cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Semiconductor
Lo desvolopament dei semiconductors de silici
D'efiech, lei descubèrtas d'Atalla permetèron d'utilizar lei jaç d'oxids presents a la superficia dau silici per estabilizar lei proprietats de sa superficia. La factibilitat de sei teorias foguèt demostrada en 1958. Après aqueu succès, lo silici remplacèt pauc a pauc lo germani coma matèria premiera de basa dins la fabricacion dei semiconductors.
L'invencion dau MOSFET
A la fin deis ans 1950, Mohamed Atalla, amb l'ajuda de Dawon Kahng (1931-1992), poguèt esplechar la capitada de la mesa en òbra de sei descubèrtas sus lo tractament de superficia de silici per fabricar lo premier transistor de tipe MOSFET en 1959. Imaginat en 1920 per lo fisician austroongrés Julius Edgar Lilienfeld (1882-1963), aqueu dispositiu es vengut un element indispensable a la fabricacion de circuits integrats numerics. D'efiech, coma leis autrei transistors, permet de modular un corrent electric mai, per aquò, a pas besonh d'una alimentacion electrica. Pròva d'aquela importància, en 2008, mai de 90 % de la produccion de silici destinat a la fabricacion de semiconductors èra dirigida vèrs la produccion de transistors MOSFET. Autra chifra de remarca, entre 1960 e 2018, lo nombre de transistors d'aqueu tipe produchs dins lo mond es estimat a tretze mila miliards de miliards (13.10 21 ).
Materiaus
thumb|right|[[Fotografia d'un cristau de silici.]]
Plusors elements e compausats quimics an de proprietats semiconductritz  : Lei materiaus semiconductors son generalament de solids cristallins mai existís tanben de compausats semiconductors amòrfs e liquids.
L'estructura de bendas e la conduccion electrica
thumb|right|Esquèma simplificat dei bendas de valéncia e de conduccion d'un [[conduccion electrica|conductor, d'un semiconductor e d'un isolant electric.]]
Lei semiconductors son caracterizats per son comportament de conductor electric intermediari entre un conductor electric vertadier e un isolant. Aqueu fenomèn es descrich per la teoria dei bendas. Segon aqueu modèl, un electron present dins un solid pòu unicament adoptar de valors d'energia situadas dins certaneis intervals que son dichs « bendas ». D'un biais pus precís, aquel electron pòu solament prendre lei valors compresas dins de bendas « permesas » que son separadas per de bendas « enebidas ». La mecanica quantica permet d'explicar l'existéncia de nivèus energetics enebits.
Doas bendas d'energia permesas tènon un ròtle particular : La benda de valéncia a una concentracion electronica auta mai participa pas ai fenomèns de conduccion. En revènge, la benda de conduccion es vueja ò parcialament emplida, çò que pòu eventualament permetre una circulacion d'electrons au sen dau materiau e donc lo passatge d'un corrent electric.
Lei portaires de carga
Dins un materiau semiconductor, lei corrents electrics son assegurats per de transferiments d'electrons. Pasmens, dins certanei cas, s'utiliza la nocion de lacuna electronica per representar lo movement dei portaires de carga. D'efiech, lo desplaçament d'un electron laissa un « vuege » dins la benda qu'ocupava avans sa partença. En causa de la carga electrica negativa de l'electron, aqueu vuege pòu èsser representat coma una particula ipotetica de carga positiva e lo corrent electric engendrat coma una consequéncia dau movement d'aquelei lacunas.
Lo dopatge
thumb|Representacion dei [[Dopatge (semiconductor)|dopatges de tipe N e P]]
Coma l'existéncia dei bendas enebidas es una consequéncia de la regularitat de l'estructura cristallina dau materiau semiconductor, l'introduccion d'impuretats presenta l'interès de crear d'estats accessibles ais electrons a l'interior d'aquelei bendas. Lo dopatge d'un semiconductor consistís donc a chausir e a plaçar d'eteroatòms dins aqueu ret cristallin per obtenir lei proprietats electricas demandadas. Se lo procès aumenta la densitat d'electrons, es dich « dopatge N ». Dins lo cas contrari, s'aumenta la quantitat de lacunas electronicas, es dich « dopatge P ».
Per realizar un dopatge de tipe N, es necessari d'integrar d'atòms aguent un nombre important d'electrons. Per exemple, es possible d'integrar d'elements quimics de la colona 15 (fosfòr, arsenic ò antimòni ) dins un ret cristallin de silici. D'efiech, coma aqueleis elements an cinc electrons de valéncia, presentan quatre liasons covalentas e un electron liure quand son integrats dins un tau ret. Dins lei condicions ordinàrias de temperatura, aquel electron liure es pauc liat a son nuclèu atomic. Ansin, se la temperatura aumenta, l'excitacion permet la partença de l'electron liure.
Per un dopatge de tipe P, lo principi de basa es d'introdurre d'atòms aguent un nombre feble d'electrons de valéncia. Totjorn dins lo cas dei semiconductors de silici, s'utiliza generalament d'atòms de la colona 13 coma lo bòr. D'efiech, aquel element a unicament tres electrons de valéncia. Un còp integrat dins un ret cristallin de silici, es donc a l'origina de tres liasons covalentas e d'una lacuna electronica. Aquela darriera pòu èsser emplida per un electron en provenància d'un atòm de silici vesin, çò que mena a un desplaçament de la lacuna.
Proprietats
Lei materiaus semiconductors an mai d'una proprietat de remarca :
Pasmens, la proprietat pus importanta dei semiconductors es probablament aquela de l'eterojoncion. Consistís a liar entre elei dos materiaus semiconductors aguent de bendas enebidas diferentas ò un metau e un semiconductor. Aquò permet de realizar d'estructuras que sei caracteristicas despendon de sei proprietats espacialas. En particular, la joncion entre un semiconductor dopat N e un semiconductor dopat P permet de realizar un compausat que permet lo passatge dau corrent dins un sens unic. Dicha joncion P-N, aqueu tipe de joncion constituís lo còr dei diòdes.
Lei principis de produccion
La fabricacion de semiconductors comerciaus necessita la mesa en plaça de procès de produccion ben mestrejats car la puretat dei materiaus es un ponch fondamentau. D'efiech, coma lei semiconductors son utilizats per fabricar d'objèctes electronics, la preséncia d'impuretats non previstas dins lo materiau pòu aver de consequéncias negativas sus sei performàncias. Lo silici e lo germani son lei doas matèrias premieras de basa. Un nivèu de puretat aut es exigit per aver un ret cristallin amb un nombre minimau de defauts. Per aquela rason, la matèria premiera es sovent faiçonada sota la forma de cilindres d'un diamètre de 100 a 300 mm. Obtenir un diamètre pus important es fòrça complèx.
A partir d'aquelei produchs, plusors procès de fabricacion son mes en òbra :
Leis aplicacions dei semiconductors
Lei semiconductors intran dins la fabricacion d'elements electronics coma lei transistors, lei diòdes, lei termistàncias ò lei cellulas fotovoltaïcas. Leis aplicacions dei semiconductors son donc fòrça nombrosas e aquelei materiaus son presents dins plusors domenis industriaus coma l'electronica, l'informatica, l'armament, l'aeronautica, l'automobila ò leis aparelhs medicaus.
L'economia dei semiconductors
L'industria dei semiconductors es lo sector industriau que gropa leis activitats de concepcions, de fabricacion e de comercializacion dei semiconductors. Son produch fondamentau es lo circuit integrat. Pasmens, certanei companhiás dau sector an tanben desvolopat d'activitats electronicas que li permèton de comercializar de produchs acabats a basa de semiconductors coma de cartas electronicas ò de cellulas fotovoltaïcas. En 2018, la chifra d'afaires de l'ensemble dau sector èra estimada a 481 miliards de dolars e èra en expansion. La màger part dei companhiás que lo dominan son d'origina estatsunidenca (Intel, Qualcomm, Texas Instruments...), japonesa (Toshiba, Renesas Electronics...) e sud-coreana (Samsung Electronics, SK Hynix...). Pasmens, la màger part deis usinas de produccion son installadas en Asia. Ansin, en 2016, mai de 80 % dei semiconductors utilizats dins lo mond èran ansin fabricats dins de país d'Extrèm Orient mentre que leis Estats Units e l'Euròpa Occidentala asseguravan mens de 15 % de la produccion mondiala.
Triptic de Sant'Agostino
Lo Triptic de Sant'Agostino es una pintura de Simone Martini.
Anonciacion entre los sants Ansan e Margarida
Anonciacion entre los sants Ansan e Margarida es una pintura de Simone Martini e Lippo Memmi.
Limon (Nièvre)
Geografia
Les Bois du Mont et d'Anlezy sont à 5,4 km de distance de la commune.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Plaça del Capitòli de Roma
La plaça del Capitòli (Plaza del Campidoglio en italian d'ara) se trapa sul puèg del Capitòli a Roma que s'accedís entre autre mercé al plan clinat Cordonata capitolina.
Poliptic de San Domenico
Lo Poliptic de San Domenico es una pintura de Simone Martini.
Plaça del Capitòli de Roma
Concebuda en granda partida pel Miquèl Àngel, es considerada coma una mai bèlas plaças de Roma. Èra al mitan una celèbra estatua equèstra de Marc Aurèli, ara remplaçada per una copiá, l'original transeferida dins lo musèu pròcha. D'importants musèus, en efècte, son dins los bastiments a l'entorn de la plaça: los Musèus del Capitòli (lo « Palais Nòu », al nòrd, e lo « Palais dels conservators », al sud).
A l'èst de la plaça, fàcia à la Cordonata capitolina, se quilha lo Palazzo Senatorio, sèti de la Comuna de Roma.
Articles connèxes
Capitoline Hill
Abric rocassut
thumb|Abric rocassut de Taurac. Un abric rocassut es un cròs pauc prigond s'entraucat dins una paret rocasuda, sovent a la basa d'aquela perque aquela partida freja e umida es mai sensible a la crioclastia. Aqueles abris son subretot frequents dins los massius calcaris, en contèxte carstic, que son cravats pendent des millenaris per la gelifraccion (erosion pal gèl et le desgèl) e/o l'erosion quimia (dissolucion). Se ne pòt tanben encontrat mas mai rarament dins d'autres tipes de ròcas, coma las ròcas volcanicas (basalts per exemple).
Aquel tipe de cròs largament dubèrt e aparat per un tresplomb (sortent mai o mens important podent s'esfondrament en gròs blòts e començar la formacion d'un nouvèl abric rocasut) foguèt plan sovent ocupat per l'òme preïstoric cercant d'abrics airats e d'accès aisit, de biais permanent (abitat, sepultura) o occasionala (campament sasonièr, alta de caça, talhièr...).
thumb|Abri recasut amenatjat ([[Menèrba)]] L'occupacion d'un abric rocassut pòt durar de milièrs d'ans pendent que s'i succediguèron de pòbles diferents utilizant l'abric per d'usatges diferents. Los rèstes d'aquelas occupacions successivas se superpausan en colomant pauc a pauc l'abric, e es en esavant jaça per jaça, sol aprèp sol, que los arqueològs mòstran de traças del passat, establissent una estratigrafia, e l'interpretan ensajant de tornar donar l'istòria de l'abric.
Plaça Roja
thumb|La Plaça Roja
La plaça Roja (en rus Красная площадь Krasnaïa plochad) es une plaça de Moscòu, que n'es lo centre. Es bordada a l'oèst pèl Kremlin, a l'èst par Kitaï-gorod; la Catedrala de Sant Basili lo benaürós es situada al sud de la plaça.
Origina del nom
Lo nom de la plaça ven pas de la color de las bricas rojas a l'entorn, nimai del ligam entre aquela color e lo comunisme. Una traduccion mai exacta dels seu nom rus seriá la « Bèla Plaça »: en rus ancian krasny (красный/-ая) significa a l'encòp roja e bèl, e deu aquí èsser compres dins aquel darrièr sens, ara arcaíc (bèl ven krasivy (красивый/-ая) en rus modèrne). L'adjectiu foguèt d'en primièr aplicat a la basilica de Basili lo benaürós, la quita plaça essent alara nomenda Pojar (en rus de l'encendi) fins al sègle XVII, en referéncia al fach que sa creacion resulta de l'encendi que ravatjèt Moscóu en 1493, Ivan III decidiguent alara aparar la vila tot novèl encendi de far destruire fòrça bastits de fusta situadas sus çò que venguèt la plaça Roja. D'autras ancians vilas russas coma Souzdal, Ielets, o Pereslavl-Zalesski an tanben lor « plaça Roja ».
Descripcion
thumb|La plaça Roja (Kremlin e Musèu d'Istòria). thumb|La plaça Roja (Gom e Basilica). thumb|La plaça Roja: Monument al ciutadan [[Kouzma Minine|Minine e al Prince Pojarski.]] thumb|La plaça dels Cranis (Лобное Место). Es una vasta esplanada rectangulara bordada al sud pel Kremlin, al nòrd pel magasin Gom. A al tèrmes èst e oèst (pichos costas del rectangle) se trapan respectivament la catedrala de l'Intercession de la Verge (vèrs la Moskova) e lo musèu d'Istòria amb la pòrta de la Resurreccion (destruida jos Stalin e bastida de nòu).
Al mitan, contra la muralha del Kremlin, se trapa lo mausolèu de Lenin, embaumat aprèp sa mòrt.
Al centre de la plaça se trapa la plaça dels Cranis (Лобное Место), mencionada pel primièr còp en 1549, quand Ivan IV lo Terrible, qu'aviá alara 20 ans, i aviá arangat lo pòble, apelant los boïards a arrestat las lutas fratricidas. Лобное Место es una traduccion rusa del mòt ebrieu Golgotha. La legenda conta d'un biais fals que la plaça, considerada coma sacrada, que servissiá per las execussions. Los boïards felons, los streltsy rebèls e Stepan Razine fuguèron executats prèp d'aquí. La plaça dels Cranis servissiá a la proclamacion dels decrets.
Compòrta tanben un monument en l'onor de Kouzma Minine e Dmitri Pojarski, que en 1612 liberèron Moscóu de las armadas polonesas pendent l'Interrègne rus.
Istòria
L'emplaçament de la plaça Roja èra ocupat pels barris de la forterela del Kremlin. Aprèp lo grand encendi de 1493, las demoranças se tornèron pas bastidas e la plaça Roja venguèt un luòc de comèrci. Lo luòc venguèt lo teatre de las grandas manifestacions coma que lo couronament dels tsars.
Foguèt agrandida en 1936 per la destruccion de la Catedrala Nòstre Dama de Kazan e de la Pòrta de la Resurreccion, ordonada per Stalin. Aqueles monuments foguèron bastits de nòu a la plaça d'origina. Segon la legenda, èra tanben previst de destruire la basilica de Basili lo Benaürós, mas quand l'arquitecte Lasar Kaganovitch presentèt a Stalin una maquèta de la plaça sens la basilica, aquel li repondiguèt. Vertadièrament, se sap pas las rasons de sa conservacion.
Lo 27 de mai de 1987, lo pilòt alemand Mathias Rust, partir d’Helsinki, capitèt a tornar la defensa aeriana sovietica e a aterrir sur la plaça Roja amb un Cessna 172. En plena Guèrra Freja, aquel esplech coneguèt fòrça consequéncias politicas.
thumb|none|upright=2.4|Panorama de la Plaça Roja.
Dietisalvi di Speme
Dietisalvi di Speme foguèt un pintre italian (inclus dins lo movement sonat escòla sienesa) que penguèt entre 1250 e 1291.
Til-Châtel
Til-Châtel es una comuna francesa, situada dins lo departament de Còsta d'Aur e la region de Borgonha Franca Comtat.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Hakainde Hichilema
(n. lo 4 de junh de 1962) es un òme d'afars e un òme politic, e lo president actual de Zambia.
Primitius italians
Amb lo tèrme de primitius italians se designan los pintres en Itàlia qu'avièron un cambiament d'esperit de la pintura dins lo sègle XIV (dich Trecento en italian) amb l'introduccion de tres principis nòus : l'umanizacion dels personatges penches, l'aparicion dels païsatges e de las arquitecturas complèxas ; aquò que faguèt passar la pintura occidentala d'un estil italo-bizantin a un estil veraiament italian en mai d'influéncias del gotic francés.
Saint-Martin-sur-Cojeul
es una comuna francesa, situada dins lo departament del Pas de Calais e la region del Nòrd-Pas de Calais.
Venus (Florida)
Venus qu'ei ua dens lo sud-èst deu Comtat de Highlands, en Florida, aus Estats Units, las coordenadas de la quau son las seguentas: 27.0669°N, -81.3569°W (27.0669°, -81.3569°). La soa economia qu'ei sustot rurau, basada essenciaument sus l'agricultura e lo neurissatge. La comunautat que possedeish ua casèrna de pompièrs volontaris. Lo Projècte Venus que bastí lo son center de recèrca dens aceth endret, prenent lo son nom.
Saint-Martin-sur-Cojeul
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Venus (Florida)
Lo 24 de junh de 2012 lo lòc qu'estó devastat per la tornada EF-2, qui causè un mort e un sarròt de damatges materiaus.
Ambrogio Lorenzetti
Ambrogio Lorenzetti (Siena, 1290 - † Siena, 1348) foguèt un pintre sienés de l'escòla sienesa, conegut a partir de 1317 dusca sa mòrt en 1348, quand defuntèt de la pèsta nègra. Es considerat coma un dels mèstres màgers de la pintura sienesa e es remirat encara uèi pel lengatge alegoric e simbolic fòrt e mai per l'umanitat prigonda de las figuras dins las sias òbras.
Èra lo fraire de Pietro Lorenzetti.
Primièra Verge de Vico l'Abate
vinheta|Ambrogio lorenzetti, Madòna de Vico l'Abate, 1319. vinheta|Ambrogio lorenzetti, Madòna de Vico l'Abate, detalh. Es a còp segur que foguèt format Ambrogio a l'obrador de Duccio di Buoninsegna coma lo seu fraire Pietro e mai coma Simone Martini.
La Madòna de Vico l'Abate, realizada per la glèisa Sant'Angelo di Vico l'Abate près San Casciano in Val di Pisa, e expausada al Musèu Giuliano Ghelli de San Casciano, es considerada coma la primièra òbra de las que foguèron atribuïdas a Ambrogio. Foguèt datada de l'annada 1319. Lo panèl es tot diferent de las maestà e madònas de Duccio di Buoninsegna, tant diferent que se pensèt qu'Ambrogio foguèsse l'escolan d'un autre mèstre.
Simone Martini
Simone Martini (Siena, 1284 - † Avinhon, 1344), a còps tamben sonat Simone Senese, foguèt un pintre e enluminaire sienés e un dels màgers mèstres de l'escòla de pintura sienesa, visquèt a la meteissa epòca que d'autres mèstres sieneses coma Ambrogio Lorenzetti e foguèt l'escolan de Duccio di Buoninsegna.
Emplegava las tecnicas de la fresca e de la tempera sus fust.
Epicur
thumb|Bust d'Epicur Epicur (Ἐπίκουρος Epicurus) (Samos, 341 abC- Atenas 270 abC) èra un filosòf de la Grècia antica. Es un personatge fòrça singular e disputat de la filosofia ellenica. De son òbra, coneishem sonque una part infima transmesa per Diogènes Laerci dens lo libre X de sas Vidas, doctrinas e senténcias deus filosòfs illustres.
Biografia
Alara que nasquèt a Samos èra lo filh d'un atenenc del nom de Neoclés establit dins l'illa. La maire se disia de Carestrata. Visquèt a Samos fin a18 ans e aprèp anèt a Atenas (323 abC]) benlèu a l'escòla de Xenocrates de Calcedònia, pasmens qu'Epicur el meteis o neguèt. Disciple de Nausifanes, seguèt las idèas de Democrit. Quand esclatèt la Guèrra de Lamia quitèt Atenas per Colofon ont alara viviá son paire, e i venguèt ensenhaire. Pauc a pauc se concentrèt suls ensenhaments en la filosofia. Aprèp anèt a Mitilena e Lampsac ont ensenhèt pendent cinc ans. En 305 abC a 35 ans tornèt a Atenas e comprèt un ostal amb un jardin conegut coma Κῆποι Ἐπικούρου (Kí̱poi Epikoúron), al centre de la ciutat, ont establiguèt son escòla de filosofia e fondèt l'epicurisme. L'escòla foguèt coneguda coma "Lo jardin", perque èra situada dins lo jardin de son ostal atenenc. Demorèt a Atenas lo rèsta sa vida.
Pensada filosofica
Elaborèt una doctrina morala edonista, basada sus una filosofia naturala d'inspiracion atomista. Son òbra pus importanta conservada es la Letra a Menecèu, sintèsi de sas teorias sus la mòrt, lo plaser e la felicitat.
Uèi s'atribuís a Epicur la vision que totas les explicacions plausiblas d'un fach se las cal gardar, en oposicion a la vision del rasor d'Occam, aquela que prescriu de retenir l'explicacion mai simpla d'un fenomèn. L'idèa epicuriana de la multiplicitat deriva de la vision d'Epicur favorable als divèrses plasers, anant fins a l'excès e la diversitat.
Dividís la filosofia en tres grandas partidas:
Qualques idèas que desvolopèt Epicur son:
Logica
La logica o canonica servís per descobrir la vertat. Epicur senhala l'importància de definir clarament la significacion dels mots e establís de canons o critèris que regisson las formas de coneissença:
Etica
Epicur remarca l'importància del còs coma fondament de l'existéncia e afirma que la felicitat de l'èsser uman consistís dins lo plaser. Aquel plaser es basat dins l'evitament de la dolor per mejan de l'automoderacion dels desirs.
Per aténher aquel estat de serenitat, recomanda l'alunhament de la politica, l'indiferéncia davant los Dieus e la cultura de l'amistat.
Livry (Nièvre)
Livry es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Nièvre e la region de Borgonha.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Estrées-lès-Crécy
Étrèe-lès-Carcy (Sonme) en picard (Estrées-lès-Crécy en francés) es una comuna francesa, situada dins lo departament de Somme e la region dels Nauts de França.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Nòtas
<references group=N/>
Tofalhas
Tofalhas (Touffailles en francés) es una comuna carcinòla situada dins lo departament de Tarn e Garona e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Geografia
La glèisa es sola sus son travèrs. Lo borg actual, dins un fons, pòrta lo nom de Barri Gelat, indicacion istorica e climatologica. La nuèit, lo fred davala. vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Vendée Globe 2012-2013
Lo Vendée Globe 2012-2013 es la setena edicion de la corsa de vela en solitari Vendée Globe. La partença se debanèt lo 10 de novembre de 2012 dempuei Les Sables-d'Olonne.
Percors
La partença e l'arriba dau percors se situan au larg dau pòrt de Sables-d'Olonne en Vendèa. Puei, lei participants devon laissar lei caps de Bona Esperança, Leeuwin e Hòrn a babòrd e Antartida a tribòrd. Enfin, uech ponchs de passatge obligatòris son estats fixats per l'organizacion per empachar lei navigators d'anar tròp pròche d'Antartida e limitar lo risc de collision amb un iceberg.
Naviris e participants
Lei naviris autorizats de participar au Vendée Globe son de veliers monocòcas d'una longor situada entre 59 e 60 pès respectant lei reglas de la classa IMOCA 60 pès. Per participar, i aviá doas vias principalas de qualificacion. La premiera èra de participar e d'acabar l'edicion precedenta dau Vendée Globe, la corsa Barcelona World Race 2010-2011 o una corsa transatlantica en solitari d'un mens 2,500 miles. Dins aqueu cas, lo participant dèu utilizar lo meme naviri en qualificacion e en corsa. La segonda possibilitat èra de participar d'acabar l'edicion 2004 o 2008 dau Vendée Globe, una corsa transatlantica en solitari (Route du Rhum...) dempuei 2004 o una corsa en dobla sensa escala a l'entorn dau monde dempuei 2004. Dins aqueu cas, es possible d'utilizar de batèus diferents entre la qualificacion e la corsa. Pasmens, s'un naviri diferent es utilizat, lo navigator dèu efectuar un trajèct complementari, en solitari o en equipatge, d'au mens 1,500 miles amb lo naviri inscrich per la corsa.
De mai, fòra la qualificacion esportiva, lei participants devon tanben capitar de reünir un budjet important. Ansin, 20 navigators participèron finalament a l'edicion 2012-2013 dau Vendée Globe :
Article 155 de la Constitucion espanhòla de 1978
L'article 155 de la Constitucion espanhòla de 1978 —al Títol VIII (De l'organizacion Territoriala de l'Estat), Capítol tresen (De las Comunautats Autonòmas)— es un article que dota l'Estat Espanhòl d'un mecanisme constrenhent per obligar las comunautats autonòmas qu'acompliscan pas las obligacions impausadas per la Constitucion o d'autras leis, o qu'atemptan gravament a l'interès general d'Espanha, a l'execucion  forçada d'aquestas obligacions o a la proteccion del dich interès general.
Lo precèpte s'inspira de la nomenada constencha federala (Bundeszwang), previst din l'article 37 de la Lei fondamentala per la Republica Federala d'Alemanha, coneguda coma Lei Fondamentala de Bonn (Constitucion alemanda). L'inspiracion pareis evidenta dins la quita redaccion de l'article 155, que correspond gaireben literal al precèpte constitucional alemand.
Los redactors de la Constitucion, dins divèrsas declaracions realizadas dempuèi son aprobacion, negan que l'article 155 comprenguèsse la Magna Carta pensant a las situacions donadas en Catalonha o al Bascoat, mas de vertat foguèt un article ja polemic pendent son ellaboracion. Lo quite article, que d'en primièr auriá degut èsser lo 144, puèi lo 147 o lo 149, recebèt fòrça criticas de cada costat de l'espèctre politic.
Article
L'article 155 es redigit atal:
S'inspira de forma literala de l'article 37 de la Lei Fondamentala de Bonn (l'actuala Constitucion d'Alemanha), conegut coma la constrencha feberala (Bundeszwang), que ditz lo seguent:
Procedura e repercussion
Se la comunitat autonòma accepta pas las mesuras prepausadas, lo Govèrn cal enviar al president del Senat una proposicion amb las mesuras concrètas que se prepausan, que sián debatudas dins la Comission Generala de Comunitats Autonòmas. A son torn, lo Senat cal demandar al president de l'Autonomia las allegacions que considèra oportunas, e la proposicion finala se deu aprovar a la majoritat absoluda del plen.
L'article 155 implica pas la suspension d'un autonomia de biais explicit, mas permet al Govèrn de donar directament d'instruccions a las autoritats d'aquela, la suspension d'acòrdis o resolucions de sos organs, l'aplicacion de mesuras economicas de blocatge o requisicion, o la suspension d'acòrdis entre l'Estat e l'autonomia.
Unes expèrts asseguran qu'existisson d'autras alternativas abans de recórrer a l'article 155, coma l'aplicacion de la Lei de Seguretat Nacionala o la declaracion de l'estats d'alarma, d'excepcion o de sètge, contenguts dins l'article 116 de la Constitucion.
Diferéncias amb l'article 116
L'article 155 de la constitucion espanhòla, tala e coma foguèt desvolopat pel legislador, se diferéncia de l'article 116 per la supression dels dreches fondamentals. L'article 116, es aqueste que regula los estats d'alarma, d'excepcion e sètge. Aqueles tres estats, totjorn jos autorizacion o ratificacion del Congres dels Deputats, s'aplican a de situacions d'extrèma gravetat consequéncias de catastròfas naturalas, caumas que tòcan a nivèl sanitari, de seguretat, eca. e/o a problèmas d'òrdre public. Quand s'aplica, que siá de forma limitada o generala, existís una restriccion de dreches fondamentals e l'armada espanhòla pòt assumir l'autoritat. dins l'Estat espanhòl, l'article 116 foguèt utilizat pas qu'un còp, quand lo govèrn socialista de José Luis Rodríguez Zapatero activèt l'estat d'alarma per militarizar los contralaires aerians espanhòls qu'enran en cauma e que s'èra saturat l'espaci aerian espanhòl.
Per contra l'aplicacion de l'article 155, supausa pas la restriccion de dreches fondamentals mas que las mesuras devon menar a far tornar a la legalitat la quita comunautat autonòma.
Aplicacion
Se l'article 155 s'es pas aplicat jamai a causa de son caractèr excepcional e extrèma, l'injonccion al president d'una comunitat autonòma, prealable a l'aplicacion de l'article 155, s'es realizat per doas escasenças:
Canàrias en 1989
En febrièr de 1989, lo govèrn de Felipe González mandèt una injonccion al president de Canàrias, Lorenzo Olarte, per aver pas aplicar lo descret aranzelari als produchs venet de Comunitat Europèa, causa qu'implicava un retalh del regim economic e fiscal de l'archipèl. Lo Govèrn canarian respondèt a l'injonccion e, doncas, foguèt pas necessari d'aplicar l'article.
Catalonha en 2017
En Octòbre de 2017, lo govèrn de Mariano Rajoy faguèt una injonccion al president de la Generalitat de Catalonha, Carles Puigdemont, que faga clar se sa declaracion politica al Parlament de Catalonha après lo referendum del 1 d'octòbre èra una declaracion d'independéncia. Lo Govèrn catalan refusèt de respondre a l'injonccion del Govèrn espanhòl. Dissabte 21 d'octòbre de 2017 Mariano Rajoy faguèt una declaracion institucionala après un conselh de ministres extraordinari, ont s'anoncièt una imminenta aplicacion de l'article. Dins son intervencion diguèt que son govèrn destituiriá lo President de la Generalitat, lo vicepresident Oriol Junqueras e totes los conselhièrs. Segon Rajoy, a comptar de l'aplicacion del 155 la Generalitat agiriá "jols òrdres dirèctes dels organs o autoritats creats o designats pel Govèrn. Atal aplicariá tanben la nautas cargas de la generalitat e prendrà lo contraròtle de las entrepresas publicas catalanas. D'un autre costat, las foncions del Parlament de Catalonha demorarián redusidas e seràn censurat quin debat politic que siá rebèl al 155. Lo còrs de Mossos d'esquadra passará jos dependéncia d'una autoritat estatala, totes los impòstes serán controtlats pel govèrn central, se castigará los foncionaris que complisson pas las indicacions dels nòus gestionaris e se prendrá lo contraròtle dels mejans de la corporacion catalana de mejans Audiovisuals.
Lo 23 d'octòbre, lo Senat espanhòl creèt una comission procedurala per l'aplicacion de l'article. Es formada de 27 membres: 15 del Partido Popular, 6 del PSOE, 2 de Unidos Podemos, 1 del PNV, 1 d'ERC, 1 del PDeCAT e 1 del Grop Mixte (UPN). Se destaquèt la manca de representacion del PSC e de Ciutadans.
Autres en 2017
Lo meteis octòbre del 2017 diferents pòrtavoses del Partit Popular mencionèron que caldriá benlèu aplicar lo meteis article a d'autras comunautats autonòmas de l'Estat. De delegats del govèrn espanhòl en Castelha demandèron l'aplicacion del meteis en Castelha-la-Mancha Aquelas declaracions faguèron que lo president de la comunautat, Emiliano García Page, demandèt. Pauc après, Ana Beltrán, Presidenta del PP en Navarra, demandèt que s'aplique a  laNavarra que, segon Bertrán, "La conducha del Govèrn en Catalonha se pòt extrapolar en Navarra: ambedos govèns pretendon qu'una minoritat aclapa una majoritat no nacionalista". Alfonso Alonso, ex-ministre de santat e President del PP al Bascoat, demanda una possibla aplicacion del 155 a Euskadi.
Ligams extèrnes
«Título VIII. De la Organización Territoriala del Estado». Constitución Española.
Muhammad Rafiq Tarar
Muhammad Rafiq Tarar (n. 1929) jutge e òme politic foguèt president de Paquistan entre 1998 e 2001
Voujeaucourt
Voujeaucourt es una comuna francesa, situada dins lo departament de Dobs e la region de Borgonha Franca Comtat.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Cistèls
Cistèls (Sistels en francés) es una comuna gascona de Brulhés situada dins lo departament de Tarn e Garona e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
L'origina deu nom es ipotetica. Las fòrmas ancianas son Sestelh (1271), Cestulh, Cestuylh (1279), Cestelh (1280), Cestulh (1604), çò qui assegura pas pro la natura de l'iniciala. La prononciacion modèrna es en si-, çò qui es confòrme a la grafia de Cassini, Sistels, com a la grafia francesa oficiala. La finala anciana en -lh es mèi segura e ua prononciacion en sistèis es atestada a data recenta. L'alternància anciana entre -u- e -e- (comprene -è- ?) hè pensar aus mots en -uè- (tipe puèg/ puei, uèlh/uelh), dambe diftongason e reduccion posteriora deu diftongue, çò que la situacion deu vilatge a la devesa entre lengadocian e gascon infirma pas.
La causida grafica francesa es benlèu devuda a ua analogia dambe'us mots lengadocians en -lh prononciats -l en finala. La prononciacion actuala es sistèls o sistèts. L'istòria deu toponime e las evolucions foneticas normalas en gascon senhalan dambe evidéncia aquera darrèra e tardiva prononciacion com analogica, explicada per de cases nombroses deu tipe castèl/castèth. La pèrda de la palatalisacion de l (-lh- > l ) o de sa varianta iodizada (-i-), benlèu deguda a la fòrma oficiala, es necessària a la reinterpretacion, gasconizanta per analogia, en -th. L'èssa, pas apareguda graficament abans Cassini, es un plurau de sens collectiu : indistinccion de la parròpia (la comuna, lo vilatge) e deus abitants.
Istòria
A la revolucion, la comuna èra disputada entre Gèrs e Òut e Garona. Estót fin finala restacada au darrèr, dens lo canton d'Autvilar e lo districte de Valença. En 1808, estó annexada au Tarn e Garona.
Marennes-Hiers-Brouage
Marennes-Hiers-Brouage es una comuna novèla francesa, situada dins lo departament de la Charanta Maritima en region Novèla Aquitània, creada lo 1èr de genièr de 2019. Resulta de la fusion de las ancianas comunas de Marennes e de Hiers-Brouage.
Beauche
Beauche es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Eure e Loir e la region dau Centre.
Geografia
Beauche Es un vilatge #que se situa al nòrd-oèst del departament de Eure-e-Loir. Beauche Es lo nom del vilatge mas aquel a compausat de divèrses luòcs-diches : los Usatges, los Clotins, e los Bòsques verdes, Mézian. Los abitants de Beauche se nomenan los Beauchois e Beauchoises. Aquela municipalitat a influit per divèrsas regions : lo Adorna prèp, la Beauce, la Normandie. Aqueles abitants i pòrtan doncas tot aqueles #mólzer de caractèr, après chauvin e arrogant, après chaleureux e acollidor. Una granda tradicion de la exploration de la tèrra e dels bòsques i a ancorat aital coma de las practicas exterioras. En aprofechant d'una posicion particularament profitosa, permet de beneficier de la jòia de la campanha e de la calma tot en essent a qualques quilomètres de comèrci o de vilas mai importantas a la cultura reputacion (verneuil sus avre per exemple, en lo 27 a 7 km (parlarem pas de brè)zolles malgrat aiçò vila la mai prèpa en lo departament perque i fa pas bon viure).
Beauche est un village qui se situe au nord-ouest du département d'Eure-et-Loir. Beauche est le nom du village mais celui-ci est composé de plusieurs lieux-dits : les Usages, les Clotins, et les Bois verts, Mézian. Les habitants de Beauche se nomment les Beauchois et Beauchoises. Cette commune est influencée par plusieurs régions : l'Orne proche, la Beauce, la Normandie. Ces habitants y portent donc tout ces trais de caractère, tantôt chauvin et arrogant, tantôt chaleureux et accueillant. Une grande tradition de l’exploration de la terre et des bois y est ancrée ainsi que des pratiques extérieures. Profitant d'une position particulièrement profitable, elle permet de beneficier des joie de la campagne et du calme tout en étant à quelques kilomètres de commerce ou de villes plus importantes à la culture renommée (verneuil sur avre par exemple, dans le 27 a 7 km (nous ne parlerons pas de brè)zolles pourtant ville la plus proche dans le département car il n'y fait pas bon vivre).
Potassa
vinheta|Cristals de potassa o silvita KCl impura La potassa designa designa comunament un mineral salin dich de ròcas evaporiticas, a base de clorur de potassi, utilizar coma punt de patença dels principals derivats potassics e tanben dins l'industria dels engrais. Se'n pòt tanben l'extraire en granda quantitat de las aiga de la mar.
Los jaces de potassa son pauc nombroses, mas sovent activament expleita pel mond.
Produccion
Los mai importants productors mondials en 2014 : Los mai grands productors mondials de potassa en 2000 son lo Canadà, la Federacion de Russia e sos ancians estats vesins coma la Bielorussia. Lo Brasil, la China, l'Alemanha, los EUA e Israçl an tanben de jaces importants.
Istòria europèa
La potassa, foguèt la silvanita, foguèt expeitada intensivament en Alsàcia, a l'entorn de Mulhouse, de 1904 a la fin del sègle XX. Al començament del sègle XX, seguent la jaças, lo taus en clorur de potassi KCl del mineral de las Minas de Potassa d'Alsàcia variavan de 20% a 80%.
L'Alemanha tanben expleitèt la minas de potassa de Stassfurt, subretot a basa de carnallita, amb tanbe de kaïnita e de polialita.
Los engrais K foguèron remplaçats pels engrais NPK, mesclas complèxas e dosadas. Los primièrs, autres còps mai comuns, essent lo produch de doas filièras: Los engrais a base de kaïnita son intermediaris entre aquelas doas filièras.
L'Abatut (Hauts Pirenèus)
L'Abatut (Labatut-Rivière en francés) qu'ei ua comuna gascona d'Armanhac situada dens lo departament deus Hauts Pirenèus e la region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.
Geografia
Aute vilatge o quartièr : Los Teishenerats.
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
La prononciacion qu'ei [laba'tut] (grafia fonetica deus autors). Las fòrmas ancianas que son : in Abatud, cap a 1110, A-Labatud, au sègle XII, Labatut en 1300, De Abbatuto Rippariae, en latin, en 1342, Labatut Rivière (mapa de Cassini, a la fin deu sègle XVIII).
Segon Dauzat, L'Abatut qu'ei lo participi passat de l'« ancian provençau » abatre; que designa un bòsc eishartigat.
Segon Miquèu Grosclaude, L'Abatut qu'ei un toponime d'eishartigatge, dab un sens de « lo bòsc abatut »; abatut qu'ei lo participi passat deu vèrbe gascon abàter.
Lys (Nièvre)
Lys  es una comuna francesa administrada per lo departament de la Nièvre de la region de Borgonha Franca Comtat.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
La Ròca (Montgausir)
La Rocau (Larroucau en francés) qu'ei ua anciana comuna gascoa d'Occitània, situada dens lo departament de Gers e la region de Mieidia-Pirenèus.
En 1824 qu'estoc absorbida per la comuna de Montgausir.
Toponimia
Que i equivalents de La Rocau en Òut e Garona (La Rocal, comuna de Bonencontre o Nòstra Dama) e en Dordonha (La Rocal, comuna de Senta Sabina e Bòrn). Que son formacions deu segond millenari.
Teleri
Los Teleri es un grop dels tres tipes d'elfs que se n'anèron a l'oèst, segon Tolkien. Per ansin, e pendent la migracion vèrs l'oèst dels Eldar, l'escrivan desseparèt los elfs en tres grops desparièrs; çò es los Miniar, que venguèron puèi los Vaniar, es a dire los Elfs Bons, amb lo cabèl de la color de l'aur, que ne foguèt lo primièr grop. Puèi, la mitat dels Tatiar venguèron los Elfs Prigonds, amb fòrça abilitats e coneissença. Mai de la mitat dels Neliar venguèron coneguts tanben coma Teleri (Los qu'Arribèron Tard) o, cossí se nomenavan eles meteisses, los Lindar o cantaires. Demorèron a l'èst d'Aman, a Tol Eressëa.
Sachin
Sachin es una comuna francesa, situada dins lo departament del Pas de Calais e la region del Nòrd-Pas de Calais.
Geografia
Implantada en los tucs d'Artés, la municipalitat de Sachin a situat entre Arras e Sant-Omer. A traversat per la Clarence, #que pren la siá font près d'ailà, sus la municipalitat de Sans-lès-Pernes.
Implantée dans les collines d'Artois, la commune de Sachin est située entre Arras et Saint-Omer. Elle est traversée par la Clarence, qui prend sa source près de là, sur la commune de Sains-lès-Pernes.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Totes los ans, al mes de setembre, lo rallye del Béthunois travèrsa la municipalitat de Sachin. L'edicion 2008 a pas pas debanat en rason de l'accident mortal de 2007.
Tous les ans, au mois de septembre, le rallye du Béthunois traverse la commune de Sachin. L'édition 2008 n'a pas eu lieu en raison de l'accident mortel de 2007.
Revolucions de 1988-1989
Lei Revolucions de 1988-1989 son un ensemble de movements revolucionaris populars menats en 1989 per lei populacions dei país dau blòt de l'Èst. Iniciats en Polonha, entraïnèron l'afondrament dei regims comunistas d'Euròpa Centrala e Orientala (Polonha, RDA, Checoslovaquia, Ongria, Bulgaria e Romania). Illustrant lei dificultats de l'URSS a la fin deis ans 1980, aguèron de consequéncias importantas car se difusèron au sen de la màger part deis Estats comunistas dau periòde, compres en Union Sovietica ela meteissa que dispareguèt en 1991.
La crisi dau comunisme sovietic
thumb|right|Partiment dau mond entre lei blòts de l'Èst e de l'Oèst en [[1980.]]
A partir deis ans 1970, lo comunisme sovietic intrèt dins un periòde de crisi marcat per de problemas economics coma una productivitat febla, un retard tecnologic a respècte de l'Oèst e un otís industriau vièlh. De mai, lei despensas militaras, tròp importantas, empachavan la mesa en plaça d'una politica de modernizacion e leis institucions, especialament lo Partit, èran blocadas per de tendàncias conservatritz e per la corrupcion d'una partida dei quadres. Divèrsei simbòls illustran aqueu declin coma l'accident nuclear de la centrala de Chernobil.
Ansin, a partir de 1985, lo cap novèu de l'URSS, Mikhaïl Gorbachov, decidèt de laissar mai de libertat ai caps dei país comunistas d'Euròpa per trobar de solucions a sei problemas. En parallèl, assaièt de reformar l'economia sovietica e de demenir la pression militara gràcias a de negociacions amb leis Estats Units per redurre l'importància deis arsenaus nuclears. En consequéncia, lei Sovietics sostenguèron mens la repression dei movements d'oposicion e poguèron pas mantenir la totalitat de l'ajuda economica portada a seis aliats. De mai, Gorbachev encoratjèt l'adopcion de reformas.
Lo desvolopament de la contestacion en Polonha
Fòrça impopular dins un país tradicionalament catolic e ostil a Russia, lo regim comunista èra a faciar una importanta contestacion populara dempuei lo començament deis ans 1980. Fondat lo 31 d'aost de 1980, lo sindicat Solidarność èra lo còr d'aquela contestacion. En 1981, lo generau Wojciech Jaruzelski proclamèt la lèi marciala per assaiar de reprimir lo movement. Aquò permetèt de restaurar l'òrdre mai pas resòuvre lei dificultats economicas dau país. Au contrari, menada per Lech Wałęsa amb lo sostèn dau papa Joan Pau II, l'oposicion polonesa perseguiguèt son desvolopament.
A la fin deis ans 1980, lo desengatjament sovietic agravèt la posicion dau regim qu'aviá plus la fòrça necessària per organizar una repression massisa. En 1988, après una tiera de grèvas duras dins l'industria, lo Partit Obrier Unificat Polonés (POUP) acceptèt de durbir de negocacions per organizar una transicion vèrs lo capitalisme. L'abséncia de reaccion ostila de part de Moscòu entraïnèt alora la disparicion rapida dau regim.
L'afondrament de la Republica Populara de Polonha
En genier de 1988, d'aumentacions importantas dei pretz avián entraïnat de movements de grèvas dins de sectors importants de l'economia polonesa coma la construccion navala ò lei minas. Enebit, lo sindicat Solidarność s'impausèt coma lo representant dei manifestants. Après de negociacions malaisadas, lo sindicat foguèt tornarmai autorizat en genier de 1989, çò que permetèt l'organizacion de discussions oficialas. Lo 5 d'abriu seguent, un acòrdi foguèt trobat per assegurar la libertat sindicala e de reformas politicas coma l'organizacion d'eleccions legislativas.
Aquel escrutinh se debanèt en junh e veguèt la victòria totala de Solidarność qu'obtenguèt l'eleccion de 92 senators (sus 100) e de 160 deputats (sus 161). Lo POUP gardèt la majoritat car nomava lei dos tèrç dei parlamentaris mai lo resultat mostrèt l'abséncia de sostèn popular en favor dau regim. Aquò accelerèt ansin son afondrament. Lo 24 d'aost, Jaruzelski, elegit president gràcias au sostn de Lech Wałęsa, acceptèt la formacion d'un govèrn de coalicion dirigit per Tadeusz Mazowiecki, un sòci de Solidarność.
Aqueu regim novèu adoptèt pauc a pauc de lèis favorables a l'introduccion dau capitalisme e Wojciech Jaruzelski abandonèt sei foncions lo 22 de decembre de 1990 laissant sa plaça a Lech Wałęsa. Lo POUP votèt sa dissolucion lo 27 de fenier de 1990 e lei comunistas polonés dispareguèron rapidament dau païsatge politic.
Lei reformas ongresas
thumb|right|[[Fotografia de manifestacions a Budapèst.]]
Ongria conoguèt una transicion vèrs lo capitalisme relativament similara a aquela de Polonha. Pasmens, sa dinamica es diferenta. D'efiech, dempuei l'insureccion de 1956, lo país ocupava una plaça particulara au sen dau Pacte de Varsòvia. Sensa armada importanta, èra dirigit per János Kádár qu'aviá aprofichat l'abséncia de despensas militaras importantas per metre en plaça una economia relativament liberala. En 1988, Ongria aviá ansin lo nivèu de vida pus aut dau blòt orientau e lei movements de contestacion èran febles.
Dins aquò, la question dau remplaçament de Kádár devesiguèt lo Partit Socialista Obrier Ongrés (PSOO). Lo 22 de mai de 1988, Károly Grósz, un reformator prudent, venguèt lo cap novèu dau país. Per contentar l'ala reformatritz, nomèt dos reformators radicaus au Politburo. Aquela decision entraïnèt l'aparicion de manifestacions dins tot lo país e lo 16 de junh, Grósz ordonèt de reprimir un movement dins la capitala. Pasmens, aquò empediguèt pas la deliquescéncia dau poder. Ansin, durant l'autona, plusors organizacions politicas foguèron creadas e lei mèdias arrestèron d'aplicar lei consignas de l'Estat. Lo 24 de novembre de 1988, Miklós Németh remplacèt Károly Grósz a la tèsta dau país.
Aqueu procès permetèt au camp reformator de prendre lo contraròtle dau PSOO. Son comitat centrau votèt lo principi d'una transicion vèrs lo multipartisme (11 de febrier de 1989) e de l'adopcion d'una constitucion novèla (20-21 de febrier). Puei, comencèron de negociacions amb lei diferents movements implicats dins la transicion. Lo 7 d'octòbre, lo PSOO decidèt sa dissolucion e lo 22, jorn anniversari de la Revolucion de 1956, lo president Matyas Szürös anoncièt la disparicion de la Republica Populara Ongresa e la proclamacion de la III Republica. Lei premiereis eleccions legislativas liuras aguèron luòc en març-abriu de 1990 e veguèron la victòria d'una coalicion liberala.
La Revolucion de Velós
thumb|right|[[Fotografia d'una manifestacion durant la Revolucion de Velós.]]
A partir de 1988, Checoslovaquia conoguèt a son torn un fenomèn de multiplicacion dei votz dissidentas. Lei similituds entre la perestroïka e lei revendicacions de la Prima de Praga de 1968 encoratjèron aqueu movement que prenguèt rapidament d'importància. Lo 9 de decembre de 1988, durant un viatge oficiau, lo president francés François Miterrand poguèt ansin organizar un rescòntre amb plusors dissidents, compres Václav Havel.
Considerat coma una reconoissença oficiala, aquel eveniment accelerèt lo procès. Lo 15 de genier de 1989, una manifestacion de quauquei miliers de personas se reüniguèt per commemorar la mòrt de l'estudiant Jan Palach. La repression entraïnèt d'autrei manifestacions e l'agitacion ganhèt lei mitans catolics, artistics e universitaris. Pasmens, en abriu, lo govèrn de Milouš Jakeš èra encara pron poderós per condamnar publicament la perestroïka e lei manifestacions. Aquò empediguèt pas lo desvolopament dau movement amb la mesa en plaça d'una peticion demandant la liberacion dei presoniers politics e la legalizacion de totei lei partits politics. En parallèl, lo país deguèt acuelhir de refugiats venguts de RDA mai leis autoritats e la polícia contunièron de gardar lo contraròtle dau país.