cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Andiran
Toponimia
Bénédicte Boyrie-Fénié qu'arreconeish l'existéncia deus noms Anterus e Anteros e tanben lo -t- a poscut sonorizar's darrèr la nasala; mes un nom indigèna *Andere qu'es possible; qu'explica los cognomina Anderes e Anderex, atestats; lo sufixe -anu que completa lo nom deu proprietari, antic o de la Hauta Edat Mejana.
Xavier Delamarre que plaça implicitament Andiran dens los toponimes d'origina celtica. L'etime que seré anderiānon, la proprietat d'*Anderios (d'après lo nom d'òme Anderus, atestat); *Anderios qu'es derivat en -āno-, derivacion parallèla au sufixe latin -anum.
Arrondiment de Saint-Quentin
L’arrondiment de Saint-Quentin es una division administrativa francesa, dins lo departament d'Aisne.
Tharoiseau
Tharoiseau es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Iona e la region de Borgonha.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Nòtas
<references group=N/>
Overijssel
''
Ladòs
Ladòs (Lados en francés) es una comuna gascona de Vasadés administrada pr'eu departament de Gironda de la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
Las fòrmas ancianas citadas per Bénédicte Boyrie-Fénié son Lados (1273, 1277, 1296-1297, 1307-1317), Ladoss (1293), La Dos (1307-1317), La Doos (1307-1317) e Ladaus (1307-1317, 1342). Las darrèiras atestacions, d'origina bordalesa, son benlèu degudas a una confusion dab Ladaus.
Per Dauzat e Rostaing, se tracta benlèu deu nom d'òme gallés *Latus, varianta de Latios, damb lo sufixe aquitanic -ossum. Ernèst Negre, causeish Lada, Lato, damb lo meteis sufixe, au lòc que J. Astor aima mèi *Ladus, derivat de Latios (son citats per B. Boyrie-Fénié). Per Bénédicte Boyrie-Fénié, lo nom galés Lato conven dens aqueth sector celtizat deu Vasadés, que conten pr'aquò una fòrta densitat de noms dab lo sufixe locatiu aquitanic -òs < -otz(e) : *Latotze > Ladotz(e) > Ladòs.
Economia de Belau
L'economia de Belau se basa e fondamenta d'en primièr sul torisme.
Los principals escambis comercials son los de produches agricòlas e alimentaris amb los USA e Japon.
La font màger de ressorsas del país es lo siu quite govèrn, que depend fòrtament de l' ajuda financièra dels Estats Units d'America.
Las visitas per negòci e torisme n'arribèron fins a 50 000 durant l' annada economica 2000-2001.
La moneda oficiala en cors es lo dolar american.
Testimònis de Jehovà
Testimònis de Jehovà es lo nom d'una religion fondada als Estats Units, de caractèr marcadament adventista, autodefinida coma crestiana, compresa per los sieus adeptes coma una restauracion de la faiçon de vida e las idèas originalas dels primièrs crestians e coma l'unica religion vertadièra. Es dirigida e controtlada per la Societat Watchtower de Bíblias e Tractats, un grop empresarial multinacional amb sedença centrala a Warwick), considerat lo editorial mai grand e poderosa del mond, amb unes beneficis economics que la situan entre las 50.000 entrepresas mai importantas dels USA.
Economia de Vietnam
thumb|left|Cultiu de [[ris en Vietnam.]] En 1986 durant lo 6en Congrès del Partit Comunista de Vietnam, s'abandonèt formalament la programacion economica marxista e se comencèt a introdusir d'elements d'economia de mercat coma part d'un ample paquet de reformas economicas conegudas coma Doi Moi ("Reconstruccion")
Loís XIV de França
200px|right|thumb|Loís XIV per [[Hyacinthe Rigaud, 1701]]
Loís XIV (Saint-Germain-en-Laye, lo 5 de seteme de 1638 – Versalhas, lo 1 de seteme de 1715), tanben conegut coma lo Rei Só (var. Rei Sorelh, Rei Solelh, o Rei Soleu) foguèt rèi de França e de Navarra de 1643 a 1715. Fiu e successor de Loís XIII, foguèt remplaçat per Loís XV e un conseu de regéncia.
Arrondiment de Laon
L’arrondiment de Laon es una division administrativa francesa, dins lo departament d'Aisne.
Loís XIV de França
Naissança
thumb|right|Representacion d'[[Ana d'Àustria e de Loís XIV enfant.]]
Doas annadas après Loís-Dieudonné, nasquèt son fraire Felipe que venguèt duc d'Anjau puei duc d'Orleans après la mòrt de Gaston d'Orleans fraire de Loís XIII. Aquelei doas naissanças permetèron d'alunchar aqueu darrier, ja implicats dins un nombre grand de complòts còntra Loís XIII e Richelieu, dau tròne de Francés.
Educacion
A la mòrt de Loís XIII, Ana d'Àustria venguèt regenta dau Reiaume de França e aprofichèt l'occasion per quitar lo Lovre per s'installar au Palais Cardinau. En març de 1646, lo cardinau Mazarin, ministre principau de la Regéncia, foguèt cargat oficialament de l'educacion de Loís XIV e de son fraire. Pasmens, maugrat leis esfòrç de divèrsei de professors per li faire seguir de cors de latin, de matematicas, d'italian, d'istòria e de dessenh, foguèt pas un escolan fòrça trabalhaire. En revènge, foguèt sensible au caractèr colleccionaire de Mazarin e s'interessèt fòrtament a la pintura, a l'arquitectura, a la musica e subretot a la dança.
D'autra part, la jovença de Loís XIV foguèt tanben per la guèrra civila de la Fronda de 1648 a 1653. Opausèt Ana d'Àustria e Mazarin ai revòutas dei Parlaments puei dei Grands dau reiaume que contestèron l'autoritat reiala. En 1648, lo rèi deguèt abandonar París dos còps per defugir de complòts dei revòutats. En 1651, capitèt pas de sortir de la vila e foguèt un temps presonier au Lovre. Perdiguèt tanben lo contraròtle de la capitala unei còps e l'armada reiala faguèt lo sètge de París en 1650 e 1652.
Loison
Loison es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mòsa e la region de Lorena.
Loís XIV de França
Personalitat e descendència
thumb|right|Retrach de Louise de la Vallière en [[1667.]]
Loison
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Loís XIV de França
Personalitat e descendència
thumb|right|Retrach de la marquesa de Maintenon en [[1694.]]
Loís XIV se mariguèt un premier còp en 1660 ambé Maria Teresa d'Àustria e aguèt sièis enfants. Solament l'ainat, Loís, subrevisquèt fins a l'edat adulte. Lo rèi demorèt pas fidèu lòngtemps a sa frema e aguèt un nombre fòrça importanta de mestrejas e de favoritas. I aguèt uneis enfants que certanei foguèron legitimats dins lo corrent dau rèine. Lei principalas foguèron Louise de La Vallière, la marquesa de Montespan e la marquesa de Maintenon. Aquela esposèt en secrèt lo rèi en 1683 après la mòrt de la rèina Maria Teresa.
Accession au poder
thumb|right|Representacion dau cardinau Richelieu pendent la sètge de La Rochèla en 1627-1628.
Istre Provença Handbal
vinheta|[[Benjamin Massot-Pellet es jogaire de l'equipa dempuei 2014.]] Istre Provença Handbal es un club de handbal occitan fondat en 1970 a Istre.
Loís XIV de França
Accession au poder
Segon lei lèis de la monarquia francesa, Loís XIV venguèt rèi a la mòrt de son paire en 1643. Dins aquò, en causa de sa jovença, una regéncia foguèt exercida per sa maire Ana d'Àustria fins a la proclamacion de la majoritat dau rèi lo 7 de setembre de 1651. Lo sacre oficiau dau rèi se debanèt lo 7 de junh de 1654 a Reims. Pasmens, durant aqueleis annadas, lo rèi laissèt la direccion deis afaires regardant la gestion dau reiaume au cardinau Mazarin. Es solament après la mòrt d'aqueu darrier en 1661 que Loís XIV decidiguèt de s'ocupar dirèctament de la direccion de França.
Istre Provença Handbal
Istòria
En 1985, Ignacy Pazur, internacionau polonés, entrainaire de l'equipa nacionala de Polonha puèi d'Argeria ven l'entrainaire qu'issa lo club a l'estanci nacionau.
Loís XIV de França
Lo renfòrçament de l'autoritat reiala
thumb|right|Batalha de Lens que marquèt en [[1648 la victòria finala de França dins la Guèrra de Trenta Ans.]]
Istre Provença Handbal
Istòria
Venceire dau Campionat de França de Division 2 en 1995, lo club accedís alara a l'elita. Tirat un retorn en D2 durant la sason 1997-1998, lo club evoluciona pendent 16 sasons en Division, emportant subretot la Copa de la Liga en 2009.
Lo club presidit per René Caruso e entrainat per Gilles Derot evoluciona dempuei la sason 2018-2019 en Campionat de França de 1a division (LIDL Star Liga).
Loís XIV de França
Lo renfòrçament de l'autoritat reiala
Leis annadas avans l'accession au poder de Loís XIV foguèron caracterizadas per la demenicion dau poder e de l'influéncia deis institucions e dei classas socialas apreravans capablas de limitar l'autoritat reiala. Ansin, la guèrra civila de la Fronda s'acabèt per la desfacha militara dei fòrças mobilizadas per lei parlaments de províncias, magerament aqueu de París, puei per l'aristocràcia granda coma lo prince de Condé. Lei consequéncias politicas foguèron importantas. D'en premier, lei parlaments qu'avián assaiat d'obtenir un poder similar au Parlament d'Anglatèrra foguèron definitivament limitats au ròtle de chambras d'enregistrament dei decisions reialas. En segond, la noblesa perdiguèt sei capacitats militaras de s'opausar au rèi francés. Après l'eliminacion dei fòrças protestantas a la fin deis annadas 1630 per Richelieu e Loís XIII, lo poder militar reiau aguèt donc plus de rivaus importants dins lo reiaume.
Lo renfòrçament de l'absolutisme
A partir de l'òbra realizada per Loís XIII, Richelieu e Mazarin, Loís XIV poguèt renfòrçar tornarmai l'autoritat reiala qu'agantèt un nivèu alora sensa equivalent dins l'istòria francesa. Tre lo mòrt de Mazarin, decidiguèt de contraròtlar l'ensems dei decisions politicas regardant l'avenidor dau reiaume e eliminèt rapidàment sei rivaus coma lo Subreintendent Nicolas Fouquet. En 1673, lo rèi capitèt de redurre lo ròtle dei parlaments provinciaus que perdiguèron lo drech de faire d'observacions sus lei decisions legislativas reialas avans l'enregistrament deis edictes, ço que permetèt de lei morralhar durant tot lo rèsta de son rèine. Ansin, Loís XIV poguèt reinar sensa limitacion importantas fins a sa mòrt.
Reformas principalas de l'administracion
thumb|right|Retrach de Colbert, ministre principau de Loís XIV.
La premiera partida dau rèine veguèt l'adopcion e l'aplicacion de divèrsei reformas de l'administracion francesa. D'en premier, la preocupacion principala dau govèrn venguèt lei finanças dau reiaume en plaça dei questions de justícia. Pendent lo rèine, la foncion reiala va evolucionar dau modèl dau « rèi rendent justícia » au modèl dau « rèi cap de l'administracion ». Per aquò, la fiscalitat foguèt reformada magerament sota la direccion dau ministre Colbert e de còdes foguèron adoptats per fixar e definir la lèi coma lo Còde Loís en 1667, lo Còde criminau en 1670 o l'Ordenança de comèrci en 1673.
En fòra de l'impòst e de son pagament, l'autra reforma principala dau rèine de Loís XIV regardèt l'organizacion de la policía en 1667 sota lo contraròtle d'un protegit de Colbert dich La Reynie. Aqueu darrier va reorganizar e reünir lei servicis diferents cargats de la seguritat e luchar còntra la criminalitat parisenca qu'èra vengut un problema grèu per un rèi qu'aviá alora pas encara acomençat la bastida dau palais de Versalhas. A sa mòrt en 1697, son òbra foguèt contuniada per son successor, lo marquis d'Argenson, e va permetre de melhorar pauc a pauc la seguritat dins la capitala.
Politica estrangiera
Loís XIV assaièt d'afirmar la poissança de son reiaume sus lo teatre europèu. Per aquò, va utilizar activament la diplomàcia tradicionala (ambaissada, tractats, alianças, maridatges dinastics, sostèn ais opausants de seis enemics...) e entraïnar divèrsei guèrras. D'en premier, son estrategia èra similara a aquela de sei predecessors dempuei Francés Ièr per rompre l'enceuclament de França per lei territòris Habsborg. Puei, durant lei darriers decennis de son rèine, va aprofichar la succession d'Espanha per plaçar un Borbon a la tèsta d'aqueu país e unificar, sensa succès, lei dos país. A sa mòrt en 1715, França èra totjorn la poissança dominanta d'Euròpa e una branca dei Borbons èra installada en Espanha. Pasmens, lo reiaume deviá luchar còntra la rivalitat novèla d'Anglatèrra e d'Àustria.
La lucha còntra lei Habsborg (1643-1672)
Durant lo premier periòde dau rèine, Mazarin e Loís XIV contunièron la politica francesa tradicionala per rompre l'enceuclament Habsborg. Per aquò, França concluguèt d'alianças ambé leis estats protestants e menèt una tièra de guèrras còntra la dinastia Habsborg. Aqueu conflicte se debanèt en quatre fasas principalas. Au començament dau rèine, França sostenguèt dirèctament lei poissanças protestantas durant lei darriereis annadas de la Guèrra de Trenta Ans que s'acabèt en 1648 per lei tractats de Westfàlia. Aquelei darriers foguèron un succès major per França car cada territòri de l'Empèri Roman Germanic obtenguèt una autonòmia fòrça importanta rendent impossible lo projècte Habsborg d'unificar l'Empèri sota la direccion d'un poder centrau poderós. Puei, pendent la Fronda, Espanha sostenguèt la revòuta dau prince de Condé que foguèt finalament vencuda. En 1659, de victòrias francesas e una aliança ambé lei puritans anglés impausèron a Espanha la signatura dau tractat dei Pirenèus entraïnant l'annexion dau nòrd de Catalhona per França. Enfin, en 1665, lei Francés aprofichèron lei dificultats espanhòulas au Portugal per atacar e conquistar unei vilas frontalieras de Flandra.
L'isolament (1672-1697)
A partir de 1672, sota l'influéncia de son Secretari a la Guèrra Louvois, Loís XIV abandonèt l'aliança protestanta e acomencèt una politica mai agressiva per conquistar lo « prat carrat » francés meme s'aquela politica isolèt diplomaticament lo país. Pasmens, la poissança militara li permetèt de luchar victoriosament còntra l'ensems d'Euròpa e d'annexar Franca Comtat en 1678 e Alsàcia en 1697 dins lo corrent dei guèrras d'Olanda (1672-1678), de Reünion (1683-1684) e de la liga d'Augsborg (1688-1697).
La succession d'Espanha (1697-1715)
thumb|right|Representacion de la [[batalha de Denain pendent la Guèrra de Succession d'Espanha.]]
La politica estrangiera de la fin dau rèine foguèt marcada per la question de la succession d'Espanha que son felen Felipe èra l'eiretier. Pasmens, en causa de la poissança d'un reiaume unificat de França e d'Espanha, lo rèsta d'Euròpa s'i opausèt e se debanèt una guèrra murtriera e acarnada entre França, ajudada per Espanha, Bavièra e Colonha e lo rèsta d'Euròpa. Fòrça indecisa, lo conflicte s'acabèt en 1713 per una patz de compromés. Felipe V gardèt la corona espanhòula mai deguèt abandonar sei drechs sus la succession francesa permetent d'empachar l'unificacion de França e d'Espanha. La guèrra veguèt tanben lo premier afebliment de França que foguèt pas totalament capabla de s'impausar còntra Àustria e lo Reiaume Unit e perdiguèt quauquei territòris de lòng de sa frontiera nòrd.
Politica economica
La politica economica de Loís XIV foguèt fòrtament marcada per lei despensas militaras. Lei ministres, magerament Colbert, assaièron donc d'aumentar regularament lei revenguts de l'Estat per una aumentacion e un melhorament dau pagament de l'impòst e per un desvolopament de la produccion industriala per crear d'excedents comerciaus. Ansin, renforcèt la politica mercantilista de França per la creacion de manufacturas, la creacion d'ajudas d'estat per l'exportacion, l'invitacion d'artesans estrangiers qualificats dins lo reiaume, la bastida d'infrastructuras per facilitar lei cambis comerciaus, lo melhorament dei pòrts e de la marina, lo desvolopament de l'empèri coloniau e la creacion de companhiá de comèrci per favorizar lo comèrci coloniau, magerament lo comèrci triangular, aqueu ambé leis Índias e aqueu ambé lei regions orientalas de Mediterranèa.
Dins aquò, après la mòrt de Colbert e de son fiu que li succediguèt, la gestion economica dau reiaume se degalhèt e lei finanças conoguèron regularament de deficits importants en causa de l'aumentacion dau còst dei guèrras. A la mòrt de Loís XIV, la situacion financiera èra donc fòrça malaisada e lei revenguts dei doas annadas seguentas èran ja despensats.
La presa de contraròtle de la Glèisa francesa
Lo rèine de Loís XIV foguèt caracterizat per una politica que son objectiu èra d'afirmar la supremàcia dau poder reiau sus lo clergat francés. De mai, lo rèi voliá tanben unificar e sometre lei cresenças de sa noblesa. Lei basas d'aquela politica foguèron d'inspiracion galicana. Tre 1660, anoncièt donc son intencion de luchar còntra lo corrent jansenista. En 1664, decidiguèt de dissòuvre lei congregacions secrètas coma la Companhiá dau Sant Sacrament dau partit devòt de la Cors. Enfin, afirmèt sei drechs sus lei possessions dau clergat francés en fàcia de la papautat durant l'afaire de la regala.
A partir de 1672 e de la rompedura de l'aliança ambé lei protestants, Loís XIV deguèt s'apielar sus lo partit catolic francés e sa Glèisa. Ansin, s'abandonèt pas lo principi dei reformas precedentas, sa posicion venguèt mai moderada. Pasmens, lei relacions malaisadas ambé lo papa e una rompedura novèla en causa deis afaires estrangiers francés e dau sostèn dau papa ai Habsborg va entraïnar l'emergéncia dau partit devòt favorizant lo gallicanisme.
A partir de la mitat deis annadas 1680, la question de la succession espanhòula entraïnèt un raprochament diplomatic ambé lo papa e la declaracion d'independéncia galicana foguèt retirada en 1693. Pasmens, durant la guèrra, lei desfachas francesas entraïnèron l'aparicion de menaças sus lei territòris de la papautat e lo papa Clement XI cambièt d'alianças. Après lo redreiçament militar de França, Loís XIV decidiguèt donc de cambiar a son torn de politica e fòrcèt lo papa d'acceptar la reconaissança d'un galicanisme estrict que son enregistrament foguèt impausat au Parlament de París. Dins aquò, a la mòrt dau rèi, totei lei questions regardant lo partiment de l'autoritat entre lei poders reiaus e papaus èran pas regladas.
La repression dei minoritats religiosas
thumb|right|Edicte de Fontainebleau (1685) marcant la revocacion de l'edicte de Nantes.
La repression dei minoritats religiosas protestantas e jusievas foguèt la segonda caracteristica de la politica religiosa de Loís XIV. La premiera foguèt la principala. Acomencèt rapidàment après la presa de poder de Loís que voliá eliminar lo camp protestant de França. Exigiguèt la conversion dei nobles non catolics e prenguèt pauc a pauc de mesuras per demenir lei libertats religiosas e economicas dei protestants. Aquò permetèt de suprimir lei caps dau partit protestant francés e d'utilizar la repression militara a partir de 1679 per obtenir de conversions. Enfin, en 1685, lei protestants poguèron pas s'opausar a la revocacion de l'Edicte de Nantes e deguèron siá se convertir au catolicisme siá quitar lo reiaume.
Regardant la minoritat jusieva, Loís foguèt inicialament mens ostil ai Jusieus que sei precedessors gràcias a l'influéncia de Colbert. De mai, la minoritat jusieva èra situada dins de territòris conquists après la Guèrra de Trenta Ans coma Lorena o lo relarg de Bordèu. L'edicte d'expulsion dei Jusieus de 1394 foguèt pas aplicat e lei communautats poguèron aprofichar una patz relativa. Pasmens, coma per lei protestants, leis annadas 1680 veguèron divèrsei cambiaments e un retorn de persecucions mai o mens importantas coma l'expulsion deis Antilhas entre 1683 e 1685.
Politica culturala
thumb|right|Palais de Versalhas.
Après l'arrestacion de Nicolas Fouquet, Loís decidiguèt d'imitar sa vida fastuosa. Adoptèt una politica de despensas importantas per lo desvolopament e lo melhorament dei palais reiaus e deis arts de la Cors. Ansin, lo rèi foguèt lo mecènas d'artistas coma l'escriban Molière, lo musician Jean-Baptiste Lully o lo jardinier André Le Nôtre. De mai, prenguèt lo contraròtle de l'Acadèmia Francesa e ne'n venguèt lo « protector » oficiau. Dins aquelei condicions favorablas, divèrsei caps d'òbras foguèron escrichs o realizats sota lo rèine de Loís XIV coma lo teatre de Molière o de Racine, la poesia de La Fontaine o la musica de Lully
En fòra d'aquela politica de promoccion artistica, lo rèi apliquèt tanben una politica de bastida. La pus coneguda es aquela dau palais de Versalhas acomençada en 1664. Dos autrei palais foguèron tanben bastits o restauracion a Marly e Saint-Germain. Pasmens, de trabalhs foguèron tanben realizats dins la capitala e d'autrei vilas majoras de França coma Lilles, Besançon o Belfort. Dins París, lei monuments principaus foguèron la restauracion dau palais dei Tuileries, lo pònt Reiau, l'observatòri, lei Aliscamps, l'Ostau deis Invalids, la plaça Vendôme, la plaça dei Victòrias e dos arcs de trionf. Enfin, per melhorar lei comunicacions, acomencèt unei trabalhs per bastir d'axes de comunicacion coma lo canau dau miegjorn en 1681.
Fin de vida
Lei darriereis annadas de la vida dau rèi foguèron ensornidas per lei problemas de succesion e sa santat degradada. En 1711, son fiu Loís de França moriguèt a 49 ans. L'annada seguenta, foguèt lo fiu ainat d'aqueu darrier, duc de Borgonha e daufin novèu, que moriguèt a son torn a 29 ansen causa d'una epidemia de senepion. Enfin, lei dos premiers fius dau duc de Borgonha èran ja mòrts e, finalament, foguèt son tresen fiu que venguèt l'eiretier dau tròne e lo futur Loís XV.
Durant lo mes d'aost de 1715, lo rèi foguèt victima de la gangrena e son agonia s'acabèt solament lo 1 de setembre de 1715 après una evolucion lenta. Assaièt d'instaurar un govèrn de regéncia per limitar lo poder de Felipe d'Orleans dins son testament. Pasmens, tre lo 4 de setembre, Felipe capitèt d'obtenir l'annulacion d'aquelei disposicions per lo Parlament de París en cambi d'una restauracion dau drech d'observacions dei parlaments provinciaus suprimit per Loís XIV en 1673. Son còrs foguèt enterrats lo 9 de setembre de 1715 dins la Basilica de Sant-Denís. La ceremonia se debanèt de nuech per evitar de celebracions la mòrt per la fòga.
L'instauracion de l'absolutisme
La concentracion dei poders dins lei mans dau rèi agantèt un ponch sensa precedent sota lo rèine de Loís XIV donant un aspèct novèu dich absolutisme reiau a la monarquia francesa. Va demorar fins a la fin dau Regime Ancian en 1789 e se caracterizar per de mecanismes de presa de decision limitats au rèi e a un grop restrenh de ministres e de conselhiers. L'influéncia dei contrapoders principaus demorèt relativament limitada car la noblesa aviá perdut son poder militar a l'eissida de la Fronda e lei decisions dei parlaments podián èstre contornejadas per lo rèi.
Lo desvolopament economic
Maugrat lo còst creissent dei despensas militaras, lei destruccions e la pauretat causadas per lei combats e lei taxacions, lo periòde de Loís XIV veguèt un desvolopament economic important ambé la creacion de divèrsei sites de produccion e l'aquisicion de tecnologias estrangieras. La prioritat foguèt donada a l'indústria per Colbert que permetèt a França de s'equipar d'una indústria modèrna e productiva. Per exemple, dins lo domeni dau textil que produguèt de lançòu famós dins lei regions de Rouen, Roubaix o Tourcoing. La produccion e la transformacion de canebe per la construccion navala venguèt tanben un sector important. La metallurgia conoguèt egalament un desvolopament important per sostenir lo devolopament economic e l'esfòrç militar. Per exemple, en 1643, l'artilhariá francesa desplegada pendent la batalha de Rocroi teniá 14 canons. En 1709, durant la batalha de Malplaquet, ne'n alinhava un centenau e de desenaus d'unitats de la flòta tenián entre 30 e 120 canons. Enfin, darrier exemple, lo domeni de la veirariá ambé la creacion de la manufactura dei Gobelins. La segonda realizacion, que va permetre d'assegurar la prosperitat dau país e son redreiçament rapide pendent lei periòdes de patz, foguèt lo desvolopament d'una flòta de comèrci importanta favorizant un flux de cambis importants ambé China e America. Lei pòrts de Nantes e de Marselha i conoguèron una creissença importanta.
L'agrandiment dau territòri francés
thumb|right|Conquistas dau rèine de Loís XIV.
La politica de guèrra de conquista de Loís XIV permetèt d'agrandir lo reiaume d'unei províncias :
La construccion d'un patrimòni culturau major
A la mòrt de Loís XIV, França èra venguda la premiera poissança culturala d'Euròpa. Lei caracteristicas majoras d'aquela dominacion foguèron la predominància de la literatura e de l'arquitectura francesas e l'influéncia fòrta de seis autrei formas d'arts coma la musica. Lo francés venguèt la lenga deis elèits europèas fins au començament dau sègle XX e l'estil dau poder francés foguèt copiat per la màger part dei princes europèus.
Rochesson
Rochesson es una comuna francesa, situada dins lo departament dels Vòges e la region de Lorena.
Moissy-Moulinot
Moissy-Moulinot es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Nièvre e la region de Borgonha.
Rochesson
Geografia
Lo vilatge se étire al void de la vallée dintrada del Bouchot. En amont, aquela permet de prene La Bressa e Gérardmer ; en aval, se dirigís cap a Vagney per un passatge mai estrech en correspondent a la moraine de la ancià glacièr.
Moissy-Moulinot
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Rochesson
Geografia
Al lieudit Los Truches, las pendentas de la ubac an #èsser condicionadas en una pichona station de esquí, gerida per bénévoles.
Le village s'étire au creux de la vallée encaissée du Bouchot. En amont, celle-ci permet de rejoindre La Bresse et Gérardmer ; en aval, elle se dirige vers Vagney par un passage plus étroit correspondant à la moraine de l'ancien glacier.
Une grande partie du territoire est occupée par la forêt domaniale de Noire Goutte. C'est d'ailleurs à sa pointe méridionale que le relief culmine, à la Pierre des Quatre Communes, partagée avec Basse-sur-le-Rupt, Cornimont et La Bresse, et au Moutier des Fées. De nombreux ruisseaux s'en échappent, renforçant parfois brutalement le débit du Bouchot.
Au lieudit Les Truches, les pentes de l'ubac ont été aménagées en une petite station de ski, gérée par des bénévoles.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Un masatge caseriu @dénommer Aurimont a testificat l'an 1359. Situat cap a l'aval, i aurà emportat l'an 1522 per una crussa del Bouchot.
Jol Ancian Regim, Rochesson fasiá partida del ban de Vagney, al bailliage de Remiremont. A la Revolucion, es inclus en lo costat de Vagney de contunh, en 1801, en aquel de Cornimont #que ven dos ans mai tard aquel de Saulxures.
Un hameau dénommé Aurimont est attesté en 1359. Situé vers l'aval, il sera emporté en 1522 par une crue du Bouchot.
Brigitte Bardot
Brigitte Anne-Marie Bardot (n. 28 de setembre de 1934 en París) foguèt un'actritz francesa de cinèma, manequin e cantaira. Actualament es defensora dels drechs dels animals.
Rochesson
Istòria
Sous l'Ancien Régime, Rochesson faisait partie du ban de Vagney, au bailliage de Remiremont. À la Révolution, il est inclus dans le canton de Vagney puis, en 1801, dans celui de Cornimont qui devient deux ans plus tard celui de Saulxures.
Roman Polanski
Roman Rajmund Thierry Polański, conegut coma Roman Polanski (París, 8 d'agost de 1933) es un director de cinèma polonés d'origina francesa. durant tota la siá trajectòria es estat premiat amb nombroses prèmis, entre los que destacan un Oscar e un Glòbe d'Aur al melhor director.
Biografia
Nasquèt a París amb lo nom de Roman Rajmund Thierry Polański, filh de paire josieu polonés e de maire d'origina russa de ascendencia familiala josieva e catolica.
La familha Polanski abandonèt França lo 1937 e durant la Segonda Guèrra Mondiala foguèron internats pels nazis en lo camp de concentracion de Auschwitz ont la maire de Polanski moriguèt, mas el e lo sieu paire subrevisquèron malgrat que se tornèron pas trobar fins 1945.
Bolonhés
Bolonhés (Boulonnais en francés) es una region naturala situada sus lo litorau de la Manja (departament dau Pas de Calais), que son nom ven dau pòrt de Bolònha de Mar. Comtat puei seneschauciá de la Picardia istorica, Bolonhés fuguet restachat per l'Assemblada Constituenta de 1789 au departament dau Pas de Calais. Fai partida dau Pargue Naturau Regionau daus Caps e de las Paluns d'Opale.
Bolonhés designa tanben una raça de chavaus originària de la region.
Roman Polanski
Biografia
Polanski estudièt cinematografia a Polonha, concrètament dins la vila de Łódź e coneguèt ailà lo prestigiós director Andrzej Wajda qual l'animèt a seguir la siá carrièra cinematografica. Los primièrs films foguèron cort metratges e la siá òbra mai importanta d'aquel periòde polonés es lo longa metratge Nóż w wodzie de 1962 lo que obtenguèt una nominacion pels prèmis Oscar, dins la categoria a la melhor pellicula estrangièra.
Theneuil
Theneuil es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Indre e Léger e la region dau Centre.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Cappella
Grop de musica d'eurodance creat pel productor italian Gianfranco Bortolotti.
Sergi Bruguera
Sergi Bruguera es un ex jogaire de tennis catalan. Nasquèt lo 16 de genièr de 1971 a Barcelona. Ganhèt dos còps lo torneg de Roland Garros e foguèt nº 3 del mond. Bruguera ganhèt la medalha d'argent en los Jòcs Olimpics d'Atlanta 96, 14 torneges individuales e 3 en dobles.
Se retirèt en 2003.
Chauzon
Chauson (Chauzon en francés) es una comuna occitana de Vivarés situada dins lo departament d'Ardecha e la region d'Auvèrnhe Ròse Aups.
Comunas vesinas
400px|left|Distanças e posicion relativa
Toponimia
La prononciacion seriá [tʃɔw'zu] e la delhs abitants [tʃɔw'vɛl] = chauvèl (alh singular), d'una informatritz locala de competéncia lingüistica febla.
Cappella
Foguèt famós mai que mai pendant la nonantas amb la cantaira Kelly Overett e son sòci Rodney Bishop.
Istòria
A la debuta (1987), lo grop èra mai un concèpte qu'un grop vertadièr. Pasmens, las personalitats de Kelly Overett e Rodney Bishop donèron un vam decisiu a la celebritat del grop. L'albom "U got 2 know" (1994) aguèt un brave succès. En seguida de pelejadas amb lo productor, Kelly Overett e Rodney Bishop son remandats e remplaçats per Allison Jordan e Patrick Osborne en 1995.
Gianfranco Bortolotti es estat tanben lo productor de 49ers a la fin de las annadas 80.
CSS H. L. Hunley
Lo CSS H. L. Hunley foguèt un sota-marina de la Marina de la Confederacion utilizat pendent la Guèrra Civila Americana (1861-1865). Lo 18 de febrier de 1864, venguèt lo premier sota-marin que capitèt d'aprefondar un naviri enemic. Pasmens, foguèt tanben destruch per l'ataca.
Arrondiment de Seissons
L’arrondiment de Seissons es una division administrativa francesa, dins lo departament d'Aisne.
Arrondiment de Château-Thierry
L’arrondiment de Château-Thierry es una division administrativa francesa, dins lo departament d'Aisne.
Doignies
es una comuna francesa del departament del Nòrd e de la region del Nòrd-Pas de Calais.
Ancourt
Ancourt es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Sèina Maritima e la region de la Nauta Normandia.
Doignies
Geografia
La municipalitat es una exclave en lo -Calava.
Ancourt
Geografia
Comuna del Pichon Caux situada en lo costat de Dièpa-es;
Doignies
Geografia
La commune est une exclave dans le Pas-de-Calais.
Ancourt
Geografia
Commune du Petit Caux située dans le canton de Dieppe-est;
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Çò 10 de febrièr 1419, pendent la guèrra de, assiégée pels angleses, lo luòc fòrt de Pontrancard capitule. Serà démolie pendent l'estiu 1433.
Le 10 février 1419, durant la guerre de cent ans, assiégée par les anglais, la place forte de Pontrancard capitule. Elle sera démolie durant l'été 1433.
Lo Princilhon
Un conte per pichons o un breviari per adultes ?
Emai s'es un libre cortet que conta las fachas e los rescontres d'un pichon, aquel libre conten tanben una concepcion simbolica de la vida.
Reviradas
Se compta pas mai lo nombre de reviradas o adaptacions del libre dins d'autras lengas. De sites especializats ne donan mai de 180.
Versions occitanas
Existís ja un fum d'adaptacions en occitan : right|thumbs|160px|Version gascona ''A! prinçòt, atau qu'èi comprés, chic a chic, la toa vitòta adirosa. Longtemps qu'avèvas avut sonque la doçor deus sós-cocs com distraccion. Qu'èi aprés aqueth detalh navèth, lo qüatau jorn au matin, lavetz que'm disèva: Qu'aimi plan los sós-cocs.'' ''Ah! petit prince, atau comprení, pòga pòc, era tua petita vida melancolica. En molt de temps non auies agut per distracion qu'era doçor deth solei quan se cògue... Sabí aguest nau detalh, eth quatau dia ath maitin, quan me diguís: M'agrade veir quan eth solei se cògue.''
''Aquí lo meu secrèt. Es plan simple : òm i vei fin pas qu'amb lo còr. Çò pus essencial es pas visible amb los uèlhs.'' ''Ah! Pichot prince, pau à cha pau, ansin coumprenguère ta pichoto vido malancòni. Long tèms pèr te gara dóu languitòri aviés agu que la douçour di soulèu tremount. Sachère acò de nòu, lou de matin dóu quatren jour quand me diguères: M'agradon forço li soulèu tremount.''
I tanben doas versions catalanas :
Seguidas
Lo poèta argentin Alejandro Roemmers a escricha en 2000 una seguida amb l'acòrdi dels fraires d'Agay, rèire-nebots de Sant Exupéri. El regreso del joven principe (lo retorn del princilhon), es publicat sonque en Argentina, que los eiretièrs francés an rebufat tota idèa de publicacion francesa abans la caiguda de l'òbra originala dins lo maine public (2033). L'edicion de 2000 es un tiratge privat de 2000 exemplairs mandats al amics de l'autor e a d'escòlas publicas. Aquela seguida presenta un prince adolescent que descobris l'univèrs dels adultes.
En 1997, Jean-Pierre Davidts publiquèt en francés Le petit prince retrouvé (Montréal : Les Intouchables).
Utrecht (província)
La província d'Utrecht es una província dei Païses Basses.
Antanhac
Antanhac (Antagnac en francés) es una comuna occitana de Vasadés, en Gasconha, situada dens lo departament d'Òut e Garona e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
La prononciacion qu'es [aŋta'ɲak]. Las fòrmas ancianas, Antinhac (St Joan d' ~), en 1316, e Antanhac, en 1383, deishan plaça a l'interpretacion. Lo nom sembla format d'un derivat de Antius e deu sufixe d'apartenéncia -acum, latinizacion deu sufixe celtic -ācon. Antanhac èra donc ua anciana grana propietat gallo-romana. La question es de saber quin derivat d'Antius es representat dens Antanhac.
Per Dauzat e Rostaing, seguits d'Ernèst Negre (citat per Bénédicte Boyrie-Fénié), lo nom de persona seré *Antanius, varianta de Antinius, o d' Antius per Negre. Los autors conéishan benlèu pas l'atestacion Antinhac. B. Boyrie Fénié, shens cap de certitud, prepausa un aute derivat de Antius, Antenius, a costat d' *Antanius, çò qu'expliqueré Antinhac e Antanhac. Tot es possible. Arren empacha pas, per exemple, la vocala -i- de la segonda sillaba d'un Antinhac, vengut de Antinius + -acum, de se lenificar en -e- e après de conéisher una assimilacion a las autas duás vocalas deu nom, dab ua fasa eventuala de polimorfisme. Mès l'assimilacion vocalica au segond millenari es pas la tendéncia dominanta en occitan (e mèi dens lo quite gascon); çò que dèisha meilèu la possibilitat d'ua dissimilacion a partir d'un ancian Antanhac, vengut Antinhac (cf. los Montanhac venguts Montinhac) temporàriament en concurréncia dab la fòrma anciana, pui d'un retorn definitiu a Antanhac. I a pas de certitud.
Istòria
De 1972 a 2001, Rufiac estot incorporat a Antanhac.
Gaujac (Lanas)
Gaujac (Gaujacq en francés) qu'ei ua comuna gascona de Shalòssa, situada dens lo departament de las Lanas e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Geografia
vignette|upright=1.6|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
Gaujac que vien deu nom latin d'òme Gaudius, deu cognomen Gaudus, dab lo sufixe -acum, , latinizacion deu sufixe gallés -ācon. Gaujac qu'èra donc probablament ua anciana grana proprietat antica qui avèva per mèste Gaudius.
La Gòrça (Gironda)
La Gòrça (en francés: Lagorce) qu'ei ua comuna de administrada peu departament de Gironda de la region d'Aquitània.
Ventuèjol
Ventuèjol o Venteuge o Venteuja (Venteuje en nòrma bonaudiana, Venteuges en francés) z-es una comuna gevaudanesa situada dins lo departament del Naut Léger e la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament d'Auvèrnhe.
Comunas vesinas
400px|left|Distanças e posicion relativa
Toponimia
Las atestacions ancianas son, per luòc:
Ventuèjol: Ecclesia de Ventoiol en 1298, Ventueiol en 1320, Parochia S. Johannis de Ventuejol en 1377, Venthoiolium en 1458, ''Eccl. paroch. b. Johannis Ventologii en 1466, Ventueghol en 1471, Ventalogium en 1527, Venteughol en 1574, Venteujou en 1618, Ventuejols'' (non datat).
La vocala tonica èra [ɔ] al sègle XIII, passèt a [yɛ], puèi a [œ] (amb benlèu d'episòdis en [jyɛ]), davant las evolucions recentas. La consonanta finala  -l  se desarticulèt a l'entorn de 1500 e  -o  ([-u]) pòsttonic vengut final poguèt pas longtemps se prononciar perqué l'auvernhat refusa certanas vocalas finalas pòsttonicas coma [-u] e [-i] (un exemple curiós es que i a a  Valuèjol  una  Place du Griff , ont i a una fònt bastida :  Griff  representa  grífol  ). Se mudèt regularament en [-ə]. Ne resulta que a la rigor la finala  -ol  pòt demorar dins la grafia;  -l-  intervocalica, alterada en una [-r-] guturala, es conservada dins la grafia. Se i a pas de prononciacion mens evolucionada, [ben'tœʒə] se pòt representar en  Ventòjol ( o  Ventòge '' ?). D'un altre costat, chaldriá pas que la grafia occitana dependa de la del francés, que  Valuéjols  (nom francés) demòre en  -ol  e que per exemple  Venteuges  (nom francés) s'escriga  Venteuge .
La prononciacion es [ben'tœʒə], a La Clausa, comuna de Gresas, e [ben'tœdzə] a Cubèl.
Le Ménial: Mansus del Mayniel en 1327, Lo Meynial en 1477, Maynillium en 1539, Le Maynial-Golfier en 1574, Le Meinial en 1888.
CONADEP
thumb|200px|thumb|[[Ernesto Sábato que torna a Raúl Alfonsín lo rapòrt de la comission]]La CONADEP qu'ei en Argentina l'acronim de la Comicion Nacionau suber la Desaparecion de Personas ; que ho creada e convocada peu president Raúl Alfonsín e qu'amassè custòdias argentinas dab la mission de horrucar los cas de violéncia e de crimes perpetrats peu regim anticonstitucionau de la Dictatura Militara. A la fin finala la CONADEP que tornè ua compte-rendut devath lo títol de Nunca Más (formula qui's pòt tornar per que no's torne pas jamei escàder) dab ua lista de 30,000 noms de desapareguts identificats (donc, dilhèu pas exautiva segon los sons redactors).
Los membres de la comission qu'èran :
Que comptè tanben dab 5 secretaris :
Arrondiment de Vervins
L’arrondiment de Vervins es una division administrativa francesa, dins lo departament d'Aisne.
Avenida Paulista
thumb|240px|Avenida Paulista Avenida Paulista es lo nom d'una avenguda de São Paulo (Brasil). Sa longor es de 2700 m e sa largor es de 85 m.
Dimechaux
es una comuna francesa del departament del Nòrd e de la region del Nòrd-Pas de Calais.
Geografia
Dimechaux Se situa en lo sud-es del departament del Nòrd (Enaut) en plena cœur del Parc natural regional del Avesnois. Lo Avesnois a conegut per las siás pradas, lo sieu bocage e lo sieu relief un pauc vallonné en la siá part sud-es (començament dels contreforts dels Ardennes), dicha "pichona Soïssa del Nòrd".
En fach, Dimechaux facha part administrativement, del costat de Solre-lo-Castèl, del Avesnois, istoricament del Enaut e los sieus païsatges remembran la Thiérache.
La municipalitat se tròba a 100 km de Lille (Prefectura del Nòrd), Brusselles (Belgica) o Rems (Marna), a 45 km de Valencianas, Mos (B) o Charleroi (B), a 16 km de Maubeuge, Fourmies e a 14 km de Avesnes-sus-Helpe (Jos-Prefectura).
Lo vilatge a vorejat per las municipalitats de Wattignies-la-Victòria, Dimont, Damousies, Solrinnes e Lez-Fontaine.
La Belgica se tròba a 10 km e lo Departament de l'Aisne a 20 km.
Dimechaux se situe dans le sud-est du département du Nord (Hainaut) en plein cœur du Parc naturel régional de l'Avesnois. L'Avesnois est connu pour ses prairies, son bocage et son relief un peu vallonné dans sa partie sud-est (début des contreforts des Ardennes), dite "petite Suisse du Nord".
En fait, Dimechaux fait partie administrativement, du canton de Solre-le-Château, de l'Avesnois, historiquement du Hainaut et ses paysages rappellent la Thiérache.
La commune se trouve à 100 km de Lille (Préfecture du Nord), Bruxelles (Belgique) ou Reims (Marne), à 45 km de Valenciennes, Mons (B) ou Charleroi (B), à 16 km de Maubeuge, Fourmies et à 14 km d'Avesnes-sur-Helpe (Sous-Préfecture).
Le village est bordé par les communes de Wattignies-la-Victoire, Dimont, Damousies, Solrinnes et Lez-Fontaine.
La Belgique se trouve à 10 km et le Département de l'Aisne à 20 km.
Ancy-le-Libre
Ancy-le-Libre es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Iona e la region de Borgonha.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Nòtas
<references group=N/>
Bouvancourt
Bouvancourt es una comuna francesa, situada dins lo departament de Marna e la region de Champanha-Ardena.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Economia d'Armenia
Dempuèi la fin de l'Union Sovietica en 1991, Armenia a fach fòrça reformas en l'economia, en comprenent de privatizacions, reformas en los prèses e prudentas reformas fiscalas. Fins a l'independéncia la siá economia èra basada en la indústria - principalament produchs quimics, electronics, tractament de noiduras, goma sintetica e textilas.
Narbona Volei
Lo Narbona Volei es un club de voleibòl occitan fondat en 1963 e basat a Narbona, evolucionant dempuèi la sason 2013-2014 en Liga A (primièr nivèl francés). Jòga en ròsa e negre a l'Arena de Narbona (3 500 plaças). Lo subernòm del club es Los Centurions.
Jurques
Jurques es una comuna normanda, situada dins lo departament de Calvadòs e la region de la Bassa Normandia.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Foisches
es una comuna francesa del departament de las Ardenas e de la region de Champanha e Ardena.
Istòria
Lo vilatge de Foisches a longtemps sofèrt de la siá proximitat amb Givet e lo Fort de Charlemont, ponches névralgiques sus la Meuse.
A #èsser sustot saccagé entre 1554 e 1558, continuament als combats entre las tropas reialas francesas e las armadas de Charles-Quint. Un acte de Charles de Berlaymont, en 1558, indica que lo vilatge es en ruïnes. A la sortida dels combats, lo capitani de Hierges fa bastir un ostal fòrt en la municipalitat, mesa près de la glèisa Saint-Martin.
En 1640, l'atac de Charlemont (agut pels Espanhòls) per las tropas del maréchal de la Meilleraye provòca a nòu de las destruccions. L'ostal fòrt a mes n'estat en los ans #que seguisson e la capèla contigua restaurada l'an 1671.
A transformat en granja après la Revolucion e trucada granja de las Templiers. Aquel es pas pas una quelconque referéncia a l'Òrdre dels Templiers, mas un nom de familha.
Una carrièra del pòble a @dénommer carrièra dels Boucards, los boucs de Foisches en avent #èsser longtemps renommés per las siás qualitats de reproducteurs.
Le village de Foisches a longtemps souffert de sa proximité avec Givet et le Fort de Charlemont, points névralgiques sur la Meuse.
Il a été notamment saccagé entre 1554 et 1558, suite aux combats entre les troupes royales françaises et les armées de Charles-Quint. Un acte de Charles de Berlaymont, en 1558, indique que le village est en ruines. À l'issue des combats, le capitaine de Hierges fait construire une maison forte dans la commune, placée à proximité de l'église Saint-Martin.
En 1640, l'attaque de Charlemont (tenu par les Espagnols) par les troupes du maréchal de la Meilleraye provoque à nouveau des destructions. La maison forte est remise en état dans les années qui suivent et la chapelle attenante restaurée en 1671.
Elle est transformée en ferme après la Révolution et appelée ferme des Templiers. Ce n'est pas une quelconque référence à l'Ordre des Templiers, mais un nom de famille.
Une rue du village est dénommée rue des Boucards, les boucs de Foisches ayant été longtemps renommés pour leurs qualités de reproducteurs.
Gerbépal
Gerbépal es una comuna francesa, situada dins lo departament dels Vòges e la region de Lorena.
Geografia
La municipalitat èra mai poblada #qu'uèi, en ressortint lo milièr d'abitants al cors de la.
Gerbépal faisait partie d'un domaine appartenant aux comtes de Martimprey. Le château de ceux-ci, incendié par les Suédois pendant la guerre de Trente Ans, fut reconstruit mais définitivement détruit en novembre 1944.
En 1790, le territoire actuel était partagé entre les municipalités de Vichibure et de Martimpré. En 1792, le hameau de Vichibure fut inclus dans la commune de Corcieux et la commune de Gerbépal fut créée, englobant Martimpré.
La commune était plus peuplée qu'aujourd'hui, dépassant le millier d'habitants au cours du.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Gerbépal Fasiá partida d'un domeni apertenent als comtes de Martimprey. Lo castèl d'aqueles, incendiat pels Suedeses pendent la guèrra de Trenta Ans, #èsser reconstruit mas definitivament destruit en novembre 1944.
En 1790, lo territòri actual i aviá partejat entre los municipalités de Vichibure e de Martimpré. En 1792, lo caseriu de Vichibure #èsser inclus en la municipalitat de Corcieux e la municipalitat de Gerbépal i aguèt creat, en englobant Martimpré.
La municipalitat èra mai poblada #qu'uèi, en ressortint lo milièr d'abitants al cors de la.
Gerbépal faisait partie d'un domaine appartenant aux comtes de Martimprey. Le château de ceux-ci, incendié par les Suédois pendant la guerre de Trente Ans, fut reconstruit mais définitivement détruit en novembre 1944.
En 1790, le territoire actuel était partagé entre les municipalités de Vichibure et de Martimpré. En 1792, le hameau de Vichibure fut inclus dans la commune de Corcieux et la commune de Gerbépal fut créée, englobant Martimpré.
Zelanda
Zelanda es una província dei País Bas.
Benaize
Probablament la Benesa, la Beneisa o la Benaisa (Benaize en francés) es un cors d'aiga francesa, que cola dins los departaments de Cruesa, de Nauta Viena, d'Endre e de Viena, en regions Centre e Vau de Leire e Novela Aquitània.
Afluent d'Anglin, es donc un sosafluent de Leire per Gartempa, Cruesa e Viena.
Idronimia
Las fòrmas ancianas son Beneysa en 1274, La Benayse en 1453, Rivière de Benoise en 1481, de Benaise, de Benoize, de Benoyse en 1494, La Benaize en 1608.
Patagonia Rebèlla
thumb|left|200px|[[Federico Luppi (au bèth miei) dens lo ròtle de Facón Grande, un gaucho executat per l'armada (fotografia deu filme La Patagonia rebelde)]]thumb|400px|Obrèrs presoèrs de l'armadaLa Patagonia Rebèlla qu'ei un episòdi de l'istòria argentina qui s'escadó en 1921 e on l'armada argentina e reprimè e fusilhè massivament e shens nat jutjament gauchos e obrèrs patagons qui protestavan contre las loas condicions de tribalh e lo refús peus lors patrons d'aplicar leis recentas en la loa favor.