cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Iraq
Literatura
La literatura iraquiana modèrna es apareguda dins lo corrent dau sègle XX e es fòrça influenciada per l'istòria e la politica dau país. Foguèt tanben cargada de sostenir la propaganda dau regime. Dos corrents principaus son donc apareguts. Lo premier caracterizat per d'òbras patrioticas foguèt important durant lo periòde Saddam Hussein e sostenguèt la politica dau Baas. Lo segond assaièt au contrari de se desgatjar deis ideologias e se concentrèt sus de descripcions realistas de la societat. Mai d'un autor d'aquela segonda tendància es estat obligat de s'exilar en causa de la repression ò de la manca de seguretat.
Cinèma
Lo cinèma faguèt sa premiera aparicion en Iraq en 1909 mai i venguèt pas una activitat culturala vertadiera avans leis annadas 1920. Lei premierei produccions iraquianas apareguèron dins lo corrent deis annadas 1940. Lei films d'aqueu periòde èran principalament comerciaus (romança, dança e musica... etc.). Pasmens, Haidar Al-Omar Hassan wa Fitna, adaptacion locala de Romèo e Julieta, conoguèt un succès internacionau en 1955.
A partir deis annadas 1950, l'influéncia de l'Estat venguèt pus importanta e lo cinèma iraquian acomencèt de servir leis objectius dau regime. Ansin, lei documentaris e lei ficcions foguèron centrats sus lei tecnologias novèlas (fòrças militaras, aviacion... etc.) e lei progrès tecnics (generalizacion de l'irrigacion... etc.). Aquela tendància se renforcèt ambé la presa dau poder per lo Baas. Puei, après 1979, lo cinèma deguèt glorificar Saddam Hussein e sostenir sa propaganda. Dins aquò, lei dificultats economicas liats ai guèrras limitèron lo nombre de films produchs e dempuei 1991, lo cinèma iraquian es plus capable de produrre d'òbras novèlas.
Montastruc e la Conselhièra
Montastruc e la Conselhièra (Montastruc-la-Conseillère en francés) es una comuna lengadociana del departament francés de la Nauta Garona en region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Geografia
Anciana bastida situada a una vintena de quilomètres de Tolosa.
Istòria
L'origina probabla de Montastruc remonta entre lo sègle XI e XII, periòde d'eissarts e d'acreissement de la populacion en País Tolosenc.
Fondada en 1242 per Sicard Alaman, senhor de la Comuna que ne faguèt una bastida. Aital, Montastruc venguèt una pichona plaça fòrta, ponch estrategic important entre Albigés e Tolosenc. Son creator foguèt Conselhièr e Lòctenent del Comte de Tolosa Raimon VII. Ça que la, la fertilitat de son sòl produsent de blat, de vin e mai en abondància atrasiá las cobejanças de las armadas en operacion.
A partir de 1270, foguèt jos la dependéncia dirècta del Rei de França. En 1771, Loís XV de França la concediguèt al Comte de Clarac. Aquel s'installèt al castèl de Buset, çò qu'enchiprèt la comunautat de Montastruc. Mai, lo novèl Senhor se faguèt exigent, volent profeitar de la Vila, fins a vendre los Comunals. Pr'aquò, la Comunautat estèt contra lo senhor. Aquel foguèt condemnat en 1786 a remborsar mai de 3000 liuras. Mas lo jutjament foguèt pas executat.
De l'Edat Mejana al sègle XVII, l'administracion comunala foguèt menada per de Cònsols. En 1692, Loís XIV promulguèt un edicte creant las cargas de Maire e de Lòctenent de Maire dins tot lo Reialme. Lo primièr Maire de Montastruc foguèt Jean Campagne. Lo 18 de Julhet de 1693, comprèt la carga ereditària. En 1706 las vilas la poguèron tornar comprar, çò que faguèt Montastruc en 1718-1719.
Pendent l'Ancian Regime, Montastruc èra de la diocèsi civila de Tolosa, doncas de la província de Lengadòc, de la generalitat de Tolosa, de l'archidiocèsi de Tolosa e de la senescauciá de Tolosa. Le vocable de la glèisa es Sent Bertomiu. Tanlèu 1790, Montastruc èra caplòc de canton. Oficialament, Montastruc venguèc Montastruc-la-Conseillère en 1891.
Saint-Martin d'Escurcelles e Saint-Sernin d'Escurcelles (noms franceses) èran de parròquias de la diocèsi de Tolosa.
Los primièrs efièches de la Revolucion Francesa arribèron vèrs 1790. La noblesa locala perdèt sos privilègis fiscals. En junh de 1792, foguèt plantar l’arbre de la Libertat.
Beveren (Flandra orientala)
Beveren (Flandra orientala) es una comuna de la província bèlga de Flandra Orientala.
Montastruc e la Conselhièra
Istòria de la Conselhièra
Lo Castèl de la Conselhièra, localizat sus la rota dels Birats, foguèt abitat pel Senhor d’Obrièr, Conselhièr al Parlament de Tolosa. La femna d'aquel Conselhièr, que la rumor disiá que ne foguèt pas gaire bèla, aviá comandat son retrach a un pintre conegut. La conselhièra refusèt lo quadre qu'èra pas semblant, disiá ela. Lo pintre qu'èra pas d'acòrdi, expausèt lo quadre a la botigòla servant de relai de diligéncias per que los viatjaires lo veguèsson. Los passants reconeissián evidentament la femna del Conselhièr, s'exclamavan « La Conselhièra! » cada còp que passavan davant lo retrach. Coma lo pintre refusèt de ne levar lo quadre, lo Senhor d’Obrièr foguèt forçat de comprar aquel retrach per lo far desparéisser…
Lo nom de la Conselhièra foguèt apondut, par decision municipala, lo 16 d'agost de 1890 a Montastruc per lo distinguir de las comunas del departament amb lo meteis nom.
Larteh
Lo larteh (o lɛtɛ) es una lenga kwa parlada en Ghana.
Localisacion e dialèctes
Lo larteh es parlat dins la ciutat de Larteh, dins lo sud-èst de Ghana,.
Emile Clapeyron
Benoît Paul Émile Clapeyron (26 de genier de 1799, París - 28 de genier de 1864, París) foguèt un engenhaire e un fisician francés. Participèt a la naissença e au desvolopament de la termodinamica e estudièt en particular lei cambiaments de fasa dei còrs pur. Una equacion permetent de definir l'evolucion de la pression d'equilibri en foncion de la temperatura d'equilibri dins lo corrent d'un cambiament d'estat fisic d'un còrs pur porta son nom.
Soligny-la-Trappe
Soligny-la-Trappe es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Orne e la region de la Bassa Normandia.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Brakel
Brakel es una comuna de la província bèlga de Flandra Orientala.
Krache
Lo krache (o krachi, kyaake) es una lenga kwa parlada en Ghana.
Localisacion e dialèctes
Lo krache es parlat dins los districts Krachi West e Krachi East, dins lo nòrd-oèst de la region de Vòlta en Ghana per lo Kaakye awia. La lengas a dos dialèctes, lo le-ka, lo dialècte de la riba de la ribièra Le, e lo oti-ka, dialècte de la riba de la ribièra Oti. Las diferéncias entre els son feblas.
Escritura
L'alfabet krache es:
A/a B/b D/d E/e Ɛ/ɛ F/f Gy/gy I/i Ɩ/ɩ K/k Kp/kp Ky/ky L/l M/m N/n Ŋ/ŋ Ny/ny O/o Ɔ/ɔ P/p R/r S/s T/t U/u Ʋ/ʋ W/w Y/y
Biederthal
Biederthal qu'ei ua comuna francesa deu departament deu Haut Ren e de la region d'Alsàcia.
Buggenhout
Buggenhout es una comuna de la província bèlga de Flandra Orientala.
De Pinte
De Pinte es una comuna de la província bèlga de Flandra Orientala.
Busigny
Busigny es una comuna francesa, situada dins lo departament del Pas de Calais e la region del Nòrd-Pas de Calais.
Fossil
200px|left|thumb|Amonita fossilizada Los Fossils que son las restas preservadas d'un èste viu, generaument per un procès de mineralizacion. L'estudi deus fossils, de la loa datacion, de la succession cronologicas de las espècia biologicas e las loas relacions taxonomicas qu'ei la paleontologia.
Canton de Semebian
Lo canton de Semebian es una anciana division administrativa de Bordalés, en Medòc, situada dens l'arrondiment de L'Esparra, lo departament de Gironda e la region d'Aquitània, adara de Noèra Aquitània. Las 7 comunas son dempui 2015 dens lo canton dau Nòrd-Medòc, burèu centralizator a L'Esparra. La lenga autoctòna es l'occitan gascon medoquin, emb de las particularitats de transicion emb los ancians parlars nòrd-occitans de Santonge e una curiositat : la prononciacion [-u] de la finala a pòsttonica.
Istòria
Lo canton se creèt pendent la Revolucion.
Švihadlo
(la còrda de sautar, en chèc) ei un grop de reggae chèc creat en 1983 a Mladá Boleslav, devath lo nom Nouzový východ (sortida de secors). Cantan en chèc e en anglés.
Deinze
Deinze es una comuna de la província bèlga de Flandra Orientala.
Labeja
Labeja (Labège en francés) es una comuna lengadociana del Tolosan, situada dins le departament francés de la Nauta Garona e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Geografia
Comuna de l'airal urban de Tolosa situada dins son pòl urban en banlèga Sud-Èst de Tolosa.
Accès
Una associacion milita per la prolongacion de la linha B del Mètro de Tolosa fins a Labeja Inopòl
Istòria
De traças romanas se pòdon veire a Labeja. Mas cap de vilatge foguèt pas present sus aquel site. Foguèt un lòc de passatge entre Basièja e Tolosa. A l'Edat Mejana, l'abitat es dispèrs. Al sègle XIV, una senhoriá de Labeja es atestada dins de documents de l'epòca. Aparteniá al collègi Sant Front de Perigòrd que ne demorèt proprietari pendent quatre sègles. Lo vilatge se bastiguèt a l'entorn de la glèisa a la fin de la Renaissença.
Sehwi
Lo sehwi (o sefwi, esahie) es una lenga kwa parlada en Ghana.
Labeja
Istòria
A partir de 1960, al Nòrd-Èst del vilatge se desvolopa un pòl novèl amb fòrça burèus e laboratòris sul site de Labeja Inopòl.
Sehwi
Localisacion e dialèctes
Lo sehwi es parlat dins lo nòrd de la region Western North de Ghana. Los dialèctes son lo wiawso e l'anhwiaso.
Saint-Didier (Còsta d'Aur)
Saint-Didier  es una comuna francesa administrada per lo departament de Còsta d'Aur de la region de Borgonha.
Denderleeuw
Denderleeuw es una comuna de la província bèlga de Flandra Orientala.
Dendermonde
Dendermonde es una comuna de la província bèlga de Flandra Orientala.
Harville
Harville es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mòsa e la region de Lorena.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
upright 1.2|thumb|left|Cimetiere militar alemand de 1914-1918. Mencionada jos la forma latinisée Hairici villa al : « La granja de Haric », nom de persona germanique segon Albert Dauzat e Charles Rostaing.
La coïncidence d'aquel nom de persona amb aquel de Sant Airy nascut en la parròquia es en enquimerant. Se sap #que de còps la /h/ s'es amuï pro d'ora en cèrts noms germaniques, d'aquel fach es pas de còps pas anotat, sustot quand lo nom es latinisé coma ne Agericus (forma sàvia de Sant Airy). La forma Hairici (egalament testificada istoricament : Hairicus) s'es just, poiriá provenir de Hagericus, nom mencionat en lo Theatrum poeticum atque historicum de Waldkirch, de la meteissa manièra Sant Airy seriá latinisé en Agericus al luòc de Hagericus.
upright 1.2|thumb|left|Cimetiere militaire allemand de 1914-1918. Mentionnée sous la forme latinisée Hairici villa au : « La ferme de Haric », nom de personne germanique selon Albert Dauzat et Charles Rostaing.
La coïncidence de ce nom de personne avec celui de Saint Airy né dans la paroisse est troublante. On sait que parfois le /h/ s'est amuï assez tôt dans certains prénoms germaniques, de ce fait il n'est parfois pas noté, surtout lorsque le nom est latinisé comme dans Agericus (forme savante de Saint Airy). La forme Hairici (également attestée historiquement : Hairicus) si elle est juste, pourrait procéder de Hagericus, nom mentionné dans le Theatrum poeticum atque historicum de Waldkirch, de la même manière Saint Airy serait latinisé en Agericus au lieu de Hagericus.
Sent German de Montberol
Sent German de Montberol o mai simplament Sent German (Saint-Germain-de-Montbron en francés) es una comuna de Charanta occitana, situada dins lo departament de Charanta e la region de Novela Aquitània.
Comunas limitròfas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Pargue Nacional de Yosemite
La [[Val de Yosemite vist de Tunnel View al solelh colc en auton de 2017|thumb|right|250px]]
Sent German de Montberol
Toponimia
Las atestacions ancianas son, per luec:
Lista daus maires
miniatura|centre|La mairariá.miniatura|dreita|L'intercomunalitat (roge) en Charanta A. Frontiera òc/oïl<br/ >B. Comunas occitanas<br/ >C. Comunas emb un bocin occitan<br/ >D. Comunas peitavinas-sentongesas
Pargue Nacional de Yosemite
En mejana, mai o mens quatre milions de personas visitan Yosemite cada annada, e la màger part passan la majoritat de lor temps dins los 18 km² (sèt milas cairadas) de la Val de Yosemite. Lo pargue establiguèt un recòrd de visitas en 2016, depassant los cinc milions de visitaires pel primièr còp de son istòria. Yosemite es estada al còr del desvolopament de l'idèa de pargue nacional. Galen Clark e d'autres an fach pression per protegir la val de Yosemite contra lo desvolopament, condusent finalament al president Abraham Lincoln a signar la Subvencion de Yosemite en 1864. John Muir diriguèt un movement capitat per que lo Congrès establisca un mai grand pargue nacional d'aquí 1890, qu'englobava la val e sos environs montanhas e bòsques, dobrint la via al Sistèma de Pargues Nacionals.
Sent German de Montberol
Nòtas e referéncias
<references group="N"/>
Pargue Nacional de Yosemite
Yosemite es l'un dels blòcs d'abitat los mai grands e los mens fragmentats de la Sierra Nevada, e lo pargue abriga una diversitat de plantas e d'animals. Lo pargue a una altitud compresa entre 648 a 3997 m (2127 e 13114 pès) e conten cinc zònas de vegetacion principalas: los bòsques de chaparral e de garrics, lo #bòsc de bassa montanha (lower montane forest)#, lo #bòsc de nauta montanha (montane forest/Étage ou forêt montagnard)#, la zòna *subalpina e *tondra alpina/alpatge/prat alpin. Sus las 7 000 espècias vegetalas de Califòrnia, mai o mens 50% se tròban dins la Sierra Nevada e mai de 20% se tròban a Yosemite. Lo pargue conten un abitat convenable per mai de 160 plantas raras, amb de formacions geologicas localas raras e dels sòls unics caracterizant las airas de reparticion *restringida que fòrça d'aquelas plantas ocupen.
La geologia de la region de Yosemite es caracterizada per de ròcas graniticas e de las rèstas de ròcas mai ancianas. I a mai o mens 10 milions d'annadas, la Sierra Nevada es estada soslevada puèi inclinada per formar sas pendas occidentalas relativament doças e las pendas orientalas mai espectaculars. Lo soslevament aumentèt la penda dels lièches dels corses d'aiga e dels rius, entrainant la formacion de clusas prigondas e estreches. I a mai o mens un milion d'annadas, la nèu e lo glaç se son acumuladas, formant de glacièrs dins las pradas alpinas superioras que se son desplaçadas long de las vals fluvialas. L'espessor del glaç dins la val de Yosemite pòt aver atengut 4 000 pès (1 200 m) dins lo corrent del primièr episòdi glaciari. Lo movement en aval de las massas de glaç a copat e escalprat la val en forma de U qu'atrai uèi autant de visitaires cap a sos panoramas pitoresques.
Lo nom "Yosemite" (que significa "tuaire" en miwok) fasiá a l'origina referéncia al nom d'una tribu qu'èra estada caçada de la zòna (e benlèu avalida) pel Batalhon de Mariposa. De per abans, la region èra sonada "Ahwahnee" ("granda boca") pels pòbles autoctòns.
Emanuèl Filibèrt de Savòia
Emanuèl Filibèrt de Savòia (en Italian Emanuele Filiberto), dich Cap de fèrre (Chambéry, 8 de julhet de 1528 - Turin, 30 d'agost de 1580), foguèt duc de Savòia e prince de Piemont de 1553 a 1580.
Malbrans
Malbrans es una comuna francesa, situada dins lo departament de Dobs e la region de la Franca Comtat.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Monétay-sur-Loire
Monétay-sur-Loire es una comuna francofòna de Borbonés, situada dins lo departament d'Alèir e la region d'Auvèrnhe.
Geografia
La municipalitat se situa en los Bassas Caminas del Bourbonnais, a l'èst del departament de l'Aliar.
La commune se situe dans les Basses Marches du Bourbonnais, à l'est du département de l'Allier.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Howard Phillips Lovecraft
Howard Phillips Lovecraft, naissut lo 20 d'avost de 1890 e mòrt lo 15 de març de 1937, es un escriveire deis Estats Units d'America conoissut per sei racòntes orrifics, fantastics e de sciéncia-ficcion.
Sei sòrgas d'inspiracion, tant coma sei creacions, son relativas a l'orror cosmica, a l'idèia segon la quala l'òme non pòu comprene la vida e que l'Univèrs li es pregondament estranh. Aquelei que rasonan a-de-bòn, coma sei personatges, meton sempre en dangier sa ment.
Lovecraft es particularament conoissut per aguet fabregat lo mite de Cthulhu, emai s'empleguèt jamai aquesta expression, que parlava mièlhs de Panteon Negre per definir l'ensems de seis òbras que se debanan dins d'aquel univèrs.
Jovença e tragèdias familhalas
Lovecraft nais dins son ostau de familha lo 20 d'Avost de 1890 a Providence (Rhode Island). Èra lo solet enfant de Winfield Scott Lovecraft e de Sarah Susan [nascuda Phillips] Lovecraft. La familha de Susie aviá dei mejans significatiu au moment de lors maridatge, son paire essent present dins plusors aventuras comerciala.
Perd son paire en 1898 a l'Espitau Butler de Providence.
Giorgi Margvelachvili
(en georgian: გიორგი მარგველაშვილი; Tbilissi, 4 de setembre de 1969) es un filosòf e politician georgian. Es l'actual president de Georgia, elegit lo 27 d'octòbre de 2013. Dintra en foncions lo 17 de novembre.
Buanas
Buanas (Buanes en francés) qu'ei ua comuna gascona situada dens lo departament de las Lanas e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Buysscheure
Buysscheure es una comuna francesa del departament del Nòrd e de la region dels Nauts de França
Tours-en-Savoie
Geografia
Vilatge situat a l'intrada de la vallée de la Tarentaise.Lo ponch culminant de la municipalitat es la Despunta de la Granda Jornada en lo massís del Beaufortain
Buanas
Toponimia
La prononciacion qu'es [by'anəs]. I a pas de fòrmas vertadèrament ancianas : Buanes (1638, 1651, mapas), Büanes (mapa començament deu sègle XVIII), Buane (1714, 1733, mapas).
Tours-en-Savoie
Geografia
Tors-en-Savoie es una municipalitat situada en lo departament de la Savoie (region del Rhône-Alpes). La vila de Tors-en-Savoie aperten al costat de Albertville-Sud e al arrondissement de Albertville. Los abitants de Tors-en-Savoie se trucan los Tourserains e èran al nombre de 741 al recensement de 1999. La superficie es de 15.3 km². Tors-en-Savoie pòrta lo còdi Insee 73298 e a associat al còdi postal 73790. Se situa a una altitud de 400 mètres aperaquí.
Buanas
Toponimia
Bénédicte Boyrie-Fénié que cèrca solucions, com lo latin *budana o *Buanas (terras), a partir d'un cognomen Buan, mès la conservacion de -n- intervocalica que pausa problèmas. E un nom ancian per ua bastida es pas çò mèi probable. La fonetica gascona que supausa benlhèu de cercar un nom en -anda (o en -ande ?).
Istòria
Bastida fondada en 1346 per un pariatge énter Pierre Ier de Castelnau (en francés) e Edoard III d'Anglatèrra.
Tours-en-Savoie
Geografia
Ancians noms : Tors ; Tors-en-Tarentaise. Tors es vengut Tors-en-Savoie pel decrèt del 17/06/1941.
Chessy
Chessy en arpitan (Chessy en francés) es una comuna arpitana, situada dins lo departament de Ròse e la region de Ròse-Aups.
Tours-en-Savoie
Geografia
Tours-en-Savoie est une commune située dans le département de la Savoie (région du Rhône-Alpes). La ville de Tours-en-Savoie appartient au canton d'Albertville-Sud et à l'arrondissement d'Albertville. Les habitants de Tours-en-Savoie s'appellent les Tourserains et étaient au nombre de 741 au recensement de 1999. La superficie est de 15.3 km². Tours-en-Savoie porte le code Insee 73298 et est associée au code postal 73790. Elle se situe à une altitude de 400 mètres environ.
Saint-Germain-lès-Arpajon
Saint-Germain-lès-Arpajon es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Essonne e la region d'Illa de França.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Dependéncia de la châtellenie de Montlhéry al. Distincion de las Graville al, dels Noailles al.
Chessy
Geografia
La municipalitat de Chessy se tròba en la vallée de la Azergues e fa partida de la Comunitat de municipalitats dels Païses del Bòsc de Oingt en la region de las Pèiras dauradas.
Tours-en-Savoie
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Chessy
Geografia
La commune de Chessy se trouve dans la vallée de l'Azergues et fait partie de la Communauté de communes des Pays du Bois d'Oingt dans la région des Pierres dorées.
Eeklo
Eeklo es una comuna de la província bèlga de Flandra Orientala.
Saint-Germain-lès-Arpajon
Istòria
Un ancià coan èra dédié a sant Eutrope : i auriá #èsser fondat per Jeanne de Navarra, esposa del rei Philippe lo Polit, #qu'avián totes los dos una devocion particulara per sant Eutrope. Lo coan e l'espital contigu #demorar en foncion fins a la Revolucion francesa.
Dépendance de la châtellenie de Montlhéry au. Seigneurie des Graville au, des Noailles au.
Un ancien couvent était dédié à saint Eutrope : il aurait été fondé par Jeanne de Navarre, épouse du roi Philippe le Bel, qui avaient tous les deux une dévotion particulière pour saint Eutrope. Le couvent et l'hôpital attenant restèrent en fonction jusqu'à la Révolution française.
Destelbergen
Destelbergen es una comuna de la província bèlga de Flandra Orientala.
Fléty
Geografia
Lo païsatge es un bocage bas, parsemé de bòsques de feuillus.
left|thumb|220px|Fléty se trouve à 7 km à l'ouest de [[Luzy]] Fléty appartient au pays de Luzy, à l'extrême sud-est du département de la Nièvre, limitrophe du Bas-Morvan.
Le paysage est un bocage bas, parsemé de forêts de feuillus.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Anciana Distincion de la familha Delorme de Beauregard.
En 1795, lo territòri de Fléty a ligat a la municipalitat de Tazilly, fins en 1855, an que # aquelas doas comunas an separat pendent el.
Ancienne Seigneurie de la famille Delorme de Beauregard.
En 1795, le territoire de Fléty est rattaché à la commune de Tazilly, jusqu'en 1855, année durant laquelle ces deux communes sont séparées.
Teissut (biologia)
thumb|250px|Fotografia del teissut nerviós En biologia, lo teissut es un gra d'organizacion entre la cellula e l'organ, los diferents tipes de teissuts se caracterizan per presentar de tipes de cellulas determinats e una localizacion a çò d'una meteissa espècia. A mai, fòrça organismes d'un meteis regne presentan de teissuts semblants, que se pòdon gropar aisidament en varietats que se repetisson. La sciéncia que los estúdia se nomena istologia.
Savigné
Savigné es una comuna peitavina, situada dins lo departament de Viena e la region de Novela Aquitània, ancianament de Peitau-Charantas.
Comunas limitròfas
400px|gaucha||Distanças e posicion relativa
Toponimia
Las atestacions ancianas son, per lhuec:
Biesheim
Biesheim en alemannisch ( Biesheim en francés) qu'ei ua comuna francesa deu departament deu Haut Ren e de la region d'Alsàcia.
Erpe-Mere
Erpe-Mere es una comuna de la província bèlga de Flandra Orientala.
Comunautat de comunas de Medòc Atlantic
thumb|right|200px|Lògo de la Comunautat de comunas de Medòc Atlantic
La Comunautat de comunas de Medòc Atlantic es una intercomunalitat bordalesa de Medòc, situada dens lo departament de Gironda e la region de Noèra Aquitània, ancianament d'Aquitània. Son còdi SIREN es 200070720. La lenga autoctòna es l'occitan medoquin, de tipe gascon occidentau e mèi o mens bordalés.
La comunautat hè partida dau sindicat mixte País de Medòc.
Istòria
La comunautat se creè per arrestat prefectorau deu 12 de decembre 2016, en fusionant la Comunautat de Comunas de la Punta de Medòc e la Comunautat de Comunas deus Lacs Medoquins, qu'arribavan pas aus 15 000 abitants exigits per la lei NOTRe.
Composicion
Mapa de la Comunautat de comunas de Medòc Atlantic au 1èir de genèir 2019.|thumb|esquèrra|upright=1.9
Veire tanben
|thumb|600px|center|Mapa daus EPCI de Gironda au 1èir de genèir 2019
Lo Casal
Acquappesa (U Casàle en calabrés, Lo Casal en occitan) l'es un comun d'Itàlia, en Calàbria. Sa populacion l'es de 0 abitants.
De 1928 a 1945 la foguèt fusionada abo La Gàrdia.
Cesens
Cesens (Cézens en francés) z-es 'na comuna auvernhata, situada dins lo departament del Cantal e la region d'Auvèrnhe Ròse Aups, ancianament d'Auvèrnhe.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Toponimia
Las fòrmas ancianas son, per luòc:
Cesens - Ceziacum, latinizacion de 1289, Cezens, en 1435, Cezenum, en latin, en 1445, Cesentis, en latin, en 1499, Cezentis, en latin, en 1507, Sezens, en 1511, Cesens, en 1540, Cezains, en 1652, Cezeins-en-Planèze, en 1674, Sezins, en 1689, Césens-en-Planaize, en 1757. La prononciacion es [se'zen] a Sant Martin jos Vigron. Lo nom, segon Dauzat, seriá prelatin, amb un radical escur e un sufixe preceltic -incum. Per d'autres noms en Céz-, Dauzat utiliza lo nom latin d'òme Caetius. Mas Caetius seriá pas atestat e Bénédicte Boyrie-Fénié, aital coma Negre, que cita, emplega Caesius, tanben nom latin, per Cézac (Gironda). Xavier Delamarre cita dins son diccionari mai d'un nom que comença en francés per Céz-, mas justament pas Cézens (Cesens); lor dona coma radical los noms d'òme gallés Caitios (> Cētios), o la nocion de « luòc boscós », o lo nom, eventualament gallés, d'òme Cassios, confondut amb Cassius ( lo darrèir es pas sense dificultat fonetica).
Ais (Aix) - Mansus de Ays en 1435, Aix en 1614.
Aubag (Aubax) - Pagesia vocata d'Obax en 1427, Aubax en 1591, Aubag en 1855.
Aubaguet (Aubaguet) - Obaguetz (non datat), Oubaguetz en 1527, Aubaguex en 1591, Aubaguetz en 1607, Aubaguectz en 1612, Aubagues en 1664, Aubaguez (non datat), Le Baguet en 1670, Aubaguel al sègle XVIII sus la mapa de Cassini.
La Faja (La Fage) - La Fagha en 1511, Faurges en 1591, La Fages en 1623.
Nòtas
<references group="N"/>
Aineça
Aineça (Eynesse en francés) es una comuna d'Occitània, en Agenés, administrada peu departament de Gironda de la region de Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Perimètre del territòri
Aineça tòca pas Peçac de Dordonha ni Las Luèvias e Tomeiragas, mes es a quauques desenas de mètres de lur devisa.
Toponimia
Lo nom d'Aineça (atestacions ancianas Eynessa (prior de ~), en 1326, Eynessa (borda d' ~) en 1474) s'explica per un nom latin d'òme, Ainus, emb lo sufixe latin itia (« Ainitia villa »). Aineça èra donc probablament una anciana granda propietat antica que son mèstre èra Ainus. L'evolucion de ai- pretonic en ei-) es anciana, mès la consciéncia d'un diftongue ai- etimologic es conservada dins la mapa de Sanson, onte lo nom es escrit Aynesses.
Saint-Hélier (Còsta d'Aur)
Saint-Hélier  es una comuna francesa administrada per lo departament de Còsta d'Aur de la region de Borgonha Franca Comtat.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Marcha (Lemosin)
Correspond emb lo nòrd e lo centre daus departaments de Cruesa e de la Nauta Vinhana.
Lo gentilici es marchés -esa (mai localament marchoés -oesa).
Savòia (departament)
Savòia (73) (en francoprovençau Savouè, en francés Savoie) qu'ei un departament de França, situat dens lo país istoric de Savòia e dens la region administrativa d'Auvèrnhe Ròse Aups.
Haudainville
Haudainville es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mòsa e la region de Lorena.
Savòia (departament)
Lo caplòc qu'ei Chamberí.
Haudainville
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Evergem
Evergem es una comuna de la província bèlga de Flandra Orientala.
Savòia (departament)
Son territòri s'esten sus una superfícia totala de, siá e 14 % de la region. Confronta los departaments de la Nauta Savòia al nòrd, d'Ain e d'Isèra a l'oèst, e dels Auts Alps al sud. L'èst de Savòia es limitròf amb las vals d'Ors e d'Aosta en Itàlia.
En 2016, lo departament comptava 429 681 abitants, en aumentacion constanta del fach dels soldes natural e migratòris positius. Durant l'ivèrn, la populacion pòt doblar ; aquò s'explica per lo desvelopament dels espòrts d'ivèrn, Savòia essent amb seisenta estacions lo departament pus equipat de França. La màger part d'aqueles essent de fama internacionala, trason de torists e vacancièrs venguts del mond entièr, e la chifra d'afars generada pel torisme es estimada a aperaquí 50 % del produch interior brut departamental annadièr. thumb|260px|right|Benvenguda en Savòia.
Lista dels presidents de la Republica Francesa
Vaquí la Lista dels òmes qu’an exercit la carga de President de la Republica Francesa dempuèi 1848.
Del temps de la Tresena Republica, l’interim èra assegurat pel govèrn. Al contrari, dins la Cinquena Republica, lo president del Senat pòt venir president ad interim.
Cumbria
Cumbria es un comtat non metropolitan mai que mai rural del nòrd-oèst d'Anglatèrra. E mai que fòrça vast, Cumbria es un dels comtats mens densament poblats d'Anglatèrra, amb 74 abitants per km². L'essencial de l'economia es basada sul torisme gràcia a la belesa dels paisatges, especialament dins lo pargue nacional de Lake District.
Geografia
vignette|gauche|Lo lac de Wast Water dins lo [[pargue nacional de Lake District.]]
Lo comtat es bordat a l'oèst per la mar d'Irlanda, al sud per Lancashire, al sud-èst pel Yorkshire del Nòrd e a l'èst pels comtats de Durham e de Northumberland (cadena de Pennines). Escòcia se situa just al nòrd.
Una granda part del comtat es montanhosa e compren lo som pus naut d'Anglatèrra, lo pic Scafell, que culmina a. Totas las montanhas d'Anglatèrra que despassan los d'altitud son en Cumbria. En mai, los lacs pus grands d'Anglatèrra i son situats, dont lo lac Windermere.
Las vilas pus pobladas del comtat son respectivament Carlisle e Barrow-in-Furness. Cumbria es lo tresan comtat d'Anglatèrra en superfícia, mas solament lo quatren (sus 48) per la populacion.
Saint-Clément-de-Vers
Saint-Clément-de-Vers en arpitan (Saint-Clément-de-Vers en francés) es una comuna arpitana, situada dins lo departament de Ròse e la region de Ròse-Aups.
Geografia
Sant-Clément-de-Vèrs fa partida del Beaujolais.
Saint-Clément-de-Vers fait partie du Beaujolais.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Cap de traça d'aucupacion a pas testificat pendent la periòde romaine, tant al nivèl archéologique #que bibliographique.
Aucune trace d'occupation n'est attestée pendant la période romaine, tant au niveau archéologique que bibliographique.
Gavere
Gavere es una comuna de la província bèlga de Flandra Orientala.
Charles Scott Sherrington
Biografia
Nasquèt lo 27 de novembre de 1857 dins la vila de Londres. Estudièt la medecina a l'Universitat de Cambridge, ont foguèt diplomat en 1885. Contunhèt puèi sos estudis dins la vila de Berlin amb Robert Koch e Rudolf Virchow, aital coma a Estrasborg amb F. Goltz. Comencèt l'ensenhament universitari a l'escòla universitària de medecina del St. Thomas Hospital, l'an 1895 foguèt nomenat professor de l'Universitat de Liverpool e en 1913 professor de fisiologia a l'Universitat d'Oxford.
Foguèt president de la Royal Society de Londres entre los ans 1920 e 1925. L'an 1922 recebèt la Granda Crotz de l'Empèri Britanic e en 1924 l'Òrdre del Merit. Se retirèt de la vida academica en 1935, mas contunhèt de donar de conferéncias e en escrivent fins a la mòrt, lo 4 de març de 1952 dins la vila d'Eastbourne.
Rupt-sur-Saône
Rupt-sur-Saône es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Nauta Sòna e la region de la Franca Comtat.
Geografia
Lo vilatge a situat a aperaquí 22 quilomètres de Vesoul, çò cap de-luòc de Anautita-Saône. Lo luòc es egalament situat près de la D3 e de la D59 aital coma d'una rota de la sal. La municipalitat a localizat en la vallée de la Saône, al pè de tres tucs.
Le village est situé à environ 22 kilomètres de Vesoul, le chef-lieu de Haute-Saône. Le site est également situé près de la D3 et de la D59 ainsi que d'une route du sel. La commune est localisée dans la vallée de la Saône, au pied de trois collines.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Comunas d'Erau
Lista de las 343 comunas d'Erau per òrdre alfabetic, amb lor còdi INSEE e lor còdi postal principal, e mai lor apartenéncia a las principalas estructuras intercomunalas en 2004. Vejatz tanben la lista dels cantons e la lista de las ancianas comunas.
(CAM) Comunautat d'aglomeracion Montpelhièr Aglomeracion, creada en 2002.
(CAB) Comunautat d'aglomeracion de Besièrs Mediterranèa, creada en 2002.
(CAA) Comunautat d'aglomeracion d'Erau Mediterranèa, creada en 2003 a l'entorn d'Agde.
Geraardsbergen
Geraardsbergen  es una comuna de la província bèlga de Flandra Orientala.
Fresse-sur-Moselle
Fresse-sur-Moselle es una comuna francesa, situada dins lo departament dels Vòges e la region del Grand Èst.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Fresse, #Que lo nom ne significariá « friches », aperteniá en partida a la distincion de las Forestaux. Una explicacion errònia evoca una étymologie pel nom del frêne, d'ont la preséncia d'aquel arbre sul blason. Qualques minas de plomb argentifère e de còder roge i avián espetat dempuèi la.
Fresse, dont le nom signifierait « friches », appartenait en partie à la seigneurie des Forestaux. Une explication erronée évoque une étymologie par le nom du frêne, d'où la présence de cet arbre sur le blason. Des mines de plomb argentifère et de cuivre rouge y étaient exploitées dès le.
Nauta Savòia
La Nauta Savòia o l'Auta Savòia (74) (en francoprovençau Hôta-Savouè, en francés Haute-Savoie) es un departament de França, situat dins lo país istoric de Savòia e dens la region administrativa d'Auvèrnhe Ròse Aups.
Lo caplòc es Anecí.
Geografia
thumb|240px|Mapa de la Nauta Savòia. vignette|240px|La Nauta Savòia en Auvèrnhe Ròse Aups. thumbnail|240px|La val d'Arve amb Cluses.
La Nauta Savòia fa partit de la region Auvèrnhe Ròse Aups. Confronta los departements d'Ain e de Savòia en França, e los cantons de Genèva, de Vaud e de Valés en Soïssa e de la Val d'Aosta en Itàlia. Una partida de la frontièra amb Soïssa es materializada pel lac Leman, especialament lo canton de Vaud en integralitat.
Sus son territòri es situat una partida del massís del mont Blanc, sus la frontièra francoitaliana, som culminant de l'Euròpa de l'Oèst amb. L'altitud mejana del departament es de, e sa superfícia de.
Georgian
thumb|320px|Distribucion de las lengas kartvelianas Lo georgian (tanben sonat kartvelian, nom derivat de ქართული, nom autoctòn de la lenga) es una lenga de la familha kartveliana. Es la lenga oficiala de Georgia.
Es la primièra lenga d'aperaquí 4 000 000 de personas en Georgia, çò que representa 83% de la populacion, e de 3,4 milions de locutors a l'estrangièr, mai que mai en Turquia, Russia, als Estats Units e en Euròpa, amb de comunitats menudas en Iran e Azerbaitjan.
Coucy
es una comuna francesa del departament de las Ardenas e de la region de Champanha e Ardena.
Geografia
Coucy Se situa a 8 km a l'èst de Rethel a qualques km del Aisne. La municipalitat s'estend sus doas seccions. Coucy Primièra es lo bourg amb la comuna e la glèisa e se situa sus la D30. Coucy Segond es un nuclèu bastit sus la D21 inserré en lo nuclèu de bastissas d'Amance-Lucquy près de l'estacion d'Amance-Lucquy.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Coucy se trouve sur les voies romaines qui traversent la région et cela indique une présence gallo-romaine. Les premières mentions de Coucy datent du, alors que la famille d'Escannevelle y possédait un château féodal, brûlé au. À sa place a été construit une ferme, démoli vers 1950.
Falun Gong
thumb|L'emblèma [[falun es lo simbòl de Falun gong. Dins son centre se tròba lo simbòl “Wan”, conegut coma esvastica en occident, qu'es estat emplegat dins mantuna cultura coma simbòl de bon astre]] vinheta|esquèrra|Exercicis de Falun Gong Falun Gong (en occitan: "Practica de la Ròda de la Lei"), tanben nomenat Falun Dafa, es una disciplina esperitala, segon sos creadors e practicaires. Foguèt introduch en lo nòrd-oèst de China en 1992 per son fondador, Li Hongzhi, un ancian gardian de seguritat chinés que s'èra exiliat a Nòva York. Se fondamenta suls principis de "veritat, benevoléncia e tolerància" e combina la practica de la meditacion e d'exercicis amb filosofia morala. S'identifica coma una practica de qigong de l'escòla Boda, a mai se sos ensenhaments integran tanben d'elements manlevats a las tradiciones taoistas.
Foguèt inicialament sostengut per las autoritats coma practica de qigong benefica per la santat e la moralitat dels ciutadans.
Mas, dempuèi 1996 lo partit comunista e los organismes de seguretat veguèron progressivament lo Falun Gong coma una menaça potenciala a causa de la siá popularitat, de la siá independéncia de l'Estat e dels sieus ensenhaments esperitals e comencèron a mostrar una creissenta ostilitat; malgrat aiçò, en 1998, lo Ministèri d'Espòrts chinés reconeguèt que qualques 70 milions de chineses lo practicavan.
Pòrta-avions
Un pòrta-avions o pòrta-aeronaus es un naviri de guèrra que permet l'enaurament e l'aterratge d'un avion a partir de son pònt. Permet de desplaçar una fòrça aeriana autonòma onte que siegue sus lo glòbe e es generalament lo centre d'un grop aeronavau pus important e compausat d'unei naviris destinats a sa proteccion e a son avitalhament. Aparegut entre 1910 e 1918, lo pòrta-avions venguèt lo naviri pus important dei flòtas de superficia pendent la Segonda Guèrra Mondiala. Dempuei, es demorat lo naviri de superficia pus poderós. Pasmens, en causa de sei còsts de construccion e d'entretenença importants, son utilizacion es reservada ai marinas pus importantas.
Deis originas a la Segonda Guèrra Mondiala
L'idèa d'utilizar un naviri coma plataforma aeronautica es apareguda quauqueis annadas après lo succès deis assais dei fraire Wright. D'efiech, tre 1910, Eugene Burton Ely (1886-1911) realizèt lo premier enaurament dempuei lo pònt dau crosaire USS Birmingham. Dos mes pus tard, capitèt lo premier aterratge sus lo pònt dau crosaire cuirassat USS Pennsylvania. Enfin, en 1912, Charles Rumney Samson s'enaurèt d'un naviri en movement. Aquò demostrèt la possibilitat d'utilizar un naviri coma basa per d'operacions navalas. Pasmens, i aguèt pauc d'interès per l'explorar car leis avions de l'epòca avián pas una valor militara importanta.
Durant la Premiera Guèrra Mondiala, quauqueis avions operant a partir d'un naviri foguèron utilizats dins lei combats per leis Aliats, mai que mai per lei Japonés e leis Britanics. Lei resultats foguèron limitats mai pron interessant per justificar la construccion dau premier pòrta-avions vertadier, lo HMS Argus, qu'intrèt en servici lo 16 de setembre de 1917 dins la Royal Navy. En consequéncia, en 1922, lei pòrta-avions foguèron integrats dins lo Tractat navau de Washington que limitava l'armament de cada poissança navala. Dins la màger part dei marinas, de naviris pesucs foguèron alora convertits en pòrta-avions per respectar lei clausas de l'acòrdi. Per exemple, foguèt lo cas dei dos pòrta-avions estatsunidencs de la classa Lexington que foguèron produchs a partir de doas còcas destinadas a de crosaires de batalha.
La Segonda Guèrra Mondiala
La Segonda Guèrra Mondiala foguèt un periòde fòrça important per lo pòrta-avions. Capable de projectar de desenaus d'avions a de centenaus de quilomètres, venguèt lo naviri pus poderós dei flòtas de superficia au detriment dau cuirassat. Aquò foguèt demostrat en novembre de 1940 amb l'ataca de la basa navala italiana de Tarenta per lei Britanics. 21 bombardiers torpilhaires s'enaurèron dau pòrta-avions HMS Illustrious. Destruguèron un cuirassat e damatjèron grèvament tres autrei naviris importants.
En causa de l'importància novèla dau pòrta-avions dins leis operacions navalas, lei dos camps organizèron de programas de construccion. Lei Japonés ne'n produguèron 24 durant lo conflicte. Pasmens, poguèron pas rivalizar amb lei capacitats industrialas deis Estats Units. De 1939 a 1945, leis Aliats fabriquèron mai de 190 pòrta-avions e aquistèron lo contraròtle quasi totau dau cèu dins lei zònas de combat.
Lei pòrta-avions après 1945
Dempuei 1945, lei pòrta-avions an gardat un ròtle centrau dins l'estrategia dei marinas de guèrra pus modèrnas. Cinc evolucions permetèron d'aumentar sei capacitats :
Dins aquò, lo mestritge tecnologic necessari per concebre e mantenir en foncionament aquelei naviris es vengut fòrça complèx. Au començament dau sègle XXI, solament leis Estats Units e França dispausan de pòrta-avions nuclears equipats de catapultas. Aquò permet l'utilizacion de versions navalizadas d'avions de combat coma lo Rafale M, lo F-14 Tomcat o lo F/A-18E Super Hornet. Leis autrei marinas dèvon se contentar de pòrta-avions pus leugiers amb una motorizacion convencionala e de performàncias pus feblas. Permèton l'utilizacion d'avions mens poderós coma lo Sea Harrier. Per d'autreis usatges, son egalament apareguts de pòrta-elicoptèrs. Permèton la mesa en òbra d'elicoptèrs sovent destinats a de missions de lucha antisosmarina, de reconoissença o de sostèns a de tropas terrèstras.
Lei ròtles dau pòrta-avions
Un pòrta-avions ocupa generalament mai d'una foncion dins una marina militara. Premier, permet de projetar una fòrça aeriana dins una region maritima o oceanica sensa dispausar dau sostèn d'una basa dins lo sector. Lo ròtle d'aquela fòrça aeriana es variable mai permet sovent d'atacar una autra flòta o d'objectius terrèstres. Dins certanei cas, permet de susvelhar una rota o un cònvoi. Coma lei pòrta-avions son de naviris poderós, la preséncia d'un pòrta-avions dins una esquadra a egalament un impacte psicologic sus leis adversaris. Marca tanben la determinacion d'un Estat e lei pòrta-avions actuaus son sovent mandats sus un teatre d'operacions per de rasons diplomatics.
Lei pòrta-avions pòdon egalament servir de naviris de transpòrt. Certanei pòrta-avions pòdon aver un ròtle similar ai pòrta-elicoptèrs. Dispausan d'un sòu inondable que permet lo cargament de naviris pus leugiers destinats a de missions de desbarcament. Dins aqueu cas, l'armament dau pòrta-avions es organizat per li donar la possibilitat de provesir totei lei tipes de sostèn possibles a una fòrça terrèstra menent un assaut amfibí.
La proteccion dei pòrta-avions
Dins lei flòtas modèrnas, lo pòrta-avions es considerat coma un naviri capitau. Es a dire qu'es un naviri susceptible de constituir lo centre d'una flòta de combat importanta. Per aquela rason, la proteccion dei pòrta-avions es un enjòc major sus un teatre d'operacions. Un pòrta-avions es donc normalament enviroutat per una esquadra d'escòrta que compren de naviris de lucha antisosmarina, de naviris de defensa antiaeriana, de naviris de combat de superficia e de naviris d'avitalhament. Durant la Segonda Guèrra Mondiala, aquelei missions èran generalament asseguradas per de cuirassats, de crosaires e de destroièrs. Uei, l'escòrta dei pòrta-avions es puslèu lo ròtle dei fregatas, dei destroièrs e dei sosmarins d'ataca.
Propulsion nucleara e propulsion convencionala
Un premier element de classificacion dei pòrta-avions modèrnes regarda lo mòde de propulsion dau naviri. La propulsion nucleara es pus complèxa mai permet d'aumentar fòrça l'autonòmia dau naviri. Permet tanben de produrre de quantitats importantas de calor que pòu servir au foncionament de catapultas destinadas a facilitar la mesa en òbra deis avions. La propulsion convencionala es pus simpla de construrre d'entretenir. Pasmens, lo vaissèu necessita un avitalhament regular. Dins lo monde modèrne, lo mestritge de la propulsion nucleara es reservat ai marinas pus poderosas.
Catapultas e trempolins
Lei catapultas e lei trempolins permèton la mesa en òbra de versions marinas d'avions terrèstres. Aquò es fòrça interessant per lei marinas militaras car aqueleis aparelhs son pus poderós que leis elicopèrs o que leis avions amb un enaurament verticau. Pasmens, lo mestritge tecnologic per construrre aquelei sistèmas es complèx. Lo pus eficaç es la catapulta que permet l'enaurament rapide de mai d'un avion. Lo trempolin es un sistèma pus simple mai son utilizacion necessita de s'adaptar ai condicions meteorologicas e ai vents.
L'abséncia de catapultas e de trempolins empacha l'utilizacion d'avions poderós. Pasmens, existís d'avions amb un enaurament verticau que pòdon èsser utilizats. Aqueleis avions an normalament una poissança motor inferiora ai versions marinas deis avions terrèstres. D'efiech, un tal aparelh utiliza la poissança de sei motors per s'enaurar. Una poissança de 9 tonas permet donc de levar un aparelh de 9 tonas. Pasmens, aqueleis aeronaus pòdon embarcar de missils e son donc pas desarmats. Es tanben possible d'utilizar d'elicoptèrs. Dins aquò, l'utilizacion dei pòrta-elicoptèrs es puslèu reservada ai missions de sostèn d'una fòrça de desbarcament.
Aeronaus utilizats
Existís tres tipes principaus d'aeronaus utilizats sus un pòrta-avions :
Tipes de pòrta-avions actuaus
La classificacion dei pòrta-avions varia segon lei critèris utilizats dins lei país. La pus frequenta es aquela de l'OTAN que definís diferents tipes segon la propulsion chausida, lo tipe de mission prioritari, la natura deis aeronaus embarcats e lei sistèmas de mesa en òbra deis aeronaus. Abòrd de tèrmes existisson : Es possible de combinar aqueleis elements entre elei. Per exemple, lo pòrta-avions francés Charles de Gaulle es un pòrta-avions de propulsion nucleara que dispausa de catapultas e de sistèmas d'aplant. Pòu donc èsser notat CATOBAR CVN.
Lo pòrta-avions d'escòrta
Lei pòrta-avions d'escòrta (o pòrta-avions auxiliars) èran un ensemble de pòrta-avions pichons concebuts dins l'urgéncia durant la Segonda Guèrra Mondiala per assegurar la proteccion dei convòis aliats. Èran tanben destinats au transpòrt de tropas e de materiaus per optimizar lei viatges. Lei premiers pòrta-avions d'escòrta èran de naviris marchands modificats mai, a partir de 1942, leis Estats Units desvolopèron de modèls especifics. Au finau, 125 pòrta-avions auxiliars foguèron produchs per leis Estatsunidencs, 6 per lei Britanics e 8 per lei Japonés.
Après 1945, lei pòrta-avions d'escòrta foguèron utilizats durant la Guèrra de Corèa. Foguèron pauc a pauc retirats dau servici amb l'arribada d'armaments pus modèrnes. Lei darriers pòrta-avions d'escòrta serviguèron coma naviris de transpòrt durant la Guèrra de Vietnam.
Lo pòrta-avions leugier
Lei pòrta-avions leugiers èran un ensemble de pòrta-avions intermediàrias entre lei pòrta-avions d'escòrta e lei pòrta-avions d'esquadra utilizats durant la Segonda Guèrra Mondiala. Foguèron construchs per leis Estats Units, per lo Reiaume Unit e per Japon. D'una maniera generala, l'objectiu èra de dispausar d'un naviri polivalent capable de realizar de missions d'escòrta o d'integrar una flòta de combat tot en limitant lo còst de produccion. La concepcion dei pòrta-avions leugiers foguèt donc l'objècte de compromés divèrs.