cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Itàlia
Simbòls nacionaus
Lo drapèu italian actuau foguèt adoptat après la Segonda Guèrra Mondiala lo 1 de 1948. Es compausat de tres bendas verticalas egalas verda, blanca e roja. Lo vèrd representa l'esperança, lo blanc la fe catolica e lo roge la caritat. Es eissit dei drapèus adoptats per lei regiments italians que sostenguèron Napoleon Bonaparte e per lei republicas satellitas fondadas per lei Francés (en particular la Republica Cisalpina) sus lo modèl de la França Revolucionària. En 1848, lo drapèu de tres bendas verda, blanca e roja completadas per de simbòls locaus foguèt adoptat per totei lei movements revolucionaris italians. Après la victòria austriana, lo rèi de Sardenha adoptèt aqueu drapèu e i apondiguèt son blason au centre. En 1861, aqueu drapèu venguèt lo drapèu dau Reiaume d'Itàlia fins a 1946 quand la monarquia foguèt abolida entraïnant la disparicion dau blason reiau dins lo drapèu republican.
Lo blason actuau dau país foguèt adoptat lo 5 de mai de 1948 per remplaçar lo blason de la monarquia abolida. L'estèla blanca es un simbòl tradicionau d'Itàlia introduch per Napoleon I en 1804. La roda representa lo trabalh e lo progrès, la branca de rove la fòrça e la branca d'olivier la patz. L'imne nacionau d'Itàlia es dich Fratelli d'Italia que foguèt escrich en 1847 per Goffredo Mameli. Èra un cant patriotic que conoguèt una popularitat gròssa durant lei guèrras dei Revolucions de 1848. En 1862, Giuseppe Verdi li donèt lo ròtle de simbòl nacionau italian. Après l'abolicion de la monarquia e de la marcha reiala coma imne, foguèt adoptat coma imne nacionau per la republica en 1946. Enfin, existís una figura allegorica femenina dau país dicha Italia turrita.
Afaires estrangiers
L'Union Europèa i es un axe fondamentau car a un ròtle decisiu dins la modernizacion economica dau país e dins son raionament internacionau. L'OTAN e lo liame transatlantic a tanben una influéncia majora sus leis afaires estrangiers de Roma car permet d'assegurar la seguritat dau país. Itàlia es ansin generalament un sostèn diplomatic deis Estats Units (participacion ai guèrras d'Iraq e Afganistan per exemple). Enfin, lei relacions balcanicas e mediterranèa son d'importància en causa de rasons culturalas (preséncia de minoritats italianas ò de liames istorics ancians) ò economica (petròli, gas naturau...).
Fòrças armadas
Lei fòrças armadas italianas fan partida deis armadas principalas dau continent europèu e de l'OTAN gràcias a d'efectius relativament importants e a un armament modèrne. En 2012, alinhavan 183,000 militars e 186,000 policiers organizats segon un sistèma paramilitari amb un budget de 21,3 miliards d'èuros (10 reng mondiau) siá 1,2% de son PIB. Lei fòrças militaras èran devesidas entre una fòrça terrèstra, una fòrça aeriana e una fòrça navala. Seis equipaments son de tresena generacion e son magerament eissits de l'industria nacionala. Lei pus importants èran 200 carris de combat, aperaquí 4,400 veïculs militars de divèrsei tipes, 470 pèças d'artilhariá, 275 elicoptèrs, 270 avions de combat, 35 avions de transpòrt, 2 pòrta-avions CVH, 6 sosmarins d'ataca convencionau, 3 naviris d'assaut amfibí, 13 fregatas, 3 fregatas leugieras, 6 corvetas, 14 patrolhaires e 10 naviris de guèrra dei minas.
Economia
Article principau: Economia d'Itàlia
Sector primari
Lo sector primari italian ocupava en 2012 3,9% de la populacion activa e representava 2% dau PIB. Lei culturas despendon de la geografia e dau clima. Lo nòrd es ansin caracterizat per de produccions similaras au rèsta dau continent europèu coma lo blat, lo gròs blat, lo ris ò, la bleda-rada. Lo sud es mai marcat per de culturas de tipe mediterranèu coma l'òli d'oliva ò leis agrumes. Lei vinharés e lo norrigatge (bovins, ovins, pòrcs...) son presents sus la màger part dau territòri e Itàlia es lo premier productor mondiau de vin. Lo modèle agricòla es basat sus de tenements familiaus de talha relativament febla (aperaquí 5 ectaras). Lei sistèmas de produccion son pus modèrnes au nòrd qu'au sud.
Lei ressorsas naturalas de la peninsula son feblas car i a ges de jaciment important de fèrre, de carbon ò d'idrocarburs. Ansin, mai de 80% dei matèrias premieras utilizadas per l'economia italiana son importadas. Lei ressorsas pus importantas esplechadas localament son formadas per de venas de fèrre sus l'illa d'Elbe (a l'ora sarrats), per de jaciments de gas naturau dins la Vau de Pò e dins la mar Adriatica e per de situacions fòrça favorables a la produccion d'energia renovelabla d'origina idraulica, eoliana, solara ò geotermica dins mai que d'una region (en 2009, Itàlia èra lo 1 productor mondiau d'energia renovelabla).
Sector secondari
En 2012, lo sector segondari representava 24,3% dau PIB nacionau e 28,3% de la populacion activa. Coma l'agricultura, l'industria èra magerament concentrada (60% deis activitats) dins lo nòrd dau país a l'entorn d'un triangle format per lei vilas de Milan, de Turin e Gènoa que s'èra pauc a pauc estendut en direccion de la Mar Adriatica. Lo rèsta èra subretot concentrat a l'entorn dei vilas de Florença, de Roma, de Nàpols ò de Palèrme.
Lei produccions principalas èran similaras a aquelei deis autrei poissanças economicas d'Euròpa. Èran formadas per la siderurgia, la metallurgia dei metaus non ferrós (alumini), la produccion automobila, la construccion navala, la construccion aeronautica, la quimia (pesuca compres la petroquimia ò leugiera), la mecanica de precision, l'electromecanica, la produccion tèxtila, la produccion de mòbles ò la produccion de papièr.
La màger part èra organizada a l'entorn de grops industriaus fòrça importants (FIAT, ENI...) e sovent dirigits per una familha fondatritz (Agnelli, Pirelli...). Aquelei grops dominan de regions entieras que son fòrça especializadas e organizadas au servici de sa produccion. Aquò permet de demenir lei còsts favorisant leis exportacions. Pasmens, a l'ora d'ara, aqueu modèle comença de presentar de sinhau de feblessa en causa de la crisi de certanei bacins industriaus tròp especializats ò de companhiás d'una talha tròp per tenir un ròtle important au nivèu important. Ansin, d'esfòrç d'adaptacion importants d'inspiracion liberala (demeccion dei còsts dau trabalh, disparicion de divèrsei proteccions socialas dei salariats, compradas de companhiás estrangieras...) son actualament en cors de realizacion per mantenir la competitivitat dau país. Dins certanei brancas, per exemple lo sector de textils, l'industria aprofichava tanben leis avantatges de « l'economia sosterrana » (evasion fiscala, abséncia de factura, man d'òbra pauc costosa...) per demenir sei còsts e se mantenir en fàcia dei produccions asiaticas.
Sector terciari
Lo sector terciari representava en 2012 73,8% dau PIB e 67,8% de la populacion activa. Leis activitats de servici principalas son lo torisme, lo comèrci, lo sector bancari e lei servicis destinats ai personas vièlhas.
Crime organizat
A respèct deis autrei país d'Euròpa Occidentala, la criminalitat organizada es un sector relativament important au sen de l'economia italiana en causa de l'existéncia d'unei grops fòrça organizats (mafia) probablament apareguts au sègle XIX dins lo corrent dau procès d'unificacion dau país. Una mafia es caracterizada per una estructura e de reglas intèrnas partejadas per sei membres (certanei an d'institucions quasiment similaras a aquelei d'un estat), per una utilizacion de la violéncia per s'enrichir e per protegir l'organizacion gràcias a de tacticas d'intimidacion, per un ròtle sociau important (certanei membres pòdon aver de situacions importantas dins la vida politica, economica ò sociala), per un ancoratge territòriau poderós, per una coexisténcia d'activitats legalas ò illegalas e per de liames importants ambé leis institucions politicas ò nacionalas. Aquò permet d'estructurar de rets fòrça desvolopats e de limitar ò d'alentir leis enquistas dirigidas còntra l'organizacion.
Lei mafias italianas pus importantas son situadas dins la mitat sud de la peninsula. Lei domenis d'activitats son largas e van dei trafecs de dròga e d'armas ais intervencions dins leis administracions publicas cargadas de l'atribucion dei contractes publics. Son expansion economica es sovent estimat a 7% dau PIB nacionau.
Arquitectura
Marcat precòçament per lo desvolopament de civilizacions a l'origina d'una arquitectura brilhanta (Civilizacion nuragica, Etruscs, Grècs), Itàlia presenta una arquitectura rica e variada que va de l'Antiquitat au periòde contemporanèu. D'efècte, tre lo començament dau millenari I avC, se desvolopèt o s'installèt dins la peninsula, en Sicília e en Sardenha de civilizacions indigènas (Civilizacion nuragica, Etruscs ) ò estrangieras (Grècs, Fenicians) que bastiguèron de monuments de remarca e desvolopèron generalament d'ensems urbans (temples, tombas, fortificacions) impausants e sovent rics. Puei, vèrs lo sègle II avC, la civilizacion romana — venguda la poissança majora de la mar Mediterranèa a la fin dau sègle III avC — adoptèt l'estile grèc (ambé d'influéncia etrusca) e lo transformèt pauc a pauc. Fins a sa disparicion, l'Empèri Roman foguèt ansin a l'origina de la bastida d'unei monuments urbans importants, especialament dins la capitala Roma, que son considerats coma d'òbras majoras de l'istòria umana (Colisèu, forum de Roma, catacomba).
Après leis Invasions Barbaras e la disparicion de l'Empèri Roman d'Occident, l'arquitectura italiana foguèt dominada per la Glèisa Catolica e per lei Bizantins que bastiguèron unei monuments d'estile orientau, especialament dins lo sud de la peninsula. Puei, entre lei sègles IX e XII, la màger part dei regions italianas adoptèron l'arquitectura romanica que caracteriza unei monuments bastits per lei comunas dins lo corrent dau periòde de formacion dei vilas italianas. Per exemple, es lo cas de Pisa famosa per sa tor penjada realizat a la fin dau sègle XII. Après l'art romanic, Itàlia adoptèt l'art gotic importat de França que dominèt fins au sègle XVI. Au contrari deis autrei país europèus, lo gotic italian desvolopèt pauc de tecnicas de trabalh novèlas mai preferiguèt gardar leis ancianas. Ansin, desvolopèt un estil leugierament diferent inicialament marcat en particular per una autor mens importanta a respèct dei monuments gotics dau nòrd-oèst d'Euròpa. Pasmens, a la fin dau periòde gotic, aquelei diferéncias èran mens importantas e Milan ò Roma bastiguèron de catedralas que fan totjorn partida dei glèisas pus autas dau monde.
A partir dau sègle XV, Itàlia venguèt lo brèç dau movement de la Renaissença europèa que marquèt una « redescubèrta » deis arts antics, lo desvolopament de tecnicas novèlas e una aumentacion fòrça rapida de la produccion d'òbras culturalas sostenguda per lo dinamisme economic dei vilas, de l'aristocracia italiana e de la Glèisa Catolica. Conjugats a sei desvolopaments dins lo domeni intellectuau, la Renaissença faguèt d'Itàlia lo centre culturau d'Euròpa fins ai sègles XVII-XVIII. Regardant l'arquitectura, de vilas coma Florença e Roma veguèron la bastida d'unei monuments importants coma la Glèisa Sant Pèire ò lei palais de l'Ostau Medicis.
A partir dau sègle XVII, Itàlia perdiguèt sa posicion centrala dins l'arquitectura europèa en causa dau desvolopament de l'art francés sostengut per la monarquia absoluda formada per Loís XIV puei dau desvolopament deis autrei poissanças europèas (Reiaume Unit, Prússia, etc.). Pasmens, garda un ròtle major dins la vida culturala europèa e mondiala. Lo periòde dei sègles XVII-XVIII veguèt lo desvolopament deis estiles rococò e barròc tardiu. Foguèron caracterizats per una abondància ò una subreabondància d'ornaments. Au sègle XIX, s'impausèt au contrari un estile austèr. Dich neoclassic, èra inspirada per l'arquitectura antica grèga ò romana especialament, après sa descubèrta, per lei vestigis de Pompeii e de Herculaneum. En parallèl, acomencèron de se desvolopar l'arquitectura modèrna. Lo pus important foguèt lo corrent futurista desvolopèt una arquitectura racionalista que foguèt encoratjada per lo regime faissista. Enfin, dempuei la fin de la Segonda Guèrra Mondiala, Itàlia adoptèt una arquitectura modernista similara ais autrei país occidentaus.
Escultura
Après l'afondrament de l'Empèri Roman, l'art estatuari de l'Edat Mejana se concentrèt sus lei subjèctes religiós coma la decoracion deis autars ò dei crucifiç. A partir de 1200, lo movement iniciat per Nicola Pisano e son fiu Giovanni adoptèt un estile novèu basat totjorn sus de tematicas religiosas mai sus d'influéncias romanas e goticas per la decoracion de sarcofags ò de mobiliers religiós (autars, pupitres, etc.). Aqueleis evolucions aguèron una influéncia de remarca sus l'aparicion de l'art estatuari de la Renaissença au començament dau sègle XV.
Après la Renaissença, Itàlia conoguèt un periòde baroc dominat per Gian Lorenzo Bernini. Foguèt caracterizat per de presentacions teatralas ambé de combinason d'emocions e de movements e tanben ambé d'abondàncias d'ornaments (lutz, fònts...). Puei, tre leis annadas 1700, apareguèt l'estile neoclassic dins l'art estatuari que foguèt caracterizat per un retorn ai tematicas e ai reglas classicas. Aqueu movement foguèt sostengut per l'existéncia d'unei jaciments de maubre de qualitat granda dins la peninsula. Enfin, dempuei lo començament dau sègle XX, leis escultors italians an un ròtle major dins lo desvolopament de l'art modèrne, especialament gràcias au movement futurista qu'estudièt la representacion de l'espaci, dau movement e dau temps e son influéncia sus lei formas.
Pintura
Tre l'Antiquitat, la civilizacion etrusca semblèt desvolopar lo sieu art de la pintura coma lo mostra lei descubèrtas de frescas realizadas magerament dins de tombas. Ai sègles seguents, l'Empèri Roman mestrejava aquel art qu'èra un element important de decoracion. Ambé lo desvolopament dau crestianisme, apareguèt una pintura religiosa utilizada per l'ornament dei glèisas.
Après l'afondrament de l'Empèri Roman, la pintura realizada sus lo territòri italian conoguèt divèrseis influéncias. Dins lo sud, l'art bizantin, contuniacion de l'art roman, se mantenguèt dins lo sud de la peninsula. Dins lo nòrd e lo centre, la pintura aguèt una evolucion relativament similara au rèsta d'Euròpa Occidentala e foguèt magerament limitada a la decoracion dei glèisas e dei monastèris.
A partir de la Renaissença, la pintura italiana conoguèt un periòde de desvolopament fòrça importanta a l'iniciativa d'unei generacions d'artistas. Se concentrèron magerament sus la realizacion de retrachs ò de representacions realistas. Lei tematicas principalas foguèron religiosas car la Glèisa comandèt mai d'una òbra. A la fin dau sègle XIV e au començament dau sègle XV, la pintura italiana foguèt dominada per Michelangelo Buonarroti, Raffaello Sanzio e Leonardo da Vinci que melhorèron lei tecnicas dau començament de la Renaissença e aguèron mai de libertat per s'inspirar de l'Antiquitat. Ansin, realizèron d'òbras majoras de l'istòria umana coma la Capèla Sixtina ò la La Gioconda. Enfin, lo movement evolucionèt vèrs lo manierisme que foguèt la darriera tendància important de la Renaissença en Itàlia.
Après la Renaissença, lei pintres italians contunièron de dominar lo continent europèu dins lo corrent dei periòdes rococò e baroc gràcias a d'artistas coma Caravaggio. Roma demorèt un centre d'atraccion per d'autrei pintres majors coma lo francés Nicolas Poussin. Au sègle XVIII, lo centre de la pintura d'Itàlia se desplacèt a Venècia, especialament gràcias a Giovanni Battista Tiepolo.
Au sègle XIX, la pintura italiana adoptèt l'estil neoclassic que foguèt inspirat coma en Euròpa per l'Antiquitat e tanben dins la peninsula per la Renaissença italiana. Puei, a la fin dau sègle, desvolopèt un impressionisme especific dich Macchiaioli. Enfin, au sègle XX, la pintura italiana participèt a l'emergéncia de l'art modèrne e formèt divèrsei movements que lo pus famós es lo futurisme.
Musica
Itàlia ocupa una plaça major au sen de la musica car foguèt lo luòc onte se fondèt la musica modèrna dins lo corrent de l'Edat Mejana. D'efècte, dins leis annadas 1000, un monge dich Guido d'Arezzo inventèt un sistèma novèu de notacion de la musica que conoguèt un succès gròs e foguèt a l'origina dau sistèma de notacion actuau. A l'ora d'ara, la màger part dei tèrmes musicaus an donc una origina italiana. En mai d'aquò, divèrseis instruments fòrça importants coma lo violon ò lo piano foguèron inventats en Itàlia. Dins lo corrent de la Renaissença, apareguèt tanben en Itàlia l'opèra que venguèt rapidament un estile musica major. Ansin, dempuei lo periòde medievau e en despiech de l'aparicion de tradicions musicalas capablas de rivalizar dins d'autrei país vesins (Alemanha, França, Àustria), lei musicians italians an totjorn gardat un ròtle important dins la musica europèa e mondiala e lo país tèn unei luòcs d'espectacle musicau fòrça prestigiós coma l'opera La Scala a Milan.
Literatura
La literatura apareguèt tre l'Antiquitat sus lo territòri de l'Itàlia actuala. Ansin, uneis autors latins, influenciats per la literatura grèga anciana, dau periòde de l'Empèri Roman escriguèron uneis òbras istoricas, filosoficas, scientificas ò poeticas que fan partida deis òbras majoras de l'istòria umana e son totjorn estudiadas a l'ora d'ara.
Dins lo corrent de la Renaissença, lo desvolopament intellectuau consecutiu a l'Umanisme (aparegut en Itàlia) favorizèt la publica d'òbras importantas dins la peninsula. La pus importanta foguèt lo Prince de Nicolau Maquiavèl que depintèt lei metòdes politics per conquistar e gardar lo poder. Pasmens, en fòra de la filosofia e de la politica, d'autreis estiles coma lo roman de chavalariá conoguèron d'autors majors ambé Ludovico Ariosto autor de Roland furiós, coma lo libre d'etiqueta ambé Baldassare Castiglione autor dau Libre dau cortesan ò coma la poesia ambé Torquato Tasso. Puei, au sègle XVII durant lo periòde baroc, la literatura italiana contunièt de tenir de poetas famós coma Giambattista Marino. Aqueu sègle veguèt tanben la publicacion deis òbras scientificas de Galileo Galilei. Enfin, a partir de la fin dau sègle, se desvolopèt un movement que son objectiu èra de simplificar tornarmai lei formas d'escritura ambé d'escribans coma Metastasio.
Lo corrent romantic dau sègle XIX foguèt caracterizat en Itàlia per lo patriotisme que sostenguèt lo procès d'unificacion dau país. Ansin, la tematica principala deis autors majors d'aqueu periòde tractèt de la restauracion de la nacion italiana, especialament entre lei poetas (Vittorio Alfieri, Ugo Foscolo, Giacomo Leopardi...) ò au sen d'un corrent realista dich verisme que foguèt dominat per Giovanni Verga. Au començament dau sègle XX, lo futurisme dominèt la literatura italiana e tractèt magerament de la velocitat, dau dinamisme e de la violéncia de la maquina. Puei, d'autrei corrents literaris apareguèron avans e après la Segonda Guèrra Mondiala. D'existéncia generalament corta, permetèron l'emergéncia d'autors internacionaus coma Gabriele D'Annunzio, Luigi Pirandello e Grazia Deledda avans la guèrra e coma Ignazio Silone, Alberto Moravia, Italo Calvino, Umberto Eco, Dario Fo, Salvatore Quasimodo e Eugenio Montale après.
Teatre
Lo teatre apareguèt dins la peninsula gràcias a l'apòrt dei Grècs qu'aguèron una influéncia importanta sus lo teatre roman. Ansin, una partida importanta deis òbras romanas foguèron de traduccion d'òbras grègas pus ancianas ò foguèron basadas sus l'esquèma narratiu de pèças grègas. Pasmens, aquel art foguèt fòrça actiu e lo teatre èra un monument urban frequent fins au desvolopament de la Glèisa que s'opausèt au teatre a partir dau sègle IV. Après l'afondrament de l'Empèri Roman, lo teatre dispareguèt quasiment de la peninsula franc de pèças religiosas inspiradas per la Bíblia e donc sostenguts per la Glèisa. Au sègle XVI, lo teatre venguèt independent dei pèças religiosas e fins au sègle XVIII, se desvolopèt un art riche de la comedia. Dich Commedia dell'arte, adoptèt una dimension importanta d'improvizacion e marquèt prefondament lo teatre mondiau gràcias a sei personatges. Puei, ai sègles XIX e XX, Itàlia contunièt de tenir d'autors importants coma Luigi Pirandello.
Cinèma
Lo cinèma italian apareguèt entre 1903 e 1908 e conoguèt rapidament un succès internacionau. Pasmens, la Premiera Guèrra Mondiala entraïnèt un declin important dei premierei companhiás cinematograficas en causa de l'utilizacion dei materiaus per contentar lei besonhs de l'armada. Ansin, ges de fim important foguèron produchs dins lo corrent deis annadas 1920 e 1930. En revènge, la Segonda Guèrra Mondiala aguèt una influéncia importanta sus una generacion novèla de cineastas coma Vittorio De Sica, Roberto Rossellini e Luchino Visconti que se concentrèron sus lei problemas de la societat italiana e creèron lo premier movement europèu d'importància, dich neorealisme, après lo conflicte mondiau. Dins lo corrent deis annadas 1950 e 1960, de tematicas novèlas se desvolopèron coma lei comedias e lei western (Sergio Leone) que conoguèron un important succès internacionau. En parallèl, lo cinèma italian venguèt o brèç d'unei cineastas de dimension internacionala coma Michelangelo Antonioni, Federico Fellini, Vittorio De Sica, Roberto Rossellini e Luchino Visconti.
Nòtas e referéncias
<div class="reflist references-column-count references-column-count-4" style="column-count: 4; -moz-column-count: 4; -webkit-column-count: 4; list-style-type:decimal;">
Ahamb
L'ahamb (o axamb, akhamb) es una lenga oceaniana parladas a Vanuatu.
Localizacion
L'ahamb es parlat dins lo sud-èst de l'illa de Malakula, la segonda mai granda de Vanuatu.
Classificacion
L'ahamb es una lenga vanuatu central, un grop de las lengas oceanianas del sud restacat a las lengas oceanianas. Aquestas fan partida de la branca malaiopolinesiana de la familha austronesiana.
Canton de Sant Tropetz
Lo Canton de Sant Tropetz es una anciana division administrativa de Provènça, suprimida en 2015, situada dins l'arrondiment de Draguinhan, lo departament de Var e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur. Despuèi 2015, Lo Raiòu Canadèu es dins lo canton de la Crau d'Ieras e leis autras sièis comunas son dins lo canton de Santa Maxima.
La lenga autoctòna es l'occitan provençau.
Istòria
Lo canton de Sant Tropetz se creèt en 1790 dins lo districte de Frejús.
En 1801, lo canton de Sant Tropetz foguèt conservat.
A las eleccions departamentalas dau 22 de març de 2015, en aplicacion dau decret n° 2014-270 dau 27 de febrier de 2014, que pòrta delimitacion dei cantons dins lo departament de Var, lo canton de Sant Tropetz foguèt suprimit.
Granulocit
Lo granulocit es una varietat de fagocit damb un nuclèu polilobat, balhant l'impression que compòrta mantun nuclèu. Distinguissen tres tipes sivant lo pH que tolèran milhor :
1977
Aquesta pagina concernís l'an  del calendièr gregorian.
Etiopia
Aprofichant l'afebliment dau govèrn etiopian minat per la Terror Roja e la mobilizacion de la màger part dei fòrças armadas dau país en Eritrèa, Somalia ataquèt lòng dei frontieras orientalas lo 23 de julhet per conquistar Ogaden poblat de Somalians e revendicat per Mogadisho (Guèrra d'Ogaden). Ben preparada, l'armada somaliana avancèt rapidament e agantèt la region de Harar e de Dire Dawa. Pasmens, Mengistu capitèt d'unificar la societat etiopian e de ganhar lo sostèn dau blòt sovietic qu'èra inicialament l'aliat dei dos belligerants. Aquò li permetèt de mobilizar una armada fòrça importanta per blocar l'avançada enemiga en setembre, d'obtenir de liurasons d'armaments e de recebre l'ajuda de còrs expedicionaris venguts de Cuba e d'Iemèn.
Sodan
Un an après la temptativa saunosa de còp d'estat de Sadiq al-Mahdi (3,000 mòrts en tres jorns de combat dins la capitala), un acòrd de reconciliacion foguèt concluda entre al-Mahdi e lo president Gaafar Nimeiry. Hassan al-Turabi, cap islamista major dau país, venguèt un ministre important dau govèrn e aquò permetèt a Nimeiry, afeblit per la manca de resultats economics dempuei sa presa dau poder en 1969, de neutralizar l'oposicion deis islamistas.
Astronomia
Descubèrta per azard d'un sistèma d'anèus a l'entorn d'Uranus per d'astronòms estatsunidencs.
Intrada en servici dau telescòpi infraroge britanic UKIRT (dubertura 3,8 mètres) ais Observatòris dau Mauna Kea. Èra alora lo telescòpi infraroge pus grand en servici.
Medecina
Premier imatge d'un còrs uman complèt realizat gràcias a la tecnica de l'imajariá per resonància magnetica per Raymond Vahan Damadian qu'aviá menat tre 1969 lei premierei demonstracions de la possibilitat d'aplicar la resonància magnetica nucleara a l'imajariá espitaliera.
Cambes-en-Plaine
Cambes-en-Plaine es una comuna normanda, situada dins lo departament de Calvadòs e la region de la Bassa Normandia.
Geografia
Cambes-En-Plana se situa en la banlèga nòrd de Can a 8 km de la vila.
Cambes-en-Plaine se situe dans la banlieue nord de Caen à 8 km de la ville.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Billy-le-Grand
Billy-le-Grand es una comuna francesa, situada dins lo departament de Marna e la region de Champanha-Ardena.
Rio Grande do Sul
Lo Rio Grande do Sul es un estat de la Region Sud de Brasil. Confronta Santa Catarina al nòrd, Argentina a l'oèst, e Uruguai al sud. A l'èst es bordat per l'Ocean Atlantic. Sa superfícia totala es similara a la d'Eqüator.
Istòria
En 1627, de jesuistas espanhòls fondèron de missions pròchas del riu Uruguai, mas foguèron expulsats de la region en 1680, quand los portugueses fondèron la Colonia del Sacramento. Los jesuistas portugueses fondèron, en 1687 los Sèt Pòbles de las Missions (en portugués, Sete Povos das Missões) e tanben foguèron expulsats, en 1737.
Sent la regió punt estrategic per l'ocupacion portuguesa dins lo sud de Brasil, foguèt fondada en 1742 la vila de Porto dos Casais ("Pòrt dels Casals"), actuala ciutat de Porto Alegre, amb l'ajuda de colons venguts dels Açòres. Las luchas pel domini de la region cessèron en 1801, quand los gaúchos ocupèron los Sèt Pòbles de las Missions, incorporant lor territòri. El 1807, lo Rio Grande del Sud foguèt elevat a la condició de Capitania.
Après l'independéncia de Brasil, la llavors capitania es va tornar província. En 1824 arribèron los primièrs colons alemands dins la zona de l'actual municipi de São Leopoldo. El 1835 comencèt una rebel·lió contra lo govèrn de la regéncia de l'Emperi de Brasil, que durèt fins a 1845 i es va tornar coneguda com la Guèrra dels Farrapos. Aquesta rebel·lió foguèt lo pus long conflicte militar intèrne de Brasil. Puèi, en 1865, la província foguèt envasida per de tropas del dictador Francisco Solano López, durant la Guerra del Paraguai.
160px|thumb|right|Ostal de pèira d'immigrants italians, en Caxias do Sul. En 1875 arribèron los primièrs immigrants italians, que fondèron de vilas coma Caxias do Sul, Bento Gonçalves e Garibaldi. Amb la proclamacion de la republica el 1889, lo Rio Grande del Sud ven un estat.
Geografia
Las vilas principalas del Rio Grande del Sud son Porto Alegre, Pelotas, Caxias do Sul, Canoas, Rio Grande e Santa Maria. Lo relèu se caracteriza per la preséncia d'una extensa plana, dominada al nòrd per l'altiplan de la Serra Gaúcha. Lo punt culminant de l'estat es la montanha Pico do Monte Negro, amb 1410 m d'altitud, dins la region de la Serra Geral.
Torisme
thumb|left|150px|Cascada del Caracol, a Canela. Lo torisme es destaque en la region de la Serra Gaúcha (nomenament en las vilas de Caxias do Sul, Garibaldi e Bento Gonçalves, de poblament italian, e las vilas de Gramado, Canela e Nova Petrópolis, de poblament alemand). Lo païsatge natural de la region tanben es una atraccion, per exemple la Cascada do Caracol, a Canela.
I a tanben de vilas de plaja, coma Torres, Capão da Canoa e Tramandaí.
Canton de Pau Centre
Lo canton de Pau Centre qu'ei ua anciana division administrativa de Bearn, dens l'arrondiment de Pau, lo departament deus Pirenèus Atlantics e la region d'Aquitània, adara de Navèra Aquitània. Despuish 2015, que i a quate cantons a Pau. La lenga autoctòna qu'ei l'occitan gascon, dens sa varianta bearnesa.
Composicion
Lo canton que contienè ua partida de la vila de Pau, en baisha demografica (1990 : 21 885 abitants; 2012 : 19 635).
Istòria
Lo canton que's creè lo 13 de julhet 1973.
Ramir II d'Aragon
200px|right|thumb|Ramir II per Manuel Aguirre y Monsalbe ([[1885)]] Ramir II d'Aragon, chafrat lo Monge, que ho rei d'Aragon enter 1134 e 1137.
Despuish la soa joena edat que's virè de cap a la glèisa, en purmèr com monge puish com evesque de Roda-Barbastre. Que ho arreconegut rei d'Aragon a Jaca a la mort deu son hrair Anfós I (a maugrat qu'aqueth b'avosse legat los sons reiaumes aus òrdis militars).
Qu'esposè Agnès de Peitieus lo 13 de noveme de 1135 hens la catedrau de Jaca dab qui avore, 11 d'agost de 1136, Peironèla d'Aragon. Aquesta que ho promesa, en 1337, au comte de Barcelona Raimon Berenguièr IV, a maugrat de l'immensa deferéncia d'etat enter eths.
Amfroipret
es una comuna francesa del departament del Nòrd e de la region del Nòrd-Pas de Calais.
Istòria
Lo nom de Amfroipret (Ansfridi pratum, pré de Ansfroi) mencionat dempuèi 1147, tira de manièra versemblant la siá origina de la sédentarisation dels Francs. A testificat l'an 1297 en una correspondéncia de Texans de Avesnes, comte de Enaut.
En 1340, al començament de la guèrra de, los Franceses #cremar lo pòble.
Atacamita
L'atacamita es un minerau de color verd viu qu'a una duretat de 3,0-3,5 e una densitat de 3,75-3,77. Es format de clorur idratat de coire (simbòl quimic : Cu2(OH)3Cl) cristallizat segon un sistèma ortorombic de classa bipiramidala. Dins la natura, lei cristaus son generalament lòngs e estriats. Pasmens, lo minerau pòu tanben formar de massas microcristallinas. Son esclat es veirenc.
Amfroipret
Istòria
D'après una gouache de las Albums de Croÿ, Amfroipret possedissiá al començament del, un important castèl medieval #que compreniá de nombroses torns cairadas de nautor desigual; a la una d'i aviá adossat una svelte tourelle cylindrique penchenada d'una fletxa aigüe. Bastit per Pèira de Haynin, dicha Brongnart, granda bailli d'Enaut de 1408 a 1417, lo castèl es ja en ruïnes al. Lo sieu Ostal li cal pas pas sustot pas èsser confonduda amb aquela de Hénin-Liétard.
L'Ostal de Haynin es de noblesa immémoriale e es la cadette dirècta dels comtes de la marida de Ostrevent (-començament de la ) Ven n'efièch de l'union, abans 1202, de Étienne de Denain e de Ròsa de Monds, madama de Hainin e filha del comte de Monds de l'ancian Ostal d'Enaut.
Atacamita
L'atacamita es un produch d'alteracion d'autrei mineraus de coire e se troba donc sustot dins lei jaciments d'aqueu metau. Pasmens, de còps, pòu tanben èsser un produch de sublimacion de l'activitat volcanica e s'observar dins certanei cratèrs. Es utilizat coma minerau segondari de coire.
Amfroipret
Istòria
Etienne, Fils cadet de Anselme II, Comte de Ostrevent dicha de Ribemont a represes lo nom de las siás tèrras de Denain quand Godefroid II, de fils de lo sieu fraire aîné Godefroid E de Ostrevent dicha de Bouchain e de Yolande de Wassemberg, viu morir los sieus mainats plan abans lududes e se #decidir a vendre una granda part de las siás tèrras a la siá mitat-fraire, Bauduin IV d'Enaut ditz lo édifieur, fils de Bauduin III e de Yolande de Wassemberg.
La siá branca aînée s'es desvolopat a Hainin (Belgica), a Wambrechies, Seclin e Lesquin del temps que desvolòpa la siá branca cadette del Cornet e de Frémicourt, principalament sus Cambrai, d'ont tres brancas subsisteixen encara a.
En relacion amb l'ipotèsi franque emesa mai elevat, cal saber qu'aqueles comtes de Ostrevant avián non solament ligams fòrça prèps amb los sieus vesins Comtes de Vermandois carolingiens al quite moment del évincement dels darrièrs Carolingiens del tròn de França, seràn encara mai prèps quand aquel comtat échoit a 3 comtes robertiens/capétiens.
Le nom d'Amfroipret (Ansfridi pratum, pré d'Ansfroi) mentionné dès 1147, tire vraisemblablement son origine de la sédentarisation des Francs. Il est attesté en 1297 dans une correspondance de Jean d'Avesnes, comte de Hainaut.
En 1340, au début de la guerre de Cent Ans, les Français brûlèrent le village.
D'après une gouache des Albums de Croÿ, Amfroipret possédait au début du, un important château médiéval qui comprenait de nombreuses tours carrées de hauteur inégale; à l'une d'elles était adossée une svelte tourelle cylindrique coiffée d'une flèche aigüe. Bâti par Pierre de Haynin, dit Brongnart, grand bailli de Hainaut de 1408 à 1417, le château est déjà en ruines au. Sa Maison ne doit pas surtout pas être confondue avec celle de Hénin-Liétard.
La Maison de Haynin est de noblesse immémoriale et est la cadette directe des comtes de la 3 maison d'Ostrevent (-début du ) Elle vient en effet de l'union, avant 1202, d'Étienne de Denain et de Rose de Mons, dame de Hainin et fille du comte de Mons de l'ancienne Maison de Hainaut.
Etienne, fils cadet d'Anselme II, Comte d'Ostrevent dit de Ribemont a repris le nom de ses terres de Denain lorsque Godefroid II, fils de son frère aîné Godefroid I d'Ostrevent dit de Bouchain et de Yolande de Wassemberg, vit mourir ses enfants bien avant lui et se décida à vendre une grande partie de ses terres à son demi-frère, Bauduin IV de Hainaut dit l'édifieur, fils de Bauduin III et de Yolande de Wassemberg.
Sa branche aînée s'est développée à Hainin (Belgique), à Wambrechies, Seclin et Lesquin tandis que développe sa branche cadette du Cornet et de Frémicourt, principalement sur Cambrai, d'où trois branches subsistent encore au.
Concernant l'hypothèse franque émise plus haut, il faut savoir que ces comtes d'Ostrevant avaient non seulement des liens très proches avec leurs voisins Comtes de Vermandois carolingiens au moment même de l'évincement des derniers Carolingiens du trône de France, ils seront encore plus proches lorsque ce comté échoit à 3 comtes robertiens/capétiens.
Jocas
Jocas (Jouques en francés) es una comuna provençala situada dins lo departament dei Bocas de Ròse e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur.
Hugier
Hugier es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Nauta Sòna e la region de la Franca Comtat.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Tamborin de còrdas
thumb|400px|Musicians jogant deu tamborin e de la flabuta de tres horats, [[Monenh 2006]] Lo tamborin de còrdas qu'ei un instrument de musica de còrdas picadas tradicionau de Bearn e d'autes país occitan, deu Bascoat e d'Aragon. Qu'ei constituit d'ua caisha de resonància, de còrdas bèras e tienudas sus un pontet e acordadas au mejan de cavilhas bèras plantadas suu costat deu som de l'instrument. Las còrdas que son trucadas au mejan d'ua bagueta mentre que l'instrument ei sostienut dab un braç en bèth deishar l'auta man libra entà jogar d'ua flabuta de tres horats qui lo tamborin e deu justament acompanhar.
Rhynochetidae
Es un ausèl de talha mejana (55 cm), gaireben incapable de volar, de longas plumas occipitalas, de plumatge blanquenc ornat de barras sus las alas. Viu pas qu'en Nòva Caledònia, ont se rencontra dins los bòsques e dins cèrts tipes de zònas embartassadas.
Miami
Miami es una vila portuària màger de la còsta atlantica del sud de Florida als Estats Units. Es lo sèti del Comtat de Miami-Dade e la principala, e pus poblada ciutat de l'Aira metropolitana de Miami e fa partida de la segonda aira metropolitana pus poblada del sud-èst dels Estats Units. Segon l'ofici de recensament (U.S. Census Bureau), l'aira metropolitana de Miami es l'oitena pus poblada e quatrena mai granda dels Estats Units, amb una populacion de 5.5 milion de personas.
Miami es un centre màger, dins la finància, lo comerci, la cultura, los medias, l'amusament, los arts, e lo negòci internacional.
Vila de lésers e de distraccions, es una estacion balneària de fama mondiala aital coma las autras estacions de l'arrcipèla de Key West.
Cuprita
La cuprita es eissida de l'alteracion d'autrei mineraus de coire e se troba donc dins lei jaciments d'aqueu metau. Es utilizat coma minerau de coire.
Sorbey (Mòsa)
Sorbey  es una comuna francesa administrada per lo departament de Mòsa de la region de Lorena.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Lissac (Naut Léger)
Lissac (Lissac  en francés) z-es una comuna velaiesa, situada dins lo departament del Naut Léger e la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament d'Auvèrnhe.
Comunas vesinas
400px|left|Distanças e posicion relativa
Sigeric
Sigeric, mòrt en setembre de 415 en Gàllia, es un aristocrata visigòt, rei dels visigòts en 415.
Biographie
Sigeric es lo fraire de Sarus, general roman pròche de Stilicon, regent de 395 a 408 de l'Empire Roman d'Occident jol reialme d'Honorius (395-423).
En setembre de 415, Sigeric venguèt al cap dels Visigòts de per la faccion ostila al rei Ataülf, mòrt assassinat.
Brutal e antiroman amb fòrça, Sigeric elimina los sièis enfants d'Ataülf e tractèt indignament la veusa d'Ataülf, Galla Placidia, sòr d'Honorius. Mas Sigeric tanben foguèt assassinat aprèp 15 jorns de reialme al nom de la faide (vendetta germanica).
Rhododendron ponticum
thumb|right|220px|Rhododendron indicum Rododendron disigna comunamente de plantas del genro Rhododendron L., de la familha de las ericaceas, que reunís mai de 1000 espècias, dentre elas las azaleas.
Loís Bazerque
Loís Bazerque (9 de mai de 1912, Tolosa – 10 de decembre de 1992) es un òme politic français. Foguèt cònsol màger SFIO de la vila de Tolosa d'octobre de 1958 a març de 1971.
Resistent, membre del conselh municipal de Ramond Badiou, foguèt designat per lo remplaçar en 1958, quand aquel daissèt sos mandats en protèsta contra lo raliament de la SFIO a Charles de Gaulle. Trobèt una vila gerida prudentament per una majoritat socialista e centrista que volguèt modernizar, en l'adaptant a l'automobíl, a la construccion en nautor devans l'urgéncia de la creissénça demografica e lo desvolopament aviat de l'industria aeronautica.
En dètz ans la comuna agencèt l'emsems del malhum de las carrièras e del transpòrt e se bastiguèt 40,000 demoranças qu'una granda partida en compromés entre la vila e los promotors. Aprèp las ciutats d'Aste e d'Empalot e en fàcia del projècte de Colomièrs capitat per son colèga del conselh general Eugène Montel, Loís Bazerque lancèt lo projècte contestat del Grand Miralh jos la responsabilitat arquitecturala de Georges Candilis, l'un dels principals disciples de Le Corbusier. Symbòl d'accession de las classas mejanas al lotjament confortable (aiga cauda e electricitat), aquel quartièr prolonga l'urbanizacion de la vila cap al sud-oèst.
Benauja
La Benauja es una region de l'Entre Duas Mars, hasent partida de l'extrème oèst dau Bordalés, en Gironda. Hèi partida de Gasconha pusque s'i parla tradicionalament una fòrma de gascon. La vila principala de Benauja es Cadilhac ; Targon, Sent Macari e Langoiran ne'n hèsen tanben partida. A l'entrada nòrd de Sent Macari existís d'alhurs una "pòrta de Benauja".
L'origina dau nom, ce disen certèns, es "ben auge" (qu'i auge dau ben) mès quò's una explicacion fantasiosa, poiria provenir de vindaudia ('país blanc'). La Benauja estut un comtat, dont lo shèite èra a Arbís, au castèth dit de Benauja.
Rhododendron ponticum
Los rododendros se pòdon far butar en forma de Bonsaï. Son de plantas arborescentas o arbustivas, o tanben epifitas, nativas de las regions de clima temperat de l'emisfèrio nòrd. Se Divisan en uèit subgenres, sont mondialment cultivat, amb d'innombrables ibrids, que:
Benauja
La Benauja, a part la valèia de Garona, es una region hòrt rurala, dont l'activitat essenciala es la viticultura, apelacions Senta Crotz, Cadilhac, Lopiac, Còstas de Bordèu, Prumèiras Còstas de Bordèu, Entre Duas Mars. Existissen aperitius a basa de vin, lo Bròc (Sent German de Grava), la Benaujana (plantas de Salabrunau) ; amèi una buvenda a basa de grata-quiu, produisuda au Pian. Una auta especialitat, anuit quasi dispareishuda, es la cerisa, o lo guindolh dens sa version sauvatja. Una hèsta que se desrotla a Escossan au debut dau mes de junh a tornat botar aquesta especialitat au gost dau jorn. En efèit, nombrós cerisèirs èran plantats aus caps de las règas ; esturen darrigats per perméter l'extension de la vinha, mès ne'n tròban encara quauques-uns.
Rhododendron ponticum
Lo genre Rhododendron es amplamente espandit, pasmens que la mai granda diversitat buta dins la partida sud èst de la cordilhèra de l'Imalaia, del centre de Nepal a l'èst del Sikkim fins al Yunnan e Sichuan, e tanben dins las zonas montanhosas d'Indochina, Japon e Taiwan.
D'autras espècias existisson tanben en America del Nòrd e en Euròpa (Rhododendron ponticum). Existís tanen d'espècias tropicalas que butan al sud de Bornèo e Nòva Guinèa. Aman los sols acids, desvolopant de grandas inflorescéncias em forma de trompa e de fuèlhas ovaloìdas. La majoritat dels rododendrons florisson pendent un perióde cort de temps cada an, que d'unas flors son de colors plan vivas.
Los rododendrons son cultivats de pertot. Foguèron modificats per produire de flors mai pichonas o mai grandas e una imensa variedat de colores. Un exemple es lo rododendron del President Roosevelt. Aquela variedat a de fuèlhas atrasentas e variadas amb de flors de color roja brilhantas, gradualment venent branca cap al centro.
Todos los rododendrons contenon una toxina nomenada graianotoxina dins lo pollèn e lo nectar, e aquo fa que lo mèl produch amb aquelas plantas es fòrça venenòs. Lo rèste de la planta es venenòs pels cavals, subretot las fuèlhas.
Lo mai grand jardin silvenc de rododendrons pel monde se situa a Bakersville, en Carolina del Nòrd, Estats Units d'America. Se trapa dins lo pargue natural de Roan Mountain.
Gatnac
Gatnac (en francés Gannat) es una comuna occitana de Borbonés situada dins lo departament d’Alèir e la region francesa d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament d'Auvèrnhe.
Comunas vesinas
400px|left|Distanças e posicion relativa
Toponimia
Vaddinacum, monn. mérov. (RIO 1954, 84), Gatnacus, Xe s., vicaria Gatnacensi, 984 (Onomasticos 1947, 282); = NP germ. Watenus (NPAG, I, 212a) + -acum. 12490. E. Negre
Rumont (Mòsa)
Rumont  es una comuna francesa administrada per lo departament de Mòsa de la region de Lorena.
Geografia
Cors d'aiga en traversant la comuna : Lo Ezrule
Cours d'eau traversant la commune : L'Ezrule
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
La municipalitat de Rumont a constituit del vilatge del meteis nom e del masatge caseriu de Sant-Hippolyte, desormais trucat Pichon-Rumont. Malgrat que l'activitat principala es tradionnelement l'agricultura, una importanta fromagerie fabricava a Pichon-Rumont dels fromages a pâte molle manièra Brie e Coulommiers. Cap al mièg de la, la municipalitat comptabiliza près d'una cinquanta d'abitantas.
Pendent la primièra Guèrra mondiala, aquela municipalitat jògue un papièr important : a Situat sul encreuament de la Via sagrada e de la rota de Sant-Mihiel. Lo vilatge a menaçat sustot pels combats de setembre 1914. En 1916, Rumont es un luòc de passatge e de sojorns de las nombrosas tropas se dirigenta vèrs Verdun.
Pendant la première Guerre mondiale, cette commune joue un rôle important : elle est Située sur le croisement de la Voie sacrée et de la route de Saint-Mihiel. Le village est menacé notamment par les combats de septembre 1914. En 1916, Rumont est un lieu de passage et de séjours des nombreuses troupes se dirigeant vers Verdun.
Uripiv
L'uripiv (o uripiv-wala-rano-atchin) es una lenga oceaniana parladas a Vanuatu.
Localizacion
L'uripiv es parlat sus la còsta nòrd-èst de l'illa de Malakula, la segonda mai granda de Vanuatu. Forma una cadena dialectala amb lo wala-rano e l'atchin.
Classificacion
L'uripiv es una lenga vanuatu central, un grop de las lengas oceanianas del sud restacat a las lengas oceanianas. Aquestas fan partida de la branca malaiopolinesiana de la familha austronesiana.
Brieulles-sur-Bar
Brieulles-sur-Bar es una comuna francesa del departament de las Ardenas e de la region del Grand Èst.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Salhac (Carcin)
Salhac (Saillac en francés) es una comuna carcinòla situada dins lo departament francés d'Òut e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
thumb|left|300px|Autra vista aeriana
Toponimia
Salhac (de Saillaco, 1526) vendriá d'un nom d'òme gallo-roman, Salius, e del sufixe -acum, , latinizacion del sufixe gallés -*acon. Se tractariá donc probablament d'una propietat rurala d'origina gallo-romana, o çò pus mens de l'Antiquitat tardiva.
Arquian
Arquian es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Nièvre e la region de Borgonha.
Geografia
Arquian Es la municipalitat la mai septentrionalae del departament. A situat en Puisaye.
Arquian est la commune la plus septentrionale du département. Elle est située en Puisaye.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Aquel luòc aviá en tant que vila d'Aussèrra, per nom ja a : Arcuncius.
ce lieu avait en tant que cité d'Auxerre, pour nom déjà au : Arcuncius.
Maseròlas (Peitau)
Maseròlas (Mazerolles en francés) es una comuna peitavina, situada dins lo departament de Viena e la region de Novela Aquitània.
Geografia
Situat sus la Viena (que separa Maseròlas e Lussac-les-Châteaux), lo vilatge es situat a 35 km au sud-est de Peitieus. Es compausat dau borg e daus lhuecdits "Le Pont" e "Loubressac". Es situat sus la RN147 (ais Angieus-Lemòtges), pres d'unes autres grands aisses de comunicacion (A10 a Peitieus, RN10 a Peitieus e Vivòuna).
La sosprefectura de Montmaurilhon es a 14 km, aquela dau Blanc (Indre) es a 40 km, e aquela de Belac (Nauta Vinhana) es a 45 km. Las grandas vilas : Peitieus a 35 km, Châtellerault a 50 km, Lemòtges a 90 km.
Toponimia
Las atestacions ancianas son, per lhuec:
Nòtas
<references group="N"/>
Gaujac (Savés)
Gaujac (Gaujac en francés) qu'ei ua comuna de Savés, en Gasconha (Occitània). Qu'ei administrada per lo departament de Gers e la region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.
Geografia
vignette|upright=1.6|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
Gaujac que veng deu nom latin d'òme, Gaudius, dambe'u sufixe -acum, , latinizacion deu sufixe gallés -ācon. Gaujac qu'èra donc probablament ua anciana grana proprietat antica qui avèva per mèste Gaudius.
Istòria
A la Revolucion que prengó provisòriament lo nom de Casaux-Républicain (Casaus Republican).
Tibre
Es lo tresen mai long flum d'Itàlia aprèp Pò e Adige.
Geografia
thumb|left|300px|Bòca de Tibre amb a esquèrra extrèma: lo pòrt exagonal de [[Trajan e site de l'Ostia antica. Entre las doas: Isola Sacra.]] La font de Tibre se tròba al mont Fumaiolo a d'altitud, dins los Apenins romanhòls (region Emília-Romanha). Una antica colomna romana foguèt plaçada a costat de la font constituida d’un raj d’aiga limpida. Sus una lausa de marbre, una escritura remembra.
Aprèp un brèu passatge en territòri toscan, travèrsa Ómbria en contornant Perosa per l'èst, raja la vila de Roma e lo Latium, e se jeta per un dèlta dins la Mar Tirrèna.
Lo transpòrt dels aluvions del bacin es important e la bòca avança dins la mar al ritme de 4 mètres par an. Las roïnas du pòrt antic d'Ostia son ara dins los camps a 4 km de la mar. La plana aluviala es partejada par l'estacion balneària de Lido di Ostia al sud e l'aeropòrt Leonardo da Vinci al nòrd.