cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Saint-Brancher
Saint-Brancher es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Iona e la region de Borgonha.
Geografia
Sant-Metre a situat a unitat|17|km}} de Avallon e 6 km de Quarré-los-Cavòts.
Saint-Brancher est située à 17 km d'Avallon et 6 km de Quarré-les-Tombes.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Nòtas
<references group=N/>
Blandin de Cornoalha
Datacion
L'òbra data del sègle XIII o XIV. La primièra mencion del Blandin data de la fin del sègle XVI, e se tròba en Lor vies dones plus celèbres et anciens poetes provençaux, de Joan de Nostradamus. La còpia mai anciana del Blandin datariá del sègle XVIII. Es un manuscrit que lo duc Victor Amadèu II de Savòia donèt a la Bibliotèca Nacionala de Turin quand aquela se fondèt en 1720.
Caracteristicas del tèxte
Motius e d'elements folclorics: Es una òbra pariona a la matèria de Bretanha, elaborada jos la concepcion medievala del fin' amor. Conten divèrses elements folclorics e classics, coma l'eròi que va en cèrca d'aventuras amb una ajuda de mendre prestigi, adversaris fantastics (dragons, sèrps, gigants, eca.), desvolopament de l'argument seguents un esquèma de camin o itinerari, lo motiu de la dama emmascada o bèla dormenta, d'animals guidas (tipics del lai francés), la reünion finala e la fin astruca (amb fèsta, justa e nòças). Conten tanben divèrses tèmas recurrents, coma lo locus amoenus (los luòcs a ont se repausan Blandin e Guillot), lo locus eremus, (bòscs o caunas escuras a on se percép un perilh latent), brevas descriptio puellae (totas las femnas, levat una giganta, son bèlas, graciosas, blancas, eca.).
Estructura narrativa: L'argument se desvolòpa seguent un esquèma de camin o itinerari. Lo tèxte presenta una estructura bipartita simetrica comuna als romans medievals, que, levat lo prològ (v. 1-25) e l'epilòg (v. 2.389-2.394), los episòdis pòdon se repartir en doas partidas que los cavalièrs son en el, de biais alternatiu, ensems o solets:
Primièra partida (v. 26-542) Segonda partida (v. 543- 2.388)
Senta Mundana
Senta Mundana (Sainte-Mondane en francés) es una comuna d'Occitània, dins la region istorica de Perigòrd, administrada per lo departament de Dordonha de la region de Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
La prononciacion es [ʂɪ n tɒmy n ’danɒ]. Lo nom es atestat, Sancta Mundana, en latin, en 1053. Mundana, del latin mundus, « mond », es una senta del sègle VII, maire de Sacerdos, lo patron de Sarlat, mòrta martirizada dels Sarrasins al començament del sègle VIII, ,. La fòrma occitana es una fòrma sabenta, emb conservacion de -u- latin.
Vickers 6-Ton
Lo Vickers 6-Ton e sei derivats foguèron utilizats per lei tropas republicanas en Espanha (T-26) onte infligiguèron de pèrdas importantas ais Italians a la batalha de Guadalajara (1937) e per lei Finlandés e lei Sovietics durant la Guèrra d'Ivèrn onte mostrèron sei limits en fàcia deis armas anticarris e dei blindats pus recents. Au començament de la Segonda Guèrra Mondiala, lo Vickers 6-Ton e sei derivats èran lo carri pus frequent après lo carri Renault FT-17. Pasmens, franc dei combats còntra lei Japonés a Khalkhin Gol, sei performàncias èran totalament insufisentas e, après 1941, son usatge foguèt limitat ais operacions còntra lei partisans.
Cuguron
Cuguron (Cuguron en francés) qu'es ua comuna gascoa de Comenge, situada en eth departament dera Hauta Garona e era region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Quiers
Quiers es una comuna francesa, situada dins lo departament de Sèina e Marna e la region d'Illa de França.
Almazul
Almazul es un municipi de la província espanhòla de Soria dins la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Cuguron
Istòria
Pendent eth Ancian Regime, Cuguron qu'èra dera eleccion de Comenge, doncas dera província de Gasconha, dera generalitat d'Aush, dera diocèsi de Comenge e dera senescaucia de Tolosa. Eth vocable dera glèisa, annèxa de Sent Pau de Nestés (Hauts Pirenèus), qu'es Senta Anna. Tanlèu 1790, Cuguron qu'èra deth canton de Montrejau.
Quiers
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Nòtas
<references group=N/>
Le Perréon
Le Pèrreyon en arpitan (Le Perréon en francés) es una comuna arpitana, situada dins lo departament de Ròse e la region de Ròse-Aups.
Geografia
Lo Perréon es un vilatge ont lo relief es fòrça important, de per los sieus païsatges e las espleitacions viticoles #que protegís.
Le Perréon est un village où le relief est très important, de par ses paysages et les exploitations viticoles qu'il abrite.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Cap de traça d'aucupacion a pas testificat pendent la periòde romaine, tant al nivèl archéologique #que bibliographique. Lo Perréon nait l'an 1890 de la separacion del vilatge de Val-ne-Beaujolais. Es lo darrièr pòble rural del departament del Rhône a i aver #èsser creat.
Aucune trace d'occupation n'est attestée pendant la période romaine, tant au niveau archéologique que bibliographique. Le Perréon nait en 1890 de la séparation du village de Vaux-en-Beaujolais. C'est le dernier village rural du département du Rhône à avoir été créé.
Gutis
Lei Gutis son un pòble antic originari de la region dei Monts Zagros. A la fin dau milleni III avC, migrèron vèrs Mesopotamia onte menèron d'incursions fòrça violentas còntra lei ciutats de la region. I entraïnèron la fragmentacion de l'Empèri d'Akkad, incapable de leis arrestar, e i conquistèron un estat. Pasmens, foguèron vencuts per lo rèi Utu-hegal d'Uruk e dispareguèron pauc a pauc dei tèxtes istorics.
Son origina e sa cultura son desconegudas. Èran considerats coma de « barbars » per lei Mesopotamians. La violéncia de seis invasions e de sei guèrras marquèt prefondament leis abitants de Sumèr. Ansin, au sègle VI avC, lo rèi babilonian mencionèt lei destruccions dei Gutis dins un tèxte parlant dei degalhs subits per lo temple de la divessa Annunitu de Sippar)
Estat federat
Un estat federat (que pòt èsser nomenat estat, província,  canton, Land, etc.) es una comunautat territoriala e constitucionala que forma part d'una union federala. Aqueles estats diferisson dels estats sobeirans, pr'amor qu'an transferit una porcion de sa sobeiranetat a un govèrn federal.
Sebastian Chabal
thumb|Sebastian Chabal Sebastian Chabal (en francés Sébastien Chabal) es un jogaire de rugbi de XV nascut lo 8 de decembre de 1977 a Valença. Jòga pel moment, per l'equipa anglesa Sale Sharks. Jogava per lo primièr còp amb l'equipa de França de rugbi de XV lo 4 de març de 2000 contra l'Escòcia. Jòga lo mai sovent al pòst de tresena linha amb lo numèro 8 en equipa de França e dins lo sieu club.
Lo nom occitan de Chabal
Chabal es un nom de l'èst occitan, mai que mai de l'Ardecha, de regions que son pas betacistas. Chabal es donc l'eretièr de capitalis, « cabal, chabal », non pas de caballu, « caval, chaval, cavalh, chival, chivau ». La grafia es donc Chabal.
Chihuahua
En Geografia:
En Zoologia:
Glos-sur-Risle
Glos-sur-Risle en normand (Glos-sur-Risle en francés) es una comuna normanda, situada dins lo departament d'Eure e la region de la Nauta Normandia.
Geografia
La municipalitat a traversat per la Risle.
La commune est traversée par la Risle.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
K-1
Lo K-1 es una organizacion esportiva que promòu una forma de kickboxing japonés creada en 1993 au Japon per Kazuyoshi Ishii (fondador dau corrent de karate seidokaikan). Lo K fa referéncia ais arts marciaus que son lo karate, lo kung fu, lo taekwondo e lo kickboxing.
L'organizacion es tenguda per lo Fighting and Entertainment Group (FEG) au Japon. Lo K-1 compren dos tipes de combat que cadun a sei particularitats : lo K-1 Grand-Prix, lo K-1 MAX, e s'aponde l'Hero's.
Cambon (Bascoat)
Los quartièrs principaus que son Eliza, Baish Cambon (Behereko Kanbo), Olhassoure, Termak e Basaburu.
L'arriu de Niva que travèrsa la vila.
Lo dialècte basco locau qu'ei lo baish-navarrés.
Las comunas tòcatocantas que son Haltsu au nòrd, Larresoro a l'oèst, Itsasu, Luhuso e Makea au sud e Hasparn a l'èst.
Dandara
300px|right|thumb|Lo temple de la divessa Atòr a Dandara parciaument ensablat au [[sègle XIX, per David Roberts]] Dandara (transcripcion mens exacta: Dendera) qu'ei ua ciutat de l'Egipte antica, capitala deu sheisau nòme de Haut Egipte, situatda a un sheisantenat de quilomètres de l'actuau Loxòr. Qu'ei famosa per'mor deu son temple grècoroman vodat a la divessa Atòr, dab, justament, titanescas colomnas atorianas. Aqueth temple que ho començat deu temps deus faraons lagides e acabat devath la dominacion romana.
Girefontaine
Girefontaine es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Nauta Sòna e la region de la Franca Comtat.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Halifax (Nòva Escòcia)
Halifax es la capitala de la província canadenca de la Nòva Escòcia.
Es tanben lo sèti de la Corona provinciala de la Nòva Escòcia e la mai granda municipalitat de l'èst de Canadà.
La vila es un grand centre economic amb fòrça servicis governamentals e d'entrepresas del sector privat. Los grands emplegaires son lo ministèri de la Defensa nacionala, diferents servicis del govèrn federal e lo pòrt d'Halifax.
La populacion de la vila èra de 390,000 abitants en 2011. Es un dels grands pòrts de pesca mai grand del monde e la mai granda basa navala militara canadenca. Halifax constituís la vila mai poblada de la còsta atlantica de Canadà. Es la segonda mai granda vila costièra del país, après Vancouver, en Colómbia Britanica. La vila amassa aperaquí 40 % de la populacion de la Nòva Escòcia e 15 % de la de las províncias atlanticas.
Halifax es una de las pus vièlhas vilas de Canadà pr'amor que foguèt fondada lo 21 de junh de 1749, per Edward Cornwallis arribant dins lo pòrt de Chebucto, precedent 2,567 colons. La vila èra alavetz un abans-pòst britanic. Èra lo sèti de la North America and West Indies Station e de la Royal Navy.
Faiet
Faiet, (Fayet en francés) es una comuna roergassa situada dins lo Rogièr de Camarés, lo departament d'Avairon e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Geografia
vignette|upright=1.6|centre|Comunas a l'entorn. Lo vilatge es situat al jonhent dels rius Nuejols e Dordon, entre lo Rogièr de Camarés e los Monts de La Cauna.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
La municipalitat actuala de Faiet ocupa lo territòri de las ancianes parròquias de Faiet e de la Ròca (aquesta darrièra ancianament nomenada la Ròca de Rasela o La Ròca Papalhonac). Fins a la Revolucion, aquelas fasián part intégranta de la comunitat de Brusca. Es pendent la primièra mitat del que Tristan II de Clarmont-Lodèva o un dels sieus fils faguèt bastir lo castèl de Faiet, concebut coma residéncia d'agradança en ocupant una posicion centrala dins las importantas possessions familialas. Lo potz monumental del castèl, classificat monument istoric, pòrta la data de 1564.
La baroniá de Brusca foguèt erigida en marquisat de Brusca-Faiet en 1610. Foguèt crompada pauc abans la Revolucion per Francés de Nogareda que portèt lo títol de baron de Faiet.
Aut Camp
L'Aut Camp (Alt Camp en catalan) es una comarca de Catalonha. Se situa a la província de Tarragona, i limita al nòrd amb la comarca de la Conca de Barberà, al nòrd-èst amb l'Anoia, a l'èst i sud-èst amb l'Aut Penedés i el Bas Penedés, al sud amb el Tarragonés i a l'oèst i sud-oèst amb el Bas Camp. La siá capitala es Valls qu'es situada al centre de la comarca.
Es una de las tres comarcas en qué demorèt dividit lo Camp de Tarragona en la division comarcala de 1936.
Alpanseque
Alpanseque es un municipi de la província espanhòla de Soria dins la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon. Aperten a la comarca agrària de Tierra de Medinaceli e a la comarca d'Almazán.
Tarnac
(Tarnac en francés) es una comuna lemosina situada dins lo departament de Corresa e la region de Novela Aquitània, ancianament de Lemosin.
Geografia
350px|left|thumb|Tarnac dins lo Lemosin linguistic
Filae
250px|left|thumb|Lo temple d'Isis sus la soa isla Filae qu'ei ua vila deu purmèr nòme de Hauta Egipte. Qu'ei famosa per lo son temple d'Isis sus la soa Isla au ras d'Assoan. Aqueth temple, hèra tardiu puish que ho bastit per los faraons lagides d'origina grèga, que segueish los ancians critèris estetics egipcians e que ho, mercès a la soa posicion meridionau e estremada deu costat de la Nubia, lo darrèr lòc de culte egipcian barrat per l'autoritat crestiana. Que ho barrat en 550e que vadè glèisa, devath Justinian. Aqueth temple qu'ei, uei lo dia, de segur uns deus géncers e deu miélhers conservat d'Egipte. Que ho desplaçat sus a l'escadença deu sauvetatge deus monuments egipcians per l'UNESCO en 1979 per'mor de la bastida de l'estanca d'Assoan.
Lo temple
200px|left|thumb|Plan de l'isla de Filae La mei vielha de las construccions de Filae qu'ei deu temps d'un deus darrèrs faraons d'origina egipciana : Nectanebo I Lo temple d'Isis qu'ei ua contruccion deus lagides. Isis que ho ua divinitat venerada mei enlà d'Egipte sia capvath (com, per exemple en lo son temple de Pompeia) o capsus, en Nubia. Certas tribuas nubianas que practicavan lo romiatge e lo culte d'Isis a Filae e qu'avón de pelejà's dab l'Emperi Roman d'orient per'mor d'aquò. La mei famosa qu'èran los Blemis. Las autoritats crestianas qu'avón, a la debuta, de pactejar dab eths ua libertat de culte minimum. Totun, Justinian que barrè definitivament lo temple qui, vadut glèisa, que patí degradacions suber las representacions divinas, on lo crestian e curèn las loas crotz còptas. 100px|right|thumb|Crotz còpta curada sus un monument egipcian. En 1894, entà rentabilizar la cultura comerciau deu coton, los anglés que bastín ua purmèra estanca qui negava lo temple e l'isla pendent detz mes de l'annada. L'escrivan francés Pierre Loti qu'at denonciè dab vigor. La vesita toristica que's hasèva alavetz en batèu. En 1979, la bastida d'ua segonda estanca que representè ua miaça mei grana enqüera. L'UNESCO, dab la supervision de l'egiptològa francesa Christiane Desroches Noblecourt que mudè los temples suber l'isla tanhenta de Aguilkià. Aquesta operacion, la meisha realitzada peus temples d'Assoan, que ho hèra complèxa per'mor que caló dessecar l'isla en la bèth desseparar de las aigas, trencar las pèiras deu bastiment, carrejar las, e las tornar hicar com cau mercès a mesuras e fotografias tridimensionaus hèra precisas.
Filae qu'ei tanben famosa peu son arc de Trajan.
200px|left|thumb|Arc de [[Trajan a Filae.]]
Eth Cunh
Eth Cunh (Le Cuing en francés) qu'es ua comuna gascoa de Comenge, situada en eth departament dera Hauta Garona e era region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Istòria
Pendent eth Ancian Regime, Eth Cunh qu'èra de Nebosan, dera diocèsi de Comenge e dera senescaucia de Tolosa. Eth vocable dera glèisa qu'es Sent Pèr. Tanlèu 1790, Eth Cunh qu'èra deth canton de Montrejau. Eth nom qu'estó Le Cuing et Cauhapé entre 1790 e eth an IV.
Gertwiller
Gertweiler en alemannisch (Gertwiller en francés) es una comuna francesa del departament del Bas Ren e de la region d'Alsàcia.
Eusebi Bombal
Eusebi Bombal (en francés Eusèbe Bombal, Argentat, Corresa, 1827 - 1915) es un arqueològ, istorian, escrivan e dramaturg d'expression occitana.
Gertwiller
Geografia
A la périphérie nòrd-se de la vila de Barr, Gertwiller se situa près del mont Santa-Odile, pas luènh de la vallée de la Andlau al pè dels Vòges, a una vintena de quilomètre al nòrd de Sélestat e a 8 km al sud de Obernai. La municipalitat a traversat per la Kirneck #que se tira en la Andlau pauc aprés Valff.
Eusebi Bombal
Escriguèt jol pseudonim de Jean d'en Bourlhou e foguèt majoral del Felibritge en 1910.
Gertwiller
Geografia
À la périphérie nord-est de la ville de Barr, Gertwiller se situe à proximité du mont Sainte-Odile, non loin de la vallée de l'Andlau au pied des Vosges, à une vingtaine de kilomètre au nord de Sélestat et à 8 km au sud d'Obernai. La commune est traversée par la Kirneck qui se jette dans l'Andlau peu après Valff.
Istòria
thumb|left|Plaque En remembrant l'execucion somari de tres paysans de Belmont
Sainte-Mère-Église
Sainte-Mère-Église es una comuna normanda, situada dins lo departament de la Marga e la region de Normandia.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Capsicum frutescens
Capsicum frutescens qu'ei ua espècia de pipèr originària de Mexic apertenent a la familha Solanaceae. Aquesta planta qu'ei utilizada tà har la saussa aperada tabasco
Gramat
Gramat (en francés tanplan coma en occitan) es una comuna carcinòla, situada dins lo departament d'Òut e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus. Lo gentilici es gramatés -esa. Un dels causses màgers de Carcin pòrta lo nom de la vila.
Almora
Almora es una vila de l'estat d'Uttarakhand en Índia.
Administracion
Almora es lo capluòc del districte d'Almora.
Demografia
Al recensament de 2011, la populacion de la vila èra de 34 122 abitants.
Apidae
Aquesta familha que sos representants son apelats abelhas socialas, compren un genre : e tres sosfamilhas :
Lista alfabetica dels genres d'Apids
Costiera Niçarda
La Costiera Niçarda (var. mens locala Costièra/-èra/-èira Niçarda) es un parçan d'Occitània situat dins la zona litorala de Comtat de Niça.
La sieu vila principala es Niça.
Lo gentilici es niçard -a.
Gelsenkirchen
Gelsenkirchen es una vila alemanda del Land de Ren del Nòrd-Vestfàlia. Sa populacion èra estimada a 264 765 abitants en 2007. Sa superfícia totala es 105 km². thumb|730px|left|Panorama de la vila
Malabar
Malabar pòt designar:
Sean Connery
Sir Thomas Sean Connery (nascut lo 25 d'agost de 1930 a Edimborg en Escòcia, mòrt lo 31 d'octobre de 2020 a Nassau, Bahamas) foguèt un actor (e ocasionalament productor) fòrça conegut mondialament per son interpretacion de James Bond. Foguèt recompensat amb un Oscar per sa trajectòria cinematografica.
Sean Connery es conegut per son accent particular plan caracteristic (accent escocés plan marcat) e son apariéncia atletica e carismatica. Foguèt mai d'un còp causit coma un dels òmes mai atractius per mantuna revista, a mai foguèsse plan mai vièlh que los autres sex simbòls.
Engatjament politic
200px|right|thumb|Sean Connery a la celebracion del Jorn del [[Tartan a Washington D.C.]]
Connery es estat dempuèi un brave brieu pròche del Partit Nacional Escocés (Scottish National Party), partit favorable a l'independéncia d'Escòcia. Contribuís financièrament a la causa coma dins sas intervencions dins las entrevistas.
Lista dels presidents de São Tomé e Príncipe
220px|thumb|Blason de São Tomé e Príncipe Lo president es lo cap d'Estat de São Tomé e Príncipe. Es elegit per un periòde de cinc ans per la populacion.
Vaquí la lista dels presidents de São Tomé e Príncipe dempuèi 1975.
Arévalo de la Sierra
Arévalo de la Sierra es un municipi de la província espanhòla de Soria dins la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Gandelain
Gandelain es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Orne e la region de la Bassa Normandia.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Fins al, la municipalitat s'es trucada Mont-Gandelain.
Jusqu'au, la commune s'est appelée Mont-Gandelain.
Sumiana
Sumiana (Simiane-la-Rotonde en francés) es una comuna provençala, situada dins lo departament deis Aups d'Auta Provença e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur.
Geografia
thumb|right|upright2|Vista dau vilatge Sumiana es situat a d'altitud subre los plans daus Monts de Vauclusa, dins lo departament deis Aups d'Auta Provença, a la frontièra de Vauclusa.
Las vilas pus pròches son : Ate, Saut, Forcauquier e Manòsca.
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Arenillas
Arenillas es un municipi de la província espanhòla de Soria dins la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon. Aperten a la comarca agrària d'Almazán e a la comarca de Berlanga.
Faro
Faro abriga un aeropòrt internacional qu'aculhís cada an semper mai toristas (subretot Nòrdeuropèus) mas i demòron totjorn, preferissent Portimão (segonda vila d'Algarve), e las vila balneárias de la còsta. Pasmens la longa plaja de sabla amenatjada sus una illa atira fòrça toristas. Faro es limitat al nòrd e a l'Oèst per la municipalitat de São Brás de Alportel, a l'èst per Olhão, e a l'oèst per Loulé e al sud per l'Atlantic. La vila constituís, amb l'aeropòrt de Faro, la segonda mai granda dintrada del país.
Faro es la capitala d'Algarve, amb prèp de 65,000 abitants. Ocupa lo morre mai miègjornal de Portugal.
Istòria
Faro, d'en primièr nomenada Ossonoba, es coneguda dempuèi lo sègle VIII AbC, pendent la colonizacion feniciana. Èra un establiment comercial, basat sus l'escambi de productes agricòlas, peis e minerals.
Al sègle III ABC, alara que Cartage e Roma lutava per la dominacion de la Mediterranèa, Roma envasiguèt la Peninsula Iberica, que ne demorèt al cap fins al sègle V ApC
Amb los romans la ciutat perd lo caractèr d'establiment comercial e venguèt ciutat amb un desvolpament mercé al seu pòrt.
A partir dels ans 50 ApC, se formèt dins la ciutat una importanta comunautat crestiana.
Los visigòts prenguèron la palça dels romans a partir del sègle V.
L'invasion araba de la Peninsula Iberica comencèt en 711 quand Tarik travessèt l'Estrech de Gibartar e venquèt las tropas del rei visigòt Roderic a Guadalete, conquereguèt en seguida la capitala visigòta - Toledo. L'an seguent, Mussa Ben Nossair comandant la segonda invasion, conqueriguèt Sevilha}} e Ossónoba e laregio foguèt occupada. La ciutat patiguèt de grandas destruccions a que s'apondèron de los effèctes de [[tèrratrems. Se nomenava alara Ukhshunuba (o Ukhsnuba) derivat d'Ossonoba.
La ciutat comptava una fòrta comunautat de crestians e mossarabs, descendents dels romans e visigòts. Los primèrs arabs èran los yahsubi. Derrotats mai d'un còp per Abd al-Rahman I, aquel tuèt lo cheic Abu l-Sabbah al-Yamani (773/774) e lo grop emigrèt a Niebla e Silves. En 870 esclatèron la revòltas mossarabs en l'Occident d'[[Al Andalús]. Lo partit Muladin, compausat d'ancian crestians islamizats, los Mossarabs (de l'arab Nuss-Arabi - mièg arab), amb l'ajuda de la comunautat crestiana, prenguè lo poder, tornant independent de l'Emirat de Còrdoa, per mai de 50 ans. La revòlta muladin foguèt arrestada pel Califa Abd-Al-Rahman III.
La dinastia omeia de Còrdoa caiguèt en 1016, separant Al andalús en principats independents coneguts coma los Reialmes dels Taifas. Lo Taifa de Santa Maria (l'actual Faro) èra governat per Abu Othman Said Ibn Harun (1016/1026-1041) e lo seu filh Muhammad ibn Saïd (1041-1052). La ciutat se nomenava Santa Maria Ibn Harun o simplament al-Harun, per la distinguir de Shantamriyyat al-Razin o al-Shark (Albarrasin). D'Harun los crestians faguèron Faaron o Faaram qu'acabèt en Faro. En 1051/1052 passèt als abbaditas de Sevilha fins a 1091 que passèt als almoravits quand Yusuf Ibn Tasfin comandava l'invasion almoravit, vinquèt las tropas crestianas e conqueriguèt tots los reialme dels Taifas, los unificant de nòu e lo sometent al Marròc. Aprèp la victòria en 1144 d'Alfons Enric a la batalha d'Ourique; puèi venguèron loss segons Reialmes dels Taifas, amb lo govèrn de la familha Banu Mozaíne a Santa Maria Ibn Harun, la faguent independenda e establintguent una dinastia sofia e succediguèt en 1151 Ibn al-Múndhir (1151). Los almoads ocupèron Algarve en 1151/1156 unificant de nòu la peninsula e butèron la frontièra fins a la Val del Tage. A la caisuda dels almohads venguè los tresens reialmes dels Taifas e Faro en 1229 passèt al reialme de Múrcia, mas los almoads la recuperèron en 1238, per la perdre un temps mai tard al profèit dels portugueses (1249); foguèt una de las darrièras ciutat d'Algarve a passar a Alfons III de Portugal. En 1252 la vila se metèt jos la proteccion d'Alfons X de Castelha (protector del rei musulman Ibn Mahfuz) e tornèt a Portugal en 1266.
Alfons III, balhèt a la vila doas cartas Foralas, la primièra, en 1266 e la segonda, destinada als moros residents, en 1269.
De la mitat del sègle XV a la fin del sègle XVII, Faro coneguèt un periòde d'astre urban, amb a una expansion granda de l'airal bastit t amb la construccion d'importants edificis religioses. Las descobèrtas provoquèron un augment de l'activitat.
Subdivisions
La municipalitat de Faro compta 6 freguesias :
Faro, una vila culturala
Faro possedís de rèstes moros e romans datant del sègle XIII, mas los mais bèls bastits datan de la segonda partida del sègle XVIII, aprèp lo Tèrratrem de Lisbona de 1755 que a devastèt tota la vila. En mai de sa beutat arquitecturala Faro ofrís fórça de restaurants e cafés, de granda plages, de bèls teatres. Aquela region es tanben un paradís pels golfaires amb 19 camps sur la còsta fins a Albufeira.
La partida mai bèla de la vila es encara sencha d'una barri roman. A l'interior i a una plaça dubèrta espaciosa qu'èra la plaça d'un forum roman, se vei tanben una catedrala del sègle XIII en fácia del palais episcopal. Un autre monument interessant es lo couvent del sègle XVI transformat en musèu arqueologic.
A Faro se situa lo celèbre lagon de Ria Formosa, una resèrva naturala de mai de 17,000 ectars e un arrèst per de centenats d'espècias d'aucèls pendent los periòdes de migracion de prima o d'automne.
La plaja es 7 km de la vila coma una plan large faissa de sabla que se pòt anar per un pont e que se situa prèp de l'Aeropòrt internacional.
Gastronomia
La gastronomia d'Algarve es plan rica de tradicions que venon de l'epòca de la preséncia dels Romans e dels Moros accompanhanats d'ingredinents encontratts dins los viatges que faguèron los portugueses pel monde.
Vaqui qualques plats tipics: De sucrerias:
Ingredients e produchs del terrador
Algarve es plan celèbra per sa riquessa culturela e la qualitat d'un patrimòni natural. Algarve a un climat a l'encòp mediterranèu, temperat (a l'oèst) e tanben subtropical.
L'Algarve es lo mai grand productor d'agrums du Portugal e tanben d'amètlas e de figas, produch tanben d'òli d'oliva, des carobas (subretot pel bestial), possedís tanben fòrça fruchs e legums gaireben totes biologics (venent de la Serra de Monchique) Pels produchs de la mer, l'Algarve ten una plaça plan privilgiada a causa d'una grande diversitat de peissses venent d'Atlantic, mas tanben una granda riquessa en coquilhum (crancs, Tortèls, cambaròtas, escaravissas, clauvissas, escaròls de mar e d'autres bivalvas e crustaceus) dins la Ria Formosa.
Curiositats
left|thumb|500px|Vista generala de Faro
Transpòrts
L’Aeropòrt de Faro es un aeropòrt mejan se trapant a 7 km de Faro. Las companhias aerienas de pretz bas utilizan l'aeropòrt de Faro pels vòls domestics, internacionals e transcontinentals (e.g. Air Berlin, Aer Lingus, Arkefly, Air Transat, Condor). I a fòrça veiculs per loar (e.g. Auto Jardim, AVIS, Budget, Europcar, SIXT, National). Las installacions de l'aeropòrt son modèrneas. Los transpòrts en comun depuèi/cap a l'aeropòrt se fzn per de buses (L´Aeropòrt Faro - EVA Bus Terminal) e pels trens (CP Railway trains).
Conservacion de la natura
Lo Pargue natural de Ria Formosa es a mens de 10 km a l'oèst de Faro, e la resèrva naturala de Castro Marim a prèp de 40 km a l'èst, al tèrme d'Andalosia.
Mönchengladbach
thumb|230px|left|Catedrala.
Sarry (Marna)
Sarry es una comuna francesa administrada per lo departament de Marna de la region de Champanha-Ardena.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Las divèrsas denominacions de Sarry abans la. (D'après J. LONGNON : Diccionari topographique de la Marna)
Les diverses dénominations de Sarry avant le. (D’après J. LONGNON : Dictionnaire topographique de la Marne)
Ausejo de la Sierra
Ausejo de la Sierra es un municipi de la província espanhòla de Soria dins la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Corribert
Corribert es una comuna francesa, situada dins lo departament de Marna e la region de Champanha-Ardena.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Tamburlan
Tamburlan o Barlan (nommat ansin en occitan; en persan:تیمور Timūr ; "fèrre" o تيمور لنگ, Timūr-e Lang, "Timur la Lama"; en chagatai: Temür; en turc: Demir; conegut dins d'autras lengas coma Timur, Tamerlane, Tamerlan; 8 d'abril de 1336 – 18 de febrièr de 1405), foguèt un emperaire mongòl e conquistaire de l'oèst, del sud e del centre d'Asia, e lo fondador de la dinastia tamburlanida (1370–1405) en Asia Centrala, e rèiregrand de Babur, lo fondador de la dinastia Mogòl, que subrevisquèt amb l'Empèri Mogòl en Índia entrò en 1857.
Iraqw
L'iraqw es una lenga del grop de la familha de lengas afroasiatica de la branca coshitica, parlada en Tanzania.
Localisacion
Los iraqw vivon dins la region d'Arusha, entre los lacs Manyara e Eyasi.
Fonologia
Los tablèus mostran la fonolgia de l'iraqw amb l'ortografia practica, las consonantas e las vocalas.
Arthaz-Pont-Notre-Dame
Arthaz-Pont-Notre-Dame en arpitan (Arthaz-Pont-Notre-Dame en francés) es una comuna arpitana de Savòia, situada dins lo departament de la Nauta Savòia e la region d'Auvèrnhe Ròse Aups.
Sévry
Sévry es una comuna francesa, situada dins lo departament de Char e la region dau Centre.
Saint-Benoît-la-Forêt
Saint-Benoît-la-Forêt es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Indre e Léger e la region dau Centre.
Sévry
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Arthaz-Pont-Notre-Dame
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Saint-Benoît-la-Forêt
Geografia
Sant-Benoît, situat a quaranta quilomètres al sud-oèst de Tors, forma un clar en lo bòsc de Chinon, en bordure dels landes del Ruchard.
La municipalitat dispausa egalament d'una zòna d'activitat (en l'ancian camp american) e un pol espitalari situat en limit de la vila de Chinon.
Saint-Benoît, situé à quarante kilomètres au sud-ouest de Tours, forme une clairière dans la forêt de Chinon, en bordure des landes du Ruchard.
La commune dispose également d'une zone d'activité (dans l'ancien camp américain) et un pôle hospitalier situé en limite de la ville de Chinon.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Parochia Sancti Benedicti De Mòrt (parròquia de Sant-Benoît de la Mòrt) se tròba en los documents l'an 1290 e 1298, en rason del trépas d'un fief l'an 1146.
Capèra Daurada (Arrens)
thumb|left|400px La Capèra Daurada (o Capèra de Puei Laün), situada au lòc conegut com Puei Laün a Arrens, dens la Vath d'Asun, Bigòrra occidentau, qu'ei un monument barròc. Uei lo dia que's ved entornejada d'un chic elegant espitau de beton armat.
Saint-Benoît-la-Forêt
Istòria
Quand lo rei Louis XI #visitar aquela municipalitat en març 1479, se sonava encara Sant-Benoît-de detlo-Lac-Mòrt. N'efièch, la municipalitat i aviá situat a unitat|150|m}} al nòrd del ruisseau del Lac-Mòrt.
Ans 1840
Istòria
1840 : en Espanha, fin de la Premiera Guèrra Carlista que s'acabèt per la victòria d'Isabèu II. Carles de Borbon deguèt s'exilar en França. 1840 : en Prússia, mòrt de Frederic Guilhèm III que foguèt remplaçat per Frederic Guilhèm IV. 1840 : desfacha dei tropas dau Califat de Sokoto còntra aquelei dau Reiaume d'Oyo. Aquò marquèt la fin de l'expansion vèrs lo sud dau Califat que veguèt pauc a pauc sei frontieras s'estabilizar. thumb|right|[[Pintura representant la destruccion aisada de plusors joncas chinesas per lo naviri britanic Nemesis durant la premiera guèrra de l'òpi.]]
1846-1848 : après l'integracion de Tèxas au sen deis Estats Units d'America, guèrra entre leis Estats Units e Mexic. Lo conflicte s'acabèt per una victòria aisada deis Estatsunidencs que poguèron annexar lei territòris dau nòrd de Mexic (Tèxas, Califòrnia Auta, Nòu Mexic...). 1848 : en França, après l'enebiment d'un banquet republican, de manifestacions entraïnèron d'esmogudas que reversèron lo rèi Loís-Felip I (22-24 de febrier). Un govèrn provisòri republican prenguèt lo poder e proclamèt la restauracion de la Republica. asmens, en despiech de l'adopcion de quauquei mesuras progressistas (demencion d'una ora de la durada de la jornada de trabalh, adopcion dau sufragi universau masculin...), lo govèrn novèu mau capitèt de reglar la situacion sociala. Leis eleccions generalas donèron una majoritat febla ai republicans amb aperaquí 500 deputats republicans e 300 monarquistas (environ 200 orleanistas e 100 legitimistas). Lo 21 de junh, lo poder conservador novèu demandèt la sarradura deis Obradors nacionaus qu'èran un simbòl de la Revolucion de Febrier e una fònt de trabalh importanta per leis obriers parisencs. Entre lo 22 e lo 26 de junh, leis obriers parisencs se revoutèron donc tornarmai mai lo movement foguèt durament reprimit per lei tropas dau generau Cavaignac. Aquelei combats entraïnèron una rompedura entre republicans moderats e radicaus e favorizèt l'emergéncia de Louis-Napoléon Bonaparte que ganhèt lo sostèn deis obriers, venguts fòrça ostils au govèrn, dei païsans, generalament inquiets après leis eveniments de junh, e dei conservadors. Foguèt ansin aisament elegit a la presidéncia de la Republica amb 74,2% dei votz lo 11 de decembre. thumb|right|Fotografia de [[Karl Marx en 1875.]]
Saint-Benoît-la-Forêt
Istòria
En 1792 (o 1793), lo vilatge #venir Benoît-lo-Bòsc. Fin finala, segon un decrèt préfectoral, lo appellation redevint Sant-Benoît-lo-Bòsc l'an 1936.
Capèra Daurada (Arrens)
thumb|400pxQu'ei destacada dens lo libe Baroque occitan de l'escrivan lengadocian Alem Surre-Garcia.
Ans 1840
Istòria
1848 : publicacion dau Manifèst dau Partit Comunista dei filosòfs alemands Karl Marx (1818-1883) e Friedrich Engels (1820-1895). Obratge major de la pensada occidentala, presentèt lei concèptes de materialisme aplicada a la vida sociala – es a dire la teoria de la lucha dei classas e dau ròtle dau proletariat dins l'evolucion de l'istòria umana – e prepausèt una societat novèla basada sus la proprietat collectiva dei mejans de produccion. 1849 : en Africa, fondacion de Libreville a l'entorn d'un fòrt francés per d'esclaus negres escapats d'un naviri negrier brasilian. 1849 : a l'iniciativa de Frederic VII, transformacion dau país en monarquia constitucionala amb la creacion lo 5 de junh d'un parlament compausat d'una Assemblada dau Pòble e d'una Assemblada dei Grands Proprietaris.
Saint-Benoît-la-Forêt
Istòria
Lorsque le roi Louis XI visita cette commune en mars 1479, elle s’appelait encore Saint-Benoît-du-Lac-Mort. En effet, la commune était située à 150 m au nord du ruisseau du Lac-Mort.
En 1792 (ou 1793), le village devint Benoît-le-Bois. Enfin, selon un arrêté préfectoral, l’appellation redevint Saint-Benoît-la-Forêt en 1936.
Bug (omonimia)
Bug pòt èsser:
Saint-Jean-lès-Longuyon
Saint-Jean-lès-Longuyon es una comuna francesa, situada dins lo departament de Meurthe e Mosèla e la region de Lorena.
Geografia
A 15 km de Longuyon e de Montmédy a traversat per la R43.
A 15 km de Longuyon et de Montmédy il est traversé par la R43.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Cap de-luòc communal fins en 1812, Ham-davant-Marville a #èsser ligat a aquela data a Sant-Jean, venguda Sant-Jean-lès-Longuyon en 1955.
Chef-lieu communal jusqu'en 1812, Ham-devant-Marville a été rattaché à cette date à Saint-Jean, devenue Saint-Jean-lès-Longuyon en 1955.
Crau
Crau o la Crau d'Arle es un parçan d'Occitània situat en Provença, dins lo departament dei Bocas de Ròse. Crau es una planura, foguèt l'ancian dèlta de Durença puei un ancian desèrt de còdols. Ara la fertilizan dieumercé l'aigatge. I a un mitan naturau freule. La plana de Crau se situa a l'èst dau Ròse e de Camarga, au sud deis Aupilhas e a l'oèst de l'Estanh de Bèrra.
Sa vila principala es Selon de Provença.
Lo gentilici es cravenc -a.
Còsta de Malabar
thumb|Mapa dels districtes d'Índia formant la còsta de Malabar. La còsta de Malabar es una partida del litoral d'Índia. Es situada dins lo Sud Oèst de la peninsula indiana, entre lo Territòri de Goa al nòrd e lo cap Comorin al sud , e forma mai que mai lo rivatge dels Estats del Kerala e del Karnataka.
Geografia
La còsta es banhada per la mar de las Laquedivas. L'interior de las tèrras es formada d'una plaina costièra alongada entre la mar e los Ghats occidentals. Dins lo Sud de Kerala, un ensems de lònas, los Backwaters, s'espandisson reire de la còsta de Malabar.
La còsta de Malabar, e subretot lo penjal occidental dels Ghats, que fan obstacle a la monson, es la region mai umida de l'Índia del Sud.
Istòria
Del temps dem Raj britanic, la region èra una partiada de la presidéncia de Madras fins a la formacion del Kerala en 1956 per sa reunion amb lo principat de  Travancore Cochin.
Abans lo Raj britanic, lo Malabar fuguèt jos la dominacion de Pandya fins a 600 jol nom de Malâkotta, o Mâlâyâ, Mâlâkuta, puèi foguèt divisat en principautats coma aquelas de Kolathiri de Kasaragod, de las Zamorins de Calicut ou de las Valluvokonathiri de Walluvanad.
Demografia
I a sus la còsta de Malabar de vilas portuàrias istoricas, coma Calicut (Kozhikode), Cochin (Koshi), Mahe, Quilon (Kollam) e Cranganore (Kodungallur), la Muziris de l'Antiquitat, que foguèron de centres de comèrci importants de l'ocean Indian pendnet de sègles, frequentats pels Fenicians, los Romans, los Chineses, los Arabs. A causa de lor oberturas cap a la mar e lo comèrci maritim, las vilas de la còsta de Malabar son fòrça cosmopolitas e aculhiguèron d'ora de comunautats crestianas, josievas e musulmanas.
Vièla
Vièla pòt èsser :
Gissac
Gissac, (en francés tanplan coma en occitan) es una comuna roergassa situada dins lo departament d'Avairon e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Geografia
vignette|upright=1.6|centre|Comunas a l'entorn.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Valls
Valls es la capitala de la comarca catalana de l'Aut Camp. Se tròba a 19 km de Tarragona e a 215 m sul nivèl de la mar. Compren l'entitat municipala descentralizada de Picamoixons.
Brèç dels Castells
Per trobar las originas d'aquela tradicion, tan ligada dins la vila de Valls, cal remontar a la fin del sègle XVIII e l'enquadrar dins d'autras expressions popularas, coma danças e entremesos.
Mas la genèsi dels castèls la cal cercar en la "torreta" finala del Balh de Valencians. L'evolucion d'aquel primitiu castèl fins a la manifestacion populara que coneissèm uèi debanèt a Valls, ont dempuèi lo començament del sègle passat se documenta l'existéncia de doas còlas de castellers rivalas. Es per aquò qu'aquela vila es considerada brèç dels castèls. Pauc a pauc, la fòrça del castèl s'anèt en impausant e passèt a èsser lo protagonista indiscutible dins las fèstas del Camp de Tarragona e del Penedès pendent la segonda mitat del sègle XIX.
Es en aquela epòca quand s'atenhon las hitas castelleres mai importantas e es per aquò coneguda coma la primièra epòca d'aur dels castèls. L'an 1851, los Mainats de Valls atenguèron lo primièr bastiment de nòvas estanças e pendent los quaranta ans seguents atenguèron a la perfeccion tota la gamma de castèls d'uèch, lo tres e lo quatre de nòu amb cubertadèr, lo pilar d'uèch amb cubertadèr e manilles, lo quatre de nòu net, lo cinc de nòu folrat, lo tres de nòu net e lo dos d'uèch net.
Lo sègle XX comencèt amb una decadéncia progressiva que durarà fins a la fin dels ans vint quand la creacion de nòvas còlas defòra de Valls e la recuperacion de qualque castèl d'uèch de la part dels Mainats vallencs permetèsson parlar d'una leugièra revifalla que la Guèrra Civila, mas, s'encarguèt de estroncar plan lèu
Los ans quaranta e cinquanta los castèls coneguèron una nòva e lenta reviscolada. L'an 1971 apareissiá la Còla Jove Mainats de Valls qu'amassa amb la Còla Vièlha encetarián una segonda epòca d'aur en aténher, l'an 1981, descargar lo quatre de nòu amb cubertadèr la Còla Vièlha e lo cinc d'uèch la Còla Jove. Al decenni dels ochanta s'agrandiguèt lo nombre de còlas que realizavan de castèls de nòu e, tanben, los airals geografics ont se fasián tradicionalament de castèls. Al decenni dels nonanta se son atenguts de bastiments jamai pas realizadas lo sègle passat, coma lo dos de nòu amb cubertadèr e manilles, e los mejans de comunicacion se son faches resson de las jornadas en contribuissent a la difusion del fenomèn casteller.
Baraona
Baraona es un municipi de la província espanhòla de Soria dins la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon. Aperten a la comarca agrària de Tierra de Medinaceli e a la comarca d'Almazán.
Quincy-Voisins
Quincy-Voisins es una comuna francesa, situada dins lo departament de Sèina e Marna e la region d'Illa de França.
Nòtas
<references group=N/>
Dommartin-aux-Bois
Dommartin-aux-Bois es una comuna francesa, situada dins lo departament dels Vòges e la region de Lorena.
Geografia
La municipalitat a la particularité d'èsser a caval sus la linha de parteja d'aigas entre las concas del Rhône e del Rhin. Los caserius de Barbonfaing e de Agémont fan partida de la conca rhodanien e aquel de Adoncourt lèva de la conca rhénan.
La commune a la particularité d'être à cheval sur la ligne de partage des eaux entre les bassins du Rhône et du Rhin. Les hameaux de Barbonfaing et d'Agémont font partie du bassin rhodanien et celui d'Adoncourt relève du bassin rhénan.
Istòria
Lo vilatge #èsser victima d'atacs saxonnes al. Segon l'archiu abbatiales, mai de la mitat de las récoltes en grandas del vilatge aguèron destruit.
En 1984, lo pòble #aver a sofrir de la bohada descendent del 11 de julhet : 94 ostals sinistrades, doas bèstias aucidas jos las décombres, 190 ectaras de récoltes destruidas e 3,000 arbres arrancats.
Le village fut victime d'attaques saxonnes au. Selon les archives abbatiales, plus de la moitié des récoltes en grains du village furent détruites.
Saint-Michel-de-la-Pierre
Saint-Michel-de-la-Pierre es una comuna normanda, situada dins lo departament de la Marga e la region de la Bassa Normandia.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Encausse
Encausse, , o eventualament En Causse (Encausse-les-Thermes en francés) qu'es ua comuna gascoa de Comenge, situada en eth departament dera Hauta Garona e era region administrativa d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Istòria
Pendent eth Ancian Regime,Encausse qu'èra dera eleccion de Comenge, doncas dera província de Gasconha, dera generalitat d'Aush, dera diocèsi de Comenge e dera senescaucia de Pàmias. Eth vocable dera glèisa qu'es Nòsta Dauna. Tanlèu 1790, Encausse qu'èra deth canton d'Aspèth. Oficiaument, Encausse qu'estó tornat nommar Encausse-les-Thermes per decret deu 22 de junh 1921.
Vielar (Gers)
Vielar, o Vielà (Viella en francés) qu'ei ua comuna occitana de Gasconha situada dens lo departament de Gers e la region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.
Geografia
vignette|upright=1.6|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
Curiosament, Dauzat e eths Féniés qu'interprètan la fòrma francesa Viella com un Vièla, dab l'accent tonic sus la prumèra sillaba, donc com un representant deu latin villa, shens sufixe,. Mès la grafia francesa respècta normalament pas l'-a finau atòn deus toponimes occitans. La grafia de la mapa deu Conselh Generau de Gers, Vielà, qu'a au mens l'avantage de donar la prononciacion e la plaça de l'accent tonic : [bie'la]. Negre qu'explica lo nom corrèctament.
Lo nom qu'ei gascon e lo mot vielar (o vilar, vialar) qu'ei l'eretèr deu latin villa e deu sufixe are. Lo sens qu'estó « dependéncia d'un domeni agricòla, d'ua villa», puish « vilatjòt »,. Per un cas semblable : Vielar.
Administracion
7
Economia
La comuna que hè partida de las airas d'apellacion d'origina contrarotlada (AOC) deu Madiran, deu Paisherenc deu Vic Vilh e deu Bearn.
Lòcs e monuments
Castèth de Vielar (anciana proprietat deus marqués de Vielar)
Senta Nalena
Senta Nalena (Sainte-Nathalène en francés) es una comuna d'Occitània, dins la region istorica de Perigòrd, administrada per lo departament de Dordonha de la region de Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
Las fòrmas ancianas son Sancta Magdalena, en 1283, Sancta Nadalitia, Sancta Nadalena, en 1365, Sancta Nathalena, en 1556, Sainte Madalène, en 1648, La Magdelene, en 1733, Sainte-Natalène. Lo nom ven vertadièrament de Sancta Nadalena, segon lo site de las comunas de Dordonha e Dauzat e Rostaing, o Natalena, segon Chantal Tanet et Tristan Hordé , nom germanic, martira del sègle IV, a Pàmias, malgrat las atestacions influenciadas per Magdalena, senta plan mai coneissuda Chantal Tanet et Tristan Hordé, Dictionnaire des Noms de Lieux du Périgord, ed. Fanlac, segonda edicion, 2000, p. 380,. La prononciacion es [ʂɪntɒnɒ’lenɒ] o [ʂɪntɒdɒ’lenɒ]. La prononciacion [dɒ’lenɒ] (Dalena) es una dissimilacion, deguda a la preséncia de doás n dins lo nom (e de -l-).
Integracion
vinheta|L'integrala definida d'una foncion representa l'airal limitat per la grafica de la foncion amb signe positiu quant la foncion a valors positivas e negatiuas quand n'a de negatius. Lo concèpte d'integracion es un concèpte fondamental de las matematicas avançadas, mai que mai en los camps del calcul e de l'analisi matematica. Donada una foncion f(x) d'una variabla reala x e un interval [a,b] de la drecha reala, l'integrala (        x         ) {\displaystyle \int _{a}^{b}f(x)\,dx}
Edfó
Edfó (en egipcian Behedet) qu'ei ua vila egipciana capitala deu dusau nòme de la Hauta Egipte qui lo son diu qu'èra Òrus. Lo temple lagide vodat ad aquesta divinitat qu'ei un deus mei famós e deus miélher conservats d'Egipte.
Gauville
Gauville pòt essèr:
Sant-Juluan-Kankell
Sant-Juluan-Kankell en breton (Saint-Julien-de-Concelles en francés) es una comuna francesa, situada dins lo departament del Léger Atlantic e la region dels Païses de Léger.
Indiana Jones
thumb|200px|Estatua de cera d'Indiana Jones al Musèu [[Madame Tussaud]] Henry "Indiana" Jones, Jr., qu'a per escais Indy, es un eròi de ficcion, a l'encòp professor, arqueològ e aventurièr. Es lo personatge central d'una trilogia de filmes entamenada en 1981 amb Los aventurièrs de l'Arca perduda (Raiders of the Lost Ark) e sas seguidas: Indiana Jones and the Temple of Doom e Indiana Jones and the Last Crusade. Interpretat per l'actor Harrison Ford, Indiana Jones es celèbre per encausa de son foet, son capèl e sa paur intensa de las sèrps.
Foguèt tanben interpretat per River Phoenix dins sa joventut (dins Indiana Jones and the Last Crusade), per Corey Carrier e Sean Patrick Flanery (dins la seria The Young Indiana Jones Chronicles).
Lo quatren filme es estat previst pendent fòrça annadas; es ara en preproduccion, deu èsser filmat per l'estiu de 2007 e deuriá espelir en mai de 2008.
Filmes TV
Se prevei de fargar los 22 episòdis del jove Indiana Jones en DVD de ne ligar la venda (prevista per 2007) amb la sortida del novèl Indiana Jones IV.
Los filmes
Los tres filmes sortiguèron en DVD en 2003.
Larressòre
Lo gentilici qu'ei larresoroar.