cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Istòria de Tolosa
Sègle XVIII
La vila s’emborgesís, apaurissent los pus desprovesits, e enriquissent la noblesa e lo clergat. Los arquitèctes locals e los escultors son meses a contribucion pels particulars. La Reinariá serà la residéncia d’estiu del marit de la comtessa del Barri.
Tolosa a pas doblidada sa fervor religiosa tradicionala, quitament se la fin del sègle marca un cèrt declin. De confrairiás novèlas apareisson, la mai celèbra es la dels Penitents blaus, oficiant a la glèisa de Sant Jeròni. Lo Parlament, infiltrat per l’Aa (vejatz sègle XVII), reglamenta la vida religiosa, e condemna los protestants.
Es dins aqueste contèxt dificil qu’esclata l’afar dels Calàs (vejatz Joan Calàs). Aqueste afar mòstra a quin punt lo Parlament a pres la direccion de la vila, perque es el que prononciarà la condemnacion a mòrt de Joan Calàs.
Sociosa per son autonomia, lo pòble tolosenc sosten lo Parlament quand aqueste es menaçat per la monarquia. Es lo Parlament de Tolosa que nomena los Capitols, que lo capítol es alara redusit a uèit representants. Caldrà una Revolucion per que la vila escape a l’empresa dels parlamentaris.
Fin de sègle XVIII - començament del sègle XIX
thumb|right|300px|Mapa de Tolosa e de sos barris en 1815 La Revolucion modifica lo ròtle de la vila, e mai son estructura politica e sociala.
D’en primièr, la vila es estada espectatritz dels movements parisencs. L’anonci de las manifestacions del 14 de julhet de 1789 a un resson relatiu, pontuat per qualques pilhatges. Cinc meses pus tard, quand lo Regim Ancian es abolit, es plan diferent. Los parlamentaris e los capitols luchan per conservar lors privilègis, manifèstan lo 25 de setembre, e son pas gaire sostenguts per una populacion que reconeis pas pus sos protectors passats.
L’empresa regionala de Tolosa, autan assegurada per son Parlament, es ara reducha a las dimensions d’un departament, Nauta Garona. Lo clergat se deu plegar a la Constitucion civila impausada per l’Assemblada Constituenta, la quala nomena un arquevesque tolosenc novèl, en prejudici de Lomeni de Briena. Una partida de la populacion es ostila a aquelas reformas que grèujan sos ancians privilègis.
Las prerogativas dels capitols son abolidas lo 14 de decembre de 1789. Josèp de Rigaud es lo primièr cònsol, es elegit lo 28 de febrièr de 1790.
En 1793, pendent la Comuna, Tolosa refusa de s’aligar a Provença e a Aquitània per montar sus París. Apuèi, las perspectivas de la guèrra contra Àustria e las de las resisténcias interioras entrainan la Terror, qu'elimina a Tolosa una partida dels refractaris a la Revolucion.
En agost de 1799, la vila fortificada resistís a l’assaut dels insurgents reialistas, al moment de la primièra batalha de Tolosa. L’arribada de Napoleon al cap del regim novèl, puèi de l’Empèri, restablís parcialament l'estatut regional de la vila. L’emperaire fa quitament l'onor d’una visita en 1808, fisant en particular las clastras de la Daurada a la manufactura de tabat.
Lo 10 d'abril de 1814, la batalha de Tolosa opausa los ispanobritanics del marescal Wellington als franceses del marescal napoleonian Soult, que, mentre que pervenon a resistir, son contrenches de se retirar. L’armada del Feld-Marechal Wellington i es aculhida per un grand nombre de reialistas, preparant Tolosa a la Restauracion de Loís XVIII. La vila ròsa es estada, doncas, lo teatre de la darrièra batalha francoanglesa sul sòl francés.
L’èra industriala
thumb|355px|Litografia de Matabuòu (mitat del sègle XIX La construccion e la dobertura de la gara Matabuòu, en 1856, va marcar una virada dins l'istòria de Tolosa, la vila se tròba d’ara enlà religada a la capitala e a l'èra novèla e prometeira dels transpòrts. Es alara que se substituís los baloards a las muralhas, que s'acaba la plaça del Capitòli e que se decidís de traucar las artèrias grandas (coma la carrièra de Metz e la carrièra d'Alsàcia-Lorena que tiran lor denominacion del clima ostil a la Prússia victoriosa de França en 1870 e conqueridora d'Alsàcia e de Lorena) sul modèl dels traucaments grands efectuats a París pel prefècte Haussmann. Los trabalhs borrolhan lo centre de Tolosa, que pèrd pauc a pauc son atmosfèra medievalassa.
L'aigat de Garona de 1875 devasta mai de 1000 ostals e tua 200 personas. Destruís tanben lo pont suspendut de Sant Pèire e lo pont de Sant Miquèl. Lo marescal Mac-Mahon, president de la Republica, s'exclamarà « Quant d'aiga, quant d'aiga ! ». Aqueste aigat, de 6,20 m al dessús de son estiatge, foguèt desenclavat per las importantas precipitacions del mes de junh de 1875 e per la fonda de las nèus dins los Pirenèus.
Lo sègle XX, lo reviscòl tolosenc
Lo començament del sègle XX es marcat per l'expansion importanta de la populacion Tolosenca. Aquò es lo resultat de l'exòde rural de las campanhas del Sud-oèst mas tanben de la combinason dels èrms successius d'immigrats quitant los regims faissistas de lors païses d'origina (los franceses del Nòrd durant la Primièra Guèrra Mondiala, los Italians dins los ans 1920 amb l'arribada de Mussolini al poder e los Espanhòls fugissent lo regim franquista). La calma tornada, 25,000 Espanhòls demorèron a Tolosa, e influencièron fòrtament lo mòde de vida tolosenc. Uèi, òm la considèra encara coma la mai espanhòla de las vilas franceseses. La guèrra de 1914-1918 buta Tolosa (situada geograficament a l’abric dels atacs enemics) a s'industrializar d'un biais màger (las grandas industrias èran pas que la dels tabats e de la podrariá). Atal en 1915, s'i installa d'industrias quimicas e mai de talhièrs d'aviacion (Latécoère), que donaràn naissença aprèp la guèrra al famós servici de l'Aeropostala.
En 1963, Tolosa es causida per venir una de las uèch metropòlis d'equilibri del país. Lo govèrn essent enfin decidit a rompre la macrocefalia de París, serà vodada a las activitats aeronauticas e espacialas; Aquelas activitats qu'èran alara paucas valorizadas al costat de la siderurgia o de l'automobila van se revelar una oportunitat imprevista.
La reforma regionala plaça Tolosa coma capitala de la pus granda region francesa, e mai l'expansion economica e industriala d'Ariane e d’Airbus dòpa la creissença demografica de la vila, li aportant un aspècte positiu de vila en movement e en plena expansion.
Per alhors, Tolosa aculhirà un èrm novèl d'immigracion a l'endeman de la Guèrra d'Argeria evaluat a 25,000 personas, butant la vila a s'espandir a l'oèst cap a las banlègas e a construire de grands ensembles coma la celèbra ciutat del Miralh, concebuda a l'epòca pels melhors arquitèctes mondials e qu'èra destinada a lotjar mai de 100,000 personas. Parallèlament, d'òbras de renovacion son aviadas dins lo centre istoric e mai d'infrastructuras de transpòrts novèlas (mètro e bus) e d'espacis d'estacionament novèls de còps pas gaire integrats dins lo vièlh teissut urban (es lo cas dels sèt estancis del parking dels Carmes que se quilhan en luòc e plaça d'un mercat cobèrt metallic elegant datant de 1892).
Tolosa, uèi
Uèi, Tolosa es una metropòli de vocacion europèa e mondiala. Son aglomeracion es, tornarmai, pus importanta que la de Bordèu. Al ritme de creissença actual (+15,000 abitants per an), dintrarà dins lo cercle tampat de las aglomeracions francesas de mai d'un milion d'abitants, darrièr París, Lion e Marselha, mas davant Lilla e Niça. Aquò ja es lo cas de son airal urban espandit e pauc dense.
Per d'Unes, Tolosa demòra malgrat tot encara afeblida per sa relativa distància amb París (5 h 10 en tren e mai de sièis oras en veitura) e amb las autras vilas europèas, mentre que per d'autres permetèt lo desvolopament d'un pòli universitari e industrial fòra de Paris. Sa situacion geografica explica la manca de ligason TGV que los projèctes actuals prometon al mai lèu per 2025. D'elegits aquitans fòrt nombroses opausan aquesta linha al projècte d'una linha de Granda Velocitat a destinacion d'Espanha via lo País Basc. E mai se l'Estat sembla abandonar l'idea de la sdoas linhas de TGV que non son pas rentables. Una partida considerabla dels fluxes de viatjaires transitan per l'aeropòrt de Tolosa-Blanhac que demòra de luènh la primièra plateforma aeroportuària de tot lo grand sud-oèst francés e la 4 en defòra de París, talonant Marselha-Provença, amb environ sièis milions de passatgièrs per 2006.
La vila es pas pus uèi unicament lo simbòl del consortium Airbus quitament se aqueste darrièr quita pas d'espandir sas installacions industrialas (novèl sit aeroconstellacion per la construccion de l'A380). Tolosa pren a present la forma d'una concentracion tecnopolitana de talha europèa que tempta de compensar los risques ligats a una tròp fòrta monocultura industriala en desvolopant d'especializacions çaquelà ja presentas coma l'industria espaciala per la quala la vila aculhis lo sèti del programa europèu Galileo o encara las sciéncias del vivent amb d'ambicions europèas noiridas a travèrs la realizacion de l'Oncopòli sul site d'AZF.
Centre cultural francés de primièr plan, Tolosa dispausa d'un vivièr estudiant fòrt important que ne fariá la primièra vila estudianta de província, títol que li disputa Lilla, mas sustot Lion. D'equipaments culturals novèls son estats aviats dempuèi los ans 1990 coma lo centre de congrèsses Pierre Baudis, lo Teatre nacional de Tolosa (TNT), los Tuadièrs, la ciutat de l'Espaci, lo Zenit e pus recentament la granda mediatèca José Cabanis o lo Metronum.
Beneficiant atal d'un taus de notorietat elevat e sustot d'un imatge particularament positiu, la vila ròsa quita pas d'atirar d'abitants novèls (pus fòrt saldo migratòri positiu de França), que siá per son ambient de vida (regularament consacrat dins los palmarès de la premsa nacionala) o per son economia en plena expansion.
Pater deu Lop
Pater deu Lop es una cançon de Familha Artús :
Vente curat, vente sadoth Sonqu'entà jo vé te'n pertot ! Escarrar aulhas e motons, Escarrar vetèths, porins, mulas, Sonqu'entà jo, vé te'n on volhas, Vé te'n pertot entà har mau, Sonque dehens lo men ostau ! Pater deu Lop ! Vente curat, vente sadoth Sonqu'entà jo ve te'n pertot !
Cernadilla
Cernadilla es un municipi de la província espanhòla de Zamora dins la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Tbilissi
Tbilissi (თბილისი en georgian) es la capitala e la pus granda vila de Georgia. La vila es tanben coneguda per son nom grèc de Tiflis dins qualques lengas (per exemple dins las fonts russas d'abans 1936).
La vila s'estend per las ribas de la ribièira Kura amb una populacion d'aperaquí 1.5 milion de personas. Fondada al sègle V AD per Vakhtang I d'Iberia, Tbilisi serviguèt dempuèi de capitala a divèrses reialmes e Republicas georgianas. Entre 1801 e 1917, alavetz part de l'Empèri Rus, Tbilisi foguèt lo sèti de la Vicireialtat de Caucàs, que governava a l'encòp lo Caucàs del Sud e lo Caucàs del Nòrd.
Amb sa posicion a la crosada d'Euròpa e d'Asia, e sa proximitat amb la Rota de la Seda, Tbilisi foguèt a travèrs l'istòria un punt de contencion entre divèrses poders. La situacion geografica de la vila li assegura encara uèi una posicion importanta sus las rotas del negòci e de l'energia. L'istòria divèrsa de Tbilisi se miralha dins son arquitectura, qu'es una mescla d'estructuras medievalas, neoclassicas, d'estil belas arts, Art Novèl, estalinianas e modèrnas.
Istoricament, Tbilisi coneguèt multiplas etnias, culturas e religions mas uèi l'Ortodoxia i ten una plaça dominanta. Las destinacions toristicas notablas son las catedralas de Sameba e de Sioni, la Plaça de la Libertat, l'avenguda Rustaveli e l'avenguda Agmashenebeli, la fortalesa medievala, l'Opèra d'estil neomauresca, e lo Musèu Nacional Georgian.
Arres de Sus
Arres de Sus ei un pòble dera vath d’Aran, en eth municipi d’Arres. A ua populacion de 0 abitants.
Toponimia
Eth nom ancian atestat e que poderé estar restablit es Arres Sobirans (grafiat Arres Sobiras ). Eth nom espanhòu ère Arrés de Arriba o Arres de Sus.
Arakil
Arakil es una comuna de la Comunautat Forala de Navarra al nòrd d'Espanha.
Sociologia
La sociologia es una disciplina de las sciéncias socialas qu'a per objectiu de recercar d'explicacions e de comprenesons tipicament socialas, e non pas mentalas o biophysiques, a de fenomèns observables. Coma sciéncia autonòma es un eveniment conceptual que correspond a qualques compausants significatius de la revolucion industriala complida a Euròpa pendent lo shut: Lo progrès tecnic e material; la transformacion de las faiçons de produccion e d'organizacion del trabalh; lo desvolopament de las sciéncias naturalas; l'expansion de la classa borgesa e la emergir en lo sieu se de qualques grops d'intellectuales fraudèri prigondament de las falhidas de la Revolucion francesa. La nòva sciéncia de la societat podiá consentir a l'elèit intellectual intervencions activas sus l' organizacion de la quita societat. Es aital pels exponents del positivisme francés del – amb A. Comte e C.-Ora de Saint Simon a capofila – e pels exponents del marxisme, los dos collègis de pensada que per primièras se faguèron d'interprètas d'aquelas exigéncias. De de Saint Simon èra l'idèa que la societat modèrna foguèsse caracterizada per l'indústria e de la produccion en general; que los scientifics e los industriales lorcalguèsse venir las classas dirigentas de la nòva societat; qu'un nòu tipe de religion «laica» e humanística liauriá calgut garantir l'integracion sociala; que se licalguèsse bastir una teoria generala a fondament de l'unitat de las coneissenças umanas.
Arbizu
Arbizu es una comuna de la Comunautat Forala de Navarra al nòrd d'Espanha.
Grepiac
Grepiac (Grépiac en francés) es una comuna lengadociana, situada dins lo departament de la Nauta Garona e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Geografia
Comuna de l'airal urban de Tolosa situada a 15 km al Sud-Èst de Murèth e a 25 km de Tolosa.
Era Bordeta
Era Bordeta ei un pòble dera vath d’Aran, en eth municipi d’Arres.
Grepiac
Geografia
Accès pel nòrd-oèst de la comuna (1,5 km) per l'A64 per un camin que passa per la comuna de Vernet.
Comuna traversada per Arièja, important afluent de Garona.
vignette|upright=1.8|centre|Mapa de la comuna de Grepiac e de las comunas prèpas.
Toponimia
Grepiac vendriá d'un nom germanic d'òme Grippo damb le sufixe -acum, latinizacion del sufixe gallés -ācon. Grepiac èra doncas probablament una anciana granda proprietat antica qu'aviá per mèstre Grippo. La fòrma del nom supausa de segur una latinisacion en Grippius.
Istòria
Preséncia d'un "talhièr paleolitic" sus las ribas d'Aisa (-5000 a - 1800 ab. C.).
Rèstas de preséncia romana.
Lo 9 d'abril de 1944, passèron a Grepiac la tropas alemandas que de signes se veson encara sul balcon del campanar.
Arièja foguèt longtemps utilizada coma via de navegacion, que serviá al transpòrt de merças.
Pendent l'Ancian Regime, Grepiac èra de la diocèsi civila de Tolosa, doncas de la província de Lengadòc, de la generalitat de Tolosa, de l'archidiocèsi de Tolosa, de la senescauciá de Tolosa. Èra del canton d'Autariba tanlèu 1790. Le vocable de la glèisa es Sent Martin.
Lòcs e monuments
thumb|Escut de [[Joan de Mansencal posat sus l'entrada de la glèisa de Grepiac. Las alas son abaissadas sus aquela version.]]
Personas ligadas a la comuna
thumb|Escut de Joan de Mansencal
Skopje
Skopje (Escòpie) es la capitala de Macedònia del Nòrd. Sa populacion totala èra de 506,926 abitants, en 2004. Sa superfícia totala es 1818 km².
Sant-Molf
Sant-Molf en breton ( Saint-Molf en francés) es una comuna francesa, situada dins lo departament del Léger Atlantic e la region dels Païses de Léger.
Skopje
Constituís una subdivision especiala qu’agropa dètz comunas:
thumb|230px|left|Vista de Skopje
Fuente-Olmedo
Fuente-Olmedo es un municipi de la província espanhòla de Valhadolid dins la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Turquestein-Blancrupt
Geografia
La mitat occidentala de lo sieu territòri se compausa del Bòsc de Turquestein (Türksteiner Wald), la mitat orientala de la Foret de Sant-Quirin (Sankt Quiriner Wald), al mièg se tròba la vallée de la Sarre, tanben trucat lo Blancrupt (Kleinweißbach-Tal).
La moitié occidentale de son territoire se compose de la Forêt de Turquestein (Türksteiner Wald), la moitié orientale de la Foret de Saint-Quirin (Sankt Quiriner Wald), au milieu se trouve la vallée de la Sarre, aussi appelé le Blancrupt (Kleinweißbach-Tal).
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Cobreros
Cobreros es un municipi de la província espanhòla de Zamora dins la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Saint-Michel-en-Grève
Lokmikael-an-Traezh en breton ( Saint-Michel-en-Grève en francés) es una comuna bretona, situada dins lo departament de las Còstas d'Arvòr e la region de Bretanha.
Geografia
Sant-Michel-en-Cauma a situat en lo costat de Plestin, près de Lannion. Aquel vilatge trégorrois se tròba en près de mar, amb una cuerta façada littorale, ont a concentrat la majoritat de la populacion.
Saint-Michel-en-Grève est située dans le canton de Plestin, près de Lannion. Ce village trégorrois se trouve en bord de mer, avec une courte façade littorale, où est concentrée la majorité de la population.
La commune est séparée de celle de Tréduder par le ruisseau Roscoat. Un autre petit ruisseau, au nord, la sépare de Trédrez, tandis que le Kerdu, qui vient de Ploumilliau, la traverse.
Istòria
De 1916 a 1947, la municipalitat a #èsser desservie per una via ferrée.
A l'ora d'ara, lo vilatge de Sant-Michel-en-Cauma es vengut un pichon station balnéaire, desservie per qualques comèrcis e un otèl.
Des recherches archéologiques ont permis de mettre au jour des restes d'enceintes fortifiées. La commune compte également quelques menhirs. Dans le bourg et sous la plage de Saint-Michel-en-Grève, se trouvent des restes d'une voie romaine, aujourd'hui matérialisée par la rue 'La voie romaine', et la croix de mi-lieue.
De 1916 à 1947, la commune a été desservie par une voie ferrée.
Actuellement, le village de Saint-Michel-en-Grève est devenu une petite station balnéaire, desservie par quelques commerces et un hôtel.
Chepniers
Chepniers es una comuna francesa, situada dins lo departament de Charanta Maritima e la region de Novela Aquitània, ancianament de Peitau-Charantas.
Comunas vesinas
400px|gaucha||Distanças e posicion relativa
Senat dels Estats Units d'America
Lo senat dels Estats Units d'America (en anglés: United States Senate) es la cambra nauta del Congrès dels Estats Units, que, amb la Cambra dels Representants dels Estats Units - la cambra bassa - constituís la legislatura dels Estats Units. La cambra del Senat es situada dins l'ala nòrd del Capitòli a Washington.
La composition e los poders del Senat son establits dins l'Article Primièr de la Constitucion. Cada Estat, quina que siá sa populacion, es representat per dos senators que servisson cadun per sièis ans. La cambra del Senat se situa dins l'ala nòrd del Capitòli, a Washington, DC. La cambra dels Representatants se ten dins l'ala sud del quita bastit..
Istòria
Los redactors de la Constitucion creèron un congrés bicameral d'enprimièr coma compromés entre aqueles qu'estiman que cada estat, per que sobeiran, deuriá èsser representat de biais egalitàri, e aqueles que penson que lo legislatiu deu representar directament lo pòble, coma o fa la Cambra de las Comunas del Reialme Unit. Aquela idèa d'aver una cambra representant lo pòble a egalitat, e una autra donant egala representacion als Estats quina que siá sa populacion, se nomena lo Compromés de Connecticut. Tanben èra lo desire d'aver doas Cambras per que se realize una verificacion mutuela. Una devent èsser la "Cambra del Pòble" directament elegit pel pòble, e de cort tèrme obligant los representatants a demorar pròche close de lors electors. l'autra vòl representar les Etats per que demoren lor sobeirnatat levat los poders expressèsament delegatats algovèrn nacional. Lo Senate es pas el que vòl representar de bais egal lo pòble dels EUA. La Constitucion prevei que l'aprobacion d'ambedoas cambras es necessària per que passe una legislacion..
Pel pimièr còp convocat en 1789, lo Senat dels EUA foguèt format sus l'example de l'antic Senat roman. Lo nom ven de senatus, latin per conselh dels ancians (de senex volent dire òme vielh en Latin).
James Madison made faguèt lo comentarseguent sul Senat:
''Lo Congrés nos rebat totas las nòstras fòrças e flaquesas. Rebat nòstras diosincrasias regionalas, nòstras diversitats etnica, religiosa, e raciala, nòstra multitud de professions, e nòstres espètres de totas opinions de la valor de la guèrra cap a la guèrra de las valors. Lo Congrés es lo còrs mai representatiu del govèrn ... Lo Congrés es subretot encargat de reconciliar nòstres diferents punts de vista sus las grandas questions de politica publica del temps.'' —Smith, Roberts, and Wielen
La Constitucion establís que pas cap d'amendament constitucional seriá creatat per privar un Etate d'un vòte egal al Senat sens lo consens de l'Estat. Lo Districte de Colúmbia e los territòris an pas lo drech a la representacion que siá a la Cambra oo al Congrés, Lo Districte de Colúmbia elegís dos senator amagats, mas son d'offcièrs del govèrn de la Ciutat del districte e non membres del Senat dels EUA.. Los EUA an 50 Estates demuèi 1959, alara lo Senat a 100 senators dempuèi 1959.
La disparitat entre lo mai e lo mens poblat Estats aumentèt dempuèi lo Compromés de Connecticut, que grantís per cada Estat dos members al Senat e al mens un member de la Cambra dels Representatants, per un total minim de tres electors presidencials, quina que siá sa populacion. En 1787, Virginia aguèt 10 còps mai de populacion que Rhode Island, e mai ara Califòrnia a 70 còps mai de populacion que Wyoming. Es a dire qu'unes ciutadans son efectivament representats melhor segon lo pes de lor Estat al Senat. Los sètis a la Cambra dels Representants son gaireben repartits segon la populacion de cada estat, redusent la disparitat de representation. drecha|vinheta|600x600px|Historical graph of party control of the Senate and House as well as the Presidency
Abans l'adopcion del dètz-e-seten Amendament en 1913, lo senators son elegits al vòte universal elected segon las legislaturas dels Estats. Abans l'adopcion del dètz-e-seten Amendament en 1913, lo senators son elegits al vòte universal elected segon las legislaturas dels Estats.
Condicions
Lo Senat (e non pas lo judiciari) ies lo sol jutge de las qualificacions dels senators. Los primièrs ans, pasmens lo Senat examinèt pas pro las qualificacions desl sieus members. Alarat, per tres senators i aguèt dèca d'Edat e foguèron admeses al Senate: Henry Clay (29 ans en 1806), Armistead Thomson Mason (28 ans en 1816), e John Eaton (28 ans en 1818). En 1934, Rush D. Holt Sr. foguèt elegit a l'Edat de 29; e esperèt n'avar 30 (lo 19 de junh seguent) per prene son ofici. En Novembre de 1972, Joe Biden foguèt elegit a l'eadat de 29, mas aviá fach los 30 abans lo jurament en genièr de 1973.
Eleccions e durada
Al començament, los senators èran causits segon las legislaturas de l'Estat, e non pas per sufragi universal. Al començament del sègle XX, las legislaturas de mai de 29 Estats avián aprovat per referendums l'eleccion al sufragi universal. Lo sufragi universal pel Senat foguèt estandardizat federalament en 1913 per la ratificacion de detz-e-seten Amendament.
Durada
Lo senators servisson per un periòde de sièis ans cadun; los mandats son escalonats de tal biais que gaireben un tèrç dels sètis es provesit cada dos ans. Aquò se realizèt divisant los senators de 1èr Congrés en terces (nomenats classas), que los mandants del primièr tèrç èra de dos ans, los mandats d'un autre tèrç s'acabèron après quatre an, e los mandats del darrièr tèrç s'atudèron après sièis ans. Aquel aranjament contunhèt après l'admission d'Estats novèls dins l'union. l'escalonament dels mandats s'organiza que los dos sètis per un meteis Estate se realizan pas dins la meteissa eleccion generala, levat quand la vacança de miègmandat s'acaba.
.sex
("sèxe", en anglés) es un nom de domeni generic. Es en servici dempuèi lo 18 d’abril de 2015.
Senat dels Estats Units d'America
Durada
La Constitucion fixa la data de convocacion del Congrés —Article 1, Seccion 4, Clausula 2 d'en primièr lo tresen jorn de Decembre. Lo trenten Amendament cambièt l'obertura de la sesilha lo tres de genièr, al mens que ne legifèron un jorn different. Lo meteis Amendament establís que lo Congrés s'assemble al mens un còp cada an e autoriza lo Congrés a determinar las datas de convocacion e d'ajornament e autras datas e oraris que desira. Article 1, Secion 3 prevei que lo President a lo poder de convocar lo Congrés per d'escasença extraordinàrias a sa discrecion.
Marminhac
Marminhac (Marminiac en francés) es una comuna carcinòla situada dins lo departament francés d'Òut e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Vicent Olmos
Vicent Salvador Olmos i Tamarit (Catarroja, País Valencian, 24 de genièr de 1954) es un editor e istorian valencian. Demest los pionièrs e menaires dins lo mond de l'edicion valenciana en lenga catalana, fondador de la revista ''Afers. Fulls de recerca i pensament e editor de la revista El contemporani'', recebèt per son activitat considerabla dins la divulgacion culturala en catalan lo Prèmi Vicent Ventura lo 21 d'abril de 2015.
Senat dels Estats Units d'America
Eleccions
Las eleccions pel Senat se debanan lo primièr dimaç del primièr diluns de novembre los ans pars, lo Jorn de l'Eleccion, e coïncidís amb las eleccions de la Cambra dels Representants Los senators son elegits dins lors Estats dins son ensemble. Dins fòrça Estats (dempuèi 1970), s'organizan una eleccion pimària dins los partits Republican e Democrat, amb l'eleccion generala seguent unes meses mai tard. Las règlas de l'accés l'escrutinh pels candidats minoritaris e independents varian d'un Estat a l'autre. Lo ganhant es lo candidat que recep una majoritat relativa del vòte popular.
Marminhac
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Senat dels Estats Units d'America
Vacança de Miègmandat
Lo detz-e-seten Amandament exigís que los pòstes vacants a miègmandat al Senat sián causits per d'eleccions espéciales. Cada còp qu'un Senator seu èsser nominat o elegit, lo secretari del Senat manda un dels tres formularis al governaire de l'Estat per informar formalament per certificar la nominacion del Senator novèl. Se una eleccion especiala per un sèti coïncidís a l'eleccion generala per un autre sèti dins l'Estat, cada sèti es contestat d'espese. Un senator elegit dins una election especiala pren son ofici tan lèu que possible après l'eleccion e servís until the original six-year term expires (i.e. not for a full term).
Jurament
La Constitution demanda que los senators juran o afirman sus la Constitucion. Lo Congrés prescriu lo seguent jurament:
Salari e avantatges
Lo salari annal per cada senator, dempuèi 2009, es de 174,000$; lo president pro tempore e los cap de partit recevon 193,400$.
En mai dels salaris, los senators recebon los avantatges per la restirada e santatlos meteisses que los autres emplegats federals, e son plenament aquerits après cinq ans de servici.
Los senators son vists come figura politica màger, mai granda que los membres de la Cambra dels Representatants que son mens nombroses, e que servisson mai de temps, mai sovent representan de circonscripcions mai grandas, fan session dins mai de comitats, e emplegan mai de mond. Fòrça mai de senators foguèron nominats a la presidéncia que ne foguèron los Representants. Tres senators (Warren Harding, John F. Kennedy, e Barack Obama) foguèron elegits alara que seriviguèron lo Senat, alara que sonque un Representant (James Garfield) foguèt elegit president.
Expulsion e sanccion disciplinàrias
Lo Senat pòt exclure un senator amb dos terses dels vòtes. Quinze senators foguèron foguèron remandats dins l'istòria del Senat fins a 1862 e pas mai après. Mas unes d'aqueles causiguèron de demissioar puslèu que de far fàcia a la procedura de remandament. Tanben lo Senat censurèt e condamnèt de senators; la censura demanda pas que la majoritat simpla e remanda pas lo senator. Unes senators causiguèron de se retirar de l'eleccion seguenta puslèu que de far fàcia a una censura o remandament.
Partits de la majoritari e de la minoritari
Lo "Partit de la majoritat" es lo parit politic qu'en en najoritat de sètis o pòt formar una coalicion o un comitat amb una majoritat dels sètis; se dos o mai partits son egals, l'apartenença del vice president determina quin partit es majoritari. Lo seguent mai grand partit es lo partit minoritari. Lo president pro tempore, presidents dels comitats, e d'autres oficials son mai sovent del partit majoritari; i a de contrapartidas (per ex, l'òrdre de classament als commitats) pel partit minoritari. Los independents e members dels autres partits (del moment que s'uniguèron pas als partits mai grand) son pas considerat per causir quin es lo partit majoritari.
Plaçament
Lo Partit democrata tradicionalament sieta a drecha de l'escritòri del President, e lo Partit republican tradicionalament sieta a sa drecha, quin que siá la majoritat dels sètis. Sus aquel subjècte, lo Senat diferís de la Cambra de la Comunas del Reialme Unit e dels autres  House of Commons of the United Kingdom e dels autres organs parlamentaris del Commonwealth e endacòm mai.
Oficis
vinheta|L'ala del Senat al Capitòli, Washington, D.C. Levat lo President del Senat, lo Senat elegís los sieus oficièrs, que mantenon l'òrdre e decorum, mena e planifica lo trabalh legislatiu e executiu del Senat, e interpretan la règlas del Senat, practicas e precedents. Fòrça oficièrs non member oficièrs son tanben engatjats per menar l'ordinari del senat.
Presidéncia del Senat
Segon la Constitucion, lo Vice president servís de President del Senat. Pòt votat al Senate (ex officio, qu'es pas d'esperel(a) membre elegit del Senat) en cas d'egalitat, mas n'es pas obligat. Per una granda partida de l'istòria de la nacion la tasca de presidir las sessions del èra una de las oligacions del vice president. Demuèi los 195, los vice presidents presidèron rarament lo debats del Senat. Mas presidèron pas que per d'escasenças ceremonials, o a vegada per anonciar lo result de vòtes o nominacion d'importança, o per de vòte quichats.
La Constitucion autoriza lo Senate a elegis president pro tempore (Latin per "president del moment") que presida la cambra en l'abcéncia del vice president, es segon la costuma, lo senator del partit majoritari qu'a lo temps mai lond de servici de contunh. Coma lo vice president, lo president pro tempore presidís pas abitualament lo Senat, mas sovent delegata la responsibilitar a un senator de la majoritat, sovent per un temps d'una en rotacion. Mai sovent, los membres recentament elegir lor es pas demandat de presidir ambans que sián abituats a las règlas e proceduras de l'organ. A d'escasenças raras, lo cap de la majoritat presida brevament per cridar la session.
L'oficièr de la presidéncia seta dins la cadièra al frent de la cambra del Senat. Los poders de l'oficier de la presidéncia es mendre qu'aqueles del President de la Cambra dels representants. Lo president crida un dels senators per que parle e anoncia lo results dels vòtes.
Caps de partit
Cada partit elegís los caps de partit del Senat. Floor leaders act as the party chief spokesmen. Lo cap de la majoritat del es responsable del contraròtle de l'agenda de la cambra chamber organizant los debats e vòtes. Cada partit elegís de caps assitents que lo trabalh es de s'assegurar que los senators del partit vòtan segon lo desirs dels partits.
Sessions
vinheta|Un burèl tipica del Senat Lo Senate seguís lo siueu reglament interior. Coma la Cambra dels representants, lo Senate s'amassa dins lo Capitòli a Washington, D.C. A un tèrme de la cambra del Senat i a un empont ont presidís lo president. Al gra inferior de l'empont se tenon los grafièrs e oficièrs. Cent burèls son rengats dins la cambra seguent un esquèma miègcircular e son divisat per una larga alèa centrala. Per tradicion, los Republicans setan a la drecha de l'alèa e los Democratas a esquèrra, fàcia a la presidéncia. Cada senator cusís un burèl segon l'ancianetat al sen del partit. Per costuma, lo cap de cada partit setaal primièr reng lo long de l'alèa. La sessions del Senat se dubrisson per una preguièra especiala o una invocacion e s'amassan en setmanas. Las sessions son mai sovent publicas e transmesas a la television.
La procedura del Senat depend pas sonque de las règlas, mas tanben sus una varietat de costumas e tradicions. Lo Senat sovent renoncia a unas de sas règlas estricta per consens unanim. Los acòrdis de consens son sovent negotiats entre caps dels partis. Un senator pòt blocar un tal acòrdi, mas en practica, es rare. L'oficièr president ratifica las règlas del Senate, e pòt avertir los members que ne desvian. L'oficièr president a vegada utiliza lo martèl del Senate per manténir l'òrdre.
La Constitucion prevei qu'una majoritat del Senat constitutís un quorum per de session de trabalh. segon las règlas e costumas del Senat, un quorum es sempre supausat present al mens qu'una crida al quorum explicit siá demandat. Un senator pòt far una crida al quorum rare en prctica. Las cridas al quorum son sovent utilizadas per ajornar los procediments. Un còp l'ajornament se vòl acabar un senator pòt demandar lo consens unanim per renonciar a la crida del quorum.
Debat
Lo debate seguís de règlas adoptadas pel quita Senat. Pendent lo debate, los senators parlan pas que quand son cridats per l'oficièr president, mas lo president deu reconéisser lo primièr senator que pren la paraula. Pasmens, l'oficièr president a pauc de contraròtle sul cors del debat. Abitualament, lo cap de la majoritat e lo cap de la minoritat Minority s'acòrdan sus las prioritats als debats quitament se un autre senator se lèvad'en primièr. Totes los discòrs deveon èsser adreçats. Mai sovent, los senators se cridan pas d'espereles amb lor noms, mas per los Estate o posicion, dins de formulas coma "the senior senator from Virginia", "the gentleman from California", o "my distinguished friend the Chairman of the Judiciary Committee". Los Senators s'adreçan al Senat de pé a costat de lor burèl.
Levat unas restrictions sul contengut dels discors; i a pas d'obligacion que los discors siá pertiment amb la matèria.
Lo reglament del senat prevei quun senator pòt pas far mai de dos discors sus una mocion o projècte lo meteis jorn legislatiu. Un jorn legislatiu comença quand lo Senat es convocat e s'acaba a l'ajornament; alara, coïnsidís pas amb lo jorn calandièr. Lo longor del discors es pas limitada per las règlas; alara, my sovent, los senators parlan tant de temps que lor plai. A vegada, lo Senata adòpta un consens unanim impausant de limitas. Dins d'autres cases (fper example, pel procediment budgetari), las limitas son impausadas pes estatut. Pasmens, lo drech a un debat illimitat es mai sovent preservat.
Obstruccion e trencadura
Lo filibusterisme es una tactica utilizada per far obstuccion al projècte e mocions per prolongacion del debat indefinidament. Un filibustaire pòt començar un discors long, de mocion dilatòria, e una lista granda de proposicion d'amendaments. Lo Senat pòt trencar un filibusterisme amb una cloture. Dins fòrces cases, aquela trencadura necessita lo supòrt  dels tres cinquen del Senat. Mas en practica la mença d'un filibustisme es mai importanta que son usatge. Istoricament, la cloture foguèt rarament invocat.
Vòte
A la conclusion del debat, la motion en question es mesa al vòte. Lo Senat sovent vòta a la votz. L'oficièr president introdutz la question, e los Members respondon o "Yea/Aye" (en favor de la mocion) o "Nay" (contra la mocion). L'oficièr president anonça lo resultat del vòte per voces. Un senator, pasmens, pòt contestar l'evaluacion de l'oficièr president e demandar un vòte nominal. Quand lo vòte nominal es demandat, lo grafièr crida lo ròtle del Senat segon l'òrdre afabetic; los senators respondon a la crida de son nom. lo Senator qu'es pas present dins la cambra a la crida del sieu nom pòt encara votar del moment que lo vòte es obèrt. Lo vòte s'acaba a la discrecion de l'oficièr president, mas deu lo daissar obèrt pendent quiza minutas. Se lo vòte es egal, lo vice president, s'es present, es abilitat per desnosar lo vòte. Se lo vice president es pas present, la motion cai.
Session tancada
En escasenças, lo Senate pòt menar a una session tancada o secrèta. Pendent una session tancada, las pòrta son barradas, las cameras apagadas, e los balets son completament de tota persona que jurèt pas lo secret. Las session tancadas son raras e se debanan quand lo Senate discuta de subjècte sensibles coma d'informacions criticas sus la seguretat nacionala, de comunicacions privadas del president, o la deliberacions pendent la procedura d 'impeachment. Un senator pòt demandar e forçar una sessin tancada se la mocion es segondada per al mens un autre membre, mas un acòrdi arriba mai sovent abans. Se lo Senate aprova pas que se revele la transcripcion secrèta, la transcripcion es servada al Service de Seguretat e sul còp mandat als arcius nacionals. Lo procedura demora  The proceedings demoran sagelat fins a que lo Senat vòte per levar l'injunccion del secret.
Calendièrs
Lo Senate ten lo Calendièr del Senat e un Calendièr Executiu. Le primièr identifica los projècte de lei e las resolucions pendentas de las accions del Senat. Lo segons identifica la resolucions executivas, tractats, e las nominacion reportadas pel(s) comitat(s) en espera de l'accion de Senat. Ambedos son meses a jorn quotidianament dins una session del Senat.
Comitats
vinheta|Pèça 226 utilizada pel comitat judiciari del Senat Lo Senate utiliza de comitats (e soscomitats) sus un varietat de subjèctes. Lo ple del Senat nomena los membres del comitat. En practica, pasmens, la causida dels membres la fan los partits politics. Mai sovent, cada partit observa las preferencias individualas dels senators, amb prioritat d'ancianetat. Cada partit se vei atribuir los sètis dels comitats en proporcion las fòrças politicas globalas.
I a 16 comitat màger, cadun aven de competéncias sus un subjècte coma las finaças o las relacions internacionalas. Cada comitat permanent pòt examinar, modificar e raportar de projèctes de lei que son de sa competéncia.
Lo Congrés compta de comitats mixtes committees, amb de membre dels Senat e de la Cambra dels representants. De comitats mixtes supervisan d'organismes de govèrn independets; per exemple aque que supervisa la bibliotèca de Congrés. D'autres comitats mixtes fan de rapòrts explicatius. Pasmens, lo poder desl comitats mixtes es fòrça mendre que los permanents.
Cada comitat e soscomitat es menat per una cadièra (umai sovent un membre de la majoritat). Anta, la cadièra d'un comitat se determinva  committee chairs se donavan pas que per ancianetat; fin finala, de senators fòrça vielhs contunhavan a ocupar la cadièra malgrant infernitat e senilitat. La cadièras dels Comitat es elegit, mas, en practica, l'ancianetat es rarament desavoada. An un grand poder: contraròtlan l'agendà, e de decidir, s'escai, quant de temps se considèra sus un subjècte; agisson amb lo poder de desaprovar e ajornar un subjècte e la nominacion pel president; contraròtla al plen del Senat la considerction desl subjècte que lo comita pòrta. Lo reglament e costumas del Senat foguèt reformat dins los ans 1970. La cadièra dels presidents dels Comitats a mens de poder e son pus modèstes e collegials dins l'exercici qu'abans la reforma.
Legislacion
Los projèctes de lei se pòdon introdire dins quina que siá la cambra Congrés. Pasmens, l'Origination Clause de la Constitucion prevei que los projècte al subjècte de la fianças publicas an per origina la cambra dels Representatants. Alara, lo Senat a pas lo poder d'inciar los projèctes ipausant las taxas. Mai, la cambra dels Representants sosten que lo Senat pas lo poder d'iniciativa sus las depensas federalas. . Las disposition constitutionalas interdisant l'iniciativa en finaças publicas al Senat es basat sus la pactica de Parlament Brintanic, ont sonque la Cambras de la Comunas pòt èsser a l'origina de talas mesuras.
Contraròtle e contrapes
La Constitucion prevei diferenta foncions unicas pel Senat que constituís sa capcitat de far lo contraròtle e contrapes "check and balance" amb los poders dels autres elements del Govèrn Federal. Inclutz la mandat que lo Senat pòt conselhar e deu cincentir a unas de nominacions governamentalas del President; tanben lo Senat deu cencentir a totes los tractacts treaties amb los govèrn estrangièrs; es lo tribunal de totes los impeachments, e elegís lo vice president dins l'escasença que pas degun atenguèt la majoritat dels vòtes electorals. vinheta|Lo Senat a lo poder d'introduire los impeachments; aquela gravadura de Theodore R. Davis mòstra lo procés d'impeachment del President [[Andrew Johnson, 1868]]
Istrias oficial del Senat
The following are published by the Senate Historical Office.
Buxières-les-Mines
Buxières-les-Mines es una comuna francofòna de Borbonés, situada dins lo departament d'Alèir e la region d'Auvèrnhe Ròse Aups.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
David Roberts
thumb|250px|David Roberts en 1844 David Roberts (Stockbridge, Edimborg, Escòcia, 24 d'octobre de 1796 - Londres, 25 de novembre de 1864) foguèt un pintor escocés. Es conegut mai que mai per sas aqüarèlas que representan la vida a l'Orient Mejan, l'ensems de sas 248 litografias sont gropadas dins sièis volums, que los tres primièrs descrivon Egipte e Nubia.
Ofensivas chinesas de 1945
Leis ofensivas chinesas de 1945 son una tiera d'atacas que se debanèron dins lo corrent de la Segonda Guèrra Mondiala de març a aost de 1945. Acomencèron amb una ofensiva japonesa còntra la província de Henan (21 de març - 7 de junh) que se turtèt a de còntra-ofensivas acarnadas dei tropas chinesas renfòrçadas per un còrs aerian estatsunidenc. Aquò entraïnèt la revirada de l'ataca de l'armada imperiala que comencèt de faciar de dificultats logisticas grèvas dins certanei sectors. Tre lo mes d'abriu, d'ofensivas chinesas en Guangxi permetèron la reconquista de territòris perduts durant l'operacion Ichi-Go. Aquelei succès foguèron completats en julhet per d'atacas còntra Henan, Fujian e Guangdong que foguèron a cha pauc abandonats per lei Japonés. En aost, l'invasion sovietica de Manchoria agravèt lei problemas de Japon e un nombre important de sei soudats foguèron enceuclats dins una pòcha a l'entorn de Nanchang. Lo 10 d'aost, lei fòrças japonesas de la província de Guangxi capitulèron e lo rèsta reculèt sus totei lei frònts fins a la capitulacion sensa condicion de Tòquio.
Bar-lès-Buzancy
Bar-lès-Buzancy es una comuna francesa del departament de las Ardenas e de la region de Champanha e Ardena.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
En Octòbre 1952: Dos esquelets mérovingiens an descobèrt pendent la fasa de terrassement del bastiment d'un ostal.
Octobre 1952: Deux squelettes mérovingiens sont découverts durant la phase de terrassement de la construction d'une maison.
Sent Alari (Nauta Garona)
Geografia
Comuna de l'airal urban de Tolosa situada a 10 km au Sud-Oèst de Murèth
Istòria
Pendent l'Ancian Regime, Sent Alari, Saint-Hilaire-[sur-Louge], èra de l'eleccion de Comenge, doncas de la província de Gasconha, de la generalitat d'Aush, de l'archidiocèsi de Tolosa e de la senescaucia de Tolosa. Le vocable de la glèisa, qu'èra annèxa de La Vernosa, es Sent Alari. En 1790, Sent Alari èra deu canton de L'Èrm, en l'an VIII, deu canton de Rius, en l'an X, deu canton de Murèth. Lo nom èra Saint-Hilaire et Villenouvette entre l790 et l’an XII (Villeneuvette, benlèu Vilanoveta en occitan, pareish com ua comuna distincta en l'an II . Vilanoveta (nom supausat) es just au sud de Sent Alari.
Bucey-en-Othe
Bucey-en-Othe es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Auba e la region de Champanha-Ardena.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Gallegos de Hornija
270px|vinheta|esquèrra Gallegos de Hornija es un municipi de la província espanhòla de Valhadolid dins la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Realisme magic
Lo realisme magic es una nocion introducha en 1925 pel critic d’art alemand Franz Roh per descriure en pintura d'elements percebuts e decretats coma « magics », « subrenaturals » e « irracionals » sorgissent dins un mitan definit coma « realisme », es a dire un encastre istoric, geografic, etnic, social o cultural averat. Atal la realitat reconeissabla o l'univèrs familar venon lo luòc natural e non pas problematizat de manifestacions paranormalas e oniricas.
La nocion foguèt enseguida introducha en 1949 per Alejo Carpentier e revendicada a lors torn per d'escrivans latinoamerican del sègle XX coma los mexicans Carlos Fuentes e Juan Rulfo, los argentins Adolfo Bioy Casares e Julio Cortázar, lo bolivian Jaime Sáenz e lo colombian Gabriel García Márquez, prèmi Nobel de literatura en 1982, que lo roman Cent ans de soletat publicat en 1967, es sovent citat coma lo modèl perfièch d'aqueste tipe de raconte. L’origina d'aqueste tèrme e sa portada son pasmens fòrça mai generals e foguèron utulizat per qualificar una granda varietat de romans, de poèmas, de pinturas e de realizacions cinematograficas. Mai, lo realisme magic conéis diferentas declinasons e pòt caracterizar diferents estils, estetics, genres, corrents e movements en Asia, en Euròpa o en America. De manière plus récente, es d'aprochar del movement literatura mondiala.
Mai sovent, cerca a téisser de ligams estrechs entre de corrents abitualament opausats coma lo naturalisme, lo meravilhós e lo fantastic per pénher una realitat reconeissabla, transfigurada per l'imaginari e ont lo racionalisme es rebutat. Pasmens, existís pas de definicion rigorosa e son aplicacion depend del caminament intellectual e estilistic de l'escrivan o l'artista que l'utiliza.