cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Jeholopterus Ningchengensis
Bibliografia
·Dalla Vecchia, F. M., 2002, Observations on the non-pterodactyloid pterosaur Jeholopterus ningchengensis from the Early Cretaceous of northeastern China: Natura Nascosta, n. 24, p. 8-28. Peters, D. (2003). "The Chinese vampire and other overlooked pterosaur treasures." Journal of Vertebrate Paleontology, 23(3): 87A.
Gujari
Lo gujari (o gojri, gujjari) es una lenga indoariana parlada en Índia e en Paquistan.
Localisacion
La lenga es parlada dins lo districte de Poonch, en Jammu e Cashmir en Índia, e tamben en Azad Cashmir en Paquistan, per los gujjars e los bakarwals, de populacions tradicionalament nomadas,. D'autres grops pichons de gujjars vivon en Himachal Pradesh e en Uttar Pradesh.
Classificacion e dialèctes
Lo gojri fa partida del grop rajasthani de las lengas indoarianas centralas, una branca de las lengas indoarianas, que fan partida de la familha indoeuropèa. La lenga es particularament pròcha del mewati.
Sent Salvador (Corresa)
Sent Sauvador (Saint-Salvadour en francés) es una comuna lemosina situada dins lo departament de Corresa e la region de Novela Aquitània, ancianament de Lemosin.
Rioni
Rioni pòt designar:
Escritura
vinheta|Exemple d'escritura.
L'escritura es un sistèma de representacion grafica d'una lenga per mejan de signes traçats sus un supòrt. L'escritura es un mejan de comunicacion umana qu'implica la representacion d'una lenga amb de simbòls escrits. Los sistèmas d'escritura son pas eles meteisses de lengatges umans; son de mejans de restituïr una lenga jos una forma que pòt èstre reconstruita per d'autres umans separats per lo temps e/o l'espaci. Emai que totas laes lengas fagan pas servir un sistèma d'escritura, las qu'an de sistèmas d'inscripcions pòdon completar e estendre las capacitats de la lenga parlada en permetent la creacion de formas de discors durablas que pòdon èsser transmesas dins l'espaci (per exemple, correspondéncia) e servadas dins lo temps (per exemple, bibliotècas o d'autres documents publics). L'escritura repausa sus bon nombre de las meteissas estructuras semanticas quo lo discors que representa, tals que lexic e sintaxi, amb la dependéncia suplementària d'un sistèma de simbòls per representar la fonologia e la morfologia d'aquesta lenga. Lo resultat de l'activitat d'escritura se sona un tèxte, e l'interprèt o l'activator d'aqueste es un lector.
A l'entorn del millenari IV abans la nòstra èra, la complexitat del comerci e de l'administracion en Mesopotamia despassèt las capacitats de memorizacion dels òmes ; l'escritura venguèt doncas un metòde pus fiable d'enregistrament e de conservacion de las transaccions. Dins l'Egipte antica en Mesopotamia e en Mesoamerica, l'escritura poguèt evoluïr per l'elaboracion dels calendièrs e la necessitat politica de consignar los eveniments istorics e environamentals. Aital, l'escritura joguèt un ròtle dins la conservacion de l'istòria, la diffusion de la coneissença e la formacion del sistèma juridic.
L'aparicion de l'escriture destria la Preïstòria de l'Istòria, pr'amor que permet de conservar la traça dels eveniments e fa dintrar los pòbles dins lo temps istoric. Marca tanben una revolucion dins lo lengatge e lo psiquisme, que fonctiona coma una extencion de la memòria.
Alessandra Amoroso
thumb|250px|Alessandra Amoroso en concèrt a Floréncia en 2010 Alessandra Amoroso (Galatina, Polha 12 d'agost de 1986) es una cantaira italiana. Foguèt revelada en 2009 gràcias a sa participacion e a sa victòria ulteriora dins lo programa musical de television Amici di Maria De Filippi.
Davayé
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Faverolles (Nauta Marna)
Faverolles (Nauta Marna) es una comuna francesa administrada per lo departament de la Nauta Marna de la region de Champanha-Ardena.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Frankenau
Frankenau es una comuna d’Èssa.
Nogaret
Nogaret (Nogaret en francés) es una comuna lengadociana, situada dins lo departament de la Nauta Garona e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Istòria
Pendent l'Ancian Regime, Nogaret èra de la diocèsi civila de Tolosa, doncas de la província de Lengadòc, de la generalitat de Tolosa, de l'archidiocèsi de Tolosa e de la senescauciá de Lauragués. Tanlèu 1790, Nogaret èra del canton de Revèl. Le vocable de la glèisa es Sant Estève (o Estèfe).
Montfleur
Montfleur es una comuna francesa, situada dins lo departament de Jura e la region de Franca Comtat
Kertzfeld
Kerzfeld en alemannisch (Kertzfeld en francés) es una comuna francesa del departament del Bas Ren e de la region d'Alsàcia.
Sent Avit deu Tisac
Sent Avit deu Tisac es una anciana comuna deu Perigòrd e deu departament de Dordonha, qu'es adara dins la comuna deu Pòrt de Senta Fe e Ponchac.
Montfleur
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Valsoanin
esquèrra|vinheta|250x250px|Los dialèctes de l'arpitan. Lo valsoanin z'es un dialècte arpitan parlat dins las valadas arpitanas, dins la província de Turin, dins lo Piemont en Itàlia. Es una lenga oficiala per quauquas comunas de Piemont.
Sent Avit deu Tisac
Toponimia
Le Tizac (Lo Tisac) es situat a l'oèst de Sent Avit deu Tisac. Son dos luècs diferents. Lo nom de Sent Avit es atestat en 1273, (S. Avit de ?)Tyzac. L'article es probablament recent. Es absent de la mapa de Cassini, que pòrta curiosament St Avit de Tizac e St Avit, mes la comuna èra dejà Saint Avit du Tizac en 1793, quauquas annadas après. I a sèt sents deu nom de Sent Avit, mès aqueste seriá un ermita deu començament deu sègle VI, soldat deu rèi Alaric II, puèi presonièr de Clodovèu e convertit per la rèina Clotilde; ermita dins diferents luecs, dont lo Perigòrd, près de Sench Avit Senhor, ,. (Lo) Tisac ven deu nom latin (cognomen o nomen) Titius, emb lo sufixe -acum (latinizacion deu sufixe gallés -āco(n)), mes un nom gallés Titios es tanben possible (Xavier Delamarre), , ,. (Lo) Tisac èra donc probablament una anciana granda propietat antica qu'aviá per mèstre Titius / Titios.
Istòria
En 1859, las ancianas comunas de Sent Avit deu Tisac, de La Roqueta e deu Canet fuguèren assembladas dins una comuna novèla que prenguèt lo nom deu Pòrt de Senta Fe. Lo capluec fuguèt fixat al Pòrt de Senta Fe, aglomeracion que contunha la vila de Senta Fe.
Assemblada constituenta
Una assemblada constituenta es una institucion collegiala cargada de la redaccion ò de l'adopcion d'una constitucion.
Republica socialista de Macedònia
La Republica socialista de Macedònia èra un dei sièis republicas constitutivas de la Republica Socialista Federativa de Iogoslavia. Creada en 1944, venguèt independenta en 1991 e formèt la Republica de Macedònia.
Sant Sixt dels Valdeses
Sant Sixt dels Valdeses (San Sisto dei Valdesi en italian) es un vilatge calabrés, que l'occitan i es parlat per una part importanta de la populacion (aperaquí 48 %). L'usança de l'occitan es deguda a la preséncia dels Vaudeses dempuèi de sègles. Fa partida de la comuna de Sant Vincenç de la Còsta.
Amb La Gàrdia es una de las enclavas lingüisticas occitanas en Calàbria.
Dempuèi 2002 l'occitan es l'objècte d'un projècte dins l'escòla elementària de la comuna.
Geografia
Sant Sixt es sus una còla a 450 mètres d'altitud, enrodada de bòsques e de camps cultivats.
Istòria
A l'entorn de 1200 i s'installa una comunautat importanta d'emigrants vaudés venguts de Piemont. Servèron lor cultura e lor religion fins al 29 de mai de 1561 que los soldats del capitani Marino Caracciolo devastèron lo borg, cremèron los ostals e tuèron centenadas de santsixtés.
Knittlingen
Knittlingen es una comuna alemanda que caup Kleinvillars.
Anantnag
Anantnag (en cashmiri: اننت ناگ) es una vila del territòri de Jammu e Cashmir, en Índia.
Administracion
Anantnag es lo capluòc del districte d'Anantnag.
Demografia
Al recensament de 2011, la populacion de la vila èra de 109 433 abitants e aquela de l'aglomeracion, sonada la metropòli, èra de 159 838.
Ibarrola
Ibarrola  o Ibarla (basco), Ibarrolle (francés), qu'ei ua comuna deu Bascoat, en Baisha Navarra, administrada peu departament deus Pirenèus Atlantics dens la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Lo gentilici qu'ei ibarrolar o ibarlar.
Othalapeko erreka, afluent de Bidosa, que trauca la comuna.
Boncourt (Eure)
Boncourt en normand (Boncourt en francés) es una comuna normanda, situada dins lo departament d'Eure e la region de la Nauta Normandia.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Godofred de Bouillon
thumb|200px|left|Eleccion de Godofred de Bouillonthumb|100px|Escut deu [[Reiaume de Jerusalèm]]Godofred de Bouillon (en francés Godefroi de Bouillon) que ho un chivalier franc qui ho un deus purmèrs a s'engatjar dens la Purmèra Crotzada e qui participè a la presa de Jerusalèm per las òsts crestianas en 1099. Que ho causit com rei de Jerusalèm e que s'estimè de préner la foncion sens non pas osténder lo títol dens la ciutat on per eth avèva viscut e patit lo hilh de Diu, rei deu reis.
Tarn (ribièra)
Tarn es una ribièra importanta d'Occitània. Nais al sud del Mont Losera e es un afluent de Garona. Sa longor es de 375 km.
Geografia
De Quesac al Rosièr, sus 53 km, Tarn a cavat de gòrjas pregondas que desseparan lo Causse de Sauvatèrra del Causse Mejan. Dins cèrts endreches las gòrjas son pregondas de 500 m.
La diferéncia d'altitud fa que lo fons de las gòrjas a un clima mediterranèu degradat alara que los causses an un clima montanhòl plan regde.
Sortida de las gòrjas, la val de Tarn s'alargís dins la region de Milhau mas se tòrna encaissar plan lèu en traversar lo Sud-Avairon.
300px|thumb|Las gòrjas de Tarn
Estats de Lengadòc
Lo primièr ròtle de l'amassada èra de negociar lo montant de l'impòst amb los comissaris o intendents reials, de ne'n contraròtlar la collècta e de n'assegurar puèi la reparticion per diocèsi e parròquia. Los Estats ne'n servavan tanben una part per desvolopar las vias de comunicacion. Al començament l'amassada se fasiá pas totjorn dins lo meteis luòc, mas cambiava de vila, per exemple a Tolosa, Albi, Carcassona, Besièrs, Narbona, Montpelhièr, Nimes, Pesenàs, Bèucaire... etc. A comptar del sègle XVIII, Montpelhièr ne'n venguèt lo sèti regular.
A costat de l'administracion reiala, los Estats representavan una fòrça politica considerabla, que los intendents ensagèron d'utilizar al servici de la monarquia. Amb l'apieja de Colbert, los Estats decidiguèron lo cavament del Canal de las Doas Mars a comptar de 1666.
Los Estats de Lengadòc foguèron suprimits en 1789 per la Revolucion Francesa.
Fòrças Armadas de Libia
Las Fòrças Armadas de Libia (en arab : القوات المسلحة الليبية ) foguèron creadas après los primièrs jorns de la Guèrra Civila Libiana que se debanèt en l'an 2011 contra lo regim de Moammar a lo-Gaddafi de la part de las fòrças rebèlas. Es jol comandament del Govèrn de Libia, qu'a son quartièr general dins la vila de Trípol. Las Fòrças Armadas de Libia son formadas de l'Armada de Libia, l'Armada de Libia, e la Fòrça Aeriana de Libia, aquelas fòrças dispausan de divèrsas armas; coma fusells, d'armas antiaerianas, e de tancs.
Fòrça navala
L'Armada de Libia es la branca maritima de las Fòrças Armadas de Libia, foguèt establida en novembre de 1962.S'agís d'una fòrça navala de caractèr pichon e de poder pas fòrça significatiu amb un nombre redusit d'embarcacions rapidas consacradas principalament a las patrolhas. Al començament gaudissiá d'un cèrt poder mas a l'ora d'ara ten sonque una pichona capacitat d'autodefensa per encausa de las nala. La marina, es totjorn estada la mendre de las brancas de las fòrças armadas de Libia, e dependiá de las ressorças estrangièras per son equipament e entrainament.
Lo sieu primièr Vaissèl de guèrra li foguèt liurat en 1966. Inicialament, sos efectius, se limitavan a d'embarcacions pichonas, mas aiçò, cambièt après l'arribada al poder del coronèl Muammar a lo-Gaddafi en 1969. Dempuèi aquel moment, Libia comencèt de s'armar amb d'equipaments europèus e de l'Union Sovietica. Las fòrças de polícia de doanas e la polícia de pòrt, foguèron fusionadas amb l'Armada l'an 1970, aital coma las siás responsabilitats.
La marina de guèrra de la Granda Yamahiriya Arab Libia Popular Socialista foguèt entièrament desarticulada al mes de mai de 2011, pendent la Guèrra Civila Libia.
Fòrça aeriana
La Fòrça Aeriana Libia (en araba: القوات الجوية الليبية) se detla branca de las Fòrças Armadas de Libia que se carga de la defensa e vigilància de l'espaci aerian de Libia. Lo mes de març de 2011; dispausava d'un personal de 22,000 efectius. Existisson tretze bases de militars a Libia.
Fòrça terrèstre
L'Armada de Libia (en araba : جيش التحرير الوطني الليبي ) foguèt creat après los primièrs jorns de la Guèrra Civila Libia que debanèt l'an 2011 contra lo regim de Moammar a lo-Gaddafi de la part de las fòrças rebèlas. Es jol comandament del General Haftar e la siá basa es dins la vila de Tubruq. L'Armada de Libia a de divèrsas armas, coma fusells, armas antiaerianas e tancs. Es lo compausant terrèstre de las Fòrças Armadas de Libia.
Geir Hilmar Haarde
Geir Hilmar Haarde (n. 1951) economista, foguèt primièr ministre d'Islàndia entre lo 15 de junh de 2006 e lo 1 de febrièr de 2009. Haarde renoncièt a causa de la pression populara, que considerèt pas sufisentas sas accions per controtlar la crisi financièra.
Licèus Pardalhan
Los licèus Pardalhan que son dus establiments francés d’ensenhament segondari e majorau que demòran 57 camin de Baron, dins la villa d’Aush en lo departament de Gers. Que i a 1350 liceans dins los licèus
Vandelainville
Vandelainville es una comuna francesa, situada dins lo departament de Meurthe e Mosèla e la region de Lorena.
Licèus Pardalhan
( 580 au professionau e 770 au generau e technologic) e 110 estudiants ( en BTS Management deus unitats commerciaus e en BTS Torisme). Que i a un internat per las gojatas e un per los gojats d’ua capacitat de 340 plaças. Que i a tamben ua estanqueta de 160 mètres cairats ont i a 4 ordinadors disponibles per los estudiants. Situada au centre de la ciutat escolara, que permes de beneficiar d’un espaci convivent de rescontre, de desparada e de partatge. Las filièras prepausadas aus licèus Pardalhan que son variadissas e nombrosas, au licèu generau e technologic, 4 bachelierats que son prepausadas depuish la classa de prumiera : la filièra literària, l'economica e sociala, la scientifica e la sciéncias e tecnologias deu management e de la gestion. Au licèu professionau, que i a sèt filièras prepausadas, dus CAP:
Vandelainville
Geografia
Lo serral, plan expausat al sud, èra antany cobèrt de vignobles #qu'an uèi desaparegut. Prèps de las zònas de combat, las vinhas an pas pas #èsser replantées après la guèrra de 1914-1918 e los estralls del phylloxéra.
Licèus Pardalhan
-cosina
Vandelainville
Geografia
Le coteau, bien exposé au sud, était autrefois couvert de vignobles qui ont aujourd'hui disparu. Proches des zones de combat, les vignes n'ont pas été replantées après la guerre de 1914-1918 et les ravages du phylloxéra.
Licèus Pardalhan
-emplegat de venda
El Cuervo
El Cuervo es un municipi de la província espanhòla de Teròl dins la Comunautat Autonòma d'Aragon.
Vandelainville
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Tancred de Galilèa
Tancred de Galilèa o Tancred de Hauteville (1072 - lo deceme de 1112) que ho un cavalièr normand (nebot de Bohemond de Tarent) ; que ho un deus principaus chivalièrs de la Purmèra Crotzada. A la mòrt deu son oncle que vadó regent de la Principautat d'Antiòquia.
Licèus Pardalhan
E cinc bachelierat professionaus :
-comèrci
Montsaugeon
Montsaugeon es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Nauta Marna e la region de Champanha-Ardena.
Licèus Pardalhan
-arcuelh
-gestion-administracion
Montsaugeon
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Licèus Pardalhan
-acompanhament, suenh e servici per la personna
-cosina/servici
Origina deu nom
Lo nom deus licèus Pardalhan que vien de Loís Enric de Pardalhan de Gondrin, tanben apelat lo marqués de Montespan e qu'ei originari de Gondrin.
Istòria
Enter las annadas 1945 e 1975, la populacion de la villa d'Aush qu'a doblat çò qu'a incitat lo maire Jean Dours e la municipalitat de la villa de construsir , dins lo barri deu Baron , un navèth licèu , lo de Pardalhan.
Lo vielh licèu de la plaça Salinis, reservat aus gojats , que sei hèit un collègi qu'ei mixte com lo licèu Pardalhan.
Que i a avent au segult ua renovacion enter 2006 e 2012 sancerament finançada per la region Miegjorn-Pirenèus. Çò qu'a costat en tot 13,46 milion d'euros. Aquesta renovacion qu'a permétut un agrandiment de la bugaderia de la seccion ostalèra atau coma la renovacion de dus bastiments deu licèu generau e technologic damb la crompa d'equipament ( videoprojectors, tablèus numerics interactius, mòbles de classa... ) e la concepcion d'ua salla per praticar las lengas( anglés, castelhan , italian , aleman d , latin , grèc e occitan(gascon))
La seccion ostalèra
La seccion ostalèra qu'ei ua filièra que regropa estudiants en servici, en ostaleria e en cosina ( gastronomica, panisseria e pastisseria ). Aquesta seccion que balha la possibilitat d'ua insercion professionala e d'un apraticament de las coneishenças aquesidas damb un restaurant pedagogic e un d'aplicacion.
L'espòrt
Lo licèu Pardalhan que dispausa de divèrsas installacions esportivas endehòras com per exemple la piscina municipala d'Aush o lo bòsc d'Aush. Que dispausa tamben d'ua salla per la musculacion dins lo licèu e d'ua salla per divèrs espòrts, lo gimnasi Pardalhan , partatjat damb divèrsas associacions esportivas.
Lo Grand Narbona
Lo Grand Narbona (Le Grand Narbonne en francés) es una comunautat d'aglomeracion francesa, situada dins lo departament d'Aude e dins la region Occitània, a l'entorn de la vila de Narbona. Foguèt mesa en plaça lo 26 de decembre de 2002. Amassa 39 comunas e 125,487 abitants, sus un territòri de 973 km².
Faròt
thumb|Lo faròt del Mont Sant Clar a Seta (Lengadòc)
thumb| Un faròt (varianta, fare, far) es un edifici en forma de torre amb un aparelh luminós a la part mai nauta qu'emet de senhals de lutz, per mejan d'un ensems lums e de lents a un interval de temps determinat. Servisson coma ajuda a la navegacion maritima e per avisar de perilhs per la còsta o la dintrada dels pòrts.
Saint-Siméon (Sèina e Marna)
Saint-Siméon  es una comuna francesa, situada dins lo departament de Sèina e Marna e la region d'Illa de França.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Nòtas
<references group=N/>
Bellevesvre
Bellevesvre es una comuna francesa, situada dins lo departament de Sòna e Léger e la region de Borgonha.
Geografia
Bellevesvre Fa partida de la Bressa bourguignonne.
Bellevesvre fait partie de la Bresse bourguignonne.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Aucupacion gallo-romaine testificada pels registres archéologiques. Lo bourg a establit al encreuament de las vias de Verdun a Poligny e de Dôle a Bourg. En 1089, lo senhor de Bèla Vavra (polida via o polit bòsc) fonda lo monastèri de Mouthier-en-Bressa amb lo abbé Bernon de Clunhic. Guillaume de Bellevesvre es avesque de Chalon a la fin de la, e Béatrice de Bellevesvre abbesse de Lons en 1336. La distincion passa a las Montaigu, de contunh a las de Viena. Quand la glèisa a ranquejar-porche a bastit l'an 1379 (Vèrge al mainat classificat), deu de nòus sacerdòts i oficien. Lo vilatge aprofècha de la siá situacion de frontièra entre Comtat e Bourgogne en establint de grandas fièras #que fan la siá riquesa. La primièra mencion d'un mercat remonta a la s-|XIV|e}}. Dos luòcs-fòrts erigides sus mottes protegisson lo pòble, cench d'una muralla e d'un doble fossé perforats de tres pòrtas. La distincion aperten a las Fourneret a e a las Damasc de Marcilly a. La populacion se retira a Verdun en 1592 pendent los disturbis de la Liga. Los Comtois meton lo fuòc dins la vila l'an 1637, e en 1657 demòra pas mai que sièis abitants ! La distincion passa a las de Montessus en 1640. La motte situada al bòrd de la Brenne, en lo parc de la n°41 de la Granda Carrièra a una superficie de 72 ares e lo sieu castèl en brique perduri fins a la Revolucion. Pont de Guillemot e Gauthey. La municipalitat es cap de-luòc de costat de 1790 a 1802. Comuna de 1833 (reconstruite al començament de la ), lòtja als grands de 1864, lavoir de 1865. Lo presbytère situat al 28 de la Granda Carrièra a transformat dins preson a una data desconeguda. La populacion èra de 460 abitants l'an 1801, 630 l'an 1851, 727 l'an 1906, 486 l'an 1954 e 244 l'an 1999. 16 espleitacions agricòlas l'an 1988. Fonts : IGN 3125 E ; Inventari départemental (A-lo Sr. E R. Oursel) ; Investigacions de Jackie Pernod. La via Romaine de Verdun - Santa-Casqueta-en-Bressa - Pierre davalava a Bellevesvre de lo sieu nom Veivre (vaivra vra lata). Aquela granda expedís tendent a Bletterans lo camin de comunicacion. "S'espera que los Comtois voldràn plan dobrir fins a Bletterans..."
La léproserie i aviá situat a l'extrèm del pont près del riu en lo "camp de la Maladière" uèi "camp Maillard". Aquel luòc antany considerable aviá 6 Echevins o de Governadors en 1372.
L'espital i aguèt cremat pels Comtois en 1637. Quand lo Campanal i aguèt bastit, i aviá environat de murs e d'un doble fossé amb 3 pòrtas. Lo 28 de genièr de 1637, los Comtois #prene aquel bourg, i #metre lo fuòc e #emportar las campanas e lo relòtge a Bletterans. Pas i #demorar mai que 16 abitants.
Bellevesvre (Bèla Vavra) e la siá glèisa rebâtie en 1739. Divèrses cavòts entre unas autras aquelas de Ostal Beaune, Bernard de Montessus, Baron de Bellevesvre, Governador de Beaune, 1686, an #èsser de descobèrtas.
L'ancian Castèl #que pas subsisteix mai res i n'aviá situat sus la motte al nòrd de la Bressa e a 250 m al nòrd del pòble.
Lo Cònsol de la Municipalitat, Mr Didelot en essent defallit, los electors an votats lo 5 de julhet de 2009 per la lista de Martine Aillet, lo nòu conselh municipal s'es amassat divendres 10 de julhet e a votat per Nathalie Galland, conselhièra municipala.
Occupation gallo-romaine attestée par les fouilles archéologiques. Le bourg est établi au carrefour des voies de Verdun à Poligny et de Dôle à Bourg. En 1089, le seigneur de Bella Vavra (belle voie ou belle forêt) fonde le monastère de Mouthier-en-Bresse avec l'abbé Bernon de Cluny. Guillaume de Bellevesvre est évêque de Chalon à la fin du, et Béatrice de Bellevesvre abbesse de Lons en 1336. La seigneurie passe aux Montaigu, puis aux de Vienne. Lorsque l'église à clocher-porche est construite en 1379 (Vierge à l'enfant classée), dix neuf prêtres y officient. Le village profite de sa situation de frontière entre Comté et Bourgogne en établissant de grandes foires qui font sa richesse. La première mention d'un marché remonte au. Deux places-fortes érigées sur des mottes protègent le village, ceint d'une muraille et d'un double fossé percés de trois portes. La seigneurie appartient aux Fourneret au et aux Damas de Marcilly au. La population se retire à Verdun en 1592 pendant les troubles de la Ligue. Les Comtois mettent le feu à la ville en 1637, et en 1657 il ne reste que six habitants ! La seigneurie passe aux de Montessus en 1640. La motte située au bord de la Brenne, dans le parc du n°41 de la Grande Rue a une superficie de 72 ares et son château en brique perdure jusqu' à la Révolution. Pont de Guillemot et Gauthey. La commune est chef-lieu de canton de 1790 à 1802. Mairie de 1833 (reconstruite au début du ), halle aux grains de 1864, lavoir de 1865. Le presbytère situé au 28 de la Grande Rue est transformé en prison à une date inconnue. La population était de 460 habitants en 1801, 630 en 1851, 727 en 1906, 486 en 1954 et 244 en 1999. 16 exploitations agricoles en 1988. Sources : IGN 3125 E ; Inventaire départemental (A-M. et R. Oursel) ; recherches de Jackie Pernod. La voie Romaine de Verdun - Saint-Bonnet-en-Bresse - Pierre descendait à Bellevesvre de son nom Veivre (vaivra vra lata). Cette grand route tendant à Bletterans le chemin de communication. "On espère que les Comtois voudront bien ouvrir jusqu'à Bletterans..."
La léproserie était située au bout du pont près de la rivière dans le "champ de la Maladière" aujourd'hui "champ Maillard". Ce lieu autrefois considérable avait 6 Echevins ou Gouverneurs en 1372.
L'hôpital fut brûlé par les Comtois en 1637. Lorsque le Clocher fut construit, il était entouré de murs et d'un double fossé avec 3 portes. Le 28 janvier 1637, les Comtois prirent ce bourg, y mirent le feu et emportèrent les cloches et l'horloge à Bletterans. Il n'y resta que 16 habitants.
Bellevesvre (Bella Vavra) et son église rebâtie en 1739. Plusieurs tombes entre autres celles de Marie Beaune, Bernard de Montessus, Baron de Bellevesvre, Gouverneur de Beaune, 1686, ont été découvertes.
Le Maire de la Commune, Mr Didelot étant décédé, les électeurs ont votés le 5 juillet 2009 pour la liste de Martine Aillet, le nouveau conseil municipal s'est réuni vendredi 10 juillet et a voté pour Nathalie Galland, conseillère municipale.
Flandra (region istòrica)
Flandra, Flandras o encara Flandes (en neerlandés: Vlaanderen; en francés: Flandres) es lo nom d'una region que, a l'Edat Mejana, cobrissiá una part del nòrd de França (la region del riu d'Escalda), lo nòrd‑oèst de Belgica e l'extremitat sud‑oèst dels Païses Basses (la Flandra zelandesa; en neerlandés, Zeeuws-Vlaanderen).
Pus ancianament, e abans la regionalizacion de Belgica, lo mot de Flandra correspondiá al territòri de las províncias bèlgas de Flandra Occidentala e de Flandra Orientala e tanben a la region vesina de Westhoek en França a l'entorn de Dunquèrca. Correspond uèi a una de las tres regions de l'estat federal de Belgica.
Istòria
Lo comtat de Flandra remonta a l'epòca carolingiana. Lo Tractat de Verdun (843) lo placèt en Lotaríngia, puèi passèt a la Frància Occidentala per lo Tractat de Meersen (870). S’espandiguèt vèrs lo nòrd de França d’en primièr (Lilla, Arràs), puèi vers l'Empèri (Flandra imperiala), de l’auta man d'Escalda, gràcias als comtes que se seguèron de paire en filh de 862 a 1119 (de Baudoïn I a Baudoïn VII) e arribèt a cima de sa poténcia al sègle XII, sota los règnes de Teiric e Felip d'Alsàcia.
Vassal del rei de França, lo comte de Flandra patís puèi la politica centralizaira de son senhor capecian. Annexada per Felip lo Bèl, Flandra se revòlta (Matinas brugesas) e umília la cavalariá francesa a la batalha dels Esperons d'Aur (1302). A la mòrt del comte Loís de Mala (1384), escai a son gendre, lo duc de Borgonha Felip l’Ardit. Província dels Païses Basses espanhòls, puèi austrians, Flandra pèrd Artés al Tractat dels Pirenèus (1659), Lilla e Doai (Flandra francesa) al Tractat d'Ais d'Alemanha (1668), e se vei quitar, puèi restituir, divèrsas vilas flamencas. França, sota la Revolucion, devesís son territòri en dos departaments : lo de Lys e lo d'Escalda, que devendràn las províncias de Flandra Occidentala e de Flandra Orientala.
Saint-Denis-du-Pin
Saint-Denis-du-Pin es una comuna francesa, situada dins lo departament de Charanta Maritima e la region de Novela Aquitània, ancianament de Peitau-Charantas.
Comunas vesinas
400px|gaucha||Distanças e posicion relativa
Toponimia
Las atestacions ancianas son, per luec:
Lista deus reis de Jerusalèm
thumb|200px|Escut de [[Jerusalèm]]Aquesta lista qu'amassa los monarques deu Reiaume de Jerusalèm a partir de Godofred de Bouillon causit rei après la coquèsta d'aquesta ciutat arron la purmèra crozada.
Cuevas de Almudén
Cuevas de Almudén es un municipi de la província espanhòla de Teròl dins la Comunautat Autonòma d'Aragon.
Vilafrancha de Lopchac
Vilafrancha de Lopchac o Vilafrancha de Lochac, (Villefranche-de-Lonchat en francés) es una comuna d'Occitània, dins la region istorica de Perigòrd, administrada per lo departament de Dordonha de la region de Novela Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
La prononciacion es [vilɒ’frɑ̃ n ɕɒ] [delu’ɕa]. Las fòrmas ancianas son Lopiag e Lopchac au segle XII, Loupchacum, Lupiacum, en latin (au segle XII ?), Bastida de Lopiaci en 1301, Villafrancha, en 1301. Las vilas franchas/francas èran de las aglomeracions novelas fondadas per un senhor o per una comunautat religiosa emb franchisa daus drechs feodaus, per tau d'atirar daus abitants. Lochac (nom ancian dau vilatge, qu'existissiá davant la fondacion de la bastida) s'explica per un nom latin d'òme Lupius (o Lupidis o Luppius ?), emb lo sufixe -acum, , , latinizacion dau sufixe gallés -āco(n). Lochac èra donc probablament una anciana granda propietat antica qu'aviá per mèstre Lupius (o Lupidis o Luppius ?). La finala -ac se prononciet -at (fenomèn que concernís lo Lemosin, l'Auvèrnhe, l'Agenés, etc), puei la consonanta venguet muda.
Morigny-Champigny
Morigny-Champigny es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Essonne e la region d'Illa de França.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Morigny-Champigny Èra plan ocupada dempuèi la préhistoire coma lo testifica un polissoir : La Pichona Garenne.
Morigny-Champigny était bien occupée dès la préhistoire comme le témoigne un polissoir : La Petite Garenne.
Purvis Young
thumb|left|400px|Batèus Purvis Young (Miami, lo 4 de heurèr de 1943 - lo 20 d'abriu de 2010) qu'ei un pintre afro-american de la banlega populara de Miami, Florida. Autodidacte, las soas òbras be desvolan un monde grafic d'inspiracion africana dab guerriers e chivaliers dab tanben personatges falics realizat sus supòrt variats recuperats de'n pertot. Qu'ei expausat dens mantun musèus american, en bèth inclúder la prestigiosa institucion Smithsonian.
Valença (Charanta)
Valença (Valence en francés) es una comuna situada dins lo departament de Charanta e la region de Novela Aquitània, ancianament de Peitau-Charantas.
Toponimia
Las atestacions ancianas son, per luec:
Nòtas e referéncias
<references group="N"/>
Viperidae
Los Viperidae (o viperids) fòrman una familha de sèrps que comprenon entre autres las vipèras e ls crotals. Se rencontra las espècias d'aquesta familha sus gaireben tot lo glòbe, e son totas de sèrps verinosas.
Anatomia e biologia
Tot a l’abans de la maissa, los viperids an de longs croquets crosats d’un canal pel qual s’escola lo verin. Aquestes croquets son dispausats de tal biais que quand l’animal dobrís la boca, se soslèvan e son projectats automaticament en davant.
Son de sèrps de talha moderada, que lor longor atenh en general mens d'un mètre e mièg. Son totes carnivòrs e consumisson de predas divèrsas pro pichonas, principalament de rosegaires. Son d'ovovivipars.
Lista de las sosfamilhas
Aquesta familha es descompausada en quatre sosfamilhas :
Lista dels genres segon Zaher, 2009
Azemiopinae Causinae Viperinae Crotalinae
Gymnotiformes
Lista de las familhas
Segon ITIS:
Vaux-sur-Saint-Urbain
Vaux-sur-Saint-Urbain es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Nauta Marna e la region de Champanha-Ardena.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Vila liura
Una vila liura es un tèrme que designa diferenteis entitats istoricas] coma una ciutat autonòma ò independenta (generalament una ciutat-estat dei periòdes roman e ellenistic), una vila dau Sant Empèri Roman Germanic plaçada sota l'autoritat dirècta de l'emperaire ò una vila d'Ongria dotada d'un estatut d'autonòmia per lo rèi.
Méhoudin
Geografia
Méhoudin Es una municipalitat limitrophe del departament de la Mayenne #que la ne ritz éponyme la separa, en lo país de Andaine. Méhoudin Se situa a unitat|8|km}} al sud de Bagnoles-de-lo Adorna, a unitat|35|km a l'oèst de Alençon, a unitat|22|km  a l'èst de Domfront (la municipalitat a traversat per la nacionala 176 #que connècta aquelas doas darrièras) e a unitat|28|km  al nòrd-es de Mayenne.
La municipalitat fa partida del parc natural regional Normandie-Maine. A una superficie de solament.
Méhoudin est une commune limitrophe du département de la Mayenne dont la rivière éponyme la sépare, dans le pays d'Andaine. Méhoudin se situe à 8 km au sud de Bagnoles-de-l'Orne, à 35 km à l'ouest d'Alençon, à 22 km à l'est de Domfront (la commune est traversée par la nationale 176 qui relie ces deux dernières) et à 28 km au nord-est de Mayenne.
La commune fait partie du parc naturel régional Normandie-Maine. Elle a une superficie de seulement 4 km.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Cuevas Labradas
Cuevas Labradas es un municipi de la província espanhòla de Teròl dins la Comunautat Autonòma d'Aragon.
Cabreta
La cabreta (var. chabreta) es una bodega apareguda al sègle XIX dins la comunautat auvernhata de París e que s'es lèu espandida en Nauta Auvèrnha e Aubrac e mai dins de zònas limitròfas. Compòrta un tudèl melodic e un tudèl d'acompanhament, mas aqueste darrièr es pas totjorn foncional.
Descripcion
La cabreta es una bodega que son bordon es obturat, çò que permet d'utilizar la nòta dominanta grava de l'instrument a l'encòp coma efièch ritmic e coma pedala armonica.
Roppeviller
Roppeviller es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mosèla e la region de Lorena.
Geografia
A la frontièra alemanda e en país cobèrt, lo vilatge de Roppeviller se étire la longitud del Grunnelsbach. La part sud-es del ban a ocupat, al començament del, per étangs, uèi asséchés, alimentèsse per ruisselets en se tirant en la étang de Haspelschiedt.
A la frontière allemande et en pays couvert, le village de Roppeviller s'étire le long du Grunnelsbach. La partie sud-est du ban est occupée, au début du, par des étangs, aujourd'hui asséchés, alimentés par des ruisselets se jetant dans l'étang de Haspelschiedt.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
thumb|left|250px|Vista de la Altschloss Dels vestigis archéologiques (polissoir de grès e rocher sculpté gallo-romain en figurant la triade Diane, Mart e Hèrcules) testifiquin de la ancienneté del luòc, mencionat en 1314 jos la forma Roppeweyler, del nom d'òme germanique Rappo e sabut substantiu Weyler, lo pòble.
Del punt d'enguarda de l'esperital, Roppeviller a #èsser succursale de Walschbronn fins en 1802, e erigit en parròquia de la archiprêtré de Volmunster en 1804. Lo glèisa paroissiale, dédiée a la Assomption de la Vèrge, en 1791 e la vira-campanal d'estil roman aponduda en la segonda mitat del. Curieusement Mesa a la separacion de l'ais principal de l'aglomeracion, la glèisa surplombe lo vilatge al sud.
thumb|left|250px|Vue de l'Altschloss Des vestiges archéologiques (polissoir de grès et rocher sculpté gallo-romain figurant la triade Diane, Mars et Hercule) témoignent de l'ancienneté du site, mentionné en 1314 sous la forme Roppeweyler, du nom d'homme germanique Rappo et su substantif Weyler, le village.
Du point de vue du spirituel, Roppeviller a été succursale de Walschbronn jusqu'en 1802, et érigé en paroisse de l'archiprêtré de Volmunster en 1804. L'église paroissiale, dédiée à l'Assomption de la Vierge, en 1791 et la tour-clocher de style roman ajoutée dans la seconde moitié du. Curieusement placée à l'écart de l'axe principal de l'agglomération, l'église surplombe le village au sud.
Ostariophysi
Los Ostariophysi son un superòrdre de peisses.
Comtat d'Edessa
thumb|200px|Comtat d'Edessa au son apogèu, en [[1135]]Lo comtat d'Edessa que ho un deus Estats Latins d'Orient fondat a l'escadença de la Purmèra Crotzada pecrozat e comte Baudoïn de Verdun. Qu'eretè d'Edessa a la mort deu son senhor Toròs qui l'aveva adoptat e qui ho assassinat peus sons subjèctes ortodòxes armènis per'mor d'estar ortodòxe grèc (sens qu'òm sàpia se Baudoïn i ho per quauquarren).
Luganhac (omonimia)
Luganhac pòt designar:
Reasi
Administracion
Reasi es lo capluòc del districte de Reasi.
Demografia
Al recensament de 2011, la populacion de la vila èra de 7 796 abitants.
Linières-Bouton
Linières-Bouton es una comuna francesa, situada dins lo departament de Maine e Léger e la region dels Païses de Léger.
Ötisheim
Ötisheim es una comuna alemanda que caup las colonias vaudesas de Schönenberg e Corres.
Geografia
<mapframe zoom=13 latitude=48.961944 longitude=8.809722 height=500 width=600 align=center text="Comunas reünidas dins Ötisheim" > [{ "type": "ExternalData",  "service": "geoline",  "ids": "Q83208",  "properties": {  "fill": "#fc3",  "stroke": "#ff1010"  }}, { "type": "ExternalData",  "service": "geoline",  "ids": "Q83208",  "properties": {  "fill": "#fc3",  "stroke": "#ff1010"  }}]
Glastonbury
Glastonbury es una vila e una parròquia civila del comtat de Somerset, en Anglatèrra, situada a 23 km al sud de Bristol. La vila, qui se trapa dins lo districte de Mendip, comptava 8 932 habitants al recensament de 2011
Canhac del Causse
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Villers-sous-Foucarmont
Villers-sous-Foucarmont es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Sèina Maritima e la region de la Nauta Normandia.
Geografia
La municipalitat se tròba dins lo país del Talou, #que reven als vallées situadas entre lo Scenari picard e lo Scenari cauchois.
La commune se trouve dans le pays du Talou, qui correspond aux vallées situées entre le Plateau picard et le Plateau cauchois.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Lo bourg a #èsser desservi per la linha de camin de fèrre secondaire Amians - Aumale - Envermeu de 1906 a 1947.
Le bourg a été desservi par la ligne de chemin de fer secondaire Amiens - Aumale - Envermeu de 1906 à 1947.
Griselles
Griselles pòt essèr:
Univèrs
L’Univèrs es la totalitat dei causas qu'existisson.
Lo periòde dei concepcions mitologicas
thumb|right|Un exemple de concepcion mitologica de l'Univèrs : lo modèl de la « Tèrra illa » imaginat per lei [[Babilònia (reialme)|Babilonians.]]
La màger part dei culturas anticas umanas an imaginat una origina dau mond e de l'Univèrs. Aqueu trach sembla fòrça ancian e donèt naissença a de mites liats ai crèires religiós. Ansin, aquelei cosmologias primitivas fan largament intervenir lo subrenaturau e lo mesclan ambé d'aspècts culturaus. L'esquèma pus frequent contèn generalament leis etapas seguentas :
Per exemple, segon l’Enuma Elish dei Babilonians, lo mond èra inicialament emplit d'un tot indiferenciat emplit de l'aiga originala. Puei, lei dieus Apsu e Tiamat, representant respectivament l'aiga doça e l'aiga salada, comencèron d'engendrar divèrsei generacions de divinitats. Après una tiera de combats, Marduk ne venguèt lo cap. Creèt alora lo mond (estèlas, planetas, montanhas...) e leis elements avans de plaçar Babilònia au centre de l'Univèrs. Enfin, creèt l'òme per servir lei dieus.
Corres
Corres (Cairàs) es un vilatge vaudés de Vurtemberg, en Alemanha.
Administrativament, es coma Schönenberg, autre vilatge vaudés, dins la comuna d’Ötisheim, dins l’estat alemand de Bada e Vurtemberg.
Geografia
<mapframe zoom=13 latitude=48.961944 longitude=8.809722 height=500 width=600 align=center text="Corres (irange) e Schönenberg (rotge) dins Ötisheim, emai Sengach (jaune)" > [{ "type": "ExternalData",  "service": "geoline",  "ids": "Q83208",  "properties": {  "fill": "#fc3",  "stroke": "#ff1010" }}, { "type": "ExternalData",  "service": "geopoint",  "ids": "Q65244917",  "properties": {  "fill": "#ff0",  "stroke": "#ff0000", "marker-color": "ff1111", "title": "Schönenberg" }}, { "type": "ExternalData",  "service": "geopoint",  "ids": "Q97309707",  "properties": {  "fill": "#ff0",  "stroke": "#ff0000", "marker-color": "ff9911", "title": "Corres" }}, { "type": "ExternalData",  "service": "geopoint",  "ids": "Q120490778",  "properties": {  "fill": "#ff0",  "stroke": "#ff0000", "marker-color": "ffff11", "title": "Sengach" }}, { "type": "ExternalData",  "service": "geopoint",  "ids": "Q1549750",  "properties": {  "fill": "#ff0",  "stroke": "#ff0000", "marker-color": "331100", "title": "Großvillars" }}, { "type": "ExternalData",  "service": "geopoint",  "ids": "Q1773936",  "properties": {  "fill": "#ff0",  "stroke": "#ff0000", "marker-color": "331100", "title": "Kleinvillars" }}, { "type": "ExternalData",  "service": "geopoint",  "ids": "Q53283524",  "properties": {  "fill": "#ff0",  "stroke": "#ff0000", "marker-color": "331100", "title": "Pinache" }}]
Univèrs
Lo periòde dei concepcions mitologicas
La cosmogonia babiloniana dau sègle VI avC imaginava donc Babilònia sus Eufrates enviroutada per una massa de tèrras representant lei regions vesinas (Assíria, Armenia...) ela meteissa enviroutada per un ocean ò un riu marcant lo limit dau mond materiau. L'ensems èra cubèrt d'una vòuta ont èran empegadas leis estèlas.
Dins aquelei sistèmas, lei movements dau Soleu, de la Luna e dei planetas foguèron sovent estudiats coma de presagis anonciators d'eveniments bòns ò marrits. Aquò favorizèt dins mai d'una region lo desvolopament de l'astrologia que gardèt durant de sègles un ròtle major dins l'estudi de l'Univèrs.
Lo periòde dau modèl de Ptolemèu
thumb|right|Representacion dau modèl cosmologic aristotelician qu'inspirèt lo modèl de Ptolemèu.
A partir dau sègle VI avC, de filosòfs e sabents indians e grècs comencèron d'estudiar lo mond segon de metòdes basats sus l'observacion e la logica. Aquò foguèt a l'origina d'una efervescéncia intellectuala que veguèt la formulacion d'ipotèsis novatritz. Per exemple, l'Indian Kanada (sègle VI avC) prepausèt una teoria atomica e postulèt que la lutz e la calor foguèsson doas varietats de la meteissa substància.
Aquelei filosòfs abandonèron lei modèls cosmologics exclusivament basats sus lei racòntes religiós per formular d'idèas tenent còmpte de la realitat materiala. Entre elei, lo pus important es Aristòtel (384-322 avC) que son òbra se difusèt dins lo mond grèc, dins lo mond musulman e dins l'Occident Crestian. D'efiech, son sistèma foguèt représ au sègle I apC per Ptolemèu, enrichit e completat per un gròs nombre d'observacions astronomicas, çò que li permetèt de dominar lei sciéncias europèas e arabas durant tretze sègles.
Plaçava la Tèrra au centre de l'Univèrs. A son entorn, lei planetas, lo Soleu e la Luna viravan segon d'orbitas circularas. Lo limit de l'Univèrs èra aquela de l'esfèra deis estèlas fixas qu'èra situada après lei planetas. Per lo cristianisme, aqueu modèl aviá per avantatge de permetre un posicionament aisat dau paradís car laissava una plaça liura e inaccessibla darrier l'esfèra deis estèlas.
Lo modèl eliocentric
thumb|right|Representacion dau modèl eliocentric de Copernic.
A partir de 1580, la Glèisa foguèt obligada d'acceptar lo principi de l'equivaléncia deis ipotèsis. Lei sistèmas eliocentrics èran admés coma ipotèsi per facilitar lei calculs e lei prediccions. En revènge, lo modèl de Ptolemèu èra totjorn considerat coma la realitat. Aquò permetèt lo desvolopament de divèrsei prepausicions coma aquela dau sistèma tychonenc que demorèt popular fins au sègle XVIII. Manteniá la Tèrra au centre de l'Univèrs, lo Soleu e la Luna viravan a son entorn e leis autrei planetas orbitavan a l'entorn dau Soleu segon de trajectòrias ellipticas.
De Newton au Grand Debat
L'idèa d'un Univèrs pus estendut que lo Sistèma Solar apareguèt lentament dins lo corrent dau sègle XVIII. Son promotor principau foguèt probablament Thomas Wright (1711-1786). En 1750, depintèt la Via Lactèa coma un jaç prim d'estèlas de luminositat febla. Pasmens, leis adversaris d'aquela ipotèsi foguèron nombrós. Per exemple, Edmund Halley (1656-1742) e Jean-Philippe de Chéseaux (1718-1751) s'interroguèron sus la color sorna dau cèu. D'efiech, se i aviá d'autreis estèlas dins l'Univèrs, lo cèu nuechenc deuriá èsser totalament luminós car totei lei direccions d'observacion deurián arribar sus la superficia d'una estèla (paradòxa d'Olbers). De mai, segon la mecanica newtoniana, l'existéncia d'autreis objèctes massís auriá ineluctablament entraïnat, en causa de l'atraccion gravitacionala, una instabilitat estructurala generala e un escrachament finau de tota la matèria.
Pasmens, l'idèa d'un Univèrs contenent un gròs nombre d'estèlas contunièt de se desvolopar. Naturalament, aquel ensems d'ensems foguèt identificat a la Via Lactèa que son estructura començava pauc a pauc d'èsser descubèrta per leis astronòms. En particular, en 1755, Immanuel Kant (1724-1804) imaginèt una Via Lactèa formada d'un ensems d'estèlas en rotacion. Puei, trenta ans pus tard, la premiera representacion de la galaxia nòstra basada sus d'observacions astronomicas foguèt realizada per William Herschel (1738-1822). Mostrèt una forma mai ò mens redonda e plana. Lo Soleu i èra plaçat dins la region centrala. Dins lo corrent dau sègle XIX, lo principi de l'existéncia de la Via Lactèa foguèt pauc a pauc acceptat mai sa forma demorèt lòngtemps mau compresa. Per exemple, Carl Charlier (1862-1934) prepausèt un sistèma ierarquizat segon un sistèma d'objèctes orbitant qu'èran elei meteissei en orbita dins un sistèma pus larg ansin e autrament.
En 1845, Lord Rosse (1800-1867) descurbiguèt la premiera « nebulosa espirala » e i trobèt de fònts luminosas. Aquelei trabalhs foguèron perseguits gràcias au desvolopament tecnologic. Heber Doust Curtis (1872-1942) observèt ansin plusors novas dins la Nebulosa Espirala d'Andromèda. Èran pus feblas de dètz magnituds a respèct dei novas « normalas ». Gràcias a aquelei calculs, estimèt la distànca de la nebulosa a 500,000 ans lutz. Concluguèt ansin a l'existéncia d'una multitud « d'univèrs illa ».
Lo Grand Debat
Lo Grand Debat es una controvèrsia scientifica qu'aguèt luòc dins lo corrent deis ans 1920, principalament entre Heber Curtis e Harlow Shapley (1885-1972). Lo premier defendiguèt son idèa d'existéncia de plusors univèrs illa e lo segond sostenguèt, au contrari, la vision pus tradicionala de l'inclusion dei nebulosas espiralas a l'interior de la Via Lactèa. Per demostrar son opinion, Curtis avancèt la similitud entre la forma de la Via Lactèa e aquela dei nebulosas espiralas e de mesuras mostrant un efiech Doppler fòrça important.
Aqueu debat foguèt definitivament acabat per leis observacions realizadas en 1923-1924 per Edwin Hubble (1889-1953). D'efiech, detectèt d'estèlas variablas cefeidas au sen de la Nebulosa Espirala d'Andromèda e de calcular sa distància. Trobèt aperaquí 900,000 ans lutz, çò qu'èra tròp alunchat per far partida de la galaxia nòstra. Ansin, la concepcion de l'Univèrs passèt d'una galaxia unica a una multitud.