cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Critica de la rason pura
Capítol 1. Estetica transcendentala
De biais esquematic lo procediment de coneissença dins lo domeni de la sensibilitat (mostrant la portada de la revolucion copernicana dins lo terren de la coneissença) seriá lo seguent: Donada empirica + espaci e temps = Fenomèn I a dos elements qu'intervenon dins lo procediment de la sensibilitat. D'un costat l'element material (Las impressions sensiblas procedentas de l'exterior); d'un autre costat l'element formal (L'espaci e lo temps), qu'estructuran aquela realitat fasent possibla l'experiéncia, e mejans aquela, la coneissença. La sensibilitat es passiva, que recep las impressions de l'exterior, mas l'estructura mejans las formas a priori (espaci e temps). Lo resultat final es lo Fenomèn (çò qu'apareis) que pòt èsser definit coma l'impression sensibla que se dona dins lo temps e l'espaci.
Avèm ja vist cossí los jutjaments sintetics a priori èran possibles en Matematica (Geometria e Aritmetica) sens mostrar las rasons que son per el possiblas. La rason es plan simpla: Totes los jutjaments de la Matematica an coma fondament l'estudi del temps e de l'espaci, e coma l'espaci e lo temps son de formas a priori, existisson dins lo subjècte e son anteriors a l'experiéncia. Alara los jutjaments de la Matematica son universals e necessaris, fasent partit de la sciéncia.
Capítol 2. Analitica Transcendentala
Fins alara, çò qu'avèm fait èra recebre las donadas de la sensibilitat, mas las avèm pas compresas, qu'es lo quite prètzfach de la compreneson. Atal, çò que farà la compreneson serà unificar la multitud de las donadas empiricas qu'avèm, fasent possibla aténher la coneissença, que per poder parlar de coneissença cal aver un Concèpte. Es mejans lo concèpte que nosautres comprendèm las percepcions. La traduccion lingüistica del concèpte se nomena jutjament. I a dos tipe de concèptes:
La compreneson aplica espontaneament aquelas categorias als fenomèns venent de la facultat de la sensibilitat. La foncion de la compreneson es d'unificar e coordinar las donadas venent de l'experiéncia sensibla mejans las categorias. I a dotze categorias: Coma las formas a priori (espaci e temps) son vuèja de contengut e lor cal s'emplir amb las donadas de l'experiéncia, las categorias devon s'emplir amb las donadas venentas de la sensibilitat (Fenomèns).
Alara l'esquèma basic del Analitica Transcendental seriá atal: Una consequéncia fòrça importanta es que las categorias an pas d'aplicacion al delà de l'experiéncia, que son vuèjas; e se pòdon aplicar las categorias sonque quand avèm un Fenomèn, se non, l'aplicacion serà totalament erronèa.
Los jutjaments sintetics a priori de la Fisica seràn tanben possiblas. L'exemple causit per Kant per la Fisica es lo seguent: Tot çò qu'existís a una causa. La categoria causa es un concèpte pur que ven de pas l'experiéncia. Es prealable a l'experiéncia e s'aplica a ela. Per aquò los jutjaments de la causa son universals e necessaris, en fasent possible qu'aqueles jutjaments sián sintetics a priori, atal essent la Fisica una sciéncia.
La Filosofia Kantiana se pòt considerar coma un Idealisme Transcendental, que, segon Kant, lo quite objècte, es totalament inconeissable. L'unic que pòdi ièu conéisser es lo Fenomèn (aquò qu'apareis). Tot aquò qu'es fòra de l'experiéncia es totalament impossible de conéisser. Alara Kant definiguèt lo Noümen, la causa d'esperela, çò de l'objècte qu'es pas lo Fenomèn. Lo Noümen es totalament inconeissable, que li pòdi pas aplicar las categorias. Las podèm pas qu'aplicar los fenomèns, aqueles que son pas los objèctes en se.
L'accès a aquelas realitats se far pas mejans la Rason Pura (la coneissença), mas mejans la Rason Practica (L'Etica). L'espaci e lo temps e las categorias son de condicions que fan possibile l'experiéncia, los Fenomèns. Tot çò qu'es al marge de l'experiéncia es inaccessible a la coneissença. Podèm pas que conéisser çò que nos arriba mejans l'espaci e lo temps (Fenomèn).
Chaumont (Nauta Marna)
Chaumont es una comuna francesa administrada per lo departament de la Nauta Marna de la region del Grand Èst.
Critica de la rason pura
Capítol 3. Dialectica transcendentala
Quand la rason fa de las idèas d'objèctes reals, es a dire, se s'aplica las categorias a las idèas (que fan partida del noümen) clau dins l'illusion transcendentala. Alara la Metafísica per èsser sciéncia es impossibla, perque las categorias pòdon sonque s'utilizar legitimament dins l'aplicacion dels Fenomèns. Las substàncias metafisicas (Dieu, Mond coma unitat, alma) son al delà de l'experiéncia e, donc, i podèm pas aplicar las categorias. Alara, los jutjaments sintetics a priori son impossibles en metafísica. Critica atal las pretensions de far sciéncia sus las substàncias metafisicas: Lo domeni de las entitats metafisicas es pas aquel de la rason pura, mas aquel de la rason practica (l'etica). Alara, cal èsser totalament clar que Kant nega pas, jamai, l'existéncia de las entitats metafisicas (Dieu, Mond coma unitat, alma); çò que fa Kant es negar la possibilitat de sa coneissença, que se pòdon pas aplicar a las categorias fòra del domèni de l'estricta experiéncia.
Hulegu
Hulegu (1217 - 8 de febrier de 1265) èra un cap mongòl fondator de l'Ilkhanat que dominèt Pèrsia de 1256 a 1335. Lo dirigiguèt fins a 1265 e son fiu Abagha li succediguèt.
Èra lo fiu de Tolui e de Sorgaqtani, son esposa principala. Felen de Genghis Khan, èra lo fraire de Mongke, Grand Khan de 1251 a 1259, de Kubilai, fondator de la dinastia Yuan e d'Ariq Boqa, pretendent au títol de Grand Khan de 1259 a 1264.
En 1255, foguèt cargat per Mongke de conquistar Egipte, Mesopotamia e Iran, es a dire lo còr dau mond musulman. Plaçat d'una armada de plusors desenaus de milièrs d'òmes, ocupèt aisament lo país dei Lors, un pòble dau sud d'Iran e negocièt la rediccion sensa combat d'Alamut, fortalesa principala de la sècta deis Assassins (1256). Puei, en 1258, ataquèt lo Califat Abbassida e destruguèt sa capitala a l'eissida dau sètge de Bagdad que sa populacion foguèt executada. L'annada seguenta, ataquèt Siria e acomencèt de preparar l'invasion d'Egipte.
Pasmens, la mòrt de Mongke entraïnèt l'aplant d'aqueu projècte car sei tropas deguèron rintrar en Mongolia per participar a l'eleccion dau novèu Grand Khan. Malaisada, aquela succession entraïnèt una guèrra civila entre lei pretendents principaus. Hulegu jonhèt lo camp de Berke e de Kubilai. Luchèt en Asia Centrala còntra lo Khanat de Chagatai e l'l'Òrda d'Aur que sostenián lei drechs d'Ariq Boka. En 1263, l'Ilkhanat i subiguèt una desfacha importanta en Caucàs mai Ariq Boka foguèt pasmens vencut per Kubilai. Moriguèt dos ans pus tard.
Vandellòs i l'Hospitalet de l'Infant
Vandellòs i l'Hospitalet de l'Infant es un municipi de la província espanhòla de Tarragona dins la Generalitat de Catalonha.
Surtainville
Surtainville es una comuna normanda, situada dins lo departament de la Marga e la region de la Bassa Normandia.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Conferéncia deu Mas
La conferéncia deu Mas èra ua division de la diocèsi de Condòm, ua anciana diocèsi catolica en Occitània.
Saint-Mesmes
Saint-Mesmes es una comuna francesa, situada dins lo departament de Sèina e Marna e la region d'Illa de França.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Nòtas
<references group=N/>
Nellore
Nellore (en telogo: నెల్లూరు Nellūru) es una vila de l'estat d'Andhra Pradesh, en Índia.
Administracion
Nellore es lo capluòc del districte de Sri Potti Sriramalu Nellore.
Demografia
Al recensament de 2011, la populacion de la vila èra de 499 575 abitants e aquela de l'aglomeracion, sonada la metropòli, èra de 558 548.
Segonda Edat
La Segonda Edat es un periòde dins l'òbra de J.R.R. Tolkien. Començèt amb la desfacha de Morgoth e la fondacion de Mithlond e finiguèt amb la victòria de la Darrièra Aliança contra Sauron.
La Segonda Edat coneguèt la gloria e la destruccion de Numenor, la guèrra entre Sauron e los elfs e la destruccion del règne dels Gwaith-i-Mirdain. Aprés l'arribada dels exiliats dunedain se debanèt la Batalha de Dagorlad entre los elfs (dirigits per Gil-Galad), los dunedain (dirigits per Elendil e lors filhs) e los nans amb las fòrças de Sauron; a la fin la Darrièra Aliança aguèt una victòria pirrica pr'amor que pendent la guèrra i moriguèron Gil-Galad, Elendil, Anarion e fòrça autres braves guerrièrs. Isildur moriguèt pauc aprés en una emboscada premanida pels orcs e atal se perdèt l'Anèl Unic.
Montclar de Comenge
Montclar de Comenge (Montclar-de-Comminges en francés) qu'es ua comuna gascoa situada dens lo departament de la Nauta Garona e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Istòria
Pendent l'Ancian Regime, Montclar qu'èra de l'eleccion de Comenge (nocion diferenta de la diocèsi de Sent Bertran de Comenge), doncas de la província de Gasconha, de la generalitat d'Aush, de la diocèsi de Rius e de la senescaucia de Pàmias. Le vocable de la glèisa, annèxa de Mauran, qu'es Sent Alari. En 1790, Montclar « et partie de Coux » qu'èra deu canton de Casèras, en l'an III, deu canton de Martras, en l'an X, que tornè au canton de Casèras. Qu'estó temporàriament unit a Bossens en l'an VIII. Oficialament, Montclar que prengó le nom de Montclar-les-Prés per decret deu 31 de decembre 1929 puish de Montclar-de-Comminges per decret deu 22 de julhet 1937.
Tristan Tzara
Biografia
Los membres de la familha Rosenstock faguèron part de las 800,000 personas josievas recensadas que lo còde civil en vigor, a l'epòca, interdisiá la ciutadanetat romanesa. Lo seu paire èra quadre d'una societat d'expleitacion petroliera; Samuel coneguèt una enfança e una adolescéncia aisada e sens istòria. Seguèt una classa sus la cultura francesa dins un institut privat, de literatura al licèu Saint-Sava e de sciéncia e otenguèt lo certificat de fin d'estudis al licèu Milhai-Viteazul. .
Amb son amic de licèu Marcel Janco, Samuel creèt, en 1912, sa primièra revista "Simbolul" e s'imagina en. I publiquèt l'un de sos primièrs poèmas .
En 1915, adoptèt l'escais de Tristan Tzara : Tristan en referéncia a l'eròi de l'opèra de Richard Wagner « Tristan e Iseut » e Tzara per çò que vòl dire "tèrra" o "país" en romanés.
Amb son certificat de fin d'estudis, Tzara s'inscriguèt a l'Universitat de Bucarèst en matematicas e filosofia en setembre de 1914). Son amic Janco s'inscriguèt en politecnica.
L'ambient provincial de Bucarèst languís Tzara que sòmia de partir. Contra l'avís de son paire, mas encoratjat per Janco que lo buta de lo rejónher a Zuric, quitèt Romania per Suècia, país neutre aculhent la joventut d'Euròpa refusant la guèrra. S'inscriguèt a l'universitat en classa de filosofia. Mas lo languiment lo torna ganhar : Demòra a Zuric sonque mercés a Janco.
Lo 5 de febrièr, Ball, Hennings, Richard Huelsenbeck, Tzara e los pintres Jean Arp, Janco e Sophie Taeuber inaugurèron lo Cabaret Voltaire que transformèron en cafè literari e artistic que sos murs foguèron cobèrts de quadres creant un ambiant a l'encòp intim e ofegat. Lo succès foguèt immediat. . Participèt a la renaissença del mot Dada a Zuric e foguèt lo pus actiu propagandista del movement.
Escriguèt los primièrs tèxtes "dadas" :
Tristan Tzara, Aragon, Philippe Soupault et Breton, e mai d'autres, participèron a la revista SIC creada per Pierre Albert-Birot en 1916 e d'autras activitats amb visada de tustar lo public e destruir las estructuras tradicionalas del lengatge.
Puèi, temptèt de reconciliar surrealisme e comunisme (aderiguèt al Partit Comunista en 1936, per rejónher la Resisténcia pendent la Segonda Guèrra Mondiala). Es d'aqueste periòde que data son interèst per l'occitan e, après la guèrra, Tristan Tzara participarà amb Joan Casso e Max Roqueta a la fondacion de l'Institut d'estudis occitans Es enterrat a Paris, al cementèri del Montparnasse.
Bibliotèca Nacionala d'Azerbaitjan
La  Bibliotèca Nacionala d'Azerbaitjan (en azèri: Azərbaycan Milli Kitabxanası), es la bibliotèca oficiala d'Azerbaitjan. Foguèt establida lo 1923 e a la siá sedença dins la capitala del país, Bakó.
.cc
.cc es lo nom de domeni d'Internet per las Illas Cocos.
Referéncias
סיומת אינטרנט Toppdomän
Conferéncia de Dunas
La conferéncia de Dunas èra ua division de la diocèsi de Condòm, ua anciana diocèsi catolica en Occitània.
Primo Levi
Biografia
Levi nasquèt a Turin en 1919 dins d'una familha liberala jusieva. Licenciat de Quimia de l'Universitat de Turin en 1941. En 1943 el e sos camaradas anèron al camp per tal de s'unir a la resisténcia antifaissista italiana. Foguèt arrestat per la milícia faissista que lo mandèt a l'armada d'ocupacion alemanda pr'amor qu'èra jusieu. Foguèt deportat a Auschwitz en 1944, un camp d'exterminacion situat en Polonha, qu'èra ocupada pels nazis, e i passèt dètz meses abans que lo camp fòsse desliurat per l'Armada Roja. Dels 650 jusieus italians de sa "remetuda" al camp, Levi foguèt un dels 20 subrevivents. Quand tornèt en Itàlia, Levi exerciguèt de quimista industrial dins la factoria quimica SIVA a Turin. Comencèt alavetz d'escriure sas experiéncias dins lo camp e son retorn en Italia a travèrs d'Euròpa de l'èst, que se convertiguèron en sas doas memòrias classicas: S'aquò es un òme (Se questo é un uomo) e La trèva (La tregua). Escriguèt tanben doas memòrias fòrça apreciadas, Moments d'indult (suls personatges qu'observèt pendent son empresonament) e Lo Sistèma Periodic (una colleccion de pèças cortas, majoramanet d'episòdis de sa vida mas tanben dos relats corts, totes ligats a d'elements quimics). Lo roman S'ara non, quand?, qu'explica l'istòria d'un grop de partisans jusieus en Russia e en Polonha pendent la Segonda Guèrra Mondiala, ganhèt los prèmis Viareggio e Campiello après èsser publicada en Itàlia, doncas, Levi venguèt internacionalament conegut. Levi se retirèt de sa posicion coma gestor de SIVA en 1977 per se dedicar a escriure a temps complèt. Lo mai important de sos darrièrs trabalhs foguèt son libre final, Los naufragats e los salvats, sus sa experiéncia del camp de concentracion..
Levi moriguèt, aparentament per suicidi, l'11 d'abril de 1987, encara que mai d'un amic e biograf a questionat aquela circonstància pr'amor que Levi, que son escritura se caracterizava per l'escuror e l'optimisme, daissèt pas de nòta de suicidi.
Conferéncia de Forcés
La conferéncia de Forcés èra ua division de la diocèsi de Condòm, ua anciana diocèsi catolica en Occitània.
Morangis
Morangis es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Essonne e la region d'Illa de França.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Bragelogne-Beauvoir
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Vilanuèva d'Òut
Eraldica
100px|left|thumb|Escut de Vilanuèva d'ÒltL'escut de Vilanuèva d'Òlt se blasona atal : del camp d'azur al pont d'argent de cinc arcas e de tres tors, las tors de dèxtre e de senèstre portant caduna una floralís d'aur.<BR/><BR/><BR/><BR/><BR/><BR/><BR/><BR/>
Geografia
Vilanuèva d'Òut es una bastida situada en Agenés. thumb|290px|left|Mapa OpenStreetMap thumb|290px|right|Mapa topografica
Toponimia
La prononciacion es [,bilɔ'nɛβɔ 'dɔw]. Las fòrmas ancianas son : Villanova, en latin, en 1271, Ville Nove en 1289, Villanova in Agennesio, super flumen Olti, en latin, en 1307-1317, r. Sancti Stephani Villenove en 1520, Villeneuve l'Agenois (mapa del sègle XVII).
Segon Dauzat e Rostaing, una vilanuèva es una aglomeracion novèla fondada a l'Edat Mejana per un senhor o una comunautat religiosa, mes sense que las franquesas autrejadas a las vilafrancas sián precisadas.
Astor, citat per B. Boyrie-Fénié, precisa qu'una vilanuèva es un borg nuèu bastit en un sol còp, de las carrièras sovent rectilinèas, creat del mièg del sègle X d'aquí aus sègles XIII-XIV
Segon Bénédicte Boyrie-Fénié, Vilanuèva d'Òut es una bastida creada per Anfós de Peitieus en 1263. Abans la revolucion, lo nom francés èra Villeneuve-d'Agen o Villeneuve-d'Agenais, après simplament Villeneuve, puèi Villeneuve-sur-Lot en 1875.
Istòria
Una abadia benedictina foguèt fondada sul site de Vilanuèva, e a son entorn un pichon vilatge de menestrals; la vila, pr'aquò, foguèt fondada coma una bastida per Anfós de Peitieus en seguent lo plan ortogonal utilizat per las bastidas (dab l'originalitat de traucar lo riu d'Òlt.
Sa posicion estrategica que li faguèt jogar un ròtle dins la Guèrra de Cent Ans, puèi la reina Margarida de França capitèt pas a la prene e fin finala, la vila se trobèt dins lo camp dels perdents de la Fronda contre lo cardinal Mazarin e atal perdèt sas muralhas e sos valats.
.cd
.cd es lo nom de domeni d'Internet per la Republica Democratica de Còngo. Remplacèt en 1997 lo domeni .zr al cambiament de nom del país.
Referéncias
Toppdomän
Sent Martin d'Arberoa
Sent Martin d'Arberoa (Saint-Martin-d'Arberoue en francés, Donamartiri en basco) qu'ei ua comuna deu Bascoat, en Baisha Navarra. Administrativament, que's tròba dens lo departament deus Pirenèus Atlantics.
La comuna qu'ei traucada per mantun afluent de l'arriu de Lihurri.
Los quartièrs que son Behasi, Bitaldeiko Borda, Borda Zelai, Haizkiria, Herbehere o Herribehere, Hiria, Kolorotz e Poxolu zelai.
Las comunas tòcatocantas que son Oreguer au nòrd, Isturits au nòrd-oèst, Meharin a l'èst, Sent Estève a l'oèst e Armendaritze au sud.
Afni
L’afni es un element quimic del tablèu periodic, de simbòl Hf e de numèro atomic 72. Es un metal de transicion tetravalent e de color gris argentat. L’afni sembla quimicament al zircòni e se tròba dins lo mineral de zircòni. S’utiliza ligat al tungstèn per de filaments e d’electròdas e tanben coma absorbador de neutrons dins las barras (o crotz) de contaròlle de la reactivitat nucleara.
Jimmie Johnson
thumb|right|[[Fotografia de Jimmie Johnson en 2018.]]
Jimmie Kenneth Johnson (nascut lo 17 de Setembre de 1975, El Cajon, California) es un pilòt automobil estatsunidenc qu'es famós per aver ganhat lei 500 milas d'Daytona 2006 n 2013, e lo campionat NASCAR en 2006, 2007, 2008, 2009, 2010, 2013, 2016.
Jorns dels Dos Arbres
Los Jorns dels Dos Arbres, dins la mitologia de John R.R. Tolkien creada a la Tèrra Mejana, es l'edat compresa entre los Jorns de las Lampas e los Jorns del Solelh. Son sièis edats amb d'aperaquí 10.500 ans.
Lo començament dels Jorns dels Arbres ven soslinhat per la creacion dels dos arbres, Laurelin e Telperion per Yavanna. La fin dels jorns dels arbres arriba amb la mòrt d'aqueles e la naissença de la Luna e lo Solelh. Los fachs mai importants d'aqueles jorns son :
La retirada dels Valar a Aman, mentre Morgoth domina la Tèrra Mejana. Yavanna crea los arbres a Valinor. Aulë crea los nans e Yavanna crea los ents, mas Eru vòl que se revelhon pas abans que los elfs. Eru revelha los elfs. Eru revelha los nans e los ents. La majoritat dels elfs comènça lo viatge a Valinor, guidats per Oromë. Morgoth e na Ungoliant aucisson los Dos Arbres.
Vijayawada
Vijayawada (ancianament Bezawada, en telogo: విజయవాడ Vijayavāḍa) es una vila de l'estat d'Andhra Pradesh, en Índia.
Administracion
Vijayawada se tròba dins lo districte de Krishna.
Demografia
Al recensament de 2011, la populacion de la vila èra de 1 034 358 abitants e aquela de l'aglomeracion, sonada la metropòli, èra de 1 476 931.
Saint-Maurice-Crillat
Saint-Maurice-Crillat es una comuna francesa, situada dins lo departament de Jura e la region de Franca Comtat
Ununsèpti
L’ununsèpti foguèt lo nom provisòri d’un element quimic, de simbòl Uus e de numèro atomic 117. En 2016 es apelat tennessina.
Conferéncia de Lapluma
La conferéncia de Lapluma èra ua division de la diocèsi de Condòm, ua anciana diocèsi catolica en Occitània.
Mâle
Mâle es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Orne e la region de la Bassa Normandia.
Geografia
La municipalitat de Mascle a situat al sud-es del departament del Adorna. Fa partida deu comunas #que compausan lo costat del Theil-sus-Huisne. Depen Del arrondiment de Mortagne-a lo-Portamantèl. La municipalitat s'estend sus Unitat|2190|a}} e a traversat per la Huisne #que pren la siá font a La Perrière, a una vintena de quilomètres al nòrd-oèst, e se tira en la Sarthe al Mans.
La commune de Mâle est située au sud-est du département de l'Orne. Elle fait partie des dix communes qui composent le canton du Theil-sur-Huisne. Elle dépend de l'arrondissement de Mortagne-au-Perche. La commune s'étend sur 2190 ha et est traversée par l'Huisne qui prend sa source à La Perrière, à une vingtaine de kilomètres au nord-ouest, et se jette dans la Sarthe au Mans.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Anciennement Masle, A la Mièja Edat, la vila #protegir La nòstra-Madama de las Clairets, abbaye de Cisterciennes (moniales) de Savigny.
Fondada en 1202 per Godefroi, comte del Portamantèl, e Mathilde de Brunswick, sòr de Othon IV, #recebre nonnes fins a la Revolucion. En 1790, los vestigis del abbaye aguèron transformat en granja.
En 1692, lo abbé de Rancé lududes #donar de pagaments analogues a aqueles de la Trappe, en fasent la primièra abbaye de Cisterciennes a adoptar la reforma de la #Estricte Observança.
La maire superiora de la abbaye aviá lo drech de anautita e de bassa justícia. Fasiá executar los sieus sentences al luòc-dich « lo Gibet », a l'ora d'ara situat sus la RN 23.
Anciennement Masle, au Moyen Âge, la ville abrita Notre-Dame des Clairets, abbaye de Cisterciennes (moniales) de Savigny.
Fondée en 1202 par Godefroi, comte du Perche, et Mathilde de Brunswick, soeur d'Othon IV, elle reçut des nonnes jusqu'à la Révolution. En 1790, les vestiges de l'abbaye furent transformés en ferme.
En 1692, l'abbé de Rancé lui donna des règlements analogues à ceux de la Trappe, en faisant la première abbaye de Cisterciennes à adopter la réforme de la Stricte Observance.
George Soros
thumb|250px|George Soros a la Conferéncia sus la Seguretat de Munic en 2011 George Soros, nascut György Schwartz (en ongrés: Soros György; 12 d'agost de 1930) es un entrepreneire, milionari e filantròp ongaroamerican. Filh de l'escrivan esperantista ongrés Tivadar Soros, venguèt famós tre las annadas 1970 per sa creacion dels hedge funds, e per sas activitats d'especulation sus las monedas e las accions que li valguèron l'escais de "L'òme que trenquèt la Banca d'Anglatèrra" en 1992 del temps de la crisi financièra sonada Dimècres Negre.
Mâle
Istòria
La mère supérieure de l'abbaye avait le droit de haute et de basse justice. Elle faisait exécuter ses sentences au lieu-dit « le Gibet », actuellement situé sur la RN 23.
George Soros
Filantròp implicat, d'un biais que causa qualques controvérsias, dins l'evolucion dels païses de l'anciana orbita sovietica, es actualament president del Soros Fund Management. Fondèt l'Open Society Institute, que venguèt en 2010 l'Open Society Foundations, que n'es tanben president.
Chrzanów
Chrzanów es la desena vila de Polonha.
.cf
.cf es lo nom de domeni d'Internet per la Republica Centrafricana.
Referéncias
Toppdomän
Billy the Kid
Billy the Kid (mòrt lo 14 de julhet de 1881, Fort Sumner) es un famós bandit estatsunidenc qu'es una figura legendària dau periòde dau Far West. Pasmens, sa vida reala es mau coneguda car es l'objècte de biografias e de testimoniatges contradictòris. Vengut criminau en 1877, participèt a la guèrra dau comtat de Lincoln, conflicte entre doas bandas rivalas per lo contraròtle d'aqueu territòri, en 1878 e subrevisquèt a la desfacha de seis emplegaires. En fugida, assaièt de negociar ambé la justícia estatsunidenca mai foguèt condamnat a mòrt e, finalament, abatut per lo sherif Pat Garrett en 1881.
Pranzac
Pranzac, qu'a lo mesme nom en francés e en occitan, es una comuna occitana, situada dins lo departament de Charanta e la region de Novela Aquitània.
Comunas limitròfas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Toponimia
Las atestacions ancianas son, per luec:
Nòtas e referéncias
<references group="N"/>
Vaux-sur-Blaise
Vaux-sur-Blaise es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Nauta Marna e la region del Grand Èst.
Oganesson
L’oganesson es lo nom d'un element quimic, de simbòl Og e de numèro atomic 118.
Vaux-sur-Blaise
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Oganesson
Foguèt sonat provisòriament ununòcti (Uuo) e tanben ecaradon (en dejós del radon).
Foguèt descobèrt en 2006 per una còla americana e russa. Èra produch per la collision d'ions de calci 48 sus d'atòms de califòrni 249:
Gerardus Mercator
thumb|250px|Retrach de Gerardus Mercator Gerhard De Kremer, mai conegut jos son nom latin Gerardus Mercator (Rupelmonde, Flandra, 5 de març de 1512 - Duisburg, 2 de decembre de 1594) foguèt un cartograf, matematician e geograf flamenc. Es l'autor de la projeccion que pòrta son nom, essenciala en cartografia.
A títol d'omenatge en 1935, l'Union Astronomica Internacionala donèt son nom a un cratèr lunar e puèi a l'asteroïde (4798) Mercator.
Levitic
Lo Levitic (Λευιτικός Leuitikós en grec ancian) es lo tresen daus cinc libres de la Torah (Pentateuc). Deu son nom au terme, preire ebrieu eissit de la tribú de Leví. Lo nom ebrieu dau libre es ויקרא VaYikra 'E [Dieu] apelet'. Parla daus devers sacerdotaus en Israel, soslinhant la santetat de Dieu e lo còde de vida que deu èstre observat per lo pòble per fin de venir sant. Sa finalitat es d'ensenhar los preceptes moraus e los rituaus religiós de la lei de Moïses.
Cadriu
Cadriu (Cadrieu en francés) es una comuna carcinòla situada dins lo departament francés d'Òut e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Tramont-Lassus
Tramont-Lassus es una comuna francesa, situada dins lo departament de Meurthe e Mosèla e la region de Lorena.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Pouzauges
Pouzauges es una comuna peitavina, situada dins lo departament de Vendea e la region daus País de Leire.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Toponimia
Las atestacions ancianas son, per lhuec:
Nòtas
<references group="N"/>
Sethi Ièr
200px|left|thumb|Baish relieu de Sethi Ièr A Abidòs Sethi Ièr que ho un faraon d'Egipte de la debuta XIXau dinastia, hilh deu faraon Ramsès I e de la regina Sat-Ra e pair deu famós faraon Ramsès II.
Titulatura
Nom de Nisot-Bití ("Rei de las duas tèrras") Ra-Maat-Men
Nom de Sa-Ra ("Hilh de Ra") Ptah-Sethi-Meren
Vita
XIXau dinastia que ho establida après la crisi deu periòde amarnian quan Amenòfis IV (tanben conegut com Akhenatòn) e decidè d'abandonar lo culte deus dius egipcians enta'u remplaçar peu culte deu son diu mei abstract : Aton. Aquò que miè Egipte de cap a ua crisi interna e externa hèra plan documentada peu rics documents administratius demorats suu sit de la capitala atonianan uei coneguda con Tell-el-Amarna. L'episòdi amarnian que s'acabè dab la pujada au poder d'un militar nomat Horemheb qui restaurè l'ancian culte devath lo regnat deu hilh d'Amenofi IV : Totankhamòn. Aqueth, que's morí mainatge en tot dar atau l'escadença a la XIXau dinastia de vàder dens un contexte de crisi qu'avón d'adobar Horemheb e l'eretèr qui designè : lo faraon Ramsès I, pair de Sethi Ièr. La XIXau dinastia qu'èra originari de la ciutat septentrionau d'Avaris, anciana capitala deus envadidors Icsòs e lòc de culte deu diu Seth. Que vedem aquiu que, a despart de l'oposicion legendària ente Seth e lo diu deus faraon Òrus, la religion Egipciana qu'èra drin pragmatica e que non cau pas pensar a Seth com estant un a diu mauhasent. Sethi Ièr qu'arrecebó lo son nom en aunor d'aqueth diu deu desèrt e deu cap de can ; Sethi que vòu díser "que soi de Seth". Sethi Ièr, com aquò èra la pragmatica tradicion faraonica, que ho associat au regnat deu son pair e que gavidè operacions militaras en "Asia" (Pròche Orient) qui èra sorsa de destabilizacion per Egipte. En ehèit, lo poder Itita pujant que sabèva Egipte aflaquida e que arroganhava chic a chic lo son ancian domeni d'influéncia en bèth essajar de crompar la soa oligarquia. Quan Sethi Ièr pujore suu tròne, Ramsès II (lo hilh eretèr qu'avó dab la regina Toí) que segore las medishas etapas d'aprenedissatge deu mestier reiau. 200px|left|thumb|Temple de Sethi Ièr a Abidòs. Sethi Ièr que bastí un temple (conegut con lo Temple de Sethi Ièr a Qurna) e un cenotaf a Abidòs.
Briguelh
Briguelh (Brigueuil en francés) es una comuna occitana situada dins lo departament de Charanta e la region de Novela Aquitània, ancianament de Peitau-Charantas.
Segon Xavier Lansade, lo parlar de la comuna es lo lemosin.
Lista daus maires
miniatura|centre|La mairariá e la pòsta.miniatura|dreita|Roge: La [[Comunautat de comunas de Charanta Lemosina|CC de Charanta Lemosina dins Charanta A. Frontiera òc/oïl<br/ >B. Comunas occitanas<br/ >C. Comunas emb un bocin occitan<br/ >D. Comunas peitavinas-sentongesas]]
Nòtas e referéncias
<references group="N"/>
Malétable
Malétable es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Orne e la region de Normandia.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Nom de Nisot-Bití
Lo non de Nisot-Bity (nom de "Rei de las duas tèrras") qu'ei un deus cinc noms qui constiteishen la titulatura d'un gran nombre de faraons d'Egipte.
Lo títol de Nisot-Bití, "Rei de las duas tèrras", que he referéncia a la dualitat d'Egipte constituida de Baisha e Hauta Egipte. Aqueth títol que s'escriu:. En exemple de nom de Nisot-Bití que podem mentàver lo de Ramsès II (Ra-Oser-Maat, "Poderosa b'ei la justícia de Ra") qui, enter tot los Ramsès, que permet de l'identifiar de tira: Los autes noms de la titulatura qu'èran : lo nom de Nebtí, lo nom d'Òrus, lo nom d'Òrus d'aur e lo nom de Sa-Ra ("hilh de Ra").
Los noms de Nisot-Bití e de Sa-Ra que son embarrats dens un cartoche (com dens l'exemple soviron) qui ei un determinatiu per "rei". Los mei vielh faraons non pas conegut sonque dab lo lor nom d'Òrus.
Visakhapatnam
Administracion
Visakhapatnam es lo capluòc del districte de Visakhapatnam.
Demografia
Al recensament de 2011, la populacion de la vila èra de 1 728 128 abitants.
thumb|left|330px|La baia de Bengala a Visakhapatnam
Iguanid
Los iguanids (Iguanidae) o igüanas fòrman una familha de reptils mièg-arboricòlas, terrèstres o marins, que se noirisson de vegetals e d'insèctes.
Lo tèrme d'Iguanids deriva del nom vernacular igüana el meteis eissit de l'Arawak, del taino o alara del goaxiro. Se seriá impausat en occitan via lo francés via l'italian.
Compausat inorganic
thumb|right|Cristau de [[clorur de sòdi, un exemple de compausat inorganic.]]
Iguanid
Classificacion
Aquesta familha compren a l'origina de genres e espècias fòrça nombroses. D'estudis menats per Frost e al. en 1989 e 2001 an afinat lo decopatge d'aquela familha, en reduisent significativament lo nombre de genres incluses. Los autres genres son estats desplaçats dins de familhas separadas (Crotaphytidae, Hoplocercidae, Opluridae, Phrynosomatidae, Polychrotidae, Tropiduridae). Aquesta organizacion novèla es mai o mens acceptada segon los autors. D'unes contunhan doncas d'utilizar la classificacion anciana e aquesta familha pòt doncas èsser presentada amb mai de genres. Per d'unes autors aquestas familhas son consideradas coma de sosfamilas dels Iguanids, que pòrtan los meteisses noms mas amb una terminason en -nae al luòc de -dae (Crotaphytinae, Hoplocercinae, Oplurinae, Phrynosomatinae, Polychrotinae, Tropidurinae). Dins aquestas classificacions los genres çaijós son doncas acampats dins la familha dels Iguanids e la sosfamilha dels Iguaninae.
Compausat inorganic
Lei compausats inorganics son lei compausats quimics estudiats en quimia inorganica. Son generalament definits en oposicion ai compausats organics que son considerats coma l'ensemble dei substàncias formadas d'una esquelèta de carbòni e d'idrogèn. Sovent, lei compausats inorganics intègran un ò mai d'un atòm metallic dins son estructura. Au començament dau sègle XXI, aperaquí un milion de compausats inorganics èran estats identificats (còntra sèt milions de compausats organics ). Pasmens, en causa dau caractèr arbitrari dau destriament entre quimia organica e quimia inorganica, de compausats intermediaris entre lei dos domenis existisson (organometallics...).
Iguanid
Classificacion
Schulte e al. a estudiat en 2003 las relacion filogeneticas entre un grand nombre de genres d'Iguanidae (mas pas totes) çò qu'a conduch a construire un arbre de relacion filogenetica que descrivon la proximitat genetica d'aquestes genres (vejatz aqueste arbre sul site de TIGR Reptile Database).
Reparticion geografica
Los Iguanidae se rencontran principalament sul continent american, tant plan al nòrd coma al sud, e mai sus d'illas avesinantas nombrosas.
thumb|left|300px|Igüana terrèstra adulta, Yucatan (Mexic).
Son principalament de vegetarians quitament se se noirisson de còps de pichons invertebrats.
Lista dels genres
thumb|left|300px|Igüana marina ([[Amblyrhynchus cristatus) adulte mascle, Galapagos (Eqüator).]]
Girondins de Bordèu
Lo Football Club dei Girondins de Bordèu, ò, mai simple, Lei Girondins, es un club d'espòrt fondat l'annada 1881. Sa seccion fotbòl, qu'es la mai famosa, espeliguèt en 1919. esquèrra|vinheta Amb sièis campionats de França (1950, 1983, 1985 1987, 1999, 2009), tres copas de França (1941, 1986, 1987) e 3 copas de la Liga (2002, 2007, 2009), es lo segond club lo mai titolat d'Occitània, après de l'Olimpic de Marselha. La rivalitat entre lei dos equips fuguèt una deis atraccions màgers dins leis annadas 1980, qu'a n'aqueu temps se disputavan la plaça de melhor club francés.
En 1996, fuguèt lo promier club occitan e lo segond club francés après dau Sporting Bastia, de rejónher la finala de la Copa UEFA que perdèt fàcia au Bayern Munic.
Libre daus Nombres
Lo Libre daus Nombres (traduch dau grec Αριθμοί Arithmoí) es lo quatren daus cinc libres de la Torah (Pentateuc). En ebrieu se ditz במדבר BeMidbar, valent a dire 'dins lo desert'. Detalha l'istòria israelita de la sortida d'Egipte a l'arribada a Sinai, Qadesh-Barnea e Moab. Deu son títol aus nombrós denombraments o recensaments daus israelitas que conten. 'Queu texte abòrda daus temas variats e òm i tròba daus racontes, daus textes de leis, de las profecias e de las listas genealogicas. Un de sos ensenhaments mai importants es que lo pòble de Dieu deu agir segon la fe, fasent fisança a sas promessas. Conta lo chastic infligit per Dieu a Israel per sa desobesissença. La tradicion atribuís la paternitat dau libre a Moïses, mas las tensions e contradiccions internas dau libre, lo vocabulari emplegat e las allusions a daus evenements istorics, situan son escritura entre los segles VIII e VI avC.
Ariño
Ariño es un municipi de la província espanhòla de Teròl dins la Comunautat Autonòma d'Aragon.
Ingenheim
Istòria
De 1802 a 1853, lo vilatge #èsser çò cap de-luòc del consistoire #que reagrupava a l'entorn de lududes las comunitats protestantes de Dettwiller, Ernolsheim-lès-Saverne, Schwindratzheim, Alteckendorf, Waltenheim-sus-Zorn e Duntzenheim. Ingenheim #Pèrdre lo sieu estatut en benefici de Schwindratzheim quand en 1852 la parròquia locala #remplaçar lo consistoire en tant que cellula de basa de la Glèisa protestante.
De 1802 à 1853, le village fut le chef-lieu du consistoire qui regroupait autour de lui les communautés protestantes de Dettwiller, Ernolsheim-lès-Saverne, Schwindratzheim, Alteckendorf, Waltenheim-sur-Zorn et Duntzenheim. Ingenheim perdit son statut au profit de Schwindratzheim quand en 1852 la paroisse locale remplaça le consistoire en tant que cellule de base de l'Église protestante.
Deuteronòmi
Lo Deuteronòmi es lo cinquen libre de la Bíblia ebraïca o Ancian Testament e darrier de la Torah (lo Pentateuc crestian). Conten los racontes daus darriers discors de Moïses aus israelitas e lo raconte de sa mòrt, avans l'entrada dins lo País de Canaan, sus l'autra riba de Jordan. Lo nom ven dau grec τὸ Δευτερονόμιον tò Deuteronómion, perque forma un segond còde de leis, aprep 'queu de l'Exòde. En ebrieu se ditz דברים Devarim, valent a dire 'paraulas', que son los prumiers mots dau texte.
Fotbòl Club de Barcelona
Lo Barça es lo club europèu pus titolat del sègle XXI e un dels clubs pus titolats de l'istòria : son palmarès li val d'aparéisser al tresen reng europèu del classament dels clubs de fotbòl del sègle XX e al primièr reng mondial per lo decenni 2001-2010 segon l'IFFHS. Dins las annadas 2010, lo FC Barcelona es considerat coma lo club pus popular d'Euròpa. Etablits dins l'estadi del Camp Nou, que remplacèt en 1957 l' estadi de Les Corts, los blaugranas an ganhat vint e cinc campionats, trenta Copas d'Espanha, cinc Ligas dels campions, quatre Copas dels venceires de copa, tres Copas de las vilas de fieira e tres Copas del monde dels clubs.
L'istòria del FC Barcelona ne faguèt un dels pòrtadrapèu de Catalonha e del catalanisme, un ròtle soslinhat per sa devesa  ( en provençau). Çò qu'empacha pas lo club d'aver de suportaires fòra de Catalonha. Entreten una anciana e prigonda rivalitat amb lo Real Madrid, lo club de la capitala espanhòla. Son duèl, conegut coma el Clásico, decidís regularament de l'eissida del campionat d'Espanha que los dos clubs dominan largament lo palmarès. Las doas institucions son las solas, amb l'Athletic Bilbao, d'aver participat a totas las edicions de la Primera División dempuèi sa creacion en 1929.
Alqualondë
Alqualondë es un luòc fictiu qu'aperten al mond imaginàri creat per l'escrivan e filològ britanic J.R.R. Tolkien. Es citat en son darrièr roman Lo Silmarillion. Alqualondë es una vila portuària que los elfs teleri bastiguèron a la còsta d'Eldamar, a Aman. Lo sieu nom en quenya vòl dire "pòrt dels cignes", pr'amor que los vaissèls que bastissián los releri avián forma d'aucèl.
En aquesta vila viviá lo rei Olwë, fraire de Thingol. La sieunas còstas èran plenas de joièls que los teleri avián escampat aprés los aver recebut coma un present dels nholdor. En aquela vila se desvolopèt un dels episòdis mai negres de l'istòria dels elfs, lo Chaple d'Alqualondë, que se debanèt pendent l'exili dels nholdor d'Aman en son camin a la Tèrra Mejana.
Lista dels primièrs ministres de Belgica
thumb|right|120px|Blason de Belgica Lo primièr ministre es lo cap de govèrn de Belgica. La carga recebèt aqueste nom après la fin de la Primièra Guèrra Mondiala, es a dire dempuèi l'arribada de Léon Delacroix al poder. Anteriorament lo primièr ministre aviá lo títol de "cap de gabinet". Los principals partits politics foguèron dividits en doas alas lingüisticas independentas (de lenga francesa e de lenga neerlandesa):
Vaquí la lista dels primièrs ministres de Belgica dempuèi 1830.
Beleriand
Beleriand foguèt, a l'òbra de J.R.R. Tolkien, una region de la Tèrra Mejana. S'espandissiá dempuèi las Montanhas Blavas (Ered Luin) fins lo grand Belegaer. Limitava al nòrd amb las Montanhas de Fèrre. Al començament aqueste tèrme èra utilizat per nomentar las tèrras de la còsta situadas al sud de Nevrast e Hitlum mas, a la fin, lo tèrme foguèt tanben utilizat per nomenar totas las tèrras a l'oèst d'Ered Luin (ont demoravan los nans).
Los eldar crotzeron Beleriand en son camin a Valinor e los elfs grises, falathrim e nandor i demorèron per i viure, e ailà coneguèron Thingol e Melian la Maia; e al còr de Beleriand (Doriath) fondèt Elwë son reialme. Quora Morgoth comencèt d'atacar los sindar arribèron del nòrd los noldor forabandits que tustèron aisidament los orcs de Morgoth. Los princes dels noldor fondèron lors reialmes a l'exili a Beleriand (Hitlum, Nargothrond, Gondolin, Thargelion...)
Temps apuèi arribèron los òmes del nòrd d'Hildorien: èran los edain, los paires dels òmes, que s'alièron amb los elfs. D'òmes, d'elfs e de nans patiguèron longas guèrras contra lo Senhor Escur e pauc a cha pauc declineron fins que Beleriand venguèt un fèu de Morgoth. Foguèt alavetz quand l'armda de Valinor ataquèt Melkor e lo venquèt; e pr'amor del grand truc entre lo poder de l'Oèst e del Nòrd, Beleriand s'esfonzèt jos la mar; solament demorèt intacta una part d'Ossiriand nomenada Lindon e foguèt ailà ont Gil-Galad e la rèsta d'elfs se refugièron. Dempuèi alara plusors elfs marchèron cap a Valinor, d'autres s'enfonsèron a la Tèrra Mejana e fondèron lo reialme dels Gwaith-i-Mirdain, qualqu'unes anèron a viure amb los elfs silvans e los governèron e fòrça d'eles demorèron per viure a Lindon amb Guil-Galad e Cirdam, lo Mèstre d'Aissada. Quora Cirdam fondèt las Radas Grisas (Mithlond) comencèt la Segonda Edat.
Marmanda
Marmanda (Marmande en francés) es una comuna agenesa situada dens lo departament d'Òut e Garona e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Lo gentilici es marmandés -esa.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
La prononciacion es [mar'mandə]. Las fòrmas ancianas son Arnaldus de Maremaunde en 1242, Maremaude, Marmanda, Miremanda, Miremaunda en 1242-1255, Miremon, Miremunt, Miremunde, Myremaunde, Mirmauda en 1242-1255, Myremande en 1242, Mirmanda en 1254, Marmanda en 1254, Mirmande en 1283, Marmande en 1289, Marmanda, Marmandia, Marmann, Marmaun, Marmaund, Maremand, en 1307-1317, Marmandum, en latin, en 1307-1317, ''eccl. de Marmanda en 1316, prior de Marmanda en 1326, capella de Marmanda en 1326, Mermande en 1467, eccl. B. M. de Marmande cum suis annexis en 1501, prior de Marmande, rector ejusdem et de Greno'' en 1520 (Lista de Valeri).
Segon Dauzat e Rostaing, « l'ancian francés » (sic) mirmande a lo sens de « vila, ostau fortificat ». Ernèst Negre, citat per Bénédicte Boyrie-Fénié, i vei lo nom germanic d'òme Mirmanda. Astor, tanben citat per B. Boyrie-Fénié, constata que Marmanda es près semanticament de miranda e a probablament lo sens de « vila fortificada ». Marmanda èra una bastida, una vila nava de Ricard Còr de Leon, fondada en 1186; èra tanben un lòc de peatge important.
Bénédicte Boyrie-Fénié accèpta l'explicacion de Dauzat e d'Astor. Lo site d'origina, Sent Pèir de Granon (senhalat dens la lista de Valeri), èra Garonensis portus, « pòrt de Garòna »; èra bastit sus los vestigis d'una villa galloromana e d'una necropòli de la Hauta Edat Mejana.
Rodemack
Rodemack es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mosèla e la region del Grand Èst.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Nom de Sa-Ra
Lo nom de Sa-Ra qu'ei un deus cinc noms de la titulatura faraonica. Que vòu diser "Hilh de Ra" e que s'escriu dab un guit (la letra bilitària Sa qui significa "hilh") e un ceucle (qui ei au còp la letre bilitària Ra e lo determinatiu deu diu solar Ra) escrivut davant lo nom de Sa-Ra contengut dens un cartoche (lo determinatiu per "faraon"). Aqueth nom que soslinha la filacion enter lo faraon e lo son "pair" Ra, diu deu só e creator deu mòn e deus autes dius.
Los autes noms qu'èran: lo nom de Nisot-Bití, lo nom d'Òrus, lo nom de Nebtí e lo nom de l'Òrus d'aur.
Lo nom de Sa-Ra qu'ei tanben conegut com nom de neishença. Que comencè d'estar destacat dab los quates autes nom de la titulatura faraonica arrond lo règne deu faraon Khafra.
Saint-Ouen-en-Brie
Saint-Ouen-en-Brie es una comuna francesa, situada dins lo departament de Sèina e Marna e la region d'Illa de França.
Nòtas
<references group=N/>
.cg
.cg es lo nom de domeni d'Internet per la Republica de Còngo.
Referéncias
Toppdomän
Al Vèrn
Al Vèrn (Vergt-de-Biron en francés) es una comuna d'Occitània, dins la region istorica de Perigòrd, administrada per lo departament de Dordonha de la region de Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Al Vèrn
Las fòrmas ancianas son Sanctus Petrus de Auver, en 1053, Le Vert de Biron, en 1791 . La prononciacion es [ɒl’βɛr]. Dauzat e Rostaing, Tanet e Hordé interprètan Auver del sègle XI coma compausat de l'article contractat au (= al, a lo) e lo quite site de las comunas de Dordonha pensa que Vèrn ven del nom de l'aubre, ,. Mas aquel article contractat es encara al al sègle XXI e aviá pas de rason de prene una fòrma evolucionada al sègle XI. De mai, l'n finala de vèrn manca. Lo nom es estat atirat per al e per vèrn, aquò's aquò que cal escriure. Notem qu'un vèrn pòt pas èsser un aubre remarquable e que lo luèc es en situacion dominanta, pas umida donc. Per de las rasons foneticas, Auver representa pas tanpauc Arvernus, « Arvèrne, Auvernhat », nimai viridis, « verd ». Lo nom es enigmatic (gallés au, « luènh, separat » + uer(o), « super »; mas aquò fai pas sens; uiros, « òme », pas mai).
Bertis
Bertins ? Los Bertins ? Bertin, nom d'origina germanica.
Sent Sarnin
La fòrma del nom es probabla. Sent Sarnin pòrta lo nom de l'avesque de Tolosa, Saturninu(m), martirizat en 257. Las referéncias son per d'autres Sent/Sant Sarnin,.
Luècs e monuments
Coma la comuna es formada de tres ancianas parròquias (e comunas), i a tres glèisas :
Taillepied
Taillepied es una comuna normanda, situada dins lo departament de la Marga e la region de la Bassa Normandia.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Araucaria
L'Araucaria de la familha de las araucariaceae qu'ei un genre de conifèr que compta dab 19 espècias mei que mei concentradas (en tan qu'espècia autoctòna) en Argentina, Chile, Brasil meridionau, las Islas Norfolk e Nava Caledònia (on e's tròba la mei grana diversitat d'espècias).
Aqueth genre qu'existeish desempuish lo Mesozoïc (dab ua reparticion hèra mei grana alavetz e un gran nombre de fossil consequent).
Los arbos deu genre Araucaria que son sexuats e repartits enter mascles e hemias.
Rebellion
Una rebellion ò revòlta es una accion de refut d’obeïssença e d'oposicion a una autoritat quala que sigue. Pòu pilhar de formas divèrsi segon lo contèxte (insureccion, mutinaria, etc.). Per extension, lo tèrme designa finda l'ensèms dei individús, lei «crebèls », que fórmon lo movement.
Acòrd de Liure Cambi d'Euròpa Centrala
L’Acòrd de Liure Cambi d'Euròpa Centrala (ALCEC) es un acòrd economic entre d'Estats dau centre e dau sud-èst d'Euròpa. Vist coma un complement au grop de Visegrad, aviá per objectiu de facilitar l'adesion dei país comunistas durant la Guèrra Freja a l'Union Europèa e a l'OTAN. Foguèt ansin creat en 1992 e conoguèt plusors evolucions amb l'integracion de membres novèus e la partença deis Estats intrats dins l'UE. Conoguèt entre 1996 e 2003 avans de se redurre a una associacion de país pichons principalament situats dins lei Balcans.
Flebotòmi (insècte)
Lo flebotòmi es un insècte de l'òrdre dels diptèrs de las regions mediterranèas e tropicalas, que sembla fòrça un moissal, mas de dimensions pus redusidas. Es lo principal responsable de la transmission de la leishmaniòsi. Es fòrça present dins lo rèirepaís mediterranèu en Provença, Lengadòc e Catalonha, mas tanben dins la rèsta d'Espanha, en Itàlia e Portugal.
Es un pichon insècte de 2 a de long, del còrs e de las alas fòrça peludas. Son vòl es silenciós. Viu principalament entre 100 e d'altitud. Lo jorn demòra a l'abric dins las ascladuras de parets o las tutas de rosegaires, lo mai sovent a proximitat d'una zona umida (font, riu, potz...). S'activa al calabrun e gaireben tota la nuèit, es atirat pels lums e dintra dins los ostals. La feme qu'es la sola fissaira, cèrca per se noirir un animal de sang cauda (fòrça sovent un can).