cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Drapèu gascon
Aqueth drapèu qu'acontenta las arrèglas de la vexillologia, especiaument dens la sua categoria de drapèu de pòble e de territòri : simplicitat, pas tròp de colors, legibilitat a distància.
Significacion
Aqueth drapèu qu'arrepresenta tots los país e terradors gascons (los principaus deus quaus son : Guiana bordalesa, Libornés, Vasadés, Bòrn, Bug, Lanas, Labrit, Marçan, Tursan, Xalòssa, Biarn, Armanhac, Lomanha, Bigòrra, Coserans, Comenge, Vath d'Aran, e d'autes) e lo pòble gascon tau com definit per l'airau lingüistica deu gascon. Adoncas qu'ei desparièr deus drapèus e banèras de província e país, l'usatge deus quaus ei legitim, qui non corresponen pas qu'a ua fraccion deu territòri gascon.
Las colors arroja e blanca que son plan arrepresentadas dens l'eraldic deus país gascons.
Qu'ac son hèra dens los usatges populars. La crotz qu'ei ad ua dab las talanquèras emparaderas de las areas.
Lo motiu que recep ua interpretacion de geografia fisica e umana : Capvath bordalés e guianés ; Darrèr costèr e landés, ; Capsús montanhòu ; Davant garonés.
La crotz de Sent-Andriu que segueish usatges plan atestats a l'oèst e au sud-oèst de l'Euròpa (Bascoat, Galícia anciana, etc.). Que s'insereish adoncas dens ua tradicion plan emplaçada.
Ais (mecanica)
vinheta|Ais Un ais (var. aisse, èish), es une pèça mecanica rectilinèa a l'entorn de que torneja una o mai autras pèças. Per exemple, una ròda de veïcul torneja a l'entorn d'un ais qu'es el solidari del veïcul.
A la diferéncia de l'arbre, l'ais transmet pas de parelh, d'esfòrç de torcedura : servís sonque a guidar en rotacion o una translacion.
La relotgeriá utiliza fòrça los aises. Tipicament, es amb los engranatges que los aises son utilizat: dins un sistèma d'engranatges, mai sovent son pas que las ròdas dentadas que transmeton los esfòrces.
La causida del diamètre d'un ais es fòrça importanta. Per de bon guidatge, cal que la longor siá al mens dos còps mai important que lo diamètre.
Al vibrar, un solid en tornejant amb un desequilibre de rotacion aurà tendéncia a desformar l'ais (mecanic) per venir sus son ais (geometric) de rotacion.
Ysengrinia
vinheta|Ysengrinia demorèt pendent l'Oligocèn e lo Miocèn en plusors continents. Ysengrinia es un genre escantilhat de grand mamifèr carnivòr trincador d'òsses atanben coneguts coma òsses-can, de la familha dels Amphicyonidae, que demorèron en Euròpa pendent l'Oligocèn mai ancian e lo Miocèn, e en America del Nòrd pendent lo Miocèn mai recent, e que tanben poiriá aver demorat en Africa del Sud-Oèst pendent lo Miocèn mai recent.
Taxonomia
Ysengrinia foguèt aital nomentat per Leidy (1853). Puèi tornat nomentar per Ginsburg (1965). es estat classat dins los Amphicyoninae per Hunt (1998); e dins lo genre dels Amphicyonidae per Ginsburg (1965), Carroll (1988) e Hunt (2002).
Morfologia
Un solet especimèn foguèt estudiat per Legendre e Roth e foguèt estimat que podiá aver pesat 71.6 kg.
Sent Leu de Sijac
Sent Leu de Sijac (Saint-Léon-d'Issigeac en francés) es una comuna d'Occitània, dins la region istorica de Perigòrd, administrada per lo departament de Dordonha de la region de Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
La prononciacion es [ʂen’lɛw] [de’ʂiza]. Lo nom es atestat en 1365 Parochia Sancti Leonis. Leo (del nom de l'animal, leo en latin) es lo nom d'un vintenat de sents, dont de papas, dont Sent Leu lo Grand (sègle V). I a mai de glèisas del nom de Leo dins l'oèst occitan que non pas en França. Lo determinant es lo nom de la vila, , ,.
Motor
vinheta|[[Motor de combustion|Motor de combustion intèrna V6 d'automobila.]] vinheta|[[Motor electric asincròn.]] Un motor (del latin mōtor : « aqueste que remena ») es un dispositiu permetent de realizar un movement que siá esperital (religion, sindicat, partit politic) o fisic (rotacion, translacion, etc.) a partir de tot autra mena d'energia (electrica, termica,etc, ). Aqueste article tracta pas que dels motors generant un desplaçament fisic e tangible.
Istoric
Los motors mai ancians utilizan las fòrças naturalas, sens apond de tecnologias o gaireben: de motors utilizant una pression (vela, molin d'aura); de motors d'elastic (arc, balesta, catapulta de torcedura, relòtge de ressòrt); de motors utilizant la gravitat (ròda de palas sus cors d'aiga, relòtge d'aiga, catapulta de contrapes, vira-l'ast o relòtge de pes).
Lo primièr motor veraiament independent de la natura, adaptable en situacion, es la maquina de vapor. Aqueste motor es basat sus una caudièra produsent de vapor d'aiga mercé a la combustion d'un carburant, la vapor comprimida e utilizada, pendent sa destenta, per mòure un piston dins un cilindre. Aqueste movement de translacion es transformat en rotacion per un jòc de bièlas. Lo parelh resultant povòca un volant d'inercia regulator de parelh puèi, una maquina o de ròdas, via un mecanisme de transmission.
A la fin del sègle XIX, lo motor de combustion intèrna utilizant dirèctament la calor largada per la combustion d'un carburant, foguèt desvelopat e adaptat a las primièras automobilas. Aqueste motor es coma la maquina de vapor, mai sovent, dotat de bièlas e pistons, levat lo motor Wankel qu'a pas de bièlas, mas de pistons rotatius; pasmens la produccion de calor se fa al quita luòc de la produccion de trabalh d’ont lo nom de motor de combustion intèrna, en d'autre tèrmes, la combustion del carburant produch dirèctament un trabalh. Depuèi, faguèt de progresses en tèrmes de rendiment e d'adaptacion a las exigéncias de nòstras societats modèrnas subretot a las novèlas nòrmas antipollucion.
A la mitat del sègle XX, amb lo besonh creissent de poténcia per propulsar los avions militars, los motors de reaccion foguèron activament desvelopats, subretot, pendent la Segonda Guèrra mondiala en parallel amb los motorfusada pels missils. Coma aquestas doas familhas de motors an de rapòrts pes / poténcia (o poténcia massica) sens equivalent, malgrat de rendiments puslèu febles, al sèglr XXI, son sempre desvelopats activament per mòure avion de reaccion e fusadas.
Transmission e sèrva
Cal destriar los motors, dels organs de sèrva e de sistèmas o organs de transmission.
Transmission
Un organ de transmission transmet un movement e una fòrça:
un arbre; una bièla; un cabestran; una cadena; un engrenatge. un agre; una manivèla; un mogle; una carrèla.
Sèrva
Un organ de sèrva poirà absorbar l'energia d'un movement. Poirà tornar aquesta energia mai tard. I a sempre de pèrdas d'energia dins lo procediment. Es a vegada malaisit de destriar un motor d'un organ de sèrva: la creacion d'un movement pòt correspondre a una tornada après una sèrva, coma pels ressòrts.
Pèrdas
Los organs de transmission come totes los organs de sèrva consoman d'energia donc de poténcia que pòdon pas d'espereles crear: per definicion, sol un motor (o una maquina similara) apond de poténcia al movement.
Motor de combustion
comprenent:
Carriera d'Aubanha
drecha|sens_quadre La carriera d'Aubanha es una via marselhesa situada dins lo 1er e lo 6en arrondiment de Marselha. Va de la carriera dei Recoletas a la plaça Pau Cesana après aver passat lo cors Lieutaud per un pònt. Un autre pònt (unicament pedonier), que traversa la carriera d'Aubanha e passa tanben au dessús dau cors Lieutaud, permet de religar la carriera Estela au cors Julian.
Motor
Motor quimic sens combustion
Dins aquestes motors, una reaccion quimica es utilizada dirècta per produire de trabalh o de movement; la calor es un sosproduch (util o noisible, segon lo cas):
Motor de gravetat
Sistèmas assimilats:
Motor electromagnetic
Un motor magnetoidrodinamica met en movement un fluide conductor (o ionizat) pel biais d'un camp magnetic e d'un camp electric. Aquestes permetrián d'aténher de fòrça nautas velocitats dins l'aire (pròches de Mach 12 en aire dens, passant atal la paret del son mas tanben la paret de la calor) e dins l'aiga. Existí pasmens pas cap d'aplicacion coneguda.
Motor d'elasticque solide
Se d'elastic o de ressòrt:
Motor de fluid elastic
Un fluid compressible jòga lo ròtle d'un elastic. La sèrva d'aire comprimit es exactament equivalent a un elastic gasós. De motors pneumatics poirián se calssificar aquí.
Motor de pression
Aqueste motor utiliza coma font de movement la diferéncia de pression entre doas fonts:
Motor de liquid
A causa de l'incompressibilitat dels liquids utilizats, se pòt pensar qu'un motor de liquid es puslèu un organ de transmission qu'un motor, qu'apond pas de poténcia. Dins un sistèma idraulic, lo sol motor qu e provesís l'energia al sistèma es nomenat la pompa idraulica.
Motor d'aire comprimit
Un motor d'aire comprimit es un compausant d'un sistèma pneumatic. S'injècta d'aire d'en primièr comprimit dins una mena de turbina, que mòu l'axe motor. Lo desplaçament es realizat pel cambiament de pression d'un gas. Existís diferents metòdes per cambiar la pression d'un gas, sovent utilizats en combinason:
Mesa en movement d'un solid:
Mesa en movement d'un liquid:
Mesa en movement del gas:
Irma Sèthe
right|thumb|220px|Retrèit d'Irma Sèthe, de [[Théo van Rysselberghe, 1894.]]
Irma Sèthe (Brussèlas, lo 27 d'abril de 1876 – Nòva York, 12 de mai de 1958) que ho ua violonista bèlga, ua de las màgers de la soa generacion. ,
Que vadó a Brussèlas en 1876. Qu'arrecebè ua educacion musicau qui fin finala e impressionè la mair qui la hesó dintrar au Conservatòri reau de Brussèlas a 12 ans.
Que decidí qu'aus 40 ans e abandonaré pas sonque la soa carriera mès tanben que deisharé de jogar lo vriulon. Morigó en 1958 a 82 ans. Lo son miei-vriulon qui utilizava quand èra joena que dintrè dens la colleccion de la bibliotèca reiau de Belgica en junh de 2022.
Aslonnes
Aslonnes es una comuna francesa dau departament de Viena e de la region de Novela Aquitània, ancianament de Peitau-Charantas.
Toponimia
Las atestacions ancianas son, per lhuec:
Nòtas
<references group="N"/>
Champcerie
Champcerie es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Orne e la region de Normandia.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Shizarodon
Shizarodon es un genre de primat de la familha dels lemurifòrmes que demorèt en Oman pendent l'Oligocèn recent.
Sauve (Gard)
Sauve (Sauve en francés) es una comuna occitana, situada dins lo departament de Gard e la region de Lengadòc-Rosselhon.
Lo gentilici es salavés -esa ò sauvenc -a.
Imne
La Sauvenca
Luòcs e monuments
vinheta|Pònt de Sauve. vinheta|La torre de Môle.
Castèunòu de Papa
Castèunòu dau Papa (Châteauneuf-du-Pape en francés) es una comuna provençala, situada dins lo departament de Vauclusa e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur.
Virey-sous-Bar
Virey-sous-Bar es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Auba e la region de Champanha-Ardena.
Théobald Michau
thumb|250px|Païsatge pintrat per Théobald Michau Théobald Michau (Tournai, 1676 – Anvèrs, 1765) foguèt un pintor flamenc. Aqueste discípol de Lucas Achtschellinck s'especializèt dins la pintura de pichons païsatges de cabinet.
Anabolisme
L'anabolisme qu'ei l'ensemble de las reaccions de las vias metabolicas qui mia de cap a la sintèsi de las moleculas dab las quaus be son bastits los organismes vius. Que's tracta generaument de reaccions de reduccion qui an besonh d'energia (generaument hornida per l'ATP) entà debanà's.
L'anabolisme que s'opausa au catabolisme qui ei l'ensemble de las reaccions quimicas dab las quaus las moleculas organicas be son oxidadas entà provesir las cellulas en energia.
La fotosintèsi e lo cicle de Calvin que son reaccions anabolicas.
The Prodigy
The Prodigy es un grop de musica electronica anglés format en 1990 a Braintree en Essex.
Ampuero
Ampuero es un municipi de la província de Cantàbria.
Cosswiller
Koßweiler en alemannisch (Cosswiller en francés) es una comuna francesa del departament del Bas Ren e de la region d'Alsàcia.
Geografia
Cosswiller S'un vilatge #que se situa a aperaquí 26 km de Estrasburg.
Cosswiller A environat de bòscs al sud.
Cosswiller est un village qui se situe à environ 26 km de Strasbourg.
La plus grande ville limitrophe est Wasselonne, à 3.5 km.
Cosswiller est entouré de forêts au sud.
La Mòla
La Mòla (La Môle en francés) es una comuna provençala situada dins lo departament de Var e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Maltòsa
300px|thumb|right|Estructura de la maltòsa La maltòsa es un disacarid format de doas glucòsas jonhudas per un ligam glucosidic produsit entre l'oxigèn del primièr carbòni anomeric (provenent de -OH) d'una glucòsa e l'oxigèn apartenent al quatren carbòni de l'autra. Per aiçò aqueste compausat se sona tanben alfa glucopiranosil(1-4)alfa glucopiranòsa. En se produsint, la dicha union se libèra una molecula d'aiga e las doas glucòsas demòran jonhudas mejançant un oxigèn monocarbonilic qu'agís coma pont. La maltòsa presenta son estructura lo OH emiacetalic per çò qu'es un sucre reductor, dona la reaccion de Maillard e la reaccion de Benedict. Se pòt obténer per l'idrolisi de l'amidon e del glicogèn. Sa formula es C12H22O11.
Alfoz de Lloredo
Alfoz de Lloredo es un municipi d'Espanha de la Comunautat Autonòma uniprovínciala de Cantàbria.
Mouterhouse
Mouterhouse es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mosèla e la region de Lorena.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Trese
Trese en breton ( Tressé en francés) es una comuna bretona, situada dins lo departament d'Ille et Vilaine e la region de Bretanha.
Istòria
La parròquia de Trenat fasiá partida del doyenné de Dòl en levant del évêché de Dòl e èra jol vocable de sant Étienne.
La paroisse de Tressé faisait partie du doyenné de Dol relevant de l'évêché de Dol et était sous le vocable de saint Étienne.
Lengas tangkicas
Las lengas tangkicas son una familha de lengas, parladas per d'aborigèns australians dins lo nòrd d'Austràlia.
Classificacion
thumb|right|230px|Localisacion de las lengas tangkicas, en verd, lo long de la còsta La classificacion de las quatre lengas tangkicas es :
Cernon (Marna)
Cernon es una comuna francesa administrada per lo departament de Marna de la region de Champanha-Ardena.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Canton de Caors Nòrd-Èst
Lo canton de Caors Nòrd-Èst es una anciana division administrativa de Carcin, suprimida en 2015, situada dins l'arrondiment de Caors, lo departament d'Òut e la region de Miègjorn-Pirenèus, ara d'. A la refòrma cantonala de 2014, aplicada a las eleccions de 2015, la comuna de Caors foguèt despartida entre los tres cantons de Caors-1, Caors-2 e Caors-3. Las autras 3 comunas anèron al canton de Caors-2 (burèu centralizator : Caors). La lenga autoctòna es l'occitan lengadocian carcinòl.
'''NB. La superficia dins l'infobox es aproximativa, perqué la comuna de Caors es sus tres cantons.'''
Istòria
Lo canton se creèt en 1985 (decret del 24 de decembre 1984) per desdoblament de l'ancian canton de Caors Nòrd creat en 1801.
A las eleccions departamentalas del 22 de març 2015, en aplicacion del decret del 13 de febrièr 2014 que delimita los cantons del departament d'Òut, lo canton foguèt suprimit. Al primièr de genièr 2017, las comunas de La Ròca dels Arcs, de Valrofièr e de Corts formèron la comuna novèla de Bèlafont e La Rausa (nom supausat).
Sarragusan
Sarragusan (Sarraguzan en francés) qu'ei ua comuna occitana de Gasconha situada dens lo departament de Gers e la region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.
Geografia
vignette|upright=1.6|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
Segon Dauzat e Rostaing, Sarragusan qu'ei benlèu compausat de sèrra [qui conven geograficament] e deu nom *Agusan, format deu nom latin d'òme Acutius, dab lo sufixe -anum. Véser Sarragaishias (ancian canton d'Anhan). Segon Negre, Sarragusan qu'ei format deu latin serra « arressèga » qui prengó tanlèu lo latin lo sens de « hautor alongada » (e en gascon, lo de « hautor en generau ») e deu nom « romanic » de persona Acutianus. Que sembla probable lo nom Agusan, la proprietat d'Acutius, ei mei ancian e lo mot sèrra > sarra s'i ajustè dens un segon temps.
A Tots
A Tots es una colleccion editoriala de l'Institut d'Estudis Occitans e, mai que probable, l'editor màger en lenga occitana.
Origina deu nom
Lo nom es creat a partir d'un jòc de paraulas amb los dos senses possibles.
Neirec (Sentonge)
Neirec (Néré en francés) es una comuna francesa, situada dins lo departament de Charanta Maritima e la region de Novela Aquitània, ancianament de Peitau-Charantas.
Comunas vesinas
400px|gaucha||Distanças e posicion relativa
Toponimia
Las atestacions ancianas son, per luec:
Laissas de Garona
Las laissas de Garona son de laissas fluviatilas formant un sistèma d'escalonament geografics, visible per exemple dempuèi Tolosa. Son constituidas de depauses d'argil e de còdols correspondent als lièchs dels cors successius de Garona, passent del lièch superior al lièch inferior per de trencaduras de penjals que forman de taps en travèrses regdes.
Descripcion e formacion
Las laissas se realizèron dins los periòdes interglaciaris. A la fin de la primièra glaciacion del Quaternari, pendent la fontda dels glaces (periòde interglaciari de Günz-Mindel ), lo cors de Garona, plan a l'oèst del cors actual s'alarguissèt, carrejant dels sediments e còdols, et s'enfonsèt dins un plan argilós. Aquel plan se clinèt un pauc cap a l'Èst pendent de periòdes glaciàrias seguentas. Pendent la fonda seguenta (Mindel-Riss), lo cors de Garona donc curèt un lièch nòu, larg, argil e còdols, enfonsat de gaireben 50 m. Lo meteis procediment se realizèt pendent lo periòde Riss-Würm.
Al nivèl de Tolosa, per exemple, las laissas an tanben d'altituds escalonadas. L'actual cors de Garona en dejós de 140 m, enfonsat d'unes mètres dins la laissa de Sant Çubran. La laissa seguenta Purpan es a 156 m gaireben. Aquela de Colomèrs es gaireben a 186 m. Aquela de Bocona es a 220 m/246 m, a 20 km de Garona. En fàcia, de la riba Èst de Garona, un tuc testimòni (Puèg David) a 246 m subreplomba Garona de 100 m, correspondent a l'enfonsament del fluvi sus l'ensemble del procediment.
Laissa e ret idrografic
Cada laissa est incisada per de rius afluents de Garona. Los rius seguisson l'inclinason Sud Oèst/Nòrd Èst curant de vals (coma aquela del Toish, de l'Aussonèla o de la Loja).
Granges-sur-Aube
Granges-sur-Aube es una comuna francesa, situada dins lo departament de Marna e la region de Champanha-Ardena.
Geografia
village de la Marne, situé entre Anglure et Méry-sur-Seine, sur la route de Troyes.
Anievas
Anievas es un municipi de la província de Cantàbria.
Rieg
Rieg en breton (Riec-sur-Belon en francés) es una comuna bretona, situada dins lo departament de Finistèrra e la region de Bretanha.
Geografia
Riec-sus-Belon a situat en Cornouaille e en lo sud-es del Finistère. Lo sieu territòri es délimité pel Aven a l'oèst e lo Bélon a l'èst, dos pichons fleuves litorales #que los vallées partiellement ocupadas per la mar ne forman doas rias #que se prenon a la extremitat sud de la municipalitat al nivèl de la punta de Penquernéo.
Riec-Sus-Belon fa partida de la comunitat de municipalitats del país de Quimperlé (COCOPAQ).
Riec-sur-Belon est situé en Cornouaille et dans le sud-est du Finistère. Son territoire est délimité par l'Aven à l'ouest et le Bélon à l'est, deux petits fleuves côtiers dont les vallées partiellement envahies par la mer forment deux rias qui se rejoignent à l'extrémité sud de la commune au niveau de la pointe de Penquernéo.
Riec-sur-Belon fait partie de la communauté de communes du pays de Quimperlé (COCOPAQ).
Ongla
thumb|right|200px|Onglas suls dets d'una man thumb|right|200px|Onglas suls artelhs d'un pè thumb|right|200px|Anatomia.
Las onglas, unglas o unclas, en anatomia, son d'estruturas compausadas de queratina (de natura cornèa) que servisson per revestir e protegir la partida terminala cap dels dets d'una part màger dels vertebrats terrèstres. Son producidas per de glandas que secretan de gròssas capas de queratina..
Los umans avèm vint unglas, a la fin de cada dit, aitant de las mans coma dels pès. Las onglas creisson a una mejana de 0,01 cm cada jorn, doncas una ongla se renovèla entièrament.
Las onglas tenon de formas e foncions diferentas segon las divèrsas espècias animalas. Jos la forma d'arpas, servisson per cavar o agafar um substrat o un aliment. Jos la forma de bata, absorbisson l'impacte dels membres pendent la correguda e tanben lo pes de l'animal. Per çò qu'es dels umans e de fòrça primats, las onglas son menudas e redondas, çò que permet d'aver de precision per manipular d'objèctes amb lo cap dels dets.
Catabolisme
Lo catabolisme qu'ei l'ensemble de las reaccions e de las vias metabolicas qui degradan las moleculas organicas entà liberar energia qui pòt estar conservada dehens moleculas energeticas com l'ATP.
Au maugrat qui las reaccions catabolicas e pòsquin estar devisedas en catabolismes deus glucids, deus lipids, deus protids o deus acids nucleïcs, aquestas divèrsas vias que son estretament ligadas (e qu'ac son tanben dab las vias anabolicas)
La respiracion e la betaoxidacion que son vias catabolicas.
Gamprin
Gamprin (/gampʁin/ en alemand; Gamprii en alemanic; del latin campus Rheni) es una comuna de Liechtenstein, dins lo país bas.
La comuna comprend las localitats de Gamprin e Bendern. La comunicacion oficiala municipala utiliza lo nom de Gamprin e Bendern.
Peter J. Biondi
Peter J. Biondi, tanben conegut popularament coma Pete Biondi (Newark, 23 de junh de 1942 – 10 de novembre de 2011) foguèt un politician american, membre del Partit Republican. Representèt lo 16en districte legislatiu a l'Assemblada generala de New Jersey de 1998 fins a sa mòrt en 2011.
Abdou Diouf
Abdou Diouf, foncionari public e òme politic n. 1935 foguèt president de Senegal entre 1981 e 2000.
Alfa Centauri
Alfa Centauri (α Cen / α Centauri) es un sistèma de tres estelas, Alfa Centauri A, Alfa Centauri B e Proxima Centauri. Sens aparelh d'observacion, lo sistèma apareis coma l'estela mai brilhanta de la constellacion del Centaure e la quatrena de tot lo cèl nocturne. Per la majoritat d'observaires de l'emisfèri nòrd se trapa tròp al sud per la poder veire, mas es una de las estelas pus remarcablas pels observaires de l'emisfèri sud, estant que soslinha una de las direccions de la Crotz del Sud. Es lo sistèma estellar mai pròche de nòstre Sistèma Solar, a una distància de sonque 4,2-4,4 ans-lutz. Son nom pròpri es Rigil Kentaurus, derivat de l'arabi al-Rijl al-Kentaurus, que significa, mas es pus abitual de la nomenar amb sa designacion de Bayer.
Compausants del sistèma
thumb|right|300px|Talha e color de las estelas d'Alfa Centauri comparats al Solelh. Alfa Centauri es un sistèma triple. Consistís en doas estelas principalas, Alfa Centauri A e Alfa Centauri B (que forman un sistèma binari) situadas a una distància de 4,36 ans-lutz, e una nana roja nomenada Proxima Centauri situada a 4,22 ans-lutz. Alfa Centauri A es parièra al Solelh, amb lo meteis tipe espectral (G2 V), mas un pauc pus brilhanta e pus granda. Alfa Centauri B es pus febla e de tipe espectral K1 V. Las doas s'orbitan mutualament en una ellipsa d'excentricitat e = 0,52. Proxima Centauri, de son costat, es una nana roja situada a environ (unitats astronomicas) d'Alfa Centauri (0,21 a.l.) e es possible que siá en orbita al torn del sistèma doble principal amb un periòde d'aperaquí 500,000 ans. Vista de la Tèrra, Proxima es separada d'aperaquí 2° del sistèma principal, qu'A e B i son separadas sonque per un angle de 40".
Isabel Allende
thumb|250px|Isabel Allende a Barcelona en 2008 Isabel Allende (Lima, Peró, 2 d'agost de 1942) es una escrivana chilenoamericana. Venguèt famosa en 1982 gràcias a son roman La casa de los espíritus, òbra que s'inscriu dins la tradicion del realisme magic de la literatura latinoamericana. Autora fòrça apreciada internacionalament, e considerada l'escrivana contemporanèa de lenga espanhòla mai legida dins lo mond entièr, sos escriches son estats revirat en 35 lengas e las vendas de sos libres passan 57 milions d'exemplars.
En 2010 se vegèt recompensada amb lo Prèmi Nacional de Literatura de Chile.
Palavàs
Palavàs (Palavas-les-Flots en francés) es una comuna lengadociana situada dins lo departament d'Erau e la region d', ancianament de Lengadòc-Rosselhon.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
Las fòrmas ancianas son : Grau de Palavaz en 1626, grau de Palavas en 1618, 1649, 1741, 1740-60, 1770-71 (mapa de Cassini), estang de Palavas en 1668-69.
Òrdre de la Liberacion
L'Òrdre de la Liberacion es la segonda decoracion pus importanta de la Republica Francesa. Creada lo 16 de novembre de 1940 per lo generau Charles de Gaulle, guierdona leis individús, leis unitats militaras o lei comunas que se son destriats per d'accions de remarca dins lo corrent de la liberacion de França durant la Segonda Guèrra Mondiala.
Seol
Seol prononciat (en corean: 서울; en transcripcion actuala: Seoul,  undefined; en transcripcion anciana: Sŏul) es la capitala de Corèa dau Sud. Sa populacion atenhiá 10,114,373 estatjants (2019) e 26,037,000 estatjants son aglomeracion.
Istòria
La ciutat es situada aperaquí 50 km au sud de la termiera de la Corèa dau Nòrd, tanben coneguda coma Zona Desmilitarizada Coreana. Seol es una vila vielha, que foguèt la capitala istorica de la dinastia Baekje (18 abC – 660 apC) e de la dinastia Joseon (1392-1910). La ciutat venguèt la capitala de Corèa en 1394, dos ans après l'instauracion de la dinastia Joseon. Designada per l'estatut de ciutat especiala, Seol es administrada directament per lo govèrn nacionau.
Cultura
Importanta destinacion toristica, Seol compta tres monuments classats al patrimòni mondial de l'UNESCO : lo palais de Changdeokgung, lo santuari de Jongmyo e mai d'una tombas reialas de la dinastia Joseon. En rason de sa fòrta densitat de populacion, mai de tres milions de veïculs i son comptabilizats, çò qu'entraina d'encombraments quotidians.
Arenas de Iguña
Arenas de Iguña es un municipi de la província de Cantàbria.
Pròsa occitana
Pròsa occitana es, amb Cap al sud, una de las doas colleccions editorialas de l'ostal d'edicion catalana las Edicions del Trabucaire.
Ligams extèrnes
Pròsa occitana Pagina de las colleccions occitanas del Trabucaire.
Sent Leu de Vesera
Sent Leu de Vesera (Saint-Léon-sur-Vézère en francés) es una comuna d'Occitània, dins la region istorica de Perigòrd, administrada per lo departament de Dordonha de la region de Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Toponimia
La prononciacion es [ʂɛ̃ n ’lɛw] [devɪ’ʐɛrɒ]. Lo nom es atestat al sègle XIII, Sanctus Leontius, en latin. Lionç es lo diminutiu de Leu, Leo en latin (del nom de l'animal, leo en latin), mas aicí Lionç es estat reduit a Leu. Leontius es lo nom d'un avesque de Bordèu al sègle VI, d'un avesque de Frejús al sègle V e d'un avesque de Sentas al sègle VII. Lo determinant es lo nom del flume, , ,.
Luòcs e monuments
thumb|left|350px|La glèisa romanica de Sant Leu.
Autotrofia
L'autotrofia qu'ei la capacitat metabolica d'un organisme viu de sintètizar biomoleculas organicas a partir de moleculas mineraus.
Aquesta capacitat qu'ei partatjada peu vegetaus clorofilians (qui utilizan l'energia de la lutz entà sintetizar los lors compausat organics e qui son alavetz qualificat de fototròfs o autofototròs, los cianobactèris e los bactèris sulfurós.
Los organisme autotròf que son productors dens la cadena trofica.
Cantinflas
thumb|300 px|left|...[[Don Mario Moreno Reyes... ]] thumb|300 px|right|... [[Cantinflas per sempre...]] thumb|300 px|right|... [[e d'encara pus luènh !!!...]] Cantinflas (nascut Mario Moreno Reyes en 1911, m.1993) foguèt un actor mexican de comèdias del cinèma e del teatre.
Riu Han (Corèa)
Las doas brancas màgers del flume, lo riu Namhan e lo riu Bukhan, arriban ensems a Yangsu-ri, província de Gyeonggi-do, e forman a partir d'aquí lo Riu Han. Traversa alara Seol e contunha cap a la mar Jaune (o Mar de l'Oèst pels coreans). De gandas marèas se produson a sa boca ont encontra la mar al long de la DMZ (zona desmilitarizada) que dessepara la Corèa del Sud e la Corèa del Nòrd. thumb|left|280px|Lo riu Han e son sistèma fluvial
Sauvatèrra (Gard)
Sauvatèrra  ( Sauveterre en francés) es una comuna occitana, situada dins lo departament de Gard e la region.
Eterotrofia
L'eterotrofia qu'ei l'incapacitat per un èste viu d'incorporar lo carbòni minerau entà sintetizar las soas biomoleculas organicas. L'eterotrofia que s'opausa a l'autotrofia qui ei la capacitats d'un èste viu a sintetizar las soas moleculas organicas a partir de moleculas inorganicas.
L'eterotrofia qu'implica donc peus organismes eterotròfs d'ingerir moleculas organicas produsidas per organismes autotròfs.
Dens la cadena trofica los eterotròf que son consumidors.
Graz
Graz es la capitala del Land d'Estíria, en Àustria. Sa populacion èra estimada a 294,000 abitants en 2011. Sa superfícia totala es.
thumb|230px|left|Torre del Relòtge, a Graz.
Asger Jorn
Asger Oluf Jørgensen, mai conegut coma Asger Jorn (Vejrum, Jutlàndia, 3 de març de 1914 - Aarhus, 1 de mai de 1973) foguèt un pintor danés. Amb d'autres artistas fondèt lo movement CoBrA e l'Internacionala situacionista.
Argoños
Argoños es un municipi de la província de Cantàbria.
Lista d'adjectius
Aquesta es una lista d'adjectius emplegats amb de comparasons fixadas per l'usatge.
Vejatz tanben:
Astúcia, Abiletat
rusat coma un rainal
Beutat, Polidesa
polit coma un lum
Blancor
blanc coma la nèu
blanc coma un linçòl
Elegància
crane coma un nòvi
Grandesa
bèl coma Pilata
Laidetat
laid coma un pecat
Magror, Teunesa
magre coma un chòt
magre coma un clavèl
téunhe coma una pòst
Negretat
negre coma la suja
negre coma la talpa
Orguèlh
fièr coma un ase
Rapiditat, Velocitat
rapid com un lamp
Riquesa
ric coma un can de negras
Las Guenas
Las Guenas (Laguenne en francés) es una comuna lemosina situada dins lo departament de Corresa e la region de Novela Aquitània, ancianament de Lemosin.
Òrdre Nacionau dau Meriti
L'Òrdre Nacionau dau Meriti es una decoracion de la Republica Francesa creada en 1963 per Charles de Gaulle. Es destinada a guierdonar lei meritis civius o militars renduts a la nacion francesa. Destinada a recompensar d'accions meritants que permetián pas de recebre la Legion d'Onor, remplacèt divèrsei decoracions colonialas e ministerialas ancianas. Es la quatrena decoracion dins l'òrdre de precedéncia dei medalhas francesas.
Crotz de guèrra 1914-1918
La Crotz de guèrra 1914-1918 es una decoracion de la Republica Francesa creada lo 2 d'abriu de 1915. Èra destinada a guierdonar leis accions excepcionalas dei militars o assimilats, deis unitats militars e dei comunas francés o aliats realizadas dins lo corrent de la Premiera Guèrra Mondiala. Foguèt tanben atribuida automaticament ai recipiendaris dei Legions d'Onor e dei Medalhas militaras obtengudas per d'accions equivalentas ai motius d'obtencion de la Crotz de guèrra.
Nonhigny
Nonhigny es una comuna francesa, situada dins lo departament de Meurthe e Mosèla e la region de Lorena.
Istòria
De 1790 a l'an X, Nonhigny a ligat al costat de Cirey-sus-Vezouze en lo district de Blâmont. Aquel costat #èsser alavetz absorbit per aquel de Lorquin, en lo arrondissement de Sarrebourg.
Malgrat aiçò, en 1821, la municipalitat de Nonhigny i aguèt desligat del costat de Lorquin e amassada al costat de Blâmont, que # se trobava gaireben enclavée.
De 1790 à l'an X, Nonhigny est rattaché au canton de Cirey-sur-Vezouze dans le district de Blâmont. Ce canton fut alors absorbé par celui de Lorquin, dans l'arrondissement de Sarrebourg.
Cependant, en 1821, la commune de Nonhigny fut détachée du canton de Lorquin et réunie au canton de Blâmont, dans lequel elle se trouvait presque enclavée.
Destructions en 1914-1918.
Longèves
Longèves es una comuna peitavina, situada dins lo departament de Vendea e la region daus País de Leire.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Toponimia
Las atestacions ancianas son, per lhuec:
Umoonasaurus
thumb|Eth fossil d'Umoonasaurus trapat en Austràlia siguec plan conegut pr'amor qu'eth canau de tv ABC hèc ua crida tà amassar es sòns troçi a tota era nacion. Umoonasaurus ei un genre escantit de plesiosaure (1). Apertenhie ara familha des Leptocleididae (3). Demorèc hè aperaquí 115 milions d'ans (aptian-albian) en mars pauc honds ena Austràlia d'aué. Ère un animal relatiuaments petit pr'amor que sonque hèia 2,5 m de longada. Ua caracteristica sua ei qu'auia tres crestas sus eth sòn cran (2).
Umoonasaurus ei conegut per ua esqueleta relatiuaments sancera que s'a conservat en opal e trapada en Coober Pedy, en Austràlia deth Sud. Aguest especimèn siguec preparat per Paul Willis e adara ei en eth Museu d'Austràlia, en Sidney, e siguec eth centre d'ua crida a tota era nacion coordinada peth canau de tv ABC tà amassar toti es sòns troçi.
Referències
3.- Smith AS, Dyke GJ. 2008. The skull of the giant predatory pliosaur Rhomaleosaurus cramptoni: implications for plesiosaur phylogenetics. Naturwissenschaften e-published 2008.
Comentarios Reales de los Incas
Los Comentarios reales de los incas o Primera parte de los comentarios reales es un libre istorico-literari escrit per lo cronicaire perovian Inca Garcilaso de la Vega. Foguèt publicat a Lisbona en 1609. Tracta de l'istòria, las costumas e las tradicions de l'Empèri Inca de Peró. Es la primièra granda òbra de la literatura peroviana e una de las mai importantas del periòde colonial. D'unes lo consideran coma la cançon de gèsta de la nacion peroviana. Aguèt una influéncia importanta suls istorians e escrivans perovians e americans fins a la mitat del sègle XIX, quora òm comencèt a se questionar sus sa valor istorica.
Fenolhet (omonimia)
Lo mot fenolhet designa un luòc onte ven lo fenolh. Es present en toponimia:
Aurimont
Aurimont (en francés tanplan com en occitan) qu'ei ua comuna gascoa d'Occitània situada dens lo departament de Gers e la region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.
Arnuero
Arnuero es un municipi de la província de Cantàbria.
Aurimont
Geografia
vignette|upright=1.6|centre|Comunas a l'entorn.
Le Mesnil-Amelot
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Nòtas
<references group=N/>
Aurimont
Toponimia
Segon Dauzat, lo sens deu nom qu'es probablament « mont d'aur », format deu genitiu latin auri-, damb lo mot que donè aprèp mont en occitan. Comparar damb Aurivalh. Segon Negre, Aurimont que veng de l'adjectiu masculin gascon auri(n) « color d'aur » e de mont. Cf. aurî, aurine (diccionari Palay, p. 88).
Istòria
Bastida fondada en 1287 per Eustache de Beaumarchès en pariatge damb lo monastèri de Saramon.
Cap al sud
Cap al sud es, amb Pròsa occitana, una de las doas colleccions editorialas de l'ostal d'edicion catalana las Edicions del Trabucaire.
Ligams extèrnes
Pròsa occitana Pagina de las colleccions occitanas del Trabucaire.
Acid ribonucleïc de transferiment
right|thumb|200px|Estructura dau ARN de transferiment L'ARN de transferiment o ARNt es un tipe d'acid ribonucleïc encargat de transportar leis aminoacids aus ribosòmas per los incorporar a las proteïnas, pendent lo procès de sintèsi proteïca.
Arredondo
Arredondo es un municipi de la província de Cantàbria.
Sulqui
thumb|200px|left|Sulqui de competicionthumb|200px|sulqui argentin, SimocaUn sulqui qu'ei ua mena de veitura ipomobila prevista entà estar sedut pas sus ua banc endavant ; qu'ei provesit de duas granas arròdas. Au contre deu bròs, non permet de pas de portar cargas de las granas e que pòt har viatjar paucs passatgèrs e sonque a l'avant (au contre d'ua grana veitura).
Qu'ei tostemps conservat com un biais modèrne de transpòrt dens país on lo chivau b'ei hèra emplegat (com en Argentina) mes qu'ei mei que mei aisit deu trobar dens competition de corrudas.
La ciutat argentina de Simoca (Província de Tucumán) qu'ei considerada com la capitala nacionau deu sulqui e qu'acesa ua hestejada vodada ad aquesta tradicion.
Bèta oxidacion
La bèta oxidacion qu'ei ua via metabolica ciclica de dregadacion deus acids gras qui's debana en 4 reaccions qui libera moleculas d'acetilCoA (compausadas de dus carbònis) qui pòden alavetz entrar dehens la via catabolica deu cicle de Krebs. A despart de l'acetilCoA la reaccion que libera tanben ua molecula d'acilCoA qui torna entrar dehens lo cicle de la bèta oxidacion entà continuar de degradar la longa cadena carbonada lipidica deus acids gras.
Temple dels Salins
Lo Temple dels Salins es lo nom del temple màger de la Glèisa Reformada de França a Tolosa, que se tròba a la Plaça dels Salins.
Lo bastiment
Lo bastiment foguèt l'Ostal del Rei. De la Renaissença a la Revolucion fòrça reis i demorèron pendent lor visita a Tolosa. Venguèt un temple protestant en 1911. Una obertura foguèt facha dins la torre medievala per far l'entrada e la veirièra al dessús. La pòrta gotica originala foguèt transferida sus la faciada de l'Androna de la Tresaurariá.
Alsàcia e Lorena
Alsàcia-Lorena (Elsaß-Lothringen en alemand; Alsace-Lorraine en francés; Elsàss-Lotrìnge en alsacian) foguèt un territòri imperial d'Alemanha. Administrativament, fai partida de la region del Grand Èst dins l'Estat francés. Es despartida sus los departaments de Bas Ren, Haut Ren e Mosèla.
Crotz de guèrra dei Teatres d'operacions exterioras
La Crotz de guèrra dei Teatres d'operacions exterioras es una decoracion de la Republica Francesa creada en 1921. Es destinada a guierdonar lei militars e lei civius aguent obtengut una citacion per fachs d'armas. Son atribucion es suspenduda per un decrèt de 1992. Pasmens, foguèt decernida per d'accions realizats en Kosova en 1999.
John Locke
vinheta|200px|drecha|John Locke
Locke Estudièt la medecina a Oxford, dintrèt al còrs diplomatic çò que li permetèt de demorar en França un cèrt temps e de contactar los cartesians. En 1683 se refugièt als Païses Basses per evitar de represalhas politicas. Aprèp la Revolucion Gloriosa de 1688 tornèt dins lo seu país e publiquèt las seunas òbras mai importantas:
L'Assag sus l'entendement uman comença amb una critica destructritz de l'afirmacion de l'existéncia d'idèas innadas de la consciéncia, preconizada pels racionalistas. Quand nais la nòstra consciéncia es coma una pagina blanca o tabula rasa. Coma i a pas d'idèas innadas en nosautres, aquelas pòdon pas fondar la compreneson del mond. Coma la rèsta dels empiristas, Locke considerarà que la coneissença se trai de l'experiéncia (empiria en grèc), a travèrs dels senses.
Ensenha dei bleçats militars
L'Ensenha dei bleçats militars es una decoracion de la Republica Francesa creada lo 11 de decembre de 1916. Es normalament atribuida ai militars bleçats dins lo corrent d'un conflicte o d'una operacion militara. Après la Segonda Guèrra Mondiala, foguèt tanben decernida ai presoniers de guèrra bleçats dins un camp alemand e ais desportats.
Savinhargues
Savinhargues o Sauvinhargues (Savignargues en francés) es una comuna occitana, situada dins lo departament de Gard e la region.
Mari (vila)
thumb|[[Zigorat de Mari (près deu palais)]] Mari qu'ei ua ciutat-estat de la Siria antica. Que correspond au sit actuau de Tell Hariri, situat a l'èst de Siria a de la vila d'Abu Kamal e a ua detzena de quilomètres de la termièra iraquiana, sus la riba occidentau d'Eufrates. Qu'estó ua importanta ciutat mesopotamiana autanlèu lo millenni III abC, contemporanèa de la civilizacion sumeriana d'Uruk.
Edicions del Trabucaire
Las edicions del Trabucaire es un ostal d'edicion catalana de Perpinhan que prepausa doas colleccions occitanas, Pròsa occitana e Cap al sud.
En particular, es l'editor del roman de Joan-Maria Pieyre, Rai la mòrt.
Joan de Cabanas (escrivan auvernhat)
Joan de Cabanas (nascut Jean-Marie Bonhomme a Orlhac o 29 de junh de 1908 e mòrt a Orlhac lo 11 d'abril de 1991 ) èra un poèta auvernhat, autor d'òbras en occitan orlhagués e en francés.
Jean Froissart
Jean Froissart (c.1337 - c.1405) foguèt un dels principals cronicaires de la França medievala. Durant de sègles, las Cronicas de Froissart foguèron consideradas las principalas expressions de la narrativa istòrica del sègle XIV en Anglatèrra e en França. Sa descripcion istòrica es tanben una de las principalas fonts d'informacion sus la Guèrra de Cent Ans.
El Astillero
El Astillero es un municipi de la província de Cantàbria.
Arnold Kohlschütter
thumb|Arnold Kohlschütter Arnold Kohlschütter (Halle, 6 de julh de 1883 – Bonn, 28 de mai de 1969) foguèt un astronòm e astrofisician alemand. En 1914 descobriguèt, amassa amb Walter Sidney Adams, que la luminositat absoluda d'una estela èra proporcionala a l'intensitat relativa de las linhas dins l'espèctre, eveniment que permetèt puèi als astronòms de determinar la distància de las estelas en far servir l'espectroscòpi. Per omenatjar son trabalh un cratèr de la Luna foguèt batejat Kohlschütter.
Charles de Gaulle
Charles André Joseph Marie de Gaulle (22 de novembre de 1890, Lilla - 9 de novembre de 1970, Colombey-les-Deux-Églises) foguèt un generau e un òme politic francés que foguèt lo fondator e lo cap dei fòrças francesas liuras pendent la Segonda Guèrra Mondiala, cap dau Govèrn Provisòri de la Republica de 1944 a 1946 e President de la Republica de 1958 a 1969. Foguèt tanben en 1958 lo fondator de la Cinquena Republica Francesa que definís totjorn a l'ora d'ara leis institucions de França. Son accion a la tèsta dau país a egalament prefondament marcada son economia e sa politica, especialament dins lo domeni deis afaires estrangiers, e sei successors gardèron lei linhas principalas defenidas per de Gaulle coma lo renfòrçament dei relacions diplomaticas amb Alemanha o l'independéncia granda a respèct de la politica estatsunidenca.
Naissança
right|thumb|Luòc de naissança de Charles de Gaulle a Lilles.
Charles de Gaulle nasquèt dins una familha de la noblesa parlementària parisenca. Segon lei recèrcas menadas per son grand e son paire, aquela familha èra l'eiretiera d'una familha de noblesa d'espasa francesa que l'ancessor pus ancian será Richard de Gaulle qu'obtenguèt un fèu en Normàndia vèrs 1210. Au començament dau sègle XV, un nomat Jehan de Gaulle assaièt de resistir ais Anglés dins la region de Vire après la desfacha d'Azincourt mai deguèt finalament s'exilar en Borgonha. Ai sègles XVII e XVIII, la familha partiguèt s'installar en Champanha puei dins la capitala vèrs la mitat dau sègle XVIII.
Per respectar una tradicion de sa familha maternala, la jacina se debanèt dins la vila de Lille. Sa maire èra Jeanne Maillot, originària d'una familha d'industriaus de Lilles, e son paire èra Henri de Gaulle qu'èra professor de lètras, d'istòria e de matematicas au Collègi de l'Immaculée-Conception de París dirigit per lei jesuistas. Aguèt tres fraires e una sòrre :
Educacion
Fòrça rapidàment gràcias a son paire, Charles descurbiguèt leis òbras de Maurice Barrès, Henri Bergson e Charles Péguy. Son paire se disiá monarquista de regrèt, èra legeire dau jornau Action Française mai partisan de l'innocència de Dreyfus. Sa maire èra tanben passionada de politica e èra fòrça patriota. Charles de Gaulle acomencèt seis estudis primaras dins una escòla catolica e aguèt son paire coma professor. Puei, foguèt inscrich dins un collègi jesuista bèlga au castèu d'Antoin. En 1908, intrèt 119 sus 221 a l'Escòla militar de Saint-Cyr après d'estudis au collègi jesuista Stanilas de París. En 1912, ne'n sortiguèt 13 e jonhèt l'infantariá e lo 33 regiment d'Arras comandat per lo coronèu Pétain.
Maridatge e descendéncia
Charles de Gaulles se mariguèt a Calais ambé Yvonne Vendroux (1900-1979). Aguèron tres enfants : D'un biais generau, divèrsei membres de la familha de Gaulle, descendents dirèct dau generau o de sei fraires, an realizat de carrieras importantas dins lei domenis militars, politics, scientifics o economics.
Premiera Guèrra Mondiala
La Premiera Guèrra Mondiala se devesiguèt en dos periòdes principaus per de Gaulle que participèt ai combats coma oficièr fins a sa captura en 1916. Après, demorèt presonier fins a la fin de la guèrra. D'efèct, vengut luòctenent lo 1 d'octòbre de 1913, foguèt bleçat a la camba tre son premier combat a Dinant lo 15 d'aost de 1914. En genier de 1915, es nomat capitani e prenguèt lo comandament de la 7 companhiá du 33 RI en Champanha. Foguèt tornarmai bleçat lo 10 de març de 1915 a la man senèstra. Durant aqueu periòde, foguèt considerat coma un oficièr estrict e de còps cassant mai son intelligència e son coratge en fàcia de l'enemic li permetèt de venir l'adjonch dau comandant dau 33 RI. Enfin, lo 2 de març de 1916, sa companhiá foguèt anientada durant la defensa dau vilatge de Douaumont e de Gaulle foguèt bleçat per lo tresen còp de la guèrra e capturat per leis Alemands. En captivitat, assiaèt de s'escapar sièis còps sensa succès e foguèt finalament liberat après la signatura de l'armistici lo 11 de novembre de 1918. Foguèt decorat de la crotz de chivalier de la Legion d'Onor e de la crotz de guèrra 1914-1918 amb estèla de bronze.
L'entre doas guèrras
Après la Premiera Guèrra Mondiala, de Gaulle contunièt sota la proteccion dau marechal Pétain e venguèt un teorician militar partisan de l'utilizacion dei blindats dins una guèrra de movement. De 1919 a 1921, foguèt mandat en Polonha per ajudar a la formacion de l'armada polonesa novèla en lucha còntra l'URSS. A son retorn, venguèt professor d'istòria a l'Escòla militara de Saint-Cyr avans d'intrar a l'Escòla Superiora de Guèrra. I foguèt regularament en conflicte ambé sei professors en causa de sa contestacion de sei visions jutjadas tròp defensivas e foguèt mau notat. Pasmens, Pétain intervenguèt dirèctament en 1924 per melhorar aquelei nòtas e l'afaire permetèt a de Gaulle de se forjar una reputacion d'oficièr prometeire.
Lo 25 de setembre de 1927, venguèt cap de batalhon a anèt a Trèva per dirigir lo 19 Batalhon de Caçaires a Pè (BCP). Après doas annadas, foguèt au Liban onte passèt tanben doas annadas. Totjorn gràcias au sostèn de Pétain, foguèt afectat en novembre de 1931 au Secretariat generau de la defensa nacionala. Aqueu pòste aguèt una influéncia decisiva per sa carriera car li permetèt de s'iniciar ais afaires de l'Estat car foguèt cargat de trabalhar sus lo projècte de lèi militara. Venguèt luòctenent-coronèu lo 25 de decembre de 1933 e coronèu lo 25 de decembre de 1937.