cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Bischheim
Geografia
Lo ban communal a constituit de doas parts pas contiguës. La primièra al sud-oèst es la zòna urbanisée e viscuda en s'estendent de l'estacion de triage de Hausbergen a l'oèst fins al Ill a l'èst. La segonda part al nòrd-èst compren una zòna industriala, dels espacis naturales (bòsques, camps, plànol d'aiga) e protegís lo castèl de Angleterre. Las municipalitats limitrophes son Estrasburg, Schiltigheim, Niederhausbergen, Hoenheim e La Wantzenau.
thumb|left|160px|Le [[canal de la Marne au Rhin et la plaine du Guirbaden]] Avec près de 18000 habitants, Bischheim est la 7 commune du département Bas-Rhin et la 10 d'Alsace. Elle fait partie de l'agglomération strasbourgeoise (410,000 habitants dans sa partie française), dont elle constitue avec d'autres communes, comme Schiltigheim, les faubourgs nord. Située à l'extrémité est de la terrasse de lœss du Kochersberg, qui s'étire en pente douce d'une ligne Molsheim-Saverne vers la vallée du Rhin, Bischheim est bordée à l'est par l'Ill et traversée par le canal de la Marne au Rhin. Les coordonnées sont 7°45'10" Est en longitude et de 48°36'52" Nord en latitude.
L'altitude varie entre 132 m et 150 m avec une moyenne de 140 m. Le ban communal s'étend sur une superficie de 4.4 km dont près des deux tiers sont urbanisés. La densité s'élève à 3801 habitants au km. Environ 35 % de son habitat est constitué de logements sociaux. Le revenu est de €7459 par jour par habitant en 2004.
Serradilla del Llano
Serradilla del Llano es un municipi de la província espanhòla de Salamanca dins la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Metzervisse
Metzervisse es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mosèla e la region de Lorena.
Geografia
Metzervisse Se tròba près de Mètz a aperaquí vint minutas e se situa tanben a l'èst de la França.
Metzervisse se trouve près de Metz à environ vingt minutes et se situe aussi à l'est de la France.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Cedit a la França en 1659.
Cédé à la France en 1659.
Sent Alari d'Ausilhan
Sent Alari d'Ausilhan (Saint-Hilaire-d'Ozilhan en francés) es una comuna lengadociana situada dins lo departament de Gard e la region d', ancianament de Lengadòc-Rosselhon.
La Sierpe
La Sierpe es un municipi de la província espanhòla de Salamanca dins la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Jean Dieuzaide
Jean Dieuzaide, nascut lo 20 de junh de 1921 a Granada (Nauta Garona) e mòrt lo 18 de setembre de 2003 a Tolosa, es un fotograf.
Biografia
thumb|left|[[Georges Tourdjman, Hélène Théret, Jean Dieuzaide, Arle, en 1975]]
Ashoka
thumb|right|Empèri Maurya vèrs 265 avC.
Jean Dieuzaide
Biografia
Filh d'una familha modesta, eissida de la region tolosenca. Iniciat per son paire a la fotografia, comencèt son art pauc abans la Segonda Guèrra Mondiala. Venguèt celèbre en fotografiant lo General de Gaulle pendent sa visita per la liberacion de Tolosa. Alara prenguèt lo pseudonim de Yan e trabalhèt subretot en Occitània, en Espanha e al Portugal. Faguèt una seriá de clichats, demorats celèbres, de Salvador Dalí. Recebèt lo prèmi Niépce en 1955 e lo prèmi Nadar en 1961. En 1971, participèt a la mòstra collectiva "Le Groupe Libre Expression : Expo 5" presentada per Jean-Claude Gautrand, a las Encontras d'Arle, Provença. En 1973 i foguèt invitat d'onor. Per l'occasion una serada de projeccion li foguèt consacrada amb lo film "Rétrospectives Jean Dieuzaide et Fulvio Roiter".
Ashoka
Ashoka Maurya (304 - 232 aC), generalament dich Ashoka, foguèt lo tresen sobeiran de l'Empèri Maurya. Après una tièra de campanhas militaras victoriosas, conquistèt la màger part dau soscontinent indian. Foguèt tanben un organizator, un administrator, un legislator e un cap religiós bodista que realizèt una òbra importanta per gardar lo contraròtle de sei territòris. D'efèct, sa conversion au bodisme, causada per una guèrra fòrça saunosa còntra lo Reiaume de Kalinga, foguèt un eveniment major de son rèine e entraïnèt una politica activa d'exploracion, de difusion religiosa e de bastida de monuments. Aquò aguèt una influéncia importanta per l'unificacion culturala d'Índia e per lo desvolopament mondiau de la religion bodista.
Jean Dieuzaide
Biografia
Foguèt lo creator e l'animaor a Tolosa de la Galariá del Castèl d'Aiga, primièra galariá permanenta de fotografia, installada dins un ancian Castèl d'aiga (1824), al bòrd de Garona e al cap del Pont Nòu.
Ashoka
Jovença, premiereis annadas e presa dau poder
La jovença d'Ashoka es mau coneguda en causa de la manca de documents. Èra lo fiu dau sobeiran maurya Bindusara e de sa frema Darma. Èra tanben lo felen de Chandragupta Maurya lo fondator de la dinastia maurya. Son educacion regardèt magerament lo domeni militar e Ashoka aguèt rapidament una reputacion de combatent e d'oficièr competent. Ansin durant lo rèine de son paire, foguèt mandat per reprimir una revòuta dins la region d'Avanti e venguèt governador d'aquela província après sa victòria.
Après aquela guèrra, se debanèt un eveniment dins lo centre d'Índia mau definit per leis archivis istorics. D'efèct, una guèrra se debanèt dins la region entre lei Mauryas e leis estats locaus o un noble en revòuta. Ashoka foguèt mandat dins la region, ne'n prenguèt lo contraròtle e venguèt governador de la zòna dempuei la vila d'Ujjayini.
Gràcias a aquelei succès, l'influéncia d'Ashoka a la Cort reiala venguèt pron importanta per obtenir lo sostèn dei ministres principaus a la mòrt de son paire (273 avC) e se revòutar còntra l'eiretier designat per Bindusara. Après una guèrra civila, lo capturèt e l'executèt per venir oficialament rèi en 269 avC. Segon lei crònicas bodistas, Ashoka auriá tanben assassinat la màger part de sei fraires.
Politica de conquistas
thumb|right|Estat Kalinga avans l'invasion maurya.
Conversion au bodisme
Entraïnada per la brutalitat de la conquista de l'Estat de Kalinga, la conversion au bodisme d'Ashoka se debanèt vèrs 260 avC. Aquela religion venguèt religion d'estat e sa propagacion venguèt un aspèct primordiau de la politica estrangiera maurya a partir de 250 avC. Son fiu Mahinda e sa filha Sanghamitra sostenguèron tanben activament aquela politica que permetèt d'estructurar l'estat sus una basa novèla e foguèt la premiera temptativa de propagar lo bodisme en defòra de sa region d'origina.
Ansin, au nivèu de l'organizacion de l'estat, l'adopcion dau bodisme entraïnèt una evolucion de son modèl iniciau, la monarquiá de drech divin, vèrs un modèl de rèi dirigent lo país en cercant l'acòrd dei divinitats bodists. Per aquò, Ashoka acomencèt una politica de bastida au profiech dau clergat bodist (monastèris...) e assaièt de resòuvre e de regular lei conflictes entre sei subjèctes. Permetèt tanben de melhorar lei relacions politicas ambé leis autreis estats dau sud-èst asiatic. Dins aquò, aquela politica pacifica aguèt sei limits. Per exemple, leis insultas còntra lo bodisme foguèt severament reprimida. Aital, una representacion de Boda ai pès dau dieu Nirgrantha Jnatiputra entraïnèt l'execucion de 18,000 membres de la sècta ajivika.
Lo proselitisme religiós foguèt la segonda partida de la politica bodista d'Ashoka. D'efèct, lo rèi èra convencut qu'aquela religion foguèsse una benediccion per l'umanitat. Adoptèt donc una politica de renfòrçament intèrn dau clergat bodista per permetre l'ensenhament e lo desvolopament dau bodisme dins son reiaume e dins seis estats vassaus. Sa basa foguèt la donacion de territòris au clergat. Organizèt tanben una partida dau culte o de conferéncias regularas entre bodists e non-bodists. D'autra part, assaièt tanben de favorizar son desvolopament dins leis estats vesins gràcias au mandadís de prèires dins lo rèsta d'Asia, especialament en direccion de Pèrsia e d'Orient Mejan.
Òbras administrativa e legislativa
thumb|right|Pielon d'Ashoka de Lumbini ([[Nepal).]]
En causa de la poissança militara de l'Empèri Maurya e après l'adopcion d'una politica estrangiera pacifica, la segonda partida dau rèine d'Ashoka foguèt caracterizada per l'absència de conflictes frontaliers importants e de relacions bònas ambé leis estats vesins. Lo govèrn reiau poguèt donc se concentrar sus lo desvolopament economic intèrn e sus son renfòrçament e son unificacion.
Romain Noble
Romain Noble (vasut a Bordèu lo 24 de junh de 1980) ei un esportiu paralimpic.
Aus jòcs de Londres, en 2012, se guanha ua medalha d’argent individuau.
Ashoka
Òbras administrativa e legislativa
L'administracion de l'Empèri foguèt organizat d'un biais descentralizat en causa de sa talha. L'unitat territòriala principala foguèt « l'estat » dirigit per un governador o un vice-rèi. Ai nivèus inferiors, cada estat teniá lo sieu sistèma d'organizacion e de variacions importantas existián. Dins certanei cas, aquelei pòstes èran ocupats per de dinastias vencudas e conquistas. Pagavan un tribut e tenián una autonòmia granda. D'efèct, la màger part dei lèis reialas èran preocupadas per d'interés religiós o moraus. En particular, l'organizacion financiera foguèt jamai fixada per Ashoka e demorèt donc una competéncia locala.
Romain Noble
Aus jòcs de Rio de Janeiro, en 2016, se guanha ua medalha d’aur per equipa (damb l’equipa de França).
Ashoka
Fin de rèine e mòrt
Ashoka moriguèt en 232 avC après un rèine d'aperaquí quaranta annadas. Son successor foguèt son felen Dasaratha Maurya que va reinar fins a 224 avC. Contunièt son òbra mai poguèt pas empachar lo declin de l'Empèri. Mai d'un territòri periferic venguèt tornarmai independent e l'Empèri Maurya s'afondrèt finalament en 185 avC après un còp d'estat militar.
Rosa Luxemburg
thumb|right Rosa Luxemburg (1871 – 1919) èra una militanta e cap revolucionària alemanda.
Cancún
Cancún es una importanta vila toristica de l'estat mexican de Quintana Roo. Sa populacion èra estimada a 526,701 abitants, en 2005.
Ans 1720
../.. | Ans 1690 | Ans 1700 | Ans 1710 |  Ans 1720 | Ans 1730 | Ans 1740 | Ans 1750 | ../..
Istòria
1718-1720 : guèrra entre Espanha e una aliança formada per França,Anglatèrra, lei Províncias Unidas, lo Sant Empèri Roman Germanic e Savòia. L'objectiu èra d'empedir Felip V d'Espanha de tornar conquistar lei regions d'Itàlia qu'avián fachas partida dei possessions de la corona d'Espanha. Lo conflicte s'acabèt per una victòria deis Aliats e l'abandon dei conquistas de Felip V en Itàlia. 1720 : en Japon, assopliment de la lèi qu'enebiguèt l'importacion de libres europèus. D'ara endavant, leis obratges sensa relacion amb lo cristianisme podián intrar sus lo territòri japonés. 1720 : en França, afondrament dau sistèma de Law qu'entraïnèt una crisi financiera. Pasmens, permetèt egalament d'eliminar l'ensemble dei deutes publics laissats per lo rèine de Loís XIV. thumb|right|Pintura representant [[Marselha durant l'epidèmia de pèsta de 1720.]]
20px 1720-1722 : pèsta de Marselha entraïnada per un ensemble de negligéncias grèvas deis autoritats portuàrias que laissèron lo naviri Grand-Saint-Antoine desbarcar de marchandisas de valor contaminadas per lo bacil Yersinia pestis. Entraïnèt la mòrt d'au mens 90,000 abitants de Provença e una crisi economica grèva que durèt fins a 1724. Au nivèu regionau, marquèt l'establiment definitiu de la dominacion dau pòrt de Marselha amb lo declin definitiu d'aquelei dau Martegue e de La Ciutat. 1721 : en Etiopia, assassinat probable dau negus Dawit III (1716-1721) que foguèt remplaçat per son frairastre Bakaffa (1721-1730). 1721 : premier recensament oficiau de la populacion japonesa. Trobèt aperaquí 26 milions de non nòbles e 4 milions de nòbles. 1722 : en China, mòrt de l'emperaire Khangxi que foguèt remplaçat per son quatren fiu Yongzheng (1722-1735). Au nivèu politic, lo govèrn mantenguèt sa politica en favor dei païsans. 1722 : en Pèrsia, afondrament de la dinastia safavida après una incursion afgana que capitèt d'anientar l'armada reiala a la batalha de Golnabad. Lo país se fragmentèt entraïnant lo començament d'un periòde de trèbols. 1727-1728 : guèrra civila en Tibet. Aprofichant la situacion, l'emperaire chinés Yongzheng ordonèt d'i mandar una importanta armada per estabilizar lo país e i installar de garnisons e de foncionaris chinés. 1728 : dins lo region dau Golf de Guinèa, Oyo capitèt d'impausar un tribut au reiaume de Dahomey. 1729 : en China, un ensemble de reformas permetèt de limitar la corrupcion au sen de l'amdinistracion e d'aumentar lei revenguts dau govèrn. Aquò legitimèt mai la dinastia Qing.
Sciéncias e tecnicas
1720 : estudi de Réaumur (1683-1757) sus lei procès siderurgics dau periòde. Afiermèt per lo premier còp l'importància de la concentracion dau carbòni per definir la qualitat dei metaus obtenguts. Pasmens, aquela concepcion s'impausèt pas avans la fin dau sègle. 1727 : a l'iniciativa dau matematician Leonhard Euler (1707-1783), introduccion de la notacion e per nòtar la basa dau logaritme. 1727 : descubèrta de la nocion de conductivitat electrica per Stephen Gray (1666-1736) gràcias a l'observacion de l'electrizacion de conductors isolats. Pasmens, sa descubèrta aguèt pauc d'impacte sus la comunautat scientifica de son periòde, principalament en causa de l'ostilitat de Newton. 1729 : fondacion de la micologia modèrna per lo botanista pisan Pier Antonio Micheli (1679-1737). D'efiech, dins son òbra Nova plantarum genera, donèt la descripcion de 900 bolets e liquèns e depintèt per lo premier còp l'existéncia deis espòras. Se sei conclusions se turtèron au scepticisme de sei contemporanèus, entraïnèron lo començament d'un important trabalh a l'origina de la classificacion modèrna dei Mycota. 1729 : acabament d'una tièra d'experiéncias menadas per Stephen Gray (1670-1736) sus lei proprietats electricas de divèrsei materiaus. Descurbiguèt lei proprietats de conductors, especialament aquelei dei metaus, e d'isolants (tèrmes inventats per Jean Desaguliers).
Canton de La Linda
Lo canton de La Linda es una division administrativa de Perigòrd, venguda dempuèi 2015 solament circonscripcion electorala, situada dins l'arrondiment de Brageirac, lo departament de Dordonha e la region d'Aquitània, adara de Novèla Aquitània. A la refòrma cantonala de 2015, lo canton passèt de 14 a 49 comunas (adara, 46) e La Linda qu'èra capluèc, venguèt burèu centralizator. La lenga autoctòna es l'occitan lengadocian, dins sa varianta brageiraguesa e benlèu sarladesa.
Istòria
A las eleccions departamentalas del 22 de març 2015, en aplicacion del decret del 21 de febrièr de 2014 que delimita los cantons del departament de Dordonha, lo canton de La Linda fuguèt agrandit : gardèt totas las comunas del canton vièlh e recebèt tot lo canton de Bèlmont de Perigòrd, tot lo canton del Boisson de Cadonh, tot lo canton de Montpasièr e doás comunas del canton de Senta Alvèra.
Après la supression del canton de Bèlmont de Perigòrd, lo 1èr de genièr 2016, las comunas de Bèlmont, La Bocariá, Nojals e Clòtas e Senta Sabina e Bòrn fusionèren emb lo nom de Bèlmontés de Perigòrd. Lo canton novèl de La Linda passèt atal de 49 a 46 comunas.
Composicion après 2015
thumb|290px|center|Lo canton de La Linda en 2015
Totas las comunas del canton vièlh de La Linda
14 comunas.
Totas las comunas del canton de Bèlmont de Perigòrd
12 comunas.
Totas las comunas del canton del Boisson de Cadonh
8 comunas.
Totas las comunas del canton de Montpasièr
13 comunas.
Dubli
Lo dubli es una lenga indoariana parlada en Índia.
Localisacion
La lenga es parlada per una populacion bhil dins lo sud de Gujarat e dins lo districte de Thana, en Maharashtra.
Classificacion
Lo dubli fa partida del grop bhil de las lengas indoarianas centralas, una branca de las lengas indoarianas, que fan partida de la familha indoeuropèa.
Esparron (Var)
Esparron (Esparron en francés) es una comuna provençala situada dins lo departament de Var e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
thumb|350px|centre|Vista d'Esparron.
Enfonvelle
Enfonvelle es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Nauta Marna e la region de Champanha-Ardena.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Sieteiglesias de Tormes
Sieteiglesias de Tormes es un municipi de la província espanhòla de Salamanca dins la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Saint-Cyr-du-Gault
Saint-Cyr-du-Gault es una comuna francesa, situada dins lo departament de Loir e Char e la region dau Centre.
Geografia
Las municipalitats limitrophes de Sant-Cyr son Villeporcher, Sant-Gourgon, Gombergean, Françay, Sant-Étienne-de detlos-Guérets en lo Loir-e-Doncas que, Sant-Nicolas-de detlos-Motets e Saunay en Indre-e-Loire.
Es sus la municipalitat de Sant-Cyr-de detlo-Gault que lo Gault, afluent de la Brenne, pren la siá font, a l'èst del pòble.
Les communes limitrophes de Saint-Cyr sont Villeporcher, Saint-Gourgon, Gombergean, Françay, Saint-Étienne-des-Guérets dans le Loir-et-Cher, Saint-Nicolas-des-Motets et Saunay en Indre-et-Loire.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Bonsmoulins
Bonsmoulins es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Orne e la region de la Bassa Normandia.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Imhetep
250px|left|thumb|Estatua d'Imhotep divinitzat au [[Lovre]]
Saint-Symphorien
Saint-Symphorien es una comuna francesa, situada dins lo departament de Char e la region dau Centre.
Imhetep
Imhetep, arquitècte deu faraon Djòser qui dessenhè los plans de la Piramida de Djòser, la piramida graduada de Saqqara. Que ho divinizat e lo son nom que demorè famós tot au long de l’istòria egipciana, com ac amuisha, per exemple, l’Estela de la Hami, document hèra posterior qui conta ua legenda qui l’arquitècte e lo son faraon be’n son los protagonistas.
Saint-Symphorien
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Imhetep
Qu'èra un prèste de Iono (Eliopòlis), la ciutat deu dius só Ra (çò qui poderé estar un testimoniatge de la pujança de la devocion per aqueth diu qui vadore lo màger diu egipcian).
Sorihuela
Sorihuela es un municipi de la província espanhòla de Salamanca dins la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Sòrda l'Abadia
Sòrda l'Abadia (Sorde-l'Abbaye en francés) qu'ei ua comuna gascona situada dens lo departament de las Lanas e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Longperrier
Longperrier es una comuna francesa, situada dins lo departament de Sèina e Marna e la region d'Illa de França.
Sòrda l'Abadia
Toponimia
La prononciacion qu'ei [sɔrdə laβa'ðijə]. Las fòrmas ancianas que son Sanctus Johannes de Sordua, Sorduensis, en latin, aus sègles XI-XII, Sordua, en latin, abans 1105, abbas Sordue, en latin, en 1243, de Sordua, en latin, en 1280, Sordue, en latin, en 1289, Sorde en 1297, Sordua, en latin, en 1305, Sorde (mapa de 1638), Sordes (mapas de 1651, deu començament deu sègle XVIII, de 1714 e de 1733).
Sobradillo
Sobradillo es un municipi de la província espanhòla de Salamanca dins la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Longperrier
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Sòrda l'Abadia
Toponimia
Bénédicte Boyrie-Fénié que supausa Sòrda ei arreligat dab los noms sordar, « lòc on l'aiga sord » (lo o de la sillaba iniciau qu'ei accentuat) e sorten « lòc on i a honts ». Lo nom que poderé servir a nommar pastencs sus l'arriba deu gave. O benlhèu qu'ei lo resultat deu latin sordes, « hanga, brauda », alterat en Sordua a l'escriut (?).
Istòria
L'abadia benedictina que data deu sègle X.
Mèissa
Mèissa (Meysse en francés) es una comuna occitana de Vivarés situada dins lo departament d'Ardecha e la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament de Ròse-Aups.
Comunas vesinas
400px|left|Distanças e posicion relativa
Takeshi Kitano
Takeshi Kitano (en japonés: 北野 武 Kitano Takeshi) nasquèt lo 18 de genièr de 1947 a Tòquio, Japon. Conegut tanben jol nom de "Beat Takeshi" es actor, cineasta, comedian, escrivan, poèta, pintor e dissenhaire de jòcs vidèos japoneses.
Lengas huarpeanas
Las lengas huarpeanas son una pichona familha de lengas amerindianas parladas dins l'oèst de l'Argentina.
Las lengas son atudadas.
Classificacion
Las doas lengas huarpeanas son :
Ans 1730
../.. | Ans 1700 | Ans 1710 | Ans 1720 |  Ans 1730 | Ans 1740 | Ans 1750 | Ans 1760 | ../..
Istòria
1730 : dins l'Empèri Otoman, una revòuta populara menada per un grop de janissaris, dirigits per Patrona Halil, capitèt de reversar lo sultan Ahmed III que foguèt remplaçat Mahmud I (1-6 d'octòbre). Pasmens, l'arrogància e lei pretencions de Patrona Halil entraïnèt un còp d'estat de part dau khan de Crimèa, dau cap de la flòta e de divèrseis oficiers dei janissaris. Foguèt ansin rapidament executat. 1730 : en Etiopia, mòrt dau negus Bakaffa. Foguèt remplaçat per son fiu Iyasu II mai dins lei fachs, l'autoritat reiala s'afondrèt amb una brèva guèrra civila còntra un pretendent au tròne. 1735-1739 : Guèrra Austrorussoturca qu'opausèt una aliança austrorussa a l'Empèri Otoman. Ben preparats, lei Rus enregistrèron de succès importants en Crimèa e en Moldàvia mai leis Austrians foguèron batuts lòng de Danubi. En 1739, lei dos camps abandonèron donc sei conquistas. Pasmens, lei Rus aguèron lo drech de tornar bastir un pòrt (non fortificat) a Azòv. thumb|right|Pintura representant l'emperaire [[Qianlong (1735-1796).]] 1735 : en China, mòrt de l'emperaire Yongzheng (1722-1735) que foguèt enterrat dins lo complèx dei Tombèus Oèst dei Qing. Segon la règla de la chausida secrèta dau successor, son quatren fiu, Qianlong (1735-1796), li succediguèt lo 18 d'octòbre. 1737 : afeblit per la guèrra civila començada en 1717, Oman deguèt faciar d'incursions iranianas lòng dau litorau. 1737 : en Bengala, important ciclòn tropicau que causèt de destruccions grèvas dins la region de Calcuta (300,000 mòrts). 1738 : per assaiar de restaurar lo prestigi de la monarquia etiopiana, lo negus Ieyasu II assaièt d'atacar lo Sultanat de Sennar. Pasmens, foguèt durament batut a la batalha dau Riu Dindar. 1739 : descubèrta de l'Illa Bouvet per una expedicion francesa menada per Jean-Baptiste Charles Bouvet de Lozier (1706-1788). Aquela mission permetèt tanben de descriure per lo premier còp leis icebèrgs tabulars gigants que blòcan l'accès ai mars dau sud.
Sciéncias e tecnicas
1732 : descubèrta dau cobalt per lo quimista suedés Georg Brandt (1694-1768). D'efiech, après d'estudis de veires de color blau, poguèt demostrar la preséncia d'un element quimic desconegut a l'origina d'aquela coloracion. Aquò èra la premiera descubèrta d'un metau novèu dempuei l'Antiquitat e la segonda d'un element desconegut dempuei aquela dau fosfòr en 1669. 1734 : a l'iniciativa dau matematician Leonhard Euler (1707-1783), introduccion de la notacion f(x) per designar una foncion f aplicada a un argument x. Se difusèt pauc a pauc per venir la nòrma dins lei matematicas modèrnas. thumb|right|Descripcion francesa d'un [[vaissèu de 74 canons (1764).]] 1739 : intrada en servici dau Terrible dins la marina militara francesa. Premier vaissèu de 74 canons, representèt una evolucion importanta dins l'arquitectura militara navala en causa de sa poissança de fuòc, de sei capacitats de manòbra, de sa rapiditat de construccion, de son còst e de sei besonhs en equipatge que permetián d'optimizar lei capacitats dei poissanças navalas dau periòde. Aqueu tipe de naviri s'impausèt donc pauc a pauc coma lo naviri principau dei flòtas majoras fins a l'aparicion dau cuirassat dins lo corrent de la segonda mitat dau sègle XIX.
Lengas charruanas
thumb|Localisacion de las lengas charruanas Las lengas charruanas son una pichona familha de lengas amerindianas parladas en Uruguai e al Argentina.
Las lengas son atudadas.
Classificacion
D'autres grops amerindians desapareguts que vivián dins las províncias argentinas d'Entre Ríos et Santa Fe son de còps estacats a la familha charruana. Son los Carcarañá, Colastiné, Corondá, Mbeguá, Mepene, Quiloazá e Timbú.
Bitínia
Bitínia es una region istorica d'Anatolia situada entre lo Bosfòr a l'oèst, Paflagònia a l'èst, Galàtia e Frigia au sud. Sei vilas principalas son Nicomèdia (uei Izmit), Eraclia Pontica, Nicèa, Bursa e Calcedònia.
Gréez-sur-Roc
Gréez-sur-Roc es una comuna francesa, situada dins lo departament de Sarta e la region dels Païses de Léger.
Nòtas
<references group=N/>
Saint-Christo-en-Jarez
Saint-Christo-en-Jarez es una comuna francesa, situada dins lo departament de Léger e la region de Ròse-Aups.
Sotoserrano
Sotoserrano es un municipi de la província espanhòla de Salamanca dins la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Cultura Clovís
La cultura Clovís es una cultura paleoamericana descobèrta dins la vila del meteis nom (Nòu Mexic) en 1932, que viviá dins las montanhas d'Arizòna, Nòu Mexic e a l'oèst de Tèxas e data de 10 000 aC, pus anciana que la de Folsom. Avián tradicion de caçaires, e lors puntas de sageta son d'òsses de mamot. Lo sit mai polemic se tròba en Tèxas, ont una punta de sageta foguèt datada pel C-14 en 37 000 aC. Aquò podriá significar que las puntas Clovis cambièron pas pendent 27 000 ans, çò qu'es dificil d'acceptar pels arqueològs. Las puntas Clovís son de lamas talhadas, amb los costats o los flancs parallèls o un pauc convèxes amb una sòla concava. L'aspècte de las proporcions de la sòla es un pauc fangós, benlèu per separar lo talh del mange. An una longor de 4 a 13 cm, son pesugas e frisadas, encara que la frisada normalament excedís pas la mitat de la longor. Mantuna variacions de l'èst (Ohio, Cumberland, Suwannee) an d'arestas de peis e una longor relativa pus estrecha. La cultura Clovis es tanben ligada amb d'instruments e d'aisinas d'òs, de martèls de pèira, de gratadors e de puntas de sageta non frisadas.
Dhodia
Lo dhodia es una lenga indoariana parlada en Índia.
Localisacion
La lenga es parlada per una populacion bhil, los dhodias, dins l'ancian territòri de Dadra e Nagar Haveli e dins lo sud de Gujarat.
Classificacion
Lo dhodia fa partida del grop bhil de las lengas indoarianas centralas, una branca de las lengas indoarianas, que fan partida de la familha indoeuropèa. Segon Masica (1991), es un dialècte bhili.
Colonjas (Corresa)
Colonjas (Collonges-la-Rouge en francés) es una comuna lemosina situada dins lo departament de Corresa e la region de Novela Aquitània, ancianament de Lemosin.
Toponimia
thumb|left|250px|Panèl d'intrada a Colonjas.
Tabera de Abajo
Tabera de Abajo es un municipi de la província espanhòla de Salamanca dins la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Méréville (Meurthe e Mosèla)
Méréville es una comuna francesa, situada dins lo departament de Meurthe e Mosèla e la region de Lorena.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Lo nom de Méréville es d'origina romano-franque (de manièra versemblant de la fin del Ven sègle). Es lo compausat del nom d'un òme, Amerelli, #que li a apondut a el lo tèrme de villa en designant un domeni rural. En 1094, lo nom de Amerellivilla apareis en lo títol de fondacion del prieuré de Sant Tiébaut (barra a l'ora d'ara Sant Thiébaut).
La, Andreu de Camines vend a Mangen Lo Clèrgue, bourgeois de Nancy, un bòsc situat près de la siá distincion de Méréville.
Lo Chafauc e Sant Jurson
Lo Chafauc e Sant Jurson (Le Chaffaut-Saint-Jurson en francés) es una comuna provençala situada dins lo departament deis Aups d'Auta Provença e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Fusion dei comunas
La comuna actuala es formada per la fusion dau Chafauc e de Lagremosa en 1887 (Lo Chafauc e Lagremosa), puei d'aquela nòva comuna ambé Sant Jurson en 1962 (jos son nom actuau), puei enfin amb Espinosa en 1973.
Fins au mitan dau sègle XX, la vinha èra cultivada dins lei tres comunas dau Chafauc, de Lagremosa e de Sant Jurson. Lo vin produch èra destinat au autoconsumacion. Aquela cultura es uei abandonada.
Méréville (Meurthe e Mosèla)
Istòria
Crussas : 1883, 1895, 1919, 1925
Le nom de Méréville est d'origine romano-franque (vraisemblablement de la fin du Ve siècle). C'est le composé du nom d'un homme, Amerelli, auquel est ajouté le terme de villa désignant un domaine rural. En 1094, le nom d'Amerellivilla apparaît dans le titre de fondation du prieuré de Saint Tiébaut (actuellement ferme Saint Thiébaut).
Le 6, Andreu de Marches vend à Mengin Le Clerc, bourgeois de Nancy, un bois situé près de sa seigneurie de Méréville.
Crues : 1883, 1895, 1919, 1925
Benito Pérez Galdós
Benito Pérez Galdós nascut lo 10 de mai de 1843, mòrt lo 4 de genièr de 1920. Foguèt un dels principals escrivans d'Espanha. Son roman pus conegut es 'Fortunata et Jacinta'.
Sench Avit Senhor
Sench Avit Senhor (Saint-Avit-Sénieur en francés) es una comuna d'Occitània, dins la region istorica de Perigòrd, administrada per lo departament de Dordonha de la region de Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
La prononciacion es [ʂe n sa’βi] ~ [ʂe n ɕɒ’vi] [ʂe’ɲur]. Lo nom es atestat Sanctus Avitus, en latin, en 1096 o 1097, S. Avitus Senior en 1124, Saint Avit le Vieux al sègle XVI. Avitus es lo nom de sèt sents; un dels pus coneguts, nascut a la fin del sègle V, auriá servit dins las armadas d'Alaric II, rei dels Visigòts, vincit e tuat per Clodovèu a Volhèc; Avitus seriá estat convertit al catolicisme per la reina Clotilda, puèi seriá vengut ermita près de Sench Avit Senhor (tradicion perigòrda ?); quò's aquel Sench Avit qu'es logicament lo patron de las glèisas de Perigòrd que pòrtan son nom. Senior, comparatiu del latin senex, « vièlh » es un mot sabent manlevat dirèctament al latin, , ,.
La Villeneuve-au-Châtelot
La Villeneuve-au-Châtelot es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Auba e la region de Champanha-Ardena.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Província de San Luis (Argentina)
thumb|200px|left|[[Parc Nacionau Sierra de las Quijadas]] 200px|thumb|left|[[Puma]] La Província de San Luis que's tròba en Argentina dens ua region conegu devath lo nom de region de Cuyo e entornejada au nòrd per la Província de La Rioja e la Província de San Juan, a l'est per le Província de Mendoza, au sud per la Província de La Pampa e a l'oest per la Província de Córdoba.
Istòria
La ciutat de San Luis que ho fondada lo 25 d'agost de 1594 e bèth petànher au Corregimiento de Cuyo qui la soa capitala èra Mendoza.
la ciutat que ho abandonada puish tornada fondar dab lo nom de San Luis de Loyola Nueva Medina de Río Seco en 1596, puish desplaçada enqüèra en 1543 abans d'estar definitivament installada en 1689
En 1776 la Vicereiautat de l'Arriu de la Plata que ho creada en bèth inclúser la region de San Luis.
En 1810 San Luis qu'arreconegó lo govèrn de Buenos Aires e que mandè un representant a la Junta Grana.
Los 9 departaments
thumb|150px|left|Los 9 departaments de San Luis San Luis qu'ei divisada en 9 departaments qui son (dab los lors caplòcs enter parentèsis) :
Estanc de La Florida|thumb|left|200px
Guatemala
Lo país de Guatemala o Güatemala (oficialament la Republica de Guatemala, en espanhòl Guatemala) es un Estat d'America Centrala que confronta Mexic al Nòrd-Oèst, l'Ocean Pacific al Sud-Èst, Belize e la mar Cariba al Nòrd-Èst, e Honduras e Lo Salvador al Sud-Èst.
Lo gentillici es guatemalenc -enca o guatemaltèc -èca.
Lo periòde preclassic
Lo territòri guatemalenc es restat per d'èssers umans dempuei au mens 12,000 ans. Fins au millenari III av. JC, la region foguèt dominada per de caçaires-cuelheires a l'origina de la civilizacion maia. Vèrs 2000 av. JC, comencèt lo periòde preclassic d'aquela civilizacion marcat per l'aparicion de vilatges d'agricultors lòng dau litorau pacific (La Victoria vèrs 1500 av. JC) puei dins lei tèrras autas (Kaminaljuyú vèrs 800 av. JC). Enfin, entre 300 av. JC e 250 ap. JC, de centres pus importants se formèron ambé la construccion dei premiers temples bastits sus de piramidas e ambé l'aparicion de l'escritura maia.
Lo periòde classic
Lo periòde classic de la civilizacion maia durèt dau sègle III au sègle X e ne marquèt l'apogèu. En Guatemala, se tròban plusors vestigis de ciutats-estats majoras d'aquela epòca coma Tikal, Uaxactún, Nakum, Naranjo, Holmul e Yaxha. En particular, Tikal foguèt mai d'un còp la poissança principala de l'airau maia entre lei sègles IV e VIII e la vila èra alora un centre demografic, politic e culturau fòrça important de Mesoamerica. Pasmens, coma la màger part deis autrei ciutats maias, conoguèt una crisi grèva au començament dau sègle IX, benlèu en causa de problemas environamentaus. Lo declin foguèt rapide e l'endrech èra totalament abandonat en 950.
Lo periòde postclassic
Après la crisi de la fin de l'epòca classica, la civilizacion maia subrevisquèt fins a la conquista espanhòla a travèrs un ret de ciutats-estats pus pichonas. La region dei platèus centraus de Guatemala foguèt un centre important d'aqueu periòde. Plusors estats s'i formèron menent una guèrra quasi continua entre elei. Pasmens, se fau tanben nòtar l'existéncia de l'estat de Tayasal, ben protegit per la jungla de Petén, que demorèt independent fins a 1697.
Lo periòde coloniau
thumb|right|Leis [[Antilhas e l'America Centrala vèrs 1790.]]
Installats en Mexic après sa victòria còntra leis Astècs, leis Espanhòus comencèron la conquista dei ciutats maias a partir de 1524. Lo conquistador Pedro de Alvarado ne foguèt l'artesan principau. Maugrat una resisténcia acarnada, lei Maias dei platèus centraus de Guatemala foguèron vencuts en 1527. Dins aquò, la pacificacion definitiva durèt fins ais annadas 1540 e Tayasal resistiguèt a au mens sièis atacas fins a sa capitulacion en 1697.
Lo periòde dei Províncias Unidas d'America Centrala
Guatemala proclamèt son independéncia dins l'encastre dei guèrras d'independéncia que tocavan l'Empèri Espanhòu au començament dau sègle XIX. Brèvament annexat per l'Empèri Mexican d'Augustin I (1821-1823), jonhèt la Federacion dei Províncias Unidas d'America Centrala. De luchas duras entre liberaus e conservators marquèron la vida politica d'aqueu país. De 1829 a 1838, lo liberau ondurenc Francisco Morazán menèt una tiera de guèrras per mantenir en plaça la federacion mai foguèt finalament batut per una insureccion quasi simultanèa de Guatemala, de Nicaragua e de la Còsta Rica en 1838-1839.
Lo desvolopament dei plantacions de cafè
Après 1839, lo conservator Rafael Carrera, artesan principau de la desfacha de Morazán, dirigiguèt Guatemala d'un biais autoritari de 1844 a 1865. En 1871, una insureccion liberala permetèt a Justo Rufino Barrios de prendre lo poder. A la tèsta d'un regime totjorn fòrça autoritari, modernizèt leis institucions e l'economia. En particular, favorizèt lo desvolopament de la produccion de cafè que venguèt lo còr de l'economia guatemalenca. Pasmens, sa creissença se faguèt au detriment de miliers d'Amerindians que foguèron caçats de sei tèrras.
La guèrra civila
Lei militars gardèron lo poder de 1954 a 1985. Establiguèron un regime fòrça repressiu e suprimiguèron tornarmai lo drech de vòte per leis illetrats. S'ataquèron tanben ai movements indigèns, çò qu'entraïnèt la formacion de guerilhas comunistas a partir de 1960. Unificadas en 1982 au sen de l'Union Revolucionària Guatemalenca, aquelei guerilhas sostenguèron una lònga guèrra que tuèt aperaquí 200,000 personas (principalament d'indigèns), especialament durant la presidéncia dau generau Rios Montt (1982-1986) qu'adoptèt una politica de tèrra cremada. La fin de la Guèrra Freja e l'aplant de l'ajuda militara estatsunidenca permetèron de trobar un acòrd de patz en 1996. Pasmens, lei reformas promesas durant aquelei negociacions foguèron refusadas après un referendum en 2000 entraïnant la resurgéncia de guerilhas.
Guatemala dempuei 1996
Dempuei 1996, Guatemala conoís una democratizacion fragila de sa vida politica. D'efèct, la persisténcia d'una criminalitat fòrça importanta, d'una corrupcion generalizada e de violéncias politicas favorizan gaire lo foncionament normau deis institucions. De mai, la polarizacion de la societat demora fòrta entre lei partisans dei dos camps que menèron la guèrra civila. Enfin, la question de la pauretat extrèma deis indigèns, factor principau a l'origina dau conflicte, es pas reglada.
Politica
Guatemala es una republica. Lo president, elegit cada 4 ans, es lo cap de govèrn e d'Estat, e representa lo poder executiu de la nacion, assistit pel gabinet e los ministèris de la nacion.
La branca legislativa de Guatemala es representada per un Congrès (Congreso de la República, Congrès de la Republica) compausat d'una Cambra de 158 membres, elegits cada 4 ans.
Geografia
thumb|180px|Mapa geopolitica de Guatemala. La siá geografia fisica es en granda part montanhosa. Possedís de plajas doças en lo sieu litoral del Pacific e planas bassas al nòrd del país. Es traversada dins sa part centrala per la Sèrra dels Cuchumatanes e part de la Sèrra Madre del Sud.
La siá diversitat ecologica la plaça coma una dels airals toristic pus atractiu de la region. La siá topografia fa que possedisca una varietat de païsatges e de climas, doncas a una granda riquesa de flòra e fauna.
Aperaquí dos tèrces del territòri de Guatemala son formats de montanhas, fòrça d'elas d'origina volcanica. Las tèrras nautas comprenon doas cadenas parallèlas, la Sèrra dels Cuchumatanes e lo sistèma de la Sèrra Madre, continuament de la cadena mexicana del meteis nom, que travèrsa Guatemala d'oèst en èst e dividís lo país en dos altiplans d'estenduda diferenta.
Lo versant septentrional, la region de Petén, compren dempuèi de zonas de creacion de bestiars fins a seuvas nautas (bòsques umids tropicals) e es pauc poblada.
Demografia
Los mestís e los amerindians occidentalizats (coneguts a Guatemala coma ladinos), representan 56% de la populacion. Los amerindians que son pas estats assimilats e descendents del pòble maia, representan 43% de la populacion. La majoritat de la populacion viu dins d'airals rurals, e mai se amb lo recent desvolopament economic l'urbanizacion es accelerada. La religion principala es lo catolicisme. A las comunitats indigènas se son incorporat de cultes tradicionals amerindians. Gairenben 40% de la populacion es protestant, 1% de la populacion practica encara religions maias. La lenga oficiala es lo castelhan, mas pas tota la populacion lo parla. A Guatemala se parlan tanben divèrses dialèctes de la lenga maia, principalament per las comunitats ruralas.
Lengas zamucoanas
Las lengas zamucoanas son una pichona familha de lengas amerindianas parladas al Paraguai e en Bolívia.
Classificacion
Las doas lengas zamucoanas son :
Divisions administrativas de la Corèa del Sud
Las divisions administrativas de la Corèa del Sud an eiretat las divisions de Corèa mesas al punt a partir de 1892.
L’esquema general es aqueste:
Partit Comunista Francés
200px|vinheta|Lògo del PCF. Lo Partit Comunista Francés (PCF) (en francés Parti Communiste Français) es un partit politic francés d'esquèrra, fondat en 1920 al Congrès de Tors, amb la scission del SFIO. Lo sèti del partit es situat plaça del Colonel Fabien a París, dins un bastiment en beton del famós arquitècte brasilièr Oscar Niemeyer.
Istòria
Lo 13 de decembre de 1920, al congrès de Tors, una majoritat dels membres de la SFIO decidisson de rejónher la III Internacionala, fondada en 1919 per Lenin. La III Internacionala es coneguda tanben amb lo nom de Komintern. Lo partit s'apèla Seccion Francesa de l'Internacionala Comunista (SFIC) (va devenir lo PCF en 1943) e es un partit revolucionari. Aprèp la Liberacion, lo PCF es estat lo partit mai important de França. Dins las annadas 1970, lo PCF abandona lo modèl sovietic e tota referéncia a la dictatura del proletariat. En 1981, lo PCF participa al govèrn de Pierre Mauroy mas en 1984 decidís de quitar aquel govèrn per protestar contra la politica, que considèra liberala, del PS.
Los Pentits (seria televisada)
Los Pentits (nom original de la seria Once a Thief o John Woo's Once a Thief; en francés: Les Repentis) foguèt una seria televisada de l'annada 1997 inspirada del filme del meteis nom que s'èra estrenat en 1996.
Sinòpsi
Li Ann Tsei, una orfanèla qu'aviá crescut dins la familha chinesa Tang - a ruthless criminal operation - ven amorosa de Mac Ramsey, un raubaire que trabalha per la familha. Pasmens, quand es betrothed a Michael, l'eiretièr Tang, totes dos fake their deaths in an attempt de fugir del país. Li Ann s'escapa, mas Mac es arrestat and left to rot dins una preson chinesa.
Dos ans mai tard, es released and taken a Canadà where a mysterious woman known as the Director employs him to work for her crime-fighting institution. He soon learns, however, that he will be working as part of a team with Li Ann, and the man she was engaged to, former police officer Victor Mansfield.
The trio soon are forced to work together under the manipulative Director.
Aprèp lo succès del filme de 1996, which was used as a pilot per la sèria, Glenn Davis e William Laurin created the series, which premiered en setembre de 1997, amb John Woo as executive producer. The show started out with strong ratings, which quickly fell, and the show was put on hiatus in November after 9 episodes. When it returned, in January 1998, ratings had significantly decreased. Los 22 episòdis de the show aired during the season, but it was not renewed, a fact which the producers were informed of before filming the last episodes of the series.
Vincelles (Iona)
Vincelles es una comuna francesa administrada per lo departament d'Iona de la region de Borgonha.
Joan Damascèn
Joan Damascèn (vèrs 676 - 4 de decembre de 749) foguèt un teologian crestian dau sègle VIII. Es un sant dei Glèisas Catolica e Ortodoxa.
Nasquèt vèrs 676 dins una familha crestiana siriaca de foncionaris de Damasc. En despiech de la presa de la vila per leis Arabis en 635, sa familha gardèt sa posicion e contunièt de servir au sen de l'administracion. En particular, son paire capitèt d'obtenir lo mantenement dau culte crestian dins la Basilica Sant Joan Baptista. Joan Damascèn recebèt una educacion fòrça bòna e estudièt lei sabers grècs e musulmans. Après la mòrt de son paire, venguèt tanben un important foncionari dau Califat avans de venir monge a Jerusalèm. Participèt alora ai garrolhas religiosas de l'Empèri Bizantin, especialament aquela de l'iconoclasme, çò qu'entraïnèt son anatèma en 754 per lo concili de Hiereia. Pasmens reabilitat per lo segond concili de Nicèa en 787.
Son òbra es considerabla. Regarda subretot de questions teologicas mai Joan Damascèn estudièt tanben la musica liturgica e foguèt l'autor de plusors imnes. Son trabalh principau foguèt un obratge teologic de tres libres dich La fònt de la conoissença que tracta de logica, de l'eresia ismaelita, de l'islam e dei principis pus importants dau cristianisme. Escriguèt tanben mai d'un libre còntra lei movements eretics de la region (Còntra lei Nestorians, Còntra lei Jacobitas, Dialòg còntra lei Maniqueans... etc.).
Vincelles (Iona)
Nòtas
<references group=N/>
Ans 1740
../.. | Ans 1710 | Ans 1720 | Ans 1730 |  Ans 1740 | Ans 1750 | Ans 1760 | Ans 1770 | ../..
Istòria
1745 : en Japon, abdicacion dau shogun Tokugawa Yoshimune au profiech de son fiu Tokugawa Ieshige. Pasmens, l'ancian shogun gardèt la realitat dau poder fins a sa mòrt en 1651. 1747 : en Pèrsia, assassinat de Nabir Chah. Aquò entraïnèt una crisi novèla e Afganistan aprofichèt la situacion per se revòutar tornarmai e venir definitivament independent. 1748 : dins De l'Esperit dei Lèis, lo filosòf occitan Montesquieu (1689-1755) apliquèt la teoria dei climas au domeni politic per explicar la diversitat culturala umana. En particular, i afiermèt la superioritat dau climat temperat francés. Aqueu trabalh aguèt una gròssa influéncia en Euròpa e participèt a l'establiment dau movement colonialista dau sègle XIX. 1748 : dins l'Empèri Mogòl, mòrt de l'emperaire Muhammad Shah que foguèt remplaçat per son fiu Ahmad Shah Bahadur. thumb|right|[[Pintura representant la campanha chinesa de 1749 còntra Jinchuan.]] 1749 : en Asia, començament d'un projècte major dau rèine de l'emperaire Qianlong : restaurar l'influéncia chinesa au nòrd d'Imalaia e dins lo centre dau continent. Ansin, una campanha de pacificacion foguèt organizada còntra Jinchuan, un estat tribau de Sichuan. Comandada personalament per l'emperaire, s'acabèt per una victòria aisada après una demonstracion de fòrça de l'armada Qing. Pasmens, lei tensions tribalas èran en realitat pas regladas e anavan entraïnar una guèrra fòrça murtriera 20 ans pus tard (→ 1771). 1749 : en Oman, reconquista dei vilas litoralas per de tropas iranianas a la fin deis ans 1730.
Cultura
1742 : trabalhs importants d'ornamentacion realizats a l'interior dau Sanctuari d'Al-Hussayn ibn Ali a l'iniciativa de Nader Chah.
Sciéncias e tecnicas
1741 : invencion de son termomètre per lo fisician suedés Anders Celsius (1701-1744). Conoguèt un succès important e remplacèt pauc a pauc lo termomètre de Fahrenheit dins la màger part d'Euròpa. 1744 : publicacion dei resultats de la mission scientifica dau Francés Charles Marie de La Condamine (1701-1774) en America dau Sud. I depintèt per lo premier còp lei proprietats elasticas de cauchó. Aquò marquèt lo començament de l'estudi dei matèrias plasticas. 1745 : publicacion per Ewald Jurgen von Kleist (1700-1748) dau premier estudi depintant lo foncionament d'un condensator. 1746 : desvolopament d'un procès de sintèsi de l'acid sulfuric, dich procès dei chambras de plomb, per lo quimista anglés John Roebuck (1718-1794). 1746 : invencion dau tèrme « estatistica » per Gottfried Achenwall (1719-1772). 1747 : premiera demonstracion scientifica realizada per James Lind (1716-1794) de la possibilitat de sonhar l'escorbut gràcias a la consomacion d'aranges e de citrons.
Kukna
Lo kukna es una lenga indoariana parlada en Índia.
Nicèfor Gregoras
Nicèfor Gregoras (vèrs 1295 - 1360) foguèt un istorian, un teologian e un sabent bizantin.
Nasquèt dins una familha d'Eraclèa dau Pònt que s'anèt s'installar a Constantinòple. Nicèfor Gregoras i venguèt foncionari de l'administracion de l'emperaire Andronic II Paleòleg (1282-1328). Fòrça fidèu au basileus, perdiguèt sa posicion après son reversament per Andronic III Paleòleg (1328-1341) e demorèt alunchat dau govèrn fins a la mòrt d'Andronic II en 1332. En 1333, una mission importanta li foguèt tornarmai fisada e Nicèfor Gregoras anèt a Roma per discutir de l'union dei Glèisas Catolica e Ortodoxa ambé lo papa Joan XXII. Dins lo corrent dau decenni seguent, s'opausèt activament a l'esicasme e venguèt monge. Sei posicions fòrça ortodoxas li alienèron plusors sostèns e foguèt estremat dins lo monastèri de la Chora fins a 1354.