cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Vadillo de la Guareña
Vadillo de la Guareña es un municipi de la província espanhòla de Zamora dins la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Sent Mesard (Canton de Leitora)
Sent Mesard (Saint-Mézard en francés) qu'ei ua comuna occitana de Gasconha situada dens lo departament de Gers e la region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.
Geografia
vignette|upright=1.6|centre|Comunas a l'entorn.
Comuna situada a 60 km de Miranda, 120 km de Tolosa e 25 km d'Agen.
Toponimia
Sent Mesard (atestacion de S. Medardo, en latin, de 1279) es un agiotoponime : es un nom de lòc que ha referéncia a un nom de sent. Se tracta de Sanctus Medardus (456 - 8 de junh 545), avesque de Noyon en Picardia (França), dont lo nom ven deu germanic Math-hard,. En occitan, sonque la Gasconha occidentala e meridionala consèrva inalterat lo -d- intervocalic (o lo restablish); endacòm mei, Medard es una fòrma sabenta. Ua de las fòrmas occitanas d'origina populara (per evolucion normala) es Mesard (-d- intervocalic > -z-, grafiat -s-). Mei au nòrd, -z- intervocalica dispareish, çò que mia transitòriament a Meard e, per evitament de l'iatus, Miard, Merd, Mèrd, etc.
Istòria
Lo 20 de heurèr de 1562, la repression deus protestants e tornè començar a Sent Mesard : lo governador de Guiana, lo marescau de Montluc, qu'executè d'aubuns païsans.
Madiran (comuna)
Madiran (en francés tanplan com en occitan) qu'ei ua comuna gascona d'Armanhac (e de Bigòrra per la diocèsi tradicionau) situada dens lo departament deus Hauts Pirenèus e la region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
La prononciacion qu'ei [madi'ra] (grafia fonetica deus autors). Las fòrmas ancianas que son : de Madirano, en latin, en 1300, de Madirano, en latin, en 1342, de Madirano, en latin, en 1379, Madiran (mapa de Cassini, a la fin deu sègle XVIII).
Segon Dauzat, Madiran que vien deu nom latin d'òme *Matirius, inatestat, varianta de Materius, dab lo sufixe -anum.
Segon Miquèu Grosclaude, Madiran qu'ei un nom de proprietat antica format deu nom latin d'òme Materius e deu sufixe d'apertenéncia -anum.
Crosaire de batalha
Lo crosaire de batalha es un naviri de guèrra aparegut au començament dau sègle XX que sei caracteristicas de desplaçament, d'armament principau, d'efectius, d'autonòmia e de rai d'accion èran similaras a aquelei d'un cuirassat. Lei diferéncias èran un blindatge pus feble e una velocitat pus importanta. A l'origina, l'idèa èra d'utilizar aqueu tipe de vaissèu per perseguir e destrurre lei crosaires pus ancians que dispausavan d'una poissança de fuòc fòrça inferiora. Pasmens, ambé l'aumentacion progressiva de la talha dei crosaires de batalha, foguèron pauc a pauc utilizats ambé lei cuirassats. Dins aqueu ròtle, la manca de proteccion capabla d'arrestar lei tirs de l'artilhariá navala pesuca entraïnèt de pèrdas importantas, especialament a la batalha de Jutlàndia. Ansin, après la guèrra, lei crosaires de batalha recebèron de sistèmas de propulsion pus poderós e de blindatges pus espés. Foguèron pauc a pauc confonduts ambé lei cuirassats rapides. Durant la Segonda Guèrra Mondiala, subiguèron tornarmai de pèrdas importantas en causa de l'aveniment dau pòrta-avions e de l'aviacion embarcada.
Farineta
La farineta es una preparacion culinària simpla a basa de cerealas esquichadas (grumèus, somola, farina...) e bolhidas dins d'aiga ò dins una mescla d'aiga e de lach. Es un plat aparegut d'un biais independent dins mai d'una cultura ont es sovent un biais frequent de consumar lei cerealas.
Konstantinos Karamanlis (omonimia)
Konstantinos Karamanlis pòt èsser:
Kostis Stefanopoulos
Constantin Stefanopoulos (en grèc Κωνσταντίνος Στεφανόπουλος, escaisnomat Kostis Κωστής), politic nascut en 1926, foguèt president de Grècia entre 1995 e 2005.
Torta
Una torta es una preparacion culinària de carn e d'èrbas cuechs dins una envelopa de pasta de tarta. La recèpta pus anciana data dau sègle XIII mai lo plat es probablament pus ancian car es un manjar de basa dins mai d'una region.
Sari (lenga)
Lo sari (o saari, nsari) es una lenga beboïda parlada al Cameron.
Morata de Jalón
Morata de Jalón es un municipi de la província espanhòla de Saragossa dins la Comunautat Autonòma d'Aragon.
Canton de Sant Maissemin de la Santa Bauma
Lo canton de Sant Maissemin de la Santa Bauma es una division administrativa de Provença, venguda despuèi 2015 sonque circonscripcion electorala, situada dins l'arrondiment de Brinhòla, lo departament de Var e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur. A la refòrma cantonala de 2014, aplicada per leis eleccions de 2015, lo canton se conservèt e passèt de 8 a 19 comunas.
'''NB. Per de rasons tecnicas, una partida deis informacions de l'Infobox (superficia, populacion, densitat, n° INSEE) son lei de la situacion d'avans 2015. Lo n° INSEE es ara 8313. La superficia dau canton de Sant Maissemin de la Santa Bauma es ara de 814,47 km², la populacion de 50 524 abitants en 2017. La densitat es donc de 62 ab/km².'''
Composicion avans 2015
center|300px|Lo canton avans 2015
Istòria
En 1801, lo canton de Sant Maissemin foguèt conservat e leis autres quatre suprimits (lo site Cassini plaça Ribòus coma canton a la plaça de Nans, mas aqueu vilatge èra tot pichon ), , , ,.
Mehrgarh
Mehrgarh es un sèti arqueologic neolitic d'Asia dau Sud situat dins lo centre de Paquistan. Apareguèt vèrs 7000 avC e fuguèt ocupat fins ais annadas 2600-2000 avC quand se desvolopèt la civilizacion de la Vau d'Indus. Lei cavaments an identificat entre sèt e uech periòdes d'ocupacion e Mehrgarh es, a l'ora d'ara, considerat coma la colonia agricòla pus anciana dau sud dau continent asiatic. En fòra dei traças d'activitats agricòlas, se trobèt tanben de vestigis d'una activitat artesanala importanta (esculptura, joielariá...), d'una organizacion urbana complèxa e dau desvolopament progressiu de la terralha (a partir de la premiera mitat dau milleni VI avC).
Jonccion tripla d'Afar
La Jonccion tripla d'Afar (tanben dita Sistèma de Rift afroarabi) es situada al long d'una dorsala desseparant las placas tectonicas nubiana, somaliana, e arabica. Aqueste airal es considerat coma un exemple actual de Rift continental amb un espandiment del sòl oceanic e produccion d'un bacin oceanic.
La Salle-et-Chapelle-Aubry
La Salle-et-Chapelle-Aubry es una comuna francesa, situada dins lo departament de Maine e Léger e la region dels Païses de Léger.
Geografia
Aquel vilatge angevin se situa en la region de las Mauges.
Ce village angevin se situe dans la région des Mauges.
Bérigny
Bérigny es una comuna normanda, situada dins lo departament de la Marga e la region de Normandia.
La Salle-et-Chapelle-Aubry
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Bérigny
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Puègmiçon
Puègmiçon (Puimisson en francés) es una comuna lengadociana situada dins lo departament d'Erau e la region d', ancianament de Lengadòc-Rosselhon.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
Las fòrmas ancianas son : ad Podio Mincione en 1097, de Podio Mincione en 1123, castrum Podiomissionis, cap a 1182, ad Podium mucionem en 1183, ad Podium miszo en 1280, castro Podiimisonis en 1210, de Podio Micione en 1247-48, de Podiomitione en 1262, de Podio missono en 1323, de Podi Missone en 1361, Puimisson en 1529, 1708, 1740-60, 1770-72 1 (mapa de Cassini), Puymisson en 1571 e 1740-60.
Segon Dauzat e Rostaing, lo nom es format de podium e l'ancian nom del vilatge, format per lo nom latin d'òme Minthuis, amb lo sufixe -onem ; segon Hamlin, Puègmiçon ven del resultat de podium e del gentilici latin Mincius (implicitament, amb lo sufixe -onem).
Latillé
Latillé es una comuna francesa dau departament de Viena e de la region de Novela Aquitània, ancianament de Peitau-Charantas.
Nòtas
<references group="N"/>
Heudebouville
Heudebouville en normand (Heudebouville en francés) es una comuna normanda, situada dins lo departament d'Eure e la region de la Nauta Normandia.
Cortias
Cortías o Cortias (Courties en francés) qu'ei ua comuna occitana de Gasconha, situada dens lo departament de Gers e la region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.
Geografia
L'ostau de comuna actuau qu'ei largament au nòrd de la glèisa. vignette|upright=1.6|centre|Comunas a l'entorn.
Heudebouville
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Lo vilatge èra réputé per los sieus vignobles a la Mièja Edat.
Cortias
Toponimia
Cortias qu'ei la varianta gascona de cortinas. Lo mot qu'ei probablament a préner dens lo son sens d'arquitectura militara : las murralhas d'ua clauson entre duas tors, ,.
Economia
Viticultura : Costalats de Sent Mont (AOVDQS)
Tom Hanks
Tom Hanks (n. Thomas Jeffrey Hanks en 1956) es un famós actor american de cinèma, qu'a recebut 2 prèmis Oscar del melhor actor: en 1993 (amb lo filme Philadelphia) e en 1994 (amb lo filme Forrest Gump).
Sant Domingo (omonimia)
Sant Domingo (en espanhòl Santo Domingo) pòt èsser:
Valcabado
vinheta
Valcabado es un municipi de la província espanhòla de Zamora dins la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Hamburger
Un hamburger ("còca de Amborg" en alemand) o pus simplament burger, es un sandwich d'origina alemanda, compausat de dos pans arredondits (bun) generalament garnits de bistèc capolat (generalement de buòu) e de cruditats, ensalada, tomata, ceba, cornisson (pickles), e de salsa.
Saint-Just-en-Bas
Saint-Just-en-Bas es una comuna francesa, situada dins lo departament de Léger e la region de Ròse-Aups.
La Bastida de Clarmont
La Bastida de Clarmont (Labastide-Clermont en francés) qu'es ua comuna gascona, situada administrativament dens lo departament de Hauta Garona e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Istòria
Pendent l'Ancian Regime, La Bastida de Clarmont, escrit Labastide-des-Feuillants o Labastide-Clermont, qu'èra de l'eleccion de Comenge, doncas de la província de Gasconha, de la generalitat d'Aush, de la diocèsi de Rius e de la senescaucia de Tolosa. Le vocable de la glèisa qu'es Sent Lop. Tanlèu 1790, La Bastida de Clarmont qu'èra deu canton de Riumas. Le nom qu'èra Labastide-des-Feuillants abans 1794.
Clermont-en-Argonne
Clermont-en-Argonne es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mòsa e la region del Grand Èst.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Sollacaro
thumb|upright=1.5|Sollacaro
Crosaire protegit
Lo crosaire protegit es un tipe de crosaire desvolopat a la fin dau sègle XIX (1875-1890). Lei partidas vitalas dau vaissèu èran cubèrtas per un blindatge de 30 a 80 mm e sa velocitat se situava entre 16 e 18 nos en foncion de son desplaçament (entre 4,000 e 8,000 tonas). Pasmens, aqueu blindatge protegissiá solament lei maquinas e lei sotas de municions e lo desvolopament dei tecnologias que permetèt de curbir tot un naviri d'una proteccion blindada entraïnèt l'abandon dau concèpte de crosaire protegit. Foguèt remplaçat per lo crosaire cuirassat.
Sollacaro
Suddacarò en còrs (Sollacaro en francés) es una comuna corsa, situada dins lo departament de Corsega del Sud e la region de Corsega.
Sagont
Sagont (en catalan Sagunt, e en castelhan Sagunto), es istoricament conegut coma Morvedre, tanben foguèt nomenat Arse, es una vila del País Valencian que se tròba en la comarca del Camp de Morvedre.
La vila a dos centres urbans: lo centre istoric al pè del castèl e del teatre roman, e lo Pòrt de Sagont, situat sus la còsta a 4 quilomètres del centre istoric. La municipalitat compta (L'Institut Nacional d'Estadística d'Espanya, 2011), repartits entre aqueles 5 quilomètres que separan la plaja de l'antic castèl roman, la majoritat d'aqueles (prèp de 40589) del quartièr del Pòrt. Tanben i a encara 4 quartièrs menor: l'Almardà, El Baladre, Gausa, Montiver.
Geografia
La vila es al cap de la comarca del Camp de Morvedre a 25 km al nòrd de la vila de Valéncia. Situada a la broa del riu Palància que, aprèp aver broajat la ciutat, s'escampa dins un còn alluvial.
La còsta es bassa e sablonenc, cobèrta de dunas. La vegetacion locala se pòt considerar ara coma desapareguda mas foguèt dominada per l'euse. Actualament i a qualques bosques de pins dins los monts mai prèp del mar. Entre las espècias, son fòrça lo romanin e lo lentiscle, dins la selva; e la sanha e de canavèras dins los paluns costièrs. Lo mitan climatic es lo mediterranèu.
De l'antica Arse a Saguntum
thumb|left|250px|Castèl de Sagunt La ciutat de Sagunt es citada dins qualques textes de la literatura classica, en relacion amb los eveniments de la Segonda Guèrra Punica. Aquela ciutat iberoedetaniana èra coneguda jòl nom d'Arse mas a l'epòca ispanoromana venguètSaguntum.
L'istòria de Sagont coma ciutat portuària es longa. Al sègle III AbC, Sagunt (a l'epòca, ciutat d'origina grèga e aligada a Roma) constituissiá un punt estrategic dins lo comèrci mediterranèu amb la moneda mai important d'edetània. A aquela epòca, los comerçants de Sagunt vivián installats a proximitat del pòrt (fòra del barris de la ciutat) per tòca de far prosperar los afars sus la còsta ont arribavan los marins per Sagont. Aquel pòrt antic es lo barri conegut coma "Grau Vell".
La ciutat edetaniana, foguèt assetjada pel general Annibal en 219 AbC. Lo sètge durèt de meses, e los abitants d ' Arse aguèron coma estrategia d'empachar Annibal passar las muralhas a l'entorn de la ciutat. Pasmens lo refús de l'ajuda de las comarcas vesinas, qu'avián paur del poder creissent d ' Arse suls pòbles de la region, capitèron resistir als assauts de l'armada cartaginesa per prene la ciutat. La situacion venguèt insostenibla aprép de lo refús de la Republica Romana d'enviar ajuda als saguntins. La ciutat desmoralizada resistiguèt qualques meses mai, fàcia a una armada mai numerosa e mai avalida, cal prene en compte que l'armada de sètge aviá par objectiu final de derrotar Roma. Aprés lo sètge, Annibal trobèt una ciutat desolada, parcialament destruida e cremada. Aquò provoquèt lo cartaginés qu'aviá sacrificat de temps, soldats e avitalhament dins la conquèsta de la ciutat. Se ditz segon la legenda que los abitants de Sagunt en l'abséncia d'ajuda dels romans, e amb lo refús de se rendre, decidiguèron de far prene un grand fuòc e de s'i getar totes. Atal comencèt la Segonda Guèrra Punica entre Cartage e la republica de Roma.
Sèt ans mai tar la ciutat tornèt èsser presa pels romans, jol nom de Saguntum. En 214 AbC. foguèt administrada coma municipium (municipalitat romana); los romans bastiguèron un granc circ dins la partida bassa de la ciutat e un teatre de capacitat de uèit mila plaças.
Edat Mejana
Al sègle VII, l'invasion arabi provoquèt lo despoblament de la region es de la peninsula. A l'epòca lo nom cambièt encara, Saguntum ven Morbiter, puèi Morverdre, nom conservat fins a 1868 e que derivan de muri veteres (los murs vièlhs) de l'Edat Mejana. En 1098, la vila foguèt provisòriament presa pels crestians, pasmens la reconquèsta definitiva se faguèt en 1238, quand Jacme Ièr d'Aragon, lo Conquerent, prenguèt la vila per la corona d'Aragon puèi pel reialme de Valéncia.
Edat Modèrna e contemperanèu
En 1868, lo novèl Govèrn Provisional modifiquèt lo nom de la vila, nomenada Morvedre dempuèi mai de dos sègles, per l'ancian nom roman de Sagont, seguent lo vam romantic e classic de l'epòca.
En decembre de 1874, se faguèt a Sagunt la presa de poder militar metent al cap lo general Martínez Campos, qu'acabèt amb la Primièra Republica.
Al començament del sègle XX se desvolopèt una industria siderurgica a l'entorn del Pòrt de Sagont. Dins los ans 1980, a causa de la reorganizacion industrial e de la crisi economica, se tanquèt lo darrièr naut forn.
La vila ensaja de diversificar lo sector productiu (ciments, quimica) e una especializacion del sector siderometallurgic, atrasent los investiments de grandas societats coma lo grop Arcelor o ThyssenKrupp.
Economia
L'economia es basada subretot sus l'industria siderurgica e en l'exportacion d'agrums. Suls sols cultivats i a de carobièrs, olivièrs e qualques vinhas e ametlièrs e sus la tèrra asagadas i a d'irangièrs e d'autres frutièrs.
A la Fin de sègle XIX s'exportava de vins e aigardents cap a França: aprèp de la destruccion del vinhal pel filloxèra lo vinhal foguèt remplaçat pels irangièrs.
Monuments
thumb|Lo castèl, la glèisa de Santa Maria e l'Ostal de vila
Bakó
Bakó (en azèri: Bakı, en persan: باکو Badkube ) es la capitala d'Azerbaitjan. Sa populacion èra estimada a 2,045,815 abitants, en 2011. Sa superfícia totala es. Es bordada per la Mar Caspiana, a l'èst.
thumb|280px|left|La ciutat de Bakó, amb la Mar Caspiana.
Chung
Lo chung (o cung, mboko) es una lenga beboïda parlada al Cameron.
Localisacion
Lo chung es parlat dins las comunas de Kimbi e de Mbuk situadas dins l'arrondiment de Bum del departament de Boyo, dins la Region Nòrd-Oèst de Cameron.
Haití
Haití pòt èsser:
Sant Domingo
Sant Domingo (en espanhòl Santo Domingo "Sant Dimenge" o Santo Domingo de Guzmán "Sant Domenge de Guzmán") es la capitala de la Republica Dominicana.
Reialme visigòt
Lo Reialme visigòt (en latin: Regnum Visigothorum), foguèt un estat dirigit pels visigòts qu'existiguèt entre 418 e 711 après las grandas invasions e fins a la nauta Edat Mejana.
Aguèt d'en primièr Tolosa coma capitala (ocupava una granda part d'Occitània). Quora Clodovèu batèt los visigòts a la batalha de Vouillé en 507, aquestes conservèron unicament Septimània (que correspond a Lengadòc) e una part de Provença actuals amb l'ajuda dels ostrogòts installats en Itàlia. Après la pèrda de Tolosa en 508, los visigòts installèron sa capitala a Narbona, puèi Barcelona, puèi Toledo; en 575 conquisitèron lo reialme sueu situat dins lo nòrd de Portugal e Galícia.
En 711 le reialme foguèt conquistat pels musulmans.
Antecedents
En 412 lo cap visigòt Ataülf, successor d'Alaric I, venent del nòrd d'Itàlia (ont aviá ja saquejat Roma), ocupèt Provença e Aquitània e cap a 413 Narbona, Tolosa e Bordèu, amb la màger part de Septimània e gaireben Occitània tota. En 414, establiguèt una cort a Narbona e se maridèt amb la princessa romana Galla Placídia, sòrre de l'emperaire Onori. Coma responsa, lo general roman Constanci bloquèt los pòrts de Narbonesa, causa qu'obliguèt Ataulf a passar los Pirinèus e s'establir a Barcino, qu'i foguèt assassinat per Sigeric, cap del partit antiroman, que se proclamèt rei dels visigòts.
Lo sieu successor, Teodoric I (419-451) assetèt las basas de l'estat visigòt de Tolosa; trenquèt lo pacte amb Roma e assetgèt Arle en 425 e Narbona en 436, ben defendudas pel roman Aeci, mas dominèt Tolosa (439) e recuperèt la situacion anteriora. Mantenguèt una aligança amb lo rei dels vandals Genseric fins en 445, e amb los sueus fins en 449. Foguèt un dels paucs governants amb un poder efectiu sus la totalitat de l'actual territòri occitan. A la fin del sieu règne s'aliguèt tornarmai amb los romans e moriguèt en luchar amb Aeci contra los huns d'Atila a la Batalha dels Camps Catalaunics.
Après lo règne del sieu filh ainat Torismond (451-453), li succediguèt lo sieu autre filh Teodoric II (453-466), que renovelèt lo foedus amb lo roman Avit. Ataquèt los bagaudes de la Tarraconensis en 454 e luchèt contra los sueus en 456. Quand moriguèt Avit, trenquèt definitivament amb los romans e ocupèt Narbona e tota la Narbonensis, mas capitèt pas d'ocupar Arelate malgrat un long sètge. Per mancar pas a la tradicion, foguèt assassinat pel sieu fraire Euric.
Règne d'Euric
100px|left|thumb|Estatua d'Euric a Madrid
En l'an 476 lo rei dels visigòts Euric, que se podiá ja considerar independent dempuèi 475, dominava las províncias Narbonense Prima, Viennense, Narbonense Secunda (Provença) e Aquitània Prima (Auvèrnhe e Berric), e lo pòble visigòt èra establit dempuèi 418, nominalament coma foederatis, dins las províncias de Novempopulània e Aquitània Secunda. La seuna capitala èra Tolosa. Los visigòts avián espandit son poder. En 457 dominavan probablament las províncias de Novempopulània e d'Aquitània Secunda; en 462 dominavan ja la totalitat de la província Narbonense Prima; en 466 dominavan la província d'Aquitània Prima; cap a 470 dominaràn la Viennense e la Narbonense Secunda e en 475 seràn reconegudas totas aquestas possessions e de fach la seuna independéncia.
En 478 Euric e los visigòts combatèron los burgondis en Vivarés, e mai tard (481 a 484) ocupèron Provença inclús Arle e Marselha Se sap pas exactament quora Euric efectuèt la resta de las conquistas, mas sabèm que cap a l'an 480 (abans 481) lo comte gòt Gauteric, mandat per Euric, traversèt los Pirenèus e ocupèt Pampalona e Saragossa. A la meteissa epòca Euric mandèt una autra expedicion jol comandament del comte Eldefred cap a la part costièra de la Tarraconesa. La conquista de la Cartaginesa, Lusitània e Betica son pas documentadas. Aquesta expedicion cap a la Tarraconesa comptèt amb la collaboracion del general roman Vicenç, que se sap pas s'èra passat al servici d'Euric, o s'èra lo governador militar provincial roman de la Tarraconesa o de l'autra província d'Ispània (dins las cronicas s'i titola Dux Hispaniae). Euric aguèt de se servir de la collaboracion d'un general roman per s'assegurar la somission dels ispanoromans de la Tarraconesa, ont trapèt una resisténcia, probablament dirigida pels grands proprietaris romans o ispanoromans opausats a la remesa de dos tèrces de la tèrra als gòts segon la lei de l'hospitalitas modificada pels visigòts (d'un tèrç passava a dos tèrces). Se sap que Tarraco, la capitala provinciala, aguèt d'èsser assetjada e presa violentament, provocant sa decadéncia al benefici de Barcino (Barcelona), decadéncia completada d'ans pus tard per l'òbra dels musulmans.
Per contra sembla que Gauteric trobèt pas de resisténcia. Mas davant la temor d'un nòu vuèg de poder i aguèt un periòde d'agitacion. Se sap pas se tota la província Tarraconense se sometèt lèu lèu, mas lo fach certan es que en 506 encara se luchava per ocupar Tortosa. La resisténcia a Tortosa èra dirigida per un ispanoroman nomenat Pèire, que se li autreja lo títol de tiranus (es a dire ). Pèire foguèt vençut e tuat en 506 e la ciutat de Tortosa ocupada, e en aquel moment los visigòts dominavan la totalitat de la Tarraconense e probablament la Cartaginense. Gauteric conquistèt la Tarraconense orientala e probablament arribèt en Lusitània, mas se supausa que la zona èra disputada tanben pels sueus, ara probablament identificats amb las populacions localas, e que amenaçavan la rèiregarda visigota per las calçadas romanas qu'anavan de Braga a Cesaraugusta, e per la qu'anava de Ocelum Durii fins a Cesaraugusta en seguir la linha del riu Duero. Probablament entre 480 o 481 e 490 la zona centrala d'Ispània foguèt disputada ferotjament entre visigòts e sueus, daissant als primièrs un poder precari. Sembla que los visigòts avancèron sens trobar fòrça resisténcia e poguèron dominar tota la Cartaginense abans 483, e tanben tota o part de Lusitània. En 483 lo visigòt Salla e l'avesque de Mèrida Zenon tornèron bastir un pont roman sus lo Guadiana a Mèrida (Emerita Augusta), capitala provinciala de Lusitània (que amb Requiari èra estat la capitala del reialme dels sueus), segurament après d'un periòde de luchas entre visigòts e sueus, de banditisme e de govèrn pauc eficaç dels proprietaris locals; aquesta inauguracion demostrèt que lo poder visigòt demorava ben assetat, e que benlèu èra pas mal aculhit per la populacion. Simultanèament (periòde 476- 510) un nombre relativament important de gòts coloniza las tèrras entre los rius de Tage e Duero, e entre la frontièra de Galícia (al poder dels sueus) e la Val d'Èbre. En aquesta region foguèron excavadas de nombrosas necropòlis gòtas.
Règne d'Alaric II
100px|left|thumb|Anèl amb l'efigia d'Alaric II
Euric moriguèt en setembre de 484 e li succediguèt lo sieu filh Alaric II. En 486 los francs de Clodovèu (filh de Childeric I e de la reina turíngia Bisina) desrabèron a Siagri los sieus domenis en Gàllia septentrionala (al nòrd de Léger). Siagri se refugièt a Tolosa, mas Alaric II lo liurèt als francs, e foguèt executat. Amb aquò visigòts e francs venguèron vesins. L'òbra de consolidacion del poder en Ispània foguèt facha jos lo règne d'Alaric II. Mas benlèu foguèt mai problematica que çò que se podiá pensar. Ocupat amb aquesta tasca, Alaric II considerèt imprudent de s'afrontar als francs per defendre Siagri.
Per defendre las zonas conquistadas a l'occident de Tarraconesa e de Cartaginesa, pròchas las posicions dels sueus, se desplacèron de colonizaires visigòts de Gàllia, e se creèt los poblaments nombroses de la region, que las necropòlis excavadas an fach conéisser. La Cronica Cesaraugustà situa una granda emigracion de gòts dins lo darrièr decenni del sègle, e lo fach es plenament confirmat per las excavacions realizadas dins tot l'airal situat entre Pamplona (al nòrd-èst), la font de Tage (al sud-èst), Carpio de Tage a l'oèst de Toledo (al sud-oèst), e la Tèrra de Campos, (al nòrd-oèst). Precisament la comarca de la tèrra de Campos, a l'oèst de Pisuerga, recep son nom de Campi Gothorum (Camps dels Gòts). La quasi totalitat de l'emigracion s'establiguèt de l'autre costat d'Èbre. Aquestes poblaments aurián sorgit doncs entre 490 e 500, assegurant tota la zona fàcia al reialme dels sueus, mentre que las fòrças visigotas dirigián la seuna activitat cap a Lusitània e Betica.
La tension entre visigòts e francs venguèt creissenta a la començança del sègle VI, e evidenta en 504. Teodoric lo grand, rei dels ostrogòts, faguèt lo mediator entre lo franc Clodovèu e lo visigòt Alaric II, per evitar la guèrra, en capitar que los dos reis s'entrevistèsson en una illa del riu de Léger (que marcava la frontièra) pròche Amboise. S'evitèt amb aquò l'esclatament de la guèrra mas la tension se demesiguèt pas.
Clodovèu (qu'èra catolic) s'aliguèt al rei burgond Gundebald (qu'èra arrian com Alaric II). Fin finala la guèrra esclatèt e s'acabarà a la batalha de Vouillé, pròche Peitieus en 507, que Alaric II i foguèt batut e tuat. francs e burgonds avancèron cap als domenis visigòts, mas l'ostrogòt Teodoric mandèt de fòrças jol comandament del general Ibbas que capitèron d'ocupar Provença, en empachar que l'ocupèsson los burgondis (que ja i avián penetrat), los derrotant al riu de Durença. De Provença, lo general Ibbas dintrèt en Narbonesa o Septimània, ont francs e visigòts luchavan ferotjament, especialament a l'entorn de Narbona (508).
En 508 los ostrogòts descobriguèron vivent entre los visigòts un nòble nomenat Eutaric, que se pensa, èra descendent dirècte del rei ostrogòt Viteric. Eutaric recebèt la man de la princessa Amalasonta, filha de Teodoric.
Perduda Tolosa, la capitala passèt a Barcelona a après a Toledo. L'etapa seguenta del reialme es coneguda jol nom de Reialme de Toledo.
Morata de Jiloca
Morata de Jiloca es un municipi de la província espanhòla de Saragossa dins la Comunautat Autonòma d'Aragon.
Arbust
Un arbust o un arbrilhon (var. aubrilhon) es una planta lenhosa qu'a generalament mai de 50 cm e mens de 5 m de nautor e qu'a divèrses troncs sens èsser cap d'els lo preponderant. De còps un arbre quand es pauc desvolopat se pòt confondre amb un arbust. Dins l'agricultura mantun arbre se cultiva en forma d'arbust, coma l'avelanièr, amb mai d'un tronc dempuèi la tèrra. Dins de climas relativament freds, un arbre coma la figuièra sonque pòt créisser en forma arbustiva.
Liga per la Renaissença dei Libertats Niçardi
La Liga per la Renaissença dei Libertats Niçardi, abreujada LRLN, (en francés La Ligue pour la Restaurations des Libertés Niçoises) o lo Partit Niçard (en francés le Parti Niçois) es una associacion segon la lei 1901 fondada a Niça en 2001. Lo sieu objectiu declarat es la defensa e la promocion dei «interès econòmicos, sociaus, moraus, polìticos, patrimoniaus, istòricos, culturaus e ecològicos» dei abitants de Niça e dau País Niçard. La propaganda dau grop es netament e fòrtament antioccitana e antimarselhésa.
Valdefinjas
Valdefinjas es un municipi de la província espanhòla de Zamora dins la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Pedro Verona Rodrigues Pires
Pedro Verona Rodrigues Pires, òme politic n.1934, es lo president actual de Cap Verd. Tanben foguèt primièr ministre del país, entre 1975 e 1991.
Bebe
Lo bebe (o naami) es una lenga beboïda parlada al Cameron.
Localisacion
Lo bebe es parlat dins la comuna de Misaje situada dins lo departament de Donga-Mantung, dins la Region Nòrd-Oèst de Cameron.
Lo Monestire
Lo Monestire, (Le Monastère en francés) es una comuna roergassa situada dins lo departament d'Avairon e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Geografia
vignette|upright=1.6|centre|Comunas a l'entorn. Lo Monestire se situa just en dejós de Rodés.
Istòria
L'avesque de Rodés, Gilabert de Cantòbre, concediguèt d'indulgéncias l'an 1339 als obrièrs que bastissián lo pont del Monestire. thumb|320px|centre|Lo pont vièlh
La comuna del Monestire siaguèt creada per ordenança del rei Loís Felip 1èr lo 3 de julhet de 1837.
San Antonio de Areco
thumb|200px|left|[[Corruda d'anèth a San Antonio de Areco]]thumb|200px|left|Plaça de San antonio de ArecoSan Antonio de Areco qu'ei ua ciutat argentina de la Província de Buenos Aires e capitala deu partit qui porta lo son.
Fondada en 1730, qu'ei famosa per estar la vila deu personatge Don Segundo Sombra de l'escrivan Ricardo Güiraldes qui viscó dens aquesta ciutat.
La vila qu'ei tanben famosa com lòc de celebracion de la cultura gauchesca dens la soa arquitectura (dab mantuns bastiments classificats Monument istoric Nacionau d'Argentina) e dab la Diadade la Tradicion celebrada lo 10 denoveme.
Ferruçac
Ferruçac (Ferrussac en francés) z-es una comuna auvernhassa, situada dins lo departament del Naut Léger e la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament d'Auvèrnhe.
Comunas vesinas
400px|left|Distanças e posicion relativa
Toponimia
Segon Dauzat e Rostaing, que citan l'atestacion de 1234, Ferrusac, Ferrussac o, melhor, Ferruçac, coma las autras localitats d'aquel nom, ven del nom d'òme latin Ferucius o Ferrucius, amb lo sufixe -acum. Se tracta donc d'una propietat rurala d'origina gallo-romana. Los Feniés, probablament en seguida d'Ernèst Negre, causisson puslèu Ferruntius, per lo vilatjòt omonime de la comuna de Recacòrn, amb lo mesme sufixe.
Que l'etime siá Fer(r)uçius o Ferruntius, la grafia corrècta del nom es Ferruçac : segon Loís Alibèrt, «Lo son s sorda derivant de ci, ti, chi, c + e, i latins es grafiat c davant e, i; davant a, o,u cal emplegar ç». Veire article catalan «Ferruçac d'Arlet».
Diou (Alèir)
Diou es una comuna francofòna de Borbonés, situada dins lo departament d'Alèir e la region d'Auvèrnhe.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Senta Crotz (Carcin)
Senta Crotz  (Sainte-Croix en francés) es una anciana comuna carcinòla administrada pel departament francés d’Òlt e la region d’, ancianament de Miègjorn-Pirenèus. Senta Crotz èra, entre lo 1èr de genièr de 2016 e 2020, una comuna delegada dins la comuna novèla de Montcuc de Carcin Blanc.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
Lo nom de Senta Crotz es lo de glèisas que son dedicadas al culte de la crotz de Jèsus Crist,.
Istòria
De la formacion de Montcuc de Carcin Blanc a mai de 2020, Senta Crotz èra comuna delegada. En mai de 2020, las comunas delegadas foguèron suprimidas e Senta Crotz perdèt tota existéncia administrativa.
Port-Valais
Port-Valais, es une comuna soïssa del canton de Valés, situada dins lo districte de Martigny. Port-Valais es situat en riba sud del lac Leman a la boca de Ròse. Le Bouveret es la principala localitat de la comuna, Les Évouettes es la segonda.
Aissús
Aissús (Issus en francés) es una comuna lengadociana de Lauragués situada dins lo departament de la Nauta Garona e la region administrativa d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Geografia
Comuna de l'airal urban de Tolosa situada en Lauragués, a al sud de la vila.
Aissús es una comuna del Sicoval.
Istòria
Pendent l'Ancian Regime, Aissús èra de la diocèsi civila de Tolosa, doncas de la província de Lengadòc, de la generalitat de Tolosa, de l'archidiocèsi de Tolosa e de la senescauciá de Lauragués. En 1790, Aissús èra del canton de Montesquiu de Lauragués, en l'an IX, del canton de Montgiscard. Las glèisas èran Sant Sarnin, annèxa d’Auranha (desrocada al sègle XVI; Nòstra Dòna de l'Òm; Nòstra Dòna (glèisa actuala); Sant Joan de Cominhan (desafectada al sègle XVII).
La parròquia de Sant Joan èra de la diocèsi de Tolosa e de la senescauciá de Lauragués.
La Boulaye
La Boulaye es una comuna francesa, situada dins lo departament de Sòna e Léger e la region de Borgonha Franca Comtat.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Poggio-di-Venaco
U Poghju di Venacu en còrs (Poggio-di-Venaco en francés) es una comuna corsa, situada dins lo departament de Nauta Corsega‎ e la region de Corsega.
Geografia
thumb|center|upright=2.4|Vista del vilatge dempuèi la RN 193
Poggio-di-Venaco n'es la una de la set comuna del Costat de Venaco encara trucat lo Vénacais, en lo anciana pieve de Venaco e la microrégion Centri Corsega. La municipalitat es adherent al Parc natural regional de Corsega, en lo territòri de vida « Centru di Corsica ».
thumb|center|upright=2.4|Vue du village depuis la RN 193
Poggio-di-Venaco est l'une des sept communes du Canton de Venaco encore appelé le Vénacais, dans l'ancienne pieve de Venaco et la microrégion Centre Corse. La commune est adhérente au Parc naturel régional de Corse, dans le territoire de vie « Centru di Corsica ».
Mar de Weddell
La mar de Weddell fa partit de l'Ocean Atlantic e se situa a proximitat del continent antarctic, bordada per una imensa baia que se trapa entre la tèrra de la reina Maud a l'èst e la tèrra de Graham a l'oèst, al nòrd es delimitada per una cadena de montanhas sosmarinas, la crèsta indoatlantica.
L'extrêm sud-oèst, fins a l'Illa de l'Elefant, es de longa cobèrta de banquisa, mentre qu'al sud confronta la glaca de la barrièra de Ronne-Filchner. Ten una una superfícia totala d'aperaquí 2,8 milions de km², la largor maximala es de 2 000 km mentre que la prigondor varia de 500 a 5 000 m. Es revendicada per Argentina.
La mar deu son nom al navegador britanic James Weddell, que en 1823 atenguèt la latitud de 74 ° S e dintrèt dins la baia. De 1902 a 1904, la mar de Weddell foguèt explorada e mesurada per l'escocés William Speirs Bruce. Dins lo meme periòde, lo naviri "Antartic" de l'expedicion suedesa antarctica dirigida per l'explorator Otto Nordenskjöld foguèt pres pel glaç e s'aprigondiguèt lo 12 de febrièr de 1903, l'equipatge, après 16 jorns de marcha, atenguèt l'illa Paulet ont ibernèt dins de cabanas de pèira e foguèt salvat 10 meses pus tard. Las roïnas de las cabanas son encara vesedoiras uèi.
Nacionalisme niçard
vinheta|Lo [[Bandièra|drapèu de la Contèa de Niça.]] Lo nacionalisme niçard se fa referença a un ensems de moviments culturaus e polìticos qu'an per objectiu l'autonomia o mema l'independença dau País Niçard, la defensa dau niçard (varietat regionala de l'occitan) e la revocacion dau Tractat de Turin dau 1860 qu'annexèt la Contèa de Niça a França.
Lu grops principaus:
Haití (illa)
thumb|right|250px|Mapa topografica de la Hipaniola Haití o Hispaniola o Sant Domingo (en espanhòl Haití, Hispaniola, La Española, Santo Domingo; en creòl haitian Ayiti; en francés Haïti, Hispaniola, Saint Domingue; en lenga cariba tainoa Quisqueya, çò es "Maire de totas las tèrras") es una illa granda de las Antilhas, de la Cariba e d'America Centrala, dividida entre dos estats: Haití a l'oèst e la Republica Dominicana a l'èst.
Clazomènes
Clazomènes (en grèc ancian: Κλαζομεναί Klazomenaí) es una anciana ciutat grèga d'Asia Menora, que sos abitants anèron fondar Abdèra en Tràcia.
Sas roïnas se tròban dins la vila modèrna d'Urla près d'Izmir dins la província d'Izmir en Turquia.
Liga Ioniana
Clazomènes apartenguèt a la Liga Ioniana, recampant dotze ciutats, la dodecapòli, d'Asia menora.
Aquela confederacion èra pas pro fòrta per resistir a las temptativas de dominacion forastièras a partir del sègle VII aC.
Figuièra
La figuièra (var. figuiera prov.?, figuèira, figièra o figèira nord.oc) o lo figuièr (var. figuier prov., figier o figèir nord.oc, higuè(i)r gasc.) (en latin scientific: Ficus carica) es l'arbre que fa las figas.
Descripcion botanica
Fa partida del genre Ficus que compta amb mai de mila espècias, principalament dins las regions caudas e intertropicalas. Ficus carica es l'unica espècia del genre Ficus que se trapa a l'estat salvatge en Euròpa.
Saint-Hilaire-de-Briouze
Saint-Hilaire-de-Briouze es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Orne e la region de la Bassa Normandia.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Linha IRT Flushing
La linha IRT Flushing es una linha (al sens de tròç del malhum) al còp sosterranha e aeriana del mètro de Nòva York que servís los arrondiments de Manhattan e de Queens. Es eissida de l'ancian malhum de l'Interborough Rapid Transit Company (IRT) tot coma las linhas Broadway-Seventh Avenue e Lexington Avenue. Portava abans lo nom de linha Corona (o linha Woodside and Corona) quand son terminus se situava dins lo quartièr de Corona. Constituís en mai l'una de las linhas principalas (trunk lines) del malhum que donan lor color (en l’ocurréncia lo violet) a las dessèrtas (servicis) que los empruntan, al còp dins Manhattan e en defòra. La linha, dont una partida foguèt inaugurada en 1915, foguèt acabada en 1928 et comporta uèi 21 estacions. Tira son nom del fach que son terminus èst es situat dins lo quartièr de Flushing, dins lo Queens. Presenta en mai la particularitat (amb las linhas IND Crosstown e la BMT Canarsie) d'èsser empruntada per una sola dessèrta que se declina jos una varianta omnibús (mètros 7) e una varianta express s'arrestant qu'a las estacions principalas (<7>).
En mai, la linha se distinguís per la varietat de las estructuras que son utilizadas lo long de son traçat, que van de fustas en acièr per las seccions aerianas a de viaductes construguts dins un estil europèu. Las estacions sosterranhas an tanben estat construgudas amb d'estils unics, coma aquesta de Hunters Point Avenue qu'es construguda dins un estil italian o aquesta de Grand Central – 42nd Street qu'es construguda coma un unic tube circular sul modèl de las estacions del mètro de Londres.
Sant Norbert de Xanten
200x|thumb|Sant Norbert arrecebent la règla de [[Sant Agustin]]Sant Norbert de Xanten qu'ei un sant vadut a Xanten en 1080 e fondator de l'òrdi deus premontrés e deu mostier de Premontré.
Valdescorriel
Valdescorriel es un municipi de la província espanhòla de Zamora dins la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Haut-du-Them-Château-Lambert
Haut-du-Them-Château-Lambert es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Nauta Sòna e la region de la Franca Comtat.
Geografia
Situada al nòrd del departament de l'Anautita-Saône, en l'anautita vallée de la Ognon, a 3 km del Thillot pel caulet de las Croses, a unitat|20|km en amont de Mélisey e a unitat|35|km  de Lure.
Lo ponch culminant de la municipalitat es çò pilòta de Servance, situat a unitat|1215|m d'altitud. Es la primièra municipalitat traversat pel Ognon, #que pren la siá font sus las nautors de Castell-Lambert.
Située au nord du département de la Haute-Saône, dans la haute vallée de l'Ognon, à 3 km du Thillot par le col des Croix, à 20 km en amont de Mélisey et à 35 km de Lure.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
A l'origina, i i aviá ailà una plaça de vigilància de l'armada romaine al caulet de Lestoy (uèi caulet de las Croses, en donant d'accèsses a la Lorraine).
A, lo comte de Faucogney, Gislebert de Faucogney, #far erigir un castèl força nomenat Castrum Humberti o Chastel-Humbert, #que #venir Chasteau-Lambert a la fin de la , de contunh Castèl-Lambert. De 1341 a 1347, lo luòc i aguèt ocupat pels Bourguignons, de contunh #tornar a Henri de Faucogney.
En 1374, l'ensems de la distincion de Faucogney a cedit per unitat|200000|écus}} d'aur a Philippe lo Hardi, pòrti de Bourgogne. Jol domeni dels Bourguignons comença l'espleitacion de las minas aurifères, de contunh argentifères situadas en contrebas del caseriu.
La Franca-Comtat passa jos la tutelle espanhòla cap a 1598 jos Philippe II amb lo govèrn de Isabelle d'Espanha (1566-1633). Lo rei Philippe III fa erigir La nòstra-Madama de la Assomption, capèla situada a la cœur de Castell-Lambert l'an 1616.
Lo castèl a destruit l'an 1643, pendent la guèrra de Dètz Ans.
Las minas barran jos la Revolucion francesa ; la siá espleitacion reprendrà per qualques ans al començament de la (en partida jos l' aucupacion alemanda), per la extraction de molybdène.
La nòstra-Madama de las Nèus a erigit l'an 1855 a la reünion de la montanha ont se levava antany lo castèl. Ela commémore las victimas de l'epidèmia de choléra de 1854 ; foudroyée en 1973, serà sulpic restaurada.
Lo fòrt de Castell-Lambert, situat a lo-dessus del caulet de las Croses, alberga qualques militars pendent la guèrra de 14-18.
La vallée de la Ognon i aviá connectat a aquela de la Moselle per un « tacot », pichon tren (se sonava « tramvia ») gerit per la C.F.V. (Camins de fèrre vicinaux d'Anautita-Saône) #que passava en lo tunèl creusé jol Caulet de las Croses. La Nautor-de detlo-Them constituissiá initialement lo terminus de la linha ; es en 1912 que la linha a esperlongat fins al Thillot.
En 1972, Castèl-Lambert a ligat a la municipalitat de la Nautor-de detlo-Them, fauta de populacion. Lo pòble, #que comptava en 1616 dintre 600 e 700 abitants (240 l'an 1790), ne compta pas mai en 2010 que dètz-e-sèt.
Lo vilatge de la Nautor-de detlo-Them es fòrça mai recent.
A l'origina, i i aviá ailà bòsques e de pradas, cristianadas Elevat-de detlo-Them perque situadas a lo-dessus del Them, luòc-dich de Servance.
La Nautor-de detlo-Them #nàisser a, e #demorar longtemps un quartièr de Servance.
En 1972, lo vilatge de Castell-Lambert i aguèt ligat a la comuna.
Au, le comte de Faucogney, Gislebert de Faucogney, fit ériger un château fort nommé Castrum Humberti ou Chastel-Humbert, qui devint Chasteau-Lambert à la fin du , puis Château-Lambert. De 1341 à 1347, la place fut occupée par les Bourguignons, puis revint à Henri de Faucogney.
En 1374, l'ensemble de la seigneurie de Faucogney est cédée pour 200000 écus d'or à Philippe le Hardi, duc de Bourgogne. Sous la domination des Bourguignons commence l'exploitation des mines aurifères, puis argentifères situées en contrebas du hameau.
La Franche-Comté passe sous la tutelle espagnole vers 1598 sous Philippe II avec le gouvernement d'Isabelle d'Espagne (1566-1633). Le roi Philippe III fait ériger Notre-Dame de l'Assomption, chapelle située au cœur de Château-Lambert en 1616.
Les mines ferment sous la Révolution française ; leur exploitation reprendra pour quelques années au début du (en partie sous l'occupation allemande), pour l'extraction de molybdène.
Notre-Dame des Neiges est érigée en 1855 au sommet de la montagne où se dressait jadis le château. Elle commémore les victimes de l'épidémie de choléra de 1854 ; foudroyée en 1973, elle sera aussitôt restaurée.
Le fort de Château-Lambert, situé au-dessus du col des Croix, héberge quelques militaires durant la guerre de 14-18.
Château-Lambert est libéré du joug allemand le 25 novembre 1944.
En 1972, Château-Lambert est rattaché à la commune du Haut-du-Them, faute de population. Le village, qui comptait en 1616 entre 600 et 700 habitants (240 en 1790), n'en compte plus en 2010 que dix-sept.
Le village du Haut-du-Them est beaucoup plus récent.
Le Haut-du-Them naquit au, et resta longtemps un quartier de Servance.
En 1972, le village de Château-Lambert fut rattaché à la commune.
Crosaire cuirassat
Lo crosaire cuirassat ò crosaire blindat es un tipe de crosaire desvolopat a la fin dau sègle XIX e au començament dau sègle XX per remplaçar lo crosaire protegit. Foguèt la respònsa a la generalizacion d'obús explosius eficaç que necessitèron de renfòrçar lo blindatge dei pònts e dei flancs dei vaissèus. Lei sotas d'aquelei naviris foguèron tanben equipats de separacions estancas. En causa dei limits tecnologics, l'aumentacion dau blindatge limitava la velocitat.
Lei crosaires cuirassats foguèron suplantats a la fin deis annadas 1910 per lo desvolopament dei crosaires de batalha e dei cuirassats de classa Dreadnought. Foguèron alora considerats coma de naviris de segond rengs e de còps dich crosaire leugier. En causa dau nombre encara feble de crosaires de batalha e de Dreadnought operacionaus en 1914, un nombre important de crosaires cuirassats participèron ai batalhas navalas principalas de la Premiera Guèrra Mondiala. I foguèron largament dominats per lei naviris pus modèrnes.
Tregourez
Tregourez en breton ( Trégourez en francés) es una comuna bretona, situada dins lo departament de Finistèrra e la region de Bretanha.
Era Espuga
Era Espuga (Lespugue en francés) qu'ei ua comuna gascona en Comenge, administrada peth departament dera Nauta Garona e era region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Geografia
Era capitau comengesa, Sent Gaudenç, qu'ei distanta de 19 km ath sud-èst.
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Istòria
Pendent eth Ancian Regime, Era Espuga qu'èra de Nebosan, dera diocèsi de Comenge e dera senescaucia de Tolosa. Eth vocable dera glèisa, annèxa de Sarremesan, qu'es Sent Macari. Tanlèu 1790, Era Espuga qu'èra deu canton de Bolonha de Gessa.
Crosaire auxiliar
Un crosaire auxiliar es un naviri marchand armat per la guèrra de corsa. Lo concèpte foguèt desvolopat per la Confederacion dins lo corrent de la Guèrra de Secession. A la fin dau sègle XIX, Russia, lo Reiaume Unit e Alemanha desvolopèron de naviris marchands capables d'èsser equipats de pèças d'artilhariá. Foguèron rapidament imitats per leis autrei poissanças navalas dau periòde. Alemanha generalizèt son utilizacion per s'atacar au comèrci britanic durant lei dos conflictes mondiaus. Pasmens, l'eficacitat dei crosaires auxiliars demorèt febla a respèct dei sosmarins (800,000 tonas aprefondadas per lei crosaires auxiliars còntra 22,000,000 per lei sosmarins dins lo corrent de la Segonda Guèrra Mondiala).