cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Tecnologias de l'informacion
Lei memòrias
Lei memòrias permèton l'enregistrament de donadas. La màger part an un supòrt magnetic organizat en cellulas adreçablas per permetre un accès dirècte a l'informacion (disquetas, discs durs...). Pasmens, dempuei leis ans 2010, se desvolopa la part dei discs SSD que son basats sus l'emplec de semiconductors.
Saint-Parize-le-Châtel
Saint-Parize-le-Châtel es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Nièvre e la region de Borgonha.
Tecnologias de l'informacion
Lei memòrias
La quantitat de donadas estocadas sus aquelei supòrts es en aumentacion constanta. Dins leis ans 1990, la capacitat èra de quauquei centenaus de megaoctets dins lei discs durs pus poderós. Passava aisament lo teraoctet a la fin deis ans 2010. En parallèl, lei memòrias son vengudas plus mobils amb l'aparicion de discs extèrnes de granda capacitat e dau concèpte de cloud computing. D'efiech, aqueu darrier permet d'accedir ai donadas a partir d'internet.
Saint-Parize-le-Châtel
Geografia
Sant-Parize-lo-Châtel a situat al sud-oèst del departament de la Nièvre, entre la Loire e l'Aliar. Lo vilatge a situat a aperaquí 18 km de Nivèrns. Es egalament près de la N7 e a aperaquí 10 km de la A77.
Valmeinier
Geografia
La municipalitat de Valmeinier (étymologiquement Val de las Minas) a situat al sud del departament de la Savoie, en la vallée de la Mauriana. Es una ampla vallée dubèrta en culminant en mai d'unitat|3000|m al Mont Thabor. Es accessible a la sortida de Sant Michel de Mauriana per la rota impòrt al caulet del Telègraf, a unitat|20|km dempuèi la vallée.
Valmeinier A compausat d'una multitude de caserius #qu'an gardat un cèrt cachet, amb de vièlhs ostals al tet de lauze. Se distinguís tres povàses principals : thumb|left|Valmeinier 1800|Valmeinier 1800
Tecnologias de l'informacion
Aplicacions principalas
Lei tecnologias de l'informacion modèrnas son un aspècte important de la societat actualas. En particular, dins l'esfèra economica, la gestion e lo foncionament deis entrepresas son largament fondats sus la mesa en plaça de sistèmas informatics que permèton un cambi rapid d'informacions ò d'aumentar la productivitat dei trabalhaires.
Valmeinier
Geografia
La commune de Valmeinier (étymologiquement Val des Mines) est située au sud du département de la Savoie, dans la vallée de la Maurienne. C'est une large vallée ouverte culminant à plus de 3000 m au Mont Thabor. Elle est accessible au départ de Saint Michel de Maurienne par la route montant au col du Télégraphe, à 20 km depuis la vallée.
Saint-Parize-le-Châtel
Geografia
Una part del circuit de Nivèrns Magny-Cors se tròba sul territòri de la comuna.
Tecnologias de l'informacion
L'informatizacion deis entrepresas
thumb|right|Imatge d'un [[tabulatòri, exemple de logiciau vengut lo simbòl de l'informatizacion dei companhiás.]]
Saint-Parize-le-Châtel
Geografia
Saint-Parize-le-Châtel est situé au sud-ouest du département de la Nièvre, entre la Loire et l'Allier. Le village est situé à environ 18 km de Nevers. Il est également à proximité de la N7 et à environ 10 km de la A77.
Valmeinier
Geografia
Valmeinier est composée d'une multitude de hameaux qui ont gardé un certain cachet, avec de vieilles maisons au toit de lauze. On distingue trois pôles principaux : thumb|left|Valmeinier 1800|Valmeinier 1800
Saint-Parize-le-Châtel
Geografia
Une partie du circuit de Nevers Magny-Cours se trouve sur le territoire de la commune.
La Roqueta (Peiregòrd)
La Roqueta es una anciana comuna deu Peiregòrd e deu departament de Dordonha, qu'es adara dins la comuna deu Pòrt de Senta Fe e Ponchac.
Tecnologias de l'informacion
L'informatizacion deis entrepresas
L'informatizacion deis entrepresas es un aspècte fòrça visible dau desvolopament dei tecnologias de l'informacion durant la segonda mitat dau sègle XX. A permés de gasanhs de productivitat considerables dins leis operacions repetitivas e un trabalh d'analisi pus aisat dei donadas per lei gestionaris (evolucion de la massa salariala, seguit dau chifre d'afaires, bilanç anuau, seguit dei comandas, seguit de la produccion, estats dei resèrvas, calendier de trabalhs... etc.). Ansin, un nombre mai e mai creissent de trabalhaires utilizan cada jorn d'otís de tractament de l'informacion. Aquò a menat, au sen dei companhiás, a la creacion de grops encargats dau mantenement dau foncionament de l'infrastructura informatica qu'es sovent venguda una ressorsa indispensabla au foncionament de la totalitat de l'entrepresa.
La Roqueta (Peiregòrd)
Geografia
L'ancian borg de La Roqueta es au nòrd-nòrd-èst deu borg deu Pòrt de Senta Fe e au sud-sud-èst de l'ancian borg de Ponchac (Peiregòrd).
Tecnologias de l'informacion
L'informatizacion deis entrepresas
En particular, dempuei leis ans 1980, l'aparicion de basas de donadas dins mai d'una companhiá a entraïnat la generalizacion dau modèl client-serveire. Portat per la creacion de rets informatics locaus, es organizat a l'entorn d'ordinators serveires, que gerisson de donadas partejadas, e d'estacions de trabalh (ò ordinators « clients ») que mandan de requistas ai serveires.
La Roqueta (Peiregòrd)
Geografia
L'ancian borg es sus un plan que domina la ribièra de Dordonha, au nivèu deu castèu deu Feugar (Fauga en francés). Lo territòri de l'anciana comuna s'espandiá benlèu sus la ribièra tanben.
Tecnologias de l'informacion
L'automatizacion de la produccion
Un autre aspècte major de la generalizacion dei tecnologias de l'informacion au sen dau mond dau trabalh es son efiech sus la productivitat. D'efiech, l'automatizacion dau tractament de donadas eissidas d'una cadena de produccion permet sovent d'automatizar e d'accelerar una partida dau trabalh. Dins de cas pus avançats, lei sistèmas de gestion de la produccion assistida per ordinator (GPAO) permèton de gerir l'ensemble deis activitats liadas a la produccion coma la gestion de comandas, dei produchs engendrats per aquelei comandas, deis articles intrant dins la fabricacion d'aquelei produchs, dei ressorsas, dei calendiers de fabricacion, deis expedicions e de la facturacion. Aqueu seguit es sovent la basa d'una politica d'optimizacion dei mejans de produccion. Enfin, ràcias a aqueleis informacions, es tanben de còps possible de realizar de simulacions de l'evolucion dau mercat.
La Roqueta (Peiregòrd)
Toponimia
Lo vilatge es atestat en 1273, escrit la Roketa; Roqueta es un diminutiu de l'occitan ròca, deu prelatin *rocca, qu'aviá lo sens de pueg e après que prenguèt lo de castèu bastit dessús, çò qu'es confòrme a la situacion sus un plan que domina la ribièra de Dordonha.
Tecnologias de l'informacion
Lo desvolopament de l'intelligéncia artificiala
L'intelligéncia artificiala compren un ensemble de maquinas que son capablas d'aver de comportaments considerats coma intelligents. Aquelei sistèmas presentan de capacitats d'adaptacions a un problema donat en foncion de l'environament (cambiament d'objectius...). Pasmens, a l'ora d'ara, an ges de consciéncia. Entre leis intelligéncias artificialas, se pòdon citar lei sistèmas de resolucion de problemas, de traduccion automatica ò de percepcion e de reconoissença dei formas. Per exemple, existís de « sistèmas expèrts » capables de tractar d'informacions complèxas dins lo domeni medicau.
Lei superordinators
Lei superordinators son de sistèmas de tractament de l'informacion de gròssa poissança que pòdon modelizar, simular ò optimizar de problemas complèxs, generalament dins lei domenis scientifics e tecnics. Dins lo corrent deis ans 2010, lei pus sofisticats avián una capacitat de calcul de plusors milions de miliards d'operacions per segonda. Son sovent la proprietat d'universitats, de centres de recèrca, de companhiás multinacionalas ò de fòrças armadas.
Saint-Parize-le-Châtel
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Berville-sur-Seine
Berville-sur-Seine es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Sèina Maritima e la region de la Nauta Normandia.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Valmeinier
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Chagny
Chagny es un toponim francés:
Joan Bernat Plantevin
Joan Bernat Plantevin (9 d'abriu de 1950) es un cantaire, autor e interprèt provençau de lenga occitana (publica en premier en grafia mistralenca mai tanben en grafia classica).
A enregistrat comercialament dempuei leis annadas 1980 de cançons pròprias, de cançons tradicionalas (amb d'adobaments e orquestracions personaus e originaus) e tanben de traduccions (coma ambé l'òbra de Pierre Perret).
Es tanben professor dins un licèu de Carpentràs.
Publica sei disques sota lo label de l'associacion Croupatas.
Crécy-au-Mont
es una comuna francesa del departament d'Aisne e de la region de Picardia.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Couzon-au-Mont-d'Or
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Beaufremont
Beaufremont es una comuna francesa, situada dins lo departament dels Vòges e la region del Grand Èst.
Partit Radical d’Esquèrra
Lo Partit Radical d'Esquèrra (en francés : Parti Radical de Gauche) es un partit politic francés de centre-esquèrra.
Beaufremont
Geografia
Lo vilatge de Beaufremont se situa als caminas sud de la Lorraine, sul flanc d'un tuc #que pòrta lo meteis nom. Practicament, se situa a dètz quilomètres del autoroute A 31 en connectant Dijon a Nancy, a Unitat|80|km al sud d'aquela darrièra e a équidistance de las sortidas de Châtenois e Bulgnéville. Mai justament, Beaufremont a per vesin a l'orient lo vilatge de Aulnois ont se flueix lo Grand Banh, tandis #qu'al couchant se tròba lo pòble de Lemmecourt ont flueix lo Pichon Banh e #que fin finala al nòrd s'estend Landaville, bourg ont lo Pichon Banh se tira en lo Grand. Las aigas d'aquelas doas ruisseaux se tiran en lo Mouzon, un afluent de la Meuse.
Lo pòble, enganchat al serral, surplombe una estenduda pro granda sul pourtour #que de las saules pleureurs sus un sòl en quènt ne traïssen la preséncia passada dels marges d'un étang. Aquel darrièr s'estendiá abans la Revolucion dempuèi lo disi de la Marcarie situada a lo-dessus de Lemmecourt fins als confins del masatge caseriu de Roncourt ont los parcelles de pré son totjorn trucadas "la Coa de la Étang". Al delà d'aquela vallée, la tèrra remonta doçament de contunh de mai en mai abruptement per formar lo serral (#que los géologues @dénommer cuesta, la còsta n'espanhòl) dicha del bòsc de Sant Charles. Aquela linha de crête marca lo limit oèst del territòri de la municipalitat al delà que # se n'estend la vallée de la Anger e los pòbles de Gendreville e Jainvillotte. Lo bòsc de Saint-Charles ofrís una proteccion naturala a la font d'aiga trucada Naburnessart #que rassasie las Beaufremontais. En contrebas del bòsc èra antany una granja #qu'èra-quitament una anciana fabrica de tuiles e a donat als parcelles avoisinantes lo nom dels "Tuileries". Lo transeünt pòt encara observar las ruïnes d'aquela bastiguèsse en prenent la pichona rota communale #que pòrta a Sant Charles. Al sud del territòri, entre Roncourt e Aulnois, s'estend un autre bòsc, lo "François Châtel" #que voreja la "Coa de la Étang" e que # pren naissença lo pichon Banh.
Le village de Beaufremont se situe aux marches sud de la Lorraine, sur le flanc d'une colline qui porte le même nom. Pratiquement, il se situe à dix kilomètres de l'autoroute A 31 reliant Dijon à Nancy, à 80 km au sud de cette dernière et à équidistance des sorties de Châtenois et Bulgnéville. Plus précisément, Beaufremont a pour voisin au levant le village d'Aulnois où s'écoule le Grand Bany, tandis qu'au couchant se trouve le village de Lemmecourt où coule le Petit Bany et qu'enfin au nord s'étend Landaville, bourg où le Petit Bany se jette dans le Grand. Les eaux de ces deux ruisseaux se jettent dans le Mouzon, un affluent de la Meuse.
Le village, accroché au coteau, surplombe une étendue assez grande sur le pourtour de laquelle des saules pleureurs sur un sol tombant trahissent la présence passée des berges d'un étang. Ce dernier s'étendait avant la Révolution depuis la digue de la Marcarie située au-dessus de Lemmecourt jusqu'aux confins du hameau de Roncourt où les parcelles de pré sont toujours appelées "la Queue de l'Étang". Au-delà de cette vallée, la terre remonte doucement puis de plus en plus abruptement pour former le coteau (que les géologues dénomment cuesta, la côte en espagnol) dit du bois de Saint Charles. Cette ligne de crête marque la limite ouest du territoire de la commune au-delà de laquelle s'étend la vallée de l'Anger et les villages de Gendreville et Jainvillotte. Le bois de Saint-Charles offre une protection naturelle à la source d'eau appelée Naburnessart qui rassasie les Beaufremontais. En contrebas du bois était autrefois une ferme qui elle-même était une ancienne fabrique de tuiles et a donné aux parcelles avoisinantes le nom des "Tuileries". Le passant peut encore observer les ruines de cette bâtisse en prenant la petite route communale qui mène à Saint Charles. Au sud du territoire, entre Roncourt et Aulnois, s'étend un autre bois, le "François Châtel" qui borde la "Queue de l'Étang" et dans lequel prend naissance le petit Bany.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
L'istòria del pòble de Beaufremont pòt pas èsser objectivement evocada sens emprene al meteis temps l'estudi d'aquela de la familha de Bauffremont. La preséncia del castèl fòrt #que las basas n'an #èsser de tiradas per las Burgondes a e #qu'aperten totjorn a la familha #que pòrta lo meteis nom mòstre l'evidéncia d'aquel rapprochement. Malgrat aiçò, e mai se mens espectacular que los vestigis de la fortalesa medievala, un tumulus situat a la reünion del tuc de Sant Charles #que fa cara dins lo pòble, testifica de la preséncia d'una tribu sus las tèrras de la municipalitat pendent lo ère neolític.
Los senhors de Beauffremont, de anciana chevalerie,. Beaufremont I aviá defendut per un castèl environat de fossés prigonds e flanqué de torns #que los murs n'avián quatre a cinc mètres de espessor. En 1757, los Beauffremont #venir de princes del Saint-Empèri.
A la Revolucion, lo castèl a vendut e totalament destruit. La municipalitat es alavetz erigida en cap de-luòc de costat, estatut #que perdrà dempuèi 1801.
L'histoire du village de Beaufremont ne peut être objectivement évoquée sans entreprendre en même temps l'étude de celle de la famille de Bauffremont. La présence du château fort dont les bases ont été jetées par les Burgondes au et qui appartient toujours à la famille qui porte le même nom montre l'évidence de ce rapprochement. Cependant, bien que moins spectaculaire que les vestiges de la forteresse médiévale, un tumulus situé au sommet de la colline de Saint Charles qui fait face au village, témoigne de la présence d'une tribu sur les terres de la commune pendant l'ère néolithique.
Les seigneurs de Beauffremont, d’ancienne chevalerie,. Beaufremont était défendu par un château entouré de fossés profonds et flanqué de tours dont les murs avaient quatre à cinq mètres d’épaisseur. En 1757, les Beauffremont devinrent princes du Saint-Empire.
À la Révolution, le château est vendu et entièrement détruit. La commune est alors érigée en chef-lieu de canton, statut qu'elle perdra dès 1801.
Ruppes
Ruppes es una comuna francesa, situada dins lo departament dels Vòges e la region del Grand Èst.
Geografia
Lo vilatge a probablament lo sieu nom del ruisseau #que la trauèssa : la Ruppe. Lo sieu territòri, pauc boisé, se tròba en una rica plana a 290 m d'altitud.
Le village tient probablement son nom du ruisseau qui le traverse : la Ruppe. Son territoire, peu boisé, se trouve dans une riche plaine à 290 m d’altitude.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Cap de-luòc d'una baronnie, Ruppes #venir prévôté e #passar dins l'ostal de Beaufremont de contunh a aquela de Stainville. #Venir lorraine pel matrimòni de Catherine de Salm amb François de Vaudémont.
La parròquia de Ruppes possedissiá, apareis, una glèisa romaine #que i aguèt destruit pendent la guèrra de Trenta Ans.
En 1790, Ruppes ven cap de-luòc d'un costat #que reagrupa las municipalitats de Ruppes, Jubainville, Clérey, Martigny-las-Gerbonvaux, Harmonville, Autreville, Punerot, Graux, Maxey-sus-Meuse e Moncel-e-Happoncourt. Inclus En lo district de Mouzon-Meuse, lo costat a absorbit l'an 1801 per aquel de Coussey.
Chef-lieu d’une baronnie, Ruppes devint prévôté et passa à la maison de Beaufremont puis à celle de Stainville. Elle devint lorraine par le mariage de Catherine de Salm avec François de Vaudémont.
La paroisse de Ruppes possédait, paraît-il, une église romaine qui fut détruite pendant la guerre de Trente Ans.
Poligny (Auba)
Poligny es una comuna francesa administrada per lo departament d'Auba de la region de Champanha-Ardena.
Geografia
En lo moment del segond torn de l'eleccion presidenciala francesa de 2002, Poligny #èsser la huitième comuna de França a aver-i votat çò de mès per Jean-Marie Le Pen. Lo sieu score en la municipalitat #èsser de 57,14%.
Lors du second tour de l'élection présidentielle française de 2002, Poligny fut la huitième commune de France à avoir voté le plus pour Jean-Marie Le Pen. Son score dans la commune fut de 57,14%.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Sètge de Miramont
Lo sètge de Miramont se debanèt en 1210 durant la Crosada deis Albigés. Una garnison crosada e son castèu foguèt anientada per una tropa de chivaliers faidits. Simon IV de Montfòrt, ja ocupat per leis operacions de Puègserguièr, arribèt après la batalha e poguèt pas empachar la retirada deis assalhidors
Warlincourt-lès-Pas
es una comuna francesa, situada dins lo departament del Pas de Calais e la region dels Nauts de França.
Geografia
2° 30′ 00″ (de gras-minutas-segon) 2,5 gras centésimaux 0,043633 radians
50° 10′ 00″ (de gras-minutas-segon) 50,1667 gras centésimaux 0,875574 radians
2° 30′ 00″ (degrés-minutes-secondes) 2,5 degrés centésimaux 0,043633 radians
50° 10′ 00″ (degrés-minutes-secondes) 50,1667 degrés centésimaux 0,875574 radians
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Municipalitat intitular de la Crotz de Guèrra 1914-1918 (23 de setembre 1920)
Commune titulaire de la Croix de Guerre 1914-1918 (23 septembre 1920)
Franquisme
245x245px|thumb|La bandièra espanhòla del regim franquista. Lo franquisme (designacion creada a partir del nom del dictador Franco) foguèt l'ideologia del regim politic dictatorial vigent en Espanha de 1939 a 1975 jos la direccion del general Francisco Franco e sus las ideologias dels que sostenguèron la rebellion militara de 18 de julhet de 1936. Las fòrças politicas del regim avián d'originas divèrsas que lor moderador èra Franco, çò qu'explica la longevitat del regim, que l'ideologia de son regim varièt pragmaticament segon las circonstàncias intèrnas e internacionalas del moment. Atal, fins als ans 1950 foguèt un regim de tipe faissista al sens estricte, e puèi varièt gradualament sens pèrdre son autoritarisme e sos principis ideologics mai significatius.
Lo franquisme èra un regim politic autoritari venent d'una victòria militara. Franco faguèt sempre allusion a la "victòria" fins als ans 1960, que i cambièt son discors per parlar de. Coma regim militarista, las decisions se prenián en seguir lo modèl de la ierarquia militara. L'armada èra una institucion fondamentala, que foguèt sempre representada dins los govèrns de Franco. Èra una dictatura en sens estricte, que Franco n'aviá totas las atribucions de govèrn e contrarotlava totes los ressòrts de l'Estat: èra lo cap d'Estat, de govèrn, del partit unic e de l'armada. Cal mencionar qu'èra pas lo cas en Itàlia faissista, que lo cap d'Estat i èra lo rei. Las corts franquistas avián pas d'iniciativa legislativa, pr'amor que Franco aviá los poders executiu e legislatiu, en rompre lo principi de separacion dels poders. Tot aquò faguèt un regim fòrça personalista, que resistiguèt pendent lèu 40 ans, mas subrevisquèt pas a la mòrt del dictator. Lo partit unic s'apelava Falange Espanhòla Tradicionalista e de las JONS. Totes los foncionaris fasián obligatòriament partida d'aqueste partit, e devián jurar los. Espanha se definissiá coma una democracia organica; aquel sistèma negava los dreches politics individuals e daissava la representativitat populara de manièra indirècta dins las mans d'organismes (sindicat vertical, caps de familha o municipis). Al delà, una partida de las corts (sens iniciativa legislativa) èra dirèctament designada per Franco, e autres n'èran per drech pròpri (mantuna carga militar e eclesiastica nauta). Aqueste sistèma pretendiá mostrar a la comunautat internacionala l'illusion que en Espanha franquista i aviá de democracia. left|thumb|250px|Encontre entre Franco e Heinrich Himmler (cap dels SS) en Espanha en 1940.A nivèl economic Franco ensagèt de cercar un modèl capitalista mas amb un intervencionisme grand de l'Estat. La proprietat privada èra un drech reconegut, mas l'Estat èra per sus dels interèsses individuals. Aquel sistèma es pròpri dels regims de tipe faissista e revestissiá de progressisme social un regim autoritari que, encara qu'intervencionista, permetiá a las empresas d'esplechar socialament lors trabalhadors. Lo contraròtle de las relacions laboralas èra exercit pel sindicat vertical e las grèvas èran consideradas subversivas e interdichas. Pendent los ans 1950 e 60 Franco moderèt l'intervencionisme del regim per fin de resòlver la crisi economica e de s'assegurar lo supòrt e los investiments dels aliats occidentals. La creissença economica e lo desvolopament signifiquèron una corrupcion politica granda.
Cognet
Côgnèt en arpitan ( Cognet en francés) es una comuna arpitana dau Daufinat, situada dins lo departament d'Isèra e la region de Ròse-Aups.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Barbentana
Barbentana (Barbentane en francés) es una vila de Provença administrada per lo departament dei Bocas de Ròse de la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur situada au bòrd de Durença.
Pithiviers-le-Vieil
Pithiviers-le-Vieil es una comuna francesa, situada dins lo departament de Loiret e la region dau Centre.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
La font de Segrait a #èsser de divèrsas fes citada en desparièrs poèmas e unas autras cançons.
La source de Segrait a été plusieurs fois citée dans différents poèmes et autres chansons.
Batalha de Montjuèi
La batalha de Montjuèi, en avril de 1211, s'acabèt per la victòria del comte Ramon Rogièr de Fois sus una armada de crosats comprenent une majoritat d'alemands e de frisons.
Introduccion
A partit de 1211, la Crosada dels albigeses començada en 1208, los crosats dels reialmes de França foguèron ajudats per de cavalièrs venent de diverses países d'Euròpa. Fòrça d'aqueles soldats seguèron los òrdres d'un evesque e lo servici militar aviá una durada limitada.
En avril de 1211, Simon de Montfòrt, le futur vencedor de la batalha de Murèth, assetgèron La Vaur, dins la comtat de Tolosa. A causa de la resisténcia dels occitans, Simon trapèt fòrça de dificultats a far capitular La Vaur. Una poténcia armada crosada se trapava a Carcassona, Simon decidiguèt de l'apelar a l'ajuda. Se compausant en majoritat d'alemands e de qualques frisons, aquela armada de crosats sortiguèt de Carcassona en marcha cap a La Vaur. Savent de l'itinerari de marcha d'aqueles crosats, Rogièr Raimon de Fois decidiguèt de los prene en emboscada. Pasmens, per destruire aquela armada, calguèt al comte de Fois que reünisca un nombre comparable de combatents. La seuna tropa personala de cavalièrs occitans èra pas sufisenta, lo comte de Fois recrutèt un fum de païsans e l’incorporèt a la seuna armada. Lo pauc d'entraïnament e d'experiéncia dels païsans occitan per èsser militar ne fasiá de soldats pauc efficaces. Pasmens, la motivation d'aqueles païsans es fòrta al respècte d'una crosada s'atacant a la lor cultura.
Debanament
L'emboscada foguèt montada dins lo bòsc al bòrd Montjuèi. Rogièr Raimon de Fois avent parfeitament amagat las seunas tropas dins lo bòsc, la surpresa es totala pels crosats. Al senhal del comte de Fois, los païsans e cavalièrs sortiguèron del bòsc, atacant vigorosament los crosats e los massacrèron. Al ser de la batalha, totes los crosats foguèron tuats, ferits o presonièrs. Rogièr Raimon de Fois ordonèt als seus soldats de copar las aurelhas e lo nas de cada presonièr. Simon de Montfort deguèt perseguir lo sètge de La Vaur sens aquelas ajudas.
Comentaris
A Auvezinas (masatge de la comuna de Montjuèi), una estèla foguèt pausada en memòria d'aquela batalha. Es un dels rares monuments relatius de la crosada de 1209-1229. Lo 800 anniversari de la batalha e foguèt celebrat lo 9 d'abril de 2011 en preséncia de las autoritats civilas e militaras.
Saint-Hippolyte
Saint-Hippolyte es una comuna francesa, situada dins lo departament de Charanta Maritima e la region de Novela Aquitània, ancianament de Peitau-Charantas.
Comunas vesinas
400px|gaucha||Distanças e posicion relativa
Vernusa
Vernusa (Vernusse en francés) es una comuna occitana de Borbonés situada dins lo departament d'Alèir e la region d'Auvèrnhe Ròse Aups, ancianament d'Auvèrnhe.
Comunas vesinas
400px|left|Distanças e posicion relativa
Saint-Père (Nièvre)
Saint-Père es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Nièvre e la region de Borgonha.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Ornes
Ornes es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mòsa e la region de Lorena.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Montinhac (Gironda)
Montinhac (Montignac en francés) es una comuna bordalesa de Guiana, lingüisticament gascona, situada dens lo departament de Gironda e la region de Novèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
Bénédicte Boyrie-Fénié cita mèi d'una fòrma anciana : Montinnacum, Montiniacum (en latin, sègles XI-XIII), Montinnag, Montinag, Montinhac, Montinac (en occitan, sègles XI-XIII), Montinhac (1273, en occitan), Montynhac (1299, en occitan), Montinhaco (cappella de ~) (1342, en latin). Emb lo sufixe -acum, i a duas possibilitats : lo nom de persona *Montinius, derivat de Montinus, eth medish derivat de mons, causit per Dauzat e Rostaing, pus evident foneticament, o un aute nom, Montanius, causit per Ernèst Negre (citat par B. Boyrie-Fénié), pus frequent mès que demanda una dissimilacion. Bénédicte Boyrie-Fénié escarta pas cap de solucion.
Civilizacion astèca
thumb|right|250px|La [[pèira dau Soleu, calendièr deis Astècas]] Leis Astècas èran un pòple autoctòn de Mesoamerica que formèt un empèri e una civilizacion precolombiana importants en Mexic au sègle XV. L'estat astèca foguèt creat dins lo corrent dau sègle XIII. Inicialament febles e vassaus d'estats mai poderós, leis Astècas capitèron de formar una aliança solida amb doas autrei vilas durant leis annadas 1420 que venguèt la premiera poissança de la region e formèt finalament un empèri. La superficia d'aquel empèri foguèt aumentada per lei sobeirans successius fins a 1519 e l'arribada dei conquistadors espanhòus d'Hernán Cortés. Après una guèrra de dos ans entre 1520 e 1521, leis Astècas foguèron vencuts e lor capitala, Tenochtitlan, destrucha e annexada au Reiaume d'Espanha.
Leis originas e la formacion dau poder astèca
L'origina precisa dau pòple astèca es mau coneguda mai probablament situada dins una region dau nòrd d'America Centrala. A partir dau sègle VI, divèrsei pòples acomencèron de migracions vèrs lei regions sud de Mexic. Leis Astècas serián entre lei darriers que realizèron aquela migracion probablament durant lo sègle XII. En 1258, pervenguèron a Chapultepec dins la region de la vila actuala de Mexico. Foguèron sota la dominacion de Culhuacan qu'èra un deis estats pus poderós de la region. Pasmens, leis Astècas foguèron atacats per Azcapotzalco, ciutat-estat rivala de Culhuacan, e rebutats de Chapultepec. En 1299, Cocoxtli, lo cap de Culhuacan, permetèt donc l'installacion deis Astècas sus lei tèrras de Tizapan. Aquela installacion entraïnèt lor integracion a la cultura de Culhuacan.
Puei, segon la tradicion astèca, fondèron la vila de Tenochtitlan en 1325 sus una illa dau lac Texcoco. En 1375, elegiguèron lor premier cap, Acamapichtli, que veniá d'una dinastia toltèca de Colhuacan. Fins a 1428, Tenochtitlan demorèt vassala d'Azcapotzalco. D'efèct, aquel estat èra vengut una poissança regionala fòrça importanta, probablament sens equivalent dempuei l'afondrament de la civilizacion toltèca. Ansin, per exemple, lo tresen cap astèca conegut, Chimalpopoca, èra vassau d'Azcapotzalco.
La Tripla Aliança e l'apogèu de l'Empèri Astèca
En 1426, lo cap astèca Chimalpopoca foguèt capturat per Maxtla, eiretier dau rèi Tezozomoc, sobeiran d'Azcapotzalco. Foguèt tuat pauc après. Aquela mòrt entraïnèt una reaccion fòrta deis Astècas que capitèron de formar una aliança ofensiva, coneguda sota lo nom de la, amb lei vilas de Texcoco e de Tlacopan per batre Maxtla. Puei, après aqueu succès, aquela aliança bateguèron lei fòrças d'Azcapotzalco e conquistèron la vila en 1430.
Desperate Housewives
Desperate Housewives es una seria televisada americana. Parla de quattre fremas que mòstron sa vida vidanta. La narratritz s'es sucidida.
Civilizacion astèca
La Tripla Aliança e l'apogèu de l'Empèri Astèca
L'extension de l'Empèri se persègue durant lo rèine d'Ahuitzotl (1486 - 1502) que foguèt remplaçat per Moctezuma II après sa mòrt. Aqueu darrier contunièt l'organizacion administrativa de l'Empèri. De mai, capitèt d'estendre l'Empèri vèrs lo sud e la civilizacion astèca agantèt son apogèu. Ordenèt pereu la reconstruccion de la capitala devastada per una inondacion.
L'invasion espanhòla e la fin de la civilizacion astèca
thumb|Representacion dau sègle XVII dau [[sètge de Tenochtitlan.]]
En 1519, lei fòrças dau conquistador Hernán Cortés desbarquèron sus lei còstas mexicanas. Concluguèron una aliança amb lo reiaume de la confederacion de la ciutat de Tlaxcala, estat enclavat dins l'Empèri Astèca e enemic de la Tripla Aliança. Puei, leis Espanhòus arribèron a Tenochtitlan, amb seis aliats, lo 8 de novembre de 1519. Foguèron inicialament aculhits pacificament per Moctezuma II mai la mesfisança aumentèt lèu. Cortés capturèt Moctezuma e assaièt d'obtenir sa somission per contraròtlar l'Empèri Astèca d'un biais legau.
Pasmens, Cortés deguèt quitar la capitala astèca amb la màger part de sei tropas per luchar contra Panfilo de Narvaez, un conquistador rivau, desbarcat amb una armada pus importanta. Gràcias a la corrupcion, Cortés capitèt d'obtenir lo sosten d'una partida dei soudats de de Narvaez e lo poguèt capturar après una ataca sospressa contra son camp. Poguèt tanben renforçar sei forças amb lei soudats de de Narvaez e tornar a Tenochtitlan.
Enterin, durant l'abséncia de Cortés, leis astècas se revoutèron contra la garnison espanhòla que foguèt blocada dins un palais de la capitala. Lei renfòrç dirigits per Cortés intrèron dins Tenochtitlan lo 24 de mai e foguèron tanben pres a la leca dins lo palais d'Axaycatl. Incapables de resistir de temps, leis Espanhòus capitèron de s'enfugir de nuech lo 30 de junh mai sofriguèron de pèrdas importantas. Pasmens, arrestèron la còntraofensiva astèca lo 7 de julhet de 1520 a la batalha d'Otumba. Cuitlahuac venguèt lo cap novèu deis Astècas après la mòrt, dins de circonstàncias mau conegudas, de Moctezuma II.
Après aquela batalha, leis Espanhòus se poguèron retirar vèrs Tlaxcala onte formèron una armada novèla amb seis aliats. De mai, una epidemia de variòla s'estendèt dins la region menada per leis Europèus. Causèt la mòrt de miliers d'abitants e afebliguèt fortament l'Empèri Astèca. Ansin, lo 7 de decembre de 1520, Cuitlahuac moriguèt de la malautiá e son cosin Cuauhtémoc li succediguèt. En abriu de 1521, Cortés tòrna a Tenochtitlan amb una armada renforçada per de soudats venguts dau rèsta dei colonias espanhòulas e acomença lo sètge de la vila que foguèt conquista après una resisténcia acarnada lo 13 d'agost. Lo rèi Cuauhtémoc foguèt capturat e lei pèrdas astècas foguèron fòrça importantas, probablament de desenaus de miliers de tuats.
Lo periòde coloniau e lo declin de la populacion
Après la conquista per lei conquistadors, divèrseis epidemias de malautiás importadas d'Euròpa per leis Espanhòus decimèron la populacion d'America Centrala, especialament dins la region de Mexico, nom novèu de Tenochtitlan. Ansin, lo nombre d'abitants evoluciona de 20 milions en 1521 a solament 1,6 milions en 1618. De mai, dins leis annadas 1520, lei caps principaus deis Astècas foguèron acusats de complòt o de traïson e condamnats a mòrt. Per exemple, foguèt lo cas de Cuauhtémoc que son execucion en 1525 marca la fin definitiva de l'Empèri Astèca.
L'organizacion politica
L'organizacion politica de la societat tèn tres nivèus principaus que son la familha, lo calpulli e l'altepetl : Au començament de la conquista espanhòla, l'Empèri Astèca èra devesit en 38 províncias liadas per d'acòrds mai o mens constrenhents, especialament per lo pagament dei tributs. Au nivèu locau, lei tlatoanis vencuts per leis armadas astècas èran generalament restaurats après la guèrra. Avián una autonomia importanta a condicion de pagar lo tribut demandat.
Lo tlatoani
thumb|Representacion dau tlatoani.
Cada ciutat-estat aviá generalament l'estatut d'altepetl e èra alora dirigida per un sobeiran dich tlatoani. Aquelei sobeirans èran de la mema familha, mai la succession se debanava pas totjorn de paire en fiu car lei cosins, lei fraires e leis oncles avián tanben de drechs au tròne. De mai, au començament de l'Istòria astèca, lo tlatoani èra designat per una assemblada generala de guerriers. Vèrs la fin de l'Empèri, l'estatut dau tlatoani de Tenochtitlan, vengut huey tlatoani après lei conquistas astècas, èra considerat coma mieg divin. Pasmens, èra totjorn elegit per un grand conseu e lo vòte deviá èsser aprovat per leis autrei membres de la Tripla Aliança (Texcoco e Tlacopan). Lo membre de la familha mai competent èra donc generalament elegit. La nominacion veniá definitiva tre que l'emperaire novèu aviá mostrat de pròvas de sei capacitats, generalament per la conquista d'autrei províncias.
Lo poder dau tlatoani èra principalament la direccion deis afaires exteriors de la vila e la realizacion dei ceremònias religiosas per protegir la ciutat. Aviá de conselhiers qu'èran lo Cihuacoatl, cap dei fòrças armadas, e certanei grands dignitaris. De mai, certanei tlatoanis, coma aqueu de Texcoco, avián de conseus permanents per certanei subjèctes, coma leis afaires militars, lei finanças, la musica... etc.
Lei grands dignitaris
thumb|Estatua representant lo cihuacoatl.
En fòra dau tlatoani, leis autrei personatges importants dau govèrn d'una ciutat-estat èran lei responsables militars. Lo premier èra lo Cihuacoatl qu'èra lo cap deis armadas e tanben lo jutge deis apelacions o lo remplaçant dau tlatoani. De mai, quatre autrei conselhiers acompanhavan lo cihuacoatl per lo comandament de l'armada. Totei lei conselhiers èran membres dau Grand Conseu que se podiá opausar tres còps ai decisions de l'emperaire.
La ierarquia deis abitants e de la societat astèca
Au moment de l'invasion espanhòla, la societat astèca èra fòrtament ierarquizada a l'entorn de cinc grops sociaus principaus : la noblesa, lo clergat, lei marchands, lei roturiers non marchands e leis esclaus.
La noblesa
La noblesa èra la classa a la cima de la societat e dau poder astèca. Foguèron dichs dignitaris, senhors o cacics per lei cronicaires espanhòus. Sei membres èran generalament elegits ai foncions administrativas, militaras o religiosas per sei conciutadans. Puei, aqueleis eleccions devián èsser confirmadas per lo poder. Per assegurar sei ròtles, lei membres de la noblesa recebián de revenguts dei tèrras e una partida dei tributs pagats per lei pòples de l'Empèri Astèca. De mai, èran dispensats dau pagament de l'impòst. Pasmens, au moment de la conquista, la noblesa èra a venir pauc a pauc una classa ereditària. D'efèct, seis enfants avián automaticament accès ais escòlas melhoras e certanei familhas acomencavan de se crear de parents d'origina divina per legitimar lor permanància au poder.
Lei marchands
Lei marchands, dichs « pochteca », èran un grop sociau especiau en causa dei particularitats dau comèrci d'America Centrala. D'efèct, lei marchands formavan d'expedicions relativament luenchas amb un caractèr militar força important per la proteccion dei caravanas. De mai, aqueleis expedicions avitalhavan Tenochtitlan en produchs exotics e certanei marchands podián tanben servir d'espions.
Ansin, la classa dei marchands teniá de quartiers e de tribunaus pròpris, èra dispensada dei servicis personaus e dei trabalhs publics organizats per l'Estat. De mai, seis enfants podián anar ais escòlas reservadas a l'aristòcracia. Enfin, lei marchands podián portar de joièus en òr e de vèstits luxuós per certaneis ocasions meme s'aquelei demostracions de richessa èran limitadas per evitar de turtar lei privilègis de la noblesa.
Lei roturiers non marchands
Lei roturiers non marchands formavan de grops diferents en foncion de l'activitat o de la possession de tèrras :
Leis esclaus
Leis esclaus èran la proprietat d'un mèstre e avián de drechs civics. D'unei, capturats durant una guèrra, èran destinats ai sacrificis umans de la religion astèca. Leis autreis, dichs « tlatlacotin » venián esclaus per divèrsei rasons coma la realizacion d'un delicte o la venda per de parents, o per d'esperelei, durant una famina o per pagar un deute. Lo tractament deis esclaus sembla d'èsser estat bòn. Certanei podián tenir de bens e, de còps, d'autreis esclaus. Leis enfants d'esclaus èran libres. Leis esclaus podián comprar lor libertat o èsser liberats per lor mèstre o a sa mòrt.
Economia
L'economia de l'Empèri èra facha de tres domenis principaus qu'èran l'agricultura, lo comèrci e lei tributs pagats per sei províncias diferentas. L'agricultura èra capabla de norrir una populacion importanta gràcia ai culturas de gròs blat, de faiòus, de cocordas o de pebrons. En revenge, lo norrigatge, principalament de dindons, demorèt limitat. D'autra part, un sistèma de cambis e de comèrci fòrça dinamic existissiá entre lei regions de l'Empèri, especialament entre lei tèrras autas e lei zonas pròchas dei còstas. Lei vilas importantas de l'Empèri èran donc de centres comerciaus actius. Enfin, lo pagament dei tributs dei províncias imperialas èra tanben una fònt importanta de cambis d'objèctes preciós o corrents.
Agricultura
La prosperitat de la civilizacion astèca foguèt permesa per l'eficacitat d'una agricultura capabla de norrir de milions d'abitants. Conoissián de tecnicas de construccion de bancaus e d'aigatges. De mai, leis Astècas capitèron de restaurar e de melhorar lei sistèmas d'aigatges dei civilizacions precedentas de la region.Dins certanei regions, coma lo lac Xochimilco, existissiá tanben de culturas flotantas fòrça fertilas.
La planta pus cultivada èra lo gròs blat qu'èra transformat en tortilla. Leis autrei culturas principalas èran l'avocat, lei faiòus, lei cocordas, lei trufas, la sàuvia e lo pebron. De mai, dins lei regions litoralas, existissiá tanben de culturas de coton, de cacau e d'aubres dau cauchó.
Comèrci
thumb|Representacion de marchands astècas.
Lo comèrci astèca èra fòrça desvolopat, especialament entre lei regions autas e aquelei dau litorau. Lei cambis pertocavan lei recòltas dei zonas autas coma lo gròs blat e lei produchs preciós dei regions litoralas coma lei plumas, l'obsidiana, lo cacau o lo coton. Aquelei produchs èran generalament venduts sus lei mercats dei vilas. Aquelei mercats, coma aqueu de Tlatelolco, avián una importància granda e podián recebre 60,000 visitaires cada jorn. Se debanavan generalament d'un biais setmanier per un vilatge tipic. Pasmens, aqueu ritme èra jornadier dins lei grandei vilas. De vendre de produchs en defòra dei mercats èra defendut e lei pretz èran fixats per lo cap dei marchands.
Tribut
Lo sistèma dei tributs pagats per certanei províncias de l'Empèri èra un ensems de cambis de produchs parallèl au comèrci oficiau. D'efèct, per una província, l'integracion dins l'Empèri aviá d'avantatges coma lo desvolopament dau comèrci, lo mantèn d'una autonomia vertadiera e una proteccion contra leis autrei pòples de la region mai tanben d'inconvenients coma lo pagament d'un tribut per la populacion. Lei produchs inclús dins lei tributs èran similars ai marchandisas vendudas sus lei mercats. Èran donc de materiaus preciós coma coton o pluma e egalament de produchs quotidians coma lo manjar. Aquelei tributs èran diferents segon lei regions e pagats un a quatre còps dins l'an.
Moneda
L'Empèri Astèca aviá un sistèma de monedas basat sus lei favas de cacau e sus de longors de teissut de coton. Lei favas èran utilizadas per lei crompas pichonas de la vida vidanta. En revenge, lei longors de coton, dichas « quachtli », èran destinadas ai crompas pus importantas. Diferentei qualitats de teissuts existissián. Aqueu sistèma de moneda permetèt principalament lei cambis sus lei marcats.
Religion
La religion astèca es caracterizada per lo politeïsme e l'associacion d'una divinitat o d'un rite per cada instant de la vida. Lei dieus principaus son Quetzalcoatl (dieu de la civilizacion), Tezcatlipoca, Tlàloc (dieu de la plueja), Chalchitlicue (frema de Tlàloc), Metztli, Cihuacoatl, Ilamatecuhtli e Mixcóatl. Lei prèires avián un ròtle important car èran lei solets que podián contraròtlar lei fòrças de la natura. Un ensems de calendiers liturgics precís reglava e ordenava totei lei ceremònias. Aquelei èran marcadas per l'utilizacion frequenta dei sacrificis d'umans capturats pendent lei guèrras contra leis estats vesins.
Lo panteon, la mitologia dei dieus astècas e lei rites
thumb|Representacion de Huitzilopochtli, dieu principal de la religion astèca.
Leis Astècas avián doas formas principalas per lei manifestacions subrenaturalas qu'èran dichas « teotl » e « tēixiptla ». La « teotl » designava una fòrça impersonala impregnant lo monde. En revenge, lo « tēixiptla » designava lei representacions fisicas (dieus, idòlas...) de la « teotl » e l'activitat religiosa umana per aquelei representacions.
La religion astèca èra una mescla dei religions astèca e dei pòples pus ancians de la region. Coma per leis autrei religions de Mesoamerica, l'observacion dau cèu aviá donc un ròtle important. Lei dieus principaus deis Astècas èran donc Huitzilopochtli, dieu dau Soleu e de la guèrra, Tlaloc, dieu de la plueja e Quetzalcoatl, la sèrp emplumada, dieu de la civilizacion, d'origina probablament toltèca. Pasmens, existissiá un nombre fòrça important de dieus car la màger part deis objèctes o manifestacions naturaus èran restacats a un dieu particular. Ansin, per exemple, 400 dieus diferents èran restacats a la saba de l'agava.
La mitologia astèca depintava una seria de mondes destruchs per de desastres generalament entraïnats per lor Soleu :
D'autra part, en fòra dei dieus, leis Astècas avián tanben un nombre important de supersticions e de rites quotidians. Certanei, especialament per lei naissenças, lei maridatges e la mòrt, èran pus importants.
Lei calendiers astècas
Leis Astècas avián tres calendiers liats a la mitologia astèca, influenciats per lei calendiers maias :
Lei prèires e lei centres religiós
thumb|Roïnas dau temple Mayor en [[2008.]]
Dins la religion astèca, lei prèires avián un ròtle important car èran lei solets que podián contraròtlar lei fòrças de la natura. Ansin, la preséncia d'un prèire èra necessaria per la màger part dei rites principaus. Per exemple, lo nom deis enfants èra chausit per un prèire quatre jorns après la naissença. Lo clergat èra fòrça organizat e ierarquizat. Ansin, lo cap dau temple de Huitzilopochtli de Tenochtitlan aviá un ròtle important, especialament per lei ceremònias oficialas de l'Estat. Pasmens, leis autrei clergats dei dieus principaus dau panteon demoravan independents dei prèires de Huitzilopochtli e avián lor ierarquia e lor importància pròprias.
Lei centres religiós principaus èran aquelei de Tenochtitlan e de Cholula. Lo modèl dei temples astècas es una piramida amb una plaça granda davant un costat. De mai, certanei temples avián una plataforma a la cima per la realizacion dei ceremònias pus importantas. D'autra part, se bastissiá regularament un revestiment novèu. Ansin, lei temples dei dieus principaus de la religion astèca aumentavan pauc a pauc lor talha gràcias a l'empielament regulars de revestiments. Enfin, vèrs la basa de la piramida, èran situats lei lotjaments dau personau coma lei prèires o l'orquèstra e lei dançaires dau temple.
Lo temple principau de l'Empèri Astèca èra lo « Templo Mayor » situat au centre de Tenochtitlan. Èra una piramida d'una autor de 45 mètres que teniá a sa cima dos temples consacrats ai dieus Tlaloc e Huitzilopochtli. Fasiá partida d'un ensems mai impausant amb d'autrei temples d'una talha importanta qu'èran dedicats a Chicomecoatl, Tezcatlipoca, Quetzalcóatl e a quatre dieus dei pòples conquists.
La practica dei sacrificis umans
La practica dei sacrificis umans èra una caracteristica importanta de la religion astèca, especialament per leis Europèus crestians dau sègle XVI. Aquela practica existissiá dins la màger part deis estats d'America Centrala. Pasmens, leis Astècas l'estendèron a un nivèu pus desvolopat e desconegut a respèct deis autrei pòples de la region. Per exemple, lo codex Telleriano-Remensis, un document astèca originau dau sègle XVI, parla de 20,000 sacrificis per la renovacion dau Templo Mayor en 1487.
La màger part dei sacrificats èran probablament d'esclaus capturats durant una guèrra. D'efèct, cada an, leis Astècas mandavan d'ofensivas contra certaneis estats per obtenir de presoniers per sei ceremònias de sacrificis. L'exemple pus conegut es l'estat de Tlaxcala, totalament enclavat dins lo territòri de la Tripla Aliança, que foguèt l'aliat principau deis espanhòus pendent la conquista de l'Empèri Astèca. Pasmens, es possible que certanei sacrificats èran volontaris per èsser divinizats après lo rite. Enfin, certanei ceremònias necessitavan de personas especialas coma de nanets o de gibós.