cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Vilanava de Bonlòc
Vilanava de Bonlòc (Villeneuve-lès-Bouloc en francés) es una comuna lengadociana, situada dins lo departament de la Nauta Garona e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Mitridates III (rei part)
Règne
Mitridates es lo filh de Fraates III. Aquest foguèt assassinat per sos dos filhs, Mitridates e Orodes. Mitridates li succediguèt, mas lèu deguèt afrontar son fraire per la lucha per lo tròn. Vèrs 54-53 abC, Orodes venciguèt e venguèt lo nòu rei.
Vilanava de Bonlòc
Geografia
La comuna de Vilanava de Bonlòc es dins l'airal urban de Tolosa; es situada dins lo vinhal de Frontonh sus Giron a 21 km al nòrd de Tolosa.
Istòria
Pendent l'Ancian Regime, la comunautat non parròquia qu'apelam ara Vilanava de Bonlòc èra de la diocèsi civila de Tolosa, doncas de la província de Lengadòc, de la generalitat de Tolosa, de la senescauciá de Tolosa. Vilanava de Bonlòc èra despartit en doás parròquias, Sent Pèire -de-Lézens e Senta Crotz (qu'èra en partida sus Vilanava e l'autra partida sus Gargàs); lo nom de la comunautat dependiá de la parròquia e donc del lòc. En 1790, Vilanava de Bonlòc èra del canton de Bruguièras, en l'an VIII, del canton de Castèlnau d'Estretasfonts, en l'an IX de Frontonh. .
Sent Pèire -de-Lézens e Senta Crotz èran de l'archidiocèsi de Tolosa e de la senescauciá de Tolosa. La glèisa de Sent Pèire èra annèxa de Bonlòc e la de Senta Crotz (desrocada en 1818) èra annèxa de Cepet. Los vocables èran respectivament Sent Pèire e Senta Fe.
Canton d'Eissiduelh
Lo canton d'Eissiduelh es una anciana division administrativa dau Perigòrd (e tanben benleu dau Lemosin), suprimida en 2015, situada dins l'arrondiment de Periguers, lo departament de Dordonha e la region d'Aquitània, adara de Novela Aquitània. Dempuèi 2015, una comuna, Sent Tria, es dins lo canton dau Naut Perigòrd Negre (burèu centralizator : Tenon e las autras 13 son dins lo canton d'Eila-Loa-Auvesera (burèu centralizator : Eissiduelh) . La lenga autoctòna es l'occitan lemosin, dins sa varianta perigòrda.
Istòria
Lo canton d'Eissiduelh se creet en 1790 dins lo districte d'Eissiduelh.
Lo 13 de brumaire an X (4 de novembre 1801), lo canton d'Eissiduelh fuguèt conservat e recebet de comunas dau canton de Janiç (creat en 1793 e format de comunas destachadas de Corresa) en 1793, Janiç, Sent Maimin, Sent Tria e Salanhac, , ,.
A las eleccions departamentalas del 22 de març 2015, en aplicacion dau decret dau 21 de feurier de 2014 que delimita los cantons del departament de Dordonha, lo canton d'Eissiduelh fuguet suprimit, mas Eissiduelh venguèt chapluec d'un canton pus grand.
13 de las 14 comunas, que son de la Comunautat de comunas d'Eila-Loa-Auvesera en Perigòrd (e tanben dins lo canton d'Eila-Loa-Auvesera), passeren en 2017 dins l'arrondiment de Nontronh; Sent Tria, de la Comunautat de comunas dau Terrassonnés en Perigòrd Negre Tenon Autafòrt e dau canton dau Naut Perigòrd Negre, passet dins l'arrondiment de Sarlat e La Canedat. Paguna comuna es donc demorada dins l'arrondiment de Periguers.
Cardessa
Cardessa qu'ei ua comuna bearnesa situada dens lo departament deus Pirenèus Atlantics e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Comunas tanhentas
Monenh, Luc, Laduish, Auloron. vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
La prononciacion qu'ei [kar'desɔ]. Las fòrmas ancianas que son Cardersses en 1385 (nom d'un ostau), Cardesa en 1538, Cardesse (mapa de Cassini, a la fin deu sègle XVIIIau).
Segon Dauzat, Cardessa qu'ei benlhèu un ancian lòc ligat au latin carduus, « cardon ».
Segon Miquèu Grosclaude, lo cardon, com planta utila, que pòt servir a nommar toponimes. Las arribas deu Gave de Pau, près de Nai, qu'an per nom Le Cardède e los poblants qu'èran aperats los cadaires. L'etime que pòt estar lo mot gascon cardèra, dab benlhèu un sufixe locatiu (= lòc on i a...) collectiu basco -tz. L'evolucion que seré carder-tze > carderse > cardesse.
Istòria
Cardessa que ho fondada com bastida en 1324 per Gaston II, vescomte de Foish-Bearn sus las tèrras deus èrms d'Arinc e de Ledeuish. Que dependèva de Monenh, mes dab Jurats e gardes pròpis. Gaston II qu'escambié Cardessa dab Fontaner de Lescun, Senhor d'Esgoarrabaca contra la soa viguria de Monenh. Dinc au sègle XVIau cardessa que ho ligada au Esgoarrabaca. Ad aquesta epòca Jacme de Santa Colòma, senhor d'Esgoarrabaca, rengat deu costat catolic, avó d'exilà's en Espanha, abans de vàder Governador de Tolon.
Villemer (Sèina e Marna)
Villemer  es una comuna francesa, situada dins lo departament de Sèina e Marna e la region d'Illa de França.
Per tutta la vita
Per tutta la vita es lo títol del tresen single de Noemi.
Villemer (Sèina e Marna)
Nòtas
<references group=N/>
Marcilly-lès-Buxy
Marcilly-lès-Buxy es una comuna francesa, situada dins lo departament de Sòna e Léger e la region de Borgonha.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Chamçac
Chamçac (Champsac en francés) es una comuna lemosina situada dins lo departament de la Nauta Vinhana e la region de Novela Aquitània, ancianament de Lemosin.
Sos abitants s'apelan las chamçacas e los chamçacs.
Istòria e toponimiá
Un domeni gallo-roman seriá a l'origina de Chamçac, que lo toponime vendriá dau nom d'òme Camiccius e dau sufixe -acum (domeni de Camiccius).
Niedermodern
Niedermodern en francés (Nìdermodere en alsacian) es una comuna francesa del departament del Bas Ren e de la region del Grand Èst, ancianament d'Alsàcia ..
La Capèla Cabanac
La Capèla Cabanac, , , (Lacapelle-Cabanac en francés) es una comuna carcinòla situada dins lo departament francés d'Òut e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Durango
Durango es una comuna de Biscaia dins la comunautat autonòma espanhòla del País Basc.
Zorraquín
Zorraquín es una comuna de la Rioja.
Saint-Maixent-sur-Vie
Saint-Maixent-sur-Vie es una comuna peitavina, situada dins lo departament de Vendea e la region daus País de Leire.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Toponimia
Las atestacions ancianas son, per lhuec:
Nòtas
<references group="N"/>
Parfondeval (Orne)
Parfondeval es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Orne e la region de la Bassa Normandia.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Quatretonda
Quatretonda es un municipi de la província espanhòla de Valéncia dins la Comunautat Autonòma de la Comunitat Valenciana.
Tolosa (Guipuscoa)
Tolosa es una comuna de Guipuscoa dins la comunautat autonòma espanhòla del País Basc.
Amance (Meurthe e Mosèla)
Geografia
Vilatge perché.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
En 1285, en lo moment dels festivités donadas pel comte de Chiny, a Chauvency-lo-Castèl près de Montmédy, al cors de joutes e de la baralha del tournoi, André e Wichart de Amance son los eròis cantats pel trouvère Jacques Bretel en lo sieu long reportatge poétique : Lo Tournoi de Chauvency
Amance a #èsser cap de-luòc de costat pendent la Revolucion (de 1790 al 8 Pluviôse an IX ).
En 1285, lors des festivités données par le comte de Chiny, à Chauvency-le-Château près de Montmédy, au cours de joutes et de la mêlée du tournoi, André et Wichart d'Amance sont les héros chantés par le trouvère Jacques Bretel dans son long reportage poétique : Le Tournoi de Chauvency
Homo rhodesiensis
Homo rodesiensis ei eth nom d'un ominid bipède. Eth sòn ancessor ère Homo Antecessor e serie ath sòn torn er ancessor d'Homo sapiens. Siguec descrit a trauers d'un cran fossil que un minaire soís Tom Zwiglaar descurbiguèc en 1921 ena mina de hèr e de zinc de Rodesia deth Nòrd, en Broken Hill (aué Kabwe en Zambia). Ath delà deth cran se trapèc tanben ua maishera superior d'un aute individú e tanben un uas sacre, ua tibia e dus troçi d'un femur. En eth sòn moment siguec aperat coma Òme de Rodesia mès ara ei aperat coma er Òme de Broken Hill o er Òme de Kabwe.
Morfologia
Era relacion des uassi demest eri non pòt pas éster confermada damb seguretat mès era tibia e es fossils deth femur son generalaments associats damb eth cran. Se pensa qu'er òme de Rodesia a ua edat demest 125.000 e 3000 ans abans dera nòsta era. Bèri uns estudis an donat totun ua edat demest 1,75 e 2,5 milions d'annades peth cran. Era capacitat craneana der Òme de Broken Hill a estat estimada en 1300 cm3 e açò ei ena linha des datacions hètes hè pauc e situa en ua situacion malaisida era relacion des crans mès ancians. Non se pòt pas donques situar-lo demest 1,75 e 2,5 milions d'annades.
Eth cran a ua cara longa, semblanta a era d' Homo neanderthalensis (açò ei damb un gros nas e arcades superciliars estonantes) mès tanben un cran intermiei demest er Homo sapiens e er Homo neanderthalensis. Segontes es opinions actuales des scientifics, er Òme de Rodesia apertenh ath grop d'Homo heidelbergensis e pr'amor d'açò tanben s'a prepausat que seja aperat coma Homo sapiens arcaic o Homo sapiens rodhesiensis. Per Tim White, se pòt pensar qu'Homo rhodesiensis estosse er ancessor d'Homo sapiens idaltu (Herto) e qu'aguest estosse, ath sòn torn, er ancessor d'Homo sapiens. Totun, que non s'a pogut pas enqüera determinar nat relacion directa d'aguesta espècia.
Relacions e questions pauc clares
Homo rhodesiensis a, morfologicaments, quauques caracteristiques arcaiques comunes damb Homo erectus, Homo ergaster e Homo antecessor; d'autes que'l relacionen damb Homo heidelbergensis e Homo neanderthalensis mès era majoritat confermen era sua relacion damb Homo sapiens. Bères ues caracteristiques intermiejes que'l permeten comparar damb er Òme de Petralona.
Manzi pensa tanben qu'identificar coma ua soleta espècia Homo erectus e Homo sapiens ei hèr ua simplificacion grana que non deisha pas clara era preséncia decisiva des linhatges desseparats en es trobalhes macro-regionaus (4). Dempús d'annades, scientifics coma Koenigswald prepausen classar es descurbertes d'Euròpa e Africa laguens ua linha pre-nendertaliana e ua linha pre-sapiens (5).
Er estudi des alogrops umans der ADN mitocondriau e deth cromosoma Y a confermat que toti es umans actuaus an coma origina Africa. Atau, e maugrat es semblances, es fossils africans deth Pleistocèn miei apartenhen a ua linha evolutiva proche e son un grop desseparat dera linha evolutiva europea. Tà aperar aguestes populacions desseparades dera linha d'Homo sapiens cau alavetz utilizar eth nom d'Homo rhodesiensis tà arremercar ua espècia desseparada (6)(7).
Referències
1.- Rightmire, G. Philip (1998) « Human evolution in the Middle Pleistocene: The role of Homo heidelbergensis », Evolutionary Anthropology, Issues, News and Reviews, 6: 218-227.
2.- Hublin, Jean-Jaques (2001) « Northwestern African Middle Pleistocene hominids and their bearing on the emergence of Homo sapiens », in : L. Barham and K. Robson-Brown (eds.) Human Roots. Africa and Asia in the Middle Pleistocene: 99-121. CHERUB. Boston: Western Academic and Specialist Press.
3.- White, Tim D. et al.(2003) « Pleistocene Homo sapiens from Middle Awash, Ethiopia », Nature, vol. 423 (6491), p. 742-747.
4.- Manzi, G. (2004) « Human Evolution at the Matuyama-Brunhes Boundary », Evolutionary Anthropology: Issues, News and Reviews, vol. 13, p. 11-24.
5.- Koenigswald, G.H.R. von (1971) Historia del Hombre: 137-142. Madrid: Alianza Editorial.
7.- Bermúdez de Castro, José Mª, Martinón-Torres, M., Sarmiento, S. & Lozano, M. (2003) « Gran Dolina-TD6 versus Sima de los Huesos dental samples from Atapuerca: Evidence of discontinuity in the European Pleistocene population? »; Journal of Archaeological Science 30: 1421-1428.
Bibliografia
. Asfaw, Berhane (1983) « A new hominid parietal from Bodo, middle Awash Valley, Ethiopia », American Journal of Physical Anthropology, vol. 61 (3), p. 367-371.
. Bermúdez de Castro, José Mª (2000) El chico de la Gran Dolina. Editorial Crítica. Barcelona. Conroy Glenn C., Gerhard W. Weber, Horst Seidler, Wolfgang Recheis, Dieter Zur Nedden and Jara Haile Mariam (2000) « Endocranial capacity of the Bodo cranium determined from three-dimensional computed tomography », American Journal of Physical Anthropology, vol. 113 (1), p. 111-118.
. Crow, Tim J. (editor) (2002) The Speciation of Modern Homo sapiens. Oxford University Pres. (ISBN 0-19-726311-9)
. Murrill, Rupert I. (1975) « A comparison of the Rhodesian and Petralona upper jaws in relation to other Pleistocene hominids », Zeitschrift für Morphologie und Anthropologie, vol. 66, p. 176-187.
. Murrill, Rupert Ivan (1981) Petralona Man. A Descriptive and Comparative Study, with New Information on Rhodesian Man. Springfield, Illinois: Ed. Charles C. Thomas Pub. Ltd. (ISBN 0-398-04550-X)
. Rightmire, G. Philip (1983) « The Lake Ndutu cranium and early Homo sapiens in Africa », American Journal of Physical Anthropology, vol. 61 (2), p. 245-254
. Singer Robert R. and J. Wymer (1968) « Archaeological Investigation at the Saldanha Skull Site in South Africa », The South African Archaeological Bulletin, vol. 23 (3), p. 63-73. Woodward, Arthur Smith (1921) « A New Cave Man from Rhodesia, South Africa », Nature, vol. 108, p. 371-372.
Berlancourt (Aisne)
Berlancourt es una comuna francesa del departament d'Aisne e de la region dels Nauts de França.
Vertigini
Vertigini es lo títol del quatren single de la cantaira italiana Noemi.
J'accuse…!
thumb|right|250px|La pagina del jornal L'Aurore amb lo famós títol J’Accuse...! 'J'accuse...! (Lettre au president de la Republique)' (Ieu acusi (Letra al President de la Republica)) d'Émile Zola es un plaidejat en favor del capitani Alfred Dreyfus, en fòrma de letra dobèrta al president de França Félix Faure e publicat pel jornal L'Aurore lo 13 de genièr de 1898 dins sa primièra pagina.
Nitrocellulòsa
thumb|right|Representacion dau motiu de la nitrocellulòsa. thumb|right|[[Fotografia d'una mòstra de nitrocellulòsa solida.]]
La nitrocellulòsa (ò nitrat de cellulòsa) es un estèr de cellulòsa utilizat coma explosiu fulminant. Dins lei condicions normalas de temperatura e de pression, es un solid fibrós de color blanc jaunàs, de massa volumica 1,35 a 1,40 g/cm3 e de temperatura de fusion situada entre 160 e 180 °C.
Descubèrt en 1838 per Théophile-Jules Pelouze (1807-1867), es fabricat per tractament de la cellulòsa per l'acid sulfonitric. Aquela reaccion permet de realizar la nitracion de la cellulòsa. Lo mononitrat es una substància fòrça inflamabla e lei dinitrats e trinitrats son d'explosius que pòdon èsser instables en preséncia d'un excès d'acid. Sa fabricacion requièr donc un mestritge important dau procès de produccion. Per empedir una explosion, l'estocatge de la nitrocellulòsa dèu èsser realizat dins de condicions d'umiditat fòrça importanta (mai de 25%) ò dirèctament dins l'aiga.
L'explosion de la nitrocellulòsa produtz una quantitat fòrça importanta de gas e pauc de particulas solidas. Per aquela rason, foguèt estudiat a partir de 1850 per fabricar de pouveras sensa fumada. D'efiech, a respècte de la pouvera tradicionala realizada a partir de sofre, de carbon e de saunitre, una pouvera sensa fumada permet de defugir l'encrassatge de l'arma. La premiera pouvera d'aqueu tipe foguèt concebuda en 1884 per Paul Vieille (1854-1934). Dicha pouvera B, remplacèt lei pouveras precedentas e es a l'origina dei pouveras actualas que son totjorn principalament a basa de nitrocellulòsa.
Tempo (solfegi)
200px|thumb|Duas [[mesuras d'un andante de Mozart intrepretat dab un tempo de 120 temps per minutas (çò qui vòu díser dab 120 trucs de metronòm per minuta).]]Lo tempo en solfegi qu'ei l'anar (mei o mens lèu o mei o mens lent) d'un pèça de musica.
la paraula tempo que vien de l'italian on e significa "temps". En solfegi, totun, temps e tempo que possedeishen dus sens desseparats : lo "temps" qu'ei l'unitat de mesura de la longor de la nòtas o deu silencis (qui poden dura mei o mens d'un temps) mentre qui lo tempo que pòt obligar lo temps a durar un moment brèu o mei long segond que sia lèu o lent.
La vitessa deu tempo que's pòt estar definida precisament e dab un certe nombre de trucs per minutas (impulsats per un metronòm) e que corresponen alavetz haut o baish dab un deus noms italians autrejats respectivament (e imprecisament) aus diferent tempos possibles.
Quesa
220px|vinheta Quesa es un municipi de la província espanhòla de Valéncia dins la Comunautat Autonòma del País Valencian.
Aulnois-en-Perthois
Aulnois-en-Perthois es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mòsa e la region de Lorena.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Bricqueville
Geografia
Bricqueville (anciennement Bricqueville-En-Bessin) li cal pas pas èsser confonduda amb las municipalitats de Bricqueville-la-Blouette e de Bricqueville-sus-Mar totas las doas situadas en lo departament de la Mange. An totun en comun d'aver la meteissa étymologie d'origina scandinave : "Briki villa", lo domeni de Briki, nom d'òme norrois. A anotar lo /a/ de villa #que latinise lo tèrme, aquela voyelle finala en essent pas mai prononciada al, epòca de l'implantacion de las anglo-scandinaves.
Bricqueville (anciennement Bricqueville-en-Bessin) ne doit pas être confondue avec les communes de Bricqueville-la-Blouette et de Bricqueville-sur-Mer toutes les deux situées dans le département de la Manche. Elles ont cependant en commun d'avoir la même étymologie d'origine scandinave : "Briki villa", le domaine de Briki, nom d'homme norrois. À noter le /a/ de villa qui latinise le terme, cette voyelle finale n'étant plus prononcée au, époque de l'implantation des anglo-scandinaves.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Rafelbunyol
Rafelbunyol es un municipi de la província espanhòla de Valéncia dins la Comunautat Autonòma del País Valencian.
Jallanges
Jallanges es una comuna francesa, situada dins lo departament de Còsta d'Aur e la region de Borgonha.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Alfred Dreyfus
thumb|right|250px|Alfred Dreyfus. thumb|right|250px|Cabana d'Alfred Dreyfus dins l'[[illa del Diable.]] Alfred Dreyfus (Mülhausen, 1859 - París, 1935) foguèt un oficièr francés jusieu d'origina alsaciana. Acusat e condemnat per traïson abans d'èsser indultat, puèi reabilitat. Foguèt lo centre del màger conflicte social e politic de la Tresena Republica Francesa, nomenat afar Dreyfus.
Biografia
Dempuèi la desfacha dins la Guèrra Francoprussiana, en 1871 França perdèt Alsàcia, e en fasent emplec de la possibilitat d'eleccion, en 1872 la familha d'Albert Dreyfus optèt per la nacionalitat francesa, e abandonèt la region. Alavetz lo jove Dreyfus, que desirava de veire un còp mai una Alsàcia francesa, decidiguèt de seguir la carrièra militara. En 1878 comencèt d'estudis a l'Escòla Politecnica e devenguèt oficièr d'artilhariá. En 1890 comencèt l'Escòla de Guèrra e lo meteis an se maridèt amb Lucie Hadamard. En 1893 foguèt destinat a l'Estat Major de l'armada al Ministèri de la Guèrra coma capitani en practicas. En 1894 es acusat d'espionatge. Condemnat a deportacion, foguèt degradat lo 5 de genièr de 1895 e deportat a la preson de l'illa del Diable. L'escrivan Émile Zola s'impliquèt dins l'afar Dreyfus e publiquèt dins lo jornal "L'Aurore" son famós Ieu acusi (Letra al President de la Republica). Lo 12 de julhet de 1906, la Cort de Cassacion anullèt definitivament lo jutjament. Foguèt reïntegrat a l'Armada amb sos onors totes, e se retirèt amb lo grad de comandant.
Nangeville
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Rafelguaraf
Rafelguaraf es un municipi de la província espanhòla de Valéncia dins la Comunautat Autonòma del País Valencian.
Cingulata
Cingulata qu'ei un òrdre de mamifèrs deu continent american, caracterizats per la possession d'un clèsc articulat sus l'esquia.
Madara Uchiha
Madara Uchiha (en japonés: うちは マダラ) es lo personatge principal del manga Naruto Shippuden, creat per Masashi Kishimoto.
Mpiemo
Lo mpiemo (o mpyemo) es una lenga banto parlada en Centrafrica, en Cameron, e en Republica de Còngo.
Classificacion
Per Nurse e Philippson (2003), lo mpiemo fa partida d'un grop maka-njem amb lo mvumbo, lo so, lo makaa, lo byep, lo kol, lo bajue, lo konabem, lo bekwel e lo mezime, lo mpompon, lo njem, lo bomwali, lo gyele, l'ukhwejo.
Folquet de Romans
Folquet (o Falquet) de Romans (fl. 1215–1233) èra lo pus famós trobador estacat a la cort de Frederic II del Sant Empèri Roman Germanic, ont se ganhèt una bona reputacion, e mai que qu'aguèsse començat sa carrièra coma joglar. De son trabalh nos demòra quatorze o quinze peças: set sirventés (dos religiós e doas cansos sirventés e una canso de crozada, tres tensos (cadun long de doas coblas), doas o tres cansos sus lo fin'amor, un salut d'amor (o epistòla) de 254 linhas, e una alba religiosa. Sa poesia es generalament clara e eleganta, èra aparentament fòrça religiós.
Folquet èra originari de Romans, luòc de naissença partejat amb la trobairitz Bieiris de Romans. Segon sa vida èra a son aise a la cort e de convèrsa plasenta. . . plan onorat entre la bona societat."
La Capèla de Marival
La Capèla Marival o La Capèla de Miraval  o La Capèla de Marival (Lacapelle-Marival en francés) es una comuna carcinòla situada dins lo departament francés d'Òut e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
El Ràfol de Salem
Ráfol de Salem es un municipi de la província espanhòla de Valéncia dins la Comunautat Autonòma del País Valencian.
Milan Kundera
thumb|250px|Milan Kundera (1980)
Milan Kundera (nascut lo 1èr d'abril de 1929 a Brno, Checoslovaquia) es un escrivan chèc de nacionalitat francesa. Es conegut internacionalament per son òbra màger en chèc Nesnesitelná lehkost bytí (traducha e publicada en francés en 1984 jol títol l'Insoutenable légèreté de l'être). A longtemps viscut en França e a participat a la traduccion en francés de mantun de sos romans coma Nesmrtelnost (l'Immortalité).
Prèmis
En 1985 Kundera recebèt lo Prèmi Jerusalem. Tanben es estat dich qu'es estat candidat al Prèmi Nobel de Literatura.
Siersthal
Siersthal es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mosèla e la region del Grand Èst.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Klaus Ebner
thumb|Klaus Ebner (2008) Klaus Ebner, neishut eth 8 d'agost de 1964 en Viena (Àustria), ei un escrivan austrian de lengua alemanda e tanben un poèta en lengua catalana. Durant es ans 80 publiquèc libres informatics e en revistes literàries primeiros tèxtes cuerti e poesia. Era primeira colleccion de racontes s'editèc eth 2007.
Biografia
Klaus Ebner estudièc lengües romaniques e er alemand, traductologia e economia europèa. Durant es ans 80 trabalhèc per ua associacion e ua revista literària. Dempús començèc ses carrières professionaus coma era traduccion, er ensenhament de lengües estrangères e era collaboracion enes projèctes informatics. Durant es ans 90 er autor escriuec articles especializats e libres sus logiciaus e hilats informatics.
Des dera fi des ans escolars escrivia pròsa corta, poesia e radiocomèdies. Usuaument publicava en revistes literàries e culturaus. Es publicacions en revistes e antologies augmentèren a partir deth 2004. Klaus Ebner ei un autor de narrativa (roman, contes e pròsa curta), assags e poesia. Escriu poesia en alemand e en catalan. Eth 2007 a recebut ua subvencion deth govèrn austriac per escríuer un ensag istoricoculturau sus eth Principat d'Andòrra.
Es tèxtes de Ebner evoquen es societats multiculturals, es mentalitats, es lengües, es etnies e es credences. Era tolerància e era comprenença vien mès visibles encara laguens eth dusau libre Auf der Kippe. Eth poèma "òme de papèr" a estat mencionat ath Prèmi Internacionau de Poesia Nosside. Eth jurat mencionèc era "tristesa metropolitana", representada per òme de papèr qu'a coma minjar era solitud e coma guarnicion era esperança decebuda. Eth poèma catalan el perquè de tot plegat siguec mencionat ara Catalana de Lletres 2004, descriu er afan que sente un escrivan entà escríuer:
Eth 2008, Klaus Ebner arrecebec eth prèmi Wiener Werkstattpreis 2007. Eth tèxte guanhador, Der Flügel Last (Eth pes des ales), ei ua narracion sus ua mainada de sèt ans qu'a càncer. Er estil narratiu adòpte era perspectiva dera mainada. Damb er ensag guanhador ''Was blieb vom Weißen Ritter? (Qué demorèc deth cavalièr blanc?) represente eth roman medievau catalan Tirant lo Blanc'' deth valencian Joanot Martorell a un public de parlar alemand. Er autor honec era pròpria experiéncia de lector damb es hèts istorics e filologics.
Klaus Ebner viu e trabalhe en Viena (Àustria) e ei membre des associacions austriaques des escrivans Grazer Autorinnen Autorenversammlung (GAV) e Österreichischer Schriftstellerverband (ÖSV).
Metronòm
vinheta|200px|Un metronòmUn metronòm qu'ei un aparelh qui pòt trucar precisament un certe nombre de pulsacions per minuatas e atau definir lo tempo per interpretar ua pèça de musica.
Que's pòt reglar en bèth pujar o baishar un pes au long de soa agulha entà que marqui un tempo mei o mens lèu o mei o mens lent. Que ho invetat au cors deu sègle XIX e Ludwig van Beethoven que hore lo purmèr compositor d'indicar ua pulsacion de metronòn per marcar lo tempo sus ua particion.
El Real de Gandia
Real de Gandía es un municipi de la província espanhòla de Valéncia dins la Comunautat Autonòma del País Valencian.
Doala
Lo doala (o duala, douala) es una lenga banto parlada al Cameron.
Adoxaceae
La familha dels Adoxacèas es una familha de plantas dicotiledònes que compren 3 a 5 genres.
Linha C del mètro de Lion
vinheta|L'estacion Cuire. La linha C del mètro de Lion es una linha del malhum de mètro a Lion. La premièra seccion d'aquesta linha dobriguèt en 1974, e religa uèi l'estacion Hôtel de Ville - Louis Pradel al centre de Lion, a l'estacion Cuire al nòrd. Amb una longor de 2,435 km, es la linha la mai corta del malhum.
Adoxaceae
Son d'arbolets o d'erbacèas rizomatosas pichonas des sosbòsques de las regions temperadas. Aquesta familha es representada en França per l'adòxa moscatellina los saücs e los atatièrs.
Doala
Classificacion
Per Nurse e Philippson (2003), lo doala fa partida d'un grop doala amb lo mboko, lo kpwe, lo bubia, lo su, lo kole e lo malimba.
Adoxaceae
La classificacion filogenetica l'a d'en primièr desplaçada demest las familhas assignadas dirèctament al grop dels Campanulidea (euasterids II) (1998).
Es classada tornarmai dins l'òrdre dels Dipsacales per la. Uèi se son aponduts los genres Sambucus e Viburnum, de còps plaçats demest los Caprifoliacèas. Los Adoxacèas comptan ara environ 200 espècias, en cinc genres.
Linha C del mètro de Lion
La linha utiliza lo traçat d'un ancian funicular transformat e presenta la particularitat de possedir una cremalh, cas unic al mond.
Adoxaceae
Lista dels genres
Segon e  :
Linha C del mètro de Lion
Traçat e estacions
vinheta|Traçat de la linha.
Adoxaceae
Lista dels genres
Sedon :
Linha C del mètro de Lion
Racòrdament
La linha C es espleitada ambe de trens a rotlament sus fèrre e alimentadas per catenari. De fach, possedís pas de racòrdament ambe los tres autras linhas del malhum de mètro.
Material rotlant
La linha es espleitada ambe de trens MCL 80.
Adoxaceae
Lista dels genres
Segon :
Lista de las espècias
Segon :
Ròchacolomba
thumb|left
Ròchacolomba (Rochecolombe en francés) es una comuna occitana de Vivarés situada dins lo departament d'Ardecha e la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament de Ròse-Aups.
Comunas vesinas
400px|left|Distanças e posicion relativa
Istòria
Lo vièlh pòble èra pas pas fortificat, mas los ostals jointives, elevadas e sens duberturas, opausan una linha contunha de defensa cara a d'eventualas assaillants.
Le vieux village n'était pas fortifié, mais les maisons jointives, hautes et sans ouvertures, opposent une ligne continue de défense face à d'éventuels assaillants.
Montlaur (Roergue)
Montlaur, (Montlaur en francés) es una comuna roergassa situada dins lo departament d'Avairon e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Falanstèri
vinheta|300x300px|Vista perspectiva d'un falanstèri Un falanstèri (del grèc Phalanx, formacion militària rectangulara, e stereos, solid) es un gropament organic d’elements considerats coma necessaris a la vida armoniosa d'una comunautat nomenada la Falanja. Lo concèpte, fòrça al vam dins los mitans intellectuals al sègle XIX, foguèt realizat per Charles Fourier e promòugut per d’industrials idealistas coma Jean-Baptiste André Godin.
Montlaur (Roergue)
Geografia
vignette|upright=1.6|centre|Comunas a l'entorn.
Falanstèri
Es un ensemble de lotjaments organizats a l’entorn d'una cort cobèrra centrala, luòc de vida comunautària.
Montlaur (Roergue)
Toponimia
Montlaur es atestat en 1341, de Montelauro.
Montlaur es format de mont, del latin mons, montem e d'un determinant que pòt èsser l'eretièr de Laurus, nom d'un sant, puslèu que l'eretièr de laurus, « laurièr, laur » (Dauzat e Rostaing), probablament Laurus, un nom de sant e de persona en general (los Féniés).
Falanstèri
Descripcion
Destinada a abrigar mila uèit cents a dotze mila societaris, lo falanstèri es un bastit de fòrça granda talha: una longor de sièis cents canas, (un pauc mai d'un quilomètre); una superfícia ocupada – bastit e non bastit - d'unes quatre quilomètres carrats; d’arcadas, de grandas galariás facilitant los encontres e la circulacion qui que siá lo temps; de salas especializada de granda dimension (Tòrre relòtge central, Borsa, Opèra, talhièr, cosina); d’apartaments privats e fòrça salas publicas; d’alas reservadas al « caravanserralh » e a las activitats brusentas; una cort d'onor de sièis cents per tres cents mètres; una cort d'ivèrn de tres cents mètres de costat plantada d'arbres de fulham persistent; de jardins e de multiples bastits rurals.
Aplicacions
esquèrra|vinheta|Lo bastit principal del falanstèri, La Colonie, de [[Condé-sur-Vesgre]] drecha|vinheta|Le familistèri de Godin à [[Guise]] Los falanstèris faguèron l’objècte d’assags d'aplicacion nombrosas en França e als EUA al sègle XIX. Lo mai celèbre foguèt lo familistèri de Guise, creat per Godin sus de plans qu'aviá establits d’esprel, e que gardèt sa foncion a l'identic fins a 1968. Es ara classificat Coma Monuments istorics e sempre abitat.
Godin crèt un autre falanstèri en 1887 a Brussèlas, près de ss usinas, que tanben foncionèt fins a 1968. Lo bastiment, Familistèri Godin, demora sempre lo long del canal de Willebroek, Cai de las Usinas. La societat Godin, ela, existís encara (2004).
Gaireben totes los autres falanstèris faguèron fracaç mai o mens lèu, una autre excepcion aquesta de la Colonie sociétaire de Condé-sur-Vesgre. Creada en 1832 amb lo sosten de Charles Fourier e Victor Considérant e entre autres amb los mejans del Dr. Alexandre Baudet-Dulary, mètge e deputat. Los bastits existisson encara, e los societaris contunhan de se reünir sota l'influéncia de Charles Fourier.
Un falanstèri nomenat La Réunion foguèt creat al Tèxas, amb l’ajuda de Godin, pel filosòf Victor Considerant.
L'idèas estimulèt d’iniciativas din las annadas 1970, coma Comunautat de Longo Maï en Provença.
Posteritat ideologica del falanstèri
Los colons que se son installats al Brasil aviàn legit Charles Fourier e Auguste Comte. De falanstèris o de comunautats foguèron creats per de discípols de Fourier en Argentina, al Brasil, al Mexic e als EUA.
Poesia
thumb|300px|Illustracion tracha dau libre de Melquiòr Bartés ''Floretas de montanha La poesia (dau grèc: ποίησις poiesis 'creacion' < ποιεῖν poiein 'crear') es un genre literari que lo sieu poder es enòrme, pr'amor que çò qu'es escrich contribuís a que la veritat regne dins lo mond. La poesia e l'art an un luòc dins la societat.
Istòria
thumb | 150px | La taula sul [[diluvi de l'epopèa de Guilgamesh, escricha en acadian.]] Existisson de testimoniatges de lengatge escrich jos una forma poetica dins qualques ieroglifs egipcians que datan de 25 sègles abans la naissença de Crist. S'agís de cants de trabalh e religioses. Lo Poèma de Guilgamesh, una òbra epica dels sumerians, foguèt escrich amb de caractèrs cuneïformes sus de taulas en argila aperaquí 2000 ans abans Crist. En Grècia los cants de L'Iliada e de L'Odissèa, composicions atribuïdas a Omèr, son de uèch sègles abans l'èra crestiana. Las Vedas, los libres sagrats de l'indoïsme, contenon tanben d'imnes e se supausa que sa darrièra version foguèt redigida al sègle III abC. Per aquestes e d'autres tèxtes ancians se suposa justificadament que los pòbles compausavan cants que eren transmesos oralment. Alguns acompanyaven las fasendas, mentre que d'autres èran per invocar divinitats o celebracions, e finalament d'autres per narrar los faches eroics de la comunitat. Los cants omerics contan d'episòdis plan anteriors a Omèr e son estructura permet de deduire que circulavan de boca en boca e qu'èran cantats amb acompanhament d'instruments musicals. Omèr mençona dins son òbra la figura de l'aède (cantaire), que narrava d'eveniments en vèrses al ritme de la lira. Lo ritme dels tèxtes aviá pas sonque la tòca de procurar plaser als senses, mas a l'encòp permetiá de se remembrar los cants amb mai de facilitat.
La poesia lírica va tenir d'expressions destacades dins la Grècia antica. Lo primièr poèta que causiguèt son inspiracion dins la vida vidanta, dins lo periòde posterior a la vida d'Omèr, foguèt Esiòde, amb son òbra Los trabalhs e los jorns. La poesia de Safo, poetessa nascuda sus l'isla de Lesbos, remonta a 600 abC. Foguèt l'autora d'òdas celebradores e de cançons nupcialas (epitalamis), que ne son estadas servadas qualques fragments. Anacreont, nascut un sègle després, va escriure breus peces, en general dedicades a celebrar lo vin e la joventut, de les que van sobreviure unes poques. Calli d'Efès e Arquiloc de Paros varen crear el gènere elegiac, per cantar als difunts. Aquíloc va ser el primer a utilitzar el vers iambic (construït amb «pès» d'una sillaba corta e una autra longa). Escriguèt a mai de satiras. Al sègle V abC va assolir el seu cim la lirica corala, amb Pindar. Es tractava de cançons destinadas als vencedors dels Jòcs Olimpics.
Roma creèt sa poesia en s'inspirar dels grècs. L'Eneïda , de Virgili, es considerada coma la primièra òbra de pes de la literatura latina, e foguèt escricha qualques ans abans l'èra crestiana, a la manera dels cants epics grècs, per contar las peripecias d'Enees, sobrevivent de la guèrra de Tròia, fins a son arribada en Itàlia. L'edat d'aur de la poesia latina foguèt la de Lucrèci e Catul, qu'èran nascuts en el sègle I abC, e d'Oraci (mèstre de l'òda ), Properci e Ovidi. Catul va dedicar tota sa poesia a una estimada a la qual deia Lesbian. Sos poèmas d'amor, dirèctes, simples e intenses, foguèron admirats pels poètas de totas las epòcas.
Durant l'Edat Mejana se dividiguèt en una tradicion populara, orala, que recitavan per vilas e castèls de gents coma los trobadors, e a l'encòp una poesia culta escricha qu'èra plan ligada a la religion, a mai se totas doas tradicions emplegavan de recorses retorics semblants. Foguèt aquesta segonda branca la que s'impausèt coma modèl e durant la Renaissença, l'epòca barròca e lo Neoclassicisme s'imitèron los modèls grecolatins amb los particularismes de las lengas d'estat europèas, que impausavan una metrica diferenciada.
Lo genre qu'acabèt per trionfar foguèt lo de la poesia lirica, qu'es plan ligat a l'expression dels sentiments, durant lo sègle XIX, o mai a la critica sociala (una part dels autors del sègle XX), mentre que la poesia epica èra a venir absorbida per la narrativa en pròsa. Destaca l'emplec del vèrs dins la cançon, una utilizacion que contunha d'èsser abituala actualament.
Genres
150px|right|thumb|Manuscrich del poèta francés Arthur Rimbaud.
Lo Garranèr
Lo Garranèr, nom supausat (Le Garrané en francés), qu'es ua anciana comuna gascoa, situada dens lo departament de Gers e la region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus. Que l'annexèn a Artigadiu en 1822 e despuish 1973 Artigadiu qu'es ua comuna associada de la comuna de Sheishan.
Geografia
Lo Garranèr qu'es au nòrd d'Artigadiu. La RD 285 que passa pas lonh deu castèth e de la glèisa (aquesta situada a 300 m deu castèth).
Istòria
Au sègle XVIII, Lo Garranèr èra parròpia e Artigadiu annèxa. Que sembla ben que la parròpia contunhè d'estar au Garranèr d'aquí au sègle XX, perqué la placa commemorativa deus mòrts de la guèrra de 1914-1918, quitament dens la glèisa d'Artigadiu, pòrta l'inscripcion « Paroisse du Garrané », dab los medishs mòrts que suu monument municipau (véser dens Lòcs e monuments).
Positivisme
Evolucion
Nombre decimal
vinheta|Posicion de l'ensemble dels decimals D al respècte de l'ensemble dels entièrs relatius Z e a l'ensemble dels racionals Q. Un nombre decimal es un nombre possedissent un desvelopament decimal limitat, es a dire un nombre que s'escriu amb una quantitat quina que siá, mas finida, de chifres a drecha de la virgula en basa 10. Los nombres decimals son las fraccions d'entièrs per de poténcias de 10.
Positivisme
Eth tèrme “positivisme” siguec utilizat peth prumèr còp peth filosòf Auguste Comte, autor de l’òbra qu'inaugurèc aguest corrent de pensament, Cors de filosofia positiva (6 vols., 1830-1842). Maugrat açò, bèri concèptes positivistes se remonten ath filosòf britanic David Hume, ath francés Claude-Henri de Rouvroy, Comte de Saint-Simon, e a l’alemand Immanuel Kant. Comte escuelhec era paraula “positivisme” entà soslinhar era realitat e tendéncia constructiva qu'eth reclamèc per l’aspècte teoric dera sua doctrina. En generau, s'interessèc pera reorganització dera vida sociau entath ben dera umanitat a trauès dera coneishença scientifica e, per aguesta via, deth contraròtle de las fòrces naturaus. Es dus compausants principaus deth positivisme, era filosofia e eth govèrn (o programa de conducha individuau e sociau), sigueren mès tard unificadi per Comte er un tot jos era concepcion d’ua religion er era quau era umanitat ère l’objècti de culte. Maugrat açò, nombrosi discípols de Comte non acceptèren aguest desvolopament religiós deth sòn pensament, pr'amor que semblaue contradir era filosofia positivista originau. Fòrça des doctrines de Comte serien mès tard adaptades e desvolopades pes filosòfs sociaus britaniqui John Stuart Mill e Herbert Spencer, atau coma peth filosòf e fisic austrian Ernst Mach.
Positivisme logic
Nombre decimal
Topologia
L'ensemble \mathbb D dels decimals dens dins ℝ. Autrament dich, tot nombre real es la limita d'una seguida de nombres decimals : per exemple, sas aproximacions decimalas de tot òrdre (valor aprochada).
Utilizacion
Es per tòca d'armonizar l'usatge dels nombres decimals amb aqueste de las unitats de mesura que los revolucionaris franceses de 1789 foguèron menats a introduire lo sistèma metric, qu'es un sistèma d'unitats decimal.
Mikheil Saakashvili
Mikheil Saakashvili (en georgian: მიხეილ სააკაშვილი; en ucraïnian: Міхеіл Саакашвілі; Tbilissi, 21 de decembre de 1967) es un avocat e politician georgianoucraïnian. Foguèt dos còps president de Georgia e tanben president interin del país entre 2004 e 2007.
Lo 30 de mai de 2015 foguèt nomenat governador de l'Oblast d'Odessa (Ucraïna) pel president Petrò Poroshenko, per tal de luchar contra la corrupcion endemica de la region e a l'encòp d'i evitar la pression separatista exercida pel govèrn del president rus Vladímir Pótin e mai los actes terroristas pro-russes.
En 2016 demissionèt de son pòst de governador, fondèt un partit politic, puèi foguèt decasut de sa nationalitat ucrainiana per lo president Poroshenko, venent aital apatrida. Dempuèi decembre de 2017 Saakashvili es suspectat (per lo Procuror General d'Ucraïna) d'aver recebut un finançament d'un "grop criminal" ligat a l'ancian president ucraïnian Víktor Ianokòvych. Lo 12 de febrièr de 2018 Saakashvili foguèt forabandit en Polonha puèi relocalizat als Païses Basses.
Nontronh
Nontronh (Nontron en francés) es una vila d'Occitània, que se tròba en Perigòrd, departament de Dordonha e region de Novela Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Geografia
Chapluòc de l'arrondiment mai au nòrd de Dordonha, Nontronh se tròba au mitan dau Perigòrd verd, dins la valada de Bandiat. La vila es bastida sus lo granit, quitament se lo calcari comença quauques quilometres au sud. Au còr dau país de l'aubre e de l'aiga, dins lo Parc Naturau Regionau de Perigòrd-Lemosin, se situa a distància quasi egala de Perigüers, Lemòtges e Engolesme. vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
300px|center|thumb|Paneu de Nontronh.
La prononciacion es. Las fòrmas ancianas son Castrum Netronense en 785, Nontronium, Nantronum e Nancronum au segle VIII, Centena Nontronensis en 921, Villa Nuntrum en 1199, Castellania de Nontronio en 1365. La premièra atestacion se deu legir probablament *Nentronense. La centena era una subdivision dau pagus. Nontrom o Nontron vendriá d'un nom gallic d'òme, *Nantirius (inatestat, inferit de Nantius), emb lo sufixe -onem (Dauzat), *Nantironius, sens sufixe, o *Nantirius + -onem (Chantal Tanet e Tristan Hordé) , *Nantironius (site de las comunas de Dordonha) , *Nantiros, donc un etime *Nantironon (Delamarre). L'un sap pas per quau miracle lo site de las comunas de Dordonha e d'autres an arribat a la grafia Nontronh.
Centre
Centre pòt èsser:
Manhattan-Kaboul
Manhattan-Kaboul es una cançon francesa escricha per Renaud e compausada per Jean-Pierre Bucolo, que Renaud interprèt en duò amb Axelle Red, dins l'album Boucan d'enfer, sortit en 2002. Foguèt escricha pauc après los atemptats del 11 de setembre de 2001 e la segonda guèrra d'Afganistan.
Analisi de las paraulas de la cançon
Dins aqueste tèxt, doas victimas dels eveniments de 2001 cantan lor situacion e las causas de lor mòrt. Renaud interprèt un jove Puertorican que trabalhava dins una dels immòbles del World Trade Center a Nòva York, destruchas lo 11 de setembre de 2001, e Axelle Red se fa l'interprèta d'una dròlla afgana tuada pendent l'ataca de la coalicion menada pels Estats Units dins son país tengut pels talibans pendent l'automne de 2001.
Gene Wilder
Gene Wilder es un conegut actor American de comèdias del cinèma.
La Bastida (Lauragués)
La Bastida (en francés Labastide-Beauvoir) es una comuna lengadociana de Lauragués situada dins lo departament de la Nauta Garona e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Geografia
Bastida de l'airal urban de Tolosa situada en Lauragués, a 24 km al sud-èst de Tolosa
Istòria
Pendent l'Ancian Regime, La Bastida èra de la diocèsi civila de Tolosa, doncas de la província de Lengadòc, de la generalitat de Tolosa, de l'archidiocèsi de Tolosa e de la senescauciá de Lauragués. Le vocable de la glèisa es Nòstra Dòna de l'Assompcion. En 1790, La Bastida èra del canton de Basièja, en l'an IX, del canton de Montgiscard. Capèla de Sant Joan de Lissac.
Espòrts
Club de rugbi de XV.
Vau Loïsa e Pelvós
Vau Loïsa e Pelvós es, dempuèi lo 1èr de genièr de 2017, una comuna nòva situaa dins lo Briançonés, dins lo departament daus Auts Aups, dins la region Provença-Aups-Còsta d'Azur formaa per la reünion, lo 1èr de genièr de 2017 de las ancianas comunas de Vau Loïsa e de Pelvós.
Situaa dins los Aups, dins lo pargue nacional daus Escrinhs.
Es un luòc famós de l'alpinisme e daus espòrts de montanha, en tota sason. L'estacion d'espòrts d'ivèrn de Pelvós e Vau Loïsa es dins aquela comuna.
Auge (Ardenas)
Auge es una comuna francesa del departament de las Ardenas e de la region del Grand Èst.
Vau Loïsa e Pelvós
Los abitants de la partida Pelvós son nomenats pelvosencs e los de la partida Vau Loïsa los Vauloïsencs.
Auge (Ardenas)
Geografia
La municipalitat a situat al limit de las Ardenas e de l'Aisne, a qualques quilomètres de Aubenton en lo Aisne, sus tucs en separant dos ruisseaux, lo Ton e lo Pichon Gland. A situat sus aquela via en connectant Charleville a Hirson e longeant los limits septentrionales de la França.
Vau Loïsa e Pelvós
Localizacion
Vau Loïsa e Pelvós es situat au còr dau massís daus Escrinhs, dins la Vau Loïsa, que seguís las vaus de Gir e d'Onda, naissença de Gironda. L'accès per la rota en venent dau sud se fa per la vau de la Nauta Durença. Las vilas mai pròchas son L'Argentièra e Briançon.
Auge (Ardenas)
Geografia
La commune est située à la limite des Ardennes et de l'Aisne, à quelques kilomètres d'Aubenton dans l'Aisne, sur des collines séparant deux ruisseaux, le Ton et le Petit Gland. Elle est située sur cette voie reliant Charleville à Hirson et longeant les limites septentrionales de la France.
Vau Loïsa e Pelvós
Localizacion
L'aerodròm mai pròche es aquel de Sant Crespin.
Andranik Margarian
Andranik Margarian (1951-2007) cercaire e òme politic, foguèt Primièr ministre d'Armenia de 2000 a 2007.
Vau Loïsa e Pelvós
Localizacion
Los aeropòrts mai prèp son los de Chamberí (96,6 km), Lion (LYS) (144.6 km), Niça (NCE) (147.2 km), Genèva  (GVA) (153 km) e Marselha (MRS) (189.3 km)
Geologia e relèu
Dins son territòri, se tròban las mai nautas cimas daus massís daus Escrinhs : la Barra daus Escrinhs (4 102 mètres), lo Dòma de Nèu daus Escrinhs (4 015 mètres), l'Alafreda (3 954 mètres), lo Mont Pelvós (3 946 mètres), lo Pic Sens Nom (3 913 mètres), lo Pic Coolidge (3 775 mètres), Ròcha Fauriá (3 730 mètres), la Montanha daus Anhèus (3 664 mètres), lo Pic de Nèu Cordier (3 614 mètres), los Bans (3 669 m), la poncha daus Buòus Roges (3 516 m), lo Pic daus Aupilhons (3 505 m), lo Pic de Bonvesin (3 480 m), lo Pic Jocelme (3 458 m), la Poncha de Verdona (3 328 m), la Poncha de l'Aiglièra (3 307 m), lo Capdamont de Montbrison (2 815 m). Òm tròba tanben mantes glacièrs, dont los principals son : Lo Glacièr Blanc, Lo Glacièr Neir, Lo Glacièr dau Selen ('Sélé', nom occitan de verificar).
Jan Olszewski
Jan Ferdynand Olszewski (n. 1930) avocat e òme politic foguèt lo primièr ministre de Polonha entre lo 23 de decembre de 1991 e lo 5 de junh de 1992.
Vau Loïsa e Pelvós
Idrografia
esquèrra|vinheta|Vau d'Onda. Aquela comuna regropa las vaus de Gir e d'Onda, qui forman puèi Gironda. Gir resulta de la confluéncia dels torrents d'Eichauda e d'Alafreda ; Onda resulta dau jonhent daus torrents de Bans e de Sèla.
Auge (Ardenas)
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Dempuèi l'antiquitat, aquel luòc èra sus una via anciana entre Mézières e lo Nòrd. Qualques fondacions gallo-romaines, de las monedas, dels tròces de ceramicas i an #èsser trobats.
Dès l'antiquité, ce site était sur une voie antique entre Mézières et le Nord. Des fondations gallo-romaines, des monnaies, des morceaux de céramiques y ont été trouvés.
Vau Loïsa e Pelvós
Tipologia
Vau Loïsa es Pelvós es una comuna rurala,. Fa d'efièch partida de las comunas pauc o fòrça pauc densas, al sens de la grasilha comunala de densitat de l' Insee ,. La comuna es en mai fòra atraccion de las vilas,. vinheta|Naut-Daufinat - Vau de la Vau Loïsa - Tipe d'abitacion del Pelvós. Carta postala, cap al 1920.
Morfologia urbana
Los vilatges ancians son sovent bastits en fons de val, e compòrtan de capmases d'alpatge. L'arquitectura locala es tipica d'aquela de la Vau Loïsa.
Auge (Ardenas)
Istòria
Dès l'antiquité, ce site était sur une voie antique entre Mézières et le Nòrd. Des fondations gallo-romaines, des monnaies, des morceaux de céramiques y ont été trouvés.