cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Familhas de plantas de flors per òrdre alfabetic
D
Daphniphyllaceae Muell. Arg. ~ Dasypogonaceae Dumort. ~ Datiscaceae Lindl. ~ Davidiaceae Takht. ~ Davidsoniaceae Bange ~ Degeneriaceae Bailey & Smith ~ Desfontainiaceae Endl. ~ Dialypetalanthaceae Rizz. & Occh. ~ Diapensiaceae Lindl. ~ Dichapetalaceae Baill. ~ Dicrastylidiaceae J. Drumm. ex Harv. ~ Didiereaceae Radlk. ex Drake ~ Didymelaceae Leandri ~ Diegodendraceae Capuron ~ Diervillaceae Pyck ~ Dilleniaceae Salisb. ~ Dioncophyllaceae Airy Shaw ~ Dioscoreaceae R.Br. ~ Dipentodontaceae Merr. ~ Dipsacaceae Juss. ~ Dipterocarpaceae Bl. ~ Dirachmaceae (Reiche) Hutch. ~ Donatiaceae (Mildbr.) Skottsb. ~ Doryanthaceae Dahlgren and Clifford ~ Dracaenaceae R.A. Salisbury ~ Droseraceae Salisb. ~ Drosophyllacea Chrtek et al. ~ Duckeodendraceae Kuhlmann ~ Dulongiaceae J.G. Agardh ~ Dysphaniaceae Pax
E
Ebenaceae Gurke ~ Ecdeiocoleaceae Cutler & Airy Shaw ~ Ehretiaceae Lindl. ~ Elaeagnaceae Juss. ~ Elaeocarpaceae DC. ~ Elatinaceae Dumort. ~ Ellisiophyllaceae Honda ~ Emblingiaceae (Pax) Airy Shaw ~ Empetraceae S.F. Gray ~ Epacridaceae R.Br. ~ Eremolepidaceae Van Tiegh. ~ Eremosynaceae Takht. ~ Ericaceae Juss. ~ Eriocaulaceae Desv. ~ Eriospermaceae Endl. ~ Erythropalaceae (Hassk.) Van Tiegh. ~ Erythroxylaceae Kunth ~ Escalloniaceae Dumort. ~ Eucommiaceae Van Tiegh. ~ Eucryphiaceae Endl. ~ Euphroniaceae Marcano-Berti ~ Euphorbiaceae Juss. ~ Eupomatiaceae Endl. ~ Eupteleaceae Van Tiegh. ~ Euryalaceae J.G. Agardh.
F
Fabaceae Lindl. ~ Fagaceae Dumort. ~ Flacourtiaceae DC. ~ Flagellariaceae Dumort. ~ Flindersiaceae (Engl.) C.T. White & Airy Shaw ~ Foetidiaceae (Niedenzu) Airy Shaw ~ Fouquieriaceae DC. ~ Francoaceae A. Juss. ~ Frankeniaceae S.F. Gray ~ Fumariaceae DC.
G
Garryaceae Lindl. ~ Geissolomataceae Endl. ~ Gelsemiaceae (G. Don) L. Struwe and V.A. Albert ~ Geniostomaceae L. Struwe and V.A. Albert ~ Gentianaceae Juss. ~ Geosiridaceae Jonker ~ Geraniaceae Juss. ~ Gesneriaceae Rich. & Juss. ex DC. ~ Glaucidiaceae (Himmelb.) Tamura ~ Globulariaceae DC. ~ Goetzeaceae Miers ex Airy Shaw ~ Gomortegaceae Reiche ~ Gonystylaceae Van Tiegh ~ Goodeniaceae R.Br. corr. Dumort. ~ Goupiaceae Miers ~ Gramineae Juss. ~ Greyiaceae (Gürke) Hutch. ~ Griseliniaceae J.R. Forst. & G. Forst. ex A. Cunn. ~ Grossulariaceae DC. ~ Grubbiaceae Endl. ~ Gunneraceae Endl. ~ Guttiferae Juss. ~ Gyrocarpaceae Dumort. ~ Gyrostemonaceae Endl.
H
Haemodoraceae R.Br. ~ Halophytaceae Soriano ~ Haloragidaceae R.Br. ~ Hamamelidaceae R.Br. ~ Hanguanaceae Airy Shaw ~ Haptanthaceae C. Nelson ~ Hectorellaceae Philipson & Skipworth ~ Heliconiaceae (Endl.) Nak. ~ Helwingiaceae Decaisne ~ Hemerocallidaceae R.Br. ~ Henriqueziaceae (Hook. f.) Bremek. ~ Hernandiaceae Blume ~ Herreriaceae ~ Hesperocallidaceae Traub ~ Heteropyxidaceae Engler & Gilg ~ Himantandraceae Diels ~ Hippocastanaceae DC. ~ Hippuridaceae Link. ~ Hoplestigmataceae Gilg ~ Hostaceae B. Mathew ~ Huaceae A. Chev. ~ Hugoniaceae Arn. ~ Humbertiaceae Pichon ~ Humiriaceae Juss. ~ Hyacinthaceae J.G. Agardh ~ Hydatellaceae Hamann ~ Hydnoraceae C.A. Agardh ~ Hydrangeaceae Dumort. ~ Hydrastidaceae Lemesle ~ Hydrocharitaceae Juss. ~ Hydroleacae Berchtold & Presl. ~ Hydrophyllaceae R.Br. ex Edwards ~ Hydrostachyaceae Engl. ~ Hymenocardiaceae Airy Shaw ~ Hypecoaceae (Prantl & Kundig) Barkley ~ Hypoxidaceae R.Br. ~ Hypseocharitaceae Weddell.
I
Icacinaceae Miers ~ Idiospermaceae S.T.Blake ~ Illiciaceae Van Tiegh. ~ Iridaceae Juss. ~ Irvingiaceae Pierre ~ Iteaceae J.G. Agardh ~ Ixerbaceae Grisebach ~ Ixioliriaceae T. Nakai ~ Ixonanthaceae Planch. ex Klotzsch
J
Joinvilleaceae Tomlinson & A.C. Sm. ~ Juglandaceae A. Rich. ex Kunth ~ Julianaceae Hemsl. ~ Juncaceae Juss. ~ Juncaginaceae Rich.
K
Kingdoniaceae (Janchen) A.S. Foster ex Airy Shaw ~ Kirkiaceae (Engl.) Takht. ~ Koeberliniaceae Engl. ~ Krameriaceae Dumort.
L
Lamiaceae Juss. ~ Lacandoniaceae E. Martinez & C.H. Ramos ~ Lacistemataceae Mart. ~ Lactoridaceae Engl. ~ Lardizabalaceae Decne. ~ Lauraceae Juss. ~ Laxmanniaceae Bubani ~ Lecythidaceae Poiteau ~ Ledocarpaceae Meyen ~ Leeaceae (DC.) Dumort. ~ Leitneriaceae Benth. ~ Lemnaceae S.F. Gray ~ Lennoaceae Solms-Laubach ~ Lentibulariaceae Rich. ~ Leonticaceae (Spach) Airy Shaw ~ Lepidobotryaceae Leonard ~ Lepuropetalaceae (Engl.) Nak. ~ Liliaceae Juss. ~ Limnanthaceae R.Br. ~ Limnocharitaceae Takht. ~ Linaceae S.F. Gray ~ Linnaeaceae (Rafin.) Backlund ~ Lissocarpaceae Gilg ~ Loasaceae Spreng. ~ Loganiaceae Mart. ~ Lophopyxidaceae (Engl.) H.H. Pfeiff. ~ Loranthaceae Juss. ~ Lowiaceae Ridl. ~ Luzuriagaceae J. Dostal ~ Lythraceae Jaume St.-Hil.
M
Maesaceae (de Candolle) Andelberg & all. ~ Magnoliaceae Juss. ~ Malesherbiaceae D. Don ~ Malpighiaceae Juss. ~ Malvaceae Juss. ~ Marantaceae Petersen ~ Marcgraviaceae Choisy ~ Martyniaceae Stapf ~ Mastixiaceae Van Tiegh. ~ Mayacaceae Kunth ~ Medusagynaceae Engl. & Gilg ~ Medusandraceae Brenan ~ Melanophyllaceae Takht. ~ Melanthiaceae Batsch ~ Melastomataceae Juss. ~ Meliaceae Juss. ~ Melianthaceae Link ~ Meliosmaceae Endl. ~ Memecylaceae DC. ~ Mendonciaceae (Lindau) Bremek. ~ Menispermaceae Juss. ~ Menyanthaceae Dumort. ~ Metteniusaceae Schnizlein ~ Misodendraceae J.G. Agardh ~ Mitrastemonaceae Makino ~ Mitreolaceae Watson, informal ~ Molluginaceae Hutchinson ~ Monimiaceae Juss. ~ Monotropaceae Nutt. ~ Montiniaceae (Engl.) Nak. ~ Moraceae Link ~ Morinaceae J.G. Agardh ~ Moringaceae Dumort. ~ Muntingiaceae C. Bayer, M.W. Chase and M.F. Fay ~ Musaceae Juss. ~ Myoporaceae R.Br. ~ Myricaceae Bl. & Dumort. ~ Myristicaceae R.Br. ~ Myrothamnaceae Niedenzu ~ Myrsinaceae R.Br. ~ Myrtaceae Juss.
N
Najadaceae Juss. ~ Nandinaceae J.G. Agardh ~ Napoleonaeaceae P. Beauv. ~ Naucleaceae (DC.) Wernh. ~ Nelsoniaceae ~ Nelumbonaceae Dumort. ~ Nepenthaceae Dumort. ~ Neuradaceae J.G. Agardh ~ Nitrariaceae Bercht & J. Presl ~ Nolanaceae Dumort. ~ Nolinaceae T. Nakai ~ Nothofagaceae Kuprianova ~ Nyctaginaceae Juss. ~ Nymphaeaceae Salisb. ~ Nyssaceae Dumort.
O
Ochnaceae DC. ~ Octoknemaceae Van Tiegh. ~ Olacaceae Juss. ~ Oleaceae Hoffmgg. & Link ~ Oliniaceae Arn. ex Sond. ~ Onagraceae Juss. ~ Oncothecaceae Kobuski ex Airy Shaw ~ Opiliaceae Valeton ~ Orchidaceae Juss. ~ Orobanchaceae Vent. ~ Oxalidaceae R.Br.
P
Paeoniaceae Rudolphi ~ Palmae Juss. ~ Pandaceae Pierre ~ Pandanaceae R.Br. ~ Papaveraceae Juss. ~ Paracryphiaceae Airy Shaw ~ Parnassiaceae S.F. Gray ~ Passifloraceae Juss. ~ Paulowniaceae Nakai ~ Pedaliaceae R.Br. ~ Peganaceae Tiegh. ex Takht. ~ Pellicieraceae (Planch. & Triana) Beauvis ~ Penaeaceae Guillemin ~ Pennantiaceae J Agarth ~ Pentadiplandraceae Hutch. & Dalziel ~ Pentaphragmataceae J.G. Agardh ~ Pentaphylacaceae Engl. ~ Pentastemonaceae Duyfjes ~ Penthoraceae Van Tiegh. ~ Peperomiaceae (Miq.) Wettst. ~ Peraceae (Baill.) Benth. ex Klotsch ~ Peridiscaceae Kuhlm. ~ Periplocaceae Schltr. ~ Petermanniaceae Hutch. ~ Phellinaceae (Loes.) Takht. ~ Philadelphaceae D. Don ~ Philesiaceae Dumort. ~ Philydraceae Link. ~ Phormiaceae J.G. Agardh ~Phrymaceae Schauer ~ Phyllanthaceae Martynov ~ Physenaceae Takhtajan ~ Phytolaccaceae R.Br. Picramniaceae (Engl.) Fernando & Quinn ~ Picrodendraceae Small ~ Piperaceae C.A. Agardh ~ Pistaciaceae (Marchand) Caruel. ~ Pittosporaceae R.Br. Plagiopteraceae Airy Shaw ~ Plantaginaceae Juss. ~ Platanaceae Dumort. ~ Plocospermataceae Hutch. ~ Plumbaginaceae Juss. ~ Podoaceae Baill. ex Franch. ~ Podophyllaceae DC. ~ Podostemaceae Rich. ex C.A. Agardh ~ Polemoniaceae Juss. ~ Polygalaceae Juss. ~ Polygonaceae Juss. ~ Polyosmaceae Blume ~ Polypremaceae Watson, informal ~ Pontederiaceae Kunth ~ Portulacaceae Juss. ~ Posidoniaceae (Kunth) Lotsy ~ Potaliaceae Mart. ~ Potamogetonaceae Dumort. ~ Pottingeriaceae (Engler) Takht. ~ Primulaceae Vent. ~ Proteaceae Juss. ~ Psiloxylaceae Croizat ~ Ptaeroxylaceae Sonder ~ Pteridophyllaceae (Murb.) Sugiura ex Nak. ~ Pterostemonaceae (Engl.) Small ~ Punicaceae Horan. ~ Putranjivaceae Endlicher ~ Pyrolaceae Dumort.
Q
Quillajaceae D. Don ~ Quiinaceae Engler ~ Quintiniaceae Doweld.
R
Rafflesiaceae Dumortier ~ Ranunculaceae Juss. ~ Rapateaceae Dumortier ~ Resedaceae Berchtold & J Pres ~ Restionaceae R.Brown ~ Rhabdodendraceae (Hub.) Prance ~ Rhamnaceae Juss. ~ Rhipogonaceae Conran & Clifford ~ Rhizophoraceae R.Br.~ Rhoipteleaceae Hand.-Mazz. ~ Rhynchocalycaceae Johnson and Briggs ~  Roridulaceae Engl. & Gilg ~ Rosaceae Juss. ~ Rousseaceae Candolle ~ Rubiaceae Juss. ~ Ruppiaceae Horaninow ~ Ruscaceae Sprengel ~ Rutaceae Juss.
S
Sabiaceae Bl. ~ Saccifoliaceae Maguire and Pires ~ Salicaceae Mirbel ~ Salvadoraceae Lindl. ~ Sambucaceae Link. ~ Santalaceae R. Br ~ Sapindaceae Juss. ~ Sapotaceae Juss. ~ Sarcobataceae Behnke ~ Sarcolaenaceae Caruel ~ Sarcospermataceae H.J. Lam ~ Sargentodoxaceae Stapf ~ Sarraceniaceae Dumort. ~ Saururaceae A. Rich. ~ Saxifragaceae Juss. ~ Scheuchzeriaceae Rudolphi ~ Schisandraceae Bl. ~ Schlegeliaceae Reveal ~ Scrophulariaceae Juss. ~ Scyphostegiaceae Hutch. ~ Schoepfiaceae Blume ~ Scitopetalaceae Engl. ~ Setchellanthaceae Iltis ~ Simaroubaceae DC. ~ Simmondsiaceae (Pax) Van Tiegh. ~ Siparunaceae (A. DC.) Schodde ~ Siphonodontaceae Gagnep. & Tardieu ~ Sladeniaceae Gilg & Werderm.) Airy Shaw ~ Smilacaceae Vent. ~ Solanaceae Juss. ~ Sonneratiaceae Engl. & Gilg ~ Sparganiaceae Schultz-Schultzenst. ~ Sphaerosepalaceae Van Tiegh. ~ Sphenocleaceae (Lindl.) Mart. ex DC. ~ Sphenostemonaceae P. van Royen & Airy Shaw ~ Spigeliaceae Mart. ~ Stachyuraceae J.G. Agardh ~ Stackhousiaceae R.Br. ~ Staphyleaceae (DC.) Lindl. ~ Stegnospermataceae (H. Walter) Nak. ~ Stemonaceae Engl. ~ Stemonuraceae Kårehed ~ Sterculiaceae Vent. ~ Stilaginaceae C.A. Agardh ~ Stilbaceae Kunth ~ Strasburgeriaceae Van Tiegh. ~ Strelitziaceae (K. Schum.) Hutch. ~ Strychnaceae Link. ~ Stylidiaceae R.Br. ~ Stylobasiaceae J.G. Agardh ~ Stylocerataceae Baill. ~ Styracaceae Dumort. ~ Surianaceae Arn. ~ Symphoremataceae Van Tiegh. ~ Symplocaceae Desf.
T
Taccaceae Dumort. ~ Tamaricaceae Link. ~ Tapisciaceae Taktaj. ~ Tecophilaeaceae Leybold ~ Tepuianthaceae Maguire and Steyermark ~ Tetracarpaeaceae (Engl.) Nak. ~ Tetracentraceae Van Tiegh. ~ Tetrachondraceae Skottsb. ~ Tetragoniaceae Link. ~ Tetramelaceae (Warb.) Airy Shaw ~ Tetrameristaceae (H. Hallier) Hutch. ~ Theaceae D. Don ~ Theligonaceae Dumort. ~ Theophrastaceae Link. ~ Thismiaceae J.G. Agardh ~ Thunbergiaceae Van Tiegh. ~ Thurniaceae Engl. ~ Thymelaeaceae Juss. ~ Ticodendraceae Gómes-Laurito and P. Gómes ~ Tiliaceae Juss. ~ Toricelliaceae (Wang.) Hu corr. Airy Shaw ~ Tovariaceae Pax ~ Trapaceae Dumort. ~ Trapellaceae (F.W. Oliver) Honda & Sakisake ~ Tremandraceae DC. ~ Tribelaceae (Engl.) Airy Shaw ~ Trichopodaceae Hutch. ~ Trigoniaceae Endl. ~ Trilliaceae Lindl. ~ Trimeniaceae Perk. & Gilg ~ Triplostegiaceae (Hock) Bobrov ex Airy Shaw ~ Triuridaceae Gardn. ~ Trochodendraceae Prantl ~ Tropaeolaceae DC. ~ Turneraceae DC. ~ Typhaceae Juss.
U
Uapacaceae (Muell. Arg.) Airy Shaw ~ Ulmaceae Mirb. ~ Umbelliferae Juss. ~ Urticaceae Juss. ~ Uvulariaceae Kunth
V
Vahliaceae (Reichb.) Dandy ~ Valerianaceae Batsch. ~ Velloziaceae Endl. ~ Verbenaceae Jaume St-Hil. ~ Viburnaceae Dumort. ~ Violaceae Batsch. ~ Viscaceae Miq. ~ Vitidaceae Juss. ~ Vivianiaceae Klotzsch. ~ Vochysiaceae A. St-Hil.
W
Wellstediaceae (Pilger) Novak ~ Winteraceae Lindl.
X
Xanthophyllaceae (Chodat) Gagnep. ~ Xanthorrhoeaceae Dumort. ~ Xeronemataceae Chase, Rendall & Fay ~ Xyridaceae C.A. Agardh
Z
Zannichelliaceae Dumort. ~ Zingiberaceae Lindl. ~ Zosteraceae Dumort. ~ Zygophyllaceae R.Br.
Felip de Belgica
Felip I de Belgica (nascut Philippe Léopold Louis Marie en francés, Filips Leopold Lodewijk Maria en neerlandés en 1960), es lo rei dels Bèlgas dempuèi lo 21 de julhet de 2013.
Es lo filh d'Albèrt II e de la reina Paola de Ruffo. Sa grand pairala èra la reina Astrid Bernadòta.
Venguèt rei après l'abdicacion del paire Albèrt II.
Maridat amb Matilda d'Udekem d'Acoz, a quatre enfants:
Tivier
Tivier (Thiviers en francés) es una comuna d'Occitània, dins la region istorica de Perigòrd, administrada per lo departament de Dordonha de la region de Novela Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Vila pòrta dau Pargue Naturau Regionau de Perigòrd-Lemosin (Parc Naturel Régional du Limousin-Périgord).
Geografia
Tivier es una vila dau Nòrd de Dordonha enquera apelat Perigòrd Verd, situada au mitan de la vau (valada) de la ribiera de Còla au Coijant e Eila au Levant), vila mager d'un ensemble aregropant un detzenat de comunas dins lo País Tiberenc: Tivier, Nantuelh d'a Tivier, Nantiat (Nantilhac autres còps), Aiserac, Cornhac subre l'Eila, Veunac, Lemzor, Sent Peir de Còla, Sent Jan (o Joan) de Còla, Sent Roman de Còla e Sent Martin de Fraissenjas. Lo País Tiberenc es limitat au mieijorn (Sud) per los país de Peireguers, Brantòsma, lo de Nontronh (Nontrones) au coijant (Oest), lo d'Eissiduelh au levant (Est), e Enaut (au Nòrd), una partida dau departament de Charanta, per la region de Lemosin emb lo pais de Neiçon (Nexon), lo país Aredian lo de Sent Iriès (fr. Saint Yrieix la Perche) dins lo departament de Nauta Vinhana e d'Arnac dins lo departament de Corresa).
vignette|upright=1.8|left|Comunas a l'entorn.
Toponimia
La prononciacion es [ti’vjeː]. Las fòrmas ancianas son Vicus de Tiverio, en latin, en 1212, Tiborium (latinizacion), Tyviers en 1675. Tivier ven d'un pitit nom latin d'òme, Tiberius; Tivier seriá precisament Tiberium (fundum sosentendut); la propietat de Tiberius, , ,.
Personalitats liadas emb la comuna
Familha de Vaucocourt
Léonce Bourliaguet fuguet n'escrivan locau de linga francesa fòrça conegut per los seus libres de jounessa pareguts dins la famosa "Bibliothèque Verte".
Lo filosòf Jean-Paul Sartre passet son enfancia a Tivier (lo seu pair era originari dau ranvers) faguet 'na relacion de 'queu periòde de mainaditge dins la soa òbra literaria "Les Mots".
Nòtas
La lenga (o linga) occitana lemosina a Tivier: la lenga parlada a Tivier es 'na varietat de naut lemosin caracteristica daus parlars daus nontronés limite entre article lo/lu e -as (-a- long prononciat -è- ex.: lu chasteu en luec de lo chasteu, las femnas pr."lè femnè".
Vendée Globe
thumb|300px|right|Lo trajècte de Vendée Globe. Vendée Globe es una espròva esportiva maritima. A luòc cada 4 ans, la tòca es de far lo torn del mond amb vela sens assisténcia, sens escala e en solitari. La partença de l'espròva se fa totjorn en novembre dins la comuna dels Sables-d'Olonne en Vendèa, (França).
Sent Alari Foissac
Sent Alari Foissac (Saint-Hilaire-Foissac en francés) es una comuna lemosina situada dins lo departament de Corresa e la region de Novela Aquitània, ancianament de Lemosin.
Noms ieroglifics deus dius egipcians
Lista ieroglifica deus noms deus principaus dius egipcians dab las loas transcripcions modèrnas e las loas versions gessidas deu grèc (quan n'i a).
A
<td bgcolor="#aaaa80"> <td bgcolor="#aaaa80">
<td width=50% align="center">Apedemak <td bgcolor="#aaaa80"> <td width=50% align="center">
<td width=50% align="center">Hepu (Apis) <td bgcolor="#aaaa80"> <td width=50% align="center">
<td width=50% align="center">Apep (Apofis) <td bgcolor="#aaaa80"> <td width=50% align="center">
<td width=50% align="center">Aton <td bgcolor="#aaaa80"> <td width=50% align="center">
<td width=50% align="center">Atom <td bgcolor="#aaaa80"> <td width=50% align="center">
B
<td bgcolor="#aaaa80"> <td bgcolor="#aaaa80">
<td width=50% align="center">Bès <td bgcolor="#aaaa80"> <td width=50% align="center">
H
<td bgcolor="#aaaa80"> <td bgcolor="#aaaa80">
<td width=50% align="center">Hot Her (Atòr) <td bgcolor="#aaaa80"> <td width=50% align="center">
<td width=50% align="center">Heqat <td bgcolor="#aaaa80"> <td width=50% align="center">
<td width=50% align="center">Heqet <td bgcolor="#aaaa80"> <td width=50% align="center">
I
<td bgcolor="#aaaa80"> <td bgcolor="#aaaa80">
<td width=50% align="center">Imhotep <td bgcolor="#aaaa80"> <td width=50% align="center">
<td width=50% align="center">Inpo (Anubis) <td bgcolor="#aaaa80"> <td width=50% align="center">
<td width=50% align="center">Aset (Isis) <td bgcolor="#aaaa80"> <td width=50% align="center">
Kh
<td bgcolor="#aaaa80"> <td bgcolor="#aaaa80">
<td width=50% align="center">Khnom <td bgcolor="#aaaa80"> <td width=50% align="center">
<td width=50% align="center">Khonso <td bgcolor="#aaaa80"> <td width=50% align="center">
M
<td bgcolor="#aaaa80"> <td bgcolor="#aaaa80">
<td width=50% align="center">Meno (Min) <td bgcolor="#aaaa80"> <td width=50% align="center">
<td width=50% align="center">Monto <td bgcolor="#aaaa80"> <td width=50% align="center">
El Masroig
El Masroig es un municipi de la província espanhòla de Tarragona dins la Generalitat de Catalonha.
Noms ieroglifics deus dius egipcians
N
<td bgcolor="#aaaa80"> <td bgcolor="#aaaa80">
<td width=50% align="center">Net <td bgcolor="#aaaa80"> <td width=50% align="center">
<td width=50% align="center">Nejbet <td bgcolor="#aaaa80"> <td width=50% align="center">
<td width=50% align="center">Non (Nun) <td bgcolor="#aaaa80"> <td width=50% align="center">
Luçan e Adelhac
Luçan e Adelhac (Lussan-Adeilhac en francés) qu'es ua comuna gascoa, situada dens lo departament de la Hauta Garona e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Istòria
Pendent l'Ancian Regime, la comunautat e parròquia de Luçan qu'èra de l'eleccion de Comenge, doncas de la província de Gasconha, de la generalitat d'Aush, de la diocèsi de Lombèrs e de la senescaucia de Tolosa. Lo vocable de la glèisa qu'èra Sent Pau. Tanlèu 1790, la comuna de Luçan qu'èra deu canton deu Hosseret. Adelhac qu'avè las medishas apertenéncias. Que fusionèn Luçan e Adelhac per ordenança deu 29 de mai 1839.
Noms ieroglifics deus dius egipcians
N
<td width=50% align="center">Not <td bgcolor="#aaaa80"> <td width=50% align="center">
O
<td bgcolor="#aaaa80"> <td bgcolor="#aaaa80">
<td width=50% align="center">Asar (Osiris) <td bgcolor="#aaaa80"> <td width=50% align="center">
S
<td bgcolor="#aaaa80"> <td bgcolor="#aaaa80">
<td width=50% align="center">Serket (Selkis) <td bgcolor="#aaaa80"> <td width=50% align="center">
<td width=50% align="center">Seshat <td bgcolor="#aaaa80"> <td width=50% align="center">
<td width=50% align="center">Seth <td bgcolor="#aaaa80"> <td width=50% align="center">
<td width=50% align="center">Sho <td bgcolor="#aaaa80"> <td width=50% align="center">
<td width=50% align="center">Sokar (Sokaris) <td bgcolor="#aaaa80"> <td width=50% align="center">
<td width=50% align="center">Sopdet (Sotis) <td bgcolor="#aaaa80"> <td width=50% align="center">
<td width=50% align="center">Sòbec (Sucos) <td bgcolor="#aaaa80"> <td width=50% align="center">
T
<td bgcolor="#aaaa80"> <td bgcolor="#aaaa80">
<td width=50% align="center">Tefnot (Tfenis) <td bgcolor="#aaaa80"> <td width=50% align="center">
<td width=50% align="center">Taoret (Toeris) <td bgcolor="#aaaa80"> <td width=50% align="center">
U
<td bgcolor="#aaaa80"> <td bgcolor="#aaaa80">
<td width=50% align="center">Oadjet (Uto) <td bgcolor="#aaaa80"> <td width=50% align="center">
(1497) Tampere
(1497) Tampere es un asteroïde.
Sant-Neven
Istòria
Sant-Méen èra una trève de Ploudaniel, fasiá partida de la archidiaconé de Kemenet-Ily en levant de la évêché de Léon.
Lo Tèrç-estat de la parròquia de Sant-Méen #enviar dos deputats, Guillaume Corbé e Hervé Grant, per la reaccion del quasèrn de doléances de la sénéchaussée de Lesneven.
Saint-Méen était une trève de Ploudaniel, faisait partie de l'archidiaconé de Kemenet-Ily relevant de l'évêché de Léon.
Le Tiers-état de la paroisse de Saint-Méen envoya deux députés, Guillaume Corbé et Hervé Grant, pour la réaction du cahier de doléances de la sénéchaussée de Lesneven.
Christian de Duve
Christian René de Duve (n. en 1917) es un cercaire bèlga. A recebut lo Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina en 1974, amb Albert Claude e George Emil Palade, per lor estudi de l'estructura e las foncions de l'interior de las cellulas.
El Milà
El Milà es un municipi de la província espanhòla de Tarragona dins la Generalitat de Catalonha.
Ayse
Aïze en arpitan (Ayse o Ayze en francés) es una comuna arpitana de Savòia, situada dins lo departament de la Nauta Savòia e la region de Ròse-Aups.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Tellancourt
Tellancourt es una comuna francesa, situada dins lo departament de Meurthe e Mosèla e la region de Lorena.
Geografia
La municipalitat es délimitée a l'oèst per la frontièra bèlga #que la separa de la província de Luxemborg. Lo vilatge bèlga çò de mès de prèp èst Grandcourt al nòrd-oèst.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Vilatge de l'anciana província del Barrois.
Sent Crabari (Gers)
Sent Crabari (Saint-Caprais en francés) qu'ei ua comuna occitana de Gasconha situada dens lo departament de Gers e la region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.
Geografia
vignette|upright=1.6|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
Sent Crabari qu'es lo nom de Caprasius. Dauzat e Rostaing que citan sonque l'abat de Lerins au sègle V, mes probable que dens lo Bacin Aquitan, los noms aparentats representan mei que mei lo martir d'Agen au sègle III, d'ua grana popularitat, , , quitament se son nom, après ua metatèsi de l'r, a patit de l'atraccion de la craba e deu grapaud e, pr'amor d'aquò, a pas gaire hornit de petits noms.
Istòria
Sent Crabari qu'èra parròpia abans la revolucion (e Julhas parròpia annèxa). La comuna que's creèc lo 9 de noveme de 1947 a partir de tròces de Julhas.
Bèc
thumb|right|250px|Bèc d'un carnassièr: lo [[voltor.]]
thumb|right|250px|Lo bèc d'un [[Cicne.]]
thumb|right|250px|[[Northern Gannets billing.]]
thumb|right|250px|Lo bèc d'un [[Flamenc]]
Lo bèc es una estructura anatomica extèrna dels aucèls que, a mai de servir per manjar, es emplegada per grooming, manipular d'objèctes, tuar de presas, furgar lo sòl per manjar, la seduccion, e noirir los pichons.
Anatomia
Los bècs pòdon variar d'un biais significatiu en talha e forma en foncion de las espécias. Lo bèc se compausa d'una maissa anteriora: la maxilla, e d'una maissa inferiora, la mandibula. La maissa es bastida d'òsses, abitualament balmats o poroses pr'amor de reduire lo pes per volar. La superfícia exteriora del bèc es cobèrta d'una capa plan dura de queratina que se sona la ranfotèca. Entre lo jaç exterior dur e l'òs i a un jaç vascular que conten mantun vaissèl sanguin e las terminasons nervosas.
Lo bèc ten dos trauquets que se sonan narras, connectats a la partida balmada interiota del bèc e aital al sistèma respiratòri. Per d'unes aucèls, se situan dins una estructura carnosa, sovent cerosa, a la basa del bèc que se sona lo cere (del latin cera. Los falcons, los papagais, las palombas e los skuas son d'aucèls qu'an un ceres.
(1498) Lahti
(1498) Lahti es un asteroïde.
Armia Krajowa
Armia Krajowa (AK) - organizacion conspirativa polonesa, combatent contra lo Tresen Reich e l'URSS, fondada lo 14 de febrièr de 1942. "Armia Krajowa" es una partida integrala de las Fòrças Armadas Polonesas, subordonada al Comandant en Cap. La mai granda operacion militara de Armia Krajowa foguèt l'accion Burza e dins son encastre l'insurreccion de Varsòvia. L'objectiu estrategic, pasmens pas realizat de l'AK èra de realizar un insurreccion generala en Polonha ocupada, dins la darrièra fasa de la Dusau Guèrra Mondiau. Foguèt dissolguda lo 19 de genièr de 1945.
Nombre de membres
Al moment de l'apogèu, Armia Krajowa comptava 390 000 membres.
Samuel H. Wang High School for Girls
L'Institut Femenin Samuel H. Wang de l'Universitat Yeshiva (en anglés: Samuel H. Wang Yeshiva University High School for Girls ) (YUHSG), popularament conegut coma "Central", ofrís de plans d'estudis preparatoris per l'universitat e programas d'estudis josieus que condusisson a l'obtencion d'un diplòma academic avalat pel conselh de regents de l'Estat de Nòva York e per l'associacion de collègis e escòlas dels estats mejans.
Valors
L'Institut Samuel H. Wang, a coma mission educativa ensenhar e perpetuar la filosofia del judaisme ortodox modèrn, basat en los principis de la Torà Umadà. La siá mèta es preparar als estudiants per dintrar en l'edat adulta coma josieus informats e compromeses, e coma mem bres de la societat en general amb una ampla educacion e curiositat intellectuala.
Activitats
Las escolanas de l'institut participan a divèrsas activitats extracurriculares que comprenon: l'aprendissatge de la Torà, art, basquetbòl, debat, drama, fotbòl, oquei, musica, softball, tennis, viatges, voleibal, e servici comunitari. Un exemple d'aiçò es la siá participacion dins un programa ont visitan de divèrses larèrs de ancians e de centres de reabilitacion. L'institut collabòra amb organizacions pas governamentalas coma Yachad, lo Cercle d'Amistat, e Chai Lifeline. Las escolanas de l'institut participan tanben a una desfilada per celebrar l'existéncia de l'Estat d'Israèl.
(1499) Pori
(1499) Pori es un asteroïde.
Kagulu
Lo kagulu (o kaguru) es una lenga banto parlada a Tanzania.
Localizacion
Lo kagulu es parlat dins l'èst de Tanzania, prèp de Dodoma e dins la region de Morogoro.
Classificacion
Lo kagulu es, segon sos locutors, mutualament comprensible amb las lengas de las populacions bantos vesinas. Son a l'èst, los zigula, nghwele, zalamo, ngulu, luguru e sagala. A l'oèst vivon los gogo e hehe.
Gourgeon
Gourgeon es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Nauta Sòna e la region de la Franca Comtat.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Saüc negre
Lo saüc negre o sambuc negre (Sambucus nigra) (var. sambuquièr negre, saüquèr negre, saücal negre, saücau negre) es un arbust caducifòli del genre Sambucus, que tradicionalament s'assignava a la familha Caprifoliaceae mas que las recercas geneticas fan classar a l'ora d'ara dins la familha Adoxaceae. Sambucus ven del grèc sambuke, un instrument fach de fusta de saüc, e nigra ven del latin e vòl dire (se referissent a la color dels seus fruches madurs). L’espècia Sambucus nigra la trobam unicament en Euròpa, especialament pròche la Mediterranèa.
Descripcion
Planta arbustiva entre 2 m e 5 m de nautor, de brancatge dens e arredondit.
Organs vegetatius
La raiç es formada d'una part principala espessa e ben desvolopada amb d’autras pus primas que sòrton de la principala. La tija a una ramificacion simpodica amb consisténcia lenhosa. Las brancas mai joves an una medolha blanquinosa fòrça desvolopada. Las fuèlhas son compausadas, e contenon 5-7 foliòlas de forma elliptica. Aquestas foliòlas presentan una extremitat aguda e una basa atenuada, en mai d’un marge serrat. La textura de les fuèlhas es coriacia e presentan una certa lusor e una odor pauc agradiva.
Organs reproductors
thumb|left|detalh de las flors Lo sambucus nigra porta d'estaminas e un ginecèu, e es un arbust ermafrodita. L'inflorescéncia es cimosa e corimbiforma. Lo periant presenta un calici sodat a l'ovari. Es ovoïde e pòrta cinc dents pichonas. La coròlla es d'una sola pèça, amb cinc lobuls dubèrts en estela. L’androcèu se caracteriza per d'estaminas extèrnas e al ginecèu trobam un ovari epigin que conten una croncrescéncia pluricarpellara. Lo fruch es una baia arredondida de color negra carnosa de 6-8 mm de diamètre. Es un fruch comestible quand es madur, mas dins lo cas contrari pòt aver d'efièches toxics.
El Molar (Priorat)
El Molar es un municipi de la província espanhòla de Tarragona dins la Generalitat de Catalonha.
Prats de Molló i la Presta
250px|thumbnail|right|Lo vilatge de Prats de Molló. Prats de Molló i la Presta (en francés Prats-de-Mollo-la-Preste) es una comuna de Valespir, en Catalonha Nòrd. Administrativament aperten al departament francés dels Pirenèus Orientals e a la region d'. Es formada pel nuclèu de Prats de Molló e per l'estacion termala de la Presta.
Hirschland
Hirschland en alemannisch (Hirschland en francés) es una comuna francesa del departament del Bas Ren e de la region d'Alsàcia.
Geografia
Hirschland Se tròba en la part nòrd-oèst del Bas-Rhin telefonada Alsace Bossue (« Krumme Elsass »). S'agís géographiquement d'un extrèm del scenari lorrain. Lo vilatge se tròba en la vallée de la Isch. L'ensems del ban communal se tròba sus calcaires del Muschelkalk (Trias) #que l'altitud ne vària de 235 a 334 mètres. Los ivèrns i son unes paucs mai freds qu'en la plana de Alsace e los estius clarament mai frescs (4° de mens #qu'a Estrasburg en julhet).
Hirschland se trouve dans la partie nord-ouest du Bas-Rhin appelée Alsace Bossue (« Krumme Elsass »). Il s'agit géographiquement d'un bout du plateau lorrain. Le village se trouve dans la vallée de l'Isch. L'ensemble du ban communal se trouve sur des calcaires du Muschelkalk (Trias) dont l'altitude varie de 235 à 334 mètres. Les hivers y sont un peu plus froids que dans la plaine d'Alsace et les étés nettement plus frais (4° de moins qu'à Strasbourg en juillet).
Istòria
Luòc ocupat de manièra cèrta a l'epòca gallo-romaine. Un bas-relief en representant un Hèrcules a #èsser descobèrt l'an 1897 e a expausat al musèu archéologique d'Estrasburg. Los vestigis d'un hypocauste an #èsser descobèrts mas pas enregistrats l'an 1996. Lo nom del luòc a l'epòca romaine sojorn desconegut. La municipalitat es venguda francesa l'an 1792 solament, en lo moment del rattachement del comtat de Sarrewerden a la França. A #èsser incluse en lo departament del Bas-Rhin, coma los autres comunas de l'ancian comtat, en rason de la siá populacion essencialament protestante. A de contunh patit las meteissas vicissituds istoricas que la rèsta de la Alsace.
Site occupé de façon certaine à l'époque gallo-romaine. Un bas-relief représentant un Hercule a été découvert en 1897 et est exposé au musée archéologique de Strasbourg. Les vestiges d'un hypocauste ont été découverts mais non fouillés en 1996. Le nom du site à l'époque romaine demeure inconnu. La commune est devenue française en 1792 seulement, lors du rattachement du comté de Sarrewerden à la France. Elle a été incluse dans le département du Bas-Rhin, comme les autres communes de l'ancien comté, en raison de sa population essentiellement protestante. Elle a ensuite subi les mêmes vicissitudes historiques que le reste de l'Alsace.
Peroryctidae
Los peroryctidae son los bandicoots (Peramelidae) de Nòva Guinèa. Segon certan biologista aquesta familha se justificariá pas e los peroryctidae deurián èstre classificats dins l'ensemble dels peramelidae.
Saint-Hilliers
Saint-Hilliers es una comuna francesa, situada dins lo departament de Sèina e Marna e la region d'Illa de França.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Nòtas
<references group=N/>
André L'Archevêque
André L'Archevêque, naissut lo 12 d'abriu de 1923 a Montreal en Quebèc, en Canadà, es un pintre e illustrator quebequés.
Les Nuls
Les Nuls es un grop d'umoristas francés creat en 1987 sus la cadena de television Canal+ e actiu fins en 1992.
Composat à l'origina d'Alain Chabat, Bruno Carette, Chantal Lauby e de Dominique Farrugia, lo grop se reünirà après la disparicion de Carette (en 1989) pel darrier còp dins lo filme La Ciutat de la paur (1994), marcant la fin definitiva del trio.
Retonfey
Retonfey es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mosèla e la region del Grand Èst.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
En 1844, lo vilatge a per annèxas la granja de Vaudreville e l'ostal isolat del Pichon-Marais. I a 423 abitants per 74 ostals. Lo pòble possedís una tuilerie e 962 li cal de territòris productius #que 15 en vinhas e 183 en bòsques. L'escòla ne compti 45 gojats e 33 filhas ; las intradas del instituteurs son de 500 fr.
Lo 16 de novembre de 1940, dels camions alemands arriban a Retonfey. 152 dels 255 abitants — #que lo cònsol Charles Rastrejar, lo curé e lo institutrice — n'an expulsat e portats a la parca de Mètz per una direccion desconeguda. Arriban n'estacion de Lion après divèrses jorns de viatge e an aculhit per Mgr Heintz. Demòran qualques jorns a Mauvezin e s'installan fin finala a Lombez. Lo retorn a Retonfey a luòc en mai 1945. Los escambis entre las doas municipalitats persistentas, n'en octòbre 2008, una plaque commemorativa en pèira de Jaumont a #èsser inaugurat sul mur de l'escòla, la meteissa a #èsser ofèrta a Lombez.
En 1844, le village a pour annexes la ferme de Vaudreville et la maison isolée du Petit-Marais. Il y a 423 habitants pour 74 maisons. Le village possède une tuilerie et 962 ha de territoires productifs dont 15 en vignes et 183 en bois. L’école compte 45 garçons et 33 filles ; les revenus de l’instituteurs sont de 500 fr.
Durant la guerre de 1870, les batailles de Noisseville eurent lieu les 31 août et 1 septembre 1870.
Le 16 novembre 1940, des camions allemands arrivent à Retonfey. 152 des 255 habitants — dont le maire Charles Pister, le curé et l’institutrice — sont expulsés et emmenés à la gare de Metz pour une direction inconnue. Ils arrivent en gare de Lyon après plusieurs jours de voyage et sont accueillis par Heintz. Ils restent quelques jours à Mauvezin et s’installent finalement à Lombez. Le retour à Retonfey a lieu en mai 1945. Les échanges entre les deux communes persistent, en octobre 2008, une plaque commémorative en pierre de Jaumont a été inauguré sur le mur de l’école, la même a été offerte à Lombez.
Vergetot
Vergetot es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Sèina Maritima e la region de la Nauta Normandia.
Geografia
Comuna del país de Caux
Commune du pays de Caux
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
(1500) Jyväskylä
(1500) Jyväskylä es un asteroïde.
Longuenoë
Longuenoë es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Orne e la region de la Bassa Normandia.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Bèlmont de Senta Fe
Bèlmont de Senta Fe o Bèlmont Senta Fe (Belmont-Sainte-Foi en francés) es una comuna carcinòla situada dins lo departament francés d'Òut e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Libre
thumb|right|250px| "Lo [[lector" pintura d'Honoré Daumier, S.XIX. ]] Un libre es una òbra imprimida o manuscrita non periodica que compta una tièra de fuèlhs de papièr, de pergamin, de vitela o d'autra mena de material, cosida o religada ont se reünís en un volum. Segon la definicion de l'UNESCO un libre deu tenir 49 paginas o mai, sens ne comptar las tampas. Un libre pòt trachar d'un tèma quin que siá. Un libre pòt èsser tanben caduna de las parts d'una òbra o dels còdes e leis d'una granda longor.
Un libre es una colleccion d'un trabalh o mai escriches, generalament imprimit sus de papièr e cobèrt de tapes per lo protegir e organizar lo material imprimit.
Uèi, pr'aquò, aquesta definicion demòra pas circonscricha a çò imprimit o als supòrts fisics vista l'aparicion e arribada dels nòus formats documentals e particularament de la World Wide Web. Lo libre numeric conegut jol nom e-book es a far irrupcion amb fòrça cada còp mai dins lo mond del libre e a la practica professionala bibliotecària e documentària. A mai lo libre se pòt trobar a mai en format àudio, e en aqueste cas se sona audiolibre. thumb|Exemplar original de la [[Bíblia de Gutenberg.]]
Filme contenent un filme
Un filme contenent un filme es un filme de ficcion dins loqual apareisson d'autres filmes reals o fictius. Per desenhar lo filme integrat, especialament aqueles que son inventats, òm utiliza sovent l'expression « filme dins lo filme ».
Catalan
Lo catalan undefined ( prononciacion /kataˈla/; autonim: català, llengua catalana) es una lenga romanica pròcha de l'occitan parlada per 7,5 milions de personas dins los Païses Catalans, repartidas dins los estats seguents: Espanha, França, Andòrra, e Itàlia (L'Alguer en Sardenha). En Espanha es lenga cooficiala dins la region de Catalonha, a las illas Balearas e dins lo País Valencian. Se parla tanben dins la comunautat d'Aragon (la Franja de Ponent) e mai dins la comarca del Carxe, situada dins la region de Múrcia).
En França, se parla dins la Catalonha del Nòrd ont a pas cap d'estatut legal. Dins la vila sarda de L'Alguer, 30,000 personas la parlan. Ailà la lenga es protegida e se pòt utilizar publicament mas a pas cap l'estatut de lenga oficiala. En Andòrra es l'unica lenga oficiala.
95% de la populacion dins la region de Catalonha la compren, 80% la pòt parlar e es la lenga mairala de 55% dels catalans.
En Catalonha del Nòrd, lo catalan es estat reconegut coma lenga del departament, amassa amb lo francés, lo 10 de decembre de 2007 pel Conselh General dels Pirenèus Orientals mejançant la Carta en favor del catalan. Val a dire qu'aquesta decision compòrta pas cap de consequéncia ni mai cap de valor legala dins l'encastre de l'estat francés.
Classificacion
Lo catalan a una classificacion fòrça complicada, car parteja fòrça caracteristicas amb lo castelhan (iberoromania) e lo francés (galloromania), e es la lenga mai prèpa de l'occitan. E es per aquò que, segon la font que se consulta, lo classament se pòt decantar cap a una banda o cap a l'autra.
Segon l'Ethnologue, lo sieu classament es lo seguent: En efièch, en comparar las divèrsas lengas romanicas, lo catalan s'es sovent considerat coma una lenga pont o de transicion amb las lengas iberoromanicas e las galloromanicas, posicion qu'implica sovent cèrtas connotacions de lenga mendre. Mai recentament, a causa de la granda similitud qu'a amb l'occitan, se tend a considerar que forma amassa amb l'occitan una branca occitanoromanica de las lengas neolatinas.
Caracteristicas del catalan
Lo catalan a de caracteristicas lingüisticas que lo fan diferent de las lengas romanicas de l'environ e se faguèron pròprias amb l'evolucion locala e peculiara del latin vulgar fins al que coneissèm uèi coma catalan. Los traches seguents que mostram son qualques unas de las mutacions del latin que se son anats en produsent pendent la consolidacion del catalan, e mai se mostram tanben d'autras traches generals.
Consonantisme
thumb|Homilias d'Organyà: Primièr testimòni escrich de catalan
Dialectologia
thumb|right|250px|Mapa dialectala del catalanEn 1861, Manuel Milà i Fontanals prepausèt una division del catalan en dos grands blòcs dialectals: catalan oriental e catalan occidental.
I a pas una linha precisa que dividisca ambedós blòcs, estent que i a totjorn una zòna de transicion fòrça ampla entre cada parelh de dialèctes, a l'excepcion de las Illas (e mai se i a cèrts traches valencians en eivissenc) e a l'Alguer. Las diferéncias mai notablas entre los dos blòcs son:
Aital tanben, cap dialècte es entièrament omogenèu: tot dialècte se pòt sosdevesir en fòrça sosdialèctes. Lo catalan se dividís en dos blòcs dialectals e aquestes en divèrses dialèctes:
Estandards del catalan
Existisson dos estandards principals per la lenga catalana, lo regulat per l'Institut d'Estudis Catalans, l'estandard general, en avent coma centre l'ortografia establida per Pompeu Fabra mas amb los traches gramaticals e ortografics caracteristics del catalan central pas influenciats pel castelhan, e lo regulat per l'Acadèmia Valenciana de la Lenga, estandard de domeni restringit, centrat en l'estandardizacion del valencian en prenent coma basa las Nòrmas de Castelló, valent a dire l'ortografia de Pompeu Fabra totun mai adaptada a la pronóncia del catalan occidental e als traches que caracterizan los dialèctes valencians.
L'estandard de l'IEC, en mai d'aver coma basa los traches del catalan central, pren tanben traches d'autres dialèctes en los considerant coma estandard. Totun, la diferéncia pus notabla de totes dos estandards es l'accentuacion de fòrça "e" tonicas, per exemple: (dins los mots francés, anglés, cafè, conéisser e compren) francès o anglès (IEC) - francés o anglés (AVL), cafè (IEC) - café (AVL), conèixer (IEC) - conéixer, comprèn (IEC) - comprén (AVL). Aiçò es a causa de la prononciacion diferenta de qualques "e" tonicas, mai que mai las Ē ("e" longas) e las Ǐ ("i" de brèus) tonicas del latin, en ambedós blòcs del catalan, ont al blòc oriental se pronóncia a l'occidental se pronóncia [e]. Malgrat aquò, l'estandard de l'AVL manten l'accent grèu "è", sens se prononciar dobèrt al blòc occidental, en qualques mots cossí son: què, València, èter, sèsam, sèrie i època.
I a tanben d'autras divergéncias coma l'usatge de tl en qualques mots per l'AVL allòc de tll coma en ametla/ametlla, espatla/espatlla o butla/butlla, l'usatge dels determinants demonstratius elidits (este, eixe) a l'aital coma los refortilhats (aquest, aqueix) o l'usatge de fòrça formas verbalas comunas en valencian, e fòrça estendudas pel blòc occidental, coma las formas del subjontiu o l'escritura dels incoatius tant en -ix- cossí en -eix- o l'usatge preferencial del morfema -e de la 1a persona singulara del present d'indicatiu.
A las Illas Balearas s'emplega l'estandard de l'IEC adaptat al marc dialectal balear per la seccion filologica de l'Universitat de las Illas Balearas, l'organ consultatiu del Govèrn Balear. D'aquesta manièra, per exemple, l'IEC indica que tant corrècte es escriure "cantam" cossí "cantem" e l'Universitat determina que la forma preferenciala dins las Illas li cal èsser "cantam" quitament en domenis formals. Un autre trach de l'estandard balear es l'escritura de la 1a persona del singular del present d'indicatiu, ont i a pas desinéncia: "jo cant", "jo tem", jo "dorm".
A l'Alguer, l'IEC a adaptat l'estandard a la varietat algueresa. En aqueste estandard s'i pòt trobar, entre d'autras caracteristicas, l'article lo d'usatge general, possessius especials la mia, lo sou/la sua, lo tou/la tua, etc., usatge de la -v- a l'imperfach a totas las conjugasons: cantava, creixiva, llegiva; usatge de fòrça mots arcaïcs dins la rèsta del domeni mai d'usatge fòrça corrent a l'alguerés: manco per menys, calqui u per algú, qual/quala per quin/quina, etc. e d'adaptacions dels pronòms flacs.
Situacion sociolingüistica del catalan
La caracteristica sociolingüistica mai destacada del catalan es qu'en totes los territòris ont se parla se tròba en situacion de bilingüisme social: amb lo francés en Catalonha del Nòrd, amb l'italian (puslèu qu'amb lo sarde) a L'Alguer, e amb lo castelhan dins la rèsta de son domeni lingüistic, en i comprenent Andòrra, ont se parla tanben francés e espanhòl.
Catalonha
En Catalonha lo factor pus important del bilingüisme social es l'immigracion dempuèi la rèsta d'Espanha. Òm a calculat que, sens migracions, la populacion de Catalonha seriá passada d'aperaquí 2 milions de personas en 1900 a 2,4 en 2001, allòc dels mai de 6,1 milions censats dins aquesta data (e que son mai de 7 milions en 2008); es a dire, la populacion sens migracion seriá estada 39% de la reala. Lo percentatge de locutors de catalan coma primièra lenga en Catalonha èra en 2003 de 40,4%, mai 4,6% de bilingües, la que causa voldriá dire qu'en fach lo catalan avança coma lenga mairala, e mai se de manièra lenta, allòc d'anar enrè coma al País Valencian o en Rosselhon. Una autra chifra que confirma aiçò es que las personas qu'an lo catalan per lenga d'identificacion (48,8%, 50,5% amb bilingües) supèran clarament los que l'an per lenga iniciala (40,4%, 43,7% amb bilingües).
País Valencian
A la part del País Valencian ont es lenga pròpria, existís un procès de substitucion lingüistica del catalan (o valencian) pel castelhan. Aquel procès s'es gaireben completat del tot dins la vila d'Alacant e es fòrça avançat a la de Valéncia, malgrat qu'es pas encara importanta dins los airals rurals. Fins a una epòca recenta, fòrça locutors èran en situacion près de la diglossia, causa que vòl dire qu'emplegavan lo catalan solament en situacions informalas, del temps qu'a las situacions institucionalizadas emplegavan exclusivament lo castelhan.
De mai de mai, i a agut una immigracion considerabla dempuèi la rèsta d'Espanha e de païses d'America Latina, causa qu'a contribuit a la predominança estatistica del castelhan al País Valencian.
Catalonha del Nòrd
En Catalonha del Nòrd, coma en la màger part de França, lo procès de substitucion lingüistica de la lenga locala pel francés es fòrça avançat, amb lo classic patron que la lenga càmbia primièr dins las vilas e sonque après al camp.
Montblanc (Conca de Barberà)
Montblanc es un municipi de la província espanhòla de Tarragona dins la Generalitat de Catalonha.
Pau
250px|left|thumb|Lo gave de Pau dab lo castèth e lo campaner deu Parlament de Navarra
Pau qu'ei la capitala de Bearn e que'n vadó a la seguida d'Ortès e de Morlans. Qu'ei tanben la prefectura deu departament francés deus Pirenèus Atlantics, departament qui amassa Bearn dab tres províncias bascas (Sola, Baisha Navarra e Labord) e un tròç de la gasconha atlantica (los parçans autorn de Baiona).
Lo gentilici qu'ei palés -esa, palenc -a o paulin -a prononciat [paw'liŋ] (dab èna nasau velara).
Simbèus
100px|left|thumb|Escut de Pau
100px|thumb|left|Pau ancian 100px|thumb|left|Pau ancian Las autas armas mei ancianas que's blasonan autau :deu camp d'azur cargat tres paus d'argent, dua vacas d'aur afrontadas e d'un paon d'azur arrollant en cap e ua auta version mei anciana :d'argent cargat de tres paus de gules e d'un paon d'azur pausat suber eth deu mieitant.
Toponimia
Las fòrmas ancianas que son Castrum de Pado, en 1154 (Carta de Barcelona; [qu'ei ua latinizacion : en catalan lo resultat que seré *Pau]), Castellum de Pal, au sègle XII, Palum, en 1286, Pau, en 1385, Lo pont de Pau, en 1484, Sant Martii de Pau, en 1488. La prononciacion qu'ei [paw] .