cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Congrès dels Deputats
Organs de trabalh
Los Grops Parlamentaris amassan de membres de las cambras que se jonhon segon lor afinitat ideologica o pertenença a un meteis partit politic. Lo Reglament del Congrès establís un minim de 15 deputats per poder formar un grop parlamentari. Pasmens permet tanben que se pòsca formès un grop parlamentari amb de formacions politicas amb un nombre non inferior a cinc deputats e que represente al 15 % dels vòtes emeses dins la circonscripcion que se foguèsse presentat o alara al 5 % de l'ensemble nacional. La constitucion dels grops parlamentaris se realiza al començament de cada legislatura. Los deputats que s'inscrivon pas coma de membres de cap grop parlamentari fan alara partit del Grop Mixte.
Organs de direccion e administracion
Lo President del Congrès dels Deputats ten la representacion de la cambra e es causit pel Plen per la tota la legislatura. Presidís totes los autres organs colegials del Congrès e las reünions jonchas de las ambedoas cambras de las Corts Generalas.
La Taula del Congrès es compausada pel president, quatre vice-presidents e quatre secretaris causit pel Plen segon l'importància numérica dels diferents grops parlamentaris, que la foncion primordiala es dirgir e ordenar lo trabalh de tot lo Congrès, es l'organ de govèrn intèrne.
Reinhard Kurth
thumb|250px|Reinhard Kurth en 2008 Reinhard Kurth (Drèsda, 30 de novembre de 1942 - 2 de febrièr de 2014) foguèt un mètge e virologista alemand. Èra director de l'Institut Robert Koch de Berlin.
Congrès dels Deputats
Organs de direccion e administracion
Lo Conselh de Pòrtavoses del Congrès dels Deputats es compausat pel president e lo pòrtavotz de cadun dels Grops Parlamentaris, mai un membre del Govèrn e d'autre de la Taula del Congrès, e lo personal tecnic se cal. Sa foncion principala es de fixar l'òrdre del jorn de las sessions del Plen.
Foncions de la camèra
vinheta|352x352px|Escut del Congrès dels Deputats d'Espanha. Lo Congrès dels Deputats foguèt dotat per la Constitucion de l'exercici d'unas foncions determinadas, que pòdon aver un caractèr concurrent, contrenhent o exclusiu:
Foncion politica
Lo Congrès dels Deputats accèpta o refusa al President del Govèrn, pepausat pel Rei, al primièr vòte per majoritat absoluta après quaranta uèch oras per majoritat simpla.
Contròtla tanben l'accion del Govèrn mejans d'interpellacions e de questions, que quin que siá membre pòt sometre dins lo Govèrn e que iniciar una mocion per que la cambra manifeste sa posicion, atal en adoptant una mocion de censura o refusant un afar de fisança que li pòsca sometre lo Govèrn, qu'en ambedós cases se veirà obligat a demissionar se la cambra vòta desfavorablement.
Après l'interviencion del President venon los pòrtavoses dels grops parlamentaris en començant pel grop majoritari de l'oposicion e s'acaba pel grop mixte, lla durada de l'intervencion depend del nombre de deputats.
Foncion legislativa
vinheta|250x250px|Exemplar de la Constitucion conservat l Congrès dels Deputats. Lo Congrès dels Deputats a l'iniciativa legislativa, amb lo Senat e amb lo Govèrn (el qual exercís lo poder legislativ de biais indirecte, e la diferéncia es que las leis del Govèrn s'impulsan mejans un Projècte de lei). Pòt en mai recebre de proposicions de Lei remesa per las Assembladas Legislativas de las Comunitats Autonòmas o per 500.000 ciutadans màgers d'edat (Iniciativa legislativa populara en Espanha).
En mai, lo Congrès ratifica o refusa los amendaments introdusidas dins los projèctes e proposicions de Lei e accèpta o lèva lo vetò opausat pel Senat, dins ambedós cases sul pic per majoritat absoluta o passat lo delai de dos meses per majoritat simpla. Pamens l'aprobacion de projèctes e proposicions de Lei Organica demenada sempre lo vòte favorable de la majoritat absoluta del Congrès dels Deputats.
Sedença
Lo Palai de las Corts es lo bastiment ont ten sedença lo Congrès dels Deputats. Se situa sus la Plaça de las Corts, a Madrid. Es un del bastits emblematic del Madrid del sègle XIX, d'estil Neoclassic.
Precedents
drecha|vinheta|Scèna parlamentària del Congrès dels Deputats a la mitat del [[sègle XIX pee Eugenio Lucas Velázquez.]] Lo Congrès dels Deputats a per precedent mai ancian es dins l'Estatut Real de 1834, autrejat per la reina María Cristina, regenta pendent la minoritat d'edat d'Isabèl II, e qu'establiguèt pel primièr còp en Espanha lo bicameralisme de las Corts, se dividient en dos Estas: aquel dels Pars del Reialme e aquel dels Procuradors del Reialme.
L'Estat dels Procuradors del Reialme aviá un caractèr electiu e una composicion que correspondiá clarament a la representacion de las Vilas e Borgs a drech de vòte en las Corts del Regim Ancian.
La seguentas Constitucions de 1845, 1856, 1869 e 1876 gardèron la configuracion del Congrès dels Deputats coma una cambra de representacion populara, qu'a vegada s'atribuiguèt preeminencia sul Senat en matèria de fòrças armadas e de contribucions e crèdit public e contraròtle politic als membres del Govèrn.
Congrès de la Legislatura XII
La Legislatura XII d'Espanha comencèt lo 19 de julhet de 2016 quand se constituiguèron las Corts Generalas.
Resultats de las eleccions
Dins las eleccions generalas de 2016 lo Partit Popular obtenguèt una majoritat simpla de 137 sètis (14 de mai que dins las eleccions de 2015). Seguit del Partit Socialista Obrièr Espanhol amb 85 sètis (5 de mens qu'en decembre), la coalicion Units Podèm, qu'agropava a Podèm e Esuèrra Unida entre d'autres, amb 45 sètis (en 2015 atenguèron 42 e 2 respectivament) e Ciutadans amb 32 sètis (8 mens qu'en 2015). Puèi demorèron los partits e de coalicions d'entorn autonomic; En Comun Podèm obtenguèt 12 sètis, Compromís-Podèm-EUPV: A la valenciana e Esquerra Republicana de Catalonha-Catalonha atenguèron 9 cadun, Convergéncia Democratica de Catalonha mantenguèt los sieus 8 sètis, En Marea e lo Partit Nacionalista Basc ne perdèron un cadun e demorant amb 5 deputats, e Euskal Herria Bildu e Coalicion Canariana mantenguèron lor representacion amb 2 e 1 sètis respectivament.
Grops parlamentaris
Dins Legislatura XII se presentèron davant la Taula del Congrès un total de sèt peticions de registre de grops parlamentaris. Sièis d'elas foguèron aprovadas: los grops Populars al Congrès, Socialista, Basc (EAJ-PNB), Esquerra Republicana, Ciutadans e Units Podèm. D'autra costat, los deputats del Partit Democrata Europèu Catalan ensagèron de formar grop pròpri mas lor foguèt refusat e s'integrèron al grop mixte. Los deputats de Coalicion Canariana, Union del Pòble Navarrenc, Forum Asturias, Euskal Herria Bildu, Nòva Canarias, atal coma los deputats de Compromís que se presentèron dins las listas d'A la valenciana, s'incorporèron dirèctament al grop mixte.
Indemnitats e cargas
En 2016, l'indemnitat dels 350 de deputats es de 39 394,18 èuros bruts per an. A aquela basa s'apondon una seria d'indemnizacions e complements addicionals. Los presidents de comissions parlamentàrias obtenon 20 034 èuros de mai per an. Se un deputat presidís mai d'una comission, la compensacion es pas mai que per una. Los pòrtavoses titolars dels grops parlamentaris obtenon 37 338 èuros de mai per an, e los pòrtavoses adjonchs 29 218 èuros de mai. Los membres de la Taula del Congrès recebon de beneficis en mai en foncion de la cargue: lo president del Congrès recep 127 673 èuros en mai per an, los vice-presidents 40 992 èuros de mai, e los secretaris 34 160 èuros de mai. Existisson tanben d'indemnizacions per desplaçaments per totes los deputats. Aquelas indemnizacions de desplaçament dependon de la circonscripcion. Los deputats elegits fòra de Madrid recebon 25 534 èuros de mai per l'an, e aqueles de Madrid 12 187.[28][29]
Atal, en 2015 lo deputat mai pagat foguèt Jesús Posada, amb una indemnizacion totala de 192 623 èuros per l'an, combinant la basa, l'indemnizacion de desplaçament, la presidéncia d'una comission e la presidéncia del Congrès. E los deputats amb una indemnizacion mai bassa recebèron 51 582 èuros per an, combinant la basa e l'indemnizacion de desplaçament en Madrid.[28]
L'indemnizacion de basa e totas las compensacions extraordinàrias que recebon los deputats son declarats al revengut, levat las indemnizacions de desplaçament.[28] Los deputats son obligats a presentar una declaracion de bens e rendas al començament de la legislatura. Malgrat aiçò, aquesta declaracion es pas contrastada amb las donadas d'autres organismes de l'Estat, coma Isènda, ni a valor documentari a d'efèctes legales.[31]
Fins a 2011 los deputats podián optar al 80 % de la pension de retirada per aver servit pendent sèt ans dins lo Congrès, e se retirar amb la pension maximala avent cotizar pendent onze ans. Ara aquò es abrogat e lo deputats devon complir los meteis temps de cotizacion qu'un trabalhador normal.[32]
Bémécourt
Bémécourt en normand (Bémécourt en francés) es una comuna normanda, situada dins lo departament d'Eure e la region de Normandia.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Nempont-Saint-Firmin
es una comuna francesa, situada dins lo departament del Pas de Calais e la region del Nòrd-Pas de Calais.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Vars (Auts Aups)
Vars (Vars en francés) es una comuna dau Daufinat occitan situada dins lo departament daus Auts Aups e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur.
Nicolau d'Alayrac
thumb|Nicolau d'Alayrac o Dalayrac (var. Micolau, francés Nicolas - Murèth, lo 8 de junh de 1753 - París, lo 27 de noveme de 1809) que ho un compositor gascon.
Cadiac
Cadiac (Cadéac en francés) qu'ei ua comuna gascona de Comenge, ena Vath d'Aura, situada dens eth departament deths Hauts Pirenèus e era region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
Era prononciacion qu'ei [ka'diok] (grafia fonetica deths autors). Eras fòrmas ancianas que son : Cadiaco, en latin, ath sègle XII, De Cadinhaco, en latin, en 1387, Cadiac en 1790.
Segon Dauzat, Cadiac que vien deth nom gallic d'òmi *Catenus, deth gallic *catu- « combat » : *Catenacum.
Miquèu Grosclaude qu'accèpta eth nom de persona Catenus e eth sufixe -acum (dab Catinnus, ua n que's consèrva). Era evolucion logica qu'ei Catenus + -acum > Catenac > Cade(n)ac > Cadeac > Cadiac. Era prononciation [kadiok] que s'explica per era fonetica deth gascon dera Vath d'Aura : era nasala intervocalica -n- de Catenacum que barrè era vocala a en o avant de desparéisher.
Pr'aquò Grosclaude que consèrva era grafia Cadiac, qui damanda per descoda's, de saber qu'ua -n- intervocalica a despareishut.
Còca de Besièrs
vinheta|250px|Còcas de Besièrs
La còca de Besièrs es una fogaceta tradicionala de Besièrs que se cosina per la sant Afrodisi.
Origina
L'origina de las còca de Besièrs es logada a la legenda de Sant Afrodisi.
Quand Afrodisi foguèt reconegut Sant, la municipalitat decidiguèt de prene en carga l'entreten e la nairitura del camèl, considerant qu'aquò fasiá onor al Sant. Un ostal foguèt doant, en mai del còst d'entreten a la familha d'olièrs. A la mòrt d'aquel, la carrièr foguèt nomenada carrièra de camèl (aara Malbec) e l'ostal vendut. Lo revengut de la venta tornèt èsser investit pels cónsols de l'epòca per comprar de pan que se donava al paures de la vila
Fabricacion artisanala
La còca de Besièrs es artesanalament preparada pels fornièrs de la région.
Ingredients
Per realizar aque còca, cal de farina, de sucre, de burre, d'uòus, de lach, del sal, de levadura e de la flor d'irangièr.
Preparacion
Se comença velha  per preparer lo levam. Se mescla lo lach, amb la levadura e la farina. Se daissa pausar en mejana 12 oras cobèrt d'un toalhon. Lo levam es acabat quan torna càser d'esperel. L'endeman se mesclan los autres les ingredients commençant pels liquids puèi los uòus, lo burre, la flor d'irangièr, lo sal, lo rèste de farina e a la fin lo levam. Puèi la pasta es copada en petits bodins de talha egala, se los daissa levar una ora, devon coflar fins doblar de volum abant d'èsser cuèch al forn.
Sètge de Pena (1212)
Lo sètge de Pena se debanèt de junh a aost de 1212 durant la Crosada deis Albigés entre la garnison tolosenca de la vila comandada per Ugues d'Alfaro e l'armada crosada dirigida per Simon IV de Montfòrt e renfòrçada de chivaliers alemands. Lei soudats tolosencs capitèron ais assauts crosats mai lo rèsta de l'armada tolosenca poguèt pas desblocar la vila. Ansin, lei dos camps negocièron la fin de la batalha : lei Crosats poguèron ocupar Pena e la garnison poguèt quitar la vila ambé seis armas per jónher Tolosa.
Observatòri de Heidelberg-Königstuhl
thumb|250px|L'observatòri de Heidelberg-Königstuhl L'observatòri de Heidelberg-Königstuhl (en alemand: Landessternwarte Heidelberg-Königstuhl o LSW) es un observatòri astronomic situat en Alemanha, sus la cima del mont Königstuhl dins la sèrra de Odenwald, còsta la vila de Heidelberg. Lo bastiment, que foguèt inaugurat en 1898, figura sus la Lista de Còdis d'Observatòris del Centre de Planetas Menoras (en anglés: Minor Planet Center) jol còdi 024.
Esòp
Esòp (Aesopus, Αἴσωπος) èra un escrivan de Faulas grèc del sègle VII abC se coneis pas las datas exactas de sa naissença e de sa mòrt.
Se ditz d'Esòp naissèt esclau.
Las seunas Faulas foguèron salvadas per Demètri de Faleron al sègle 300 AbC.
Afrodisi de Besièrs
drecha|vinheta|Saint Aphrodise. Sant Afrodisi es dich evesque de Besièrs. Se sap pas res de segur a son subjècte, auriá viscut al sègle III que seriá vengut en Gàlia en companhiá de sant Pau-Sèrgi, apòstol de Narbona. Son nom, coma aquel dels sieus companhs, associats amb el dins lo martiri, son identics a aqueles d’un grop de martirs de Tars, celebrat lo 22 de març. Alara èra festejat a aquela data, l’Afrodisi de Besièrs se celèbra ara lo 28 d'abril.
Esòp
Biografia
Existís pauc de donadas sus la biografia d'Esòp, ja a l'epòca classica lo seu retrach real èra banhat d'elements legendaris e fins a que se dobte de la seuna existéncia qualques istorians. Aquelas istòrias s'utilizèron coma libre pels escolans e Platon diguèt que Socrates sabiá de memòria los apelògs d'Esòp. Lo pòble d'Atenas encarguèt Lisip de ne far l'escultura del poèta.
Afrodisi de Besièrs
Legenda e tradicion
Sembla que lo primièr evesque de Besièrs aja viscut e mòrt en patz. Seriá pas qu'al sègle XVI que lo Breviari de Besièrs fabrega la legenda actuala amb diferentas tradicions oralas. Segon aquela legenda, Afrodisi seriá estat d'en primièr prèire d'Ermès a Eliopòlis, en Egipte. drecha|vinheta|Basilica de Sant-Afrodisi de Besièrs. Son encontre amb la Santa Familha pendent la fugida en Egipte auriá determinat son abandon dels dieus pagans.
Esòp
Biografia
Segon una la tradicion, nasquèt en Frigia (Anatolia) (qu'Esòp n'es un riu), tanben se dich originari de Tràcia, Samos, Egipte o Sardes. Demorèt en la Grècia al sègle VII AbC.
Afrodisi de Besièrs
Legenda e tradicion
Après la Passion del Crist, seriá partit amb son camèl per evangelizar la Gàlia, e se seriá installat à Bezièrs. a causa de sa granda activatat compareguèt dabant lo governaire e foguèt condamnat a mòrt.
Esòp
Biografia
D'el se coneis fòrça d'anecdotas e las descripcions fiscica foguèron reculhidas dins la "Vida d'Esòp", escricha al sègle XIV per Planudo, un monge benedictin, mas i a de dubtes sus la validitat istorica.
Afrodisi de Besièrs
Legenda e tradicion
Foguèt decapitat, e sa tèsta getada dons un potz. Lo cap sortiguèt sul pic del potz, Afrodisi se tornèt levar, la prenguèt dins sas mans e caminèt cap a la vila. Sus son passatge, de gents pausèron de cagaraulas : passava dessús sens los espotir. De maçons trabalhant a un ostal se trufèron d'el : foguèron sul pic petrificat e lors caras se vesiá encara al sègle XIX sus la parets d'un convent uèi desmolit.
Esòp
Biografia
Atat, se conta qu'Esòp èra l'esclau d'un Jadmon o Janton de Samos, que lo faguèt liure. A causa de la seuna granda reputacion d'apològ, Cresos lo prenguèt a la seuna còrt, profeitèt d'aquelas favors e aquel foguèt enviat per consultar l'oracle de Dèlfes, e oferir de sacrificis en lo seu nom, e adonar de prèmis als habitants de la ciutat. Irritat per las fraudas e la coardisa d'aquel pòble de prèires, Esòp los faguèt de sarcasmes e, se limitant donar als dieus los sacrificis ordenats per Cresos, tornèt a aquel prince las riquesas destinadas als abitants de Dèlfes.
Afrodisi de Besièrs
Legenda e tradicion
Fin finala Afrodisi fuguèt enterrat pels sieus discípols dins la balma qu'èra lor demorança, e que venguèt la cripta de la basilica que li es consacrada.
Esòp
Biografia
Aqueles, per se venjar, amaguèron dels bagatges d'Esòp una copa d'aur consagrada a Apollon, L'acusèron de raubatòri sacrilègi e lo desbaucèron del naut de la ròca Iampa. Mas se repentiguèron, e oferiguèron de compensacions e una indemnizacion als descendents d'Esòp que poirián la demandar; se manifestèt un ric comerçant de Samos nomenat Jadmon, descendent d'aquel qu'aviá apartengut Esòp quand èra esclau.
Afrodisi de Besièrs
Legenda e tradicion
Lo camèl fuguèt pres per un olièr. Quand l'animal moriguèt, foguèt empalhat e se promenat solemnament los 28 d'abril per la fèsta del sant. Suprimida a la Revolucion, aquela fèsta contunha fins ara. Lo camel es promenat per las carrièras menat per un personatge en costume oriental, lo Papari.
Esòp
Biografia
Çò que pareis vertadièr es qu'Esòp èra esclau, e que viatgèt fòrça amb lo seu mèstre, lo filosofe Janton.
Afrodisi de Besièrs
Legenda e tradicion
Uèi, per la fèsta, se cosina las còcas de Besièrs.
Esòp
Òbra
thumb|left|Representacion d'Esòp per [[Diego Velázquez]] Las faulas se basan sus d'istòrias simples, que lo ròtle es tengut per d'animals amb un messatge moral clar. L'objectiu es d'encortjar qualques vertuts o de conselhar cossí se deu comportar una persona dins la vida quotidiana. Las faulas influiguèron fòrça autors posteriors, coma Jean de La Fontaine e Félix María Samaniego. Qualques personatges veguèron d'imatges arquetipicalas que s'empleguant dins d'autra òbras de ficcion.
Dentre las faulas mai famosas son:
Superordinator
thumb|250px|Un superordinator Cray-2, vist d'en dessús
Un superordinator es un ordinator amb de capacitats de tractament mai elevadas del mond, subretot, per la seuna capacitat de calcul.
Istòria de l'industria
Las primièras maquinas de la classa dels superordinators foguèron concebudas dins lo ans 1960, subretot per Seymour Cray de la companhiá nordamericana Control Data Corporation, que se mantenguèt al cap del mercat fins als ans 1970. Alara Cray abandonèt l'entrepresa per fondar la seuna companhiá, Cray Research, que passèt al cap del mercat amb las seunas nòvas realizacions, arribant a fabricar los superordinators mai rapids durant cinc anys (1985–1990). Dins lo ans 1980 un seguida de pichons cocurrents integrèron lo mercat, mas amb la creacion del mercat dels miniordinadors un decenni abans, se faguèt que la majoritat d'aqueles desapareguèron dins los ans 1990.
Ara los superordinators son fabricats per de companhiás "tradicionalas", coma Hewlett-Packard o IBM, que comprèron la majoritat de la companhiás dels ans 1980 per profeitat lor experiéncia, encara que Cray Inc. demòra especializada dins aquela produccion.
Los superordinators evoluèron dempuèi los primièrs temps fins a la mesa en parallel massissa. Los primièrs superordinators avián sonque una sola CPU fòrça rapida (tipicament un processador vectorial), mas amb lo temps lo nombre de CPU aumentèt. Ara totes los superordinators son formats per de milerats de CPUs, de tal biais que foguèron modificats los algorismes convencionals per poder èsser executats en processus distributiu (a la plaça del parallèl).
Actualitat de la superinformatica
Ara los superordinators tendon a èsser dessenhats en ensems en parallèl massís, formats per de milerats de processors 'normals' destinats al mercat, coma aqueles d'IBM PowerPC, d'Intel Itanium o d'AMD Opteron. Un grand nombre dels superodinators actuals son de clusters d'ordinators dessenhats exprès per aténher lo mai grand rendement.
Logicials
Los logicials mai utilizats pel processus distributiu incluson d'intefácia de programcions coma MPI e PVM tanben de solucions coma Beowulf e openMosix basadas sus d'aplicacions de liura de dreches, que facilitan la creacion d'un superordinator amb un ensems d'estacions de trabalh e de servidors. La darrièra revision del lengatge de programacion Fortran (Fortran 2003/2008) implementèt un estandard simple de calcul en parallèl nomenat 'Fortran Co-Array' qu'es independent de la plataforma.
Usatges comuns
Los superodinators s'utilizan per de tascas de calcul intensiu tant dins la recerca publica que dins l'industria privada. Aqueles calculs incluson:
Concepcion de las maquinas e dels logicials
Los superordinators qu'utilizan las CPUs fabricadas tradicionalament ganhèron de velocitat mercé als seus concepcions innovants que los permeton de realizar fòrça tascas en parallèl. Tendon s'especializar en biais d'informatica experta, subretot dins lo calcul numeric e a aver un rendement paure per d'autras tascas. La seva ierarquia de memòria es plan dessenhada per tòca que los processors sián calculant permanentament. La majoritat del rèsta de las maquinas es dessenhat per evitar lo maxim la preséncia d'enventuals ralentiments. Los dessenhs incorpòran mai sovent possible aquels dels PCs actuals, alara qu'un PC d'ara a la capacitat de calcul d'un superordinator de fa 15 ans.
E mai, per qu'un superordinator venga performant, lo logicial deu èsser concebut de tal biais que sián minimalizadas las interdependéncias de las donadas, e per aquó son dispausats en parallèl seguent la lei d'Amdahl.
Superordinators mai rapids
la velocitat dels ordinators s'exprimir en FLOPS (o flops o flop/s) qu'es un acronime significant « operatcons a virgula flautanta per segonda » (en anglés, FLoating point Operations Per Second).
Top 500
Dempuèi 1993, los superordinators mai rapids del mond s'inclusisson dins la lista Top500 en funcion dels seus resultats amb una bibliotèca de programas d'algèbra lineari nomenada LINPACK.
Superordinators actuals mai rapids
En decembre de 2008, lo superodinator mai poderós del mond èra el "Roadrunner" d'IBM, qu'en junh de 2008 foguèt lo primièr a depassar la velocitat de calcul d'un petaflop.
En 2013, lo mai rapid èra lo Tianhe-2 de l'Universitat chinesa de tecnologia de defensa amb 33,86 PFLOPS
Karl Wilhelm Reinmuth
Karl Wilhelm Reinmuth (Heidelberg, Alemanha, 4 d'abril de 1892 – Heidelberg, 6 de mai de 1979) foguèt un astronòm alemand. Aqueste scientific aguèt una carrièra fòrça prolifica que descobriguèt 395 planetas menoras.
A títol d'omenatge l'asteroïd 1111 Reinmuthia, qu'aviá descobèrt a Heidelberg en 1912, recebèt son nom.
Glacièr de Gangotri
Lo glacièr de Gangotri es un glacièr situat dins lo districte d' Uttarkashi, dins l'estat indian d'Uttarakhand, pròche la termièra chinesa. Aquel glacièr, font de Ganges, es un dels pus important d'Imalaia amb un volum estimat de mai de 27 km3. Lo glacièr fa aperaquí 30 km de long e 2 a 4 km de larg. A l'entorn del glacièr se trapan los puèges del Grop de Gangotri, qu'incluson maites soms notables de per sas dificultats extrèmas, coma Shivling, Thalay Sagar, Meru, e Bhagirathi III. Lo glacièr de Gangotri que s'escola mai o mens cap al nòrd-oèst, a per origina un circ aval de Chaukhamba, puèg pus naut del grop.
La lenga terminala del glacièr qu'es en forma de boca de vaca se  ditz Gomukh. Lo site es un luòc de romiatge per la religion indo.
Reculada del glacièr Gangotri
La NASA, en conjoncion amb de scientifiques de l'United States Geological Survey (USGS) e del National Snow and Ice Data Center (NSIDC), desvolopa un inventòri global de totes los glacièrs del mond per fin d'ajudar los cercaires de retraçar l'istòri de cada glacièr. Segon eles, lo glacièr Gangotri, que mesura actualament 30.2 km de long e entre 0.5 e 2.5 km de larg, es un dels pus grand d'Imalaia. Aqueste glacièr reculèt de contunh dempuèi las primièras mesuras en 1780. Las donnadas de 61 ans (1936–96) mòstran que la reculada totala del glacièr de Gantori es de 1147 m, amb una mejana de 19 m per an. Pasmens, subre las 25 darrièras annadas del sègle XX reculèt de mai de 850 m (34 m per an), e de 76 m entre 1996 e 1999 (25 m per an).
Regionalisme comerciau
Lo regionalisme comerciau es un tèrme que designa la conclusion d'acòrds comerciaus qu'implican una liberalizacion preferenciala dei mercats dei país signataris e lo mantenement de drechs de doana ò de barrieras tarifàrias amb lei país non membre. Lo regionalisme comerciau resulta d'un procès d'integracion economica d'un grop de país vesins. L'Union Europèa, l'ALENA e lo Mercosur son d'exemples de regionalismes comerciaus.
Sètge de Moissac (1212)
Lo sètge de Moissac se debanèt en aost e setembre de 1212 durant la Crosada deis Albigés entre la garnison de la vila fidèla au còmte de Tolosa e l'armada crosada dirigida per Simon IV de Montfòrt. S'acabèt per una victòria crosada après tres setmanas de resisténcia. Lei mercenaris tolosencs capturats per lei Crosats foguèron executats e l'abadiá de la vila foguèt tanben pilhada.
Aquela victòria permetèt a Simon de Montfòrt d'acabar l'enceuclament de Tolosa durant lei mes seguents gràcias a l'installacion de garnisons a l'entorn de la vila e en fàcia de seis aliats possibles coma lo Comtat de Fois.
Guerbigny
Guérbigny en picard (Guerbigny en francés) es una comuna francesa, situada dins lo departament de Somme e la region dels Nauts de França.
Nòtas
<references group=N/>
Vauserres
Vauserres (Valserres en francés) es una comuna dau Daufinat occitan situada dins lo departament daus Auts Aups e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur.
Províncias d'Itàlia
Las províncias d'Itàlia son una division administrativa d'Itàlia.
Natalie Maines
thumb|250px|Natalie Maines a Austin (Texas) en 2006 Natalie Louise Maines (Lubbock, Tèxas, 14 d'octobre de 1974) es una cantautora, compositora e activista americana. Se faguèt conéisser internacionalament coma vocalista principala del grop feminin de musica country, las Dixie Chicks. Sortiguèt un disc en solitari en mai de 2013, Mother.
Foguèt maridada a l'actor Adrian Pasdar de 2000 a 2017.
Basilica de Sant Afrodisi de Bezièrs
vinheta|Basilica de Sant Afrodisi|250px Sant Afrodisi es una basilica romana situada a Besièrs dins lo departement francés de l'Erau e la region Occitània.
Descripcion
Se situa sus la plaça de sant Afrodisi, al centra de la vila, encastrada dins los ostals a l'entorn. Es la mai anciana glèisa de la vila. Dins son aparéncia generala, remembre en pichon ma catedrale de Sant Nasari.
Lo nom nom ven de sant patron de la vila, Afrodisi de Béziers, primièr evesque, martir.
La basilica preromana conéis benlèu lo sòrt de tota la vila pendent lo sètge e la presa de Besièrs, en 1209, per la Crosada contre los Catars menada per Pierre des Vaux de Cernay. Tornèt èsser bastida a l’epòca gotica.
Ara es tancada per de rasons de securitat es, a l'ora d'ara, pas obèrta al cults nimai a las visitas. Sa torre carrada es, coma per la catedrala Sant Nasari, coronada d'un campanar de fèrre fabregart.
Antinoús
drecha|vinheta|Retrach d'Antinoús coronat venent del sanctuari de [[Cibèla a Ostia, palais Massimo alle Terme.]] Antinoús (Latin Antinous; grèc Ἀντίνοoς) es un jovent originari de Bitínia avent viscut al sègle II ApC, mai conegut coma favorit e amant de l'emperaire roman Adrian. Morís a unes vint ans, negat dins lo Nil, dins d'escasenças encara misteriosas. Divinizat per Adrian, Antinoús es representat per un grand nombre d'òbras d'art que ne fan una de las caras mai celèbras de l'Antiquitat.
Biografia
esquèrra|vinheta|Antinoús per un escultor desconegut. Fotografia d'Anderson, vèrs 1860. Se sap pauc al subjècte d'Antinoús abans son encontra amb Adrian. Nais en Bitínia (província d'Asia Menora) a Mantinium, un massatge de la ciutat de Bithynium-Claudiopolis (actuala Bolu). Sa data de naissença se pòt determinar sonque en referéncia a aquesta, gaireben plan coneguda, de sa mòrt: Antinoús moriguèt en octobre de 130, alara qu'èran encara un jovent. Sus la basa de las representacions estatuàrias, que lo mòstran de 20 ans d'edat pel mai, se dona sa data de naissença vèrs 110-112.
Pas cap tèxte menciona lo luòc nimai la data lieu de son encontra amb Adrian. Se pòt avançar que se debanèt l'ivèrn de 123 o la prima de 124, pendent la visita de l'emperaire a Claudiopolis. Ven alara favorit d'Adrian. Sa preséncia dins lo mitan imperial es mencionada oficialament sonqu'en 130, pendent lo viatge d'Adrian en Egipte. En octobre, benlèu lo 25, trapa la mòrt negat dins lo Nil, dins la region d'Hermopolis Magna dins d'escasenças encara misteriosa. Unas explicacions son avançadas dempuèi l'Antiquitat. Lo quita Adrian evòca un simple accident, mas d'autors i veson un sacrifici ritual qu'Antinoús ne seriá estat la victima volontària, que siá per perlongar los jorns d'Adrian o per de practicas de devinacion.
Adrian es fòrça tocat per la mòrt de son favorit. De lor costat, los Egipcians divinizan lo jovent: veson dins los negats dels Nil los servicials d'Osiris. Quitament una vila es fondada sul fluvi, Antinoupolis. Adrian encoratja lo desvelopament de la novèla religion multiplicant las òbras d'art a l'imatge del jovent. Los Grècs reconeisson tanben Antinoús un avatar d'Ermès. En 131–132 son fondada los Antinoeia, jòcs reservats als efèbs amb d'exericis de gimnicas e concors musicals. Se destria los Antinoeia « de la vila », es a dire Atenas, e aqueles d'eleusis. Mantinèa, ciutat maire de Bithynium, aculhís lo cult amb una fervor particulara, mai que lo nom del jovent parèis a aquel d'Antinoèa, fondatritz mitica de la vila. Son nom es donat a una constellacion formada de cinc estelas de l'actuala constellacion de l'Agla; mencionada per Ptolemèu dins son Almagèst. A Roma, lo cult es men ben recebut, mas fin finala s'implantar. Serà lo darrièr grand cult introduch abans l'arribada del cristianisme.
Antinoús dins l'art e la literatura
esquèrra|vinheta|Antinoús, musèu de Dèlfes. vinheta|Antinoús, musèu arqueologic nacional d'Atenas. Las representacions artisticas d'Antinoús se multipliquèron après sa mòrt per negada dins lo Nil, en 130. Son gaireben totas d'estatuas, identificablas pel trachs especifics del jovent e son actitud: tèsta virada e penjada, uèis mirant cap al bas. La font màger de las descobèrtas es la vilà adriana (Tivoli, Laci)
Antinoús nos es subretot conegut uèi per las nombrosas esculturas a son imatge, mena de personificacion de la beutat ideala. Se pòt citar: Sa vida amb Adrian es contada dins lo roman de Marguerite Yourcenar, Mémoires d'Hadrien. La vida del jovent tanben inspirèt lo recuèlh de poèmas Antinoüs a Fernando Pessoa. L'òbra del Lovre, de las parpèlas vuèjas, es al centre del roman de Jean Lorrain, Monsieur de Phocas.
L'autor d’heroic fantasy Anne Robillard, dins sa seria A.N.G.E., parla de l'emperaire Adrian e de son aimat Antinoús.
Dans Teleny, d'Oscar Wilde, Antinoús e Adrian apareisson dins una mena de vision, d'inspiracion musicala, a dos personatges principals. Teleny li dich après "Qui sap? Benlèu morirai per vos, un jorn, coma Antinoús per son mèstre..."
Lo darrièr mascle eritièr de la dinastia Krupp, Arndt von Bohlen und Halbach, notòriament omosexual malgrat un maridatge de faciada, aviá nomenat Antinoús II son yacht ont menava una vida d'estèt e d'òci.
Identificacion dels trachs
Se la beutat d'Antinoús benlèu foguèt idealizada, de trachs comuns a l'ensemble de las estatuas que lo representan rebaton de segur lo modèl original. Los retrachs d'Antinoús se caracterizan per una cabeladura amb de blestas irregularas e drudas, qui s'arrèstan sovent a la basa del copet. Los uèis son grands, soslinhats per d'ussas marcadas e arcadas. L'expression del visatge es sovent melancolic, amb los uèis cap al. Las gautas e lo col plens soslinhan l'edat jova d'Antinoús.
Representacions divinizadas
drecha|vinheta|397x397px|Bas relièu d'Antinoús. Antinoùs es sovent presentat amb los atributs d'autres dieus. L'Antinoús colossal del Vatican li dona los atributs de Dionís: ast, cistre mistic (als pés del dieu), corona d'èura e de pinhas de pin, veta pel pel. Una autra interpretacion es aquela d'Osiris: la pinha de pin al suc de la corona se pòt tanben considerar coma un uræus. Que Antinoús a estat divinizat pels Egipcians coma una figura osiriana, a causa de sa negada dins lo Nil.
Aquesta identificacion es mai pujada dins lo bust d'Antinoús del Lovre portant l'uræus e lo nemès, atributs caracteristics dels faraons, que lo separan del rèste dels mortals.
Lo bas relèu del palais Massimo alle Terme utiliza l'identificacion a Dionís, aqueste còp dins son ròtle de dieu de la vinha: acompanhat per un can, familar del dieu, Antinoús pòrta lo podet dels vendemiaires per la culhida, dins un movement per copar un rasim. Asos pés, una colona pòrta una pinha de pin.
Antinoús es encara a vegada presentat en Aristèu, divinitat dels òrts e adomegeire de las abelhas (Ma 578, Lovre).
Problèmas d'interpretacion
esquèrra|vinheta|330x330px|Antinoús Albani. L'Antinoús Albani se trapa dins la sala del gladiator del Palais nòu (musèus capitolins, Roma). Son nom li ven de son primièr crompaire modèrne conegut, lo cardinal Albani, que lo crompèt en 1733 jol nom « Antinoús venent de la vilà adriana ». Foguèt crompat pel papa Clement XII pel musèu pontifical del palais del Vatican, actual musèu Pio-Clementino.
L'estatua originala es mai sovent atribuida a Praxitèl, Eufranor o Policlèt. Adrian auriá facha copiar l'estatua amb los trachs de son favorit.
Bibliografia
drecha|vinheta|Antinoús a la sèrp al Neues Palais de [[Potsdam (August Julius Streichenberg, 1852).]]
Angkor Vat
thumb|right|[[Fotografia dau santuari principau d'Angkor Vat.]]
Angkor Vat (ò Angkor Wat) es un lo pus grand temple e monument religiós dau mond amb una superficia de 162,6 ectaras. Situat en Cambòtja dins lo complèx monumentau d'Angkor, foguèt construch a l'iniciativa dau rèi Suryavarman II au sègle XII dins lo quadre d'una politica destinada a tornar afiermar la poissança de la dinastia au poder. Temple d'Estat, teniá un ròtle centrau dins la dimension religiosa dei sobeirans khmers e èra dedicat au dieu indó Vishno. Pasmens, foguèt pauc a pauc abandonat amb lo declin de l'Empèri Khmer e pilhat durant d'invasions. Mai lei degalhs demorèron relativament menoras e l'installacion de monges bodistas empachèron l'abandon complèt dau site. Aquò menèt a una transformacion dei santuaris e lo complèx venguèt pauc a pauc lo centre d'un romavatge bodista.
Lei construccions anterioras
thumb|right|[[Fotografia dau Prasat Ak Yum.]]
Angkor Vat fa partida d'un ensembles d'au mens 80 sites arqueologics identificats que son situats dins lo relarg de la ciutat reiala d'Angkor Thom. Segon lei conoissenças actualas, la region es ocupada dempuei l'Edat dau Bronze coma l'indica la descubèrta de la necropòli de Koh Ta Meas (1800 avC). Lei construccions pus ancianas dau site actuau semblan de datar de 650. Lo Prasat Ak Yum, un temple piramidau, que foguèt probablament bastida durant lo sègle VIII es un exemple d'aqueleis edificis primitius. Mòstra tanben l'interès dei poders politics de la region per l'endrech car son estil arquitecturau indica una probabla origina reiala. De mai, es una manifestacion primitiva de la « torre temple » que venguèt una caracteristica de l'arquitectura khmer.
A la fin dau sègle VIII, un noble vengut de l'illa de Java, Suryavarman II, unifiquèt la region dau Cambòtja actuau e fondèt l'Empèri Khmer en 802. Fondèt una capitala a Hariharalaya mai sei successors li preferiguèron lo site de Yasodharapura situat a proximitat. Fondada per Yasovarman I (889-910), aquela vila foguèt construcha sus lo site actuau d'Angkor. Dedicada a Shiva e ai rèires de sa dinastia, deviá permetre d'afiermar la poissança dau poder reiau. Aquò necessitèt de trabalhs complèxs per desviar la ribiera en provenància de Phnom Kulen fins a la vila novèla, per construrre un bacin sacrat e per bastir un temple montanha. Dich Phnom Bakheng, aqueu darrier es lo premier temple important installat sus lo site d'Angkor.
Abandonat de 921 a 944 au profiech de Chok Gargyar (uei Koh Ker), lo site d'Angkor foguèt tornat ocupar durant lo rèine de Rajendravarman II (944-968). Aquò entraïnèt la construccion de dos temples montanhas novèus (lo Mebon orientau e lo Pre Rup) e d'un palais reiau que foguèt acabat durant lo rèine de Jayavarman V (968-1000). Durant lei sègles seguents, Angkor gardèt son importància amb la construccion d'autrei temples montanha (Ta Kev, Baphuon...) e dau bacin dau Baray Occidentau, decidat a Vishnó, que venguèt una sèrva suplementària d'aiga per la vila.
La construccion d'Angkor Vat
thumb|right|Representacion de [[Suryavarman II sus un bas-relèu d'Angkor Vat.]]
La construccion d'Angkor Vat se debanèt durant lo rèine de Suryavarman II (1113-1150). Monument pus prestigiós dau site, es un temple montanha que tèn un plan equilibrat e una arquitectura que respècta lei règlas classicas de l'arquitectura khmer. Un suenh particular foguèt tanben portat ais ornaments. Angkor Vat foguèt temple d'Estat durant la màger part dau sègle XII. L'intrada principala foguèt orientada vèrs l'oèst per onorar Vishnó mai lei trabalhs d'acabament deis ornaments èran pas finits a la mòrt de Suryavarman II que marquèt la fin dei trabalhs principaus. Puei, en 1177, Angkor foguèt pilhada per lei Chams, un pòble originari dau sud dau Vietnam actuau. Pasmens, lei degalhs demorèron limitats a Angkor Vat.
La construccion d'Angkor Thom
Après lo pilhatge de 1177, lo rèi Jayavarman VII (1181-1218) decidèt de construrre una capitala novèla sus lo site d'Angkor. Dich Angkor Thom, la vila novèla ocupèt la màger part dau luòc e integrèt mai d'un temple pus ancian dins son perimètre fortificat. Pasmens, laissèt Angkor Vat en defòra de son barri. Fòrça ambiciós, lo projècte foguèt jamai acabat en causa de problemas financiers après la mòrt de son iniciator. Aquelei construccions mòstran l'evolucion religiosa de la monarquia khmer car la vila e lei temples principaus son dedicats au bodisme. Lei divinitats indoïstas, se son encara presentas, son relegadas a un ròtle pus segondari.
L'abandon parciau dau site
thumb|right|Plan d'Angkor Vat establit per de romieus [[japonés entre 1623 e 1636.]]
A partir dau sègle XIV, lei Khmers deguèron faciar l'arribada dei Tais dins la region e la region foguèt pilhada mai d'un còp. En 1431, après una desfacha novèla, perdiguèron son influéncia regionala e foguèron de còps vassalizats per de vesins pus poderós. Desplacèron tanben sa capitala a l'èst car Angkor èra pas pron alunchada de la frontiera. Au sègle XV, de modificacions aguèron luòc en Angkor Vat per o transformar en temple bodista. Venguèt ansin un luòc de romavatge bodista coma l'indican divèrseis inscripcions datant dei sègles seguents. Aquò permetèt de mantenir una preséncia umana dins l'endrech, çò qu'empachèt son abandon totau e i limitèt lo desvolopament de la jungla. En revènge, Angkor Thom foguèt abandonada au començament dau sègle XVII.
Leis Europèus descurbiguèron lo temple au sègle XVI. Una dei premierei descripcions dau luòc foguèt redigida en 1586 per lo monge portugués António da Madalena († 1589). Pasmens, aqueu temple suscitèt pauc d'interès en Euròpa avans la publicacion dau racònte dau viatge en Asia dau Sud-Èst d'Henri Mouhot (1826-1861). Mai Mouhot realizèt d'errors importantas dins la datacion dei roïnas car pensava qu'èran contemporanèas de l'Empèri Roman. La popularitat rapida dau temple en França menèt París a perseguir sa guèrra còntra Siam en Indochina per i integrar lei roïnas d'Angkor dins lo protectorat francés de Cambòtja en 1863.
La redescubèrta dau site
thumb|right|[[Fotografia d'Angkor Vat en 1866.]]
A partir dau començament dau sègle XX, de recèrcas arqueologicas foguèron iniciadas per estudiar l'istòria dau site. D'efiech, a aquela epòca, i aviá pas de documents escrichs disponibles sus l'origina dei monuments e la transmission orala aviá encoratjat l'emergéncia de mites sus la creacion dau temple per lei dieus. Lei recèrcas permetèron de precisar la datacion e l'origina khmer dei construccions. En 1908, lei trabalhs de restauracion comencèron a l'iniciativa de l'Escòla Francesa d'Extrèm Orient. Pasmens, foguèron trebolats per lei conflictes que se debanèron dins la region a partir deis ans 1940. Dins aquò, de trabalhs importants poguèron aver luòc durant leis ans 1960. En 1992, a l'eissida de la guèrra civila, Angkor Vat foguèt inscrich sus la lista dau patrimòni mondiau menaçat per trobar de sòus per perseguir sei trabalhs. O demorèt fins a 2004. Uei, una collaboracion internacionala es estada organizada, principalament a l'entorn de França, de Japon e de China, e una autoritat governamentala es estada creada per coordenar lei trabalhs e lei recèrcas.
Lo plan generau dau site
Angkor Vat ocupa una superficia rectangulara de 1,500 × 1,300 m. Inspirat per lei crèires religiós indós, es una combinason de temple montanha, de dogas e d'un ensemble de tres galariás concentricas enviroutant lo santuari centrau. Divèrsei consideracions celestialas dictèron plusors caracteristicas dau temple coma son orientacion èst-oèst e lei linhas de vista dempuei lei terrassas interioras que permetián d'observar de fenomèns astronomics, coma de solsticis, au nivèu de certanei torres. De mai, lei torres principalas son alinhadas amb lo Soleu levant a l'equinòcci de prima.
Au contrari de la màger part dei temples khmers, Angkor Vat es orientat vèrs l'oèst. Per una partida deis arqueològs e deis istorians, aquò indica una volontat d'utilizar lo temple coma monument funerari. Divèrsei bas-relèus, qu'invèrsan l'òrdre tradicionau de certanei representacions indós, sostènon aquela teoria. Pasmens, per d'autreis arqueològs e istorians, aquelei particularitats pòdon s'explicar per l'associacion dau luòc amb Vishnó.
L'estil arquitecturau
Angkor Vat es lo monument de referéncia qu'a permés de definir l'arquitectura khmer classica qu'es tanben de còps dicha « estil d'Angkor Vat ». Inspirada per d'autreis estils arquitecturaus dau Sud-Èst Asiatic, aviá per objectiu d'exprimir una idèa d'armonia amb l'utilizacion d'un plan geometric simetric. Per aquò, Angkor es fach de plusors edificis tipes coma de torres redentadas ogivalas amb una forma de flor de borron de lòtus. Lo lòtus es un simbòl sacrat frequent en Asia. Se tròban tanben de terrassa crucifòrmas que permèton d'auçar leis obratges pus importants e de galariás que permèton de liar lei monuments importants entre elei.
Leis ornaments muraus son fòrça nombrós amb d'apsaras son de ninfas celestialas caracteristicas de l'indoïsme, d'imatges centrats enviroutats per de garlandas e de scenas narrativas sovent compausadas de plusors personatges. Una varianta deis apsaras son lei deveta que son de divinitats segondàrias representadas sota forma de dançaira. Au sen de la decoracion, se fau nòtar l'importància dei bas-relèus e dei frontons. Lei representacions figuradas son pus estaticas que dins de temples pus vièlhs. Per aquela rason, l'estil deis esculturas d'Angkor Vat es sovent considerat coma conservator.
Lei galariás exterioras
L'intrada principala se tròba a l'oèst dau complèx onte una cauçada caladada de 200 m permet de passar lei dogas e d'arribar a la terrassa que supòrta lo gopuram de l'oèst que tèn tanben lo ròtle de portau principau. Lo passatge se fa per la premiera galariá qu'es constituïda de pielons carrats vèrs l'exterior e d'una muralha bòrnia vèrs l'interior. Lo plafon es decorat per de motius representant de lòtus. Lei muralhas son dominadas per de bas-relèus figurant d'apsaras e de figuras masculinas que dançan sus d'animaus caracolant.
Après lo portau principau, se tròba una segonda cauçada de 350 m que passa dins un pargue. Lòng dau camin, i a dos bacins e dos bastiments pichons que son tradicionalament dichs « librariás ». Dins aquò, lor foncion vertadiera es desconeguda. La cauçada es tanben decorada per de nagas, de sèrps mitics estacats a l'aiga que gardan lei tesaurs de la natura e que portan la prosperitat. Puei, una plataforma e d'escaliers, flancats de lions, menan a la segonda galariá qu'es ornada d'un lòng bas-relèu narratiu e de scenas de l'epopèia de Mahabharata.
La tresena galariá definís un espaci de 150 × 200 m. L'accès es assegurat per una terrassa crucifòrma. A l'interior, lo bastit es decopat en tres nivèus liats entre elei per d'escaliers. Aquelei nivèus vènon mai e mai pichons. Lo pus auta es ocupat per lo santuari centrau. De torres subremontan leis angles de cada terrassa. De « librariás » suplementàrias enquadran tanben la construccion centrala. Lei bas-relèus de la zòna son principalament ornats de scenas eissidas d'epopèias indianas ò de l'istòria d'Angkor. Durant lo periòde de foncionament dau temple, certaneis espacis èran probablament inondats per simbolizar l'ocean situat a l'entorn dau Mont Meru dins la mitologia indó.
Lo santuari centrau
Dotze escaliers fòrça sobdes permèton d'arribar au santuari centrau. Son lo simbòl de la dificultat dau camin per agantar lo reiaume dei dieus. A la cima d'aqueleis escaliers, i a un plateforma caladada de forma carrada qu'es devesida en quatre corts per dos corredors subreauçats. Un autre corredor subreauçat se situa lòng dau bòrd exterior de la plataforma e envirouta l'ensemble dau nivèu. A cada angle d'aqueu corredor, se tròba una torre. Una cinquena torre, que sa cima es lo ponch pus auta dau complèx, se situa au centre de la plataforma. Aqueu grop de cinc torres forma la siloeta caracteristica dau site.
La torre centrala a una basa carrada. Au nivèu de cada fàcia, i a un pichon santuari. Lo santuari principau se situa au centre de l'edifici. Inicialament dedicat a Vishnó, conteniá una estatua d'aur de la divinitat. Pasmens, uei, aquela estatua a disparegut e de representacions de Boda ocupan lei santuaris segondaris. Un sistèma de galariás permet de liar lei quatre santuaris pichons. Es ornat de la representacion d'un sèrp portaire de tèstas de lions e de garudas.
Lei decoracions
Lei decoracions dau temple son fòrça nombrosas e generalament dirèctament integradas a la construccion sota forma de bas-relèus. A l'origina, lei tèmas chausits èran inspirats per la mitologia indó, especialament per leis epopèias de Ramayana e de Mahabharata, per lei creaturas miticas d'aquelei legendas (devas...), per leis autrei mites estacats a Vishnó e per scenas istoricas liadas a la dinastia imperiala khmer. Lei batalhas miticas de Lanka e de Kurukshetra ocupan ansin una plaça importanta sus lei muralhas dau complèx.
Lei tecnicas de construccion
thumb|right|Exemple de bastit en Angkor Vat.