cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Jack Kerouac
Jack Kerouac (nascut Jean-Louis Lebris de Kérouac en 1922, mòrt en 1969) foguèt un escrivan nòrd-american de la generacion Beat.
Biografia
Lo sieu nom vertadièr èra Jean-Louis Lebris de Kérouac, descendent de canadians francofòns. Aprenguèt pas a parlar anglés fins a sièis ans. Jack Kerouac destaquèt lèu coma esportista en practicant fotbòl american, obtenguèt una borsa per l'Universitat de Columbia de Nòva York. Malgrat aiçò, una lesion a la camba e una baralha amb lo sieu entrenador frustrèron la siá carrièra, que rason se va per ingressar a la marina mercant. Quand èra dins tèrra escriviá constantament.
S'installèt dins la vila de Nòva York, ont coneguèt los autres membres de la Generacion Beat, coma Allen Ginsberg, Neal Cassady e William S. Burroughs.
Passèt de divèrses ans a ensajar de trobar un quite estil, que nomenèt fin finala pròsa espontanèa o "kickwriting". Quand li demandavan la siá opinion sus l' escritura, s'esforçava pas a far de diferéncias entre la pròsa e la poesia. Sosteniá que las siás idèas s'aplicavan tan al un coma l'autre genre, l'espontaneïtat coma metòde traspassava los limits de las formas de l'escritura. Li agradava de dire que quand trabalhava en un roman cada paragraf èra un poèma dins d'un tèxt estendut que surava en la mar de la lenga anglesa.
La reputacion li provèt pas doncas que Kerouac, timid, aviá la costum de se presentar begut a las entrevistas per veire d'explicar la mística dels romans qu'aviá escrich fòrça ans enrè e que degun aviá pas gausat publicar.
Moriguèt a 47 ans a causa d'un vessament intèrne, produch d'una cirrosi.
Meljac
Meljac, (Meljac en francés) es una comuna roergassa situada dins lo departament d'Avairon e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Geografia
vignette|upright=1.6|centre|Comunas a l'entorn.
Luòcs e monuments
Ostals de Meljac:
Dakota del Sud
Lo Dakota del Sud o Dacòta del Sud es un estat dels Estats Units d'America. Lo Dakota del Sud es limitat al nòrd per lo Dakota del Nòrd, a l'èst per Minnesòta e Iowa, al sud per Nebraska e a l'oèst per Wyoming e Montana.
Geografia
250px|right|thumb|Coma en las Badlands National Park, las pradas cobrisson una granda part de l'estat.
Lo riu mai important del Dakota del Sud es lo riu Missorí. Missorí e los sieus afluents banhan practicament tot l'estat, levat la region nord-èst. Lo lac màger de l'estat, lo Lac Oahe, es artificial, format pel Barratge Oahe. Los bòscs cobrisson aperaquí 4% del Dakota del Sud.
Lo clima del Dakota del Sud es temperat. A causa del sieu terren pauc accidentat e distant de las grandas massas d'aiga, lo Dakota del Sud possedís de grandas variacions de temperatura e un clima instable, e mai que siá pas tant cambiadís coma lo clima del Dakota del Nòrd.
Economia
Lo produch interior brut del Dakota del Sud foguèt de 23,12 miliards de dolars en 2003. Lo revengut per capita de l'estat, per la siá part, foguèt de 30 722 dolars. Lo taus de caumatge del Dakota del Sud es de 3,5%, la tresena mai bassa del país, sonque mai que los taus de caumatge de Hawaii e del Dakota del Nòrd.
Lo sector primari representa 8% del PIB del Dakota del Sud. Amassa, l'agricultura e l'elevatge representan 8% del PIB, e emplegan aperaquí 44 000 personas. Los efèctes de la pesca e de la silvicultura son minims sus l'economia de l'estat. Lo sector agricòla es una de las principalas fonts de revengut del Dakota del Sud, cap d'estat dels Estats Units depend tant de l'agricultura e de l'elevatge coma lo Dakota del Sud, e coma consequéncia, lo percentatge de la participacion d'aqueste sector dins lo PIB de l'estat es lo màger de totes los estats nòrd-americans. L'estat possedís 33 000 bòrias, que cobrisson aperaquí 90% de l'estat. Lo Dakota del Sud es un dels liders nacionals per la produccion de blat, milhòc, granas de virasolelhs, carn, e lach, e possedís una las manadas màgers del país.
Lo sector segondari apòrta 18% del PIB. L'industria segondària representa 13% del PIB de l'estat e emplega aperaquí 52 000 personas. Los principals produches industrializats fabricats dins l'estat son d'equipaments electronics en general, de produches agroalimentaris, maquinària, equipaments de transpòrts e derivats del petròli. L'industria del bastiment representa 4% del PIB de l'estat, en emplegant aperaquí 28 000 personas. Las minas representan 1% del PIB del Dakota del Sud, en emplegant près de 1,6 000 personas. Los principals produchs son lo petròli, granit e gres.
Lo sector terciari representa 74% del PIB del Dakota del Sud. L'estat es un grand centre financièr, qu'atraguèt divèrsas institucions financièras a travèrs de de programas d'incitacions fiscalas. Servicis financièrs e immobilièrs representan près de 20% del PIB, en emplegant aperaquí 43 000 personas.
Idere
L'idere es una lenga cross river parlada en Nigèria. Fa partida de la branca cross river bas.
Localisacion
L'idere es parlat dins la zòna de govèrn local d'Itu de l'Estat d'Akwa Ibom.
So Barn
So Barn o Lo Bar, e tanben Aubarn (Le Bar-sur-Loup en francés) es una comuna occitana dau Comtat de Niça, situada dins lo departament dei Aups Maritims e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur.
Geografia
La comuna deu lo sieu nom al Lop, fluvi litoral que la travessa, e que se tira en la mar près de Vilanòva-Lobet.
Istòria
Dins un vilatge prèp de So Barn, se pòt admirar las celèbras roïnas del viaducte, destrusit pels ocupants alemands qu'ocupèron aquel vilatge durant la segonda guèrra mondiala. La bastison d'aquel viaducte durèt 2 ans, comencèt l'an 1940 e s'acabèt l'an 1942. A la fin de la guèrra, los alemands faguèron deslotjar lo vilatge e faguèron espetar lo viaducte. Mai tard, la Companhiá dels Grands Trabalhs de Marselha (societat de construccion a l'epòca) ordenèt la destruccion totala de las parcèlas del viaducte que menaçava de s'arroïnar. Per contra, los pilars considerats coma pas perilhoses, demorèron depès e daissèron un fòrt remembre pels abitants.
Ferenc Mádl
Ferenc Mádl (1931 - 2011) doctor en drech e òme politc foguèt President d'Ongria entre 2000 e 2005.
Atòl
thumb|right|250px|Atòls dins l'[[Ocean Pacific]] Un atòl es una pichona illa tropicala constituida per d'escuèlhs de coralh qu'enròdan una lòna sonada lagon. Lo mot d'atòl ven de atolu dins la lenga malaialam del sud-oèst d'Índia, a travèrs de l'anglés e del francés atoll.
Lo cercle d'escuèlhs es format per d'illòts de sabla coralliana, nomenats motu. Son de depaus calcaris d'algas e de madrepòra, sus una basa volcanica submergida. En general an una fòrta inclinason del costat de l'ocean, e pauca prigondor del costat interior. La lòna normalament a de sortidas a la mar per de canals estreches amb fòrts corrents d’aiga durant las marèas (graus). Dins la tranquillitat de las sieunas aigas se trapa sovent una granda varietat d’espècias marinas.
Bisimbre
Bisimbre es un municipi de la província espanhòla de Saragossa dins la Comunautat Autonòma d'Aragon.
Mont-sous-Vaudrey
Mont-sous-Vaudrey es una comuna francesa, situada dins lo departament de Jura e la region de Franca Comtat
Saint-Agnan-sur-Sarthe
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Al cors del periòde revolucionari de la Convencion nacionala (1792-1795), la municipalitat a portat lo nom de Montagnan.
Madridanos
Madridanos es un municipi de la província espanhòla de Zamora dins la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Château-sur-Allier
Château-sur-Allier es una comuna francofòna de Borbonés situada dins lo departament d'Alèir e la region d'Auvèrnhe.
Geografia
Castell-sus-Aliar a situat a l'extrèm nòrd del departament de l'Aliar. Al nòrd de la municipalitat se tròban los limits dels departaments de l'Aliar, del Doncas que e de la Nièvre.
L'Allier borde la commune à l'est. La Bieudre se jette dans l'Allier à Château-sur-Allier, à la limite du Veurdre.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
En las siás cartas datadas de 1161 e donadas a la abbaye de Sant-Martin de Autun, l'avesque de Nivèrns Bernard de Sant-Saulge desgrana la glèisa d'aquela parròquia coma en levant de la abbaye. En 1164, lo pape Alexandre III, alavetz refugiat a França, confirma per una bulle la proprietat de la curació al benefici d'aquela abbaye.
Pendent la Revolucion francesa, la municipalitat #portar lo nom de Montbel o Montbel-sus-Aliar.
Dans ses lettres datées de 1161 et données à l'abbaye de Saint-Martin d'Autun, l'évêque de Nevers Bernard de Saint-Saulge énumère l'église de cette paroisse comme relevant de l'abbaye. En 1164, le pape Alexandre III, alors réfugié en France, confirme par une bulle la propriété de la cure au bénéfice de cette abbaye.
Pendant la Révolution française, la commune porta le nom de Montbel ou Montbel-sur-Allier.
Blanzy
Blanzy es una comuna francesa, situada dins lo departament de Sòna e Léger e la region de Borgonha.
Causse de Gramat
Lo Causse de Gramat es una region naturala d'Occitània que fa partida dels Causses de Carcin. Es situat dins lo departament d'Òlt, al centre oèst del Massís Central.
Blanzy
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Causse de Gramat
Situacion
Lo Causse de Gramat, naut de tres cents cinquanta mètres, s'estend entre los rius de Dordonha e de Cèla. Se situa al nòrd dels Causses de Carcin, que n'es lo pus important.
Blanzy
Istòria
Al Epòca gallo-romaine, la vila de Blanzy #far partida del país Eduen. Al mièg de la, Blanzy ven parròquia, de contunh Archiprêtré als environs de 1060, se nomena alavetz "Blangy en Bourgogne" e a dividit en doas comunitats. Berceau De la conca minaire de 1828 a 1986, Blanzy connaitra un essor industrial e démographique. Duplicarà alavetz la siá populacion e se #dotar en 1880 d'una primièra escòla primària. Dempuèi 1978, la vila es jumelée amb la municipalitat alemanda de Hettenleidelheim (Rhénanie-Palatinat).
La Taillée
La Taillée es una comuna peitavina, situada dins lo departament de Vendea e la region daus País de Leire.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Toponimia
Las atestacions ancianas son, per lhuec:
Nòtas
<references group="N"/>
Cabàs e Lo Massès
Cabàs e Lo Massès (Cabas-Loumassès en francés) qu'ei ua comuna gascoa d'Occitània situada dens lo departament de Gers e la region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.
Geografia
vignette|upright=1.6|centre|Comunas a l'entorn.
Rosers
Geografia
vignette|upright=1.6|centre|Comunas a l'entorn.
Cabàs e Lo Massès
Cabàs
Cabàs que vengueré deu nom latin d'òme Capatius : *Capatium (fundum). Capatius que seré un nom etrusc que lo latin manlevè. Cabàs qu'èra donc probablament ua anciana grana proprietat antica qu'avè per mèste Capatius. Segon Negre, Cabàs que veng de l'occitan cap dab lo sufixe aumentatiu -às : « gròs cap ».
Rosers
Rosèrs/Rosés
La grafia Rosers qu'es contradictòria : lo resultat deu sufixe -ariu qu'es [-ɛ] e non pas [e]; la grafia que deu causir entre *Rosèrs e *Rosés, segon la prononciacion autentica. Segon Dauzat e Rostaing, lo nom de la comuna que veng de l'[occitan] ros, « sumac », dab lo sufixe -ensem. Segon Negre, Rosèrs/Rosés que veng deu plurau de l'occitan rosèr.
Cabàs e Lo Massès
Demografia Lo Massès
Véser a l'article.
Rosers
Miran
La topografia s'opausa pas a un derivat de mirar, ua fòrma masculina ipotetica de mirana « tor de guait, güèit, guait, lòc de guarda ».
Istòria
Rosés qu'annexè La Mazère (nom francés : La Masera ?) en 1836 e Miran (nom francés) en 1839. Miran qu'avèva annexat Aumensan (nom francés) en 1837. Rosés e Miran qu'èran parròpias abans la revolucion, las autas non.
Chieftain
Lo carri FV 4201 Chieftain es un carri de combat principau de segonda generacion britanic desvolopat de 1956 a 1961. Intrèt en servici en 1966 au sen de l'armada britanica e conoguèt un succès a l'exportacion dins lei país d'Orient Mejan car Iran, Iraq, Jordania, Kowait e Oman l'adoptèron. Existisse unei versions diferentas (Mark 1 a 13 dins l'armada britanica), compres de versions localas. Demorèt en servici fins a 1995 dins lo Reiaume Unit fins a son remplaçament progressiu per lo Challenger 1 de tresena generacion.
Moya Brennan
Máire Ní Bhraonáin, pus conoscuda per son nom d'artista Moya Brennan (Gaoth Dobhair, 1961) es una famosa cantaira new age irlandesa.
Chieftain
Lei carris iranians participèron a la Guèrra Iran-Iraq onte conoguèt de pèrdas importantas còntra lei T-55 e T-62 iraquians coma durant la batalha de Dezful. Un centenau de carris Chieftain e M60 Patton i foguèron perduts cònta solament 50 T-55 e T-62. Pasmens, d'errors de comandament importantas foguèron realizadas durant la batalha per l'armada iraniana. Per la seguida, corrèctament comandats, lei Chieftain iranians venguèron d'adversaris fòrça perilhós per leis Iraquians.
Batalha de Gazala
La batalha de Gazala se debanèt dins lo corrent de la Segonda Guèrra Mondiala dau 26 de mai au 21 de junh de 1942. Foguèt la consequéncia d'una còntra-ofensiva de l'Axe (inicialament 90,000 òmes e 565 carris) còntra lei fòrças aliadas, principalament britanicas, de Cirenaïca (inicialament 110,000 e 843 carris). S'acabèt per una victòria restontissenta de l'Axe que li permetèt de conquistar lo pòrt estrategic de Tobruk e de remandar leis Aliats sus El Alamein en Egipte.
Leis Aliats perdiguèron 50,000 òmes e 1,183 carris e lei Germano-italians solament 5,000 òmes e 400 carris. Pasmens, leis Aliats perdiguèron pas pè. D'efèct, lo remplaçament dei pèrdas materialas alemandas èra pus lòng e malaisat qu'aqueu dei pèrdas aliadas. De mai, lo comandament britanic laissèt arrèire una bregada francesa qu'anava alentir d'un biais decisiu la progression de l'Axe a la batalha de Bir Hakeim.
Pozuelo de la Orden
Pozuelo de la Orden es un municipi de la província espanhòla de Valhadolid dins la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Lengas nakh
Las lengas nakh son un grop de lengas caucasencas parladas dins lo Sud de Russia, dins las Republicas d'Ingoshia, de Chechenia e en Georgia.
Classificacion de las lengas
La classificacion tradicionala es de presentar las lengas nakh coma una de las las doas brancas as tres lengas, amb las lengas daguestanesas, de la familha de las lengas caucasencas del nòrd-èst.
las tres lengas nakh son:
Lengas daguestanesas
Las lengas daguestanianas son una de las doas brancas presentadas tradicionalament coma constituent la familha de las lengas caucasencas del nòrd-èst. L'autra branca es formada, dins aquela vision, per las lengas nakh.
Auèi d'autras classificacions meton en dobte l'existéncia d'aquel devesiment en dos.
Velving
Velving es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mosèla e la region de Lorena.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Sant Andrieu de Sangònis
Sant Andrieu de Sangònis (Saint-André-de-Sangonis en francés) es una comuna lengadociana situada dins lo departament d'Erau e la region d', ancianament de Lengadòc-Rosselhon.
Lo gentilici es : santandrivenc, santandrivenca
L'escais dels abitants de Sant Andrieu èra los pòrcs negres.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
Las (principalas) fòrmas ancianas son : terminium de Sangomas [legir : Sangonias) en 996-1031, villam que vocatur Sangonias en 1031-1048, parrochie S. Andree Sanguivomensis cap a 1140, de Sangonis en 1252, de Sangoniis en 1264, de Sanguomis en 1270, S. Andreae de Sangonis en 1393, de Sangoniis en 1484, St André de Sangonis en 1740-60, 1770-72 (mapa de Cassini).
Segon Dauzat e Rostaing, Sant Andrieu, dau grèc Andreas, es un daus dotze apòstol e de mai d'un sant ; segon Hamlin, Sangònis es benlèu lo nom gallic d'òme Samaconius (D. E. Evans, Gaulish Personal Names, p. 252), amb una desinéncia latina dau locatiu plurau (segon Negre, TGF, I, p.232).
Segon Delamarre, Sangònis èra Samaconiā, la proprietat de Samaconios, mas la fòrma actuala ven de l'ablatiu plurau Samaconiis. Samaconius, « Einwolf », es atestat a Carnuntum. Delamarre es donc d'acòrdi amb Negre.
Sainte-Brigitte en francés
Las fòrmas ancianas son : parrochiarum S. Saturnini sive S. Brigide, parrochie S. Saturnini sive S. Brigide en 1129, ecclesia S. Brigide en 1252, de S. Brida en 1344, S. Brigidae en 1393, ecclesia S. Brigide en 1484, Bergide en 1626, Ste Brigide en 1643, [l'eglise] de Ste Brigite en 1740-60, Ste Brigite en 1770-72 (mapa de Cassini). Lo nom locau de la santa patrona de l'Irlanda es pas conegut : entre Brigida, Bergida o Brida.
Cambons
Las fòrmas ancianas son : villa Cambonis, villa Cambones en 954-986, in Cambones, cap a 1005, mansuum de Cambos en 1122, de Kambos, cap a 1140, de Cambos en 1153, ecclesiam beate Marie de Cambo en 1180, ecclesia S. Marie de Cambos en 1252, priore de Cambone en 1286, ecclesia Beate Marie de Cambono en 1484, Cambout (?) en 1626, Cambous en 1626, 1643, 1740-60, 1770-72 (mapa de Cassini), Camboux en 1740-60, l'église de Cambous en 1740-60.
Saint-Bomer
Saint-Bomer es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Eure e Loir e la region dau Centre e Vau de Léger.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Anne Sinclair
Anne Sinclair (n. Anne-Élise Schwartz, Nòva York, lo 15 de julhet de 1948) es una jornalista politica francesa. Presentèt l'emission d'actualitat politica "Sept sur sept" de 1984 a 1997.
Filha de Joseph-Robert Schwartz (vengut Sinclair en 1949), òme d'afars, e de Micheline Nanette Rosenberg (filha del mercadièr d'art Paul Rosenberg e modèla de Pablo Picasso) es diplomada de l'IEP de París (1972).
Foguèt maridada amb lo jornaliste Ivan Levaï, an dos filhs. En 1991 se maridèt amb l'òme politic Dominique Strauss-Kahn president del FMI.
Saint-Rémy-la-Varenne
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
En 1343, la sal ven un monopòli d'Estat per una ordonnance del rei Philippe VI de Valís, #que institue la gabelle, la taxa sus la sal. Lo Anjau fa partit país de "grand gabelle" e compren setze tribunals especiales o "de graèrs a sal", #qu'aquel de Sant-Rémy-la-Varenne.
En 1343, le sel devient un monopole d'État par une ordonnance du roi Philippe VI de Valois, qui institue la gabelle, la taxe sur le sel. L'Anjou fait partie des pays de "grande gabelle" et comprend seize tribunaux spéciaux ou "greniers à sel", dont celui de Saint-Rémy-la-Varenne.
Massachusetts
Massachusetts (en anglés Commonwealth of Massachusetts) es un estat dels Estats Units d'America. Se situa al nòrd-èst del país. Forma part de la region coneguda coma la Nòva Anglatèrra (New England). Confronta al nòrd los estats de New Hampshire e Vermont, a l'èst l'ocean Atlantic, al sud los estats de Connecticut e Rhode Island, e a l'oèst l'estat de Nòva York.
La capitala de l'estat es la vila de Boston, ciutat portuària situada dins la badia de Boston (Boston Harbor), en riba de l'Atlantic e asagada per tres rius: lo fluvi Charles, al centre, lo riu Mystic al nòrd e lo riu Neponset al sud.
Anne Roumanoff
thumb|Anne Roumanoff, 2011.Anne Roumanoff  (París, lo 25 de setembre de 1965) es una umorista francesa. Es diplomada de l'IEP París (1986). Comencèt a la television en 1987 (dins l'emission La Classe). Faguèt son primièr « one woman show » en 1987 e dempuèi a fach una desena d'espectacles. Trabalha fòrça a la television francesa.
Chanteuges
Chanteuges (Chanteuges en francés, ancianament *Chantuèjol) z-es una comuna auvernhassa, situada dins lo departament del Naut Léger e la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament d'Auvèrnhe.
Comunas vesinas
400px|left|Distanças e posicion relativa
Ranrupt
Ranrupt en alemannisch (Ranrupt en francés) es una comuna francesa del departament del Bas Ren e de la region d'Alsàcia.
Istòria
Se sauriá pas èsser afirmatiu per çò qu'es del nuclèu d'un primièr peuplement en l'Antiquitat a Ranrupt e la étymologie de lo sieu nom apòrta pas pas mai d'elements actius en aquel sens. Totun, se pòt avançar l'ipotèsi d'una aucupacion a la nautor Mièja Edat per una populacion de cultura gallo-romaine.
L'abitat de Ranrupt a situat sul traçat d'una rota provinciala (en venent del Caulet del Hantz en territòri abbatiale de Senones) en prenent l'anciana rota romaine del Camp del Fuòc (soslinhada per Strata en 1059 ) #Lo que tròba al Caulet de Steige la via salinatorum. La mencion d'aquela importanta artèria vendeira tant coma militara en connectant la plana de Alsace a la Lorraine, se tròba en un diplôme reial de 661 o 662. Lo traçat d'aquela rota a conegut : en venent de Raon-lo Etape per Nayemont e lo Caulet dels Broques, connècta Saâles, Bruche, lo Evreuil, La Salcée, Steige, Villé a la plana del Rhin.
A l'epòca medievala, las comunitats de Ranrupt e Stampoumont, respectivament @dénommer n'alemand Roggenbach e Stamberg, dépendent de la distincion de Villé, tot cossí aquelas de Saales e Bourg-Bruche. A l'epòca modèrna, lo territòri #qu'a assimilat al bailliage del Val-de-Villé (autoritat territoriala) se liga a l'istòria de Alsace e del Sant-Empèri romain germanique #que ne fasiá partida tanben la Lorraine.
On ne saurait être affirmatif en ce qui concerne le noyau d’un premier peuplement dans l’Antiquité à Ranrupt et l’étymologie de son nom n’apporte pas plus d’éléments allant dans ce sens. Néanmoins, on peut avancer l’hypothèse d’une occupation au haut Moyen Âge par une population de culture gallo-romaine.
L'habitat de Ranrupt est situé sur le tracé d'une route provinciale (venant du Col du Hantz en territoire abbatiale de Senones) rejoignant l'antique route romaine du Champ du Feu (signalée par Strata en 1059 ) laquelle rencontre au Col de Steige la via salinatorum. La mention de cette importante artère marchande autant que militaire reliant la plaine d'Alsace à la Lorraine, se trouve dans un diplôme royal de 661 ou 662. Le tracé de cette route est connu : venant de Raon-l'Etape par Nayemont et le Col des Broques, elle relie Saâles, Bruche, l'Evreuil, La Salcée, Steige, Villé à la plaine du Rhin.
À l'époque médiévale, les communautés de Ranrupt et Stampoumont, respectivement dénommé en allemand Roggenbach et Stamberg, dépendent de la seigneurie de Villé, tout comme celles de Saales et Bourg-Bruche. À l'époque moderne, le territoire qui est assimilé au bailliage du Val-de-Villé (autorité territoriale) se rattache à l'histoire d’Alsace et du Saint-Empire romain germanique dont faisait partie aussi la Lorraine.
Canton de Montpesat (Vivarés)
Lo Canton de Montpesat es una anciana division administrativa de Vivarés, situada dins l'arrondiment de L'Argentèira, lo departament d'Ardecha e la region de Ròse-Aups, ara d'Auvèrnhe-Ròse-Aups. Las 7 comunas son dempuèi 2015 dins lo canton de Nauta Ardecha (burèu centralizator Tuèis). Montpesat es de la Comunautat de comunas Ardecha de las Fònts e Volcans e las autras 6 son de la Comunautat de comunas de la Montanha d'Ardecha. La lenga autoctòna es l'occitan lengadocian, dins sa varianta bas-vivaresa o nòrd-cevenòla (« lengadocian en cha », qu'a las caracteristicas que definisson lo nòrd-occitan, aitau coma per lo gavaudanés).
Mahide
Mahide es un municipi de la província espanhòla de Zamora dins la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Lengas dené-caucasencas
Lei lengas dené-caucasencas o lo dené-caucasenc son una superfamilha de lengas (çò es una familha de lengas fòrça anciana e espandida). L'existéncia dau dené-caucasenc es pas (encara) validada nimai acceptada per l'ensems de la comunitat scientifica dei lingüistas e fa l'objècte de pron de discussions.
Composicion
Lo dené-caucasenc agropariá lei familhas seguentas:
L'inclusion dau nahali ven d'una version recenta de l'ipotèsi dené-caucasenca. Vitalii Shevoroshkin [1998] apond lei lengas salish e possiblament d'autrei familhas nòrd-americanas tanben.
La teoria, prepausada d'en primier dins leis ans 1980 per Sergei Starostin, s'inspira en granda part deis òbras d'Alfredo Trombetti, Karl Bouda, e Edward Sapir, mai s'es jamai demostrada d'un biais definitiu e inequivòc. Pron de lingüistas doncas pensan qu'aquelei familhas de lengas s'aparentan pas. Pasmens es important de notar que lei tenents de l'ipotèsi dené-caucasenca la considèran coma "un modèl explicatiu" mai que coma una solucion finala e definitiva au problèma d'una relacion genetica pus prefonda entre lei familhas consideradas.
E mai se pron de lingüistas considèran que lo basco e lo nòrd-caucasenc son d'isolats lingüistics, John Bengtson publiquèt mai d'un article au començament deis ans 1990 ont postulèt una familha vasconocaucasenca, en liant lo basco ai lengas nòrd-caucasencas, e aquò formariá lo macrocaucasenc que se liariá au burushaski. L'estructura intèrna de la superfamilha dené-caucasenca, coma la veson Starostin e Bengtson, se pòt agachar çai sota.
Vision d'Starostin
Vaicí l'aubre de la familha dené-caucasenca e lei datas de divergéncia aproximativas (estimadas per glotocronologia) que prepausan S. A. Starostin e sei collègas dau projècte Tower of Babel:
Vision de Bengtson
Vision actuala de J. D. Bengtson, qu'ara per ara l'a pas datada amb una analisi glotocronologica:
Fonologia reconstrucha
Coma per lo protoindoeuropèu e lo protooralic, lei lingüistas que trabalhan subre de reconstruccions de la lenga proto-dené-caucasenca utilizan gaire l'alfabet fonetic internacionau (AFI) en generau. Per facilitar lei comparasons amb la literatura scientifica, la transcripcion d'Starostin (largament identica a aquela de Bengtson) s'utiliza dins aquesta seccion, seguida per leis equivalents en AFI entre barras oblicas (per lei fonèmas) o entre parentèsis cairadas (per lei sòns vertadiers). Se diferéncia de l'AFI especialament dins la notacion dei consonantas africadas (que totei s'escrivon aicí amb un solet caractèr), dei consonantas lateralas, e dei consonantas faringalas e epiglotalas (aquò se complica per lo fach qu'Starostin utilizava pas lo tèrme d').
Correspondéncias de sòns
La taula seguenta descriu coma se supausa que lei fonèmas dau proto-dené-caucasenc an evolucionat vèrs lei fonèmas dei lengas descendentas. S'utiliza la transcripcion d'Starostin per lo proto-dené-caucasenc, s'utiliza l'ortografia basca per lo basco; se fornís l'AFI dins totei lei cas. (Lo burushaski a ges d'ortografia fixada). Lei correspondéncias dau na-dené, leis an pas encara publicadas. Lo jonhent indica qu'un fonèma a evolucionat vèrs de vias diferentas segon sa posicion dins un mot, per exemple au començament o a la fin. "∅" indica una desparicion sensa traça. L'identitat exacta dau protofonèma ienisseian "r₁" es gaire clara. Se mòstra pas lei derivats dei grops de consonantas proto-dené-caucasencas quand sei fonèmas an evolucionat de maniera independenta.
Vasconic
Aquela branca compren la lenga basca, l'anciana lenga aquitana (se per cas èra autra causa qu'una forma anciana de basco), e seis aujòus ipotetics.
Proposicions de cognats vasconocaucasencs
Nòtas:
Lo dargwa, lo chechèn, lo khinalug, lo lak, lo tabasaran, e l'udi son de lengas caucasencas dau nòrd-èst. Lo "dargwa" es lo dargwa literari, lo protodargwa es l'aujòu reconstruch de totei lei dialèctes dargwas, e lo protocaucasenc es lo darrier aujòu reconstruch de totei lei lengas nòrd-caucasencas conegudas de l'èst e de l'oèst. Per convencion un asterisc marca lei mots reconstruchs. "V" es una vocala non certana, "H" es una consonanta glotala o epiglotala non certana. Lei tirets indican que s'es pas trobat de forma comparabla au mot basco dins la lenga en question.
Sinocaucasenc
Lei tèrmes dené-caucasenc, sino-dené e sinocaucasenc son sovent confonduts. Mentre que lei dos primiers son de sinonims, lo darrier n'es una sosbranca. Lo sinocaucasenc comprendriá alora lo nòrd-caucasenc, lo sinotibetan, l'ienisseian e lo burushaski, en essent exclús lo na-dené e lo basco.
Lalo Schifrin
200px|right|thumb|Lalo Schifrin Lalo Schifrin (vadut Boris Claudio Schifrin lo 21 de junh de 1932 a Buenos Aires) qu'ei un compositor argentin d'origina judiva e autor deu famós tema Mission impossibla.
Veckring
Veckring es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mosèla e la region del Grand Èst.
Lalo Schifrin
Qu'ei vadut dens ua familha de musician puish que los son pair que gavidava los segonds vriulons dens l'orquèstra deu Teatro Colón. Qu'estudiè dab Enrique Barenboim, lo pair deu pianista e cap d'orquèstra argentino-israelian David Barenboim abans de se virar de cap au jazz.
Veckring
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
thumb|left|Carri american a l'intrada del pòble. Çò Hackenberg Èra un luòc de culte paguèt a. Passatge de la via estrategica romaine de Agrippa en connectant Mètz a Trèves pel marge drech de la Moselle.
Vilatge de la distincion de Busbach-Hackenberg (Luxemborg). Lo glèisa paroissiale i aviá situat sus la nautor del Hackenberg. Comuna en 1901.
Le Hackenberg était un lieu de culte païen au. Passage de la voie stratégique romaine d'Agrippa reliant Metz à Trèves par la rive droite de la Moselle.
Village de la seigneurie de Busbach-Hackenberg (Luxembourg). L'église paroissiale était située sur le haut du Hackenberg. Commune en 1901.
À partir de 1929, Veckring voit s'implanter sur son ban le plus gros des forts construits dans le cadre de la ligne Maginot. Faisant partie du secteur fortifié de Boulay, c'est l'ouvrage du Hackenberg. Avec le fort, se sont une cité pour les officiers, pour les sous-officiers et une caserne qui viennent agrandir la commune. L'ouvrage et le secteur de Veckring ont été l'objet de vigoureux combats entre la armée américaine du général George Patton et des forces de l'armée allemande en 1944. Aujourd'hui, restauré et ouvert au public par l'association Amifort Veckring, l'ouvrage du Hackenberg attire des milliers de visiteurs venant du monde entier. De son côté, la caserne (camp de Veckring) a été transformée pour accueillir les amateurs de paintball.
T-90
Lo carri T-90 es un carri de combat principau rus de tresena generacion desvolopat au començament deis annadas 1990 a partir dau T-72 e dau T-80. Mai de 1,650 unitats foguèron produchas e lo carri intrèt en servici en 1995. La màger part de la produccion foguèt exportada vèrs Índia qu'adoptèt lo carri dins leis annadas 2000. Argeria, Azerbaitjan e Turcmenistan adoptèron tanben aqueu carri per sei fòrças. Existisse unei versions que lei doas principalas son dichas T-90S e T-90M.
Asia del Sud
L’Asia del Sud es una region del continent asiatic qu’abitualament inclutz los estats e territòris seguents: S’i pòdon apondre:
La definicion estatistica de las Nacions Unidas comprend los païses de la lista en caractèrs romans. Pòrta lo còde 034.
La Besace
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Ray-sur-Saône
Ray-sur-Saône es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Nauta Sòna e la region de Borgonha Franca Comtat.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Bonzée
Bonzée es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mòsa e la region del Grand Èst.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Alfred Sant
Alfred Sant, diplomata e òme politic n. 1948 foguèt primièr ministre de Malta entre 1996 e 1998.
Lista dels primièrs ministres de Malta
thumb|right|120px|Blason de Malta. Lo Primièr Ministre es la figura pus poderosa dins lo govèrn de Malta, e mai se lo president de Malta a un reng superior. Lo Primièr ministre es nomenat pel president, mas lo president pren la decision en se basant en la situacion del parlament maltés. Lo primièr ministre li cal comptar amb una majoritat de vòtes dins lo parlament per aténher lo mandat.
Dotze personas ocupèron la carga de primièr ministre de Malta dempuèi que se creèt la carga en 1921. La carga demorèt vagui dins lo periòde entre 1933 e 1947 e entre 1958 e 1962.
Puras
Puras es un municipi de la província espanhòla de Valhadolid dins la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
T-80
Lo carri T-80 es un carri de combat principau sovietic de tresena generacion desvolopat dins leis annadas 1970 per remplaçar lo T-64. Intrèt en servici en 1976 e 5,404 unitats foguèron produchas de 1976 a 1992. Èra destinat a l'equipament dei divisions blindadas sovieticas. Au contrari dau T-72 destinat ai divisions d'infantariá, lo T-80 foguèt donc pas exportat e demorèt relativament secrèt fins a la fin de la Guèrra Freja. Après, lei carris sovietics foguèron partejats entre leis estats successors de l'URSS, especialament Russia e Ucraïna. Foguèt ansin exportat per Ucraïna, país ont èra installada l'usina, e Russia vendèt certaneis unitats. Foguèt utilizat coma basa per Ucraïna per desvolopar lo T-84.
Lo carri participèt a la Premiera Guèrra de Chechenia onte foguèt engatjat dins de combats urbans sensa sostèn de l'infantariá. Aquò entraïnèt de pèrdas importantas dins lei rengs rus e lo blindat foguèt rapidament retirat dei zònas urbanas.
Ratzwiller
Ratzweiler en alemannisch (Ratzwiller en francés) es una comuna francesa del departament del Bas Ren e de la region d'Alsàcia.
Romain Garnier
Romain Garnier es un lingüista de ciutadanetat francesa, nascut lo 30 de decembre 1976 a Tolon e especialista de lingüistica indoeuropèa. Es mèstre de conferéncias a l'universitat de Limòtges dempuèi 2005. Foguèt guerdonat del Prèmi Émile Benveniste en 2010, e venguèt membre de l'Institut Universitaire de France en 2013.
Activitat
Es coeditor, ambe Xavier Delamarre, de la revista d'estudis indoeuropèus Wékwos (Errance-Actes Sud, n° 1 : 2014, puèi les Cent Chemins ).
Articles
Anar a http://romaingarnier.fr/publications.html (siti de l'autor).
Thomas Hardy
Thomas Hardy (2 de junh de 1840, Dorchester - 11 de genier de 1928, Dorchester) es un poèta e escrivan anglés dau movement naturalista. Sei romans son caracterizats per un pessimisme radicau e sa poesia per un lirisme sardonic e nostalgic. Seis òbras pus famosas son Luenh de la fòga dessenada (1874), Lo Cònsol de Casterbridge (1886), Tess d'Urberville (1891) ò Jude lo sorn (1895).
Comunautat de comunas Ardecha de las Fònts e Volcans
Istòria
En 2014, la comunautat de comunas resultava de la fusion de la CC Fònts d'Ardecha (a Mairàs, las 10 comunas), de la CC delhs Grands Sèrres (a Tuèis, las 5 comunas) e de la CC Pòrta de las Nautas Cevenas Ardechesas (a La Levada d'Ardecha, las 2 comunas). Mas lo 1èr de genièr 2017, Astet passèt a la Comunautat de comunas de la Montanha d'Ardecha.
Composicion
Sus la mapa de las EPCI d'Ardecha en 2019, la CC Ardecha de las Fònts e Volcans es en violet.
Lo nom de la comuna es seguit delh nom de l'intercomunalitat precedenta.
Pannes (Meurthe e Mosèla)
Pannes  es una comuna francesa administrada per lo departament de Meurthe e Mosèla de la region de Lorena.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
thumb|left|Lo lavoir. De nombroses objèctes e vestigis de monuments gallo-romains an #èsser trobats sus la municipalitat a. Un pont romain al luòc-dich En Chariat a #èsser démoli l'an 1840 ; refach, el dessert un camin rural cap al lac de Madine.
thumb|left|Le lavoir. De nombreux objets et vestiges de monuments gallo-romains ont été trouvés sur la commune au. Un pont romain au lieu-dit En Chariat a été démoli en 1840 ; refait, il dessert un chemin rural vers le lac de Madine.
Boroshaski
Lo boroshaski (o burushaski, bouroushaski) es una lenga isolada parlada en Paquistan en Índia.
Localisacion
Lo boroshaski es parlat dins lo nòrd de Paquistan, dins las valadas d'Hunza e de Nagar, situadas dins lo district de Hunza-Nagar, dins lo district de Gilgit e dins aquel de Ghizer. Son restacats a la region de Gilgit-Baltistan.
Classificacion
Lo boroshaski es un isolat lingüistic. Los boroshò de la valada de Yasin, parlan un dialècte leugierament diferent del boroshaski se meteis, e qu'es sovent sonat lo werchikwar.
Batalhon de marcha n°2
Lo batalhon de marcha n°2 es una unitat de marcha de l'armada francesa liura formada en genier de 1941 en Obangui-Chari dins lo corrent de la Segonda Guèrra Mondiala. Participèt a la campanha de Siria, a la Guèrra dau Desèrt, especialament a la batalha de Bir Hakheim, a la campanha de França (1944) e a la reduccion de la pòcha alemanda de Roian. Lo batalhon foguèt la premiera unitat dei fòrças terrèstras que recebèt l'Òrdre de la Liberacion (26 de setembre de 1942). Una particularitat dau batalhon foguèt d'utilizar lo sango coma lenga principala car la màger part dei soudats de l'unitat parlavan pas ò pauc lo francés.
Domenico Zipoli
Qu'estudiè a Florença a partir de 1707 puish dab Alessandro Scarlatti a Nàpols. En 1716 que viatgè de cap a Sevilha d'on e s'embarquè entà l'America a Paraguai. L'annada seguenta qu'èra acasit a Còrdoba on acabè las soa formacion entà vàder prèste shens pas jamei aver lo parat d'estar ordonat per'mor de la manca de bisbe per ocupar lo sèti. Que's morí dens aquesta ciutat en 1726.Gavotte b minor The Sound of the Italian Harpsichord Martha Goldstein, Harpsichord PAN 101 Stereo
Lo babau
Lo babau es une cançon dels Fabulous Trobadors :
Soi tornat cò la vesina per me far garir lo mal. La vesina, plan coquina m'a balhat per medicina De ie metre un artichaud. L'artichaud lo met en caud, Lo gran de sal me fa mal, Me fa còire lo babau Ai ! que lo babau me pica Que lo babau me fa mal.
Soi tornat cò la vesina per me far garir lo mal. La vesina, plan coquina m'a balhat per medicina De ie metre de jolverd. Lo joliverd lo met en verd, L'artichaud lo met en caud, Lo gran de sal me fa mal, Me fa còire lo babau Ai ! que lo babau me pica Que lo babau me fa mal.
Soi tornat cò la vesina per me far garir lo mal. La vesina, plan coquina m'a balhat per medicina De ie metre un caulet. Lo caulet lo met en dreit, Lo jolverd lo met en verd, L'artichaud lo met en caud, Lo gran de sal me fa mal, Me fa còire lo babau Ai ! que lo babau me pica Que lo babau me fa mal.
Soi tornat cò la vesina per me far garir lo mal. La vesina, plan coquina m'a balhat per medicina De ie metre una pastèca. La pastèca lo me sèca, Lo caulet lo met en dreit, Lo jolverd lo met en verd, L'artichaud lo met en caud, Lo gran de sal me fa mal, Me fa còire lo babau Ai ! que lo babau me pica Que lo babau me fa mal.
Soi tornat cò la vesina per me far garir lo mal. La vesina, plan coquina m'a balhat per medicina De ie metre una caròta. La caròta lo me fròta, La laituga lo me chuca, La cèba lo me crèba, La pastèca lo me sèca, Lo caulet lo met en dreit, Lo jolverd lo met en verd, L'artichaud lo met en caud, Lo gran de sal me fa mal, Me fa còire lo babau Ai ! que lo babau me pica Que lo babau me fa mal.
Soi tornat cò la vesina per me far garir lo mal. La vesina, plan coquina m'a balhat per medicina De ie metre una patana. La patana lo me tana, La caròta lo me fròta, La laituga lo me chuca, La cèba lo me crèba, La pastèca lo me sèca, Lo caulet lo met en dreit, Lo jolverd lo met en verd, L'artichaud lo met en caud, Lo gran de sal me fa mal, Me fa còire lo babau Ai ! que lo babau me pica Que lo babau me fa mal.
GRATA TE, COLHON !
Ibino
L'ibino (o ibuno, ibeno) es una lenga cross river parlada en Nigèria. Fa partida de la branca cross river bas.
Localisacion
L'ibino es parlat dins la zòna de govèrn local d'Uquo-Ibeno de l'Estat d'Akwa Ibom.
Ornon
Ornon (Ornon en francés) es una comuna occitana dau Daufinat, situaa dins lo departament d'Isèra e la region d’Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament de Ròse-Aups.
Geografia
La municipalitat de Ornon reagrupa divèrses pichons pòbles escalonant-se detla longitud de la vallée de la Lignarre, al pè del massís del Taillefer. Fa istoricament partida de la Oisans, que çò caulet de Ornon connècta al sud al Valbonnais.
La commune d'Ornon regroupe plusieurs petits villages s'étageant le long de la vallée de la Lignarre, au pied du massif du Taillefer. Elle fait historiquement partie de l'Oisans, que le col d'Ornon relie au sud au Valbonnais.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Toponimia
de Ornone, XIe
Nusejols
Nusejols, Nujuèsol / Nijuèsol (Nuzéjouls en francés) es una comuna carcinòla situada dins lo departament francés d'Òut e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Toponimia
Per Dauzat, Nusejols s'explica pel latin nuc-etum, « nogareda », ambe'l sufixe diminutiu -eolum. Per Negre, citat per Gaston Basalgas, se tracta d'un compausat [mixte] nucem e gallés -ialo, ambe coma sens la clarièra (l'esclairada, l'esclairòl) del noguièr. Ialon se deu comprene coma « rompuda » e per extension, « camp » e « lòc, vilatge ». Lo mot gallés cnusto, « culhida d'avelanas » (cf. vielh irlandés cnú, « avelana(s) ») permetriá benlèu d'evitar lo compausat mixte prepausat per Negre, en passant de la notz, del(s) noguièr(s) e de la nogareda a l'avelana, la vaissa (avelanièr salvatge), l'avelanièr, la vaissareda, etc. Fòrça compausats en -ialo an coma basa un arbre o element de la vegetacion naturala e la vaissa seriá pas impossibla dins lo contèxte. Una evolucion posteriora de *cnu- a nu- pausa pas de problèma.
Linha A del mètro de Lion
vinheta|Lo cai de l'estacion Vaulx-en-Velin - La Soie vist dempuèi un tren. La linha A del mètro de Lion es una linha del malhum de mètro a Lion. La premièra seccion d'aquesta linha dobriguèt en 1978 e religa uèi l'estacion Perrache al sud-oèst de Lion, a l'estacion Vaulx-en-Velin - La Soie, a l'èst. A una longor de 9,3 km.
Traçat e estacions
vinheta|330x330px|Traçat de la linha.
Material rotlant
La linha es espleitada ambe de trens MPL 75.
Bòrmas
thumb|200px|left|Carriera pedona de la vila vièlha
Seis abitants si dién bormeans, bormeanas en occitan.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn. Bòrmas si compara sovent, gràcias a son vilatge vièlh, a un belem provençau : ostaus vièlhs cubèrts de teules ròses, carreirons florits, barris e roïnas de castèu. Lo vilatge medievau vièlh somonde una vista panoramica sus la plana e leis Illas d'Òr.
Lo quartier de la Faviera es agradiu, lo pòrt e lo Carrat d'Onor son de descurbir.
Mai luenh, après lei pinedas e lei còstas de vinhas dins una natura fèra e aparada, s'estendon lei plaias de Cabasson, de l'Estanhòu, de Pelegrin e de la Faviera.
Sus lo masatge de Cabasson, vilatge de pescadors ancian, s'atròba lo celèbre Fòrt de Bregançon (sus una pichona peninsula), residéncia d'estiu dei Presidents de la Republica Francesa.
Bòrmas es una vila florida ambé quatre flors, medalha d'òr 2003 dau Concors europèu dei vilatges florits.
Istòria
thumb|center|300px|La comuna
thumb|right|300px|Vista generala de Bòrmas
PPSh-41
Lo PPSh-41 es un pistolet mitralhaire sovietic intrat en servici en 1941 dins lo quadre de la Segonda Guèrra Mondiala. Concebut segon leis ensenhaments de la Guèrra d'Ivèrn còntra Finlàndia, èra una arma simpla e aisada de fabricar o d'utilizar. D'una longor de 843 mm, aviá una massa de 4,3 kg e un cargaire tambor de 50 còps permetent de tirar la municion de 7,62 × 25 mm TT. Sa portada eficaça de 100 a 200 m, sa cadéncia de tirs de 900 còps/mn e l'importància de son cargaire ne'n faguèron una arma populara au sen de l'armada sovietica car permetiá de tirar rapidament un nombre important de projectils. Foguèron egalament fòrça presat dins la Wehrmarcht qu'utilizèt de PPSh-41 fins a 1945.
Après la Segonda Guèrra Mondiala, l'URSS donèt de quantitats importantas de PPSh-41 a de país aliats e lo pistolet mitralhaire foguèt fòrça utilizat durant la Guèrra de Corèa e durant lei conflictes en Indochina.
Vilanòva d'Avinhon
Vilanòva d'Avinhon (Villeneuve-lès-Avignon en francés) es una comuna lengadociana situada dins lo departament de Gard e la region d', ancianament de Lengadòc-Rosselhon.
Toponimia
Leis atestacions ancianas son, per luòc:
Bordalba
Bordalba es un municipi de la província espanhòla de Saragossa dins la Comunautat Autonòma d'Aragon.
Asia Orientala
L'Asia Orientala o l'Asia de l'Èst, es una region del continent asiatic qu'abitualament inclutz los estats e territòris seguents:
La definicion estatistica de las Nacions Unidas comprend los païses de la lista en caractèrs romans. Pòrta lo còde 030.
Batalha de Bir Hakeim
La batalha de Bir Hakeim se debanèt dins lo corrent de la Segonda Guèrra Mondiala dau 26 de mai au 11 de junh de 1942. Consequéncia de la desfacha aliada a la batalha de Gazala, opausèt una bregada francesa (3,723 òmes) cargada d'alentir la progression enemiga de plusors divisions alemandas e italianas (37,000 òmes). Maugrat son inferioritat numerica, lei tropas francesas, princialament formadas de legionaris e de tropas colonialas, capitèron de resistir doas setmanas. Puei, rompèron de nuech l'enceuclament dei fòrças de l'Axe per ragantar l'armada britanica d'Egipte.
Lei Francés perdiguèron aperaquí 1,200 òmes (140 tuats, 229 bleçats e 814 presoniers) e 40 canons còntra 3,300 tuats ò bleçats, 51 carris e 49 avions per lei Germanoitalians. Aqueu succès foguèt la premiera contribucion militara importanta de la França Liura a l'esfòrç de guèrra aliat e aguèt un ròtle significatiu dins sa reconeissença politica per leis Aliats. Plusors unitats (1èr batalhon de fusilhièrs marins d'artilhariá (DCA), 2 batalhon de Legion Estrangiera - seccion de la 1 companhiá anti-carris, 1èr regiment d'artilhariá e batalhon de marcha n°2) foguèron citats a l'òrdre de l'armada francesa a l'eissida de la batalha per lo generau de Gaulle.
New age
La musica new age es un genre musical sovent associat a l'environamentalisma e a l'espiritualitat New Age que veïcula un ambient relaxant e puslèu optimista.
La musica new age, que d'unes tròces son especificament concebuts per lors autors per la relaxacion per evacuar l'estrès, es sovent jogada pendent sessions de iòga, de meditacion, per generar una atmosfèra calmanta.
Aquela musica intègra sovent bruches eissits de la natura.
La musica new age se pòt presentar siá jos forma de musica electronica, sovent caracterizada per de tròces sostenguts de sintetizador, siá jos forma acostica, amb d'instruments coma la flaüta, lo piano, la guitarra acostica e una brava varietat d'instruments acostics non-occidentals, siá jos forma d'una combinason de las doas, electronica e acostica.
Las part vocalas son raras dins la musica new age e pòdon, quand son presentas, èsser siá tròces de cants de pòbles autoctòns minorats, Natius Americans (Indians Sacred Spirit), Tibetans, pòbles de las illas Salamon (Deep Forest), Irlandeses (Moya Brennan, Enya), Occitans (grop ÒC), o alavetz cants amb de paraulas inspiradas de la mitologia, de l'Antiquitat, de l'Edat Mejana (Enigma, Era, Gregorian).
La musica new age s'inspira d'una varietat d'artistas eles meteisses eissits d'una varietat de genres, lo jazz de Keith Jarrett, Paul Horn o Pat Metheny, los instrumentalistas John Fahey e Leo Kottke, los minimalistas Terry Riley, La Monte Young e Steve Reich, lo grop de ròck progressiu anglés Pink Floyd, e plan solide d'unes precursors de la musica electronica de las annadas 70 coma Brian Eno, Vangelis, Giorgio Moroder e Jean-Michel Jarre, Tubular Bells de Mike Oldfield en 1973 essent quitament considerat per d'unes especialistas coma lo primièr album new age de l'Istòria.
Dins las annadas 1990 e 2000, lo genre ven fòrça popular amb las capitadas comercialas d'Enigma, d'Era, d'Indians Sacred Spirit, de Deep Forest e del grop ÒC.