cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Uranus (planeta)
Troposfèra
La troposfèra es lo jaç bas de l'atmosfèra e lo pus actiu entre leis altituds e. La temperatura baissa amb l'altitud de a  a  a  onte se situa la tropopausa. , Pasmens, la temperatura de la tropopausa varia leugierament entre -224 e amb la latitud. , Aquelei valors fan qu'Uranus a l'atmosfèra pus freja dau Sistèma Solar. Enterin, la pression varia de a. L'estructura dei nívols seriá complèxa amb la preséncia de nívols d'aigan dins lei zonas amb una pression situada entre e, de nívols d'idrosulfur d'amòni entre 20 e , de nívols d'amoniac o de sulfur d'idrogèn entre 3 e  e finalament de nívols de metan entre 1 e. Pasmens, la màger part dei jaç de nívols es especulativa car Voyager 2 a solament observat la preséncia dei nívols de metan.
Termosfèra e corona
L'atmosfèra exteriora d'Uranus es compausada de la termosfèra e d'un jaç dich corona. La temperatura de la termosfèra es quasi constanta entre e. Es donc pus importanta que per la termosfèra de Saturne (environ ) mai se conois pas la rason d'aqueu fenomèn. D'efiech, lei radiacions ultravioletas dau Soleu o l'activitat d'auròras polaras fornisson pas l'energia necessària. De mai, l'activitat deis auròras polaras es insignificanta a respècte de Jupitèr o de Saturne. La corona es facha de moleculas de diidrogèn e d'atòms d'idrogèn. Aquela composicion explica la talha unica dins lo Sistèma Solar de la corona fins a amb, per consequéncia, la creacion d'una tirassiera per lei particulas orbitant près d'Uranus. Ansin, la corona entraïna especialament una reduccion de la quantitat de poussa dins lo sistèma d'anèus de la planeta.
Ionosfèra
L'ionosfèra d'Uranus es situada entre 2,000 e dins lei partidas auta de l'estratosfèra e bassa de la termosfèra. Es pus densa que leis ionosfèras de Saturne e de Neptun, probablament en causa de la preséncia d'una concentracion febla d'idrocarburs dins l'estratosfèra. , L'ionosfèra es principalament sostenguda per lei rais ultraviolets dau Soleu. Leis auròras polaras an pas de ròtles importants coma per Jupitèr o Saturne.
Bendas, vents e nívols
En 1986, la sonda Voyager 2 observèt l'emisfèri sud d'Uranus d'estiu mai manca l'emisfèri nòrd. Leis observacions de la sonda, puei de telescòpis Hubble, e Keck mostrèron que l'emisfèri sud èra devesit entre una calòta polara brilhanta e de bendas sornas a l'eqüator. Lo limit èra una benda estrecha, entre lei latituds -45° e -50°, dicha còl polar. , Se supausa que la calòta e lo còl polars tènon de nívols de metan amb una pression entre 1,3 e. La planeta sembla donc assimetrica amb de regions lusentas e sornas.
La mission Voyager 2 vetz tanben de nívols d'auta altitud au nòrd dau còl. La durada de vida dei nívols varia entre quauquei jorns e uneis annadas mai permetèron de definir unei zonas dei vents de la partida superiora de la troposfèra. Ansin, la circulacion dei vents de l'eqüator es dins lo sens retrograd. Lei velocitats, enregistradas entre 50 e, aumentan en s'alunchant de l'eqüator. Vèrs lo pòl nòrd, lei vents se desplaçan dins lo sens prograd e la velocitat monta a per la latitud +50° per venir nulla au pòl. En revenge, l'abséncia de nívols dins la region polara sud empacha de conóisser lei vents en dessota dau còl. Dins aquò, la velocitat dei vents dins l'emisfèri sud sembla pus rapida que dans l'emisfèri nòrd, especialament entre lei latituds ±20 e ±40°.
En 2006, una tempèsta similara a la taca blava observada per Voyager 2 sus Neptun foguèt detectada per lei telescòpis Hubble e Keck dins l'emisfèri nòrd vers la latitud +28°. La taca aviá una talha relativament pichona a respècte dei tempèstas similaras de Neptun amb una longor de en longitud e  en latitud. Sa preséncia mòstra que l'atmosfèra d'Uranus deu subir de cambiaments climatics importants durant lei periòdes d'equinòcci.
Sistèma d'anèus
thumb|Sistèma d'anèus d'Uranus observat per la sonda Voyager 2 en [[1986. L'anèu pus brilhant es l'anèu ε.]]
Camp magnetic
thumb|Camp magnetic d'Uranus mesurat per Voyager 2 en [[1986 amb sa forma assimetrica e son centre desplaçat.]]
Lo camp magnetic d'Uranus a una forma particulara en causa de l'enclinason fòrça importanta de l'axe de rotacion de la planeta e dau fach que lo centre dau camp es desplaçat a respècte dau centre geometric de la planeta. En consequéncia, la forma de la magnetosfèra es assimetrica e lei valors enregistradas vàrian de maniera importanta entre lei pòls nòrd e sud. Ansin, l'intensitat mejana dau camp es mai pòu baissar a  dins l'emisfèri sud e montar a  au nòrd. Coma Neptun presenta un comportament similar, podriá èsser una caracteristica frequenta dei planetas gigantas d'aqueu tipe. L'origina d'aquelei camps magnetics seriá de movements dins lei jaç d'aiga e d'amoniac dau mantèu de la planeta. ,
La magnetosfèra creada per aqueu camp magnetic a un un arc de tuert vèrs 23 rais planetaris causat per l'interaccion amb lo vent solar. Enviroutant la magnetosfèra, se tròba la magnetopausa, situada vèrs 18 rais planetaris, onte lo camp magnetic vèn feble e desorganizat. Puei, lo vent solar interagís amb aquelei regions e estira la magnetosfèra sus una distància de quauquei milions de quilomètres. Pasmens, la rotacion particulara de la planeta deforma aquela coa e li dona una forma de tiratap.
Orbita e rotacion
Uranus orbita a l'entorn dau Soleu a una distància mejana egala a quasi 3 miliards de quilomètres en 84 annadas terrèstras dins un plan clinat de 0,77° a respècte dau plan ecliptic. L'excentricitat de son orbita es 0,044. Pasmens, la caracteristica pus remarcabla es l'enclinason de l'axe de rotacion de la planeta egala a 97,77°; ansin, l'axe es quasi parallèl au plan dau Sistèma Solar. Lo periòde de rotacion a l'entorn d'aquel axe es. Lei pòls an donc de periòdes de jorn e nuech continús d'environ 42 ans. Se conois pas l'origina d'aquela rotacion. L'ipotèsi principala es la collision amb un còrs de la talha de la Tèrra dins lei premiers temps dau Sistèma Solar.
Satellits
thumb|Sistèma d'Uranus vist per lo telescòpi VLT.
Uranus a 27 satellits naturaus coneguts dichs segon de personatges de William Shakespeare e Alexander Pope. Son devesits en tres grops. De mai, Uranus podriá tanben aver de quasi-satellits estables amb una durada de vida egala a aquela dau Sistèma Solar. Pasmens, ges d'objècte d'aqueu tipe es estat observat.
Satellits interiors
Uranus a tretze satellits pichons amb una orbita situada a l'interior de la trajectòria de Miranda. Totei lei satellits d'aqueu grop son liats ais anèus. Lo pus grand es dich Puck amb un diamètre egau a. Aquelei satellits an un albedo fòrça feble, a l'entorn de 0,10. Son fachas d'una mescla d'aiga e de poussas sornas. De mai, lei calculs mòstran que lo sistèma dei satellits interiors es pas estable es que de collisions entre lunas son possiblas. Totei lei satellits semblan estacats ais anèus.
Satellits principaus
Lei cinc satellits principaus d'Uranus son Miranda, Ariel, Umbriel, Titània e Oberon. Pasmens, Aqueu sistèma de lunas es lo mens massís dau Sistèma Solar : la massa dei cinc grands satellits monta pas a la mitat de la massa de Triton. Titània es lo pus grand satellit amb un rai mejan egau a.
Totei lei lunas an un albedo feble, variant de 0,20 a 0,35, e son probablament fachas d'una mescla de glaç e de ròcas. Lo glaç podriá tanben tenir de percentatges importants de dioxid de carbòni e d'amoniac dins sa composicion. , Ges d'atmosfèra espessa foguèt detectada. Ansin, la pression atmosferica sus Titània passa probablament pas 10-20 nPa. Miranda podriá aver una activitat geologica anciana en causa de fòrças de marèia amb Uranus. D'efiech, un criovolcanisme ancian podriá explicar la preséncia d'estructuras semblablas a de volcans dau tipe coronae. , Dins aquò, totei lei satellits dau grop principau an una superficia amb una craterizacion importanta.
Enfin, lei periòdes de rotacion dei satellits principaus a l'entorn d'Uranus son comprés entre 1,4 e 13,5 jorns terrèstres. Lor axe de rotacion es quasi parallèl a l'axe d'Uranus. Lei satellits an donc una enclinason fòrça similara a la planeta. Enfin, i a de resonàncias 3:1 entre Miranda e Umbriel e 4:1 entre Ariel e Umbriel. ,
Satellits irregulars
En 2005, Uranus aviá nòu satellits dichs irregulars a l'exterior de l'orbita d'Oberon. Son d'objèctes probablament capturats per la gravitat de la planeta gaire de temps après sa formacion. Lor talha varia de 18 a per Sícorax, lo pus important. La màger part d'aquelei satellits an una trajectòria retrograda. Ges de satellit irregular a una enclinason compresa entre 60 e 140° car l'estabilitat dins aquela region es limitada, e la durada de vida d'un satellit d'aqueu tipe es estimada a environ 10 milions d'annadas.
Observacion
Entre 1995 e 2006, la magnitud d'Uranus èra situada entre +5,6 e +5,9 amb un diamètre angular entre 3,4 e 3,7 segondas d'arc. Èra donc un objècte dificilament visible a l'uèlh mai observable durant una nuech sorna. En revenge, vèn una buta facila per un pòrtavista, e mai en vila. Amb un telescòpi amator d'un diamètre de 150 a, la planeta apareis coma un disc blau. Enfin, un telescòpi de de diamètre, o pus grand, pòu mostrar de bendas de nívols o certanei dei grands satellits coma Titània o Oberon.
Descubèrta
thumb|upright|William Herschel ([[1738-1822).]]
Uranus foguèt observada per divèrseis astronòms avans sa descubèrta oficiala. D'efiech, lo premier que notèt sa posicion foguèt John Flamsteed (1646-1719) en 1690 sota lo nom 34 Tauri. Lo Francés Pierre Lemonnier (1715-1799) la veguèt tanben dotze còps entre 1750 e 1769. En 1781, William Herschel foguèt donc lo premier astronòm que comprenguèt qu'Uranus èra pas una estela. Pasmens, pensèt premier que vesiá una cometa. ,, Pasmens, de dobtes apareguèron e leis astronòms rus Anders Johan Lexell e alemand Johann Elert Bode calculèron l'orbita de l'objècte descubèrt per Herschel. , Lei resultats mostrèron la preséncia d'una orbita quasi circulara e concluguèron que se tractava d'una planeta. Lo fach foguèt finalament confiermat en 1783 per Herschel au president de la Royal Society.
Nom
En onor dau rèi d'Anglatèrra Jòrdi III (en anglés George III), Herschel vouguèt nomar la planeta Georgium Sidus (Estela de Jòrdi) mai lo nom èra pas veritablament popular en Euròpa. L'astronòm Jérôme Lalande prepausèt l'apelacion Herschel e lo Suedés Erik Prosperin lo nom Neptun per celebrar lei victòrias de la flòta britanica durant la Guèrra d'Independéncia deis Estats Units. Enfin, Bode prepausèt Uranus qu'es lo paire de Saturne dins la mitologia grèga. Aqueu nom venguèt pauc a pauc lo pus espandit e s'impausèt definitivament vèrs 1850 quand l'HM Nautical Almanac Office renoncièt a l'apelacion d'Herschell.
Recèrca amb lei telescòpis terrèstres
thumb|right|Premiera taca sorna d'Uranus observada per lo [[telescòpi espaciau Hubble.]]
Avans lo passatge de la sonda Voyager 2, lei conoissenças sus Uranus èran limitadas. A l'ora d'ara, l'exploracion d'Uranus amb de telescòpis necessita generalament l'utilizacion dei telescòpis Hubble o Keck que pòu observar la planeta dempuei la Tèrra. Aqueleis observacions mostrèron la preséncia de fenomèns climatics coma de tacas blavas similaras a Neptun en 2006. Descurbiguèron tanben dos anèus e dotze satellits naturaus suplementaris.
Exploracion amb de missions espacialas
La mission espaciala estatsunidenca Voyager 2 es la soleta sonda que foguèt mandada dins lo sistèma d'Uranus en 1986. Descurbiguèt dètz satellits naturaus suplementaris e la forma asimetrica dau camp magnetic. Estudièt tanben la composicion dei cinc grands satellits e realizèt de fotografias detalhadas de Miranda. Enfin, la sonda observèt l'atmosfèra d'Uranus.
Cultura
Uranus es lo nom latinizat dau dieu grèc Ouranós (Οὐρανός) representant lo cèu. Foguèt lo paire dei Titans e foguèt reversat per son fiu Crònos. L'urani, descubèrt en 1789 per lo quimista alemand Martin Heinrich Klaproth, foguèt nomat en onor dau nom prepausat per la novèla planeta per Johann Elert Bode. En 1943, lei Sovietics nomèron tanben lor còntraofensiva a l'entorn de Stalingrad Operacion Uranus.
.doha
(Doha, capitala de Qatar) es un nom de domeni generic geografic. Es en servici dempuèi lo 25 de març de 2015.
Saint-Quirin
Saint-Quirin es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mosèla e la region de Lorena.
Istòria
Lo luòc a mencionat per las primièras fes en 966, vertat es jol nom de Godelsadis, nom d'un ermitage #que s'i trobava alavetz. Es ongan-ailà n'efièch que lo comte Louis de Dabo #far don al abbaye de Marmoutier de las tèrras sises entre las doas Sarres, al nòrd del Donon. En 1049, Gepa de Dabo, filha de Hugues VIII, comte en Nordgau e de Eguisheim e de la siá femna Heilwig de Dabo, abbesse de Neuss, se viu ofrir per lo sieu fraire, lo pape Léon IX, los reliques de sant Quirin, tribun militar e martir romain ; quand los #informar de contunh de Roma pels depausar dins la vila de Neuss, la mule #que transportait las reliques s'i seriá arturat a la localizacion de l'actuala Capèla-Anautita, #çò que #condusir a cambiar la toponymie del luòc, #que i li aguèt a el donat lo nom del sant. Se #fondar un prieuré a proximitat, e, jol mandat del primièr prieur de Sant-Quirin, Wolfram, nomenat en 1122, la glèisa priorale i aguèt consagrat en 1123 per l'avesque de Mètz. Sant-Quirin #venir rapidament pel continuament un important luòc de pelegrinatge.
Le site est mentionné pour la première fois en 966, il est vrai sous le nom de Godelsadis, nom d’un ermitage qui s’y trouvait alors. C’est cette année-là en effet que le comte Louis de Dabo fit don à l'abbaye de Marmoutier des terres sises entre les deux Sarres, au nord du Donon. En 1049, Gepa de Dabo, fille d'Hugues VIII, comte en Nordgau et d'Eguisheim et de sa femme Heilwig de Dabo, abbesse de Neuss, se vit offrir par son frère, le pape Léon IX, les reliques de saint Quirin, tribun militaire et martyr romain ; lorsqu’elle les rapporta ensuite de Rome pour les déposer dans la ville de Neuss, la mule qui transportait les reliques se serait arrêtée à l’emplacement de l’actuelle Chapelle-Haute, ce qui conduisit à changer la toponymie du lieu, auquel fut donné le nom du saint. L’on fonda un prieuré à proximité, et, sous le mandat du premier prieur de Saint-Quirin, Wolfram, nommé en 1122, l’église priorale fut consacrée en 1123 par l'évêque de Metz. Saint-Quirin devint rapidement par la suite un important lieu de pèlerinage.
Sant-Tonan
Sant Tonan en breton (Saint-Thonan en francés) es una comuna bretona, situada dins lo departament de Finistèrra e la region de Bretanha.
Almàssera
Almàssera es un municipi de la província espanhòla de Valéncia dins la Comunautat Autonòma del País Valencian.
Estal
Estal (en francés tanplan coma en occitan) es una comuna carcinòla situada dins lo departament francés d'Òut e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Sègle III apC
../.. | sègle I apC | sègle II apC | sègle III apC | sègle IV apC | sègle V apC | ../..
Istòria
220 : en China, mòrt dau generau Cao Cao que foguèt remplaçat per son fiu Cao Pi coma cap vertadier de l'Empèri. Aqueu darrier reversèt l'emperaire Han Xiandi e se proclamèt emperaire. Aquò marquèt la fin de la dinastia Han e lo començament dau Periòde dei Tres Reiaumes. D'efiech, China foguèt devesida entre lei reiaumes de Wei au nòrd (format per Cao Pi), de Shu au sud-oèst (fondat per Liu Bei) e de Wu au sud-èst (fondat per Sun Quan). 222 : assassinat de l'emperaire roman Elagàbal per sa garda personala. Foguèt remplaçat per Sever Alexandre que menèt una politica prudenta de redreiçament economic. 222 : dins lo reiaume de Wei, mòrt de Liu Bei que foguèt remplaçat per son fiu Liu Shan. Incapable de dirigir son estat, ne laissèt la direccion a de ministres relativament eficaç e competents coma Zhuge Liang.
224-226 : revòuta dau Sassanida Ardashir I còntra lei Parts. Lo rèi Artaban V assaièt de reprimir l'insureccion mai foguèt tuat a la batalha d'Hormizdaghan. Aquò permetèt ai Sassanida de conquistar pauc a pauc tot lo territòri part e de fondar l'Empèri Sassanida. 226 : mòrt de Cao Pi que foguèt remplaçat per son fiu Cao Rui coma rèi de Wei (→ 228). 228-234 : en China, tiera d'ofensivas dei fòrças de Shu còntra aquelei de Wei. S'acabèron per la desfacha dei fòrças dau premier e la mòrt de Zhuge Liang a la batalha dei plans de Wuzhan. Lo ministre foguèt remplaçat per Jiang Wan. thumb|right|Carta de l'Empèri Roman au començament de la crisi.
291-301 : premiera partida de la Guèrra deis Uech Princes en China entre divèrsei princes dau clan Sima, la maire de l'emperaire Jin Huidi, lo coregent Yang Jun e divèrsei ministres. Durant aqueu periòde, lei conflictes demorèron pasmens limitats a la cort imperiala. Minèron pauc a pauc lo poder mai lo país gardèt una estabilitat aparenta (→ 301). 296-297 : ensemble de reformas importantas dins l'Empèri Roman amb la creacion de províncias novèlas, l'aumentacion deis efectius militars (fins a 390,000 òmes) e lo renfòrçament dei frontieras e dei fortificacions (limes, generalizacion dei barris...). 297-298 : patz de Nisibis entre Romans e Sassanidas. Batuts, lei Sassanidas deguèron abandonar cinc províncias a l'èst de Tigre e renonciar a seis ambicions en Armenia. Lei dos camps fixèron la durada dau tractat a 40 ans (→ 337).
Sciéncias e tecnicas
thumb|right|Representacion dei cifras utilizadas dins lo [[manuscrit de Bakhshali.]] v. 200 : dins la Peninsula Indiana, redaccion dau manuscrit de Bakhshali que contèn lo premier simbòl unicament dedicat a la representacion dau zèro. v. 200 : dins l'estèpa, invencion de la destillacion per congelacion. v. 200 : en China, invencion de la bariòta. v. 200 : en China, construccion de joncas amb de compartiments estancs. v. 250 : en Mesoamerica, construccion de culturas amainatjadas per lei Maias. v. 250 : introduccion deis equacions algebricas per Diofant. 263 : en China, publicacion per lo matematician Lui Hui d'un important comentari sus Lei Nòu Capítols sus l'art matematic e d'un tractat, publicat en annèx, dich Haidao Suajing. Aqueu trabalh presenta una estimacion de π (~ 3,1416), lo metòde d'eliminacion de Gauss e lo principi de Cavalieri per trobar lo volum d'un cilindre.
Canton de Las Salas
Composicion 2
Lo canton se compausava de quatre comunas :
Istòria
Lo canton de Las Salas se creèt en 1790 dins lo districte de Milhau.
En 1801, lo canton de Las Salas foguèt conservat.
Tournoisis
Tournoisis es una comuna francesa, situada dins lo departament de Loiret e la region dau Centre.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Georges Sorel
Georges Eugène Sorel (2 de novembre de 1847, Cherborg - 29 d'aost de 1922, Boulogne-sur-Seine) èra un filosòf francés. Famós per sa teoria dau sindicalisme revolucionari, foguèt un dei artesans principaus de l'introduccion dau marxisme en França.
Cosin de l'istorian Albert Sorel, intrèt a l'Escòla Politecnica puei ai Ponts et Chaussées. Pasmens, demissionèt en 1892 e afirmèt son engatjament socialista e marxista. En 1905, participèt a l'emergéncia dau sindicalisme revolucionari mai foguèt rapidament decebut per la Confederacion Generala dau Trabalh. En 1910, se raprochèt brèvament de l'Accion Francesa. En 1914, s'opausèt a l'union nacionala e condamnèt la guèrra. Enfin, aculhiguèt d'un biais favorable la Revolucion Russa.
Lumbier
Lumbier es una comuna de la Comunautat Forala de Navarra al nòrd d'Espanha.
L'Illa d'Albigés
L'Illa d'Albigés (Lisle-sur-Tarn en francés) es una comuna lengadociana en País d'Albi, situada administrativament dins lo departament de Tarn e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Geografia
Es una bastida del sègle XIII, situada sus las ribas de Tarn sus l'A68 e la D988 al còr del vinhal de Galhac, gaudissent d'una situacion privilegiada a mièg camin entre Tolosa e Albi. Una plaça d'arcadas, un païsatge organizat entre selva, plana e costièras viticòlas.
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Istòria
La produccion e la venda de vin e puèi del pastèl creèron un mercat ric qu'un pòrt sus Tarn obrava cap a l'Euròpa del Nòrd.
Luòcs e monuments
thumb|left|300px|Lo campanal de la glèisa.
Gnòsi
La gnòsi (del grèc γνῶσις gnōsis, "coneissença") es la coneissença esperitala intuïtiva e perfiècha, aquerida pel mejan d'una experimentacion intèrna dirècta, e que construís una compreneson transcendentala e aperceptiva. Opausa la sciéncia e la fe religiosa, consideradas coma de vias de coneissença imperfièchas.
Aquela coneissença s'obten pel mejan de l'introspeccion o la contemplacion, utilizant sovent tecnicas esperitalas de tipe mistic o d'autres preconizadas en general pels ensenhaments esoterics, fins a experimentar l'illuminacion o epifania.
Dins las culturas d'ont es originari lo tèrme (grèga e bizantina) la gnòsi definissiá la coneissença de l'infinit, lo divin o l'increat, alara que la coneissença estricta del monde finit, natural o material se menava "coneissença epistemologica". Lo tèrme foguèt utilizat per Platon per descriure la dimension cognitiva o intellectuala de l'aprendissatge, a la diferéncia de la practica.
Lo judaïsme desvolopèt la coneissença gnostica amb la cabala. Pendent los primièrs sègles del Cristianisme, apareguèron dos corrents gnostics: las escòlas conegudas amb lo nom de gnosticisme e declaradas ereticas, e encara la gnòsi mas o mens vivent de las glèisa ortodoxas orientalas. Dins l'islam, lo sofisme tanben es un corrent portant un ensenhament gnostic.
Linha Marunouchi del mètro de Tòquio
La linha Marunouchi (東京地下鉄丸ノ内線, Tōkyō Chikatetsu Marunouchi-sen) es una linha del mètro de Tòquio al Japon gerida per la companhiá Tokyo Metro. Religa l'estacion d'Ikebukuro a l'estacion d'Ogikubo, amb una branca entre las estacions de Nakano-Sakaue e Hōnanchō. Longa de, traversa Tòquio del nòrd-oèst a l'oèst en passant pel centre. Los arrondiments traversats son Suginami, Nakano, Shinjuku, Minato, Chiyoda, Chūō, Bunkyō e Toshima. Es tanben coneguda coma linha 4. Sus las mapas, la linha es de color roja e identificada per la letra M per la branca principala e Mb per la branca segondària. Los logos respectius son donc : pour la branca principala, e  per la branca segondària.
Istòria
La linha Marunouchi es la segonda construguda sul malhum, après la linha Ginza. La primièra seccion entre Ikebukuro e Ochanomizu es inaugurada lo 20 de genièr de 1954. Puèi la linha es perlongada mantun còp entre 1956 et 1964.
Lo 20 de març de 1995, la linha es concernida per l'atemptat al gas sarin dins lo mètro de Tòquio.
Y (omonimia)
Y pòt èstre:
Li Hongzhi
Li Hongzhi (chinés: 李洪志; Gongzhuling, 13 de mai 1951) es lo fondator del Falun Gong. Presentèt l'ensenhament del Falun Gong en public pel primièr còp lo 13 de mai 1992 a Changchun.
Dempuèi 1992 fins a 1994 traversèt China tota China en ensenhant los exercicis del Falun Gong e la popularitat de la practica cresquèt rapidament. Dempuèi 1995, Li comencèt a ensenhar la practica tanben defòra de China: en 1995 a l'ambaissada deChina de Paris, en França, ont foguèt convidat a l'ensenhar e faguèt tanben dos seminaris en Suècia.
Entre 1995 e 1999 faguèt fòrça classas als Estats Units, a Canadà, Austràlia, Nòva Zelanda, Alemanha, Soïssa e Singapor.
Y (toponim)
Y es un toponim:
Eugène Charles
Eugène Charles dit Eugène, Jean-Eugène o Jean-François-Eugène, (Riam 23 d'aost de 1865 - Prada de Conflent 5 d'aost de 1946) qu'estó un governador generau d'Indochina per interim, "resident superior" e preceptor de l'emperaire Bảo Đại.
Qu'estó governador generau de l'Indochina francesa per interim, de mai de 1916 a genèr de 1917, e "resident superior" de 1913 a 1920. En 1926 qu'es causit com preceptor tà balhar ua educacion francesa a l'emperaire d'Annam Bảo Đại qui serà renviat en Annam en 1932. Qu'acaba la soa carrièra com governador generau de las colonias. Qu'es elegit sòci titulari de l'Academie des sciences coloniales en 1923. Qu'es promavut comandador dens l'ordi de la legion d'aunor en 1923.
Cisjordania
Israèl e Cisjordania
En acòrdi amb la decision de las Nacions Unidas del 29 de novembre de 1947, se ratifiquèt la particion de Palestina en dos Estats independents, un Estat josieu e un Estat arabi; l'arabi deuriá èsser localizat a la region de Cisjordania. Pasmens, los païses arabis rebutèron lo plan de particion, e declarèron la guèrra a l'Estat israelian. L'armistici de 1949 metèt fin a la guèrra, e l'airal de Cisjordania dintrèt de facto dins l'Estat de Jordania. En 1950, Jordania temptèt d'annexar de jure Cisjordania, çò que seriá pas reconegut per cap de país. Aprèp la Guèrra dels Sièis Jorns de 1967, Israèl prenguèt aquel territòri. A l'ora d'ara l'administra jos un regim militar. Jordania renoncièt al territòri cisjordanian oficialament en 1988.
Durant los 19 ans del govèrn jordanian, èra pas autorizat pels josieus de visitar los luòcs biblics, alara qu'èran considerats coma la breçòla de l'istòria josieva.
Los israelians considèran aquel territòri coma territòri "disputat", perque existissiá pas coma entitat nacionala independenta abans la Guèrra dels Sièis Jorns, mas coma un territòri que Jordania aviá annexat unilateralament en 1949 mas, los palestinians lo considèran coma territòri "ocupat", adjectiu que tanben es utilizat per las Nacions Unidas. Se faguèt un desmantelament parcial de qualques pòblacion israelianas en 2006 seguent los plans de patz internacionals. La construccion d'un mur qu'isòla de pòblacions (que Israèl justifica per motius de securitat contra los atemptats terroristas) rendèt encara piègers las relacions mutualas.
Irurtzun
Irurtzun es una comuna de la Comunautat Forala de Navarra al nòrd d'Espanha.
Cisjordania
Vilas e govèrn
La principala vila palestiniana de Cisjordania es Jerusalèm Èst, es lo centre cultural, religiós e toristic de Cisjordania. Las autras vilas importantas son Betelèm, Ebron, Jerico, Ramla, Nablos, Tul Karem, Yenin e Kalkila.
En mai de las vilas palestinianas, existisson en Cisjordania mai de 200 pòblaments israelians; quatre d'aqueles foguèron desmantelats seguent lo plan de retirada unilateral israelian. La populacion del territòri es de 2,1 milions d'abitants, que 235,000 a Jerusalèm Èst, 140,000 a Hebron e 116,000 a Nablos. Dins los pòblaments israelians vivon 400,000 abitants, benlèu la mitat a Jerusalèm Èst, seccion annexada per Israèl en 1981.
Emai lo territòri siá administrat per Israèl, a un còs de govèrn pròpri, l'Autoritat Palestiniana de Cisjordania e de la Listra de Gaza, que contraròtla 40% del territòri. La majoritat de la populacion es aràbia;
La Trétoire
La Trétoire es una comuna francesa, situada dins lo departament de Sèina e Marna e la region d'Illa de França.
Tom Sharpe
Thomas Ridley Sharpe (Londres, 30 de març de 1928–Llafranc, Catalonha, 6 de junh de 2013) foguèt un romancièr anglés satiric, que se faguèt famós gràcias a son libre Wilt (1976). L'òbra faguèt que se considerèsse qu'èra un dels umoristas angleses mai importants de son epòca. Es tanben conegut per Porterhouse Blue and Blott on the Landscape, e totas doas òbras foguèron adaptadas a la television. Moriguèt en çò sieu de complicacion de diabèti. Leguèt sos manuscriches, sa correspondéncia e sos manuscriches a sa metgèssa, la catalana Montserrat Verdaguer.
La Trétoire
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Nòtas
<references group=N/>
Tom Sharpe
Biografia
Thomas Sharpe nasquèt a Croydon (o benlèu a Holloway ont cresquèt). Lo paire de Sharpe, lo Reverent George Coverdale Sharpe, èra un pastor unitarian, qu'èra ligat a l'extrèma drecha e èra actiu politicament dins las annadas 1930. Èra estat president de la branca d'Acton e Ealing branch de l'organizacion germanofila The Link e èra tanben membre de la Liga Nordica e declarava que odiava los jusieus que "odiava tota mena de corrupcion". A la debuta Thomas seguiguèt las idèas del paire mas s'espantèt quand vegèt de films sus la liberation del camp de concentracion de Bergen-Belsen.
Sharpe anèt a l'escòla Bloxham School e puèi al Lancing College abans de far lo servici nacional dins lo còs dels Royal Marines. Anèt mai tard al Pembroke College a Cambridge ont i estudièt l'istòria e l'antropologia sociala.
Qualques annadas mai tard, en 1961, Sharpe s'installèt en Africa del Sud, ont trabalhèt coma professor e trabalhador social.
Colombier (Sant Bartomieu)
Colombier es una borgada de Sant Bartomieu, dins la parròquia Jol vent.
Gwitreg
Gwitreg en breton ( Vitré en francés) es una comuna bretona, situada dins lo departament d'Ille et Vilaine e la region de Bretanha.
Geografia
thumb|upright=3.2|center|Çò [[Castell de Vitré|castèl fòrt de Vitré surplombe los faubourgs de la nautor de lo sieu esperó rocós]]
thumb|upright=3.2|center|Le [[Château de Vitré|château fort de Vitré surplombe les faubourgs du haut de son éperon rocheux]]
Mohedas de la Jara
Mohedas de la Jara es un municipi de la província espanhòla de Toledo dins la Comunautat Autonòma de Castelha-La Mancha.
Lekunberri (Hauta Navarra)
Lekunberri es una comuna de la Comunautat Forala de Navarra al nòrd d'Espanha.
Rouge
Rouge era un grup brasiler de música pop brasilera amb cinc membres: Aline Wirley, Fantine Thó, Karin Hils, Li Martins i Lu Andrade. Format el 2002 a través del programa Popstars, emès als canals de televisió SBT i Disney Channel, produït per la companyia argentina RGB Entertainment.Els membres van ser seleccionats entre 30.000 candidats i van signar un contracte amb Sony Music.
Gotenh-Libarren
thumb|left|Glèisa de Gotenh Gotenh-Libarren (en basco: Gotaine-Irabarne; en francés: Gotein-Libarrenx) qu'ei ua comuna de la província tradicionau de Sola. .
Quenza
Quenza es una comuna corsa, situada dins lo departament de Corsega del Sud e la region de Corsega.
Fòrt de Balaguier
thumb|200px|Fòrt de Balaguier Lo Fòrt de Balaguier foguèt bastit en 1636 per aparar la Rada de Tolon puei que solet, la portada dau fuòc de la Torre Reiala èra pas pron.
Foguèt un luòc de combat durant lo Siège de Tolon.
Es marcat coma Monument Istoric de l'Estat Francés dempuei 1975 es uei un luòc toristic.
Almiserà
Almiserà es un municipi de la província espanhòla de Valéncia dins la Comunautat Autonòma del País Valencian.
Virecourt
Virecourt es una comuna francesa, situada dins lo departament de Meurthe e Mosèla e la region de Grand Èst.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Fòr
Ath plurau eth mot que designa er ensemble deras costumas, privilègis o libertats d'un país particular: Fòrs de Bearn.
En Espanha, eras províncias deth País Basco (era Hauta Navarra dab) que gaudivan cadua d'un fòr, era defensa deths quaus esté ua deras encausas deras Guèrras Carlistas (cf. illustracions). En dia de uei enqüèra, er estatut d'autonomia de Navarra (nom oficiau: Comunitat forau de Navarra) qu'ei basat sus er ancian fòr deth Reiaume de Navarra. thumb|left|Mapa deth [[sègle XIX qui muisha eras extensions deras diferentas tradicions consuetudinàrias en Reiaume d'Espanha]] thumb|left|200px|[[Ferrand II d'Aragon ara ceremonia deths Fòrs a Gernika (Biscaia) en 1476]] thumb|left|200px|Monument consacrat aths Fòrs en [[Pampalona (Navarra)]]
Alincourt
Alincourt es una comuna francesa del departament de las Ardenas e de la region de Champanha e Ardena.
Geografia
Adaigada per la Tòrna
Arrosée par La Retourne
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Autreppes
Autreppes es una comuna francesa del departament d'Aisne e de la region de Picardia.
Geografia
La municipalitat, traversada per la Oise, a per municipalitats limitrophes : Erloy, Sorbais (en lo costat de la Capelle) e Sant-Algis, Haution, Laigny (en lo costat de Vervins).
La commune, traversée par l'Oise, a pour communes limitrophes : Erloy, Sorbais (dans le canton de La Capelle) et Saint-Algis, Haution, Laigny (dans le canton de Vervins).
Istòria
@Dénommer « Altripia » En 876, Autreppes a fach partida de l'ancian domeni reial donat al abbaye de Sant-Denis en 915. De contunh lo villatge de Autreppes es vengut una distincion fins a la Revolucion francesa. En 1790, la municipalitat dépendait del costat de Marly en la district de Vervins, e en 1801, i aguèt ligat al costat de Vervins situat en lo arrondiment de Vervins.
Dénommée « Altripia » en 876, Autreppes a fait partie de l'ancien domaine royal donné à l'abbaye de Saint-Denis en 915. Puis le village d'Autreppes est devenu une seigneurie jusqu'à la Révolution française. En 1790, la commune dépendait du canton de Marly dans la district de Vervins, et en 1801, fut rattachée au canton de Vervins situé dans l'arrondissement de Vervins.
Montigny-sur-l'Ain
Montigny-sur-l'Ain es una comuna francesa, situada dins lo departament de Jura e la region de Franca Comtat.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Felip Carbona
Felip Carbona (en francés Philippe Carbonne, Fois, 16 de julh de 1944 ) es un matematician e universitari occitan. Foguèt president de l'Institut d'Estudis Occitans de 1997 a 2001 e es actualament membre del Grop de Lingüistica Occitana.
Biografia
Felip Carbona nasquèt a Fois en 1944. Anèt a l'Escòla Normala Superiora e obtenguèt puèi l'agregacion e lo doctorat d’Estat en matematicas. Pasmens se limitèt pas als estudis scientifics vist que ten una mestresa de Letras Modèrnas. Ensenhèt las matematicas e mai l’occitan a l'Universitat de Tolosa e s'engatgèt d'a fons dins l'occitanisme. Foguèt vicepresident responsable del sector de recèrca de l'Institut d'Estudis Occitans entre 1981 e 1986 abans de ne venir son president de 1998 a 2002. A mai foguèt president de l'Escòla Occitana de 1995 a 1998.
Per son prètzfach recebèt mantun prèmi coma lo de l’Acadèmia dels Jòcs Florals, en 1980 lo prèmi Josèp Salvat, lo prèmi Pau Froment, lo prèmi Pèire Godolin e mai lo Jansemin d'argent.
A la retirada dempuèi qualques ans contunha pasmens d'èsser actiu dins l'occitanisme. Es actualament president del Collègi d'Occitània e contunha de dirigir la revista lo Gai saber que capitaneja dempuèi 1982. Es tanben un dels membres de l'Acadèmia Occitana-Consistòri del Gai Saber.
Saudade
Saudade, del latin "solitas, solitatis" (solitud), es una dels mots mai presents dins la poesia d'amor de la lenga portuguesa e tanben dins la musica populara. "Saudade" descriu una mescla de dos sentiments de pèrda, distància e amor.
thumb|Saudade ([[1899), per Almeida Júnior.]]
Gara de Colomèrs Licèu internacional
drecha|sens_quadre La gara de Colomèrs Licèu internacional es una gara ferroviària de la linha de Sent Anha a Aush, situada sul territòri de la comuna de Colomèrs, dins lo departament de la Nauta Garona.
Saudade
Segon la legenda, lo mot apareguèt a l'epòca de las Descobèrtas e dins lo Brasil colonial e pr'amor de definir la solitud dels portugueses per aquela tèrra estrangièra, alunhats dels sieus. Definiguèt, alara, la melancolia causada pel remembre, lo sofrir que se sentís per l'abséncia o desaparicion de las personas, de las causas, dels estats o de las accions.
Gara de Colomèrs Licèu internacional
Es una gara de la SNCF, desservida per de trens TER d'Occitània.
Saudade
Una vision mai especifica precisa que lo mot saudade ven de solitud e saludar, que la sofrença que demòra quand s'espera lo retorn de lo que partiguèt, e non pas de l'individú el meteis absent, es çò que noirís la nostalgia. La genèsi del mot es dirèctament ligada a la tradicion maritima lusitana.
Gara de Colomèrs Licèu internacional
Situacion ferroviària
Establida a 173 mètres d'altitud, la gara es situada al punt quilometric (PK) 18,750 de la linha de Sent Anha a Aush, entre la gara de Colomèrs e la gara de Pibrac.
Saudade
Traduccion
Recentament, una enquèsta de qualques traductors britanics assabentèt que lo mot "saudade" es lo seten mot per òrdre de dificultat de traduccion.
Objèctes de la saudade
Se pòt sentir saudade quand/per:
Sentiments associats
La saudade pòt provocar de sentiments coma l'ànsia, la nostalgia e la tristor.
Saudade e fado
En Portugal, lo Fado, mot que ven del latin "fatum", destin, es associat dirèctament a aqueste sentiment.
En Brasil, aquel sentiment es fòrça tractat dins la samba e la bossa nova.
Del meteis biais, la sodade al Cap Verd es intimament ligada al genre musical de la morna, Una de las interprètas mai notablas del mot e concèpte es la cantaira capverdiana Cesária Évora amb la cançon que pòrta aqueste nom.
Navarroaragonés
Eths sons dialèctes que son er aragonés, eth riojan precastelhan e eth navarrés.
Flamands
Flamands es una borgada de Sant Bartomieu, dins la parròquia Jol vent.
Electrostatica
quadre|troces de papèls atirats per un CD cargat d'electricitat estatica. vinheta|Bilhas de polistirèn empegats sus la forradura d'un cat per l'electricitat estatica. vinheta|[[Eslhauç|Pelicre provocan un lamp al dessús d'Oradea en Romania.]] L'electrostatica es la branca de la fisica qu'estudia los fenomèns creats per de cargas electricas estaticas per l'observator. Las leis obtengudas pòdon se generalizar a de sistèmas variables (quasielectrostatica) del moment que la distribucion de las cargas pòscan èsser consideradas coma en equilibri a cada instant. Atal lo condensador dons un circuit electric es encara corrèctament descrich per aquestas mèsmas leis quitament se fonciona a de nautissimas frequéncias.
Dempuèi l'Antiquitat es conegut que de materials, coma l'ambre, atiran d'objèctes de talha pichona après aver èsser frejat. Lo mot grèc per ambre, ήλεκτρον (electron), a donèt son nom a fòrça domènis scientifics. L'electrostatica desciu per exemple las fòrças qu'exercisson las cargas electricas entre elas : s'agís de la lei de Coulomb. Aquesta lei enòncia que la fòfça F creada per une carga Q sus una autra carga q es proporcionala al prodch d'aquestas doas cargas e es inversament proporcionala al carrat de la distància los separant.
Quitament se semblan, a nòstra escala, relativament fèblas, las fòrças d'origina electrostatica son extraordinàriament poderosas. Entre de cargas electricas elementàrias (subretot los protons e los electrons), son superioras de 40 òrdres de grandor a la fòrça de gravitacion. Se nos semblan tan fèble, es justament de la quita intensitat d'aquestas fòrças, las cargas positivas e negativas son forçadas d'èsser gaireben exactament a l'equilibri e que las fòrças d'atraccion e de repulsion s'anulan a l'escala macroscopica. En realitat, per comprene lor fòrça reala, cal realizar que son elas que fan que d'objèctes solids ne s'interpenetran pas e que fan la coesion dels materials mai durs. Se se podava levar, que siá pas que la darrièra sisa d'electrons dels atòms, la matèria se desintegrariá sonque per las fòrças de repulsion qu'apareisseriá entre los nucleus.
Los domènis d'estudi cobèrts per l'electrostatica son nombroses:
Las leis de l'electrostatica venguèron tanben utilas per:
Ses extensions a las cargas en movement son estudiadas dins l'encastre de l'electromagnetisme qu'elas tanben es generalizada per l'electrodinamica qüantica.
Generalitats
Existís una experiéncia simpla, que cadun pòt realizar, permetent de percebre una fòrça electrostatica: sufís de frejar una règla en plastica amb una pelha plan seca e de l’aprochar de trocets de papièr : es l’electrizacion. Los papièrs se pegan a la règle e i demoran tan que las cargas son pas equilibradas. L’experiéncia es simpla de realizar, pasmens l’interpretacion es pas simple que, se la règla es cargada per frojament, los trocets de papièrs lo son pas a priori. Una autra experiéncia del mèsme estil consistís a observar qu'un rag d’aiga es desvia al aprochar un filme de cellofan.
Mai simplament, una experiéncia comuna dels efièchs de l'electrostatica es la sensacion de recebre una descarga en tocant un objècte metallic per temps fòrça sec, en davalant o pojant dins una veitura o en quitant un vestit en teissut sintetic. Son de fenomèns ont se produguèt un acumulacion de cargas, d’electricitat estatica.
A partir d'ala, se pòt considerar doas categorias de còrs: los isolants, o dielectrics, ont l’estat d’electrizacion se consèrva localament e los conductors ont aqueste estat se destria sus la superfícia del conductor. L’electrizacion dels còrs se pòt observar mercé a la proprietats isolantas de l’aire sec, qu'empacha empêche l’escorriment cap a la tèrra de las cargas creadas per frejament.
La qualitat isolanta o conductritz a pas res d’absolut; la resistivitat es jamai infinida (mas fòrça granda) e, per exemple, un papèl sec isolant pòt venir conductor s'es umidificat amb d'aiga.
Las cargas electricas liuras, gaireben absentas dins los bons isolants, pòdon i èsser creada aisidament ne provesissent un electron, normalament ligat a un edifici atomic, una quantitat d’energia sufisenta per se'n desfar (per rai o caufament, per exemple). A una temperatura de 3 000, i a pas mai d’isolants, mas sonque de conductors.
Tanben una experiéncia permet de mostrar l’importança de l’electricitat estatica: sufís de cargar una pencha de plastic (se penchenar amb los pèls secs) puèi d’aprochar la penche cargada d’una lampa amb tube de neon : dins l’obscuritat, en aprochant la penche del tube, aquestre s’aluca localament. Lo camp electric produch per la penche sufís per excitar lo gas a l’interior del tube. D’ont l’importança de l’electricitat estatica : se lo camp electric d’una penche sufís per excitar un gas, la descarga d’electricitat estatica dins un aparelh electronic sensible pòt tanben lo destruire.
Formulas de basa
L'equacion fondamentala de l'electrostatica es la lei de Coulomb, que descrich la fòrça d'interactcion entre doas cargas pontualas. Dins un mitan omogenèu, lo seul cas considerat dins aqueste article, lo void per exemple, s'escrich: Fòrça de 1 sus 2 = - Fòrça de 2 sus 1 : ?????????????? Aquí, la constanta ε es una constanta caracteristica del mitan, nomenat la « permitivitat ». Dins lo cas del void, se nòta ε🇮🇳. La permitivitat de l'aire essent de 0,5 0.5 ‰ superiora a aqueste de void, li es donc sovent assimilada. r designa la distància entre las doas cargas.
Aquesta escritura traduch lo fach que doas cargas de mèsme signe se rebutan e que doas cargas de signes contraris s'atiran de proporcial al produch de lors cargas e inversament proporcionalament al carrat de lor distància; las fòrças son de valors egalas e de sens opausats, en conformitat amb lo principi de l'accion e de la reaccion.
Coma en gravitacion, l'accion a distància se fa mejans un camp : lo camp electric:
Produch per 1 en 2 : produch per 2 en 1 :
Lo camp creat en M per n cargas q🇮🇳 situadas en de punts P🇮🇳 es additiu (principi de superposicion). Dins lo cas d'una distribucion de cargas discrèta :
Dins lo cas d'una distribucion ρ de cargas contunha dins l'espaci, lo camp causat per un pichon volum cargat val : e en integrant sus tot l'espaci ont i a de cargas, s'obten:
ont ρ es la densitat volumica de carga en P🇮🇳, es lo vector anant de P🇮🇳 al punt M. Dins l'element de volum dx🇮🇳 dy🇮🇳 dz🇮🇳 a l'entorn del punt P🇮🇳 i a un element de carga ρ(x🇮🇳,y🇮🇳, z🇮🇳)dx🇮🇳 dy🇮🇳 dz🇮🇳. Las integralas indican que cal addicionar, segon lo principi de superposicion, sus totes los volums contenent de cargas.
Lo potencial electric (que las diferéncias se nomena tension) es une nocion correnta e importanta de l'electrostatica : es una foncion escalària dins l'espaci, que lo camp electric n'es lo gradient, geometricament se l'un dels punts d'un espaci de coordonadas formant un n-uplet lo gradient dona lo vector mai regde que ligariá dos punts d'aqueste espaci.
????????e en calculant las derivada parcialas
??????????Tota l'electrostatica dins un mitan omogenèu es dins aquestas darrièras formulas, pasmens se cal remarcar qu'aquestas formulas son pas definidas se lo punt de coordonadas (x🇮🇳, y🇮🇳, z🇮🇳) pòrta una carga ponctuala, çò que es mai pas qu'una aproximacion non-fisica (ρ deuriá i èsser infinit).
Las formulas çai en naut se simplifican segon las invarianças del camp electrostatic. Es donc crucial d'estudiar las simetrias per reduire lo nombre de variablas; veire la partida a l'entorn de las invarianças.
Potencial en 1/r e camp de divergéncia nula
Se plaça la carga que produch lo potencial en O e s'agach alara lo potencial produch en M e son gradient. Dins aqueste paragraf, es supausat que O e M son pas confonduts; senon las formulas aurián pas sens que seriá equivalent de calcular lo potencial de O sus el meteis çò qu'es absurd. Pausam: Mas, per definicion de las derivadas parcialas:
sabent que se pòt mostrar que, se deduch en multiplicant per  que :
amb
Teorèma de Gauss
Lo teorèma de flus-divergéncia es un teorèma d'analisi vectoriala, utilisable en electrostatica per obtenir una equacion locala del camp electric.
Aqueste teorèma indica que la soma de las contribucions vectorialas normalas a de superfícias infinitesimalas sul bòrd d'un volum pòt tanben s'exprimir coma une soma de superfícias infinitesimalas copant lo volum, que las contribucions de las fàcias situadas a l'interior se compensan exactament; s'escriu formalament :?????????
ont q es la carga totala ρv de l'esfèra. Siá fin finala:
D'ont lo teorèma de Gauss jos sa version locala :?????????
e l'expression integrada, coneguda pels fisicians jol nom de teorèma de Gauss :?????????
L'equacion de Poisson
L'equacion de Poisson combina las relacions precedentas per donar una relacion locala entre la distribucion de carga e le potencial :????????
Se trapa lo fach que las influéncias de las diferentas cargas s'apondon lineàriament, es a dire que per conéisser a la fòrça exercida sus una caga electrica per mai d'una autras cargas, sufís de calcular la fòrça qu'exerciriá caduna de las cargas presa isoladament, e d'addicionar los resultats : se trapa plan lo principi de superposicion, autre biais d'exprimir la linearitat de la lei de Coulomb.
La lei de Coulomb es plan pròche de l'expression de las fòrças gravitacionalas; mas aquestas darrièras son (per una particula donada) fòrça mai fèblas. Pasmens, las fòrças electrostaticas aguèron pauc d'efièch a granda escala, alara que la gravitacion explica lo movement dels astres.
Camp electric creat per unas distribucions de cargas
Los camps electrics pòdon rarament èsser calculadas analiticament pel calcul dirècte de la darrièra formula mas pòdon sempre èsser calculadas numericament, subretot amb los progresses de l'informatica.
Quand existís de simetrias, se pòt sovent far lo calcul en aplicant le teorèma de Gauss al camp electric :?????????
Vaquí unees exemples de resultats de calcul per de distribucions de cargas simetricas.