cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Comunisme
La crisi dau movement comunista internacionau
A la fin deis ans 1980, aquela crisi s'agravèt amb una multiplicacion dei contestacions popularas dins lei país dau blòt de l'Èst. Au poder a partir de 1985, Mikhaïl Gorbachov assaièt de reformar l'URSS mai sei mesuras accelerèron la volontat de cambiaments dei populacions. En 1988-1989, lei regims comunistas d'Euròpa Centrala s'afondrèron. Puei, la crisi se propaguèt en Union Sovietica. En 1991, plusors republicas quitèron l'Union entraïnant la dissolucion dau país en decembre.
Lo comunisme dempuei 1991
Dempuei la casuda de l'URSS, lo comunisme a conegut doas evolucions. En Republica Populara de China, s'es mantengut au poder un partit comunista favorable a de reformas d'inspiracion liberala. Aquò a menat a la formacion d'un regim originau mesclant lo capitalisme neoliberau e lo nacionalisme chinés a una basa marxista leninista. Pasmens, dins lei fachs, lo sistèma politic chinés es relativament alunchat dei principis d'egalitat e de libertat edictats per lo movement comunista. Leis autrei país qu'an gardat un regim comunista (Cuba, Vietnam, Laos...) semblan de seguir aquela evolucion a un ritme pus lent.
Dins lo rèsta dau monde, lei movements comunistas declinèron fòrça durant leis ans 1990-2000. Per exemple, en Itàlia, lo Partit Comunista Italian dispareguèt en 1991 après un vòte de sei sòcis. Lo marxisme leninisme i es desenant un corrent marginau e minoritari. Pasmens, aquela disparicion a permés l'aparicion de corrents comunistas novèus, generalament inspirats per lo comunisme utopic dau sègle XIX e per l'ecologia politica. De mai, leis otís d'analisi dau capitalisme descubèrts per Marx e Engels demòran d'actualitat. L'exemple pus conegut d'aquelei movements es probablament lo zapatisme mexican a l'origina d'un Estat comunista rurau en Chiapas.
Definicion e caracteristicas
La definicion dau tèrme « comunisme » varia segon lei luòcs e leis epòcas. Sa definicion pus simpla designa un sistèma politic egalitari basat sus la mesa en comun dei bens e lor reparticion segon lei besonhs de cada individú. La supression de l'Estat e dei classas socialas es tanben sovent citada coma una caracteristica majora dau comunisme. L'objectiu d'una tala societat es de permetre l'expression individuala de cada persona.
L'aplicacion concrèta d'aquelei principis es a l'origina de la diversitat dei definicions. D'efiech, segon lo contèxte istoric, la mesa en comun dei bens – e de servicis dins lei definicions pus modèrnas – pòu prendre de formas fòrça diferentas. Per exemple, dins la societat modèrna, aquò es sovent traduch per una nacionalizacion ò una socializacion dei companhiás pus importantas e dei ressorsas naturalas. En revènge, dins una societat agricòla pauc desvolopada, lo partiment dei bens pòu se limitar a aqueu deis otís agricòlas laissant a cada païsan lo suenh de cultivar sei tèrras. Lo drech de proprietat es donc sovent limitat dins lei país comunistas. Enfin, se fau nòtar de diferéncias importantas dins la reparticion de la produccion car l'identificacion dei besonhs individuaus es un problema malaisat. Lei regims comunistas an ansin totjorn prepausat de programas sociaus ambiciós.
Leninisme
thumb|right|Retrach de [[Lenin durant un concèrt sovietic en 1978.]]
Lo leninisme es un ensemble de teorias e de practicas definidas per Lenin. Es una adaptacion concrèta dau marxisme destinada a assegurar la conquista dau poder per lei comunistas e la transformacion de la societat. Dins aquela concepcion, lo partit comunista a un ròtle fondamentau coma instrument de direccion e d'organizacion de la lucha dau proletariat. En particular, Lenin inventèt lo concèpte de partit revolucionari modèrne format d'un elèit ben format d'especialistas de la revolucion.
Après la mòrt de son fondator, lo leninisme foguèt desvolopat per Estalin que l'adaptèt a sei besonhs per assegurar son poder. Institucionalizèt ansin de directivas provisòrias presas durant la Guèrra Civila Russa, çò que li permetèt de bastir un estat fòrt, burocratic e centralizat dirigit per lo cap dau partit. En parallèl, metèt en plaça lo culte de sa personalitat e reprimiguèt totei seis adversaris. Dich estalinisme, aqueu corrent foguèt condamnat en 1956 per Nikita Khrushchov.
Lo leninisme es uei encara aplicat au sen dei país comunistas eissits de la Guèrra Freja coma Vietnam. Dins lo rèsta dau monde, es pauc influent.
Maoïsme
Lo maoïsme es una autra forma de marxisme « concrèt » definida per Mao Zedong. Centrat sus lo materialisme, dòna una gròssa importància a la dialectica e a l'empirisme. D'efiech, segon Mao, l'istòria es lo resultat de contradiccions multiplas (entre lo pòble e la borgesiá, entre diferentei faccions dau pòble... etc.). L'experiéncia i es donc considerada coma l'unic metòde per trobar la veritat e sembla possible d'accelerar l'istòria gràcias a de transformacions socialas, economicas e politicas radicalas. L'aplicacion dau maoïsme en China foguèt donc caracterizada per l'organizacion de campanhas d'amplor per modernizar lo país coma lo Grand Bomb en avans ò la Revolucion Culturala. Lo maoïsme aguèt un prestigi important dins lo monde durant leis ans 1960-1970. Pasmens, la revirada murtriera dei projèctes politics de Mao e son adopcion coma ideologia per de guerilhas fòrça saunosas (Khmers Roges, Sendier Luminós...) o descreditèron fòrça. Uei, inspira quauquei movements marginaus.
Trotskisme
Lo trotskisme es un ensemble de teorias e d'aplicacions concrètas desvolopadas per Trotski e la IV Internacionala. Es un corrent en partida construch en reaccion ai principis més en plaça per Estalin. Foguèt l'objècte d'una repression viva en URSS. A l'origina, es un derivat dau leninisme que considèra necessari lo renfòrçament dau partit. Pasmens, s'opausa au desvolopament de la burocràcia e es en favor de l'observacion de règlas democraticas au sen dau partit. De mai, es pus internacionalista. Maugrat l'ostilitat d'Estalin e dei partits comunistas fidèus a Moscòu, lo trotskisme subrevisquèt. Uei, inspira quauquei partits comunistas minoritaris.
Economia de Puerto Rico
Puerto Rico a una de las pus dinamicas economias de la Cariba. Lo sector industrial despassèt l'agricultura coma principala activitat economica e font de revenguts.
Quilhas de nau
Las quilhas de nau que hon exportadas en America per la diaspòra bearnesa e que i avó un quilhèr a Buenos Aires. En 1948 la Federacion Francesa de Quilhas que ho fondada a Ortès ; uei que hè partida de la Federacion Francesa de Bowling e de Jòcs de Quilhas.
Comunisme
Autrei corrents marxistas
Existís d'autrei corrents comunistas marxistas. Correspondon generalament a l'aplicacion dau comunisme dins un país donat per un partit comunista locau durant la Guèrra Freja :
Criticas
thumb|right|[[Fotografia de trabalhaires fòrçats en URSS en 1932. Lo trabalh fòrçat èra una pena frequenta prononciada còntra leis adversaris dau regim estalinian.]]
Lo comunisme es l'objècte de plusors criticas. La màger part se concentra sus lo marxisme e sei derivats. Au nivèu teoric, lo debanament dau procès revolucionari descrich per Marx es fòrça atacat en causa de sa fasa de dictatura dau proletariat qu'es considerat coma perilhosa per la societat. D'efiech, per mai d'un filosòf ò d'un òme politic, aquela fasa pòu aisament se transformar en dictatura « tradicionala » car l'equilibri dei poders es mau organizat dins leis escrichs comunistas. L'ateïsme e l'internacionalisme revendicats per lo marxisme son tanben durament condamnats per lei poders religiós ò nacionalistas.
Pasmens, lei criticas principalas dau marxisme vènon de son aplicacion concrèta per lei país insipirats per lei modèls sovietics ò chinés. De pensaires coma Cornelius Castoriadis (1922-1997) mostrèron dins lo corrent deis ans 1960-1970 lo ròtle negatiu de la burocràcia, assimilabla a una classa dirigenta novèla. Lei catastròfas entraïnadas per lei decisions de mai d'un regim son tanben una fònt majora de denonciacions (Grandei Purgas, faminas de la collectivizacion de l'agricultura sovietica, faminas entraïnadas per la desorganizacion de l'economia chinesa durant lo periòde Mao Zedong... etc.). Una partida importanta d'aqueleis atrocitats es desenant considerada coma crime còntra l'Umanitat, compres per la màger part dei movements comunistas actuaus.
Regardant lo comunisme en generau, lei doas criticas majoras son centradas sus lei questions de la proprietat e de l'individú. La premiera s'interessa ai limitacions dau drech de proprietat prepausadas per lei movements comunistas. D'efiech, semblan en contradiccion amb lei drechs fondamentaus reconeguts per lei tèxtes que definisson lei drechs de l'Òme. Per la segonda, lei partisans dau liberalisme critican la manca de reconoissença dau trabalh individuau e l'abséncia d'iniciativa personala au sen de la societat comunista.
Raiçac
Raiçac (Rayssac en francés) es una comuna lengadociana situada dins lo departament de Tarn e de la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Toponimia
Lo sufixe gallés -āco(n), latinizat en -acum, pausa pas de problèmas. Los toponimistas l'associan a un nom d'òme. Dauzat seguís Petar Skok que i vei un nom gallés Rixa, los Féniés postulan Riccius e pels Raiçac de (Tarn), Negre utiliza los noms galleses Riccius o Recius. Per l'ensemble dels Raissac/Raiçac, las fòrmas ancianas (Resciacum per Raissac de Lampi, Rexaco per Raissac d'Aude, Reisac per lo lòc situat al Segur) mòstran que lo nom a desvolopat un -a- qu'es pas etimologic, probablament en passant per *Rii- > *Rei-.
Sul territòri de la comuna i aviá lo castèl de Janas, desrocat fa bèl temps, çò que fa que la comunautat se diguèt a un moment Raiçac de Janas. Lo vilatge vesin de Sant Joan de Janas es de la comuna de Paulinet.
Vilamarín
Vilamarín es un municipi de la província espanhòla d'Ourense e de la Comunautat Autonòma de Galícia.
Lagney
Lagney es una comuna francesa, situada dins lo departament de Meurthe e Mosèla e la region del Grand Èst.
Geografia
Lo vilatge a situat al Sud de la bòsc de la Reina.
Le village est situé au Sud de la forêt de la Reine.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Pauline de Simiane
Pauline de Grignan (París, lo 16 d'agost de 1676 - Ais de Provença, 1737), esposa dau Marqués de Simiane e Marquesa de Simiane, èra felena de la Marquesa de Sévigné, la famosa escrivana francesa dau sègle XVII e amiga dau poeta marselhés de lenga occitana Francés Totsants Gros. Demorèt una partida de sa vida a Ais de Provença onte moriguèt.
Vilamartín de Valdeorras
Vilamartín de Valdeorras es un municipi de la província espanhòla d'Ourense e de la Comunautat Autonòma de Galícia.
Terry Callier
thumb|250px|Terry Callier en 2007 Terrence Orlando Callier, mai conegut coma Terry Callier (Chicago, 24 de mai de 1945 – Chicago, 27 d'octobre de 2012) foguèt un guitarrista, cantaire e cantautor d'estil jazz, soul e folk american.
Batalhon de marins-pompièrs de Marselha
Lo batalhon de marins-pompièrs de Marselha (BMPM), familharament apelat lo Batalhon, es una unitat de la Marina Nacionala francesa que constituís lo còs militar dei pompièrs de Marselha, dins lo departament dei Bocas de Ròse. Lo BMPM depend pas dau Servici Departamental d'Encendi e de Secors dei Bocas de Ròse (SDIS 13).
Foulbec
Foulbec en normand (Foulbec en francés) es una comuna normanda, situada dins lo departament d'Eure e la region de la Nauta Normandia.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
En lo moment del bastiment del Pont de Tancarville en 1959, de las vias d'accèsses an talhat lo vilatge en dos, remodelant totalament la physionomie de la bourgade.
Fins en 1970 existissiá sus la Risle una activitat maritima disposicion fins a Pont-Audemer, e transeünt pel pont en virant de Foulbec. En avent pas mai d'activitat sus aquel afluent de la Seine, lo pont en virant es d'ara endavant a l'abandon.
Lors de la construction du Pont de Tancarville en 1959, des voies d'accès ont coupé le village en deux, remodelant totalement la physionomie de la bourgade.
Jusqu'en 1970 existait sur la Risle une activité maritime allant jusqu'à Pont-Audemer, et passant par le pont tournant de Foulbec. N'ayant plus d'activité sur cet affluent de la Seine, le pont tournant est désormais à l'abandon.
Mazdaquisme
Lo mazdaquisme es un corrent religiós nascut en Pèrsa, dins l'Empèri sassanid, a la fin del sègle  V, derivat del mazdeïsme e del maniqueïsme. Son influéncia se perlonguèt dins al sègle XIV. Lo nom ven dels seu fondator, Mazdak.
Aquela religion es coneguda per deguna font dirècta. Se cal referir als dichs dels autors de lenga persana, araba, siriaca e grèga.
Istoric
Las originas del mazdaquisme son discutidas. Se vei dins aquel corrent religiós o un derivat del maniqueïsme, o un derivat del mazdeïsme. Qu'on que siá, s'agís de dos corrents ancorats dins la tradicion religiosa iraniana, e plan presents dins l'Empèri sassanid del sègle  V,  que lo mazdaquisme se confronta.
Mazdak comencèt a precicar pendent la primièra mitat del reialme del rei Kavadh I (488-496 puèi 498-531). Aquel darrièr, volent restablir mai de justícia sociala, es atentiu a las idèas del presicat, e comença de reformas socialas, qu'inquiètan fòrça los elits del reialme, nòbles e magues, contra que foguèt dirigida la critica sociala de Mazdak.
Fondaments teologics
Coma lo mazdeïsme e lo maniqueïsme, lo mazdaquisme es una religion dualista. Existissiá dos principis: lo Ben (la Lutz) e lo Mal (l'Escur). La mescla accidentela d'ambedos aviá engendrat lo Mond. Çò qu'es percebut coma una tragedia pel maniqueïsme, es puslèu vist jos un punt de vista optimista pel mazdaquisme.
Existís quatre poders emanant del Dieu de la Lutz: la percepcion, lo saber, la jòia e la memòria. Tot òme es suposat dispausar d'aqueles. Deu espandir la Lutz sus Tèrra, donc far lo Ben, avent una conducha moralament irreprochabla. Deu èsser respectuós dels autres, evitar los conflictes amb son propdan, ajudar los necessitoses, cercar pas a s'enriquir al prejudici dels seus. D'aquela volontat venon las idèas de reforma sociala precicada per Mazdak.
Portada sociala
Sovent se presenta Mazdak coma un davancièr del socialisme. Tant anacronic que siá l'idèa, mòstra çò que marquèt mai dels mazdaquistas : lor volontat de bastir un òrdre social novèl. La volontat s'auçar fàcia a la societat de l'Empèri sassanid, fòrça ierarquizada, divisada classas, al cap de que son los prèstres mazdeans e los guerrièrs. Ven donc en contra del mazdeisme (o zoroastrisme fondat per Zaratostra) que lo primièr presicava un Dieu unic (Ahura Mazda), religion officiala de l'Estat pèrsia, que los prèstres son renduts responsables per Mazdak de l'inegalitat que regna dins lo realme.
Mazdak presica un ideal pacific. Vol ajudar los necessitoses, e obrís d'espitals. Prepausa de se ne prene directament al poder dels prèstres, tencant los temples del fuòc, e prepausa de biais general la confiscacion dels bens dels mai rics. Mazdak considèra que son pas necessari los prèstres : los religioses vertadièrs son aqueles que respecton los bons principis, donc aqueles qu'an comprés l'univèrs que los entorna. Li son atribuidas d'idèas encara mai revolucionària coma l'abolicion de la proprietat privada e dels ginecèus dels rics amb mesa en comun de totes los bens (comunisme), e benlèu tanben de la femnas, mas aquel punt es controversiat. Atal, i auriá pas mai de motiu de conflictes entre los òmes.
Posteritat
Après la granda persecucion de 524-529, lo mazdaquisme foguèt marginalizat. Pasmens lo movement capitèt a mermar lo poder dels nòbles e dels prèstres zoroastrians. Fòrça movement antifeudals de l'Edat Mejana son ideologicament ligats al mazdaquisme.
En decembre de 1303, un pretendut complot seriá estat ordit contra l’Ilkhant Ghazan. Lo filh aïnat de son oncle Ghaykhato i auriá prés partida sens i participar directament. Los complotaires foguèron acusat d’èsser de mazdaquistas, le tèrme designant alara totas las personas professant d'idèas consideradas coma socialament subversivas.
Notas e referéncias
<div class="references-small decimal" style="column-count: 1; -moz-column-count: 1; -webkit-column-count: 1">
Altbüron
Altbüron es una comuna soïssa del canton de Lucèrna, situada dins l'arrondiment electoral de Willisau.
Oràs
Oràs [ɔ'ras], dab [ɔ-] pretonic com per Ortès (Ouras en grafia mistralenca ; Oraàs en francés), qu'ei ua comuna bearnesa administrada peu departament deus Pirenèus Atlantics de la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Geografia
vignette|upright=1.4|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
La prononciacion qu'ei [ɔ'ras]. Las fòrmas ancianas que son Oras en 1105-1119, 1385, 1442 e au sègle XVau, Oros, au sègle XV, Ores au sègle XVau, Orres au sègle XVau, Horas en 1538, Horaas en 1548, Oras (mapa de Cassini, a la fin deu sègle XVIIIau), Oràas en 1863, diccionari de Pau Raimond.
Segon Miquèu Grosclaude, lo nom e las fòrmas ancianas multiplican las particularitats : Grosclaude que prepausa duas solucions :
Vilar de Barrio
Vilar de Barrio es un municipi de la província espanhòla d'Ourense e de la Comunautat Autonòma de Galícia.
Plaça Jòrdi Brassens (tramvai de Tolosa)
Plaça Jòrdi Brassens es una estacion de la linha T1 del tramvai de Tolosa. Es situada sus la plaça ominima dins la vila de Blanhac.
Situacion sul malhum
Servanty – Airbus es situada sus la linha T1 del tramvai de Tolosa, entre las estacions Andromèda – Licèu al nòrd e Grand Nòble al sud.
Istòria
En 2016, l'estacion enregistrèt 200,691 validacions.
Accès e acuèlh
L'estacion es situada al mièg de la plaça Jòrdi Brassens de Blanhac.
Intermodalitat
L'estacion a pas de correspondéncias ambe d'autras linhas de transpòrts.
Sarah Bernhardt
thumb|200px|Sarah Bernhardt
Sarah Bernhardt (París, lo 22 d'octobre de 1844 - París, 26 de març de 1923) es una actritz francesa de teatre e de cinèma. Dicha La Divina o La Votz d'Aur, aguèt una carriera internacionala e venguèt una deis actritz pus famosas de l'Istòria.
Carriera
Sarah Bernhardt intrèt au Conservatòri d'Art Dramatic de París en 1859 gràcias au sostèn dau duc de Morny. Sortiguèt en 1862 amb lo segond prèmi de Comedia, intrèt a la Comédie-Française mai deguèt partir en 1866 après aver bacelat un sòci. Obtenguèt alora un contract a l'Odeon. I foguèt remarcada en 1869 per son ròtle dins Le Passant de François Coppée. En 1870, transformèt l'opèra en espitau militar durant lo sètge de París. Après la guèrra, trionfèt dins Ruy Blas en 1872 e intrèt tornarmai a la Comédie-Française onte joguèt dins Phèdre en 1874 e dins Hernani en 1877.
En 1880, demissionèt per crear son grop pròpri per anar jogar a l'estrangier e faire fortuna fins a 1917. A partir de 1893, prenguèt la direccion dau Teatre de la Renaissença puei dau Teatre dei Nacions que foguèt renomat en Teatre Sarah Bernhardt. En decembre de 1894, comencèt de trabalhar amb Alfons Mucha per la realizacion de seis afichas d'espectacles. Aquela collaboracion durèt sièis ans e li permetèt de lançar tornarmai sa carriera. En 1914, obtenguèt la Legion d'Onor mai deguèt èsser amputada d'una camba en 1915. Contunièt de jogar assetada e participèt ais operacions de sostèn ai combatents de la Primièra Guèrra Mondiala. Enfin, vèrs la fin de sa vida, venguèt una actritz de cinèma. Moriguèt en 1923 a París e foguèt enterrada dins la division 44 dau cementèri dau Père-Lachaise.
Iris (mitologia)
vinheta|Iris, lecita pintura en tecnica de Sièis pel Pintre de Diosfos, v.500–490 AbC., [[Lovre|Louvre]] vinheta|Iris, fresca [[Florença|florentina del palais Medici-Riccardi de Luca Giordano (1684-1686)]] Dins la mitologia grèga, Iris (en grèc ancian ), filha de Taumás e de l'Oceanida Electra, donc la sòrra de las Arpias e d'Arcèa, èra la messatgièra dels dieus, e dubretot d'Èra, coma Ermès (o Mercuri) èra lo messatgièr de Zèus. Dons l’Iliada d'Omèr, es « la messatgièra de totes los dieus eternals ». Sepre setada près del tròn d'Èra, es prèsta a executar sos òrdres. Quand Èra tornava dels Infèrns dons l'Olimp, es Iris que la purificava amb de perfums. Èra aviá per ela la mai granda afeccion, que sempre li portava que de bonas novèlas.
Camopi
Camopi es una comuna francesa, situada dins lo departament de Guaiana e la region de Guaiana.
Iris (mitologia)
Èra reprasentada amb una cara graciosa de joventa, amb d’alas brilhantas de totas las colors reünidas. Los poètas pretendavan que l'arcolan èra la pesada d'Iris davalant aviadament de l'Olimp cap a la tèrra per portar un messatge ; es perque es mai sovent representada amb un arcolan. Es la divesa de l'arcolan.
Lo tèrme connèxe d'« irizacion » e l'adjectiu « irizat » venon del nom d'Iris. l’iris es tanben un genre de flor.
Nòtas
esquèrra|vinheta|Tòrs d'Iris. Fronton Oèst del [[Partenon. 438-432. British Museum]] vinheta|Tèsta de l’estatua d'Iris, fronton Oèst del Partenon. Lovre
Bari (element)
Lo bari (nom que ven del grèc βαρύς e significa "pesuc") es un element quimic de simbòl Ba e de numèro atomic 56. Aqueste element se pòt pas jamai trobar jos una forma pura dins la natura per encausa de sa reactivitat amb l'aire. L'oxid de bari foguèt descobèrt en 1774 per Carl Wilhelm Scheele dins de minerals d'oxid de manganès. Sir Humphry Davy, un quimista anglés, l'isolèt en 1808.
Margarida de Navarra
Margarida de Navarra (Engoleime, l'11 d'abriu de 1492 - Audòs, lo 21 de deceme de 1549) qu'èra la hilha de Charles d'Orleans e de Loïsa de Savòia e tanben la sòr ainada deu rei de França Francés Ièr. Que's maridè en purmèras noças dab Charles IV, duc d'Alençon que's vadó veusa e, alavetz, qu'esposè Enric de Labrit, rei de Navarra, comte de Foish e vescomte de Bearn. La loa hilha, Joana de Labrit que vadore reina de Navarra e que ho la mair deu Noste Enric.
Luca Boschi
Luca Boschi (Piacenza, Itàlia, 29 de decembre de 1972 ) es un òme politic santmarinés (Civic 10) qu’es capitani regent del 1èr d'octobre de 2019 al 31 de març de 2020 amb Mariella Mularoni.
Miradors
Miradors (Miradoux en francés) qu'ei ua comuna occitana de Gasconha situada dens lo departament de Gers e la region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.
Geografia
vignette|upright=1.6|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
Segon Dauzat e Rostaing, lo nom de Miradors marca la preséncia d'ua anciana tor de gaita, en occitan vielh mirador. Segon Negre, Miradors que vengueré benlèu de l'occitan mirador « tor de gaita », en gascon « lòc d'on la vista pòrta lonh ». Lo plurau pòt estar aplicat a las tors, o representar los abitants (los miradors pòt estar un gentilici aplicat aus poblants).
Panjabi
Lo panjabi es una lenga indoariana parlada en Índia e en Paquistan.
Localisacion
La lenga es parlada en Panjab, una region istorica partejada entre Paquistan e Índia (dempuèi l'independéncia dels dos paises en 1947). En Índia la lenga es parlada dins l'estat de Panjab, mas la mai granda part dels locutors son paquistaneses.
Classificacion e dialèctes
thumb|260px|Los dialèctes del panjabi Lo panjabi fa partida de las lengas indoarianas del nòrd-oèst, una branca de las lengas indoarianas, que fan partida de la familha indoeuropèa.
Lo panjabi foguèt longtemps una lenga orala. La primièra usança literària de la lenga es deguda al sikhisme en 1604, qu'escriguèt la lenga amb l'escritura gomorkha. Dins la part musulmana del Panjab, lo persan e subretot l'ordo èran las lengas de prestigi e an influençat la lenga. L'ordo demòra, en Paquistan, utilizat per los panjabis. En Índia, los locutors donan lo meteis ròtle a l'indi.
En Paquistan, cèrtes dialèctes an creat lor pròpia norma lingüistica e tendon a se diferenciar del panjabi. Son lo saraiki, dins lo sud-oèst e l'hindko, dins lo nòrd.
Acuèlh
<templatestyles src="Main Page/minerva.css" />
Monsac
Monsac (Monsac en francés) es una comuna d'Occitània, dins la region istorica de Perigòrd, administrada per lo departament de Dordonha de la region de Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
La prononciacion es [mũ n ’ʂa]. Lo nom es atestat Monsac en 1286. Tots los especialistas son d'acòrdi, solide, per lo sufixe -acum, latinizacion del sufixe gallic -ācon e un nom d'òme, grand propietari antic. Lo site de las comunas de Dordonha es per un nom galloroman Monsus ; mas, que vòl dire « galloroman » per aquel site ? L'experiéncia mòstra que pòt èsser un nom d'origina gallica, o, contra los usatges de la màger partida dels lingüistas, un quite nom latin. Chantal Tanet e Tristan Hordé son per lo nom galloroman Montius (es un nom latin !), Dauzat e Rostaing, per Moncius o Montius, noms latins. Enfin Xavier Delamarre laissa la possibilitat d'un nom gallic *Monicios (donc un toponime *Moniciācon, que mena a *Monciācon). Son dels noms inatestats, mas Monic[c]a es atestat, çò que poiriá justificar *Monico-, « provesit de colars »; lo nom pòt fusionar emb lo latin Montius.
East Village
right|thumb|300x300px|Un imòble de l'Avenue A, vist de Tompkins Square Park East Village es un quartièr de l'arrondiment de Manhattan a Nòva York. Gaireben es limitat per la 14a carrièra al nòrd, per l'East River a l'èst, Houston Street al sud e la 3 Avenguda a l'oèst. Es situat a l'èst de Greenwich Village, d'ont lo nom.
Lo tèrme es pas segur, d'unes considèran qu'es una partida del Lower East Side (la partida sudèst de Manhattan), çò que s'acorda amb la preséncia de l'avenguda C tanben nomenda Avenguda Loisaida, une version ispanisanta e fonetica de « Lower East Side ». De fach, lo nom ven subretot d'una campanha de comunicacion menada per de promotors imobilièrs dins los ans 1980, que volián valorizar aquela zona. Lo Lower East Side aviá la reputacion d'èsser un quartièr paure e malfamat. En mai, lo nom d'East Village rapelava plan lo del mejancièr, Greenwich Village, que l'atrach èra pas pus de demostrar.
Una partida del quartièr se nomenava autrescòps Alphabet City (la vila alfabet), a causa de las quatre avengudas A, B, C, D que lo traversavan. Son la solas avengudas de Manhattan de portar aquel tipe de nom format d'una sola letra. Èra un escanador, abans de venir un quartièr boèmia, subretot ocupat per d'estudiants, d'artistas… Dempuèi la fin dels ans 1990, la populacion cambièt encara, mai estilada e amb mai d'argent.
Lo fons de pension Westbrook, especializat en venda de coproprietats investiguèt dins lo quartièr, levant una oposicion d'unes abitants e fasent s'enauçar lo prètz de l'imobilièr.
Dicha
Dicha de l'East Village (qu'es pas mai d'actualitat) :
Dins l'East Village
right|thumb|267x267px|Glèisa Saint-Mark-in-the-Bowery. Luòcs culturals: Luòc toristic :
Capcir
thumb|Localizacion de Capcir dins lo departament dels Pirenèus Orientals Capcir es una comarca de la Catalonha Nòrd. Formiguera es la capitala de Capcir e Els Angles son vilatge lo mai important. La font del flume d'Aude se trapa dins aquesta comarca catalana.
Vilardevós
Vilardevós es un municipi de la província espanhòla d'Ourense e de la Comunautat Autonòma de Galícia.
Sauvatèrra
Sauvatèrra pòt èsser :
Kirviller
Kirviller es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mosèla e la region de Lorena.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Lo vilatge sofrís grèvament de la Guèrra de Trenta Ans al, coma la testifica un document de 1637 a causa del châtelain de Albestroff : " A Überkinger, Wentzwiller, Steinbach, Schweix, Audviller, Hazembourg e Kirviller residís pas persona dempuèi un an, los pòbles en essent abandonats. "
E mai se apertenent incontestablement al sector germanophone, la municipalitat vei regularament passar los sieus actes oficiales, sustot notariés, en lenga francesa, sens #que se pòsca trobar d'explicacion a aquela costum.
Dépendait de l'ancienne province des Trois-Evêchés, dans la seigneurie épiscopale du Val de Guéblange
Le village souffre gravement de la Guerre de Trente Ans au, comme l'atteste un document de 1637 dû au châtelain d'Albestroff : " À Überkinger, Wentzwiller, Steinbach, Schweix, Audviller, Hazembourg et Kirviller ne réside personne depuis un an, les villages étant abandonnés. "
Mais la tourmente passée, au fil des ans, le village se repeuple et recouvre une existence réelle. Une église est notamment érigée en 1856, acte hautement symbolique pour le dernier village catholique avant l'Alsace protestante.
Bien qu'appartenant incontestablement au secteur germanophone, la commune voit régulièrement passer ses actes officiels, notamment notariés, en langue française, sans que l'on puisse trouver d'explication à cette habitude.
Economia d'Andòrra
Lo torisme es lo principal component de l'economia d'Andòrra. Atractiu pels crompadors d'Espanha e França per la siá condicion de zòna franca, lo país a desvolopat un important complèxe toristic fòrça actiu en la sason d'ivèrn (mercé als camps d'esquí) e, dins una mendre mesura, en estiu. En l'an 2005, lo país acuelhèt a 11.049.490 visitants.
Nòtas & referéncias
অ্যান্ডোরা
Cabrièras d'Egues
Cabrièras d'Egues (Cabrières-d'Aigues en francés) es una comuna provençala, situada dins lo departament de Vauclusa e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur.
Plan de Sant Miquèu
La plaça Joan Jaurés, conoissuda aperavans sota lo nom de Plan de Sant Miquèu, popularament afrancesat en La Plaine, es una plaça de Marselha que s'atròva entre lo baloard Chave e la Canabiera, en dessús de la linha de Tramway que parte de la gara de la Blancarda e que s'acaba a Noalhas. Fòrça conoissuda dei marselhés per son mercat, lo Plan de Sant Miquèu formava ambé lo cors Julian fins leis annadas 1970 lo còr dei mercats marselhés, que i demorava lo mercat de gròs. Uei i demòra un mercat au detalh ben provesit. Es tanben conoissuda la plaça Joan Jaurés per sei bars, restaurants e salas de concèrt que ne fan un dei luecs pus animats dei nuechs marselhesas.
Saint-Nicolas-de-Bliquetuit
Saint-Nicolas-de-Bliquetuit es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Sèina Maritima e la region de la Nauta Normandia.
Plan de Sant Miquèu
Es dins aqueu quartier que s'atròvan d'associacions viradas devèrs la cultura occitana coma l'Ostau dau País Marselhés, Massilia Chourmo, MicMac ò lo liame. Leis grops de musica occitans coma D'Aquí Dub, Lo Còr de la Plana, Gacha Empega, Original'Occitana e Massilia Sound System virèron premier e totjorn viran dins lei nombrosei salas dau quartier. Aquela orientacion dau quartier es pas nòva, qu'es au Teatre Nau, pròche lo Plan de Sant Miquèu que fuguèt presentada la Pastorala Maurel per lo premier còp, au sègle XIX. Tanben au començament dau sègle XX, un marselhés anomenat Loís Focard jogava de pichonei pèças de teatre fòrça populara en provençau au mitan de la Plaça. De notar tanben que Victor Gelu i demorèt un temps, au crosament de la Plaça e de la carriera de la bibliotèca.
Saint-Nicolas-de-Bliquetuit
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Plan de Sant Miquèu
Leis estrangiers que visitan Marselha s'estonan soventei-fes de son nom La Plaine estent que la plaça es ben de bòn un plan ! Sota l'influéncia dau francés, s'emplega de còp ara la forma La Plana per nomenar en occitan aquela plaça.
Trinitat e Tobago
populacion (an) 54 000 abitants (metropoli 2003) Densitat 207,8 ab./km² - Jorn 31 d'agost, 1962
Trinitat e Tobago es un estat insular dins lo nòrd de la còsta de Veneçuèla, al sud de la mar Cariba. Es format per doas illas principalas, Trinitat e Tobago, e 21 illas mendres.
Istòria
Abans l'arribada dels europèus al sègle XV l'illa uèi cridada Trinitat èra poblada per d'indigènas caribas del temps que Tobago èra poblada pels kalugo. Lo nom indigèna de Trinitat èra Kairi o Leré, benlèu amb lo sens de "Tèrra de colibrís" o simplament "L'illa". Cristòl Colomb descobriguèt l'illa principala lo 31 de julhet de 1498 e la cridèt "Tèrra de la Santa Trinitat" del temps qu'apelèt "Bèla Forma" dins l'illa a l'ora d'ara nomenada Tobago. Aquestas illas foguèron a comptar d'alavetz disputadas per espanhòls, angleses, neerlandeses e franceses; i aguèt quitament una colònia de letons provenents de Curlàndia. La Província de Trinitat foguèt creada al sègle XVI pels espanhòls, en essent la siá capitala San José de Oruña, l'actuala Saint Joseph, al centre de l'illa. A la fin del sègle XVIII lo contraròtle èra espanhòl coma part de la Capitania Generala de Veneçuèla mas en lo transcors de las Guèrras Napoleonencas, en febrièr de 1797, una fòrça britanica comencèt d'ocupar lo territòri. En 1802, per la Patz d'Amians, las illas de Trinitat e Tobago passèron al Reialme Unit; per la siá part França, qu'aviá tanben de pretensions sul territòri faguèt cession formala al Reialme Unit en 1814.
La populacion indigèna despareguèt practicament en essent en granda mesura remplaçada per la populacion negra africana introdusida a la fòrça coma man d'òbra esclava per las plantacions de cana de sucre e tabac. Durant lo sègle XIX a mesura que deveniá mens economic l'esclavisme pels europèus s'organizèt l'immigracion de "coolies" dempuèi Índia e China, Liban, Siria e mai dempuèi unas autras Antilhas e Veneçuèla qui trabalhavan coma man d'òbra de bas pretz dins lo sector dels servicis, gaireben en la meteissa situacion se trobèt l'immigracion de portugueses, del temps que los franceses refugiats dempuèi Haití ja abans la Patz d'Amians gaudiguèron de melhora situacion e mai se arribèron pas a l'estatut de la minoritat anglesa.
Trinitat e Tobago venguèt independent del Reialme Unit lo 3 d'agost de 1962.
Politica
Trinitat e Tobago es una republica parlamentaria.
Geografia
Lo punt mai pròche de l'America del Sud a 11 km de la còsta de Veneçuèla.
Curaçao
Curaçao es una illa de la mar Cariba, qu'aperten a las pichonas Antilhas e situada en fàcia de las còstas de Veneçuela. Curaçao forma amb l'illa vesina de Pichon Curaçao (Klein Curaçao, inabitada) un estat del Reialme dels Païses Basses. thumb|right|320px|Willemstad, capitala de Curaçao
Istòria
Lo 10 d'octobre de 2010, l'illa obtenguèt un estatut d'autonomia al dintre del Reialme dels Païses Basses, a l'escasença de la dissolucion de las Antilhas Neerlandesas.
Mariella Mularoni
thumb|Mariella Mularoni (2020) Mariella Mularoni (Sant Marin, 15 d'octobre de 1962 ) es una femna politica santmarinesa (partit democrata crestian) qu’es capitani regent del 1èr d'octobre de 2019 al 31 de març de 2020 amb Luca Boschi.
Unienville
Unienville es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Auba e la region de Champanha-Ardena.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Sent Gorgòri
Sent Gorgòri (oficialament en francés Saint-Grégoire) es una comuna occitana de Lengadòc situada dins lo departament de Tarn e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Vilariño de Conso
Vilariño de Conso es un municipi de la província espanhòla d'Ourense e de la Comunautat Autonòma de Galícia.
Solaris
Solaris es un sistèma operatiu de l'entrepresa Sun Microsystems inicialament basat en lo sistèma Unix BAS, de la'Universitat de Berkeley, qu'un dels fondators de la companhiá ne foguèt un programaire en los sieus tempses universitaris. Mai endavant incorporèt las foncionalitats del System V, en se convertint practicament en un sistèma operatiu totalament basat en System V.
Lo sistèma operatiu de Sun nasquèt lo 1983 e se nomenèt SunOS. Cambièt lo sieu nom a Solaris quand se comprenguèt pel primièr còp OpenWindows a la version 4.1.2 (1991).
Solaris fonciona principalament sus l'arquitectura SPARC a 32 e 64 bits (aquela darrièra coneguda coma UltraSparc) de la meteissa companhiá e sus l' arquitectura Intel, malgrat qu'aquela darrièra se sòl usar amb fins didactics, e escassament en entorns de produccion.
Edward Victor Appleton
Edward Victor Appleton (n. 1892, m. en 1965) foguèt un fisician e professor universitari britanic premiat amb lo Prèmi Nobel de Fisica l'an 1947.
Biografia
Edward Victor Appleton moriguèt lo 21 d'abril de 1965 dins la vila de Edimborg.
Recèrca scientifica
La postulacion de l'existéncia d'una cresta menaira en los limits superiors del atmosfèra, comportèt que Guglielmo Marconi atenguèsse metre en examen e realizar las siás primièras transmissions transatlanticas mejançant senhals que lor caliá èsser refractats per poder arribar a la siá destinacion.
Lo 1902 Oliver Heaviside e Arthur Edwin Kennelly prepausèron independentament l'existéncia d'una cresta menaira que rebatriá de senhals de ràdio. Mejançant las siás investigacions Appleton aviá observat que la fòrça dels senhals de ràdio d'un trasmeteire a determinada frequéncia amendrissián en recorrent una trajectòria de centenats de quilomètres o que malgrat la siá constància pendent lo jorn variavan pendent la nuèch. Aiçò lo condusiguèt a creire qu'èra possible que dos senhals de ràdio foguèsson recebuts, un en viatjant al cors de la tèrra, e l'autre rebatut per una capa a l'atmosfèra superiora. La variacion en la fòrça del senhal de ràdio total foguèt lo resultat del patron d'interferéncia dels dos senhals.
Xinzo de Limia
Xinzo de Limia es un municipi de la província espanhòla d'Ourense e de la Comunautat Autonòma de Galícia.
Monsaguèl
Monsaguèl (Monsaguel en francés) es una comuna d'Occitània, dins la region istorica de Perigòrd, administrada per lo departament de Dordonha de la region de Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
La prononciacion es [mũ n ʂa’gɛl]. Las fòrmas ancianas son Sancta Maria de Monsaguel en 1053, Montsaguel en 1268, Mons Saguellus en 1298 (latinizacion). La primièra sillaba de Monsaguèl es pas Mont; lo nom es un diminutiu de Monsac, ,.
Errol Flynn
Errol Leslie Thomson Flynn (20 de junh 1909 a Hobart, Tasmania, Austràlia - 14 d'octobre 1959 a Vancouver, Canadà) foguèt un important actor australo-american de cinèma.
Flynn se faguèt coneissèr mai que mai per sos ròtles dins los filmes d'aventura de Michael Curtiz, coma Capitani Blood (1935), Las Aventuras de Robin Hood (1938) o L'Agla de las mars (1940), e de Raoul Walsh coma La Carga fantastica (1941), Gentleman Jim (1942) o Aventuras en Birmania (1945).
Méré (Iona)
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Nòtas
<references group=N/>
Saint-Georges-des-Gardes
Saint-Georges-des-Gardes es una anciana comuna francesa, situada dins lo departament de Maine e Léger e la region dels Païses de Léger. Lo 15 de decembre 2015, Saint-Georges-des-Gardes e autras onze comunas, tota la comunautat de comunas de la Region de Chemillé, fusionèron per formar la comuna novèla de Chemillé-en-Anjou, dont Saint-Georges-des-Gardes es una comuna delegada.
Geografia
Aquel vilatge angevin de l'oèst de la França se situa en las Mauges, al sud de Chemillé, sus la rota D160 #que travèrsa lo vilatge del Nòrd (Chemillé) al Sud (Trémentines de contunh Cholet).
L'altitud de la municipalitat vària de 77 a unitat|211|mètres –, E s'estend sus una superficie de mai d'unitat|32|km|2  –  (3,249 ectaras).
L'estructura morphologique consistís principalament en una plana descendent cap al Nòrd en s'esperlongant fins a La Capèla-Rousselin e Chemillé. Lo Sud de la municipalitat es, lududes, principalament constituit del en vessant sud del tuc del Puy de la Guarda.
Ce village angevin de l’ouest de la France se situe dans les Mauges, au sud de Chemillé, sur la route D160 qui traverse le village du Nòrd (Chemillé) au Sud (Trémentines puis Cholet).
L'altitude de la commune varie de 77 à 211 mètres, et elle s'étend sur une superficie de plus de 32 km (3,249 hectares).
La structure morphologique consiste principalement en une plaine descendante vers le Nord se prolongeant jusqu'à La Chapelle-Rousselin et Chemillé. Le Sud de la commune est, lui, principalement constitué du versant sud de la colline du Puy de la Garde.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
D'après la legenda un dragon terrorisait la vila. Alavetz sant Georges #venir per salvar los abitants e es coma encobrir #que St Georges #prene aquel nom. Abans la municipalitat se trucava Sant Georges del puy de la Guarda.
D'après la légende un dragon terrorisait la ville. Alors saint Georges vint pour sauver les habitants et c'est comme cela que St Georges prit ce nom. Avant la commune s'appelait Saint Georges du puy de la Garde.
Sun Microsystems
Sun Microsystems, Inc èra una entrepresa informatica de Silicon Valley, fabricant de semiconductors e logicial. Foguèt creada l'an 1982 per l'alemand Andreas von Bechtolsheim e los nòrd-americanes Vinod Koshla, Bill Joy e Scott McNealy. Lo 27 de genièr de 2010, Sun foguèt aquerida per Oracle Corporation dels USA per 7.400 milions de dolars,
Saint-Georges-des-Gardes
Istòria
Le 1 janvier 1973 Les Gardes est rattachée à Saint-Georges-du-Puy-de-la-Garde (fusion association) qui devient Saint-Georges-des-Gardes.
Sun Microsystems
Las siglas SUN derivan de "Standford University NetWork" (ret de la Universitat de Stanford), projècte creat per connectar mejançant una ret las bibliotècas de Standford. Aquel an introdusiguèron la siá primièra ordenador, que dempuèi l'inici emplegava lo protocòl que se sosten sus el tot lo transit d'Internet, lo TCP/IP.
Los produchs de Sun comprenon d'equipas de servidors e d'estacions de trabalh basadas en la siá pròpria tecnologia: processadors SPARC, emmagazinatge de sistèmas, e una suite de produchs de logicial en comprenent lo Solaris (lo sistèma operatiu), esturments de desvolopament, lo logicial d'infrastructura de la web, e gestion d'identitats aplicacions. Sun èra un defensor del logicial liure en general e Unix en particular, e un dels principals provedidors de còdi dobèrt de logicial. Sun creèt, e distribuiguèt liurament, lo lengatge de programacion Java.
Laître-sous-Amance
Laître-sous-Amance es una comuna francesa, situada dins lo departament de Meurthe e Mosèla e la region de Lorena.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Onessa e Laharí
Onessa e Laharí (Onesse-Laharie en francés) qu'ei ua comuna gascona situada hens lo parçan de la Lana Gran. Qu'ei administrada peu departament de las Lanas e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Onessa
Las fòrmas ancianas que son : Ones (milicia d' ~), en 1276, Onnes (par. d' ~), en 1276, Oneisse (par. Sancti Johannis d' ~), en 1334, Aunesse (mapa deu sègle XVII), Honesse, en 1714, Aunesse (mapa de 1733). La prononciacion citada per Bénédicte Boyrie-Fénié qu'ei [u'nœsə] e com ei deu país que's pòt esperar qui sii la prononciacion vertadèra (e donc non pas [aw'nœsə], varianta devuda a l'aglutinacion de la preposicion a). Dauzat qu'interprèta Onessa com un nom d'arriu, mei o mensh seguit per Astor (citat per B. Boyrie-Fénié), qui i ved lo gallés onno, sinonime deu gallés flumen, utilizat a prepaus de l'arriu locau; mès en realitat -onna que seré meileu un sufixe qu'un mot, maugrat un glossari antic qui en hè lo sinonime de flumen. Ernèst Negre que dona com origina possibla lo nom de persona Unicius. B. Boyrie-Fénié, qui lo cita, que considèra que [u] latin qu'auré miat a [y] e non pas a [o] > [u]. Bénédicte Boyrie-Fénié que's vira meileu cap a l'exemple d'Oneis o d'Avensa, qui's ditz Onize en basco. Que serén a associar, segon Jean-Baptiste Orpustan, especialista deu basco, damb un radicau escur on(a), de valor probablament oronimica.
Laharí
Las fòrmas ancianas que son : Farune (castrum de la ~), en 1254, Farina (villa de ~), en 1274, Farine (castrum ~ terram Marencini), en 1305, Ffarine (La ~), en 1305, Farina (de ~), en 1334, Farina (cimeterium ecclesie capelle Sancti Nicholay de ~), en 1334, Farina (terra et locus de ~), en 1334, Harie (mapa deu sègle XVII), Harie (La ~) (mapas de 1630, 1638 e 1647), Harrie (La ~) (carte de 1651), Harie (mapa deu començament deu sègle XVIII), Harie (La ~) (mapas de 1714 e 1733). La prononciacion citada per Bénédicte Boyrie-Fénié qu'ei [ləha'ri].
Ernèst Negre, citat per Bénédicte Boyrie-Fénié, qu'explica lo nom per haria e que supausa la preséncia d'un molin. Mès un castèth es pas un molin, çò qui arroeina l'explicacion. Las solucions que serén benlhèu un cognomen Farin* o una basa aquitanica laharr-, « arromèc », puish un sufixe locatiu -un. *Laharrun, damb h grafiat f e lo faus article la separat, qu'explicaré l'atestacion de 1254 la Farune. Après, l'atraccion de haria qu'auré jogat.
Nòtas
?
Rousies
es una comuna francesa del departament del Nòrd e de la region del Nòrd-Pas de Calais.
Geografia
Rousies A situat sus la Solre al sud de Maubeuge.
Rousies est située sur la Solre au sud de Maubeuge.
Xunqueira de Ambía
Xunqueira de Ambía es un municipi de la província espanhòla d'Ourense e de la Comunautat Autonòma de Galícia.
Sint Maarten
Istòria
Lo 10 d'octobre de 2010, l'illa obtenguèt un estatut d'autonomia al dintre del Reialme dels Païses Basses, a l'escasença de la dissolucion de las Antilhas Neerlandesas.
Vierzy
es una comuna francesa del departament d'Aisne e de la region de Picardia.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Cashmiri
Lo cashmiri es una lenga dardica parlada en Índia e en Paquistan.
Localisacion
La lenga es parlada dins la valada de Cashmir, dins l'estat de Jammu e Cashmir en Índia, e tamben dins l'Azad Cashmir en Paquistan.
Classificacion e dialèctes
Lo cashmiri es una lenga dardica, una branca de las lengas indoarianas, que fan partida de la familha indoeuropèa.
Egiptologia
thumb|250px|right|Temple d'[[Abó Simbèl]] L'egiptologia qu'ei la disciplina qui a per objectiu l'estudi de la civilizacion qui viscó e ocupè Egipte e mei que mei la benda fertila de la vath de Nil enter lo millenni V abC e lo sègle IV de l'èra crestiana (quan l'espandiment deu cristianisme acabè dab la religion egipciana e, dab era, l'utilizacion deu son sistèma d'escritura).
Los documents utilizats en egiptologia be son divèrs anant d'artefactes de tota traca trobats suu terren, de monuments de gran endom, dinc aus tèxtes trobats sus aqueths monuments e aus testimoniatges de tot escantilh (papirs, tauletas d'argela, tèxtes biblics, tèxtes grècs o romans) de totas las epòcas.
Lo desbromb de la lectura deus sistèmas d'ecritura e de la lenga egipciana antica (dens los son divèrs estats) non deishè pas, dinc au sègle XIX, com hont d'informacion suber l'Egipte antica, pas sonque los testimoniatges en lengas conegudas alavetz com ac èran l'ebrieu, lo grèc e lo latin. left|thumb|260px| Congrès Internacionau deus Orientalistas, en 1874, davant la Pèira de Roseta L'entrada dens l'èra de l'egiptologia modèrna que ho lo hrut deu famós erudit filològ e cercaire occitan Joan Francés Champolion de Fijac qui, lo purmèr, e tornè léger los ieroglifs (un deus sistèmas d'escritura de l'Egipte antic) mercés a la soa coneishença deu còpte e au descobriment, per l'armada de Napoleon, de la Pèira de Roseta (qui pòrta un tèxt egipcian arrevirat en grèc, lenga qui, au contra de l'egipcian, èra coneguda deus Europèus d'aqueth temps).
Clavèu (arquitectura)
thumb|220px| Clavèus d'una [[fenèstra de la catedrala de Tula (Dictionnaire raisonné de l’architecture française du XI au XVI siècle, E. Viollet-le-Duc)]] En arquitectura e en engenhariá civila, lo clavèu (var. clavèl) es una pèça trapezoïdala utilizada dins la construccion d'arcs e de vòutas. Pòt èsser de pèira, e mai de brica o, dins lei construccions modèrnas, de betum renforçat (armat o pretesat).