cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Cratil
Doctrina
Pensava, sempre segon Platon, qu'i a uan rectitud de denominacion naturala dels èssers, e que lo nom es pas un son convencionalament atribuit. Coma Eraclites, pensava que totes los sensibles s'escotan de contunh, e que se pòt ne far la sciéncia. Se pòt donc segon el pas res dire de verai sus çò que cambia. Aquesta teoria es qualificada de radicala per Aristòtel, qu’indica que Cratil reprochava a Eraclites d'aver dich que se pòt dintrar dos còps dins lo mèsme fluvi, alara qu'estimava tampauc s’i podavan dintrar, pas un sol còp. Aquesta teoria auriá manat Cratil a pensar que cal pas dire res de mai, e Aristòtel rapòrta que se contentava de nòure lo det.
Dieffenbach-au-Val
Dieffenbach im Tal en alemannisch (Dieffenbach-au-Val en francés) es una comuna francesa del departament del Bas Ren e de la region d'Alsàcia.
Geografia
Implantée sur la rive droite du Giessen, la commune de Dieffenbach-au-Val est partagée en trois parties bien distincts dont la superficie globale atteint 295 ha. La première partie du secteur englobe la vallée alluviale du Giessen qui se rétrécie pour rejoindre l'endroit granitique du Petit et du Grand Hollé. L'autre partie traversée par le ruisseau qui descend de la Basse Nicole vers le Hollé. Enfin un autre secteur rejoint le massif de l'Altenberg dont Dieffenbach-au-Val ne couvre que la partie de basse altitude située à 550 m et les crêtes situées sur le territoire de la commune de Neubois. Le village s'étale entre 280 et 300 mètres d'altitude. Il est rejoint en partie par le hameau de Hirzelbach situé dans un vallon à mi-chemin de Dieffenbach-au-Val et Neuve-Église.
Baixa
thumb|right|250px|Rua Augusta. Baixa de Lisbona, tanben nomenada Baixa Pombalina es un quartièr edificat per òrdre del Marqués de Pombal, seguent lo tèrratremol de 1755, sus una aira de gaireben 23,5 ectaras.
Lo quartièr de Baixa es format de carrièras drechas e perpendicularas organizadas per los dos costats d'un axe central, la Rua Augusta. Los edificis an una arquitectura identica, amb al planpè de comèrcis e als estatges superiors de demoranças. Las dimencions previstas èran uniformas, çò que permetiá una construcion pus rapida amb d'elements prefabricats, coma los montants de las fenèstras, de dos tipes — un per las façadas de las carrièras principalas e l'autre per las façadas de las carrièras segondàrias.
Es tanben un dels primièrs exemples de construccion antisismica. Los modèls arquitectonics foguèron testats amb l'utilizacion de tropas en marcha per simular un tèrratremol.
Montgausir
Montgausir o Montgausin (Mongausy en francés) qu'ei ua comuna occitana de Gasconha situada dens lo departament de Gers e la region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.
Geografia
Comuna situada sus l'anciana Nacionala 626. vignette|upright=1.6|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
Segon Dauzat e Rostaing, Montgausí que vengueré deu latin mons « montanha o simple tarrèr » e deu nom germanic d'òme Gaudin o Waldin. Segon Negre, Montgausí que vengueré de mont e probablament de l'infinitiu gausir, traduccion deu francés montjoie, montjoy. A prepaus de l'omonime vasadés, Bénédicte Boyrie-Fénié, qui apròva globalament l'explicacion de Negre, que remarca pr'aquò un toponime format d'un nom e d'un vèrbe a l'infinitiu es estranh. L'etime que seré meilèu, çò escriu Pierre-Henri Billy, montem gaudii « mont deu gaug, montjoie », coërent pr'amor lo vilatge ei sus la via antica e medievala Bordèu-Tolosa, au pè d'un costalat. Lo nom comun francés monjoie, vengut de la remotivacion religiosa de Mons Jovis « mont de Jupitèr », situat entre Montmartre e Saint-Denis, a la fin deu sègle X, que designa un punt de referéncia constituït per ua elevacion (crotz, tumulus, turon...) au bòrn d'un camin, mei que mei de pelegrinatge. Montem gaudii qu'ei donc un latinisme tardiu, donc ua fòrma sabenta, mes Bénédicte Boyrie-Fénié explica pas com son adaptacion en lenga vulgara es venguda MontgauSí dus còps, damb ua evolucion -d- intervocalic > -z- plan anteriora au sègle X (qui presenta pas tròp de dificultat pr'aquò). La sola grafia au còp coërenta damb l'explicacion de P.H. Billy e prudenta qu'ei Montgausí.
Istòria
En 1824 Montgausir qu'absorbic la comuna de La Rocau.
Fosfat
thumb|right|Estructura d'un grop fosfat ligat a un radical R Un fosfat, en quimia inorganica, es una sal d'acid fosforic. En quimia organica, un fosfat (o organofosfat), es un estèr d'acid fosforic. An en comun un atòm de fosfòr environat per quatre atòms d'oxigèn en forma tetraedrica. Los fosfats jogan un ròtle important dins la bioquimia e la biogeoquimia. Los segondaris e los terciaris son insolubles dins l'aiga, levat los fosfats de sòdi, potassi e amòni.
Vesenòbre
Sos abitants son escaissats popularament "tochins" per de rasons istoricas.
Toponimia
Las atestacions ancianas son, per luòc:
Castelspina
Confronta las comunas de Castellazzo Bormida, Gamalero, Predosa, Sezzadio.
Pèire Andrieu de Sufren
200px|thumb|Estatua de Sufren, [[Sant Tropetz]]Pèire Andrieu de Sufren (Sant Canat, Provença, lo 17 de julhet de 1729 - Ais de Provença, lo 8 de deceme de 1788) que ho un Viceamirau provençau au servici deu Reiaume de França.
Vita
Pèire Andrieu de Sufren que vadó dens lo castèth pairau de Sant Canat dens un deus màgers ostaus nòbles de Provença (d'origina italiana e anoblida peu rei Francés Ièr de França. Capdet dens ua seguida de 14 hrairs e sòrs, que ho admés en çò de l'Òrdi de Malta aus 8 ans. Que he los estudis en çò deus jesuitas a Tolon.
Aus 14 ans, qu'entrè dens lo còrs d'armada deus guardas de marina e en 1744 que participè victoriosament a la batalha deu cap Sicié contra la marina anglesa.
Durant la soa carrièra que combatè notament durant la Guèrra de Sèt Ans e la Guèrra d'Independéncia deus Estats Units.
Institut Sup'Biotech de Paris
L’escòla Institut Sup'Biotech de Paríss (en francés Institut Sup'Biotech de Paris o pus simplament Sup'Biotech) es una granda escòla francesa situada a Villejuif.
Merlinas
Merlinas o Marlina(s) (Merlines en francés) es una comuna lemosina situada dins lo departament de Corresa e la region de Novela Aquitània, ancianament de Lemosin.
Toponimia
Merlinas es atestat vers 1315 emb lo mesme nom. Dauzat e Rostaing explican Merlinas per un nom latin d'òme Merula, emb lo sufixe -ina, pusleu que per lo nom de l'ausel, lo merle. Los Féniés i vesen las terras de Merlin, format sus un nom d'òme Merlin [posterior a l'Antiquitat, normalament] e lo sufixe -as.
Le Château-d'Almenêches
Le Château-d'Almenêches es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Orne e la region de la Bassa Normandia.
Geografia
thumb|right|250px|naut=La [[parca de Surdon.|La parca de Surdon.]] La municipalitat es desservie per la parca de Surdon, sus las linhas Apòstes-Granville e Can-Tors.
thumb|right|250px|alt=La [[gare de Surdon.|La gare de Surdon.]] La commune est desservie par la gare de Surdon, sur les lignes Paris-Granville et Caen-Tours.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Thil-Manneville
Thil-Manneville es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Sèina Maritima e la region de la Nauta Normandia.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Consòrci Liure de Comunas
I a 9 consòrcis, que 3 an l'estatut de ciutat metropolitana e los autres 6 son solament consòrcis:
Club Atlético Chacarita Juniors
thumb|200px|left|Equipa campiona de [[1969 ; quilhats : Palacio, Ledesma, Puntorero, Gonzalez, Orife e Neumann. de jolhs : Rodriguez, Pérez, Poncio, Gómez, Frassoldati y Bargas.]] Lo Club Atlético Chacarita Juniors qu'ei ua equipa argentina de fotbòl deu quartièr de Villa Crespo fondada en 1906 enter membres deu Partit Socialista.
Las soas colors que son l'arroi (color deu socialisme), lo blanc e lo negre (color deu dòu, en referéncia a la preséncia dens lo quartièr de màger cemintèri de Buenos Aires).
Monthyon
Monthyon es una comuna francesa, situada dins lo departament de Sèina e Marna e la region d'Illa de França.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Nòtas
<references group=N/>
James Buchanan
James Buchanan, avocat, foguèt president dels Estats Units d'America entre 1857 e 1861.
Província d'Africa
L’Africa o Africa proconsulara, es una província romana que correspond al territòri natural de Cartage, la Numidia Orientala e a la còsta occidentala de l'actuala Libia.
Aquela província, qu'es eissida de la reünion de l’Africa Vetus e de l’Africa Nova, foguèt devesida per Dioclecian en tres : la Tripolitània, la Bizacènia e l'Africa proconsulara residuala, tanben nomenada Zeugitània.
Conquista
La província d’Africa foguèt conquerida en 146 AbC. pendent de la tresena Guèrra Punica. Aquela guèrra oposava las citats de Cartage e de Roma. En 149 AbC., lo consul Scipion Emilian debarquèt dins lo territòri de Cartage e prenguèt la vila après un sètge de tres ans. Après aquela victòria la quita vila de Cartage foguèt destruida e lo site vodat als dieus infernals per una ceremonia d’execratio. La chôra (territòri) de la ciutat defunta fuguèt annexada a l’ager publicus, lo domèni public de la vila de Roma, formant atal una província novèla. Dins aquela província, èran sèt ciutats qu'avián pres partit per Roma e que venguèron liuras e donc pas annexadas a l’ager publicus: Utica, Adrimentus, Leptis Minor, Thapsus, Acholla, Usula et Theudalis. Lo territòri de la novèla província es pro grand, de 20 000 a 25 000 km², mas pauc dens, al maxim 700 000 abitants abans la conquista romana, e subretot fòrça fertila. Èra donc un territòri de colonizacion ideal pel partit dels populares ensajant de resòlvre las crisis economica e sociala frapant la plèba romana a causa de redistribucion de tèrras de l’ager publicus als païsan apaurits. En 124 AbC. una epidèmia ravatjèt l’Africa, liberant de tèrras novèlas per la colonizacion. Se cal pas assimilar aquel fenomèn la colonizacion europèa de l’epòca modèrna e contemporanèa; pendent l’Antiquitat, colonizar es fondar una colonia, una ciutat dependent de la metropòli e beneficiant de las seunas leis e de sa proteccion. En 122 AbC. lo tribun de la plèba C. Semproni Grac, cap del partit dels populares, fondèt una colonia sul territòri de l’anciana Cartage: la colonia Iunonia Karthago. Aquela colonia èra alara la sola existissent fòra en d’Italiàlia. Las tèrras distribuidas als colons representavan 300 000 ha, çò que vòl dire un espandiment dels colons dins la província. En 121 AbC. Grac fuguèt assassinat e lo partit dels populares remplaçat per aquel dels optimates, representants de l’aristocracia romana; lo vam de colonizacion s'arrestèt subte. La província d’Africa èra bordada a l’oèst e al sud pel reialme numid, organizat après la Segonda Guèrra Punica pel rei massil Massinissa, aliat de Scipion l'Africain. A la mòrt de Micipsa, filh de Massinissa, una disputa per sa succession oposèt los filhs Adherbal e Hiempsal e son nebòt Jugurtha. S'acabèt en guèrra ont Roma deguèt intervenir contra Jugurtha. En 111 AbC. una primièra campanha menada pel consul L. Calpurnius Bestia capitèt pas e se concluguèt per un armistici amb Jugurtha. Una autra campanha foguèt nenada contra lo rei de Nimidia en 107 AbC.. Foguèt lo consul Marius e son segond Sylla que, aliats al reimaure Bocchus, que capitèron a capturar Jugurtha en 105 AbC.. La Numidia foguèt pas tota annexada a la província. Sol l'èst e lo sud del reialme, sa boca sus las planuras de la Medjerda e lo golf de la pichona Sirta, foguèron ligats a l’ager publicus. La vila de Leptis Magna, situada dins aquela region, recebèt lo privilègi de libertat per que s'èra ligada a Roma dins lo conflicte.
Se dich que lo quite reialme Numid foguèt donat a un frairaste de Jugurtha, Gauda, que lo divisèt mai tard entre sos dos filhs. E alara venguèt pas mai un protectorat roman.
Luta entre Marius e Sylla
Pendent la guèrra menada contra Jugurtha le consul Marius, que venguèt devint cap dels populares a Roma, aviá enatjat dins son armada de « proletaris », de païsns sens tèrra. Per los mecejar faguèt votat a Rome en 103 AbC. una lei atribissent a cada veteran 252 ha de tèrras. Los auxiliaris recrutats dins lo pòble nomad dels Getuls recebèron amb aqueles dons la ciutadanetat romana. Las implantacions d'aqueles veterans se faguèron dins la region del reialme numid recentament annexida, atal se consolidèt la frontièra avec los territòris del rei Gauda. L'implantacion foguèt importanta, de 6 000 a 10 000 personas. Pasmens es pas vertadièrament un colonizacion que pas cap de colonia foguèt fonada dins aquel territòri. Pendent la guèrra civila qu'oposèt los partisans de Marius e aqueles de son ancian segond Sylla entre 88 e 83 AbC., l’Africa constituèt un bastion pels marianistas, a causa entre autre de la preséncia d'aqueles veterans de l’armada de Marius.
En 81 AbC. los marianistas d’Africa capvirèron lo rei de Numidia orientala Hiempsal II, filh de Gauda, partisan de Sylla. Foguèron vencuts per una alliança entr lo rei maure Bocchus e lo segond de Sylla, Pompèu e en 80 AbC. Hiempsal foguèt restaurat. Los syllanians quitament li reconeguèron una juriscdiccion suls Getuls fach citadans romans per Marius. En 75 Abc. los populares empachèron lo retorn dins la proteccion numida de territòris annexats en 105 AbC., mas foguèt reconegut a Hiempsal en 64 AbC. l’independéncia de sas tèrras al respècte de l’ager publicus. Lo rei numid ven alliat dels optimates e dels pompeians, d'un biais successors dels syllanians. La rivalitat aumentent entre Juli Cesar e Pompèu aguèt de consequéncias sul realme numid. En 50 AbC., a la mòrt d'Hiempsal, lo tribun cesarian Curion prepausa l’annexion de la Numidia orientala, e lo nèu rei Juba I deu de rengar amb los pompeians, que contraròtlavan la província.
Luta entre Cesar e Pompèu
En 49 AbC. una primièra espedicion menada per Curion foguèt desfacha per las tropas numidas. Après la des facha pompeiana de Farsale en 48 AbC., los dirigents del partit pompeian se refugian en Africa, ont constituisson amb las armadas nimidas une fòrça de mai de 70 000 òmes , darrièr obstacle per César. Aquel darrièr debarquèt en 47 AbC. amb sièis legions. Comptan sus l’alliança del rei maure e aquela dels Getuls, someses als Numids dempuèi 80 AbC.. En 46 AbC., un campanian exiliat en Mauretània, P. Sitti, ajudat dels maures capitèt a véncer lo rei de Numidia occidentala, Massinissa II, engatjat amb son cosin Juba. Los Numids e pompeians preses entre dos fuòcs son vencuts a Thapsus. Lo rei Juba se suicida, e tanben Caton d'Utic lo líder pompéian. La victòria de Cesar es donc totala.
Reorganizacion imperiala
Octavi, conegut dempuèi lo 27 AbC. jol nom d’August, torna fa la politica volontària de colonizacion de Juli Cesar, qu'aviáun pauc daissat Lepid. La politica d'August consistís a accentuar la romanizacion d’Africa l'estructurant sul modèl de la ciutat. Per aquò una ierarquia urbana se realiza, distinguant las colonias, los municipes e las ciutats peregrinas. August fonda un cercle de colonias romanas a l'entorn de Cartage, mas tanben en l’Africa novèla al tèrmes de Mauretània. Aquelas colonias an sens dobte coma tòca d'enforçar la romanizacion d’Africa amb l’installacion de nuclèus ciutadans foncionant sul modèl roman. La colonia mai importanta jos August foguèt aquela de Cirta, vila al centre de la principautat de Sitti qu'èra pas annexada a la província d’Africa. A l'autre tèrme del territòri roman d’Africa, la vila de Cartage vei los seus privilègis aumentats: ven capitala de la província, benefici d’una exempcion fiscala e subretot es dotada d’un territòri espandit, la pertica Karthagensis semenat de pagi e de castella que son de comunautats de Romans installats en Africa mas que constituisson pas de vilas.
Al segond reng se trapan los municipes, vilas que recebon de privilègis d’administracion comparablas a las vilas d’Itàlia, mas sens apòrt de colons romans. L'estatut de municipe participa donc a la promocion de vilas d’origina indigèna. Aquelas vilas èra al començament al nombre de tres, d'entre las sèt vilas libras del moment de la conquista romana: Ipòna, Utic e Mustis. L'estatut de municipe lo foguèt acordada sonque per que aquelas vilas comptan una majoritat de ciutadans romans dins lor populacion, la majoritat venent d'installacions marianistas e cesarianas. Lors institucions, pareissent sus aquelas de Roma, se distinguisson de vilas indigènas subreot per la preséncia d’un senat, tanben nomenat curia, e d’assembladas del pòble. La curia d'aquelas ciutats constituís un vertadièr ordo, eleit de las ciutats, qu'a sos privilègis e son cursus honorum : se comença edil, per venir duumvir, puèi duumvir quinquennal (censor), e fin final flamine perpetual quand se pòt administrar lo culte imperial. Aquela darrièra carga es particulara perque es sonque religiosa. Fin finala, lo questor ne fa pas partit del cursus honorum, es puslèu un corròg. Al moment de l'intrada en carga, los magistrats devon pagar una soma onorària que constituís una bona partida del budgèt de la ciutat: 38 000 sestèrcis pels duumvirs a Cartage o 20 000 à Cirta.
Fin finala las vilas indigènas avián l'estatut de citutats peregrinas, avent una personalitat juridica pròpia e lo poder de s’administrar segon las lors costumas. Sovent i a una administracion dirigida per dos magistrats nomenats los suffètas, que sembla aver una origina cartaginesa e son dins las vilas mai importantas. Nombre de vilas mai pichonas son dirigidas per un conselh d'onze membres, nomenats los undecimprimi. Aquelas ciutats peregrinas demoravan pasmens fòra del drech roman e lors abitants beneficiavan pas de la ciutadanetat romana.
Rapòrts amb Mauretània
Lo reialme de Mauretània essent en drech totalament independant de Roma, quitament se dins los fachs los sobeirans maures devián compausar amb la politica romana per conservar lors Estats. Aquela situacion s'acaba en 33 AbC. quand lo rei Bocchus II leguèt son reialme a Octavi. Aquela cession foguèt pas sens ambiguïtat politica pel futur August : se posant en restaurator de las valors moralas ancianas e respectant en aparéncia la legalitat republicana, li èra pas possible de venir rei. Alara causiguèt una solucion complèxa: donna lo reialme a l’ager publicus (es a dire que ne faguèt la proprietat del Pòble Roman), mas i installèt un sobeiran, lo prince numid Juba II, filh del darrièr rei de Numidia orientala, que l'elevèt la sòrre d’August, Octavia. Juba II fuguèt maridat amb Cleopatra Selenèa, filha de Marc Antòni e de Cleopatra VII. Lo rei novèl, installat sul tròn en 25 AbC., venguèt un simbòl de l’union d’Africa amb la romanitat. La Mauretaniá forma donc un reialme distincte de la província d’Africa proconsulara find a la mòrt de Ptolemèu lo filh de Juba e de Cleopatra VII en 39 ApC.. A partir de 41 la Mauretània fuguèt organizada en províncias romainas. Las Mauretànias venon alara de províncias imperialas, alara que la Proconsulara, que forman una mena de marcha romanizadas, mens urbanizadas, es una província senatoriala.
La Mauretània es divisida en doas provícias separadas per una listra litorala de 300 km sus la broa del riu Moulouya : Un procurator ducenari (que ganha 200 000 sestercis per an), nomenat per l'emperaire, governava aquelas províncias, amb per la defendre de las unitats auxiliàrias, divisadas en alas de cavalariá e en cohòrts d'infanteriá, sovent compausas de cavalièrs emesians.
La defença d'aquelas províncias la fasiá, en Mauretània Tingitane per una quinzena de fòrts, subretot postats sul riu Sebo, e un mur entre Sala e l'Atlas, alu sud, en Mauretània Cesariana, amb doas rotas militaras parallèlas al litoral.
Mauretània tanben tornèt èsser organizada per Dioclecian a la fin del sègle III : la Mauretània Sitifiena es deligada de la Cesariana, alara que la Mauretània Tingitana es ligada a la prefectura d'Ispània.
Ròtle de l’armada
thumb|Doas estelas funeràrias al musèu de Chemtou (en Tunisia) amb d'inscriptions latinas de la III Augusta En 27 AbC. Octavi annexièt la Numidia orientala o Africa nòva a la província d’Africa anciana. Mas daissent en plaça de biais permanent una legion, la III Augusta. Lo ròtle d'aquela legion fuguèt d’una granda importança dins l’istòria de la província. Un cohòrt èra destacat a Cartage, jols òrdres dirèctes del proconsul, per assegurar la proteccion e la polícia de la vila e de la pertica de Cartage. L’armada romana en Africa èra constitida de la legion, mas aussi d’unitats auxiliàrias, que forman la mitat de l’efectiu.
La preséncia de contunh d’una armada en Africa venguèt necssària per l’inseguritat provocada sus la província per las tribús getulas del sud d’Atlas. Entre 17 e 24 un ancian membre de tropas auxiliàrias romnas, Tacfarinas, ramassa a l'entorn d'el una confederacion tribala, las Musulamas, qu'amassa de Getuls del sud de la Proconsulara. Se liga amb los Cinitians, pòble subsaharian installat près de la pichona Sirta, e amb de tribús mauras revoltadas contra Ptolemèu. Enrodèt donc las possessions romanas en Africa. Malgrat l’intervencion d’una segonda legion, la IX Hispanica, en 20 al costat de la III Augusta, Tacfarinas es pas desfach. Lo conflicte s’apasima fin finala amb la reconeissença pel proconsul d’Africa dels drechs de passatge de las tribús getulas en territòri roman.
Entre 37 e 41, l’emperaire Caligula leva al proconsul d’Africa lo comandament de la III Augusta. Es donc la sola legion a èsser pas jol cap de governaire de sa província de residéncia e un legat imperial nomenat per l'emperaire la comanda.
Après las revòltas de Tacfarinas, las armadas romanas d'Africa deguèron encara enfrentar l'agitacion dels Nasamons e dels Garamants en Tripolitània, jols Flavians, puèi a de revòltas dels tribús mauras, qu'envasisson Ispània passant per la Tingitana en 171, e ordissent de trebolums en Cesariana dins los ans 220. Fin finala, los Austuriani assetgèron Leptis Magna en 253. La província d'Africa coneguèt tanbe de trebolums intèrnes : las tropas de Maxenç que devastan Cartage en 310, las revòltas de Firmus en 375 , de son fraire Gildon, comte d'Africa, en 397-398 … e de segur la presa del poder de l'emperaire Gordian, governaire d'Africa, en 238, que provòca la supression momentanèa de la tresena legion augusta.
Ierarquia de las ciutats
La dinastia dels Flavians relança la politica de promocion del modèl de la ciutat en Africa qu’aviá seguida August. Aquela politica conéis pasmens de cambiaments que traduson la mai granda partida donada a la promocion de las ciutats indigènas. thumb|Colonia de [[Timgad]] D'en primièr se pòt remarcar un manca de buf del vam de colonizacion es a dire de la fondacion de ciutats dependantas de Roma per un grop de citutadans romans, mai sovent veterans. La darrièra colonia fondada, aquela de Timgad o foguèt en 100, al moment ont la pax romana sembla ara s’espandre a l’Africa amb l’arrèst de las incurcions de tribús getulas, mauras o saharienas. L'estatut de colonia venguèt en Africa un estatut pas qu'onorific per las vilas s’essent mai completament assimiladas a modèl roman.
De l'autre costat de l’escala de las ciutats, l'estatut del municipe evolua. Los municipes republicans e augustèus essent de municipes de drech roman, es a dire de las ciutats organizadas institucionalament sul modèl de Roma, amb de magistrats, un senat e d'assembladas del pòble, los municipes flavians son de drech latin. Lo drech latin ven de la primièra fasas de l’espandiment roman, aviá estat reviscolat per Cesar qu'aviá distingat de vilas en Narbonesa d'aquel estatut. La principala distinccion du drech latin al respècte del drech roman, es lo fach que la ciutadanetat romana es pas atribuida a tota la populacion dels municipes de drech latin, mas sonque a lors eleits. L’utilizacion d'aquel drech, fins alara restrench a la Narbones, pels Flavians revèla la volontat d'aqueles d’associar los eleits indigèns a procés de romanizacion.
Un autre novelum es l’utilizacion del drech latin desligat de l'estatut municipal. Atal lo drech latin es concedit a des ciutats peregrinas modestas ont ls eleits son tròp pauc nombrosas per formar un senat, çò que los empacha de beneficiar de l'estatut municipal. Alara l’associacion dels eleits a la Romanitas despassa l'estrict encastre de las vilas importantas.
Una vertadièra escala onorifica de l'estatut de las vilas se realiza, la ciutat peregrina acquerissent pauc a pauc lo drech latin, lo municipat, lo drech roman e ambicion suprèma de l'estatut de colonia onorària. Las diferentas ciutats e los eleits son alara en correguda d'estatut près dels emperaires, enviant entre autre d'ambassadas encargada d’acquerir un estatut suplementari, testimòni de la capitada de la ciutat. En efièch las vilas d’Africa benefician pendent tot lo naut-empèri d’un contèxte economic plan astrat.
Religion
thumb|Baptistèri de la glèisa de Vitalis a Sbeïtla (en [[Tunisia)]] L’an 312 constituís un grand cambiament dins l’istòria de l’Empèri roman e de l’Africa romana: es la conversion de Constantin lo Grand al cristianisme. Abans, los crestians èran la cibla de persecucions periodics, pas tant a causa per lor particularitat de cretians mas per los refús de participar al culte imperial, amb que tot ciutadan roman manifestava son appartenença a l’Empèri. Après 312, los crestians son teoricament en posicion de fòrça, çò que significa pas la desapareisson de totas las autras religions, al contrari. Lo cristianisme jamai capitèt completament a s’impausar vertadièrament a l’ensems de la populacion africana.
La religion dels Africans se compausa d'estrats: lo libic qu'es remembre dels cultes fachs als dieus dels panteons numids e maures a una epòca que de reialmes « berbèrs » occupavan l’espaci de las futuras províncias africanas. De tals remembres son subretot observables dins lo mitan rural, coma sant Agustin, evèsque d’Ipòna, ne fa testimòni dins sa lettras. D'enter aqueles dieus i a Macurgum, lo garisseire, Macurtam e Iunam, los cavalièrs, per la Numidia e la Proconsulara, la divessa Aulisia en Mauretània; dins aquela darrièra província, los magistrats romans de l’epòca precedent la legalizacion del cristianisme, volent conciliar los dieus locals, mas avent de dificultats a prononciar lors multiples noms, se contentavan de los designar amb los nom latin de Dii Mauri. thumb|Temple dedicat a Agurzil dins la necropòli de Ghirza Lo segond estrat se compusa dels remembres de la religion punica, es a dire dels dieus onorats per Cartage, abans sa destruccion de 146 AbC. D'en primièr, los romans conquerents ensagèron de ligar aqueles dieus pel rite de l’evocatio puèi, pauc a pauc, aqueles dieus prenguèron un visatge novèl, amb contacte de la civilizacion romana. Los dos principals dieus punics èran Baal Hammon e Tanit, protectritz de Cartage e foguèron assimilats a Saturn e a la Caelestis romans, mejans l’interpretatio romana, tèrme emplegat per Tacit dins sas òbras, que designe una mena de sincretisme; avent trobat d'equivalents romans, aqueles dieus conservèron lors particularitats africanas, çò qu'analisèt l’istorian Le Glay. Lo temple de Saturn a Thugga, per exemple, ven un temple punic. Macurgum e Eshmoun son associats a Esculap, Melqart a Ercules. thumb|Temples de la Triada capitolina à Sbeïtla : Menerva (a esquèrra), [[Jupitèr (dieu)|Jupiter (al centre), Junon (à drecha)]] Lo tresen estrat es la religion romana oficiala que s’impausa pas per la fòrça mas que pasmens constrench los abitants de l’Empèri avent aquerit la citadanitat romana, a aderir a unes principis fondamentals, resumits per l’adopcion de la triada capitolina e del culte imperial.
Los cults orientals se difusan rapidament, amb lo concors dels foncionaris, de l’armada subretot e dels comerciants romans: Esculap a apartir del sègle lo sègle II , Mitra pels militars, subretot en Mauretània, Cibèla, protectritz dels Antonins, al sègle II   , e Isis e Serapis, consacradas per lor apareisson sus l’arc de trionf de Leptis de Septimi Sever.
Lo culte imperial pren de torns animistas amb una font consacrada a Septimi Sever, près de Timgad… fin finala lo sacrifici d’enfants fa l’objècte de substitucion : un anhèl lo remplaça al darrièr moment. Pasmens demoran: al sègle III de encara i aviá de pichonas tombas, pel camp…
Lo culte imperial es organizat per las municipalitats : inscripcions, temples, confrariá d’afranquits  : los collègas de sevirs, flamines particulars o perpetuals, estatuas… e al nivèl de la província dins lo conselh provincial dels sacerdots que mai defend los interesses de la província, près l’emperaire, contra los abuses dels governaires.
Club Deportivo Godoy Cruz Antonio Tomba
thumb|200px|Escut de Godoy Cruz Lo Club Deportivo Godoy Cruz Antonio Tomba qu'ei la màger equipa de fotbòl de la Província de Mendoza (Argentina) qui joga regulament en purmèra division (aquò qu'ei lo cas en 2010).
Torcenay
Torcenay es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Nauta Marna e la region de Champanha-Ardena.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Taròt francés
Lo taròt o taròt francés es un jòc de cartas se practicant mai sovent amb quatre jogaires, mas existís de variantas per tres e cinc jogaires.
Istòria e origina
Los jòcs de cartas apareguèron en Euròpa a la fin del sègle XIV; serián estat introduchs d'Itàlia o de Catalonha.
Los mai ancians taròts coneguts uèi foguèron realizats per la familha Visconti de Milan dins la primièra mitat del sègle XV.
Las carte da trionfi o naipe a trionfi son mencionadas pel primièr còp a la mitat del sègle XV en Itàlia del Nòrd. Lo mot italian tarocchi e lo mot francés tarot son mencionats pel primièr còp al començament del sègle XVI.
Es al començament del sègle XVI que lo jòc de taròt arriba en França. Citat en 1534 per Rabelais dins Gargantua e al vam fins a 1650, epòca on es jogat a tres seguent la règla de 1655, sembla qu'al sège XVIII en Provença. Retornat al vam a la fin dels sègles XVIII e XIX foguèt largament adoptat al sègle XX vèrs 1950 puèi serà establit la Federacion francesa de taròt en 1973 que consacrèt coma oficiala la règla modèrna de quatre jogaires, e se juga gaireben sempre amb las cartas modernizadas d'ensenhas francesas.
Las cartas
vinheta|Los tres bots. Las cartas de taròt son una version modernizada al sègle XIX de las cartas del taròt dich de Marselha.
Un jòc de taròt compta 78 cartas de jòc :
Pel jòc de taròt, los atots extrèmas, es a dire lo 21 e l'1, e tanben l'excusa, son los tres « bots ». Es a l'entorn d'aquestas cartas que s'organiza tota l'estrategia del jòc de taròt.
Aquestas 78 cartas forman un total de 91 punts que se comptan atal:
Format
Lo format de las cartas es mai long qu'aqueste dels jòcs de cartas del tipe bridge o poker. En efièch, lo nombre de cartas distribuidas essent pro grand (18 cartas per jòc de 4, 15 de 5 e 24 de 3), seriá malaisit de las téner en man amb lo format ordinari. Es tanben lo format de las variantas del Taròt de Marselha, que derivan aquestas cartas.
Las dimensions classicas d'una carta de taròt son de 60 × 112 mm.
Debanament d'una partida de quatre jogaires
Lo taròt foguèt inventat per quatre jogaires. Existís pasmens de variantas de tres o cinc jogaires.
Distribucion
Un còp lo donaire designat, distribuís las cartas tres per tres en començant pel jogaire a sa drecha e dins lo sens antiorari. al total cada jogaire de quatre aurà 18 cartas, mentratan que distribuís, fa un talon de sièis cartas que causís coma li agrada. Pasmens, lo donaire pòt pas :
Dins lo jòc de tres, se distribuís las cartas quatre per quatre (vint e quatre per jogaire) e un talon de sièis cartas.
Dins lo jòc de cinc, cada jogaire aurà quinze cartas e lo talon compta tres cartas.
Se un jogaire li ven pas qu'un sol atot dins sa man e qu'aqueste atot es l'1 (petit), desvela obligatòriament sa man e la dona es anullada e se realiza una novèla distribucion. Se dich que lo petit es « sec ». Lo petit sec, acompanhat de l'excusa, n'anulla pas la dona. Aqueste cas pòt se produire après l'escart.
L'enquant
L'enquant se debana en un torn, un còp las cartas distribuidas. Cadun son torn. Se lo jogaire estima que pòt pas prene ditz « passi », e se pensa poder ganhar, va causir una escomena entre aquestas quatre possibilitats:
Petőfi Sándor
Autor de Nemzeti Dal (Cant nacional), se n'acostuma de dire qu'inspirèt la Revolucion Ongresa de 1848, que se descabestrèt amor d'emancipar lo pòble e la nacion ongreses de l'ascendent tròp ofegaire de l'Empèri, d'a Viena, Àustria, durament e estricta, dirigit.
Taròt francés
L'enquant
Lo jogaire avent fach la melhora escomesa pren lo talon s'es una presa o garda simpla. Las sièis cartas son mostradas a totes, puèi lo prenaire las incorpòra dins son jòc. Deura alara escartar a l'amagat tant de cartas que constituiràn sos primiers punts de la dona. Se pòt pas escartar un rei o un bot. Se pòt escartar un atot sonque s'es pas possible de far autrament, e, alara, los mostrar a la defensa.
Petőfi Sándor
Se moriguèt durant una batalha, en tot ne corre, al brutle, als quatre galaups, de cavals, çò dison...
Taròt francés
L'enquant
En cas de garda sens lo talon, aqueste es pas desvelat, torna al prenaire e los punts que conten seràn aponduts a son total en fin de partida. En cas de garda contra lo talon, aqueste es pas desvelat, torna a la defensa e los punts que conten seràn aponduts al total de la defensa en fin de partida
Eventualament, s'anóncia lo chelem après aver fa son escart; aquesta anóncia donarà una prima de 400 punts (se anonciat, e 200 dins lo cas contrari).
Petőfi Sándor
La Vida
thumb|300 px|right|...[[Tisza, d'ivèrn]] thumb|250 px|left|...
Taròt francés
L'enquant
Se pas degun se pronóncia, se torna distribuir lo jòc.
Los contractes
Los punts del contracte pel prenaire dependon del nombre de bots que ten dins sas plegas a la fin de la dona.
Petőfi Sándor
La Vida
Garatz-aicí doncas çò que ne ditz lo quite el d'el meteis, en tot parlar de se en tresena persona:
Taròt francés
La manada
Aver una manada, es aver dins son jòc un grand nombre d'atots (l'excusa comptant coma un atot). Un jogaire possedissent una manada pòt, se vòl, l'anonciar e la presentar los atots classificats dins l'òrdre descreissent, complèta e en un sol còp, just abans de jogar sa primièra carta. existís:
Petőfi Sándor
La Vida
... " Petőfi Sándor, nascut de parents paures, lo 1èr de genièr de 1823, en bèl mitan de la Puszta, al pè dels monts Mátra, entremièg Tisza e Danubi.- La siá asirança per tota mena de subordinacion lo faguèt mantun còp fugir l'escòla, que fin finala l'abandonèt en 1839.D'una passa, barrutlèt.Al cap de qualques mesadas, aconfinhat per la miséria, soldat se faguèt.- Soldat, doas annadas de temps: simple soldat e marrés.A l'enta que çò ne pensava el desertar, aguèt la fortuna d'èsser reformat, gràcias a l'intervencion d'un mètge.Tornat a la vida civila, s'ajunhèt l'escòla mas lo sieu gost constant de l'independéncia l'empachèt que i demorèsse mai d'un an; ne venguèt alavetz comedian dins una còla de teatre ambulant.Comedian itinerant, doas annadas de temps. Comedian, publiquèt son primièr poèma.Tornat a Pèst al cap de dos ans, lai faguèt estampar lo sieu primièr libre de poèmas e venguèt l'assistent del redactor d'un jornal de mòda, plaça que va ocupar pendent un an.Daissèt puèi son emplec e, dempuèi aquela epòca (debuta de 1845), viu dins aquela independéncia que tant desirèt de contunh e aimèt.La siá devisa es : "Fardèl e libertat!" Aprèp lo sieu primièr libre de poèmas, publiquèt la meteissa annada (1844), A helység kalapácsa (lo Martèl del Vilatge), poèma eroïcomic ; en 1845 : János vitéz (Joan lo Pros), conte popular ; Cipruslombok Etelke sírjáról (Rams de cipressièr del tombèl d'Etelke), poèmas lirics ; lo sieu segond libre de poèmas, Szerelem gyöngyei (las Perlas de l'amor), poèmas lirics ; en 1846 : Felhők (Nívols), poèmas lirics ; e A hóhér kötele (la Còrda del borrèl), roman de pròsa." ... Fin de mai - debuta de junh de 1846...
Çai, aital se calava el e se ne clava l'autobiografia d'en Petöfi Sándor, poèta e escrivan ongrés. Se sap que se moriguèt devèrs julhet de 1849, mas se ne sap pas cap exactament e precisa, ni cossí nimai quora, de verai verai. Çò n'ensajarem pr'aquò d'aclarar (dins los limits de las nòstras possiblitats redusidas assatz), d'unes autres mistèris petofians... que ne son fin finala pas cap! thumb|250 px|right|... Bust del poèta a [[Viborg (Danemarc)... ]]
Bibliografia
100 px
Taròt francés
La manada
Aquestas primas gardan la mèsma valor quin que siá lo contracte. La prima torna al camp venceire de la dona. La manada deu èsser presentada en un còp, amb los atots classificats. L'excusa dins la manada indica que lo jogaire possedís pas d'autres atots.
Lo petit al bot
Se lo petit fa partit de la darrièra plega, se dich qu'es « al bot ». Lo camp que realiza la derrièra plega, a condicion qu'aquesta contenga lo petit, benefícia d'una prima de 10 punts, multiplicable segon lo contracte, quin que siá lo resultat de la dona.
Varianta: las misèrias
Quand un jogaire a pas d'atot dins sa man, pòt anonciar una « misèria d'atot » abans de pausar la primièra carta. Del mèsme biais, quand un jogaire ten pas de figura dins sa man, pòt anonciar una « misèria de cara ». L'anoncia se fa segon de cartas en man e pren pas en compte d'aquestas presentas o non dins lo talon.
Aquestas « misèrias » li autrejan una bonificacion (variabla segon las regions) qu'es levada dels punts de l'equipa ganhanta.
Debanament de la partida
Lo prenaira jogarà contra 3 adversaris que forman la defensa.
La primièra carta de la primièra plega, es jogada pel jogaire plaçat a drecha del donaire. Puèi cada jogaire jòga a son torn virant dins lo sens invèrse de las agulhas del relòtge. Lo jogaire avent realizat la primièra plega comença la segonda, e seguís del mèsme.
Lo jòc se debana alara segon las règlas seguentas:
Calcul dels punts e marca
A la fin de la partida, se compta los punts contenguts dins las plegas del Preneire d'un costat, e dins aquestas de la Defensa d'autre part. Per ganhar son contracte, lo camp du Preneire deu realizar un nombre de punts minim indicat a la rubrica Contracte. Lo contracte es ganhat se lo nombre de punts es exactament realizat o superior, los punts supplementaris son de punts de ganhs; se lo nombre de punts es inferior, lo contracte es casut e lo nombre de punts mancants correspond a de punts de pèrda.
Tot contracte valent arbitràriament 25 punts, s'apond 25 punts al nombre de punts de ganh o de pèrda. Se multiplica aquesta marca segon l'enquent (veire aquesta rubrica). S'apon las primas de la menada, del pichon al bot e de chelem s'escacai.
Cada defendeire marcarà aquestes punts, los levant se l'atacant a realizat son contracte, los apondents se l'atacant casèt. L'atacant marcarà en positiu los punts donats per la defensa, en negatiu los punts ganhats per la defensa. Lo total de totes las marcas d'una dona deu èsser egal a 0.
Varianta de tres jogaires
La règle es gaireben la mèsma que per quatre jogaires. Los contractes son identics. Mas, las cartas sont distribuidas quatre per quatre (lo talon es encara constituit de sièis cartas). Cada jogaire recep vint e quatre cartas. La simpla manada es compasada de tretze Atots, la dobla manada de quinze Atots e la triple manada de dètz e uèit Atots.
Varianta de cinc jogaires
La règla es diferenta del jòc de quatre, amb per exemple « la crida al rei ». Lo jòc es leugièrament mai complicat, mas es plan mai aisit d'aprene.
Lo talon es constituit de tres cartas, cada jogaire recep quinze cartas. Los contractes son identics. La simpla manada es compausada d'uèit atots, la dobla de dètz e la tripla de tretze. Per la maca, lo calcul dels punts donat als defenedeires es lo mèsme que per quatre jogaires.
Quand un dels jogaires decidís de prene, deu, abans d'aver desvelat lo talon, cridar un rei. Aqueste que ten lo rei ven alara son partenari pel torn e demora amagat, tant del preneire que dels defendeires, fins al moment que pausarà la carta dins una plega.
L’aviada pòt pas se far dins la color de la carta cridada pel preneire levat s'aquesta aviada se fa de la quita carta nomenada. Lo partenari del prenaire deu pas se far conéisser atal al camp atacant fins a que pause lo quita rei, quitament se son comportament de jòc daisse pauc d’illusions als adversaris: pòt donar de punts al prenaire o son petit.
Brian Young
Brian Michael John Young dit Brian Young (vadut lo 10 de setembre de 1954) estot magistrat de las illas Pitcairn de 1985 a 1991.
Taròt francés
Varianta de cinc jogaires
Los punts sont atribuits, en mai o en mens segon que se capite o se casa, entre los dos atacants en proporcion de dos terces pel preneire, un tèrç pel partenari. Los punts son multiplicats per quatre per l'atacant se joguèt sol contre quatre. Lo total de las cinc marcas (del preneire, del partenari e de cadun dels tres defendeires) es donc egal a 0.
Brian Young
En 2004 estot condemnat per abus sexuau a 6 ans e 6 mes de preson.
Lathuile
Lathuile en arpitan (Lathuile en francés) es una comuna arpitana de Savòia, situada dins lo departament de la Nauta Savòia e la region de Ròse-Aups.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Daporijo
Daporijo es una vila de l'estat d'Arunachal Pradesh en Índia.
Administracion
Daporijo es lo capluòc del districte d'Upper Subansiri.
Demografia
Al recensament de 2011, la populacion de la vila èra de 13 405 abitants.
Lengas daly de l'èst
Las lengas daly de l'èst son una pichona familha de lengas, parladas per d'aborigèns australians dins lo nòrd d'Austràlia.
Las lengas son atudadas.
Classificacion
thumb|right|260px|Localisacion de las lengas daly de l'èst, en verd Las doas lengas lengas daly de l'èst son :
Marchas de Selma a Montgomery
thumb|De policièrs de l'Alabama esperan los manifestants al [[pont Edmund Pettus.]] Las marchas de Selma a Montgomery foguèron tres marchas de protestacion, menadas en Alabama en 1965 (los 7, 9 e 25 de març), qu'an marcat la luta dels dreits civics dels afroamericans als Estats Units. Foguèron lo punt culminant del movement pel dreit de vòte, lançat per Amelia Boynton Robinson e son marit Samuel W. Boynton, a Selma en Alabama.
Istòria
L'inscripcion sus las listas electoralas èra renduda fòrça complèxa (e mai impossible) pels electors afroamericans dins de nombrós Estats del sud, dont l'Alabama. Lo 26 de febrièr de 1965, dins l'encastre d'una manifestacion pacifica contre los obstacles mes à l'inscripcion sus las listas electoralas a Marion (Alabama), lo militant Jimmie Lee Jackson es abatut per un policièr. En responsa a aqueste eveniment, es decidit de lançar una marcha entre Selma e Montgomery.
Fèlix Arnaudin
thumb|200px|Fèlix Arnaudin Simon Arnaudin dit Fèlix Arnaudin (La Bohèira 30 de mai de 1844 - 6 de deceme de 1921) que ho un escrivan e fotograf gascon de las Lanas deu sègle XIX, collectaire de contes com Joan Francés Blader.
Marchas de Selma a Montgomery
Posteritat
vinheta|Panèl senhaletic de las marchas de Selma a Montgomery. L'itinerari es d'ara enlà materializat en tant que Selma to Montgomery National Historic Trail, e seguit la U.S. Route 80 entre Selma e Montgomery.
Fèlix Arnaudin
Que vadot dens una familha borgesa de La Bohèira, on passèt tota sa via. Après un escac dens sos estudis au Mont de Marsan, que tornèt a son on tombèt amorós de la goja de l'ostau, dab la quala divot víver maritalament dincas a la mòrt d'aquera quauquas annadas avant ith - un maridatge ne seré pas estat corrècte. Assistent impoderós a la descomposicion de son vielh monde, nostalgic, que's botèt en quèsta d'aquira civilizacion en via de disparicion. Munit d'un aparelh fotografic e de sa bicicleta, que percorrot la soa Lana Gran a la recèrca de contes, cants e costumas, dap hòrt de meticulositat e de mauhidença ; qu'aprengot a jogar la flaüta traversèira entà milhor transcríver los cants audits dens las bòrdas. Mès que's sentit incomprés, mesprisat, e qu'arrefusèt sovent los convits que li transmetoren los Felibres biarnés. Son permèr volum de contes que recebot un arculh mitijat, e, renforcent sa mauhidença, que ralentit hòrt la soa publicacion deus cants de la Lana Gran. Qu'es après la mòrt de Maria (sa conjunta) que se refugièt tot empenat dens ua misantropia militanta.
Marchas de Selma a Montgomery
Posteritat
Lo filme american Selma (2014), realizat per Ava DuVernay, pòrta sus las marchas de Selma a Montgomery.
Fèlix Arnaudin
Contèxte istoric
Fèlix Arnaudin que vadó dens çò qu'aperam uei lo massís horastèr de las Lanas de Gasconha mes que, a son epòca, èra ua mosaïca de seuvas (casses o pins), de camps e de lana rasa, terrenhs de parcors de quauque 650,000 ovins que comptava lo departament. Aqueth país que viscó d’un mòde de produccion pastorau, dont l’equilibri anava èster romput, en aqueth mitan deu sègle XIXe, au profiet de la silvicultura. La data simbolica d'aquesta revolucion qu'ei la lei deu 19 de junh de 1857 sus la valorizacion de las Lanas de Gasconha, que incita las comunas a véner o a semiar los comunaus, condamnant a tèrmi lo sistèma agropastorau dens las Lanas de Gasconha.
Cratil (Platon)
drecha|vinheta|254x254px|L'Acadèmia de Platon. Mosaïc roman trobat a Pompèi ara al Musèu arqueologic nacional de Nàpols. Lo Cratil (en grèc ancian / Kratýlos) es un dialòg de logica de Platon portant sus la question de la rectitud dels noms. L’òbra es compausada entre los sègle V e IV Ab<abbr class="abbr nowrap" title="avant Jésus-Christ">C. S'agís de saber se la lenga es un sistèma de signes arbitraris o naturals demostrant una relacion intrinsèca amb çò que representan. Una granda partisa del dialòg es utilizada per un analisi etimologic.
Lo dialòg se debana entre tres personatges: Socrates, Cratil e Ermogenes.
Dialòg
Socrates examina doas tèsis opausadas sus la vertat del lengatge e doas quistas del sens del mot: aquesta d’Ermogenes, que sosten que los noms son justes seguent una convencion e aquesta de Cratil, que sosten que los noms son justes per natura. En filigrana de la pensada d’Ermogenes, se vei tèsi de Protagoras que « l’òme es la mesura de tota causa » : aplicada al lengatge, aquesta tèsi afirma qu’es l’òme que dona un sens a tota causa, e la veritat del mond aparten alara al mond social uman. Al contrari, Cratil, filosòf eraclitèu, afirmant la justesa naturala dels noms, prepausa una natura qu’a un sens, mas escapa als òmes: tot es dins un flus perpetual, lo mobilisme eraclitèu anant fins a l’absurd. Per refutar aquestas dos vejaires del mond, Socrates fa espotir l’adequacion fins a idillic entre mot e nom.