cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Bignicourt
Bignicourt es una comuna francesa del departament de las Ardenas e de la region de Champanha e Ardena.
Geografia
Situat en plena Champagne céréalière (la Champagne crayeuse), lo vilatge a environat de planas pro pauc vallonnées tampas de camps de céréales e remolatxes (essencialament).
Lo vilatge a traversat pel riu la Tòrna #que se tira en lo Aisne a Neufchâtel-sus-Aisne.
Lo pòble a constituit d'una sola carrièra (carrièra principala) de près de 300 mètres de longitud. S'agís de la rota départementale D925 en connectant Juniville a Pauras e mai largament Neufchâtel-sus-Aisne a Vouziers.
Le village est traversé par la rivière la Retourne qui se jette dans l'Aisne à Neufchâtel-sur-Aisne.
Le village est constitué d'une seule rue (rue principale) de près de 300 mètres de long. Il s'agit de la route départementale D925 reliant Juniville à Pauvres et plus largement Neufchâtel-sur-Aisne à Vouziers.
Situé en pleine Champagne céréalière (la Champagne crayeuse), le village est entouré de plaines assez peu vallonnées couvertes de champs de céréales et betteraves (essentiellement).
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
La via romaine de Rems a Trèves passava entre Bignicourt e Vila-tòrna-Dessús. Pendent la primièra guèrra mondiala tot lo pòble i aguèt destruit hormis un pan de mur en datant de 1910 e encara depès a aquel jorn. Après aver-i utilizat los sieus potzes individuales, los abitants an recebut l'aiga per la adduction al començament dels ans 1980 amb un potz a Juniville #que dessert Juniville, Bignicourt e Ciutat/Tòrna.
La voie romaine de Reims à Trèves passait entre Bignicourt et Ville-sur-Retourne. Durant la première guerre mondiale tout le village fut détruit hormis un pan de mur datant de 1910 et encore debout à ce jour. Après avoir utilisé leur puits individuels, les habitants ont reçu l'eau par l'adduction au début des années 1980 avec un puits à Juniville qui dessert Juniville, Bignicourt et Ville/Retourne.
Denes
Los Denes (« pòble ») son una etnia del Nòrd-Oèst de Canadà, un grop de las Primièras Nacions que demòran dins las regions articas de Canadà. Los Denes parlan de lengas atabascanas de la famiha na-dené.
Los denes son despartits dins una vasta region. Vivon dins la val de Mackenzie (al sud dels Inuvialuits) e se trapan a l'oèst de Nunavut. Sa patria atenh l'oèst de Yukon e la part nòrd de la Colómbia Britanica, d'Albèrta, de Saskatchewan, de Manitòba, d'Alaska e del sud-oèst dels Estats Units. Los Denes foguèron lo primièr pòble de s'establir dins çò qu'es uèi los Territòris del Nòrd-Oèst. Dins lo nòrd de Canadà, i aviá istoricament de bregas etnicas entre Denes e Inuits. En 1996, de representants denes e inuits participèron a una ceremonia de garison per reconciliar los greuges secularis.
Monte Grappa (mètro de Turin)
vinheta|[[Boca de mètro|Boca de l'estacion.]] Monte Grappa es una estacion de la linha 1 del mètro de Turin.
Istòria
L'estacion dobriguèt lo 4 de febrièr de 2006.
Situacion
L'estacion es situada sul Corso Francia.
Molezuelas de la Carballeda
Molezuelas de la Carballeda es un municipi de la província espanhòla de Zamora dins la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Paura pichona
Paura pichona Pequé plorar ? Lo niu d'ironda Va s'envolar.
Paura pichona Cal pas plorar, Ambe l'aureta Lo niu vendrà.
Paura pichona Consola-te, Lo niu d'ironda Tornarà ben.
Saint-Cloud-en-Dunois
Saint-Cloud-en-Dunois es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Eure e Loir e la region dau Centre.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
San Cebrián de Mazote
San Cebrián de Mazote es un municipi de la província espanhòla de Valhadolid dins la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Rivoli (mètro de Turin)
vinheta|L'estacion. Rivoli es una estacion de la linha 1 del mètro de Turin.
Istòria
L'estacion dobriguèt lo 4 de febrièr de 2006.
Neuvy-en-Sullias
Neuvy-en-Sullias es una comuna francesa, situada dins lo departament de Loiret e la region dau Centre e Vau de Léger.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Blagny
Blagny es una comuna francesa del departament de las Ardenas e de la region del Grand Èst.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Asprièiras
Asprièiras (Asprières en francés) es una comuna roergassa situada dins lo departament d'Avairon e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Geografia
vignette|upright=1.6|centre|Comunas a l'entorn.
Benoît Payan
Benoit Payan (Marselha, 31 de genièr de 1978) es un òme politic marselhés. Lo 21 de decembre de 2020, es elegit cònse de Marselha.
M4 Sherman
Lo carri M4 Sherman es un carri mejan nòrd-american de la Segonda Guèrra Mondiala. Foguèt desvolopat per remplaçar lo M3 Lee qu'èra pas capable de rivalizar ambé lei carris alemands. Intrèt en servici en 1942 e participèt a la Segonda batalha d'El Alamein. Quasiment 50,000 unitats foguèron produchas e lo M4 equipèt pauc a pauc totei leis armadas aliadas. Demorèt en servici fins a 1955 dins l'armada estatsunidenca. Au començament dau sègle XXI, contunia d'equipar certaneis armadas coma aquela de Paraguai.
Ben adaptat a una produccion importanta per l'industria american, lo M4 foguèt utilizat sus totei lei teatres de la guèrra. En Asia, aguèt aisament l'avantatge sus lei carris leugiers japonés. En revènge, en Africa o en Euròpa, èra fòrça inferior ai carris alemands en causa de la manca de poissança de fuec de son canon e de sa autor importanta. Unei versions foguèron desvolopadas per assaiar de melhorar aquela situacion sensa resòuvre completament lo problema. En particular d'esfòrç foguèron fach per lei anglés per aumentar la poissança de fuec dau M4, en i montant lor canon de 17 liuras, sol capable de traucar lo blindatge dei Panthers e Tiger I alemands. Aqueu exemplari èra conegut sota la denominacion de Sherman Firefly.
Après la Segonda Guèrra Mondiala, participèt a la Guèrra de Corèa. Maugrat de modernizacions que li permetèron de resistir ai carris sovietics, se mostrèt inferior ai carris T-34/85 d'origina sovietica chinés e coreans. Enfin, Israèl l'utilizèt fins ais annadas 1970 amb una modernizacion dau canon. Foguèt utilizat en nombre important còntra de blindats enemics (T-34 e T-55) en nombre reduch e obtenguèt de resultats corrècts mai foguèt pauc a pauc retirat dau servici e plaçats dins d'unitats de resèrva.
Copa transversala
{| align="center"
Ghatotkacha
Ghatotkacha foguèt un rei gupta que regnèt de la fin sègle III apC al començament sègle IV apC.
Règne
Ghatotkacha èra rei de Magadha. Son règne se debanèt entre lo de Sri Gupta, lo fondador de la dinastia e lo de son filh Chandragupta Ièr, lo fondador de l'Empèri Gupta.
Frantz Fanon
Frantz Fanon (nascut lo 20 julhet 1925 a Fort-de-France, Martinica, França e mòrt lo 6 decembre 1961 a Bethesda, Maryland, Estats Units) foguèt un psiquiatre, escrivan e teorician de l'anticolonialisme e de la revolucion negra.
Campillo de Aragón
Campillo de Aragón es un municipi de la província espanhòla de Saragossa dins la Comunautat Autonòma d'Aragon.
Frantz Fanon
Vida
A 18 ans, quitèt la Martinica per rejónher las Fòrças Francesas Liuras en Dominica e participar a la Segonda Guèrra Mondiala a la Batalha d'Alsàcia. En 1951, s'installèt en psiquiatria amb Francesc Tosquelles, l'exiliat catalan e fondator de la psicoterapia institucionnala. En 1953, arriba en Argeria e ven lo cap de servici a l'espital psiquiatric de Blida-Joinville.
Sus la montanha
Sus la montanha es un poèma de Joan Bodon, publicat dins Res non val l'electrochòc en 1970, e reeditat dins Sus la mar de las galèras en 1975.
Frantz Fanon
Vida
Moriguèt de leucemia.
Sus la montanha
Tèxte
Lo camin sus la montanha Lo seguèri tot un brieu, Caminavi sens companha Èra la fin de l'estiu.
Me prenguèt dins una jaça A l'abric de la calor, Causiguèt la bona plaça Sul fen per parlar d'amor.
Lo camin sus la montanha Que se pèrd delà lo riu, Una filha de campanha Que l'amor es agradiu !
Mesa en musica
Lo tèxte foguèt mes en musica, jol títol Lo camin sus la montanha e es cantat per:
Oyeu
Oyeu en arpitan (Oyeu en francés) es una comuna arpitana dau Daufinat, situaa dins lo departament d'Isèra e la region de Ròse-Aups.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Sri Gupta
Sri Gupta (o Shri Gupta) foguèt un rei gupta que regnèt a la fin sègle III apC.
Règne
Gupta, qu'èra rei de Magadha, es lo fondador de la dinastia gupta.
Lista dels primièrs ministres de Madagascar
thumb|right|100px|Blason de Madagascar Lo primièr ministre es lo cap de govèrn de Madagascar.
Aquesta es la lista dels primièrs ministres de Madagascar dempuèi lo 1833.
Reipertswiller
Reipertsweiler en alemannisch (Reipertswiller en francés) es una comuna francesa del departament del Bas Ren e de la region d'Alsàcia.
Mombuey
Mombuey es un municipi de la província espanhòla de Zamora dins la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
M26 Pershing
Lo carri M26 Pershing es un carri pesuc estatsunidenc desvolopat a la fin de la Segonda Guèrra Mondiala. L'objectiu èra de produrre un carri capable de luchar còntra lei carris alemands de la fin de la guèrra qu'èran fòrça superiors au M4 Sherman. Intrèt en servici en 1945 e demorèt utilizat per l'armada estatsunidenca fins ais annadas 1950. Après la guèrra, foguèt tanben adoptat per França, per Belgica e per Itàlia.
Participèt a la fin de la Segonda Guèrra Mondiala e a la Guèrra de Corèa. Còntra lei blindats alemands, èra capable de rivalizar amb un Tigre I o un Panther mai demorèt totjorn inferior au Tigre II. En Corèa, èra superior ai carris d'origina sovietica T-34 qu'aguèron de dificultats per pertusar son blindatge. Pasmens, a partir de 1950, lei combats entre carris venguèron rars e lo carri venguèt mau adaptat au teatre dau conflicte en causa dau relèu malaisat de Corèa e de sa velocitat febla. Per aquela rason, foguèt pauc a pauc remplaçat per lo M46 Patton.
Baurech
Baurech o Baureg segon las fòrmas ancianas (Baurech en francés) es una comuna bordalesa de Guiana, lingüisticament gascona, administrada per lo departament de Gironda de la region de Novèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
Constatem que damb tant de fòrmas en -g-, sense parlar de son etimologia, B. Boyrie-Fénié arriba a grafiar Baurech lo nom dau vilatge, coma escriu Puch d'Agenés a la plaça de Pug d'Agenés. Baureg es la grafia occitana normativa.
Chipewyan
Lo chipewyan / tʃɪpəˈwaɪən /, (etnonim: Dëne Sųłıné Yatıé; AFI: [tènɛ̀sũ̀ɬìnɛ́jàtʰìɛ́]), es la lenga del pòble chipewyan al nòrd-oèst de Canadà. Fa partit de la familha de las lengas atabascanas del nòrd. Lo Dënësųłinë́ compta prèp de 12 000 locutors en Canadà, principalament en Saskatchewan, Albèrta, Manitòba e dins los Territòris del Nòrd Oèst. Ten pas un estatut oficial que dins los Territòris del Nòrd Oèst, al costat de 8 autras lengas autoctònas: lo cri, lo tlicho, lo gwich'in, l'inuktitut, l'inuinnaqtun, l'inuvialuktun, l'eslau del nòrd e l'eslau del sud.
La màger part dels chipewyans utilizan los tèrmes Denes e Dënësųłinë́ per se designar respectivament coma pòble e lenga. Las comunautats de Fond-du-Lac en Saskatchewan, Black Lake, Wollaston Lake e La Loche ne fan partit.
Venècia
Lo gentilici es venecian -a (venician -ano en grafia mistralenca ).
Bayas
Bayas qu'ei ua comuna francofòna, administrada peu departament de Gironda de la region de Novèla Aquitània.
Venècia
La ciutat s'espandís long de la còsta adriatica en tenent 117 islas dins una lòna qu'es situada entre los dèltas de Pò al sud e de Piave al nòrd. Las islas se religan per mai de 400 ponts.
Ann Makosinski
Ann Makosinski (Victoria, Canadà, 3 d'octobre de 1997) es una adolescenta canadiana que venguèt famosa mondialament en setembre de 2013 per sa creacion d'una lampa alimentada gràcias a la calor umana (l'objècte es sonat en anglés: hollow flashlight). Son invencion ganhèt la medalha d'aur a la National Science Fair de Lethbridge e es estada seleccionada per participar a la finala de la Google Science Fair de 2013 que se debanarà a Mountain View (Califòrnia), lo 23 de setembre de 2013. Anteriorament aviá ja fach divèrses projèctes ligats a la produccion d'energia a partir de la calor coma alimentar una ràdio a partir de la calor d'una candela qu'aviá presentat a la Fièra de la Sciéncia de l'isla de Vancouver e en 2012 una lampa que foncionava gràcias a la piezoelectricitat.
Venècia
Fondada pauc après 528 per de refugiats fugissent l'invasion lombarda, foguèt la capitala de la Republica de Venècia pendent onze sègles, de 697-1797. Durant l'Edat Mejana e la Renaissença, la vila foguèt una granda poissença maritima, a l'origina de la Quatrena Crosada e victoriosa durant la batalha de Lepant en 1571 contra l'Empèri Otoman. Gràcia a sos ligams amb Asia e lo Pròche Orient, que lo mercant e explorator Marco Polo foguèt l'iniciator, venguèt tanben una de las principalas plaças comercialas d'Euròpa, especialament de la seda, de las cerealas e de las espècias. Enfin, foguèt un centre cultural major, del sègle XIIIen a la fin del sègle XVIIen, dont los pintors de l’Escòla veneciana (que Tician, Veronese e Tintoretto), Carlo Goldoni e Antonio Vivaldi son los principala representants.
Son nom ven del pòble qu'abitava la region abans lo sègle Xen, los venèts. Nomenada Venetiae en latin, es de còps que ia escaissada la « dels Dòges », la « Serenissima », la « Reina d'Adriatica», la « Ciutat de las Aigas », la « Ciutat de las Masquetas », la « Ciutat dels Ponts » o encara la « Ciutat flotanta ». La vila es uèi famosa per sos canals — especialament lo Grand Canal — e sas gondòlas, sas nombrosas glèisas, la plaça de Sant Marc, lo palais dels Dòges, lo Pont dels Sospirs, sa Biennala e son carnaval.
Atlantropus
Atlantropus qu'ei eth nom balhat a un ominid fossil dicurbert enes annades 1950 per Camille Arambourg en eth viatge de Tighennif )ancianament Ternifine) en Argeria. eth luoch a deishat tres mandibules e un os parietal dera medeisha espécia.
Aguesti fossils an sigut dempús adscrites ara espécia d'Homo erectus pr'amor que son pariers damb es fossils de Zhoukoudian (China) e de Java (Indonesia). Era edat d'aguesti ossi ei d'aperaquí 800.000 annades.
Referéncies
º Arambourg, C. (1957) « Récentes découvertes de paléontologie humaine réalisées en Afrique du Nord française (L'Atlanthropus de Ternifine - L'Hominien de Casablanca) », in: Third Panafrican Congress on Prehistory, Livingstone 1955, Clark, J.D. et Cole, S., Eds., London, Chatto &Windus, p. 186-194.
º Balout, L., Biberson, P. et Tixier, J. (1967) « L'Acheuléen de Ternifine (Algérie), gisement de l'Atlanthrope », L'Anthropologie, t. 71, no 3-4, p. 217-237.
Piezoelectricitat
La piezoelectricitat (nom creat a partir del grèc: πιέζειν "quichar, comprimir") es la proprietat que tenon cèrtes còsses, mai que mai de cristals, de se polarizar electricament jos l'accion d'una constrencha mecanica e recipròcament de se deformar tre que se veson someses a un camp electric. Totes dos efièches son indissociables. thumb|250px|Sensor piezoelectric sus una guitarra classica
Lengas chadicas
Las lengas chadicas fan partida de la familha de las lengas afroasiaticas, e son parladas en Africa.
Lo haussà es la lenga chadica mai parlada.
Classificacion
Las lengas chadicas son classificadas dempuèi Newman (1977) en quatre grops:
Racconigi (mètro de Turin)
vinheta|[[Boca de mètro|Boca de l'estacion.]] Racconigi es una estacion de la linha 1 del mètro de Turin.
Istòria
L'estacion dobriguèt lo 4 de febrièr de 2006.
San Llorente
San Llorente es un municipi de la província espanhòla de Valhadolid dins la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Tee
Lo tee (o tai) es una lenga cross river parlada en Nigèria. Fa partida de la branca ogoni.
Localisacion
Lo tee es parlat dins la zòna de govèrn local de Tai de l'Estat de Rivers.
Escritura
Los digrams son: gb, gw, hl, hn, hw, hy, kp, kw, nw, ny.
Las vocalas nasalizadas son marcadas amb lo tilde ã, ẽ, ĩ, õ, ũ. Las letras ẽ e õ son utilizadas per ẹ e ọ nasalizats.
Canet (Gers)
Geografia
Comuna situada dens lo vinhau de Madiran. vignette|upright=1.6|centre|Comunas a l'entorn.
Economia
La comuna qu'ei dens las zonas d'apellacion d'origina contrarotlada (AOC) deu Madiran e deu Bearn. 300px|thumb|left|Canet dens las vinhas
Senièrgas
Senièrgas (Séniergues en francés) es una comuna carcinòla situada dins lo departament francés d'Òut e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Saint-Aubin-de-Bonneval
Saint-Aubin-de-Bonneval es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Orne e la region de la Bassa Normandia.
Condéon
Condéon es una comuna francesa, situada dins lo departament de Charanta e la region de Novela Aquitània, ancianament de Peitau-Charantas.
Comunas limitròfas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Toponimia
Las atestacions ancianas son, per luec:
Nòtas e referéncias
<references group="N"/>
Saint-Aubin-de-Bonneval
Istòria
La familha de las Hayes a mencionat dins lo castèl de Bonneval dempuèi la, las siás armoiries se conjuguent aital : « de de Caras, a la crotz de sòus, cargada d'un creissent de sable e de quatre merlettes ».
D'aquel matrimòni son issus Casimir Édouard de Bonnechose, chevalier, nascut lo 2 de març de 1777 e Ostal-Rosalie de Bonnechose, nascuda lo 11 d'octòbre de 1775.
La famille des Hayes est mentionnée au château de Bonneval depuis le, leurs armoiries se conjuguent ainsi : « de Gueules, à la croix d'argent, chargée d'un croissant de sable et de quatre merlettes ».
De ce mariage sont issus Casimir Édouard de Bonnechose, chevalier, né le 2 mars 1777 et Marie-Rosalie de Bonnechose, née le 11 octobre 1775.
Bernini (mètro de Turin)
Istòria
L'estacion dobriguèt lo 4 de febrièr de 2006.
Situacion
L'estacion es situada al crosament dels Corso Francia, Corso Tassoni e Corso Ferrucci.
Chaspuzac
Chaspusac (Chaspuzac en francés) z-es una comuna velaiata situada dins lo departament del Naut Léger e la region d'Auvèrnhe Ròse Aups, ancianament d'Auvèrnhe.
Chavanon
Chavanon (en francés Chavenon) es una comuna occitana de Borbonés situada dins lo departament d’Alèir e la region francesa d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament d'Auvèrnhe.
Comunas vesinas
400px|left|Distanças e posicion relativa
Toponimia
Chavano, 1327 ( PB 32 ) ; = NP gaul. Cavanus ( OTH ) + suff. - onem. 3479 E. Negre
Dobla
(La) Dobla es una forest e una region naturala, forestiera e sanhosa, situada en Perigòrd, mas tanben en Sentonja, per una pitita part en Bordalés e benleu en Engolmés. Per òrdre d'importància, la Dobla s'espand dins los departaments de Dordonha, Charanta Maritima, Charanta e Gironda. Aparten maitot a daus propietaris privats, totparier i a una forest domaniala, la de la Jamaia e una autra de plan pitita a La Grolle (comunas de Touvérac e de Boisbreteau en Charanta).
Principat
Un principat es un territòri istoric jos la jurisdiccion d'un prince, coma Andòrra. Al cors de l'istòria i a desparièrs endrechs se pòdon distinguir de divèrses tipes de principats:
En occitan lo Principat es, per antonomàsia, lo Principat de Catalonha. En catalan, Andòrra se sòl nomenar coprincipat e los coprinces son pas ni ereditaris ni vitalicis.
Nòtas
<references group="N"/>
Bouconville-Vauclair
Bouconville-Vauclair es una comuna francesa del departament d'Aisne e de la region de Picardia.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Lo caseriu de Vaucler o vauclerc, pòt èsser fondada a per Begon, gendre de Louis lo Débonnaire d'ont lo nom. A fièra e mercat s'establisson sus la comuna.
En 1923, la municipalitat de Vauclerc-e-la-Vallée-Foulon, #qu'es totalament destruida, a dividit en doas part e a suprimit. Çò Cap de-luòc del anciana comuna, Vauclerc, a ligat a la municipalitat de Boncouville del temps que lo caseriu de la Vallée-Foulon a absorbit per Oulches. Los cachets postales utilizats a Bonconville an portat la mencion Bonconville fins en 1923 de contunh Bonconville-Vauclerc. En 1973, la municipalitat pren lo sieu nom actual de Bonconville-Vauclair.
Vieux-Lixheim
Vieux-Lixheim es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mosèla e la region de Lorena.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Bouconville-Vauclair
Istòria
En 1923, la commune de Vauclerc-et-la-Vallée-Foulon, qui est entièrement détruite, est divisé en deux partie et elle est supprimée. Le chef-lieu de l'ancienne commune, Vauclerc, est rattaché à la commune de Boncouville tandis que le hameau de La Vallée-Foulon est absorbé par Oulches. Les cachets postaux utilisés à Bonconville ont porté la mention Bonconville jusqu'en 1923 puis Bonconville-Vauclerc. En 1973, la commune prend son nom actuel de Bonconville-Vauclair.
Andòrra
Pendent 715 ans, de 1278 fins a 1993, lo govèrn andorran foguèt dirigit per un coprincipat, governat per un cap d'Estat catalan, l'Evesque d'Urgèl e un occitan, lo comte de Fois que, après la Revolucion Francesa foguèt eretat pel President de la Republica. Pasmens que la constitucion andorrana a conservat aquel sistèma, lo govèrn s'es transformat en una democracia parlamentària e un coprincipat constitucional. Es lo sòl coprincipat parlamentari del monde. Pendent longtemps paura e isolada, la montanhosa Andòrra comencèt prosperar après la Segonda Guèrra Mondiala, mejançant l'indústria del torisme. La poderosa economia a atragut fòrça d'immigrants provenents tant d'Espanha (sustot catalans e galècs) coma de Portugal e de França. Un dels factors qu'atrai mai lo comèrci e los clients es l'inexisténcia de l'impòst sul revengut.
Las Valadas d'Andòrra (Valls d'Andorra en catalan) es lo nom istoric d'Andòrra e se conois sovent aquel estat per aquel tèrme. Aquel nom rau del relèu andorran, format de divèrsas valadas qu'apertenon principalament a la conca de la Valira, exceptant l'entèsta d'Arièja que desboca dins la Garona.
Istòria
Pendent los sègles XII-XIII las vals d'Andorra s'amassèron jol poder del comtat d'Urgèl. Amb l'expansion d'aiceste comtat vers lo sud (Mur, Àger, Ponts, Balaguer, Guissona, Agramunt, Meià, Santa Linya, Cubelles, Camarasa, Linhòla e Barbens), ont i aviá de tèrras pus fertilas, las zonas de montanha aguèron pas mai d'interès pel comte. L'evesque donèt en fèu aqueste territòri al vescomtat de Castellbó. Pr'amor de maridatges, lors domenis passèron dins las mans del comtat de Fois e aqueste darrièr amassèt de poders (Bearn, Reiaume de Navarra e, d'aicí, lo Reiaume de França). Coma consequéncia dels conflictes entre lo comte de Fois e l'evesque d'Urgèl, en 1278 se sinhèt lo primièr "pariatge", pr'amor de fixar los limits del poder de cadun dels senhors feudals, e que representa la fondacion del Principat d'Andorra e definís las obligacions dels andorrans en matèria d'imposicions e afars militars. Dètz ans après, coma consequéncia de la construccion d'una glèisa fortificada a Sant Vincenç d'Enclar per lo Comte de Fois, ont podiá espiar las activitats de l'evesque d'Urgèl, se sinhèt lo segond "Pareatge" en 1288. Aiceste segond tractat atribuís, entre d'autres aspèctes, lo drech de nomenar per las doas parts de notaris que detenon sa representacion sul Principat. Tre alara, los caps d'Estat seràn l'evesque d'Urgèl e lo rei de França (uèi, lo president de la Republica Francesa).
Administracion
Andòrra es dividida en set parròquias.
Geografia
thumb|right|300px|Mapa topografica La superfícia d'Andòrra, dins la Peninsula Iberica, es de 468 km². Es un país de montanhas, amb 65 pics de mai de 2500 m d'altitud. La montanha pus nauta es Comapedrosa amb 2942 m d'altitud
Economia
De veire: Economia d'Andòrra.
Cultura
La lenga oficiala d'Andòrra es lo catalan. thumb|300px|center|Lo Pas de la Casa, frontièra amb Occitània e [[Catalonha Nòrd (França)]]
Segòs
Segòs (Ségos en francés) qu'ei ua comuna occitana de Gasconha situada dens lo departament de Gers e la region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.
Geografia
Comuna situada dens lo vinhau de Tursan suu Brossau. vignette|upright=1.6|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
Segon Dauzat e Rostaing, Segòs que vengueré d'un nom latin d'òme *Secus, varianta de Seccus, dab lo sufixe aquitanic -ossum (latinizacion). Segòs qu'èra donc benlèu ua anciana grana proprietat antica qui avè per mèste *Secus. Segon Negre, Segòs que vengueré benlèu deu nom gallic de persona Sega, dab lo sufixe -oss. Segòs qu'èra donc benlèu ua anciana grana proprietat antica qui avè per mèste *Sega.
Principi d'Acaja (mètro de Turin)
Principi d'Acaja es una estacion de la linha 1 del mètro de Turin.
Istòria
L'estacion dobriguèt lo 4 de febrièr de 2006.
Situacion
L'estacion es situada sul Corso Francia.
Dobla
Sos abitants son los doblauds e las doblaudas (emb un sufixe de gentilici subretot lemosin).
Etimologia
Las fòrmas ancianas començan au segle VIIIen, Edobola sylva in pago Petrocoreco (contunhator de Fredegari) e contunhan per la fòrma actuala, Dobla, en 1212 e Dupla, en 1365,.
Dobla deriva probablament dau gallic *Dubulā (inatestat) « negròta », terme derivat dau gallic dubus, dubis « negre » (lo vielh irlandés dub, lo vielh galés Dub- , lo galés, lo breton du, lo cornic duw significan tots « negre »); lo nom *Dubulā serv tanben a nommar de las aigas (Deule, Deula (afluent de Durença) . Lo nom de la region, logicament, s'explica per lo de la forest.
Geografia
N'um destria la Dobla de Perigòrd e la Dobla sentongesa, maugrat una tendéncia recenta a reservar lo nom de Dobla a la prumiera.
Lista de las comunas de la Dobla de Perigòrd
thumb|left|300px|La forest dempuei [[Sent Micheu de Dobla]] thumb|right|300px|L'estanh de [[La Jamaia]] Aquelas comunas son integralament o en partida dins la forest de la Dobla de Perigòrd :
Lista de las comunas de la Dobla sentongesa
thumb|left|300px|La forest près de [[Sauvignac]] thumb|right|300px|La Dobla près de [[Guizengeard]] Aquelas comunas son integralament o en partida dins la forest de la Dobla sentongesa :
Istòria
Repaire de brigands, de populacions menaçadas e de la sauvatgina, la Dobla es totjorn estada considerada coma perilhosa. Aquò's per'mor d'aquò que consideran que Waifré (o Gaifier), duc d'Aquitània fuguet assassinat près d'Eiguranda ? Entau,pendent la Segonda Guerra Mondiala, los soldats de l'armada alemanda cranhián de s'i riscar, perqué daus maquisards nombroses s'i eran installats. Aqueu periode es evocat dins lo roman doublaud Sang Soupçons.
Lo territòri de çò qu'es considerat coma la Dobla a tendut istoricament a se restrénher e sovent redusissen la Dobla a sa partida perigòrda. A l'Atge Mejan e pus o mens recentament, lo nom s'espandiá sus un territòri tot plen pus vaste :
Los anglés i fonderen en 1316 la bastida de Sent Bertomiu de Belagarda.
A partir dau segle XVIII, la forest de la Dobla fuguet explotada de faiçon intensiva per los chantiers navaus pròches de l'Atlantic : Bordèu e La Rochela. Une landa desolada espansilhada d'estanhs la segrà. La Dobla era venguda inospitaliera e enemija, los doublauds sufrián de l'umiditat, de la sos-alimentacion e dau paludisme,. Aquela vita malaisada daus doublauds es ben descrita dins lo roman d'Eugène Le Roy L'enemic de la mòrt (traduccion).
Pendent lo Segond Emperi, entreprengueren l'assaniment par drenatge, reboisar e plantacion de pins maritimes, e tot parier dins lo Landés vesin.
Nòtas
La Forêt de la Double e de Double saintongeaise.
Pont-lès-Bonfays
Pont-lès-Bonfays es una comuna francesa, situada dins lo departament dels Vòges e la region de Lorena.
Geografia
Pont-lès-Bonfays es una pichona municipalitat rurala de l'Oèst vosgien, traversada pel Madon, al sud de Mirecourt e a l'èst de Vittel. Los bòsques ocupan la mitat orientala : Bòsc Sant-Michel, Bòsc del Rei, dominadas pel Fôtel (378 m). La départementale 3 pòrta a Escles (6,5 km al sud-es) e a Bainville-a los-Saules (4 km al nòrd).
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Focèa
Son gentilici es focèu, -èa.
Originas
Los tèxtes ancians parlan pas gaire de las originas de la ciutat. Se ditz pasmens que foguèt benlèu fondada per l'atenenc Filogèn amb de colons d'Atenas e de Focida.
Segon Erodòt, Focèa foguèt fondada dins la region del melhor clima del monde.
Cassanha (Condomés)
Cassanha (Cassaigne en francés) qu'ei ua comuna gascoa d'Occitània situada dens lo departament de Gers e la region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.
Focèa
La Liga Ioniana
Aquela confederacion èra pas pro fòrta per resistir a las temptativas de dominacion forastièras a partir del sègle VII aC.
Cassanha (Condomés)
Geografia
<mapframe zoom=12 latitude=43.908889 longitude=0.336667 height=450 width=550 align=center text="Comunas a l'entorn" > [{ "type": "ExternalData",  "service": "geoline",  "ids": "Q988073",  "properties": {  "fill": "#fc3",  "stroke": "#ff1010"  }}]
Focèa
La tutèla lidiana
A la començança del s. VII aC, per lutar contra l'invasion cimeriana, Gigès, rei de Lidia, establís una aligança amb los grècs, que s'acabarà per la mesa jos protectorat lidian de las ciutats ionianas.
Cassanha (Condomés)
Toponimia
Segon Dauzat, Cassanha que veng deu latin cassanea, « ancian provençau » cassanha, emplegat dens un sens collectiu, derivat de cassanum « casse ». Segon Negre, Cassanha que veng de l'occitan cassanha « bòsc de casses », format deu gallic *cassano e deu sufixe « romanic » (---> latin) -ea.
Lòcs e monuments
Lo castèth de Cassanha.
Focèa
Las colonias focèas
Al sègle VI aC., Focèa participa al movement de colonizacion en Mediterranèa occidentala.
Bovée-sur-Barboure
Bovée-sur-Barboure es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mòsa e la region de Lorena.
Focèa
Las colonias focèas
Los focèus fondan Massalia en 600 aC. puèi Avenio, Agatha Tyche, Antipolis e Nikaia en Occitània, mas tanben Alalia en Corsega, Elea en Campània, Emporion en Catalonha, Lampsacos e Amisos en Asia Menora.
Destruccion de la ciutat
En 546 aC., Focèa es presa pels Pèrsas de Cirus lo Grand, e destrusida. Las familhas mai poderosas de la metropòli aguèron lo temps de fugir de cap a las colonias. Pasmens lo site serà pas jamai complètament abandonat. Aital lo teatre es bastit al sègle IV aC.
Bovée-sur-Barboure
Geografia
Broussey-en-Bles, Méligny-lo-Pichon, Méligny-lo-Grand, Marson-sus-Barboure, Ménil-la-Horgne, Mauvages,Naives-en-Bles, Reffroy, Sauvoy,Villeroy-sus-Méholle,
Focèa
Monedas
thumb|Moneda, 340-335 aC. Après los Lidians, los Focèus foguèron demèst los primièrs qu'utilizèron las pèças de moneda. Las pus ancianas èron en electron, un aligatge natural d'argent e d'aur. De pèças representan de fòcas, qu'en grèc Φώκη es la fòca.
Bovée-sur-Barboure
Geografia
Villes aux alentours de Bovée-sur-Barboure :
Focèa
Eiretatge
Lo nom de Focèa es encara viu a Marselha, de còps nomenada la Ciutat Focèa.
Bovée-sur-Barboure
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Greucourt
Greucourt es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Nauta Sòna e la region de la Franca Comtat.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Hébécourt
Hébécourt pòt essèr:
Monfarracinos
Monfarracinos es un municipi de la província espanhòla de Zamora dins la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Yorkshire del Nòrd
Lo Yorkshire del Nòrd ( en anglés: North Yorkshire) es un comtat del nòrd d'Anglatèrra. Creat en 1974, cobrís una superfícia de, çò que ne fa lo comtat pus grand d'Anglatèrra. Coma o indica son nom, correspond a la part nòrd del comtat tradicional de Yorkshire. Confronta a l'èst la mar del Nòrd. Del nòrd cap al sud, es enrodat per Durham, Cumbria, Lancashire, lo Yorkshire de l'Oèst, lo Yorkshire del Sud e lo Yorkshire de l'Èst.
San Martín de Valvení
San Martín de Valvení es un municipi de la província espanhòla de Valhadolid dins la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Flogistic
La teoria dau flogistic es una teoria quimica anciana qu'explicava la combustion en postulant l'existéncia d'un fluid dich « flogistic » (dau grèc φλογιστόν) present dins lei materiaus combustibles. Concebuda per Johann Joachim Becher (1635-1682) e desvolopada per Georg Ernst Stahl (1659-1734), foguèt invalidada per la descubèrta dau ròtle de l'oxigèn dins la combustion a la fin dau sègle XVIII.
Èra eissida de la teoria dei quatre elements antics. Lo flogistic seriá estat lo constituent principau deis objèctes combustibles. Associat au fuòc, èra eliminat durant una combustion, çò que permetiá d'explicar la pèrda de massa observada durant una tala reaccion. Lei rèstas de la combustion, es a dire lei partidas incombustiblas, èran dichas « cauç » en causa de son aspècte polverulent.
Saint-Pôtan
Sant-Postan en breton ( Saint-Pôtan en francés) es una comuna bretona, situada dins lo departament de las Còstas d'Arvòr e la region de Bretanha.
Istòria
300px Ostal de la.
Maison du.
Courcuire
Courcuire es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Nauta Sòna e la region de la Franca Comtat.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
M3 Stuart
thumb|right
Lo carri M3 Stuart es un carri leugier estatsunidenc desvolopat durant la Segonda Guèrra Mondiala. Foguèt produch de 1941 a 1945 e intrèt en servici immediatament au sen deis armadas estatsunidenc e aliada. Après lo conflicte, contunièt sa carriera deis armadas asiaticas o sud-americanas.
Participèt au conflicte mondiau sus lei teatres europèu e asiatic. Mostrèt una velocitat e una fisabilitat mecanica importantas mai la feblessa de son blindatge e de son armament l'empachèron de luchar còntra lei carris alemands. De mai, en URSS, la qualitat dau carburant èra tròp febla per son motor. Ansin, son usatge foguèt limitat ai missions de reconoissança e de sostèn de l'infantariá. Lei Sovietics finiguèron per lo retirar dau servici. Après la guèrra, foguèt utilizat ambé succès durant la Premiera Guèrra Indopaquistanesa per combatre dins lei regions montanhósas d'accès impossible ai carris pus pesucs.
Xavièr Navarròt
200px|right|thumb|Estatua de Xavièr Navarròt a Auloron Senta Maria Xavièr Navarròt (en francés Xavier Navarrot ; lo 24 de heurèr de 1799 - lo 23 de deceme de 1832) que ho un escrivan bearnés de lenga occitana.
Vita
Que neishó en çò d'ua familha borgesa. Que passè lo son temps de mainatge a Auloron puish qu'anè au licèu a Pau abans d'estudiar lo dret a París. Que recebó tanben un diplòma de mètge abans de se'n tornar tau Bearn on viscó de rentas a Passamar, au ras de Luc de Bearn en escrivent la soa òbra poetica en occitan.
Poesia e engatjament politic
Hèra de las soas poesias qu'abòrdan tematicas politicas deu son temps, pròchas de las deu son amic e mentor Beranger. Que rebaten las soas idèas politicas republicanas ("Chut, chut, pòple chut", sus la musica de "Do, do, l'enfant do") quitament se la soa compassion e s'exprimí au mens un còp de cap au "Rei petit", Enric de Chambòrd, duc de Bordèu e hilh postum deu duc de Berric :
"Suspendetz vòste gasolhatge / I vòste combats amorós, / Vietz, òstes d'aqueste boscatge, / L'aire que retien son alena, / Dejà lo primtemps que ns'arrid; / Jo portant que soi dens la pena, / Vietz consolar lo Rei-Petit."
Una filheta de Lion
Una filheta de Lion es una cançon del duo Brotto-Lopez :
Una filheta de Lion, una filheta de Lion, Una filheta de Lion s'èra perduda S'èra pas sachuda tornar de dinc'ont èra venguda
Ernst Gamillscheg
Ernst Gamillscheg (nascut lo 28 d'octobre 1887 a Neuhaus, ara Jindřichův Hradec, Republica Chèca, mòrt lo 18 de març 1971 a Göttingen) foguèt un romanista e lingüista austriacoalemand.
Una filheta de Lion
Un cavalièr ven a passar, un cavalièr ven a passar, Un cavalièr ven a passar e la troba endurmida. - La bèla que fasètz aquí, aquí sensa companhia ?
Retschwiller
Retschweiler en alemannisch (Retschwiller en francés) es una comuna francesa del departament del Bas Ren e de la region d'Alsàcia.
Una filheta de Lion
- Soi una filheta de Lion, soi una filheta de Lion Soi una filheta de Lion me soi perduda M'èri pas sachuda tornar de dinc'ont èri venguda.
Ernst Gamillscheg
Vida e òbra
Gamillscheg se formèt a Viena ont presentèt la tèsi doctorala, dirigida per Meyer-Lübke, en 1909 (Die romanischen Elemente in der deutschen Mundart von Lusern « Los elements romanics dins lo dialècte germanic de Lusern », publicada a Halle an der Saale en 1912). Après d’estudiar amb Jules Gilliéron e Mario Roques a París, presentèt la tèsi d’abilitacion en 1913 ambe'l títol Studien zur Vorgeschichte einer romanischen Tempuslehre (Viena 1913; Tübingen 1970). Après de combatre e d'èsser ferit dins la Primièra Guèrra Mondiala, foguèt professor a Innsbruck dempuèi 1916, en primièr coma professor extraordinari, a partir de 1919 en tant que professor titulari de filologia romanica; en 1925 passèt a l'Universitat de Berlin. En 1936, foguèt acceptat coma membre a part entièra de l'Acadèmia de las sciéncias de Prússia. Dempuèi 1938, èra membre correspondent de l'Acadèmia bavaresa de las sciéncias. En 1939, recebèt d'Adolf Hitler, la medalha d'onor del servici civil fidèl (Treuedienst-Ehrenzeichen) de segonda classa. De 1940 a 1944 Gamillscheg foguèt President de l'Institut alemand de las sciéncias a Bucarèst e al còp professor convidat a l'Universitat de Bucarèst. En 1946, foguèt nommat a l'Universitat de Tübingen ont prenguèt la retirada en 1956, amai que contunhava encara de far de corses coma professor emerit a Zuric e a Saarbrücken.
Foguèt membre de las acadèmias de sciéncias de Berlin (fins a 1945) e de Magóncia. Dempuèi 1958 foguèt membre correspondent de la Seccion Filologica de l’Institut d’Estudis Catalans.
Una filheta de Lion
Quand la bèla es delà del bòsc, quand la bèla es delà del bòsc Quand la bèla es delà del bòsc si bota a ríser, - La bèla de que risètz, de que vos fa tan ríser ?
Ernst Gamillscheg
Vida e òbra
Li foguèron dedicadas 4 miscellànias d'omenatge : Ausgewählte Aufsätze (miscellània d’articles seus, Jena, en 1937, pels 50 ans), Festgabe Ernst Gamillscheg (Tübingen, en 1952, pels 65 anys), Syntactica et Stilistica (editada per Günter Reichenkron, Tübingen, 1957; pels 70 ans) e Verba et vocabula (editada per Helmut Stimm i Julius Wilhelm, pels 80 ans).
Una filheta de Lion
- Ieu me risi de tu galant, ieu me risi de tu galant Ieu me risi de tu galant e de la tiá codardisa, E mai d'aver passat lo bòsc aquí sensa ren si dire.
Ernst Gamillscheg
Vida e òbra
Son filh Franz Gamillscheg foguèt un jurista alemand.
Ligams extèrnes
Notícia d'autoritat |TYP=p|GND=118689398|LCCN=nr/2005/16188|VIAF=32035318
Una filheta de Lion
- La bèla tornarem dins lo bòsc, la bèla tornarem dins lo bòsc La bèla tornarem dins lo bòsc sieguètz tranquilla, Tornarem passar dins lo bòsc mas pas sensa ren si dire.
As fach coma l'aucèl patut Quand teniá la lauseta, Cresiás de la téner pel bec La teniás pas que per la coeta.
Elamita
L'elamita es una lenga mòrta, que foguèt parlada dins lo reialme d'Elam. Es una lenga aglutinanta qu'a pas jamai pogut èsser ligada a las lengas semiticas vesinas, o a las lengas indoeuropèas. D'unes lingüistas an ensajat de raprochar l'elamita e lo sumerian, sens capitar de convéncer lors pars. D'autres l'an ligat a las lengas dravidianas encara parladas en Índia.
Curdistan
Curdistan es a dire lo país dels curds . ; en curd : Kurdewarî o simplament curdistan (aqueste darrièr es pus usitat), ancianament transcrit Gordiène o Kardochi, es une region geografica e culturala d'Asia occidentala, majoritariament poblada pels curds. Aquesta region s'estend dins lo sud-èst de Turquia, dins lo nòrd-èst d'Iraq, dins lo nòrd-oèst d'Iran e sus doas pichonas regions a nòrd-èst e al nòrd-oèst de Siria. Entre aqueles quatre païses, sols dos reconeisson oficialament una region nomenada "Curdistan" : Iran amb la província de Curdistan e Iraq amb la region autonòma de Curdistan.
Puyrolland
Puyrolland es una comuna francesa, situada dins lo departament de Charanta Maritima e la region de Novela Aquitània, ancianament de Peitau-Charantas.
Comunas vesinas
400px|gaucha||Distanças e posicion relativa
Toponimia
Las atestacions ancianas son, per luec:
Congrès dels Estats Units
Lo Congrès es una legislatura bicamerala del govèrn federal dels Estats Units d'America constituit de doas cambras: Lo Senat e la Cambra dels Representants. Lo Congrès s'amassa al Capitòl a Washington, DC. Los Senators e Representants son elegits per vòte dirècte, las vacanças al Senat se pòde colomar per nominacion del Governador. los Membres son mai sovent eissits del Partit Republican o del Partit Democrata, e rarament d'un tresen partit o independents. Lo Congrès compren 535 membres amb drech de vòte: 435 Representants e 100 Senators.
Vista generala
L'Article I de la Constitucion establís, "Totes los poders legislatius çaijós seràn devoludas a un Congrès dels Estats Units, compausat d'un Senat e d'una Cambra dels Representants." La Cambra e lo Senat son de partenaris egals dins lo procediment legislatiu— la legislacion pòt pas èsser promulgada sens lo consent d'ambedoas cambras. Pasmens, la Constitucion garantís a cada cambra de poders unics. Lo Senat ratificas los tractats e apròva la nominacions presidencialas alara que la Cambra a l'iniciativa dels projèctes de finanças publicas. La Cambra a l'iniciativa de l'impeachment, alara que lo Senat ne realiza lo procès Un vòte dels dos tèrces del Senat es necessari per que la persona mesa en acusacion siá remandada de son ofici. alt=Seven men wearing suits posing for a group picture.|esquèrra|vinheta|254x254px|En 1868, aquel comitat de representants percaç lo president [[Andrew Johnson dins lo procès d'impeachment, mas lo Senat lo condamnèt pas.]] Lo tèrme Congrès pòt tanben far referéncia a una reünion particulara de la legislatura. Lo Congrès comença e acaba lo tresen jorn de genièr cada an par. Los membres del Senat se nomenan lo senators; los membres de la Cambra dels Representants se nomenan los Representants, congressmen, o congresswomen.
Lo Congrès es en cambiament e en evolucion de contunh. A l'ora d'ara, l'America del Sud e de l'Oèst ganhèron de sètis a la Cambra mercé l'evolucion demografica que foguèt registrada pel census e inclusion de mai de minoritats e femnas pasmens s'aqueles grops son encara sosrepresentats, segon aqueles. Pasmens se los contrapeses del poder de las partidas diferentas del govèrn contunha de cambiar, l'estructura intèrna del Congrès e importanta per comprene e las sieunas interaccions amb se que se nomena las institucions intermediàrias coma los partits politics, las associacions civicas, los grops d'interès, e los mèdia.
Cariñena
Cariñena es un municipi de la província espanhòla de Saragossa dins la Comunautat Autonòma d'Aragon.
Congrès dels Estats Units
Vista generala
Gaireben totes los titulars cèrcan a èsser reelegits, e istoricament lors escasença de capitar passa los 90 percent.
Lo Congrès es directament responsable de governar lo Districte de Colúmbia, l'actual sèti del govèrn federal.
Istòria
Lo Primièr Congrès Continental èra una amassada de representants de dotze dels tretze colonias britanicas en America del Nòrd. En julhet de 1776, the Second Continental Congress adoptèt la Declaracion d'Independéncia, creant una novèla nacion los "Estats Units d'America". Los Articles de la Confederacion en 1781 crèan lo Congrès de la Confederacion, un organ unicameral amb egala representacion dels Estats ont cada Estat a lo drech de vetò sus gaireben totas la decisions. Lo Congrès aviá de foncions executivas e non pas una autoritat legislativa, e lo judiciari federal èra limitada a l'amiraltat e macava l'autoritat per recampar las taxas, regular lo comèrci, o impausar las leis. alt=Painting of men in a formal political meeting.|esquèrra|vinheta|[[George Washington presidant al la signatura de la Constitucion dels EUA.]] lo govèrn sens poder menèt la Convencion de 1787 que prepausava de revisar la constitucion cap a doas cambras o un congrès bicameral. Los Estats mai pichons argiguèron per una representacion egala de cada Estat. L'estructura de doas cambras foncionava plan dins los govèrns de l'Estat. Un compromés foguèt adoptat amb de representants causits par la populacion (beneficiant al Estat mai grands) e exactament dos senators causits pels govèrns de l'Estat (beneficiant al Estats mai pichons). La constitucion ratificada creava una estructura federala amb dos centre de poders s'encavalant que cada ciutadan coma individú èra subjècte a l'encòp del poder del govèrn d'Estat e del govèrn nacional. Per s'aparar contra l'abús de poder, cada branca del govèrn—executiva, legislativa, e judiciària—avián una esfèra destriada d'autoritat e pòt contrarotlar las autras brancas segon lo principi de la separacion dels poders. Mai, i a contrapeses e contraròtles (checks and balances) a l sen de la legislatura dempuèi qu'es separat doas cambras. Lo govèrn novèl venguèt actiu en 1789.
L'èra de formacion (ans 1780–1820)
Los federalistas e los antifederalistas se butassan pel poder los primièrs ans abans que los partits politics sián prononciat, fach inatendut dels Paires de la Constitucion. Amb l'adopcion de la Constitucion e la declaracion dels drechs, lo movent antifederalista s'atudèt. D'activistas jonhèron lo partit antiadministracion que venguèt lo partit Republican-Democrata e comencèt le temps del Primièr Partit.
L'èra dels partits (ans 1830–1900)
Aqueles ans son marcats pel poder grandissent dels partits polotics. Lo moment critic èra la Guèrra civila que resòlv lo subjècte de l'esclavatge e s'unís la nacion jos l'autoritat federala, mas aflaquís lo poder dels drechs dels Estats. La Gilded Age (Edat Daurarda) (1877–1901) es marcar per la deminacion republicana al Congrès. A l'epòca, l'activitat del lobbying venguèt mai intens, subretot pendent l'administracion del President Ulysses S. Grant ont l'influéncia dels lobbies recomanda de subvencions pel ferroviari e de tarifas sus la lana. dels ciutadans e la nacion grandís a un ritme a rapid. L'èra progressista èra caracterizada per un liderat fòrt del partit dins ambedoas cambra del Congrès e amb de cridas a la refòrma; a vegadas los reformators ataquèron los lobbiistas coma politics corromputs. La posicion del President de Cambra venguèt fòrça poderós jold líders coma Thomas Reed en 1890 e Joseph Gurney Cannon. Lo Senat èra en realtitat contrarotlats per una mièg dotzena d'òmes.
L'èra del comitat (ans 1910–1960
vinheta|Reünion del Congrès, v. 1915 vinheta|Lo Capitòli dels EUA Un sistèma d'ancianetat—que los Membres del Congrès mai ancians ganhavan totjorn mai de poder—encoratjava los politicians d'ambedos partits de servir per long temps. Lo President del Comitat chairmen demòra enfuent dins ambedoas cambras fins a las reformas dels ans 1970. De cambiaments estructurals importants inclusisson l'eleccion dirècta dels senators segon lo dètz-e-seten Amendament qu'a d'efièches positius (de senators mai en contacte amb l'opinion piblica) e negatius (rosega l'autoritat dels govèrns de l'Estat). Las decisions de la Cort Suprèma basadas sus la clausula del comèrci de la Constitucion aumentan lo poder del Congrès per regular l'economia. Un efièch de l'eleccion populara dels popular dels senators èra una reduccion de la diferéncia entre la Cambra e lo Senat al subjècte de lor ligam amb electorat Las refòrmas de la presidéncia provisòria (Lame duck) segon lo vinten amendament acabèron amb lo poder dels membres del congrès desfachs e retirats fasent l'influéncia alara qu'èran pas pus en responsabilitat.