cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Médière
Médière es una comuna francesa, situada dins lo departament de Dobs e la region de la Franca Comtat.
Fossé (Ardenas)
Fossé es una comuna francesa del departament de las Ardenas e de la region de Champanha e Ardena.
Casso (Agenés)
Casson o benlèu Lo Casson es una anciana parròquia d'Agenés e una anciana seccion cadastrala de Bonencontre. L'anciana parròquia èra tanben un pauc sul territòri del Pont del Casse.
Fossé (Ardenas)
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Casso (Agenés)
Portava lo nom de parròquia de Sant Esteve del Casso, mas tanben de còps de Sant Pèire del Casso.
Longeaux
Longeaux es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mòsa e la region del Grand Èst.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Vilatge mencionat dempuèi lo.
Village mentionné dès le.
Monceaux-le-Comte
Monceaux-le-Comte es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Nièvre e la region de Borgonha Franca Comtat.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Arrondiments d'Aisne
Lo departament d'Aisne a 5 arrondiments :
Nguyễn Tấn Dũng
Nguyễn Tấn Dũng (n. 1949 avocat e òme politic foguèt lo primièr ministre de Vietnam de 2006 fins a 2016.
Ai Dònas de França
thumb|left|Ais Dònas de França thumb|Galerias Lafaietas Lo magazin tolonenc Ai Dònas de França se situava sus la Plaça de la Libertat e lo Baloard d'Estrasborg e sieguèt lo màger de sa vila durant la premiera mitat dau sègle XX e fins ai bombardaments de la Segonda Guèrra Mondiala que lo destruiguèt en 1944. Un bastiment de beton lo remplacèt a partir deis annadas 1950 amb lei Galariás La Faieta dins son planpè au jorn d'uei.
Clavèiras
Clavèiras (Clavières en francés) z-es 'na comuna auvernhata, situada dins lo departament del Cantal e la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament d'Auvèrnhe.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Toponimia
Las fòrmas ancianas son Villa Claverias, in aice Calerinsi, en latin, vas 939, Claveiras en 1185, De Claveris, en latin, en 1218, Claveyras al sègle XIV, Claveyr e Chavers seu Clavers al sègle XIV, Clavières-la-Montagne en 1624, Chaviers en 1686, Clavières en 1745. Lo nom ven delh latin clavus, « tacha », delh sufixe -aria [o de lors eiretèirs], amb lo sens de « clausor, cleda farrada, tachonada ». La prononciacion, notada a Chalaier, e a Vabres, es [kla'βɛjrə] (pusleu que [kla'βejrə], çò sembla), çò que justifica la grafia Clavèiras.
Nòtas
<references group="N"/>
Quena
thumb|200px|Ua quenaLa quena qu'ei ua flabuta de la cordilhera deus Andes provesida d'un bisèu on lo son es format en bohant en tot completar lo horat deu bisèu en lo tapoant dab lo pòt inferior.
La quena qu'ei generaument hèitas d'un biais artesanau e dab tradicionaument ua canavèra. Que's hargan versions modèrnas de husta. Que's pòt farbricar versiosn diferentas de quenas dab mantuns acòrds possible ; la version mei classica qu'ei de canavera, dab 7 horats (un au darrèr de l'instrument) e acordada suu la de 440 Hz.
La quena que s'ei popularizada durant las annadas 1970 dab l'emigracion de mantuns ciutadans latinoamerican e dab la soa difision per musicians pop e la popularitat mondiau amavetz de la musica andina. Un grop de musica andina que compte generaument dab au mens ua quena, en mei deu siku, deu Charango e de divèrsas percussions com lo Bombo legüero.
Plantatge
Plantago es un genre de planta de flors apertenent a la familha Plantaginaceae, compausat d'aperaquí dos cents espècias. Es lo genre dei plantatges vertadiers.
Lignières
Lignières es una comuna francesa, situada dins lo departament de Char e la region dau Centre e Vau de Léger.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Aumontzey
Aumontzey es una comuna francesa, situada dins lo departament dels Vòges e la region de Lorena.
Collonges-au-Mont-d'Or
Collonges-au-Mont-d'Or es una comuna francesa situada dins la Metropòli de Lion e la region d'Auvèrnhe Ròse Aups.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Lalande-de-Pomerol
Lalande-de-Pomerol (nom francés), d'aquí a 1978 La Lande-de-Libourne, es una comuna de Bordalés e especialament deu Libornés gavai, administrada per lo departament de Gironda e la region de Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Ancourteville-sur-Héricourt
Ancourteville-sur-Héricourt es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Sèina Maritima e la region de la Nauta Normandia.
Geografia
Comuna del país de Caux situada en lo costat de Ourville-en-Caux.
Commune du pays de Caux située dans le canton d'Ourville-en-Caux.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
En 1997, de las scènas de la pellicula Lo Horsain de Philippe Venault amb Emmanuel Salinger an #èsser viradas dins la glèisa.
En 1997, des scènes du film Le Horsain de Philippe Venault avec Emmanuel Salinger ont été tournées dans l'église.
Cloeira
Probablament la Cloeira, la Cloera o la Cloira (fòrmas etimologicas; la fòrma moderna occitana es pas atestada. Veire la toponimia; Clouère en francés) es un riu francés que cola dins los departaments de Charanta e de Viena, en region Novela Aquitània. Afluent dreit de Clen, es donc un sosafluent de Leire per Viena.
Idronimia
Las atestacions ancianas son Cludra en 799, Cloderia en 857, Clodera en 888, Cludera en 903, Cloira en 936, Fluvius Clori en 969, La Cloère en 1234, La Cloyre en 1281, La Clueyra en 1289 (en occitan ancian), La Clouère en 1398, La Cloire en 1403, Cloeria en 1404.
Baloard d'Estrasborg (Tolon)
Lo Baloard d'Estrasborg, es un dei principaus ais de la vila de Tolon.
Bastit a partir de 1852 (amb lo nom originau de Baloard Loís-Napoleon) subre lei fortificacions medievalas au nòrd de la vila, que marca dempuei la termiera entre la Bassa Vila (lo futur Pichon Chicago, de la segonda mitat dau sègle XX) e l'Auta Vila. Aquò vòu dire tanben que representa una termiera entre lo plan medievau de Tolon (essencialament emplenat de bastiments dei sègles XVII e XVIII) e lo Tolon d'estil Haussmannian (e mai se Haussman èra pus prefècte de Var quora sieguèt bastit).
Marca tanben lo costat meridionau de la plaça de la libertat.
A l'origina, aqueu baloard èra limitat a l'orient per la Pòrta Nòstra Dòna (avalida en 1923 e remplaçada per l'actulala plaça Novè Blache) e a l'occident per la Pòrta Nacionala. left|thumb|Baloard d'Estrasborg en 1910 thumb|Baloard d'Estraborg uei
Vergezac
Vergesac (Vergezac en francés) z-es una comuna velaiesa, situada dins lo departament del Naut Léger e la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament d'Auvèrnhe.
Comunas vesinas
400px|left|Distanças e posicion relativa
Istòria
La municipalitat, alavetz nomenada Sant-Rémy, a portat, al cors del periòde revolucionari de la Convencion nacionala (1792-1795), lo nom de Montpignon. Lo sieu nom actual de Vergezac a #èsser adoptat l'an 1818.
La commune, alors nommée Saint-Rémy, a porté, au cours de la période révolutionnaire de la Convention nationale (1792-1795), le nom de Montpignon. Son nom actuel de Vergezac a été adopté en 1818.
Plaça de la Libertat (Tolon)
thumb|300px|left thumb La Plaça de la Libertat a Tolon èra a l'origina un terren en defòra dei fortificacions medievalas. Sieguèt integrada dedins la vila coma camp de l'armada en 1858 amb la destruccion dei fortificacions. Son nom èra alora la Plaça de Latouche. En 1889 la vila ne'n faguèt l'aquisicion e creèt ansin la Plaça de la libertat amb sa fònt monumentala, lo Grand Hotel, lo magasin Ai Dònas de França, l'escòla dei maristas amb sa capèla e un cinèma (encuei un novèu bastiment assosta un grand ensemble de salas modèrnas de cinèma).
A l'origina e durant fòrça annadas, la plaça èra constituida d'un gazon rot per un dralhon en diagonau (fach per la traucar dins la direccion nòrd-oèst vers sud-èst), alora pron emblematic.
Economia de Georgia
L'economia de Georgia cresquèt d'aperaquí 10% entre 2006 e 2007 a causa de la fòrta dintrada d'investiments estrangièrs e de la despensa del govèrn. Malgrat aiçò, la creissença demeniguèt de 3% en l'an 2008 e serà probable encara mendre en 2009.
Tradicionalament, la siá economia es basada sus l'agricultura: vinha, frucha citrica e avelanas, las minas de manganès e de coire, e la produccion d'un pichon sector industrial, que produsís de begudas amb e sens alcòl, metals, maquinas, avions e produchs quimics.
Arrondiments d'Ain
Lo departament francés d'Ain a 4 arrondiments :
Demografia
Populacion : INSEE,.
Dialògs de Platon
Lei Dialògs de Platon constituisson l'ensemble deis obratges redigits per lo filosòf grèc Platon.
Utrecht (vila)
Utrecht es una ciutat e la capitala de la província neerlandesa dau meteis nom Utrecht. Sa populacion èra estimada a 288,731 abitants, en 2007. Sa superfícia totala es de 99,32 km².
Nicolaïsme
Lo nicolaïsme designa, dins lo cristianisme, e en particular dins l'Egleisa Latina de l'Atge Mejan, l'incontinéncia (maridatge, concubinatge...) daus clergues astrenchs au celibat.
Gèuna
Gèuna (Geaune en francés) qu'ei ua comuna gascona situada dens lo departament de las Lanas e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Geografia
vignette|upright=1.6|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
La prononciacion qu'ei ['jɛwnə]. Las fòrmas ancianas que son Genoa en latin, en 1318, Geaume (mapa deu sègle XVII), Geaune (mapas de 1651 e deu començament deu sègle XVIII), Geune (mapas de 1714 e de 1733).
Dauzat qu'escriu lo nom vien de Gènoa, Genua en genovés.
Negre, seguit per Astor, los dus citats per Bénédicte Boyrie-Fénié, qu'explica la bastida estó fondada en 1308 peu senescau Antonio di Pesagno, qui'u donè lo nom de sa vila nadau, Gènoa, en italian locau Genua.
Sant Marc de Jaumegarda
Sant Marc de Jaumegarda (Saint-Marc-Jaumegarde en francés) es una comuna provençala situada dins lo departament dei Bocas de Ròse e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur.
Hauteville-sur-Mer
Hauteville-sur-Mer es una comuna normanda, situada dins lo departament de la Marga e la region de Normandia.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Angeot
Angeot es una comuna francesa, situada dins lo departament del Territòri de Belfòrt e la region de la Franca Comtat.
Geografia
Sus las 656 ectaras de la municipalitat, 170 son forestalas. Angeot A situat a costat de la frontièra entre lo Territòri de Belfòrt e lo Nautor-Rhin.
Sur les 656 hectares de la commune, 170 sont forestiers. Angeot est situé à côté de la frontière entre le Territoire de Belfort et le Haut-Rhin.
Istòria
Lo nom del vilatge ven benlèu del Engonal, ancian nom del Sant-Nicolas, lo cors d'aiga #qu'adaiga lo pòble; e mai se abans lo 12° sègle, Angeot se nomenava Angreth (nom #que ven del latin). Al, Angeot possedís un castèl que los comtes de Ferrette donen en fief a una familha #que ne pren lo nom. Lo castèl aperten a aqueles darrièrs fins en 1430, epòca #qu'una familha de Soultz la li obten a el en penyora.
En 1538, lo cancelièr del abbaye de Murbach crompa lo castèl, #que demòra en la mouvance dels comtes de Ferrette. Pendent lo periòde que # Angeot fasiá pendent el partidas possessions de las Habsbourgs, Angeot portava lo nom alemand de Ingelsod. Angeot #Far partida del departament de la Nautor-Rhin fins en 1871. Ultime concession Arrancada a Bismarck, Angeot (aital coma las municipalitats orientalas del Territòri-de-Belfòrt) #demorar ligat a la França, en escambi de cèrtas municipalitats minaires lorraines. Lo castèl a #èsser destruit en lo moment de las invasions suedesas de 1635. Qualques ruïnes de las fondacions pòdon èsser percebudas en los camps darrièr de la curació, bastissa en se trobant darrièr de la glèisa actuala.
Al, la parròquia de Angeot es fòrça vasta doncas que reagrupa las localités de Bretten, Eteimbes, Felon, Lagrange, Leval, Petitefontaine, Reppe, Romagny-jos-Rougemont e Rougemont-lo-Castèl. En 1782, data #que la parròquia li a desligat a el del diocèse de Bâle per prene aquel de Besançon, compren pas mai que lo vilatge de Angeot e aquel de Petitefontaine.
Lo 14 d'abril 1725 Angeot a #èsser lo épicentre d'un tremoladís de tèrra #que l'intensitat épicentrale i n'èra arribat a la magnitude 5.
Entitat municipau descentralizada
Ua entitat municipau descentralizada o EMD ei en Aran e aulhors en Catalonha ua subdivision de municipi.
Angeot
Istòria
Le nom du village vient peut-être de l'Aine, ancien nom de la Saint-Nicolas, le cours d'eau qui arrose le village; bien qu'avant le 12° siècle, Angeot se nommait Angreth (nom qui vient du latin). Au, Angeot possède un château que les comtes de Ferrette donnent en fief à une famille qui en prend le nom. Le château appartient à ces derniers jusqu'en 1430, époque à laquelle une famille de Soultz l'obtient en gage.
En 1538, le chancelier de l'abbaye de Murbach achète le château, qui reste dans la mouvance des comtes de Ferrette. Durant la période pendant laquelle Angeot faisait partie des possessions des Habsbourgs, Angeot portait le nom allemand d'Ingelsod. Angeot fit partie du département du Haut-Rhin jusqu'en 1871. Ultime concession arrachée à Bismarck, Angeot (ainsi que les communes orientales du Territoire-de-Belfort) resta rattaché à la France, en échange de certaines communes minières lorraines. Le château a été détruit lors des invasions suédoises de 1635. Des ruines des fondations peuvent être aperçues dans les champs derrière la cure, bâtiment se trouvant derrière l'église actuelle.
Au, la paroisse d'Angeot est très étendue puisqu'elle regroupe les localités de Bretten, Eteimbes, Felon, Lagrange, Leval, Petitefontaine, Reppe, Romagny-sous-Rougemont et Rougemont-le-Château. En 1782, date à laquelle la paroisse est détachée du diocèse de Bâle pour rejoindre celui de Besançon, elle ne comprend plus que le village d'Angeot et celui de Petitefontaine.
Le 14 avril 1725 Angeot a été l'épicentre d'un tremblement de terre dont l'intensité épicentrale avait atteint la magnitude 5.
Administracion
thumb|la comuna e escòla.
Trélivan
Trelivan en breton ( Trélivan en francés) es una comuna bretona, situada dins lo departament de las Còstas d'Arvòr e la region de Bretanha.
Bruno Mars
Bruno Mars (n. Peter Gene Hernandez en 8 d'octobre de 1985 a Honolulu, Hawaii) es un cantaire american de pop, soul, R&B e reggae fusion.
Le Pont-de-Beauvoisin (Savòia)
Le Pont-de-Beauvoisin en arpitan (Le Pont-de-Beauvoisin en francés) es una comuna arpitana, situada dins lo departament de Savòia e la region de Ròse-Aups.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Montfranc (omonimia)
Montfranc es un toponim occitan:
Le Pont-de-Beauvoisin (Savòia)
Istòria
thumb|Lo bourg #èsser desservi, al començament de la, per doas [[camin de fèrre secondaire|camins de fèrre secondaires : - Lo Tramvia de Pont-de-Beauvoisin a Bompertuis dels TOD (1909-1927) - Lo Tramvia de Pont-de-Beauvoisin (TPB), #que connectava Sant-Genix de Aoste a Sant-Béron (1897-1932), #que se'n vei aicí una voga, Luòc Carouge, tracté per una locomotora Pinguely.]] Vila francesa dempuèi lo rattachement de la Savoie a la França en 1860.
La municipalitat de Pont de BeauvoisinPont-de-Beauvoisin (Isère), de l'autre costat del Guiers, ela, ven francesa l'an 1349 pel rattachement del Dauphiné a la França.
Vilas frontièras, son lo luòc de qualqu'uns de las gèstas de Louis Mandrin, capturat a Ròchafòrt, vilatge prèp.
, carabinier italian, i #morir lo 3 de febrièr de 1834, en lo moment d'una temptativa d'invasion del Reialme de Sardenha.
thumb|Le bourg fut desservi, au début du, par deux [[chemin de fer secondaire|chemins de fer secondaires : - Le Tramway de Pont-de-Beauvoisin à Bompertuis des TOD (1909-1927) - Le Tramway de Pont-de-Beauvoisin (TPB), qui reliait Saint-Genix d'Aoste à Saint-Béron (1897-1932), dont on voit ici une rame, Place Carouge, tracté par une locomotive Pinguely.]] Ville française depuis le rattachement de la Savoie à la France en 1860.
La commune de Pont de Beauvoisin*, de l'autre côté du Guiers, elle, devient française en 1349 par le rattachement du Dauphiné à la France.
Villes frontières, elles sont le lieu de certains des exploits de Louis Mandrin, capturé à Rochefort, village proche.
, carabinier italien, y mourut le 3 février 1834, lors d'une tentative d'invasion du Royaume de Sardaigne.
Embres e Castelmaur
Embres e Castelmaur (Embres-et-Castelmaure en francés) es una comuna occitana de Lengadòc situada dins lo departament d'Aude e la region d', ancianament de Lengadòc-Rosselhon.
Embres
Las fòrmas ancianas son : Villa Imbrices en 990, Locus de Embres en 1272, Embretz al sègle XIV, Embret en 1366, Ambres en 1558, Ambrerie en 1389-1587, Hembres en 1645, Embres en 1781. Imbrices representa lo plural de imbrex, « teule canal ». Aquel nom es motivat per una teulièra,.
Castelmaur, Castèlmaur ?
Las fòrmas ancianas son : Castrum novum quod vocant Villam de Maurs en 1084, In castro Maura en 1206, De Castromauro en 1218, In castro quod vocatur Castelmauro en 1220, Castrummaurae en 1280, Castelhmaura al sègle XIV, Al loc de Castelh Maura en 1538, Chateaumore en 1558, Chasteau Maure en 1583-1589, Eglise parrochelle Sainct Félix de Castelmaure en 1404-1639. Lo determinant -maur pòt aver lo sens de « negre » (lo sens mai probable), del latin mauri, maurus, o representar un nom germanic, Maurus, Moro. Cf. Montmaur, Montmort, Maurens, Morens.
Chappes
Chappes pòt essèr:
Ostau dei Tèstas de Tolon
thumb|150px|Placa dessota una dei tèstas recuperadas thumb|left|Bastiment modèrne remplaçant l'Ostau dei Tèstas, ambé quauquei tèstas recuperada e inclusas. L'Ostau dei Tèstas èra un bastiment tolonenc dau sègle XVIII que petèt lo 15 de febrier de 1989 sus la Plaça de l'Òli.
Aquesta tagédia faguèt 13 mòrts demòra un mistèri per encausa d'incoeréncias consideradas de còps que i a coma sospechosas segon lei explicacions proposadas (explosion de gaz, reglament de còmpte mafiós, accident de missil d'un vaissèu nòrd-american).
Montapas
Montapas es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Nièvre e la region de Borgonha.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Montfranc (Velai)
Montfranc es lo nom donat a la comuna velava de Sant Desdèir de La Seuva au temps de la revolucion francesa.
Auja e Sent Medard
Auja e Sent Medard (nom segon la toponimia; en francés Auge-Saint-Médard) es una anciana comuna francesa, situada dins lo departament de Charanta e la region de Novela Aquitània, ancianament de Peitau-Charantas.
Lo 1er de genier de 2019, venguet una comuna delegada de Vau d'Auja.
Comunas limitròfas
400px|gaucha||Distanças e posicion relativa
Toponimia
Las atestacions ancianas son, per luec:
Nòtas e referéncias
<references group="N"/>
Lista dels primièrs ministres de Vietnam
120px|right|thumb|Blason de Vietnam. Lo primièr ministre de Vietnam (en vietnamian, Thủ tướng Việt Nam) es lo cap de govèrn del país. Es lo President del Conselh dels Ministres del país.
Anjoutey
Anjoutey es una comuna francesa, situada dins lo departament del Territòri de Belfòrt e la region de la Franca Comtat.
Geografia
Lo pòble, #Que comptava 656 abitants lo an 2006, a situat sul pichon riu torrentueuse telefonada La Madeleine #que bassa dirèctament del massís dels Vòges del Sud.
Le village, qui comptait 656 habitants en 2006, est situé sur la petite rivière torrentueuse appelée La Madeleine qui descend directement du massif des Vosges du Sud.
Se situa al bòrd d'un pichon riu nomenat La Madeleine que nais al massís dels Vòges.
Se situa a la vora d'un petit riu anomenat La Madeleine que neix al massís dels Vosges.
Don (Nòrd)
Don es una comuna francesa del departament del Nòrd e de la region dels Nauts de França.
Geografia
thumb|left|Don dins son canton e son arrondiment|180px.
Angely
Angely pòt essèr:
Chéry-Chartreuve
es una comuna francesa del departament d'Aisne e de la region de Picardia.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Saint-Martin-sous-Montaigu
Saint-Martin-sous-Montaigu es una comuna francesa, situada dins lo departament de Sòna e Léger e la region de Borgonha.
Sant Alòi d'Alèir
Sant Alòi d'Alèir (en francés Saint-Éloy-d'Allier) es una comuna occitana de Borbonés situada dins lo departament d’Alèir e la region francesa d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament d'Auvèrnhe.
Geografia
La municipalitat de Sant-Éloy-d'Aliar a situat al extremitat sud-oèst de l'Aliar, al limit del Doncas que.
Una pichona part del plànol d'aiga del barrage de Sidiailles (Doncas que) se tròba sul territòri de la municipalitat, aital coma las ruïnes del castèl de la Ròca-Guillebaud, #que dominan la retenuda e lo vallon del Arnon.
Longchamps-sur-Aire
Longchamps-sur-Aire es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mòsa e la region de Lorena.
Sant Alòi d'Alèir
Geografia
Lo limit meridional de la municipalitat passa immediatament al sud de lo sieu cap-luòc actual, de sòrta que cèrts ostals dépendent de la municipalitat vesina de Viplaix.
Lo meridià de París dintre en l'Aliar sul territòri de la municipalitat, près del masatge de la Madeleine, pas luènh del plànol d'aiga.
Longchamps-sur-Aire
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Sant Alòi d'Alèir
Geografia
Lo territòri communal a adaigat pel riu Arnon.
La commune de Saint-Éloy-d'Allier est située à l'extrémité sud-ouest de l'Allier, à la limite du Cher.
Fraillicourt
es una comuna francesa del departament de las Ardenas e de la region de Champanha e Ardena.
Sant Alòi d'Alèir
Geografia
Une petite partie du plan d'eau du barrage de Sidiailles (Cher) se trouve sur le territoire de la commune, ainsi que les ruines du château de La Roche-Guillebaud, qui dominent la retenue et le vallon de l'Arnon.
Canton de Bidaishe
Lo canton de Bidaishe qu'ei ua anciana division administrativa, suprimida en 2015, situada dens l'arrondiment de Baiona, lo departament deus Pirenèus Atlantics e la region d'Aquitània, adara de Navèra Aquitània. Despuish 2015, 3 comunas (Bardòs, Guishe e Samas) que son dens lo canton de Niva-Ador (burèu centralizator : Moguerre) e las autas 4 dens lo canton de País de Bidaishe, Micse e Ostabarés (burèu centralizator : Sent Palai). La lenga autoctòna per 6 comunas qu'ei l'occitan gascon, dens la soa varianta baionesa e lo basco per Bardòs.
Sant Alòi d'Alèir
Geografia
La limite méridionale de la commune passe immédiatement au sud de son chef-lieu actuel, de sorte que certaines maisons dépendent de la commune voisine de Viplaix.
Fraillicourt
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Sant Alòi d'Alèir
Geografia
Le méridien de Paris entre dans l'Allier sur le territoire de la commune, près du hameau de la Madeleine, non loin du plan d'eau.
Canton de Bidaishe
Istòria
Lo canton de Bidaishe que's creè en 1790 dens lo districte d'Ustaritz e lo canton de Came dens lo districte de Maulion.
Sant Alòi d'Alèir
Geografia
Le territoire communal est arrosé par la rivière Arnon.
Comunas vesinas
400px|left|Distanças e posicion relativa
Canton de Bidaishe
Istòria
En 1801, lo canton de Bidaishe qu'estó conservat e lo de Came suprimit,.
Sant Alòi d'Alèir
Istòria
La comuna pòrta fins en 1903 lo nom de la Chapelette, d'après lo nom d'un vilatge situat a l'èst de la comuna. Lo pichon cementèri de la municipalitat demòra situat près d'aquel pòble, sus la près de la rota départementale 179.
Canton de Bidaishe
Istòria
A las eleccions departamentaus deu 22 de març de 2015, en aplicacion deu decret deu 25 de heurèr de 2014 qui delimita los cantons deus Pirenèus Atlantics, lo canton de Bidaishe qu'estó suprimit.
Autigny-la-Tour
Autigny-la-Tour es una comuna francesa, situada dins lo departament dels Vòges e la region de Lorena.
Andryes
Andryes es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Iona e la region de Borgonha.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Nòtas
<references group=N/>
Sèti de Tolon (1707)
thumb|left|Marescau de Tessé thumb|left|Lo Prince de Savòia
Dins lei letras de lenga d'òc, aquèu sèti inspirèt Joan de Cabanas que compausèt L'istorien sincere.
Groninga (vila)
Groninga (Grouningo en nòrma mistralenca; Groningen en neerlandés) es la capitala de la província neerlandesa dau meteis nom. Sa populacion èra estimada a 181,819 abitants, en 2007. Sa superfícia totala es de 83,69 km².
Jeansagnière
Jeansagnière es una anciana comuna francesa, situada dins lo departament de Léger e la region d'Auvèrnhe Ròse Aups. A comptar del 1èr de genièr de 2016, Jeansagnière fusionèt amb Chalmazel per formar la comuna novèla de Chalmazel-Jeansagnière
Mont-Saxonnex
Mont-Saxonnex en arpitan (Mont-Saxonnex en francés) es una comuna arpitana de Savòia, situada dins lo departament de la Nauta Savòia e la region de Ròse-Aups.
Geografia
La cœur del vilatge (los quartièrs del Bourgeal e de Pincru trucat la Villia pels ancians) a situat a formatnum:1000 mètres d'altitud. Totun, lo Mont-Saxonnex, en lo sieu ensems, s'estend suls contreforts de la cadena del Bargy, montanha de las Hitas, en culminant a formatnum:2438 mètres d'altitud. thumb|left|Mont-Saxonnex e la cadena del Bargy.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Esclusa de Vilanòva
vinheta L'esclusa de Vilanòva es una esclusa de cambra unica del canal del Miègjorn. Bastida cap a 1676, se tròba a 213,8 km de Tolosa a 6 m d'altitud. Las esclusas adjacentas son l'esclusa de Portiranhasa l'èst e l'esclusa d'Arièjas, a l'oèst.
Es situada dins la comuna de Vilanòva de Besièrs dins lo departament d'Erau.
Haarlem
Haarlem es la capitala de la província neerlandesa de l'Olanda Septentrionala. Sa populacion èra estimada a 147,020 abitants, en 2007. Sa superfícia totala es 32,12 km².
Salou
250px|left|thumb|La Torre Vièlha, de [[1530]] Salou es una comuna de la comarca catalana de Tarragonés e de la província de Tarragona.
Lo toponim benlèu ven de s'Alou (l'alòdi), per aglutinacion de l'article salat.
Sèrgi Carles
Sèrgi Carles (Serge Carles en francés) es un escrivan e pedagòg occitan nascut lo 21 de genièr de 1950 a Valhorlhas, dins Roergue.
Retirat de l'Educacion nacionala, Sèrgi Carles demòra fòrça actiu dins lo mitan associatiu, es membre del CREO de Miègjorn-Pirenèus, de l'IEO 31 e de l'Associacion de prefiguracion d'un organ de regulacion de la lenga occitana. Participa als conselhs d'administracion del Caireforc Cultural Naut Bernat. Tanben ocupa la foncion de secretari adjunt al burèu de Convergéncia Occitana. Es un dels membres del conselh lingüistic del Congrès Permanent de la Lenga Occitana.
Sent Estève de Vic
Sent Estève de Vic (en francés Saint-Étienne-de-Vicq) es una comuna occitana de Borbonés situada dins lo departament d’Alèir e la region francesa d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament d'Auvèrnhe.
Burnand
Burnand es una comuna francesa, situada dins lo departament de Sòna e Léger e la region de Borgonha.
Sent Estève de Vic
Comunas vesinas
400px|left|Distanças e posicion relativa
Luòcs e monuments
thumb|left|300px|Castèl de Versalhas a Sent Estève de Vic
Burnand
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Ancretiéville-Saint-Victor
Ancretiéville-Saint-Victor es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Sèina Maritima e la region de la Nauta Normandia.
Geografia
Comuna del país de Caux situada en lo costat de Yerville.
Commune du pays de Caux située dans le canton d'Yerville.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Comuna formada de la fusion de las municipalitats de Ancretiéville-lo Esneval, de Sant-Victor-la-Campanha e de Frettemeule en 1823.
Significat del nom : veire Ancretteville-sus-Mar
Commune formée de la fusion des communes de Ancretiéville-l'Esneval, de Saint-Victor-la-Campèstre et de Frettemeule en 1823.
Signification du nom : voir Ancretteville-sur-Mer
Esclusa d'Arièjas
vinheta L'esclusa d'Arièjas es una esclusa de cambra unica del canal del Miègjorn. Bastida cap a 1676, se tròba a 212,5 km de Tolosa a 9 m d'altitud. Las esclusas adjacentas son l'esclusa de Vilanòva a l'èst e l'esclusa de Besièrs, a l'oèst.
Es situada dins la comuna de Vilanòva de Besièrs dins lo departament d'Erau.
Saint-Alban-du-Rhône
Nom desconegut en arpitan (Saint-Alban-du-Rhône en francés) es una comuna arpitana dau Daufinat, situaa dins lo departament d'Isèra e la region d'Auvèrnhe Ròse Aups.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Montambert
Montambert es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Nièvre e la region de Borgonha.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Fedra (dialòg)
thumb|150px|Platon a la Glyptothek de [[Mónegue.]] Lo Fedra es un dialòg platonic posterior a La Republica que presenta fòrça tematicas comunas amb Lo Banquet. Es de la penultima fasa de l'òbra de Platon e foguèt escricha en 370 AbC
Estructura de l'òbra
Lo dialòg parla de la valor de la retorica en ligam amb la filosofia. Tanben es present lo tèma de l'amor. Es considerat coma un dels mai bèls e poetics de la produccion de Platon, subretot per las seunas descripcions de l'amor. E mai parla de l'escritura e de la seuna relacion amb la memòria.
Lo dialòg comença amb lo discors de Lisias que nos parla de l'amor. A aquò Socrates respond disent que parlar de l'amor dins un sens negatiu va contra los dieus, perque, l'amor es una divinitat (Afrodita e Eros) e s'es una divinitat pòt pas èsser marrit mas bon.
Socrates comença lo seu primièr discors parlan de la formas del desir que divisa en doas:
Lo segon discors de Socrates nos parla sobre la demécia e divida en dos: A) La deméncia coma malautiá umana.
B.1 La profetica (Apollon) B.2 Los rituals mistics (Dionís) B.3 La poètica (Musas) B.4 Aquel de desir corporal (Afrodita e Eros) Aquelas subdivisions e subretot la darrièra demòstran lo desir d'explicar cossí l'arma en se, tanben avent una causa divina, a un destin. Dins aquel discors tanben se pòt diferenciar l'associacion de l'arma tripartida que fa Platon. L'arma es representada per una allegoria que met en relacion l'auriga e los dos cavals que la tiran, alara, l'arma es alada. Tanben avertís dins aquel discors que las destinacions de l'arma son al total nòu segon la quantitat de veritat que l'arma alada aviá vist dins lo seu viatge seguent los dieus. Aqueles son:
Aquelas son las nòu destinacions que l'arma pòt càser aprèp que se detornèt del camin dels dieus. Aquela distraccion se deu a la diferéncia qu'i a entre los cavals e l'auriga de l'arma e aquel dels dieus. L'arma es alada e casent del camin perd aquelas alas. Passent tres còps dins una vida filosòfica l'arma tornará a èsser alada e demorará pas sus la tèrra pel periòde de qu'es lo temps necessàri per que sortisson d'alas nòvas.
Dins lo destorns del dialòg se parla tanben de la retorica e ne cerca la seuna definicion. Compara aquela, al seu torn, amb los diches dels mèstres en retorica de l'epòca coma Gorgias, Lisias, e qualques sofistas. Tanben efa allusion a Pericles qu'aprenguèt de per Anaxagores la natura de las causas. Segons lo Socrates platonic aquò es fondamental perque Pericles desvolupèt la seuna retorica dempuèi una coneissença de l'universal encara que prenguava pas las bonas decisions segon l'avís de Socrates, èra perdonat per exercir la retorica amb de fins naturalas. Fin finala parla de l'escriptura per o far, remonta al mite de Tamus e Teuts qu'eran lo rei d'Egipte e una divinitat, coneissedor d'un gran nombre d'arts mas sobretot de las letras, respectivament. Lo mite fa comprene que lo rei d'Egipte reclama a Teust que l'escritura es pas la vertadièra saviesa de l'òme mai puslèu lo sovenir que qualcun a mejans de la paraula (anamnesi).
Naomi
Naomi Devosh Dechter, mai coneguda coma Naomi Russell, o Naomi, qu'ei ua actora de cinèma pornografic americana. Qu'ei nascuda lo 25 de seteme 1983 a Los Angeles. Qu'ei judiva de religion e lo son pair qu'èra rabbin.
thumb|200px|right
Elements biografics
Naomi qu'a davancèrs eslovacs, brasilians, josieus e libanés.
Carrièra
En 2007, qu'obtiengó l'AVN Award de la miélher navèra actora de l'annada.
Humahuaca
200px|thumb|Carrèra d'Humahuacathumb|left|200px|Glèisa d'HumahuacaHumahuaca qu'ei ua vila de la Província de Jujuy, Argentina. Quei situada sus la rota RN 9 ( qui arreliga Buenos Aires e Bolívia) pròche de a termièra boliviana. Qu'ei lo caplòc deu departament d'Humahuaca.
Qu'ei tostemps estada atau un punt de contacte enter los dus país. Humahuaca qu'ei ua vila hèra tradicionau dab carrèras estretas e parets d'adobe. Qu'ei entornejada per las serras multicoloras de la quebrada de Huamahuaca. Mantua cançon folclorica de la cordilhera deus Andes que la mentau e la celebra e un deus centers de la musica folclorica andina.
Gelós
Gelós (Geloux en francés) qu'ei ua comuna gascona situada dens lo departament de las Lanas e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Geografia
vignette|upright=1.6|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
La prononciacion qu'ei [je'lus]. Las fòrmas ancianas que son ecclesia Sancti Medardi de Gelos en latin, en 1266, Sancti Michaelis de Gelos, en latin, cap a 1320, de Gelosia, en latin, en 1336, capellanus Sancti Medardi de Gelos, cap a 1375, Geloux en 1475, Gelaus (mapa de 1638), Gelos (mapa deu començament deu sègle XVIII), Gelous (mapas de 1714 e de 1733).
Gelós que pòt estar una deformacion d'un Gelòs mèi ancian, com la comuna deus Pirenèus Atlantics, per atraccion de l'adjectiu gelós, o vier deu nom deu riu, qu'es tanben Gelós (basa *gel-, preceltica, estudiada per Miquèu Grosclaude, de sens probablament idronimic, e sufixe latin -osus).
Marc Chagall
Mark Zakharovich Shagalov, pus conegut jol nom de Marc Chagall (n. 7 de julhet de 1887 a Vitebsk e m. 28 de març de 1985 a Sant Pau (Aups Maritims)) foguèt un pintor josieu-rus, nascut en Bielorussia, alavetz part de l'Empèri Rus. Es un dels pintors màger del Sègle XX, associat amb los movements d'abansgarda posteriors a l'impressionisme.
Dompierre-sur-Helpe
es una comuna francesa del departament del Nòrd e de la region del Nòrd-Pas de Calais.
Geografia
Dompierre Sus Helpe se situa en lo sud-es del departament del Nòrd (Enaut) en plena cœur del Parc natural regional del Avesnois. Lo Avesnois a conegut per las siás pradas, lo sieu bocage e lo sieu relief un pauc vallonné en la siá part sud-es (començament dels contreforts dels Ardennes), dicha "pichona Soïssa del Nòrd".
La municipalitat se tròba a 90 km de Lille (Prefectura del Nòrd) o Brusselles, a 40 km de Valencianas, Mos (B) e a 7 km de Avesnes-sus-Helpe (Jos-Prefectura).
Un riu travèrsa lo pòble, lo Helpe Màger. Aquela darrièra se tira en la Sambre.
La Belgica se tròba a 20 km e lo Departament de l'Aisne a 15 km.
Dompierre sur Helpe se situe dans le sud-est du département du Nord (Hainaut) en plein cœur du Parc naturel régional de l'Avesnois. L'Avesnois est connu pour ses prairies, son bocage et son relief un peu vallonné dans sa partie sud-est (début des contreforts des Ardennes), dite "petite Suisse du Nord".
En fait, Dompierre sur Helpe fait partie administrativement de l'Avesnois, historiquement du Hainaut et ses paysages rappellent la Thiérache.
La commune se trouve à 90 km de Lille (Préfecture du Nord) ou Bruxelles, à 40 km de Valenciennes, Mons (B) et à 7 km d'Avesnes-sur-Helpe (Sous-Préfecture).
Une rivière traverse le village, l'Helpe Majeure. Cette dernière se jette dans la Sambre.
La Belgique se trouve à 20 km et le Département de l'Aisne à 15 km.
Lenga veïculara
Una lenga veïculara es una lenga que sèrv de mejan de communicacion entre de populacions de lengas diferentas. S'opausa al concèpte de lenga vernaculara, çò es las lengas parladas sonque dins una communautat linguistica particulara.
Sinonimia
Lo tèrme "lenga veïculara" es sinonim de "lingua franca" (lenga franca).
En Occitania
A l'epòca medievala e fins al sègle 14, lo latin jogava lo ròtle de lenga veïculara dominanta de l'ensenhament, en concurréncia amb l'occitan. A partir del sègle 14, l'occitan ganhèt d'importància dins l'usatge administratiu.
Patay
Patay es una comuna francesa, situada dins lo departament de Loiret e la region dau Centre e Vau de Léger.
Lenga veïculara
Lo Haussà
Uèi lo haussà demòra una lenga veïculara importanta pel comèrci dins lo nòrd de Nigèria, Nigèr, e parcialament Benin, Cameron, Chad, Sodan, Ghanà.
Patay
Geografia
Patay Se tròba a 125 km al Sud-Oèst de París, 25 km al Nòrd-Oèst de Orléans, 30 km a l'Èst de Châteaudun, e a 50 km al Sud-Es de Chartres.
Lenga veïculara
Hindostani (Hindi e Ordó)
Pendent l'edat mejana, lo persan èra la lenga de prestigi del nòrd d'India. Amb lo desvolopament de l'empèri Mòghol (1526-1757), l'hindostani comencèt de jogar un ròtle mai e mai important e venguèt la lenga veïculara del comèrci e de las armadas.
Patay
Geografia
Patay se trouve à 125 km au Sud-Ouest de Paris, 25 km au Nòrd-Ouest d'Orléans, 30 km à l'Est de Châteaudun, et à 50 km au Sud-Est de Chartres.
Ante
Ante (Anthé en francés) es una comuna agenesa, , situada dins lo departament d'Òut e Garona e la region de Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Perimètre del territòri
Ante e Recacòrn se tòcan, mès per qualques desenats de mètres.
Toponimia
Entre las fòrmas ancianas, n'i a que presentan una aglutinacion de la preposicion de, fenomèn que foguèt pas definitiu : Ante (parrochia d'~), al sègle XIII, Dante (castrum d'~), en 1259, Ante (honor d'~), en 1259, Ante (castrum de ~), en 1271, Ante (castrum de ~), parrochie de Somvals, de Sancte Fide, en 1291, Ante (capella de ~ et de Sonval), en 1326, Dante (Sancte Fidis ~ et de Sonval), en 1520.
Quitament en francés, l'accent tonic pòrta sus la primièra sillaba (['aŋte] en occitan). Lo nom d'Ante poiriá venir dels cognomina Antero o Anteros, accentuats sus l'iniciala e emplegats sols (sense sufixe), mas cap atestacion presenta d'r finala, çò que fa que Bénédicte Boyrie-Fénié aima mai se prononciar pas, e que sos collègas an pas donat d'explicacion tanpauc. Pr'aquò, i a mai de noms utilisables qu' Antero(s). A l'epòca d'Albèrt Dauzat, coneissián dejà Antenus, definit coma « latin » e que Delamarre presenta coma gallic. Lo nom de persona (de propietari) Antenos ven toponime en prenent la fòrma neutra, *Antenon. L'evolucion supausada es *Anteno > *Anten > *Anté (amudiment de -n final « instable », abans las primièras atestacions). Dins *Anté, l'accent tonic es sus la segonda sillaba, mès la primièra demanda mai d'esfòrç articulatòri, « pesa » mai, per doás rasons : perqué l'iniciala es vocalica (*Anté demanda mai d'esfòrç que, per exemple, *Canté), perqué la vocala es seguida de nasala (*Anté demanda mai d'esfòrç que *Até). Ne resulta un reculament de l'accent tonic cap a la sillaba que mai pesa : *Anté > Ante, a una data inconeguda; cal precisar çaquelà que las atestacions permeton pas d'o saber : i aviá pas d'accent escrit abans lo sègle XVI.
Istòria
Ante foguèt regropada ambe Tornon d'Agenés abans 1806 e restablida coma comuna en 1876.
Santa-Terença
Santa Terença (en francés Sainte-Thérence) es una comuna occitana de Borbonés situada dins lo departament d’Alèir e la region francesa d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament d'Auvèrnhe.
Geografia
Santa-Thérence a situat al sud de Montluçon, sul marge drech de l'anautita vallée del Doncas que.
Principals caserius : Bussière, Charrière, Chaumont, La Grèu, La Thérade, Lo Pouzerolle, Las Guaridas, Seignat-Grosbot, Vrolles.
Sainte-Thérence est située au sud de Montluçon, sur la rive droite de la haute vallée du Cher.
Principaux hameaux : Bussière, Charrière, Chaumont, La Grave, La Thérade, Le Pouzerolle, Les Curades, Seignat-Grosbot, Vrolles.
Comunas vesinas
400px|left|Distanças e posicion relativa
Istòria
thumb|upright=0.6|left|Blason de la comuna Thérence èra una bergère #qu'anava regularament passejar la siá cabra de l'autre costat del Doncas que del costat de Argenty. Un jorn, del temps qu'un terrible orage s'abat sul pòble, Thérence a bloquejat de l'autre costat del riu ; del temps que tot sembla perdut, un miracle se produsís : lo riu se llaura jos los sieus pès ; es lo començament de la siá célébrité.
thumb|upright=0.6|left|Blason de la commune Thérence était une bergère qui allait régulièrement promener sa chèvre de l'autre côté du Cher du côté d'Argenty. Un jour, alors qu'un terrible orage s'abat sur le village, Thérence est bloquée de l'autre côté de la rivière ; alors que tout semble perdu, un miracle se produit : la rivière s'ouvre sous ses pieds ; c'est le début de sa célébrité.
Vallières
Vallières en arpitan (Vallières en francés) es una comuna arpitana de Savòia, situada dins lo departament de la Nauta Savòia e la region de Ròse-Aups.
Geografia
La municipalitat de Vallières fa partida del costat de Rumilly e del País del Albanais. A traversat per la départementale 910 en connectant Rumilly a Seyssel e Frangy.
La commune de Vallières fait partie du canton de Rumilly et du Pays de l'Albanais. Elle est traversée par la départementale 910 reliant Rumilly à Seyssel et Frangy.
Istòria
L'origina del nom de la municipalitat remonta a l'epòca romaine, Vallières significariá « métairie de la vallée ».
En 1629, la peste estrosseja la region.
Dintratz 1690 a 1696, lo duché de Savoie a ocupat per las armadas francesas de Louis XIV.
Dintratz 1743 a 1748, lo duché de Savoie a ocupat per las armadas espanhòlas.
Continuament a la Revolucion francesa, Las tropas revolucionàrias ocupan la Savoie en 1792 e la constituissi 84 departament francés jol nom de departament del Mont-Blanc.
En 1815, lo duché de Savoie, a reintegrat en los Estats de Savoie.
La municipalitat i aguèt estrossejat, lo data|13|d'abril|1876, per un incendi #que #destruir mai d'una quarentena de bastissas.
L’origine du nom de la commune remonte à l’époque romaine, Vallières signifierait « métairie de la vallée ».
En 1629, la peste ravage la région.
Entre 1690 à 1696, le duché de Savoie est occupé par les armées françaises de Louis XIV.
Entre 1743 à 1748, le duché de Savoie est occupé par les armées espagnoles.
Suite à la Révolution française, Les troupes révolutionnaires envahissent la Savoie en 1792 et la constitue 84 département français sous le nom de département du Mont-Blanc.
En 1815, le duché de Savoie, est réintégré dans les États de Savoie.
En 1860, la Savoie est rattachée à la France suite à un référendum.
La commune fut ravagée, le 13, par un incendie qui détruisit plus d’une quarantaine de bâtiments.
Solaro
U Sulaghju en còrs (Solaro en francés) es una comuna corsa, situada dins lo departament de Nauta Corsega‎ e la region de Corsega.
Geografia
La municipalitat de Solaro presenta la particularité d'èsser la mai meridionala d'Anautita-Corsega. S'estend sus 9 000 a entre lo Travu e la Solenzara #que fa tanben mestièr de frontièra départementale. Lo vilatge a situat a 500 mètres d'altitud e la plana en divèrs luòc-diches. Entre eles, se dénombre còlportaire del nòrd de la municipalitat lo luòc-dich "Pielza" de contunh lo luòc-dich "Puzzone", lo luòc-dich "Chiola" #que reagrupa çò de mès de grand lotissement de la municipalitat la Marina de Solaro de contunh al sud del riu homonyme lo luòc-dich "Kamiesch".
Istòria
En 2009 e aquel en detriment de la siá réélection, Paul Rossi a empench a la demission continuament a una question de bastiments privats sus terrens communaux. Del temps qu'una lista unica s'i èra presentada als sufragis dels solarais en marces 2008, aquela unitat li caldriá prene finala a las prèpas eleccions.
En 2009 et ce en dépit de sa réélection, Paul Rossi est poussé à la démission suite à une affaire de constructions privées sur des terrains communaux. Alors qu'une liste unique s'était présentée aux suffrages des solarais en mars 2008, cette unité devrait prendre fin aux prochaines élections.
Utrecht (omonimia)
Utrecht pòt designar:
Apologia de Socrates
L'Apologia (de Socrates), escricha entre 393 e 389 AbC, es la version que dona Platon del discors de defensa prononciada per Socrates davant lo tribunal atenenc que lo condemnèt a mòrt (399 AbC). Èra acusat d'onorar pas los dieus de la ciutat e corrompre los joves. Es una òbra de joïnessa de Platon.
Introduccion
Socrates comença disent que sap pas se los atenencs (assemblada generala) èran estat ja persuadits de çò que l'acusavan. Aquel començament es crucial per establir lo tèma de tot lo discors, per que es frequent que Platon comença los seus dialògs socratics expausant l'idea generala del tèxte. Dins aquel cas, lo dialòg se dubrís amb. Aquel, de fach, suggerís que la filosofia expausada dins l'Apologia consistís plenament en una vertadièra acceptacion d'ignorància, per que tota la seuna coneissença ven de la seuna confession de saber pas res:.
Socrates demanda al jurat qu'o jutgen pas per las seunas abilitats oratòrias, mas per la veritat que los convoquèron. Al seu torn, assegura que qu'utilsará pas d'ornaments retorics nimai frasas consirosament preparadas, mas que dirà en vòtz nauta çò que li passará pel cap, las meteissas paraulas que utilizariá dins l'agora e dins las reünions. Pasmens, demòra un mèstre en retorica, que en mai d'èsser eloquent e persuasiu, sap jugar amb lo jurat. Lo discors, qu'emporta los lectors del seu costat pendent mai de dos millennis, li pemetèt pas de ganhar lo procés. Socrates foguèt condemnat a mòrt, e foguèt admirat per la seuna tranquilla acceptacion d'aquel fach.
Primier discors: la culpabilitat de Socrate
Rebuta l'idèa que l’educacion qu’ofrís siá per tòca lucratiu (al contrari dels sofistas) e enseguida explica qu’es pas possible que crega pas als dieus perque segon el son aqueles dieua, subretot Apollon (per un oracle rendut a Cherefon), que lo motivèt a èsser filosòf. Encara es Apollon d'esperel que diguèt que Socrate èra l'èsser uman mai savi, quitament se aquela saviesa se poiriá jamai èsser comparable a aquela dels dieus.
A la fin d'aquela partida, los jutges vòtan e n’acceptan pas, amb una corta minoritat (30 vòtes sus 501 jutges), los arguments de Socrate qu'es doncas reconegut copable dels fachs qui li son reprochats. Meletos, al nom de totes los accusaires, reclama la pèna de mòrt. Socrate se deu de propausar una autra pèna, segon le sistèma judiciari atenenc. Los jutges votèron, en seguida, l’una das doas condamnacions que patirá Socrate.