cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Russia
Politica estrangiera
Dempuei lo començament dau sègle XXI, la politica estrangiera russa es caracterizada per l'afirmacion de la poissança novèla au nivèu internacionau, la defensa de seis interés dins leis estats sovietics ancians e dei minoritats russas situats dins de país estrangiers, la defensa d'un equilibri militar amb leis Estats Units e l'OTAN e d'assais per melhorar sei relacions amb l'Union Europèa, leis ancians aliats de l'Union Sovietica e lei país opausats a l'egemonia estatsunidenca.
Ansin, Russia garda un uèlh atentiu sus leis afaires e la diplomàcia d'unei país vesins qu'èran membres de l'URSS o qu'assostan de minoritats etnicas russas (Transnístria, Ossetia...). De fòrças militaras son tanben situats dins de país coma Ucraïna o Cazacstan. La defensa dau mantenement d'un equilibri militara amb leis Estats Units es marcada per la contuniacion de la politica de limitacion deis armaments nuclears e l'oposicion au desvolopament d'armaments novèus dins lo domeni coma lo bloquier antimissils estatsunidencs. Enfin, Russia a acomençat d'assaiar de melhorar sei relacions amb l'Union Europèa, leis ancians aliats de l'Union Sovietic coma Siria e lei país opausats a l'egemonia estatsunidenca coma Veneçuela. Pasmens, au nivèu europèu, aquela politica dèu faciar l'oposicion deis estats dins un temps membre dau blòt sovietic. Ansin, Russia tèn de relacions variadas amb lei membres de l'UE. Per exemple, son relativament favorablas amb França e relativament ostilas amb Polonha. Dins lo rèsta dau monde, l'instauracion de partenariats amb de país mai o mens ostils a l'òrdre estatsunidenc se turta a l'oposicion estatsunidenca (Venezuela, Cuba...).
Fòrças armadas
thumb|right|Carri de combat rus T-90.
Hora Um da Notícia
Hora Um da Notícia es un programa d'informacions brasilian del canal Rede Globo, çò que faguèt d'el lo primièr programa informatiu en dirècte emés per una ret de television dins tot Brasil. Es actualament presentat pel jornalista Monalisa Perrone.
Russia
Fòrças armadas
Lei fòrças armadas de la Federacion de Russia son eissidas de l'Armada Roja de l'URSS. Coma lo rèsta de Russia, conoguèron un periòde de declin important dins leis annadas 1990 puei an acomençat un redreiçament a partir de l'an 2000. En 2008, èran totjorn entre lei fòrças militaras pus poderosas de la planeta gràcias a la possession de l'arma nuclerara, a d'efectius importants, un complèx industriau desvolopat situat au còr de l'economia russa e un nivèu tecnologic corrèct. Aquelei fòrças son a l'ora en cors de reorganizacion per passer d'un modèl d'armada basat sus la conscripcion a un modèl basat sus una armada pus professionalizada. Leis efectius e lo nombre d'unitats son donc en cors de reduccion e de modernizacion importantas.
En 2008, lei fòrças russas èran organizats en sièis brancas principalas sota l'autoritat dau President de la Republica :
Arts e cultura
thumb|right|Retrach dau musician [[Piotr Ilich Chaikovskii (1840-1893).]]
La cultura russa designa l'ensems dei produccions artisticas per d'autors nascuts sus lo territòri rus o russofòns. Gràcias a la talha granda dau territòri e de son aparicion tardiva a respèct d'Euròpa Occidentala, es relativament variada e originala. A partir dau sègle XVIII, certaneis òbras an una influéncia internacionala granda e la cultura russa es totjorn a l'ora d'ara un element non negligibla de la cultura mondiala, especialament dins lei domenis de la literatura, de la musica, de la dança e dau cinèma.
Assesse
Assesse es una comuna de la província bèlga de Namur dins la Valonia.
Russia
Arts e cultura
La màger part dei grops etnics vivent sus lo territòri rus an de tradicions fòrça variadas. La musica russa fondada au sègle XIX es caracterizada per dos corrents principaus : aqueu representat per Mikhail Glinka e sei successors, coma lo Grop dei Cinc, a utilizat un nombre important d'elements eissits d'aquelei tradicions e aqueu dirigit per Anton e Nikolai Rubinstein qu'utiliza puslèu la tradicion russa. Lo movement romantic aguèt un succès gròs en Russia (Tchaikovski, Rimski-Korsakov...) e se contunièt fins au sègle XX (Rachmaninov). Per la seguida dau sègle XX, lei compositors rus pus famós son Alexandre Scriabine, Igor Stravinski, Sergueï Prokofiev e Dmitri Chostakovitch. Sota lo regime sovietic, lei musicians èran susvelhats car la musica èra un otís important d'educacion dei massas obrieras mai la musica demorèt un art important per lo govèrn. Coma lei periòdes precedents, leis institucions sovieticas an donc produch un nombre gròs de solistas fòrça talentuós coma David Oïstrakh, Leonid Kogan, Gidon Kremer, Mstislav Rostropovitch, Vladimir Horowitz, Sviatoslav Richter, Emil Guilels o Galina Vichnevskaïa.
La dança es tanben un art important dins la cultura e fòrça famós dempuei leis òbras de Tchaikovski coma lo Lac dei Ciunes. Au començament dau sègle XX, lei ballets rus aguèron una influéncia mondiala sus l'evolucion de la dança e lei ballets sovietics contunièron aquela tradicion gràcias a de dançaires famós coma Maïa Plissetskaïa, Rudolf Noureev o Mikhaïl Barychnikov e de ballets coma aqueu dau Bolchou o dau Mariinsky.
Aparegut au començament dau sègle XX mentre que lo país acomencèt de conóisser de cambiaments politics prefonds, lo cinèma aguèt un ròtle culturau important tre la Revolucion Sovietica. D'efèct, lo govèrn decidiguèt d'utilizar aquel art per l'educacion dei massas e una generacion de realisators tenguèt de mejans importants. Ansin, Sergueï Eisenstein e Andreï Tarkovski marquèron lor epòca. Sota Stalin, la creativitat foguèt limitada per la repression mai lei realisators sovietics capitèron de contuniar de produrre mai d'un film famós. Pasmens, lo cinèma foguèt fòrtament tocat per lo declin de l'URSS e la crisi deis annadas 1990.
Religion
thumb|right|Catedrala de l'Intercession de la Verge de Moscòu.
Au començament dau sègle XXI, lei religions principalas de Russia èran lo crestianisme ortodòx (56,4%), l'islam (8-15%), lo crestianisme protestant (9%), lo bodisme (2%), lo judaïsme (2%) e d'autrei versions dau crestianisme (1,8%). L'ateïsme regardava 10% de la populacion e 7% èran indecís. Lo crestianisme ortodòx es la religion istorica de l'estat rus dempuei lo sègle X e leis ortodòxs son magerament presents dins lei regions occidentalas de Russia. L'islam es la religion tradicionala de populacions turcas o vivent dins lo Caucàs. Lei musulmans rus son donc presents au sud dau país e vèrs lei regions pus pròchas d'Asia Centrala. Enfin, lo bodisme es tanben tradicionau dins certanei regions d'Asia Centrala coma la Republica Tovana.
Chazeuil (Còsta d'Aur)
Chazeuil  es una comuna francesa administrada per lo departament de Còsta d'Aur de la region de Borgonha.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Guajajaras
Los guajajaras, que tanben li dison tenetearas, son uèi un dels pòbles autoctòns pus nombroses de Brasil. Demòran dins las tèrras indigènas situadas dins l'Estat de Maranhão. En 2010, sa populacion èra de 23 949 personas. La lenga que parlan es lo teneteara, sortit de la familha lingüistica tupí-guaraní.
Son istòria de plus de 380 ans de contactes amb los non-Indians foguèt marcada a l'encòp per de raprochaments amb los blancs e per de refús, somissions, revòltas e grandas tragedias. La revòlta dels guajajaras de 1901 contra los Fraires Capucins es considerada coma la darrièra guèrra contre los indians de l'istòria de Brasil. Coneguts per nombroses brasilians coma cuia de aço per la fabricacion d'excellents esplèits pel trabalh. Se noirisson principalament de la caça e la cultura.
La lenga guajajara aperten a la familha lingüistica tupí-guaraní, las lengas pus pròchas essent l'assurini (de Tocantins), avá-canoeiro, paracanã, suruí (de Pará), tapirapé e tembé, que li es fòrça similari. Los guajajaras nomenan sa lenga ze'egete (bona parladissa).
Beauraing
Beauraing es una comuna de la província bèlga de Namur dins la Valonia.
Marder II
Lo Marder II es un caçaire de carris alemand de la Segonda Guèrra Mondiala.
Desvolopats en 1942 a partir de quadres de Panzer II venguts inutils còntra lei T-34 e lei KV-1 sovietics, lei Marders II èran equipats d'un canon de 75 ò de 76,2 mm installat sus una casamata duberta. La proteccion de l'equipatge e dau veïcul èran donc fòrçà feblas mai sa poissança de fuòc li permetiá de destrurre totei lei carris mejans utilizats per leis Aliats ò per lei Sovietics. 651 unitats foguèron produchas en 1943. Principalament engatjadas sus lo frònt de l'Èst, foguèron utilizadas fins a la fin de la guèrra.
Rio dos Cedros
Rio dos Cedros es un es una vila de l'estat brasilièr de Santa Catarina.
Nashorn
Lo Nashorn es un caçaire de carris pesuc alemand de la Segonda Guèrra Mondiala.
Desvolopat en 1942 a partir dau quadre dau Panzer IV, èra una respònsa ai besonhs alemands de tenir un blindat capable de destrurre lei carris URSS T-34 e KV-1. Pasmens, sa concepcion foguèt problematica e necessitèt de modificacions importantas dau quadre. Son avantatge principau èra son canon de 88 mm capable d'eliminar totei lei carris aliats ò sovietics de la Segonda Guèrra Mondiala. Pasmens, aviá un blindatge fòrça feble e una talha auta. 494 exemplaris foguèron produchs de febrier de 1943 a març de 1945.
Sus lo prat batalhier, lo Nashorn se destrièt dins lei plans dau frònt de l'Èst, especialament a la batalha de Korsk, onte sa portada e sa poissança de fuòc li permetián de destrurre lei veïculs enemics a lònga distància.
Dagbani
Lo dagbani es una lenga gor, una branca de las lengas nigèrocongolesas, parlada en Ghana.
Localisacion e dialèctes
Lo dagbani es parlat dins la Region Nòrd de Ghana. La lenga a tres dialèctes, lo tomosili, lo dialècte de l'oèst situat dins la region de Tamale, lo nayahali, lo dialècte de l'èst, parlat dins la ciutat de Yendi e a l'entorn, e lo nanuni, a l'entorn de Bimbilla.
Classificacion
Lo dagbani es una lenga gor del grop oti-vòlta. Fa partida d'un sosgrop amb lo mampruli, lo kusaal, lo hanga e lo kamara.
Gabriela Adameșteanu
thumb|250px|Gabriela Adameșteanu en 2013 a la Fièira del Libre de Göteborg Gabriela Adameșteanu (Târgu Ocna, 2 d'abril de 1942) es una romancièra, ensagista, jornalista e traductritz romanesa. Se faguèt conéisser tre 1975 gràcias al succès de son roman Drumul egal al fiecărei zile. Sa notorietat se confirmèt en 1983 amb son segond roman Dimineață pierdută. Mantun de sos libres son estats revirats en divèrsas lengas estrangièras coma lo francés, l'ongrés o en estonian.
Adameșteanu es tanben famosa per son activisme en favor de la societat civila. Es membre del Grop pel Dialòg Social, e l'editora de Revista 22.
Província de Latina
La Província de Latina es una província de la region de Laci en Itàlia.
Ròsa Artaud
Ròsa Artaud, mai coneguda sota l'escais d'Artaleta de Bèucaire (en grafia mistralenca Artaleto de Beucaire; Bèucaire, 1857 – Tarascon, 1943) foguèt una escrivana occitana dau país de Ròse, tanben sonada "felibressa dei dàtils", que son trabalh èra de vendre de dàtils e de noses de còco al mercat.
Biografia
Ròsa Artaud nasquèt en 1857 a Bèucaire dins una familha modèsta. Aguèt pas una instruccion limitada, çò que l'empachèt pas pr'aquò d'escriure en occitan. La vida de Ròsa, que recebèt lèu l'escais d'Artaleta (creat a partir de son nom de familha), foguèt marcada per fòrça dramas familiars. Après la mòrt de sa sòrre que defuntèt joventa, Artaleta aguèt de gardar e abalir leis enfants d'aquesta. Malastrosament, lei dos jovents visquèron pas gaire, moriguèron a l'entorn de sei 20 ans e la pena d'Artaleta foguèt ben granda de pèrdre sei dos drollets.
Gurmençon
Gurmençon qu'ei ua comuna bearnesa tòca tocanta d'Auloron Senta Maria, administrada peu departament deus Pirenèus Atlantics dera region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Ròsa Artaud
Biografia
Escriguèt pron, d'òbras e mai de paraulas de musica, mas probablament se perdèt una part considerabla de sa produccion que se ne coneis subretot Mon massapan de dàtils. L'òbra foguèt publicada en 1907 amb un prefaci de Frederic Mistral. Se moriguèt a l'espitau de Tarascon en seguida d'una oclusion intestinala a l'edat avançada d'ochanta sièis ans.
Gurmençon
Lo 1 de heurèr de 1973 que's juntè dab la comuna d'Anhòs entà formar amassas ua navèra comuna aperada Vath deu Gave d'Aspa. Ambs que's desseparèn en bèth tornar crubar lo lor estatut de comuna lo 1èr de gener de 1983.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
La prononciacion qu'ei [gyrmen'su n ]. Las fòrmas ancianas que son Grumensoo en 1383, Gurmensoo en 1385, Gurmensson en 1538, Guirmenson en 1546, Gurmençon en 1675, Gurmenson (mapa de Cassini, a la fin deu sègle XVIIIau).
Lady Antebellum
thumb|250px|Lady Antebellum en Abril de 2010 Lady Antebellum es un grop de musica country e pop american. Aqueste trio format de Charles Kelley, Hillary Scott e Dave Haywood, se formèt a Nashville en 2006. Se faguèron conéisser en 2007 gràcias a la cançon "Love Don't Live Here", tracha de son segond album de meteis nom. Son primièr album Lady Antebellum, que lor valguèt un disc de platin, faguèt d'eles un ensems popular als Estats Units. Lo succès internacional arribèt en 2009 gràcias al títol "Need You Now". La formacion se vegèt recompensada per 5 Prèmis Grammy en 2011.
Gurmençon
Toponimia
Segon Miquèu Grosclaude, l'explicacion deu Dauzat que supausa ua metatèsi de -r- e aquera metatèsi non se hè en aqueth sens, mès totjorn en arreculant. Grosclaude qu'evòca un nom compausat de persona, Guir(aud) + Manson, diminutiu de Mans, mès l'ipotèsi qu'ei especulativa [e foneticament mauaisida]. L'autor que conclutz en considerant lo nom com escur.
Lengas temotu
Las lengas temotu son un grop de lengas oceanianas parladas a las Illas Salamon. Lo nom ven d'aquest de la província de Temotu.
Classificacion
La classificacion de Lynch, Ross e Crowley (2002) plaça las lengas utupua-vanikoro dins las lengas oceanianas centralas orientalas. En 2007, Ross e Næss demòstran qu'aquelas lengas, amb un autre pichon grop, las lengas reef-santa cruz, forman una branca primària de l'oceanian. La composicion intèrna del temotu es, :
Sent Baudeli
Sent Baudeli fòrma probablament inventada (Saint-Beauzire en francés) z-es una comuna auvernhassa situada dins lo departament del Naut Léger e la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament d'Auvèrnhe.
Comunas vesinas
400px|left|Distanças e posicion relativa
Vendémias (Aude)
Vendémias (en francés Vendémies) es una anciana comuna lengadociana, situada dins lo departament d'Aude e la region d', ancianament de Lengadòc-Rosselhon. Es annexada a Limós dempuèi 1965.
Geografia
Vendémias es situada en riba dreita d'Aude, al sud-èst de Limós. Lo vilatge es a una altitud de 310 m.
Toponimia
Las fòrmas ancianas son : Forcia de Vindemiis en 1232, Sanctus Martinus de Vindemiis en 1280-1494, De Vendemiis en 1350-1494, Vindemiae en 1377, Bendémies en 1594, La force de Vendémies en 1037-1639, Esglise de Vendémies unie à celle de Vérazan en 1268-1639. La prononciacion es Bendémios, dins la grafia de l'abat Antòni Savartés, donc [ben'demjɔs]. Vendémias ven de Vindemia (villa), del nom latin d'òme Vindemius.
Istòria
Lo vocable de la glèisa es Sant Martin. La parròquia èra una annèxa de Sant Policarpi abans la revolucion. Entre 1790-1794, Arse o Arce (nom francés), a l'èst del vilatge e Lapeyre (nom francés), a pauca distància al sud-èst del vilatge, foguèron annexats a Vendémias. Lo 1èr de febrièr 1965, la comuna de Vendémias, d'escassa populacion, foguèt annexada a Limós per fusion simpla,. Son n° INSEE èra 11403.
Rio Fortuna
Rio Fortuna es un es una vila de l'estat brasilièr de Santa Catarina.
Bergues
es una comuna francesa del departament del Nòrd e de la region del Nòrd-Pas de Calais.
Geografia
Bergues Es situada al Blootland, mai o mens a 10 quilomètres al sud de Dunquèrca. S'i pòt arribar per l'autopista francesa A25, a 70 km de Lilla e a 40 km del Tunèl jol Marga per l'autopista francesa A16.
Bergues està situada al Blootland, més o menys a 10 quilòmetres al sud de Dunkerque. S'hi pot arribar per l'autopista francesa A25, a 70 km de Lilla i a 40 km del Túnel sota el canal de la Mànega per l'autopista francesa A16.
Movement Socialista Monarquic
vinheta|150x150px|Emblèma del movement e son jornal, «Lo Lis Roge». Lo Movement Socialista Monarquic (oficialament en francés Mouvement Socialiste Monarchiste), abreujat MSM, foguèt un movement politic francés efemèr monarquic d'esquèrra fondat en 1945 a París per Jean Marc Bourquin. Inspirat per l'experiéncia de la guèrra, las monarquias liberalas escandinavas e la tradicion socialista francesa, cercava se distinguir del fassisme e lo collaboracionisme de l'Accion Francesa.
Lo militant occitan Francés Fontan foguèt un ancian membre.
La pensada del MSM seriá represa pera Novèla Accion Reialista.
Labejan
Labejan (Labéjan en francés) qu'ei ua comuna gascoa, situada dens lo departament de Gers e la region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.
Les Bâties
Les Bâties es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Nauta Sòna e la region de Borgonha Franca Comtat.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Labejan
Toponimia
Segon Dauzat, Labejan que vengueré deu nom latin d'òme *Labidius, inferit de Labius, dab lo sufixe -anum (Albèrt Dauzat). Labejan qu'èra donc benlèu ua anciana grana proprietat antica qui avèva per mèste *Labidius. Segon Negre, Labejan, sus un candau expausat au sud-oèst, que vengueré de l'occitan labech [mot coneishut en gascon ?], dab lo sufixe -an qui en hè un adjectiu : labejan « vilatge expausat au sud-oèst ».
Senon (Gasconha)
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Orfanèl
L'utilizacion correnta resèrva aqueste tèrme als enfants qu’an perduts sos dos parents. Pels enfants qu’an perdut pas qu’un se precisa orfanèl de paire (que lo paire es perdut) o orfanèl de maire (que la maire es perduda). Lo tèrme pòt tanben èsser utilizat pels animals. Per unas espècias animalas, ont lo paire a pas de ligam particular amb la maire o amb lo jove, avant o après sa naissença, lo pichon es alara nomenat orfanèl quand la maire desaparéis.
Insercion sociala
Ara, dins los païses desvelopats, los enfants orfanèls que son pas aculhits per lor familha als sens larg son plaçats dins una estructura d'adoption que pren suènh d’eles, mai sovent fa lor education, puèi son adoptats per una familha permanenta tan lèu que se pòt.
Pel passat e encara dins una granda partida del mond, los orfnèls vivon sovent sens ostal, venon de sens abrics o son curats dins d’espitals, d’orfenelat, o per de congregacions religiosas; çò que se pòt considerar coma una error, que los menors i recebon de suènhs insufisents, o gaireben dangieroses, subretot dins los espitals ont son mesclats amb d’adults sens fogal e de malauts mentals (a vegada dangieroses) e ont las malautiás mentalas son pas curadas.
Dins unas nacions confrontadas a la guèrra e al SIDA, una proporcion significativa de la jove populacion a perdut sos parents, ex. : Tanzania, Oganda o Botswana, causant una crisi umanitària majora. En Républica populara de China, las filhas son a vegadas abandonadas, a causa de la politica de natalitat.
Caritat e ajuda als orfanèls
Avant l'establiment d'una accion sociala de l'Estat pels orfanèls dins los païses desvelopats, fòrça organisacion de caritats coma los fogals del Dr Barnardo (ara nomenat « Barnardo's ») èran presents per prene suènhs dels orfanèls vivent dins la pauretat.
Populacions
vinheta|Una orfanèla a [[Kabol|Kabol, Afghanistan en genièr de 2002]] Los orfanèls son puslèu rare dins los païses desvolopats, que fòrça enfants pòdon esperar que los parents subreviscan a lor enfança. Fòrça mai nombroses d’orfanèls existisson dins de païses en guèrra.
Orfanèls celèbres
D’entre los orfanèls celèbres i a de líders del mond coma Nelson Mandela, Alexander Hamilton, Kayleigh Chalk, Aaron Burr, Andrew Jackson; lo profèta ebrieu Moïses e lo profèta musulman Moamet; d’escrivans coma Edgar Allan Poe, e Leo Tolstoy; d’atlètas coma Aaron Hernandez e Jacques Villeneuve. D’autres orfanèls son Louis Armstrong, Marilyn Monroe, Babe Ruth, Ray Charles e Frances McDormand.
Anticiclòn dels Açòres
L’anticiclòn de l'Atlantic Nòrd, mai conegut jols noms d’anticiclòn de las Bermudas als EUA e d’anticiclòn dels Açòres en Euròpa e en Africa designa una granda region subtropicala semipermanenta situada dins l’ocean Atlantic Nòrd, a l'entorn de 30 °N, ont en mejana s'encontra una zòna de nauta pression atmosferica, o un anticiclòn. Aquò vòl pas dire que la posicion e l'intensitat d'aquestes anticiclòns sián permanents, mas que s'i encontra un anticiclòn sus las mapas descrivent la mejana mensuala de la pression.
Aquesta zòna de nauta pression fa partit de la cencha anticiclonica subtropicala nomenada crèsta subtropicala. L'anticiclòn de l'Atlantic Nòrd, fasent partit de la crèsta subtropicale dirigís d'alisis, e a dire los vents dominants de las regions tropicalas que son al començament pro secs mas que lèu venon umids passant al dessús de l'Ocean Atlantic, e tanben de vents d'oèst, los vents dominants de las latituds mejanas que, eles tanben, son d'en primièr secs puèi venon fòrça umids en fin de percors. Lo sistèma influéncia la meteorologia et la climatologia de grandas regions coma l'Èst dels EUA, l'Euròpa de l'Oèst o tanben l'Africa del Nòrd. Lo centre d'aqueste sistèma se desplaça sasonièrament entre las Bermudas (estiu-automne) e los Açores (printemps-ivèrn), d'ont sos diferents noms. En estiu, quand l'anticiclòn de l'Atlantic Nòrd s'enfòrça, la pression atmosferica en son centre e a l'entorn de 1024 hPa. vinheta|upright=2|Diagrama del principi de las ondas tropicalas e de la circulacion a l'entorn de l'anticiclòn subtropical al dessús de l'ocean
Formacion
vinheta|Las cellulas de Hadley transportan calor e umiditat dels tropics cap a las latituds mejanas. Dins la region de las latituds dels cavals, es a dire la region mai sovent entre 30 e 35 gras de latitud nòrd o sud, se trapa una zòna ont de nautas pressions predominan largament pendent una partida importanta de l'annada. Sus las mapas de mejana de pression mensuala, es possible de veire de centres anticiclonics mas la posicion centrala reala pòt variar de cada jorn. Es çò que se nomena d'anticiclòns semipermanents.
Aquesta region marca la partida davalanta de las cellulas de Hadley. En efièch, près de l'equator, ont la fòrça de Coriolis es pro fèbla, una circulacion atmosferica dirècta de l'aire s'establís. Dins los nivèls basses de l'atmosfèra, la diferéncia de temperatura entre l'equator e las regions mai al nòrd mens caufadas realiza zòna de convergéncia intertropicala ont l'aire mai caud s'auça a cause de la convergéncia e del principi d'Arquimèdes. en seguida, l'aire ven freg en altitud e torna davalar mai al nòrd e al sud. L'anticiclòn dels Açòres es un d'aquestes sistèmas que lo centre mejan varia entre los Açores e las Bermudas segon las sasons.
Efièch e temps associat
La dinamica atmosferica provòcan de modulacions dins las constantas meteorologicas de las regions influenciadas per aqueste anticiclòn es nomenat oscillacion nòrd atlantica.
Còsta Èst dels EUA
En periòde estival, l'anticiclòn de l'Atlantic Nòrd pren le nom d'anticiclòn de las Bermudas quand s'apròcha d'aquestas illas e s'espandís mai sovent cap a la Còsta Èst dels EUA estirant una crèsta barometrica mai sovent après lo solstici d'estiu. La preséncia de l'anticiclòn i garantís un temps largament solelhat mas son influéncia s'arrèsta pas aquí. En efièch, l'anticiclòn de las Bermudas dona de calor e d'umiditat que transpòrta d'aire tropical maritim venent de las Antilhas sus son flanc nòrd. Aquò explica los episòdis de canicula prevalent sus l’èst de l’America del Nòrd unas setmanas pendent l'estiu. Sus son flanc sud, ont los vents son d'èst, las ondas tropicalas sortissentt d'Africa pòdon generarr de ciclòns tropicals que tocaràn las Antilhas e las Americas centralas e del Nòrd.
Euròpa de l'Oèst
L'anticiclòn de l'Atlantic Nòrd, mai conegut en Euròpa jol nom d'anticiclòn dels Açòres, se desplaça de l'ivèrn al printemps cap a peninsula Iberica mas a vegada en estiu tanben. Aquò rebuta las depressions mai al nòrd en estiu çò que pòrta a las regions anant de l'Anglatèrra al centre de l'Euròpa un temps solelhat. Mena tanben l'aire tropical vengut de las Antilhas que subís un leugièr refregiment a la basa en passant sus l'Ocean Atlantic.
L'anticicl jòga tanben un ròtle important per la meteorologia de l'Euròpa en ivèrn, que pòt mermar lo refregiment. Alara mai al sud, pòrta d'aire maritim saturat jos una inversion de temperatura dins la bassa troposfèra cap a las còstas europèas. Lo cèl es alara puslèu gris (tubas e/o nívol basses), accompanhadas d’un pauc de plovina o unes borrilhs.
Africa del Nòrd
L'anticiclòn dels Açòres influéncia tanben la meteorologia e la climatologia de l'extrèma Nòrd de l'Africa. Al nòrd-oèst, dirigís sus la còsta occidentala del continent dels corrents d'aire maritim : l'alisi atlantic. Es en partida responsable de l'ariditat de l'oèst del Sahara e de la secada estivala caracteristica del Bacin mediterranèu.
Dampierre-au-Temple
Dampierre-au-Temple es una comuna francesa, situada dins lo departament de Marna e la region de Champanha-Ardena.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Raslay
Raslay es una comuna peitavina, situada dins lo departament de Viena e la region de Novela Aquitània, ancianament de Peitau-Charantas.
Toponimia
Las atestacions ancianas son, per lhuec:
Nòtas
<references group="N"/>
Biali
Lo biali (o berba) es una lenga gor, una branca de las lengas nigèrocongolesas, parlada en Benin.
Localisacion e dialèctes
Lo biali es parlat dins las comunas de Matéri, Tanguiéta e Cobly del departament de l'Atacora. La lenga a quatre dialèctes, lo kapai parlat a Gouandé e a l'entorn, lo lasuali, a Dassari, lo piangi a Piangou, e lo mátèi, parlat a Matéri.
Classificacion
Lo biali es una lenga gor del grop oti-vòlta. Fa partida d'un sosgrop oriental amb lo ditammari, lo mbelime, lo nateni e lo waama.
Karl Hammes
Karl Hammes (nascut lo 25 de març 1896 a Zell, dins la val de Mosèla, ara en Renània-Palatinat, e mòrt lo 6 de setembre 1939 a Varsòvia) èra un cantaire d'operà alemand (bariton) e pilòt de caça pendent las Primièra e Segonda Guèrra mondialas.
Cantèt a Bayreuth, Berlin, Colonha, Salzborg e Viena (Àustria).
Vida
Aprèp l'Abitur en 1916, Karl Hammes comencèt la formacion de pilòt de caça dins l'esquadron de caça Richthofen. Acabèt la Primièra Guèrra mondiala ambe'l grade de major. Puèi comencèt a estudiar al Conservatòri de Musica de Colonha; Se'n seguiguèron las primièras aparicions sus scèna. En 1926-1927, foguèt convidat al Krolloper de Berlin. Hammes agèt un primièr grand succès en 1927 quand pareguèt dins l'operà Parsifal al Festenal de Bayreuth. Dins las annadas 1929 a 1935, faguèt partida de l'Operà d'Estat de Viena e del Festenal de Salzborg; en 1935 mudèt a l'Operà d'Estat de Berlin et recebèt lo títol de Kammersänger.
Quand s'avièt la Segonda Guèrra mondiala en 1939 tornèron convocar Hammes coma pilòt de caça. Qualques jorns aprèp lo començament de la guèrra, moriguèt a Varsòvia pendent una batalha aeriana.
Pauc de testimoniatges de sos talents de cantaire se son conservats fins ara. Entre els, i a l'operà de Richard Strauss Ariadne auf Naxos, dirigit per Clemens Krauss dins un enregistrament del 11 de junh 1935 de l'estacion de ràdio del Reich a Berlin (dins lo ròtle de Harlekin) e l'operà de Wolfgang Amadeus Mozart Don Giovanni, dirigit pel jove Joseph Keilberth e enregistrat per la ràdio del Reich lo 27 de març 1936 (dins lo ròtle de Don Giovanni). Hammes joguèt tanben dins dos filmes.
Nòtas e referéncias
Aqueste article es son mai que mai una traduccion de l'article alemand.
Santa Elena (illa)
Santa Elena es una illa volcanica de 122 km, situada dins l'ocean Atlantic sud, a 1856 km à l'oèst de las còstas de l'extrèma nòrd oèst de la Namibia e a 3286 km a l'èst sud èst de la vila brasiliana de Recife, e faisent partisa de Santa Elena, Ascension e Tristan da Cunha, territòri del Reialme Unit. Foguèt descobèrta pel navigator galician João da Nova Castella lo 21 de mai de 1502 e nomenada en l'onor d'Elena, maire de Constantin I lo Grand. A partir de 1657, ven possession de la Companhá anglesa de las Índias orientalas.
Subretot coneguda coma lo luòc d'exili de Napoleon Ièr del 14 d'octobre de 1814 a sa mòrt lo 5 de mai de 1821, l'illa li deu son interés toristic. En 1890, lo cap zolo Dinizulu i foguèt fach presonièr, abans que los Britanics i emprisonan lo general Piet Cronje e 6 000 Boers pendent la Segonda Guèrra dels Boers.
Rio Negrinho
Rio Negrinho es un es una vila de l'estat brasilièr de Santa Catarina.
Santa Elena (illa)
Geografia
Malgrat son isolament, l'illa de Santa Elena fa partit de l'Africa del Sud Oèst.
Clima
Quitament se l'illa de Santa Elena siá situada dins la zona intertropicala, lo clima qu'i règna es de tipe mediterranèu d'estiu temperat (Csb) segon la classificacion de Köppen; çò qu'es susprenent per una latitud de solament 16°S.
Observacions astronomicas
Present sus l'illa pendent dos ans après que publica son Catalòg del cèl austral, Edmund Halley  obsèrva tanben en 1677 lo transit de Mercuri; après son observacion imatgina un metòde per utilizar los transits, subretot aquestes de Vènus per determinar la distància Tèrra Solelh . Una expedicion britanica obsèrva dempuèi l'illa lo transit de Vènus de 1761 dins aqueste objectiu.
Bièvre
Bièvre es una comuna de la província bèlga de Namur dins la Valonia.
Santa Elena (illa)
Detencion de Napoleon Bonaparte
esquèrra|vinheta|Longwood House esquèrra|vinheta|Santa Elana - La val del Tombèl A la seguida dels Cent-Jorns, Napoleon Ièr foguèt exiliat e desportat pels Britanics sus Santa Elena ont arriba lo 14 d'octobre de 1815 a bòrd del HMS Northumberland e i debarquèt le 16 d'octobre de 1815. L'arribada de l'emperaire provòca un aument de la populacion de l'illa: près de 1 500 soldats angleses (en mai dels 800 militaris de la Companhiá de las Índias) e 500 marins de la flotilha de guèrra, e tanben oficials del govèrn britanic, accompanhat de lors familhas, sens obliar la pichona colonia francesa que viviá dins l'entorn de Napoleon. De mai, los Britanics, crentan un debarcament de marins franceses per liberar lo prisonièr, revendiquèron l'illa de l'Ascension — fins alara inabitada — e i establiguèron una garnison.
Napoleon moriguèt lo 5 de mai de 1821. L'endeman, lo governaire de l'illa, Sir Hudson Lowe, fins alara de contunh en conflicte amb son ancian prisonièr, venguèt en persona s’assegurar de sa mòrt e declarèt alara a son entorn   « E ben, Senhors, èra lo mai grand enemic de l'Angletèrra e lo mièu tanben; mas li perdoni tot. A la mòrt d'un tan grand òme, se deu esprobar pas qu'una prigonda dolor e de prigonds regrets. »
En 1822, l'abitacion de Longwood foguèt cedada a un bordièr que li torna l'usatge de bòrda qu'aviá abans l'arribada de Napoleon Ièr, tant, que mai tard, los visitors constatèron que l'ostal de l'emperaire en detencion abritagava « molin, silò, balas de palha e quitament de cavals. »
A partir de 1854, l'emperaire Napoleon III negocièt amb lo govèrn britanic la crompa de Longwood House e de la val du Tombèl, que venguèron proprietats francesas en 1858, jol nom de « domènis franceses de Santa Elana » e geridas dempuèi pel Ministèri dels Afars estrangièrs. L'ostalet dels Briars, primièra demora de l'emperaire sus l'illa, foguèt adjunt al domèni en 1959, quand sa darrièra proprietària ne faguèt don a la França.
Populacion
Existís pas de populacion indigèna sus l'illa. Los abitants de l'illa son d'Europèus davalants de Britanics, d'Africans davalants d'esclaus e dels Chineses. Totes los abitants parlan anglés; jamai i a agut de creòls e las populacions d'origina non britanica an perdut la lenga de lors aujòls.
La populacion es de unes 4 200 abitants en 2008 amb los visitors (3 900 comptant sonque los autoctòns), son escampilhats subretot dins l'interior de l'illa, mai verdejant. Pasmens, en fòrta bassa, que perdèt 1 000 abitants dempuèi 1998.
La capitala de l'illa es Jamestown, qu'es tanben la vila principala amb 864 abitants. Situada sus la còsta, s'espandissent sus 1.5 km, mas desprovesida de pòrt, es tan encastrada entre doas montanhas que los abitants recebon pas cap de cadena de television.
Lo torisme es rare, e los visitors son subretot d'ancians abitants de Santa Elena que tornan vistar lors familhas. S'i a quitament unas centenas de toristas verais, la vida es pasmens pro caea sus plaça, l'illa essent pro isolada. Lo prètz d'un produch non fach sus plaça pòt aisidament costar dos a tres còps mai car que son prètz dins una botica estandard de Londres.
Politica
vinheta|Elisabèt II ten lo poder executiu sus l'illa. Santa Elena es regida per una constitucion datant de 1988. A Santa Elena, lo poder legislatiu es exerçat per un Conselh legislatiu de quinze membres, que dotze son elegit per la populacion del territòri per un mandat de quatre ans. Los tres autres son lo governaire e dos oficièrs designats per la corona britanica.
Lo poder executiu es tengut per la reina Elisabèt II, que lo delèga a un governaire, lo governaire de Santa Elena, Ascension e Tristan da Cunha, nomenat per ela sus conselh del govèrn britanic. Un conselh executiu existís tanben, comprenent lo governaire e sos dos oficièrs, e sièis membres elegit causit pel govèrn d'entre los dotze del conselh legislatiu. La governaira actuala es Lisa Phillips (dempuèi abril de 2016).
Divisions administrativas
vinheta|Los districtes de Sant Elena. Aquestes districtes son redusits a dos: Èst e Oèst. Quatorze ectaras forman los domènis franceses de Santa Elena.
Preséncia francesa
Après la detencion de Napoleon Ièr en 1815 a Longwood, la França es venguda proprietària dels bastits e de terrens avent servit a aculhir l'empereraire sus l'illa. Aqueste domèni, qu'es tengut pel Ministèri dels Afars estrangièrs de la França, conten tres territòris: l'ostal de Longwood, la val del Tombèl e l'ostalet dels Briars.
Flora
La vegetacion de l'illa comptava fòrça espècias endemicas al moment de sa descobèrta, mas foguèt fortament degradada per la preséncia de l'òme. La destruccion comencèt pauc de temps après la descobèrta pels Portugueses en 1502, amb l'introduccion de cabras. Coma i aviá pas cap d'animal erbivòr sus l'illa, la flora èra pas adaptada a la pastura. Mai tard, amb l'établiment d'una populacion permanenta per la Companhiá anglesa de las Índias orientalas en 1659, fòrça plantas, coma Phormium tenax, foguèron introduichas, que creèron fòrça païsatges. Sempre, los arbres foguèron fòrça utilizats per la construccion e la cosina, e la distillacion de l'arrack.
Se l'interior de l'illa èra benlèu cobèrt per un bosc tropical, e coma la còsta, lo païsatge actual es plan diferent. I a tres grandas zonas de vegetacion : los bartasses de falguièras arbustivas, sus las mai nautas partidas de l'illa, de pasturas als altituds mejans, e una zona complètament erodada, sus las partidas bassas.
Unas espècias coma Acalypha rubrinervis e Nesiota elliptica (olivièr de Santa Elena) an ara deaparegut. D'autras espècias, coma Pelargonium cotyledonis son vengudas raras o en via d'extinccion. Una espècia particulara es dintrada dins l'Istòria: es lo sause ploraire qu'ombrajava lo tombèl de Napoleon.
En 1996 es creat lo pargue nacional del Pic de Diana protejant a l'ntorn del suc eponime 81 ectares de vegetacion e de fauna,.
Fauna
vinheta|Pluvièr de Santa Elena. Sola d'entre las sièis espècias d'ausèls terrèstres endemics de l'illa a subreviure a l'arribada de l'òme, lo pluvièr de Santa Elena figura sus l'escur e del drapèl de l'illa. Las espècias d'ausèls terrèstres desaparegudas a causa de la caça, de la destruccion de la sèlva primària subtropicala e d'espècias predatriças introduchas son l'Aphanocrex podarces, la Upupa antaios, lo colomb blau, lo Nannococcyx psix e una sosespèca de petrèl.
Sus aquesta illa i a tanben un dels mai vièlhs animals terrèstres en vida, une tartuga giganta de las Seichèlas nomenada Jonathan.
Via maritima
L'illa es accessibla per nau e occasionalament per avion dempuèi la construccion d'un aeropòrt, mas possedís pas de pòrt a cai; los passatgièrs e las merças essent desbarcadas per de transbordaires. Una nau britanica RMS St Helena, miègcargo mègpaquebot fa ara lo ligam dempuèi l'Africa del Sud e tanben amb l'illa de l'Ascension. Abans octobre de 2011, caliá quatorze jorns al RMS St Helena, per percorrir los 8 000 quilomètres que separan Cardiff al país de Galas de Jamestown, amb una escala a Tenerife a las illas Canàrias.
Via aeriana
Après fòrça de controvèrsias, lo projet d'aeropòrt es abandonat en rason de la crisi economica mondiala en 2009. Pasmens, lo govèrn britanic novèl del Primièr ministre David Cameron decidís en junh de 2010 de reactivar lo projècte qu'es adoptat en novembre de 2011. Es una societat sudafricana, Basil Read, qu'obten lo contracte de 200 milions de liuras, l'aeropòrt auriá degut dobrir en 2015. (date du de l'arrivée en exil de Napoléon), avec des vols réguliers entre l'île et l'Afrique du Sud. L'ouverture est reportée à la suite d'un vol test soulignant de « dangereuses conditions climatiques » lors de l'approche. Fin finala lo primièr vòl comercial se debanèt lo 14 d'octobre de 2017. La companhiá aeriana es Airlink. L'avion es un Embraer 190 de mens de cent plaças.
Marder III
Lo Marder III es un caçaire de carris alemand de la Segonda Guèrra Mondiala.
Canton de Bordèras de Loron
Eth canton de Bordèras de Loron qu'ei ua anciana division administrativa de Gasconha e de Comenge, en Vath de Loron, suprimida en 2015, situada dens eth arrondiment de Banhèras de Bigòrra, eth departament deths Hauts Pirenèus e era region de Mieidia-Pirenèus, ara d'. Eras 15 comunas que son despuish 2015 dens eth canton de Nestés, Aura e Loron (burèu centralizator Capvèrn). Que son tanben totas dens era CC d'Aura e Loron (residéncia Àrreu). Era lenga autoctòna qu'ei l'occitan gascon. Eth canton qu'utiliza eth article pirenenc.
Marder III
Desvolopat a partir dau quadre dau Panzer 38(t) checoslovac e dau canon de 76,2 mm sovietic que de quantitats importantas èran estadas capturadas per leis Alemands en 1941, lo Marder III èra una respònsa ai besonhs de la Wehmarcht de tenir un blindat capable de destrurre lei carris sovietics T-34 e KV-1. Dins lo corrent dau conflicte, conoguèt divèrsei modificacions, principalament per i adaptar lo canon alemand PaK 40 de 75 mm. 1,736 exemplaris foguèron produchs durant la guèrra.
Participèt principalament ai combats sus lo frònt de l'Èst. Fisable e capable de destrurre totei lei carris mejans sovietics dau conflicte, foguèt largament utilizat fins a mai de 1945. Sa feblessa principala èra sa casamata duberta que donava ges de proteccion a l'equipatge còntra leis atacas de l'infantariá e leis explosions d'obús. Aquò entraïnèt l'aplant de sa produccion e son remplaçament per lo Jagdpanzer 38(t).
Canton de Bordèras de Loron
Istòria
En 1801, eth canton de Bordèras qu'estó conservat.
Aras eleccions departamentalas dau 22 de març de 2015, en aplicacion deth decret deth 25 de heurèr de 2014 qui delimita eths cantons deths Hauts Pirenèus, eth canton de Bordèras qu'estó suprimit.
Eth 1èr de gèr de 2016, eras comunas de Lodenvièla e d'Armentèula que fusionèn ena comuna navèra de Lodenvièla.
Décines-Charpieu
Décines-Charpieu es una comuna francesa situada dins la metropòli de Lion e la region d'.
Saint-Bon
Saint-Bon es una comuna francesa, situada dins lo departament de Marna e la region de Champanha-Ardena.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Saint-Pierre-du-Regard
Saint-Pierre-du-Regard es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Orne e la region de la Bassa Normandia.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Huascarán
Huascarán (6,768 m), ò lo Nevado Huascarán, es una montanha peroviana qu'es la cima pus auta dau país. Situada dins la Cordilhèra Blanca que fa partida deis Andes, a dos cimas dichs Huascarán Sur (qu'es la cima principala) e Huascarán Norte (6,655 m). Es lo còr dau Pargue Nacionau de Huascarán creat en 1977 e classat au Patrimòni Mondiau de l'Umanitat de l'UNESCO en 1985 coma resèrva de biosfèra.
Polonha
Polonha (Polska en polonés), oficialament la Republica de Polonha (Rzeczpospolita Polska en polonés), es un país d'Euròpa Centrala que se situa au sud de la Mar Baltica e au nòrd de l'arc montanhós dei Carpats. A una frontiera ambé l'enclava russa de Kaliningrad au nòrd, Lituània au nòrd-èst, Bielorussia a l'èst, Ucraïna au sud-èst, la Republica Chèca e Eslovaquia au sud e Alemanha a l'oèst. Sa capitala es Varsòvia. Aquel estat apareguèt dins lo corrent dau sègle X a partir de tribüs eslavas installadas dins la region dempuei au mens lo sègle precedent. A la fin dau sègle XIV, formèt una union poderosa ambé lo Grand Ducat de Lituània e venguèt la poissança principala d'Euròpa Centrala sota la direccion de la dinastia Jagellon. Pasmens, se turtèt ai desvolopaments de Russia, de l'Empèri Otoman e de Prússia. Après un declin lòng, son territòri foguèt partejat entre Rus, Austrians e Prussians entre 1772 e 1795. Pasmens, la populacion polonesa mantenguèt son unitat culturala dins lo corrent dau sègle XIX e, après unei reviradas, capitèt de restaurar son independéncia en 1918 après l'afondrament deis empèris centraus e de l'Empèri Rus. Dins aquò, en 1939, la Polonha restaurada foguèt atacada e ocupada per l'Alemanha nazia e per l'URSS au començament de la Segonda Guèrra Mondiala. A la fin de la guèrra, lo país foguèt integrat au sen dau blòt sovietic fins a l'afondrament dei govèrns comunistas europèus a la fin deis annadas 1980. A partir de 1991, adoptèt lo sistèma economic capitalista, intrèt au sen de l'OTAN e de l'Union Europèa.
Lo gentilici es polonés -esa.
Geografia fisica
Polonha a un territòri de 312,692 km² relativament bas que son altitud mejana es de 173 mètres. Ansin, solament 3% de sa superficia, situada lòng de la frontiera sud, a una altitud de mai de 500 mètres e dins lo sens contrari, 60 km² an una altitud negativa dins la region de Gdansk. Aqueu territòri pòu se devesir entre cinc zònas principalas : L'idrografia de Polonha es caracterizada per un escorrement que va dau sud vèrs lo nòrd. Es a l'origina de la formacion de dos sistèmas idrografics centrats sus lei fluvis Vistula e Oder. La mitat orientala dau país es drenada per Vistula (1,047 km e debit finau de 1,054 m3/s) e seis afluents, especialament Bug (772 km). Oder (854 km e debit finau de 529 m3/s) e son afluent Warta drenan lo tèrç orientau de Polonha. Pasmens, en causa de la preponderància dei regions planas, lo debit dei rius es sovent entravat e existisson dos periòdes anuaus de venguda deis aigas causada per la fonda dei nèus a la prima e per de pluejas importantas dins lo corrent de l'estiu (generalament julhet).
Clima
Lo clima de Polonha es temperat sus la màger part dau país e montanhard dins lei regions meridionalas d'altitud auta. Dins la zòna temperada, i a una gradacion qu'evoluciona d'un clima oceanic dins lo nòrd e l'oèst vèrs un clima continentau dins lo sud e l'èst ambé d'influéncias montanhardas a mesura que l'altitud aumenta.
Hérouvillette
Hérouvillette es una comuna normanda, situada dins lo departament de Calvadòs e la region de la Bassa Normandia.
Geografia
Hérouvillette Se tròba de Ranville per coord|49|13|21|N|0|14|34|W|tipe:city_region:FR.
Polonha
Clima
Lei factors d'aqueu clima despendon principalament deis interaccions dei massas d'èr vengudas d'Euròpa Occidentala, de la region artica a la partir de l'ocean Atlantic e dau corrent subtropicau vengut dau sud. Lo corrent artic domina durant la màger part de l'annada mai son influéncia es sovent moderada per lei dos autrei corrents pus cauds. Aquò es a l'origina de precipitacions abondosas (plueja e nèu), de nèblas e de nívols. Lei precipitacions anualas son d'aperaquí 600 mm sus la màger part dau territòri que pòu agantar 1,300 mm dins lo sud montanhós e demenir fins a 500 mm dins la region de Varsòvia e lo quart nòrd-èst. La màger part dei precipitacions a luòc d'estiu.
La temperatura estivenca mejana despend de la latitud e de l'altitud e se situa entre 18 e 30°C. Es pus importanta en Silèsia Bassa onte lei valors mejanas son compresas entre 24 e 32°C. Au contrari, es pus freja lòng de la frontiera ambé Bielorussia e Lituània. La temperatura ivernenca mejana es egala a 3°C mai pòu demenir fins a -6°C dins lo nòrd-èst. Pasmens, dins lo cas d'una disparicion de la moderacion entre lei massas d'èr caudas e frejas, la temperatura es dirèctament influenciada per lei corrents artics e pòu venir polara ambé de mesuras enregistradas a -40°C dins lei montanhas dau sud.
Demografia
En 2013, la populacion polonesa èra formada de 38,4 milions d'abitants. Èra principalament gropada dins lo sud e lo centre dau país onte se troba leis aglomeracions pus importantas dau país (Katowice e Cracòvia dins lo sud, Wroclaw dins lo sud-oèst, Lodz, Poznan e Varsòvia dins lo centre). D'autrei centres de populacion importants se situan lòng dau litorau de la Mar Baltica (Gdansk, Szczecin). Pasmens, la màger part dau nòrd de Polonha, especialament lo nòrd-èst, es mens poblat.
Hérouvillette
Geografia
Hérouvillette se trouve à 1 km de Ranville par 49.2225°N, -0.24278°W.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Polonha
Demografia
Dins lo corrent de la Guèrra Freja, la demografia polonesa conoguèt una aumentacion importanta evolucionant d'aperaquí 30 milions en 1960 a mai de 38 milions en 1991. Pasmens, a partir d'aquela annada, lo desvolopament de l'inseguretat sociala consecutiva au periòde de transicion vèrs lo capitalisme e l'emigracion massiva vèrs leis autrei país de l'Union Europèa entraïnèron un alentiment dau nombre de naissenças e una demenicion de la populacion que passèt de 38,7 milions en 1997 a 38,1 milions en 2007. A l'ora d'ara, la crisi economica en Euròpa Occidentala a entraïnat un retorn parciau dei populacions emigradas e la populacion a aumentat tornarmai leugierament dempuei 2010. Una aumentacion leugiera dau taus de feconditat sostèn tanben aquela tendància mai Polonha fa partida dempuei leis annadas 1990 deis estats amb un nombre de naissença feble.
Lengas
Lo polonés es la lenga oficiala dau país e es parlat per la quasi totalitat deis abitants. Se devesís entre quatre dialèctes principaus mai un dialècte pus rar e limitat a la region montanhosa dei Tatras. Lei regions principalament poblats per de populacions germanicas avans 1944-1945 presentan una mescla de divèrsei dialèctes aduchs per de populacions polonesas en provenença deis autrei regions. Certanei vilas importantas, coma Varsòvia, an lo sieu dialècte.
Lo cashob es reconegut coma lenga cooficiala en Cashobia dins la region de Gdansk. En 2011, èra parlat per 106,000 personas qu'èran sovent au minimum bilingüas.
Enfin, lòng de la frontiera orientala e sud-èst, divèrsei minoritats lingüisticas (lituaniana, bielorussa, ucraïniana e rusyna) existisson. Aquelei lengas an ges d'estatut sus lo territòri polonés.