo en 1385, Suc en 1385, 1390, 1445 e cap a 1460 (Cronica d'Esquerrièr). Segon los Féniés, Suc es una varianta del pre-indoeuropèu *kuk, que se tròba tanben dins tuc, tuca o truc, e qu'a lo sens de « puèg, puèg arredondit, autura ». Dauzat e Rostaing i veson lo « provençal » suc, « cap », mès aquel sens occitan del mot s'explica pel precedent e lo bestorn per una metafòra corporala s'impausa pas per un mot qu'èra probablament dejà un oronime abans lo latin. Segon Negre, citat per Patrici Pojada, Suc ven de l'occitan suc, mot d'origina preceltica qu'a le sens de « cima de montanha, puèg, autura de travèrses arredondits ». Segon Astor, citat per Patrici Pojada, Suc ven del preceltic tukk > *tsukk > suc en occitan, « cima ». Segon Patrici Pojada, en occitan, un suc, mot d'origina prelatina es una cima, una autura, al sens figurat le dessús del cap (d'aquí les vèrbes ensucar e assucar).
Sentenac
La prononciacion es [sente'nak]. Las fòrmas ancianas son villa de Sentenac en 1182, Sentenaco en 1246, villa de Sentenaco en 1272, Sentenac en 1385-1390, Sentenhac en 1445, Sentenac cap a 1460 (Cronica d'Esquerrièr). Dauzat e Rostaing explican les autres dos Sentenac d'Arièja per un nom d'òme *Sentennus, tirat de Sentius, ambe'l sufixe -acum, latinizacion del sufixe gallic -āco(n). Probable que l'explica val tanben per aqueste Sentenac. L'ipotèsi del nom latin Centenius, atestat, convendriá pas : auriam *Sentenhac; mès poiriá servir per las comunas francesas de Sainteny (Marga) e Santeny, que Dauzat e Rostaing restacan a *Sentennus. Segon Negre, citat per Patrici Pojada, Sentenac ven del nom romanic de persona Centinus, ambe'l sufixe -acum. Astor, citat per Patrici Pojada, es per lo nom latin d'òme *Sentenus, inferit de Sentius. Segon Xavier Delamarre, Sentenac pòt venir de l'etime cintinācon, la proprietat de *Cintinos, o de l'etime sentiniācon, la proprietat de Sentinios [mès Delamarre cita tanben Sentinos, nom tanben atestat e que conven milhor]; son de noms celtics. Segon Patrici Pojada, Sentenac es compausat d'un nom d'òme, benlèu Sentinus o Sentenus, ambe'l sufixe -acum; Sentenac èra donc la proprietat d'un d'aquelis mèstres.
Cultura
L'escais dels sucatèlhs es les grapaus (pr'amor de las fonts nombrosas que i a) e l'escais de las gents de Sentenac es las sinsòlas, pr'amor de l'ensolelhament (lo vilatge es sus un travèrs expausat al sud-oèst). I a tanben las tancalhas per Sentenac e las portanèlhas per Suc, pr'amor d'un biais diferent de nommar la cleda. I a tanben les manjacorrejòls a Suc, les tèrragalhaires e les gorbilhaires a Sentenac. Se cita d'expressions :
Candilhargues
Candilhargues o Candilhargue (Candillargues en francés) es una comuna lengadociana situada dins lo departament d'Erau e la region d', ancianament de Lengadòc-Rosselhon.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
La prononciacion es [kandiyargé] (Negre). Las fòrmas ancianas son : villam... quam vocant Candianicas en 960, villa Candianicus (varianta : Candianiacus) en 985, villa que vocant Candeianicis en 1029, villa que vocant Candelacis en 1031-1060, ville quam vocant Candeianeges en 1093, apud Caudillargues en 1099, Candilhanicis, sense data [sègle XII ?], apud Candejanegues en 1226, villa de Candillanicis en 1290, in tenemento de Candianicis, a Candalhanicis, villam de Candalahanicis en 1296-1305, a parte Candilhanicarum, domini de Candilhanicis en 1307, de Candilhanicis en 1392, 1529, de Chandilhanicis,de Candillanicis en 1550, Candillargue en 1613, Candillargues en 1622, 1648, 1770-71 (mapa de Cassini).
Segon Dauzat, Candilhargue ven dau nom latin d'òme Candilius, amb lo doble sufixe -an-icum ; segon Hamlin, Candilhargue ven del gentilici latin Candidius, amb lo sufixe -anicis. Candilhargue èra una proprietat galloromana. Per de rasons foneticas, lo sufixe -anicis emplegat sistematicament per Hamlin permet pas de menar a -argues; cal remplaçar per lo sufixe -anicos segon Joan Pèire Chambon.
La Rochette (Savòia)
La Rochette en arpitan (La Rochette en francés) es una comuna arpitana de Savòia administrada per lo departament de Savòia de la region de Ròse-Aups.
Geografia
La Rochette es una vila de Savoie (73) #que se tròba a aperaquí trenta quilomètres de Chambéry e a 40 quilomètres de Grenòble. Lo Gelon, torrent descendent de la chaine de las Hurtières de contunh riu, travèrsa lo bourg e a pres pel Joudron abans de sortir al nòrd-es en direccion de Chamoux-sus-Gelon. Lo Gelon se prénommait lo riu de la Rochette sus la mapa de Cassini. La Rochette a environat per divèrses d'autres pòbles del Costat de la Rochette.
La vila de la Rochette possedís un collègi, una escòla primària e doas escòlas maternals. Lo licèu general çò de mès de prèp se tròba a Pontcharra sus Bréda (Isère). La station d'esquí la mai prèp es lo Còl de Allevard #que se tròba a una vintena de quilomètres de la Rochette.
La Rochette est une ville de Savoie (73) qui se trouve à environ trente kilomètres de Chambéry et à 40 kilomètres de Grenoble. Le Gelon, torrent descendant de la chaine des Hurtières puis rivière, traverse le bourg et est rejoint par le Joudron avant de ressortir au nord-est en direction de Chamoux-sur-Gelon. Le Gelon se prénommait la rivière de La Rochette sur la carte de Cassini. La Rochette est entourée par plusieurs autres villages du Canton de la Rochette.
La ville de la Rochette possède un collège, une école primaire et deux écoles maternelles. Le lycée général le plus proche se trouve à Pontcharra sur Bréda (Isère). La station de ski la plus proche est le Collet d'Allevard qui se trouve a une vingtaine de kilomètres de La Rochette.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
La Morera
La Morera es un municipi de la província espanhòla de Badajoz e de la Comunautat Autonòma d'Extremadura.
Le Boulay-Morin
Le Boulay-Morin en normand (Le Boulay-Morin en francés) es una comuna normanda, situada dins lo departament d'Eure e la region de la Nauta Normandia.
Empèris nomadas
Leis empèris nomadas fan referéncia ais estats fondats per lei pòbles nomadas imperiaus d'Eurasia de l'Antiquitat au sègle XVIII. Formats per de populacions indoiranianas, oraloaltaïcas, turcas, mongòlas e manchosas que seis armadas èran especializadas dins l'utilizacion de cavaliers arquiers e de la tactica de la tèrra cremada, vivián de norrigatge itinerant dins leis estèpas e lei bòscs de l'Eurasia centrala dins de societats ierarquizadas basadas sus una organizacion tribala. Generalament devesidas entre caps rivaus, lei tribús èran tanben en contact ambé leis estats sedentaris vesins per cambiar de produchs agricòlas còntra de produchs artesanaus impossible de produrre dins l'estèpa. Pasmens, lei relacions èran pas totjorn pacificas car lei nomadas podián de còps assaiar de prendre per fòrça de bens ò car lei pòbles sedentaris (China, Empèri Bizantin...) èran lèsts a empachar l'intrada d'intrús dins sei territòris.
Le Boulay-Morin
Geografia
Lo Boulay-Moriscan a situat a 7 km al nòrd de Évreux, sus la RD 155 (Évreux - Louviers).
Sent Gervasi de Maimont
Sent Gervasi de Maimont (Saint-Gervais-sous-Meymont en francés) z-es 'na comuna auvernhassa dau departament dau Puèi de Doma e la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament d'Auvèrnhe.
Le Boulay-Morin
Geografia
Es dividit en tres parts : lo Borg al centre del pòble, los Prévostes e lo bòsc del Boulay, lo caseriu del Mesnil Doucerain. La gaireben totalitat de las residéncias a constituit de pabalhons individuales.
Empèris nomadas
Aquelei relacions conflictualas formèron en Eurasia una geopolitica basada sus l'antagonisme entre societats nomadas e societats sedentàrias. D'efèct, la natura predatritz dei tribús nomadas asiaticas, obligadas de trobar regularament una novèla region druda per s'installar, representava un factor de destabilizacion locau important. Òr, quand un cap capitava d'unificar unei tribús sota una autoritat unica, aquò podiá entraïnar la mesa en movement d'armadas importantas compausadas de combatents entraïnats, mobils e disciplinats capablas de véncer leis armadas deis estats sedentaris. Lei desfachas subidas còntra de cavaliers arquiers per lei Romans (Carrhes en -53), per lei Bizantins (Manzikert en 1071), per lei Song (conquista de China per lei Mongòls) ò per leis Ongrés (Mohi en 1241) mostran la dificultat de faciar una armada fòrça mobila e equipada d'un arc que sa portada li permetiá de tuar una buta a de distàncias alora inegaladas. Ansin, lei pòbles de l'estèpa demorèron capables de menaçar e sovent de conquistar totei leis estats sedentaris d'Eurasia e foguèron donc l'element perturbator major d'aquela region fins a l'aparicion d'armas de fuec en estat de rivalizar ambé l'arc nomada. Manca tanben pas d'exemples per illustrar aquela capacitat de la formacion de l'empèri deis Escites a la conquista de la màger part d'Asia per Genghis Khan e sei successors.
Le Boulay-Morin
Geografia
Le Boulay-Morin est situé à 7 km au nord d'Évreux, sur la RD 155 (Évreux - Louviers).
Sent Gervasi de Maimont
Nòtas
<references group="N"/>
Empèris nomadas
Aquela influéncia geopolitica durabla dei pòbles e empèris de l'estèpa sus lei relacions continentalas constituisse la diferéncia principala ambé leis autrei pòbles nomadas que marquèron l'Istòria coma lei bedoïns arabis dau sègle VII ò lei Vikings dei sègles IX e X. Es tanben confirmada per l'importància deis estrategias adoptadas per lei societats sedentàrias per si protegir còntra leis expedicions nomadas. Maugrat lei diferéncias e lei distàncias importantas entre leis estats victimas d'aqueleis ofensivas, aqueleis estrategias foguèron similaras e basadas sus quatre principis : atacar lei nomadas per lei sometre ò leis obligar de si desplaçar dins d'autrei regions pus alunchadas, fortificar lei regions menaçadas ò leis axes de passatge, devesir lei nomadas per empachar l'emergéncia d'un cap poderós capable d'organizar una ataca, pagar un tribút e donar de títols prestigiós ai caps nomadas per defugir una ataca. Pasmens, coma va mòstra la contuniacion dau fenomèn deis invasions nomadas fins a l'aquisicion d'una superioritat tecnologica decisiva en favor dei sedentaris, lo succès d'aqueleis estrategias èra limitat. D'efèct, leis atacas entraïnavan sovent una retirada dei nomadas que tornavan ocupar lei regions perdudas après lo retirament deis assalhidors. Lei fortificacions mau capitèron de blocar d'invasions en causa de distàncias de susvelhar tròp lòngas. La division dei nomadas entre elei èra eficaça a condicion que la guèrra posquèsse durar d'annadas per afeblir totei lei tribús. Enfin, lo pagament d'un tribút, de còps fòrça important, empachèt rarament leis atacas car lei nomadas respectavan gaire leis acòrds signats.
Lei regions conquistadas per lei nomadas èran integradas au sen d'estats fòrça estenduts e dirigits per lei caps dei pòbles venceires. Aqueleis estats adoptavan rapidament una organizacion mesclant de principis dei societats nomadas e sedentàrias. Aquò èra necessari car lei territòris conquistats per lei nomadas avián sovent de populacions fòrça importantas a respèct dei tribús d'envaïsseires. Lei nomadas avián donc besonh d'integrar d'autoctòns coma foncionaris per permetre lo foncionament de certaneis infrasturas ò administracions desconeissuts dei societats de l'estèpa. Ansin, l'evolucion deis empèris nomadas foguèt dictat per dos principis principaus qu'èran la fragmentacion rapida de l'empèri entre eiretiers rivaus de son fondator e l'assimilacion dau pòble nomada au pòble sedentari pus nombrós. Lo premier fenomèn necessitava generalament una ò doa generacions e èra favorizat per una superficia importanta. L'assimilacion necessitava tres ò quatre generacions e èra favorizada per lo prestigi mai ò mens important de la civilizacion conquistada e per la possibilitat de l'adopcion mai ò mens rapida de la religion dei vencuts. Per exemple, lei signes premiers de division de l'Empèri Mongòl apareissèron mens d'una generacion après la mòrt de Genghis Khan e sei successors si convertiguèron ai religions localas (islam e bodisme) a la fin dau sègle XIII e au començament dau sègle XIV.
Le Boulay-Morin
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Empèris nomadas
Zòna d'origina dei pòbles nomadas
Lei pòbles nomadas a l'origina dau fenomèn de l'invasion nomada avián ges d'unitat e si compausavan d'unei pòbles diferents coma d'Eslaus, de Turcs ò de Mongòls. Pasmens, èran originaris d'una mema region que son centre de gravitat si situa entre la Mongolia e lo lac Baikal. Au nòrd, es limitada per lo bòsc siberian e au sud per lei montanhas de l'Asia Centrala (Caucàs, Hindu Kush...). En revènge, vèrs l'èst e l'oèst, lei limits son pus vagues e l'i a gaire de relèus importants d'Ongria a Manchoria. Aquò rende donc lei migracions aisadas au sen de l'estèpa e en direccion dei butas tradicionalas deis invasions nomadas (Euròpa Orientala, Orient Mejan e China).
Lei teatres deis invasions nomadas
Lo teatre deis invasions nomadas representa tota l'Eurasia antica e medievala. Pasmens, dos periòdes (sègles IV-V e sègles XIII-XV) an una importància gròssa car lei migracions e lei migracions nomadas l'i entraïnèron una destabilizacion de lònga durada de la màger part dei societats continentalas (migracion, invasion, disparicion d'estats...). En fòra d'aquelei periòdes de grandeis invasions, existisse d'epòcas de conflictes mai ò mens limitats entre nomadas e sedentaris. Ansin, lei nomadas assaiavan d'agarrir lei sedentaris ò d'ocupar lei regions afeblidas e lei sedentaris organizavan de temps en temps d'ofensivas per sometre e pacificar l'estèpa.
Le Boulay-Morin
Istòria
La municipalitat deu lo sieu nom a lo sieu senhor Moriscan del Pi, sénéchal de Robert E, comte de Meulan, #que #donar lo sieu nom a aquela comuna.
Empèris nomadas
Lo cas de l'Empèri Mongòl
Leis invasions dei cavaliers de Genghis Khan e sei successors e la formacion de l'Empèri Mongòl representan l'apogèu dau fenomèn deis invasions nomadas. Après dètz annadas de luchas intèrnas de 1196 a 1206, Genghis capitèt d'unificar lo pòble mongòl e d'organizar una armada entraïnada e fòrça disciplinada. Amb aquela armada, ataquèron lei tres civilizacions principalas de l'Eurasia sedentària dau sègle XIII : China que foguèt totalament conquistada, lo monde islamic que perdèt lo plan iranian e onte mai d'una dinastia de senhors musulmans foguèt desfacha e l'Euròpa crestiana que la periferia orientala foguèt tanben conquistada. Leis estats musulmans e crestians non conquistats deguèron tanben faciar d'expedicions de pilhatge que causèron de destruccions e de pèrdas importantas. La fin deis annadas 1270 marquèt l'apogèu de l'Empèri Mongòl que va pauc a pauc si devesir entre leis eiretiers de son fondator fins au sègle XV.
Le Boulay-Morin
Istòria
Divèrses membres de la familha Maillet-de detlo-Boulay, senhors del Boulay, se son illustrats en Normandie.
La commune doit son nom à son seigneur Morin du Pin, sénéchal de Robert I, comte de Meulan, qui donna son nom à cette commune.
Plusieurs membres de la famille Maillet-du-Boulay, seigneurs du Boulay, se sont illustrés en Normandie.
Musica seriala
thumb|right|[[Arnold Schönberg, musician austrian considerat coma lo fondator de la musica seriala.]]
La musica seriala (ò serialisme) es una tecnica de composicion musicala fondada sus l'utilizacion de serias d'elements musicaus preestablits e invariables. Iniciada en 1923 per Arnold Schönberg (1874-1951), es eissida de movements precursors ja visibles, per exemple, dins l'òbra de Gustav Mahler (1860-1911). Permetent de realizar d'òbras atonalas, foguèt un corrent musicau dau sègle XX amb de personalitats coma Alban Berg (1885-1935) e Anton Webern (1883-1945).
L'aparicion de la musica seriala es lo resultat de l'oposicion de plusors musicians ai règlas tradicionalas de la tonalitat. Per trobar de libertats novèlas, desvolopèron una teoria composicionala novèla, lo dodecafonisme, basada sus lei 12 tons cromatics. Generalament, aquelei tons son utilizats segon un principi d'enumeracion e sensa repeticion. Aquela musica aguèt un ròtle important dins la musica sabenta occidentala fins ais ans 1980.
La Nava de Santiago
thumb La Nava de Santiago es un municipi de la província espanhòla de Badajoz e de la Comunautat Autonòma d'Extremadura.
Pacte de Locarno
thumb|right|[[Gustav Stresemann, Austen Chamberlain e Aristide Briand durant lei negociacions de Locarno.]]
Lo Pacte de Locarno (ò leis Acòrdis de Locarno) son un ensemble d'acòrdis internacionaus concluts durant una conferéncia organizada en Soïssa dau 5 au 16 d'octòbre de 1925. Reüniguèt principalament Aristide Briand (França, Austen Chamberlain (Reiaume Unit), Benito Mussolini (Itàlia), Gustav Stresemann (Alemanha) e Émile Vandervelde (Belgica), Edvard Benes (Checoslovaquia) e Aleksander Skrzynski (Polonha). Adoptèron divèrsei mesuras destinadas a renforçar la patz en Euròpa e l'aplicacion dei principis fondators de la Societat dei Nacions : En cambi de la ratificacion d'aqueleis acòrdis, Alemanha obtenguèt l'evacuacion de la zòna de Colonha e un sèti permanent a la Societat dei Nacions.
Lo Pacte de Locarno foguèt un episòdi important de la diplomacia pacifista de l'entre doas guèrras. Pasmens, foguèt rapidament minats per la crisi economica de [[1929. Foguèt definitivament annulat per Adolf Hitler en 1936 amb la remilitarizacion de Renània.
Navalvillar de Pela
Navalvillar de Pela es un municipi de la província espanhòla de Badajoz e de la Comunautat Autonòma d'Extremadura.
Ret de Centres de Formacion Professionala Occitans
Los CFPO son d'associacions culturalas segon la lei 1901 e lor accion s’apièja sul trabalh en comun de la ret de centres partenaris que s'estructura dins tres regions occitanas : Lengadòc, Aquitània e Miègjorn-Pirenèus. Los Centres de Formacion Professionala Occitan son sòcis del Congrès permanent de la lenga occitana.
Formacions prepausadas e metòdes pedagogics
Las accions de formacion prepausadas son : d'estagis intensius de dos jorns a una setmana, de corses del ser, de formacions individualizadas, de formacions a distància, professionalas (qualificantas e pre-qualificantas), intensivas en presencial e tanben de formacions sciéncias e natura. Totas dintran dins lo Quadre Europèu Comun de Referéncia per las Lengas (QECRL).
Los metòdes pedagogics emplegats favorisson la presa de paraula, e donan la prioritat a la comunicacion e a l’expression orala dels estagiaris. La tòca principala, a travèrs de situacions ludicas e de mesas en scènas, es de formar de locutors actius. Los formators son titulars d’una licéncia d’occitan o an un nivèl equivalent.
Coordenadas
CFPO Lengadòc 7 carrièra Franklin 34500 Besièrs
CFPÒC Aquitània 10 avenguda deu president Kennedy 64300 Ortès
CFPO Lengadòc 32 cité clair vivre 15006 Orlhac
Nogat
thumb|250px|Bastonets de nogat artesanal
Lo nogat es un pastat doç (catimèl o dur), fabricat a partir de la coccion de mèl amb de sucre e de blanc d'uòu flisquetat que se l'aponde segon lei variantas de noga, d'amètlas, de vanilha, d'aiganafa, de fruchs confits, de mochifarra de limon, de chocolat, etc. En Provença, lo nogat es un dei tretze dessèrts de la taula de Nadal.
Es una especialitat que se retròba dins mantei païs de l'airau mediterranèu. Dins lei tèrras de lenga catalana son equivalent es lo torron, e es l'especialitat d'Agramunt (Catalonha) e subretot de Xixona (País Valencian). Leis parents italians se dison mandorlato e torrone (sud d'Itàlia probablament per influéncia catalana).
Lo nogat en Occitània
Actualament la capitala incontestabla d'aquesta especialitat occitana es la vila provençala de Montelaimar. Sembla que siá en Provença que siá nascuda la forma modèrna d'aquesta lecariá a l'entorn del sègle XVI.
A la debuta de sègle XVII, Olivier de Serres de la vila de Montelaimar decidiguèt de cambiar la noga per d'amètlas dins lo nogat.
Nogales
Nogales es un municipi de la província espanhòla de Badajoz e de la Comunautat Autonòma d'Extremadura.
Lurte
thumb|300px|Lo grop aragonés Lurte al Hestiv'òc de Pau en 2011 Lurte ("Os Mosicos d'a Companyía Almugávar") es un grop de fòlk de Saragossa que canta en aragonés. Fan servir d'instruments tradicionals aragoneses coma la gaita de boto, la donzaina, la trompa de Ribagòrça, lo chiflo, lo chicotén, la tarota e de percussions.
Un element caracteristic de sas aparicions es que pòrtan de vestimenta coma las dels ancians almogavars.
Oliva de la Frontera
Oliva de la Frontera es un municipi de la província espanhòla de Badajoz e de la Comunautat Autonòma d'Extremadura.
Tabre
Tabre (Tabre en francés) es una comuna lengadociana situada dins lo departament d'Arièja e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Toponimia
Ni Dauzat e Rostaing, nimai los Féniés dison pas res de Tabre.
Istòria
Tabre, que dependiá de la senhoriá de Leran, èra pas qu’una pichona comunautat que formava un consolat ambe Esclanha e Pradetas. Çò qu'explica qu’aja pas de glèisa: la parròquia èra la de La Ròca d'Òlmes.
A la Revolucion, Tabre foguèt estacat a l’Aude en primièr; puèi al districte de Mirapeis.
Hromada
Una hromada ( ucraïnian : територіальна громада, romanizat : terytorialna hromada , «comunautat territoriala») es una unitat de basa de la division administrativa en Ucraïna , semblabla a una municipalitat. Foguèt creada pel governament ucraïnian lo 12 de junh de 2020. De tèrmes similaris existisson en Polonha (gromada) e en Bielorussia (hramada). La traduccion literale del tèrme es "comunautat", coma los tèrmes utilizats dins los Estats d'Euròpa occidentala: Alemanha (Gemeinde), França (commune) e Itàlia (comune).
Ernest Lluch
Ernest Lluch i Martín (Vilassar de Mar, 21 de genièr de 1937 – Barcelona, 21 de novembre de 2000) foguèt un òme politic catalan que moriguèt assassinat per de membres d'Euskadi ta Askatasuna.
Biografia
En 1961 Ernest Lluch obtenguèt sa licéncia en sciéncias politicas, economicas e comercialas a l'Universitat de Barcelona amb un prèmi extraordinari de fin de cors. Lo meteis an venguèt Professor ajudaire a la Facultat de Sciéncias Politicas e Economicas de l'Universitat de Barcelona. Foguèt expulsat d'aquesta universitat per son activisme politic antifranquista en 1966. Estudièt tanben a l'Universitat de la Sorbona a París. Afilhat al Partit Socialista de Catalonha (PSC) e un dels fondadors del Partit Socialista del País Valencian (PSPV), faguèt partida del govèrn de Felipe González coma ministre de la Santat e de la Consomacion entre 1982 e 1986. Se retirèt de la vida politica en 1989.
Foguèt assassinat dins lo parquing de son ostal per l'organizacion Euskadi ta Askatasuna (ETA) a l'edat de 63 ans.
Entre-deux-Monts
Entre-deux-Monts es una comuna francesa, situada dins lo departament de Jura e la region de Franca Comtat
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Taurinhan deth Castèth
Taurinhan deth Castèth ( Taurignan-Castet en francés) es una comuna occitana, situada dins lo departament d'Arièja e la region de Miègjorn-Pirenèus.
Canet (Erau)
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
Las fòrmas ancianas son : Canetum en 884, in Canneto villa cap a 1070, ecclesia S. Martini de Caneto en 1149, de Caneto en 1162, el termini de Cannet en 1185, ad Canetum en 1195, de Caneto en 1203, 1264, 1344, ecclesia S. Martini de Caneto en 1252, 1484, de Leconet, a la fin dau sègle XIV, de Caneto au sègle XVI, au chasteau de Canet en 1584, Cannet en 1622, Canet en 1626, 1643, 1740-60, 1770-72 (mapa de Cassini).
Segon Dauzat, Canet ven del latin canna, « canavèra », amb lo sufixe collectiu -etum ; segon Hamlin, Canet ven del latin cannetum que mena a l'occitan canet « luòc plantat de canavèras ».
Sainte-Croix-Grand-Tonne
Sainte-Croix-Grand-Tonne es una comuna normanda, situada dins lo departament de Calvadòs e la region de Normandia.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Balakliia
Balakliia (ucraïnian : Балаклія) es una vila del raion d'Yzium, dins l'óblast de Khàrkiv, a l'èst d'Ucraïna, del costat nòrd-èst de la ribièra Siverskyi Donets près de l'endrech que la rejonh la ribièra Balakliika que travèrsa la vila. Es un caireforç ferroviari important dins l'óblast. Balakliia alberga l'administracion de la hromada urbana de Balakliia, una de las hromadas d'Ucraïna. En 2021, sa populacion èra estimada a 26 921 abitants.
Lo 3 de març de 2022, pendent l'invasion russa d'Ucraïna, las fòrças russas capturèron la vila.
Lo 6 de setembre de 2022, las fòrças armadas ucraïnianas lancèron una contraofensiva vèrs la vila, tornèron prene la vila vesina de Verbivka e assetgèron la vila. Lo 8 de setembre lo drapèu ucraïnian ondejava tornarmai sus l'ostal de la comuna e las fòrças ucraïnianas avián avançat dins lo centre de la vila. Lo vèspre de fonts oficialas confirmèron la presa totala de la vila.
Orellana de la Sierra
Orellana de la Sierra es un municipi de la província espanhòla de Badajoz e de la Comunautat Autonòma d'Extremadura.
Oliva de Mérida
Oliva de Mérida es un municipi de la província espanhòla de Badajoz e de la Comunautat Autonòma d'Extremadura.
Quesnoy-le-Montant
Quesnoy-le-Montant es una comuna francesa, situada dins lo departament de Somme e la region dels Nauts de França.
Nòtas
<references group=N/>
Fonetica
La fonetica es la branca de la lingüistica que descriu la formacion e la percepcion deus sons sens considerar la lor foncion dens la comunicacion lingüistica.
Orellana la Vieja
Orellana la Vieja es un municipi de la província espanhòla de Badajoz e de la Comunautat Autonòma d'Extremadura.
Hestiv'òc
thumb|250px|Fòto de la cantèra d'obertura de l'edicion de 2011 Lo Hestiv'òc qu'ei un hestenau que se celebra cada an a Pau (Gasconha) a l'entorn de "las Musicas e Culturas deu Sud". Que ho creat en 2005.
Istòria
Lo Hestiv'òc que vadó en 2005. Dempuish la soa creacion, a mei grops occitans com Moussu T e lei Jovents, Mauresca Fracàs Dub, La Talvera, lo hestevau qu'a aculhit grops d'originas divèrsas deu sud d'Euròpa com los aragoneses de Lurte, los catalans de La Carrau o los bascos Pantxoa eta Peio. La reconeishença de l'eveniment dens Bearn qu'ei tant importanta qu'un sagèth commemoratiu deu hestenau qu'ei estat imprimit per la Pòsta en 2011.
Taurinhan eth Vielh
Taurinhan eth Vielh (Taurignan-Vieux en francés) es una comuna occitana de Gasconha, en Coserans, situada dins lo departament d'Arièja e la region d'Occitània.
Republica Romana
La Republica Romana fuguèt lo periòde de la civilizacion romana que comencèt en 509 avC e après la casuda de la Monarquia Romana e que s'acabèt en 31 après la formacion de l'Empèri Roman per August.
Arenas de Nimes
thumb|300px|Leis Arenas de Nimes Leis Arenas de Nimes son un anfiteatre roman que se situa dins lo centre de la vila de Nimes, en Lengadòc. Amb l'Ostau Cairat e lo Temple de Diana es un dei testimònis mai importants dau passat roman de la vila. Lo monument es repertoriat dins lei monuments istorics dempuèi 1840. En 1863 foguèt remodelat pr'amor d'i poder far d'activitats taurinas. Actualament lo monument aculhís mai que mai de corridas o d'eveniments relatius a la bovina e tanben de concèrts.
Descripcion
L'anfiteatre mesura 133 mètres de lòng, 101 mètres de larg e 21 mètres d'aut. L'ais grand dau monument mesura 69 mètres mentre que l'ais pichon ne mesura 38. Leis Arenas avián una capacitat de 24,000 espectadors qu'èran repartits dins quatre zònas e trenta quatre tribunas.
Istòria
L'anfiteatre foguèt bastit en 60 après Jèsus Crist, en s'inspirar dau Colisèu de Roma, per divertir la populacion de Nimes, una dei vilas mai influentas e pobladas dau país, e deis environas. Quand arribèt lo periòde de grandeis invasions l'airau foguèt transformat en vilatge fortificat, e leis abitants se refugiavan dins l'encencha deis Arenas. Constituiguèt puèi un barri a partir de l'Edat Mejana e fins au sègle XIX, amb de carrièiras e de botigas.