cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Sartène
Geografia
Perchée en amphithéâtre sus las pendentas del Puja Rosso, Sartè domina la vallée del Rizzanese de los sieus anautits ostals de granit grises. A partir del vièlh quartièr de Manighedda, la vila s'a engrandit cap a Sant'Anna, lo Borgu e Pacialedda.
Se dintre a Sartène pel pont de la Scaledda, al pè de la vièlha vila, bastida dessús enòrmes blòcs rocosos.
Lo centre de la vila es lo Luòc de la Desliurança (mai couramment designada per lo sieu ancian nom de Luòc #Portar). Ombrejada De palmeras e de ormes, es lo luòc d'amassada de las Sartenais.
Lo luòc a dominat per l'otèl de vila, ancian palai dels governadors génois, e per la glèisa Ste-Ostal ont an expausat la crotz e la cadena portada pel pénitent del Catenacciu.
Cara al luòc #Portar, lo cors Bonaparte travèrsa lo quartièr de Pacialedda abans d'arribar a l'enòrme rocher dicha "U Cantone di Francia" (Costat de França), d'ont partisson la rota de Granace (a drecha) e aquela de Tallano e Aullène, #que pren lo Rizzanese après lo masatge caseriu de la Castagna.
La carrièra principala - Sant'Anna abans lo Luòc #Portar, Cors Sœur Amélie desboca - al delà a un redond-ponch ont se embranchent, a esquèrra la rota de Foce, a drecha, lo cors St Damien, polida passejada ombrejat ménageant una polida vista sus Sartè abans d'arribar al coan St Côme e Damien #que surplombe la vallée. Al delà, pauc abans Bocca Albitrina, lo cementèri se escalona a flanc de tuc.
La pichona rota d'Esmòla ofrís egalament de polidas vistas sus la vila e lo gòlf de Valinco.
Sartène, sous-préfecture du département de Corse-du-Sud, se situe dans les montagnes, à quatorze kilomètres de Propriano.
Sartène est, par sa superficie, la plus grande commune de Corse et la onzième des communes de France métropolitaine. Elle est située au sud-ouest de la Corse.
Et si « le Sartenais » offre des montagnes, des lacs, des rivières des sites archéologiques d’une grande valeur, il compte aussi 33 km de côtes partiellement gérées par le « Conservatoire du Littoral ».
Son littoral va de Cala d'Arana au nord jusqu'à Cala di Roccapina au sud, comprenant notamment Capu Senetosa et son grand phare, la marine de Tizzano et les deux grandes plages de Tralicetu et d'Erbaju. Par ses abords, Sartène semble être un prolongement de la montagne. Selon Prosper Mérimée, Sartène est "la plus corse des villes corses" comme on peut le lire sur un panneau à l'entrée de la petite ville.
thumb|left|Panorama sur la ville|450px
Perchée en amphithéâtre sur les pentes du Monte Rosso, Sartène domine la vallée du Rizzanese de ses hautes maisons de granit gris. À partir du vieux quartier de Manighedda, la ville s'est agrandie vers Sant'Anna, le Borgu et Pacialedda.
Le centre de la ville est la Place de la Libération (plus couramment désignée par son ancien nom de Place Porta). Ombragée de palmiers et d'ormes, c'est le lieu de rencontre des Sartenais.
En passant sous la voûte de l'hôtel de ville, on pénètre dans le quartier de Manighedda, par la place du Maggiu, avec en face la rue des Frères Bartoli, et à gauche la rue Caramama. En descendant, on accède à l'échauguette du XIIe siècle, vestige des murailles qui enserraient la ville.
Face à la place Porta, le cours Bonaparte traverse le quartier de Pacialedda avant d'arriver à l'énorme rocher dit "U Cantone di Francia" (Canton de France), d'où partent la route de Granace (à droite) et celle de Tallano et Aullène, qui rejoint le Rizzanese après le hameau de la Castagna.
La rue principale - Sant'Anna avant la Place Porta, Cours Sœur Amélie au-delà - aboutit à un rond-point où s'embranchent, à gauche la route de Foce, à droite, le cours St Damien, belle promenade ombragée ménageant une belle vue sur Sartène avant d'atteindre le couvent St Côme et Damien qui surplombe la vallée. Au-delà, peu avant Bocca Albitrina, le cimetière s'étage à flanc de colline.
La petite route de Mola offre également de belles vues sur la ville et le golfe de Valinco.
Albania
Albania (Shqipëria en albanés), oficialament la Republica d'Albania (Republika e Shqipërisë en albanés), es un estat-nacion de lenga e cultura albanesas, formant un estat d'Euròpa Meridionala dins los Balcans. Confronta los estats de Montenegro, Kosova, Macedònia del Nòrd e Grècia. Es en riba de la mar Mediterranèa (mar Ioniana e mar Adriatica).
Sa capitala es Tirana e lo gentilici es albanés -esa.
L'origina deis albanés
L'origina dau pòble albanés es fòrça mau coneguda. Locutor d'una lenga indoeuropèa isolada, es benlèu eissit dau pòble illirian que viviá en Albania dins lo corrent de l'Antiquitat. Pasmens, aquela ipotèsi demòra contestada per mai d'un istorian. Lo nom « Albania » eu meteis es d'origina desconeguda. Utilizat per lo premier per Ptolemèu au sègle II, sembla pus vièlh que lo pòble albanés que foguèt mencionat per lo premier còp au sègle XI. De mai, a ges de liame ambé lo tèrme « Shqipëria » (« lo País deis Aglas » en occitan) que designa Albania en albanés.
La region foguèt conquistada en 168 av. JC per Roma que voliá i eliminar la poissança navala deis Illirians venguda una menaça per lo comèrci maritim italian. Lei Romans ne gardèron lo contraròtle fins au sègle IV. A partir d'aqueu periòde, se la region fasiá nominalament partida de l'Empèri Bizantin, foguèt sovent tenguda per de pòbles nomadas en transit vèrs d'autrei regions europèas. Au sègle IX, passèt sota contraròtle bulgara avans d'èsser tornada conquistar per lei Bizantins au sègle XI. En 1272, Carles d'Anjau se proclamèt rèi d'Albania e assaièt sensa succès de conquistar lo país. Puei, durant lo rèine de Stepan Dusan (1331-1355), Albania foguèt integrada au sen de Serbia.
Lo periòde otoman
Leis Otomans gardèron lo contraròtle d'Albania de 1478 a 1913. I aguèron una influéncia importanta car la màger part de la populacion se convertiguèt a l'islam. De mai, lo sistèma turc favorizèt la division de la societat albanesa entre doas entitats distintas. Dins lei plans agricòlas, se formèt una societat centrada sus lei tenements de grands proprietaris otomans mentre que dins lei montanhas, lei tribüs gardèron son autonòmia e son organizacion tradicionala.
A partir deis annadas 1870, aqueu movement aviá agantat seis objectius e en 1881, un govèrn provisòri albanés foguèt proclamat necessitant una intervencion armada otomana per lo sometre. En 1908, lei Jovei Turcs assaièron de desarmar la populacion entraïnant una revòuta generala en 1910. En 1912, leis insurgents tenián la màger part dau país e Ismail Qemali aprofichèt la crisi balcanica de 1912-1913 per proclamar l'independéncia d'Albania.
La formacion caotica dau Reiaume d'Albania
La formacion d'un estat albanés estable foguèt lònga e caotica e entraïnèt lo desvolopament de l'influéncia italiana dins lo país. D'efèct, après la proclamacion de l'independéncia lo 28 de novembre de 1912 a Vlorë, Ismail Qemali formèt un govèrn per negociar la reconóissença d'Albania per la comunautat internacionala. Aquò capitèt mai lo traçat dei frontieras laissèt divèrsei populacions albanesas en Montenegro, en Grècia e en Serbia. De mai, un prince alemand foguèt impausat per lei poissanças europèas. Tre març de 1914, aviá perdut lo contraròtle dau país en causa d'una insureccion musulmana dins lo nòrd e d'una revòuta pro-grèga dins lo sud.
Durant la Premiera Guèrra Mondiala, l'Entenduda respectèt pas la neutralitat d'Albania. En 1915, l'armada e lo pòble sèrbe utilizèron lo territòri albanés pendent sa retirada d'ivèrn vèrs la mar. Puei, l'annada seguenta, de tropas francesas e italianas desbarquèron dins lei regions meridionalas per i restablir un frònt balcanic. Aquò permetèt ais Italians d'annexar l'illa de Saseno. Pasmens, Albania capitèt d'obtenir l'evacuacion de son territòri en 1920 e de venir membre de la Societat dei Nacions en 1921.
La meteissa annada, d'eleccions donèron lo poder a Ahmet Zogu. Fòrça autoritari, sei metòdes de govèrn entraïnèron una insureccion en 1924. Venceire dei combats, proclamèt una republica e comencèt de se raprochar de l'Itàlia faissista. En 1928, restaurèt la monarquia e se proclamèt rèi sota lo nom de Zog I. Modernizèt lo país gràcias a l'adopcion d'un còdi civiu, d'un còdi penau, d'un programa de construccion d'infrastructuras, dau sufragi universau ò de mesuras per eliminar la feudalitat. Pasmens, aquela politica necessitèt un sostèn financier italian important e Albania passèt ansin pauc a pauc sota lo contraròtle d'Itàlia.
La Segonda Guèrra Mondiala
Albania foguèt atacada e ocupada per Itàlia en abriu de 1939 quauquei mes avans l'invasion de Polonha. Zog I deguèt s'exilar e lo rèi d'Itàlia venguèt tanben rèi d'Albania. Benito Mussolini considerava la conquista d'Albania coma la premiera etapa de la restauracion de l'Empèri Roman. Assaièt donc d'aprofichar lei revendicacions territòrialas albanesas per atacar lei país vesins. Pasmens, sa guèrra còntra Grècia foguèt una revirada e una intervencion alemanda foguèt necessària per vencre leis estats balcanics ostils a l'Axe.
Pasmens, leis Italians foguèron rapidament combatuts per una guerilha comunista poderosa dirigida per Enver Hoxha. En 1943, leis Alemands ocupèron lo país après la capitulacion italiana. Sostenguts per de nacionalistas e de monarquistas albanés, menèron una campanha saunosa còntra lei comunistas mai deguèron abandonar la region en 1944 après la rompedura dau frònt sovietic (operacion Bagration). Una guèrra civila opausèt alora lei tropas de Hoxha ai auxiliaris alemands. S'acabèt en novembre de 1944 amb una victòria comunista.
Lo periòde d'Enver Hoxha
Enver Hoxha dirigiguèt lo país de 1948 a sa mòrt en 1985. Après un periòde de luchas politicas còntra lei partisans de Koçi Xoxe, favorables a un raprochament ambé Tito, la rompedura entre l'URSS e Iogoslavia li permetèt d'eliminar sei rivaus e de prendre lo poder. Puei, instaurèt un regime de terror sostengut per una polícia politica eficaça e brutala (la Sigurimi). Refusant la destabilinizacion, rompèt ambé lei Sovietics en 1961 e ambé lei Chinés en 1978. Aquò entraïnèt un isolament quasi totau dau país e una tiera de dificultats economicas.
En 1985, Hoxha foguèt remplaçat per Ramiz Alia que deguèt liberalizar lo regime a la fin de la Guèrra Freja. En març de 1991, lei comunistas ganhèron d'eleccions generalas mai la multiplicacion dei movements d'oposicion entraïnèt l'organizacion d'eleccions novèlas un an pus tard. Veguèron la victòria dau sociau-democrata Sali Berisha e la fin dau regime comunista.
Albania dempuei 1992
Dempuei 1992, Albania conoís una democratizacion malaisada e de dificultats economicas recurrentas qu'entraïnan de trèbols e favorizan lo desvolopament d'una criminalitat organizada poderosa. D'efèct, se après la fin dau periòde comunista, la situacion economica se melhorèt gràcias ai revenguts eissits de la diaspòra albanesa, una victòria fraudulosa dei democratas ais eleccions de 1996 entraïnèt una crisi politica ambé lei socialistas. En genier de 1997, la tension foguèt agravada per la crisi economica d'aquela annada e d'esmogudas importantas aguèron luòc dins lei vilas principalas. L'armada refusèt de combatre lei manifestacions, se fragmentèt e perdiguèt la màger part de son armament que foguèt dispersat au sen de la populacion e dei màfias localas. Ansin, en abriu de 1997, una fòrça internacionala dirigida per Itàlia foguèt creada per lei Nacions unidas per restablir l'òrdre dins lo país. Aquò permetèt lo remplaçament de Sali Berisha per lo socialista (èx-comunista) Rexhep Mejdani qu'assaièt de tornar establir un regime legau menaçat per leis armas tengudas per leis abitants.
En 1998-1999, la Guèrra de Kosova entraïnèt una destabilizacion novèla d'Albania ambé l'arribada de centenaus de miliers de refugiats e l'utilizacion de son territòri per leis armadas de l'OTAN en guèrra còntra Serbia. De mai, lei socialistas se devesiguèron entre elei e un periòde d'instabilitat politica comencèt e durèt fins a l'eleccion d'una personalitat neutra a la presidéncia en 2002. En 2006, d'acòrds d'estabilizacion economica foguèron signats ambé l'Union Europèa per Sali Berisha, Premier Ministre de 2005 a 2013. Pasmens, lo país dèu totjorn faciar de dificultats considerablas en causa d'una manca d'infrastructuras, d'una corrupcion generalizada, de l'existéncia de màfias poderosas e de l'emigracion de seis elèits.
Politica
Albania es una republica parlamentària democratica representativa, que lo Primièr Ministre es a travèrs d'el lo cap de govèrn. Lo poder executiu es exercit pel govèrn. Lo poder legislatiu li es conferit al parlament, nomenat l'Assemblada d'Albania (Kuvendi e Republikës së Shqipërisë).
Geografia
thumb|right|180px|Mapa d'Albania. thumb|160px|left|Lo mont Korab. Albania es un país montanhòl (70%), que son punt mai naut es lo mont Korab (2753 m). La rèsta es de planas ont la tèrra es de maissanta qualitat, pas gaire bona per l'agricultura. Las tèrras pus ricas son dins lo parçan dels lacs (lac d'Ohrid, Prespa Grand e Prespa Pichon) e sus d'unes plans. La sola illa de notar es la de Sazan.
Lo riu principal es Drini, qu'amb 282 km es lo sol a pas secar l'estiu, al contre de rius coma lo Semani e lo Vjosa.
Lo clima es mediterranèu sus la còsta (mejana de 7 °C d'ivèrn) e un pauc mai continental dins la montanha.
Albania es devesida en 12 prefecturas (qarku) e 36 districtes.
Economia
Albania es lo país ont persistiguèt lo mai lo regim comunista d'economia centralizada e estatizada d'Euròpa tota. L'economia i es basada mai que mai sus l'agricultura e las minas, amb de grandas centralas siderurgicas, un escàs comèrci exterior e d'infrastructuras absoludament insufisentas, e las timidas reformas iniciadas en 1985 desboquèron sus un reajustament economic dificil dins lo decenni de 1990.
Quins
Quins, (Quins en francés) es una comuna roergassa situada dins lo departament d'Avairon e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Botorrita
Botorrita es un municipi de la província espanhòla de Saragossa dins la Comunautat Autonòma d'Aragon.
Quins
Istòria
En 1829, la commune de Quins a annexé les anciennes communes françaises de Jalenques et de Verdun.
Lué-en-Baugeois
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Oklahoma
Oklahoma es un estat dels Estats Units d'America qu'a pas cap de frontièra maritima. Confronta al nòrd Kansas, al nòrd-èst Missorí, a l'èst Arkansas, al sud e a l'oèst Tèxas, e al nòrd-oèst Colorado e lo Nòu Mexic. Capitala: Oklahoma City.
Vergaville
Vergaville es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mosèla e la region de Lorena.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Cherbonnières
Comunas vesinas
400px|gaucha||Distanças e posicion relativa
Toponimia
Las atestacions ancianas son, per luec:
Rauwiller
Rauweiler en alemannisch (Rauwiller en francés) es una comuna francesa del departament del Bas Ren e de la region d'Alsàcia.
Upper West Side
Upper West Side es un quartièr de Nòva York, situat al nòrd-oèst de l'illa de Manhattan, entre Central Park e lo flume Hudson. Son limit sud es la carrièra 59, al costat de Midtown, e son limit nòrd la carrièra 110, cap a Morningside Heights e pus luenh Harlem. La broa d'Hudson es completament ocupada pel Riverside Park.
Plaça de la Borsa (Bordèu)
drecha|sens_quadre La plaça de la Borsa de Bordèu, a l'origina aperada plaça Reiala, es una de las principalas plaças de Bordèu.
Iko
L'iko es una lenga cross river parlada en Nigèria. Fa partida de la branca cross river bas.
Localisacion
L'iko es parlat per una populacion etnicament estacada als obolo que viu dins la zòna de govèrn local d'Ikot Abasi de l'Estat d'Akwa Ibom.
Manjar
Lo manjar (var. minjar), la mangisca o l'aliment o la noiridura (var. neuritud), es la fònt d'energia e de nutricion dels animals, e es generalament d'origina animala o vegetala. La noiridura inclutz de sustàncias qu'apelam normalament de manjars e de bevendas. S'aplica tanben a las substàncias requeridas per d'autres èssers vius, coma las plantas, encara que dins aqueste cas l'origina de las noiriduras es generalament minerala. L'estudi de las noiriduras es conegut coma sciéncia de las noiriduras.
Desvolopament istoric
Los èssers umans son d'animals omnivòrs capables de consumir autant de produches vegetals coma d'animals. Evolucionèron dempuèi culheires a caçaires-culheires. Après l'experiéncia de l'Edat de Gèl es possible que los umans volessen crear una sensacion de seguretat en administrant la creissença de plantas e la reproduccion d'animals. Aquò comportèt l'agricultura, que foguèt sempre melhorada e alterèt la manièra d'obtencion de las noriduras.
Produccion e aqueriment de noiriduras
Lo manjar es tradicionalament obtengut a travèrs la culhida, lo cultura, la pesca, la caça, l'elevatge e d'autres mejans de subsisténcia. Las tecnicas modèrnas (coma la piscicultura) ensajan de maximizar la quantitat de noiridura produsida e de minimizar son còst. Aquelas tecnicas son ligadas al desvolopament d'aisinas mecanicas (coma lo semenador, lo tractor agricòla e la segairitz-bateira...). Aquelas aisinas son estadas combinadas amb de pesticidas qu'asseguron lo rendiment de las culhidas e combaton de babaus o d'autres animals (aucèls e mamifèrs) marrits per la produccion. Mai recentament s'es notat una tendéncia cap a de practicas d'agricultura pus sosteniblas qu'estimulan la biodiversitat, la seguretat locala e la cultura organica.
Linar e Malaval
Linar e Malaval, Linard e Malaval o Linard e Mala Val (Linard-Malval en francés) es, despeu lo 1er de genier 2019, una comuna lemosina novela administrada per lo departament de Cruesa e la region Novela Aquitània, ancianament de Lemosin. Gropela las comunas delegadas de Linard e de Malaval, emb Linard per chapluec.
Segon Xavier Lansade, lo parlar de la comuna es lo marchés.
Nòtas
<references group="N"/>
Le Bouchon-sur-Saulx
Le Bouchon-sur-Saulx es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mòsa e la region del Grand Èst.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Lengas ienisseianas
thumb|250px|Evolucion de l'airal original de las lengas ienisseianas (dempuèi lo sègle XVII (tota la zòna) fins al sègle XX (islas rojas))
Las lengas ienisseianas son parladas dins l'èst de Siberia en Russia, dins la region del flume Ienisseï. Aquesta familha de lengas compta pas que sièis membres coneguts :
Las quatre darrièras s'atudèron tre los sègles XVIII o XIX, e son pas conegudas que per d'escriches ancians, notadament, pel kott, los del lingüista finlandés Matthias Alexander Castrén.
Ciudad Juárez
Ciudad Juárez es la vila pus poblada de l'Estat mexican de Chihuahua. La vila es comunament dita simpament Juárez e èra coneguda coma El Paso del Norte (lo pas del Nòrd) entrò 1888. Juárez es le sètge de la municipalitat de Juárez amb una populacion estimada a 1,5 milion d'abitants. Se trapa sul flume Rio Grande (Río Bravo del Norte), al sud d'El Paso, als Estats Units. Amb las zonas environantas, las vilas forman El Paso – Juárez, la segonda pus granda zona metropolitana binaciona de la frontièra Mexic – Estats Units, (après San Diego – Tijuana), amb una populacion combinada de mai de 2,7 milions de personas.
Quatre punts de dintrada religant Ciudad Juárez et El Paso: lo pont de las Americas, lo pont internactional Ysleta, lo pont Paso del Norte e lo pont de la carrièra Stanton. Combinats, aqueles ponts an permés 22 958 472 traversadas en 2008, fasent de Ciudad Juárez un punt de dintrada e de transpòrt màger als Estats Units per tot lo centre-nòrd de Mexic. La vila ten un centre industrial en plena creissença, compausat en granda part de mai de 300 maquiladoras (usinas de montatge) situadas dins e a l'entorn de la vila.
Quintanilla de Onésimo
Quintanilla de Onésimo es un municipi de la província espanhòla de Valhadolid dins la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Plaça de la Borsa
Plaça de la Borsa es un nom de luòc portat per :
Liga del Nòrd
vinheta|«Primièr lo nòrd!» Rassemblament a [[Pontida en 2013|alt=]] La Liga del Nòrd (ancianament en italian Lega Nord per l'Indipendenza della Padania e dempuèi 2018 simplament La Lega) es un partit politic italian d'extrèma drecha fondat en 1989 per Umberto Bossi. Dempuèi 2017, lo president es Matteo Salvini. La Liga del Nòrd es un partit populista, regionalista, eurosceptic e xenofòb. Sa tòca es l'autonomia de Padània e la cessacion de l'immigracion clandestina.
Après la capitada de las eleccions de 2018, dintrèt al govèrn italian dins una coalicion amb lo Movement de las Cinc Estelas. A dempuèi abandonat las revindicacions passadas d'independentisme en favor d'una estrategia populista italiana jos la direccion de Matteo Salvini.
Arbre de tè
L'arbre de tè (Melaleuca alternifolia) es un arbrilhon del genre Melaleuca, de la familha Myrtaceae, extrèmament resistent, especialament sas rasigas, qu'es originari de la còsta subtropicala australiana e de partidas de Nòva Zelanda. Es pas de confondre aqueste arbust amb l'arbrilhon que se n'obten lo tè (Camellia sinensis), qu'es la planta que sas fuèlhas se consumisson en infusion dins l'aiga. L'òli d'arbre de tè a de proprietats terapeuticas nombrosas.
T-84
Lo carri T-84 es un carri de combat principau ucraïnian de tresena generacion desvolopat entre 1993 e 1994 a partir dau T-80 sovietic que l'usina èra situat a Karkòv. Intrèt en servici en 1999 au sen de l'armada ucraïniana e foguèt tanben exportat vèrs Tailàndia. Existisse unei versions destinadas a Ucraïna o ai practicas internacionalas.
Brea de Aragón
Brea de Aragón es un municipi de la província espanhòla de Saragossa dins la Comunautat Autonòma d'Aragon.
Plaça de la Borsa (Tolosa)
drecha|sens_quadre La plaça de la Borsa es una plaça del centre istoric de Tolosa. Es situada dins lo quartier Capitòli.
Châtel-de-Neuvre
Châtel-de-Neuvre es una comuna francofòna de Borbonés, situada dins lo departament d'Alèir e la region d'Auvèrnhe.
Tallud-Sainte-Gemme
Tallud-Sainte-Gemme es una comuna peitavina, situada dins lo departament de Vendea e la region daus País de Leire.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Châtel-de-Neuvre
Geografia
Situé sur la RD 2009 (ancienne RN 9), entre Moulins, à 18 km au nord, et Saint-Pourçain-sur-Sioule, à 12 km au sud, le village de Châtel-de-Neuvre domine la rive gauche de l'Allier.
Tallud-Sainte-Gemme
Toponimia
Las atestacions ancianas son, per lhuec:
Châtel-de-Neuvre
Istòria
Al a testificat una viguerie #que lo vilatge actual ne tira lo sieu nom (vicaria Denobrensis, pagus Donobrensis).
La municipalitat #portar, al cors del periòde revolucionari de la Convencion nacionala (1792-1795), lo nom de Montanha-sus-Aliar.
Au est attestée une viguerie dont le village actuel tire son nom (vicaria Denobrensis, pagus Donobrensis).
La commune porta, au cours de la période révolutionnaire de la Convention nationale (1792-1795), le nom de Montagne-sur-Allier.
Segonda batalha d'El Alamein
La segonda batalha d'El Alamein se debanèt dins lo corrent de la Segonda Guèrra Mondiala dau 23 d'octòbre au 11 de novembre de 1942. Foguèt la consequéncia d'una ofensiva aliada (Reiaume Unit, Austràlia, Nòva Zelanda, Índia, Sud-Africa, Grècia e França) còntra lei posicions alemandas dins la region d'El Alamein. Dispausant d'una superioritat materiala clara, leis Aliats capitèron de rompre lo dispositiu germanoitalian e de capturar una partida dei tropas de l'Axe en Africa. Leis Alemands e leis Italians perdiguèron ansin 50,000 òmes (20,000 tuats, bleçats e dispareguts, 30,000 presoniers) còntra 13,500 òmes per leis Aliats. Lei pèrdas materialas (500 carris perduts dins cada camp) èran tanben grèvas per leis Alemands qu'avián de dificultats considerablas per avitalhar sei tropas africanas.
Pompierre
Pompierre es una comuna francesa, situada dins lo departament dels Vòges e la region de Lorena.
Geografia
Bourg limitrophe De la Anautita-Marna a Unitat|10|km al sud de Neufchâteau e a Unitat|13|km  de l'accès autoroutier de Robécourt (A31), Pompierre se étire segon lo modèl tradicional del pòbli-carrièra lorrain. A traversat pel Mouzon #que salva lo famós pont éponyme.
Bourg limitrophe de la Haute-Marne à 10 km au sud de Neufchâteau et à 13 km de l'accès autoroutier de Robécourt (A31), Pompierre s'étire selon le modèle traditionnel du village-rue lorrain. Il est traversé par le Mouzon qu'enjambe le fameux pont éponyme.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
En 577, Gontran, rei de Burgondie, servís de mediador e jutge entre lo sieu fraire Chilpéric, rei de Neustrie e la siá mitat-fraire, Sigebert , rei de Austrasie. Aquela amassada istorica se fa al Pont de Pèira. Per commémorer aquel eveniment istoric, una capèla es édifiée.
En 1741, Jean-Baptiste de Lavaulx, senhor de Pompierre, Sartes, Courcelles e Dolaincourt se fa bastir un castèl encara visible a l'ora d'ara.
De 1790 a l'an IX, Pompierre a fach partida del costat de Beaufremont. 1824 bastiment del lavoir-abreuvoir e de l'ostal del berger communal. 1833 bastiment d'una bastissa a usatge de comuna e d'escòla.
1858, jutjada tròp vétuste, la glèisa romane es démolie mas lo portail del XII° sègle, del fach de la qualitat de la siá escultura, n'es soigneusement conservat per èsser integrat al nòu bastiment.
En 1741, Jean-Baptiste de Lavaulx, seigneur de Pompierre, Sartes, Courcelles et Dolaincourt se fait construire un château encore visible actuellement.
De 1790 à l’an IX, Pompierre a fait partie du canton de Beaufremont.
Puy-du-Lac
Comunas vesinas
400px|gaucha||Distanças e posicion relativa
Toponimia
Las atestacions ancianas son, per luec:
Ariete C1
Lo carri Ariete C1 es un carri de combat principau italian de tresena generacion desvolopat au començament deis annadas 1990. Intrèt en servici en 1995 au sen de l'armada italiana. Foguèt utilizat durant la Guèrra d'Iraq onte conoguèt gaire de combats importants.
Batalha d'El Agheila
La batalha d'El Agheila se debanèt dins lo corrent de la Segonda Guèrra Mondiala dau 11 au 18 de decembre de 1942. Aguèt luòc durant la retirada dei tropas germanoitalianas vencudas a la segonda batalha d'El Alamein. Foguèt una temptativa de l'Axe de restablir un frònt defensiu estable. Pasmens, aquò mau capitèt en causa de la manca d'avitalhament, especialament de carburant, e d'una manòbra de contornament neozelanda per lo desèrt. Divèrsei combats de rèire-gàrdia permetèron ais Alemands e ais Italians de perseguir sa retirada en direccion de Tunisia.
Félix Castan (Cançon)
Félix Castan es una cançon dels Fabulous Trobadors :
repic : Félix Castan, Félix Castan Félix Castan un escrivan de Montalban Félix Castan, Félix Castan Félix Castan un filosòf occitan Félix Castan, Félix Castan Félix Castan, un escrivan de Montalban Félix Castan, Félix Castan Félix Castan, un qu’a plan fach per l’occitan.
A fondat trenta ans i a Lo Festival de Montalban E la mòstra del Larzac Que los pintres ne'n badat Las Edicions Cocanha Qual las legi tot i ganha E lo centre del Barròc Qu’i venon dempuèi New-York
Dempuèi 50 ans se bat Contra l’aranha unitarista E sa tela centralista Es pas encara acabat Son accion es inspirada Per de Perbòsc la pensada Per Nelli e per Girard A pas causit los pus ringards
Es un òme d’escotar De plan ausir, per i soscar Per discutir melhor i a pas E per charrar aquò va plan Cal meditar sas idèas Abans que de las jutjar Veiretz ben que son novèlas E que los cal ensajar.
Ilue
L'ilue (o idua) es una lenga cross river parlada en Nigèria. Fa partida de la branca cross river bas.
Localisacion
L'ilue es parlat dins la zòna de govèrn local d'Oron de l'Estat d'Akwa Ibom.
Padirac
Padirac (Padirac en francés) es una comuna carcinòla situada dins lo departament d'Òut e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
La Chapèla Bertin
La Chapèla Bertin (La Chapelle-Bertin en francés) z-es una comuna occitana de Velai, situada dins lo departament del Naut Léger e la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament d'Auvèrnhe.
Comunas vesinas
400px|left|Distanças e posicion relativa
Toponimia
Las fòrmas ancianas son Ecclesia de Capella, en latin, en 1252, Prioratus Capellae Berti, en latin, en 1285, Prior Capella Bertini, en latin, en 1383, La Chappelle-Berti, en 1401. Lo mot chapela aguèt los sens successius de « partida de la gleisa de Tors que gardava lo mantel, la cappa, de Sant Martin, de « partida de gleisa amb un autar segondari », pueis de « petita gleisa ». Lo determinant Bertin es un nom d'òme, lo senhor versemblablament. Sovent, lo nom de chapela marca l'anciana preséncia d'una gleisa qu'èra una annèxa d'una gleisa parochala.
Abondance
Abondance pòt designar:
Maiada
Ua maiada qu’es ua hèsta qui consisteish a quilhar un arbo aperat « mai », en l’aunor d’ua persona. Aqueth trabalh, sovent clandestin que’s debana normaument dens la neit deu 30 d’abriu au 1èr de mai ; d'aquí le son nom. Qu’aperan tanbei « maiada » lo convit qui acompanha o qui seguirà la plantacion. Que s'i beu e minja generaument aus despens de la persona aunorada.
Calandreta (Cançon)
Calandreta es une cançon dels Fabulous Trobadors :
Maiada
Istòria
Las manifestacions ligadas a l’arbo de mai qu’an tocat tota l’Euròpa (Alemanha, Àustria, Soïssa, Suècia, Anglatèrra, Russia, Romania, Italia). La costuma de plantar un arbo qu’es atestada en França au sègle XIIau, e la mencion mei anciana qu’emana de las tèrras d’Òc : que’s tròba dens ua carta de 1136, autrejada per Rotgèr 1èr Trencavel entà la vila d’Ambialet : " Volem (...) que lou premier jour de may lou jouven pot plantar ung may que tota personna que ne trinque deu pagar un farrat de vi... . Los mais tà las gojatas que son atestats un chic pertot en França au sègle XIII . Que tròban mais taus elegits, dempuish 1830, mes sustot dempuish la IIIau Republica (1870-1940) . Qu’es enqüèra en Occitania qu'aquera costuma e’s perpetua au sègle XXI dab lo mei de vigor . Las maiadas que pòden estar individuaus, entà aunorar ua persona (gojatas de 20 ans, elegits, notables,...), sii collectivas, entà ua comunautat (municipalitat, con·hrairia,...).
Maransin
La fòrma de maiada qui, en Maransin, es la mei ritualizada e qui sembla la mei anciana qu’es lo mai a las gojatas de 20 ans. Que son los gojats de la classa, a còps ajudats per vesins o amics, qui an la carca de preparar e organizar la plantacion deus mais a totas las gojatas en atge deu vilatge, dens la nuit deu 1èr de mai. Au mes d’abriu, las garlandas e flors de papèr crespon que son perparadas. Que cau dinc a 600 flors tà cada mai, tanbei, tots que s’i hican : amics, vesins, parents, joens o vielhs, que s’amassan a l’esconut de las concernidas. Dus o tres jorns abans la fin deu mes, los gojats se’n van peus bòscs tombar los pins (pinus pinaster) causits quauque temps a l’avança per un òmi avisat qui sapi quei pin pòt estar copat shens har domau au proprietari qui, plan segur n’es pas estat avertit. Cau que los pins siin plan drets e pro hauts. Que pòden passar los 17 m. Un còp tombats, que son carrejats dens un parc o un carriu, cadun en çò d’un vesin de las maisons on seràn quilhats. Las tòras que pòden estar completament peladas e leishivadas tà’n tirar la gema ; un tòrclo de boish picat de flors de papèr multicolòras, que poja en torciròla deu pè dinc au cabelhèr. D’auts qu’i daishan la carròspla, mes qu’es estujada dab gèira pingorlada de flors e garlandas. Au bèc deu pin, lo cabelhèr sonque que damòra, eth tanbei ondrat de flors ; las brancas mei baishas son tiradas. Chic en devath, que hican en pindòlas sii duas, sii tres coronas de verdura flocadas, passadas a l’entorn de l’arplo : la petita la mei hauta, puish, en penent l’ua de l’auta, la mejana, e en devath la mei grana. A la neit deu 30 d'abriu, qu’atenen que lo monde de la maison on vòlen hicar lo mai e siin au lheit e la lutz estupada. Lavetz shens bruit, dus òmis que cavan un trauc prohons, deu temps que los auts apressan lo pin engarlandat. Aqueth qu’es quilhat dab horcas, escalas, còrdas e dab hòrt de braç. Un còp calat bien d’aplom, que hican lo panèu dab la formula consacrada : « Honneur à tes 20 ans » (aunor aus tons 20 ans), e au pè deu pin, un flòc d’arums o de gèsta. Quèn tot es acabat, que hèn petar dus còps de fesilh entà deishudar la maison. Lo mèste de l’indret qu’òrb los contravents e que hèi l’estonat. Puish qu’envita tot lo monde a búver un còp. Los joens de la tropa, los de 20 ans, qu’an d’auts mais a plantar tà las autas gojatas, e qu’i passaràn tota la neit. Lo mai damòra en plaça dinc a que los plantaires e siin envitats a har la hèsta, búver e minjar. Aqueth jorn, avant de passar a taula, la gojata aunorada qu’a de segar lo pin dab l’arpan, ajudada peu son pair. Si védetz un mai secat suu pè, aquò vòu díser que lo repaish de la maiada n’es pas enqüèra estat pagat. Que’s hèn tanbei en Maransin, maiadas entaus elegits, a soa casa l’annada de l’eleccion, e cada an dab un mai collectiu en plaça publica. De mei en mei que’s plantan mais entà totas las escadenças qui pòden servir de pretèxte entà s’arretrobar e har la hèsta : navèth vesin, anniversari, retrèita,...
Calandreta (Cançon)
Repic Calandreta, calandreta una escòla en occitan Calandreta, calandreta una escòla per deman.
Parla, parla calandrica Dins ta lenga electronica Parla, parla l’occitan Que sauràs lo catalan L’italian lo brasilian Lo roman lo galician.
Pintra, tinta calandret Viuràs dins un coloret Bingas-mirgas bigalhats Cotigas de mirgalhats Taribòlas de credons Bimbaròlas de cartons.
Tusta, tusta calandrin Tusta lo teu tamborin Tòca lo tambor de masca Inventa rimas fantascas Fa coma los fabulos Molina los trobadors.
Chuca, chuca calandura Lo solelh de l’aventura I a un monde a desfiar Te daisses pas enganar I a un pòble a respelir Te daisses pas amudir.
Saint-André-de-Briouze
Saint-André-de-Briouze es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Orne e la region de la Bassa Normandia.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Sant-André de Briouze, Sant Andréas (1090), Sanctus Andreas de Briosa o Juxta Briosam.
D'après o memòria de 1767, liurat a la Prefectura de la Adorna : en Bocage, i a doas pichonas municipalitats, lo restant del terren bon al labour, i a plànol, bòsc e pâture, ponch de comèrci e d'indústria. Lo Sr. Del Manjar a los dos tèrces de la dime amb la curació (2,460 libres). Los abitants son facils.
Sant-Denys-de-Briouze o Chapisière : aquela darrièra denominacion indica lo berceau primitif de la familha Chappe. Abans la Revolucion, Sant-Denis èra una parròquia #que la presentacion a la curació n'èra alternativa entre lo prieur de Briouze e lo senhor temporal.
En 1821, Sant-André-de-Briouze (611 abitants) absorbeix Sant-Denis-de-Briouze (144 abitants), a l'oèst de lo sieu territòri.
Saint-André de Briouze, Saint Andréas (1090), Sanctus Andreas de Briosa ou Juxta Briosam.
D'après le mémoire de 1767, délivré à la Préfecture de l'Orne : en Bocage, il y a deux petites communes, le restant du terrain bon au labour, il y a plan, bois et pâture, point de commerce et d'industrie. M. du Repas a les deux tiers de la dime avec la cure (2,460 livres). Les habitants sont aisés.
Saint-Denys-de-Briouze ou Chapisière : cette dernière dénomination indique le berceau primitif de la famille Chappe. Avant la Révolution, Saint-Denis était une paroisse dont la présentation à la cure était alternative entre le prieur de Briouze et le seigneur temporel.
En 1821, Saint-André-de-Briouze (611 habitants) absorbe Saint-Denis-de-Briouze (144 habitants), à l'ouest de son territoire.
Manganeses de la Lampreana
vinheta
Manganeses de la Lampreana es un municipi de la província espanhòla de Zamora dins la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Jingpo
Los jingpo ( o kachins, jinghpo, zaiwa, tsaiwa) son un pòble tibetobirman que viu en Birmania e en China, dins la província de Yunnan. Un grop viu en Índia, en Arunachal Pradesh, ont es conegut jos lo nom de singhpo.
Lenga
Lo jingpo es una lenga del grop kachinic que fa partida de la branca brahmaputrana de la familha tibetobirmana.
Lista dels primièrs ministres de Trinitat e Tobago
border|thumb|220px|Bandièra del president de Trinitat e Tobago Lo primièr ministre es lo cap de govèrn de Trinitat e Tobago.
Vaquí la lista dels primièrs ministres de Trinitat e Tobago dempuèi 1956.
Stanley Kubrick
Stanley Kubrick (26 de julhet de 1928, Nòva York - 7 de març de 1999, Harpenden) es un cineasta estatsunidenc de la segonda mitat dau sègle XX. Capable de tenir plusors ròtles tecnics (realizator, scenarista, director de la fotografia, productor, etc.), es famós per sei films fòrça trabalhats au nivèu de l'estetica, de l'esclairatge, dei detalhs e dau jòc dei comedians. De mai, amb d'òbras coma 2001, una odissèa de l'espaci, A clockwork orange, Barry Lyndon ò Full Metal Jacket, es vengut una fònt d'inspiracion per mai d'un realizator.
La jovença de Kubrick e son interès per la fotografia
thumb|right|Stanley Kubrick vèrs [[1944-1945.]]
Stanley Kubrick nasquèt lo 26 de julhet de 1928 dins una familha judieva dau Bronx originària d'Euròpa Centrala. Son paire, Jacob Leonard Kubrick (1901-1985), èra cardiològ, pianista e de fotograf amator. Sa maire, Sadie Gertrude Perveler (1903-1985), donèt la passion dei libres e de la lectura a son fiu. Lo pareu aviá egalament una filha, Barbara Mary Kubrick. Durant sa jovença, Stanley Kubrick s'interessèt ais escacs e a la fotografia mai pauc a seis estudis. Aguèt ansin pas lei nòtas sufisentas per obtenir lo drech de s'inscriure a l'universitat.
Melaleuca
Lo genre Melaleuca de la familha de las Myrtaceae compren d'espècias nombrosas, la majoritat originàrias d'Austràlia. S'en extrai d'òlis essencials fòrça odorants utilizats en fitoteràpia e en aromateràpia que lors proprietats terapeuticas vàrian sensiblament d'una varietat a l'autra. Los mai utilizats dins aqueste darrièr domeni son l'òli d'arbre de tè, del niauli e del cajeput.
Stanley Kubrick
La jovença de Kubrick e son interès per la fotografia
Kubrick explorèt rapidament la fotografia. A 16 ans, vendèt sa premiera fotografia au magazine Look. I foguèt engatjat coma fotograf independent e i trabalhèt quatre ans. Aquò li permetèt d'aprendre lei règlas de composicion fotografica, leis esclairatges, l'usatge deis exteriors e l'art de sasir lo movement. Tre aquela epòca, s'observèt lo perfeccionisme de Kubrick qu'èra ja capable de tornar faire lo meteis clichat de centenaus de còps per realizar un imatge.
L'orientacion vèrs lo cinèma
En parallèl, Kubrick s'interessèt au cinèma, especialament ai films d'autors europèus coma aquelei de Michelangelo Antonioni (1912-2007), d'Ingmar Bergman (1918-2007) ò de Federico Fellini (1920-1993). Èra passionat tant per leis intrigas que per lei tecnicas. Autodicta, se formèt en s'impausant la vista d'òbras reconegudas mai tanben de films marrrits. En 1950, decidèt finalament d'abandonar la fotografia per lo cinèma. Dins sei premiers films – dos documentaris consacrats a un boxaire e a un missionari – assegurèt totei lei foncions tecnicas (scenarista, quadraire, engenhaire dau son, montaire e realizator). Obtenguèt dos succès menors, principalament gràcias a la qualitat de sa fotografia. En 1952, aquò li permetèt de venir assistent realizator sus de films ò de documentaris.
Per filmar son premier lòng metratge, Fear and Desire sortit en 1953, Kubrick deguèt empruntar 10,000 dolars a sa familha e a seis amics. Per economizar son budjet, decidèt de pas enregistrar lo son amb leis imatges. Aquò entraïnèt de despensas suplementàrias importantas mai Kubrick recebèt l'ajuda de Richard de Rochemont, un productor interessat per sei trabalhs. Aquò li permetèt d'acabar son òbra, un film a prepaus d'un grop de soudats engatjats dins una guèrra entre doas nacions imaginàrias. Recebèt un acuelh critic mitigat e foguèt una revirada comerciala. Pasmens, lo New York Times sotalinhèt tornarmai la mesa en scena e la fotografia. De mai, Kubrick rescontrèt sa femna, Ruth Sobotka, durant lo filmatge. Lo pareu se maridèt en 1955 mai divorcièt tre 1957.
Lo segond lòng metratge de Kubrick sortiguèt en 1954. Intitulat Killer's Kiss, presenta l'istòria d'un boxaire menaçat per la mafia novayorkesa. Un còp de mai, Kubrick ocupèt la màger part dei ròtles tecnics per redurre sei despensas. D'efiech, dispausava encara d'un budget limitat (40,000 $). Pasmens, capitèt de vendre son film 75,000 $ a United Artists. Coma per Fear and Desire, lei criticas positivas regardèron subretot l'imatge car l'intriga mancava d'originalitat. Dins aquò, lo film recebèt lo leopard d'aur dau Festeval internacionau dau film de Locarno en 1959.
Lei premiers succès
thumb|right|[[Adolphe Menjou e Kirk Douglas dins Lei Sendiers de la Glòria.]]
Gràcias au succès de Killer's Kiss, Kubrick atraiguèt l'atencion de James B. Harris (nascut en 1928), un productor independent aguent de relacions bònas amb lei « majors » d'Hollywood. Lei dos òmes fondèron la Harris-Kubrick Pictures e trabalhèron ensemble sus lei tres films seguents de Kubrick. Aquela collaboracion permetèt au realizator d'obtenir de budgets pus importants. En 1956, per The Killing, Kubrick dispausèt de 320,000 dolars e, per lo premier còp de sa carriera, d'una còla tecnica complèta. L'intriga d'aqueu film es considerada coma classica – una istòria de bracatge durant una corsa ipica – mai Kubrick fragmentèt la cronologia de son racònte per interessar l'espectator.
Coma The Killing foguèt un succès, United Artists acceptèt de finançar lo projècte seguent de Kubrick, una adaptacion dau roman Lei Sendiers de la Glòria publicat en 1935. Inspirat per l'afaire dei caporaus de Souain fusilhats « per l'exemple » en 1915, lo film interessava pauc Hollywood. Pasmens, Kubrick reüniguèt un budget d'un milion de dolars. De mai, lo scenario interessèt l'estar Kirk Douglas (1916-2020) que decidèt de sostenir Kubrick. Joguèt donc lo personatge principau, lo coronèu Dax, dins un film que se debana durant la Premiera Guèrra Mondiala. Dos tèmas importants dau cinèma de Kubrick apareguèron dins aqueu film : la personalitat dobla e un mond menaçat d'afondrament. Lo generau Broulard (Adolphe Menjou), personatge rafinat, fin, amorau e sensa pietat, incarna perfectament aquelei tendàncias. Jutjat difamatòri per l'armada francesa, lo film foguèt pas difusat en França avans 1975. Dins aquò, foguèt un succès critic e comerciau ais Estats Units. Au nivèu privat, Kubrick rescontrèt, durant lo filmatge, Christiane Harlan que venguèt sa femna en 1958 après son divòrci amb Ruth Sobotka.
Après un projècte de western que mau capitèt amb Marlon Brando coma estar, Kubrick recebèt una demanda de Kirk Douglas per remplaçar Anthony Mann, lo realizator d’Espartac. Kubrick acceptèt e acabèt lo filmatge après 167 jorns de trabalh en Califòrnia e en Espanha. Sortit en 1961, lo film foguèt un succès comerciau important e ganhèt quatre Oscars. Pasmens, Kubrick estimava aver mancat de libertat e, quauqueis annadas pus tard, reneguèt lo film. De mai, per seis òbras seguentas, velhèt totjorn de fixar de condicions estrictas amb sei productors per dispausar d'una autonòmia sufisenta dins son trabalh.
La collaboracion amb Peter Sellers
thumb|right|[[Peter Sellers jogant lo Doctor Folamor.]]
Au començament deis ans 1960, Kubrick decidèt d'adaptar lo roman Lolita de l'escrivan rus Vladímir Nabòkov (1899-1977). Per defugir la censura dei movements puritans estatsunidencs, decidèt de realizar son film en Anglatèrra. Pasmens, aquela partença venguèt pauc a pauc definitiva car Kubrick trobèt de condicions de trabalh favorablas dins l'illa. Lo film, egalament dich Lolita, sortiguèt en 1962. Contant la relacion entre un òme adult e una chata de 12 ans, suscitèt una viva polemica e foguèt largament censurat ais Estats Units. De mai, la recepcion critica foguèt pas bòna. Pasmens, aquò empachèt pas lo film d'èsser un succès comerciau.
Per Lolita, Kubrick aviá chausit l'actor anglés Peter Sellers (1925-1980) per interpretar lo ròtle principau. Contunièt aquela collaboracion dins Doctor Folamor que sortiguèt en 1963. Òbra denonciant la foliá de la Guèrra Freja e la corsa ais armaments nuclears, foguèt un succès critic e comerciau. Lo film foguèt tanben nomat dins quatre categorias ais Oscars.
L'estudi de la conquista espaciala e de la violéncia extrèma
Après Doctor Folamor, Kubrick se documentèt sus la conquista espaciala e experimentèt de procès optics novèus per son film seguent. Per aquò, trabalhèt amb l'escrivan de sciéncia-ficcion Arthur C. Clarke (1917-2008). Intitulat 2001, una odissèa de l'espaci, lo film cònta una istòria de l'umanitat marcada per l'intervencion d'extraterrèstres. Pasmens, en defòra de son intriga, l'òbra foguèt una rompedura dins la sciéncia-ficcion en representant per lo premier còp, gràcias a l'ajuda d'engenhaires de la NASA e d'especialistas de l'intelligéncia artificiala, de decòrs tecnicament possibles dins lo futur. Recebèt un acuelh critic fòrça favorable e 2001, una odissèa de l'espaci foguèt lo pus important succès comerciau de Kubrick que recebèt, per la qualitat de son trabalh, l'Oscar dei melhors efiechs visuaus 1969.
Lo film seguent de Kubrick, A Clockword Orange, sortiguèt en 1971. Es tornarmai una òbra de sciéncia-ficcion mai s'inscriu dins lo futur pròche de la societat deis ans 1970. Lo concèpte dau « doble » i es encara desvolopat de l'inconscient de l'òme que lucha entre lo ben e lo mau dins un mond en cors d'afondrament. La representacion d'una violéncia extrèma suscitèt una viva polemica e Kubrick recebèt de menaças de mòrt en cò d'eu. Per se protegir, demandèt a la Warner Bros d'arrestar la difusion dau film au Reiaume Unit. Dins aquò, lo film foguèt un succès critic e comerciau.
Lo periòde dei films istorics e d'orror
Après tres òbras de sciéncia-ficcion, Kubrick assaièt sensa succès d'adaptar un film sus Napoleon mai lo projècte foguèt abandonat per la Warner Bros. Pasmens, gardèt son interès per lei films istorics e realizèt Barry Lyndon en 1975. Aquò marquèt una rompedura amb sei films precedents bòrd que chausiguèsse una estetica inspirada per lei pinturas dau sègle XVIII. 250 jorns de filmatge foguèron necessaris per realizar lo film e lo budget passèt de 2,5 milions a 11 milions de dolars. L'acuelh critic foguèt mitigat mai Barry Lyndon ganhèt quatre Oscars (melhors decòrs, melhora fotografia, melhora direccion artistica e melhors costums).
La question dau mau tornèt venir dins l'òbra de Kubrick amb Shining, una adaptacion liura dau roman eponim de Stephen King. Après la revirada comerciala parciala de Barry Lyndon, l'adaptacion d'un libre popular èra pauc riscada per lei productors. De mai, lo film podiá tanben atraire un public important gràcias a la preséncia de l'actor Jack Nicholson. Dins aquò, en despiech de la performància dei comedians e de l'usatge de procès optics novèus, lo film foguèt pas ben acuelhit per una partida deis espectators.