cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Grèc (lenga)
Lo grèc modèrne
Avans 1982 utilizavan lo sistèma tradicionau e complèxe de l’accentuacion politonica, que teniá tres accents grafics (accents tonaus ancians) e dos "esperits" (marca o abséncia dau sòn [h] ancian). Aquò rebatiá una fonetica antica sens rapòrt amb la pronóncia modèrna. En 1982 adoptèron lo sistèma de l'accentuacion monotonica, ben pus simple, amb un sol accent grafic e sens "esperits". Totun, uei, certanei personas e quauqueis editors encara utilizan lo sistèma politonic, que garda una valor ren que decorativa.
La dimotikí actuala, en tot cas, intègra certanei formas de la katharevousa per completar e diversificar lo lexic e antau, se manten un liame estrech entre lo grèc modèrne e lo grèc antic o medievau.
Jean-Marie Leclair
200px|left|thumb|Jean-Marie Leclair thumb|200px|Jean-Marie LeclairJean-Marie Leclair (Lion, lo 10 de mai de 1697 – París, lo 22 d'octobre de 1764) que ho un dançaire, un compositor e un violonista francés d'estil barròc. Que possediva un vriulon stradivarius qui pòrta uei son nom.
Hilh d'un dentelièr, qu'estudiè aqueth mestièr dab lo son pair, puish la dança e lo vriulon a Lion e après a Turin dab Giovanni Battista Somis. Que ho tanben mèste de ballet dens aquesta darrèra ciutat.
En 1716 qu'esposè la hilha d'un mercadèr de liquor de Lion, puish, veude, que's tornè maridar en 1730 dab Louise Roussel (la soa estampaira).
Qu'avó ua carrièra europèa e que ho musician deu Rei Loís XV de França (en 1734) e tanben deu duc de Gramont. La soa rivalitat dab lo violonista Jean-Pierre Guignon que marquè lo son passatge per l'orquèstra deu Rei e qu'ei reputada com l'encausa deu son despartir.
Lo son unic opèra Glaucus et Scylla que ho empontat en 1746.
Stradivarius de Leclair
Qu'ei actualament jogat peu violonista italian Guido Rimonda a qui e ho auhèrt per ua familha anonima entau public en 1994.
En aumatge a la soa istòria, Rimonda qu'enregistrè un disque titolat Le violon noir.
Alaudidae
Lei alaudids (Alaudidae) son una familha d'aucèus qu'aparten a l'òrdre dei passeriformes.
An generalament lo plumatge color bruna, que li permete de s'escondre dins lo paisatge que li vivon. Son dimorfisme sexuau
Hübnerita
thumb||[[Fotografia d'una mescla de cristaus d'hübnerita e de qüars.]]
Alaudidae
Ecologia
Aqueleis aucèus vivon dins lei regions temperadas de l'emisfèri nòrd. L'espécia la mai conoissuda es l'alauseta (tanben anomenada lauseta ò alausa, segon lei regions d'Occitània), famosa a causa de son cant, religat a la poesia, e ai cançons popularas de fòrça culturas, particularament dins la cultura occitana despuei la trobadors.
Hübnerita
L'hübnerita es un minerau de color negre ò jaune brun qu'a una duretat de 5,0-5,5 e una densitat de 7,1-7,5. Es formada de volframat de manganèsi (simbòl quimic : MnWO4) cristallizat segon un sistèma monoclinic de classa prismatica. Dins la natura, forma de cristaus prismatics ò tabulars. Son esclat pòu èsser metallic, resinós e, rarament, adamantin.
Alaudidae
Ecologia
Son d'aucèus que van cercar son manjar au sòu, ajudats per la color terrosa de son plumatge e que pujan ais aubres escassament. Emai son nis lo fan au sòu.
Hübnerita
Aqueu minerau se troba dins lei venas de pegmatitas e dins lei venas idrotermalas de temperatura auta. En causa de sa duretat auta, resistís ben a l'alteracion e pòu donc de còps se concentrar dins de depaus sedimentaris de tipe placer. Es sovent associada a la volframita. Es de còps utilizada coma minerau de tungstèn mai aquel usatge es rar car sa concentration es sovent febla.
Estadilla
Estadilla es un municipi de la província espanhòla d'Òsca e de la Comunautat Autonòma d'Aragon.
Walter H. Brattain
Walter Houser Brattain (n. en 1902, m.1987) foguèt un fisician american. Recebèt lo Prèmi Nobel de Fisica en 1956 per la descobèrta del transistor, amb William Shockley e John Bardeen.
Cadau de Dessús
Cadaus de Dessús (en francés, oficiaument, Cazaux-Dessus) qu'ei ua anciana comuna occitana, fusionada en 1806 dens era comuna de Cadau e Hereishet.
Toponimia
Era prononciacion qu'ei [ka'daws (dé héré'chét)] (grafia fonetica deths autors). Eras fòrmas ancianas que son : Cazaux en Aure en 1723-1769, Cazeaux-Debat en Loron en 1738, Cazeaux-Dessus en Loron en 1738, Cazaux de Louron en 1790 e 1806.
Segon Dauzat, Casaus que vien deth latin cas-ale ( de casa, « ostau, puish proprietat rurau »), « meitaderia ». Segon Negre, citat per M. Grosclaude, Casaus que vien deth gascon casal, [>] casau, « ancian mot òrt, proprietat rurau, tèrras qui dependen dera casa, claus ».
Segon Miquèu Grosclaude, adara, casau / cadau qu'ei l'equivalent deth ancian mot òrt, en èra pas atau ara Edat Mejana; casau qu'èra ua proprietat rurau non nòbla; en l'anciana parròpia de Cadaus, que i avè dus vilatges : Cadaus Devath e Cadaus Dessús (Casalem inferiorem e Casalem superiorem). Pr'aquò, Cadau de Dessús, en amont, que s'opausa ara comuna de Cadau de Devath.
Patrici Pojada qu'a mau legit Grosclaude : -s finau qu'ei dens era prononciacion citada.
Arrondiments deths Hauts Pirenèus
Eth departament deths Hauts Pirenèus qu’a 3 arrondiments:
Demografia
Populacion: INSEE,.
Batalha d'Stalingrad
La Batalha d'Stalingrad es considerada coma lo punt d'inflexion de la Segonda Guèrra Mondiala e la mai sagnosa de l'istòria de l'umanitat. S'i afrontèron los alemands e lors aligats (Italians, Romaneses) e los sovietics entre lo 21 d'agost de 1942 (començament del sèti de Stalingrad per las fòrças de l'Axe) e lo 2 de febrièr de 1943 (reddicion de la 6ena Armada alemanda). Inclutz lo sèti de la vila pels alemands, los combats al dintre de la ciutat e la contraofensiva sovietica. Es una victòria decisiva dels sovietics. Las fòrças de l'Axe perdèron 850,000 òmes, siá un quart de las loras fòrças sul Front de l'Èst, e un molon de material. L'Axe se poguèt pas jamai remetre d'aquelas pèrdas e comencèt una longa retirada fins a Berlin e la desfacha de l'Alemanha Nazi.
Situacion iniciala
Lo 22 de junh de 1941, Alemanha e sos aligats de l'Axe invasisson l'Union Sovietica, en avançar lèu en pregondor en territòri sovietic. L'avança alemanda s'arrestarà davant Moscòu amb la contraataca sovietica.
A la prima de 1942 los Alemands estabilizèron las loras linhas de front mas las pèrdas de l'ivèrn rendián malaisida una ofensiva del Grop d'Armada Centre sus la capitala de l'Union Sovietica.
Felidae
Los felins o felids (Felidae) constituisson una de l'òrdre dels carnivòrs, de la sosclassa dels euterians, dins la classa dels mamifèrs. Demest lors traches caracteristics figuran lor cap redond, lor maissa dotada de 30 dents, e lors arpas retractilas.
Lista dels monarcas de Grècia
130px|thumb|Blason de Grècia, de 1831 fins a 1863. Vaquí la lista dels monarcas de Grècia aprèp l'independéncia de l'Empèri Otoman fins a 1974, an de l'abolicion de la monarquia. Oton Ièr foguèt l'unic monarca qu'aguèt lo títol "rei de Grècia". Lo sieu successor, Jòrdi Ièr e los autres monarcas usèron lo títol "rei dels ellenics".
Felidae
Aquela familha se compausa de tres sosfamilhas :
Lista dels monarcas de Grècia
Grècia abolís la monarquia aprèp referendum l'an 1973 e confirmacion del resultat en 1974. De 1924 til 1935, dum la Duesma Greka Republica, la Monarcaso anke abolisesis.
Felidae
Sosfamilhas, s e s
Acinonychinae Felinae Pantherinae
La denticion dels felins
Los felins an trenta dents. Lors quatre longas caninas son apeladas cròcs. Los utilizan per mòrdre e tuar lors predas. Las 12 pichonas dents de davant, o incisivas, servisson a desrabar los pels o las plumas e la carn dels òsses. Suls costats de las maissas se tròban las premolaras e las molaras. Alara que las dels òmes son aplatidas e servisson a mastegar, las dels felins, agudas e talhantas, son fachas per trissar la carn. Aquestas dents particularas son apeladas carnassièras.
Ligams extèrnes
Falbes del Monde (en francés)
Volframita
La volframita es un minerau de color negre-gris ò negre-brun qu'a una duretat de 5,0-5,5 e una densitat de 7,2-7,5. Es formada de volframat de fèrre e de manganèsi (simbòl quimic : (Fe, Mn)WO4) cristallizat segon un sistèma monoclinic de classa prismatica. Son esclat es fòrça variable (metallic, submetallic, adamantin ò resinós) en foncion dei proporcions respectivas de fèrre e de manganèsi.
Aqueu minerau se troba dins lei venas de pegmatitas, dins lei venas idrotermalas de temperatura mejana ò auta e dins de depaus sedimentaris de tipe placer. Pòu èsser associada ambé la cassiterita, la scheelita, l'estannita ò la lepidolita. Es lo minerau principau de tungstèn.
La Roche-Morey
La Roche-Morey es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Nauta Sòna e la region de Borgonha Franca Comtat.
Geografia
Altitud del pòble: 300 mètres. Aquel a situat al pè d'un tuc calcaire del Alanéen e del Bajocien. Aquela tuc sobrenomenada "la ròca" constituissi lo ponch mai elevat de l'oèst del departament d'Anautita Saône. De la siá reünion a las alentours de 500 mètres a penas, la vista s'estend de Langres, a l'oèst als Vòges, al #Jurar e als Alpes per temps clar #çò que constituissi un dels panoramas mai estenduts de França per una òc pichona nautor. Existís pas n'efièch d'unes autres obstacles naturales en los environs.
Altitude du village: 300 mètres. Celui-ci est situé au pied d'une colline calcaire de l'Alanéen et du Bajocien. Cette colline surnommée "la roche" constitue le point le plus élevé de l'ouest du département de Haute Saône. De son sommet aux alentours de 500 mètres à peine, la vue s'étend de Langres, à l'ouest aux Vosges, au Jura et aux Alpes par temps clair ce qui constitue un des panoramas les plus étendus de France pour une si petite hauteur. Il n'existe pas en effet d'autres obstacles naturels dans les environs.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
La Ròca-Morey trucat initialement Morey es un pichon vilatge d'Anautita-Saône ont #èsser édifié lo darrièr monastèri de l'òrdre dels Bénédictins de la region abans la Revolucion.
Pel continuament aquel monastèri #èsser racheté per sœurs #que lo #transformar en pensionnat dicha de "detla Immaculée Concepcion".
Aquel darrièr #barrar las siás pòrtas l'an 1979 per causas de seguretat mas las bastissas son totjorn #intacte e pòdon èsser visitats.
La Roche-Morey appelé initialement Morey est un petit village de Haute-Saône où fut édifié le dernier monastère de l'ordre des Bénédictins de la région avant la Révolution.
Par la suite ce monastère fut racheté par des sœurs qui le transformèrent en pensionnat dit de "l'Immaculée Conception".
Ce dernier ferma ses portes en 1979 pour causes de sécurité mais les bâtiments sont toujours intacts et peuvent être visités.
Joan XVII
thumb|right|Retrach de Joan XVII dins la [[Basilica de Sant Pau Fòra lei Muralhas.]]
Joan XVII (12 d'aost de 966, Roma - 6 de novembre de 1003, Roma) foguèt lo 140 papa de la Glèisa Catolica dau 16 de mai au 6 de novembre de 1003. Succediguèt a Silvèstre II (999-1003) e foguèt remplaçat per Joan XVIII (1003-1009). Relativament brèu, son pontificat foguèt subretot marcat per son autorizacion d'organizar una mission d'evangelizacion dei regions eslavas.
Gregòri V
thumb|right|Representacion dau papa Gregòri V e de l'emperaire [[Oton III.]]
Gregòri V (973, Stainach - 23 de febrier de 999, Roma) foguèt lo 138 papa de la Glèisa Catolica dau 3 de mai de 996 au 23 de febrier de 999. Succediguèt a Joan XV (985-996) e foguèt remplaçat per Silvèstre II (999-1003).
Cosin de l'emperaire Oton III (983-1002, èra nascut dins una familha aristocratica d'Àustria. Son nom vertadier èra Brunon de Caríntia. Dirigit vèrs una carriera eclesiastica, recebèt una educacion religiosa de part de l'arquevesque Willigis de Maiança e venguèt vicari de la cort imperiala. En 996, quand lo papa Joan XV demandèt d'ajuda a Oton III per restablir son autoritat en Roma, Brunon acompanhèt donc son cosin en Itàlia. Pasmens, Joan XV moriguèt avans l'arribada d'Oton III que designèt Brunon per li succedir. L'eleccion aguèt luòc lo 3 de mai de 996 en preséncia dau pòble e dau clergat roman.
La premiera partida dau pontificat de Gregòri V foguèt marcada per lo coronament de l'emperaire Oton III e per la reünion de dos sinòdes regardant la question de l'esquisme amb la Glèisa d'Orient. Puei, Oton III quitèt la peninsula laissant de fòrças a divèrsei nobles italians cargats de sostenir militarament lo papa. Pasmens, aquò foguèt pas sufisent car un complòt organizat per lo patrician Crescentius lo Jove prenguèt lo contraròtle de Roma en setembre de 996 e elegiguèt un antipapa dich Joan XVI. Gregòri V capitèt de s'enfugir mai deguèt esperar lo retorn d'Oton III per tornar ocupar Roma en febrier de 998. Crescentius foguèt executat e Joan XVI torturat per lei venceires. Dins aquò, Gregòri V aprofichèt gaire aquela victòria car moriguèt un an pus tard probablament en causa dau paludisme.
Jean-Jacques Rousseau
Jean-Jacques Rousseau (n. en 1712 a Genèva, m.1778) foguèt un escrivan, filosòf e musician genevés d'expression francesa. Foguèt un dels pus importants filosòfs dal Sègle dei Lutz, totun las siás idèas e lo sieu caractèr l'opausèron sovent a d'autras illustrats e als ideals del movement.
La filosofia politica de Rousseau se situa dins lo corrent contractualista dels filosòfs britanics dels sègles XVII e XVIII, e lo sieu famós Discors sus l'origina e fondaments de l'inegalitat entre los òmes es concebut coma un dialòg dobèrt amb l'òbra de Thomas Hobbes. Precursor de la pensada democratica, lo sieu ponch de partida es una critica contra l'ingenuitat de la pensada illustrada, mai que mai en lo prètzfach que l'Illustracion autregèt a la cultura e a la coneissença coma provedidor de bontat. Defendèt que la cultura es una capa de convencions e procediments arbitraris que se superpausa a l'òme originari, aquò es, natural, e que doncas *falseja e pervertís las condicions superioras que l'èsser uman possedís de manièra intrinseca. L'artificialitat de las nòrmas forman la societat e lo lengatge dels divèrses pòbles, que negan als individús la possibilitat d'una realizacion plena coma talas e pervertisson lo sieu èsser natural. La siá consideracion de l'èsser uman coma individú cultural met los fondaments de l'etnologia modèrna, coma soslinhèt Claude Lévi-Strauss.
La siá òbra iconoclasta prefigura las teorias evolucionistas de Charles Darwin. Lo sieu eiretatge de pensador radical e revolucionari es probablament melhor exprimit en la siá frasa pus celèbra, contenguda dins lo Contracte Social:. Las siás idèas politicas influiguèron a la Revolucion Francesa e al desvolopament de las teorias liberalas e nacionalistas. Es conegut, particularament, per los sieus trabalhs sus l'òme, la societat e l'educacion.
Estopanyà
Estopanyà (oficialament en castelhan Estopiñán del Castillo, en aragonés Estupinyán) es un municipi de la província espanhòla d'Òsca e de la Comunautat Autonòma d'Aragon.
NB. La lectura normala en catalan occidental es [esto-], mas la fòrma aragonesa es l'indici que la prononciacion es benlèu en [estu-].
Bacin Argeroprovençau
thumb|right|Carta de la [[Mar Mediterranèa amb lo Barcin Argeroprovençau (a senèstra).]]
Lo Bacin Argeroprovençau es lo bacin occidentau de la Mar Mediterranèa. Es situat entre la Peninsula Iberica, Occitània, Corsega, Sardenha e Magrèb. Es principalament compausat d'un plan abissau situat entre 2,000 e 3,000 m de prefondor qu'es lo vestigi dau fons oceanic dau paleoocean Tetis.
Union montanhòla de las Valadas montregalesas
L'Union montanhòla de las Valadas montregalesas (en italian, Unione montana delle Valli monregalesi) es un agropament de comunas piemontesas (província de Coni) creat en 2015. Lo caplòc es La Tor de Mondví.
Gerbaix
Gerbaix en arpitan (Gerbaix en francés) es una comuna arpitana de Savòia, situada dins lo departament de Savòia e la region de Ròse-Aups.
Geografia
Aquela municipalitat a situat en Savoie, en l'abans país savoyard. Se tròba a l'oèst de Novalaise
Cette commune est située en Savoie, dans l'avant pays savoyard. Elle se trouve à l'ouest de Novalaise
Villard-Bonnot
Nom desconegut en arpitan (Villard-Bonnot en francés) es una comuna arpitana dau Daufinat, situaa dins lo departament d'Isèra e la region de Ròse-Aups.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Neobatrachia
Lo sosòrdre dels Neobatrachia es lo mai ric, e recampa 24 familhas d'anoras "modèrnas", demest eles, los mai comuns. Los Neobatrachia son subdevesits en dos gropes: los Hyloidea e los Ranoidea. Aquesta classificacion, relativament discutida, se basa principalament sus de caractèrs morfologics coma lo nombre de vertèbras o la morfologia larvala.
Saint-Paul-aux-Bois
es una comuna francesa del departament d'Aisne e de la region de Picardia.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Ahraga e chocolat
Ahraga e chocolat (var. Fraga e chocolat), en castelhan Fresa y chocolate, qu'ei ua coproduccion cinematografica mexicana, espanhòla e cubana deu famós realizator cuban Tomás Gutiérrez Alea assistit de Juan Carlos Tabío; que s'estreè en 1993. A maugrat d'estar ua òbra considerada com critica de la societat cubana e deu regim politic castrista, que ho subvencionada en partida per l'estat cuban e qu'arrecebó mantuns prèmis, au dehens com au dehòra de l'isla caribenca.
Argument
L'accion que s'escad a l'Avana de cap a 1979. Lo filme que conta la rescontra enter Diego (interpretat per Jorge Perugorría), un omosexual qui tribalha dens lo mitan artistic e David (interpretat per Vladimir Cruz), un estudiant hèra estacat au socialisme cuban. Diego qu'ensaja de'u sedúser en tot li perpausar libes de mau trobar e fotografias d'eth e que l'envita en çò d'eth. A la debuta David que mes·hida de Diego e que'u denóncia a un camarada politic qui l'encoratja a investigar las activitats de Diego qui pòden escóner contactes dab estrangèrs anticubans. En vertat, Diego que vòu apitar ua mòstra d'esculturas d'un amic son qui son hèra subversivas e pas au grat de las autoritats cubanas. Chic a chic, totun, Diego e David que vaden amics shens cap ambigüitat e Diego qu'adoba ua relacion amorosa enter David e la soa vesia (ua prostituïda qui practica lo mercat negre e qui ei tanben ua amiga a maugrat de'u susvelhar au medish temps per'mor de pertànher au comitat de vigilància). Que l'explica tanben qu'aima Cuba e qu'ei estat socialista mes que sent exclús per'mor d'estar omosexuau. Fin finau, las autoritats cubanas que perpausan ua auhèrta hèra interessanta a l'escultor emparat per Diego en lo bèth domandar de'n tirar las esculturas mei polemicas (çò que hè) e, devant l'obstinacion de Diego de demorar dens la soa postura provocatriz e hèra critica, que'u soman de's cercar un mestièr en dehòra deu mitan culturau. Per aquesta rason que deisha Cuba dab l'ajuda d'ua embaishada estrangèra.
Eth Hereishet
Eth Hereishet (en francés, oficiaument, Fréchet) qu'ei ua anciana comuna occitana, en era vath de Loron, fusionada en 1806 dens era comuna de Cadau e Eth Hereishet.
Administrativament qu'èra dens eth canton de Bordèras (uei Bordèras de Loron) e eth districte de La Barta, puish eth arrondiment de Banhèras, deth departament deus Hauts Pirenèus.
Toponimia
Era prononciacion qu'ei [héré'chét] (grafia fonetica deths autors). Eras fòrmas ancianas que son : de Fraxineto, en latin, en 1387, Frechet en Loron en 1738, Cazeaux-Dessus en Loron en 1738, Fréchet de Louron en 1790. I a pas d'article.
Segon Dauzat, Hereishet que vien deth latin fraxinetum, « ensemble de hereishos ».
Segon Miquèu Grosclaude, Hereishet que vien deth latin fraxinetum, « lòc on i a hereishos ». Qu'ei era evolucion locau normau deth latin fraxinetum. Eth sufixe -et ei pas un diminutiu, qu'ei un sufixe collectiu vegetau.
Jimjimen
Lo jimjimen (o jimi) es una lenga chadica de la familha afroasiatica parlada en Cameron.
Localisacion
Lo jimjimen es parlat dins l'arrondiment de Bourha, dins lo departament de Mayo-Tsanaga, qu'es restacat a la region de l'Extrèm-Nòrd de Cameron.
France Télévisions
vinheta|Logo de France Télévisions. vinheta|Lo sètge de France Télévisions a [[París (França)|París en 2009.]] France Télévisions es una societat nacionala de programa que gerís las activitats de la television publica en França, de la produccion a la difusion. Foguèt creada lo 7 de setembre de 1992 e es egalament presenta a la ràdio en otramar e possedís mantun sits web.
Fenèstra
thumb|250px|« Femna jove dessenhant una flor » per [[Louise-Adéone Drölling ca. 1821.]] En arquitectura e bastison, una fenèstra (var. fenestra, frinèsta, ahrièsta, hièstra) es un alandament dins una paret o un pan penjalut de teulada amb o sens veiratge.
Foncion
Una fenèstra assegura mantuna foncion pel local concernit: esclairatge, vista, eventualament aeracion e de còps que i a, comunicacion, evacuacion; tot aquò en respectar la separacion dels luòcs per son isolacion termica e fonica. La fenèstra servissiá autres còps a far dintrar o sortir las merças dels magazins situats a l'estanci o tanben a escampar las bordilhas.
Kamisese Mara
Kamisese Mara (1920-2004) economista e òme politic foguèt primièr ministre de Fiji en doas ocasions: entre 1967 e abril de 1987, e entre decembre de 1987 e 1992. Foguèt tanben president del país entre 1993 e 2000
Fanlo
Fanlo es un municipi de la província espanhòla d'Òsca e de la Comunautat Autonòma d'Aragon.
Èric Bertran
Èric Bertran (Barcelona, 1990) ei estudiant de Bachillerat Sociau. Viu dempús des cinc ans en Lloret de Mar e ei aficionat a navegar, ath submarinisme e ara lectura, escriu soent articles d'opinion a diferenti mejans, sustot as sues dues colomnes; ua bisetmanal ath jornau e-noticies e ua auta quinzenal ath jornau dirècte!cat. Ei eth creador e er administrador generau deth grop elfènix (Armada deth Fènix, Bon dia Païsi Catalans e elfènixTV), un des grops catalanistes damb mès usatgèrs, e a hèt part deth Conselh de redaccion deth setmanèr Çò Deman. Er eth mon radiofonic dirigís eth sòn pròpri programa nomentada 'Perspectiva' a Ràdio Arenys, a on parle d'actualitat a trauès de diferentes joenes. Ei autor deth libre 'Èric e era Armada deth Fènix' (2005), damb mès de tretze mil exemplars venudi, que se n'a hèt ua adaptacion teatrau (escrita per Víctor Alexandre e dirigida per Pere Planella) que n'a estat dus mesi de sason en Barcelona e se ne prepare un projècte cinematografic. Mès recentaments a publicat 'Er institut dera vergonha' (2007). Er an 2005 Xevi Mató rodèc un documentau sus era istòria que protagonizèc Bertran quan auie 14 ans e eth Audiéncia Nacionau d'Espanha li demanaue 8 ans de reformatori entà auer demanat er etiquetatge eth catalan a ues enterpreses e díder que sonque ei catalan pendent ua declaracion (atau cònste ar expedient). Eth documentau s'a tradusit ar anglés (per Heather Hayes) -se preparar er italian e euskera- e a superat es 500,000 visionats. Coma prèmis a arrecebut eth Prèmi "Segador der an" (2006) e Jaume I d'Accion Culturau deth País Valencian (2007).
Web oficiau d'Èric Bertran
Dögabilapük
Lo dögabilapük es una lenga artificiala inventada per un marselhés, que signa J. Sailhac, dins un article de la revista Le volapük, per se trufar de l’esperanto. Lo nom ven de la revirada fantasierosa de canebiera: dög+bil e del volapük pük, lenga.
John Steinbeck
John Ernst Steinbeck Jr. (Salinas, Califòrnia, 27 de febrièr de 1902 – Nòva York, 20 de decembre de 1968) foguèt un escrivan american. Steinbeck es un dels representants mai importants de la literatura americana de la primièra part del sègle XX gràcias a sas òbras de resson internacional coma The Grapes of Wrath publicada en 1939 que li faguèt ganhar lo Prèmi Pulitzer e d'East of Eden en 1952, que coneguèron d'adaptacions cinematograficas.
Dögabilapük
Exèmple
Lo sol tèxte en dögabilapük es publicat dins Le volapük:
John Steinbeck
Sa produccion de qualitat li valguèt de recebre lo Prèmi Nobel de Literatura en 1962.
Dögabilapük
Exèmple
''Unu mastru de eskolu demanda unu juru a sus petitus eskolarus : "Ki eta Monsignoru Kristofu Kolombu ?" Nullu eskolaru donna unu bonu reponsu. Enfinu lu petitu Josefu leva lu manu e esklama: "Signoru mastru, iu la so, iu la so." - "Parli, petitu bambinu", reponda lu mastru. Josefu reponda: "Monsignoru Kolumbu eta unu kanardu amerikanu". "Ti-kadidix, poru kelu motivu kredo tu ke illu eta unu kanardu", kria lu mastru? - Josefu reponda: "Porke miu papa parlo sovente a miu mama de lu ovu de Kolombu".''
John Steinbeck
Biografia
John Steinbeck nasquèt lo 27 de febrièr de 1902 dins la vila de Salinas, situada dins l'estat nòrd-american de Califòrnia, filh d'immigrants alemands e irlandeses. Estudièt al primari e segondari dins la siá localitat natala que daissèt puèi per anar a l'Universitat de Stanford, ont estudièt la biologia marina e foguèt diplomat en 1925. Aquest an anèt a Nòva York per començar la siá carrièra d'escrivan mas tornèt a çò sieu l'an seguent ont inicièt una carrièra plena de succèsses literaris.
Òbra literària
En 1929 escriguèt son primièr roman Cup of gold: A life of Sir Henry Morgan, Buccaneer, with Ocasional Reference ton History, una ficcion istorica basada sus la vida de Henry Morgan, mas qu'aguèt pas de succès.
En 1935 publiquèt Tortilla Flat, que recebèt la medalha d'aur del melhor roman escrich per un californian, concedida per lo Commonwealth Club of California. Aquel compendi d'istòrias umoristicas sus de gents joves durant la Granda Depression aguèt un cèrt succès que li permetèt de publicar d'òbras pus seriosas sus la Granda depression, coma Of Mice and Men ("1936) e In Dubious Battle qu'atenguèron la notorietat.
Après aver escrit en 1947 en Mexic lo sieu roman The Perl, que foguèt adaptat per el meteis al cinèma, realizèt un viatge en Union Sovietica, amassa amb lo fotògraf Robert Capa. En 1952 escriguèt lo sieu roman mai popular, The East of Eden ("A l'èst del Edén"), un libre escrich coma eiretatge de las siás idèas per los sieus filhs.
Adervièla
Adervièla (en francés, oficiaument, Adervielle) qu'ei ua anciana comuna occitana, fusionada en 1988 dens era comuna d’Adervièla e Pocieures.
Nombre
Lei nombres son d'entitats abstrachas utilizadas dins lo comptatge e la mesura, e que permeton, per mejan dau calcul, d'accedir en d'informacions novèlas. Son presents dins lo lengatge e dins fòrça activitats umanas. En particular, la sciéncia modèrna existiriá pas sens elei, e lei tecnicas numericas jògan un ròtle de mai en mai important dins nòstrei societats. Lei matematicas son la disciplina que, dempuei l'Antiquitat, estúdia lei nombres, n'aprefondís la conoissença, e n'alarga la portada per de generalizacions successivas.
Chifra
Una chifra es un caractèr utilizat per escriure un nombre o un numèro dins un sistèma de numeracion. Una error frequenta es de confondre lei nocions de e de  (una error analòga seriá de pas destriar lei nocions de  e de, o la letra a de la preposicion a).
Per exemple (en numeracion decimala):
Numèro
Un numèro es una lista de chifras que sièrve pas a comptar o a mesurar e que jòga generalament lo ròtle d'una etiqueta numerica: per exemple, un numèro de telefòn.
Tipes de nombres
Existisson divèrs tipes de nombres; per òrdre de generalitat creissenta, citem: leis entiers naturaus, lei nombres entiers, lei nombres decimaus, lei nombres racionaus, lei nombres reaus, lei nombres complèxes (puei encara d'autrei coma lei qüaternions, leis octonions...).
Se'n fa aicí una presentacion informala, onte se classa leis ensembles de nombres segon l'òrdre precedent.
Entiers naturaus
Lei nombres pus familiars son leis  entiers naturaus, elements de l'ensemble \mathbb{N}, utilizats per lo comptatge: 0, 1, 2, 3, ... Se i definís doas operacions: l'addicion e la multiplicacion.
Nombres entiers
L'ensemble constituit deis entiers naturaus e deis entiers negatius se nòta \mathbb{Z} (l'iniciala de l'alemand Zahl, ; Zahlen au plurau) e seis elements son lei nombres entiers, que generalizan leis entiers naturaus. Se i definís tres operacions: l'addicion, la sostraccion e la multiplicacion. Se ditz que l'ensemble \mathbb{Z}, provesit de l'addicion e de la multiplicacion, es un anèu commutatiu.
Per còntra, la division pausa problèma: se pòt que lo quocient de dos entiers siá pas definit dins \mathbb{Z}; per exemple, se i pòt pas definir lo quocient \ r = 2 / 3 perque existís ges d'entier r tau que 3 r = 2. Autrament dich, l'eqüacion 3 r = 2 d'inconeguda r a pas de solucion dins \mathbb{Z}.
Nombres racionaus
Una segonda generalizacion permet de tractar la dificultat: se definís lei nombres racionaus. Cadun d'elei s'escriu coma una fraccion r = p / q de dos entiers p, q onte q es diferent de 0, per exemple 2 / 3, o (−3) / 4 = 3 / (−4) que se pòt tanben escriure −3 / 4; la fraccion representa lo quocient dei dos entiers. Lei racionaus generalizan leis entiers, car tot entier n es lo racionau n / 1.
L'ensemble dei nombres racionaus se nòta \mathbb{Q} (l'iniciala de quocient). Se i definís quatre operacions: l'addicion, la sostraccion, la multiplicacion e la division. Se ditz que l'ensemble \mathbb{Q}, provesit de l'addicion e de la multiplicacion, es un còrs commutatiu.
En escritura decimala, lei nombres racionaus se caracterizan per la periodicitat de son desvolopament: a partir d'una cèrta posicion, un grop de decimalas se repetís. Per exemple: 253 / 700 = 0,36 142857 142857 142857..., onte lo grop de decimalas 142857 (sonat periòde dau desvolopament) se repetís indefinidament après la segonda decimala.
Nombres decimaus
Lei nombres decimaus son lei racionaus que se pòdon escriure coma lo quocient \ n / 10^m (onte e ) d'un entier e d'una poténcia de 10. Se caracterizan per un desvolopament decimau finit, valent a dire que sei decimalas son totei nullas (e s'escrivon pas) a partir d'una cèrta posicion: per exemple: La soma e lo produch de dos nombres decimaus son tanben de nombres decimaus (mai pas lo quocient en generau).
L'ensemble dei nombres racionaus se nòta \mathbb{D} (l'iniciala de decimau). Provesit de l'addicion e de la multiplicacion, es un anèu commutatiu.
Nombres reaus
Lei nombres reaus comprenon totei lei nombres utilizats dins de mesuras. Generalizan lei nombres racionaus, car coma elei, an un desvolopament decimau, mai aquest es pas necessariament periodic.
Per exemple:
L'ensemble dei nombres reaus se nòta \mathbb{R} (l'iniciala de reau). Se i definís quatre operacions: l'addicion, la sostraccion, la multiplicacion e la division. L'ensemble \mathbb{R}, provesit de l'addicion e de la multiplicacion, es un còrs commutatiu.
De mai, \mathbb{R} es totalament ordenat: existís una relacion d'òrdre totau notada que permet de comparar dos reaus x, y quins que sián.
Finalament, se pòt representar l'ensemble \mathbb{R} dei nombres reaus per una drecha (la ), cada nombre reau x correspondent au ponch (unic) de la drecha qu'a per abscissa x.
Nombres complèxes
Existís pas de nombre reau qu'a per carrat −1. Aquesta impossibilitat menèt de matematicians italians dau sègle XVI a l'invencion de nombres novèus, sonats inicialament nombres imaginaris (en oposicion a nombres reaus), e que son nom actuau es nombres complèxes. Lei nombres complèxes son leis expressions, onte x, y son dos reaus sonats respectivament partida reala e partida imaginària dau nombre complèxe z, e es un nombre complèxe que (per definicion) verifica la relacion: Generalizan lei nombres reaus, car per tot reau x:
L'ensemble dei nombres complèxes se nòta \mathbb{C}. Se i definís una addicion e una multiplicacion; per definicion, se x, y, u, v son de reaus:
Se pòt representar l'ensemble \mathbb{C} dei nombres complèxes per un plan (lo ), cada nombre complèxe correspondent au ponch dau plan qu'a per abscissa x e per ordenada y.
En defòra dei matematicas, que n'an desvolopat fòrça l'estudi e onte son venguts indispensables dins fòrça domenis (comprés l'estudi dei nombres entiers), lei nombres complèxes s'utilizan en fisica (en particular: teoria dei corrents alternats, fisica qüantica).
Cadena d'inclusions
Lei generalizacions successivas que se vèn de citar de la nocion de nombre son resumidas dins aquesta cadena (onte cada ensemble es un sosensemble pròpri dau seguent: leis ensembles son totei diferents):
Contrexéville
Contrexéville es una comuna francesa, situada dins lo departament dels Vòges e la region de Lorena.
Geografia
thumb|250px|left|Lo luòc dels Fontaines
Contrexéville es una pichona vila situada en lo nòrd-èst de la França a l'oèst del departament dels Vòges. A traversat pel Vair. Contrexéville Es vesina de Vittel #qu'es egalament una station thermale réputée. L'accès al autoroute A31 a situat a Unitat|7|km}} dempuèi la sortida de Bulgnéville.
Lo contournement de la vila a #èsser inaugurat lo 25 de junh de 2005, e se situa entre lo autoroute A31 e Epinal.
thumb|250px|left|La place des Fontaines
Contrexéville est une petite ville située dans le nord-est de la France à l'ouest du département des Vosges. Elle est traversée par le Vair. Contrexéville est voisine de Vittel qui est également une station thermale réputée. L'accès à l'autoroute A31 est situé à 7 km depuis la sortie de Bulgnéville.
Le contournement de la ville a été inauguré le 25 juin 2005, et se situe entre l'autoroute A31 et Epinal.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Los d'estudis étymologiques an longtemps #èsser indécises abans de convenir que Contrexéville e aviá format del patronyme germain Gunderic, del nom del proprietari dels luòcs al epòca mérovingienne, #que se li apondon al los suffixes iaca e villae (iacum del domeni e villa del abitat). Initialement De Gundericiacavilla, lo nom del vilatge se vengut Gundrecivilla de contunh Contrexéville aprés las divèrsas modificacions a causa de las contraccions linguales.
Les études étymologiques ont longtemps été indécises avant de convenir que Contrexéville était formé du patronyme germain Gunderic, du nom du propriétaire des lieux à l'époque mérovingienne, auquel s’ajoutent les suffixes iaca et villae (iacum pour le domaine et villa pour l'habitat). Initialement de Gundericiacavilla, le nom du village est devenu Gundrecivilla puis Contrexéville après les diverses modifications dues aux contractions linguales.
Cutry
Cutry pòt essèr:
Scheelita
La scheelita es un minerau de color jaune, verd, gris, roginós ò blanc qu'a una duretat de 4,5-5,0 e una densitat de 5,8-6,2. Es formada de volframat de calci (simbòl quimic : CaWO4) cristallizat segon un sistèma tetragonau de classa bipiramidala. Forma de cristaus bipiramidaus ò, pus rarament, tabulars que pòdon agantar de dimensions importantas. Pòu tanben de còps formar de massas granulàrias ò compactas. Son esclat es veirenc ò resinós.
Se forma dins lei venas de pegmatitas de temperatura auta. Pòu èsser associada ambé la volframita, la cassiterita, l'arsenopirita, la molibdenita, l'antimonita ò la calcita. Es utilizat coma minerau de tungstèn.
Luigi Pirandello
Luigi Pirandello (n. en 1867, m.1936) èra un escrivan italian dels mai importants. Compausèt fòrça poesias, de comédias e tanben de romans. Recebèt lo Prèmi Nobel de Literatura en 1934.
Gibson ex-Huberman
thumb|left|200px|... [[Bronisław Huberman...]] thumb|200px|... [[Joshua Bell...]]
Luigi Pirandello
Poesia
Pirandello compausèt de poesias pendent gaireben trenta annadas, dempuèi 1883 fins a 1912. Sas òbras liricas se pòdon pas encabir dins cap de movement literari de son temps, mas presentan en fach de moduls expressius e de formas metricas tradicionalas.
Gibson ex-Huberman
Lo Gibson ex-Huberman qu'ei un vriulon creat per Antonio Stradivari en 1713. Que ho proprietat deu violonista Bronisław Huberman e qu'ei adara proprietat deu violonista Joshua Bell.
Luigi Pirandello
Poesia
Lo primièr recuèlh Mal Giocondo (1889), que Pirandello n'aviá ja entamenat l'escritura a setze ans, exprimís l'encontre entre l'armonia classica e lo present illusòri e dissolut. Los autres recuèlhs son: Pasqua di Gea (1891); las Elegie Renane (1895) modeladas sus l'influéncia de lad Elegie Romane de Goethe e la Zampogna (1901). Lo darrièr recuèlh es Fuori di chiave amb de tèmas umoristics.
Gibson ex-Huberman
Que ho panat duas vegadas a Huberman. La purmèra que ho brèva, mes arron deu segon panatòri, Huberman no'u tornè pas véder e que hore crubat au cap d'un cinquanteat d'annadas.
Elefant
Lo tèrme elefant amassa los animals existissent de la familha elephantidae.
Doissac
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Elefant
Los elefants èran d'autres còps classats dins la familha dels Pachydermata (los paquidèrmas etimologicament los animals "de pèl espessa" conten tanben los hippopotamidae, tan val direr los ipopotams) mes lo concèpte d'aquesta familha es auèi abandonat pr'amor qu'amassava bèstias d'origina filogenetica diferentas.
Doissac
Toponimia
La prononciacion actuala es [duj’ʂa].
Las atestacions ancianas son Sanctus Hilarius de Doissac, en 1053, Doychacum, latinizacion de 1365, Doyssacum, latinizacion de 1372, Doyssac en 1620. Lo nom es format de Doccius (nom latin d'òme) o Dossius, nom « galloroman » d'òme, e del sufixe -acum, , , latinizacion del sufixe gallés -aco(n). Doissac èra donc probablament una anciana granda propietat antica que son mèstre èra Doccius o Dossius.
Elefant
La familha dels elefants es actualament compausada de 2 genres: Los elefants son los animals terrèstres màgers e, adultes e en bona santat, n'an pas cap de predator. Son amenaçats per l'òme, encausa d'una coexisténcia de còps malaisida e de la valor de sas defensas que son expleitadas per lor evòri (que son comèrci es internacional e remplaçat ara per corosò tanben conegut com l'evòri vegetal).
La gestacion de l'elefant es mai o mens de 22 meses (la mai longa demèst los animals terrèstres) e son cervèl es un dels tres certvèls los mai desvolopats dins lo regnat viu sus Tèrra (amb los cervèls dels cetacea e dels hominidae).
Los elefants de la savana e del bòsc son d'espècias diferentas. I a agut una divergéncia entre lo mamot lanós e l'elefant d'Asia aquò fa tan longtemps coma la divergéncia entre l'òme e lo monin. L'elefant de la savana es gaireben mai grand d'un mètre que l'elefant del bòsc. Emai es dos còps mai pesuc. .
Per reconéisser une elefant d'Africa d'un d'Asia nos podèm espiar las aurelhas (mai pichonas en Asia) ; lo cap de la trompa (que n'i a pas qu'un dit en cò de l'elefant d'Asia) ; e la talha dels elefants (l'elefant d'Africa de la savana es lo mai grand, l'asiatic es mai pichon, e l'elefant del bòsc d'Africa es lo mai pichon .).https://fr.vikidia.org/wiki/%C3%89l%C3%A9phant_d'Asie
Amigny
Amigny es una comuna normanda, situada dins lo departament de la Marga e la region de la Bassa Normandia.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Arrondiment d'Argelèrs de Gasòst
Eth arrondiment d’Argelèrs de Gasòst qu'ei ua division administrativa francesa, situada dens eth departament deths Hauts Pirenèus e era region d'. Eth son còdi INSEE qu'ei 65 1 e era sua superficia qu'es de km².
Composicion dinc a 2015
Eths cantons de Lorda Èst e de Lorda Oèst que vienen deth partiment deth canton de Lorda en 1973.
Fiscal
Fiscal es un municipi de la província espanhòla d'Òsca e de la Comunautat Autonòma d'Aragon.
Chalautre-la-Grande
Chalautre-la-Grande es una comuna francesa, situada dins lo departament de Sèina e Marna e la region d'Illa de França.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Vardar (vent)
Lo vardar es un vent freg que bofa dins la region de Tessalonica a partir de la vau de Vardar.
Coigny
Coigny es una comuna normanda, situada dins lo departament de la Marga e la region de la Bassa Normandia.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Depression (meteorologia)
thumb|right|Representacion d'una depression sus una carta meteorologica.
Una depression es, en meteorologia, una zòna sarrada de pression atmosferica pus febla que lei regions vesinas. Es ansin sovent amb una meteo instabla car la demenicion de la pression atmosferica favoriza la formacion de corrents d'aire ascendents qu'entraïnan la formacion de nívols e de precipitacions. De mai, lei massas d'aire an tendància de se dirigir vèrs lei depressions, çò que pòu engendrar de vents violents. Coma per leis anticiclòns, existís de depressions mai ò mens permanentas que tènon un ròtle centrau dins la meteorologia mondiala en causa de son influéncia sus la circulacion atmosferica.
Definicion
D'un biais generau, existís dos tipes de depressions : Una partida dei depressions observadas per lei meteorològs son congreadas per lei dos fenomèns. Dins aqueu cas, son dichas depressions termodinamicas.
Francaltroff
Francaltroff es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mosèla e la region de Lorena.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Wulfenita
La wulfenita es un minerau de color arange, jaune ò roge-arange. A una duretat de 2,5-3,2 e una densitat de 6,5-7,0. Es formada de molibdat de plomb (simbòl quimic : PbMoO4) cristallizat segon un sistèma tetragonau de classa bipiramidala. Dins la natura, forma de cristaus tabulars, octaedrics ò pseudocubics ò de massas granulàrias. Son esclat es resinós ò adamantin.
Nòtas e referéncias
.
Batalha de Murèth
La Batalha de Murèth es un dels conflictes mai importants e crucials per l'istòria occitana, aragonesa e catalana. Se debanèt lo 13 de setembre de 1213 a Murèth a 15 km al sud de Tolosa. Es un episòdi màger de la Crosada dels Albigeses que s'i afrontèron l'union de fòrças occitanas, catalanas e aragonesas menadas pel rei Pèire II d'Aragon e lo comte Ramon VI de Tolosa als crosats, mai que mai franceses, menats per Simon de Montfòrt. Lo rei d'Aragon i moriguèt e las armadas de la coalicion occitanoaragonesa foguèron desfachas. La batalha marquèt lo preludi de la dominacion francesa suls territòris occitans e lo començament de la demesida de la preséncia catalana en Occitània.
Contèxt
Dempuèi quatre ans, una armada crosada francesa operava en Occitània amb la tòca d'eradicar lo catarisme e de sometre los territòris occitans. Après lo chaple de Besièrs e la presa de la Ciutat de Carcassona (1209), Simon IV de Montfòrt contunhèt sa progression en Lengadòc. S'apoderèt de las tèrras dels vescomtats de Ramon Rogièr Trencavel, abans d'atacar lo Comtat de Tolosa. La crosada venguèt lèu una guèrra de conquista. Lo rei En Pèire II d'Aragon, comte de Barcelona e senhor de Montpelhièr, èra sobeiran de mantun senhor lengadocian, demest los quals lo vescomte Trencavel. Tafurat de la venguda d'aquesta crosada dins sa zòna d'influéncia, assagèt mantun còp de far lo mediador entre las doas parts, e reconeguèt pas Montfòrt coma vescomte de Carcassona e de Besièrs que per fòrça. Sos interèsses e sos ligams feudals anavan contra la conducha que li impausava lo poder de la glèisa de Roma, e son ròtle de sobeiran catolic.
L'assetjament de Murèth
Lo 10 de setembre las tropas del sobeiran catalan Pèire II se reuniguèron amb las tropas dels aligats occitans e installèron dos camps dins la plana sus la riba esquèrra de Garona. Los camps èran situats a aperaquí tres quilòmetres del castèl e de las naus qu'èran amarradas a un embarcador de la riba e èran venguts dempuèi Tolosa; aqueles èran plens de provisions e comptavan amb un nombre considerable de tropas que se calculèt qu'èran dos mila cavalièrs e cinc mila peons d'infantariá. thumb|200px|left|Recreacion de la ciutat de Murèth per F.X. Hernàndez Los cavalièrs èran dividits en tres grops: lo primièr, qu'èra dirigit per Ramon Rogièr de Fois, comptava 200 cavalièrs de la corona e 400 del comte; lo segond grop, format per 700 cavalièrs de la corona, èra dirigit per Pèire II e lo tresen, format per 900 òmes, èra jol comandament de Ramon VII de Tolosa e de Bernat IV de Comenge.
Aquel meteis jorn de setembre los tolosans entamenèron lo sètge amb de manganèls e d'autras pèças d'artilhariá de sètge. Aital prenguèron una de las doas pòrtas de la vila, una de las torres e la vila novèla, en forçar d'aqueste biais los cavalièrs franceses a se retirar cap a la vila vièlha e al castèl. Quand lo rei en Pèire foguèt assabentat que Montfòrt se sarrava de Murèth ordenèt la retirada de l'infantariá assetjaira per tal d'evitar que foguèsse presa per la rèiregarda. D'aquesta manièra, en arribar l'endeman per l'oèst amb nòu cents cavalièrs, los crosats aguèron l'escasença de dintrar dins la fortalesa de Murèth per una de las pòrtas qu'èran pas contrarotladas pels tolosans. De vèspre a mai arribèt lo contingent reduch de Payen de Corbeil.
Preparacion de la batalha
En Raimon VI de Tolosa, que coneissiá las tacticas de l'enemic, prepausèt de fortificar lo campament amb una palissada d'assetjar la ciutat pel flanc oèst, e de demorar a l'espera de l'ataca francesa, per fin de la rebutar amb los balestièrs e de poder contraatacar amb l'objectiu de los reclaure a l'interior del castèl; per contra, En Pèire II d'Aragon, escotant pas los conselhs del seu conhat, entamenèt la batalha sens esperar qu'arribe tota son armada, que los renfòrces que portavan Guilhèm II de Montcada e de Bearn e Nunyo Sanç encara èran en camin prèp de Narbona. Lo rei voliá que son armada, vencedoira a la batalha de Las Navas de Tolosa se mesure en valentiá amb l'invencibla cavalariá francesa, sens fortificar lo camp e en pretendre véncer sus un camp dobèrt.
Simon IV de Montfòrt, en clara inferioritat numerica, amb de viscoalhas solament per una jornada e a mai de cent lègas de sa basa d'operacions decidiguèt de se daissar pas encerclar dins lo castèl de Murèth e lancèt una ataca fulminanta en utilizant la melhora arma de la cavalariá pesuga, la carga. Organizèt la cavalariá francesa en tres esquadrons de tres cents cavalièrs : l'esquadron d'avantgarda èra dirigit per Guillaume de Contres e Guillaume des Barres, lo segond esquadron per Bouchard de Marly e lo tresen per Simon de Montfòrt se meteis; al seu torn, los balestièrs e lancièrs defendián lo castèl e protegissián l'accès de la cavalariá. La tropa foguèt reünida per la plaça del mercat e se li comuniquèt l'òrdre de batalha amb una arenga de Montfòrt.