cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Sèrgi Javaloyès
Òbras
Que publica en francés, Garbura (ed. In 8, 2005) e que tien ua cronica setmanèra a La République des Pyrénées on ensaja de har soscar sus l'anar deu monde, la politica exagonau e los aspèctes negatius deu centralisme politic e culturau.
En 2010 a Reclams edicions qu'espeleish en version bilingua, Sorrom Borrom o le Rêve du Gave, poèma epic suu Gave de Pau.
L'essai Au nom de la Lenga - dens la colleccion Clams de Reclams edicions, arrevirat per Eric Gonzales que sorteish en 2015.
Autes engatjaments
Qu'a militat longtemps a Calandreta on estó estat copresident de la Confederacion Occitana. A l'òra d'ara, que hè anar la revista e las edicions Reclams dont ei director.
Sophie Labelle
Sophie Labelle es una escrivana e una militanta trans canadiana, originària de Montreal. A escriu mantun obratges sus l'identitat trans, e es sustot coneguda per sa benda dessenhada en linha Assigned Male .
Biografia
Labelle grandiguèt dins lo mitan rural de Quebèc ; es una anciana institutritz, e a coordinat ambe d'autres, lo camp Gender Creative Kids Canada. Es una militanta activa del movement pels dreches transgenres, e dona de conferéncias sus l'istòria trans e lo transfeminisme.
Trabalh educacional
Labelle a escrit de la documentacion sus l'educacion sexuala, adreçada a las personas trangenres, per Trans Student Educational Resources.
Aiguebelle
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Coulanges-la-Vineuse
Coulanges-la-Vineuse es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Iona]] e la region de Borgonha.
Geografia
Coulanges la vineuse est situé à 15 km au sud d'Auxerre (11.2 km en vol d'oiseaux). Le bourg est à une altitude de 193,50 m et son point culminant est le Mont-Faucon (292 m). Coordonnées géographiques Longitude Est: 03°35'00 Latitude Nord: 47°42'00
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
L'implantacion de la vinha sus aquel terroir remonta a l'epòca gallo-romaine, coma lo mòstra una escultura de vendangeur descobèrta sul luòc vesin de Escolives-Santa-Camille. Tot a la longitud de l'istòria del pòble, la cultura de la vinha es al centre de l'activitat.
L'implantation de la vigne sur ce terroir remonte à l'époque gallo-romaine, comme le montre une sculpture de vendangeur découverte sur le site voisin d'Escolives-Sainte-Camille. Tout au long de l'histoire du village, la culture de la vigne est au centre de l'activité.
Le vin était exporté vers Paris sur des bateaux qui descendaient l'Iona et la Seine. Le phylloxera détruisit le vignoble de Coulanges à la fin du XIX siècle. Il ne reprit vie, avec des plants résistant au phylloxera, que dans le courant du XX siècle.
Nòtas
<references group=N/>
Economia de Russia
Russia, l'8 economia del mond en tamanh, sufriguèt importantas transformacions dempuèi la fin de l'Union Sovietica, en sortissent d'una economia isolada e planejada centralment,  per un'economia de mercat globalament integrada. Las reformas economicas dels ans 1990 privatizèron granda part de l'industria, amb la notabla excepcion dels sectors d'energia e militara. L'an 2006 foguèt lo 8 seguit de creissença, dempuèi la crisi de 1998. Lo petròli es un dels principals produches d'exportacion rus.
Malgrat aiçò, lo rapid procès de privatizacion, en comprenent un sistèma de prèst per la crompa d'accions, permetèt la formacion d'oligarquias economicas amb fòrtas relacions politicas, que daissèron la proprietat de las entrepresas privatizadas extrèmament concentrada en paucas mans. La proteccion als dreches de proprietat es pichona e lo sector privat es subjècte a intervencions de l'Estat. Russia contunha de dependre fòrtament de las exportacions de matèrias, en particulara del petròli, gas natural, metals, e fusta, que comptan amb mai de 80% de las exportacions, en daissant lo país vulnerable a las oscillacions dels prèses mondiales.
Lo país signèt un contracte bilateral amb los Estats Units coma un preludi a una adesion a l'Union Europèa.
Mòde menor
thumb|left|400px|Gama de La menorthumb|400px|Ceucle de las dièsis, deus bemòl e de las loas gamas majoras e relativas menoras, marcats dens lo sistèma anglosaxon on A=La, B=Si, C=Do, D=Re, E= Mi, F=Fa, G=Sol.Lo mòde menor en solfegi qu'ei, amassa dab lo mòde major, un deus dus mòdes mei emplegats dens la musica occidentau. Qu'ei reputat seriós e/o triste. Lo mòde menor qu'ei simbolizat per la letra m minuscula (mentre qui la M majuscula e simboliza lo mòde major).
Qu'ei basat suu mòde dorian de l'antica grècia, çò qui vòu díser qu'ostendeish los intervaus seguents dens ua escala musicau : T-M-T-T-M-T-T (on T b'ei un ton e M e miei ton).
Cada signatura a la clau que pòt correspóner sia a ua gama majora sia a ua gama menora. Ua gama menora dab la medisha signatura (qu'ei a díser dab lo medish nombre de bemòls o de dièsis) d'ua gama majora qu'ei aperada sa relativa menora e vice versa.
La dominanta d'ua gama majora (qu'ei a díser la purmèra nòtas d'ua gama) que tròba tres miei tons au dessús de la dominanta de la soa gama relativa menora. Per exemple, la gama de Do M qu'a per relativa menora la gama de La m puish qu'en bèth baishar d etres miei tons en devath deu Do òm troba lo La.
Hendrik Antoon Lorentz
Biografia
Hendrik Lorentz naissèt a Arnhem, Guèldres, filh de Gerrit Frederik Lorentz (1822-1893), un botiguièr, e Geertruida van Ginkel (1826 - 1861). En 1862, après la mòrt de la siá maire, lo sieu paire se maridèt amb Luberta Hupkes. De 1866 a 1869, assistiguèt a l'escòla segondària de Arnhem e en 1870, capitèt los examens de lengas classicas qu'èran çò requisit fondamental per èsser admés a l'universitat.
Gara de Sant Çubran – Arenas
vinheta|La gara.|270x270px La gara de Sant Çubran – Arenas (o Tolosa-Arenas, mas comunament appelada gara de las Arenas) es una gara ferroviària de la linha de Sent Anha a Aush, situada a las Arenas, quartièr de la vila de Tolosa, dins lo departament de la Nauta Garona.
Hendrik Antoon Lorentz
Biografia
Lorentz estudièt la fisica e las matematicas a l'universitat de Lèida. La prigonda influéncia qu'exerciguèt lo sieu professor d'astronomia Frederik Kaises lo portèt a venir fisician. Quand se licencièt, trabalhèt en donant de classas de matematicas a l'escòla segondària de Arnhem, en tot conciliar lo trabalh amb los sieus estudis a Lèida.
En 1875, Lorentz recebèt lo doctorat jos la direccion de Pieter Rijke amb la tèsi: "Sus la teoria de la reflexion e la refraccion de la lutz", que, rafinava la teoria electromagnetica de James Clerk Maxwell.
Gara de Sant Çubran – Arenas
Es una gara de la SNCF, desservida per de trens TER d'Occitània, que fa tanben partida de la linha espleitada dins l'encastre de la linha C dels trens de banlèga de Tolosa.
Hendrik Antoon Lorentz
Biografia
En 1881, Hendrik se maridèt amb Aletta Catharina Kaiser, neboda de Frederik Kaiser. Ela èra la filha de Johann Wilhelm Kaiser, director de l'escòla de gravadura d'Amsterdam, professor de l'escòla de bèlas arts e dessenhaire del primièr sagèl olandés (1852). Posteriorament Kaiser foguèt lo director de la Galariá Nacionala d'Amsterdam. La filha ainada del matrimòni entre Hendrik Lorentz e Aletta Kaiser, Geerturida Luberta Lorentz, venguèt tanben fisiciana.
Mercés a son pòst a l'universitat, en 1890 se nomenèt Pieter Zeeman coma assitent personal, e estudièron l'efièch dels camps magnetics sus las fonts de lutz, en descobrint çò que se coneis uèi jol nom d'efièch Zeeman.
Gara de Sant Çubran – Arenas
Situacion ferroviària
Establida a 140 mètres d'altitud, la gara es situada al punt quilometric (PK) 9,630 de la linha de Sent Anha a Aush, entre las garas de Gallieni-Oncopòl e del TOEC.
Intermodalitat
La gara fa partida del pòl d'escambis de las Arenas e es en correspondéncia amb la linha A del mètro, las linhas T1 e T2 del tramvai, las linhas L2 e L3 del BHNS, e qualques linhas de bus.
Hendrik Antoon Lorentz
Biografia
En 1902 li foguèt concedit lo Prèmi Nobel de Fisica, amassa amb lo sieu discipol Pieter Zeeman, per la siá investigacion conjoncha sus l' influéncia del magnetisme dins la radiacion, a l'origina de la radiacion electromagnetica.
Castièro
thumb|
Hendrik Antoon Lorentz
Biografia
Lorentz venguèt director d'investigacion a l'Institut Teyler, de Haarlem, entre los ans 1923 e 1928, an de sa mòrt.
Castièro
Castièro ei un terçon tradicionau dera Val d'Aran, utilizat coma circonscripcion territoriau entas eleccions ath Conselh Generau.
Resulte dera division der ancian terçon de Vielha.
Eth sòn territòri correspond damb era part sud deth municipi de Vielha e Mijaran: Vielha, Gausac, Casau, Betren, Escunhau e Casarilh.
Eleccions
Eth terçon de Castièro elegís quate conselhèrs ath Conselh generau d'Aran.
Eleccions de 2011:
La Ròcha Chalés
La Ròcha Chalés (en francés : La Roche-Chalais) es una comuna en partida en Occitània, dins la region istorica de Perigòrd, administrada per lo departament de Dordonha de la region de.
Per mai de la meitat de la comuna s'i parla lo peitavin-sentongés.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
La prononciacion es [lɒ’rɔθɒ] [θɒ’le]. I a pas de fòrmas ancianas per'mor que lo nom sembla datar de la revolucion, quand formeren la comuna emb Sent Micheu de Ribiera (nom supausat), que tornet venir comuna de 1888 a 1973, e lo Petit Sent Agulin. Ròcha ven de *rocca, un mot prelatin, absent dau latin classic, vaquí perqué los escribas ne'n donan sovent la traduccion rupes. Lo sens passet de « ròcha » a « chasteu bastit sus una tuca » e a « chasteu fòrt », ,.
Chalés es lo nom de la vila de Charanta. En 1973, Saint-Michel-de-Rivière, Saint-Michel-L'Écluse-et-Léparon e La Ròcha Chalés formeren una comuna, dau nom de La Roche-de-Saint-Michel, puei de La Roche-Chalais, lo 1er d'abriu de 1974. Sent Micheu es lo vocable de las gleisas de las comunas dispareissudas,.
Lécluse (nom francés)
Lo nom es atestat en 1112, S. Michael de la Clusa. Clusa a lo sens de « passatge estrech » e ven dau latin medievau clusa, derivat dau latin classic cludere, « barrar ».
L'Esparron (nom supausat)
L'Éparon es una anciana paròfia. Las fòrmas ancianas son Sanctus Paulus de Sparo, en latin, au segle XII, Esparvo en 1319. Sparo correspond segon Chantal Tanet e Tristan Hordé, a esparron en occitan [pusleu esperon o esparon], dau germanic *sporo, pres au sens topografic d'« eschalon, barrancon » (lo vilatge es sus una tuca).
El Pont de Suert
El Pont de Suert es un municipi de la província catalana de Lhèida e de la Comunautat Autonòma de la Generalitat de Catalonha.
Ruta
Las rudas (latin: Ruta) son lo genre de plantas que donan nom a la familha de las Rutacèas. Consideradas coma de plantas medicinalas, segon las dòsis, son basicament de plantas d'una granda toxicitat. Foguèron usadas tanben tradicionalament coma abortiu.
Caracteristicas
Son d'espècias d'una odor fòrta, de 20 a 60 cm de nautor, nativas de la region mediterranèa, e del sud-èst asiatic.
A çò nòstre creisson las espècias de ruda: Rota montana e Rota chalepensis. Ambedoas son puslèu lenhosas, d'un mièg mètre de nautor, las flors son jaunas e lo fruchs de capsula. Passant pas 1,2 mètres de naut.
La Ruta graveolens es cultivada per sas caracteristicas medicinalas e aromaticas. Aquesta planta, qu'es emplegada en infusions e medecina populara, pòt produire de reaccions allergicas per d'unes, entre autres efièches. vinheta|Ruda, planta aromática (Mas de Flors).
Sistèma endocrin
Lo sistèma endocrin es l'ensems deis organs que pòdon produrre un o uneis enzims.
30 de genièr
Decèsses
Vejatz tanben:
Kundal shahi
Lo kundal shahi es una lenga dardica parlada en Paquistan. La lenga es menaçada, que los los locutors cambian per l'hindko.
Classificacion
lo kundal shahi fa partida de l'ensem shina, amb lo shina kohistani, brokskat, kalkoti, palula, savi, ushojo. Lo shina es una lenga dardica, una branca de las lengas indoarianas, que fan partida de la familha indoeuropèa.
Nuraghe
thumb|200px|Torre centrala del Nuraghe a Sant Antine de Torralba thumb|Su Nurraxi. A l'endedins de la torre centrala. L'òme de la fòto mesura 1,80 m. thumb|Su Nurraxi. En anar de la torre centrala cap a la torre de l'èst. thumb|A giant tomba giganta a ras de Cagliari. La dintrada fa pas qu'un mètre de naut, es possible de s'auborar quand s'es dins la construccion.
Lo Nuraghe (que se pronóncia [nu'rage]) es lo monument arqueologic mai tipic de Sardenha.
Es generalament una torre conica trocada, en forma de tholos, bastida a partir d'enòrmes blòcs carrats de pèira, e situats en general en posicion panoramica. Aqueste monument a pas de fondacions, e se ten sonque gràcias al pes de las pèiras, que pòdon arribar a pesar maitas tonas. D'unes nuraghes fan mai de vint mètres de nautor. Uèi, se denombran mai de 8000 nuraghes en Sardenha, a mai se pensa que temps passat n'i podiá aver mai de 30,000. Los nuraghes se concentran majoritàriament dins las partidas nòrd-oèst e centre-sud de l'isla. Existís una autra mena de nuraghe que ten un corredor o alara un sistèma de corredors. D'unes autors son pas d'acòrdi de classificar aquestes darrièrs dins la meteissa categoria que los tholos Nuraghe, que pensan que i a tròp de diferéncias importantas, e preferisson de parlar de "vilatge nuragic".
Apareguèron los nuraghes sus l'isla a una epòca indeterminada (pasmens pas abans lo Millenni VI abC). D'unes elements son estats datats al 3500 BC, pasmens se supausa que sa part màger foguèron bastits a partir de la mitat de l'Edat del Bronze (18th-15th centuries BC) a la fin de l'Edat del Bronze, a mai fòrça d'eles èran encara emplegats fins al moment que los romans arribèron en Sardenha (sègle II BC).
La data incertana dels Nuraghes es una caracteristica constanta de las cronologias sardas. Pasmens, segon Massimo Pallottino, un especialista de la preïstòria sarda e etruscològ, la civilizacion nuragica produsiguèt l'arquitectura mai avançada e monumentala d'aquela epòca dins l'airal de la Mediterranèa Occidentala, la region de Magna Graecia compresa. Dels 8000 nuraghes existents solament una pichona part foguèron excavats scientificament. L'interès per l'arqueologia sarda es estat magre, franc per çò que pertòca lo mercat negre de venda de las estatuas de bronze.
L'emplec o la significacion dels nuraghes es pas encara estada identificada clarament per ara: se sap pas s'èran de temples religioses, de residéncias, de fortalesas militaras, l'ostal del cap del vilatge, l'endrech d'amassada dels conselhs de savis o dels governaires. Podrián èsser a mai una combinason de totas aquestas possibilitats o d'unas d'elas. Qualques nuraghes son, pasmens, situats dins d'endreches estrategics qu'a partir d'eles se podián contrarotlar aisidament las rotas importantas.
Sens cap mena de dobte los nuraghes tenián una carga simbolica importanta, almens per indicar riquesa o poder, o benlèu l'establiment d'un vilatge. Las teorias mai recentas s'orientan per considerar que los vilatges sards might podián èsser constituits en federacion (es plan probable que s'autogovernèssen) e que la construccion d'aqueles monuments podiá dependre d'una distribucion planificada del territòri prealabla. Se deu pas doblidar que los abitants nuragics avián aquesit e desvolopadas la metallurgia, e fasián lo comèrci del bronze dins fòrça endreches de la Mediterranèa e qu'èran doncas un pòble plan conegut.
Los nuraghes mai famoses
Lo complèxe mai important es lo Nuraghe de Barumini (39.70583°N, 8.99056°W), que se centra a l'entorn d'una torre de tres nivèls bastida cap a 1500 abans JC. Aqueste sit foguèt recentament classificat per l'UESCO al Patrimòni Mondial de l'Umanitat. Sus aquel sit lo Dr. Giovanni Lilliu descobriguèt un vilatge fortificat que temps enrè èra estat tapat per la tèrra e èra vengut un tuc. D'autres nuraghes se tròban a Serra Orrios, L'Alguer, Torralba, Macomer, Abbasanta (veire Losa e illustration), Orroli, Villanovaforru, Sarroch, Olbia.
D'autres monuments nuragics son las dichas "Tombas gigantas", megaron temples, abitacion sagradas, "poses sagrats", santuaris,.
L'art nuragic compren tanben d'esculturas de pèira o las estatuas que representan de divas (Tanit, son entitat religiosa màger, es una diva); aquelas òbras pasmens son estadas consideradas sovent coma la resulta, en part, de sas relacions amb los fenicians.
Cal ramentar que las construccions redondas, o las circularas, son de las caracteristicas dels pòbles nomadas, e sembla que los ancians sards se solián desplaçar constantament pel territòri en cèrca d'endreches melhors o alara per tal de fugir las invasions o encara per cercar de mercats novèls per i vendre son bronze.
Los Nuraghes son uèi lo simbòl de Sardenha e de son patrimòni e identitat unics.
Angely (Iona)
Angely  es una comuna francesa administrada per lo departament d'Iona de la region de Borgonha.
Geografia
Angely Es una municipalitat situada al bòrd del Seren, a aperaquí 3 quilomètres de Lo Isle-sus-Seren e una quinzena de Avallon.
Es una municipalitat essencialament agricòla.
Angely est une commune située au bord du Serein, à environ 3 kilomètres de L'Isle-sur-Serein et une quinzaine d'Avallon.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Nòtas
<references group=N/>
Ponts (Noguera)
Ponts es un municipi de la província catalana de Lhèida e de la Comunautat Autonòma de la Generalitat de Catalonha.
Claude Debussy
Claude Debussy (22 Agost 1862 – 25 Mars 1918) foguèt un musician francés de musica impressionista. Sas òbras importantas son Pelleas e Melisanda, La Mer, Treis Nocturns e fòrça peças per Piano.
Wajir
Wajir es una vila al nòrd-èst de Kenya.
La vila es situada dins una region arida propícia a la secada. A la prima de 2006, i agèt una granda famina.
Courchamp
Courchamp es una comuna francesa, situada dins lo departament de Sèina e Marna e la region d'Illa de França.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Nòtas
<references group=N/>
Raimond Polidor
Raimond Polidor (Raymond Poulidor per l'estat civil francés, nascut lo 15 d'abril de 1936 al Mas de Barèu e Mairinhac, dins lo departament de Cruesa, Lemosin - defuntat lo 13 de novembre de 2019 a Sent Liunard, Nauta Vinhana) foguèt un ciclista occitan que correguèt coma professional entre 1960 e 1977.
Étrochey
Étrochey es una comuna francesa, situada dins lo departament de Còsta d'Aur e la region de Borgonha.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Raimond Polidor
Lo Palmarés
Obtenguèt tot parièr lo Super Prestige Pernod International que designava lo melhor ciclista del mond, en 1964. Foguèt egalament campion de França sus rota en 1961.
A de mai, se ganhèt la medalha d'argent dels Campionats del Mond de ciclisme sus rota en 1974, e de bronze en 1961, 1964 e 1966.
Los adversaris
Sa rivalitat amb lo correire francés foguèt un pauc tanben simbòl e exutòri per lo pòble occitan fàcias a la nomenada França del Nòrd.
Un escarni ben "francés"
Ne contèt lo quite el mantun còp que se trufavan d'el e lo s'escarnissián los autres correires franceses perque, a la debuta de sa carrièra, parlava pas cap lo francés mas sonque lo lemosin, l'occitan.
Puèi de Doma... 1964
thumb|200 px|right|Lo [[Puèi de Doma (mont)|Puèi de Doma... ]] Lo sieu espet mai fabulós e mitic, lo que bastiguèt la siá legenda esportiva, serà estat l'escalada del Puèi de Doma pendent lo Tour de França en 1964. Manquèt de ganhar la Granda Bocla lo jorn aquel mas, per sonque qualques segondas, o capitèt pas, que lo grand especialista del contra la mòstra Jacques Anquetil li foguèt superior d'unes jorns apuèi e vencèt.
Lo recòrd màger
Montèt 8 còps sul pòdi del Tour de França (3 coma segond e 5 coma tresen), qu'es encara lo recòrd absolut fins ara, e partejat solament amb Lance Armstrong, lo grand ciclista nòrd-american (7 victòrias e una 3ena plaça).
Lagui e popularitat
thumb|180 px|left|Sempre tan [[po... po... pular!!! 1993]]
Capitèt pas jamai çaquelà a ganhar lo Tour nimai tanpauc a cargar lo maillot jaune de lider de la corsa.
Fòrça popular, èra escaisnomat Popó (Poupou, en francés...) per sos admirators qu'èran a tengut fòrça nombroses e afogats sus las rotas del Tour, en pertot, lai que passava lo peloton dels correires, e cridavan a plec de gargalhòl, sens paus ni cès:
E quitament mai tard, quand en Raimond Polidor ne serà estat retirat del ciclisme professional, de mainats que lo s'èran pas jamai vist a córrer, e n'èran quitament pas nascuts quand comencèt el sa carrièra, cridavan, tot parièr, tre que vesián a passar un ciclista:
E ardit, ardidàs, de segur ne foguèt tot lo long de la siá carrièra, de la siá vida, tostemps.
thumb|200 px|right|en [[Jacques Anquetil en 1963]]
Grand Jacques
N'acabèt fin finala per tornar veire lo sieu amic e adversari d'un còp èra, que n'èran venguts amics mentretant en gomar las errors del passat, Jacques Anquetil, quand se moriguèt aiceste d'un càncer en 1987. Çò ne contèt mai tard lo grand campion lemosin que lo " Grand Jacques ", en tot veire la mòrt se sarrar, li diguèt que: ....... E çò diguèt alara, qu'o me poirai pas jamai oblidar... :
Un escais escandalós
D'efièch, èra estat tanben escaisnomat l' Eternal Segond per d'unes (sembla...) jornalistas que s'èran de segur desbrembat que s'èra el agut ganhat, tot lo long (e pro longa ne foguèt... un autre recòrd gaireben... sols benlèu en Gino Bartali amai en Joop Zootemelk... e de segur que seguràs na Jeannie Longo...) de la siá carrièra, entre 1960 e 1977, 189 victòrias.
Onors rendudas
Foguèt fach cavalièr de la Legion d'Onor lo 25 de genièr de 1973 per Jacques Chirac, en Jacme Chirac, un conteiral sieu o quasi, d'a Tula, un vesin, e president de la Republica Francesa.
Païses Membres de l'Union Europèa
Aquela lista dels Estats Membres de l'Union Europèa compren los Estats fondadors e los Estats que successivament i aderiguèron :
Raimond Polidor
la Retirada a país
thumb|300 px|left|[[Vinhana vas Pont de Noblat, Lemosin]] .......Òme universal, en Pulidoru a Nihon, òme del campèstre... ...( ... de las raiç ben prundas...) e d'a la verda campanha lemosina eissit... ''òme universau... la terra vielha daus suvenirs eternaus.. emb sos plais, sos ranvers, sos aubres, sos chens mai sos delesers, sos raives tan beus de grand' aiga... sa lenga tan genta, sos uviarns, sos estius, sos auseus, sa memòria, la charn ela-mesma dau monde e dau temps mai sos lunons d'aur dins lo ciau e chausa autra... beucòp de las chausas... etc.)... tornèt viure dins son Lemosin natal, en tot participar de vegadas que i aguèt, a d'unas emissions de ràdio en lenga nòstra (Nhòrlas'' radiofonicas).
Païses Membres de l'Union Europèa
Exclusions
Per de rasons istoricas e geograficas son excluses:
Raimond Polidor
la Retirada a país
Lai s'esta el tranquilon tranquilon dempuèi la siá retirada dels pelotons, dins la siá maison, a Sant Liunard de Noblat, en lo sieu país tant aimat... la siá tèrra tant escarida... tan chara mai charida... Lemosin.
Bibliografia
thumb|280 px|right|... [[Quò's tanben sa vita ara... Fièra dau libre de Colmar... novembre 2007]]
30 de junh
Decèsses
Vejatz tanben:
Païses Membres de l'Union Europèa
Territòri fiscal comunautari
Es definit par l'interior del país. Pasmens exclutz de territòris nationals que :
Raimond Polidor
en Popó d'esperse
e cha
... e pels autres...
e ca
Document audiovisual
e cha
Païses Membres de l'Union Europèa
Estats membres per data d'accès
thumb|center|600px|Los païses d'Euròpa dins las diferentas institucions d'Euròpa
Euroopan unioni
Rudyard Kipling
Joseph Rudyard Kipling (n. 1865 - m. 1936) foguèt un escrivan britanic. Recebèt lo Prèmi Nobel de Literatura en 1907.
Economia de Surinam
L'economia de Surinam es basada en l'extraccion minerala, especialament alumini, aur e petròli, responsables per 85% de las exportacions e 25% de las intradas governamentalas. Aiçò daissa l'economia del país extrèmament vulnerabla a la variacion dels prèses internacionals. Las perspectivas economicas a tèrme cort dependon del biais del govèrn per contrarotlar l'inflacion e del desvolopament dels projèctes dins los sectors minièrs de baucita e aur.
Las perspectivas de l'economia a tèrme mejan dependràn de l'engatjament contunh dels responsables monetaris e de la politica fiscala e de l'introduccion de reformas estructuralas per liberalizar los mercats e promòure la competicion.
Sent Estèfe de Liça
Sent Estèfe de Liça (Saint-Étienne-de-Lisse en francés) es una comuna bordalesa de Guiana, lingüisticament gascona, administrada per lo departament de Gironda e la region de la Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Maneton
Maneton (en grèc : Μανέθων, Μανέθως) que ho un prèste egipcian vadut a Sebennytos qui viscó au sègle -III durant los regnats deus purmèr rei Lagides d'Egipte. Qu'ei conegut com istorian autor d'Ἀιγυπτιακά (ua istòria d'Egipte) e la soa òbra qu'a transmès noms e dinastias deus ancians monarcas d'Egipte.
Deu punt de vista istoric aquesta òbra qu'ei ua de la hont principaus entà conéisher la succeccion deus faraon e de las loas dinastia e tanben las duradas deus lors regnats. Aquesta hont que's pòt alavetz confrontar dab autas listas com la Lista Reiau d'Abidòs o lo Canon Reiau de Turin.
L'òbra istorica de Maneton qu'ostend totun au mens duas flaquessas : qu'ei ua òbra de propaganda monarquica abans d'estar ua òbra scientifica e tanben que ns'ei estada transmesa indirectament peus escrits latins de Sextus Julius Africanus e d'Eusebius de Caesarea.
La Portella
La Portella es un municipi de la província catalana de Lhèida e de la Comunautat Autonòma de la Generalitat de Catalonha.
Saint-Jeanvrin
Saint-Jeanvrin es una comuna francesa, situada dins lo departament de Char e la region dau Centre.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Gouzangrez
Gouzangrez es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Val d'Oise e la region d'Illa de França.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Nòtas
<references group=N/>
Sistèma presidencial
thumb|400px|En blau: los Estats amb un sistèma presidencial Un sistèma presidencial, es un sistèma de govèrn d'una republica ont la branca executiva s'elegís de manièra separada de la branca legislativa. La constitucion dels Estats Units es reconeguda coma lo primièr document oficial a descriure lo sistèma presidencialista modèrne e qu'es encara en vigor.
Las caracteristicas dels sistèmas presidencials son :
La branca legislativa dels sistèmas presidencialistas es oficialament coneguda coma "Congrès" o "Assemblada".
Qualques estats presidencialistas : e la majoritat dels estats de l'America del Sud.
Vourey
Nom desconegut en arpitan (Vourey en francés) es una comuna arpitana dau Daufinat, situaa dins lo departament d'Isèra e la region d'Auvèrnhe Ròse Aups.
Mouvaux
es una comuna francesa del departament del Nòrd e de la region del Nòrd-Pas de Calais.
Geografia
Mouvaux Es una vila del Nòrd, situat sus l'ais Lille / Tourcoing (sus la RN 350 a 5 km al nòrd-es de Lille). La siá superficie es de 417 ectaras e la siá altitud es de 53 mètres. A traversat per un ruisseau sosterranh, lo Espierre #que ven al continuament canal afluent del Escaut.
Mouvaux A quatre vilas « vesinas » #dirècte : Tourcoing al Nòrd e a l'Èst ; Bondues al Nòrd-Oèst, Marcq-en-Baroeul al Sud-Oèst e fin finala Wasquehal al Sud.
Mouvaux est une ville du Nord, situé sur l’axe Lille / Tourcoing (sur la RN 350 à 5 km au nord-est de Lille). Sa superficie est de 417 hectares et son altitude est de 53 mètres. Elle est traversée par un ruisseau souterrain, l’Espierre qui devient à la suite canal affluent de l’Escaut.
Mouvaux a quatre villes « voisines » directes : Tourcoing au Nord et à l’Est ; Bondues au Nord-Ouest, Marcq-en-Baroeul au Sud-Ouest et enfin Wasquehal au Sud.
Sistèma digestiu
Lo sistèma digestiu es l'ensems dels organs que en çò dels organismes animals, que permeton la transformacion dels aliments en nutriments segon un procès dich digestion. Un còp realizada la digestion, l'organisme pòt absorbir aquestas substàncias e las far servir per l'obtencion d'energia e pel manteniment del còs.
En l'ésser humà consta dels següents òrgans:
Pieter Zeeman
Pieter Zeeman (1865 - 1943) foguèt un fisician neerlandés premiat amb lo Prèmi Nobel de Fisica l'an 1902, amb Hendrik Antoon Lorentz.
Biografia
Nascut lo 25 de mai de 1865 dins la vila de Zonnemaire. Après finalizar los estudis segondaris lo 1883 s'installèt a Delft ont estudièt lengas classicas, un requisit indispensable per poder èsser admés a l'universitat en aqueles moments.
Estudis scientifics
thumb|left|140px|Fotografia paissièra per Zeeman sus l'efièch que pòrta lo sieu nom Lo 1885 dintrèt a l'Universitat de Lèida per estudiar fisica al bòrd de Hendrik Antoon Lorentz. Lo 1890 atenguèt se licenciar e venguèt l'assistent de Lorentz.
Per indicacion del meteis Lorentz comencèt a metre en examen l'efièch dels camps magnetics sus las fonts de lutz. Aital lo 1896 descobriguèt que las linhas espectralas d'una font luminosa somesas a un camp magnetic fòrt se dividisson en divèrses compausants, cadun que n'es polarizat, lo que se coneis uèi coma efièch Zeeman, en essent divulgat lo 31 d'octòbre del meteis an a la Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen (Academia neerlandesa d'Arts e Sciéncias). Se verificavan aital, experimentalment, las prediccions de lo sieu mèstre Hendrik Lorentz, en provesint una pròva mai en favor de la teoria electromagnetica de la lutz.
Marcatosa
thumb|Es terçons dera Val d'Aran damb es limits municipaus actuaus
Marcatosa ei un terçon tradicionau dera Val d'Aran, utilizat com circonscripcion territoriau entaras eleccions ath Conselh Generau. Eth son territòri correspond damb era part nòrd deth municipi de Vielha e Mijaran: Vilac, Aubèrt e Betlan, Mont e Montcorbau, Arròs, Vila.
Eleccions
Eth terçon de Marcatosa elegís un conselhèr ath Conselh generau d'Aran.
Eleccions de 2011:
Lo Barrut
right|200px|thumb|Lo Barrut a [[Nimes (Occitània) en 2015]]
Lo Barrut es un grop polifonic occitan basat a Montpelhièr (Occitània) fondat en 2012 per Samuel Grolleau.
Manfred von Richthofen
Manfred Albrecht Freiherr von Richthofen (Breslau, Empèri Alemand, 2 de mai de 1892 - Cresta de Morlancourt, prèp de Vaux-sur-Somme, França, 21 d'abril de 1918) foguèt un aviator de combat alemand de la Luftstreitkräfte (armada de l'aire de l'Empèri alemand. Es considerat coma l'as dels ases de la Primièra Guèrra Mondiala, essent oficialament acreditat de 80 victòrias.
Plourin-Montroulez
en breton (Plourin-lès-Morlaix en francés) es una comuna bretona, situada dins lo departament de Finistèrra e la region de Bretanha.
Geografia
La municipalitat a situat a ieu-camin entre lo littoral de la Mange e los Monts de Arrée ; es prèp del limit nòrd del Parc natural regional de Armorique.
Plourin-lès-Morlaix, Situat al sud-es de Morlaix #que lo bourg n'es distant d'aperaquí 5 quilomètres a constituit d'un scenari vallonné #que la pendenta generala se bassa cap al nòrd, l'altitud en s'elevant a 180 mètres al sud-oèst del territòri communal e meteis fins a 242 mètres al Bòsc de la Grange al sud-n'es del finage, per se davalar a 90 mètres en la part nòrd-oèst del territòri communal en esperlongant lo scenari e clarament mens en los fons de vallée. Lo finage communal es n'efièch limitat per dos cors d'aiga a las vallées clarament dintradas se en umiliant fins a una desena de mètres d'altitud en formant una presqu'isla de confluence : lo Queffleuth a l'oèst separa Plourin-lès-Morlaix de Pleyber-Crist e mai en aval de Sant-Martin-de detlos-Camps e Morlaix ; lo Jarlot a l'èst e al nòrd separa Plourin-lès-Morlaix de Plougonven ; los dos corses d'aiga confluisson dins plena vila de Morlaix per formar la Ritz de Morlaix, ria en abocant la Mange. Al sud, lo limit communale amb Lo Cloître-Sant-Thégonnec se appuie egalament per la màger part de lo sieu traçat sul vallon dintrat d'un pichon afluent de marge drech del Queffleuth, de contunh mai a l'èst après un pichon interfluve, sus un vallon d'un pichon afluent de marge drech del Jarlot.
Un autre cors d'aiga e un de los sieus afluents échancrent prigondament e gaireben en lo sieu mièg lo territòri communal: lo ruisseau de Bodister, afluent de marge drech del Queffleuth, e lo sieu pròpri afluent lo ruisseau de Coatanscour, flueixen eles tanben una bona soixantaine de mètres en-dessous de las nautors del scenari avoisinant e #que lo cors n'es parsemé de luòcs d'ancians molins, çò de mès sovent dels molins a papièr: de amont en aval, lo molin de Bodister  e aquel de la Boissière sul ruisseau de Bodister; lo molin de Coatanscour, tot près de la font del ruisseau éponyme ; lo Molin-Plomb ; lo Vièlh Molin ; lo Molin nòu a las immeditaeses #que se n'es desvolopat una pisciculture, lo molin de Pont-Pol (barrat dempuèi 1953). D'unes autres molins s'èran establits suls corses d'aiga en limitant lo territòri communal: lo Molin del Clos, lo Molin de Penlan, lo Molin Roge, lo Molin Blanc, lo Molin dels Prés, ar Vilin Vend (Vilin significa "molin" en breton) sul marge plourinoise del Queffleuth, sens comptar aqueles installats sul marge esquèrre #qu'apertenon a las municipalitats vesinas ; de quitament lo Molin Marant sul marge esquèrre del Jarlot. Transeünt Just a l'oèst del bourg, segon un itinerari rectilini sud-nòrd en direccion de Morlaix, lo "camin de Luzuria" o vièlh "camin de La Canerada" a #èsser manlevat per generacions de pilhaourien descendents de la "Montanha" (Monts de Arrée) tot prèp e en aportant lli, canabàs e sustot de vièlhs papièrs glanés çà e ailà en totas las granjas de la region per alimenter los nombroses molins a papièr.
Lo bourg es clarament décentré cap al nòrd al se del finage communal demorat largament rural levat d'a l'entorn del bourg (lotissements recents) e sustot en la part nòrd-oèst del territòri communal englobat en l'aglomeracion morlaisienne e #que presenta caractéristiques urbanas (Sant-Fiacre e los alentours).
La commune est située à mi-chemin entre le littoral de la Manche et les Monts d'Arrée ; elle est proche de la limite nord du Parc naturel régional d'Armorique.
Plourin-lès-Morlaix, situé au sud-est de Morlaix dont le bourg est distant d'environ 5 kilomètres est constitué d'un plateau vallonné dont la pente générale s'abaisse vers le nord, l'altitude s'élevant à 180 mètres au sud-ouest du territoire communal et même jusqu'à 242 mètres au Bois de la Grange au sud-est du finage, pour s'abaisser à 90 mètres dans la partie nord-ouest du territoire communal prolongeant le plateau et nettement moins dans les fonds de vallée. Le finage communal est en effet limité par deux cours d'eau aux vallées nettement encaissées s'abaissant jusqu'à une dizaine de mètres d'altitude formant une presqu'île de confluence : le Queffleuth à l'ouest sépare Plourin-lès-Morlaix de Pleyber-Christ et plus en aval de Saint-Martin-des-Champs et Morlaix ; le Jarlot à l'est et au nord sépare Plourin-lès-Morlaix de Plougonven ; les deux cours d'eau confluent en pleine ville de Morlaix pour former la Rivière de Morlaix, ria débouchant sur la Manche. Au sud, la limite communale avec Le Cloître-Saint-Thégonnec s'appuie également pour la majeure partie de son tracé sur le vallon encaissé d'un petit affluent de rive droite du Queffleuth, puis plus à l'est après un petit interfluve, sur un vallon d'un petit affluent de rive droite du Jarlot.
Un autre cours d'eau et un de ses affluents échancrent profondément et presque en son milieu le territoire communal: le ruisseau de Bodister, affluent de rive droite du Queffleuth, et son propre affluent le ruisseau de Coatanscour, coulent eux aussi une bonne soixantaine de mètres en-dessous des hauteurs du plateau avoisinant et dont le cours est parsemé de sites d'anciens moulins, le plus souvent des moulins à papier: d'amont en aval, le moulin de Bodister  et celui de la Boissière sur le ruisseau de Bodister; le moulin de Coatanscour, tout près de la source du ruisseau éponyme ; le Moulin-Plomb ; le Vieux Moulin ; le Moulin neuf aux abords duquel s'est développée une pisciculture, le moulin de Pont-Pol (fermé depuis 1953). D'autres moulins s'étaient établis sur les cours d'eau limitant le territoire communal: le Moulin du Clos, le Moulin de Penlan, le Moulin Rouge, le Moulin Blanc, le Moulin des Prés, ar Vilin Ven (Vilin signifie "moulin" en breton) sur la rive plourinoise du Queffleuth, sans compter ceux installés sur la rive gauche qui appartiennent aux communes voisines ; de même le Moulin Marant sur la rive gauche du Jarlot. Passant juste à l'ouest du bourg, selon un itinéraire rectiligne sud-nord en direction de Morlaix, le "chemin de Luzuria" ou vieux "chemin de La Feuillée" a été emprunté par des générations de pilhaourien descendants de la "Montagne" (Monts d'Arrée) toute proche et apportant lin, chanvre et surtout vieux papiers glanés çà et là dans toutes les fermes de la région pour alimenter les nombreux moulins à papier.
Le bourg est nettement décentré vers le nord au sein du finage communal resté largement rural sauf autour du bourg (lotissements récents) et surtout dans la partie nord-ouest du territoire communal englobé dans l'agglomération morlaisienne et qui présente des caractéristiques urbaines (Saint-Fiacre et les alentours).
Une polémique s'est développée dans la première décennie du au sein de la commune à propos du projet de "méga-déchage de classe 2" dont l'implantation est prévue sur le territoire communal. Ce projet a suscité la création d'un comité de défense, l'ADPNP ("Association de défense du patrimoine naturel de Plourin-lès-Morlaix"), qui a organisé de nombreuses manifestations, pétitions, etc... contre ce projet d'écométhaniseur.
Montfort-le-Gesnois
Montfort-le-Gesnois es una comuna francesa, situada dins lo departament de Sarta e la region dels Païses de Léger.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Nòtas
<references group=N/>
Savignies
Savignies es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Oise e la region de Picardia.
Geografia
Situada al nòrd-oèst de Beauvais, Savignies es limitrophe amb Lo Mont-Sant-Adrien, Pierrefitte-en-Beauvaisis, Lachapelle-a los-pòdes, Hodenc-en-Bray.
Située au nord-ouest de Beauvais, Savignies est limitrophe avec Le Mont-Saint-Adrien, Pierrefitte-en-Beauvaisis, Lachapelle-aux-pots, Hodenc-en-Bray.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Prats i Sansor
Prats i Sansor es un municipi de la província catalana de Lhèida e de la Comunautat Autonòma de la Generalitat de Catalonha.
Anthony Sweijs
Anthony Ahasuerus Hendrik Sweijs (Amsterdam, 18 de julh de 1852 - Rotterdam, 30 de setembre de 1937) foguèt un tiraire de competicion neerlandés. Participèt a la competicion de tir als Jòcs Olimpics d'Estiu a París ont ganèt una medalha de bronze amb l'equipa nacionala neerlandesa de tir.
Lista de las invencions de Gaston Cofa
En abril de 2018, la Ciutat de las Sciéncias e de l'Industria presenta una exposicion ambe sèt invencions de Gaston Cofa.
Invencions potencialament utilas
Òm trobarà aicí, las invencions que son efectivament utilas o qu'auriá pogut l'èsser se n'auràn pas estat l'òbra de Gaston.
Las Monedieras
Las Monedieras son un massís granitic que fai partida dau Massís Centrau. Se situa au sud-oest dau Replanat de Miuvachas, dins lo departament de Corresa.
Rigaudon
Lo rigaudon es una dança e un ritme de musica occitan associat amb Lengadòc, Daufinat e mai que mai amb Provença. Una de sei caracteristicas es lo ritme de mesura en dos temps 2/4.
Venguèt fòrça popular en França durant lo regne de Loís XIV e foguèt emplegat per de compositors barròcs coma Andrieu Camprat e Jean-Philippe Rameau.
Preixana
Preixana es un municipi de la província catalana de Lhèida e de la Comunautat Autonòma de la Generalitat de Catalonha.
Lempira (moneda)
Lo lempira o lempira onduren (L.) es la moneda nacionala d’Onduras. Pòrta lo nom del cacic Lempira que luchava contra l’invasion coloniala. Remplacèt lo peso onduren en 1931.
Lo còde ISO 4217 del lempira es HNL. Lo simbòl usual es L. escrich abans la valor ("L 2" per "dos lempiras"). Es devesit en 100 centavos de lempira.
Lucsèir
Lucsèir (Luxey en francés) qu'ei ua comuna gascona de Vasadés, situada dens lo departament de las Lanas e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Toponimia
Las fòrmas ancianas que son ''par. de Lucser, en 1274, Luxeir, dioc. Vasatensis, en 1289, Luxey'' (mapas de 1647, 1714 e 1733). Bénédicte Boyrie-Fénié que compara lo nom de Lucsèir a d'autes com Luxiguey (comuna d'Alon) e Lixer (comuna de Mailís) e l'explica, mès sense certitud, atau : luc seguèir, « bòsc plen d'arromecs », dab amudiment de g (« constrictiva velara sonòra »). La prononciacion qu'ei [ly'ksøj].
Gémonville
Geografia
Gémonville Es un vilatge a una cinquantena de quilomètres de Nancy.
Gémonville est un village à une cinquantaine de kilomètres de Nancy.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Adolf Butenandt
Adolf Friedrich Johann Butenandt (n. 24 de març de 1903 - m. 18 de genièr de 1995) foguèt un quimista alemand. Recebèt lo Prèmi Nobel de Quimia en 1939, amb Lavoslav Ružička.
30 de mai
Decèsses
Veire tanben :
Khafra
vinheta|200px|esquèrra|Estatuta de Khafrà, Musèu deu Cairovinheta|200px|esquèrra|Piramida de Khafra e Gran EsfinxKhafra (en grèc : Χεφρήν - Kefren) que ho un faraon de la IVau dinastia egipciana qui rengè au sègle -XXVI. Qu'ei mei que mei famós per'mor de la soa piramida monumentau qui e la segonda en talha enter las tres Piramidas de Giza (en perspectiva que sembla sovent estar mei hauta que la Grana Piramida de Khofo). La soa cara que sere representada suu cap deu Gran Esfinx de Giza.
Que ho l'espós de la regina Meresankh III (sepelida dens un mataba au ras de la piramida de Khafra).
La soa succession qu'ei insegura per'mor deus conflictes aparents de succession enter los hilhs de Khofo ; en tot cas sia directament, sia parallelament sia après d'autes reis Menkaora que pugè suu tròne.
Jacme Taupiac
Per sas òbras e son militantisme occitanista, foguèt guerdonat amb lo Prèmi Robèrt Lafont en 2014.
Biografia
Jacme Taupiac nasquèt a Gimat, a la "Maison d'en long", còsta Bèumont de Lomanha dins un mitan social que gaireben totes i parlavan l'occitan de Gasconha. A Tolosa, seguiguèt los corses del grand dialectològ Joan Seguin. Passèt puèi una licéncia d'espanhòl.
Èra responsable del sector de lingüistica de l'Institut d'Estudis Occitans, encargat de corses de lenga e cultura occitanas a la Facultat de las Letras de l'Institut Catolic de Tolosa e professor d'occitan a l'Institut Familial de Montalban.
Prepausèt e metèt en circulacion un grand nombre de reformas pontualas dins la nòrma classica, que recebèron pas totas una aprovacion oficiala ni de l'IEO ni del Conselh de la Lenga Occitana, e aquò a entraïnat de criticas d'unes lingüistas.
En 2001 foguèt temporàriament vicepresident del Conselh de la Lenga Occitana, puèi foguèt menat a abandonar sas responsabilitats dins aquel organisme (mas en tot ne demorar membre), pr'amor que preconizava publicament de formas en contradiccion amb las preconizacions oficialas del Conselh, en particular sus l'"-e" finala de sosten e sul jonhent.
De 1985 a 1996, foguèt membre del jurat occitan dels Prèmis Rei en Pere.
École centrale de Paris
L’escòla centrala de París (en francés École centrale de Paris o pus simplament Centrale Paris) es una granda escòla francesa situada a París.
La Ròcha Beucort e Argentina
La Ròcha Beucort e Argentina, o La Ròchabeucort e Argentina (La Rochebeaucourt-et-Argentine en francés) es una comuna d'Occitània, dins la region istorica de Perigòrd, situada dins lo departament de Dordonha de la region de Novela Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Geografia
<mapframe zoom=12 latitude=45.4836 longitude=0.38 height=400 width=500 align=center text="La Ròcha Beucort (roge) e Argentina (irange) dins los limits comunaus" > [{ "type": "ExternalData",  "service": "geoline",  "ids": "Q196712",  "properties": {  "fill": "#fc3",  "stroke": "#ff1010"  }}, { "type": "ExternalData",  "service": "geopoint",  "ids": "Q196712",  "properties": {  "fill": "#ff0",  "stroke": "#ff0000", "marker-color": "ff1111", "title": "La Ròcha Beucort" }}, { "type": "ExternalData",  "service": "geopoint",  "ids": "Q109571187",  "properties": {  "fill": "#ff0",  "stroke": "#ff0000", "marker-color": "ff9911", "title": "Argentina" }}]
Istòria
La Ròcha Beucort foguet sieti de chastelaniá en 1789, emb 4 parròfias (o partidas) dependentas e 1 enclava.
Preixens
Preixens es un municipi de la província catalana de Lhèida e de la Comunautat Autonòma de la Generalitat de Catalonha.
Ostal d'Absborg
L'ostal d'Absborg o ostal d'Àustria es un important ostal sobeiran d'Euròpa conegut per aver provesit totes los emperaires del Sant Empèri roman germanic entre 1452 e 1740, e tanben d'una importanta linha de sobeiran d'Espanha e de l'empèri d'Àustria, puèi de la dobla monarquia austroongresa. La dinastia pòrta lo nom de « ostal d'Absborg-Lorena » dempuèi 1780.
Istòria de l'ostal d'Àustria
vinheta|Escuts ancians dels Absborg. vinheta|Bandièra de l'ostal d'Absborg - e tanben de l'Empèri d'Àustria fins a 1867 (Empèi austroongrés). vinheta|Escut de l'emperaire Absbog mostrant l'espandida de sas possessions territorialas. vinheta|Ponhat en forma d'agla absborgesa, a [[Castèth de Versalhas|Versalhas.]] Jol nom de ostal d'Àustria, la dinastia règna ss diferents païses d'Euròpa:
Maria Terèsa d'Àustria (1717-1780) es la darrièra representanta d'aqueste ostal. Los enfants que ten de son maridatge amb Francés Esteve de Lorena començan la dinastia dels Absborg Lorena.
Los caps de l'ostal d'Absborg Lorena règnan coma emperaires germanics, reis de Ongria e de Boèmia fins a 1806 puèi coma emperaire d'Àustria de 1804 a 1918, e tanben coma reis de Ongria e de Boèmia fins a 1918.
Los membres actuals de l'ostal de Absborg Lorena, dich ostal d'Àustria, totes descendents de Maria Teresa e de Frances Esteve, portan totes los títold d'arquiduc o arquiduquesa d'Àustria, prince o princesa reiala de Ongria e de Boèmia, amb lo predicat d'altesa imperiala e reiala. Los membres de la familha avent contractat una union non egala al vejaire de l'estatut de l'ostal d'Absborg, o non autorizada pel cap de familha, e eissits de talas unions pòrtan lo títol de comte o comtesa d'Absborg per manca d'un autre nom o títol atribuit, coma Hohenberg pels descendents de l'arquiduc Francés Ferand, eissits de son union morganatica amb la comtesa Sophie Chotek, titulada duquesa de Hohenberg.