cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Temperatura
La temperatura se mesura amb un termomètre e l'objècte de sa mesura es una disciplina scientifica dicha termometria. Relativament anciana, utiliza d'instruments e d'unitats variats. Leis instruments pus frequents son lo termomètre e lo termocoble. L'unitat de mesura internacionala es lo kelvin qu'es generalament utilizat per lei fisicians e lei quimistas. Pasmens, lo gra Celsius e lo gra Fahrenheit (dins lei país anglosaxons), ben adaptats a la vida vidanta, demòran fòrça utilizats.
Tectonica de las placas
La teoria d'Alfred Wegener
Pasmens, se lo trabalh de Wegener trobèt quauquei defensors (René Jeannel), mau capitèt de convéncer la màger part de la comunautat scientifica. Lo problema principau èra que lei conoissenças dau periòde permetián pas d'explicar la causa dei desplaçaments continentaus observats. De mai, en luòga d'admetre son ignorància, Wegener prepausèt de mecanismes impossibles basats sus la fòrça d'Eötvös ò lei fòrças de marèia. Aquò permetèt a seis adversaris de ridiculizar sa teoria.
Temperatura
Istòria
thumb|left|Retrach de [[William Thomson, Lord Kelvin|Lord Kelvin.]]
Tectonica de las placas
La descubèrta de l'expansion dei fons oceanics
thumb|right|Temps dei fons oceanics (en roge lo pus recent, en blau lo pus ancian).
Temperatura
Istòria
La nocion de temperatura, eissida dei sensacions de freg e de caud, sembla relativament anciana. D'efiech, dins un tractat datant dau sègle III avC, Filon de Bizanci depintèt un aparelh, dich termoscòpi, que permetiá de detectar un rescaufament de l'aire. Un autre termoscòpi foguèt concebut per Eron d'Alexàndria au sègle I avC. Lei dos instruments utilizavan de tubes e de balons emplits d'aiga e d'aire. Durant una exposicion au Soleu, lo nivèu de l'aiga varia en causa de la dilatacion de l'aire. Pasmens, dins lei dos cas, mau capitèron de comprendre lo foncionament de seis instruments en causa dei limits de la fisica antica.
Lei termoscòpis seguents foguèron inventats au començament dau sègle XVI per Galileo Galilei (1564-1642) e per Santorio Santorio (1561-1636). Lo premier aguèt l'idèa d'emplir lo tube d'alcòl per establir una mesura pus precisa. Lo segond melhorèt mai l'idèa amb l'apondon de graduacions. L'utilizava, coma mètge, per mesurar lo « gra de calor » dei malauts. Es ansin de còps creditat de l'invencion dau premier termomètre. Dins aquò, lo resultat de son aparelh èra fòrça influenciat per la pression atmosferica. Lo premier termomètre vertadier foguèt concebut per Ferrand II de Medicis (1610-1670) en 1654, dètz ans après la descubèrta de la pression atmosferica per Evangelista Torricelli (1608-1647).
Tectonica de las placas
La descubèrta de l'expansion dei fons oceanics
La descubèrta dei dorsalas permetèt de trobar la causa que mancava a Alfred Wegener. Foguèt completada en 1964 per aquela dei zònas de subduccion per George Plafker. Aquò permetèt d'explicar la disparicion de la crosta oceanica e de provesir la premiera teoria complèta dau desplaçament dau continent. Ansin, lei fons oceanics, d'una densitat pus auta que lei massas continentalas, venguèron lo motor de la deriva dei continents.
La mesa en plaça de la teoria de la tectonica dei placas
En 1958 e en 1961, leis oceanografs Ron G. Mason e Arthur D. Raff descurbiguèron d'anomalias magneticas en liame amb lei dorsalas oceanicas. Aquò menèt a la descubèrta dei falhas transformantas per lo geofisician Drummond Matthews en 1963. Dos ans pus tard, Tuzo Wilson desvolopèt aqueu concèpte per aqueu de placa litosfèrica. La superficia terrèstra foguèt alora devesida en una mosaïca de placas. En 1968, William Jason Morgan e Xavier Le Pichon prepausèron, d'un biais independent, un modèl amb sièis placas principalas e divèrsei placas segondàrias. Aquò entraïnèt l'adopcion de la teoria de la tectonica dei placas per la màger part de la comunautat scientifica. Uei, lei modèls pus recents identifican sèt placas principalas e uech placas segondàrias que son separadas per de desenaus de microplacas.
Iter-pisha
Iter-pisha es lo dotzen rèi de la premiera dinastia d'Isin. Reinèt entre 1836 e 1827 aC mai lei datas exactas son inconegudas. Son predecessor es Zambiya e son successor es Ur-Dukuga. Pendent son rèine, se supausa qu'Isin traversèt un periòde trebolat.
Tectonica de las placas
Generalitats
La litosfèra, jaç exterior rigid de la Tèrra compausat de la crosta terrèstra e d'una partida dau mantèu superior, es devesida en placas dichas « litosfericas » ò « tectonicas ». Aquelei placas an de movements variats, çò qu'entraïna la formacion de diferents tipes de frontieras entre elei : falhas convergentas, falhas divergentas ò falhas transformantas. Aquelei frontieras son lo luòc privilegiat deis activitats sismica e volcanica, de l'orogenèsi e de la formacion dei fòssa oceanicas. La velocitat mejana d'aquelei placas varia de 0 a 100 mm/an. Lo movement dei placas es possible car la litosfèra es pausada sus l'astenosfèra, la partida ductila dau mantèu superior. Aquela mobilitat es lo resultat dei movements de conveccion qu'animan lo mantèu terrèstre.
Temperatura
Istòria
A partir de la fin dau sègle XVII, la multiplicacion de termomètres precís necessitèt d'unificar lei mesuras. Lo premier es probablament Carlo Renaldini (1615-1698) que prepausèt d'utilizar lo ponch de fusion de l'aiga coma referéncia en 1694. Plusors escalas foguèron ansin definidas durant lo sègle seguent. Lei doas pus famosas foguèron : En 1848, la descubèrta dau zèro absolut permetèt a Lord Kelvin (1824-1907) de prepausar una escala de temperatura absoluda. Pasmens, foguèt necessari d'esperar fins a 1960 per veire l'adopcion oficiala dau kelvin coma unitat internacionala de temperatura.
Tectonica de las placas
Lei placas
Existís dos tipes de placas tectonicas que son dotadas de caracteristicas ben diferentas.
Kujula Kadphises
Kujula Kadphises foguèt lo fondador de l'Empèri koshan que regnèt al sègle I apC, segon Bopearachchi, de de 40 a 90 o 95.
Tectonica de las placas
Lei placas oceanicas
Lei placas oceanicas son principalament compausadas de litosfèra oceanica qu'es un ensemble geologic rigid format de crosta oceanica e d'astenosfèra. La litosfèra oceanica se tròba au fons deis oceans levat de quauqueis excepcions raras. La crosta oceanica es principalament constituïda de ròcas maficas, aguent de concentracions autas de fèrre, coma lei gabros e lei basalts. Per aquela rason, a una massa volumica mejana de 2,9 g/cm3 còntra 2,7 g/cm3 per la crosta continentala. En dessota, lo mantèu litosferic a una densitat de 3,3 g/cm 3.
Temperatura
Istòria
En parallèl, l'aparicion e lo desvolopament de la termodinamica permetèt de liar la nocion de temperatura a de proprietats fisicas coma l'agitacion termica dei moleculas d'una mòstra de gas. Aquò permetèt de remplaçar lei concèptes empirics de « caud » e de « freg ». Pasmens, entraïnèt l'emergéncia de mai d'una definicion fondada sus de fenomèns diferents coma l'agitacion termica, l'equilibri termic e l'entropia.
Tectonica de las placas
Lei placas oceanicas
La litosfèra oceanica es creada au nivèu dei dorsalas. Son espessor es inicialament febla mai aumenta lentament quand s'aluncha de son ponch d'emission. Aquel espessiment es la consequéncia dau refrejament de la partida superiora dau mantèu situada sota la crosta e per la sedimentacion a la superficia de la crosta. La crosta oceanica aganta generalament una espessor de 10 km e la partida dau mantèu integrada a la placa 80 km. Lo refrejament de la litosfèra oceanica aumenta pauc a pauc sa densitat.
Temperatura
A partir de la teoria cinetica dei gas
thumb|right|Representacion simplificada de l'[[agitacion termica dins una mòstra de gas.]]
Tectonica de las placas
Lei placas oceanicas
En causa de sa densitat auta, la litosfèra oceanica a tendància a sotar sota la litosfèra continentala au nivèu dei zònas de subduccion. Disparéis alora pauc a pauc dins lo mantèu terrèstre. Ansin, la màger part de la litosfèra oceanica actuala a mens de 200 milions d'ans. Pasmens, dins de cas rars, es la crosta continentala que pòu passar en dessota de la placa oceanica (obduccion).
Lei placas continentalas
Lei placas continentalas son principalament compausadas de litosfèra continentala qu'es un ensemble rigid format de crosta continentala e d'astenosfèra. Correspòndon mai ò mens ai continents elei meteissei, ai platèus continentaus e ai tèrmes continentaus. Se son pus espessas que lei placas oceanicas, an una densitat pus febla (2,7 còntra 2,9) car son constituïdas de granitoïds e de ròcas metamorficas pus leugieras que lei basalts e lei gabros.
Temperatura
A partir de la termodinamica
La definicion termodinamica de la temperatura foguèt formulada per lo premier còp per Lord Kelvin. Es basada sus una maquina teorica qu'es dicha motor de Carnot que fonciona segon un cicle de Carnot. Aqueu motor preleva una quantitat de calor Q1 d'una sèrva cauda e transferís una quantitat de calor Q2 vèrs una sèrva freja. La diferéncia d'energia es transmesa, sota forma de trabalh termodinamic, a una « sèrva de trabalh » que representa la poissança dau motor. Lo motor fonciona pron lentament per èsser en equilibri termodinamic a cada ponch de son cicle, çò que permet d'empedir la formacion d'entropia. La quantitat d'entropia prelavada de la sèrva cauda quand la sèrva de trabalh es caufada es alora egala a aquela que passa vèrs la sèrva freja quand la sèrva de trabalh es refrejada. Dins aqueu cas, es possible de definir lei temperaturas termodinamicas T1 e T2 de la maniera seguenta :
Tectonica de las placas
Lei placas continentalas
La crosta continentala es mai que mai producha per lei procès tectonics que se debanan ai limits entre placas convergentas. L'ensemble de sei ròcas es lo resultat de la transformacion de basalts leugiers. Pasmens, aquelei mecanismes an engendrat una gròssa quantitat de ròcas diferentas. En causa de sa massa pus leugiera, la crosta continentala intra pas en subduccion. Sa destruccion es donc rara e, segon lei conoissenças actualas, la màger part dei massas continentalas actualas se son formadas a la fin de l'Arquean (4-2,5 Ga).
Temperatura
A partir de la termodinamica
Lo principi zèro de la termodinamica permet d'utilizar aquela relacion per mesurar la temperatura absoluda d'un sistèma se la temperatura dau sistèma de mesurar es la meteissa d'aquela de la sèrva cauda.
Tectonica de las placas
Lei placas actualas
thumb|600px|Mapa de las principalas placas tectonicas terrèstras
En 2003, 52 placas tectonicas èran estadas identificadas. Lei sèt placas que forman la màger part dei continents e de l'Ocean Pacific son consideradas coma lei placas principalas de la tectonica actuala : Uech autrei placas pus pichonas son dichas « placas segondàrias ». Ocupan de superficias importantas dau glòbe mai, franc de la placa arabica, son quasi unicament compausadas de litosfèra oceanica : En mai d'aquò, de microplacas se tròban entre lei limits dei placas principalas e segondàrias. Ocupan lei zònas de transicion, fòrça fragmentadas, entre lei placas pus importantas.
Lo nombre de placas evoluciona lentament. Pasmens, a l'escala dei temps geologics, la disparicion d'una placa es possibla, compres d'una placa importanta. Una premiera possibilitat es la disparicion complèta d'una placa oceanica per subduccion. Una segonda possibilitat es la fusion de doas placas. Aqueu fenomèn pren generalament la forma de l'integracion d'una placa pichona au sen d'una placa pus importanta. Per exemple, en Euròpa, la Peninsula Iberica se tròba sus una paleoplaca, la placa iberica, que fusionèt amb la placa eurasiatica a la fin de l'Oligocèn (33,9-23,0 Ma). Un autre exemple de placas tectonicas ancianas es la region de Tibet qu'es formada dei rèstas de doas placas esquichadas entre la placa indiana e la placa eurasiatica.
Lei zònas de divergéncia
Lei zònas de divergéncia aparéisson quand doas placas s'alunchan en causa d'una montada de magma. Aqueu fenomèn es a l'origina de la mesa d'un volcanisme effusiu qu'es creator de litosfèra. La màger part dei zònas de divergéncia se tròban dins leis oceans onte forman de cadenas montanhosas lòngas que son dichas « dorsalas oceanicas ». Pasmens, de zònas de divergéncia pòdon tanben se formar dins de massas continentalas. Menan alora a la formacion d'una vau d'afondrament dicha « rift ». Se la divergéncia continua, la dubertura d'un rift pòu menar a la formacion d'un ocean novèu.
Lei zònas de convergéncia
Lei zònas de convergéncia son caracterizadas per lo tuert entre doas placas qu'avançan dins de direccions opausadas. Aquò pòu entraïnar la mesa en plaça de plusors fenomèns segon la natura dei doas placas implicadas per la collision. S'una placa oceanica i participa, a generalament tendància a sotar dins lo mantèu en causa de sa densitat pus auta (fenomèn de subduccion). La fusion parciala dei ròcas d'aquela placa pòu alora entraïnar la formacion de volcans au nivèu de l'extremitat de l'autra placa. S'aquela segonda placa es de tipe oceanic, lei volcans forman un arc volcanic (Japon, Antilhas...). S'es de tipe continentau, lei volcans s'intègran a una cadena de montanhas (Andes...).
L'orogenèsi, es a dire la formacion de montanhas, es un fenomèn fòrça frequent dins lei zònas de convergéncia. D'efiech, una placa continentala blocada per la subduccion d'una placa oceanica pòu aisament se fronsir (Andes, Aups...). Lo fenomèn a tanben luòc quand doas placas continentalas se percutisson. Pasmens, pòu èsser amplificat per lo fach que lei placas continentalas intran pas en subduccion en causa de sa densitat febla (Imalaia...). Enfin, dins quauquei cas rars, es la crosta continentala que passa en dessota de la crosta oceanica (fenomèn d'obduccion). Aquò entraïna la formacion de montanhas que presentan de formacions geologicas particularas que son dichas ofiolitas (Oman...).
Lei zònas de descrocament
Lei zònas de descrocament son de regions d'esquilhament orizontau de doas placas, una a costat de l'autra. Aquelei zònas permèton d'acompanhar lei movements de divergéncia e de subduccion. D'efiech, son sovent constituïdas de falhas transformantas que copan lei dorsalas d'un biais perpendicular. Aquelei limits entre doas placas son geologicament activas (tèrratrem, volcans, etc.) car subisson la pression en provenància dei zònas de divergéncia.
La fòrça motritz dau desplaçament
Lo refrejament progressiu de la Tèrra es la causa majora de la tectonica dei placas. D'efiech, la planeta nòstra es un objècte caud en causa de la temperatura iniciala dei materiaus a l'origina de sa formacion e en causa de la desintegracion d'elements radioactius dins sei jaç intèrnes. L'evacuacion d'aquela calor entraïna donc de movements de conveccion dins lei jaç intèrnes de la Tèrra, especialament au sen dau mantèu. Segon lei concepcions actualas, aquelei movements dau mantèu serián a l'origina dau movement dei jaç geologics extèrnes. Lei desplaçaments entraïnats per aquelei mecanismes son lents, de l'òrdre de 10 a 130 mm/an, e favorizats per la preséncia d'aiga (lubrificacion dei placas).
Aquela vision classica de la fòrça motritz dau movement dei placas es contestada dempuei leis ans 1980-1990 per de teorias que supausan una origina mens prefonda au movement dei placas. Segon elei, existiriá de canaus permetent de movements de magma en dessota de la litosfèra. La rason de la cèrca d'un modèl novèu es l'observacion de diferéncias, de còps importantas, entre la velocitat dei movements de conveccion dins lo mantèu e aquela dei placas litosfericas.
Vènus
Leis observacions menadas per lei sondas espacialas plaçadas en orbita a l'entorn de Vènus an mostrat l'abséncia d'activitat tectonica a la superficia de la planeta. L'espessor de la crosta, de 20 a 50 km, e la natura de ròcas que la compausan, de granits e de basalts pauc desformables, serián la causa d'aqueu fenomèn. En plaça, Vènus auriá de cicles de reformacion de sa superficia. Quand la calor accumulada dins lei jaç superiors dau mantèu vendriá tròp importanta, de fracturas massisas dins la crosta permetrián son evacuacion.
En despiech de l'abséncia d'activitat tectonica a l'ora d'ara a la superficia de Vènus, certanei relèus son benlèu la consequéncia de fenomèns tectonics. Per exemple, lo massís dei Maxwell Montes son probablament eissits de movements de compression ancians.
Mart
Leis elements actuaus permèton pas d'establir l'existéncia d'una activitat tectonica a la superficia de Mart. Au contrari, la preséncia de volcans de ponch caud gigants, coma Olympus Mons, mòstra clarament l'aspècte fix de mai d'un relèu. Pasmens, certaneis estructuras son de còps consideradas coma liadas a una activitat tectonica limitada. Per exemple, es lo cas de la vau de Valles Marineris que podriá èsser un rift. D'autrei falhas dins la region semblan de validar aquela ipotèsi e dessenhar una placa litosfèrica mai una confiermacion definitiva necessita d'observacions pus precisas. De mai, aquela activitat tectonica auriá pas entraïnat la formacion d'autrei placas.
Lei satellits glaçats
thumb|right|[[Fotografia d'Encelada que mòstra una superficia pauc craterizada e la preséncia d'estructuras d'origina tectonica.]]
Plusors satellits glaçats, en orbita a l'entorn dei planetas gigantas dau Sistèma Solar, mòstran d'estructuras que pòdon s'explicar per l'existéncia d'una activitat tectonica. D'efiech, segon lei modèls actuaus, aqueleis objèctes son compausats d'un mantèu de glaç liquid que permet la creacion de criovolcans e de placas. Lo cas tipe es aqueu d'Euròpa dins lo sistèma jovian. Dins lo sistèma de Saturne, Titan e Encelada presentan egalament d'estructuras que semblan la consequéncia d'una activitat tectonica recenta.
Leis exoplanetas
A l'ora d'ara, la poissança dei telescòpis es pas sufisenta per establir l'existéncia d'una activitat tectonica sus una exoplaneta. Dins aquò, lei condicions permetent la mesa en plaça d'una tala activitat son l'objècte de trabalhs de modelizacion car, en l'estat dei sabers actuaus, una tectonica activa es benlèu un factor favorizant l'aparicion de la vida.
Temperatura
A partir de l'entropia
Es tanben possible de definir la temperatura a partir de l'entropia en utilizant lo segond principi de la termodinamica que declara que tota transformacion d'un sistèma termodinamic entraïna una creacion d'entropia. D'efiech, coma es la temperatura que dicta la forma d'un transferiment de calor entre dos sistèmas e que l'entropia de l'Univèrs tend a aumentar, es possible de trobar una relacion entre aquelei grandors.
Escalas de mesura
Divèrseis escalas de temperatura son estadas imaginadas dempuei l'aparicion dau termomètre. Au mens tres son totjorn d'usatge frequent dins la societat actuala. Leis autrei son venguts pus raras mai pòdon aparéisser dins de tèxtes ancians ò dins de disciplinas aguent gardat d'usatges tradicionaus.
Lo kelvin
Lo kelvin (K) es l'unitat de mesura de la temperatura dau Sistèma Internacionau d'Unitats. Per aquela rason, es sovent utilizat en fisica, en quimia e en engenhariá. Es definit a partir dau ponch triple de l'aiga : un kelvin es egau a la fraccion 1/273,16 de la temperatura d'aqueu ponch. Aquela definicion permet de definir una temperatura absoluda bòrd que son origina es lo zèro absolut.
Ur-Dukuga
Ur-Dukuga foguèt lo tretzen rèi de la premiera dinastia d'Isin. Succediguèt a Iter-pisha mai solament la data de la fin de son rèine, en -1827, es conoguda. Per Isin, lo periòde es considerat coma fòrça trebolat.
Temperatura
Lo gra Celsius e leis escalas centigradas
Lo gra Celsius (°C) es l'unitat de temperatura pus utilizada a l'ora d'ara. Sa definicion modèrna es basada sus lo kelvin e correspond a la relacion 1 °C = 1 K – 273,15. Es sovent associat amb lo grad centigrad car lei doas unitats foguèron imaginadas au començament deis ans 1740 a partir dei ponchs de fusion e de vaporizacion de l'aiga. La diferéncia èra lo sens de l'escala : l'escala Celsius originala aviá adoptat l'unitat 0 per la vaporizacion e 100 per la fusion mentre que l'escala centigrada utilizava la notacion contrària. Dins aquò, l'escala Celsius foguèt rapidament reformada per adoptar lo sens centigrad e lei dos tèrmes venguèron sinonims.
Lo gra Fahrenheit
Lo gra Fahrenheit (°F) es una unitat de mesura encara frequenta dins lei país anglosaxons. Foguèt definit per Gabriel Fahrenheit a partir de la temperatura de solidificacion d'una mescla eutectica d'un volum egau de clorur d'amonium e d'aiga e de la temperatura d'un èsser uman en bòna santat mesurada dins la boca. Dins aqueu sistèma, l'aiga se solidifica a 32 °F e se vaporiza a 212 °F.
Termomètre
Lo termomètre es l'instrument pus utilizat per mesurar la temperatura. Lo principi generau de son foncionament es de mesurar l'efiech de la temperatura sus una proprietat fisica conegut d'un sistèma de referéncia. Plusors proprietats son utilizadas coma la dilatacion e la pression d'un còrs (solid, liquid ò gasós), l'evolucion dei proprietats electricas ò magneticas d'un sistèma ò l'evolucion deis emissions electromagneticas d'un còrs (en particular sa color). Pasmens, lei termomètres pus frequents son de termomètres de liquid (mercuri, alcòl) que son basats sus la dilatacion dau liquid dins un tube sarrat.
Termocoble
Un termocoble es un instrument basat sus l'efiech Seebeck, un efiech termoelectric qu'entraïna l'aparicion d'una diferéncia de potenciau electric a la joncion entre dos materiaus somés a una diferéncia de temperatura. Pauc cars, an pasmens una precision limitada, generalament de l'òrdre 0,1 °C.
Medecina
En medecina, la temperatura es una donada importanta per mesurar la santat d'un organisme. D'efiech, una temperatura anormala es generalament un signe de patologia. Es generalament mesurada en gra Celsius ò Fahrenheit.
Abaurrepea
Abaurrepea es una comuna de la Comunautat Forala de Navarra al nòrd d'Espanha.
Temperatura
Meteorologia
En meteorologia, la temperatura es un paramètre important per descriure lo temps e preveire son evolucion. Sa mesura es donc normalizada e correspond a una temperatura mesurada dins una sosta plaçada dins de condicions particularas. Es generalament mesurada en gra Celsius ò Fahrenheit.
Marizy
Marizy es una comuna francesa, situada dins lo departament de Sòna e Léger e la region de Borgonha.
Ofensivas de Silèsia
Leis ofensivas de Silèsia se debanèron dins lo corrent de la Segonda Guèrra Mondiala dau 8 au 24 de febrier e dau 15 au 31 de març de 1945. Organizadas per lei Sovietics, permetèron d'assegurar l'ala nòrd de l'Armada Roja dins son avançada en direccion de Berlin. S'acabèt per un succès sovietic maugrat lo mantenement de pòchas de resisténcia alemanda dins certanei pòrts de la region.
Marizy
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Harry Truman
Harry S. Truman (nascut Harry Truman, sens S.), militar, òme d'afars e òme politic (1884-1972), foguèt president dels Estats Units d'America entre 1945 (aprèp la mòrt de Franklin Delano Roosevelt) e 1953.
Fòrt de la Marga
thumb|200px|Lo Fòrt de la Marga en [[1890]] Lo Fòrt de la Marga (en francés Fort Lamalgue) a Tolon dins lo quartier dau Morrilhon foguèt bastit au sègle XVIII en autor per aparar lo pòrt.
Foguèt fins au començament dau sègle XX una preson onte foguèt detengut Abd-el-Kader avans d'èstre transferit au castèu de Pau.
E uei un bastiment administratiu e sanitari de l'armada de França e tanben l'ostau d'una escòla e d'un jardin d'enfants.
Balaives e Butz
Balaives e Butz es una comuna francesa del departament de las Ardenas e de la region de Champanha e Ardena.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Lo nom "Balaives" significa "polidas aigas" en rason de las fonts avoisinantes.
Le nom "Balaives" signifie "belles eaux" en raison des sources avoisinantes.
Glèisa de Sent Pèir d'Ortès
La glèisa de Sent Pèir d'Ortès qu'ei la principau glèisa de la ciutat de Gaston Fèbus. La soa bastida que debutè au sègle XII. Qu'ei d'estil gotic dab las vòutas mei hautas de Bearn. Que ho restaurada au sègle XIX. Au dehens, qu'ostendeish ua esquiça deu martiri de Sent Danís de Léon Bonnat.
Giey-sur-Aujon
Giey-sur-Aujon es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Nauta Marna e la region de Champanha-Ardena.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
La distincion de Giey-sus-Aujon a mencionat dempuèi 1188. Ela dépendait dels comtes de Châteauvillain. A #èsser affranchie en 1308.
La Soïssa i a implantat una fabrica de teissuts en 1768. Jos la Restauracion, aquela indústria a #èsser transformada en una manufacture de porcellanas.
La seigneurie de Giey-sur-Aujon est mentionnée dès 1188. Elle dépendait des comtes de Châteauvillain. Elle a été affranchie en 1308.
La Suisse y a implanté une fabrique de tissus en 1768. Sous la Restauration, cette industrie a été transformée en une manufacture de porcelaines.
Galhac (Roergue)
Geografia
vignette|upright=1.6|centre|Comunas a l'entorn.
John Thomas
John Thomas (Llanfair Clydogau, País de Galas, 14 d'abril 1838 - Liverpool, 14 d'octobre de 1905) foguèt un fotograf galés. Es conegut per sos retraches e sas fotografias de bastiments religioses.
Dins la Bibliotèca nacionala del País de Galas se tròban mai de 3.100 negatius donats per Sir Owen Morgan Edwards. Dins las anadas 1970, la colleccion foguèt catalogada e preparada per venir accessibla amb las nòvas tecnologias. La colleccion foguèt numerizada en 2001.
Orbaizeta
Orbaizeta es una comuna de la Comunautat Forala de Navarra al nòrd d'Espanha.
.la
Referéncias
Toppdomän
Tahiti
Es l'illa pus poblada de la Polinesia Francesa, amb 69% de la populacion totala. Dispausa de l'aeropòrt internacional de Faaa. La lenga oficiala es lo francés, e lo tahitian o reo mā’ohi la lenga autoctòna.
Geografia
thumb|Plaja d'arena negra a Tahiti Tahiti a una largor maximala de 45 km, amb 132 km de còsta e una superfícia de 1043 km2. Lo punt culminant de l'illa es lo mont Orohena amb 2241 m.
L'illa es formada de doas partidas centradas sus de volcans espandits e units per l'istme de Taravao. La part nòrd-occidentala se nomena Tahiti Nui, o granda Tahiti, e la sud-orientala es Tahiti Iti, o pichona Tahiti. Sonque la franja costièra es abitada amb una penetracion maximala que passa pas los dos quilomètres. Mentre que Tahiti Nui es densament poblada, subretot a l'entorn de Papeete, e dispausa de bonas infrastructuras e d'una forta influéncia de la metropòli francesa, Tahiti Iti es demorada pus isolada en mantenir la cultura tradicionala polinesiana. Lo clima es tropical, caud e umid tot l'an. Sonque i a doas sasons: la seca e l'umida, dita tanben sason de las pluèjas, de novembre a abril. La durada dels jorns e de las nuèits se manten sensiblament constanta tot l'an, independentament de las sasons.
Istòria
thumb|Ostals de natius La populacion nativa es polinesiana, e se pensa que s'es establida dins l'illa vers 300 aC, durant las migracions e colonizacions primerencas de tot l'espaci polinesian a partir de Tònga e Samoa.
Lo sòl fertil e la pesca abondanta an provesit aisidament de noiridura als abitants. La percepcion del caractèr tranquil e alègre dels natius e la caracterizacion de l'illa coma un paradís an impressionat los primièrs explorators europèus, establissent un mite romantic e utopic en Occident que dura encara fins a uèi. L'anglés Samuel Wallis descobriguèt l'illa, en 1767, la nomenant illa del Rei Jòrdi (King George III Island). Louis Antoine de Bougainville faguèt Tahiti famosa en Euròpa amb la publicacion del raconte del seu viatge. La nomenant Nova Citera, en referéncia a l'illa grèga de Citèra ont nasquèt Vènus, descriguèt l'illa coma un paradís sus tèrra amb un pòble que viu aürós e dins l'innocéncia, luenh de la corrupcion de la civilizacion. Las seunas descripcions illustravan lo concèpte del nòble salvatge de Jean-Jacques Rousseau, e an influits los pensaments utopics de filosòfs coma Denis Diderot.
Lo capitani James Cook visitèt Tahiti mantun còp dins los seus tres viatges entre 1769 e 1779. La seuna basa principala foguèt la baia de Matavai, ont bastiguèt lo fòrt Vènus per observar lo trajècte de la planeta. Encara uèi lo luòc se ditz Punta Venus. En 1842 lo reialme de Tahiti foguèt declarat protectorat francés. En 1880 lo rei Pōmare V (1842 – 1891) abandonèt la sobeiranetat a França.
Lo pintor francés Paul Gauguin visquèt a Tahiti entre 1891 e 1901 s'inspirant dels païsatges e dels modèls polinesians; un pichon musèu li es dedicat a Papeari. Dempuèi 2004, Tahiti amb la Polinesia Francesa, ten l'estatut de país d'otramar.
Monrabe
Montrabe, , (Montrabé en francés) es una comuna lengadociana del departament de la Nauta Garona e de la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Geografia
La comuna es situada dins la banlèga èst de Tolosa.
Toponimia
Montrabe vendriá de mont (latin montem) ambe lo resultat de rapa ( > raba) e del sufixe -arius,. La fòrma -èr del sufixe -arius es atestada a Tolosa e a l'entorn, per exemple dins la Cançon de la Crosada. Lo nom actual supausariá çaquelà un reculament d'accent (*Montrabèr > *Montràber > Montrabe).
Lo site municipal, corrèctament interpretat (Montrabe es pas un mont rabent, çò que supausariá una evolucion improbabla cap al nom actual), permet d'arribar a la solucion, gràcias a una atestacion medievala : Monte rapido (carta de 1282). L'evolucion seriá doncas : *Monte rapidus > *Monte ràbedo > *Mont(e) ràbed > Montrabe. La motivacion es la proximitat d'un travèrs e de sas pendas escalabrosas.
Istòria
Pendent l'Ancian Regime, Montrabe èra una comunautat non parròquia, de la diocèsi civila de Tolosa, doncas de la província de Lengadòc, de la generalitat de Tolosa e de la senescauciá de Tolosa. La parròquia (de l'archidiocèsi de Tolosa), comuna ambe Montdosilh e Bèlpuèg, es Sent Marçal (Tolosan). En 1790, Montrabe èra del canton de Tolosa; en l'an IX, del canton de Tolosa-sud, en 1973, de Tolosa-8. La glèisa Sent Marçal es dins Mondosilh.
Lengas grassfields
Las lengas grassfields, parladas en Cameron, constituisson un grop de lengas bantoïdas del sud, que fan partida de las lengas nigèrocongolesas.
Classificacion
thumb|330px|Las lengas grassfields La classificacion del grassfields es, :
Pèir de Marca
thumb|Pèir de Marca Pèir de Marca (Gan, Bearn, lo 24 de gener de 1594 - lo 29 de junh de 1662)que ho un istorian, òmi d'estat (president deu Parlament de Navarra) e de glèisa bearnés deu sègle XVII.
Vadut dens ua familha bearnesa demorada catolica, qu'estudiè a Tolosa.
Que ho partisan d'ua intervencion deu rei en Bearn entà restablir lo catolicisme e qu'expausè aqueste posicion dens lo son Discours d'un Béarnais, très fidèle sujet du roi, sur l'Édit du retablissement de la religion catholique dans tout le Béarn. Politicament que ho tanhent deu cardinau de Richelieu e deu cardinau Mazarin.
Que's he eclesiatic quan vadó veuse e que ho avesque de Cosseran, arquevèsque de Tolosa e puish de París chic abans de morir.
D'ua grana erudicion, qu'ei l'autor d'ua Istória de Bearn en francés (Histoire de Bearn) de valor fondatriz per l'istoriografia bearnesa. Pròche deu poder deu rei Loís XIII deu temps de l'integracion deu Reiaume de Navarra (e donc de Bearn) dens lo Reiaume de França e catolic, qu'expliquè eth medish au rei qu'avèva un pauc estujat certes aspectes istoric de l'independéncia juridica bearnesa (los fòrs de Bearn) dens aquesta grana òbra.
En 1656 que ho cargat d'establir las termièras catalanas enter França e Espanha dab l'avesque d'Orange e que publiquè Marca hispanica sive limes hispanicus, hoc est, Geographica & historica descriptio Cataloniae, Ruscinonis, & circum jacentium populorum (París, ca 1668).
Mont Meager (massís)
Lo mont Meager (en anglés Mount Meager o Mount Meager massif) es un grop de volcans canadencs situat dins los cadenons del Pacific al sud-oèst de Colómbia Britanica, 150 km al nòrd de Vancouver. Amb una altitud maximala de 2 680 m, fan partida de l'Arc volcanic dei Cascadas.
.lb
.lb es lo nom de domeni d'Internet per Liban.
Referéncias
Toppdomän
Projeccion de Mercator
thumb|right|Planisfèri en projeccion de Mercator.
La projeccion de Mercator es una projeccion cilindrica tangenta a l'eqüator dau glòbe terrèstre sus una carta plana formalizada per lo geograf flamenc Gerardus Mercator (1512-1594). Gràcias a sa precision per lei viatges marins, s'es impausada coma lo planisfèri de referéncia.
La projeccion de Mercator fa partida dei projeccions conformas, es a dire que conserva leis angles. Pasmens, a per consequéncia de deformar lei distàncias e leis airaus. Aquela distorsion aumenta amb l'alunchament a respèct de l'eqüator e la projeccion de Mercator pòu pas representar lei regions polaras. De mai, entraïna una aumentacion visuala d'aquelei regions.
Ali ibn Ridwan
Abu'l Hasan Ali ibn Ridwan Al-Misri, sovent designat ulteriorament coma Haly o Haly Abenrudian en Euròpa (a l'entorn de 988 - a l'entorn de 1061) foguèt un mètge islamic, tanben astrològ e astronòm egipcian. Aquel erudit èra un comentador de la medecina antica grèga. Estudiava mai que mai los tèxtes de Claudi Galèn, e los comentaris que faguèt d'un dels libres del savi grèc, l'Ars Parva, foguèron revirats per Gerard de Cremòna.
Villiers-sur-Morin
Villiers-sur-Morin es una comuna francesa, situada dins lo departament de Sèina e Marna e la region d'Illa de França.
Essegney
Geografia
Essegney A bastit entre Langley e Encants, sul marge drech de la Moselle. Un pichon afluent d'aquela, la Font Alemanda, passa a lo-dessus del vilatge de contunh bas cap a lo sieu centre, transeünt jos la tèrra e en sortint al nivèl de la sala de las fèstas.
Villiers-sur-Morin
Nòtas
<references group=N/>
Essegney
Geografia
Essegney est bâtie entre Langley et Charmes, sur la rive droite de la Moselle. Un petit affluent de celle-ci, la Source Allemande, passe au-dessus du village puis descend vers son centre, passant sous la terre et ressortant au niveau de la salle des fêtes.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Al, Essegney se trucava Aussiniacavilla ; en 1309, ven Enseigneis. En 1570, lo nom ven Assigney e Essigney en 1656.
Lo vilatge possedissiá un espital fondat l'an 1438 provesit d'uèch lièchs e administrat per la Sœurs-Grisas de Nancy ; ne demòra pas cap de traça escricha en l'archiu communales.
Los abitants de Essegney e de la pichona Rencey (Regney) devián annalament una talha d'un gròs e 11 deniers per la ramaderia #que i aviá tirat la arada, 9 deniers per la vaca e la bœuf, 3 ponches per la génisse o la bèstia #que i aviá pas pas portada frucha, 5 jos toulois per l'òme sens ramaderia mas en fasent mestièr. Devián per en un autre luòc annalament, lo jorn dels plaids, una renda dicha la pangée, de 2 francs 6 gròs.
Essegney Levava, jos l'Ancian Regim, del bailliage de Encants. Lo ban de Essegney s'estendiá sus Évaux-e-Ménil e, en Meurthe-e-Moselle, sus Sant-Remy-a los-Bòsques.
Au, Essegney s'appelait Aussiniacavilla ; en 1309, elle devient Enseigneis. En 1570, le nom devient Assigney et Essigney en 1656.
Essegney relevait, sous l’Ancien Régime, du bailliage de Charmes. Le ban d’Essegney s’étendait sur Évaux-et-Ménil et, en Meurthe-et-Moselle, sur Saint-Remy-aux-Bois.
Wallis e Futuna
Wallis e Futuna (en lengas localas ʻUvea mo Futuna, Ovea e Fotona) son una collectivitat d'otramar francesa situada dins lo sud de l'Ocean Pacific.
Batalha de Viena
La batalha de Viena se debanèt dins lo corrent de la Segonda Guèrra Mondiala dau 2 au 13 d'abriu de 1945. Opausèt leis armadas sovietica e bulgara a la garnison alemanda de la vila e a divèrsei formacions de la Wehrmacht cargada de protegir la capitala austriana. S'acabèt per una victòria sovietica ambé la capitulacion dei defensors que mancavan de municions per perseguir sa resisténcia. Aquò entraïnèt la formacion d'un govèrn austrian independent que proclamèt la secession d'Àustria dau Tresen Reich.
Wallis e Futuna
La capitala n'es Mata Utu.
Politica
Las illas son devesidas en tres reialmes:
Bèthpoi
De verificar
Noguèra Palharesa
thumb|right|300px|Noguèra Palharesa dins los Terradets La Noguèra Palharesa es una aiga de Val d'Aran e Catalonha, afluent de Segre que fa 154 km de long.
Nais al Plan de Beret, en Val d'Aran, a qualques mètres de la font de Garona, e, a la diferéncia del sieu riu fraire, que se dirigís cap a Occitània e l'Ocean Atlantic, la Noguèra Palharesa se dirigís cap al sud, e travèrsa los dos Palhars, que n'es istòricament l'ais de comunicacion principal e ont ven l'articulador de la vida d'aquestas comarcas. D'en primièr raja pel Palhars Sobeiran, puèi travèrsa lo congòst de Collegats, pel Palhars Jusan. Recep lo riu de Flamisell per la drecha pauc après de passar la vila de la Pobla de Segur, dins la restanca de Sant Antòni o de Susterris. Passada aquesta primièra paissièra, contunha son cors pròche de la vila de Tremp, e tròba tornarmai una restanca pròche del vilatge de Cellers. Immediatament après dintra dins la clusa de Terradets, luòc per ont travèrsa la sèrra de Montsec. Se geta dins Segre sus sa riba drecha paucs quilomètres après d'abandonar las comarcas que li donan lo nom.
Bazeilles-sur-Othain
Bazeilles-sur-Othain es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mòsa e la region de Lorena.
Geografia
Bazeilles-Sus-Othain a traversat pel Othain, un afluent de la Chiers.
Bazeilles-sur-Othain est traversé par l’Othain, un affluent de la Chiers.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Alcañices
Alcañices es un municipi de la província espanhòla de Zamora dins la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Alistair Cameron Crombie
Alistair Cameron Crombie (Brisbane, Austràlia, 4 de novembre de 1915 - Oxford, Anglatèrra, 9 de febrièr de 1996) foguèt un istorian australian especializat dins l'istòria de las sciéncias. Comencèt a estudiar la zoologia e se faguèt conéisser gràcias a sas contribucions e recercas sus la competicion entre las divèrsas espécias animalas abans de cambiar d'interès e de se dirigir cap a l'istòria. Fondèt e presidiguèt la British Society for the History of Sciences.
Prépotin
Prépotin es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Orne e la region de la Bassa Normandia.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Alcubilla de Nogales
Alcubilla de Nogales es un municipi de la província espanhòla de Zamora dins la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Chartrosa dau Glandier
La Chartrosa de Nòstra Dòna dau Glandier se tròba a Baissac, dins lo País de Pompador, en Bas Lemosin, dins l'actuau departament de Corresa.
Fuguet fondada en 1219 de mercé 'na donacion d'Archambaud VI de Combòrn en expiacion d'un crime; fuguet sostenguda au cors daus segles per de benfactors nombrós; abandonada e saquejada a la Revolucion, fuguet aquerida en 1817 per la familha La Farja, qu'en 1834 implantet 'na farja industriala dins l'enbàs. Los chartrós cromperen la proprietat aus La Farja en 1860 e tornar bastigueren lo mostier, qu'auberja auei un centre d'atencion per endecats mentaus.
Medigap
Medigap (o assegurança completaria del Medicare) fa referéncia a divèrses plans d'assegurança medicala privada que venon completar Medicare als Estats Units. L'assegurança Medigap ofrís una cobertura per fòrça dels copagaments e qualques unas de las co-asseguranças ligadas a las despensas d'espital, centres d'infermariá especializats, atencion medica domiciliària, ambulància, equipa medica de longa durada e mètges cobèrts per Medicare. Lo nom de Medigap se deriva de la nocion que i a per cobrir la diferéncia entre las despensas reemborsadas als provesidors per las parts A e B de Medicare pels servicis mencionats anteriorament e la soma totala que se permet crubar per aqueles servicis als Estats Units. Mai de 14 milions d'estatunidencs avián una assegurança complementària de Medicare en 2018, segond un rapòrtvde l'Associacion Estatunidenca d'Asseguranças Complementàrias de Medicare.
Elegibilitat
La elegibilitat per Medicare pòt començar pels estatunidencs quand complisson al mens 64 ans e 9 meses o a la retirada. Aqueles amb un andicap, malautiá renal en estapa terminala, ELA o andicap de la Seguretat Sociala pendent 24 meses consecutius pòdon tanben qualificar pels beneficis anticipats de Medicare. Una persona li cal èsser inscricha en las parts A e B de Medicare abans de se poder inscriure dins un plan Medigap.
Antoine Lavoisier
Antoine-Laurent de Lavoisier (1743-1794) foguèt un nòble francés, considerat lo paire de la quimia modèrna. Lavoisier descobriguèt l'oxigèn.
Durant la Revolucion Francesa, foguèt decapitat.
Malhana
Malhana (Maiano en nòrma mistralenca, Maillane en francés) es una comuna provençala situada dins lo departament dei Bocas de Ròse e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur. Èra dins l'ancian comtat de Provença.
Lo gentilici es malhanenc -a
Es la vila onte nasquèt l'escrivan Frederic Mistral, l'ostau ont nasquèt foguèt transformat en musèu per l'omenatjar.
Geografia
Malhana es una pichòta comuna situada au sud d'Avinhon.
Las vila vesinas son :
Luòcs e monuments
thumb|left|Mas dau Jutge a Malhana. thumb|L'ostau dau Lesèrt en 1914. Frederic Mistral aguèt tres ostaus successius a Malhana, lo mas dau Jutge, l'ostau dau Lesèrt e la qu'es coneguda sota lo nom de Museon Frederi Mistral.
Lo mas dau Jutge, un domeni de 25 ectaras, situat entre Malhana e Sant Romieg, venguèt proprietat de la familha Mistral en 1803. Après la mòrt de son paire Antoine, en 1827, François Mistral n'eritèt. Lo paire dau futur poeta èra alavetz veuse de Louise Laville. D'aquèu maridatge èra naissut Louias, mieg fraire de Frederic Mistral,. Lo 26 de novembre de 1828, François Mistral, veuse dempuèi 1825, se tornèt maridar ambe Adélaïde Poullinet. Es d'aquela union que naissèt lo 8 de setembre de 1830, Josèp Estève Frederic Mistral, que tota l'enfància e la joinessa se passèron au mas dau Jutge, , .La quitèt pas que per seguir seis estudis a Frigolet, d'en premier, a Avinhon puèi, au collègi reiau, en avent obtengut son bacheleirat, en 1847, venguèt, l'an seguent estudiant a la facultat de Drech d'Ais de Provença. Ne sortiguèt a l'estiu de 1851, ambe una licéncia e tornèt viure au mas dau Jutge. Tres ans pus tard, èra la fondacion dau Felibritge.
Frederic e sa maire fuguèron constrench de quitar lo mas dau Jutge, en 1855, après la mòrt de François Mistral. Aquèu toquèt a Louis, lo fiu ainat. Deguèron s'installar dins un pichòt ostau de familha, au sud dau vilatge, que lor èra estat atribuit dins le partage d’eréncia. Frederic li donèt en 1903, lo nom d'Ostau dau Lesèrt après aver fach installar una mòstra de soleu ondrada d'aqueu pichòt reptil. Es ailà qu'acabèt Mirèio, començada au mas dau Jutge, e qu'escriguèt Calendau, ,. thumb|Musèu Frederic Mistral a Malhana. Frederic Mistral i demorèt jusqu'en 1875, an que poguèt s'installar dins l'ostau qu'aviá fach bastir a Malhana, just davant l'Ostau dau lesèrt. Un an pus tard, lo 27 de setembre de 1876, esposèt a Dijon, Marie Louise Aimée Rivière. Fuguèt aicí que visquèron. Venguèt, après la mort dau poeta lo 25 de març de 1914 e la de sa veusa, lo 6 de febrier de 1943, lo Museon Frederi Mistral (Musèu Frederic Mistral),.
Oberschaeffolsheim
Schafelse (en alemannisch; Oberschäffolsheim en alemand estandard; Oberschaeffolsheim oficialament en "francés"; valent a dire Schaeffolsheim Sobiran) es una comuna d’Alsàcia Bassa. Administrativament, es dins lo departament del Bas Ren e la region del Grand Èst de l’estat francés.
Malhana
Luòcs e monuments
Dins son testament dau 7 de setembre 1907, Mistral aviá legat a sa comuna de Malhana, son ostau. Especificava en mai que la comuna ne'n auriá pas possession qu'après la mòrt de son esposa.
Lo Museon es classat monument istoric dmepuèi lo 10 de novembre de 1930, son mobilièr dempuèi lo 10 de febrièr de 1931, çò que permetèt a l'ostau de conservar l'aspècte qu'aviá dau vivent de Frederic Mistral.
Aria
Aria es una comuna de la Comunautat Forala de Navarra al nòrd d'Espanha.
Bèumarchés
Beumarchés (Beaumarchés en francés) qu'ei ua comuna occitana de Gasconha, situada dens lo departament de Gers e la region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.
Geografia
vignette|upright=1.6|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
Lo nom de Beumarchés que li ven de son fondator, lo francés Eustache de Beaumarchais, senescau de Tolosa qui creè un vintenat de vilas, ,. Lo nom deu senescau qu'ei compausat deu francés (Beau + Marchais, « bèra palús », probablament comprés erronèament com « bèth mercat »).
Marcilhan Devath (Marseillan-Débat) qu'ei ua comuna reünida a Beumarchés en 1791. Deu nom de persona latin Marcilianus, o Marcellius, Marcilius.
Istòria
La bastida que's fondè en 1290 (o 1288 : Negre) per convencion enter lo comte de Pardiac e lo senescau de Tolosa, [dempuish 1272], Eustache de Beaumarchais,.
Economia
Viticultura : Costalats de Sent Mont
.lc
.lc es lo nom de domeni d'Internet per Santa Lúcia.
Referéncias
Toppdomän
Lo Grand Periguers
Lo Grand Periguers es una intercomunalitat, perigòrda qu'a l'estatut de comunautat d'aglomeracion. Es situada dins lo departament de Dordonha e la region de Novela Aquitània, ancianament d'Aquitània. Son còdi SIREN es 200040392. La lenga autoctòna es l'occitan lemosin perigòrd e l'occitan lengadocian.
La mapa de l'infobox representa Lo Grand Periguers en 2014.
Orbara
Orbara es una comuna de la Comunautat Forala de Navarra al nòrd d'Espanha.
Lo Grand Periguers
Istòria
Lo Grand Periguers resulta de la fusion, lo 1er de genier de 2014, de doas intercomunalitats de l'aglomeracion pergosina : La fusion es legalizada per l'arrestat n° 121329 dau 6 de decembre de 2012, modificat per l'arrestat n° 2013282-0005 dau 9 d'octobre de 2013.
Après la fusion :
|thumb|center|280px|La Comunautat d'aglomeracion Pergosina (CAP)
|thumb|left|280px|La CC d'Eila e Manoire en Perigòrd |thumb|right|280px|La CC dau País Vernés e dau Terrador de la Trufa Negra)
Composicion
Mapa dau Grand Periguers lo 1er de genier de 2019|thumb|center|upright=2.1 Densitat de populacion de las comunas dau Grand Periguers lo 1er de genier de 2019.|thumb|center|upright=2.1
Veire tanben
thumb|600px|center|Mapa dels EPCI de Dordonha au 1er de genier de 2019
Saint-Paul-en-Pareds
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Toponimia
Las atestacions ancianas son, per lhuec:
Nòtas
<references group="N"/>
Bolaños de Campos
Bolaños de Campos es un municipi de la província espanhòla de Valhadolid dins la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Lena Belkina
Lena Belkina (Tashkent, Union de las Republicas Socialistas Sovieticas, 27 de novembre de 1987) es una de las cantairas (soprano) d'opèra mai famosas del mond.
Thicourt
Thicourt es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mosèla e la region de Lorena.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Dempuèi 1950 Thicourt a beneficiat d'una posicion altimétrique favorabla per l'installacion d'una station militar Ràdio, per excellence lo Deslligament Aire 81/128 ligat a la Basa Aeriana de Mètz. Aquela station aviá per objectiu d'assistir lo atterrissage dels avions a reaccion de MÈTZ Frescaty quand necessària, a barrat l'an 1966.
Dès 1950 Thicourt a bénéficié d'une position altimétrique favorable pour l'installation d'une station militaire Radio, par excellence le Détachement Air 81/128 rattaché à la Base Aérienne de Metz. Cette station avait pour but d'assister l'atterrissage des avions à réaction de METZ Frescaty quand nécessaire, elle a fermé en 1966.