cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Rusty trombone
Un Rusty trombone ei un acte qu'un òme se met dret damb es jolhs e esquia leugèraments torçudi damb es pès dauridi aumens damb era madeisha amplada que l’espatle en tot exposar eth sòn anus, deth temps qu'una auta persona s’ajulhe darrèr sòn e li hè un anilingus mentre passe era man per jos es testiculs o ath torn deth còrs entà préner lo pènis e a mòir-lo ritmicament, en tot copiar es movements d’un musician que tòque eth trombon. L’acte se definís per l’orientacion fisica des quali ac practiquen, era combinacion de l’anilingus damb l’estimulacion manual e era semblança der esfínter anal damb era embocadura d'un trombon, malgrat que i a d'autes posicions e variacions possibles.
Gekkota
Los Gekkota, o tarentas, forman un infraòrdre de reptils que se'n encontran d'espècias dins nombroses païses.
Lista de las familhas
Segon Reptarium Reptile Database (13 d'abril 2012) :
Aosta
Aosta (en italian: Aosta; en francés: Aoste; en valdostan: Aoûta, Aousta, Veulla) es la capitala de la region italiana de la Val d'Aosta. Sa populacion èra estimada a 34,324 abitants, lo 31 de decembre de 2016. Sa superfícia totala es 21 km². Son cònsol se sona Fulvio Centoz.
Catillon-sur-Sambre
es una comuna francesa del departament del Nòrd e de la region dels Nauts de França.
Kortenaken
Kortenaken es una comuna de la província bèlga del Brabant Flamenc.
Forés
Forés o Forin (en francoprovençal: Forêz, en francés: Forez) es una region naturala e istorica arpitana situada, mai que mai, dins la part centrala de l'actual departament francés de Léger dins la region Auvèrnhe Ròse Aups.
La region foguèt al còr del comtat de Forés puèi de la província de Forés durant lo Regim Ancian, aquesta englobant tardivament una bona part de las regions de Roanés e de Jarés (dont la vila de Sant Estève).
Culturalament, la region de Forés es associada a un paisatge globalament rural, que s'estend de la plana entrò las Nautas Chaumas ; a l'aiga (Léger e afluents, canal, estanhs, fonts d'aiga minerala - Badoit - e termala) ; a de produccions agricòlas (Còstas de Forés, Forma de Montbrison, pola del còl pelat de Forés) ; a d'edificis medievals (glèisas, priorats e castèls) e de la Renaissença (Castèl de la Bastie d'Urfé) ; a de saber-far artisanals e industrials dins los domenis del textil (trabalh de la seda e textil medical), del fèrre (La Bola Obut, Chapuis Armas) e del vèire (Veirièra de Sant Just).
Beerse
Beerse es una comuna de la província bèlga d'Anvèrs.
Kortenberg
Kortenberg es una comuna de la província bèlga del Brabant Flamenc.
Comitat de Primorje-Gorski Kotar
Lo comitat de Primorje-Gorski Kotar (en croate Primorsko-goranska županija) es un comitat croate que si situa a l'oèst de Croàcia, en Istria. Lo capluec es la vila de Rijeka. Segon lo recensament que faguèron en 2011, lo comitat es poplat de 296 195 abitants.
Soulvac'h
Soulvac'h en breton ( Soulvache en francés) es una comuna francesa, situada dins lo departament del Léger Atlantic e la region dels Païses de Léger.
Kraainem
Kraainem es una comuna de la província bèlga del Brabant Flamenc.
Espeluga de Santimamiñe
thumb|right|Entrada de l'espeluga de Santimamiñe 300px|thumb|Mapa de la region arqueologica francocantabrica (Paleolitic Superior) L'espeluga de Santimamiñe que's tròba a Kortezubi, en Biscaia, au Bascoat, dens lo bacin de l'arriu d'Oka, près de la palun d'Urdaibai. Que s'obreish a d'altitud suu penent deu mont Ereñozar, dens lo quartièr de Basondo, près de l'ermitatge de Sant Mamés (Santimamiñe en basco), qui'u balhè lo son nom.
Buschwiller
Buschweiler en alemannisch (Buschwiller en francés) qu'ei ua comuna francesa deu departament deu Haut Ren e de la region d'Alsàcia.
Espeluga de Santimamiñe
Que compren ua sequéncia complèta despuish lo Paleolitic Mejan dinc a l'Edat deu Hèr. Qu'embarra pintruras rupèstras de l'epòca magdaleniana (enter 16,000 e 11,000 ans abans lo present), pendent lo Paleolitic Superior. Despuish julhet de 2008 lo sit que hè part deu Patrimòni Mondiau de l'Umanitat de l'UNESCO en associacion dab autes sits deu nòrd d'Espanha.
Las pintruras qu'estón descobèrtas en 1916. L'espeluga qu'a ua longor de. Que presenta un sarròt de cristallizacions mineraus: estalactitas, estalagmitas... La sequéncia complèta que compren las culturas mosteriana, chastèlperroniana, aurinhaciana, gravetiana, solutreana, magdaleniana e asilhana. Qu'embarra ua cinquantena de pintruras parietaus magdalenianas d'animaus monocròmas negras: 32 bisonts, 7 caprids, 6 cavaths, un cèrvi e un ors. Lo negre qu'ei obtiengut a partir de carbon.
Le Fay
Le Fay es una comuna francesa, situada dins lo departament de Sòna e Léger e la region de Borgonha Franca Comtat.
Geografia
Le Fay fa partit de la Bressa loanesa.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Saint-Martin-Lestra
Saint-Martin-Lestra es una comuna francesa, situada dins lo departament de Léger e la region de Ròse-Aups.
Berlaar
Berlaar es una comuna de la província bèlga d'Anvèrs.
Mustafa Kemal Atatürk
Mustafa Kemal Atatürk (vèrs 1881, Tessalonica - 10 de novembre de 1938) es un generau e òme d'Estat turc de la premiera partida dau sègle XX e de l'entre doas guèrras. Oficier partisan d'una modernizacion radicala de l'Empèri Otoman, venguèt pauc a pauc famós gràcias a sei succès durant la Guèrra Italoturca, lei Guèrras Balcanicas e la Premiera Guèrra Mondiala. Considerat coma lo sauvaire de Constantinòble a la batalha dei Dardànels (1915-1916), s'opausèt au desmembrament de l'Empèri organizat per leis Aliats a la fin dau premier conflicte mondiau. Estructurèt rapidament un movement nacionalista e modernizator que reprimiguèt victoriosament leis insureccions dei minoritats etnicas anatolianas (Curds, Armènis), rebutèt leis atacas grègas e reversèt lo sultanat otoman.
Après sa mòrt, venguèt l'objècte d'un culte de la personalitat coma fondator de la Turquia modèrna. Uei, es totjorn considerat coma un eròi nacionau. Son retrach es ansin present dins totei leis institucions dau país e dins la màger part deis ostaus. Lo jorn de son decès es l'objècte de commemoracions particularas.
Jovença e formacion
Mustafa Kemal nasquèt dins una familha d'origina païsana entre decembre de 1880 e mai de 1881 dins la vila de Tessalonica. L'istoriografia oficiala fixa sa data de naissença au 19 de mai de 1881 per establir un liame amb lo començament de la Guèrra d'Independéncia Turca lo 19 de mai de 1919. Son paire, Ali Riza Efendi (1839-1888), èra un oficier intrat dins lei doanas otomanas. Puei, venguèt marchand de fusta mai moriguèt en 1888 en laissant sa esposa e seis enfants dins una situacion precària. Sa maire, Zübeyde Hanim (1857-1923), èra una femna fòrça religiosa e relativament educada segon lei critèris de la societat turca dau periòde. En particular, sabiá legir e escriure. Lo pareu aguèt sièis enfants mai quatre moriguèron joves en causa de la difteria ò de la tuberculòsi.
Per ajudar sa familha, Mustafa Kemal deguèt rapidament arrestar l'escòla per trabalhar en cò d'un oncle, païsan dins la region de Tessalonica. Venguèt pastre mai après de conflictes amb un pòpe e un imam locau, sa maire acceptèt de lo tornar mandar dins una escòla de la vila. En despiech de son oposicion, Mustafa Kemal se dirigiguèt vèrs d'estudis militars e foguèt acceptat en 1896 a l'Escòla dei Cadets de Monastir. Ambiciós, realizèt d'estudis brilhants e descurbiguèt lei matematicas, la literatura, l'istòria e la filosofia dei Lutz. Aprenguèt tanben lo francés. En 1902, poguèt ansin intrar a l'Acadèmia de Guèrra de Constantinòble. Ne'n sortiguèt tres ans pus tard amb lo grade de luòctenent.
L'estudiant modernista
thumb|right|Declin de l'Empèri Otoman de [[1798 a 1920.]]
A la fin dau sègle XIX, l'Empèri Otoman èra dins un estat de declin avançat. A l'exterior, aviá perdut plusors territòris en Euròpa e sa subrevida èra unicament la consequéncia dei rivalitats entre leis autrei poissanças en Orient Mejan. En particular, França e lo Reiaume Unit protegissiá lo mantenement de l'Empèri per empedir una presa dei Destrechs per la marina militara russa. A l'interior, per agravar la situacion, lei possibilitats de reformar l'Estat èran totalament blocadas. D'efiech, lei finanças e lo comèrci èran largament passats sota contraròtle estrangier e, après divèrsei temptativas mancadas de modernizacion, lo sultan èra ostil ai projèctes de reformas. Un clergat fòrça conservator, e de còps reaccionari, lo sosteniá.
Mustafa Kemal descurbiguèt aquela situacion durant son sejorn a Monastir. D'efiech, la vila èra un centre d'agitacion e fòrça organizacions secrètas i existián. Sei publicacions permetèron a Mustafa Kemal de legir lo trabalh de filosòfs coma Montesquieu, Voltaire ò Rousseau. Adoptèt pauc a pauc un ponch de vista modernista e escriguèt dins un jornau clandestin plusors articles per denonciar la dominacion estrangiera e la corrupcion de l'administracion oficiala. Puei, venguèt lo cap d'un ceucle estudiant favorable a de reformas radicalas. Pasmens, lo grop foguèt denonciat per un espion e arrestat en 1904. Pasmens, après quauquei setmanas de preson, foguèron liberats en causa de l'abséncia de pròvas. Mustafa Kemal foguèt alora mandat dins un regiment de cavalariá basat en Siria.
Dins aquò, aquel alunchament l'empachèt pas de perseguir seis activitats politicas. Amb d'autreis oficiers desirós de fondar una nacion modèrna e independenta, fondèt lo movement Patriá e Libertat. Ne'n venguèt lo cap e donèt una orientacion revolucionària au grop que son objectiu èra lo reversament dau sultan. L'organizacion se desvolopèt ben mai lo terren sirian èra pauc favorable a una accion còntra lo poder centrau. Kemal demandèt donc son transferiment en Euròpa onte foguèt estacat a l'Estat major de la III Armada de Tessalonica.
La rompedura amb lei Joves Turcs
thumb|right|Retrach d'[[Enver Pacha, una dei figuras centralas dau movement Union e Progrès a partir de 1908.]]
En Tessalonica, Mustafa Kemal assaièt de crear una seccion de Patriá e Libertat mai se turtèt a l'influéncia dau movement « Union e Progrès ». Ben installat, son comitat èra en favor de l'institucion d'una monarquia constitucionala, modèl fòrça frequent dins lei monarquias europèas dau periòde. Kemal jonhèt lo movement mai intrèt rapidament en conflicte amb sei caps, especialament Enver Pacha. Ne'n foguèt donc excluch.
En 1908, leis oficiers d'Union e Progrès organizèron un còp d'Estat e prenguèron lo poder sota lo nom de Joves Turcs. Kemal participèt pas a l'insureccion. Pasmens, en 1909, sostenguèt lei revolucionaris còntra una temptativa dau sultat Abdulhamid II, sostengut per lo clergat, de tornar prendre lo poder. D'efiech, gràcias a sa posicion dins l'Estat major de l'armada, poguèt metre au servici dei modernistas la màger part dei fòrças de Tessalonica.
Per lo remerciar, lo govèrn novèu lo nomèt cap de l'Estat major de la III armada. En 1910, foguèt tanben encargat de reorganizar l'escòla de formacion deis oficiers de Tessalonica. Pasmens, lei relacions entre Kemal e Union e Progrès demorèron marridas. D'efiech, Kemal èra ostil au desvolopament de l'influéncia estrangiera dins l'Empèri. Ansin, denoncièt lo raprochament amb Alemanha mai demorèt isolat. En 1911, decidèt donc d'arrestar son activitat politica per se concentrar a sa carriera militara.
Lei succès militars en Libia e dins lei Balcans
Evacuat de Libia amb la signatura de la patz amb Itàlia, Mustafa Kemal tornèt trobar un Empèri Otoman dins una situacion fòrça malaisada après lei premiers combats de la Premiera Guèrra Balcanica. D'efiech, leis armadas otomanas desplegadas en Euròpa èran estadas duraments batudas per lei fòrças d'una coalicion de país balcanics gropant Serbia, Montenegro, Grècia e Bulgaria. Kemal foguèt nomat cap d'Estat major d'una division encargada de protegir Gallipoli per empachar la presa dei Dardanèls per lei Bulgars. Gràcias a una bòna organizacion de sa defensa, la division arrestèt uech atacas. Dins aquò, l'operacion foguèt arrestada car lei tropas otomanas engatjadas èran menaçadas per doas armadas bulgaras. En consequéncia, Serbia e Bulgaria poguèron enceuclar sensa dificultat Andrinòple que capitulèt après cinc mes de sètge lo 26 de març de 1913.
Pasmens, lei venceires trobèron ges d'acòrdi per dessenhar lei frontieras novèlas. Lo 18 de junh, Bulgaria ataquèt seis èx-aliats. En retorn, foguèt atacada per Serbia, Montenegro, Grècia e Romania. L'Empèri Otoman aprofichèt la situacion per reprendre lo combat e reconquistar Andrinòple lo 23 de julhet. La division de Kemal participèt amb succès ais operacions e Constantinòble poguèt ansin gardar lo contraròtle de la Tràcia Orientala.
La batalha dei Dardanèls
thumb|right|Mustafa Kemal sus la premiera pagina d'un jornau turc publicat en octòbre de [[1915 durant la batalha dei Dardanèls.]]
Après la Segonda Guèrra Balcanica, Kemal s'opausèt a la reorganizacion de l'armada otomana per Alemanha. Après una promoccion au grade de luòctenent-coronèu, foguèt alunchat gràcias a una mission d'agent militar en Bulgaria. Pasmens, en novembre de 1914, l'Empèri Otoman jonhèt leis Empèris Centraus e declarèt la guèrra a l'Entenduda. Kemal foguèt afectat a l'armada dau generau Otto Liman von Sanders qu'èra cargada de protegir lei Dardanèls. Sa mission principala foguèt de crear la 19 division avans de la dirigir vèrs lo sud de la Peninsula de Gallipoli.
L'ataca deis Aliats còntra lei Destrechs comencèt lo 25 d'abriu de 1915. La division de Kemal ocupava un deis objectius principaus de la fòrça de desbarcament. Capitèt de resistir e de blocar l'avançada dei tropas australianas. Gràcias a son ròtle dins la còntra-ofensiva Kemal foguèt promòugut coronèu. Durant lei setmanas seguentas, Kemal enregistrèt una revirada importanta amb la pèrda d'un regiment d'elèit e un succès de remarca que permetèt que permetèt de blocar definitivament l'avançada australiana. Puei, lo coronèu participèt ai combats que menèron a la revirada de la darriera ofensiva britanica còntra lei defensas turcas (21-22 d'aost). Après aquela desfacha, leis Aliats decidèron d'adoptar una actitud defensiva dins lei Dardanèls. Puei, abandonèron la region en genier de 1916. Per son ròtle decisiu dins la defensa otomana d'aost, Mustafa Kemal foguèt nomat generau. Venguèt tanben una personalitat famosa dins l'Empèri.
La fin de la Premiera Guèrra Mondiala
La participacion decisiva de Mustafa Kemal a la victòria otomana dei Dardànels melhorèt pas sei relacions amb lei Joves Turcs. Segon eu, faliá aprofichar la situacion per arrestar l'aliança amb Alemanha e signar una patz separada amb l'Entenduda. Per aquela rason, lo grand vizir Talaat Pacha li refusèt lo pòste de ministre de la Guèrra. Au contrari, foguèt mandat en Caucàs sus un frònt segondari per reorganizar lei tropas otomanas en dificultat còntra lei Rus. Durant aquelei combats, rescontrèt lo coronèu İsmet İnönü que venguèt, pus tard, un de sei collaborators principaus. Gràcias a la Revolucion Russa, lei fòrças de Kemal infligiguèron plusors desfachas ai tropas russas desorganizadas. Pasmens, après la presa de Bitlis, Kemal foguèt mandat sus lo frònt sud onte lei Britanics èran a menaçar Siria. I demorèt gaire car foguèt tocat per lo paludisme.
Durant sa convalescéncia a Constantinòble, recebèt d'oficiers opausats a la preséncia alemanda. A la mòrt dau sultan Mehmed V (1909-1918), assaièt tanben de convéncer son successor, Mehmed VI (1918-1922), d'adoptar son ponch de vista. Pasmens, son projècte capitèt mau e Kemal deguèt s'entornar en Siria. Nomat cap d'una 7 armada reducha a quauqueis unitats mau armadas e demoralizadas, assaièt de lei reorganizar. Una crisi de colica nefretica l'empachèt de perseguir aquel esfòrç e lei fòrças britanicas, numericament ben superioras, passèron lei defensas de la 7 armada sensa dificultats lo 19 de setembre de 1918. Amb lo rèsta de son armada, Kemal se retirèt a Alèp. Amb leis autrei caps otomans arribats dins la vila, decidèt d'abandonar Siria per protegir Anatolia. Lo 26 d'octòbre, sei tropas i arrestèron una ataca de la cavalariá indiana. Dins aquò, quatre jorns pus tard, l'Empèri Otoman signèt un armistici amb leis Aliats.
Vix (Còsta d'Aur)
Vix  es una comuna francesa administrada per lo departament de Còsta d'Aur de la region de Borgonha.
Mustafa Kemal Atatürk
L'organizacion de la resisténcia turca en Anatolia
Tre la fin de 1918, Kemal refusèt lei pèrdas territòrialas anonciadas per l'armistici de Mudros. Decidèt donc d'aprofichar la situacion (Empèri vencut, govèrn prisonier dei Britanics, menaças estrangieras...) per organizar un movement de resisténcia populara en Anatolia. Lo desbarcament grèc dins la region d'Esmirna favorizèt lo desvolopament de l'insureccion. En mai de 1919, Kemal foguèt encargat per lo govèrn de reprimir la resisténcia. Pasmens, son ròtle dins son organizacion foguèt rapidament denonciat e lo sultan Mehmed VI ordonèt son arrestacion.
Amb l'ajuda de plusors oficiers coma Ali Fuat Cebesoy, Rauf Orbay ò Refet Pacha, Kemal organizèt militarament son movement sota la direccion d'un Estat major unic. Obtenguèt lo sostèn dei païsans anatolians e d'una partida de l'armada regulara. De mai, fòrça militars refusavan de seguir leis òrdres donats per lo sultan en causa de la pression exercida per la garnison britanica de Constantinòble sus lei decisions dau govèrn. Pauc a pauc, Mustafa Kemal capitèt donc de constituir un govèrn provisòri en Anatolia, sostengut per lei partisans de l'independéncia de Turquia.
Dau Congrès de Sivas a l'eleccion de la Granda Assemblada Nacionala
thumb|Turquia après lo Tractat de Sèvres (1920).
Durant l'estiu de 1919, lei caps militars que sostenián Mustafa Kemal decidèron d'organizar un congrès popular dins la vila de Sivas. Inaugurat lo 4 de setembre, aqueu congrès reüniguèt tres delegats eissits de cada districte dau país e formèt pauc a pauc lo govèrn provisòri de l'insureccion. Pasmens, Mehmed VI gardava una certana legitimitat. Anoncièt la dissolucion dau govèrn e la convocacion d'eleccions generalas. Aquò permetèt d'isolar Kemal e la populacion turca elegiguèt un parlament qu'acceptèt de se reünir a Constantinòble.
Vix (Còsta d'Aur)
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Mustafa Kemal Atatürk
Dau Congrès de Sivas a l'eleccion de la Granda Assemblada Nacionala
Dins aquò, lei parlamentaris èran ostils a una partida importanta dei concessions promesas ais Aliats per lo sultan. En març de 1920, lei Britanics dispersèron lo parlament. Puei, lei venceires de la guèrra impausèron la signatura dau Tractat de Sèvres. Aquela patz entraïnava la pèrda d'Esmirna e de la màger part de l'Anatolia Orientala. Kemal retrobèt alora rapidament de partisans. En abriu, s'alièt amb l'Union Sovietica per combatre leis Aliats. Obligats de desmobilizar sei fòrças per contentar son opinion publica, leis Aliats laissèron Grècia sometre Turquia.
En parallèl, per legitimar son poder, Kemal ordonèt l'eleccion d'una Assemblada Nacionala que se reüniguèt a Ankara lo 23 d'abriu de 1920. Lei deputats designèron un comitat executiu que declarèt assumir la direccion dau país. La guèrra civila comencèt còntra lo govèrn de Mehmed VI qu'utilizèt sei poders de califa per declarar eretics seis adversaris. Après quauquei victòrias inicialas, lo Tractat de Sèvres privèt lei fòrças dau sultan dau sostèn popular.
La Guèrra d'Independéncia
thumb|Turquia après lo Tractat de Laussana (1923). thumb|right|Mustafa Kemal durant una inspeccion de tropas turcas lo 18 de junh de [[1922.]]
Ancona
thumb|400px|left|Vista dau pòrt d'Ancona.
Mustafa Kemal Atatürk
La Guèrra d'Independéncia
Lo tèrme de Guèrra d'Independéncia Turca gropa plusors conflictes que se debanèron en Anatolia de 1919 a 1922. Opausèron lei fòrças kemalistas ai tropas dau sultan, a l'armada grèga e ai movements populars formats a l'entorn dei minoritats curdas e armènis. Regardant l'armada dau sultan, lo descrèdit dau sobeiran e lei condicions impausadas per lo Tractat de Sèvres (limitacion de l'armada a 15,000 òmes...) reglèt lo problema. La màger part dei militars inicialament fidèus a Mehmed VI ralièt lei kemalistas. Lo sultan perdiguèt ansin pauc a pauc tota autoritat. Lo 1 de novembre de 1922, poguèt opausar ges de resisténcia au vòte de l'abolicion dau sultanat per l'Assemblada Nacionala.
En 1920, l'armada dau generau Kazim Karabekir bateguèt lei Curds e leis Armènis. Lei territòris laissats ai Curds per leis Aliats foguèron totalament reconquistats. Armenia deguèt restituir lei districtes d'Artvin, d'Ardahan e de Kars. Lo rèsta de son territòri foguèt integrat dins l'Union Sovietica onte formèt la RSS d'Armenia. Lo Tractat de Kars, signat lo 13 d'octòbre de 1921, permetèt d'acabar aqueu conflicte. Lo meteis mes, Kemal obtenguèt la signatura d'un acòrdi amb França que permetèt la liberacion de Cilícia. París acceptèt de denonciar lo Tractat de Sèvres e de sostenir l'independéncia turca, çò que permetèt de liberar aperaquí 100,000 òmes.
D'efiech, la menaça pus importanta èra aquela representada per Grècia. D'efiech, lei Grècs dispauvan de 180,000 òmes e èran a menar d'ofensivas per agrandir lo territòri annexat a l'entorn d'Esmirne. En 1920, aqueleis atacas se turtèron a una resisténcia turca mai e mai dura. Pasmens, en octòbre, la mòrt dau rèi Alexandre I entraïnèt lo retorn de Constantin I. Reversat durant la Premiera Guèrra Mondiala en causa de sa simpatia per Alemanha, perdiguèt rapidament lo sostèn deis Aliats. De mai, fòrça oficiers grècs ostils au rèi quitèron l'armada. Aquò aguèt de consequéncias rapidas sus l'eficacitat dei tropas grègas que foguèron batudas a proximitat dau vilatge d'Inonu entre decembre de 1920 e març de 1921. Puei, una ofensiva grèga en direccion d'Ankara foguèt arrestada a la batalha de Sangari (14 d'aost - 13 de setembre de 1921). Aquela desfacha afebliguèt lei Grècs e leis Aliats reconoguèron la necessitat de revisar lo Tractat de Sèvres. Pasmens, l'armada ellèna capitèt de restablir de linhas a l'entorn d'Esmirna. Finalament, lei Turcs, sota la direccion personala de Mustafa Kemal, rompèron lei defensas grègas a la batalha de Dumlupinar (26-30 d'aost de 1922) e intrèron a Esmirna lo 9 de setembre.
Après l'incendi dei quartiers grècs d'Esmirna e l'evacuacion malaisada dei fòrças grègas presentas en Anatolia, leis Aliats impausèron la fin dei combats ai Grècs. L'armistici de Mudanya, conclut lo 11 d'octòbre de 1922, enterinèt aquela decision. La patz foguèt restablida amb lo Tractat de Laussana signat lo 24 de julhet de 1923. Reconoguèt la reconquista dei territòris ocupats per lei tropas kemalistas e donèt au país sei frontieras actualas. La region dei Destrechs foguèt desmilitazida mai Turquia obtenguèt la retirada de totei lei tropas estrangieras. La mesa en plaça de limitacions de circulacion dei naviris èran tanben possibla en temps de guèrra. Aquò confiermèt la victòria dei fòrças de Mustafa Kemal que foguèt subrenomat lo Gazi (lo « Victoriós »).
Leis acòrdis de Laussana organizèron tanben lo transferiment fòrçat de populacions importantas entre Grècia e Turquia. Ansin, 1,5 milions de Grècs deguèron quitar Anatolia per anar en Grècia, çò qu'entraïnèt la disparicion de la màger dau poblament grèc en Asia Menora. En retorn, 500,000 Turcs foguèron expulsats de Grècia. Per Turquia, aquò foguèt una pèrda importanta mai permetèt au país de suprimir lei revendicacions grègas sus lei regions occidentalas d'Anatolia.
L'abolicion dau Sultanat
La victòria còntra Grècia foguèt un dei factors que permetèt a Mustafa Kemal d'obtenir l'abolicion dau Sultanat. Pasmens, lo clergat conservator demorava un obstacle important per son projècte de fondar una republica nacionala, independenta, omogenèa e laïca segon lo modèl francés. Lo sostèn de la populacion, fòrça estacada a l'islam e a sei tradicions, èra tanben pas assegurat. Per faciar aqueu problema, transformèt donc lei comitats de resisténcia de son movement en partit politic. Dich Partit Republica dau Pòble (CHP ), aquela organizacion aviá per objectiu de federar a l'entorn de sa persona totei lei partisans de la modernizacion dau país.
Pasmens, lo CHP obtenguèt pas la majoritat absoluda ais eleccions d'aost de 1923. Mai lei faccions de l'Assemblada arribèron pas a trobar un acòrdi per dirigir lo país. Deguèron donc demandar l'ajuda de Kemal que formèt un govèrn amb de membres de son partit. Puei, lo 29 d'octòbre de 1923, proclamèt la republica e venguèt lo premier president de Turquia. Egalament cap suprèm dei fòrças armadas, podiá presidir l'Assemblada e chausir İsmet İnönü coma cap de son govèrn. Enfin, fixèt la capitala a Ankara.
Tre 1925, aquela politica laïca suscitèt la revòuta dau cap curd Cheikh Saïd (13 de febrier - 27 d'abriu de 1925). Malaisada, la repression s'acabèt per la mòrt de 20,000 soudats turcs, de 40,000 insurgents e de 250,000 civius. Cinc ans pus tard, una segonda insureccion, la revòuta de Menemen aguèt luòc. Un còp de mai, lo govèrn mandèt l'armada per reprimir un grop d'insurgents islamistas mai lo movement se difusèt dins plusors vilas entraïnant d'arrestacions. La democratizacion dau regime, iniciada en 1926, foguèt tanben suspenduda per eliminar tota contestacion politica.
La laïcizacion e l'occidentalizacion
Après la proclamacion de la republica, la laïcizacion e l'occidentalizacion deis institucions e de la societat foguèt lo premier aisse major dei reformas de Mustafa Kemal. Per aquò, quatre transformacions majoras aguèron luòc. La premiera foguèt l'abolicion dau Califat car lo califa, gardian de la fe, podiá s'opausar ais innovacions kemalistas gràcias a son autoritat espirituala. En despiech de la resisténcia acarnada dei conservators, l'Assemblada Nacionala acceptèt de votar en favor de l'abolicion lo 3 de març de 1924. La meteissa lèi organizèt la secularizacion de l'Estat, especialament aquela dei tribunaus. Decidèt tanben de remplaçar lo drech musulman per de còdis juridics modèrnes.
L'emancipacion de la femna turca foguèt un autre element important de la politica kemalista. Son estatut personau foguèt plus fixat per l'islam, la poligamia foguèt enebida e divèrsei lèis permetèron a la femna de refusar de tradicions ancianas coma la repudiacion, lo pòrt dau veu ò lo harèm. L'ensenhament conoguèt d'evolucions similaras. Leis escòlas religiosas, compres crestianas, foguèron sarraduras ò laïcizadas. De programas e de metòdes europèus foguèron adoptats. Aquelei reformas de l'educacion devián permetre l'emergéncia d'un elèit intellectuau e scientific occidentalizat.
Lei transformacions economicas
Per Mustafa Kemal, se la transformacion dei lèis e dau sistèma educatiu èran de necessitats per ragantar l'Occident, lo desvolopament economic èra tanben una obligacion. D'efiech, en causa de son declin e de sei blocatges intèrnes, l'Empèri Otoman aviá negligit la mesa en plaça d'infrastructuras modèrnas. L'industria èra quasi inexistenta e l'agricultura èra dominada per de mòdes de produccion arcaïcs. L'introduccion de metòdes modèrnes foguèt donc encoratjada dins l'agricultura (engrais, maquinas, aigatge...). Aquò permetèt d'aumentar la superficia cultiva de 1,829 milions d'ectaras en 1925 a 6,338 milions en 1938. En parallèl, la produccion de cerealas passèt de 849,000 tonas a 6,8 milions. Aquò permetèt de norir corrèctament la populacion que passèt de 13 a 18 milions d'abitants durant lo meteis periòde. Per sostenir aqueu desvolopament, de trabalhs importants foguèron organizats per bastir de rotas e de camins de fèrre.
Pasmens, la politica economica e industriala de Mustafa Kemal se turtèt a l'especializacion etnica que predominava dins l'espaci otoman. D'efiech, lei Turcs ocupavan principalament de posicions de païsans, de foncionaris e de soudats. Lo comèrci, lei bancas, l'industria e l'artesanat èran tengudas per lei Grècs e leis Armènis que quitèron lo país après la Guèrra d'Independéncia. De mai, per assegurar l'omogeneïtat etnica de Turquia, Kemal adoptèt una politica de repression còntra leis aspiracions dei minoritats etnicas, en particular lei Curds. D'un biais generau, lei projèctes industriaus kemalistas foguèron donc alentits per la manca de personaus qualificats. En 1925-1926, aquò entraïnèt una crisi economica – agravada per la revòuta curda de 1925 – que favorizèt l'union dei maucontents dau movement kemalista. Probablament dirigit per Cavit Pacha, un èx-ministre dei Turcs Joves, un complòt se creèt per reversar Mustafa Kemal. Pasmens, lo projècte foguèt descubèrt per la polícia. Plusors caps dau CHP foguèron arrestats. Certanei foguèron executats e d'autrei condamnats a l'exili coma Rauf Orbay.
Sérigny (Vinhana)
Sérigny es una comuna peitavina, situada dins lo departament de Viena e la region de Novela Aquitània, ancianament de Peitau-Charantas.
Toponimia
Las atestacions ancianas son, per lhuec:
Nòtas
<references group="N"/>
Holmes
En anglés, holmes es un mot d'argòt equivalent en occitan al mot « amic » o « companh ». Holmes es tanben un nom de familha e de mantun luòc al Reiaume Unit e als Estats Units.
Patronim
Lo nom de Holmes es lo de mantuna personalitat (per òrdre alfabetic) :
Mustafa Kemal Atatürk
Lo restabliment diplomatic
thumb|right|[[Fotografia de Mustafa Kemal e dau rèi afgan Amanullah Khan en 1928.]]
En despiech de sa politica d'independéncia financiera e industriala quasi autarquica, Mustafa Kemal se preocupèt de tornar integrar Turquia sus la scena diplomatica europèa. Per aquò, desvolopèt de politicas de cooperacion ò d'amistat amb lei país vesins. Ansin, en mai de sa politica de cooperacion amb l'Union Sovietica, Ankara venguèt membre de la Societat dei Nacions (SDN) en 1932. Puei, en 1934, formèt una aliança militara amb Romania, Grècia e Iogoslavia – lo Pacte Balcanic – qu'èra destinada a empachar tot cambiament geopolitic dins la region. Enfin, en 1937, la signatura dau Tractat de Sadabad amb Iraq, Iran e Afganistan li permetèt de restaurar de liames amb d'autreis Estats musulmans.
Pasmens, lo succès pus important de la diplomacia kemalista foguèt la revision dei clausas dau Tractat de Laussana sus lei Destrechs. D'efiech, segon aquela convencion, una comission internacionala dirigida per quatre poissanças navalas (França, Reiaume Unit, Japon e Itàlia) èra encargada de susvelhar e d'assegurar la circulacion liura dei naviris dins la zòna. Turquia aviá tanben pas lo drech de militarizar la region. Signada en 1936, la convencion de Montreux restaurèt la sobeiranetat sus lo Bosfòr e lei Dardanèls. De mai, se leis autoritats turcas dèvon totjorn assegurar la circulacion liura dau trafec maritim en temps de patz, pòdon blocar lei Destrechs en temps de guèrra.
Fin de vida
thumb|right|[[Fotografia dau mausolèu d'Anitkabir en 2021.]]
Tre la fin deis ans 1910, Mustafa Kemal foguèt tocat per de problemas de santat. Son refús de seguir l'avejaire dei mètges agravèt pauc a pauc son estat fisic. Victimas de problemas renaus e coronaris, refusèt d'arrestar de trabalh e moriguèt finalament d'una ciròsi lo 10 de novembre de 1938 dins lo palais de Dolmabahçe a Constantinòble (venguda oficialament Istambol en 1930). Foguèt inicialament enterrat au musèu etnografic d'Ankara. Lo 10 de novembre de 1953, sei rèstas foguèron transferits dins lo mausolèu d'Anitkabir, situat a la cima d'una còla de la capitala turca.
Lo kemalisme
thumb|right|Discors de Mustafa Kemal Atatürk en [[1935 davant una representacion dei « Sièis Sagetas » de sa pensada.]]
La doctrina politica desvolopada per Mustafa Kemal pòrta son nom. Es compausat de sièis elements principaus que forman lei « Sièis Sagetas » dau programa fondator de la Republica de Turquia :
Lo kemalisme inspirèt fòrça caps politics en Magrèb e en Orient Mejan durant lo sègle XX. Pasmens, sa pensada pòu egalament considerada dins una perspectiva gaulliana a prepaus d'una « certana idèa de Turquia ». D'efiech, coma l'indica son testament politic, Mustafa Kemal se preocupèt subretot de tornar plaçar Turquia dins lo concèrt dei Nacions : ''« Laissi, coma eiretatge espirituau, ges de verset, ges de dògma, ges de règla petrificada e gelada. Mon eiretatge espirituau, es la sciéncia e la rason [...]. Tot dins aquest mond evoluís rapidament. La concepcion dau bonur e dau malastre se modifica, au fieu dau temps, en lei pòbles e leis individús. Afiermar, dins aquest contèxte, qu'avèm sauput inventar de recèptas eternalament valablas equivau a renegar l'evolucion incessanta deis idèas e de la sciéncia. [...] Degun ignòra çò qu'ai assaia de faire, çò qu'ai assaia de capitar per lo ben de la nacion turca. Aquelei que, après ieu, vourràn avançar dins mon selhatge, sensa jamai s'alunchar de la rason e de la sciéncia, vendràn meis eiretiers espirituaus »''.
Lo culte de la personalitat
Tre la fin de la guèrra còntra Grècia, Mustafa Kemal foguèt l'objècte d'un culte de la personalitat. Pasmens, l'amplor d'aqueu movement demorèt limitat fins a sa mòrt. Prenguèt una importància novèla sota la direccion de son successor, İsmet İnönü, qu'utilizèt l'imatge d'Atatürk per legitimar son poder. Ansin, lo retrach de Mustafa Kemal es present dins totei lei burèus de l'administracion publica, dins leis escòlas, sus lei bilhets de banca e dins leis ostaus de fòrça familhas turcas. De monuments en son onor son presents dins la màger part dei vilas dau país e plusors infrastructuras importantas pòrtan son nom. De mai, cada 10 de novembre, leis activitats s'arrèstan en Turquia per commemorar son decès. Enfin, una lèi adoptada en 1951 enebís d'insultar publicament la memòria d'Atatürk.
Ticheville
Ticheville es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Orne e la region de la Bassa Normandia.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Artista
Un artista es un individú que fa una òbra, que cultiva o mestreja un art, un saber, una tecnica, e de cu remarcan entre autres la creativitat, la poesia, l'ouriginalitat de sa produccion, de seis actes, de sei gèsts.
Dins lo sens comun, e pron pejorativament o per la discalificar, parlan tanben d'artista o de poèta a prepaus d'una persona estrània, marginala, ociosa, pantaiarèla, que fa qué que sieche, de quauqu'un qu'a pas lo sens dei realitats, dei règlas, e que de còups lo considèran coma rebèlle o fòu, mai qu'au contrari poadon tanben apreciar coma fent pròva de gèni.
Landen (Belgica)
Landen (Belgica) es una comuna de la província bèlga del Brabant Flamenc.
Jimini
Localisacion
Lo jimini es parlat dins lo departament de Dabakala.
Escritura
L'alfabet del jimini es :
Economisme
L'economisme designa una tendéncia en sciéncias socialas de considerar totes los fachs socials coma de fachs economics. Es tanben una expression, a vegadas pejorativa, presentant l'economia coma una ideologia.
Es sovent emplegada per criticar una vision sonque economica de la socieatat, dins una perspectiva reduccionista que seriá una construcion representativa de l'Òme e de la societat absoludament artificiala.
Definicion
Aquela tendéncia a una doble origina.
La microeconomia estandard part d'un presupausat sul comportament dels individús. Aquela pausa que las causidas de cadun se fan sonque sus una basa racionala. Mas aquela racionalitat es dins los fachs limitada. Qualques economistas analisèron atal lo problèma de la dròga sonque en tèrmes de mercat de l'ofre e de la demanda, en consequéncia la delinquéncia en tèrmes de causida racionala basada sus un analisi còsts/avantatges.
En macroeconomia, aquela tendéncia explica los fenomèns socials sonque per lor origina economica. Lo concèpte d'infrastructura per Karl Marx, pausa que los movements de la societat civila e de la politica (la superstructura) son pas que de rebats d'une luta de las classas que los fondaments son economics.
En sciéncias socialas, l'economisme tend a amagar los autres apróchis per daissar sonque la plaça a l'economia.
Critica del libéralisme
Lo tèrme es a vegadas emplegat per criticar una vista sonque economica de la societat, que seriá una construccion representativa de l'òme e de la societat absoludament artificiala.
Lo tèrme economisme foguèt emplegat d'en primièr pels bolchevics per criticar aqueles que reduson lo marxisme a une teoria economica. L'economista francés Charles Bettelheim tanben empleguèt aquela expression dins aquel sens. Al començament del sègle XXI, l'expression a vegada emplegada per criticar la vision economica liberala.
Cap economista, liberal o non, jamai soutenguèt la tèsi que las relacions socialas se reduirián a de relacions economicas. Estudiar los fenomèns economics implica pas que los autres fenomèns existisson pas, pas pus que causir d'estudiar los insèctes implica de negar l'existéncia dels autres animals.
Relanges
Relanges es una comuna francesa, situada dins lo departament dels Vòges e la region de Lorena.
Geografia
Lo vilatge a situat entre Bains-los-Bains e Contrexéville, en la region naturala de la Vôge, e aperten al costat de Darney.
La municipalitat compti cinc granjas, #que doas n'agricultura biologica, e uèch artesans.
Le village est situé entre Bains-les-Bains et Contrexéville, dans la région naturelle de la Vôge, et appartient au canton de Darney.
La commune compte cinq fermes, dont deux en agriculture biologique, et huit artisans.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Relanges N'aperteniá al bailliage de Darney jos l'Ancian Regim.
Segon Henri Lepage e Charles Charton (1845) :
Relanges appartenait au bailliage de Darney sous l’Ancien Régime.
Selon Henri Lepage et Charles Charton (1845) :
Sus (Bearn)
Sus (Xütxe en basco, Sus en francés) qu'ei ua comuna bearnesa administrada peu departament deus Pirenèus Atlantics de la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
La prononciacion qu'ei [sys]. Las fòrmas ancianas que son Sus Major en 1097, Sancte Cataline Dessus en 1384, Sent Saubador Dessus en 1396, Suus en 1548, Sent Joan de Sus en 1608, Sus (mapa de Cassini, a la fin deu sègle XVIIIau).
Segon Dauzat e Rostaing, lo latin sursum ei pas adaptat. Lo nom que vien deu nom latin d'òmi Sucius.
Miquèu Grosclaude, lo vilatge qu'ei en plana, un sens topografic qu'ei donc improbable. Que poderé aver lo sens de « au sud ». Solament, aqueras precisions que son per parelhs, tipe « dessus/devath ». Lo nom Sucius qu'ei ua solucion, mès ei pas atestat dens la region. Lo nom que demora escur. Que cau citar lo castèth de Sus dens la comuna de Borg Garbèr e l'anciana comuna de Sussauta (canton de Sent Palais).
Magny-Lambert
Magny-Lambert es una comuna francesa, situada dins lo departament de Còsta d'Aur e la region de Borgonha.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Umm Kulthum
Umm-Kulthum (en arabi: أم كلثوم; transcrich d'un biais variable en alfabet latin coma: Om Koultoum, Om Kalthoum, Oum Kalsoum, Oum Kalthum, Omm Kolsoum, Umm Kolthoum, Um Kalthoom, Omme Kolsoum, Umm Kultūm, demest d'autras variantas). En turc se coneis coma Ümmü Gülsüm (Temai Ezzahager, 4 de mai de 1904 – Lo Caire, 3 de febrièr de 1975) foguèt una cantaira solista, compositora e actritz egipciana. Nascuda a Temai Ezzahager, es coneguda jos l'escais de l'"Estela d'Orient". Mai de tres decennis aprèp sa mòrt es considerada encara coma la cantaira mai famosa e prestigiosa del mond arabi del sègle XX.
Fraissinet (Provença)
Fraissinet (Fraxinetum en latin, en arabi فرخشنيط o Farakhshanit) foguèt un comptador sarrasin del sègle X dins lo golf de Sant Tropetz, en Provença. Lo territòri de la ciutat dels limits mal definits (benlèu la comuna actuala de La Gàrdia Frainet), foguèt conquistat per de marins venguts d'Al Andalós vèrs 890 e représ per lo comte de Provença Guilhèm Ièr (escaissat puèi "lo Liberator") en 973 après la batalha de Tortor.
Vèrs 889, un naviri musulman, probablament venent de Bajjana en Al Andalós, acostèt dins lo golf de Sant Tropetz e s'i establiguèt. Inicialament un simple establiment pirata per pilhar la region, se desvolopèt puèi amb l'arribada de fòrça musulmans per venir un vertadièr centre comercial e militar, associat a las Balearas, qu'arribèt a dominar qualques 60 km, cobrissent tot lo Massís dels Mauras e la Camarga. Son cap foguèt reconegut coma emir dependent de l'emir (après califat) de l'Al Andalós.
La primièra contra-ofensiva crestiana s'organizèt en 942 menada pel rei Uc d'Arle que amb l'ajuda de Berenguièr II d'Itàlia e Roman Lecapen destrusiguèt la flòta sarrasina, mas Uc signèt un acòrdi amb los musulmans que recebèron la comanda de defendre los passatges dels Alps per compte de França. Foguèt segurament a aqueste moment que de grops musulmans s'establiguèron dins la val de l'Arc en Mauriena, e a Faucigny en Tarentèsa. Vèrs 944 l'emir de Fraissinet, Kalra, foguèt recebut per son superior d'Al Andalós, lo califa Abd al-Rahman III.
En 956, l'emperaire Oton III del Sant Empèri envièt Joan de Gorze coma ambaissador pendent dos ans a la cort del califa de Còrdoa, per demandar l'arrèst de las incursions musulmanas dempuèi Fraissinet. En 972, los musulmans faguèron una famosa incursion ont sequestrèron l'abat Maiol de Clunhic, legat del Papa e amic pròche de l'emperairitz Adelaïda. Foguèt pagat lo rescat, mas s'organizèt en seguida una expedicion punitiva e en 973 foguèron derrotats per Guilhèm Ièr de Provença e divèrses senhors locals a la batalha de Tortor en 973 e durant los meses seguents seràn anequilats. Fòrça sarrasins moriguèron mas qualqu'uns demorèron encara dins la region fins qu'al cap d'unes sègles foguèsson absorbits per la populacion provençala.
Referéncias
<references responsive="" group="">
Tarentola mauritanica
La tarenta comuna (Tarentola mauritanica, Linné, 1758) es una espècia de tarenta presenta dins lo bacin mediterranèu.
Es un gekko caracterizat per sa pupilla verticala. De talha mejana (15 cm max.) amb una coa relativament lònga, a una pèu cubèrta de protuberàncias que li dònan un aspècte rabasset e rugós. Sa color varia durant la jornada entre lo biset clar e lo brun sorn segon lei variacions intèrnas de la temperatura de l'organisme. Lei joinets presentan tanben sovent de bendas transversalas sornas. Lei mascles son generalament pus gròs que lei femèlas mai la diferenciacion entre lei dos sèxes es malaisada d'observar.
Vivent dins leis endrechs peirós, la taranta comuna es un reptil nuechenc que caça activament d'insèctes e de larvas gràcias a un odorat fòrça desvolopat, una vision bòna e una capacitat de se desplaçar rapidament sus totei lei tipes de superficia. Ben adaptada ai mitans urbans, s'observa sovent a proximitat deis esclairatges qu'atiran sei presas.
Boechout
Boechout es una comuna de la província bèlga d'Anvèrs.
Turquia
Turquia (en turc Türkiye), oficialament la Republica de Turquia (en turc Türkiye Cumhuriyeti), es un país d'Eurasia escambarlat subre los continents europèu e asiatic. Confronta Bulgaria al nòrd-oèst, Grècia a l'oèst, Georgia al nòrd-èst, Armenia, Iran e l'exclava de Naxçıvan (part d'Azerbaitjan) a l'èst e Iraq e Siria al sud. Es bordada per la mar Negra al nòrd, la mar Egèa a l'oèst e la mar Mediterranèa al sud.
La capitala es Ankara e lo gentilici es turc -a.
Geografia fisica
Turquia s'estend principalament sus la peninsula d'Anatolia que se situa entre lei continents europèu e asiatic. Es ansin enviroutada per la Mar Negra au nòrd, la Mar Egèa a l'oèst e la Mar Mediterranèa Orientala au sud. Dins lo nòrd-oèst, se troba tanben la Mar de Marmara qu'es una mar interiora pichona que fa la joncion entre leis Estrechs. Son relèu es dominat per lei doas cadenas montanhosas anatolianas, orientadas èst-oèst, que son lei Monts Taurus au sud e la Cadena Pontica au nòrd. Plusors montanhas i passan 3,000 mètres d'altitud. Dins l'èst dau país, lei doas cadenas se jonhon e forman un plan d'altitud fòrça auta. Mai d'una cima i passa 5,000 mètres coma lo Mont Ararat (5,165 m) qu'es la montanha pus auta de Turquia.
Accion Francesa
vinheta|Una manifestacion de l'AF en [[2015]] Accion Francesa (en francés Action française), abreujat AF, es un movement politic francés nacionalista e monarquic d'extrèma drecha fondat en 1898 par Henri Vaugeois e Maurice Pujo.
Turquia
Geografia fisica
Entre lei doas cadenas, se situa lo plan anatolian qu'es una region d'altitud auta amb un nivèu mejana de 1,132 mètres. Es una zòna relativament traversuda formada de valats mai ò mens parallèls. L'origina d'aquelei relèus es variabla mai generalament dictada per la preséncia de relèus ancians parcialament usats ò de vaus fluvialas s'escolant vèrs la Mar Egèa. Lei regions litoralas ocupan generalament una superfícia limitada entre lei mars enviroutant lo país e lei premierei montanhas qu'apareisson rapidament. Pasmens, quauquei plans litoraus existisson que son formadas per un deltà fluviau en Anatolia ò per lo plan dau sud de Tràcia dins la partida europèa dau territòri turc.
Lei rius d'Anatolia pòdon presentar una longor importanta (1,150 km per Halys, 824 km per Sakarya) mai an generalament de debits febles en causa de la quantitat limitada de precipitacions. Doas excepcions se situan dins la region sud-èst d'Anatolia que son lei dos fluvis majors d'Orient Mejan, Eufrates e Tigre, que se forman gràcias ai precipitacions pus importantas dei regions orientalas. S'escolan en direccion dau Golf Persic e son de fònts importantas d'aiga per lo país.
Accion Francesa
Uèi se nomena oficialament «Centre royaliste d'Action française» (en occitan Centre Reialista d'Accion Francesa) e es lo principal movement monarquic de França. Prepausan de restablir la monarquia en França de la familha d'Orleans, s'opausan a l'Euròpa federala, a la mondializacion e al "sistèma de partits". Militan tanben en oposicion al maridatge omosexual e a l'omoparentalitat en França.
Turquia
Clima
Situada au nòrd-èst de la Mar Mediterranèa e au sud de la Mar Negra, Turquia fa principalament partida de la zòna climatica mediterranèa amb d'ivèrns doç e d'estius secs e cauds. Pasmens, aquel esquèma presenta de variacions importantas entraïnadas per lo relèu. D'efèct, aquelei montanhas pòdon blocar lo movement dei massas d'èr ò demenir la temperatura mejana.
Lei montanhas situadas lòng dau litorau moderan l'influéncia dei mars e favorizan l'emergéncia de trachs climatics continentaus. Lei sasons i son pus marcadas e leis ivèrns pus fregs, especialament dins lei regions orientalas onte l'altitud aumenta. Dins lei zònas d'altitud fòrça auta, lo clima vèn montanhard amb d'ivèrns fòrça fregs amb de temperaturas de -30 a -40°C. Lei montanhas litoralas limitan tanben lei precipitacions mejanas dins lei regions interioras que son d'aperaquí 400 mm.