Ans_1850
Istòria
1853-1856 : guèrra de Crimèa entre Russia e una aliança gropant l'Empèri Otoman, França e lo Reiaume Unit. Entraïnada per lei menaçadas russas en direccion de l'Empèri Otoman, s'acabèt per una victòria aliada que permetèt d'empedir tota expansion russa vèrs lo sud. Pasmens, leis Otomans deguèron acceptar de laissar una autonòmia larga ai principats de Valaquia e de Moldàvia. 1854 : en Etiopia, raprochament de Kassa Hailu amb l'abuna Selama que l'ajudèt per reglar la crisi teologica que tocava la Glèisa Etiopiana dempuei de decennis. La doctrina sost lidet foguèt condamnada e la teoria tewahedo foguèt oficialament adoptada per la totalitat de la Glèisa. Aquò permetèt a Kassa de ganhar lo sostèn de l'abuna dins sei projèctes de coronament. 1854 : importants combats entre leis armadas Taiping e Qing a l'entorn de Changsha e de Wuhan. 1854 : en Japon, tèrratrem dins la region de Tokai (10,000 mòrts). 1855 : en Etiopia, la batalha de Deresge permetèt a Kassa Hailu de venir negus sota lo nom de Tewodros II. Aquò marquèt la fin dau Temps dei Princes e la restauracion d'un poder centrau fòrt per lo premier còp dempuei 1768-1769. Lo sobeiran novèu poguèt ansin aisament conquistar Choa. 1855 : après l'umiliacion de 1854, Japon adoptèt una politica de modernizacion. De comandas foguèron passadas per construrre de naviris de guèrra modèrnes e una escòla militara organizada segon lo modèl occidentau. Japon recebèt ansin son premier naviri de vapor dins lo corrent de l'annada, lo Kanko Maru, e o destinèt a l'entraïnament de sa futura marina. L'estudi dei sciéncias occidentalas (Rangaku), qu'èra limitat, foguèt d'ara endavant fòrça encoratjat. 1856 : adopcion d'una politica de modernizacion per lo negus Tewodros II que favorizèt l'introduccion de tecnologias europèas. 1856 : començament de la Segonda Guèrra de l'òpi entre una aliança francobritanica e China. Aquò permetèt ai Taiping de subreviure maugrat plusors desfachas còntra lei tropas imperialas. 1856 : en Yunnan, Revòuta dei Panthay que capitèt de conquistar la vila de Dali ont un sultanat foguèt proclamat. 1857 : dins l'encastre dau debat sus l'abolicion de l'esclavatge, publicacion d'un libre titulat ''Cannibals All! or Slaves Without Masters'' per George Fitzhugh (1806-1881). Fòrça racista, aquela òbra es un deis argumentaris pus detalhats dei partisans de l'esclavatge. Premier, denoncia la manca d'umanitat dau sistèma capitalista deis estats dau nòrd, compres lei condicions fòrças duras dau trabalh dei fremas e deis enfants. Puei, après una comparason amb lei condicions de vida deis esclaus depintadas coma melhoras (proteccion per lo mèstre de la naissença a la mòrt), denoncièt l'ipocrisia dau nòrd e concluguèt sus l'aspèct pus uman de l'esclavatge. Aquò suscitèt una colèra importanta au sen de l'elèit intellectuala dau Nòrd. 1857 : simbòl de son cambiament totau de politica estrangiera, Japon recebèt son premier naviri d'eliça bastit per lei Neerlandés. 1858 : en Mexic, insureccion dei conservadors entraïnada per la politica anticlericala dau govèrn. Leis insurgents capitèron de conquistar la capitala e lo centre dau país. Lo govèrn legau — liberau — se retirèt a Veracruz. 1858 : fin de la premiera fasa de la Segonda Guèrra de l'òpi amb la signatura dau tractat de Tianjin entre China, lo Reiaume Unit, França, Russia e leis Estats Units d'America. Marquèt una dubertura suplementària de China au comèrci internacionau. Pasmens, lo govèrn imperiau refusèt d'o ratificar e la guèrra contunièt. 1858 : en Japon, aparicion d'una epidemia de colerà que tuèt de centenaus de miliers d'abitants. En parallèl, de negociacions amb leis Estatsunidencs permetèron la signatura dau Tractat d'Amistat e de Comèrci. Èra un tractat inegau que durbiguèt cinc pòrts ais estrangiers e li donavan divèrsei privilègis coma un estatut d'extraterritorialitat. Après la desfacha chinesa a l'eissida de la Segonda Guèrra de l'òpi, Japon signèt tanben rapidement de tractats similars amb lei poissanças europèas e lei País Bas per defugir una guèrra. Au sen de la societat japonesa, dos camps se formèron e s'opausèron entre lei partisans de la dubertura e seis adversaris. 1859 : perseguida de la guèrra civila entre conservadors e liberaus. Retirat en Veracruz, lo govèrn liberau de Benito Juárez decidèt de nacionalizar lei bens de la Glèisa. Aquò agravèt lo conflicte e foguèt una causa de l'invasion francesa de 1862-1863. 1859 : publicacion de la Critica de l'economia politica dau filosòf alemand Karl Marx (1818-1883). Sustot dirigit còntra la pensada de Proudhon (1809-1865), aquel obratge li permetèt de definir lei concèptes de valor d'usatge e de valor de cambi d'un ben. I presentèt pereu lo caractèr sociau, istoric e non naturau de la produccion capitalista.