cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Istòria d'Africa
Desvelopament de l’agricultura e metallurgia
La metallurgia del fèrre apareis lèu en Africa, a partir del millenari III AbC. en Africa de l’Oèst e del centre (territòris dels actuals Gabon, Cameron et Republica del Còngo) e dins la Region dels Grands Lacs).
Espandiment Banto
La linguistica suggerís que de pòbles bantos migrèron cap al sud-oèst del Cameron e cap al sud-èst del Nigèria e rebutan las civilizacion khoïkhoï pendent 4 000 ans. La cultura del nham e del milhet lor permetava de suportar una populacion mai denae que las tribús de caçaires culhèires. Los bantos serián originaris de la region del Benoe al sud-èst del Nigèria, d’ont se serián escampilhats dins una granda partida de l’Africa subsahariana, fins en Zambia. Las migracions bantoas cap als boscs tropicals d’Africa centrala aurián començat pendent lo millenari II AbC., subissent la pression demografica de las populacions del Sahara que fugissián l’avançada del desèrt. La segonda fasa de migracion, unes mila ans mai tard, los menèt fins en Africa australa e orientala.
L’Etiopia (e la Bana de l'Africa en gnenral) se destria pro de sas vesinas e entretenon de contactes intermitents amb l’Eurasia après l’espandiment de l’espècia umana fòra d’Africa. La cultura, la lenga e tanben las espècias cultivadas en Etiopia (cafè, milhòca, tef) son singulars a aquesta region.
L'Egipte antica
Las primièras traças d'istòria escricha en Africa datan de l'Egipte antica, que lo calendièr es ancara utilizat per datar las culturas de l'edat del bronze e de l'edat del fèrre de la region. Lo reialme d'Egipte atenh son apogèu jol Novèl Empèri, entre -1567 e -1080.
Fenicians, Grècs e Romans
Lo nòrd de l’Africa, dins l'airal d'influéncia mediterranèa, es explorat dempuèi l’antiquitat pels Fenicians e los Grècs qu'i fa fòrça establiments. Sus la còsta, la ciutat-Estat d'Utica (situada dins l'actuala Tunisia) es fondada pels Fenicians en 1100 AbC.; Cartage, basa d'una civilisacion importanta sus la còsta nòrd, es fondada per de colons fenicians de Tir, en 814 AbC.,; Utica es, mai tard, absorbida per Cartage amb lo desvolopament d'aquesta. Cirèna, dins actuala Libia, es fondada en 644 AbC. pels Grècs. Venguèt lo centre politic de la Cirenaïca qu'acabarà englobada dins l'Egipte ptolemaïc (dinastia dels lagidas). En 332 AbC, Alexandre lo Grand es recebut coma un liberator per l'Egipte, alara ocupada pels Persas. Fonda Alexàndria, que venguèt la prospèra capitala del reialme lagida.
La prosperitat de la civilizacion cartaginesa repausa sul comèrci mediterranèu, mas tanben sus aqueste amb l'interior d'Africa, amb per exemple las vilas de Sabratha e de Leptis Magna (dins l'actuala Libia), situadas a la boca de las pistas transaharianas. Al vejaire de l'organizacion sociala e politica, Cartage forma pas un « empèri » tan solid e estructurat qu'aqueste dels Romans, çò qu'explicariá sa desfacha.
L'Africa romana e l'introduccion del cristianisme
Los Romans capitèron véncer los tres poders partejats de la Cirenaïca, de l'Egipte e de Cartage. Pauc a pauc, a partir de 146 AbC, après la victòria de Roma sus Cartage a l'eissida de las Guèrras punicas, tota la còsta nòrd del continent es incorporada dins l'Empèri roman.
L'Empèri roman compta fins a uèit províncias en Africa, La Tripolitània, la Bizacènia, l'Africa Proconsulària, la Numídia Cirteana, la Numídia militara, la Mauretània Cesariana, la Mauretània Sitifiana e la Mauretània Tingitana. Los escrichs de Ptolemèu, que permeton de deduire l'espandida del mond conegut (dirèctament o per tetiminhatges) dels Romans, mencionan los Grands Lacs sèrva del Nil, d'establiment comercials lo long de las còstas de l'ocean Indian fins a Rhapta en Tanzania actuala e lo flume Nigèr. vinheta|[[Agustin d'Ipòna]] Lo cristianisme arribèt en Africa a partir del sègle I ApC. dins las grandas vilas. Segon la legenda, auriá estat portat pel quita Sant Marc; es mai probable que la Glèisa de Jerusalèm i envièt des missionaris. La Glèisa d'Alexàndria èra una filha de las mai ancianas Glèisas crestianas. Vèrs 200, Alexàndria èra lo sètge d'una Glèisa oficiant en grèc; en 325, l'Egipte comptava 51 escescats e la Bíblia circulava en còpte. Lo Didascalèu i foguèt una de las grandas escòlas teologicas dels primièrs sègles del cristianisme.
Dins les províncias berbèras, las comunautats crestianas èran tanben fòrça nombrosas e dinamicas a partir de la mitat del sègle II. Los començaments del cristianismes dins aquesta region es estrechament ligat a la persona de Tertullian; adòpta un caractèr especific, se fasent remarcar per son intransigéncia, rebutant la participacion a la vida politica de la ciutat e de servir al sen de l’armada de l’Empèri. Aquesta causida politicoreligiosa foguèt l’origina de conflictes a vegada violents. Aquesta tendéncia intransigenta contunhèt al començament del sègle IV e après la persecucion de Dioclecian en 303, los donatistas refusèron la reintegracion dins la comunautat crestiana dels lapsi que s'èra aclapada.
Al sègle IV, l'Africa viu la naissença d'Agustin d'Ipòna, paire de la glèisa que la pensada aguèt una influéncia determinanta sus l'Occident crestin a l'Edat Mejana e a l'epòca modèrna. Vengut ecesque d'Ipòna (actuala Annaba), s'opausa dins sos escrichs al donatisme e al maniqueïsme; es lo principal pensaire que permetèt al cristianisme occidental d'integrar una partiada de l'eritatge grèc e roman, generalizant una lectura allegorica de las Escrituras ligada al neoplatonisme.
Al sègle IV, lo cristianisme s'espandís cap l'Africa de l'Èst (coma al Sodan e en Etiopia). La Glèisa còpta ortodòxa coma la Glèisa etiopiana ortodòxa, fan partit de las mai ancianas Glèisas del mond.
Islamizacion de l'Africa del Nòrd
vinheta|250x250px|Sala de preguièra de la Granda Mosqueta de Cairoan, [[Tunisia, una de las mai anciana mosquetas d'Africa.]] A partir del sègle VII, las armadas Arabas conquerisson l'Africa del Nòrd. En 639, Amru ben al-As dintra en Egipte al cap de 4 000 soldats. Quatre ans mai tard, en 643, arriban en Libia, puèi a las pòrtas de Sbeïtla en 647. Après una brèva interrupcion deguda a de braga de successions, la conquiste torna en 665 jos Oqba Ibn Nafi Al Fihri, nebot d'Amru ben al-As. Fonda Cairoan en 670 e ne fa capitala de l'Ifriqiya, anciana província romana que ven d'èsser islamizada; onga (670) es fondada la Granda Mosqueta de Cairoan, una de la mai ancianas mosquetas d'Africa. De là, rejónh las còstas de l'Africa de l'Oèst mas buta sus la rota del retorn a una fòrta resisténcia berbèra menada per Coceila. Aqueste darrièr capita a prene Cairoan e, après sa mòrt, los Arabs pòdon s'installar dins l'oèst d'Argeria pas que se ligant als Berbèrs.
Los crestians d'Egipte devon causir entre la conversion e l'estatut de dhimmi pagant un impòt sus la tèrra. Gaireben totes causissan la segonda e gardan d'importantas responsabilitats administrativas fins al sègle VIII, ont pèrdon pauc a pauc lor poder. L'arab ven lenga oficiala e lo còpte es relagada al reng de lenga liturgica. Al sègle XIV, los crestians comptan pas per 10 % de la populacion Egipciana.
Saint-Germain-des-Essourts
Saint-Germain-des-Essourts es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Sèina Maritima e la region de la Nauta Normandia.
Istòria d'Africa
Islamizacion de l'Africa del Nòrd
Pendent cinc sègles, de dinastias poderosas se succedisson en Africa del Nòrd. En 910, la familha dels Fatimids pren lo poder a cairoan e s'espandís tan cap a l'oèst que cap a l'èst, tornant prene l'Egipte de las mans dels Turcs ont èra passada mentratant. De sevèras faminas entre 1062 e 1073 menan a son declin e Saladin capvira lo reialme en 1171.
Saint-Germain-des-Essourts
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria d'Africa
Comèrci transsaharian
Lo comèrci entre los païses mediterranèus e l'Africa de l'Oèst mejans lo Sahara prenguèt son vam a partir del sègle VII e coneguèt son apogèu del sègle XIII fins a la fin del XV. Los principals produchs provesits per l'Africa subsahariana èran l'aur, los esclaus e l'evòri. Aqueste comèrco aguèt un ròtle central dins la difusion de l'islam en Africa subsahariana.
Africa de l’Oèst
[[Fichièr:Africa_13.PNG|drecha|vinheta|250x250px|L'Africa al sègle XIII :
Mamelocs; Pèrsa; Arabs; Iemèn.
sultanat Hafcida; Kanèm; Toarègs; 1-Merinids; 2 - Abdalwadids; Empire del Mali. Etiopia; Aloa (Bolgo); Toundjor. Establiment arabs; Zanzibar; Kitara (Chwezi); Gran Zimbabwe; Feti; Khoïkhoï; San.]] Las societats installadas en Africa de l'Oèst son d'originas plan diferentas. Al sud, del Senegal al golf de Guinèa, la sèlva equatoriala es colonizada per de populacions parlant de lengas nigèrocongolesas, coma la totalitat de las lengas parladas al sud d'una linha passant del nòrd del Senegal al sud de la Somalia. Mai al nòrd, las regions de sabana veson s'installar de pichons grops parlant de lengas nilosaharianas, benlèu en quista de tèrras mai fertilas fàcia a l'avançada del desèrt. Aquestes grops s'espandisson lo long del Nigèr Mejan e sus las ribas miègjornalas del lac chad, près de planas inondablas propícias a l'agricultura.
La progression dels Arabs cap al sud es interromput per la sèlva tropicala que copa lo continent al nivèl del 10n parallèl nòrd. Jamai atenguèron la còsta de Guinèa e los reialmes que s'i desvelopèron demoran fòra de tota influéncia islamic. Ife, la mai anciana de las ciutats-Esats ioruba conegudas, es governada per un prèire-rei designat pel títol d'oni. Centre cultural e religiós de l'actual sud del Nigèria dempuèi lo sègle VIII, Ife expòrta son sistèma governemental capa la vila d'Oyo, qu'espandís pauc a pauc son poder sus la region a l'entorn fins a eclipsar sa citutat-maire e prosperar a sen del siues Estat a partir del sègle XV, constituissent lo reialme d'Oyo.
Los iorubas s'installan tanben a l'èst d'Ife, en region de cultura edos, al sègle XIII, per i fondar lo reialme del Benin. Dos cents ans mai tard, aqueste darrièr es vengut una importanta poténcia comerciala, isolant Ife de la còsta e de sos pòrts. a son apogèu, entre lo sègle XVI e XVII, lo reialme aviá annexiat una partida del territòri de des iorubas e dels igbos.
Las conquistas e los establiments portugueses
vinheta|Las descobèrtas e conquistes territorialas de l'Òrdre del Crist Los Portugueses començèron son espandiment outramar a partir de 1415, s'installant a Ceuta (actual Marròc) puèi en s'implantant, amb lo temps, long de la còsta oèst del continent. Atenguèron lo Cap Verd en 1444, Senegal en 1445, lo golf de Guinèa en 1460; passèron lo cap de Bona Esperança en 1488. En 1452, lo papa concediguèt al Portugal l'exclusivitat del comèrci amb Africa mas tanben l'activitat de mission pel principi del padroado.
Los sègle del comèrci dels esclaus
esquèrra|vinheta|266x266px|Estampa de las annadas 1830 : soldat condisent un esclau, Africa equatoriala
Comèrci dels Esclaus en Atlantic
alt=gravure représentant un homme blanc vêtu à l'occidental, discutant avec un homme noir fumant la pipe ; en arrière-plan, deux hommes noirs vêtus d'un cache-sexe|vinheta|Mecands d'esclaus a [[Gorée|Gorèa (v. 1797).]] alt=gravure de type eau-forte, représentant un homme noir à genoux, portant des chaînes, tendant les mains jointes en signe de supplication|vinheta|Medalhon oficiel de la Societat britanica antiesclavatge. L'inscripcion dich: « Soi pas un òme e un fraire? » (1795) Lo comèrci dels esclaus se desvolopa amb l'arribada dels Portugueses, al sègle XV. D'esclaus africans, venguts d'Arguin (illa de l'actuala Mauritània), son venduts dins la vila portuguesa de Lagos a partir 1444 e « los primièrs esclaus negres son introduchs a Hispanhòlaa a partir de 1493 ». Los Portugueses descobrisson las illas del Cap Verd en 1456 puèi São Tomé e Príncipe en 1471, desèrtas a l'epòca, s'i installan e començan a cultivar la cana de sucre mercé a d'esclaus venguts del continent. Instauran ltam una economia de plantacion rapidament transpausada a las colonias americanas; en 1505, le primièr circuit triangular se realiza, cap a Cibao e d'Ispanhòla. « Los Portugueses foguèron la primièra e, pendent cent cinquanta ans, la sola nacion europèa engatjada dins lo comèrci negrièr atlantic. » Los circuits son, a partir de començament fins a la fin del sègle XV, contrarotlats organizats; lo rei du Portugal accordís de drechs exclusius de navigacion o de drechs de comercializacion en escambi de redevenças.
Fabriano
Fabriano es una vila de la region italiana de las Marchas. Sa populacion èra estimada a 31,147 abitants en 2007.
Istòria d'Africa
Comèrci dels Esclaus en Atlantic
Aqueste comèrci atlantic s'accelèra pendent l'expleitacion del continent american pels Europèus s'acompanha d'una fòrta demanda de man-d'òbra per las plantacions de cana a sucre, cafè, cacao, coton, tabat… que se desvolopa massissament dins la segonda mitat del sègle XVI. La demanda concernís tanbne, dins una mendre mesura, l'expleitacion de las minas d'argent e d'aur del Peró e del Mexic. Las implantacions portuguesas puèi, mai tard, las europèas, de la còsta oèst-africana venon de placas viradoiras del comèrci alra qu'a l'interior del continent de complèxes circuits d'escambis s'establisson, lo comèrci atlantic europèu se conjugant als circuits precedents que contunhan, aqueste del comèrci oriental de la còsta èst e aquestes del transsaharian orientats cap al nòrd.
Fabriano
Sa superfícia totala es 269,6 km².
Istòria d'Africa
Comèrci dels Esclaus en Atlantic
Las autras poténcias europèas s'engatjan dins lo cemerci d'esclaus als sègle XVI e XVII e implicant los Francesa, les Angleses, los Neerlandeses e tanben los Daneses e los Suedeses. Aquestas nacions europèas seguisson la mèsma via que lo Portugal, creant de companhias « de carta » (beneficiant d'un monopòli o d'un privilègi acordat per un Estat). Mas, amb lo temps, son progressivament remplaçadas per de companhias d'iniciativas purament privadas; vèrs 1720, aquestas dominan lo comèrci, profièchant de la deregulacion progressiva concedida pels govèrn europèus. La plaça dels païses dins lo comèrci varia segon las lutas e dels rapòrts de fòrça entre nacions europèas. La fin del sègle XVII es marcada per la dominacion francesa, e es l'Anglatèrra que domina lo comèrci atlantic a son apogèu, al sègle XVIII.
Los Europèus penètran pas encara a l'interior del continent. Installats sul litoral, començan amb lass etnias e los reialmes costièrs que liuran los esclaus preses a l'interior de las tèrras. De realmes africans, a l'encòp guerrièrs e commerçants, prospèran atal mercé a aqueste comèrci — que coexistís amb o comèrci oriental, coma lo Reialme de Dahomey, lo Reialme de Còngo, l'Empèri ashanti o lo Reialme del Kanèm-Bornó al prejudici de l'Africa interiora, « objècte de razzias de contunh ».
Lo nombre d'esclaus desplaçats dempuèi l’Africa dins lo comèrci atlantic es evaluat a unes dotze milions en 400 ans.
Colonizacion
]]
Lo periòde colonial en Africa s'espandís de la Conferéncia de Berlin (1884-1885) fins a las independéncias de las annadas 1960 e constituís l'acte fondator dels actuals Estats africans: las poténcias colonialas se partejan alara l'Africa pendent la conferéncia de Berlin en 1884-1885. esquèrra|vinheta|La [[batalha d'Adua ont los italians son desfachs per las tropas de Negus Menelik II, en 1896, es una marca istorica dins la colonizacion de l'Africa]] En 1880, just abans la colonizacion massissa, mens de 20 % del continent es dins las mans dels Europèus. S’agís, a l'oèst, de la zonas costièras, alara que l'Africa orientala es sens de preséncia europèa. Sola l'Africa australa es significativament occupada, 250 km a l'interior de las tèrras atal l'Argeria, conquerida pels Franceses en 1830.
Aquesta ronçada provòca de friccions entre las nacions europèas; es par exemple lo cas per la zona del Còngo ont los interesses bèlgas, portugueses e franceses se confrontan e per l'Africa australa, ont se combaton Britanics e Afrikaners. Per tractar de la situacion, los Estats europèus organizan, en l'abséncia de tot representant african, a la fin de 1884 e en 1885, la conferéncia de Berlin que mena a un tractat fixant las règlas que los signataris accèptan de se sometre dins l'encastre de lor procediment de colonizacion. Aquò a per efièch d'acceleer la colonizacion, e donc lo desplegamentment de las « 3 C » (comèrci, cristianisme, civilizacion) al nom del « fais de l'Òme blanc ».
Dos païses escapan al partetja de l'Africa, lo Libèria, creat per una societat de colonizacion americana en 1822 e avent proclamat son independencia lo 26 de julhet de 1847 e l'Etiopia, Estat sobeiran dempuèi l'Antiquitat, que capita a rebutar l'ensag de colonizacion dels Italians als que infligís una desfacha a la batalha d'Adua, lo 1èr de març de 1896. s'agís de la primièra victòria decisiva d'un país african suls colonialistas
Çò que los francofòns nomenan « partatge de l'Africa », insistissent atal sus las consequéncias pel continent, es nomenat Scramble for Africa (« la ronçada cap a l'Africa ») pels anglofòns, qu'insistisson sus las causas. Aqueste tèrme s'explica per l'analisi economista qu'avança qu'aquesta colonizacion es provocat pels besonhs en matèras primièras de las economias europèas, engatjadas dins la revolucion industriala dins lo comèrci internacional. Lo tèrme fa tanben referéncia a la competicion economica que se liurant las nacions sul sòl african. Al vejaire economista, inspirat per John Atkinson Hobson, l'imperialisme et la colonizacion son las consequéncias de l'expleitacion economica practicada pels capitalistas e lo resultat de las rivalitats entre las nacions.
Gaireben totes los regims colonials acaban, de jure, a l'esclavatge dins lor zona d'influéncia — pasmens se la practica contunharà de facto pendent longtemps encara, assegurant atal un ròtle de « mission civilisatritz ». Es un segon penjal explicacion de la « ronçada »: lo sentiment de superioritat de l'Euròpa al respècte de l'Africa, confortat per las teorias del darwinisme e de l'atavisme social, e tanben que pel periòde del comèrci nergrièr, que pogèt lo sentiment racista e l'idèa de ierarquia entre las raças (corrent de pensada dich racialista, incarnat per exemple per Gobineau, autor d'un Ensag sus l'inegalitat de las raças umanas en 1855), tot aquò justificant d'aportar la civilizacioon e lo cristianisme als pòbles del « continent negre », via l « sabre e l'aspesor ».
Fin finala, lo sentiment nacionalista dels païses europèus jòga tanben un ròtle, la competicion per la dominacion de l'Africa n'es un penjal.
L'economia coloniala que se realiza repausa subretot sus dos sectors: l'extraccion minièra e la tracha de produchs agricòls.L'activitat comerciala internationalizada (comèrci dels esclaus) es dins las mans dels Europèus amb lors firmas practicant l'import-expòrt, que dispausan del capital necessari a l'investiment local. De dispositius estructuran aquesta economia: l'impòt de capitacion, que constrench los Africans al trabalh salariat pel compte dels colons per pagar l'impòst, las plantacions obligatòrias, l'« abjècte » trabalh forçat e lo trabalh migratòri, lo desplaçament de las populacions, la saisida de las tèrres, lo còde de l'indigenat dins sas diferentas variantas exclusisson los colonizats del drech comun, l'indirect rule britanic. Aquò destabiliza fòrça las estructuras socialas en plaça tot coma lo sistèma productiu, çò que mena a la pauretat, à la sosalimentacion, a las faminas e a las epidèmias. Aquestas practicas, ja fèras per esséncia, s’aggravon de repressions sanguinosas contra los soslevaments e las resisténcis. Lo chaple dels Ereros e dels Namas (1904-1907) es atal qualificat de « primièr genocidi del sègle XX ». Las pèrdas umanas son talas que la demografia del continent n'est tocada: « las dpas o tres primièras decennias de l’èra coloniala (~1880- ~1910) […] provoquèron […] una fòrte diminucion de la populacion. »
Sent Laurenç de las Comas
Sent Laurenç dei Combas (en francés: Saint-Laurent-des-Combes) es una comuna bordalesa de Guiana, lingüisticament gascona, administrada per lo departament de Gironda e la region de la Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Istòria d'Africa
L'impacte de la Primièra Guèrra mondiale
Las premícias de l'emancipacion de l'Africa venon de la Primièra Guèrra mondiala. Aquesta mobiliza 1,5 milion de combatents africans e, al total, 2,5 milions de personas sont tocadas, d'un biais o d'un autre, per l'esfòrt de guèrra. Pels Africans, la guèrra permet de trencar amb lo rapòrt desequilibrat del colonizat  son « mèstre », fins a que, per exemple, en « Guinèa, lo retorn dels ancians combatents foguèt lo preludi de caumas, de sosmautas dins los camps de demobilizacion e d’una contestacion de l’autoritat dels caps. » Lo tractar de Versalhas de 1919 despolha l'Alemanha de sas colonias, que los venceires se partejan, çò que traça mai o mens las frontièras de l'Africa actuala.
Lo periòde que seguís, fins a l'alba de la Segonda Guèrra mondiala, es a vegada qualificada d'« apogèu » de la colonizacion; las poténcias colonialas bastisson de carrièras, de vias ferradas, d'ecòlas e de dispensaris. l'Africa negra coneguèt un periòde plan dificil pendent l'entre-doas guèrras e una misèria prigonda regnava pendent la Granda Depression; l'espotiment de fòrça revòltas daissa las populacions desemparadas çò que favorisa lo vam de movements messianics mai o mens ligats a de revendicacions d'independéncia. De Glèisas d'institucion africana foguèron fondadas a l'epòca: lo Kimbanguisme a Còngo, la Glèisa harrista en Còsta d'Evòri, lo movement Aladura eissit del Nigèria o la Glèisa crestiana de Sion dempuèi l'Africa del Sud.
La revolucion egipciana de 1919 contra lo colonialisme britanic en Egipte e al Sodan mena a l'independéncia de l'Egipte en 1922.
A aquesta epòca, l'Africa s'intègra sempre mai a l’economia mondiala e lo continent beneficia fins a 1950 environ, data ont culminan los beneficis de las entrepresas, de la represa — interrompuda per la Segonda Guèrra mondiala — que seguís la crisi de 1929.
Decolonizacion
Las aspiracions nacionalistas africanas menèron a las independéncias que s'espandisson de 1910 a 1975 seguent los païses. Los regimes que s'installèron foguèron pas democratics e aguèron du mal a desvolopar lors país. L'Africa foguèt fins a las annadas 1990 instrumentalizada per las poténcias de la guèrra freja. Dempuèi la casuda del mur de Berlin, los païses africans trantalhan entre guèrra civilas e procediment de democratizacion.
Galhan
Galhan es una comuna occitana, situada dins lo departament de Gard e la region de Lengadòc-Rosselhon.
Toki Pona
thumb|right|250px|Las partidas del cos en toki pona. thumb|right|250px|La mapa d'Euròpa en toki pona. Lo 'toki pona es una lenga artificiala dessenhada per la lingüista canadiana Sonja Elen Kisa.
Es una lenga minimalista, de solament 118 mots. Foguèt pas dessenhada coma lenga internacionala, solament es una lenga coma la filosofia taoïsta.
Haifa
thumb|300px|Vista de la vila de Haifa dels naut del [[Mont Carmel, 2006.]] Haifa (ebrieu חֵיפָה Hefà) es una vila del nòrd-èst d'Israèl, la tresena del país pel nombre d'abitants (prèp de 264,900 dins la vila e 1,039,000 l'airal metropolitan, en 2007). Se situa sus la riba orientala de la Mediterranèa e ocupa.
Al Mont Carmel se tròba lo centre administratiu de la Fe bahà'í e lo Santuari del Bab. Es un luòc de pelegrinatge amb un important atrach toristic.
Istòria
Haifa èra gaire mencionada fins al sègle XI; anbans èra un luòc sens importància. Al segle XI èra poblada de josieus qu'i vivian dins la concession del califa fatimita pagant un tribut, e i aviá de talhèrs navals que al final del sègle foguèron gaitats pels croats; conqueriguèron la vila l'agost de 1100 aprèp d'un sètge d'un mes, amb l'ajuda de la flòta de Venècia. La guarnison, de josieus e musulmans, foguèt massacrada. Seguent alara l'astre d'Acre.
En 1187, casuda Acre, Haifa foguèt ocupada per Saladin. En 1191 Saladin destruïguèt los barris e l'abandonèt als croats. Sant Loís de França reforcèt las fortificacions en 1250. En 1256, davant l'avança de Baybars I, foguèt abandonada per la poblacion; lo sultan mameloc l'ocupèt e saquejèt mas los croats la recuperèron pauc aprèp e la gardèron fins 1291 quand foguèt ocupada pel sultan Al-Aixraf Khalil, aprèp que conqueriguèt Acre.
La ciutat demorèt un temps en roïnas doncas los mamelocs temián lo retorn dels croats. Aprèp l’establiment del poder otoman en 1517, Haifa èra pas mencionat dins los registres cadastrals. En 1611 i aviá un pichon estaliment comercial ont i aviá de mercands franceses seriá estat la possession de la familha Tarabay. En 1623 foguèt assetjar per Fakhr al Din II qu'exigiguèt a Ahmad ibn Tarabay un pacte per atacar pas la region de Safad, mas Ahmad preferiguèt la destruccion de la ciutat. Se tornèt bastir laboriosament amb un pichon pòrt comercial al sègle XVIII e XVIII.
Vèrs 1750 passèt jos la possession de Zahir al-Umar, un cap local bedoin rebèl que governava Acre e Safad fins a 1775. En 1761 la Pòrta autorizèt l'incorporacion d'Aifa disn la província de Damasc e lo governador Othman Pasha e envièt 30 soldats dins una nau, mas Zahir al-Umar, informat per d'espions, l'esperava e rebutèt la nau; la vila existenta fogut desmolida e reconstroïda a 2 kms al nòrd-èst dins un luòc aparat; la nòva vila se sonava al-imara al-djadida (La Nòva Construccion) aprèp venguèt Haifa al-Djadida (Aifa la Nòva). A la casuda de Zahir Haifa foguèt governada per Djazzar Ahmad Pasha (enviat pel governador de Damasc Uthman Pasha) que governèt com un quasi sobeiran pendent 29 ans (1775-1804). En 1799 foguèt ocupada pels franceses mas aprèp la casuda Acre l'abandonèron.
En 1837 passèt dins las mans d'Ibrahim Pasha d'Egipte. En 1840 foguèt bombardejada per de naus otomanas, anglesas e austriacas en pression contra Ibrahim. En aquest temps les males condicions del port d'Acre havien provocat que el tràfic anés cap a Haifa. S'i establiguèron nombrosos josieus del Marròc, l'Empèri Otoman e qualques punts d'Euròpa e en 1868 de protestants alemans de Wuttemberg. Tanben van venir molt baha'ins (Baha Allah moriguèt a Acre en 1892 e las tombas del Bab e del seu filh Abd al-Baha son al Mont Carmel, prèp d'Aifa).
Los britanics dintrèon a Aifa lo 23 de setembre de 1918. Èra una partida del mandat de Palestina pendent que se desenvolupèt e creissèt fòrça. Les vias ferradas cap a Edjaz, Damasc e Auran e aprèp cap al sud de Palestina e Egipte, donèt un vam nòu a la vila. Lo pòrt foguèt melhorat en 1921 e 1933 an en qu'i arribèt un oleoducte dempuèi Iraq. Entre 1930 e 1940 s'i establiguèron fòrça josieus de l'Euròpa centrala e orientala. En 1948 la vila comptava prèp de, amb dos terces de josieus (6,230 e 1920, de , 15,923 en 1931 sus ).
Lo 21 d'abril de 1948 los britanics retirèron las tropas e aprép una corta lucha la vila demorèt dins las mans de la milícia josièva. La populacion arabia foguèt expulsada. La mesquita de Djarayna foguèt dametjada mas foguèt restaurada (1949). La sècta dels Ahmadiyya vi a Kababir, un districte de la vila al pè del mont Carmel.
Ara, Aifa es una vila multiculturala e multiconfessionala, que convivon de ciutadans israalians Josieus, Musulmans, Crestians e Druzes. Abriga lo Centre mondial baha'in (amb lo mausolèu del Bab, los jardins en laissas e los bastiments administratius sul flanc nòrd del mont Carmel), qu'es un site administratiu e de pelerinatge important pels adèptes del baha'isme, e un atractiu toristic visitat. D'autres luòcs sants del baha'isme se trapan a Acre.
Economia
E mai de son pòrt industrial, la vila d'Aifa se tròba lo terminal de l’oleoducte d’Eilat (menant cada an de tonas de petròli brut dins las rafinariás) es tanben un element essencial de l’economia israeliana pel Technion que las òbra de recerca alimentan las start-up e los pargues tecnologics repartits dans la periferia de Tel Aviv-Jaffa fins a Galilèa. Es un centre de comunicacion regionala e internacionala sul plan del transpòrt aerian (Eilat), rotièr, ferroviari (Tel Aviv-Jaffa) e maritim (Chipre).
La vila aculhís lo sèti social de fòrça d'entrepresas industrialas, coma Israel Electric Corporation (Recèpta : ) que fornís una granda partida de l’electricitat en Israèl, Intel Israèl lo primièr exportator privat del país, o encara ZIM, la companhiá israeliana de transpòrt maritim.
Embessonatge
e
Hambach
Hambach es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mosèla e la region de Lorena.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Blagoevgrad (region)
La region de Blagoevgrad (en bulgar: Област Благоевград) es un territòri de Bulgaria situat dins lo sud-oèst del país que correspond en gròs a la region tradicionala de la Macedònia de Pirin.
Sa capitala es Blagoevgrad.
Son prefècte es Biser Mihajlov.
Comunas
thumb|align=right|350px|Carta dels cantons La region se compausa de 14 cantons.
Vilafranca de Mar
Vilafranca o Vilafranca de Mar (Villefranche-sur-Mer en francés) es una comuna occitana dau Comtat de Niça, situada dins lo departament deis Aups Maritims e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur.
Iron Maiden
Lo nom del grop, la verge de fèrre, fa referéncia a un instrument de tortura de l'Edat Mejana.
Iron Maiden a sovent cambiat de cantaire, sustot au començament. Dempuèi 1978 i aguèt pas mens de tres cantaires diferents, Paul Di'Anno entre 1978 e 1981, Blaze Bailey entre 1994 e 1999, e plan solide Bruce Dickinson, qu'es considerat coma lo cantaire emblematic de Iron Maiden, dintrat dins lo grop en 1981. A la batariá, aprèp fòrça cambiaments au començament del grop, la formacion s'es estabilizada ambe Nicko McBrain a partir de 1982. Michael Kenney, el, es vengut lo jogaire de clavièrs de Iron Maiden en 1988.
Ja populars dins lo mitan del hard ròck au Reialme Unit tre lo començament de las annadas 80, lor tresen album que sortís en 1982, The Number of the Beast, e lo primièr enregistrat amb Bruce Dickinson coma cantaire, va cambiar lor carrièra, vist que non solament es n°1 de las vendas de disques en Anglatèrra, mas en mai d'aquò e se vend fòrça plan a l'internacional (Estats Units, França...). Los títols The Number of the Beast, Run to the Hills e sustot Hallowed Be Thy Name son aital venguts de classics del repertòri de Iron Maiden, jogats dins cada concèrt.
Dètz ans aprèp The Number of the Beast, Iron Maiden sortís en 1992 un autre album qu'a marcat lo ròck, lo famós Fear of the Dark, que s'es vendut a un mai d'un milion d'exemplaris capvath lo monde entièr tre la setmana de sa sortida, el tanben n°1 de las ventas de disques en Anglatèrra. Conten los singles Be Quick or Be Dead, From Here to Eternity e Wasting love, e sustot doas cançons vengudas emblematicas de la discografia de Iron Maiden : Afraid to Shoot Strangers e Fear of the Dark.
Pr'aquò, en 1994, Bruce Dickinson se tira per se lançar en solitari. Es remplaçat au cant per Blaze Bayley dincas en 1999, vist que fin finala, Bruce Dickinson torna coma cantaire de Iron Maiden aprèp aquesta parentèsi de cinq ans.
En 2003, Iron Maiden enregistra l'album Dance of Death que conten Montségur, un tròç a prepaus de la Crosada dels albigeses.
Lor cançon Hallowed Be Thy Name es estada represa en 1998 pel grop britanic de black metal Cradle of Filth.
Pèire Fabri Chailan
Pèire Fabri Chailan (Pierre Fabry-Chailan, o Fabri-Chailan en francés), naissut lo 1er de julhet de 1776 as Ais de Provença e defuntat a una data inconeissuda, siguèt un politician francés.
Sriwijaya
thumb|right|Zòna d'influéncia de la talassocràcia de Srivijaya ai sègles VII-IX.
Sriwijaya èra una ciutat-estat dau sud de Sumatra a l'emplaçament de la vila actuala de Palembang. Formèt una talassocràcia que dominèt lo Sud-Èst Asiatic entre lei sègles VIII e X.
La ciutat prenguèt son importància a partir dau sègle VII, probablament gràcias a una aliança entre l'aristocracia de la vila e de marins nomadas que son a l'origina deis Orang Laut actuaus (« gens de la mar » en occitan). Au sègle VIII, venguèt la poissança dominanta dau Sud-Èst Asiatic e dominava la Mar de China Meridionala e la mitat occidentala de l'archipèu indonesian. Son declin acomencèt en 1025 ambé lo pilhatge de la capitala per una flòta chola qu'entraïnèt lo transferiment progressiu dau poder de Sriwijaya ela meteissa a Jambi. Dins lo corrent dau sègle XIV, la vila passèt sota l'influéncia dau reiaume javanés de Majapahit e foguèt destrucha en 1377 en causa d'una revòuta.
La Chapelle-Montlinard
La Chapelle-Montlinard es una comuna francesa, situada dins lo departament de Char e la region dau Centre.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Pterosaures
Los pterosaures son un grop d'animals fossils, descendents dels Ornithodira. Aquestes animals abitèron la Tèrra entre 250 m. e 65 m. d'annadas a. Foguèron los "reis" del cèl abans los aucèls.
Eran de reptils de sang cauda, cosins dels dinosaures (mas pas de dinosaures) amb una capacitat de volar excellenta, subretot melhora que la dels aucèls modèrnes, amb un cervèl fòrça grand per l'epòca; completament adaptats al vòl, èran ovipar. Totes los pterosaures coneguts uèi èran piscivòrs, trobats dins de luòcs qu'èran d'ancianas mars, oceans, rius, lacs, sanhas, etc.
Sefer haRazim
vinheta Lo Sefer haRazim (ספר הרזים "Libe deus Secrets" o "Libe deus Mistèris" en ebrèu) qu'ei un tractat de mistica judiva supausadament balhat a Noè per l'arcanjo Razièl, passant de generacion en generacion au cors de l'istòria biblica dinc a Salamon, qui i trobè ua grana hont de sapiença, ce ditz lo tèxt. Qu'ei un libe diferent deu Sefer Raziel haMalaḥ ("Libe de l'anjo Razièl"), qui seré estat balhat a Adam peu medish anjo. Que sembla d'estar un tractat de magia judiva qui ensenha a invocar los anjos meilèu que Diu entà realizar acts subernaturaus. Qu'ei estat en purmèr considerat com partida deu judaïsme ortodòxe, totun devath l'influéncia de l'elenisme, mes ara, dab mantun aute escriut, qu'ei considerat com eterodòxe o erètge: las leis tradicionaus de puretat que hèn partida de la cosmogonia, mes que i a per exemple rites magics qui, çò qui ei interdit taus judius observants. Qu'estó descobèrt en 1963 per Mordecai Margalioth, un cercaire judiu qui estudiava tèxtes cabalistics a la Bibliotèca de Bodley durant un sejorn a Oxford. Que comprengó que quauques fragments trapats dens la genizah deu Caire e avèvan ua hont comuna, çò qui'u permetó d'arreconstrusir-la e de publicar-la en 1966. Margalioth que fixa la data de composicion deu tèxte a la fin deu sègle III o a la debuta deu IV mentre qui l'erudit Ithamar Gruenwald e'u data aus sègles VI o VII, mes qu'ei clar qu'aqueth tèxte ei anterior non solament a las òbras cabalisticas, inclusent lo Sefer haZohar (sègle XIII) e lo Sefer haBahir (tanben deu XIII), mes dilhèu tanben au Sefer Yeṣirah protocabalistic (sègle IV). La referéncia a las indiccions romanas en 1:27-28 que sugereish ua datacion precòça.
Estructura e contiengut
Lo libe qu'ei devesit en 7 seccions, lhevat un prefaci qui detalha la recepcion e la transmission deu tèxte. Cadua de las 6 purmèras seccions que correspond a un cèu e que contien ua lista d'anjos e instruccions entà efectuar un o mantun rite magic. Lo tròn de Diu e las ḥayot (anjos de huec) que son au setau cèu. Que i a ua tension enter la cosmogonia ortodòxa deu libe e las practicas pas brica ortodòxas incorporadas dens aqueths rites magics. De segur, lo libe qu'estó revisat per un escriba rabinic, mes la contienguda dens lo libe qu'ei haut o baish sancèra. Bèths rites que pretenden facilitar la guarison, la profecia, un atac contra l'enemic o la bona fortuna. Lo simbolisme deu numèro 7, l'importància deus noms divins e la predominança de la "magia simpatica" (imitativa) que hèn partida deu contèxte magic de l'Orient Mejan ancian.
L'Albi
L'Albi es un municipi de la província catalana de Lhèida e de la Comunautat Autonòma de la Generalitat de Catalonha.
23 de julhet
Decèsses
Vejatz tanben:
Saint-Léger-en-Bray
Saint-Léger-en-Bray es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Oise e la region dels Nauts de França.
Geografia
Sant-Leugièr-en-Bray a situat a unitat|8|km}} al sud-oèst de Beauvais al intersection de la nòva RN 31 (desviació sud de Beauvais) e del anciana RN 181 uèi descatalogada en RD 981. La municipalitat se situa en la boutonnière del país de Bray adossada al bòsc de Belloy amb los sieus païsatges verdoyants en associant pâtures, de barralhas bocagères, zònas humides e de bòsques.
Saint-Léger-en-Bray est située à 8 km au sud-ouest de Beauvais à l'intersection de la nouvelle RN 31 (déviation sud de Beauvais) et de l'ancienne RN 181 aujourd'hui déclassée en RD 981. La commune se situe dans la boutonnière du pays de Bray adossée au bois de Belloy avec ses paysages verdoyants associant pâtures, haies bocagères, zones humides et bois.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Merris
es una comuna francesa del departament del Nòrd e de la region del Nòrd-Pas de Calais.
Geografia
thumb|left|Merris En lo sieu costat e lo sieu arrondissement|180px
thumb|left|Merris dans son canton et son arrondissement|180px==Istòria==
Merris Ven de Miernes o Merrens, appellation #qu'apareis en 1180. Se sonava tanben Mernes, paraula #que significa "marais", aiçò a causa dels terrens basses e humides, #que se tròba al sud del pòble. La siá populacion #aver coma alunhats predecessors, abans Jules César, los ménapes, #que vivián éparpillés en tribus. Al IVe sègle, #venir s'installar de las tribus germaniques: Arrissem, Saxons, seguits Francs, #que s'agròpan e forman los primièrs pòbles. De la barreja dels lengatges nasquèt la lenga néerlandaise.
Merris Aperteniá a la Flandre Maritima, en correspondent a las arrondissements actualas de Dunquèrca e de Hazebrouck. Lo vilatge dépendait del comte de Flandre, mèstre de tota la region. En los ancêtres fasián partida de la Châtellenie de Bailleul, ont se trobava çò castèl del representant del comte. Merris I aviá tanben lo sieu senhor... (Boidin De Merris en 1213 - Mathieu de Mernes en 1220). A, Charles de St Omer dict de Morbecque (1533-1569) èra e.A. Senhor de Merris. Convertie A la religion catolica, dempuèi lo IVe sègle, la region a ligat a la évêché de Thérouanne. (D'après lo bulletin municipal N°56 12/1997).
Merris vient de Miernes ou Merrens, appellation qui apparaît en 1180. On disait aussi Mernes, mot qui signifie "marais", ceci à cause des terrains bas et humides, que l'on trouve au sud du village. Sa population eut comme lointains prédécesseurs, avant Jules César, les ménapes, qui vivaient éparpillés en tribus. Au IVe siècle, vinrent s'installer des tribus germaniques: Frisons, Saxons, suivis des Francs, qui se groupent et forment les premiers villages. Du mélange des langages va naître la langue néerlandaise.
Merris appartenait à la Flandre Maritime, correspondant aux arrondissements actuels de Dunkerque et d'Hazebrouck. Le village dépendait du comte de Flandre, maître de toute la région. dans les ancêtres faisaient partie de la Châtellenie de Bailleul, où se trouvait le château du représentant du comte. Merris avait aussi son seigneur... (Boidin de Merris en 1213 - Mathieu de Mernes en 1220). Au, Charles de St Omer dict de Morbecque (1533-1569) était e.a. seigneur de Merris. Convertie à la religion catholique, depuis le IVe siècle, la région est rattachée à l'évêché de Thérouanne. (d'après le bulletin municipal N°56 12/1997).
Inxent
es una comuna francesa, situada dins lo departament del Pas de Calais e la region del Nòrd-Pas de Calais.
Wagnon
Wagnon es una comuna francesa del departament de las Ardenas e de la region de Champanha e Ardena.
Inxent
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Wagnon
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Inxent
Istòria
En principi trucat Innocent de contunh Inquessent, aquel vilatge #que dépendait de la distincion de Montcavrel a fin finala preses lo sieu appellation de Inxent en 1792.
D'abord appelé Innocent puis Inquessent, ce village qui dépendait de la seigneurie de Montcavrel a finalement pris son appellation d'Inxent en 1792.
Zijpe
Zijpe es una anciana comuna dels Païses Basses, en Olanda del Nòrd. En 2013 foguèt annexada per Schagen.
Dinteville
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Jornhac
Jornhac (Journiac en francés) es una comuna d'Occitània, dins la region istorica de Perigòrd, administrada per lo departament de Dordonha de la region de Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Amplepuis
Amplepuis en arpitan (Amplepuis en francés) es una comuna arpitana, situada dins lo departament de Ròse e la region d'Auvèrnhe Ròse Aups.
Jornhac
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
La prononciacion es [ʦur’ɲa]. Las fòrmas ancianas son Jornhac al sègle XIII, Castrum de Jornacho en 1370, Jornhacum (latinizacion) en 1382. Jornhac vendriá d'un nom « galloroman » (mas quand Albèrt Dauzat escriu « galloroman », aquò vòl dire « gallic ») Juronius, emb lo sufixe -acum, ,. Xavier Delamarre coneis pas *Iuronius,, mas Iurinios, nom celtic atestat (emb -acon, dona *Iuriniācon), utilizat per explicar Journy (Jornacum al sègle VII) ; *Iuriniācon mena tanben a Jornhac, encara pus aisidament que *Iuroniācon (« Juroniacum »).
Amplepuis
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Alcanó
Alcanó es un municipi de la província catalana de Lhèida e de la Comunautat Autonòma de la Generalitat de Catalonha.
Franconville
Franconville pòt essèr:
Saint-Just-en-Chaussée
Saint-Just-en-Chaussée es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Oise e la region de Picardia.
Geografia
Sant-Just-en-Cauçada es una vila francesa, situada en lo departament del Oise. La vila es la mai importanta municipalitat del Santerre-Oise, es lo banc de la comunitat de municipalitats del Scenari Picard, la vila es un cap-luòc del costat. Los sieus abitants an trucat lo Sant-Justois e lo Sant-Justoises. La municipalitat s'estend sus unitat|14.7|km|2}} amb una altitud activa d'unitat|86|m a unitat|172|m. A situat a unitat|80|km}} al nòrd de París, a unitat|28|km a l'èst de Beauvais, lo Arré travèrsa la vila.
Saint-Just-en-Chaussée est une ville française, située dans le département de l'Oise. La ville est la plus importante commune du Santerre-Oise, elle est le siège de la communauté de communes du Plateau Picard, la ville est un chef-lieu du canton. Ses habitants sont appelés les Saint-Justois et les Saint-Justoises. La commune s'étend sur 14.7 km avec une altitude allant de 86 m à 172 m. Elle est située à 80 km au nord de Paris, à 28 km à l'est de Beauvais, l'Arré traverse la ville.
Istòria
La vila pòrta lo nom de Sant-Just ne fau un omenatge a Just de Beauvais martyrisé en aqueles luòcs al començament de la, #que segon la legenda #prene lo sieu cap desligat de lo sieu còrs ( après décapitation ) e proclamar la siá fe.
De totes tempses, la vila es un ais important de comunicacion : i i aviá per endavant un ponch de jonction de doas ancianas vias romaines.
Al Mièja Edat la vila i aviá fortificat, #èsser un luòc de villégiature dels avesques de Beauvais al XIIe e XIVe. Lo abbaye bastida l'an 1119 aital coma lo castèl dels avesques #èsser totes dos destruits l'an 1347. Lo abbaye reconstruite acabarà cremada l'an 1707.
Lo castèl fortificat de la carrièra Prévost existís pas mai, aquela carrièra es una anciana comuna ligada a Sant-Just en 1793. vignette|Esquèrra|La [[Parca de Sant-Just-en-Cauçada.]]
Moyon
Moyon es una comuna normanda, situada dins lo departament de la Marga e la region de la Bassa Normandia.
Saint-Just-en-Chaussée
Istòria
L'estacion es uèi desservie per la ret. <br / clear="left">
Ç
La Ç es una letra de l'alfabet latin; cèrtas lengas, coma lo catalan, lo francés e l'occitan, la classifican coma varianta de la letra C.
Saint-Just-en-Chaussée
Istòria
La ville porte le nom de Saint-Just en hommage à Juste de Beauvais martyrisé en ces lieux au début du, qui selon la légende prit sa tête détachée de son corps ( après décapitation ) et proclamer sa foi.
De tous temps, la ville est un axe important de communication : il y avait auparavant un point de jonction de deux anciennes voies romaines.
Au Moyen Âge la ville était fortifiée, elle fut un lieu de villégiature des évêques de Beauvais au XIIe et XIVe. L'abbaye construite en 1119 ainsi que le château des évêques furent tous deux détruits en 1347. L'abbaye reconstruite finira brûlée en 1707.
Le château fortifié de la rue Prévost n'existe plus, cette rue est une ancienne commune rattachée à Saint-Just en 1793. vignette|gauche|La [[Gare de Saint-Just-en-Chaussée.]]
La gare de Saint-Just-en-Chaussée, ouverte en 1846, était autrefois un carrefour ferroviaire important entre la ligne Paris - Lille de la Compagnie du Nord et d'autres plus petites, la ligne de La Rue-Saint-Pierre et la ligne de Douai. De 1891 à 1961, elle était également le cœur de la petite ligne d'intérêt local à voie métrique entre Estrées-Saint-Denis, Froissy et Crèvecœur-le-Grand, exploitée par une compagnie privée, la Compagnie générale de voies ferrées d'intérêt local.
La gare est aujourd'hui desservie par le réseau. <br / clear="left">
Fralignes
Fralignes es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Auba e la region de Champanha-Ardena.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
23 de junh
Decèsses
Vejatz tanben:
Soest
Soest es una dei vilas principalas de Ren del Nòrd-Vestfàlia dins l'Alemanha.
Saragossa
thumb|left|250px|Catedrala de San Salvador
La ciutat de Saragossa o pus rarament Saragosta (en grafia mistralenca: Saragousso, Saragousto ; en aragonés SLA: Zaragoça; en aragonés GO, castelhan: Zaragoza; e en alguns lòcs de parla aragonesa e baturra: Zirigoza ) es la capitala de la província de Saragossa e de la Comunautat autonòma d'Aragon. Es situada a de Tolosa, Barcelona, Valéncia, Bilbao e Madrid.
Es la cinquena comuna d'Espanha per la populacion, qu'es de 660,895 abitants.
S'i trapava ancianament un vilatge iberic sonat Salduie o Salduba e pus tard una ciutat romana pròcha de la localitat sonada Caesaraugusta, fondada per l'emperaire Cesar August en 24 aC. Los arabis la nomenèron Saraqusta (سرقسطة), que venguèt Zaragoça, Zaragoza o Zirigoza en aragonés, Zaragoza en castelhan e Saragossa en occitan e catalan.
De 1018 a 1110 foguèt la capitala de la Taifa de Saragossa, tanben sonada reialme moro de Saragossa, que sa residéncia reiala, lo palais de l'Aljaferia, es actualament lo sèti de las Còrts d'Aragon.
Lo rei Anfós I d'Aragon conquistèt Saragossa en 1118, que venguèt la capitala del reialme d'Aragon. La ciutat foguèt partejada en quartièrs jusieu, musulman e crestian.
Tre 1164 a 1707 venguèt una de las ciutats principalas de la Corona d'Aragon (qu'aviá pas de capitala).
Un tractat important foguèt signat a Saragossa (Tractat de Saragossa) en 1529 entre espanhòls e portugueses per lo partatge de las descobèrtas del Mond Novèl.
Pendent l'invasion d'Espanha per Napoleon, Saragossa sofriguèt dos sètges e foguèt practicament destrucha.