cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Fibra de veire
La fibra de veire es un filament de veire. Per extension, los materials composits renforçats d'aquela fibra son tot parrièr nomenats fibra de veire.
La fibra de veire es, istoricament, mai anciana que la fibra optica de 30 ans. Lo brevet data de 1930, contra los ans 1960 per la fibra optica mas sonque recentament revolucionèt l'industria veiriera utilizant sas proprietatas mecanicas e opticas.
Es presenta jos mai d'una forma, segon las aplicacions envisatjadas:
Proprietats
La fiba de veire es interessanta per mai d'una propietats. Permet de redusir lo pes tot en melhorant las performanças, per un pretz competitiu: que se pòt far de serias. Permet per exemple un aleujament de las estructuras fins a 30 % al respècte de l'acièr.
Matèrias primièras
De tipes variats de composicions veirièras son utilizadas coma matèrias primièras, segon l'usatge especific que se'n fa. Per las fibras de renforçament, los principals veires utilizats son:
thumb|Faissal de fibras opticas
S'utiliza mai sovent lo bòr per baissar la temperatura de fusion et la fluiditat de la mèscla (çò que melhora lo fialatge).
Processus de fabricacion
Lo processus se debana en etapas grandas:
Pel renforçament
Dins 9 escasenças sus 10, la fibrea de veire es utilizada coma armadura dans dins los composits de resina mai sovent termodurcissables, poliester, vinilester o epoxy. Dins aqueles materials, coma pel beton armat, ambedos materials se completan, compensant les flaquesas de l'autre. Las fibras balhan de resisténcia de traccion alara que la matritz lor permet de suportar de cargas de compression. S'utiliza lo molatge al contacte o lo molatge par compression mai sovent.
La fibra de veire es tanben utilizat dins las tecnicas de reabilitacion sens trencadas de las canalizacions (reparacion per l'interior), que la canalizacion en plaça servís de cofratge a la fibra de veire impregnat de resina.
Per l'optica
Las fibras de veires,mercés a lor soplesa, lor transparéncia e lor excellenta capacitat de transmission de la lutz, son juntas en faissels e utilizadas coma fibras opticas. L'utilizacion máger es de segur l'endoscopia: un canal permet d'esclairar, per exemple las bronquis, alara qu'un autre canal torna la lutz rebatida sus las bronquis.
Per la telecomunicacion
thumb|Propagacion de la lutz dins una fibra optica per rebat total. Se pòt tanben l'utilizar per d'aplicacions telecom, tradusent lo senhal util sens impulsions electricas, mas amb d'impulsions luminosas. Mas las grandas disténcias demanda una puretat e una resisténcia mecanica perfeicha, alara una tròp granda dispersion de la lutz manariá a una pèrda del messagte.
Bertren
Bertren (Bertren en francés) qu'ei ua comuna gascona de Comenge e de Varossa situada en eth departament deths Hauts Pirenèus e era region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
Era prononciacion qu'ei [bér'trén] (grafia fonetica deths autors). Eras fòrmas ancianas que son : De Berennio, de Bertrennio, en latin, en 1387, Bertrens en 1790, Bertren (mapa de Cassini, ara fin deth sègle XVIII).
Segon Dauzat, Bertren que vien deth nom germanic d'òmi Berto, tombat dens l'atraccion d'un aute nom germanic d'òmi, Berthari, dab eth sufixe germanic -ing. Segon Negre, per Bèrtre (Tarn), eth nom germanic d'òmi Berterus. Segon R. Aymard, que i a duas possibilitats, eth nom germanic d'òmi Berth-hramm (qui mia a Bertran), o eth gallic vertra, « plaça hòrta ».
Segon Miquèu Grosclaude, eth nom germanic hornit per Aymard qu'ei ua possibilitat, mes i a pas de certitud; eth nom que demòra escur.
Que i a ath sud deth vilatge un penent en avançament, un mus qui permetré de survelhar eth nòrd e eth sud, se i plaçavan un castèth. Mes que cau un sufixe a vertra.
Cf. Bèrtre.
Elvinieg
Elvinieg en breton ( Aubigné en francés) es una comuna bretona, situada dins lo departament d'Ille et Vilaine e la region de Bretanha.
Istòria
La foncion iniciala de la municipalitat es militara. Lo senhor de Aubigné es tanben considerat que los grands féodaux de Vitré, de La Guerche o de Châteaugiron. A l'abric dels torns del castèl, se desvolòpa una activitat comerciala creissenta #que dona al començament de la un mercat setmanièr e tres fièras annalas. A, lo castèl a abandonat e lo sieu territòri se vei declinar. En 1850, se compta 164 abitants sus la municipalitat de Aubigné.
La fonction initiale de la commune est militaire. Le seigneur d'Aubigné est aussi considéré que les grands féodaux de Vitré, de La Guerche ou de Châteaugiron. À l'abri des tours du château, se développe une activité commerciale croissante qui donne au début du un marché hebdomadaire et trois foires annuelles. Au, le château est abandonné et son territoire se voit décliner. En 1850, on compte 164 habitants sur la commune d'Aubigné.
Fosforescéncia
vinheta|Exemple de fosforescéncia. La fosforescéncia es lo fenomèn observat quand una matèria contunha d'emetre de lutz après d'èsser estada esclairada. Lo tèrme significa aproximativament illuminar coma lo fosfòr. Lo fosfòr blanc dona en efièch de lutz dins l'escurina, mas dins aquela matèria son de reaccions d'oxidacion (quimiluminescéncia) que son en causa. Fosforescéncia e fluorescéncia son doas formas diferentas de luminescéncia.
Lo quite fenomèn de fosforescéncia se deu, el, a una autra reaccion : s'agís d'una seguida de pèrdas d'energia per d'electrons que son excitats e que tornan a de nivèls d'energia mai bas. Lo fach qu'aquò se realiza lentament ten del domèni de la mecanica quantica : lo retorn dels electrons a lor estat abitual concernís un passatge interdit.
De matèrias fosforescentas coma las aluminatas de tèrras raras son utilizadas per pénher las agulhas d'uns relòtges, e tanben dins la fabricacion de joguinas luminosas.
Diferéncias entre « fluorescéncia » e « fosforescéncia »
vinheta|Esquèma fluorescéncia contra fosforescéncia Una molecula fosforescenta possedís la proprietat d'absorbar de l'energia luminosa (lutz d'excitacion) e de la tornar lentament jos forma de lutz fosforescenta (lutz d'emission). Un còp l'energia del foton absorbada, la molecula se trapa alara mai sovent dins un estat electronicament excitat, sovent un estat singlet, que se nòta S0*. Lo retorn a l'estat fondamental pòt alara se far de biais diferents : o per fluorescéncia, o per fosforescéncia.
La fluorescéncia es caracterizada per l'emission d'un foton de biais plan rapid. Aquela rapiditat s'explica pel fach que l'emission respècta una de las règlas de seleccion de l'emission de fotons de la mecanica quantica qu'es ΔS=0, çò que significa que la molecula demora dins un estat singulet.
La fosforescéncia, ela, se caracteriza per una transicion d'un estat S=0 cap a un estat S=1 (estat triplet), qu'es pas permisa pel modèl quantic, mas qu'es fa possible pel coplatge spin-orbite. Pasmens, la transicion es mai lenta de se realizar. Seguís alara una emission de foton per tornar a l'estat fondamental.
Utilizacion
Aquela practica dangeirosa (subretot per aquelas que trabalhavan a lor fabricacion) foguèt abandonada al benefici de pinturas a base d’aluminat de estronci (SrAl2O4) dopat per de l'euròpi, aquelas pinturas avent una remanéncia e una luminositat detz còp mai grandas.
Clermont (Oise)
Clermont  es una comuna francesa administrada per lo departament d'Oise de la region dels Nauts de França.
Crotz uganauda
vinheta|255x255px|Una Crotz uganauda vinheta|267x267px|Crotz de Pentacosta (creada pel joielièr Gilbert Albert) remembrant lo 450n aniversari de l'adopcion de la Reforma a Genèva (1986). Catedrala de Sant Pèire. La crotz uganauda es un simbòl protestant, originari d'Occitània. Es similar a la crotz de Malta e a aquela l'òrdre del Sant Esperit. Aqueles que la portavan èran donc irreprochables al vejaire de la lei, quitament a l'epòca de las persecucions dels sègle XVII e XVII. Los diferents elements del simbòl an un sens politic e esperital e permetavan d'afirmar al meteis temps la leialtat a respècte del rei (« mal conselhat ») e de l'Estat, e tanben una veraia fe evangelica.
La crotz uganauta auriá estat creada vèrs 1688, après la Revocacion de l'edicte de Nantas, per un orfèbre nimés, Maïstre. Loís XIV aviá interdit als protestants tot insigne; aquestes, en signe d'insomission, utilisèron lor crotz la crotz de Malta amb flor de liri. Per çò de la coloma, representa lo Sant Esperit, expression de la relacion del crestian amb Dieu.
Descripcion
La crotz es un simbòl fòrça crestian que remembra la mòrt del Crist, e tanben sa victòria sus la mòrt el'impietat. Aquela es una crotz de Sant Joan. Es « botonada », las uièt puntas fasent referénciat a las uèit Beatituds (La Bíblia, Evangèli segon Matèu, cap. 5, v. 3 a 10), règlas de vida dels crestians, d'aquel qu'es persecutat per sa fe.
Entre los braces de la crotz sont inserats de flors de liri (que, sus los escuts de França, representan la Trinitat). Estilizadas, fan pensar a de troces de la courona d'espinas del Crist, e forman amb los braces de la crotz quatre còrs (aquestes dos simbòls remembran las sofrenças del Crist, puèi dels crestians). Los quatre còrs representan tanben los quatre evangèlis (de Matèuu, Marc, Luc e Joan, es dire los quatre primièrs libres del Novèl Testament).
Los dotze punts simbolizan los dotze discípol de Jèsus Crist, mas combinats al cercle a l'entorn de la crotz, aquestes punts representan la corona d'espinas que Jèsus Crist portava sus la crotz. Aqueste cèrcle qu'enrodeja la crotz a pas cap de començament o de fin, tot coma l'eternitat e la prigondor de l'amor de Dieu. Los quatre liris de tres petals (o al total de dotze petals) poirián tanben representar lis dotze apòstols.
De pendilh, la coloma es lo simbòl del Sant Esperit, "que testimònia a nòstre esperit que sèm enfants de Dieu" (La Bíblia, Epistòla als Romans, cap. 8, v.16). Penja de la crotz que representa lo don de patz e del Sant Esperit sus la Tèrra fach pel sacrifici de Jèsus Crist sus la crotz. A vegadas, la coloma es remplaçada per una pèrla de pendilh de la crotz uganauda per simbolizar la persecucion riscada pels uganauds.
Es la meteissa coloma, presenta al bateg del Crist, qu'auriá portat la sant crèsma pel sacre dels reis de França… A vegda, es la representacion de l'ampola contenent aquesta òli que remplaça la coloma de pendilh de la crotz uganauda.
Aquesta ampola a una forma de gota, a vegadas nomenada « trisson ». Mas aqueste trisson pòt aver al mens doas autras originas, las lagremas de la persecucion, o la lenga de fuòc davalant sul cap dels discípols lo jorn de la Pentecòsta (tornant atal a l'Esperit Sant).
Se pòt interpretar los quatre còrs coma una evocacion de l'amor del Paire. D'unes veson tanben lo simbòl del Paire, lo Creator, dins los rais que partan del centre dins cada braç de la crotz, coma un solelh. Atal, los tres elements de la Trinitat sont representats : lo Paire, lo Filh (la crotz) e l'Esperit Sant (la coloma).
Fransures
Franseu en picard (Fransures en francés) es una comuna francesa, situada dins lo departament de Somme e la region dels Nauts de França.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Nòtas
<references group=N/>
Luminescéncia
vinheta|215x215px|Luminescéncia. La luminescéncia es una emission de lutz dicha « freja » en oposicion a l'incandescéncia que se dich « cauda ». La lutz emesa per luminescéncia resulta d'interaccions entre particulas electricament encargadas. Dins los cases mai frequents, son de transicions electronicas se debanant dins d'atòms, de las moleculas o de cristals que provòcan l'emission de fotons. L'energia liberada jos forma de lutz pendent la transicion pòt èsser d'en primièr balhada jos forma electrica, quimica, mecanica o luminosa. Se destria diferents tipes de luminescéncia segon lo biais d’excitacion inicial.
Aigurande
Toponimia
Lo nom es atestat Agurandia, en 1087 [la finala -andia es una falsa latinizacion de -anda, -andia auriá donat -*anja]. L'origina es supausada èsser *Equo-randa, « limita d'aiga », o « limita justa ». Es un toponime que correspond vertadièrament a una limita entre pòbles galleses, mas la reconstruccion de l'etime ten pas compte de la fonetica gallesa, ni de l'evolucion posteriora en Ai-. La grafia Aiguranda, bastida sus *Equo-randa, es la sola corrècta fàcia a las cacografias dau tipe d'Eiguranda, bastidas sus *Equo-randa (inatestat), e ten compte de l'atestacion istorica, e de las fòrmas ancianas de las autras comunas de mesma origina. Dins una granda meitat nòrd e èst de l'occitan ai- pretonic s'afeblís en [ɛj], escrit ai-, mas Aiguranda, que parla pas mai occitan, a gardat a l'escrit la vocala atestada istoricament. Veire Lo toponime « Aiguranda ».
Luminescéncia
Istòria
Lo tèrme luminescéncia foguèt inventat pel fisician alemand Eilhard Wiedemann (filh de G.H. Wiedemann) en 1888, a partir del mot latin lumen, significant lutz. Se lo fenomèna es conegut dempuèi l'Antiquitat e dins diferentas civilizacions, caldrà esperar las òbras de John Herschel, Edmond Becquerel e George Gabriel Stokes au milieu du la mitat de lor origina del fenomèn de biais scientific. Caldrà enseguida esperar los ans 1920-30, per destriar de biais concrèt la fluorescéncia de la fosforescéncia mercés a las òbras dels fisicians Jean e Francis Perrin e l'introduccion del diagrama de Jabłoński pel fisician polonés Alexandre Jabłoński:
Tipes
Segon lo biais d'excitacion, existís mai d'un tipres de luminescéncia.
Universidade Federal da Bahia
L’Universidade Federal da Bahia (Universidade da Bahia), o pus simplament UFBA, es una universitat situada a Salvador en Bahia, Brasil. Fondada en 1946, es considerada coma l'establiment d'ensenhament superior mai ancian del Bahia.
Universidade Federal de Minas Gerais
L’Universidade Federal de Minas Gerais (Universidade de Minas Gerais), o pus simplament UFMG, es una universitat situada a Belo Horizonte en Minas Gerais, Brasil. Fondada en 1927, es considerada coma l'establiment d'ensenhament superior mai ancian del Minas Gerais.
Batalha de Camerone
La batalha de Camerone se debanèt lo 30 d'abriu de 1863 dins lo relarg dau vilatge mexican de Camarón de Tejeda. Opausèt un pichon grop de 65 soudats francés de la Legion Estrangiera a una armada mexicana que seis efectius èran estimats entre dos e tres mil òmes. Blocats dins una granja, lei legionaris opausèron una resisténcia acarnada ais assauts mexicans durant sept oras fins a l'abenament de sei municions. A la fin de la batalha, lei pèrdas mexicanas agantèron 90 tuats e 300 bleçats còntra 40 legionaris tuats e 17 bleçats. Lei subrevivents francés obtenguèron de condicions de rediccion relativament favorablas e la batalha venguèt un element major de l'identitat de la Legion Estrangiera. Lo 30 d'abriu es totjorn celebrat cada annada per leis unitats de la Legion Estrangiera.
Galaxia espirala barrada
Una galaxia espirala barrada es una galaxia espirala que sei braç espiraus emergisson pas de son centre mai d'una benda d'estèlas traversant aqueu centre.
Galaxia nana
Una galaxia nana es una galaxia pichona compausada d'aperaquí 10 miliards d'estelas. Aquelei galaxias orbitan generalament a l'entorn dei galaxias pus importantas (galaxias espiralas, lenticularas ò ellipticas). Presentan de formas e d'estructuras diferentas que lei pus frequentas son lei galaxias nanas ellipticas, lei galaxias nanas irregularas e lei galaxias nanas espiralas.
Tavèrnas
Tavèrnas (Tavernes en francés) es un vilatge de Provença situat dins lo departament de Var e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Astuga
Astuga (Astugue en francés) qu'ei ua comuna gascona de Bigòrra situada en departament deths Hauts Pirenèus dera region administrativa d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.
Geografia
Aute vilatge o quartièr : Astugavielha. vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
Era prononciacion qu'ei [as'tugo/'éstugo] (grafia fonetica deths autors). Eras fòrmas ancianas que son : Pe de Stuga cap a 1140, Petrus de Astuga, cap a 1150, Lo senher d'Estugue ath sègle XII o XIII, Astuga en 1205, 1313 e 1342, de Stuga, en latin, en 1379, los homes de Estugue en 1384, Astugue en 1429, Astugue (mapa de Cassini, ara fin deth sègle XVIII).
Dauzat que cita eth basco ast, varianta de aitz, « punta rocosa », dab eth sufixe -uca.
Simin Palay que cita astu, « vila, lòc sus un turon », mot... grèc.
Segon Miquèu Grosclaude, era etimologia basca de Dauzat convién pas ath site de turon argilós deth vilatge e eth sufixe que demanda precisions; que i a patronimes Dastugue e Destugue. Eth nom que demòra escur.
Xavier Delamarre que precisa era soca Astu- ei frequenta en celtic.
Galaxia lenticulara
Una galaxia lenticulara es una galaxia formada d'un disc sensa estructura de braç en espirala. Au sen de la sequéncia de Hubble, representa la transicion entre una galaxia ellipitica e una galaxia espirala. Pòu aver unei centenaus de miliards d'estelas. En revènge, la proporcion de matèria interstellara i es sovent febla e la formacion d'estelas novèlas limitada.
Aspin (Lavedan)
Aspin (Aspin-en-Lavedan en francés) qu'ei ua comuna gascona de Bigòrra, en Lavedan, situada dens eth departament deths Hauts Pirenèus e era region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.
Toponimia
Era prononciacion qu'ei [as'pi]. Eras fòrmas ancianas que son : A-Spi, cap a 1200-1230, l'Abadie d'Aspi ath sègle XII o XIII, De Aspino, en latin, en 1313 e en 1342, d'Aspi en 1379, D'Aspii ath sègle XIV e en 1403, Aspi en 1429 e 1541, Aspin des Angles [error istorica] (mapa de Cassini, ara fin deth sègle XVIII).
Segon Dauzat, Aspin que vien d'un tèma prelatin asp-, inexplicat, dab eth sufixe -inum.
Segon R. Aymard, Aspin que vien du gascon espin (latin spina) « bròc blanc ».
Segon Miquèu Grosclaude, que i a duas possibilitats, espin « bròc blanc », o eth « basco-aquitan » as-pe, « devath eth ròc » (eth site d'origina qu'ei devath ua punta rocosa), solution que Grosclaude sembla preferir.
Chambon (Charanta Maritima)
Chambon  es una comuna francesa administrada per lo departament de Charanta Maritima de la region de Novela Aquitània.
Comunas vesinas
400px|gaucha||Distanças e posicion relativa
Toponimia
Las atestacions ancianas son, per luec:
Kilian Jornet
thumb|250px|Kilian Jornet del temps qu'èra a córrer l'Ultra-trail del Mont Blanc Kílian Jornet i Burgada (Sabadell, Catalonha, 27 d'octobre de 1987) es un esquiaire de montanha e corredor de montanha catalan. Aqueste esportiu, dels melhors dins sa categoria, es estat campion del mond d'esquí de montanha en 2010 e en 2011, e tanben campion del mond de las corsas de montanha de 2007 a 2010 e tornarmai en 2012. Es conegut subretot pel fach qu'a ganhat tres còps (en 2008, 2009 e 2011) l'Ultra-Trail du Mont Blanc e la Pierra Menta (en 2008, 2010 e 2011). A mai Jornet es estat proclamat vencedor doas vegadas del Grand raid de l'isla de la Reunion, la Diagonale des Fous (2010 e 2012), a ganhat sièis còps lo maraton Zegama-Aizkorri, e es arribat en primièra posicion durant totas las edicions del Giir di Mont entre 2008 e 2011. Finalament, a batut tanben un nombre considerable de recòrds de temps e de distàncias, coma lo del Tahoe Rim Trail, lo del GR-20 o lo de l'ascension e davalada del Kilimanjaro.
Lo 12 de febrièr foguèt causit coma "l'aventurièr de l'an 2014" en seguida d'eleccions de las gents per la revista americana National Geographic.
Maidstone
Maidstone qu'ei la vila capitala dau comtat de Kent, en Anglatèrra, Reialme Unit. Sa populacion èra estimada a 75 070 abitants en 2001. 51.27194°N, 0.52889°W
Thomas Hunt Morgan
Thomas Hunt Morgan (n. 25 de setembre de 1866 - m. 4 de decembre de 1945) foguèt un biologista e geneticista american, premiat amb lo Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina l'an 1933.
Galaxia irregulara
Lei causas d'irregularitat son variablas e pòdon èstre la consequéncia d'unei fenomèns coma la fusion de doas galaxias, la desformacion sota l'influéncia d'un camp gravitacionau important, la feblessa de la gravitat intèrna de la galaxia que causa la disparicion d'una estructura inicialament presenta ò una activitat importanta dau nuclèu galactic que causa de desformacions.
Thomas Hunt Morgan
Biografia
Estudièt sciéncias naturalas a l'universitat de Kentucky, ont se graduèt lo 1886. L'an 1890 se doctorèt a l'universitat Johns Hopkins de Baltimore. Moriguèt a la siá residéncia de Pasadena, vila situada dins l'estat de Califòrnia.
Recèrca scientifica
Las teorias de Gregor Mendel venián d'èsser redescobèrtas l'an 1900 e Morgan s'interessèt en estudiar la siá aplicacion als animals. En seguint los passatges de William E. Castle Comencèt a trabalhar a l'Universitat de Colúmbia en lo desvolopament embrionari de la Drosophila melanogaster, generalament nomenada mosca del vinagre, ont s'interessèt pel problèma del eiretatge biologic.
Romain Ntamack
Romain Ntamack, nascut lo 1èr de mai de 1999 a Tolosa, es un jogaire de rugbi de XV. Jòga per l'equipa de França e l'Estadi Tolosenc e ocupa lo pòste de mièg de dubertura.
Comencèt sa carrièra profesionala en 2017.
Es lo filh d’Émile Ntamack, jogaire de rugbi retirat de l'Estadi Tolosenc. L’oncle, Francis Ntamack, joguèt tanben per l'Estadi Tolosenc de 1991 a 1996. Lo fraire es un jogaire de rugbi per l’Estadi Tolosenc junior e ocupa lo pòste de tresena linha centre.
Marina militara
Una marina militara es una branca dei fòrças armadas de certaneis estats. Permet de menar una accion militara dempuei la mar. Per aquò, es formada de naviris de guèrra, d'avions e d'installacions terrèstras (pòrt, centre de comandament...).
Centro Federal de Educação Tecnológica de Minas Gerais
L’Centro Federal de Educação Tecnológica de Minas Gerais (Centro Federal de Minas Gerais), o pus simplament Cefet-MG, es una universitat situada a Belo Horizonte en Minas Gerais, Brasil. Fondada en 1910, es considerada coma l'establiment d'ensenhament superior mai ancian del Minas Gerais.
Marina militara
Istòria
Aqueu modèl demorèt en plaça fins a la fin de l'Edat Mejana e l'installacion de pèças d'artilhariá sus lei naviris. Aumentant la complexitat d'utilizacion dei vaissèus, aquò menèt a una reflexion novèla car lei canons venguèron lèu l'element primordiau permetent de ganhar un combat navau. D'autra part, la colonizacion aumentèt la portada d'intervencion dei flòtas que deguèron pauc a pauc desvolopar la capacitat de combatre a de miliers de quilomètres de sei basas. Aquò menèt a dos esfòrç de pensada parallèls : Marcat per de progrès tecnics importants, aqueu periòde foguèt egalament caracterizat per l'escafament progressiu dei marins. D'efiech, otís tecnologic avançats, lei naviris formèron pauc a pauc l'unitat tactica de basa dau combat navau car lo combat dirècte entre marins venguèt pus rar per disparéisser au profiech dau duèl d'artilhariá.
Aquela organizacion teorica evolucionèt mai que d'un còp durant lo sègle XX amb l'aparicion dau sosmarin e l'aumentacion regulara de la distància de combat que passèt de quauquei desenaus de quilomètres per lei cuirassats de la Premiera Guèrra Mondiala a plusors centenaus o miliers de quilomètres après l'invencion dau pòrta-avions e dau missil. Lei flòtas modèrnas apareguèron ansin durant la Guèrra Freja amb l'establiment de la superioritat dau pòrta-avions, dau missil antinaviri e dau sosmarin nuclear lançaire d'engenhs. Fòrça costosas, son l'apanatge dei Grandei Poissanças (Estats Units, Russia, China, França, Reiaume Unit...).
Brancas principalas
Lei marinas militaras modèrnas pòdon tenir quatre brancas principalas que son lei fòrças de superficia, lei fòrças sosmarinas, l'infantariá de marina e l'aeronavala. Lei fòrças de superficia son generalament la basa istorica e fondamentala dei flòtas militaras. Son formadas de vaissèus de combat (pòrta-avions, pòrta-elicoptèrs, crosaires, destroièrs, fregatas, naviris de desbarcament...) e de naviris de sostèn (petroliers, naviris meteorologics, naviri de guèrra dei minas, patrolhaires...). Mens frequentas, lei fòrças sosmarinas son compausadas per lei sosmarins estrategics, armats de missils nuclears destinats a assegurar de missions de dissuasion nucleara, e de sosmarins d'ataca cargats de menar de missions de combat.
Leis autrei brancas varian segon lei marinas. L'infantariá de marina son generalament formadas d'unitats pichonas cargadas de protegir lei naviris còntra una ataca amfibia o de menar de missions d'infiltracion lòng dei costats. Pasmens, certanei flòtas dispausan de fòrças importantas que son cargadas de menar de missions de desbarcament e de combats terrèstres d'amplor (US Marine Corps, fusiliers marins...). Enfin, la branca aeronautica s'ocupa de la mesa en òbra de mejans aerians embarcats. Sa talha varia segon lei naviris utilizats. Es generalament febla dins lo cas d'una fòrça facha de naviris coma de crosaires o de destroièrs que pòdon embarcar quauqueis elicoptèrs. Pòu venir fòrça importanta en preséncia d'un pòrta-avions susceptibles d'acuelhir de desenaus d'aeronaus.
Infrastructuras
Lei marinas militaras an besonh d'infrastructuras importantas per foncionar. La basa navala n'es l'element elementari que permet generalament de concentrar dins un endrech unic un pòrt, de depaus de municions, un arsenau permetent de reparar lei naviris e de centres de comandament. De mejans de proteccion son tanben sovent presents car una tala concentracion d'infrastructuras transforma lei basas navalas en objectiu militar important per leis atacas enemigas. Ansin, la màger part dei basas principalas dei marinas militaras actualas son de pòrts fortificats protegits per de tropas importantas.
En operacions, es sovent necessari de trobar de basas navalas temporàrias per raprochar lei naviris dau teatre d'operacions. Dins aqueu cas, la solucion pus simpla es de trobar una basa navala amiga susceptibla d'assostar una flòta suplementària. Dins lo cas contrari, lo desplegament d'una esquadra importanta es sovent una operacion complèxa necessitant la mesa en òbra de mejans de proteccion interarmas per faciar tota menaça navala, sosmarina, aeriana o terrèstra.
Nocion de naviri capitau
La nocion de naviri capitau es una nocion anglosaxona que designa lei vaissèus pus importants d'un periòde istoric donat ò d'una flòta militara. Desenant frequentament utilizada, permet d'organizar una marina militara per formar un ensemble coerent. Lei naviris capitaus actuaus son lei pòrta-avions e lei sosmarins nuclears lançaires d'engenhs (SNLE).
Vaux-sur-Eure
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Lo Toronet
Lo Toronet (Le Thoronet en francés) es un vilatge de Provença situat dins lo departament de Var e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Istòria
Lo Toronet èra dau canton de Lòrgas pendent la revolucion, passèt en 1801 au canton de Beça d'Içòla, tornèt au canton de Lòrgas en 1819 e despuèi 2015 es dau canton dau Luc.
Antoine Dupont
Antoine Dupont (escaissat lo ministre de l'Interior), nascut lo 5 de novembre de 1996 a Lanamesa, es un jogaire de rugbi de XV. Jòga per l'equipa de França e l'Estadi Tolosenc e ocupa au pòste de mièg de mesclada.
Comencèt lo rugbi a 4 ans al club Castèthnau de Manhoac.
Comencèt sa carrièra profesionala en 2014. Joguèt a Castras fins a 2017 puèi a l'Estadi Tolosenc dempuèi 2017.
Primièrs passes dins lo rugbi
Fa sas debutas amb l'equipa professionala lo 26 d'octobre de 2014, mentre qu'a pas encara 18 ans, pendent un rencontre de cap al Leinster Rugbi en tornant a la 69° minuta de jòc en plaça del. En genièr de 2015, es titularizat en Copa d'Euròpa per una partida contra las Harlequins, al cors de lo qual inscriu son primièr ensag professional. En seguida d'una mesclanha castraise a cinc mètres del en-tòca anglesa, Antoine Dupont recupèra lo balon, escapa al plaquage del capitani londonenc Chris Robshaw, e aplatís lo balon jols postèls
Membre del pòl espèr de Marcoussis per la sason 2014-2015, es seleccionat per Fabien Pelous per disputar lo Torneg de las Sièis Nacions de las mens de 20 ans amb l'equipa de França. Jòga tres partidas, a cada còp coma remplaçant, e es fin finala pas retengut pel campionat del mond junior de la meteissa annada. Jòga un total d'onze partidas totas competicions confondudas per sa primièra annada jos las colors blau e blanc del Castras Olimpic.
La sason seguenta, jòga mai, siá 18 partidas totas competicions confondudas. Realiza sustot una plan bona partida de cap a la COSTUMAS Oyonnax en debuta de sason, mentre que Christophe Urios, son entrainaire novèl, decidís d'o titularizar al pòst de plaçaire al despens de Romain Cabannes en seguida d'un nombre important de nafrats al pòst. Es nommat aquela annada demest los espèrs melhors pendent la Nuèch del rugbi.
Es tornarmai apelat en equipa de França dels mens de 20 ans pel Torneg de las Sièis Nacions e pel campionat del mond en junh. Pendent aquela competicion, inscriu cinc ensages en tres titularisations, dont tres ensages contra Japon en fasa de grops.
En julhet de 2016, figura sus la Lista desvolopament de 30 jogaires de mens de 23 ans a fòrça potencial que los entrainaires de l'equipa de França seguisson per la sason 2016-2017.
En novembre de 2016, es seleccionat dins l'equipa de los Barbarians frances per Raphaël Ibañez per afrontar una seleccion australiana a l'Estadi Chaban-Delmas de Bordeaux. Comença lo rencontre coma remplaçant de Yann Lesgourgues e realiza una dintrada remarcada, ajudant son equipa a s'impausar sul resultat de 19 a 11.
Talmud de Babilònia
Lo Talmud de Babilònia es un dels dos talmuds existents, amb lo Talmud de Jerusalèm. Foguèt compilat a l'entorn del sègle VI per la diaspòra jusieva de Babilònia.
Michela Murgia
Michela Murgia (Crabas, Sardenha, 3 de junh de 1972) es una escrivana e politiciana sarda. Es la candidata del primièra partit de coalicion independentista sard Sardegna Possibile per las eleccions del 16 de febrièr de 2014.
Vernadèth Devath
Vernadèth Devath (Bernadets-Debat en francés) qu'ei ua comuna gascona d'Astarac situada dens lo departament deus Hauts Pirenèus e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
La prononciacion qu'ei [bérna'dèt dé'bat] (grafia fonetica deus autors). Las fòrmas ancianas que son : Giraldus de Bernadeds, en 1186, Girardus de Bernadeds, a Bernadeds en 1238, Bernardes, cap a 1230, Bernadetz en 1382-1384, de Bernadeto, en latin, en 1405, Bernadet au sègle XV, Bernadets de Bat (mapa de Cassini, a la fin deu sègle XVIII).
Devath que significa au nòrd respècte a Vernadèth Dessús.
Jacques Boisgontier, NRO (Nouvelle Revue d'Onomastique) n°21-22. 1993 p. 190, que senhala la prononciacion dab è obèrt de la darrèra vocala exclutz lo sufixe diminutiu -ittum, meilèu lo sufixe diminutiu -ellum (> -èth en gascon). Segon Negre, -s finala deu nom francés que s'explica pr'amor Bernadets designava l'ensemble deths dus vilatges; segon J. Boisgontier, los dus vilatges sont tròp luenh per aver avut ua denominacion d'ensemble e l'ajustadís d'ua -s a toponimes qu'ei un hèit banal.
A prepaus de Vernadèths (Bearn), Miquèu Grosclaude qu'avè hèit arremarcar la fòrma mei anciana (Bernedet) miava a Verneda e non pas au petit nom Bernat. Boisgontier (NRO n°21-22. 1993 p. 190) que guarda aquera explicacion per Vernadèths bearnés, mes tanben per Vernadèth Dessús e Vernadèth Devath, quitament se i a pas de pròvas dens las fòrmas ancianas; qu'ajusta un diminutiu d'un petit nom ei pauc versemblable per un cap-lòc de comuna. Miquèu Grosclaude qu'ajusta lo sufixe èth (deu latin -ellum) que va normalament pas dab un nom de persona, mes a formacions vegetaus. Vernadèth que vien deu gascon vèrn (vèrnhe), dab lo sufixe collectiu vegetau -etam e un sufixe diminutiu -èth (latin -ellum). Lo resultat Vernedèth que passè a Vernadèth per dissimilacion e > a. Lo sens globau qu'ei de « petita verneda ».
Torretas
Torretas (Tourrettes en francés) es un vilatge de Provença situat dins lo departament de Var e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Conteville (Oise)
Conteville es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Oise e la region dels Nauts de França.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Colombiers (Charanta Maritima)
Comunas vesinas
400px|gaucha||Distanças e posicion relativa
Boers
drecha|vinheta|300x300px|3 generacions de Boers en 1899 pendent la [[guèrra dels Boers.]] Los Boers (del neerlandés « boer », AFI: [buːr], significant « païsan », plural « Boeren », o « Boere » en afrikaans) son los pionièrs blancs d'Africa del Sud, originaris, gaireben totes, de las regions neerlandofònas d'Euròpa, de las províncias independentas del nòrd, nomenadas Províncias Unidas (actuals Païses Basses), que de las províncias del sud jos dominacion espanhòla, nomenadas Païses basses espanhòls, mas venent atal d'Alemanha e de França.
Al sègle XIX tanben se debanèt, a mendre escala, una migracion dels Païses Basses cap a la colonia de Guaiana neerlandesa (actual Surinam). Los descendents d'aquestes colons son encara nomenats Boeroe's (se prononce [bu:ru:]).
Al sègle XX, lo tèrme de Boers, designant sovent los abitants de las zonas ruralas de lengas afrikaans, ont prenguèt la plaça d'Afrikaners, englobant totes los Sudafricans blancs, urbans o rurals, de lenga mairala neerlandesa e afrikaans.
Origina dels Boers
esquèrra|vinheta|225x225px|L'arribada al Cap de [[Jan van Riebeeck en 1652.]] Los Boers son los descendents dels colons d'origina neerlandesa, alemanda e francesa que, a partir del sègle XVII, van progressivament ocupar la region del cap de Bona Esperança.
Lo 6 d'abril de 1652, al comandament de cinc naus de la companhiá neerlandesa de las Índias orientalas (nomenats Reijer, Oliphant, Goede Hoop, Walvisch, Dromedaris), lo capitani Jan van Riebeeck desembarca dins la baia de la Taula près de la peninsula del Cap de Bona Esperança, a la punta sud oèst d'Africa. Es amb noventa pionièrs amb pas que uèit femnas que fonda Lo Cap, la ciutat maire de la futura Republica d'Africa del Sud, alara simple establiment comercial sus la rota de las Índias. drecha|vinheta|225x225px|Un Boer dins lo veld sudafrican (1806). Jan van Riebeeck devià pas establir una colonia mas un etabliment relais per las naus cap a las Índias orientalas. Pasmens, per aumentar la produccion agricòla de la colonia per noirir la populacion e assegurar l'avitalhament de las naus, recomanda que de colons sián liberats de lors obligacions al vejaire de la companhiá e autorizats a s'installar coma bordièrs al Cap e a començar. Es en febrièr de 1657 que la companhiá desluirarà atal sas primièras autorizacions de nòus (ex-)emplegats per s'establir liurament lo long del riu Liesbeek. Aqueles anavan crear una classa de proprietairs neerlandeses de bordièrs liures (vrijburgher) nomenats simplament burghers e mai tard Boers.
Desvelopament e autonomia dels Boers
esquèrra|vinheta|225x225px|Una Hartebeesthut, ostal de fanga secada, abitacion dels Trekboers dins lo Karoo. La societat dels Boers se desvelopa d'en primièr dins l'encastre d'una economia agricòla, fondada sus la cultura de la vinha e del blat e l'esclavatge. En 1688, 238 uganauds, percaçat en França per la revocacion de l'Edicte de Nantas, rejonhon los 800 abitants neerlandeses de la colonia del Cap e desvelopan la viticultura sus de tèrras ricas en alluvions, dins la val d'Olifantshoek.
En 1706, los colons neerlandeses exprimisson pel primèr còp lor fisança contra lo govèrn colonial. Lo jove Hendrik Bibault refusa par exemple d'obesir a las injonccions d'un jutge arguissent del fach que pas mai èra Neerlandés mas African (Afrikaner). La Compahiá decidís alara d'arrestar l'immigracion neerlandesa dins la colonia e d'impausar una administracion civila, comerciala e fiscala sempre mai pledejaira per planificar l'economia locala. Aquesta politica restrictiva encoratja sens o voler l'esperit libertarian dels colons liures e dels païsans neerlandeses natius de la colonia, ara nomenats Boers. Aquestes cercan alara a escapar al contraròtle de la Companhiá e passan las frontièras per s'establir fòra sa jurisdiccion. Rejetan los Khoïkhoï e desvelopan sus las espandidas del Karoo una cultura originala, fortament banhada de calvinisme e isolada dels grands corrents de pensada que passa per l’Euròpa del sègle XVIII.
Los Boers caban per trencar definitivament amb lors raïces europèas presicant entre eles un egalitarisme total e al non de lors valors crestianas e protestantas, afirman lor superioritat suls Negres. vinheta|250x250px|De Trekboers passant lo desèrt del Karoo. vinheta|250x250px|Mapa indicant per de flèchas verdas las migracions dels Afrikaners entre los Sègles XVII e XIX e en verd las frontièras successivas de la colonia del Cap.
Resson de l'espandiment dels Boers
A partir de 1779, l'espandiment dels Boers es alentida pels conflictes que se desvelopan sus la frontièra orientala amb las populacions de lenga banto, los Xhosa, obligant las autoritats de la Colonia del Cap a intervenir annexiant de districtes novèls e imposant als Boers de frontièras novèlas.
En 1795, una revòlta boer a Graaff-Reinet contra las autoritats colonialas fa fracàs e en 1806, los Britanics succedisson als Neerlandeses al govèrn de la colonia del Cap. Aquesta s'espandís alara sus 194 000 quilomètres carrats e compta un pauc mai de 60 000 abitants amb 25 000 Blancs, majoritàriament de Boers d'origina francogermanoneerlandesa, 15 000 Khoisans, 25 000 esclaus e un milièr d'òmes liures (ancians esclaus liberats). Un estudi portant sus las originas de la populacion afrikaner en 1807 destrian aquesta a l'epòca en neerlandés (36,8 %), Estats de lenga alemanda (35 %), francés (14,6 %), non blancs (7,2 %), autres (2,6 %), indeterminats (3,5 %) e britanics (0,3 %).
Al començament del sègle XIX, se calla, dins la ment dels Boers, la presa consciéncia d'un destin comun, favorizada per l'isolament geografic al respècte del poder de la Colonia du Cap. Una cultura especifica emergís, fondada sus un dialècte, eissit del neerlandés : l’afrikaans, una religion  : lo calvinisme, un territòri  : los vastes espacis del Karoo, e subretot l’intima conviccion d’apartenir a un grop privilegiat comparable a aqueles des Ebrieus de la Bíblia, dins l'encastre d’una societat encara esclavagista. esquèrra|vinheta|225x225px|Una familha de Voortrekkers pendent lo Grand Trek - Gravure de Charles Edwin Fripp (1854-1906). drecha|vinheta|246x246px|La traversada dels monts del Drakeinstein. esquèrra|vinheta|225x225px|Relèu representant lo chaple de [[Familha (parentala)|familhas de voortrekkers pels Zolos a Blaauwkrans en 1838.]] La comunautat afrikaner es pasmens partejada entre un grop urbanizat, sensibla al prestigi cultural dels conquerents angleses, e un grop rural, gelós de son independéncia e de sos privilègis, ostil a la novèla administracion britanica.
Jos l’influéncia de las missions protestantas, las autoritats britanicas prenon d'en primièr de mesuras per apara los Mestisses e los Hottentots, per exemple en impausant de contrats de trabalh en facilitant los pledejaires dels salariats contra lors emplegaires. Un episòdi que longtemps marcarà los esperits de la comunautat afrikaner e alimentar lor acrimoniá contra los Britanics. En 1815, un jove boer de l'interior, Frederic Bezuidenhout, es tuat per un policièr hottentot après aver refusat d'obtemperar a una convocacion judiciària e resistat a son arrestacion. Son fraire capita a levar un seisentenat de bordièrs, decidits a venjar Frederic Bezuidenhout. Percebuts coma de rebèls, son percaçats e butats a la rendeson. Jutjats, cinc d'entre eles son condamnats a mòrt e penjats a Slachters Neck, lo 9 de març de 1816. Quatre lo son per dos còps, la còrda s'essent  rompuda.
En 1822, las autoritats imperialas lèvan als neerlandeses son estatut de lenga oficiala dins los tribunals e servicis de govèrn. Un procediment d'anglicizacion camina alara que lo patés neerlandés, l'afrikaans, es descridat. En 1828, l'anglés ven la sola lenga oficiala dels afars administratius e religioses.
Exòdi del Boers
En 1833, après aver reconegut l'egalitat dels dreches entre Hottentots e blancs, los Angleses abolisson l’esclavatge, provocant atal l’exòdi d’una partida dels elevaires Afrikaners de la frontièra. Un de lors caps, Piet Retief, redigís un manifèt ont enoncia sos grèuges contra l'autoritat britanica, incapable de provesir la mendre proteccion als bordièrs dins las zonas frontalièras, injusta per aver emancipat los esclaus sens pas cap d'indemnizacions equitablas dels proprietaris. Acaba evocant una tèrra promesa ont los boers serián fin finala liures. vinheta|280x280px|Paul Kruger, president del Transvaal, [[Arquetipe|icòna boer e internacionala de la resisténcia a l'imperialisme britanic.]] A partir de 1835, los Trekboers passan lo fluvi Orange e la sèrra de Drakensberg, e fondan al còr del país zolo, la republica de Natalia. Lo chaple de Retief, de son filh e de sos companhs pel rei zolo Dingane es seguit del chaple de mai d'un centenat de familhas boers a Blaauwkrans e Boesmanspruit. Lo 16 de decembre de 1838, après aver fach la jurada a Dieu, una centena de Boers trencan una victòria decisiva suls impius (regiments) zolos del rei Dingane : es la batalha de Blood-River, fondament istoric de la nacion Afrikaner. esquèrra|vinheta|225x225px|Las republicas boers del sègle XIX. En 1843, percaçats dins lo Natal (republica de Natalia) pels Britanics, los Voortrekkers tornan passar lo Drakensberg, s’installan sus plans austèrs del Veld, espotisson los Ndebeles del cap Mzilikazi e asservisson los Sotho. Atal se constituisson las republicas boers de l’Etat liure d’Aurenja e del Transvaal, que los Angleses reconeisson l’indepenéncia dins los ans 1850. Aquestas republicas demorèron ruralals e arreirats fins a las descobèrtas minièras (diamants en 1867, aur en 1886) al còr del Transvaal, ont va s’auçar la metropòli de Johannesburg.
En 1875, un grop d'ensenhaire e de pastors de la Glèisa reformada olandesa formant a Paarl dins la colonia del Cap un movement de revendicacion cultural, Die Genootskap van Regte Afrikaners (l'« Associacion dels Afrikaners verais»), que l'objectiu es d'aparar e d'impausar l'afrikaans al costat de l'anglés coma lenga oficiala de la colonia. S'agís per eles d'enlusir la lenga parlada pels Boers per que venga uma aisina veraia de comunicacion escricha.
En 1876,es dins aquesta tòca que lo movement dirigit per Du Toit lança una revista en afrikaans, Die Afrikaanse Patriot, per desrevelhar la consciéncia nacionala dels Boers e dels locutors de lenga afrikaans e los liberar de lor complèxe d'inferioritat culturala fàcia als Angleses. Alara, la defensa de la lenga se confond amb aquesta de l'identitat afrikaans.
En 1877, SJ Du Toit publica lo primièr libre d'istòria dels Boers-Afrikaners en mai escrich en afrikaans, Die Geskiedenis van ons Land in die Taal van ons Volk (L'istòria del país nòtre dins la lenga de son pòble) que pareis a un manifèst politic dels Afrikaners banhat de misticisme. Conta la lucha d'un pichon pòble elegit per demorar fidèl a desenh de Dieu, de la revòlta de 1795 a la execucions de Slagter's Neck en 1815, del Grand Trek de 1836 identificat a l'exòdi d'Egipte al murtre de Piet Retief e al trionf de Blood River.
Lo 26 de julhet de 1882 es creada la pichona e efemèra republica del Stellaland.
Transformacion economica dels territòris Boers
esquèrra|vinheta|200x200px|Cadavres angleses sul camp de batalha de Spion Kop lo [[24 de genièr de 1900.]] A la fin dels ans 1880, lo Transvaal dintra subte dins l'èra del capitalisme industrial a la seguida de la descobèrta de gigantescs jaces d'aur dins lo Witwatersrand. De decenas de milièrs d'aventurièrs e de prospectaires, venent en majoritat de Grand Bretanha, afluisson cap a la region amb grand perilhs dels païsans boers e de president del Transvaal, Paul Kruger. Aquestes uitlanders (estrangièrs) passèron lèu en nombre los Boers sul jaç central del Witwatersrand, mas demorant minoritaris sus l'ensemble del territòri de la republica del Transvaal. Lo govèrn de Paul Kruger, irritat per lor preséncia, lor refusa lo drech de vòte et taxa fòrça l'industria aurifèra. Volent pren los jaces d'aur e tanben unificar tota l'Africa del Sud jos l'Union Jack, las autoritats britanicas del Cap amb al cap Cecil Rhodes provoquèron una seriá d'incidents que menèron en 1899 al desencadenament la guèrra angloboer. vinheta|220x220px|[[Lizzie van Zyl, enfant boer internada e mòrta dins le camp de concentracion britanic de Bloemfontein pendent la Guèrra dels Boers.]] vinheta|220x220px|Femnas boers en costum tradicional pendent las ceremonias del centenari del [[Grand Trek en 1938.]] Après de combats acarnits, lo conflicte acaba per la victòria del Reialme Unit, per l'emprisonament de 120 000 civils boers (femnas, enfants e vièlhs boers e zolos amolonats dins de camps ont las condicions sanitàrias e de detencion èran inumanas, menant a un taus de mortalitat naut) e la mòrt de mai de 27 927 d'entre eles (amb 22 074 enfants de mens de 16 ans) dins 45 camps de concentracion bastits per las tropas britanicas e cogerits pels Britanics e los Canadians. Aquesta importanta mortalitat tòca 10 % de l'ensemble de la populacion afrikaner èran la consequéncia en mai de malautiás contagiosas coma la sarrampiu, la fèbre tifoïda e la dissentariá tanben d'un manca de material e de provesiment medical,.
Boer al sègle XX
Lo tèrme de Boer a podut contunhal a designar lo bordièrs en zona rurala. Pendent lo periòde d'apartheid, l'eslogan « un boer, une bala » (one boer, one bullet) èra fòrça popular d'entre los militants radicals dels moviments negres de liberacion.
Dins los ans 1980, es dins aqueste climat particular qu'un vintenat de bordièrs del nòrd Transvaal foguèron assassinats. Dempuèi 1994 e l'aveniment d'una Africa del Sud non raciala, mai d'un milièr encara foguèron assassinats.
Bagatèla (Quartièr)
vinheta|300x300px|Òbra, carrièra d'Òlt en 2010 Bagatèla es un quartièr popular de Tolosa, situat a l'oèst, s'i trapan fòrça lojaments socials. Malgrat de chifres negatius pel caumatge (gaireben 35 % de caumaires en 2003) e la pauretat dels fogals, lo quartièr es ligat al centre vila en mens de 10 minutas per l'estacion de mètro (Bagatèla).
Dempuèi 2010 Bagatèla es en restructuracion dins l'encastres del Grand projècte de vila, la tòca essent de desencadenar lo quartièr e d'i assegurar una certa mixitat sociala. Dins aquela optica, de lotjaments serán destruits e remplaçats per de novèlas construccions amb espaci verd e l’installacion d'equipaments publics.
L'Ostal de quartièr de Bagatèla es gerit per d'abitants benevòls dempuèi 1973. Revendicant una independencia politica e financièra, organiza de debats e activitats militantas,.
Alisa Sadikova
thumb|Alisa Sadikova, 2016 Alisa Sadikova (Sant Petersborg, lo 30 de març de 2003) qu'ei ua arpista russa.