cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Los Viatges de Gulliver
Viatges a Laputa, a Balnibarbi, a Glubbdubdrib, a Luggnagg e al Japon
Laputa es una illa volanta, flautant al dessús del país de Balnibarbi mercé a un complèxe sistèma se piejant sus una pèira magnetica. I demora la noblesa de reng nautissim que se'n servís coma una arma per menaçar lors subjèctes dins l'escasença ont refusarián de pagar lors impòts, atal l'illa se desplaça de vila en vila pel país. Dispausa de mai d'un mejans de persuasion, o pòt ordonar que se lance de pèiras suls ostals d'enbàs, o pòt far lo sètge d'una vila, fins a que los abitants moriscan de fam, mas lo plan ultim del monarca en cas d'urgéncia es tot simplament de daissar càser l'illa sul cap dels vilageses, essent constituida d'una superfícia de cristal giganta qu'apara las foncions essencialas de la maquinariá. Los abitants de l'illa son plan particulars, essent de contunh en soscadissas, pèrdon tota percepcion de çò que los evirona, alara quand se vòl lor parlar, cal que los sonaires a lor servici nomenats « clantenòls » fagan clantir lor instrument, per que tornen èsser avisats, e aquò, plan mai d'un còp per jorn. Obsedats per l'astronomia, las matematicas e la fisica, passan de jornadas entièras a pensar e tornar pensar las causas, far de conjecturas e far de calculs de contunh.
Fastigat del pauc d'interés que li pòrtan, Gulliver decidís de metre lo pé al fèrm e d'encontrar las abitants de Balnibarbi, alara descobrís l'endebàs, los fonses servisson sonque provesir las recercas de la sciéncia, çò que provòca una granda pauretat del pòble. Descobrís l'acadèmia de Lagado ont, abusant de la sciéncia especulativa, los òmes perdon tot sens comun, expausant e aplicant las teorias mai baujas amb per exemple, un scientific qu'esperava tornar crear de noiritura a partir de matèria fecala o encara un autre, ensejant de prene los rais del solelh dins de concombres. Un cercaire li presenta tanben una maquina de generar d'escrichs aleatòriament, que prefigura l'ordinator modèrne. Es una critica de la Sciéncia qu'es là divinizada e plaçada al dessús de la rason.
Luggnagg es un país ont Gulliver descobrirà l'existéncia d'èssers immortals nomenats « Struldbruggs », d'en primièr pres d'estrambòrd a l'idèa d'un tal fenomèn, descobrirà enseguida que malaurosament, malgrat lo fach qu'aquestas personas pòscan pas morir, pasmens gardan pas una jovença eternala. Alara, aquestes imortals venon vièlhs, rosegats per las malautiás, obliant totes los familiars, venon malfasents e fòrça fèbles, iretges e asirats de totes, se cambian pauc a pauc en una fòrma espectrala amb lo temps, laguiats de veire los autres morir e pas eles. Lo governaire d'aquesta illa ten, mai, lo poder de necromancia per evocar los esperits dels mòrts per una jornada jos forma de fantasmas. Es atal que Gulliver a l'escasença de devisar amb los grands parsonatges del passat coma Alexandre lo Grand o Annibal lo Cartaginés.
Bracon
Bracon es una comuna francesa, situada dins lo departament de Jura e la region de Franca Comtat
Los Viatges de Gulliver
Viatge al país dels Houyhnhnms
País poblat pels Houyhnhnms, de cavals bèls e intelligents arribats al suc de la rason e de la saviesa, que son los mèstres dels Yahoos, animals d’aspècte òrrer al comportament miserable, que se revèlan, al grand desesper de Gulliver, èsser d'umans. Swift pausa aicí una question de reflexion : quina es la diferéncia entre un èsser umain e un animal? Aquesta diferéncia es reala o es simplament aparenta? Se deu èsser vegonhoses d’èsser uman?
Tresiu
Tresiu (Trézioux en francés) z-es 'na comuna occitana dau departament dau Puèi de Doma e la region de la region d'Auvèrnhe Ròse Aups.
Nòtas
<references group="N"/>
Tramolha Sent Lop
Tramolha Sent Lop [tʁaˈmuja sɛ̃ˈly] (Trémouille-Saint-Loup en francés) es una comuna auvernhata dau departament dau Puèi de Doma e la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament d'Auvèrnhe.
Nòtas
<references group="N"/>
Sains-en-Amiénois
Geografia
Sans-en-Amiénois, vilatge #que la proximitat de Amians n'explica partiellement lo sieu appartenance al intercommunalité de « Amians-Metròpoli », se situa a una distància de 10 km al sud d'aquela capitala départementale e regionala, just a ieu-camin cap a Ailly-sus-Noye.
Sains-en-Amiénois, village dont la proximité d'Amiens explique partiellement son appartenance à l'intercommunalité d’« Amiens-Métropole », se situe à une distance de 10 km au sud de cette capitale départementale et régionale, juste à mi-chemin vers Ailly-sur-Noye.
Nòtas
<references group=N/>
Kizil Irmak
thumb|Traçat de Kizil Irmak.
Kizil Irmak, ò Halys durant l'Antiquitat, es un fluvi d'Anatolia que s'escola de la region de la vila d'Imranli sus lo plan d'Armenia vèrs lo litorau sud de la Mar Negra. A una longor de 1,150 quilomètres mai un debit feble en causa dei precipitacions limitadas au dessüs dau plan anatolian. Es pas navigable mai alimenta plusors centralas idroelectricas. Aguèt una importància dins lo corrent de l'Antiquitat car sa bocla principala foguèt la region d'origina de la civilizacion itita. Puei, marquèt la frontiera entre lei regions sota influéncia grèga e aquelei sota influéncia pèrsa fins a 547 avC.
Polinyà
Polinyà es un municipi de la província catalana de Barcelona e de la Generalitat de Catalonha.
La Pobla de Lillet
La Pobla de Lillet es un municipi de la província catalana de Barcelona e de la Generalitat de Catalonha.
El Pont de Vilomara i Rocafort
El Pont de Vilomara i Rocafort es un municipi de la província catalana de Barcelona e de la Generalitat de Catalonha.
Bernat Deliciós
thumb|right|300px|"L'agitador de Lengadòc" al [[Musèu dels Augustins de Tolosa|Musèu dels Augustins (Tolosa)]] Bernat Deliciós (Montpelhièr, cap a 1260 - Avinhon, aprèp 1319) foguèt un franciscan occitan que s'opausèt a l'Inquisicion. Ensagèt de defendre tant los catars coma los dissidents franciscans diches "esperitals" e los "beguins". Moriguèt en preson a Avinhon.
Biografia
Bernat Deliciós èra lector (professor) dins lo convent de Carcassona ont en 1296 se venguèron refugiar un bon nombre de personas secutadas per l'Inquisicion. Amb los autres religioses prenguèt la defensa de las victimas e capitèt que s'abandonèsse la persecucion. Pasmens en 1297 l'inquisidor Nicolas d'Abbeville acusèt d'èsser estat erètge en Nicolau Faure, un borgués amonedat, qu'èra mòrt dempuèi gaireben vint ans e Bernat s'opausèt francament a el. Prenguèt la defensa del mòrt qu'èra estat acompanhat de Fraires menors dins son agonia e portèt l'afar davant lo papa Bonifaci VIII. A mai se Bernat ganhèt pas la causa, l'inquisidor arrestèt sa campanha inquisitoriala. Foguèt mandat puèi a Narbona ont contunhèt son prètzfach de lector.
Bernat Deliciós contra l'Inquisicion
Sa posicion s'afirmèt mai que, exasperat pels inquisidors d'Albi, venguèt lo menaire d'un movement de contestacion que comencèt en 1299 e durèt fins a 1304 contra l'Inquisicion lengadociana dirigida per l'avesque d'Albi, Bernat de Castanet. En 1317, per òrdre del papa Bernat Deliciós foguèt arrestat del temps qu'èra en Avinhon e que defendiá la causa dels "esperitals" de son òrdre. Se faguèt un procès que capitanegèt Bernat Gui. Durant aqueste, Deliciós patiguèt fòrça torturas, e puèi finalament foguèt condamnat a la preson a vida en decembre de 1319.
Eiretatge de Bernat Deliciós
La figura de Bernat Deliciós foguèt recuperada cap a la fin del sègle XIX pels movements favorables a la laïcitat. L'eclesiastic occitan serviguèt de modèl, a partir del libre de l'academician Barthélémy Hauréau, espelit en 1877, contra los defensors del partit clerical francés. . Una version occitana del libre, revirat per Ives Roqueta, foguèt publicada en 1981.
Fèlix III
Fèlix III (mòrt lo 25 de febrier de 492) foguèt lo 48 papa de la Glèisa Catolica Romana dau 13 de març de 483 au 25 de febrier de 492. Succediguèt a Simplice (468-483) e foguèt remplaçat per Gelasi I (492-496).
Aristocrata roman, son pontificat foguèt marcat per una tièra de dificultats e de crisis. D'efèct, foguèt elegit gràcias au sostèn dau rèi d'Itàlia Odoacre (476-493. Pasmens, aviá una personalitat decidida que li permetèt de gardar son independéncia e de protegir lo prestigi de la papautat. A partir de 488, deguèt faciar la crisi militara italiana entraïnada per la conquista de la peninsula per leis Ostrogòts de Teodoric lo Grand. En parallèl, deguèt sostenir lo clegat d'Africa menaçat per lei persecucions dei Vandals arians. Aqueu problema foguèt rapidament agravat per la question dei crestians aguent abjurat per defugir lei persecucions mai desirós de se retractar.
Pasmens, l'afaire pus important de Fèlix III foguèt la rompedura entre Roma e Constantinòble en 484. D'efèct, l'emperaire Zenon, sota l'influéncia dau patriarcat de Constantinòble, assaièt de reglar lo conflicte entre monofisisme e ortodòxia. Publiquèt un tèxte dich Henotikon (Acte d'Union en occitan) qu'èra una temptativa de compromés entre lei doas tendàncias. Se turtèt au refús de Fèlix que denoncièt l'influéncia tròp importanta dau monofisisme dins lo document. Un anatèma foguèt prononciat còntra lo patriarcat de Constantinòble e, en retorn, lo nom de l'evesque de Roma foguèt suprimida dei diptics liturgics, çò qu'èra equivalent a una excomunicacion. Aquela crisi foguèt reglada en 519 solament.
Fosièiras
Fosièiras (Fozières en francés) es una comuna lengadociana situada dins lo departament d'Erau e la region d', ancianament de Lengadòc-Rosselhon.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
Segon Dauzat, Fosièiras es un nom escur, ven benlèu del latin *fodaria, derivat de fodere, « curar, cavar » (lo latin coneis fodina, « luòc ont cavan ») ; segon Hamlin, Fosièiras ven probablament d'una fòrma collectiva *fodaria derivada del germanic *fodar « pastura, ferratge ».
Pontons (Aut Penedés)
Pontons es un municipi de la província catalana de Barcelona e de la Generalitat de Catalonha.
Theodor Herzl
thumb|Theodor Herzl Theodor Herzl (vadut a Budapèst dens lo Reiaume d'Ongria lo 2 de mai de 1860, mort a Edlach en Àustria-Ongria lo 3 de julhet de 1904) qu'esté un jornalista austroongrés qui ei considerat com lo fondator deu Sionisme precursor de l'Estat d'Israèl. Qu'escrigoc Der Judenstaat (L'estat judiu), publicat en 1896.
Bully (Ròse)
Bulyi en arpitan (Bully en francés) es una comuna arpitana administrada per lo departament de Ròse de la region d'Auvèrnhe Ròse Aups.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
El Prat de Llobregat
El Prat de Llobregat es un municipi de la província catalana de Barcelona e de la Generalitat de Catalonha.
Prats de Lluçanès
Prats de Lluçanès es un municipi de la província catalana de Barcelona e de la Generalitat de Catalonha.
Alois Alzheimer
thumb|upright|Placa en omenatge a Alois Alzheimer
Umeå
thumb|250px|Ostal de vila d'Umeå Umeå ( pron. : [ˈʉːmɛo]; en bondska: Ume; en sami d'Ume: Ubmeje; en sami septentrional: Ubmi e en finlandés: Uumaja) es una vila suedesa. Situada dins la region de Norrland, dins lo nòrd de Suècia, es la capitala del Comtat de Västerbotten e la dotzena vila mai importanta del país. Comptava 79.594 abitants en decembre de 2010.
Alois Alzheimer
Alois Alzheimer (Markbreit, Bavièra, 14 de junh de 1864 - Breslau (uèi Wrocław), 19 de decembre de 1915) foguèt un mètge psiquiatre, neurològ e neuropatològ alemand. Venguèt famós mondialament per sa descripcion de la degenerescéncia de las foncions cerebralas que pòrta uèi son nom, la malautiá d'Alzheimer. Observèt e identifiquèt los sintòmas de la malautiá tre 1901 a travèrs d'una de sos pacients, Auguste Deter, e publiquèt mai tard, en 1906, las descobèrtas que faguèt en analisar lo cervèl d'aquesta aprèp sa mòrt.
Biografia
Alois Alzheimer nasquèt en 1864 a Markbreit dins una familha de notables d'aquela vilòta baveiresa. Èra lo segond enfant del notari Eduard Alzheimer e de sa segonda esposa Theresa Busch, sòrre de sa primièra molhèr mòrta en 1862, Eva-Maria Busch. Estudièt primièr dins una escòla catolica de Markbreit abans d'èsser mandat a l'edat de 10 ans al Kronberg-Gymnasium d'Aschaffenburg. Partiguèt mai tard far d'estudis de medecina a l'Universitat de Würzburg.
Gustavo Aguerre
Gustavo Aguerre (Buenos Aires, 10 de novembre de 1953) es un artista escultor e fotograf argentin. Amassa amb sa femna, l'artista suedesa Ingrid Falk, faguèron mantuna creacion d'art coma per exemple l'escultura de veire Lev! que se tròba a ras de la Gara centrala d'Umeå, una vila importanta del nòrd de Suècia.
Umeå
L'ais de comunicacion mai important de la vila es Storgatan, la carrièra màger e mai anciana de la ciutat que conten un nombre important de bastiments istorics de la localitat.
Gustavo Aguerre
Fondèt amb son esposa lo collectiu d'art suedés FA+.
Republica federala de Iogoslavia
La Republica federala de Iogoslavia es lo regim politic de la Iogoslavia après lo cambiament constitucional de 1992 e l'abandon de tota referéncia al socialisme.
La RF de Iogaoslacia desapareis en 2003 a l'escasença de la creation de la Serbia e Montenegro, Estat que a son torn va desapareisser en 2006 après l'independéncia del Montenegro.
Anastasi II
Anastasi II (mòrt lo 19 de novembre de 498) fuguèt lo 50 papa de la Glèisa Catolica Romana dau 28 de novembre de 496 au 19 de novembre de 498. Succediguèt a Gelasi I (492-496) e fuguèt remplaçat per Simmac (498-514).
Els Prats de Rei
Els Prats de Rei es un municipi de la província catalana de Barcelona e de la Generalitat de Catalonha.
Alain Rousset
Estudièt à l'Institut d'Estudis Politics de París dins la promocion de 1974 e tanben diplomat d'estudis superiors juridics. Foguèt director de cabinet d’André Labarrère puèi de Philippe Madrelle, presidents socialistas del Conselh Regional d'Aquitània, de 1980 a 1985, puèi delegat a l’industrializacion del bacin de Lac a la Direccion del desvelopament regional del grope Elf Aquitaine de 1986 a 1998.
Sionisme
thumb|upright=1.2|right|[[Theodor Herzl, autor deu libe Der Judenstaat (1896), qu'ei considerat com lo fondator deu Sionisme]] Lo Sionisme (ציונות Tsiyyonut en ebrieu), derivat de Sion, lo nom d'un tuc de Jerusalèm e per extension la vila era medisha, dab lo sufixe -isme qui serveish tà formar un sarròt de noms de doctrinas, qu'ei ua ideologia politica nacionalista qui preconiza l'existéncia d'un centre espirituau, territoriau o nacionau judiu dens la Tèrra d'Israèl. A la neishença deu movement, a la fin deu sègle XIX, aqueth territòri qu'apartienèva a l'Empèri Otoman puish, arron de la Purmèra Guèrra Mondiau, qu'estó devath la sobeiranetat de la Gran Bretanha. Suu plan ideologic e institucionau, lo Sionisme que vòu tornar balhar aus judius un estatut perdut autanlèu l'Antiquitat, valent a díser çò d'un pòble tornar gropat au sen d'un medish estat.
Auffargis
Auffargis es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Ivelinas e la region d'Illa de França.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Nòtas
<references group=N/>
Gabian
Gabian es una comuna lengadociana situada dins lo departament d'Erau e la region d', ancianament de Lengadòc-Rosselhon.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
La prononciacion es [gabi'a]. Las fòrmas ancianas son : Gabiano ah integre, après 1010, ad Gabianum en 1130, castrum Gabiani en 1153, apud Gabianum (varianta : Gabranum) en 1162, de Gabiano en 1180, castrum Gabiani en 1216, mensuram de Gabiano en 1247-1248, Gabianum en 1272, Cabian en 1622, Gabian en 1643, 1708, 1740-60, 1770-1772 (mapa de Cassini).
Segon Dauzat, Gapian ven del nom galloroman [comprene d'origina gallica] d'òme *Gapius, varianta de Gappius, amb lo sufixe -anum ; segon Hamlin, Gabian ven del gentilici latin Gavius, amb lo sufixe -anum. Gabian èra una proprietat galloromana. Segon Delamarre, que cita la mencion villa Gabiana de 954, absenta del diccionari topografic de Hamlin e tirada (probablament) del diccionari d'Eugène Thomas, l'etime seriá gappiānā e lo nom celtic de persona (de mèstre) Gappios, atestat amb lo nom latinizat de Gappius, mas tractat aicí coma *Gapios. La dificultat es la finala en -a, qu'auriá menat a *Gabiana. Delamarre es estat victima de la fòrma dobtosa de 954, ont Gabiana, s'existís, a un ròtle gaireben adjectival.
Bournainville-Faverolles
Bournainville-Faverolles en normand (Bournainville-Faverolles en francés) es una comuna normanda, situada dins lo departament d'Eure e la region de la Nauta Normandia.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
La municipalitat a constituit per la fusion l'an 1965, de Bournainville e de Faverolles-las-Maires.
La commune est constituée par la fusion en 1965, de Bournainville et de Faverolles-les-Mares.
Leon I (papa)
Leon I lo Grand (entre 390 e 400 - 10 de novembre de 461) foguèt lo 45 papa de la Glèisa Catolica Romana dau 29 de setembre de 440 au 10 de novembre de 461. Succediguèt a Sixte III (432-440) e foguèt remplaçat per Alari (461-468).
Seis originas e lei premiereis annadas de sa vida son mau conegudas. Èra nascut entre 390 e 400 en Toscana ò dins la region de Roma. Ignorava probablament lo grèc e la filosofia antica. En revènge, èra una personalitat energica, tenaça e decidida. Venguèt arquediacre dins lo corrent dau pontificat de Celestin I (422-432) e lo demorèt sota Sixte III (432-440). Èra alora un membre influent de l'entorn de Sixte III e de la Cort imperiala de Ravena. Aviá tanben un prestigi fòrça important au sen de la populacion romana. A la mòrt de Sixte III, èra cargat d'arbitrar un conflicte entre lo generau Aetius e lo prefèct dau pretòri Albinus. Pasmens, en despiech d'aquela absència, foguèt elegit a l'unanimitat per venir lo papa novèu.
Coma sei predecessors, luchèt còntra lei diferenteis eresias aparegudas au començament dau cristianisme. En 443, obtenguèt un succès important gràcias a la reünion d'un nombre important d'evesques e de prèires a Roma onte denoncièt lo perilh dei sectas. Puei, i donèt l'ocasion per leis eretics de se retractar. La màger part dei partisans italians dau pelagianisme e dau maniqueïsme acceptèron. Lei reguinhaires foguèron sancionats mai son nombre representava plus una menaça importanta per la Glèisa d'Itàlia. Luchèt tanben còntra lo priscillianisme favorizant l'organizacion d'un concili per l'evesque d'Astorga que condamnèt aqueu movement. Enfin, reafirmèt son autoritat sus leis evesques de Gàllia, d'Espanha e d'Africa dau Nòrd. Capitèt d'empachar la temptativa de l'evesque d'Arle d'estendre son autoritat sus totei leis evesques de Gàllia e capitèt tanben d'estendre son poder religiós sus lo clergat dei Balcans. Autre succès important, obtenguèt la reconoissença oficiala de la primautat de la papautat de part de l'emperaire Valentinian III en 445.
Regardant la liturgia, aprofichèt lei querèlas a prepaus de la natura de Jèsus Crist per desvolopar sa doctrina de l'unicitat de la persona dau Crist subsistent dins doas naturas diferentas. Aquò li permetiá d'afeblir la posicion dei monofistas e d'impausar sa doctrina au concili de Calcedònia. En revènge, mau capitèt d'empachar l'adopcion de l'egalitat de drech entre Roma e Constantinòple, fònt de tension importanta dins lo corrent dei sègles seguents.
Yasser Arafat
Mohammed Yasser Abdel Rahman Abdel Raouf Arafat al-Qudwa al-Husseini (arabi:محمد ياسر عبد الرحمن عبد الرؤوف عرفات القدوة الحسيني‎; 24 d'agost de 1929-11 de novembre de 2004), sonat popularament Yasser Arafat (arabi:ياسر عرفات) o per son kunya Abu Ammar (arabi:أبو عمار, (Abū `Ammār), foguèt un líder palestinian laureat del Prèmi Nobel. Dirigiguèt l'Organizacion per la Desliurança de Palestina, foguèt president de l'Autoritat Nacionala Palestiniana, e líder del Fatah que fondèt en 1959. Arafat passèt una granda part de sa vida a lutar contra Israèl al nom de l'autodeterminacion palestinana.
Gelasi I
Gelasi I (mòrt lo 21 de novembre de 496) foguèt lo 49 papa de la Glèisa Catolica Romana dau 1 de març de 492 au 21 de novembre de 496. Succediguèt a Fèlix III (483-493) e foguèt remplaçat per Anastasi II (496-498).
Casaus (omonimia)
Casau, casaus qu'ei un toponim e un antroponim occitan.
Gelasi I
En despiech d'un pontificat brèu e dificultats entraïnadas per l'afondrament de l'Empèri Roman d'Occident disparegut en 476, son accion es considerada coma importanta per lo desvolopament de la Glèisa. D'efèct, contunièt de defendre ambé fermetat lei posicions ortodòxas de sei predecessors regardant lo dògma (oposicion au monofisisme d'Orient e a l'arianisme) e la primautat de Roma sus la Glèisa. Dins lo corrent de l'Edat Mejana, son òbra foguèt utilizada coma basa dei partisans de l'instauracion d'una teocracia pontificala.
Saint-Acheul
Saint-Acheul es una comuna francesa, situada dins lo departament de Somme e la region dels Nauts de França.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Nòtas
<references group=N/>
Prince de Mónegue
Lo prince o princessa de Mónegue es lo sobeiran de la ciutat-esta de Mónegue, segon la constitucion monegasca del 17 de decembre de 1962. Definís lo govèrn del principat coma una monarquia constitucionala ereditària. Lo prince de Mónegue es lo cap de l'Estat monegasc e representa lo principat al respècte de las poténcias estrangièras.
Accession al Tròn
Per exercir sas foncions de Prince de Mónegue, l'edat de la majoritat es fixat a detz e uèit ans. La regéncia es organizada per los estatuts de l'Ostal sobeiran.
Mai sovent, l'eritièr de la Corona monegasca, s'es l'ainat o l'ainada legitim(a) del Prince sobeiran, es titulat de prince ereditari de Mónegue e de marqués dei bauç.
Competéncias
Lo Prince a las foncions e las competéncias seguentas:
Succession
L'article 10 de la Constitucion dispausa que « la succession al Tròn, obèrta per seguida de decès o d'abdicacion, se realiza dins la descendéncia dirècta e legitima del Prince regnant, per òrdre de primogenitura amb prioritat mascla al meteis gra de parentat ».
En cas de manca de descendéncia dirècta e legitima, « la succession se realiza al benefici dels fraires e sòrres del Prince regnant e de lors descendents dirèctes e legitims, per òrdre de primogenitura amb prioritat mascla al meteis gra de parentat ». L'article apond : « se l'eritièr que seriá estat cridat per pujar sul Tròn en vertut dels alineas precedents es defunt o renoncièt abans l'obertura de la succession, la devolucion se realiza al benefici dels sieus descendents dirèctes e legitims, segon l'òrdre de primogenitura amb prioritat mascla al meteis gra de parentat ».
Fin finala, se las disposicions precedentas permeton pas de povesir la vacança del Tròn, ''« la succession se realiza al benefici d'un collateral designat pel Conselh de la Corona susr avís confòrme del Conselh de regéncia. Los poders princièrs son provisòriament exercits pel Conselh de regéncia »''.
L'eritièr del Tròn, es pas membre de la familha princièra, deu obligatòriament adoptar lo nom e las armas dels Grimaldi.
Titulatura e predicatura
Lo prince sobeiran de Mónegue es designat coma altesa serenissima, predicat balhat pel rei Loís XIV de França. Mai lo prince a fòrça autres títols rarament utilizats, sol aquel de marqués deis Bauç pòt designar lo prince eritièr del principat. Lo prince Rainier III èra l'òme mai titulat de la planèta amb 142 títol oficials.
Los autres títols venguèron totes monegascs après la Revolucion francesa:
Premià de Dalt
Premià de Dalt es un municipi de la província catalana de Barcelona e de la Generalitat de Catalonha.
Içon
Içon [i'su] (Usson en francés) es una comuna auvernhata dau departament dau Puèi de Doma e la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament d'Auvèrnhe.
Anastacia
thumb|250px|Anastacia en concèrt Anastacia Lynn Newkirk, mai coneguda coma Anastacia (Chicago, 17 de setembre de 1968) es una cantaira e cantautora americana.
Fontgombault
Fontgombault es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Endre e la region dau Centre e Vau de Léger.
Puigdàlber
Puigdàlber es un municipi de la província catalana de Barcelona e de la Generalitat de Catalonha.
Anaclet
Anaclet (mòrt vèrs 92) fuguèt, segon la tradicion catolica, lo tresen evesque de Roma de 79 a 92. Succediguèt a Lin (vèrs 67-76) e fuguèt remplaçat per Clement I (92-99). Es un sant dei Glèisas Catolica e Ortodoxa.
Premià de Mar
Premià de Mar es un municipi de la província catalana de Barcelona e de la Generalitat de Catalonha.
Lisa Miskovsky
thumb|250px|Lisa Miskovsky Lisa Miskovsky (Holmsund, 9 de març de 1975) es una musiciana e cantaira suedesa.
Charly (Metropòli de Lion)
Charly es una comuna francesa situada dins la Metropòli de Lion e la region d'Auvèrnhe Ròse Aups.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Puig-reig
Puig-reig es un municipi de la província catalana de Barcelona e de la Generalitat de Catalonha.
Saint-Aubin-Montenoy
Saint-Aubin-Montenoy es una comuna francesa, situada dins lo departament de Somme e la region de Picardia.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Nòtas
<references group=N/>
La Quar
La Quar es un municipi de la província catalana de Barcelona e de la Generalitat de Catalonha.
Auffreville e Brasseuil
Auffreville-Brasseuil es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Ivelinas e la region d'Illa de França.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Nòtas
<references group=N/>
Jöns Jacob Berzelius
Biografia
Fiu d'un institutor, comencèt d'estudis de medecina en 1796 a l'universitat d'Uppsala. Aqueu periòde li permetèt de descubrir la quimia onte se destrièt rapidament. Tre 1800, èra conegut per d'experiéncias sus leis aigas mineralas de Medevi. En 1802, venguèt mètge e quimista. A partir de 1806, ajudèt lo scientific suedés Wilhelm Hisinger (1766-1852) dins l'escritura de publicacions regardant la fisica, la quimia e la mineralogia. Puei, ensenhèt la botanica e la medecina de 1807 a 1831 e la quimia de 1815 a 1832.
Pujalt
Pujalt es un municipi de la província catalana de Barcelona e de la Generalitat de Catalonha.
Jöns Jacob Berzelius
Recèrcas sus leis elements quimics
Berzelius foguèt lo premier quimista analista e se destrièt ambé la descubèrta de plusors elements quimics : cèri en 1807, selèni en 1817 e tòri en 1829. En mai d'aquò, dos autreis elements foguèron identificats per lo premier còp per seis estudiants : lo liti en 1817 e lo vanadi en 1830. Enfin, Berzelius foguèt lo premier quimista que capitèt d'isolar lo silici (1823), lo zircòni (1824]]) e lo titani.
Invencion de la nomenclatura quimica modèrna
Berzelius aguèt un ròtle pionier dins lo domeni de la quimia organica ambé l'estudi dei combinasons dau sofre ambé lo fosfòr e de la reactivitat dau fosfòr. Aquò li permetèt de melhorar la teoria atomistica que començava de se difusar au sen de la comunautat scientifica. Publiquèt tanben una taula dei massas molecularas e atomicas relativament precisas. Aqueu trabalh entraïnèt de reflexions sus lo biais d'escriure e de representar lei reaccions quimicas. D'efèct, lei notacions dau periòde, eissidas de l'alquimia, èran gaire practicas dins una disciplina marcada per la multiplicacion dei descubèrtas.
Berzelius prepausèt donc una notacion novèla per exprimir la composicion dei còrs. Basada sus lo latin, permetiá d'escriure de formulas quimicas similaras ai formulas algebricas. Jutjat simple e eficaç, aqueu sistèma foguèt adoptat per lo rèsta dei quimistas e es a l'origina dirècta dei reglas actualas de nomenclatura.
Mineralogia
Berzelius participèt a l'adopcion d'una reflexion basada sus la conoissença deis elements quimics per explicar lei proprietats dei mineraus. Aquò èra una evolucion importanta car au començament dau sègle XVIII, la mineralogia èra encara una sciéncia relativament arcaïca qu'utilizava pauc lei progrès permés per l'aparicion dau metòde scientific. De mai, Berzelius identifiquèt plusors mineraus coma la cerita (1804) ò l'albita (1815).
Rajadell
Rajadell es un municipi de la província catalana de Barcelona e de la Generalitat de Catalonha.
Alexandre Ier (papa)
Alexandre I (mòrt vèrs 115) fuguèt, segon la tradicion catolica, un evesque de Roma vèrs 106-115. Succediguèt a Evarist (vèrs 99-107) e fuguèt remplaçat per Sixte I (vèrs 114-119 ò vèrs 124-128). Sa vida es fòrça mau coneguda. La tradicion lo credita de la creacion dau carema. Es considerat coma un sant de la Glèisa Catolica Romana
Rellinars
Rellinars es un municipi de la província catalana de Barcelona e de la Generalitat de Catalonha.
Étival
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Gorg de Tasana
Lo gorg de Tasana z-es un lac de cratèr o estanh d'origina volcanica situat a l'extrème nòrd de la Linha daus Puèis.
Situacion
thumb|left|upright=0.8|alt=Lo gorg en novembre vist dau chaminon|Lo gorg en novembre vist dau viòl Se tròba a 'na vintena de quilomètres au nòrd-oèst de Riam, a au nòrd-èst de Manzac e a  au sud de Charbonèiras las Vielhas. Z-es defendut de i najar.
Topografia
Lo cratèr a 'na plondor de (o de  en tenent compte daus sediments) e un diamètre de  en mejana. Un chaminon de fai lo torn de l'estanh entre bòsc e ròcs.
Geologia
S'agís d'un maar, un cratèr volcanic produit per 'na explosion freatomagmatica. Se formét fai 29,000 ans au mens, segon l'estudi daus sediments. Après l'arrèst de l'activitat eruptiva lo gorg se rempliguèt progressivament d'aiga provenent dau riu de Ròcha Aguda, que rajava près dau volcan.
Fauna
La fauna acuatica se compausa mai que mai de pèrchas, de bechets, de carpas, de perchas solelh, de peissons blancs Rutilus rutilus, de troitas, de saumonids Salvelinus alpinus, d'anguilhas, de chambres e de medusas d'aiga doça Craspedacusta sowerbyi.
Volterra
Volterra es una comuna italiana de la Província de Pisa, dins la region de Toscana.
Confronta las comunas de Casole d'Elsa, Castelnuovo di Val di Cecina, Colle di Val d'Elsa, Gambassi Terme, Lajatico, Montaione, Montecatini Val Di Cecina, Peccioli, Pomarance, San Gimignano
Istòria
D'origina estrusca, faguèt partida de la Dodecapòli avans sa conquista per lei romans. Après l'afondrament de l'Empèri Roman d'd'Occident, fuguèt plaçada sota l'autoritat d'evesques locaus fins au sègle XII. En 1253, la borgesiá prenguèt lo poder e la ciutat intrèt dins la liga guelfa de Toscana e venguèt donc l'aliada de Florença e l'enemiga de Pisa. En 1361, la vila intrèt dins la dependéncia de Florença mai gardèt una autonòmia importanta. Pasmens, en 1429, una insureccion menada per Giusto Landini assaièt sensa succès de restaurar son independéncia e, en 1472, Volterra fuguèt pilhada per lei tropas de Florença e definitivament annexada. A partir d'aquela data, l'istòria de la vila es la de Florença e de Toscana.
Sixte I
Sixte I (mòrt en 124 ò en 128) fuguèt, segon la tradicion catolica, evesque de Roma vèrs 114-119 ò vèrs 124-128. Succediguèt a Alexandre Ier (papa) (vèrs 106-115) e fuguèt remplaçat per Telesfòr (vèrs 126-137). Fa partida dei papas que son creditats de l'instauracion dau careme.
Posturologia
Definicion
La posturologia es aquesta branca de la medecina alternativa qu'estúdia las relacions entre la postura del còs e diferentas patologias algicas segon los que sostenon aquesta practica, deriveran d'una mal assisa posturala o malpostura
Originas e desvolopament de la posturologia
Las escòlas de posturologia
Discussions sus la validacion de la posturologia
Ligams
Bure-les-Templiers
Bure-les-Templiers es una comuna francesa, situada dins lo departament de Còsta d'Aur e la region de Borgonha.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Tribunal constitucional espanhòl
thumb|240px|Sèti del Tribunal Constitucional, a [[Madrid.]] Tribunal Constitucional d'Espannha o TC es un organ collegial constitucional espanhòl que la seuna la foncion es d'èsser l'intèrpreta suprèma de la Constitucion espanhòla de 1978. Lo Tribunal Constitucional, coma intèrpreta suprèm de la Constitucion, es independent dels autres organs constitucionals e es somés sonque a la Constitucion e a la seuna Lei Organica. E mai, es unic dins lo seu òrdre e espandís la seuna jurisdiccion a tot lo territòri de l'Estat espanhòl (art. 1 LOTC).
Charnay (Ròse)
Charnay en arpitan (Charnay en francés) es una comuna arpitana administrada per lo departament de Ròse de la region de Ròse-Aups.
Tribunal constitucional espanhòl
Composicion
Lo Tribunal Constitucional es compausat de 12 membres, qu'an lo títol de Magistrats del Tribunal Constitucional. Son nomenats pel Rei d'Espanha mejans Reial decrèt, sus proposicion:
Charnay (Ròse)
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Tribunal constitucional espanhòl
Composicion
La designacion per aquel emplec se fa per nòu ans, deuran èsser causits d'entre de ciutadans espanhòls que sián Magistrats o Procuraires, Professors d'Universitat, Fonccionaris publics o avocats, totes aqueles juristas que la competéncia es reconeguda amb mai de quinze ans d'exercici professional. Los Magistrats es renovèlan per terces cada tres ans.
La condicion de membre del Tribunal Constitucional es incompatible:
En mai, los membres del Tribunal Constitucional auran las incompatibilitats pròprias dels membres del poder judiciari (arts. 389 a 397 de la Lei Organica del Poder Judiciari). En general, es pasmens possible pels Magistrats del Tribunal Constitucional l'ensenhament o la recerca juridica, coma la produccion e creacion literària, artistica, scientifica e tecnica e las publicacions derivadas d'aquela.
Los membres del Tribunal Constitucional serán independents e inamovibles pendent l'exercici del seu mandat (art. 159 de la Constitucion).
Organizacion e foncionament
Lo Tribunal Constitucional ten sèti dins la vila de Madrid, al canton de las carrièras Isaac Peral e Doménico Scarlatti, dins lo barri de Vallehermoso del districte de Chamberí, prèp de la Ciutat Universitària de Madrid. Lo Tribunal Constitucional fonciona (arts. 6 a 8 LOTC):
Lo Tribunal Constitucional en sesilha plena causís d'entre los seus membres, per vòte secret, lo seu President e prepausa al Rei la seuna nominacion per tres ans, pòt èsser reelegit un sol còp. Lo meteis procediment se fa per la nomenacion del Vicepresident, qu'ocupa la plaça de President en cas de vacança, abséncia o autre motiu legal (art. 9 LOTC).
Pel compliment de la seuna foncion jurisdiccionala, lo Tribunal Constitucional compte cinc Secretaris de Justícia que s'ocupan de la tramitacion dels afars que venon al Plen e a caduna de las Cambras. Los Secretaris de Justícia comptan personal de funcionaris al servici de l'Administracion de Justícia. Quand occupa la seuna fonccion jurisdiccionala, lo Tribunal, coma organ constitucional, dispausa d'una estructura organizacionala pròpria, amb organs de direccion e d'ajuda administrativa. Per garantia sa posicion com d'organ constitucional, lo Tribunal gaudís de l'autonomia budgetária e administrativa (elaboracion del seu pròpri projècte de budjèt e reglaments pròpris de l'organitzacion e del personal).
Cal prene en compte, que lo Tribunal Constitucional en cap de cas agís d'ofici.
Competéncias
Lo Tribunal Constitucional es competent per coneisser (art. 2.1 LOTC):
Pel recors d'illegalitat contra los reglaments es competenta la jurisdiccion contenciós administrativa e no lo Tribunal Constitucional, per que, pasmens qu'essent de normes juridicas emetidas pel Govèrn mejans lo seu poder reglamentari (arts. 97 de la Constitucion e 23 de la Lei del Govèrn) "govern">Lei 50/1997, del 27 de novembre, del Govèrn. an pas fòrça de lei, nimai recors d'inconstitucionalitat. Lo tribunal qu'a la competéncia darrièra dins la matèria es el Tribunal Suprèm. Los Tractats internacionals, pr’aquò, eles pòdon èsser contestats sus la basa de l'inconstitucionalitat davant lo Tribunal Constitucional, del moment la Constitucion espanhòla los autraja fòrça de Lei (art. 96 de la Constitucion) a condicion que sián publicats al "Bulletin Oficial de l'Estat".
Lo Tribunal Constitucional pòt edictar de reglaments sul seu pròpri foncionament e organizacon, atal coma sul regim del seu personal r servici, dins l'encastre de la seuna Lei Organica regulatòria. Aqueles reglaments, quedevon èsser aprovats pel Plen del tribunal, son publicats dins lo "Bulletin Oficial de l'Estat", autorizats pel seu President (art. 2.2 LOTC). Lo Tribunal Suprèm es l'organ mai naut del Poder Judiciari. Pasmens, lo Tribunal Constitucional se tròba fòra d'aquela ierarquia e forma una categoria pròpria, amb reconeissença diferenciada dins la Constitucion. La seuna obligacion es de vigilar al compliment de la Constitucion e per aquò a lo poder de declarar nullas las leis inconstitucionalas e de defendre lo ciutadan de violacions dels seus drechs fondamentals.
Batalha de Chaldiran
La batalha de Chaldiran se debanèt lo 23 d'aost de 1514 entre l'Empèri Otoman e l'Empèri Safavida en formacion. S'acabèt per una victòria de l'Empèri Otoman que son armada aviá un equipament superior e èra en superioritat numerica. Pasmens, la tactica de tèrra cremada adoptada per l'armada safavida durant sa retirada empachèt la conquista otomana dau plan iranian.
La Civèira
La Civèira [lɔʃəˈvejʁɔ] (Valcivières en francés) es una comuna occitana dau departament dau Puèi de Doma e la region de la region d'Auvèrnhe Ròse Aups.
Tribunal constitucional espanhòl
Jurisprudéncia del Tribunal Constitucional
Las senténcias del Tribunal Constitucional son publicadas al ""Bulletin Oficial de l'Estat"" amb los vòtes particulars, se n'i a. An valor de causa jutjada a partir de l'endeman de la seuna publicacion e cap de recors possible contra elas. Quand se pronòncia l'inconstitucionalitat d'una lei o d'una nòrma amb fòrça de lei a totas aquelas que limitan un drech subjectiu an d'efèctes erga omnes. Levat se la senténcia ne dispausa d'autre biais, domorara en vigor de la lei per la prtida no afectada per l'inconstitucionalitat (art. 164 de la Constitucion).
A l'ora d'ara, Espanha, se tròba dins ina granda polemica entre civilistas e constitucionalistas al subjècte de l'inclusion de la jurisprudéncia del Tribunal Constitucional dins la categoria de las Fonts del drech administratiu. D'aquela inclusion resulta que de talas resolucions crean de veritadièras nòrmes, quitament en l'abcéncia de regulacion de l'Estat, o alara acaba per venir una font del Drech negativa, exclusissent las leis e reglaments de l'ordenaçament juridic aprèp d'un procès sus la seuna constitucionalitat. Contra d'aqueles arguments, se pausa lo fach que las seunas resolucions són, a pesar de no tenir caràcter jurisdiccional (al no pertànyer el Tribunal Constitucional com a tal al Poder Judicial ordinari), senténcies, de vertat, actes de coneissença del Drech, es pasmens impossible que lo Tribunal Constitucional innòve normativament, doncas de las seunas senténcies emanan cap de leis nimai reglaments de quin tipus que siá, solament son un tipe especial de senténcies que crean un ligam per totes per causa de la seuna condicion de suprèma d'intèrpreta de la Constitucion.
La Civèira
Nòtas
<references group="N"/>
Babur
Babur (14 de febrier de 1483, Andijan - 26 de decembre de 1530, Agra) fuguèt lo fondator de l'Empèri Mogòl e son premier sobeiran de 1526 a sa mòrt.
Galargues
Galargues (Galargues en francés) es una comuna lengadociana situada dins lo departament d'Erau e la region d', ancianament de Lengadòc-Rosselhon.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
La prononciacion es [ga'largés] (segon Negre). Las fòrmas ancianas son : Galazanicis en 1392, Galargues le Petit en 1526, Beate Marie de Galanicis en 1550, Gaillarg en 1622, Gallargue en 1626, Gallarguas en 1648, le petit Gallargues en 1663, le petit Galargues en 1740-60, Gallargues en 1740-60, Galargues le Petit en 1770-71 (mapa de Cassini).
Segon Dauzat, Galargues ven del nom galloroman d'òme Galatius, « lo Galata », amb lo sufixe -anicum ; segon Hamlin, l'adjectiu servís a destriar la comuna de la de Galargues (Gard), a 13 km au sud-èst. Galargues ven dau nom etnic o escais latin Gallus, amb lo sufixe -anicis. Galargues èra una proprietat galloromana. Per de rasons foneticas, lo sufixe -anicis emplegat sistematicament per Hamlin permet pas de menar a -argues (c- davant i > z); cal remplaçar per lo sufixe -anicos segon Joan Pèire Chambon.
Apostròfa
L’apostròfa es ua construccion especifica que permet d'interpellar ua persona, ua bèstia o un element materiau, personificat o non e, de quan en quan, de precisar la soa identitat. Es ua construccion caracteristica deu discors dirècte. Lo mei sovent, es un nom pròpri que se tròba hicat en apostròfa, un nom pròpri que designa la persona interpellada. Lo nom pròpri es generaument emplegat sol. Lo nom pròpri pòt estar tanben davantejat per un apellatiu, es a díser un mot que precisa la situacion familiau o sociau, la foncion, etc. Se pòden tanben trobar en apostròfa autes elements gramaticaus com un nom comun que designa ua personau o un objècte, un adjectiu qualificatiu passat per transfèrt dens la categoria deus noms o un pronom personau disjunt de la dusau personau sol o alargat per ua aposicion.
Lo Sermon deu Curé de Vidèren
Lo Sermon deu Curè de Vidèren (<Lou Sermou deu Curè de Bideren>) qu'ei un gran classic de la literatura occitana en lenga bearnesa.
Que hè partida deu genre deu sermon burlesque on lo curat e predica en bèth díser que Diu que l'a parlat enta'u díser que mantuns gojats e gojatas de Videre que seran damnat per'mor deu lor ran "pecat" : "aqueth pecat qu'ei donc, qu'au sortir de la glèisa los gojats disen a la gojatas :
''_ E volètz garfo ?... E las gojatas que prenen garfo de las mans deus gojats,... E puish gojatas, quand ètz au bal, que v'assedètz sus las coeishas deus gojats qui'v hèn dançar sus los jolhs... las carns s'escauhen, la canhabèra que's dressa, e lo zig-zag qu'ei lèu dat ... [...]''
Roda de Ter
Roda de Ter es una vila e municipi catalana de la comarca d'Osona, situada dins la part mai bassa de la Plana de Vic, a la província catalana de Barcelona.
Secretari d'Estat
Un secretari d'Estat es, dins mantuns Estats, un membre de govèrn o un foncionari.
Belgica
Los secretaris d'Estat son membres del govèrn, al darrièr reng de la ierarquia ministeriala e plaçats jos l'egidi d'un ministre, o a vegada del quita Primièr ministre. Los secretaris d'Estat son pas tocats per la règla constitucionala d'aver tant de ministres francofòns que neerlandofòns. Los secretaris d'Estat bèlgas an sovent de competéncias pròpias per sosténer lo ministre dins sos prestzfachs.
Canadà
Existissiá de per abans dins lo govèrn canadian un secretari d'Estat dels Afars exteriors (Secretary of State for External Affairs), remplaçat dempuèi per un ministre dels Afars estrangièrs e un secretari d'Estat del Canadà (que lo contengut varièt) mas aqueles títols desapareguèron en 1993.
Entre 1993-2003, lo títol de secretari d'Estat foguèt balhat a de membres del parlament canadian encargats d'assistir un ministre dins un domèni particular.
Espanha
En Espanha, la carga de secretari d'Estat (Secretario de Estado) foguèt exercida, entre 1714 (reformas de Felip V) e 1833 (fin de règne de Ferrand VII e de la restauracion absolutista), pels dirigents del poder executiu, per delegacion e jol contraròtle dirècte del rei, que'n demora pas mens monarca absolut.
Ara, los secretaris d'Estat son de foncionaris del govèrn.
Estats Units d'America
Als Estats Units d'America, los ministres del cabinet pòrtan totes lo títol de « secretari ». Lo pòste de « secretari d'Estat » (Secretary of State) correspond al ministre dels Afars estrangièrs dels autres païses e son ministèri es lo departament d'Estat.
Dins los Estats, lo secretari d'Estat es tanben un ministre responsable de mantunas foncions governamentalas que dependon de la constitucion e de las leis de cadun dels Estats mas inclusisson sovent la supervision de las eleccions. Dins tres Estats (Massachusetts, Pennsilvània e Virgínia), sedich secretari del Commonwealth.
Ara
Ara en França, un secretari d'Estat es un membre del govèrn al darrièr reng de la ierarquia ministeriala. Los secretaris d'Estat son sovent plaças jos la tutela d'un ministre o a vegada del quita Primièr ministre e son mai sovent encargat d'un sector d'activitat particular. Assistisson al Conselh dels ministres quand son cridats per un punt de l'òrdre del jorn que los escai.
Totes los govèrns an pas de secretaris d'Estat.
Mónegue
Lo secretari d’Estat es lo secretari del Prince sobeiran de Mónegue, l'actual es Jacques Boisson (julhet de 2008–)
Norvègia
En Norvègia, los secretaris d’Estat (statssekretær) son membres del govèrn amb un reng inferior a aquel de ministre.
Païses Basses
Los secretaris d’Estat (staatssecretaris) son membres del govèrn amb un reng inferior a aquel de ministre. Assistisson al conselh dels ministres pas que lors atribucions son a l'òrdre del jorn.
Reialme Unit de Grand Bretanha
Al Reialme Unit, secretari d'Estat (Secretary of State) es lo reng ministerial mai naut. Los secretaris d'Estat fan partit del Cabinet e dirigís un Departament ministerial.
La foncion de secretari d'Estat a son origina a l'Edat Mejan. Los clergues encargats de portar la correspondéncia del monarca amb sos agents venguèron amb los sègles los responsables màger de la mena dels govèrn. Fins al sègle XVI i aviá pas qu'un sol secretari d'Estat, e sonque dos encara al sègle XVIII.
Soïssa
En Soïssa, lo secretari d'Estat es pas un persoatge politic, mas un naut foncionari. Depend dirèctament del Conselh federal. La basa legala es la lei sus l’organizacion de l’administracion federala del 19 de setembre de 1978, art. 64, puèi la lei sus l’organizacion del govèrn e de l’administracion del 21 de març de 1997 (LOGA), art. 45a e 46.
Vatican
Lo secretari d'Estat de la Santa Ses es lo màger responsable del govèrn de la Glèisa après lo papa. Es a vegada assistit d'un substitut a la secretariá d'Estat, dich tanben prosecretarid’Estat.
Rubí
Rubí es un municipi de la província catalana de Barcelona e de la Generalitat de Catalonha.
Empèri Safavida
thumb|Evolucion de l'Empèri Safavida.
L'Empèri Safavida fuguèt un estat iranian qu'existiguèt de 1501 a 1722. Foguèt a l'origina de l'estat iranian modèrne.
La Roca del Vallès
La Roca del Vallès es un municipi de la província catalana de Barcelona e de la Generalitat de Catalonha.
Gornièrs
Gornièrs (Gorniès en francés) es una comuna lengadociana situada dins lo departament d'Erau e la region d', ancianament de Lengadòc-Rosselhon.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
Las fòrmas ancianas son : de Gornerio, sense data [sègle XII ?], prior S. Marie de Gornerio en 1242, de Gornerio en 1250 en 1292, 1331, 1536, a la fin del sègle XIV, 1529, de Grenerio en 1550, l'eglise de Gornies en 1740-60, Gornies en 1774-75 (mapa de Cassini).
Segon Dauzat, lo nom es escur ; segon Hamlin, Gornièrs seriá probablament una anciana varianta dialectala de cornièr (o sanguin); una autra possibilitat seriá un derivat de gorg.