cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Braye-sous-Faye
Istòria
La municipalitat a lo sieu nom d'aquela de Faye-la-Vineuse, #que antany aviá Braye-jos-Faye jos tutelle, coma deu unes autres pòbles del costat del al. En tant que parròquia del Castèl de Richelieu, abans bastiment de la vila del meteis nom de 1631 a 1643, la siá glèisa #protegir fins a la Revolucion las sépultures d'una granda part de la familha del Cardinal de Richelieu, #que la siá maire Suzanne del Plessis e lo sieu fraire Henri.
Méaulte
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Braye-sous-Faye
Istòria
La commune tient son nom de celle de Faye-la-Vineuse, qui autrefois tenait Braye-sous-Faye sous tutelle, comme dix autres villages du canton du au. En tant que paroisse du Château de Richelieu, avant construction de la ville du même nom de 1631 à 1643, son église abrita jusqu'à la Révolution les sépultures d'une grande partie de la famille du Cardinal de Richelieu, dont sa mère Suzanne du Plessis et son frère Henri.
Méaulte
Istòria
thumb|Mantenença d'un obusier de marina de 305 mm [[Armstrong-Whitworth a Méaulte, en 1916.]] L'an 2003, en lo moment de registres archéologiques efectuadas pels trabalhs de bastiment d'una pista de aviation s'es descobèrt de rèstas d'una villa anciana o d'un fanum (temple) e de vestigis en indicant que lo luòc i aviá ocupat dempuèi lo edat del Fèrre.
thumb|Entretien d'un obusier de marine de 305 mm [[Armstrong-Whitworth à Méaulte, en 1916.]] En 2003, lors de fouilles archéologiques effectuées pour les travaux de construction d'une piste d'aviation on a découvert des restes d'une villa antique ou d'un fanum (temple) et de vestiges indiquant que le site était occupé dès l’âge du Fer.
Nòtas
<references group=N/>
Catapulta (arma)
thumb|right|250px| Replica d'una catapulta ([[Castèu dei Bauç|Castèl dels Bauces).]] Una catapulta es una maquina de sètge utilitzada dempuèi l'antiquitat per lançar al luènh de grands objèctes; pòt lançar tota mena de projectils coma de pèiras o objèctes incendiaris, entre d'autres. La catapulta foguèt creada sobretot per far caser los barris enemics e prene per assalt lo luòc. Seriá estat inventat pels grècs e, mai tard, o melhorèron los cartagineses e els romans; foguèt fòrça utilizada a l'edat Mejana. Las primièras catapultas èran en forma d'una gigantèsca fronda amenatjada; pendent lo reialme d'Alexandre lo Grand, lo seus engenhièrs desenvolupèron d'armas amb la capacitat de poder far caser los barris de l'Empèri Pèrsa. Los grècs utilizavan una enòrma fonda que lançava de gigantèscas flèchas mejans de còrdas elasticas; mai tard, aquel modèl foguèt desenhat de nòu per capitar a lançar de pèiras utilizant l'energia de la còrdes elasticas mai l'energia d'autres còrdas de tension.
Las primièras catapultas èran grandas, çò que la fasiá fòrça dificil de construire e tamben l'usatge. Aquò obliguèt los creators e engenhièrs a trabalhar sus la seuna forma, pés, talha, dessenh e mobilitat, perqu'èran d'armas indispensablas pels grands combats. Atal s'obtenguèt una catapulta mai leugièra, mai aisit de manipular e transportar pels camps de batalha.
Los modèls mai grands èran montats sus de grandas plataformas de fusta; lo clavelet o gisclet d'aquel tipe de balesta se bandava mejans de còrdas e se mantengava amb un croquet. Un autre tipe de catapulta aplicava lo principi de torsion per lançar de pèiras o objèctes pesucs en dessús de barris e valats; aquò se fasiá amb de còrdas enrotladas amb torns que lançava cap enrè lo mecanisme impulsor. Tanben s'utilizavan de catapultas mai pichonas, qu'èran portablas.
Al contrari de çò que se vei dins los filmes, lo luòc qu'èra situat lo projectil normalament aviá pas una forma de culhièr, mas qu'èra fach de còrdas ligadas formant una fronda. Los plans que mòstran un lançador en forma de culhièr èran plan segur falsificats per confondre l'enemic. thumb| Trabuc. Lo tipe mai eficaç de catapulta èra el trabuc, que funcionava mejans la força de la gravitat. Un contrapes s'auçava mejans de còrdas, e una còp fixat lo projectil, se daissava anar las còrdas e lo contrapés, mai pesuc que lo projectil en question, lo lançava.
Autres usatges de la catapulta
Tanben se nomena catapulta l'instrument inventat pels japoneses que facilita l'enlairament dels avions dempuèi un pòrtaavions. Dins aquel sistèma, un guida sus la pista conten un piston que se pren al tren d'aterrissatge davant l'avion. Lo piston demòra retengut per una assegurança alara que s'acumula la vapor jos pression fòrça nauta. Al moment del lançament, l'assegurança se daissa anar, impulsant l'avion a la velocitat d'enlairament en qualques segondas.
Houdain
es una comuna francesa, situada dins lo departament del Pas de Calais e la region del Nòrd-Pas de Calais.
Geografia
La municipalitat es desservie per la expedís départementale 341 dicha « Cauçada Brunehaut » en connectant Arras a Thérouanne. Malgrat aiçò l'aglomeracion es pas pas dirèctament sul traçat de la « cauçada Brunehaut » mas sus una dérivation.
La commune est desservie par la route départementale 341 dite « Chaussée Brunehaut » reliant Arras à Thérouanne. Cependant l'agglomération n'est pas directement sur le tracé de la « chaussée Brunehaut » mais sur une dérivation.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Data de fondacion incerta.
Date de fondation incertaine.
Catacrèsi
Una catacrèsi (del grèc ancian κατάχρησις katákhrêsis, "emplèc, usatge") es una figura de retorica que consistís en l'utilizacion d'un mot en defòra de son sens pròpri per fagar un novèl lexèma.
Creacion d'expressions novèlas
La catacrèsi es un procès important per crear de mots novèls que designaràn de realitats qu'an pas encara de tèrmes pròpris.
exemples: pè d'escala, pè de taula.
Una catacrèsi designa atal lo procès de creacion de mots novèls qu'utilizan aquesta tecnica.
ex. ensalada de tomatas
Fonccionament
La catacrèsi es sovent basada sus:
- la metonimia
- la metafòra
Villy-le-Moutier
Villy-le-Moutier es una comuna francesa, situada dins lo departament de Còsta d'Aur e la region de Borgonha.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Còs
Còs (Cos en francés) es una comuna occitana del País de Fois, situada dins lo departament d'Arièja e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
La prononciacion es [kɔs]. Las fòrmas ancianas son Cos en 1233, Cocio en 1272 (segon Paul Viteau), Coscio en 1284, Quosz en 1387, Quos en 1390, Cos en 1385, 1390, 1402, 1442-43, 1445, Cossio en 1424, Cos, Cossio en 1446-47, Cos en 1449 e cap a 1460 (Cronica d'Esquerrièr). Segon Dauzat (e Alan Novèl, citat per P. Pojada), lo nom de Còs ven del gascon cos(t) « travèrs, costal », fòrma masculina de còsta. Segon Negre, citat per Patrici Pojada, Còs ven de l'occitan còs, « autura, montet, pujòl »; lo vilatge es situat en naut d'una còsta. Segon Burgan e Lafon, per Còs, L'Onor de Còs, Picacòs, Puèg de Còs (Tarn e Garona), qu'an de fòrmas ancianas Chos, Cos, Cossio, Cosso, s'agís d'un toponime prelatin qu'a lo sens de « autura, puèg ». Segon Patrici Pojada, còst derivat de còsta sembla pas convenir pr'amor de las fòrmas ancianas. L'ipotèsi de Burgan e Lafon a prepaus dels Còs de Tarn e Garona es pus adaptada. Sembla que i aja una rasic o un mot aquitan *koiz ( > gascon *còç). La latinizacion Cossio, ancian nom de la vila de Vasats sembla d'aquela origina, coma aqueste Còs; lo sens seriá de « lòc naut, tuca, montanha pichona ».
Josep Oller
Josep Oller i Roca, conegut posteriorament jos la forma francizada Joseph Oller (Terrassa, 10 de febrièr de 1839 - París, 19 d'abril de 1922) foguèt un entrepreneire catalan. S'installèt a París amb la familha quand èra pichonet. Manifestèt ailà una energia creativa considerabla dins lo mond de l'espectacle, en crear mantun establiment e local que son venguts uèi emblematics, e mai mitics, de la capitala francesa. Aital amb Charles Zidler fondèt en 1889 la celèbra revista d'espectacles parisenca, lo Moulin Rouge e qualques and mai tard, en 1893, dobriguèt un segond local istoric, la sala de concèrts sonada l'Olympia. Anteriorament amb Charles de Morny, lo proprietari de l'ipodròm de Maisons-Laffitte, aviá inventat lo 6 de junh de 1878 lo sistèma d'escomesa sonat pari mutuel.
Oller venguèt lèu una de las personalitats mai vesedoiras de la capitala francesa e coneguèt las figuras mai illustras de son temps que passèron pel Moulin Rouge. Aital, un amic intim del pintor e litograf albigés Enric de Tolosa-Lautrèc, lo critic d'art Maurice Joyant li donèt l'escais de "Napoleon de las atraccions". Lo pintor puertorican Francisco Oller, que s'èra installat a París en 1858 e que l'anèt visitar mai d'un còp, èra un parent de Josep Oller.
Enfància
Josep Oller nasquèt en 1839 a la Placeta de Saragòssa de Terrassa, una vilòta industriala del país de Barcelona, dins una familha de proprietaris de fabricas textilas. Pasmens quand èra encara jove, sos parents, Francesc Oller e Teresa Roca, decidiguèron de s'implantar a París quand Josep aviá pas que dos ans. Lo paire coneissiá ja la vila qu'un de sos cosins s'i èra installat e li aviá dich de venir un pauc abans la naissença de son filh. Tre qu'arribèt amb la familha venguèt l'associat de son parent dins la botiga de textil qu'aqueste aviá dins la rue Grammont. Las annadas seguentas nasquèron dos autres filhs, Alexandre en 1843 e Jean en 1848.
Josep faguèt una part importanta de son escolaritat dins la capitala francesa. Estudièt al licèu Saint-Denis e ne sortiguèt en 1855. L'an seguent, en 1856 se vegèt mandat per son paire a Bilbao per i realizar d'estudis universitaris de comèrci e i aprendre l'espanhòl, qu'a l'ostal s'i parlava sonque en catalan. Ailà comencèt de s'interessar a la lucha de gals e venguèt un aficionat de las escomesas que ne faguèt lèu son mestièr. Pr'aquò tornèt puèi a París per se trachar de l'entrepresa familiala. Faguèt una bona gestion de l'afar que jos sa man comencèt a créisser e comencèt a viatjar per espandir las activitats comercialas del paire. Anèt aital a las islas Carolina e puèi a Marròc e tanben a las Islas Canàrias.
Durant son sojorn a las islas, e 1864, son esperit inventiu l'incitèt a prepausar al govèrn espanhòl de metre en plaça un servici de naus de vapor per melhorar la comunicacion entre las islas e de poder favorizar lo transpòrt. Mas, per encausa de l'inseguretat politica e sociala de l'estat espanhòl, lo projècte se realizèt pas.
Oller e lo mond dels afars
Aprèp la mòrt de la maire, son paire se maridèt en 1868 amb Clementina Rosales, una madrilena qu'aviá vint ans de mens qu'el. D'aquesta union sortiguèt en 1874 un autre enfant, Maria Teresa.
En 1869 Josep se maridèt a Londres amb una veusa peroana, Carmen Coello, qu'aviá 10 ans de mai qu'el e ja un filh de 24 ans.
Aprèp son retorn a la capitala francesa, ensagèt d'ajudar sos amics qu'èran a patir de las consequéncias de la guèrra. Un d'aqueles foguèt lo pintor Gustave Courbet qu'èra estat acusat d'aver tombat la colomna Vendôme e empresonat. Oller, gràcias a sos contactes, capitèt de lo far liberar e contribusiguèt a pagar lo viatge de l'artista en Soïssa.
La revolucion del mond de l'espectacle
180px|thumb|left|Cartèl publicitaris dels Jardins de Paris thumb|250px|"La Goulue arribant al Moulin Rouge", pintura del pintor occitan Tolosa Lautrec L'entrepreneire comencèt a penetrar lo mond de l'espectacle en 1875 quand transformèt son agéncia del Pari Mutuel en un local recreatiu que recebèt lo nom de Fantaisies Oller. Qualques ans mai tard, en 1878, coneguèt una autra modificacion substanciala. En associacion amb lo comedian Jules Brasseur creèt lo Théâtre des Nouveautés que venguèt lèu un luòc prestigiós que reuniguèt espectacles de qualitat e public abondós.
En 1881, aprèp lo decès de sa mairastra a Madrid, Josep se trachèt de sa sorrastra coma se foguèsse sa filha. Maria Teresa visquèt amb el fins a son maridatge amb l'industrial Paul Dollingen en 1900.
Amb son associat Zidler, Josep Oller dobriguèt al baloard de Clichy, lo 5 d'octobre de 1889, un bastiment de divertiment novèl, lo cabaret sonat lo Moulin Rouge, que marquèt una revolucion dins la vida parisenca e mai dins los esperits de l'epòca, amb d'espectacles elaborats que vesián passar mantuna manifestacion artistica de qualitat. Una de las artistas mai famosas d'aquela epòca foguèt la Goulue. Lo pintor Tolosa Lautrec èra tanben una de las personalitats que participavan amb assiduitat al dinamisme de l'endrech.
Aprèp son retorn de Londres, en 1892, Oller faguèt tombar lo bastiment de les Montagnes Russes qu'i voliá construire quicòm de novèl, una sala de Music-Hall coma las qu'aviá vist en Anglatèrra. Jos la direccion de l'arquitècte Léon Carle, un novèl local que deviá venir emblematic espeliguèt, l'Olympia. Son inauguracion se faguèt l'an seguent, lo 3 de mai de 1893.
A l'edat de 89 ans, lo 31 de genièr de 1904, a Nanterre se moriguèt son paire Francesc Oller.
Son fraire Alexandre moriguèt a París en 1907
Lo 16 d'abril de 1922 foguèt pres d'una flaquesa que lo faguèt demorar al lièch de son ostal de l'avenguda Carnot. Comprenguèt sulpic qu'èra a mand de morir e dictèt alara sas darrièras volontats e las disposicions que se devián prendre abans de morir, tres jorns mai tard, lo 19 d'abril. Foguèt enterrat lo 22 e lo cortègi impressionant qu'assistiguèt a l'enterrament mostrèt la popularitat d'aqueste personatge fòra nòrma.
Unha
thumb|250px|Glèisa de Santa Eulàlia d’Unha
Unha (Unya en catalan, Uña en espanhòu) es un ancian municipi dera Val d’Aran, en eth terçon de Pujòlo e eth municipi actuau de Naut Aran, a 1348 mètres d'altitud e ath costat der arriu Garona. Eth son còde estatistic d’ancian municipi es 255374. Eth còde d’entitat municipau descentralizada es 7006580001.
Istòria
Era zòna ère ja aucupada durant era epòca romana que se trobèren vestigis divèrsi d'aqueth temps ath costat des Banhs coma un bust dera diva Isis.
Eth municipi estèc annexat a Salardú entre 1842 e 1847. Salardú estèc fusionat en eth municipi de Naut Aran en 1968.
Unha venguèc ua entitat municipau descentralizada eth 1999.
Toponimia
Unha es mentavuda com Huia (1266), Huyan (1278), Unia ath començament deth s. XIV. , Unha eth 1298. Eth toponim en espanhòu es Uña. Eth toponim en catalan es Unya, utilizat oficialament eth 1980. Era utilizacion oficiala deth toponim aranés Unha date deth 1984.
Boisset-les-Prévanches
Boisset-les-Prévanches en normand (Boisset-les-Prévanches en francés) es una comuna normanda, situada dins lo departament d'Eure e la region de la Nauta Normandia.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Charles Mézières de Lepervanche (1695-1750), nascut a Boisset-los-Prévanches #que la siá familha ne possedissiá lo fief, s'establís a Quebèc. Los sieus fils Eustache Mézières de Lepervanche (1740-1821) #nàisser a Chambly (Quebèc) mas se #installar, lududes, a la Isle Borbó (Lo Reünion) ont la siá descendència subsisteix.
Charles Mézières de Lepervanche (1695-1750), né à Boisset-les-Prévanches dont sa famille possédait le fief, s'établit à Québec. Son fils Eustache Mézières de Lepervanche (1740-1821) naquit à Chambly (Québec) mais s'installa, lui, à l'Isle Bourbon (La Réunion) où sa descendance subsiste.
Gilabèrt Nariòo
Gilabèrt Nariòo qu’a passat la soa vita a deféner e a promòver la lenga occitana de Gasconha.
Gilabèrt Nariòo qu'ei un sòci màger de l'associacion Per Noste, qu’a participat a la creacion deu Diccionari occitan-francés Gasconha, e a tantas autas òbras importantas per la lenga occitana de Gasconha : Qu’a escriut quauques textes de cançons deu purmèr disc de Los de Nadau, de las quaus e's tròba "Monsur lo Regent”, “Escota plan, n'ei pas tròp tard”, “Aspa vòu víver”, “Arron d'aimar”, “Auròst tà Victòr Jarà”.
Que participè a l'elaboracion deu metòde d'aprentissatge de la lenga “Lo gascon lèu e plan” de Miquèu Gròclaude, edicion Omnivox, en 1977, puish reeditat en 1993. Lo manuau de 25 leçons qu'èra hornit dab textes enregistras (sus disques vinils ou caishetas), arreviradas deus textes en françés, un lexic bilingüe pro complet, exercicis e correcions.
Qu'a arrevirat de cap tau gascon libes, deus quaus “La Bíblia Valenciana” de Rafael Tasis.
Qu’a escriut pròsa, poesia, cançons e teatre.
Despuish 1985, qu'ei en carga de la cronica mesadèra "Parlar Plan” de la revista País Gascon de l'associacion Per Noste, on s'i tròba un heish d'informacions, de coneishenças, de torns de lenga e de conselhs. Aquestas cronicas qu'estón aplegadas en 2017 en un libe “Parar Plan” de la colleccion Utis de Per Noste.
Article de completar, s'avetz mei d'entresenhas.
Calixte III
Calixte III (31 de decembre de 1378 - 6 d'aost de 1458), nascut Alfons de Borja i Llançol, foguèt lo 207 papa de la Glèisa Catolica Romana dau 8 d'abriu de 1455 au 6 d'aost de 1458. Succediguèt a Nicolau V (1447-1455) e foguèt remplaçat per Piu II (1458-1464).
Èra lo fiu de Domingo de Borja e de Francina Llançol. Estudièt lo drech canonic a l'universitat de Lhèida onte venguèt professor. En 1429, foguèt nomat evesque de Valéncia. Gràcias a son abiletat diplomatica, intrèt au servici dau rèi Anfós V (1416-1458). I participèt a la conquista de Nàpols en 1442. En 1444, lo papa Eugèni IV (1431 1447) lo nomèt cardinau e son nom foguèt latinizat en Borgia.
Son eleccion aguèt luòc après un conclave de tres jorns. En causa dau blocatge entre leis ostaus Colonna e Orsini, la chausida s'orientèt vèrs un candidat neutre e vièlh. L'axe principau de la politica de son pontificat foguèt de luchar còntra leis Otomans qu'avançavan dins la region dei Balcans après la conquista de Constantinòple en 1453. Per aquò, decidiguèt d'adoptar una politica concilianta ambé lei rèis occidentaus per crear un vam favorable a l'organizacion d'una crosada novèla. Ansin, confirmèt l'autorizacion de Portugal a asservir leis infidèus capturats, favorizèt la revision dau procès de Joana d'Arc e financèt l'armada ongresa de János Hunyadi que luchava dirèctament còntra leis armadas otomanas dins lei Balcans. Pasmens, aquò mau capitèt a son apèu a la crosada foguèt una revirada. En revènge, leis Ongrés dirigits per Hunyadi capitèron d'empachar la conquista de Belgrad per lo sultan Mehmet II.
En fòra de sa politica estrangiera, son pontificat foguèt tanben marcat per l'ascension de sa familha au sen deis institucions de la Glèisa. D'efèct, son fiu naturau venguèt cardenau e arquevesque de Cosenza e evesque de Teano e de Chieti e dos de sei nebòts, compres Rodrigo lo futur papa Alexandre VI (1492-1503), venguèron cardenau a son iniciativa.
Una legenda postuma pretend qu'una bulla pontificala d'excomunicacion de la cometa de Halley — considerada coma un signe negatiu per lei Crestians luchant còntra leis Otomans a l'entorn de Belgrad — foguèsse publicada per Calixte III dins lo corrent dau passatge de la cometa en 1456. Pasmens, existís ges de document per lo confirmar.
Corpèira
Corpèira [kuʁˈpɛjʁɔ], o [kuʁˈpiðɔ] (Courpière en francés) es una comuna auvernhata dau departament dau Puèi de Doma e de la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament d'Auvèrnhe.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
Las atestacions ancianas son, per luòc:
Corpèira: Corspetra e Cospeira au sègle XI, Corpeira en 1195, Curta Petra en 1152.
De l'occitan "corts" embei "pèira".
Belisme (fr. Belime): Belisme en 1353.
Aqueste nom ven dau gallés Belisama, nom d'una divessa equivalent au roman Minerva.
Le Crest
Le Crest (en occitan ancian Lo Crest, Le Crest en francés) z-es una comuna auvernhata dau departament dau Puèi de Doma e la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament d'Auvèrnhe.
Toponimia
Le nom dau vialatge se prononça [ləˈkʁɛ].
Nòtas
<references group="N"/>
Cotens
Cotens (Coutens en francés) es una comuna occitana de Lengadòc, situada dins lo departament d'Arièja e la region de Miègjorn-Pirenèus.
Senon
Senon pòt essèr:
Orge (riu)
L'Orge es un afluent de la Saulx.
Saulx (riu)
La Saulx es un afluent de la Marna.
Meigneux (Sòma)
Meigneux (Somme) es una comuna francesa, situada dins lo departament de Somme e la region de Picardia.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Nòtas
<references group=N/>
Canon CAESAR
thumb|right|Tir d'un canon CAESAR en [[Iraq en 2018.]]
Lo camion equipat d'un sistèma d'artilhariá (CAESAR) es un canon automotor francés desvolopat durant leis ans 1990-2000 per GIAT Industries e Nexter. Intrat en servici en 2008 dins l'armada francesa, es constituit d'un canon de 155 mm, d'una longor de 52 calibres, montat sus un camion tot-terren. Cinc òmes son prevists per son foncionament mai aqueu nombre pòu èsser reduch a tres en situacion d'urgéncia. Lo veïcul pòu agantar una velocitat de 100 km/h sus rota e de 50 km/h en tot-terren. La portada dau canon varia de 4,5 a 50 km segon lo tipe d'obús utilizat e sa cadéncia de tir se situa entre 6 e 8 còps per minuta. Es tanben capable de realizar de tirs dirèctes fins a 2,000 m. Lo reglatge dau tir es realizat per una centrala inerciala e sa conducha per un calculator.
Lo canon CAESAR es estat utilizat per França durant plusors guèrras en Afganistan, en Mali e en Iraq. Aquò a permés de demostrar l'eficacitat d'aqueu materiau e a favorizat son exportacion vèrs d'autrei país coma Indonesia, l'Arabia Saudita, Tailàndia, Danemarc e Marròc. Ucraïna ne'n recebèt tanben quauqueis exemplaris durant sa guèrra còntra Russia. Certanei canons engatjats dins aqueleis armadas an conegut de combats coma en Iemèn ò lòng de la frontiera entre Tailàndia e Cambòtja.
Creste
Nòtas
<references group="N"/>
Bruz
Bruz en breton ( Bruz en francés) es una comuna bretona, situada dins lo departament d'Ille et Vilaine e la region de Bretanha.
Argonne
L'Argonne es un parçan de França, espandida sus la Marna, las Ardenas e la Mòsa, a l'èst del bacin parisian. L'Argonne es une region de bòscs e d'estanhs. Lo sien capluòc qu'ei Sainte-Menehould. thumb|right|300px
Saulnois
Le Saulnois, ou país del sal, es un parçan del sud de la Mosèla (damb ua petita partida en Meurthe e Mosèla).
Crampanhan
Crampanhan (Crampagna en francés) es una comuna occitana del País de Fois, situada dins lo departament d'Arièja e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Ribat
Un ribat (de l'arabi: رباط ribāṭ, ostalariá) es lo tèrme arabi que designa una pichona fortificacion tala qu'aquelas que foguèron bastidas al long de la frontièra pendent los primièrs ans de la conquista musulmana d'Africa del Nòrd, per assostar los volontaris militars, sonats los murabitun. Aquelas fortificacions serviguèron pus tard a protegir las rotas comercialas, e foguèron de centres per las comunautats musulmanas isoladas.
Amb lo temps, los ribats venguèron d'ostalariás pels viatjaires subre las rotas comercialas majoras (caravanserralh) e de refugis pels mistics. Dins aquel darrièr sens, la tradicion dels ribats es benlèu a l'origina de la fraternitat mistica Sofi, e los ribats se pòdon comparar a las zaoias que s'espandiguèron en Africa del Nòrd  e a travèrs Sahara entrò l'Africa de l'Oèst. Lo ribat es la demorança dels marabots (professor religiós, mai que mai Sofi). Un tal luòc destinat a la retrirada espirituala es sonat Khanqah en persan.
Lista dels presidents de Maurici
thumb|200px|Blason de Maurici. Maurici devenèt independent del Reialme Unit l'an 1968 coma una monarquia en la Commonwealth, amb Elisabeta II del Reialme Unit coma cap d'Estat. Solament l'an 1992 Maurici devenèt una republica.
Vaquí la lista dels presidents de Maurici dempuèi lo 1992.
Houchin
es una comuna francesa, situada dins lo departament del Pas de Calais e la region del Nòrd-Pas de Calais.
Istòria
La fosse N°12 (apertenenta a la Companhiá minaire de Noeux-las-Minas) a mancat existir. Lo fonçage #èsser començat l'an 1939, mas amb l'arribada de l'Aucupacion l'an 1940, los trabalhs de fonçage an #èsser stoppés e pas #èsser jamai represes. Aquela fosse a pas doncas jamai agut d'espleitacion.
La fosse N°12 (appartenant à la Compagnie minière de Noeux-les-Mines) a failli exister. Le fonçage fut commencé en 1939, mais avec l'arrivée de l'Occupation en 1940, les travaux de fonçage ont été stoppés et ne furent jamais repris. Cette fosse n' a donc jamais eu d'exploitation.
Macaronisme
Lo macaronisme designa lo fach d'utilizar de terminasons latinas (en general -us o -um) amb de mots de las lengas romanicas. Es una figura d'estile quand es utilizat dins la literatura posteriora al sègle 17. Crea un poderós efièch comic.
Ex. l'òmus dins son ostalum.
Origina
Lo mot es derivat de l'italian maccaronico, que designava una lenga inventada e utilizada dins de poèsias a la fin del sègle 15 e al sègle 16.
De consultar tanben: Latin macaronic e poèsia macaronica.
Diferéncia amb lo latin de coisina
Es de destriar de l'expression "latin de coisina" (latinitas culinaria en latin) amb la quala es sonque parcialament sinonima. De fach aquela expression designa quicòm de mai lat que la retorica e incluís tanben un usatge fautiu del latin.
Exemples contemporanèus
Los macaronismes an conegut dempuèi un trentenat d'annadas un brave reviscol gràcias a las aventuras d'Asterix.
Las comédias francesas que se passan del temps dels Romans utilizan tanben los macaronismes (Deux heures moins le quart avant J.-C., Asterix et Cléopatre...).
Hocquinghen
es una comuna francesa, situada dins lo departament del Pas de Calais e la region del Nòrd-Pas de Calais.
Natura
La natura es un mot que tèn divèrsei significacions mai o mens diferentas :
Le Meillard
Le Meillard es una comuna francesa, situada dins lo departament de Somme e la region de Picardia.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Nòtas
<references group=N/>
Ipodròm
vinheta|Vista aeriana de l'ipodròm de Camp de Mart situat a [[Port Louis (Maurici).]] Un ipodròm es un circuit destinat au l'espòrt ipic o a l'aviacion, mai sovent de forma oblonga.
Bossòla
Una bossòla es un instrument de navigacion constituit d’una agulha magnetizada que s’alinha sul camp magnetic terrèstre. Indica atal lo Nòrd magnetic, de destriar del Pòle Nòrd geografic. La diferéncia entre las doas direccions dins un luòc donat se nomena declinason magnetica terrèstra. Segon la precision requerida, se pòt acomodar d'aquela diferéncia o s'utiliza un abac de compensacion. Observat dempuèi la França (en 2016), las doas direccions son sensiblament identicas.
Ipodròm
Dins lo domèni ipic, de grasas o de tribunas son dispausadas als bòrds de la pista per aculhir los espectators. D'origina antica, los ipodròms èra alara destinats a las corregudas de carris. Los primièrs ipodròms modèrnes datan del sègle XVII e se desvolopan subretot al sègle XIX. La França es lo país que ne compta mai.
Bossòla
Las linhas del camp magnetic terrèstre sus que l'agulha de la bossòla s'alinha puntan sota tèrra al nivèl dels pòls nòrd e sud (e non pas a la superfícia). Dins l'hemisfèr nòrd, lo tèrme nòrd de la bossòla es donc atirat cap al bas. Per compensar aquel fenomèn, lo tèrme sud de l'agulha de la bossòla es leugièrament lestada.
Ipodròm
Dins l'aviacion, son de circuits d'espèra, per un o mai avions a l'arribada quand l'aeropòrt es encombrat. Mai lo nombre d'avions en espèra aumenta, mai lo nombre d'ipodròms aumenta.
Bossòla
Quand s'utiliza una bossòla "emisfèr nòrd" dins l'emisfèr sud, lo tèrme sud de l'agulha es atirat cap al bas pel camp magnetic, alara qu'es ja provesida d'un contrapes. Resultat, la punta sud de la bossòla tòca lo fons del cròs ont es lotjada, e fonciona donc fòrça mens ben.
Una bossòla dona una direccion de referéncia coneguda qu'ajuda a la navigacion. Los punts cardinals son (dins lo sens de las agulha del relòtge) : Nòrd, Èst, Sud, e Oèst. Una bossòla se pòt utilizar amb un rolòtge e una mapa êr donar una estimacion de sa navigacion.
Ipodròm
Etimologia e terminologia
Lo mot « ipodròm » ven de grèc ancian ἱππόδρομος de « caval » (ἱππό) e « correguda » (δρομος). dona hippodromus en latin classic.
Bossòla
En navigacion terrèstra, l'instrument utilizat es mai sovent designat bossòla. Es constituida d'una agulha que torneja debans de graduacions solidàrias de l'instrument, mai sovent tenguda a la man, que s'orienta seguent la direccion desirada.
Ipodròm
Descripcion
vinheta|Tribuna dels espectators a Kincsem Park. Lo principal element de l'ipodròm es una pista, mai sovent ovala, que se pòt recobrir d'èrbe, de sabla, o d'autras matèrias. Aquela pista es dotada un pal o d'un fial d'arribada. A l'entorn de l'ipodròm se pòt destriar de tribunas o grasas pels espectators, una tribuna pels jutges de corsa, un paddock per presentar los cavals abans la partença e un quadre de marca per mostrar los resultats. Al bòrd de la pista de l'ipodròm son destriats de marcas de distància. Segon lo tipe d'ipodròm, aquel pòt s'equipar de bòstias o castron de partença. Se n'an pas utilizan un elastic o una barrièra mobila. Lo mot « turf », d'origina anglesa, designa en realitat lo pelenc de l'ipodròm ont corrisson los cavals.
Istòria
L'Iliada d'Omèr conta qu'aquiles aviá traçat una pista per la correguda de carris emportada per Diomèdes. Los primièrs ipodròms datean donc de l'Antiquitat. Lo primièr ipodròm permanent de la Roma antica es realizat per Tarquin lo vièlh. Se nomena Circus Maximus, d'ont ven lo tèrme de circ, e presenta una forma oblonga. Aqueles circs son dedicats a las corregudas de carris e de cavals. Lo darrièr dels grands ipodròms de l'Antiquitat es aquel de Constantinòble, que demora en activitat fins a la la presa de la vila per la Quatrena crosada lo 1èr d'abril de 1204.
Bossòla
Principi fisic
Una bossòla se pòt constituir de quin que siá dispositiu utilizant una agulha magnetizada tornejant liurament sus un pivòt, que pòsca indicar la direccion del Nòrd magnetic de la Tèrra.
La lei del magnetisme es tala que los pòls opausats s'atiran. Per causida de convencion istorica, lo pòl Nòrd d'un imant es aquel que punta lo Nòrd de la Tèrra. En consequéncia, lo pòl magnetic de la Tèrra pròche de Pòl Nòrd geografic (a l'epòca de l'òme modèrne) es un pòl sud al sens del magnetisme. Aquel pòl es pasmens nomenat « pòl Nòrd magnetic » que'es mai intuitiu per un pòl que dona aproximativament lo Nòrd geografic.
Autrescòp, de bossòlas èran combinadas amb una mòstra de solelh, qu'utilizava l’ombra portada d’una agulha nomenada estil o gnomòn o d’un triangle rabatable; aquela associacion permetava d’orientar la mòstra e d’obtenir l’ora aproximativament (cf. l’astrolabi).
Ipodròm
Istòria
Un dels màger ipodròm d'Occitània, l'ipodròm de la Cepièra (Tolosa) foguèt inaugurat en 1866
Bossòla
Principi fisic
Una bossòla giroscopica se pòt tanben utilizar per trobar lo nòrd geografic.
L’element de basa es una tija magnetica. Se la pòt la realizar alinhant una tija de fèrre o d’acièr sul camp magnetic de la Tèrra e puèi la fasent caufar puèi refregir (recòire) o la fregant. Pasmens, aquel metòde produch sonque un imant de poténcia fèbla; alara d’autres metòde son preferables.
Aquela tija magnetizada es alra plaçada sus un supòrt de friccion fins a nulla que li permet de pivotar liurament per s’alinhar sul camp magnetic ambiant. Se plaça alara una marca a un tèrme per que l’utilizator pòsca destriar las direccions nòrd e sud. Una convencion modèrna vòl que lo tèrme puntant cap al nòrd sia marcada d’un biais quin que siá, sovent de pintura fluorescenta o roja.
Istoric
vinheta|Maqueta d'una culhèra indicant lo sud (nomenada sinan) del temps dels [[Dinastia Han|Han (206 AbC - 220 ApC) (i a de discussions sus l'existéncia istoric de l'objècte utilitar correspondent) ]] La bossòla es d’origina chinesa mas i a de desacòrdis sus la data precisa de son invencion. La primièra bossòla chinesa èra benlèu pas concebuda per la navigacion, mas seriá estat una pèira d'imant utilizada per armonizar l'energia environamentala (lo Qi 氣/气) segon los principis geomantics del Feng shui. Existís de referéncias literàrias dignes d'atencion que mòstra en evidéncia son antiquitat: Atal, l'emplec d'un compàs magnetic sus tèrra es atestat a partir de 1044 alara que la pròva incontestabla de son utilizacion per la navigacion en mer data pas que de 1117. vinheta|Representacion d'una bossòla dins Epistola de magnete  de Pierre de Maricourt, 1269 Los istorians debaton de la difusion de la bossòla après son desvelopament en China e contradisent lo ròtle d'intermediaris jogat pels Arabs. En efièch, la primièra mencion d'una agulha imantada e de son usatge pels marins en Euròpa se trapa dins De naturis rerum ("De la Natura de las Causas") d'Alexandre Neckam publicat en 1190 alara que la referéncia mai anciana a una bossòla en Orient Mejan se trapa dins un recit pèrsa de 1232. La primièra referéncia araba a una bossòla, jos la forma d'una agulha magnetizada dins un bòl d'aiga, ven del sultan e astronòma iemenita Al-Ashraf en 1282. Sembla que foguèt tanben lo primièr a l'aver utilizada per l'astronomia. Coma l'autor afirma aver vist una bossòla èsser utilizada sus una nau unes quarante ans mai d'ora, d'especialistas fan retardar la data d'apareisson dins lo mond musulman de la meteissa durada.
L'invencion de la bossòla en Euròpa èra atribuida a un Amalfitan nomenat Flavio Gioja en 1300 o 1302. Se fa pas cap de dobte que de bossòlas èran utlizadas pels navigators europèus a aquela epòca, lo nom de Flavio Gioja resulta d'una seria de desformacions e de marridas lecturas de diferents tèxtes. Segon l'istorian de la marina francesa, Charles Bourel de La Roncière, « Flavio Gioja es un mite, la data e lo luòc de l'invencion son controvertits ». Al sègle XIV, a Bizanci, la bossòla, introducha per de navigators italians, èra conegut jol nom de ; es mencionada per Marc Ange dins lo poèma Eros que data del sègle XIV.
Utilizacion de la bossòla
vinheta|Bossòla alemanda de la societat Pasto amb prisme (escalas) vinheta|Bossòla amb prisme : mirada 220° per l’ocular D’autras caracteristicas comunas a las bossòlas modèrnas portablas a la man son una placa de basa equipada de règlas graduadas permetent de mesurar les distàncias sus las mapas, una luneta tornejanta per mesurar l’angle format entre lo nòrd magnetic (veire declinason magnetic) indicat per l’agulha e la direccion del punt mirat, e un miralh rebatent l’imatge de l’agulha sul quadran quand se mira un punt amira. Gaire totas la bossòlas possedisson tanben un sistèma d'amira compausat d’una òsca de mira e d’un punt de mira o d'un fial tibat dins un cròs, o d’una linha pencha o marcada dins lo tap. De bossòlas possedisson una agulah imantada suportant un quadran mobil (coma la ròsa dels vents dels compases de marina) e la lectura se fa alara automaticament al mejan d’una linha de fe marcada sul veire. Un tresen tipe de bossòla, mai perfecionat encara, possedís un prisme dirigit cap a bòrd exterior del quadran e un ocular ont se pòt directament legir la valor d’angle.
La bossòla a mai d'un usatges: navigacion, artilheria, geodesia etc. En navigacion, se pòt utilizar per determinar la posicion presenta de l’utilizaire o alara indicar la dralha de seguir. esquèrra|vinheta|Orientacion de la bossòla sus la mapa (D representa la declinason magnetica locala) esquèrra|vinheta|Quand l'agulha es alinhada sus la flècha del quadran, la valor d’angle (aicí en gras) indicada sus la luneta rotativa de la bossòla indica la marca (angle de jaç) del suc, es a dire lo cap de seguir per i anar dirèctament, per exemple se desaparéis de la vista. Quand s'utiliza la bossòla amb una mapa, se deu alara aplicar un metòde plan deiferent. Cal prene en compte de la declinason magnetica. Aquò variant en foncion de la posicion dins l’espaci e lo temps, caldrà eventualament la calcular per determinar quant de gras mesura l’angle entre lo nòrd magnetic (indicat per l'agulha) e lo nòrd geografic (naut de la mapa). Aquel angle devra serç pres en compte pendent la mirada del punt de mirada.
Per mesurar un angle verai, es a dire al respècte del nòrd geografic e non pas al nòrd magnetic, per exemple amb una bossòla avent un costat dotat d'una reglèta graduada, se plaça lo punt zerò de la règla sus la posction presenta marcada sus la mapa (d'en primièr orientada amb lo naut cap al nòrd geografic) e s'orienta la règla dins la direccion de la destinacion desirada (de fonts recomandan als debutants per mai de securitat de traçar una linha sus la mapa). Se vira enseguida la luneta (suportant lo quadran transparent de la bossòla) per orientar lo zerò de la graduacion angulara cap al nòrd geografic e alinhant las linhas parallèlas sus las linhas nòrd-sud (longitud) o sul bòrd lateral de la mapa. Lo cap de seguir es alara indicat sus la linha de mira de la bossòla. Tenir enseguida la bossòla orizontalament al nivèl dels ièus e l’orientar de biais que l’agulha demora al respècte la valor d’angle correspondent al nòrd magnetic. L’axe longitudinal de la bossòla (mai sovent materializat per una flècha) indicarà lo cap de seguir.
Metòde simplificat: (sens orientar la mapa lo naut cap al nòrd) se pòt determinar sus la mapa sa posicion presenta al respècte d’un punt de mira visible dins lo païsatge en orientant sus aquel darrièr la flècha de mira de la bossòla e en virant la lunèta de biais a alinhar las linhas parallèlas e l’agulha. Se plaçarà enseguida sus la mapa un canton de la bossla sul punt de mira e serà virada fins a que las linhas parallèlas sián alinhadas sus las linhas de longitud (nòrd-sud) de la mapa. La posicion presenta se situa sus la règla graduada de la bossòla o dns son perlongament. Una segonda linha traçada a partir d’un autre punt de mira e copant la primièra permetrà de determiner la posicion amb mai de precision.
Invèrsament, aquel metòde se pòt tanben aplicar per determinar lo cap de seguir. Plaçar d'en primièr la bossòla sus la mapa, lo bòrd de la règla essent sus una linha imaginària ligant la posicion presenta e lo punt zero sus l’objectiu d'atenher, sens prene en compte l’agulha. Virat enseguida la luneta (suportan lo quadran transparent de la bossòla) per alinhar las linhas parallèlas sus las linhas nòrd-sud de la mapa (o sul bòrd lateral de la mapa) gardant la mira nòrd (zerò) del costat « nòrd ». L’angle atal definit per aquelas linhas e lo costat de l'estug de la bossòla correspond al sens de la dralha de seguir al respècte del nòrd, materializat per la flècha de la boussòla. Tenent la bossòla al nivèl dels uèis (a bot de braces), se plaçar de biais que l’agulha siá alinhada sus las linhas parallèlas e puntada cap al nòrd.
La foto mòstra un suc mitat a partir de las indicacions de la mapa.
Bossòlas de marina e compàs de navigacion
esquèrra|vinheta|Abitacle de compàs ancian d'una nau de la marina mercanda (Musèu de Tolon) vinheta|Compàs de marina amb quadran (lectura pel dessús). vinheta|Compas de velièr d'esfèra (lectura laterala). Las bossòlas de marina son nomenadas compàs. Son de mai d'un tipes: Se compausan mai sovent d’une capsula emplida d'un liquid que frèna las oscillacions de l'equipatge magnetic, es a dire una ròsa dels vents plana o de forma esferica o d'emisfèra graduada; la viscositat del liquid obliga la ròsa (o l'esfèra graduada) a s'arrestar lèu sens oscillar de cada costat del nòrd magnetic. Una linha de fei, que pòt èsser una marca sul cròs de bossòla o una pichona tija fixa, indica l’axe longitudinal (direccion del caminament) de la nau al respècte de quadran de la bossòla.
Los compases contenent una ròde dels vents plana son plaçat dins un cròs ermeticament tancada per un tapador de veire qu'es articulat mercé a una suspension amb quardan. Aquò garantís lor manten en posicion orizontala quin que sián los movements de la nau. La massa metallica de las naus se deu prene en compta e los compases devon èsser compansants per d'especialistas amb de dispositius especials suplementaris.
Las naus grandas se fisan mai precisament al compàs giroscopic o mai recentament al compàs satellitar puslèu qu’a un compàs magnetic per la navigacion, pasmens se preséncia d'aquel darrièr demora sempre obligatòri reglamentàriament. Lo compas magnetic, giroscopic o satellitar se vei sovent associat a un sistèma de manten automatic del cap (pilòt automatic) e de navigacion integrat. Des compases electronics vana de flus (fluxgate ) son mai sovent utilizat ara suls velièrs, quitament talha pichona.
Bossòlas electronicas
De relòtges e autres instruments de mesura possedisson una bossòla a basa de compausants electronics. S’agís mai sovent de dos o tres captaires de camp magnetic provisissent las donadas de basa a un microprocessor. Lo calcul trigonometric permet d’afichar lo cap.
Colèra
Lo colèra es una malautiá causada per un bactèri qu'es generalament present dins l'aiga o l'alimentacion. Durant l'annada 2010, lo colèra foguèt mortau per 100,000 a 130,000 personas.
Bossòla
Bossòlas electronicas
Sovent, lo dispositiu es un compausant discret donant un senhal (numeric e analogic) proporcional a son orientacion. Aquel senhal es alara interpretat per un contrarotlaire o un microprocessor e tractat en intèrne o transmés a un dispositiu de mòstra.
Punts de la bosòla / Graduacion
Tradicionalament, lo quadran o ròsa dels vents es divisida en trenta e dos punts equidistants (nomenats quarts, lo quart val 11° 15') pasmens se las bossòlas modèrnas son graduadas en gras puslèu que punts cardinals. Las quatre direccions principalas - èst, oèst, nòrd e sud - son los punts cardinals e los noms dels autres son derivats d'aqueles darrièrs (exemple: sud = 180°; sud-sud-èst = 157° 30').
Existís diferents sistèmas de graduacion per las bossòlas:
Bossòla militaras
esquèrra|vinheta|Bossòla de tipe Bézard (Sté Lufft) de l’Armada Francesa (la mira se fa mejans las òscas del tapador). Cada còrs de mestièr utiliza de bossòlas especificas per satisfar la exigéncias diferentas.
Fantassin
Lo fantassin a besonh d’un modèl compacte, leugièr e d’una granda soliditat.
Mai sovent son d'estugs metallics plegadisses aparent lo veire e blocant l’agulha. La societat allemanda Lufft aviá fabregat al començament del sègle XX de versions evoluadas de la bossòla de tipe Bézard utilizada per las armadas de fòrça païses europèus armées de nombreux pays européens coma la França (photo de gauche).
Artilhariá
L’artilhier a besonh de mesurar l’angle de nautaur en mai de l’angle de jaç al respècte d'una mira. Aquelas bossòlas an un inclinomètre e a vegada un o dos nivèls de bofiga.
De sistèmas de lopas e de prisme permetent de veire la ròsa del compàs grossida en mateis temps que l’objècte mirat.
Enallage
Una enallage, del grèc ἐναλλαγή, enallagê (« interversion, escambi, transposicion »), es una figura de retorica que consistís en cambiar un temps, un mòde, un substantiu o una persona amb un autre temps, un autre mòde, un autre substantiu o una autra persona.
Una enallage es un substantiu feminin, coma en catalan
Fonccionament e exemples
L'enallage foncciona coma una figura de substitucion, i.e. consistís en cambiar de personas, de substantiu, o de temps d'un biais susprenant:
- Passatge del tutejament al vosejament tot en parlant amb la meteissa persona.
- Cambiament de temps per una mesa en relèu.
- Similarament cambiament de mòde (passar de l'indicatiu a l'infinitiu brutalament).
Pazieg
Pazieg en breton ( Pacé en francés) es una comuna bretona, situada dins lo departament d'Ille et Vilaine e la region de Bretanha.
Geografia
Pacé A situat sul cors de la Flûme e se tròba a aperaquí al nòrd-oèst de Roazhon.
A implantat la longitud de la rota nacionala 12 (dintre Roazhon e Sant-Brieuc) #qu'a #èsser recentament réaménagée per sustot facilitar l'accès dins la vila (2x3 vias al nivèl del barreau de Pont-Lagot).
Pacé est situé sur le cours de la Flûme et se trouve à environ 5 kilomètres au nord-ouest de Rennes.
Elle est implantée le long de la route nationale 12 (entre Rennes et Saint-Brieuc) qui a été récemment réaménagée pour notamment faciliter l'accès à la ville (2x3 voies au niveau du barreau de Pont-Lagot).
Raumàs
Un raumàs es una malautiá caracterizada per una infeccion dei vias respiratòrias autas. Es una malautiá generalament pas grava, frequenta en çò deis enfants.
Roucamps
Roucamps es una comuna normanda, situada dins lo departament de Calvadòs e la region de la Bassa Normandia.
Geografia
La municipalitat es en limit del Bocage virois al sud-oèst, de la Soïssa normande al sud-es e del Pré-Bocage al nòrd. Lo sieu bourg es al sud de Aunay-sus-Odon.
Lo ponch en culminant (307/) se situa en limit de municipalitat al nòrd del bourg. Lo ponch mai bas, egalament en limit nòrd, totun mai a l'oèst, correspond a la sortida d'un ruisseau de la conca de la Odon en manlevant un vallon escarpé a travèrs de las nautors dels bòsques de Aunay. La municipalitat es bocagère.
La commune est en limite du Bocage virois au sud-ouest, de la Suisse normande au sud-est et du Pré-Bocage au nord. Son bourg est à 4 km au sud d'Aunay-sur-Odon.
Le point culminant (307/310 m) se situe en limite de commune au nord du bourg. Le point le plus bas (203 m), également en limite nord, mais plus à l'ouest, correspond à la sortie d'un ruisseau du bassin de l'Odon empruntant un vallon escarpé à travers les hauteurs des bois d'Aunay. La commune est bocagère.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Odontologia
thumb|right|Representacion d'un dentista au sègle XVII.
L'odontologia es lo domeni de la medecina qu'es especializat dins l'estudi dei dents coma organ.
Crevant-Laveine
Crevant-Laveine (Crevant-Laveine en francés) z-es 'na comuna occitana dau departament dau Puèi de Doma e la region d'Auvèrnhe..
Nòtas
<references group="N"/>
Santat
La santat es l'estat de foncionament fisic e mentau de l'organisme.
Vrahovice
Vrahovice es una vila chéca. Sa populacion èra estimada a 3402 abitants en 2001. Sa superfícia totala es 5, 87 km².
Josep Bonaplata
Josep Bonaplata i Corriol (Barcelona, 1795 - Bunyol, País Valencian, 2 de junh de 1843) foguèt un entrepreneire e industrial catalan. Es conegut mai que mai pel fach qu'introdusiguèt la maquina de vapor en Catalonha e mai en Espanha.
Enfància e joventut
Josep Bonaplata nasquèt a Barcelona en 1795 dins una familha amonedada. Èra lo segond filh dels cinc enfants qu'aguèron un fabricant de textil, Ramon Bonaplata i Roig, e de Teresa Corriol i Sala. Son fraire ainat, Salvador, que per encausa de sa posicion familhala deviá venir l'eiretièr, èra nascut en 1780, e aprèp Josep seguiguèron Ramon en 1799 e finalament Narcís en 1807. Durant sa joventut, Josep comencèt a trabalhar dins lo talhièr de son paire fins qu'aqueste se retirèt. La gestion de la fabrica passèt doncas dins las mans de son fraire ainat, l'eiretièr de la familha, Salvador.