cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Malària
Prevencion
La proteccion còntra lei ponheduras es principalament assegurada per l'installacion de moissalieras, l'utilizacion de produchs repulsius e lo pòrt de vèstits amples. Uei, lo repulsiu pus eficaç es lo DEET, descubèrt durant leis ans 1950 e largament adoptat per lei tropas estatsunidencas pendent la Guèrra de Vietnam. Pasmens, coma la màger part dei produchs d'aqueu tipe, dèu èsser ben dosat per ofrir una proteccion maximala e regularament renovelat.
Enfin, lei tractaments profilactics varian segon lei regions. Dins lei país sensa resisténcia a la cloroquina, son encara basats sus aqueu medicament. Se de resisténcias son senhaladas, es conjugat amb una dòsi de proguanil. Enfin, dins leis endrechs onte lo parasit resistís a aquelei substàncias, es necessari d'utilizar d'autrei tractaments coma la doxiciclina ò la mefloquina. Pasmens, lo còst d'aquelei medicaments ne'n limita ai classas aisadas ò ai viatjaires estrangiers.
Epidemiologia actuala
La lucha còntra lo paludisme es una prioritat majora de l'Organizacion Mondiala de la Santat. Aquò a permés de progrès importants dempuei la fin dau sègle XX amb un nombre de mòrts qu'es passat de 2,7 milions en 1990 a 438,000 en 2015. Lo nombre de malauts a tanben demenit qu'es passat, durant lo meteis periòde, de 400-900 milions a 150-300 milions. Pasmens, coma o mòstran aquelei chifras, lo paludisme demòra una malautiá frequenta e mortala.
D'efiech, lo Plasmodium es un parasit endemic dei regions tropicalas qu'afecciona lei zònas umidas. Dins aquelei regions, la distribucion dau parasit es complèxa amb una juxtaposicion d'endrechs tocats per la malautiá e d'endrechs indemnes. Lo nivèu de desvolopament afecta tanben la difusion. Per exemple, en Vietnam, lo paludisme a disparegut dei vilas mai es totjorn present en campanha. A l'ora d'ara, lei fogaus pus actius se situan ansin en Africa Subsahariana que concentrava 85% a 90% dei victimas en 2012. Leis autrei se trobavan subretot en Asia (7% dei victimas) e en Orient Mejan (2%).
Epidemologia anciana
Avans la Segonda Guèrra Mondiala, lo paludisme èra escampat dins lei regions tropicalas e temperadas. En particular, èra una malautiá frequenta en Euròpa e en America dau Nòrd que sa mortalitat podiá agantar de nivèus similars a aquelei enregistrats en lo Sahèl actuau. Per exemple, William Shakespeare (1564-1616) ne'n citèt de simptòmas dins l'acte II de La Tempèsta.
Lo paludisme en Occitània
Lo paludisme foguèt una infeccion frequenta en Occitània fins ais ans 1930. Tocava generalament lei zònas ruralas e umidas coma Lanas e Camarga. Lei factors a l'origina de son declin foguèron l'urbanizacion e lo desplaçament dei populacions vèrs lei vilas, la fin de l'agricultura dins lei paluns, lo comolatge deis estanhs ruraus, lo reboscatge e la difusion de la quinina.
Au moment de la Premiera Guèrra Mondiala, aqueleis avançadas avián permés de limitar la malautiá a quauquei pòchis ben localizadas. La disparicion definitiva aguèt luòc dins lo corrent deis ans 1950 amb l'utilizacion d'insecticidas modèrnes per eliminar lei populacions d'anofèls contaminadas. Pasmens, lo rescaufament climatic es susceptible de tornar favorizar la reaparicion dau parasit. De mai, vivon en Occitània quauquei miliers de personas contaminadas per lo parasit dins de país estrangiers.
Districte d'East Siang
Lo districte d'East Siang es un districte de l'estat d'Arunachal Pradesh en Índia.
Coussay-les-Bois
es una comuna francesa dau departament de Viena e de la region de Novela Aquitània, ancianament de Peitau-Charantas.
Districte d'East Siang
Administracion
Lo capluòc del districte es la vila de Pasighat. Lo districte a mai d'un còp vist son territòri èsser modificat. En 1994, una part del districte es destacada per crear aquel d'Upper Siang. En novembre de 2015, es partejat per crear lo districte de Siang, puèi encara en septembre de 2017, per crear aquel de Lower Siang, amb una part del districte de West Siang.
Coussay-les-Bois
Toponimia
Las atestacions ancianas son, per lhuec:
Districte d'East Siang
Populacion
La populacion del districte èra de 81 882 abitants al recensament de 2011.
Saint-Laurent-de-Terregatte
Saint-Laurent-de-Terregatte es una comuna normanda, situada dins lo departament de la Marga e la region de la Bassa Normandia.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Lo Rei leon
Lo Rei leon (originalament en anglés: The Lion King) es un filme d'animacion american producha per Walt Disney Feature Animation e sortit en 1994. Es le 32e filme de la seria Walt Disney Animated Classics.
Ademuz
Ademuz (en castelhan e aragonés Ademuz, en catalan Ademús) es una pichona comuna de 1242 estatjants, de lenga castelhana (ancianament de lenga aragonesa), situada dins lo País Valencian. Es la capitala de la comarca del Rincón de Ademuz, qu'aperten al País Valencian e a la província de Valéncia. La comarca del Rincón de Ademuz ten la particularitat d'èsser un enclavament valencian completament enrodat per l'actual territòri de Castelha-La Mancha e Aragon.
La construccion pus anciana de tota la comuna es la glèisa apelada de la Huerta, del sègle XIV. Per la comarca passa lo flum de Turia.
Auèi, l'activitat es concentrada dins una sola avenguda, apelada "Avinguda de Valencia", ont se tròban la màger part dels comèrcis.
Economia de la Republica Dominicana
L'economia de la Republica Dominicana dependèt durant fòrça ans de l'exportacion de sucre, cafè cacao e tabac, mas d'entitats darrièras ans lo sector de servicis superèt l'agricultura coma la principala font d'emplecs del país. Lo torisme venguèt una font importanta d'intradas a partir del mitan del ans 1990. L'an 2000 lo torisme representèt mai d'un miliard de dolars en revenguts, del temps qu'o envii de devisas de part dels dominicans residents als Estats Units, Euròpa e Puerto Rico representa mai de dos miliards de dolars.
Lo país es fòrça dependent dels Estats Units: gaireben 40% de las importacions e 60% de las exportacions an coma client aquel país. L'enviament de devisas per de dominicans que residisson a l'estrangièr representa gaireben 1/10 del PIB nacional.
Chet Baker
Chesney Henry "Chet" Baker Jr. (1929-1988) foguèt un important musician de jazz nòrd-american.
Fay
Fay pòt essèr:
Forstheim
Forstheim en alemannisch (Forstheim en francés) es una comuna francesa del departament del Bas Ren e de la region d'Alsàcia.
Istòria
Forstheim #Èsser una proprietat de las ducs de Lorraine a partir de 1047 fins a #çò que lo pòrti Charles ne faga don qualques sègles mai tard al Capítol d'Estrasburg.
Lo vilatge #far partida de la prévôté de Haguenau a sègle e i aguèt integrat al Reialme de França pel Tractat de Westphalie l'an 1648.
Lo vilatge dépendait de la parròquia de Eschbach fins a la Revolucion francesa.
La glèisa St Nicolas i #èsser totun bastida dempuèi 1752 e lo presbytère cap a 1821.
Forstheim fut une propriété des ducs de Lorraine à partir de 1047 jusqu'à ce que le duc Charles en fasse don quelques siècles plus tard au Chapitre de Strasbourg.
Le village fit partie de la prévôté de Haguenau au siècle et fut intégré au Royaume de France par le Traité de Westphalie en 1648.
Le village dépendait de la paroisse d' Eschbach jusqu'à la Révolution française.
La glèisa St Nicolas y fut pourtant construite dès 1752 et le presbytère vers 1821.
Sent Vincenç de Paluèl
Sent Vincenç de Paluèl (Saint-Vincent-le-Paluel en francés) es una comuna d'Occitània, dins la region istorica de Perigòrd, administrada per lo departament de Dordonha de la region de Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Carrión de los Céspedes
Carrión de los Céspedes es un municipi de la província espanhòla de Sevilha dins la Comunautat Autonòma de Castelha-La Mancha.
Sent Vincenç de Paluèl
Toponimia
La prononciacion es [ʂɪmβin’ʂɛ̃m] [depɒ’lɥɛl]. Lo nom es atestat Paluellum, en latin, en 1279. Paluèl es un diminutiu, emb lo sufixe -èl, de palú, del latin palus, paludis, « sanha ». Vincens o Vincentius es lo nom d'un diague de Saragossa, martir a Valéncia al sègle III o en 304; es tanben lo nom d'un monge de Lerins del sègle V e d'autres sents, , ,.
Districte d'Upper Siang
Lo districte d'Upper Siang es un districte de l'estat d'Arunachal Pradesh en Índia.
Administracion
Lo capluòc del districte es la vila de Yingkiong. Lo districte foguèt fondat en 1999, en partejant aquel d'East Siang.
Populacion
La populacion del districte èra de 35 320 abitants al recensament de 2011, e èra plan campèstra, a 81,48 %, e a 18,52 % ciutadina.
John Dos Passos
John Roderigo Dos Passos (nascut lo 14 de genièr de 1896 a Chicago, mòrt lo 28 de setembre de 1970 a Baltimore) es un escrivan e un pintre estatsunian. Dos Passos realiza son òbra literària comentant los eveniments agitats del sègle XX, li donant la reputacion d'un critic acarnassit de la politica e de la vida videnta dels EUA.
Pròche dels libertaris pendent l'afar Sacco e Vanzetti, , fa de simpatias comunistas dins los ans vint e trenta, mas cambia de cap après qu'un dels sieus melhors amics, José Robles , foguèt executat per los stalinians pendent las jornadas de mai de 1937 a Barcelona pendent guèrra civila espanhòla.
Familihièr de las tecnicas del realisme e del corrent de consciéncia, John Dos Passos los utilisa per pausar una analisi sociala pessimista. I descriu la vida d'unes personatges representant diferentas classas socialas, lors espers e desillusions. Aquò lo rapròcha d'un cert realisme socialista que renega pas, qu'avoa una admiracion prigonda per Eisenstein. D'aquí ven lo tèrme de « literatura cinematografica » utilisat per fòrça critics al respècte dels sieus libres.
Pendent una longa carrièra facha de succèses, Dos Passos escrich quarant e dos romans, de poèmas, d'ensags, de pèças de teatre e crèt mai de quatre cents òbras d'art. Es celèbre per son Manhattan Transfer e sa trilogia U.S.A, escriches dels ans 1920 e 1930, periòde ont es a l'acme de sa glòria literària.
Jovença
John Dos Passos nasquèt a Chicago. Son paire, d'origina portuguesa (de Madèira), èra un avocat pro aisit e que podava li ofrir la melhora educacion. En 1907, es enviat far d'estudis a l'universitat Choate Rosemary Hall de Willingford (Connecticut). Après que, acompanhat d'un tutor privat, anèt sièis per meses far un torn d'Euròpa (França, Angletèrra, Itàlia, Grèci e Euròpa centrala) per i estudiar los grands mèstres de la pintura, de l'arquitectura e de la literatura.
A partir de 1913, pren de leissons a l'Universitat Harvard. Après l'obtencion de son diplòma en 1916, va en Espanha per estudiar la pintura e l'arquitectura. La Primièra Guèrra mondiala se desencadenava en Euròpa e los Estats Units d'America essent pas encara engatjats dins la guèrra, Dos Passos s'engatja en julhet de 1917 dins lo còrs dels ambulancièrs amb sos amics E. E. Cummings e Robert Hillyer. trabalha enseguida coma menaire de veïculs a París puèi dins lo centre d'Itàlia.
Carrièra literària
drecha|vinheta|Poesia de John Dos Passos. drecha|vinheta|John Dos Passos en 1932, amb Katy, a bòrd de l'Anita, nau de Joe Russell ("Sloppy Joe"). Lo primièr roman de John Dos Passos, One Man's Initiation : 1917 es publicat en 1920. Après aquò, aquel grand escrivan de la Generacion perduda publica un roman antibellicista titulat Three Soldiers que li dona un considerable reson. En 1925, Manhattan Transfer que descriu la vida a Nòca York dins las primièras deceniás del sègle XX es un vertadièr succès commercial e marca l'intrada de la tecnica experimentala del corrent de consciéncia (stream-of-consciousness) dins l'estil de John Dos Passos.
Dos Passos, per aquò revolucionari, ne ven a considerar la societat americana coma dobla: d'un costat los rics, de l'autre los paures, entre eles un vertadièra muralha estanca. Liura de fòrça belas paginas sus la vida dels sindicats americans coma Industrial Workers of the World, sus l'injustícia de la condamnacion de Sacco e Vanzetti (que recuse la legitimitat). Lèu, se jonh al camp dels intellectuals americans e europèus que militan per l'abolicion de la pena de mòrt. En 1928, Dos Passos passa de meses en URSS per estudiar lo sistèma socialista. En 1932, signa un manifèst destinat a sosténer lo candidat comunista a l'eleccion presidenciala dels EUA William Z. Foster. Torna en Espanha amb Hemingway al moment de la Guèrra civila espanhòla, mas son opinion al repècte del comunisme aviá ja cambiat: se manca amb Ernest Hemingway e Herbert Matthews al subjècte de lor actitud al vejaire de la guèrra e de lor compromission amb la propaganda staliniana.
Amb lo temps la vision politica de Dos Passos vira puslèu cap a drecha. A la mitat dels ans 1930, escriu una seria d'articles incendiaris al subjècte de la teoria politica comunista. Al temps ont lo socialisme commença a venir al vam en Euròpa per respondre al faissisme, los romans de Dos Passos an donc començat a cenéisser un vam internacional declinant. Pasmens, la reconeissença de sa contribucion al camp literari internacional ven en 1967 quand foguèt invitat a Roma per recebre lo prestigiós Feltrinelli Prize. Pasmens se los partisans de Dos Passos ajan sepre arguit qu'aquelas òbras tardièras avián estat ignoradas a causa de son cambiament d'opinion politica, i a un concens relatiu entre los criticas per dire que la qualitat de sos romans comencèt a declinar après lo triomf de U.S.A..
Entre 1942 e 1945, Dos Passos trabalha coma jornalista, s'especializa per cobrir d'eveniments de la Segonda Guèrra mondiala. En 1947, foguèt elegit a l'Acadèmia americana de las Arts e Lettras, mas un tragic accident de veitura tua la femna que partejava sa vida dempuèi 18 ans, Katharine Smith, que ne pèrd un uèlh. Se torna maridar amb Elizabeth Holdridge (1909-1998) e contunhèt l'escriure fins a sa mòrt a Baltimore en 1970. Sa tomba es al Yeomico Churchyard Cemetery de Cople Parish, comtat de Westmoreland, en Virgínia, près de sa darrièra demora.
Lo prèmi Dos Passos
Lo prèmi John Dos Passos es un prèmi literari liurat cada an pel Departament de Lenga anglesa e de Lengas modèrnas a l'universitat de Longwood. Lo prèmi cerca a metre en relèu "d'escrivans americans creatius qu'an produch un còrs substancial de publicacions ont i a de caracteristicas de l'escritura de John Dos Passos : una exploracion intensa e originala de tematicas especificament americanas, un apròche experimental de la forma, e un interés per una larga escala d'experiéncias umanas."
Villers-Canivet
Villers-Canivet en normand ( Villers-Canivet en francés) es una comuna normanda, situada dins lo departament de Calvadòs e la region de Normandia.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
En 1828, Villers-Canivet (641 abitants l'an 1821) absorbeix Torp (85 abitants),.
En 1828, Villers-Canivet (641 abitants en 1821) absorbe Torp (85 habitants),.
Faverolles (Orne)
Faverolles es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Orne e la region de la Bassa Normandia.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Michel Polnareff
Michel Polnareff (n. 3 de julhet 1944 de Nerac) ei un cantaire, guitarrista e un pianista francés. Comencèt la carrèra en 1965 dab La poupée qui fait non e Love me please love me. En 1968 son album Le Bal des Laze sorteish dab las famosas cançons Le Roi des fourmis, Le Bal des Laze e Y'a qu'un ch'veu. Son tresau album Polnareff's sorteish en 1971.
Olmi-Cappella
Olmi è Cappella en còrs (Olmi-Cappella en francés) es una comuna corsa, situada dins lo departament de Nauta Corsega‎ e la region de Corsega.
Geografia
Olmi-Cappella A situat en lo Giunssani (Ghjunsani en corse), una considerabla microrégion de la Balagne compausada quatre comunas Pioggiola, Mausoléo, Vallica e Olmi-Cappella. Aquelas municipalitats se tròban totas en lo territòri de vida Caccia-Ghjunsani del Parc natural regional de Corsega.
Amb una superficie d'unitat|51.1|km², Olmi-Cappella ocupa mai de la mitat del Giunssani e èst a fortiori la mai granda dels 4 comunas.
Casariche
Casariche es un municipi de la província espanhòla de Sevilha dins la Comunautat Autonòma de Castelha-La Mancha.
Raymond Moretti
Raymond Moretti es un pintre e escultor del sègle XX nascut a Niça lo 23 de julhet de 1931 e mòrt a París, lo 2 de junh de 2005.
Biografia
Nasquèt de parents italians d'origina modèsta, son paire èra un fustièr anarquista de Toscana e sa maire una femna de servici ombriana, avent fugits l'Itàlia faissista de Mussolini. En 1947 a 16 ans, pendèt « Moïses trencant las Taules de la Lei » qu'entrèt al Musèu de l'Universitat de Jerusalèm.
Los ans 1970-1980
En 1973, son escultura « Lo Mòstre » atal nomenada per Joseph Kessel, es a la Défense a París. Aquela òbra monumentala ocupa una superfícia de carrats sus cinc estatges.
En 1979, decorèt lo Forum des Halles de París d'una gigantesca frèsca de carrats consacrada a l'istòria de l'Umanitat. e tanben illustrèt lo libre De Gaulle per André Malraux.
En 1980, amb lo grand Rabbin d'Israèl Shlomo Goren, illustrèt lo « Haggadah de la V copa » amb una traduccion de Léon Ashkenazi e un tèxte del grand Rabbin de França René Samuel Sirat.
En 1981, realisèt de decors per la television francesa. Avec lo grand Mèstre Michel de Just, illustrèt un libre sus la Francmaçonariá Camin Initiaciatic. Escultèt Lo pendul dels Quatre Temps a la Défense. Omenatge a Don Quichòte: primièra de cobertura de l'obratge Don Quijote, Profeta y cabalista.
En 1982, creacion del libre d'art Les Illuminations de Rimbaud. Parucion de Massada sus de tèxtes del General Moshe Dayan e Uzi Narkis.
Dessenhèron per Vacheron-Constantin, la « Kalllista », alara la mòstra mai cara del mond. Participèt al libre Jazz amb Frank Tenot, Daniel Filipacchi, Michel Legrand, Claude Nougaro.
En 1984, Moretti creèt las afichas de la campanha electorala de Shimon Peres en Israèl. Dos sagèls consacrats a la comemoracion del Desbarcament e a la Resistança son dessenhats per Moretti e mai d'autres encara.
En 1985, parucion de « L'Homme de la Mancha » e en 1986, « Les Œuvres Poétiques » de Jacques Brel.
En 1988, « La Yona », colomba biblica estilizada amb de caractèrs de l'alfabèt ebrieu, orna lo porgue do dos sanctuaris embessonats, la granda sinagoga de la Victòria de París e la granda sinagoga Hekhai-Schlomo a Jerusalèm.
En 1989, lo peintre illustrèt, pel bicentenari de la Revolucion Francesa compausèt una frèsca de fuòc de 60 mètres de larg su 20 mètres de naut.
Los ans 1990
En 1990, decorèt, a la Défense, una trista chiminèa d'aeracion de 32 mètres de naut. Inaugurèt a Tròias lo « Memorial Rashi », una esfère en acièr carbòn de de naut gravada de signes ebraícs.
Realizèt una estatua qu'orna lo Centre europèu de la Preïstòria a Talteüll.
thumb|200px|La crotz del Capitòli de Tolosa dessenhada per Moretti En 1995, inauguracion a la Plaça del Capitòli a Tolosa del sol es ornat per una crotz occitana e dels dotze signes del zodiac.
En 1997, inauguracion jos las arcadas de la plaça del Capitòli de Tolosa los plafons ornats de 29 quadres de sus  illustrant l'istòria de la ciuitat dempuèi mai de dos milenaris.
Olmi-Cappella
Geografia
Olmi-Cappella est située dans le Giunssani (Ghjunsani en corse), une remarquable microrégion de la Balagne composée des quatre communes Pioggiola, Mausoléo, Vallica et Olmi-Cappella. Ces communes se trouvent toutes dans le territoire de vie Caccia-Ghjunsani du Parc naturel régional de Corse.
Avec une superficie de 51.1 km², Olmi-Cappella occupe plus de la moitié du Giunssani et est a fortiori la plus grande des 4 communes.
Istòria
Olmi-Cappella Dispausa d'un patrimòni istoric particularament ric.
Olmi-Cappella dispose d'un patrimoine historique particulièrement riche.
Fel
Fel pòt essèr:
Le Touquet-Paris-Plage
Le Touquet-Paris-Plage es una comuna francesa, situada dins lo departament del Pas de Calais e la region dels Nauts de França, a la boca de Canche en riba de Marga. Istoricament Le Touquet fa part de Ponthieu, seriá doncas en Picardia.
Es de notar la preséncia d'una comunautat francesa pichona e anciana, mai que mai sortida del Massís Central (Naut Carcin, Cantal, Roergue e Auvèrnha), coma o pròva lo nom de las carrièras (lo nom de la passejada en riba de mar: Boulevard du Docteur Pouget, ancian cònsol), lo nom de las villàs e residéncias (las villàs L'Oustal, L'Oustalet, Lou Paradou, Résidence L'Oustal) o los comèrcis (Agence Bergounioux).
Lo genticili es Touquetés -esa (en francés: Touquettois -e)
L'estacion balneària deu son establiment e son desvolopament a dos òmes de las idèas extraordinàrias: lo notari parisenc Jean-Baptiste Daloz e l'Anglés John Whitley.
= Geografia =
Generalitats
Le Touquet es lo nom geografic de la poncha a la boca de Canche, riba meridionala, sus la còsta del Pas de Calais, al sud de Bolonha de Mar.
En picard, lo touquet significariá. .
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Demografia
= Istòria =
= Luòcs e monuments =
De confondre pas
De confondre pas amb : Paris-Plage, un eveniment estival, que se debana a París.
= Espòrt =
Ipisme
= Veire tanben =
Bassussarri
left|thumb|200px|Fronton hèit suber la paret d'un ostau Bassussarri (Basusarri en basco, Bassussarry en francés) qu'ei ua comuna deu Bascoat, en Labord. Qu'ei administrada peu departament deus Pirenèus Atlantics dens la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Las comunas tòcatocantas que son Anglet e Baiona au nòrd, Vièlafranca a l'èst; Ustàrits au sud-èst e Arcangós au sud e a l'oèst.
L'arriu de Niva que travèrsa la comuna.
Castilblanco de los Arroyos
Castilblanco de los Arroyos es un municipi de la província espanhòla de Sevilha dins la Comunautat Autonòma de Castelha-La Mancha.
Morlhon
Geografia
vignette|upright=1.6|centre|Comunas a l'entorn.
Konstantinos Simitis
Konstantinos Simitis (n. 1936), es un òme politic grèc nascut al Pirèu lo 23 de junh de 1936. President del partit PASOK e Primièr ministre de 1996 a 2004, membre del Grop Amato encargat de redigir lo projècte de tractat de reforma institucionala de l'Union Europèa.
Familha
Lo sieu paire, Georgios Simitis, un avocat e professor a l'Universitat economica d'Atenas foguèt pendent longtemps president del collègi d'avocats del Pirèu e deputat dins lo Parlament. La siá maire, Fanny Christopoulou, foguèt longtemps presidenta d'organizacions femeninas d'esquèrra e presidenta de l'Union femenina pan-elenica. Los sieus parents prenguèron tota doas part a la resisténcia contra l'ocupant alemand durant la Segonda Guèrra Mondiala.
Le Plessis-l'Évêque
Le Plessis-l'Évêque es una comuna francesa, situada dins lo departament de Sèina e Marna e la region d'Illa de França.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Nòtas
<references group=N/>
Andre Agassi
thumb|right|Andre Agassi Andre Kirk Agassi foguèt un jogaire de tennis nòrd-american d'origina iraniana. Nascut lo 29 d'abril de 1970 a Las Vegas. Agassi foguèt nº1 del mond pendent 101 setmanas e ganhèt 8 torneges de Grand Chelem. Ganhèt 60 torneges en individual e 1 en doble. Ganhèt tanben la medalha d'aur dels Jòcs Olimpics d'Atlanta en 1996. Se retirèt en 2006.
Cera perduda
vinheta|1. Modèl de cera. vinheta| 2. Mòtle en elastomèr, amb la ganga, aicí de gisp. vinheta|3. Motlatge clòt de parafina. vinheta|4.Lo mòtle refractari, aic d'argila, ambla poma en parafina. Lo nuclèu es tanben emplit de material refractari (resistent al fuòc). vinheta|5. Exemplar de bronze amb los canals de colada encara en plaça. drecha|vinheta|Pes ashanti tradicional per pesar l'aur (cera perduda). La cera perduda es un procediment de motlatge de precision, per realizar una escultura en metal, (coma l'argent, l'aur, lo bronze, lo coire...) a partir d'un modèl en cera. Aqueste modèl de cera serà enseguida levat per caufatge pendent l'operacion. Cal donc l'envolopar dins una matèria refractària e permetre al metal o al veire de prene la plaça de la cera, per de fornilhs e de conduchs, après que s'escampèt per d'autres conduchs. Es necessari, en consequéncia de plaçar sus l'escultura de cera e d'elements conics que vendràn de fornilhs, e de filaments que serviràn de conduchs cap a las matèrias e a l'aire. Còns e filaments son donc realizats en cera, coma l'escultura. L'ensemble es alara recobèrt d'un mòtle fach de ciment refractari, vigilant a daissar emergir la basa dels còns. Après solidificacion del cobèrt, la cera serà levada per la calor, daissant un clòt que serà emplit pels rajs. Los alenadors permeton a l'encòp de far sortir l'aire e un bon espandiment de la matèria dins los detalhs del mòtle. Aqueste mòtle deu enseguida èsser destruch per via mecanica o quimica per prene l'exemplar realizat. D'aqueste se deurà levar los rèste dels rajs e dels alenadors.
Aquesta tecnica es utilizada per la realizacion de pèças unicas de veire o de metal. Es pasmens possible de realizar mai d'una cera dempuèi la mèsma cera originala utilizant un mòtle sople, autrecòp de gelatina, e de silicòna.
Aquesta tecnica es tanben utilizada dins l'industria per realizar de pèças de granda precision.
Cal pas confondre la tecnica del motlatge de la cera perduda amb la tecnica d'escultura del modelatge amb de cera.
Istòria
Descobèrta en 1985, l'amulet de Mehrgarh (Paquistan), vièlh de 6 000 ans, demorèt longtemps una enigma. De novèlas tecnicas d'analisi permetèron de comprene los secrets de fabricacion d'aqueste amulet de coire: es lo primièr objècte conegut realizat a la cera perduda.
Metòde dirècte
Lo metòde dirècte consistís a motlar dins l'argila un modèl grossièr de la pèça de colar. Aqueste nuclèu, un còp sec, es cobèrt d'una sisa de cera sus que se pòt inscriure los clòts e lo relèu de la pèça de colar. S'apond enseguida sus aquesta matritz de rajs e de de filaments fasent radiators per permetre un provesiment complèt de la cambra de colada, e omogeneizar la temperatura de las diferentas partidas del metal pendent l'emplissatge e lo refregiment. De canulas cilindricas son tanben inseridas per formar las galariás d'alimentacion pel metal en fusion, e los alenadors dels gases cauds emeses pendent la dintrada en contacte del metal e dels compausants del mòtle.
Atal preparat, lo modèl de cera es pench una primièr còp amb un sisa d'argila per sasir mai près los detalhs del motlatge. Puèi d'inserís l'ensemble dins una ganga d'argila mia grossièra, avent sonh de daissar passar las cheminièas d'alimentacion e los alenadors, coma lo filaments. Lo modèl es assujetit a aquesta ganga extèrna per de clavetas.
L'ensemble es enseguida pausada dins un forn que fa fondre l'envelopa de cera, que se torna prene tota per las cheminièas d'alimentacion. Un còp levada, se cola lo bronze en fusion per las cheminièas d'alimentacion: lo metal deu venir ocupar exactament la plaça de la cera.
La ganga se la far refregir unas oras, veire un o dos jorns (segon la talha de la pèça); se lèva alara las clavetas de fixacion, e se trenca la ganga extèrne, amb atencion de damatjar pas lo metal. Los filaments, los alenadors e las cheminièas de colada, en partida emplits de bronze solidificat, podent èsser desbarbelats. Lo motlatge fa sovent l'objècte d'una finicion per trabalh a freg.
Las fondariás de précision
Per realizar los mòtles de fondariá, los modèls son agrapats, puèi banhats dins une céramica liquida, puèi podrats d'estuc. Aquestes son de sables d'empolveratge que son de materials ceramics refractaris que van formar, a causa de lor arenjament, l'esquelet del mòtle. Aquestas operacions son repetidas mai d'un còp fins a que se realize d'una sisa de set milimètres d'espessor al minim.
La cera es enseguida liqueficada per caufatge e levada, puèi se cola lo metal — aur, alumini, acièr, bronze, o d'autras aliatges — dins las formas encara caudas.
Lo principal avantatge d'aqueste procediment consistís en la realizacion de pèças amb d'angles aguts, un supefícia plan lisa e de tolaranças dimensionalas quichadas. Es mai lo sol procediment de fondariá de precision per motlar l'acièr. Après refregiment, sufís de levar la ceramica per vibracion, al raj d'aiga o de sable.
Las fondariás d'art
La fondariá d'art es especializada dins lo motlatge d'óbras de formas complèxas. En efièch, l'escultor pren una causida liura de formas d'aquestas estatuas e la fondariá d'art se deu reproduire a l'identic l'òbra de l'artista. Lo modèl es realizat dempuèi l'escultura portada per l'artista.
Particularitats de l'elastomèr
L'elastomèr ofrís de possibilitats de realizacion d'angle de despolha complèxes. L'elastomèr, per son elasticitat e son alongament naut, se desmotla simplament se retirant dels angles de depolhas sens esforces. Es tanben possible d'obtenir de caras umanas reproduchas dins los mendres detalhs.
Las patinas
L'òbra, un còp patinada, pren la color jauna roja del bronze. Se pòt pasmens modificar l'aspècte de la color de la superfícia, aplicant una patina (liquida compausada d'aiga e de diferents oxidants) sus las partidas de l'òbra caufadas a calamèl que, al oxidar, dona de tintas burèl, bruna, verda, rogenca o negra al bronze.
Las fondariás d'art son a l'encòp ancestralas, artesanalas e modèrnes, per lors mejans de realizar (colada jos vuèg, per exemple).
Castilleja de Guzmán
Castilleja de Guzmán es un municipi de la província espanhòla de Sevilha dins la Comunautat Autonòma de Castelha-La Mancha.
Plancher-les-Mines
Plancher-les-Mines es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Nauta Sòna e la region de la Franca Comtat.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Niché En una vallée a 500 m d'altitud al pè dels Vòges saônoises e al extremitat es del departament lo vilatge a conegut una epòca mai faste amb fins a 3 000 abitants al començament de la  e en protegint d'indústrias de transformacion dels metals (vivi, rodam, crémones, serrures, fonderies, brosserie).
A la fin del, lo vilatge de Plancher-las-Minas a un talhièr de rellotgeria en emplegant mai d'una quinzena de personas.
Dempuèi los ans 1960 las entrepresas antany florissantes (fins a 1 500 trabalhs drainant las populacions activas de 20 comunas avoisinantes) son en déclin del fach de la desaparicion progressiua d'avantatjas estrategics :
Es uèi un pòble de jubilats o dortoir. Los ostals a vendre tròban encara acquéreurs près de Belfortains quitament de Mulhousiens #que pas vacil·len mai a complir 50 a 100 km jornalièrs per retre's a lo sieu trabalh.
Niché dans une vallée à 500 m d'altitude au pied des Vosges saônoises et à l'extrémité est du département le village a connu une époque plus faste avec jusqu'à 3 000 habitants au début du  et abritant des industries de transformation des métaux (vis, boulons, crémones, serrures, fonderies, brosserie).
L'essor industriel au trouve son origine au XVII dans l'exploitation de mines d'argent, de fer, de molybdène et de plomb.
À la fin du, le village de Plancher-les-Mines a un atelier d'horlogerie employant plus d'une quinzaine de personnes.
Aujourd'hui c'est un village de retraités ou dortoir. Les maisons à vendre trouvent encore acquéreurs auprès de Belfortains voire de Mulhousiens qui n'hésitent plus à accomplir 50 à 100 km quotidiens pour se rendre à leur travail.
Mormèrs
Mormèrs, (Mormès en francés) qu'ei ua comuna occitana de Gasconha situada dens lo departament de Gers e la region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.
Geografia
vignette|upright=1.6|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
Ni Dauzat e Rostaing nimei Negre non disen arren de Mormèrs.
La Mothe-Achard
La Mothe-Achard es una anciana comuna peitavina, situada dins lo departament de Vendea e la region daus País de Leire. Lo 1èr de genièr de 2017, la comuna fusionèt amb sa vesina La Chapelle-Achard per donar la comuna novèla nomenada Les Achards.
Geografia
= Comunas vesinas ===
Toponimia
Las atestacions ancianas son, per lhuec:
Nòtas
<references group="N"/>
Ernst Otto Fischer
Ernst Otto Fischer (n. en 1918, m.2007) foguèt un quimista alemand. Recebèt lo Prèmi Nobel de Quimia en 1973.
Harry Potter
La seria a conegut un succès immense tanplan demest los joves que los adultes. Al mes de genièr de 2016, s'èran venduts dins lo monde mai de 450 000 mila exemplaris tradusits dins gaireben 75 lengas. Aquel succès a permés a l'autora J.K. Rowling, de devenir la femna mai rica de Grand Bretanha.
Los libres :
1- Harry Potter e la Pèira Filosofau (Harry Potter and the Philosopher's Stone) (1997)
2- Harry Potter e la Crampa deus Secrets (Harry Potter and the Chamber of Secrets) (1998)
3- Harry Potter e lo Presonièr d'Azkaban (Harry Potter and the Prisoner of Azkaban) (1999)
4- Harry Potter e la Copa de Fuòc (Harry Potter and the Goblet of Fire) (2000)
5- Harry Potter e l'Òrdre del Fènix (Harry Potter and the Order of the Phoenix) (2003)
6- Harry Potter e lo Prince del Sang Gastat (Harry Potter and the Half-Blood Prince) (2005)
7- Harry Potter e las relíquias de la Mòrt (Harry Potter and the Deathly Hallows) (2007)
Richardménil
Richardménil es una comuna francesa, situada dins lo departament de Meurthe e Mosèla e la region de Lorena.
Linha 2 del Mètro de Barcelona
left|L2 La Linha 2 o linha lila del Mètro de Barcelona es la darrièra linha de mètro que s'apondèt a la ret de mètro se se pren pas en compte la linha 11. Malgrat que s'inaugurèt en 1995, la siá istòria remonta a 1959.
Richardménil
Geografia
Richardménil Se tròba sus la Moselle, a aperaquí 20 minutas al sud de Nancy via çò autoroute A31. La municipalitat fa partida de la comunitat de municipalitats Moselle e Madon.
Linha 2 del Mètro de Barcelona
Lo traçat de la linha es de dobla via sosterranha, los talhièrs e los garatges se tròban al Triangle ferroviari, près de l'estacion de la Pau. A de mai de ligams de servici a Paral·lel amb la linha 3 e a La Pau amb la linha 4. Circulan a l'ora d'ara de trens de la sèria 2100 e 9000.
Richardménil
Geografia
Richardménil Es tanben traversada pel canal dels Vòges (anciennement canal de l'Èst)
Étienville
Étienville es una comuna normanda, situada dins lo departament de la Marga e la region de la Bassa Normandia.
Richardménil
Geografia
Richardménil se trouve sur la Moselle, à environ 20 minutes au sud de Nancy via l'autoroute A31. La commune fait partie de la communauté de communes Moselle et Madon.
Linha 2 del Mètro de Barcelona
La L2 a pas agrandit lo sieu trajècte dempuèi 2002: Paral·lel a Pep Ventura. S'agrandís fins a Badalona Centre e Morera (Badalona) e es previst que se amplïi per l'autra banda dempuèi Sant Antoni, en passant per Poble Sec a Fira 2 - Pedrosa ont dintrariá dins lo tunèl de la linha 9 e arribariá fins a l'Aeropòrt del Prat. Amb aquel darrièr ampliament l'estacion de Paral·lel quitariá de donar servici a aquela linha e se convertiriá en coa de manòbras.
La linha 2 e la linha 11 son las unicas linhas qu'an totas las estacions adaptadas per gents amb problèmas de mobilitat.
Étienville
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Richardménil
Geografia
Richardménil est aussi traversée par le canal des Vosges (anciennement canal de l'Est)
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Periòde dei Dinastias dau Nòrd e dau Sud
Lo Periòde dei Dinastias dau Nòrd e dau Sud es un periòde tradicionau de l'istòria de China que se debanèt de la disparicion dei Jin en 420 a l'unificacion de China per la dinastia Sui en 589.
Lo nòrd dau país fuguèt lo teatre d'una tièra d'invasions nomadas entraïnadas per la destabilizacion prefondas dei pòbles asiatics ai sègles III-V. Ansin au sègle IV, maugrat divèrsei temptativas dei Jin per restaurar sa dominacion dins la region, divèrseis estats gaire estables se formèron e conoguèron de periòdes brèus de dominacion e un afondrament rapide. Aquela instabilitat s'acabèt a partir de 386 quand lei Toba, un pòble d'origina turca, acomencèt la conquista deis autrei principats per unificar tornarmai lo nòrd de China en 439.
Lei Toba prenguèron lo nom de dinastia Wei dau Nòrd e luchèron còntra la confederacion nomada dei Ruanruan. De 523 a 524, fuguèron afeblits per una guèrra civila intèrna entre lei Toba aguent adoptat lei tradicions e lei qu'èran demorats fidèus ai tradicions turcas. Lo conflicte se finiguèt per la division dau nòrd entre lei dos camps que formèron respectivament lei Wei Occidentaus e lei Wei Orientaus. Vèrs 550, lei premiers installèron sa capitala a Chang'an e formèron un estat poderós basat sus lei tradicions administrativas chinesas e lei tecnicas militaras dei pòbles nomadas. En 553, annexèron lo Sichuan actuau e prenguèron lo nom dinastia de Zhou dau Nòrd. En 577, conquistèron lei territòris tenguts per lei Wei Orientaus venguts Qi dau Nòrd d'aqueu temps. Pasmens, en 581, lei Zhou dau Nòrd fuguèron rebutats per lei Sui qu'acabèron la reünificacion de China.
Enterin, lo sud de China fuguèt dirigit per diferentei dinastias que se succediguèron ai sègles IV-V : lei Jin Orientaus (316-419), lei Song dau Sud (420-479), lei Qi dau Sud (480-502), lei Liang (502-556) e lei Chen (557-588). Franc de la region bassa de Iang Tsé, la mitat sud de China èra gaire poblada, dominada per de senhors locaus e de tribús localas autonòma. Lei dinastias dau sud èran donc feblas que sa capitala èra Nankin. Pasmens, protegidas deis invasions nomadas per la resisténcia deis estats dau nòrd ò la rivalitat entre principats nomadas, conoguèron un periòde de patz relativa e veguèron l'arribada progressiva d'abitants dau nòrd.
Un eveniment religiós important se debanèt durant aqueu periòde quand, au sègle II, lo bodisme arribèt en China per la Rota de la Seda. Aprofichant lo declin dei Han e dau confucianisme de la Cort imperiala, se desvolopèt gràcias a la conversion de certaneis envaïsseires au sègle IV. Permetèt de renfòrçar certaneis estats novèus e fuguèt finalament adoptat per de Chinés. En particular, a partir dei victòrias dei Toba, se multipliquèt lei monastèris bodistas. Enfin, au sègle VI, lei Sui permetèron son expansion vèrs lo sud dau país.
Fort-Louis
Fort-Louis en alemannisch (Fort-Louis en francés) es una comuna francesa del departament del Bas Ren e de la region d'Alsàcia.
Geografia
thumb|left|300px|Fort-Louis sus la [[mapa de Cassini]]
thumb|left|300px|Fort-Louis sur la [[carte de Cassini]]
Dilèma del presonièr
Lo dilèma del presonièr, enonciat en 1950 per Albert W. Tucker a Princeton, caracteriza dins la toeria dels jòcs un situacion ont dos jogaires aurián interès a cooperar, mas ont, en l'abséncia de comunicacion entre eles, cadun causirà traïr l'autre se lo jòc se jòga pas qu’un còp. La rason es que se l'un coopèra e que l'autre traís, lo cooperator es fortament penalizat. Pasmens, se los dos jogaires traïsson, lo resultat lor es mens favorable que se los dos avián causit de cooperar.
Lo dilèma del presonièr es sovent evocat dins de domènis coma l'economia, la biologia, la politica internacionala, las politicas comercialas (avantatge e riscs d'una guèrra dels prètz), la psicologia, lo tractament mediatic de la rumor, e quitament l'emergéncia de règlas moralas dins de comunautats.
d’aquí venon los jòcs d'economia experimentala testant la racionalitat economica dels jogaires e lor capacitat d’identificar l'equilibri de Nash d'un jòc.
Principi
Tucker supausa dos presonièrs (complicis d'un crime) retenguts dins de cèlas separada e que pòdon pas comunicar; l'autoritat penitenciàrias ofrí a cadun dels presonièrs las causidas seguentas:
Aqueste problèma modeliza plan las questions de politica tarifària: lo concurrent que baissa sos prètz ganha de parts de mercat e pòt tanben aumentar sas vendas e far possiblament créisser son benefici, mas se son concurrent màger fa çò mèsme, ambedos pòdon i pèrdre.
Aqueste jòc mèna pas espontanèament a un estat ont se poiriá melhorar lo benèsser d'un jogaire sens damatjar aqueste d'un autre (es a dire un optim de Pareto; veire tanben equilibri de Nash). A l'equilibri, cadun dels prisonièrs causirà benlèu passar alara que ganharián a cooperar: cadun es fortament incitat a trichar, çò qui constituís lo còr del dilèma.
Se lo jòc se repetará, cada jogaire poiriá far de represalhas contra l'autre jogaire per son abséncia de cooperacion, o quitament simplament minimizar sa pèrda maximala en traïssent los còps venents. L'incitacion per trichar ven alara inferiora a la menaça de castig, çò qu’introduch la possibilitat de cooperar: la fin pas mai justifica plus los mejans.
Districte de Siang
Lo districte de Siang es un districte de l'estat d'Arunachal Pradesh en Índia.
Administracion
Lo capluòc del districte es la vila de Pangin. Lo districte foguèt fondat en 2015 en destacant de parts del teritòri de West Siang e East Siang.
Dilèma del presonièr
Principi
Lo dilèma del prisonièr es utilizat en economia, estudiat en matematicas, util a vegada als psicològs, biologistas dels ecosistèmas e especialistas de sciéncia politica. Lo paradigme correspondent es tanben mencionat en filosofia e dins lo domènis de las sciéncias cognitivas.
Formulacion
La primièra experiéncia del dilèma del presonièr foguèt realizada en 1950 per Melvin Dresher e Merill Flood, que trabalhan alara per la RAND Corporation. Enseguida, Albert W. Tucker la presenta jos la forma d'una istòria:
Castilleja de la Cuesta
Castilleja de la Cuesta es un municipi de la província espanhòla de Sevilha dins la Comunautat Autonòma de Castelha-La Mancha.
Dilèma del presonièr
Formulacion
« Dos suspèctes son arrestats per la polícia. Mas los agents an pas las pròvas que cal per los inculpar, donc los interrògan de bais separat lor fasent la mèsme ofèrta. « Se denonciariás ton complici e qu'el te denonciariá pas, seràs desliurat e l'autre condemnat de 10 ans de preson. Se lo denonciariás e el tanben, ambedos seretz condemnats a 5 ans de prison. Se pas degun se denonciariá, auretz ambedos 6 meses de preson. »
Pierre-Joseph Bédard
Pierre-Joseph Bédard (Vilanòva de Besièrs, Erau, 1859 - Besièrs, 1938) es un jornalista e escrivan d'expression occitana.
Catervièla
Catervièla (Cathervielle en francés) qu'es ua comuna gascoa de Comenge, situada en eth departament dera Hauta Garona e era region administrativa d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.
Dilèma del presonièr
Formulacion
Se resumís sovent la situacion dins un tablèu e las utilitats de cadun dins aqueste tablèu nomenat "Matritz dels Pagaments" : Cadun dels presonièrs sosca de son costat en considerant los dos cas possibles de reaccion de son complici.
Catervièla
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Dilèma del presonièr
Formulacion
Se cadun dels complicis fa aqueste rasonament, l’un e l’autre benlèu van far un denonciacion mutuala, aquesta causida essent la mai dotada de racionalitat. Segon l’enonciat, seràn alara condemnat a 5 ans de preson cadun. Mas, s'èran ambedos demorats muts, ils aurián estat condemnats a 6 meses cadun. Atal, cadun seguís son interès individual, lo resultat obtengut es pas optimal a sens de Pareto.
Catervièla
Istòria
Pendent eth Ancian Regime, Catervièla qu'èra dera eleccion de Ribèra Verdun, doncas dera província de Gasconha, dera generalitat d'Aush, dera diocèsi de Comenge e dera senescaucia d'Aush. Eth vocable dera glèisa, annèxa de Garin, qu'es Sent Estève. Tanlèu 1790, Catervièla qu'èra deth canton de Banhèras de Luishon.
Dilèma del presonièr
Formulacion
Aqueste jòc es de soma non nulla, es a dire que la soma dels ganhs pels participants es pas sempre la mèsma: pausa una question de cooperacion.
Bòrt
Bòrt (Bort-les-Orgues en francés) es una comuna d'Occitània, en Auvèrnhe dialectalament e culturalament, e en Lemosin istoricament e administrativament, es la vila principala dau parçan d'Artensa ; z-es administrada per lo departament de Corresa e la region de Novèla Aquitània, ancianament de Lemosin.
Dilèma del presonièr
Formulacion
Per qu’exita un dilèma, la tentacion T (lo denoncii, se cala) deu pagar mai que la cooperacion C (ambedos se calam), que deu portar mai que lo castig per egoïsme P (lo denoncii, me denoncia), que deu èsser mai valorisanta que la duplicitat D (me cali, me denoncia). Es formalizat per:
Curtil-sous-Buffières
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Bòrt
Eraldica
100 px Las armas actualas de la vila son « d'azur a tres croses en forma de 'x' d'argent ».
Dilèma del presonièr
Formulacion
Per qu'una collaboracion pòsca naícer dins un dilèma repetitiu (o iteratiu) (veire infra), « 2 còps de cooperacion C » deu èsser mai valorizant que l'alternat « Tentacion / Duplicitat ».
Bòrt
Eraldica
Las ancianas :
Dilèma del presonièr
Formulacion
Çò que dona la condicion 2C > T+D [aquí: ].
Bòrt
Eraldica
100px « D'aur, au sautador dentat de gules ». Malte-Brun, la France illustrée (1882).
Dilèma del presonièr
Dilèma amb mai de dos jogaires
Lo problèma ven sensiblament diferent quand i a mai de dos prisonièrs totes a despart. Lo risc de defeccion d’al mens un d’eles ven alara plan mens grand que quand n’i pas que dos. Pòt dins aqueste cas mai realista de far la mesa sul fach qu'i aurà una defeccion… quitament fasent çò mèsme cadun, totòm recebrà la pena maximala.
Bòrt
Geografia
350px|left|thumb|Bòrt dins lo Lemosin linguistic (sa partida auvernhata)
Toponimia
Las fòrmas ancianas son Boort, en 944, Baort, en 1106, Boort, en 1131, Bort, vas 1315. Lo nom vendriá del gallés *Boduo-ritum, « lo ga de la graula (caula) », de boduos, bodua, « graula » e ritu- « ga ». Lo mot graula se deu prene en un sens simbolic : la graula (caula) èra l'animal emblematic de la divessa guerrièra, çò que conven fòrça plan per un limit de dos pòbles (los Féniés supausan, per explicar l'atestacion del sègle XII, Baort, un *bal-ritum, amb l'oronime pre-indoeuropèu *bal-, , ; mas una fòrma pus anciana ne'n seriá *Balrt, çò que sembla pas podeir èsser, auriá donat puslèu *Bart; d'un autre costat, *bal-ritum seriá en realitat *baló-ritum, qu'auriá donat *Balòrt).
Saint-Lô
Saint-Lô es una comuna francesa, capital del departament de la Marga, dins la region de Normandia, ancianament de Bassa Normandia.
Rosnay (Marna)
Rosnay es una comuna francesa administrada per lo departament de Marna de la region de Champanha-Ardena.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Dilèma del presonièr
Exemples de situacions realas
Lo dilèma del prisonièr dona un encastre general per pensar las situacions ont dos o mai actors an un interès a cooperar, mas un interès encora mai fòrt a lo far pas se l’autre lo fa, e sens pas cap de contrénher l'autre.