cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Guèrra de Sèt Ans
La Guèrra de Sèt Ans es un conflicte major dau sègle XVIII que se debanèt d'aost de 1756 a febrier de 1763. Opausèt doas coalicions formadas, d'un caire, d'Anglatèrra e de Prússia e, d'autre caire, de França, d'Àustria e de Russia. Espanha jonhèt lo camp francés en 1762 e cada camp obtenguèt l'ajuda de poissanças segondàrias, especialament en Alemanha e dins lei teatres coloniaus.
Nòstra Dòna dau Mont
Nòstra Dòna dau Mont es un quartier dau seisen arrondiment de Marselha.
Guèrra de Sèt Ans
Lònga e saunosa, la guèrra s'acabèt sensa venceire en Euròpa onte lo statu quo ante bellum foguèt restaurat a l'eissida dei combats. En revènge, dins lei colonias, França perdiguèt la quasi totalitat de sei possessions que foguèron annexadas per leis Anglés que venguèron la premiera poissança coloniala mondiala.
Causas
La Guèrra de Sèt Ans es la consequéncia quasi dirècta de la Guèrra de Succession d'Àustria (1740-1748) qu'aviá laissat de tensions vivas entre totei sei participants. Leis annadas de patz de 1748 a 1756 foguèron ansin un periòde d'activitat diplomatica intensa marcat per de cambiaments d'aliança e una reconstitucion accelerada dau potenciau militar dei poissanças europèas majoras.
Lei tensions francoanglesas
Enemics tradicionaus en Euròpa, França e Anglatèrra avián plusors subjèctes de tension dins sei relacions. Lo premier èra la volontat anglesa tradicionala d'empedir l'emergéncia d'una poissança capabla d'impausar son egemonia sus lo continent. Pasmens, dins lo corrent de la premiera mitat dau sègle XVIII, èra estat agravat per de tensions frontalieras e economicas entre lei domenis coloniaus dei dos reiaumes.
Nòstra Dòna dau Mont
Se l'atròva tanben una estacion de la linha 2 dau Mètro Marselhés.
Guèrra de Sèt Ans
Lei tensions francoanglesas
Lei problemas pus grèus èran localizats en America onte d'escaramochas recurrentas opausavan lei dos camps en despiech de la patz de 1748. L'enjòc principau i èra lo contraròtle dei vaus de Mississipí e d'Ohio e dau comèrci de pelissas. La multiplicacion dei missions jesuistas maucontentava tanben Londres que crenhava l'expansion dau catolicisme dins la region. De tensions importantas existián dins leis Antilhas e, dins lo rèsta dau mond, Francés e Anglés menavan una lucha d'influéncia acarnada per aquistar e gardar l'aliança dei princes indians.
Nòstra Dòna dau Mont
Lo canton de Marselha Nòstra Dòna dau Mont es un dei cantons administratius dau Conseu Generau dei Bocas de Ròse.
Guèrra de Sèt Ans
Lei tensions austroprussianas
En fòra de l'antagonisme entre París e Londres, lo fogau de tensions pus important en Euròpa èra Silèsia. Conquistada per Prússia en 1742, èra totjorn revendicada per Àustria. Pasmens, d'un biais pus generau, l'emergéncia de Prússia coma poissança europèa majora èra a trevirar leis equilibris au sen de l'espaci germanic, çò que menaçava l'influéncia austriana.
La formacion de dos blòts d'alianças
Menaçada d'enceuclament, Prússia decidèt rapidament d'abandonar l'aliança francesa au profiech d'un acòrdi amb Anglatèrra. Per aquò, Frederic II (1740-1786) prepausèt son armada per protegir Hannover. Una partida deis estats alemands lo sostenguèt.
L'ensems d'aquelei manòbras diplomaticas aguèt per consequéncia d'isolar França e Loís XV (1712-1774) se resignèt a una aliança amb Àustria e a un raprochament amb Russia en 1756. Un an pus tard, signèt tanben una aliança amb Suècia per mantenir l'integritat dei tractats de Vestfàlia.
Lei campanhas de Saxònia e lo sètge de Menòrca
Durant l'estiu de 1756, Àustria, Russia e Prússia comencèron de concentrar de tropas lòng de sei frontieras. En posicion de feblessa, Frederic II decidèt d'atacar per suspresa Saxònia, país ric e pauc armat, afin de s'assegurar lo contraròtle de ressorsas sufisentas per menar una guèrra lònga. Son ofensiva, iniciada lo 29 d'aost, marquèt lo començament oficiau dau conflicte. Rapidament assetjats, lei Saxons deguèron capitular lo 14 d'octòbre après la desfacha d'una armada de secors austriana a Lobositz (1 d'octòbre).
D'aqueu temps, la guèrra aviá en realitat ja començat entre París e Londres. Gràcias a una finta de desbarcament en Anglatèrra, lei Francés capitèron de conquistar Menòrca (29 de junh), basa importanta per lei flòtas anglesas cargadas d'operar en Mediterranèa.
La resisténcia prussiana e la conquista francesa de Hannover
Egalament atacats per lei Francés e lei Rus, Frederic II decidèt de concentrar sei fòrças còntra un adversari unic. Premier, s'ocupèt de rebutar l'armada francesa dau prince de Soubise que foguèt durament batuda a Rossbach (5 de novembre). Puei, se dirigiguèt còntra leis Austrians que foguèron susprés a Leuthen (5 de decembre). En parallèl, laissèt la fortalesa de Konisgberg blocar lei Rus venceires de la batalha de Gross-Jägersdorf (30 d'aost).
Lei Francés foguèron en revènge victoriós en Hannover que foguèt ocupat a l'eissida de la batalha d'Hastenback (26 d'aost). Pasmens, après la desfacha francesa de Rossbach, l'armada vencuda refusèt d'aplicar la convencion de capitulacion e decidèt de perseguir lo combat, ajudats per de mercenaris alemands recrutats per Londres. En reaccion a aquela revirada, leis Anglés comencèron d'organizar d'incursions còntra lo litorau francés.
L'encalament generau
Après sei succès defensius de 1757, Prússia assaièt d'anientar l'armada austriana mai son adversari capitèt de s'enfugir tot en permetent ai Rus e ai Suedés d'atacar. Frederic II foguèt donc obligat de desplaçar sei fòrças en Brandeborg onte ganhèt una batalha fòrça saunósa a Zorndorf (25 d'aost). Afeblit per sei pèrdas, poguèt pas rebutar leis incursions suedesas e foguèt finalament esquichat per leis Austrians a la batalha de Hochkirch (14 d'octòbre). Pasmens, tròp prudent, lo manescau Daun esplechèt pas sa victòria.
De son caire, França perdiguèt lo contraròtle de Hannover après una brèva campanha de sièis setmanas qu'illustrèt lo declin de sei capacitats militaras en fàcia d'un enemic determinat e mobil. En revènge, lòng de la còsta atlantica, resistiguèt ais atacas terrèstras de la flòta anglesas.
Lei còntra-ofensivas austrianas e la resisténcia de Hannover
L'an 1759 foguèt un periòde malaisat per Prússia que veguèt son armada enregistrar de desfachas a Kay (23 de julhet), a Kunersdorf (12 d'aost) e a Maxen (21 de novembre). Largament ocupat, lo reiaume foguèt sauvat per la cooperacion marrida entre lei generaus austrians e rus e per l'impossibilitat per lei Francés de mandar una fòrça còntra eu.
D'efiech, après sa desfacha de l'an precedent, lei Francés assaièron de reconquistar Hannover. Dins aquò, maugrat una superioritat numerica clara e quauquei succès iniciaus, foguèron batuts e rebutats a Minden (1 d'aost).
Lo « miracle de l'Ostau de Brandeborg »
De 1760 a 1762, Prússia deguèt faciar de dificultats extrèmas en causa de la demenicion deis efectius de son armada (solament 100,000 òmes en 1761) e dau mantenement de la pression austrorussa. Pasmens, maugrat de succès importants coma la presa de Berlin (9 d'octòbre de 1760), seis adversaris aguèron totjorn de problemas importants de cooperacion, çò que permetèt ai fòrças prussianas de subreviure. De mai, la conquista dei fortalesas prussianas foguèt malaisada. Ansin, en despiech d'una situacion generala favorabla, leis Austrians mau capitèron de reconquistar la totalitat de Silèsia.
L'eveniment decisiu foguèt lo decès de la tsarina Elisabèt I, lo 5 de genier de 1761, que laissèt lo poder a son fiu Pèire III. Favorable a Prússia, ordonèt lo retirament de son armada e signèt una patz separada amb Frederic II. Aqueu « miracle » permetèt ai Prussians de concentrar sei darrierei tropas còntra Àustria. Doas victòrias limitadas a Burkersdorf (21 de julhet) e a Freiberg (19 d'octòbre) entraïnèron la reconquista de Silèsia e lo descoratjament deis Austrians.
De son caire, l'armada francesa foguèt tornarmai blocada dins lo nòrd d'Alemanha per un adversari mens nombrós mai pus mobil. Aprofichant aquela situacion, l'armada cargada de protegir Hannover organizèt una ataca vèrs lo sud que li permetèt de prendre Cassel (novembre).
La conquista dau Quebèc Francés per leis Anglés
En America dau Nòrd, la guèrra comencèt en realitat en 1754 amb una multiplicacion deis escaramochas frontalieras. Mens nombrós, lei Francés dispausavan d'aliats au sen dei pòbles amerindians e avián un mestritge fòrça important de la guerilha. Ansin, de 1756 a 1757, capitèron de menar d'incursions victoriosas (destruccion dau fòrt d'Oswego) e d'arrestar leis ofensivas anglesas.
Dins leis Antilhas, leis Anglés aguèron tanben l'avantatge maugrat l'intrada en guèrra d'Espanha dins lo camp francés. En particular, ocupèron Dominica, Martinica e L'Avana.
Teatre indian
Dins la Peninsula Indiana, lei combats opausèron Francés, Anglés e seis aliats locaus. D'efiech, lei dos reiaumes europèus dispausavan unicament de comptadors dins la region e podián pas alinhar de fòrças importantas. Irritats per lei preparatius de guèrra dei dos camps, lo nawab de Bengala, Siradj al-Dawla (1756-1757), ordonèt son aplant. Lo refús anglés entraïnèt son intrada en guèrra amb França.
Lei Francobengalins capitèron de conquistar lei comptadors anglés dau nòrd-èst d'Índia. Pasmens, après lo traïment de l'oncle dau nawab, foguèron batuts a Plassey (23 de junh de 1757) e Siradj al-Dawla assassinat. En 1758, lei Francés assaièron de repòstar en direccion de Madras mai foguèron obligats d'abandonar lo sètge de la vila après l'arribada de renfòrç anglés. Tornarmai batuts au Fòrt Wandivash (22 de genier de 1760), foguèron finalament blocats dins Pondichéry onte capitulèron lo 15 de genier de 1761.
Fin de la guèrra
Lei negociacions per acabar la guèrra comencèron en 1761. Pasmens, foguèt necessari d'esperar lo lassitge generau de 1762 per començar de discussions vertadieras. Lo tractat de París, signat lo 10 de febrier de 1763, marquèt la fin de la guèrra francoanglesa. Actèt lei desfachas colonialas de França. La partida austroprussiana foguèt reglada amb lo tractat de Hubertsborg conclut cinc jorns pus tard. Restaurèt lei traçats frontaliers de 1756.
L'instauracion dau primat anglés
A l'eissida dau tractat de París, Londres èra lo venceire principau de la guèrra amb l'annexion de la màger part de l'Empèri coloniau de França. Ansin, en America dau Nòrd, prenguèt lo contraròtle de totei lei colonias francesas franc de Sant Pèire e Miquelon. Obtenguèt tanben Florida en cambi de la restitucion deis autrei territòris espanhòus. Dins lo rèsta deis Antilhas, annexèt egalament totei leis illas francesas franc de Martinica, Guadalope, Marie-Galante e Santa Lúcia. En Asia, prenguèt lo contraròtle de Bengala e enebiguèt ai Francés de tornar restaurar lei fortificacions de sei comptadors. Enfin, en Africa, prenguèt possession de Senegau.
Combinada a la dominacion de sa marina militara, Anglatèrra venguèt ansin la premiera poissança coloniala. Dins aquò, per finançar son esfòrç de guèrra, Londres èra estada obligada d'empruntar. L'aumentacion de son deute public necessitèt donc d'aumentar leis impòsts, çò qu'anava crear de maucontentaments grèus dins lei colonias.
La pèrda d'influéncia de França
Per França, la Guèrra de Sèt Ans marquèt una demenicion majora de son influéncia. Otramar, sei possessions colonialas foguèron reduchas a quauquei comptadors isolats e malaisats de protegir. En Euròpa, se lo reiaume demorava teoricament la premiera poissança, sei fòrças militaras avián mostrat de limits importants amb mai d'una desfacha còntra de tropas numericament inferioras. Enfin, economicament, lo deute nacionau aviá fòrça aumentat e d'aumentacions deis impòsts foguèron rapidament necessàrias per equilibrar lei finanças publicas. Dins aquò, l'amplor dei reviradas suscitèt una viva reaccion amb una reorganizacion de la marina e de l'artilhariá.
La confiermacion de la poissança prussiana
En despiech de dificultats considerablas durant lo conflicte, Prússia capitèt de resistir a totei seis adversaris gràcias a l'eficacitat de son armada. Aquò confiermèt son intrada entre lei poissanças principalas dau continent e li permetèt de participar ai partiments de Polonha. De mai, lo país gardèt lo contraròtle de Silesia. Pasmens, aqueu succès foguèt fòrça costós per lei Prussians que perdiguèron aperaquí 200,000 combatents e veguèron plusors regions destruchas per leis ocupacions austriana e russa.
Lo declin relatiu d'Àustria
Après sa desfacha de 1748, Àustria capitèt de resistir a l'armada prussiana en despiech de plusors reviradas. Pasmebs, aqueu succès relatiu veguèt lei tropas austrianas, numericament pus importantas, incapablas d'anientar definitivament un adversari fòrça afeblit. Aquò agravèt ansin lei tensions intèrnas dau reiaume, especialament en Ongria. Pus grèu, Àustria veguèt Prússia venir una granda poissança d'un biais, çò que demeniguèt son influéncia en Euròpa.
Jean Mouzat
Joan Mouzat (oficialament en francés  Jean Mouzat  ), nascut lo 24 de novembre de 1905 a Tula en Corresa e defuntat lo 4 de genier de 1986 a Saint-Germain-en-Laye dins las Yvelines en region parisenca, es un autor lemosin d'expression occitana e francesa. Èra tanben professor; mèstre de conferéncias; president de la Societat de Letras, Sciéncias e Arts de Corresa.
Carriera professionala dins lo segondari
Dins sa vita, Joan Mouzat exercís mai d’un mestier. Mentre qu’es enquèra estudiant, trabalha coma mèstre d’internat entre 1922 (a Galhac, Pàmias e Fois) e 1925 (a Montalban e Tolosa). Un còp aguèt obtenguts sos diplòmas, Joan Mouzat es promougut professor delegat d’anglés a Sillé-le-Guillaume, dins lo departament de la Sarthe, de 1925 a 1926. Puei, en 1926 e 1927, ensenha a Revèl, en Nauta Garona, çò que li permet de tornar dins lo Miègjorn. De 1930 daicianta la fin de 1931, Joan Mouzat fai sa Conscripcion. Ven Caporau-cap. Quand aguèt ’chabat son servici militar, cèrcha una afectacion dins l’ensenhament. En 1932, es delegat per l’ensenhament de l’anglés au liceu de Lons-le-Saunier, dins lo Jurà, ont demòra daicianta 1939. Es recebut coma agrejat d’anglés au concors de 1938. Lo 7 de julhet de 1939, es nommat au licèu Ampère a Lion. Au moment de la segonda Guerra Mondiala, es ’pelat lo 3 d'abriu de 1939 daicianta au 30 de julhet de 1940 emb lo grade de sargent d’infantariá. Puei tòrna a son ensenhament a Ampère, puei au licèu Janson-de-Sailly, a París, en 1946. Daus uns que i a l’estiman plan bon professor. Paul Dottin, son director de diplòma d’estudis superiors, ditz que possedís una "vertadiera experiéncia de l’ensenhament" e, çò disiá un collèga de Janson-de-Sailly, Joan Mouzat "sap interessar los aprendís e los menar a s’exprimir en lenga estrangiera".
Carrièra professionala dins lo superior
Lo percors professionau de Joan Mouzat es plan diversificat. Dins un primier temps, anima de las conferéncias en França (Avinhon, París), en Alemanha (Heidelberg) e a Brussèlas entre 1962 e 1966. Notadament rend un omenatge a Albert Pestour emb una conferéncia lo 10 de feurier de 1964. Parallèlament, participa a l’elaboracion de nombrosas reveüdas coma la reveüda Òc (de 1941 daicianta 1976). Ensenha a l’universitat de Minnesota (Minneapolis, 1966-1967), puei a Besançon coma mèstre de conferéncias (1967). Per ’chabar, es afectat a la facultat de letras e sciéncias umanas de Lemòtges (1968). En 1969, es elegit president de la Societat de Letras, Sciéncias e Arts de Corresa. Pauc de temps après, sa femna defunta lo 21 de novembre. Puei, pren sa retirada la mèsma annada, a 65 ans, e muda de Lemòtges a Colonjas (Corresa). En 1973, crea La Clau Lemosina, una reveüda que met en valor la lenga e la cultura occitana dau Lemosin. Tomba malaut e defunta lo 4 de genier de 1986.
Leis Olivas
Leis Olivas es un quartier dau tretzen arrondiment de Marselha, au nòrd-èst de la ciutat, entre Lo Mont Olivet e lei Tres Lutz.
Lo canton de Marselha leis Olivas es un dei cantons administratius dau Conseu Generau dei Bocas de Ròse.
Guèrra de Succession d'Espanha
La Guèrra de Succession d'Espanha es una guèrra europèa majora que se debanèt de 1701 a 1714. Foguèt entraïnada per la question de la succession dau rèi Carles II d'Espanha que laissèt son reiaume, sei possessions europèas e son empèri coloniau a Felip d'Anjau qu'èra un felen de Loís XIV. Aquò menaçava de permetre un jorn l'union de França e d'Espanha au sen d'un meteis estat, çò qu'auriá prefondament trebolat l'equilibri dei poissanças europèas.
Per empedir aquela union, una importanta coalicion formada de la quasi totalitat deis estats europèus ataquèt França e Espanha. Après plusors desfachas, França capitèt de s'impausar militarament mai deguèt negociar e acceptar la separacion dei doas coronas. En particular, lo rèi Felip V deguèt renonciar a sei drechs sus lo tròne de França e cedir divèrsei territòris a Austria. Dins aquò, la guèrra permetèt l'installacion dei Borbons en Espanha, çò qu'anoncièt d'importants cambiaments d'aliança en Euròpa.
La question de la succession d'Espanha
Un premier tractat foguèt negociat en 1698 entre França, Anglatèrra e lei Províncias Unidas per partejar lei País Bas e l'America Espanhòla. Donèt la màger part de l'eiretatge a Josèu Ferrand de Bavièra (Espanha, País Bas, America) e partejava lo rèsta entre lo fiu de Leopold (Milan) e de Loís XIV (Itàlia). Pasmens, la mòrt precòca dau prince bavarés entrainèt la revirada d'aqueu projècte (6 de febrier de 1699).
Un segond tractat foguèt donc negociat que laissava la màger part dei territòris espanhòus au fiu Leopold, l'arquiduc Carles. En cambi, lo fiu de Loís XIV aumentava sa part iniciala de Milan e França recebèt una assegurança regardant lo mantement de la separacion entre la Espanha e lo Sant Empèri Roman Germanic. Dins aquò, Carles II e lo pòble espanhòu refusèron aqueu tractat que prevesiá lo desmantelament de la monarquia espanhòla.
La revirada dei negociacions
En fàcia de la menaça de division de sei domenis, lo rèi espanhòu decidèt de modificar son testament e de designar lo segond de felen de Loís XIV, lo duc d'Anjau, coma eiretier unic. En caus de refús, nomèt l'arquiduc Carles. Après d'esitacions, Loís XIV acceptèt aqueu testament e, après la mòrt de Carles II lo 1 de novembre de 1700, lo duc d'Anjau venguèt rèi d'Espanha sota lo nom de Felip V d'Espanha (1700-1724).
Aquel aveniment representava un trevirament important car Felip V aviá pas renonciat a sei drechs sus la corona de França. Ansin, èra susceptible de succedir a Loís XIV e d'unificar França e Espanha au sen d'un meteis ensems. Un tal estat, dotada de la poissança militara francesa e de l'empèri coloniau d'Espanha, auriá probablament largament dominat lo continent, çò qu'èra inacceptable per lo rèsta d'Euròpa.
La formacion de la Granda Aliança
La guèrra comencèt lentament car la màger part deis estats europèus reconoguèron inicialament Felip V coma rèi d'Espanha. Pasmens, una tiera de mesuras francesas jutjadas ostilas ò perilhosas (mantenement dei drechs de Felip V a la corona de França, autrejament de privilègis comerciaus ai marchands francés dins l'Empèri Espanhòu, tensions militaras entre França e lei Províncias Unidas....) entraïnèt la formacion d'una importanta coalicion gropant Anglatèrra, lei Províncias Unidas, l'emperaire, la màger part dei princes alemands e Danemarc. Lo 15 de mai de 1702, la guèrra foguèt oficialament declarada a França e a Espanha.
De son caire, França trobèt pauc d'aliats en fòra deis Electors de Baviera e de Colonha. En teoria, dispausava dei fòrças d'Espanha mai lo país èra fòrça trebolat per la succession. Son armada e sa marina aguèron donc de dificultats importantas d'organizacion, de comandament e de logistica. Ben sovent, foguèt necessari de lei completar per d'unitats francesas.
Lei combats iniciaus
Lei Francés aguèron l'iniciativa de 1702 a 1704 e assaièron d'envaïr lei Províncias Unidas e la region de Ren e d'assegurar sei liasons amb seis aliats. Per aquò, ataquèron a Friedlingen (14 d'octòbre de 1702) e ocupèron Kehl permetent d'establir la joncion amb Baviera en mai de 1703. Puei, lei combats se concentrèron dins lo sud d'Alemanha onte lei dos camps mantenguèron sei posicions : lei Francobavarés mau capitèron de conquistar Tirol e una còntraofensiva coalizada foguèt arrestada a Höchstädt. Dins aquò, Austria èra grèvament menaçada car deviá, en parallèl, faciar una importanta revòuta païsana en Ongria.
En Itàlia, una armada francesa dirigida per lo duc de Vendôme engatjèt plusors combats acarnats còntra l'armada austriana dau prince Eugeni de Savòia. En despiech de plusors succès coma la batalha de Luzzara (15 d'aost de 1702), mau capitèt de jónher lei fòrças francobavaresas en Tirol, çò qu'entraïnèt l'intrada en guèrra de Savòia dins lo camp dei Coalizats (en cambi d'una partida dau Ducat de Milan). Après aquelei succès, Eugeni de Savòia foguèt nomat a la tèsta de l'armada austriana.
Sus lei mars, lei flòtas anglesa e olandesa assaièron d'aprofichar son avantatge numeric per ocupar una basa navala en Espanha. Batudas a Cadiç (aost de 1702) e a Cartagèna (setembre de 1702), destruguèron una importanta flòta francoespanhòla a Vigo (23 d'octòbre de 1702). Gràcias a aqueu succès, lei Coalizats obtenguèron lo sostèn de Portugau lo 16 de mai de 1703. Aliat tradicionau d'Anglatèrra, Lisbona aviá pas rejonch la coalicion en causa de sa proximitat amb lo blòt francoespanhòu. Son raliment donèt una basa importanta ai naviris anglés e olandés que secutavan lo comèrci espanhòu.
Lei dificultats francoespanhòlas e lei progrès aliats
En Alemanha, leis armadas dau duc de Marlborough e dau prince Eugeni ataquèron en direccion de Baviera. Après una premiera victòria còntra lei fòrças de Tallard a Schellenberg (2 de julhet de 1704), infligiguèron una gròssa desfacha ai Francobavarés a Höchstädt (13 d'aost de 1704). Lei Francés i perdiguèt mai de 30,000 òmes e deguèron abandonar Bavièra que foguèt ocupada per leis Austrians fins a la fin dau conflicte. Dins aquò, la perseguida de l'insureccion ongresa empediguèt Austria d'esplechar totalament son succès. De mai, de divergéncias entre lei caps coalizats empachèron d'establir un plan clar d'atacas dei frontieras francesas.
En Mediterranèa e en Espanha, lei Coalizats prenguèron tanben l'avantatge en despiech de la presa de Niça per lei Francés (1706). D'efiech, lo 14 de setembre de 1705, una flòta anglesa prenguèt Barcelona que se ralièt a l'arquiduc Carles. Aperavans, leis Anglés avián ocupat Gibartar (3 d'aost de 1704), çò que permetèt ai Coalizats de considerar d'atacas còntra Espanha a partir de l'oèst, dau sud e de l'èst.
Lo mantenement de Felip V sus lo tròne espanhòu
De 1706 a 1708, França subiguèt plusors desfachas grèvas a Ramillies (23 de mai de 1706), a Turin (7 de setembre de 1706), a Audenarde (11 de julhet de 1708) e a Lille (9 de decembre de 1708). Aquò entraïnèt la pèrda dei País Bas Espanhòus e permetèt ai Coalizats de projectar una invasion dirècta de França. Inquiet, Loís XIV demandèt donc la patz mai leis exigéncias coalizadas (reconoissença de l'arquiduc Carles coma rèi d'Espanha, participacion de l'armada francesa a la guèrra còntra Felip V...) foguèron refusadas.
En plaça, França mobilizèt sei fòrças amb un apèu dau rèi a sei subjèctes (12 de junh de 1709). Ansin, lo 12 de setembre de 1709, lo duc de Villars infligiguèt de pèrdas considerablas ai Coalizats a la batalha de Malplaquet. Decimats, leis Austrians e leis Anglés foguèron obligats d'abandonar l'invasion de França. En parallèl, lei partisans de Carles e lei fòrças expedicionàrias anglesas foguèron batuts en Espanha ai batalhas de Brihuega (8 de decembre de 1710) e de Villaviciosa (10 de decembre de 1710).
Aquelei victòrias francesas permetèron de mantenir Felip V sus lo tròne d'Espanha. Escagassats, lei belligerants comencèron de negociar lo reglament dau conflicte a partir de genier de 1712. Pasmens, la perseguida d'importanteis operacions militaras lòng de la frontiera francesa alentiguèt lei discussions.
La resisténcia francesa e la signatura de la patz generala
Lei negociacions de patz deguèron esperar la batalha de Denain (24 de julhet de 1712) per avançar. D'efiech, leis Austrians, abandonats per leis Anglés que volián acabar la guèrra, i foguèron batuts per lei Francés que capitèron en seguida de tornar conquistar una partida importanta dei territòris perduts dempuei lo començament de la guèrra. Après aqueu combat, plusors tractats foguèron negociats e signats a partir d'abriu de 1713 per restablir la patz. En parallèl, en Espanha, Barcelona foguèt represa per lei Francoespanhòus a l'eissida d'un sètge saunós que marquèt prefondrament l'istòria de Catalonha.
Consequéncias
Per leis autrei belligerants, lo resultat dau conflicte foguèt decebaire per lei Províncias Unidas qu'obtenguèron ges d'avantatge de sa participacion a la guèrra e qu'èran fòrça endeutadas. En revènge, l'eissida de la guèrra foguèt pus favorabla a Prússia e a Savòia que sei sobeirans recebèron lo títol de rèi. La premiera aprofichèt aquel estatut novèu per venir una importanta poissança regionala que foguèt au centre dei conflictes europèus deis ans 1740-1750.
Pic dels tres senhors
Lo Pic dels Tres Senhors (Pic des Trois Seigneurs en francés) es un massís que se tròba pels Pirenèus Occitans,en Coserans e uèi dins lo departament francés d'Arièja. Lo ponch mai naut, qu’es lo Pic, naut de 2199 mètres, es tanben l'aigavèrs dels rius Arac (que raja cap al massatés), Corbièra (que raja a Ravat e Tarascon) e Vic de Sòs. Segon la legenda,lo nom proven,justament,dels tres ancians senhors d'aquestas tres valadas, que se trobavan al som de la montanha per i parlar dels dreches de las tèrras que gerissián. Es un som umil en nautor, ça que la, ja que demòra un pauc apartat dels Pirenèus axials, la vista sul costat nòrd dels Pirenèus es supèrba, despuèi las montanhas cerdanas, andorranas, lo massís del Montcalm e de la Pica d'Estats, lo circ de Cagatelha e lo Pic de Certascan, lo Pic de Montroig, fins al massís del Mont Valièr, lo som mai simbolic de Coserans, nomenat plan sovent lo Senhor de Coseran.
Geologia
Lo massís se compausa de lausas, que son los materials pròpris dels Pirenèus, mas pel trabalh d’erosion d’ancians glacièrs, al fons de las vals i trobam qualques blòts de granit arredondit.
Clima e vegetacion
Lo clima es lo tipic dels Pirenèus, de montanha doncas, amb fòrça influéncia atlantica, doncas plujós e umid e amb d’importantas nevadas en ivèrn, sovent a las parts mai bassas. Aiceste clima umid e freg nos balha de bòsques fòrça madurs: roiredas, fagedas e avetadas. A partir dels 1500 mètres de nautor, los bòsques venon de pastencs, que foguèron plan importants per l’economia tradicionala. Ne son testimònis los ancians bastiments dels pastres, los òrris, amb de polits exemples a Gotets e als Planhòls, a l’intrada de la Val de l'Arac, e es plan aisit d'i arribar despuèi lo pichon vilatjòt del Caròl, en Massatés.
Tournedos-sur-Seine
Tournedos-sur-Seine en normand (Tournedos-sur-Seine en francés) es una comuna normanda, situada dins lo departament d'Eure e la region de la Nauta Normandia.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Hibarèta
Hibarèta (Hibarette en francés) qu'ei ua comuna gascona situada dens eth departament deths Hauts Pirenèus dera region administrativa d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Toponimia
Era prononciacion qu'ei [hiba'rèto] (grafia fonetica deths autors). Eras fòrmas ancianas que son : Aribafreyta, cap a 1065, De Ripa Freyta en 1313, De Ribafracta, en latin, en 1342, de Rippa Fracta, en latin, en 1379, Ribafreyte, Riba Freyte en 1429, Hibaréte en 1768, Hibarete (mapa de Cassini, ara fin deth sègle XVIII).
Segon Dauzat, Hibarèta, nom escur; un diminutiu deth gascon hibèra, deth latin fibaria que s'explicaré mau. R. Aymard qu'interprèta eth nom com arriba hreda. Eras fòrmas Ripa fracta que son errors.
Miquèu Grosclaude qu'interprèta eth nom com ripa fracta, « arriba copada, abrupta » e non pas ripa frigida (Aymard) qui auré miat a ribarreda, dab un e barrat. Que i a autes ripa fracta, com Arribarèita en Bearn. Eth iòd present enas atestacions de 1065, 1313 e 1429 qu'ei eth resultat deth grop -ct-, com factum > hèit. Era evolucion qu'ei : Ripa fracta > riba hrèita > riba hrèta > hiba rèta, per metatèsi deras duas inicialas, favorizada per un besonh de dissimilacion (que i avè duas r en posicion quasi semblabla). Era metatèsi que's passè quan i avé enqüèra consonantas aspiradas (associacion d'ua consonanta, ací r, e de h), d'aquí era preséncia de H- iniciala (cf. parlar de Gavarnia qui consèrva aquera possibilitat).
JSA Sant Antòni
La Joventut eSportiva Armènia de Sant Antòni es un club de fotbòl marselhés fondat en 1953, que s'atròva dins lo quartier de Sant Antòni.
Es un club eissit de la comunautat armènia de Marselha, tant coma aqueu de l'EUGA Ardziv, ambé lo quau pertaja lei mesmei colors, negre e jaune.
Val-Suzon
Val-Suzon es una comuna francesa, situada dins lo departament de Còsta d'Aur e la region de Borgonha.
EUGA Ardziv
L'Ententa Union Generala Armènia Ardziv es un club de fotbòl marselhés fondat en 1924 per lei gents que fugissián lo genocidi e que jòga dins lo campionat de França de Divison d'Onor
Es un dei clubs, ambé la JSA Sant Antòni que representa la comunautat armènia de Marselha.
Aqueu club a la particularitat de far jogar dins son efectiu au mens nòu jogaires eissits de la comunautat armènia ò qu'an de familha armènia.
Nèrvi vague
vinheta|Representacion de las porcions superiors dels nèrvis [[nèrvi glossofaringian|glossofaringian, vague, accessòri espinal.]] vinheta|Cors e distribucion dels nèrvis [[nèrvi glossofaringian|glossofaringian, vague, accessòri.]] Lo nèrvi vague (X) (var. nervi, nerv, ner), istoricament lo nèrvi pneunogastric es lo desen nèrvi cranian e s'interfàcia amb lo contraròtle parasimpatic del còr, dels palmons e del sistèma digestiu. Compren de fach dos nèrvis—los nèrvis vagues esquèr e drech—mas son generalament designats collectivament al singular. Lo nèrvi vague es lo nèrvi mai long del sistèma nerviós autonòm del còs uman e compren de fibras sensorialas e motrises. Las fibras sensorialas provenon de las neuronas del ganglion noselós, mentre que las fibras motrises provenon de las neuronas del nuclèu motor dorsal del vague e del nuclèu ambigú.
Nòtas
<references group="N"/>
Nòstra Dòna de la Gàrdia
La basilica de Nòstra Dòna de la Gàrdia, tanben anomenada Bòna Maire ò Vièrja de la Gàrdia, es un dei monuments màger de la ciutat de Marselha, acrancat a n'un bauç que domina la vila tota, entre lei quartiers dau Rocàs Blanc, d'Endome e de Vauban e a 149 mètres de nautor.
Lo bastiment actuau consagrat lo 5 de junh de 1864 es l'obra de l'arquitèct Enric Esperandieu. Son estile bizantin ramenta la catedrala nòva de la Major, dau mesme arquitèct.
Nòstra Dòna de la Gàrdia, protectriz dei pescadors mai tanben de la populacion marselhesa tota, demòra lo simbòu màger de Marselha.
Lo sèti de Nòstra Dòna de la Gàrdia èra dau temps dei Focèus ja un sèti consagrat a la protectriz dei Massaliòts, Artemís d'Efesa, que fuguèt puei cristanisada e incarnada dins la Vièrja Maria.
Stevie Wonder
Stevie Wonder, nascut Stevland Hardaway Judkins lo 13 de mai de 1950, es un cantaire american de R&B, funk e soul. A gravat mai de 30 succèsses de venda, a ganhat 24 prèmis Grammy (lo recòrd per un artista vivent), e es estat admés al Ròck and Roll Hall of Fame.
Cèc dempuèi l'enfància, es un dels artistas mai reconeguts de la Motown, amb mai de 100 milions d'unitats vendudas. A gravat de disques que foguèron aclamats per la critica, a escrich tanben e produsit per d'autras artistas. Jòga de mai d'un instruments coma la batariá, la guitarra bassa, la conga e, mai notablament, lo piano e l'armonica. Los critics dison que la nauta qualitat de las siás composicions daissa veire lo sieu gèni musical.
Enfància
Steveland Judkins masquèt prematurament a Saginaw, Michigan. Se cresiá que la causa de la cecitat foguèt que i aviá tròp d' oxigèn dins l'incubadoira, mas l'oxigèn li salvèt la vida. La causa reala foguèt lo desvolopament prematurat dels uèlhs, que faguèt que los vaissèls sanguins se desprenguèsson de la retina. Los sieus parents moriguèron quand èra pichon. Foguèt adoptat e li donèron un nòu nom Steveland Morris. Aprenguèt dempuèi fòrça pichon a jogar d'una granda quantitat d'instruments, en particular lo piano, las congas e l'armonica.
Carrièra primairenca, 1962-1971
En 1962, als 11 ans, lo portèron a Motown per Ronnie White de The Miracles. Berry Gordy li diguèt Little Stevie Wonder ("Pichon Stevie Wonder").
Als 13 ans, lo pichon Stevie Wonder aguèt lo sieu primièr succès, "Fingertips (Pt. 2)", un simple de 1963 pres de enregistraments en viu. Stevie èra cantaire e tocava las congas e l'armonica, e lo jove Marvin Gaye èra a la batariá. Foguèt un succès als Estats Units e lo lancèt a la reconeissença del public.
En demostrant que de "Pichon" n'aviá pas brica, Wonder aguèt mai de succèsses a mejans dels ans 60, en comprenent Uptight (Everything's Alright), With a Child's Heart, e Blowin' in the Wind, de Bob Dylan, una de las primièras cançons que rebatèt la consciéncia sociala de Wonder. Comencèt tanben a trabalhar al departament de compositors de Motown, en escrivent de cançons per el meteis e los collègas.
Cap al 1970, Wonder aviá agut de mai succèsses, coma My Cherie Amour. En mai d'èsser una de las primièras cançons ont Wonder fa de compositor e productor, Signed, Sealed, Delivered foguèt la veirina del grop Wonderlove. Wonderlove èran Minnie Riperton, Deniece Williams, Lynda Laurence, e Syreeta Wright, amb qui Wonder se maridèt lo 14 de setembre de 1970. Wonder e Wright divorcièron 18 meses après, mas contunhèron la collaboracion musicala e una bona amistat fins a la mòrt de Syreeta en 2006. Après lo divòrci, Stevie se tornèt maridar amb un autre membre de Motown, Yolanda Simmons, qu'a amb el 2 filhs, Aisha Zakiya e Keita Sawandi.
Ans 1970
En mai de Marvin Gaye, Stevie Wonder foguèt una de las paucas estelas de Motown a refusar los metòdes de l'ostal discografica: cantaires, compositors, e productors èran a cooperativas separadas amb paucas o cap de coïncidéncia, e los artistas avián pas brica de contraròtle de las creacions. Wonder Discutiguèt amb Berry Gordy qualques còps. Motown lancèt un album amb lo nom de Eivets Rednow (a l'esquina de Stevie Wonder). Las discussions contunhèron, Wonder daissèt que s'acabèsse lo contracte, e daissèt la companhiá lo 1971. Lo darrièr album foguèt Where I'm Coming From. Gordy s'opausèt a lo sieu lançament.
En l'estiu de 1973, Stevie sofriguèt un accident de transit qu'o mantenguèt en coma durant divèrses jorns e a consequéncia del coma lo musician perdèt lo sens de l'olfaccion, mas malgrat aquel incident, la rèsta del decènni resultèt gloriosa: de 1974 a 1977 Wonder ganhèt 14 Grammys en comprenent tres «discs de l'an» seguit per Innervisions, Fullfillingness first finale e Songs in the Key of Life, per fòrça un dels melhors discs de l'istòria. Foguèt un periòde fòrça ric en creativitat e prèmis per Stevie, precursor en l'aucupacion de sintetizators e font d'inspiracion pels musicians perviers e de l'epòca.
Lo decènni acaba amb una banda sonòra pel fals documentari The secret life of plants, que malgrat pas culhir l'immens succès comercial del disc anterior, obtenguèt lo disc de platin.
Efèctes especials
Lo tèrme d’efèctes especials designa l'ensems de las tecnicas utilizadas al cinèma per crear l’illusion d’accions e simular d'objèctes, de personatges o de fenomèns qu'esxistisson pas dins la realitat o que poirian gaire èsser preses al moment del filmatge.
Principis
thumb|Utilizacion d'una maquina fumigèna sul luòc filmatge Popularizats pels films fantastics de sciéncia-ficcion e de catastròfa, los eèctes especials utilizan diferents processus en rapòrt a l’imatge e al son: sintèsi d'imatge 3D, tractament numeric, maquètas, animacion imatge per imatge, ralentit e accelerat, maquilhatge, efèctes sonors, ea. Se podon realizar pendent lo quite filmatge o aprèp (en postproduccion), o per la mèscla d'ambedos.
Los cineastas utilizan los efèctes especials per de besonhs diverses:
Aqueles efèctes devon patréisser tan real possible. La tòca es que s'amague. Melhor: a besonh del real per existir. Un film qu’utilisariá sonque d'efèctes especials mostrariá çò « meravelhós » ont tot es possible, coma dins las dessenhs animats per exemple, e perdrián de realisme als espectators.
Istòria
Las primièras illusions visualas venon de las lantèrnas magicas e als praxinoscòpis, mas es a la naissença avec del cinèma que verritadièrament los efèctes especials se desvolopèron. Lo prestidigitator Georges Méliès, davanièr del cinematografe, es lo primièr a los realizar, utilizant subretot d'efèctes d'engana-l’uèlh, des arrèstes de camèra (se cambia la posicion dels objèctes o dels actors entre dos imatges) e de surimpressions (s'embobina atras lo film e se filma d'imatges nòus en dessús de las primièras).
Al meteis temps, en espanha Segundo de Chomón utilizèt de processus semblables, e d'autres tecnicas, per exemple filmar del naut fasent creire que la camèra es posada al sol, permetent atal d'acrobacias impossiblas. Als Estats Unis, lo cineasta burlesc Charley Bowers utilizèt fòrça d'efèctes especials, coma las animacions d'objèctes imatge per imatge.
En 1914, l’invencion del rotoscòpi pels fraires Dave e Max Fleischer, que permetava de transformar une scèna filmada en un dessenh animat, permetèt de tecnicas nòvas de trucatge, coma la retòca e le descopatge d’imatges per suprimir d'elements o n'apondre.
Los cineastas de l'expressionnisme alemand adoptèron lèu los efèctes especials, que donèron l'identitat a de films coma Metropolis de Fritz Lang (1927) o Faust de F. W. Murnau (1926).
En 1933, lo film King kong de Cooper e Schoedsack utiliza dos tipes d'efèctes especials: l’animacion en volum e la surimpression pels plans largs, e la manipulacion d’una monaca pels plans curts. Ne fasent d'aquel film lo davancièr de l’animatronic, una tecnica que consistís a animar une creatura robotizada per li donar una apparéncia de vida, e que foguèt fòrça utilzat coma pels dinosaures de Jurassic Park en 1993.
Dins l’Òme invisible de James Whale, (1933), es lo precessus del « ecran contra ectan » qu'es utilizat per amagar lo comedian e restablir las partidas recobèrtas del decòr. Aquela tecnica donèt l’incrustacion, l’un dels principals progrès dels efètes especials.
Fòrça mai tecnicas inventadas dins los ans 1920-1930 son encara utilizada, coma l'emplec de cables (que s'amagan per tractament numeric) per simuler lo desplaçament en l'aire d’un personatge o d’un objècte, los decòrs pintats (tecnica del matte painting) e l’utilizacion de maquètas.
Efèctes especials mecanics
Fòrça films de cinèma o de televison s’apièjan sus de maquètas per simular de bastits, veïculs e naus espacialas.
L’exemple mai espectacular es 2001, una odissèa de l'espaci, de Stanley Kubrick, qu'impausa un modèl a fòrça quantité films et de seriás de television, de Cosmos 1999 a Star Wars. Per ontraròtlar melhor lo mouvement de las maquètas e de la camèra par ordinator, John Dykstra desvelopèt lo Dykstraflex dins lo filmatge de Star Wars, episòdi IV : Un esper novèl. Creèt aprèp amb George Lucas los estudiós ILM.
Un autre biais de presentar de personatges imaginaris es utilizar de monacas. Qualques especialistas son Jim Henson e Frank Oz (creators del Muppet Show) que faguèron viure de personatges coma Dark Crystal e Yoda dins Star Wars, episòdi V : L'Emperi contraataca.
Fin finala, lo maquilhatge e la creacion de costums originals son sovent associats als efèctes especials.
Efètes especials numerics
Las evoluions tecnicas permetèron de vertadièrs trucatges numerics, coma lo morphing, utiliza per exemple per la transformacion de Fin Raziel dins Willow (Ron Howard, 1988), o l’animacion en 3D, qui permet de personnificar l'« Australian », lo coutèl qu'obeís a Louison (Dominique Pinon) dins Delicatessen (Jean-Pierre Jeunet e Marc Caro, 1991).
Ternant (Nièvre)
Ternant es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Nièvre e la region de Borgonha Franca Comtat, ancianament de Borgonha.
Grop de galaxias
Un grop de galaxias es una associacion de quauquei desenaus de galaxias liadas per la gravitacion. Fa generalament partida d'un amàs ò d'un superamàs de galaxias. Un exemple de grop de galaxias es lo Grop Locau de la Via Lactèa.
Gara de Marselha Sant Carles
vinheta|Façada de la gara.
Es una gara en terme, coma aquelei de París e de Lion, bastida sus d'un plan dins lo còr de vila, au bot dau baloard d'Atenas que rejonhe per un escalier monumentau bastit en 1925 per la mòstra coloniala.
Mikhaïl Kalàshnikov
thumb|250px|Mikhaïl Kalàshnikov en 2009. Mikhaïl Timofèievich Kalàshnikov (en rus: Михаил Тимофеевич Калашников; Korià, 10 de novembre de 1919 -Izhevsk, 23 de decembre de 2013) foguèt un engenhaire e luòctenent-general rus. Es conegut internacionalament mai que mai per son invencion de l'AK-47, arma que pòrta son nom.
Grop Locau
Lo Grop Locau es lo grop de galaxias de la Via Lactèa. D'un diamètre d'aperaquí 10 milions d'ans lutz, sembla constituït per un seissantenau de galaxias. L'expression foguèt probablament inventada per l'astronòm alemand Walter Baade (1893-1960) dins una publicacion de 1935. Puei, l'expression foguèt popularizada per Edwin Hubble (1889-1953). A l'origina, 8 galaxias dau Grop èran conegudas mai, après plusors descubèrtas, 38 galaxias èran estadas identificadas en 2000.
Lo Grop Locau es compausat de doas galaxias principalas que son la Galaxia d'Andromèda e la Via Lactèa. L'influéncia gravitacionala d'aquelei doas galaxias an entraïnat la formacion de dos sosgrops : Leis autrei galaxias dau Grop Locau son gravitacionalament independentas d'aquelei dos sosgrops.
Fins
Fin en picard (Fins en francés) es una comuna francesa, situada dins lo departament de Somme e la region de Picardia.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Nòtas
<references group=N/>
Fignières
Fignière en picard (Fignières en francés) es una comuna francesa, situada dins lo departament de Somme e la region de Picardia.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Nòtas
<references group=N/>
Invasion
thumb|right|[[Fotografia d'una seccion de la Granda Muralha, un important obratge defensiu destinat a protegir China còntra leis invasions dei pòbles de l'estèpa.]]
Una invasion designa una accion militara caracterizada per la projeccion de fòrças en vista d'ocupar un territòri enemic. Es sovent considerada coma una menaça grèva per l'autonòmia de l'entitat politica atacada e la proteccion còntra lei menaças d'invasion es una mission fondamentala dei fòrças armadas. Lo tèrme « intervencion » es de còps utilizat coma eufemisme dins lei guèrras modèrnas.
Gèrms
Gèrms (Germs-sur-l'Oussouet en francés) qu'ei ua comuna gascona de Bigòrra, en Lavedan, situada dens eth departament deths Hauts Pirenèus e era region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.
Grop Esportiu Consolat
Lo Grop eSportiu Consolat, anomenat generalament GS Consolat, Consolat Marselha ò simplament Consolat fondat en 1964 es lo segond club de fotbòl de Marselha.
Gèrms
Geografia
Autes lòcs : Eth Pè de Gèrms, eth Cap de Gèrms. vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Grop Esportiu Consolat
Son nom li ven de la ciutat populara Consolat, que s'atròva dins lo 15en arrondiment de Marselha, au nòrd de la ciutat focèa.
Gèrms
Toponimia
Era prononciacion qu'ei [yèrms] o [gérs] (grafia fonetica deths autors). Eras fòrmas ancianas que son : en los Germs de Castet Lobon, los Germs de Castet Lo Bon en 1429, Gers en 1760 e 1768 (absent dera mapa de Cassini, ara fin deth sègle XVIII), Germs et Cotdoussan en 1801.
Grop Esportiu Consolat
A l'ora d'ara, jòga lo Campionat de França National, au tresen nivèu ierarquic dau fotbòl francés. Sei colors son lo verd e lo jaune.
Gèrms
Toponimia
Segon Dauzat, Gèrms que vien deth gascon germ, « lana ». Segon Negre, Gèrms que vien deth gascon gèrm, « tèrra de lana non cultivada ni poblada », ath plurau.
Grop Esportiu Consolat
De notar que son escut es una represa d'aqueu dau FC Barcelona. Lo drapèu marselhés remplaçant lo drapéu barcelonin e lei raias verdas e jaunas remplaçant leis raias blaugranas.
Gèrms
Toponimia
Segon Miquèu Grosclaude, eras fòrmas ancianas e era prononciacion que van dens eth sens deth etime latin eremus, > gascon gèrm, « lana, tèrra non cultivada utilizada sonque com pastenc ». Eth nom qu'ei ath plurau.
Grop Esportiu Consolat
Dempuèi la saison 2018-2019 jòga sus lo nom d'Athlético Marseille (Atletic Marselha) e pòrta los colors blau e negra.
Warwick Davis
Warwick Davis (nascut en 1970) es un conegut actor american de comèdias del cinèma.
Tourneville
Tourneville en normand (Tourneville en francés) es una comuna normanda, situada dins lo departament d'Eure e la region de la Nauta Normandia.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Frontenat
Frontenat o Frontenac es una anciana comuna d'Alèir annexada en 1810 a Archinhat.
Sains-en-Gohelle
es una comuna francesa, situada dins lo departament del Pas de Calais e la region del Nòrd-Pas de Calais.
Geografia
Comuna situada en Gohelle. Se tròba al pè dels tucs del artois.
Commune située en Gohelle. Elle se trouve au pied des collines de l'artois.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
L'istòria de Sans en Gohelle es fòrtament estampada de lo sieu passat minaire.
L'histoire de Sains en Gohelle est fortement empreinte de son passé minier.
Ugues d'Alfaro
Ugues d'Alfaro èra un chivalier au servici de Ramon VI de Tolosa puei de son fiu Ramon VII. Participèt activament a la Crosada deis Albigés.
Berchères-Saint-Germain
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Le 16 juin 1940 la région de Berchères-La-Maingot et les villages situés au nord sont le théâtre de violents combats entre le 26 Régiment de Tirailleurs Sénégalais (26 RTS) notamment et l'Armée Allemande. Ces combats vont faire plus de 600 morts dans la journée.
David Spade
David Wayne Spade (nascut en 1964) es un conegut actor American de comèdias del cinèma.