cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Cuçac (Gironda)
Cuçac (Cussac-Fort-Médoc en francés) es una comuna medoquina de Guiana, lingüisticament gascona, administrada prau departament de Gironda e la region de la Noèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
Las fòrmas ancianas son Cussac (par. de ~), en 1274, Cussaco (a cappella de ~arch. Sparre), en 1326, en latin. La grafia es en -c- e pas en -ss-. Cèrtas, Dauzat dèisha a causir entre un nom latin d'òme Cūcius e Cussius, mès los autes toponimistas o lingüistas son per noms en -ti- o en -tti- : Xavier Delamarre causís lo nom gallés d'òme Cūtios, los Féniés Cuttius devath Cutius (dens un estille que hèi supausar l'influéncia de Negre) e Bénédicte Boyrie-Fénié òpta fèrmament per Cutius. Çò que dona mèi de pes a l'ipotèsi d'un nom gallés es la localizacion daus Cuçacs dens las regions de hòrt substrat celtic : departaments de Cantal, Dordonha, Gironda, Naut Léger, Nauta Vinhana, pueis de Cucet (Alèir), atestat in Cuciaco en 886, La Baraque de Cuçan en Avairon, e l'abséncia aparenta de tot nom aparentat mèi au sud, o de tot *Cuçà en Catalonha. Lo sufixe es -acum,, , latinizacion dau sufixe gallés -āco(n). Cuçac èra donc probablament una anciana granda propietat antica qu'avèva per mèste Cūtios/Cūtius/Cuttius (noms d'origina gallesa), Cūcius o Cussius (noms latins). La question del nom es pas reglada : *Cūtiacon donaré regularament *Cusac e pas Cuçac.
Istòria
Lo Fòrt Medòc
Es un monument istoric deu sègle XVII construisit per Sebastien le Prestre de Vauban (arquitècte militar de Louis XIV). Es un siti classat au patrimòni mondiau per l'UNESCO en 2008 dab Lo Fòrt Patè e La Citadèla de Blaia. L'ensem deus monuments fòrma lo varrolh defensiu deu Bocau de Gironda. Vauban contruisit aqueth varrolh per protegir Bordèu de las atacas deus anglés, fau protegir lo comèrci deu vin e lo comèrci triangular. Aqueths monuments ne serviren pas jamei perqué n'i avut pas jamei d'atacas.
Uei lo siti se pòt visitar, ne demora quauques bastiments e d'autes son en roeinas. Deu costat deu vilatge entram per la pòrta reiau Au dessús de la pòrta i a una esculptura deu sorelh, es l'allegoria de Louis XIV. I a un purmèr còs de garda reiau es deu costat de la terra per los soldats. Avèm un dusau còs de garda deu costat deu Bocau, per surveilhar los batèus que arribavan. Au dehens, avèva la panisseria, la citèrna, la capèla e la cosina per la vida vitanta deus soldats. En roeinas, podem véder enqüèra las traças deus ostaus deus soldats. Per lo costat militar deu Fòrt, avem un horrat aiguèr, au dehens, a despart, trobam una podrièra e canons.
Lo fòrt podèva arcuélher dinc a 300 soldats mès n'i avut pas jamei autant de personas au fòrt.
Pepinster
Pepinster es una comuna de la província bèlga de Lièja.
Liure arbitri
Lo liure arbitri (liberum arbitrium en latin) es la facultat qu’auriá la volontat umana de se determinar liurament e d'esperela, a agir e pensar, en oposicion au determinisme o au fatalisme, qu'afirman que la volontat es determinada dins cadun de seis actes per de «fòrças» que l’i constrenhon.
Calvadòs (departament)
Calvadòs es un departament de França dins la region Normandia. L'Insee e la Pòsta li atribuisson lo còde 14. La prefectura es Caen e las sosprefecturas son Bayeux, Lisieux e Vire. vignette|Panèl de dintrada dins Calvadòs, sul pont de Normandia.
Geografia
Lo departament de Calvadòs es bordat per Marga al nòrd, e per tres autres departaments normands : Eure a l'èst, Orne al sud e Marga a l'oèst ; es separat de Sèina Maritima per l'estuari de la Sèina.
S'estend sus doas regions naturalas diferentas : lo Bacin parisenc a l'èst e lo Massís armorican a l'oèst.
Las regions naturalas que s'i tròban son :
Calvadòs, gràcia al pòrt de Ouistreham, es una pòrta d'intrada sul continent pels britanics. I a dos aeropòrts, Caen - Carpiquet e Deauville - Normandia.
Saint-Maurice-la-Clouère
Saint-Maurice-la-Clouère es una comuna peitavina, situada dins lo departament de Viena e la region de Novela Aquitània, ancianament de Peitau-Charantas.
Comunas limitròfas
400px|gaucha||Distanças e posicion relativa
Toponimia
Las atestacions ancianas son, per lhuec:
Nòtas
<references group="N"/>
Saint-Bonnet-le-Troncy
Saint-Bonnet-le-Troncy en arpitan (Saint-Bonnet-le-Troncy en francés) es una comuna arpitana, situada dins lo departament de Ròse e la region d'Auvèrnhe Ròse Aups.
Geografia
Santa-Casqueta-lo-Troncy a situat entre la vallée de Azergues e la vallée dels Arnelhs. Lo vilatge domina lo Ronçon, pichon afluent dels Arnelhs. Santa-Casqueta compti de nombroses caserius #que : Los Valentines, Cambry, Los Sarres, La Craze, Lo Pilon, Lo Guèine, Lo Lacheron, Lo Patirot, Barbery, Las Grandas Tèrras, Lo Munal, Lo Xaval, Lo Ronçon, èca...
Saint-Bonnet-le-Troncy est situé entre la vallée d'Azergues et la vallée du Reins. Le village domine le Ronçon, petit affluent du Reins. Saint-Bonnet compte de nombreux hameaux dont : Les Valentines, Cambry, Les Sarres, La Craze, Le Pilon, Le Renard, Le Lacheron, Le Patirot, Barbery, Les Grandes Terres, Le Munal, Le Gaillard, Le Ronçon, etc...
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Carpiquet
Carpiquet es una comuna normanda, situada dins lo departament de Calvadòs e la region de la Bassa Normandia.
Geografia
Carpiquet Se situa en la primièra corona de la périphérie caennaise. S'estend a l'oèst de la vila, près dels quartièrs de Venoix e de la Maladrerie-Beaulieu.
La municipalitat a partejat dins quatre zònas desparièras :
Carpiquet se situe dans la première couronne de la périphérie caennaise. Elle s'étend à l'ouest de la ville, à proximité des quartiers de Venoix et de la Maladrerie-Beaulieu.
La commune est partagée en quatre zones distinctes :
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Las tropas canadiennes (8 brigada e The Royal Winnipeg Rifles), comandadas pel general Dempsey, lançan una ofensiva (la operacion Windsor) sus Carpiquet la amb la fin de liberar l'aeropòrt #qu'èra un objectiu prioritaire del débarquement de Normandie. Lo vilatge a liberat en la jornada ; mas l'aeropòrt, defendut per una companhiá SS, rèsta a las mans de las fòrças alemandas fins al 9 de julhet.
L'aeropòrt de Carpiquet es ne fa la basa aeriana de Can - Carpiquet n° 131, oficialament nascuda lo 17 d'agost de 1939, après los ans de negociacions entre lo ministèri de l'aire, las municipalitats tangudas e la cambra de comèrci. Los trabalhs son totun luènh d'èsser acabats. En junh 1940, los Alemands eretan d'una basa aeriana modèrna e practicament acabada. S'alegran alavetz de bétonner la pista n'èrba. thumb|center|upright=2|Carpiquet sul [[atlas de Trudaine]]
Les troupes canadiennes (8 brigade et The Royal Winnipeg Rifles), commandées par le général Dempsey, lancent une offensive (l’opération Windsor) sur Carpiquet le 4 afin de libérer l'aéroport qui était un objectif prioritaire du débarquement de Normandie. Le village est libéré dans la journée ; mais l'aéroport, défendu par une compagnie SS, reste aux mains des forces allemandes jusqu'au 9 juillet.
L'aéroport de Carpiquet est en fait la base aérienne de Caen - Carpiquet n° 131, officiellement née le 17 août 1939, après des années de négociations entre le ministère de l'air, les communes concernées et la chambre de commerce. Les travaux sont pourtant loin d'être terminés. En juin 1940, les Allemands héritent d'une base aérienne moderne et pratiquement terminée. Ils se contentent alors de bétonner la piste en herbe. thumb|center|upright=2|Carpiquet sur l'[[atlas de Trudaine]]
Raeren
Raeren es una comuna de la província bèlga de Lièja.
Estrech de Malaca
thumb|L'estrech de Malaca rejonhent l'ocean Indian al nòrd amb la mar de China al sud L'estrech de Malaca es un long corredor maritim del sud-èst d'Asia situat entre la peninsula Malaisa e l'Illa Indonesiana de Sumatra, e religant la mar d'Andaman, mar bordièra de l'ocean Indian, a la mar de China Meridionala, al sud.
Prenguèt una importància estrategica de primièr ordre, essent la rota principala del provesiment en petròli de dos dels principals consomators mondials, Japon e China. Los pus grands pòrts son Malaca (Malàisia) e Singapor.
Importància geoestrategica
L'estrech de Malaca es una de las pus importantas vias de navigacion del mond, e coneis un trafic equivalent a aquel del canal de Suèz. Constituís una de las principalas vias de passatge entre l'ocean Indian e l'ocean Pacific, religant quatre dels païses pus poblats al mond: Índia, Indonesia, Japon e China. Qualques chifras o mòstran:
Aquel important trafic e son estrechor ne fan una zona privilegiada per la piratariá e una cibla potenciala del terrorisme. La piratariá es venguda un problèma major dempuèi un decenni, lo nombre d'atacas passant de 25 en 1994 a 220 en 2000, abans de redescendre a 150 en 2003, o lo tresen de la piratariá mondiala. S'estima que en 2004, lo recòrd de l'annada 2000 se deuriá aténher. Qualques especialistas estiman que sola una mitat de las atacas fa l'objècte d'un rapòrt. Las marinas malaisa, indonesiana e singaporiana an aumentat lors patrolhas a partir de julhet de 2004 mas la geografia de l'estrech lo rend quasiment impossible de securizar : separa Malàisia d'Indonesia, conegudas per aver de relacions dificilas, çò que complica encara un pauc mai las questions de securitat. Segon l'Organizacion Maritima Internacionala (OMI), 135 naus foguèron atacadas, 44 sasiments e 600 marins pres en ostatge e cambiats contra rescat en 2008. Larg de a son embocadura septentrionala, l'estrech se redusís fins a 2,8 km vèrs son extremitat meridionala. Es semenat de centenats d'illas inabitadas envasidas per de mangròvas qu'ofrisson fòrça rescondudas pels criminals.
Un atemptat terrorista poiriá, en colant una granda nau, a causa de la flaca prigondor dels fons (25 m al mens prigond), tapar vertadièrament lo trafic, amb fòrça consequéncias sul comèrci mondial.
Contornaments
Tailàndia a elaborat plusors plans per reduire l'importància economica de l'estrech de Malaca. Prepausèt plusors projèctes de canal a travèrs l'istme de Kra, evitant atal 600 milas de navigacion entre Africa o l'Orient Mejan e lo Pacific.
Pasmens, aquel canal copariá Tailàndia en dos, en isolant las províncias del sud, que Narathiwat, Pattani e Yala de la minoritat musulmana, de la rèsta del país. E mai, son còst proïbitiu daissa pensar qu'aquel canal se bastirà pas abans longtemps, malgrat los desirs dels òmes politics tailandeses.
Un autre biais de contornar l'estrech seriá de construire un oleoducte a travèrs l'istme, çò que permetriá de transportar lo petròli cap a de naus esperant de l'autre costat, per un còst de 50 cents lo baril.
Aquel projècte d'oleoducte lo concurréncia un autre projècte a travèrs Birmania, o dirèctament per Xinjiang (en China continentala), que sa construccion comencèt en octobre de 2004.
A costat d'aqueles projèctes de canal e d'oleoducte, existís doas rotas maritimas alternativas: Aquelas doas rotas son tanben expausadas a la piratariá e al terrorisme. E mai, l'estrech de la Sonda es tròp pauc prigond per permetre lo passatge de las naus de tipe Malaccamax.
Paul Aebischer
Paul Aebischer (Hauterive, Friborg, 8 de decembre de 1897 - Florença, 9 de març de 1977) foguèt un lingüista e medievista soís. Aqueste romanista, que ensenhèt la filologia romanica a l'Universitat de Friborg primièr e puèi a Lausana, desvolopèt lo metòde dich d'estratigrafia lingüistica. Venguèt membre de l'Institut d'Estudis Catalans en 1946.
Biografia
Paul Aebischer nasquèt a Hauterive en 1897 dins una familha de classa mejana, filh de Pierre-Joseph Aebischer, professor a l'escòla normala d'Hauterive e de Josephine Fischer. Passèt son bachelierat latin-grèc a Friborg en 1917 e obtenguèt son doctorat a l'Universitat de la meteissa vila en 1921 gràcias a sa tèsi Sur l'origine de la formation des noms de famille dans le canton de Fribourg. Venguèt tre 1924 ensenhaire de filologia dins aquesta universitat. Del temps d'un lectorat de francés que faguèt a Florença entre 1924 e 1925 coneguèt Norina Giuseppina Anna De Capua que venguèt sa femna en 1926.
Remicourt (Lièja)
Remicourt (Lièja) es una comuna de la província bèlga de Lièja.
Attenschwiller
Attenschweiler en alemannisch (Attenschwiller en francés) qu'ei ua comuna francesa deu departament deu Haut Ren e de la region del Grand Èst.
Losne
Losne es una comuna francesa, situada dins lo departament de Còsta d'Aur e la region de Borgonha.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
La Hoguette
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
vignette|droite|upright|Abadiá de Saint-André.
Cotonou
thumb|left|230px
Saint-Georges-sur-Meuse
Saint-Georges-sur-Meuse es una comuna de la província bèlga de Lièja.
Saint-Nicolas (Lièja)
Saint-Nicolas (Lièja) es una comuna de la província bèlga de Lièja.
Bousignies
es una comuna francesa del departament del Nòrd e de la region dels Nauts de França.
Corsega del Sud
La Corsega del Sud (var. Corsega deu/dau Sud, Còrsega dau Sud) (2A) qu'ei un departament de França.
En seguida de la refòrme territoriala de 2015, los 2 conselhs departementals de Corsega (Conselh departamental de la Nauta Corsega e Conselh departamental de la Corsega del Sud) an fusionat lo  de genièr de 2018 amb la Collectivitat territoriala de Corsega, que ten ja las competéncias d'una region d'estatut particular, per formar la Collectivitat de Corsega.
Harry Connick, Jr.
thumb|Harry Connick, Jr. (2010) Joseph Harry Fowler Connick, Jr., mai conegut coma Harry Connick, Jr. (New Orleans, 11 de setembre de 1967) es un cantaire, pianista, compositor e actor american. A vendut mai de 25 milions d'albums dins lo mond entièr.
Lobamba
Lobamba es la capitala traditionala e legislativa d'eSwatini. Sa populacion es estimada a 5800 abitants.
Marigny-le-Châtel
Geografia
thumb|300px|left|Plànol de Marigny-lo-Châtel
Marigny-lo-Châtel es una municipalitat #que se situa en lo Alba, en Champagne crayeuse, sus la vallée de la Ardusson.
Une photographie aérienne montre bien les tracés des cours d'eau de la plaine de Marigny. Le quadrilatère correspond à la vieille cité médiévale et à ses anciens fossés.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Marigny (Mariniacus) Deriva de Marinius, gentilice romain #que lududes-meteissa deriva del subernòm Marinus.
L'aucupacion umana es fòrça anciana. Un polissoir del Neolític èra soslinhat a sul territòri de la comuna. A desaparegut, coma fòrça d'autras mégalithes de la region, vendut en pèiras de bastiment. Al nòrd del pòble, sul marge esquèrre de la Ardusson, dos pichons tumuli préhistoriques (de còps designats jol nom de tombelles) an #èsser meses a jorn a. Dempuèi, pas mens d'una desena de sépultures protohistoriques an #èsser repérées en lo moment de survols de la municipalitat. De recents registres, en lo moment de l'ampliament del lotissement del Rion, an tanben revelats sectors d'abitacion en remontant a la edat del fèrre.
La via romaine de Sentit a Chalons de Champanha, dicha via de Lannerey, travèrsa lo vilatge del sud-oèst al nòrd-es. Una autra via romaine, de Tròias a París, passa de siás n'oèst al limit del finage de la municipalitat, sul territòri de Ossey-los-Tres-Ostals. De l'epòca romaine, dos bronzes an #èsser descobèrts al cors de la. Lo un d'eles representa l'emperaire Probus. Es uèi conservat al musèu de Tròias.
Als s, lo castèl fòrt es la possession de la branca cadette del nòble ostal champenoise de Traînel. Es un fief important del comtat de Champagne. Los comtes de Champagne Thibaud III e Thibaud V (tanben conegut jol nom de Thibaud II de Navarra) i an séjourné. A la fin de la, Agnès de Traînel la #aportar a lo sieu marit, Pondes de Thil. En 1430, lo castèl i aguèt pres per las tropas de Charles VII après una aucupacion dels luòcs pels partidaris dels Bourguignons.
Pendent los guèrras de religions, Marigny es lo teatre de divèrses combats. La vila serà assiégée e saquejada a divèrsas recuperacions entre 1576 e 1589. Las fortificacions ja mesas a mal pendent la guèrra de, patisson de degradacions irremeiables.
En 1789, Marigny dépendait del intendance e de la généralité de Chalons de Champanha, eleccion de Tròias, e del bailliage de Sentit, levat del castèl #qu'èra del bailliage de Tròias. Pendent la Revolucion francesa, lo bourg #èsser un cap de-luòc de costat. A la meteissa epòca, lo vilatge de Sant-Martin-de-Bossenay èra un masatge caseriu de Marigny, del temps que Sant-Pierre-de-Bossenay a l'ora d'ara caseriu de Sant-Martin, i aviá ligat a Rigny-la-Nonneuse.
Challes
Challes es una comuna francesa, situada dins lo departament de Sarta e la region dels Païses de Léger.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Nòtas
<references group=N/>
Dardenac
Dardenac (en occitan e en francés) es una comuna occitana de Bordalés, lingüisticament gascona, administrada per lo departament de Gironda de la region de Novèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Toponimia
Es interessant de conferir lo nom emb lo d'Arthenac.
Las fòrmas ancianas son Ardenac, Ardenas, Ardenaz, Artennac, Arzenas (en occitan, deu sègle XI au sègle XIII), Ardenacum (en latin, deu sègle XI au sègle XIII), Artenac, Artenatz, Dardenatz en 1479. Las atestacions de 1479 son citadas tanben per Dauzat, que precisa que son dens lo medish acte.
Bénédicte Boyrie-Fénié s'apuja sus la varianta Arzenac (en realitat Arzenas) per provar que la fòrma etimologica es Ardenac, pui que -d- se pòt mudar en -z- e que un -t- ac pòt pas. Constata pr'aquò que *Ardennus o *Ardenus son pas atestats. L'origina antica seré donc *Ardennacu(m). Per l'aglutinacion de la preposicion de, B. Boyrie-Fénié l'explica per de sequéncias coma ecclesia d'Ardenac, transcrit ecclesia Dardenac (implicitament, l'autora indica que l'aglutinacion seré d'origina escrita).
La preséncia per un medish nom de variantas en -ac e tanben en -atz/az/as es explicada per un article de Miquèu Audoièr dens la revista País Gascons. Una -s s'ajusta au nom d'una parròpia per donar lo nom daus abitants; après, au cap d'un moment, lo collectiu format atau se confond, definitivament o pas, emb lo nom de la comunautat: *Ardenacs es prononciat regularament Ardenatz (los abitants de Ardenac), pui lo nom deu vilatge ven Ardenatz o se consèrva coma Ardenac. Dens lo cas de (D)ardenac, la consciéncia dau nom d'origina s'es sauvada.
Saint-Escobille
Saint-Escobille es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Essonne e la region d'Illa de França.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Biudòs (omonimia)
Biudòs se pòt referir a:
Clau 212
La clau 212 qu'ei un kanxi qui significa drac.
Canton deu Hosseret
Le canton deu Hosseret  qu'es ua anciana division administrativa de Gasconha e de Lengadòc, situada dins l'arrondiment de Murèth, le departament de Nauta Garona e la region de Miègjorn-Pirenèus, adara d'. 14 de las 15 comunas que son dempuèi 2015 dens le canton de Casèras e la Comunautat de comunas Còr de Garòna, La Hita Bigordana qu'es dens le canton d'Autariba e la Comunautat de comunas de Volvèstre. La lenga autoctòna qu'es l'occitan gascon, dens sa varianta orientala.
Alincthun
es una comuna francesa, situada dins lo departament del Pas de Calais e la region del Nòrd-Pas de Calais.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Mai de doas dotzenas de caserius e de luòcs-diches forman Alincthun. Los mai renommés son : La Bassa Vallée, anciana cita de caça a la Mièja Edat dels nòbles senhors; la Fresnoye e lo sieu castèl, lo Fay e la Liane, lo masatge caseriu mai important #que deu lo sieu nom al riu #que la trauèssa. La glèisa, #que data del periòde ogivale, a #èsser reconstruite l'an 1850. Las siás vidrieres an #èsser recentament meses n'estat per la comuna.
Fin finala, lo passat alunhat de Alincthun es encara visible a travèrs dels cavòts romaines e mérovingiennes de descobèrtas en maints endroits sul territòri communal.
Plus de deux douzaines de hameaux et de lieux-dits forment Alincthun. Les plus renommés sont : La Basse Vallée, ancien rendez-vous de chasse au Moyen Âge des nobles seigneurs; la Fresnoye et son château, le Fay et la Liane, le hameau le plus important qui doit son nom à la rivière qui le traverse. L'église, qui date de la période ogivale, a été reconstruite en 1850. Ses vitraux ont été récemment remis en état par la commune.
Enfin, le passé lointain d'Alincthun est encore visible à travers les tombes romaines et mérovingiennes découvertes en maints endroits sur le territoire communal.
Montmain (Còsta d'Aur)
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Dampierre-sur-Moivre
Dampierre-sur-Moivre es una comuna francesa, situada dins lo departament de Marna e la region de Champanha-Ardena.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Charanta Maritima
La Charanta Maritima (Chérente-Marine en peitavin-santongés, Charente-Maritime en francés) es un departament de França. Fa partida de la region administrativa de. Se partaja entre las regions istoricas de Aunis (al nòrd-èst de Charanta) e de Santonge (al nord-oèst e al sud de Charanta). Lo capluòc es La Rochèla (75 822 ab).
Las quatre sosprefecturas son Santas (26 470 ab), Rochefort (25 676 ab), Saint-Jean-d'Angély (7522 ab) e Jonzac (3552 ab). Roian (18 541 ab) es una vila toristica importanta.
Lo departament de Charanta Inferiora es creat lo 4 de març de 1790. Lo capluòc es fixat a Sentas. En 1810, Napoleon Ièr fixèt lo capluòc a La Rochela, vila portuària importanta. En 1941, lo departament càmbia de nom, per venir Charanta Maritima.
Nauta Corsega
En seguida de la refòrme territoriala de 2015, los 2 conselhs departementals de Corsega (Conselh departamental de la Nauta Corsega e Conselh departamental de la Corsega del Sud) an fusionat lo  de genièr de 2018 amb la Collectivitat territoriala de Corsega, que ten ja las competéncias d'una region d'estatut particular, per formar la Collectivitat de Corsega.
Saint-Pierre-de-Maillé
Saint-Pierre-de-Maillé es una comuna peitavina, situada dins lo departament de Viena e la region de Novela Aquitània, ancianament de Peitau-Charantas.
Toponimia
Las atestacions ancianas son, per lhuec:
Nòtas
<references group="N"/>
Aubure
Altweier en alemannisch (Aubure en francés) qu'ei ua comuna francesa deu departament deu Haut Ren e de la region d'Alsàcia.
Seraing
Seraing es una comuna de la província bèlga de Lièja.
Lista dels presidents de Chile
Aiçò es la lista dels presidents de Chile dempuèi l'independéncia (Dirigents suprèms entre 1817 e 1829, e presidents dempuèi 1829).
Republica (dempuèi 1829)
Nota: Lo nom en gras indica un President o Cap Suprèm efectiu. Lo nom en italica indica un President interimari. † marca la data de decès dins lo cas de mòrt abans la fin del mandat.
Soumagne
Soumagne es una comuna de la província bèlga de Lièja.
Cheveuges
es una comuna francesa del departament de las Ardenas e de la region de Champanha e Ardena.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Marselha 15 e 16
Lo uechen sector de Marselha o Marselha 15 e 16 es un sector municipal de la vila de Marselha administrat per un conselh de sector e un cònse de sector. Es creat en 1975 e compren los 15en e 16en arrondiments de Marselha. Sa populacion es de 0 abitants.
Istòria
Còsta d'Aur
La Còsta d'Aur (21) qu'ei un departament de França dins la region de.
Iodizacion
La iodizacion es un fenomèn lingüistic que consistís a transformar lo son [ʎ] (representat pel digraf -lh- en occitan) en [j]. Aquesta realizacion es sonada popularament ieisme en espanhòl. Afectèt e afècta encara d'autras lengas coma lo francés, lo catalan, lo romanés e mantuna varietat del nòrd d'Itàlia.
Existís tanben una autra iodizacion possibla qu'es pro espandida en occitan e concernís la -s [z], que se produsís generalament quand aquesta es en contacte amb de consonantas sonòras e dona tanben un iòd.
Transformacion de -lh- en iòd
Lo fenomèn es pro espandit en occitan ont ocupa una porcion considerabla del sud-èst del país. La iodizacion de -lh- es quasiben generala en provençal e ocupa una bèla part de l'espandi mediterranèu del lengadocian.
Aquesta realizacion afècta tanben de palatalizacions segondàrias coma dins lièch (prononciat alara [jɛʧ]) o luònh [jɔn] coma per exemple en montpelhierenc.
Transformacion de -s [z] en [j]
Aquesta evolucion se realiza quand lo son [z] se tròba en contacte amb de consonantas sonòras ([b], [d] e [g]) e tanben davant [f], [s] o [ʧ]. Es ja fossilizada dins divèrses mots occitans coma èime < AESTIMA, blaimar < BLASPHEMARE o ilha < ['izla] < INSULA.
Es subretot en fonetica sintactica que se fa sentir, mai que mai dins la part occidentala de l'occitan. Aital dins de combinasons coma los buòus, las femnas o dels gorgs los articles se pronóncian respectivament [luj], [laj] e [dej].
La iodizacion en catalan
Lo fenomèn afècta istoricament una part importanta del catalan oriental e es encara plan viu dins las Islas Balearas. En Catalonha lo trach foguèt estigmatizat amb de frasas del tipe "la paia a l'ui" per "la palla a l'ull", çò qu'entrainèt sa reculada geografica. La iodizacion istorica afectèt sonque las palatalas primièras e pas las palatalas sortidas mai recentament de la geminada latina -LL-. Dins mantes parlars balears aquela [j] pòt desaparéisser completament en foncion de la vocala que l'environa.
La iodizacion en romanés
Lo meteis fenomèn afectèt lo romanés coma se pòt veire dins los exemples seguents.
Comunas de las Lanas
Per las autras comunas, vejatz Listas de las comunas de França.
Lista de las 331 comunas deu departament de las  per òrdre alfabetic, amb lor còde INSEE e lor còde postau principau. Véder tanben la lista dels cantons e la lista de las ancianas comunas.
Fonts
Grafias d'après lo sit de l'Institut Occitan.
De verificar
Las grafias de las comunas seguentas son pas las de l'Institut Occitan :
Kara
Kara(카라) ei un grop de musica pop corean de Seol. Es actiu dempuish 2007.
Meillers
Meillers es una comuna francofòna de Borbonés, situada dins lo departament d'Alèir e la region d'Auvèrnhe.
Sprimont
Sprimont es una comuna de la província bèlga de Lièja.
Biudòs (Lanas)
Biudòs (Biaudos en francés) qu'ei ua comuna gascona deu País de Gòssa situada dens lo departament de las Lanas e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Geografia
vignette|upright=1.6|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
La prononciacion qu'ei [biw'dɔs]. Las fòrmas ancianas que son Sanctus Petrus de Biudos aus sègles XI-XII, ecclesia de Biudos aus sègles XI e XII, Bildos en 1072, Viodos (mapa de 1638), Biodos (mapa de 1647), Biaudos (mapa de 1714), Biodos (mapa de 1733).
Negre (citat per B. Boyrie-Fénié) que pensa a ua arradic *bild-, probablament preceltica, la de Bildos au País Basco espanhòu, dab lo sufixe aquitanic -oss. La fòrma de 1072 qu'ei, segon Bénédicte Boyrie-Fénié, la mei près de l'origina e l'arreliga a Biudòs, en Sola, qui ei Bildoze en basco. Lo nom que vieneré d'un radicau prelatin, dilhèu lo deu basco bil « arredondit, rabasset », aplicat a un costalat de fòrma arredondida. Bénédicte Boyrie-Fénié que cred lo nom ei d'origina aquitanica, nocion que B. Boyrie-Fénié identifica implicitament a la de proto-basco.
Saint-Vith
Fa partit de la Comunautat germanofona de Belgica e constituís una de las 9 comunas de lenga alemande de Belgica.
Donèt son nom al País de Saint-Vith (Zënt-Väiterland), region ont la lenga vernaculara tradicionala es lo luxemborgés.
Sos abitants se sonan los Saint-Vithois e Saint-Vithoises.
Grimesnil
Grimesnil es una comuna normanda, situada dins lo departament de la Marga e la region Normandia.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Dornecy
Dornecy es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Nièvre e la region de Borgonha.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Comunautat de comunas de Còr de Garòna
La Comunautat de comunas de Còr de Garòna qu'es una intercomunalitat de la Republica Francesa, situada dens lo departament de la Nauta Garona e la region d' ancianament de Miègjorn-Pirenèus. Lo son còdi SIREN es 200068815.
Istòria
Lo 1èr de gèr 2017, la comunautat de comunas que resultè de la fusion de la CC deu canton de Casèras (a Casèras), las 16 comunas), de la CC de Loja e de Toish (a Sent Helitz deu Castèth, las 14 comunas) e de la CC de Savés (Hauta Garona) (a Riumas, las 18 comunas). La residéncia es a Casèras.
Composicion
Le nom de la comuna qu'es seguit deu nom de l'intercomunalitat precedenta. Las comunas son pas totjorn dens l'òrdre alfabetic.
Saint-Pierre-d'Exideuil
Saint-Pierre-d'Exideuil es una comuna peitavina, situada dins lo departament de Viena e la region de Novela Aquitània, ancianament de Peitau-Charantas.
La Roche-Guyon
La Roche-Guyon es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Val d'Oise e la region d'Illa de França.
Secretina
La secretina es una ormòna intestinala secretada per un grop de cellulas, dichas cellulas S, de la mucosa dau duodenum. Sa produccion es estimulada per la preséncia d'una aciditat dins la lutz intestinala en sortida de l'estomac. Entraïna la secrecion d'ions HCO3- per lo pancrèas, çò que permet neutralizar leis acids gastrics.
La Roche-Guyon
Nòtas
<references group=N/>
Saint-Pierre-d'Exideuil
Toponimia
Las atestacions ancianas son, per lhuec:
Nòtas
<references group="N"/>
Allouagne
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Los abitants son communément trucats los Poulouches.
Cassanhosa
Cassanhosa (Cassaniouze en francés) z-es 'na comuna auvernhata d'Occitània, situada dins lo departament del Cantal e la region d'Auvèrnhe Ròse Aups.
Allouagne
Istòria
Les abitants sont communément appelés les Poulouches.
Cassanhosa
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Toponimia
Las atestacions ancianas son Cassanhosa en 1269, Chassanhoza al sègle XIV, Cassanihose en 1492, Cassanioze en 1536, Cassanhioze en 1552, Cassenhoze en 1564, Cassanjol en 1608, Cassimeuse en 1628, Cassaniosa en 1631, Casseniouze en 1658, Cassaghnouze en 1659, Cassaignouse en 1666, Cassaigniouzes en 1668, Cassanhouze e Cassaniouze en 1670, Cassanuse en 1672, Cassanieuse en 1675, Cassanhiouse en 1688, Cassaniouze en 1694, Cassaniouses en 1740, Cassagniouse en 1741, Cassagnouse en 1745, Castaniouse en 1760, Castanhouze en 1763, Cassagnouze en 1764.
Nòtas
<references group="N"/>
Stavelot
Stavelot es una comuna de la província bèlga de Lièja.
Bousignies-sur-Roc
es una comuna francesa del departament del Nòrd e de la region dels  Nauts de França
Stoumont
Stoumont es una comuna de la província bèlga de Lièja.
Canton de Lavardac
N.B. Ua partida de las informacions de l'infobox (n° INSEE, superficia, populacion, densitat, mapa) correspon au canton ancian de Lavardac.
Las comunas de l'ancian canton
Las 11 comunas.
Istòria
Lo canton se creèc pendent la Revolucion. I agoc tanben un canton de Laussinhan o Barbasta entre 1790 e 1801.
Daubesa
Daubesa (Daubèze en francés) es una comuna deu Vasadés istoric, en Guiana, lingüisticament gascona, administrada per lo departament de Gironda de la region de Novèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
Es interessant de conferir lo nom emb lo d'Albesa.
Bénédicte Boyrie-Fénié cita una fòrma anciana: Daubesa (en occitan, 1307-1397), qu'es dejà la que coneishem.
Dauzat e Rostaing interprètan coma *Albitia (villa), deu nom d'òme latin *Albitius, de Albius; la preposicion de s'es aglutinada. Per Ernèst Negre, citat per Bénédicte Boyrie-Fénié, e per la toponimista era-medisha, se tracta deu nomen Albisius, derivat tanben de Albius. Los tres autors son d'acòrd sus l'aglutinacion de la preposicion de.
Citem una etimologia populara, en relacion emb la preséncia d'aubars.
Còstas d'Arvòr
Las Còstas d'Arvòr (22) (en breton Aodoù an Arvor, en francés Côtes-d'Armor) es un departament francés de la region de Bretanha.
Ségrie-Fontaine
Ségrie-Fontaine es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Orne e la region de la Bassa Normandia.
Còstas d'Arvòr
Istòria
Lo departament de las Còstas del Nòrd (Aodoù-an-Hanternoz) es creat lo 4 de març de 1790, coma lo de las Còstas del Sud (qu'es aitanlèu renomat Morbihan-Mor-Bihan).
Ségrie-Fontaine
Geografia
La municipalitat es en Soïssa normande Lo sieu bourg es al sud de Pont-de Ouilly, a Unitat|9|km  a l'èst de Athis-de-lo Adorna e a Unitat|20|km  al nòrd-oèst de Putanges-Pont-Écrepin.
Còstas d'Arvòr
Istòria
Lo 27 de febrièr de 1990 es renomat Côtes-d'Armor (Còstas d'Arvòr).
Ségrie-Fontaine
Geografia
La commune est en Suisse normande Son bourg est à 6.5 km au sud de Pont-d'Ouilly, à 9 km à l'est d'Athis-de-l'Orne et à 20 km au nord-ouest de Putanges-Pont-Écrepin.
Maîche
Maîche es una comuna francesa, situada dins lo departament de Dobs e la region de Borgonha Franca Comtat.
La Bastideta
La Bastideta (en francés Labastidette) es ua comuna gascona situada dens lo departament de la Hauta Garona e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Maîche
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
La Bastideta
Istòria
Pendent l'Ancian Regime, La Bastideta èra de l'eleccion de Comenge, doncas de la província de Gasconha, de la generalitat d'Aush, de l'archidiocèsi de Tolosa e de la senescaucia de Tolosa. Le vocable de la glèisa, annèxa de Sent Jacme de Murèth, es la Nativitat de la Verge. En 1790, La Bastideta èra deu canton de L'Èrm, en l'an X, deu canton de Murèth.
Theux
Theux es una comuna de la província bèlga de Lièja.
Ségrie-Fontaine
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Hayrettin Barbarossa
thumb|200px| Barbarossa Hayrettin Pasha (ca 1478 – 1546) que ho un marin e un corsari au servici de l'Empèri Otoman. Qu'ei mei que mei conegut dehens lo monde occidentau com Barbarossa per'mor deu charfre deu son hrair ainat Baba Oruç (qui per deformacion e sembla sona "barba rossa" dens las lengas romanas).
Montot (Còsta d'Aur)
Montot  es una comuna francesa administrada per lo departament de Còsta d'Aur de la region de Borgonha Franca Comtat.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Dòn
Dòn (en rus Дон), lenga dels Scitas - « aiga ») es un dels flumes principals de Russia.
Geografia
Pren sa font prèp de Tola, al sud-èst de Moscòu, a una altitud de 180 mètres environ e percor una distància de gaireben abans de s'escampar dins la mar d'Azov en donant naissença a un dèlta d'una superfícia de 540 km².
La val de Dòn, coma la d'autres cors d'aiga de la region, presenta un aspècte asimetric. La riba drecha del flume es nauta de fòrtas pendas alara que l'esquèrra e bassa e plana.
Dempuèi sa font, lo flume s'escampa en primièr cap al sud-èst a l'entorn de Voronej, puèi cap al sud-oèst fins a l'embocadura.
Vilas traversadas
La principala vila sul flume es Rostov de Dòn.
Baldersheim
Baldersheim qu'ei ua comuna francesa deu departament deu Haut Ren e de la region d'Alsàcia.
Dòn
Afluents
Cors superior : Cors mejan : Cors inferior :
Istòria
Don foguèt conegut en Grècia antica e dins l'Empèri Roman jos lo nom de « Tanaís » (en grèc ancian Τάναϊς), nom tanben donat a una citat sarmata, Tana-Azaq, situada sus son embocadura meridionala. Lo flume foguèt considerat coma la frontièra entre Euròpa e Asia.
Agençament
Al punt pus oriental de son caminament, Don s'apròcha de Vòlga. A aquel nivèl, s'edifiquèt lo barratge de Tsimliansk que forma una retenguda de.
Bastit al debut d'aquela retenguda, lo canal Vòlga Dòn ( de long) religant los dos flumes es una importanta via de navigacion.
thumb|right|290px|Don prèp de [[Ielets dins l'oblast de Lipetsk.]]
Idrologia
Don possedís un regim nival de planura. Lo flume comença de gelar vèrs la fin de novembre e lo començament de decembre. Es pres dins lo glaç 140 jorns per an dins la partida superiora de son cors contra 30 a 90 jorn dins la partida inferiora.
Lo debit del flume foguèt observat de 1891 a 1984 a Razdorskaïa, localitat situada aperaquí en amont de Rostòv de Dòn, doncas a  de l'embocadura de Dòn dins la mar d'Azov.
A Razdorskaïa, lo debit annal mejan foguèt de per una superfícia de drenatge de prèp de, o 88,8 % de la totalitat del bacin idrografic. La lama d'aiga d'escolament annal dins lo bacin foguèt doncas de, çò qu'es gaireben flac, en relacion amb lo pauc de precipitacion registradas en general dins son bacin.
Dee Dee Davis
Dee Dee Davis (nascut en 1996) es un conegut actor american de comèdias del cinèma.
Bousies
es una comuna francesa del departament del Nòrd e de la region Nòrd-Pas de Calais. Sa populacion en.
Geografia
A las pòrtas de la Avesnois, en lo sud del departament del Nòrd, la municipalitat de Bousies a situat al centre d'un triangle format de las vilas de Landrecies (6 km), del Cateau-Cambrésis (9 km), e de Englefontaine (6 km).
Las vilas de talha significativa e prèpa de Bousies son Valencianas (30 km), Cambrai (30 km) e Avesnes-sus-Helpe (25 km).
La lista de las municipalitats limitrophes, per çò qu'es d'ela, compren de Croses-Caluyau, Fontaine-a lo-Bòsc, Forest-en-Cambrésis, Poix-de detlo-Nòrd, Robersart, e Vendegies-a lo-Bòsc.
La campanha bodicienne, bocagère e fòrça verdoyante, es typique de la Avesnois. Las pradas servisson a la ramaderia e an vorejat de barralhas en comprenent d'esséncias fòrça presents localement coma la aubépine o lo encant. Al mièg d'aquelas, se tròba encara qualqu'uns pomers malgrat qu'aquela tradicion agricòla a tendéncia a desaparéisser/desaparéisser.
Aux portes de l’Avesnois, dans le sud du département du Nord, la commune de Bousies est située au centre d’un triangle formé par les villes de Landrecies (6 km), du Cateau-Cambrésis (9 km), et d’Englefontaine (6 km).
Les villes de taille significative et proches de Bousies sont Valenciennes (30 km), Cambrai (30 km) et Avesnes-sur-Helpe (25 km).
La liste des communes limitrophes, quant à elle, comprend Croix-Caluyau, Fontaine-au-Bois, Forest-en-Cambrésis, Poix-du-Nord, Robersart, et Vendegies-au-Bois.
La campagne bodicienne, bocagère et très verdoyante, est typique de l’Avesnois. Les prairies servent à l’élevage et sont bordées de haies comprenant des essences très présentes localement comme l’aubépine ou le charme. Au milieu de celles-ci, on trouve encore quelques pommiers même si cette tradition agricole a tendance à disparaître.
Istòria
thumb|Lo monument als mòrtes
thumb|Le monument aux morts.
La Tour
La Tor o La Tœr en arpitan (La Tour en francés) es una comuna arpitana de Savòia, situada dins lo departament de la Nauta Savòia e la region de Ròse-Aups.
Geografia
Lo Torn a situat en Faucigny, entre Lo Môle e lo massís de las Braces, a 2 km a l'oèst de Sant-Jeoire. Parteja un pichon lac amb dos autras comunas: lo lac del Môle.
La Tour est située en Faucigny, entre Le Môle et le massif des Brasses, à 2 km à l'ouest de Saint-Jeoire. Elle partage un petit lac avec deux autres communes: le lac du Môle.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Tinlot
Tinlot es una comuna de la província bèlga de Lièja.
Thimister-Clermont
Thimister-Clermont es una comuna de la província bèlga de Lièja.
L'Hôpital-le-Grand
L'Hôpital-le-Grand es una comuna francesa, situada dins lo departament de Léger e la region de Ròse-Aups.
Dar es Salaam
Dar es Salaam (en arabi : ar, Dār as-Salām, " ostal d la patz "), autrecòps Mzizima, es la mai granda vila (4,3 milions d'abitants en 2012), lo centre economic e l'anciana capitala de Tanzania. Es lo sèti dau govèrn e deis ambassadas de Tanzania, mai segon la constitucion la capitala oficiala dau país es Dodoma. thumb|left|Vista dau Pòrt de Dar es Salaam. thumb|left|Autobuses. La vila es situada a l'èst de Tanzania, per la còsta que bòrda l'Ocean Indian, a la boca del larg estuari dau fluve Msimbazi. Se tròba a aperaquí 500 quilomètres de Dodoma, la capitala administrativa dau país. Au nòrd, separada par un canau d'aperaquí 50 quilomètre se tròba l'illa de Zanzibar.
Lo Cap
Lo Cap o Ciutat del Cap o la Ciutat del Cap (en anglés Cape Town, en afrikaans Kaapstad, en xhosa iKapa) es la capitala legislativa de Sud-Africa. Sa populacion èra estimada a 2,375,910 abitants en 2005. Sa superfícia totala es de 2499 km².
Ercolano
Ercolano es una vila italiana de la Ciutat Metropolitana de Nàpols, dins la region de Campània.
Camille Winbush
Camille Winbush (nascut en 1990) es un conegut actor american de comèdias del cinèma.
Ercolano
Li disián autrecòps Resina, entrò 1969 quora foguèt tornar batejada Ercolano, en referéncia a la ciutat romana antica d'Erculan que las roïnas se trapan sul territòri comunal.
Geografia
Ercolano se trapa sus las ribas de la baia de Nàpols, al pè de Vesuvi que se situa a l'èst, dins la banlega sud-èst de la vila de Nàpols.
Passaic
Passaic es una vila americana de l'Estat de Nòva Jersei, situada en riba del riu del meteis nom dins la part sud del comtat de Passaic, a  al nòrd oèst de Nòva York. Sa populacion s’enauçava a al recensament de 2010, estimada a  en 2016.
Passaic es un important luòc residencial e un centre institucional del judaïsme religiós, sèti de nombrosas yeshivas, de sinagògas ortodòxas, d'escòla e de maitas autras institucions.
La vila foguèt fondada en 1678 per de mercants olandeses, amb lo nom d'Acquackanonk. La vila e lo riu devon son nom a un mot de la lenga Lenape: "pahsayèk" que significariá "val" o "luòc ont l'aiga se parteja".
Gremilly
Gremilly es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mòsa e la region de Lorena.
Tèrratrem de Lisbona de 1755
thumb|Epicentre estimat del tèrratrem. Lo tèrratrem de Lisbona de 1755 se debanèt lo 1èr de novembre de 1755, a las  e d'una magnitud de 8,75. Foguèt un dels tèrratrems pus destructius e mortals de l'istòria, en causant la mòrt de 60,000 a 100,000 personas.
Lo seïsme sosmarin foguèt seguit per un tsunami e un incendi, en causant la destruccion gaireben totala de Lisbona. Lo tèrratrem accentuèt las tensions politicas en Portugal e interrompèt subtament las ambicions colonialas de Portugal durant lo sègle XVIII.
Gremilly
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Çò 21 de febrièr 1916, lo tonnerre dels canons marca lo començament de la batalha de Verdun. Situat sul sector de Verdun, lo vilatge perdut per las tropas Francesas l'an 1914 e liberat lo 11 de novembre 1918 disparaitra totalament jol acharnement dels pilonnages dels obus franceses e alemands. Lo vilatge serà totun reconstruit après la guèrra.
Abhisit Vejjajiva
Abhisit Vejjajiva (n. 1964) es un economista que foguèt primièr ministre de Tailàndia entre 2008 e 2011.
Gremilly
Istòria
Le 21 février 1916, le tonnerre des canons marque le début de la bataille de Verdun. Situé sur le secteur de Verdun, le village perdu par les troupes Française en 1914 et libéré le 11 novembre 1918 disparaitra totalement sous l'acharnement des pilonnages des obus français et allemands. Le village sera toutefois reconstruit après la guerre.
Cellula S
Lei cellulas S son de cellulas de la mucosa dau duodenum que produson la secretina, una ormòna qu'entraïna la secrecion d'ions HCO3- per lo pancrèas. Aqueleis ions permèton de neutralizar l'aciditat dau quime en sortida de l'estomac.
Dobs (departament)
Dobs - Doubs (en francomtés e en francés) o Dubs (en francoprovençau) (25) qu'ei un departament de França dins la region de. Lo capluòc es Besançon.
Daktulosphaira vitifoliae
La filloxèra (Daktulosphaira vitifoliae Fitch, 1856) es un insècte de la familha dels Phylloxeridae (Rhynchota Homoptera, superfamilha Aphidoidea).
Es un fitofag associat a las espècias del genre Vitis qu'ataca la rasic de l'espècia europèa (Vitis vinifera) e l'aparelh aerian de las espècias americanas (Vitis rupestris, V. berlandieri e V. riparia).
Aqueste fitofag de la vinha, originari d'America del Nòrd, apareguèt en Euròpa pendent la segonda mitat del sègle XIX, e uèi s'es espandit dins totes los païses viticòlas del mond. Provòca en pauc de temps de prejudicis grèus a la rasic que la consequéncia n'es la mòrt de la planta atacada, levat per d'unas vinhas americanas.
Sent Anha – SNCF (mètro de Tolosa)
Sant Anha – SNCF (Saint-Agne – SNCF en francés) es una estacion de la linha B del mètro de Tolosa, situada dins le quartièr Sent Anha, al sud de la vila de Tolosa. I a ligason amb la gara de Sent Anha que permet la correspondéncia amb la linha D dels trens de banlèga de Tolosa, atal que los TER d'Occitània.
Situacion sul malhum
L'estacion es situada sus la linha B del mètro de Tolosa, entre las estacions En Palòt a l'èst, e Sauselong a l'oèst.
Istòria
Durant la nuèch del 24 al 25 d'abril de 2011, un cortcircuit dins una armari electric foguèt a l'origina d'un incendi qu'a entrainat la barradura de l'estacion fins al 2 de mai.
En 2016, l'estacion enregistrèt 1,808,641 validacions, ço qu'en fach la 13e estacion sus 20 en tèrmes de validacions de la linha B, darrièra Facultat de Farmacia e davant Canal del Miègjorn. Representa 11% del trafic de la linha.
Lo 9 de genièr de 2017, la rompedura d'una canalizacion dins lo quartièr Sent Anha provoca l'inondacion d'aquesta estacion sosterranha. L'estacion es barradura per una durada indeterminada, e lo trafic interromput al sud de l'estacion Sant Miquèl Marcel Langer lo temps del pompatge de l'aiga acumulada dins lo tunèl. Lo divendres 13 de genièr de 2017, la circulacion repren dusca Ramonvila, sens desservir l'estacion Sent Anha. L'estacion obrís e es tornarmai desservida lo 20 de genièr de 2017.
Accès e acuèlh
L'estacion es situada dins lo quartièr Sent Anha, al sud-èst de Tolosa, a proximitat de la gara de Sent Anha, lo long de l'avenguda de l'URSS. Es accessible per doas intradas situadas cara a cara lo long de l'avenguda.
Dessèrta
Coma dins l'ensemble del mètro tolosenc, la primièra partença dels caps de linha es a 5h15, e la darrièra es a 0h del dimenge al dijòus, e 3h lo divendres e dissabte.
Arquitectura
Una òbra d'art realizada par Nicolas Hurubel se trapa dins l'estacion. Son tres scènas de la vida quotidiana: una bicicleta, una escala, un miralh desformant.
Sent Ilpize
Sent Ilpize (Saint-Ilpize en francés) z-es una comuna auvernhassa situada dins lo departament del Naut Léger e la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament d'Auvèrnhe.
Geografia
Le vilatge es situat dins la nauta val d'Alèir, en Brivadés.
Comunas vesinas
400px|left|Distanças e posicion relativa