cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Triqueville
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Lo vilatge èra un fief del abbaye de Grestain al Mièja Edat.
Le village était un fief de l'abbaye de Grestain au Moyen Âge.
La glèisa Saint-Martin était initialement une église gothique en pierre qui a été partiellement reconstruite au, l'if funéraire est classé.
.在线
(zàixiàn, en linha, còdi punycode .xn--3ds443g) es un nom de domeni chinés. Es en servici dempuèi lo 2 de genièr de 2014.
Barriera de glaç
thumb|right|[[Fotografia dau limit de la barriera de Ross.]] thumb|right|Carta d'[[Antartida amb lei barrieras de glaç principalas dau continent.]]
Una barriera de glaç (ò plataforma de glaç) es un tipe de glacier qu'es lo prolongament d'un indlandsis sus la mar. D'una espessor de 100 a 1,000 m, lei barrieras de glaç avançan gràcias a la pression exercida per lo rèsta dau glacier. Puei, se dislocan lentament per formar d'icebergs per destacament dei glaç.
Lei barrieras de glaç son un fenomèn qu'aparéis dins lei regions polaras. Au començament dau sègle XXI, lei pus importantas se tròban en Antartida. En particular, lei barrieras de Ross e de Filchner-Ronne avián una superficia de mai de 400,000 km². Dins lei regions articas, lei barrieras de glaç actualas son lei vestigis de formacions que datan dau darrier periòde glaciari. Ocupan de superficias feblas (quauquei centenaus de quilomètres carrats) e son en cors de disparicion rapida en causa dau rescaufament climatic.
Belan-sur-Ource
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Vendemian
Vendemian (Vendémian en francés) es una comuna lengadociana situada dins lo departament d'Erau e la region d', ancianament de Lengadòc-Rosselhon.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
Segon Dauzat e Rostaing, Vendemian ven del nom latin d'òme Vindemius, amb lo sufixe -anum ; segon Hamlin, Vendemian ven de l'escais-nom [cognomen] tardiu (de bassa epòca) latin Vindemius, amb lo sufixe -anum. Vendemian èra una proprietat galloromana.
Leonid Kravchuk
Leonid Kravchuk (10 de genièr de 1934 – 10 de mai de 2022) foguèt òme politic ucraïnian. Foguèt lo primièr president d'Ucraïna après la dissolucion de l’URSS.
Biografia
Kravchuk nasquèt a Velyky Jytyn (província de Rivne), qu’èra d’aquel temps part de Polonha, mas foguèt annexat a Ucraïna après la Segonda Guèrra Mondiala. Jonhèt lo Partit Comunista d'Ucraïna en 1958 e pujèt rapidament los escalons dins lo partit (mai que mai dins la seccion d'Agricultura e Propaganda). Arribèt a èsser membre del Politburo ucrainian en 1989 e President de la Verkhovna Rada (parlament) en 1990. Amb l’aflaquiment de la Union Sovietica, Kravchuk venguèt de fach president d’Ucraïna. Daissèt lo Partit Comunista de l’Union Sovietica en agost de 1991, e comencèt a sosténer la causa independentista ucrainiana.
Lo sieu supòrt total a l’independéncia arribèt après lo còp d’estat manquat contra Mikhaïl Gorbachov en agost de 1991. Qualques meses mai tard, a las eleccions presidencialas ucrainianas de 1991 foguèt lo primièr president d’Ucraïna eligit democraticament. Kravchuk Se presentèt tornarmai a las eleccions presidencialas ucrainesas de 1994, mas foguèt batut per lo sieu ancian Primièr Ministre Leonid Kuchma.
Sermaise (Maine e Léger)
Sermaise es una comuna francesa, situada dins lo departament de Maine e Léger e la region dels Païses de Léger.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Los Abitants de Sermaise en Anjau se trucan : Sarmates
Les Habitants de Sermaise en Anjou s’appellent : Sarmates
Estirac
Estirac (Estirac en francés) qu'ei ua comuna gascona d'Armanhac situada dens lo departament deus Hauts Pirenèus e la region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.
Geografia
Autes vilatges o quartièrs : Delà l'Ador, Lanussòla. vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
La prononciacion qu'ei [ésti'rak] (grafia fonetica deus autors). Las fòrmas ancianas que son : de-Staraco, en latin, en 1300, De Stiraco, en latin, en 1342 e 1379, Estirac (mapa de Cassini, a la fin deu sègle XVIII).
Segon Dauzat, Estirac que vien deu nom latin d'òme Asturius o *Stirius, shafre, de stiria, dab lo sufixe -acum.
Segon R. Aymard e Miquèu Grosclaude, Estirac que vien deu nom latin d'òme Asterius, dab lo sufixe -acum.
Alicia Keys
Alicia Keys, pseudonim de Alicia Augello Cook (nascuda lo 25 de genièr de 1981 a Nòva York), es una cantaira e compositora americana de R&B e soul. Sa maire, Terri, es italo-americana, e Craig, son paire es afroamerican. Visquèt dempuèi los dos ans amb sa maire, après que los sieus parents se separèron. Alicia Keys a vendut dins tot lo mond mai de 25 milions de discs e a ganhat de nombroses prèmis, entre aquel nòu Grammys, onze Prèmis Billboard e tres American Music Awards.
Leah LaBelle
vinheta|Leah LaBelle en 2012. Leah LaBelle Vladowski, nascuda lo 8 de setembre de 1986 à Toronto (Ontàrio, Canadà) e mòrta lo 31 de genièr de 2018 a Seattle (Washington, Estats Units), es una cantaira americana. A pres de l'importància en 2004 coma candidata a la tresena sason d'American Idol, se classant dotzena al moment de la finala de la sason. En 2007, comença a enregistrar de represas de R&B e de musica soul per sa cadena YouTube. Aquestas videos la mena a trabalhar coma corista a partir de 2008 e a un contracte d'enregistrament en 2011 amb Epic Records en associacion amb I Am Other e So So Def Recordings.
Rely
es una comuna francesa, situada dins lo departament del Pas de Calais e la region dels Nauts de França.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Le Troncq
Le Troncq en normand (Le Troncq en francés) es una comuna normanda, situada dins lo departament d'Eure e la region de Normandia.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Planquery
Planquery es una comuna normanda, situada dins lo departament de Calvadòs e la region de Normandia.
Geografia
La municipalitat a situat en lo Bessin, a vint quilomètres de Bayeux e tres quilomètres de Balleroy.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Velius
Velius (Vélieux en francés) es una comuna lengadociana situada dins lo departament d'Erau e la region d', ancianament de Lengadòc-Rosselhon.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
La prononciacion es [beli'jus]. Las fòrmas ancianas son : Vilhinis [legir : Vilhivis] en 1351, Villioux en 1518, Vellieux en 1711, 1740-60, l'eglise de Velieux en 1740-60, Velieux en 1773-74 (mapa de Cassini).
Segon Hamlin, Veliús seriá benlèu un derivat de vel, « aus, toison », amb lo sufixe -iu; lo nom se refeririá a una lana de qualitat superiora ...
Užice
Užice (en sèrbe: Ужице) qu'ei ua vila de Serbia. 43.85583°N, 19.84111°W
Mendoza (vila)
thumb|right|250px|Plaça Independencia La vila de Mendoza qu'ei la capitau de la província de Mendoza, en Argentina.
Mendoza qu'ei situada a 1042 km de Buenos Aires e a 171 km de Santiago de Chile. Sa superfícia qu'ei de 57 km² e sa populacion estimada de 114 822 abitants en 2010.
Harrèra
Harrèra (Ferrère en francés) qu'ei ua comuna gascona de Comenge e de Varossa situada en eth departament deths Hauts Pirenèus e era region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
Era prononciacion qu'ei [ha'rrèro] (grafia fonetica deths autors). Eras fòrmas ancianas que son : in vila que dicitur Ferera, en latin e gascon, cap a 980, Sancti Jacobi de Ferrera ara fin deth sègle XII, Sancti Jacobi de Ferrera in valle Barossa en 1244-1249, De Ferreria, en latin, en 1387, Ferrere (mapa de Cassini, ara fin deth sègle XVIII).
Segon Dauzat, Harrèra que vien deth latin ferrum, dab eth sufixe -aria, « mina de hèr o hargas ». Segon Negre, Harrèra qu'ei ua fòrma arcaïsanta deth gascon herrèra « grana harga o mina de hèr ». Segon R. Aymard, Harrèra que vien deth latin ferraria.
Segon Miquèu Grosclaude, eth gascon herrèra//harrèra, deth latin vulgar ferraria, que representa ua mina de hèr o ua harga on tractavan era minèra de hèr locau.
Guèrra de Succession d'Àustria
La Guèrra de Succession d'Àustria foguèt un conflicte mondiau que se debanèt de 1740 a 1748. Relativament complèx car imbricant pauc a pauc de conflictes separats, foguèt entraïnat per la question de la succession de l'emperaire Carles VI qu'aviá designat sa filha Maria Terèsa coma eiretiera dins una declaracion juridica (la Pragmatica Sancion). Pasmens, a sa mòrt, aqueu projècte foguèt contestat per lei pretendents diferents ai domenis dei Habsborg e per divèrsei princes desirós d'obtenir de compensacions territòrialas.
De 1740 a 1744, la guèrra opausèt oficialament lei pretendents, especialament Carles de Bavièra, a Maria Terèsa. Frederic II de Prússia aprofichèt la feblessa austriana per atacar e e annexar Silèsia. Desirosa d'afeblir l'ostau dei Habsborg, França sostenguèt Bavièra. En parallèl, de conflictes opausèron dins lei colonias leis Espanhòus e lei Francés ai Britanics. Lo conflicte se generalizèt en 1744 amb l'intrada en guèrra dirècta de França qu'ataquèt lei País Bas Austrians e leis ocupèt après una lònga campanha de sètges que durèt de 1744 a 1747.
Pasmens, la patz d'Ais d'Alemanha en 1748 veguèt França abandonar totei sei conquistas sensa rason aparenta. Lei venceires principaus de la guèrra foguèron donc Prússia, que gardèt lo contraròtle de Silèsia, e Maria Terèsa que se mantenguèt sus lo tròne dei domenis ereditaris Habsborg. En America e ais Índias, lei belligerents restabliguèron lo statu quo ante bellum, çò qu'èra una victòria defensiva importanta per Espanha.
La succession de l'emperaire Carles VI
thumb|right|Retrach de [[Maria Terèsa d'Àustria vèrs 1744.]]
La causa premiera de la guèrra es la manca d'eiretiers mascles au sen de la dinastia dei Habsborg. Apareguda dins lo corrent dau sègle XVII, aquela situacion entraïnèt la Guèrra de Succession d'Espanha e decidèt l'emperaire Leopold I (1658-1705) de passar un acòrdi amb sei dos fius, Josèu e Carles, per permetre la transmission dei possessions familialas entre lei doas linhadas dins lo cas d'una abséncia novèla d'eiretiers mascles. Ansin, a la mòrt de Josèu (1705-1711), paire de doas filhas, Carles li succediguèt. Pasmens, a son torn, aguèt unicament de filhas.
En 1713, Carles promulguèt donc la Pragmatica Sancion qu'autoriza lei femnas de la dinastia d'eiretar. Dins aquò, placèt seis enfants avans aquelei de son fraire, çò qu'èra una fònt possibla de trèbols de succession. Agravèt la situacion en maridant sei nebodas amb lei rèis de Bavièra e de Saxònia, doas poissanças regionalas dins lo Sant Empèri Roman Germanic. Segon eu, aquò deviá melhorar l'accession au tròne de sa filha, Maria Terèsa, en neutralizant leis ambicions dei dos estats. Dins lei fachs, aquò exacerbèt lei tensions car permetèt a plusors princes de considerar una contestacion dei títols tradicionalament tenguts per lei Habsborg.
De mai, Maria Terèsa, nascuda en 1717, èra jova e considerada coma mau preparada a son ròtle. Ansin, certaneis estats preparèron la candidatura d'un prince non Habsborg per l'eleccion a la tèsta dau Sant Empèri. La Pragmatica Sancion foguèt donc parcialament reconeguda en Euròpa, generalament amb de condicions d'annulacion. Per exemple, foguèt lo cas de França que l'acceptèt se leis interès de son aliat Carles de Bavièra èran respectats.
Leis exigéncias prussianas e l'invasion de Silèsia
thumb|right|Retrach de [[Frederic II de Prússia que sei revendicacions territòrialas entraïnèron lo conflicte.]]
A la mòrt de Carles VI, lo factor principau de destabilizacion foguèt lo rèi Frederic II de Prússia (1740-1786) que reclamèt Silèsia en cambi de son sostèn a Maria Terèsa. Per aquò, Prússia dispausava d'una armada ben entraïnada e ben comandada e d'una aliança secrèta amb França, negociada en abriu de 1739. Ansin, en decembre de 1740, ataquèt la region en aprofichant la dispersion dei tropas austrianas.
La neutralitat britanica e lo revirament francés
Après l'invasion prussiana, Maria Terèsa assaièt d'obtenir una intervencion de Jòrdi II, rèi dau Reiaume Unit e elector de Hannover. Pasmens, lo Premier Ministre Robert Walpole refusèt d'intrar en guèrra per defendre la Silèsia Austriana.
De son caire, França decidèt d'aprofichar la situacion per afeblir lei Habsborg, son principau adversari continentau dempuei lei Guèrras d'Itàlia. Signèt una aliança amb Prússia lo 5 de junh de 1741 e mandèt de tropas en Alemanha per sostenir lei pretencions de Carles de Bavièra.
Lo jòc deis alianças
La participacion de França cambièt la natura dau conflicte que venguèt una confrontacion entre lei poissanças europèas majoras dau periòde. Per mantenir l'equilibri continentau, aisse tradicionau de sa politica, lo Reialme Unit deguèt jonhér Àustria. Lei Províncias Unidas, autre enemic tradicionau de Versalhas, l'imitèt.
De son caire, França recebèt l'ajuda d'Espanha qu'èra ja en guèrra còntra lei Britanics dempuei 1739 dins leis Antilhas. Lei poissanças segondàrias se raprochèron de son protector tradicionau coma Saxònia que ralièt lo camp austrian après aver assaiat de participar a la conquista dei domenis Habsborg en 1741-1742.
Lo frònt austroprussian
thumb|right|[[Pintura representant una ataca de l'infantariá prussiana.]]
Lei Prussians inicièron leis ostilitats amb una ataca sensa declaracion de guèrra en Silèsia onte leis Austrians avián pauc de tropas. Pasmens, a la suspresa generala, Maria Terèsa se revelèt una sobeirana energica e determinada que capitèt de formar rapidament d'armadas novèlas. Ansin, Frederic II deguèt menar un combat malaisat e saunós per ganhar la batalha de Mollwitz (10 d'abriu de 1741).
Après aqueu combat, de negociacions secrètas comencèron. Leis Austrians avián besonh de tropas suplementàrias sus sa frontiera occidentala e lei Prussians avián agantat son objectiu iniciau. Lei dos país signèron donc una patz separada lo 11 de junh de 1742. Àustria i reconoguèt la pèrda de Silèsia e Prússia se retirèt dau conflicte.
Lo frònt francoaustrian
Lo frònt francoaustrian, centrat sus lei frontieras nòrd-oèst d'Àustria, opausèt principalament lei fòrças francobaveresas ai tropas austrianas. L'estrategia de França i foguèt pauc clara car participava oficialament a la guèrra coma auxiliars per defendre leis interès de Bavièra. De mai, aguèt de dificultats per mantenir de linhas d'avitalhament tant lòngas. Ansin, après una avançada en direccion de Viena, lei Francobavarés se dirigiguèron vèrs lo nòrd per atacar Boèmia ont ocupèron Praga (26 de novembre de 1741). Aquò permetèt a Carles de Bavièra de venir rèi de Boèmia (9 de decembre de 1741) e d'èsser elegit emperaire (24 de genier de 1742).
Aqueu desviament de l'ofensiva vèrs lo nòrd permetèt ais Austrians d'organizar una còntra-ataca vèrs l'oèst en direccion de Bavièra ont ocupèron aisament Munchen. Desgarnissent lo frònt de Silèsia, mandèron tanben de renforç importants en Boèmia. Maugrat una victòria a la batalha de Sahay (24 de mai de 1742, la posicion dau còrs expedicionari francés – que son cap, lo manescau de Broglie, èra tròp inactiu per aprofichar lei succès prussians – venguèt lèu impossibla de tenir. Foguèt donc obligat de se retirar vèrs Ren en 1743 onte lei Francés èran a constituïr d'armadas novèlas per faciar d'atacas de part dei Províncias Unidas e dau Reiaume Unit.
De son caire, leis Austrians avancèron en direccion de Ren e tornèron ocupar lei fortalesas de Boèmia. Negocièron tanben una aliança amb lo Reiaume de Sardenha en cambi de quauquei concessions territòrialas en Itàlia. Aquò entraïnèt la generalizacion dau conflicte amb una declaracion de guèrra dirècta de França còntra Àustria que permetèt ai Francés d'atacar totei lei territòris austrians.
La conquista dei País Bas Austrians
thumb|right|[[Pintura de la batalha de Fontenoy (1745), combat que permetèt ai Francés d'ocupar la totalitat dei País Bas Austrians.]]
En 1744, França decidèt de se concentrar sus la conquista dei País Bas Austrians. Mandèt donc una armada fòrça importanta per assetjar lei vilas de la region e organizèt tres fòrças segondàrias per empedir lo passatge de Ren a seis adversaris. Pasmens, leis Austrians dau prince Carles capitèron de passar lo fluvi (30 de junh - 1 de julhet de 1744). Aquò entraïnèt lo retorn de Prússia dins la guèrra amb una ataca per suspresa en Boèmia. La còntra-ataca austriana obliguèt rapidament lei Prussians de se retirar per protegir sei linhas d'avitalhament.
Fontralha
Fontralha (Fontrailles en francés) qu'ei ua comuna gascona d'Astarac situada dens lo departament deus Hauts Pirenèus e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Guèrra de Succession d'Àustria
La conquista dei País Bas Austrians
Aquela campanha permetèt pasmens ai Francés de restablir sei posicions e de perseguir sei sètges sus la riba senèstra de Ren. De son caire, en Alemanha, Bavièra abandonèt lo conflicte après la mòrt de l'emperaire Carles. Son fiu capitèt de mantenir l'integritat de seis estats ereditaris mai deguèt desenant sostenir Viena (22 d'abriu de 1745). Lo rèsta de l'annada foguèt marcat per l'incapacitat britanica d'expulsar lei Francés de Flandra (batalha de Fontenoy) e per la resisténcia de l'armada prussiana en fàcia dei tropas austrianas (batalhas de Hohenfriedberg, de Soor e de Kesselsdorf).
Fontralha
Geografia
Aute vilatge o quartièr : Los Bertranons.
Guèrra de Succession d'Àustria
La conquista dei País Bas Austrians
Aquelei succès permetèron a Prússia de signar un segond tractat de patz amb Àustria que tornèt reconóisser la pèrda de Silèsia. França poguèt perseguir la conquista dei País Bas. Doas victòrias majoras a Rocoux còntra leis Austrians (11 d'octòbre de 1746) e a Lauffeld còntra leis Anglés e leis Olandés (4 de julhet de 1747) marquèron aquela campanha que s'acabèt per la presa de Maastricht (setembre de 1747). Ansin, au començament dei negociacions de patz, França aviá capitat d'ocupar tota la riba senèstra de Ren, son objectiu dempuei lo rèine de Loís XIV (1643-1715).
Fontralha
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Guèrra de Succession d'Àustria
Lo teatre italian
thumb|right|[[Pintura de la batalha d'Assietta que marquèt la fin deis operacions en Itàlia.]]
Fontralha
Toponimia
La prononciacion qu'ei [foun'tralyo] (grafia fonetica deus autors). Las fòrmas ancianas que son : Ramundus dez Fontrarali, en latin, en 1196, Willelmus de Fontarala, a la fin deu sègle XIIau, de Fontarale, cap a 1230, de Fontralha en 1405, Fontralhe, Fontaralha, au sègle XVau, Fontraille en 1676 e 1737, Fontaraille en 1746, Fontrailles (mapa de Cassini, a la fin deu sègle XVIII).
Bérou-la-Mulotière
Bérou-la-Mulotière es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Eure e Loir e la region dau Centre.
Guèrra de Succession d'Àustria
Lo teatre italian
Lei combats sus lo teatre italian se devesiguèron en tres fasas distintas. Durant la premiera, de 1741 a 1744, leis Espanhòus assaièron de conquistar lei territòris austrians de la region. Recebèron rapidament l'ajuda dirècta dau Reiaume de Nàpols, que s'inquietava de la preséncia de tropas austrianas a proximitat de sa frontiera, e indirècta de França que permetèt lo passatge d'una armada espanhòla sus son territòri. Àustria foguèt sostenguda per Sardenha e per una esquadra navala britanica que menaçava Nàpols. Pauc eficaça, l'armada espanhòla ganhèt quauquei batalhas mai mau capitèt d'esplechar aquelei succès per atacar lei defensas austrianas dins lo nòrd de la peninsula.
Bérou-la-Mulotière
Geografia
Pichona municipalitat situat al limit de l'Eure e del Eure-e-Loir, al limit de la Normandie e de la region Centri.
Fontralha
Toponimia
Segon Dauzat, Fontralha que vien deu latin fons [fontis], « hont », dab lo doble sufixe -ar-alia.
Bérou-la-Mulotière
Geografia
Petite commune située à la limite de l'Eure et de l'Eure-et-Loir, à la limite de la Normandie et de la région Centre.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Guèrra de Succession d'Àustria
Lo teatre italian
La segonda fasa de la guèrra en Itàlia durèt de 1744 a 1745. Renfòrçats per l'intrada en guèrra oficiala de França, leis adversaris d'Àustria arrestèron una ofensiva en direccion de Nàpols ai batalhas de Velletri (junh e aost de 1744) e enregistrèron plusors victòrias dins lo sud deis Aups còntra lei Sardes (julhet-setembre de 1744). Après la pausa ivernenca, lei Francoespanhòus capitèron de reünir sei fòrças e de batre leis Austrosardes a Bassignano (27 de setembre de 1745). Ocupèron una partida de Piemont mai sei generaus, obligats d'esperar d'òrdres donats dempuei París e Madrid, foguèron incapables d'aprofichar la situacion per batre definitivament Sardenha.
Fontralha
Toponimia
Segon Negre, Fontralha que vien benlhèu de l'occitan font (hont), dab lo nom de persona Aralha [< Eulalia].
Guèrra de Succession d'Àustria
Lo teatre italian
A partir de 1756, deguèron faciar l'arribada de plusors còrs austrians liberats per la fin definitiva dei combats entre Àustria e Prússia. Sensa esperar la fin de la sason freja, leis Austrians e lei Sardes ataquèron e menacèron seis enemics d'enceuclament a la batalha de Piacenza (16 de junh de 1746). Pasmens, lei Francés capitèron de s'enfugir tot en demorant organizats. Venceires a Rottofreddo (12 d'aost de 1746), poguèron se restablir dins leis Aups après aver abandonat Gènoa. Bloquèron leis ofensivas austrianas seguentas e aprofichèron la revòuta dei Genovés (5-11 de decembre de 1746) per tornar atacar. Dins aquò, son assaut còntra lei fortificacions sardas d'Assietta s'acabèt per una revirada saunosa que marquèt la fin deis operacions majoras sus aqueu frònt.
Fontralha
Toponimia
Boisgontier que pensava las atestacions son tròp tardivas per poder causir enter las duas explicacions precedentas. Miquèu Grosclaude qu'ajusta la proximitat de *Sentralha (o *Senta Aralha), de Sancta Eulalia, 5 km au nòrd-oèst (comuna de Barcunhan) horneish un avantatge a l'explicacion per « la hont de (Senta) ralha ».
Guèrra de Succession d'Àustria
La guèrra navala e lei teatres coloniaus
thumb|right|[[Pintura de la batalha dau Cap Sicie.]]
La guèrra maritima opausèt principalament lei flòtas francesa e espanhòla ais esquadras britanicas. Se caracterizèt per l'usatge massís de corsaris e per de dificultats de comandament fòrça importantas dins lo camp anglés. Ansin, lei fòrças deis amiraus Mathews e Lestock mau capitèt de blocar la flòta francesa de Mediterranèa que sortiguèt de Tolon a la batalha dau Cap Sicie (22 de febrier de 1744). Aquò permetèt ais Espanhòus de mandar de renfòrç en Itàlia. De son caire, lei Francés assaièron d'organizar un desbarcament dins leis Illas Britanicas mai lo projècte foguèt arrestat per lei condicions meteorologicas e per la superioritat numerica dei vaissèus britanics. Puei, la marina francesa capitèt de resistir fins a la fin de la guèrra en despiech de la pèrda de plusors naviris a la Cap Finisterre.
Otra mar, lei combats foguèron equilibrats. Dins leis Antilhas, totei leis atacas britanicas majoras foguèron rebutadas per lei defensors, sovent ajudats per la logistica marrida de seis adversaris. En America dau Nòrd, lei colons britanics prenguèron l'importanta posicion de Loísborg (16 de junh de 1745). Dins aquò, en Asia, perdiguèron lo pòrt indian de Madras (10 de setembre de 1746).
La dubertura dei negociacions
Lei negociacions comencèron en 1746 dins la vila de Breda. Lei discussions foguèron subretot menadas per lei Francés e lei Britanics qu'impausèron sei condicions a totei leis autrei belligerants. Pasmens, aquò foguèt aisament acceptat car Loís XV decidèt de restitüir totei sei conquistas continentalas sensa condicion. Dins lei colonias, abandonèt Madras en cambi de la liberacion de Loísborg. Prússia e Sardenha gardèron sei conquistas de la premiera partida dau conflicte e la Pragmatica Sancion foguèt acceptada per tota Euròpa.
Lei pèrdas umanas e economicas
Lo bilanç uman de la guèrra es mau conegut. Lei pèrdas militaras son estimadas entre 100,000 e 450,000 mòrts e lo nombre de victimas civilas es desconegut. La situacion financiera dei belligerants èra tanben fòrça marrida en causa de l'aumentacion continua dau còst deis operacions. Per exemple, França veguèt son economia s'afondrar en 1746 e lo país conoguèt de problemas d'avitalhament fins a 1748.
L'emergéncia de la poissança prussiana
Prússia foguèt lo venceire principau de la patz de 1748. D'efiech, confiermèt son annexion de Silèsia, region economicament prospèra que li permetèt de renfòrçar sei fondacions economicas. Conjugada amb lei succès multiples de son armada, aquela annexion la transformèt en poissança majora dau continent europèu.
La feblessa francesa
En despiech de sa victòria militara a l'eissida de la segonda partida de la guèrra (1744-1748), França foguèt afeblida per lo conflicte. D'efiech, lo país, mau sostengut per Prússia, aviá ges d'aliat continentau clar e èra diplomaticament isolat. Pus grèu, lo refús dau rèi Loís XV d'annexar la riba senèstra de Ren – ocupada per sei tropas après tres ans de combats malaisats – donèt una impression de feblessa e de declin. Òr, aquò encoratjèt lei Britanics a preparar rapidament un conflicte novèu que s'acabèt per sa victòria en 1763.
Fontaine-sur-Maye
Fontainne-su-Mèye en picard (Fontaine-sur-Maye en francés) es una comuna francesa, situada dins lo departament de Somme e la region de Picardia.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Nòtas
<references group=N/>
Alan Gardiner
Alan Gardiner (Eltham, lo 29 de març de 1879 – Oxford, lo 19 de deceme de 1963) que ho un egiptològ e un filològ especialista deus ieroglifs britanic.
Qu'ei l'autor deu purmèr gran estudi deu Canon Reiau de Turin, de la soa Egytian Grammar (ua de la reférencias màger dens l'istòri de la gramatica ieroglifica, provesida d'ua lista deus signes, atau autrejats de segles còde).
Que ho tanben un deu purmèrs a estudiar l'escritura proto-sinaïtica (considerada coma gesida deus ieroglifs egicians e ajòla deus alfabets arabi, ebrèu, grèc e latin, enter autes.
Empèri Mède
thumb|right|Empèris principaus d'[[Orient Mejan vèrs 600 avC.]]
L'Empèri Mède o Mèdia èra un estat antic situat magerament sus lo plan iranian. Existiguèt de 678 a 549 abC.
Lo gentilici es mède, mèda.
Saint-Georges-du-Bois
Saint-Georges-du-Bois pòt essèr:
Valentín Gómez Farías
José María Valentín Gómez Farías (n. lo 14 de febrièr de 1781 a Guadalajara, Jalisco; m. lo 5 de julhet de 1858 a la Ciutat de Mexic) foguèt president de Mexic en divèrsas escasenças pendent los decènnis de 1830 e 1840, intercalant-s'amb Antonio López de Santa Anna.
Lo primièr govèrn de Santa Anna de 1833 a 1836 foguèt una victòria temporala dels liberales mexicanes. Pendent lo sieu primièr mandat, totun, portava solament lo títol, mas exercissiá pas gaire la carga, e lo govèrn se trobava en mans del vice-president Valentín Gómez Farías, mentre lo president residissiá a la siá finca a Veracruz.
Per'mor de prevenir los còps d'Estats e limitar l'influéncia de l'armada, pendent la siá administracion, Gómez Farías ne redusiguèt lo nombre de soldats, e aboliguèt los privilègis qu'exclusián los militars dels jutjaments civils. Los atacs al Glèisa Catolica Romana s'agravèron. En seguir los modèls de reforma dels monarcas de l'ostal dels Borbons pendent l'epòca coloniala, Gómez Farías provèt de limitar lo poder politic e economic de la Glèisa Catolica. Al començament, aconselhèt lo clergat de limitar lo contengut de lors sermons a tèmas religioses e a n'exclure los comentaris politics. Aquela òrdre provoquèt pas cap de reaccion dels conservadores, que causa los sieus conselhièrs principals pressionèron per el lo Congrès per aprovar una sèria de leis anticlericalas. La primièra èra secularizar l'educacion mexicana. L'Universitat de Mexic, la majoritat dels professors que n'èran de sacerdòts, foguèt barrada e reorganizada. Posteriorament, Gómez Farías organizèt d'escòlas laicas, las qu'educarián a una generacion de liberales futurs, coma Benito Juárez e Melchor Ocampo.
Escritura proto-sinaïtica
L'escritura proto-sinaïtica qu'ei un ensemble de marcas laissadas dins lo Sinai e teorizada com podent estar un intermediari enter l'escritura ieroglifica egipciana e los purmèrs alfabets semitics (qui hon a lor torn a l'origina deus alfabets grècs, puish roman e cirilics, enter autes).
Universitat de Chile
thumb|right|174px|Escut de l’Universitat de Chile
L’Universitat de Chile es l’institucion d’ensenhament superior mai reconeguda e anciana de Chile. Foguèt fondada en 1842. Son campús principal es situat a Santiago de Chile, amb un nombre total de 35 619 estudiants (2010).
Alexandru Marghiloman
Alexandru Marghiloman, òme politic (1854-1925) foguèt primièr ministre de Romania entre lo 15 de març e lo 24 d'octobre de 1918
Alexandru Averescu
Alexandru Averescu (n. 3 d'abril de 1859 - m. 2 d'octobre de 1938) foguèt primièr ministre de Romania en 3 ocasions: febrier a març de 1918, entre març de 1920 e decembre de 1921, e entre març de 1926 e junh de 1927.
Marie Cau
Marie Cau, nascuda lo 27 d'octobre de 1965 a Roubaix, es una femna politica, engenhaira e cap d'entrepresa francesa. Es coneguda per èsser la primièra femna trans elegida primièra cònsolessa en França, en 2020 a Tilloy-lez-Marchiennes.
Biografia
Marie Cau nais en 1965 a Roubaix.
Fa d'estudis agricòlas e orticòlas e deven engenhaira informatica abans de se reconvertir en obrant una entrepresa en conselh informatic, dont es la dirigenta.
A las eleccions municipalas de 2020, Marie Cau mena la lista a Tilloy-lez-Marchiennes dins lo Nòrd, qu'obten mai de  de las votacions al primièr torn. Es elegida primièra cònsolessa al conselh municipal del 23 de mai de 2020 a l'unanimitat mens una (14 votacions en favor e 1 nul),. Succedís a Jean-Luc Bot, primièr cònsol pendent vint ans d'aqueste vilatge de 550 abitants. Primièra persona trans elegida a aqueste pòst en França, son eleccion provoca un afògament mediatic internacional, ,.
Marie Cau anóncia sa candidatura a l'eleccion presidenciala de 2022 en març de 2021 dins La Voix du Nord. Desira se posicionar en defòra de l'escaquièr politic drecha-esquèrra e presenta un programa repausant sul social, la solidaritat e una economia liberala. Refusa la qualificacion de militanta de la causa LGBT, mas sosten mantun demandas qu'aquela, coma la gestacion per autrú (GPA).
Barquet
Barquet en normand (Barquet en francés) es una comuna normanda, situada dins lo departament d'Eure e la region de la Nauta Normandia.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Associacion de Municipis per l'Independéncia
L'Associacion de Municipis per l'Independéncia, o tanben AMI, (en catalan: Associació de Municipis per la Independència) es una associacion que compren diferentas entitats localas entà defendre l'obtencion dels drets nacionals de Catalonha damb l'objectiu de promover l'exercici del dret a l'autodeterminacion.
L'entitat foguèt constituida oficialament lo 14 de decembre de 2011 a Vic a partir de la proposicion facha pel cònsol de Vic, Josep Maria Vila d'Abadal, de Convergència i Unió.
Estatisticas
thumb|Entrada de [[Vilablareix damb un cartèl anonciant l'appartenança a l'AMI]]
A la data de 22 d'octobre de 2012 formava part de l'AMI lo 63,8% del territòri (20.348,21 km2).
Entitats localas aderentas
Atencion: aquesta taula es pas a jorn. (∗) = Amb mocion d'adesion encara pas oficialament registrada.
Alt Camp (13/23)
Conselh Comarcal de l'Alt Camp
Alt Empordan (45/68)
Lo Conselh Comarcal de l'Alt Empordà e totas las municipalitats excepte:
Alt Penedès (17/27)
Conselh Comarcal de l'Alt Penedès
Bages (27/35)
Lo Conselh Comarcal del Bages e totas las municipalitats excepte :
Baix Ebre (9/14)
Lo Conselh Comarcal del Baix Ebre e totas las municipalitats excepte:
Baix Empordà (25/36)
Lo Conselh Comarcal del Baix Empordà e totas las municipalitats excepte:
Berguedà (17/31)
Conselh Comarcal del Berguedà
Cerdanya (14/17)
Lo Conselh Comarcal de la Cerdanya e totas las municipalitats excepte:
Conca de Barberà (16/22)
Lo Conselh Comarcal de la Conca de Barberà e totas las municipalitats excepte:
Gironès (26/27)
Lo Conselh Comarcal del Gironès e totas las municipalitats excepte:
Maresme (25/30)
Totas las municipalitats excepte:
Montsià (8/12)
Lo Conselh Comarcal del Montsià e totas las municipalitats excepte:
Noguera (29/30)
Lo Conselh Comarcal de La Noguera e totas las municipalitats excepte:
Pallars Jussà (6/14)
Conselh Comarcal del Pallars Jussà
Pla de l'Estany (11/11)
Lo Conselh Comarcal del Pla de l'Estany e totas las 11 municipalitats.
Pla d'Urgell (13/16)
Lo Conselh Comarcal del Pla d'Urgell e totas las municipalitats excepte:
Priorat (12/23)
Conselh Comarcal del Priorat
Ribera d'Ebre (10/14)
Conselh Comarcal de la Ribera d'Ebre e totas las municipalitats excepte :
Ripollès (19/19)
Lo Conselh Comarcal del Ripollès e totas las 19 municipalitats.
Segarra (17/21)
Lo Conselh Comarcal de la Segarra e totas las municipalitats excepte:
Selva (23/26)
Lo Conselh Comarcal de la Selva e totas las municipalitats excepte:
Solsonès (11/15)
Lo Conselh Comarcal del Solsonès e totas las municipalitats excepte:
Tarragonès (11/22)
Conselh Comarcal del Tarragonès
Terra Alta (2/12)
Conselh Comarcal de la Terra Alta
Urgell (12/20)
Conselh Comarcal de l'Urgell
Vallès Oriental (26/43)
Conselh Comarcal del Vallès Oriental
Metau alcalinoterrós
Lei metaus alcalinoterrós (var. metals alcalinoterroses), son un grop de sièis elements quimics dau segond grop de la taula periodica (berilli, magnèsi, calci, estronci, bari e radi) qu'an de proprietats similaras : Plusors elements d'aqueu grop èran coneguts per leis alquimistas qu'adoptèron lo tèrme « alcalinoterrós » per descriure la resisténcia a la calor de seis oxids. Totei leis alcalinoterrós, franc dau radi, an uei d'aplicacions importantas dins l'industria.
Bailly (Oise)
Bailly es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Oise e la region dels Nauts de França.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Lo vilatge de Bailly a situat sul marge esquèrre de l'Oise.
Bailly Auriá lo sieu nom del latin "Baillium" a causa de l'existéncia d'un fòrt #que se n'es poguda trobar de vestigis de fossés e de sosterranhes. Aquel fòrt i aguèt ocupat pels Normands a.
La tèrra de Bailly levava del Comtat de Noyon. Aiçò èra un fief del domeni reial jos-inféodé pels avesques a chevaliers #que #prene lo títol de senhors de Bailly : Guy e Jean Bäes de Bailly, Enguerrand de Guynes, Philippe de Coucy, Jean II, Jean de Béthune, Jean e Gauthier de Hennin, Hugues e Bertrand del Bòsc, Guillaume de Marafin.
Lo Abbaye de Ourscamp #demorar proprietari de la tèrra de Bailly fins a la Revolucion. Lo castèl servissiá de residéncia d'estiu e permetiá de susvelhar lo trabalh dels paysans en los camps e los étangs, #que los peisses n'avián destinat a la consomacion dels religioses.
Bailly E los sieus dos castèls #èsser totalament rasats pendent la Primièra Guèrra mondiala.
Lo Monument als Mòrtes, inaugurat lo dimenge 18 de junh 1922, davant lo cementèri, a #èsser elevat pels tretze mainats de la municipalitat queiguda al camp d'onor.
Le village de Bailly est situé sur la rive gauche de l'Oise.
Bailly tiendrait son nom du latin "Baillium" dû à l'existence d'un fort dont on a pu retrouver des vestiges de fossés et de souterrains. Ce fort fut occupé par les Normands au.
La terre de Bailly relevait du Comté de Noyon. C'était un fief du domaine royal sous-inféodé par les évêques à des chevaliers qui prirent le titre de seigneurs de Bailly : Guy et Jean Bäes de Bailly, Enguerrand de Guynes, Philippe de Coucy, Jean II, Jean de Béthune, Jean et Gauthier de Hennin, Hugues et Bertrand du Bois, Guillaume de Marafin.
L'Abbaye d'Ourscamp resta propriétaire de la terre de Bailly jusqu'à la Révolution. Le château servait de résidence d'été et permettait de surveiller le travail des paysans dans les champs et les étangs, dont les poissons étaient destinés à la consommation des religieux.
Bailly et ses deux châteaux furent totalement rasés pendant la Première Guerre mondiale.
Recques-sur-Hem
es una comuna francesa, situada dins lo departament del Pas de Calais e la region del Nòrd-Pas de Calais.
Geografia
La municipalitat fa partida del Parc natural regional dels Caps e Marais de Opale.
Lo territòri, pichon en superfícia (aperaquí ), a talhat del nòrd-es al sud-oèst per la linha TGV del Eurostar, en connectant Londres via la parca de Calava-Fréthun e Lille. L'estacion la mai prèpa es aquela de Audruicq, a unitat|6.6|km, mas sus una linha TER. Lo autoroute A26 es. Sant-Omer es per la rota, Calava a unitat|27|km, Tournehem-sobratz-la-Avèm a unitat|4.8|km.
Esquiesa e Cèra
Esquiesa e Cèra ( en francés Esquièze-Sère) qu'ei ua comuna gascona de Bigòrra, en Lavedan e en País Tòi, situada dens eth departament deths Hauts Pirenèus e era region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.
Recques-sur-Hem
Geografia
La commune fait partie du Parc naturel régional des Caps et Marais d'Opale.
Esquiesa e Cèra
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Esquiesa
Era prononciacion qu'ei [és'kyéso] (grafia fonetica deths autors). Eras fòrmas ancianas que son : Ezii Guilhermi de Squisa, ath sègle XII, De Squisa ath sègle XII e 1379, De-Squiza en 1313, De Esquisa en 1342, de-Squiza en 1429, Esquieses en 1614, Esquiése  (shens data hornida).
Recques-sur-Hem
Geografia
Le territoire, petit en surface (environ 5 km), est coupé du nord-est au sud-ouest par la ligne TGV de l'Eurostar, reliant Londres via la gare de Calais-Fréthun et Lille. La gare la plus proche est celle d’Audruicq, à 6.6 km, mais sur une ligne TER. L’autoroute A26 est à 2.5 km. Saint-Omer est à 19 km par la route, Calais à 27 km, Tournehem-sur-la-Hem à 4.8 km.
Esquiesa e Cèra
Cèra
Era prononciacion qu'ei ['sèro] (grafia fonetica deths autors). Eras fòrmas ancianas que son : Bernardus de Cera en latin, en 1037 o cap a 1040, Cera ath sègle XII, De Sera en 1313 e 1342, de Serra en 1342, De Esquisa en 1342, Sera en 1429, Sere en Barège en 1736-1789, Sere en Barège en 1760, Sere en 1790, Sère-en-Barège en 1806.
Cèra qu'ei eth resultat gascon deth latin cella, « cellula », puish « ermitatge », puish « petit monastèri ». Cèra qu'ei un mot diferent de sèrra, dab duas -rr-.
Trouville-la-Haule
Trouville-la-Haule en normand (Trouville-la-Haule en francés) es una comuna normanda, situada dins lo departament d'Eure e la region de la Nauta Normandia.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Bassilhac e Aubaròcha
Bassilhac e Aubaròcha (Bassillac et Auberoche en francés) es una comuna novela d'Occitània, dins la region istorica de Perigòrd, administrada per lo departament de Dordonha de la region de Novela Aquitània, ancianament d'Aquitània. Dempuei lo 1er de genier de 2017, la comuna novela agropela las comunas de Bassilhac, En Bòrn, Lo Chamnhe, Eilhac, Milhac d'Aubaròcha e Sent Antòni d'Aubaròcha, que venon de las comunas delegadas.
Geografia
Lo chapluec es situat, en situacion totalament periferica, a Bassilhac, la comuna delegada pus poblada.
Toponimia
Lo nom de la comuna es format dau nom de son chapluec, segut per lo nom de l'anciana chastelaniá d'Aubaròcha, dont lo territòri s'espandiá sus las autras cinc comunas delegadas, mai d'autras. Per chasca anciana comuna, veire a Bassilhac, En Bòrn, Lo Chamnhe, Eilhac, Milhac d'Aubaròcha e Sent Antòni d'Aubaròcha.
Istòria
La comuna de Bassilhac e Aubaròcha es una comuna novela creada per l'arrestat prefectorau dau 29 de junh 2016 per préner efech au 1er de genier 2017, arrestat modificat per l'arrestat dau 1er de julhet 2016.
Demografia
Per l'evolucion demografica de chasca anciana comuna, veire a Bassilhac, En Bòrn, Lo Chamnhe, Eilhac, Milhac d'Aubaròcha e Sent Antòni d'Aubaròcha.
Luecs e monuments
Per chasca anciana comuna, veire a Bassilhac, En Bòrn, Lo Chamnhe, Eilhac, Milhac d'Aubaròcha e Sent Antòni d'Aubaròcha.
Milgranièr
Lo milgranièr (var.miugranier) (Punica granatum) es un arbre fruchièr de la familha de las Lythraceae, cultivat dempuèi la mai nauta Antiquitat per los seus fruches comestibles (las milgranas) e per las seuna qualitats ornementalas de la seunas grandes flors.
Venarey-les-Laumes
Venarey-les-Laumes es una comuna francesa, situada dins lo departament de Còsta d'Aur e la region de Borgonha.
Milgranièr
Descripcion
La rusca es gris burèla e a tendéncia de se cretar e s'escaumar amb l'adat.
Valròs
Valròs o benlèu Valrans o   (Valros en francés) es una comuna lengadociana situada dins lo departament d'Erau e la region d', ancianament de Lengadòc-Rosselhon.
Milgranièr
Descripcion
Las seuna fuèlhas caducas son oposadas e mesuran 3 a 7 cm de long sus 1 a 2 cm de larg. Dins qualques regions, arriba que l'arbre pèrda pas las fuèlhas en ivèrn.
Valròs
Lo gentilici es valrossenc -a.
Venarey-les-Laumes
Geografia
Venarey-Los Laumes, traversat pel Oze e per la Brenne, afluents del Armançon, lududes-meteis afluent del Yonne, a situat a aperaquí 15 km al sud-es de Montbard (cap de-luòc de arrondissement), 65 km al nòrd-oèst de Dijon (cap de-luòc de departament e de region) e una vintena de km a l'oèst de la font de la Seine.
Milgranièr
Descripcion
Las seunas flors roge viu mesuran 3 cm de diamètre.
Récourt (Pas de Calais)
Récourt es una comuna francesa, situada dins lo departament del Pas de Calais e la region del Nòrd-Pas de Calais.
Amòl
Amòl es una vila d'Iran. Sa populacion èra estimada a 400 000 abitants en 2013.
Venarey-les-Laumes
Geografia
Venarey-Les Laumes, traversé par l'Oze et par la Brenne, affluents de l'Armançon, lui-même affluent de l'Yonne, est située à environ 15 km au sud-est de Montbard (chef-lieu d'arrondissement), 65 km au nord-ouest de Dijon (chef-lieu de département et de région) et une vingtaine de km à l'ouest de la source de la Seine.
Valròs
Toponimia
Las fòrmas ancianas son : decima de Valrans en 1186, podium seu gardam de Valrano en 1199, villa de Valras en 1206, bastidam de Valranis, de Valrano en 1262 (identificacion mausegura), Valranis en 1323, 1361, de Valranis prope Pedenatio en 1344, de Valranis en 1368, Valras en 1425, de Valranis al sègle XVI, 1636, Valros en 1571, 1585, Verras en 1622, Valros en 1643, 1708, Valras pres Pezenas en 1740-60, Valros en 1770-2 (mapa de Cassini).
Récourt (Pas de Calais)
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Valròs
Toponimia
Segon Hamlin, coma Valrans e d'autras localitats, Valròs èra una proprietat galloromana basada sus Valerius, amb lo sufixe -anum, mas (per Valrans ?) Hamlin considèra que la fòrma actuala [amb -s- finala] es deguda a una etimologia populara : *Val ras, « val rasa, tonduda de près », qu'eliminèt las variantas *Valran, *Vauran, *Valeyran. La fòrma de 990, Valcros, citada per Dauzat e Rostaing, es venguda probablament del marrit diccionari topografic d'Eugène Thomas, junta pas ambe las seguentas : an se podiá pas prononciar [ɔ] en 990 se los escribas dels sègles seguents podián encara restablir -ans. Justament, Dauzat e Rostaing escrivon Valcros aquela atestacion de 990, ambe lo sens de « val cavada » o en tot cas en associant los dos sens de « val » e de « cròs ». Mas la diferéncia de tractament fonetic de -an- dins dos vilatges distants de 20 km interròga.
Récourt (Pas de Calais)
Istòria
Nom de domeni mérovingien, testificat jos la forma latinisée Rahericurtis l'an 1104, suffixe, precedit del nom de persona germanique Radhari. Homonymie Amb Rarécourt, per contra homophonie fortuite amb Récourt (Anautita-Marna).
Valròs
Toponimia
Fòrmas ancianas tiradas del (marrit) diccionari topografic d'Eugène Thomas : Valcros en 990; Valranum en 1130; podium seu gardam de Valrano en 1199; de Valranis en 1247-8; Valranis en 1323; Valras en 1425; Valros en 1625; Valros en 1643; Cure en 1760; S. Stephanus de V en 1780 ; Valros al sègle XVIII (Cassini) ; Valros al sègle XIX (Estat Major).
Milgranièr
Descripcion
Los seus fruches, las milgranas, contenon en mejana 600 granas chucosas.
Distribucion
thumb|left|Fuèlhas, flors e fruch Es una espècia originària d'Asia occidentala (Turquia, Iran, Iraq, Azerbaitjan, Afganistan, Paquistan, Armenia), e benlèu la peninsula Aràbia, e tanben lo nòrd d'Africa.
Se cultivada dins totes los continents dins de zonas temperadas caudas : Bacin Mediterranèu, Orient Mejan, China, Sud Èst dels Estats Units d'America, Chile, Argentina.
Cultura
thumb|left|Milgranièrs cultivats en [[Galilèa en Israèl]]. L'espècia soòrta la secada e de breus periòdes de galada (fins a -15 °C) mas preferís los climas secs. En zona umida, lo milgranièr fructifica pas plan, perque a besonh de fòrtas calors pendent tot lo periòde de fructificacion, senon es atacat per de malautiás fungica que capita pas.
Propagacion
Lo milgranièr se reproduís pas fidelament par semenasons e supòrta pas plan l'empèut o per probaina. Se lo proprga doncas mai sovent per porreta en copant en ivèrn de rama de l'an d'una longor de 30 a 40 cm. Se lèva le borron terminal e banhant la bas d'auxina puèi se planta dirèctament en tèrra daissant despassar pas que 3 uèlhs fòra.
Varietats
Existís fòrça cultivars de milgranièrs coma:
Utilizacion
Las flors frescas del milgranièr son utilizadas en infusion contra l'asma. La rusca del fruch es utilizat contra la dessentèri e la rusca de la camba e dels fruches es utilizada coma Planta tintoriala. La rusca de las racinas combat lo tenià.