cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Evangèlis
Lengas
Lo consens general es que los quatre evangèlis canonics foguèron escrichs originalment en grèc, la lingua franca, de l'Orient de l'Empèri Roman. Pasmens, foguèt prepausa que Matèu foguèt escrich originalment en aramèu, e que foguèt conegut coma l'Evangèli als ebrieus, mas se trobèt pas cap de tèxte original dins aquela lenga.
Racontes comuns
Los quatre evangèlis canonics presentan una granda armonia o de passatges similars. Los mai importants son los seguents:
Evangèlis apòcrifs
En mai dels quatre evangèlis canonics, i a d'autres evangèlis que foguèron pas incorporats al canon del Nòu Testament. Unes foguèron escrichs après los canonics, e foguèron acceptats solament per pichons grops de la comunautat crestiana de la Glèisa Primitiva. Una partida del contengut dels evangèlis non canonics foguèt declarat eretic per la majoritat de las brancas del cristianisme, e uns d'aqueles foguèron objècte de persecucion de la part de la Glèisa Catolica.
Dins la literatura evangelica apòcrifa pren un ròtle important lo pòble simple. Son imaginacion orientala per tot çò que se presentava coma extraordinari, misteriós e legendari, trobèt la biais d'emplir los vuèg dels evangèlis canonics amb detalhs de la vida de Jèsus.
Los evangèlis apòcrifs mai ancian son l'Evangèli de Tomàs (basat suls dichs de Jèsus) e l'Evangèli de Pèire (una autra raconte de la vida de Jèsus). Al sègle II apareguèron los "Evangèlis de l'enfança" (en grèc protoevangelion), coma l'Evangèli de Jaume, que presenta lo concèpte de la virginitat perpètua de Maria e l'Evangèli de l'Enfança, escrich per Tomàs. Ambedós contenon d'istòrias de miracles fachs per Jèsus quand èra mainat.
D'autres evangèlis apòcrifs son: l'Evangèli de Felip, l'Evangèli de Maria, l'Evangèli dels Egipcians, l'Evangèli dels Ebrièus e l'Evangèli de Judes.
Evangèlis modèrnes
Pendent l'Edat mejana sorgiguèron de nòus evangèlis, coma l'Evangèli de Barnabé, escrich benèu per autors musulmans, doncas s'i anóncia la venguda de Mahomet. Un evangèli recent es l'Evangèli d'Aqüari de Jèsus lo Crist (1908), òbra del predicador american Levi Ora Dowling basada en las 'cronicas de l'Akaixà'.
Criticas sus la veracitat istorica
Se sap pas istoricament fins quals punt dels episòdis dels Evangèlis se pòdon atribuir a un sol personatge o serián, puslèu, d'actes e d'anecdòtas de la vida de diferents profètas mai o mens contemporanèu que, amb lo temps, s'atribuiguèron a un sol profèta.
D'un punt d'enguarda materialista, los actes contats son plens de fachs "fantastics", que van dempuèi una concepcion virginal (Jèsus seriá nascut d'una maire verge) fins a una resurreccion (Jèsus ressuscitariá après mòrt e son còrs s'auçarà al cèl). Pasmens, i a tota mena de miracles que las diferentas glèisas interpretan coma de fachs istorics e que per los criticas son de legendas de caractèr simbolic qu'amb lo temps foguèron de considerats coma de fachs reals.
Los evangèlis segon Matèu e Luc comprenon de nombrosas referéncias als escrits profetics de l'Ancian Testament ligats a la venguda del messias. Segon los teològs, Matèu, l'evangèli que conten mai referéncias profeticas de l'Ancian Testament, foguèt escrich als ebrièus e l'autor voliá provar que Jèsus de Nazaret èra lo messias qu'auriá complit las profecias messianicas, utilizant fòrça versets de l'Ancian Testament, benlèu de la traduccion de la Septanta. Per d'autres criticas aqueles passatges semblan èsser estat escrichs per adaptar la figura d'un òme al rei profèta qu'èra estat anonciat pels profètas: la naissença d'una maire jove, la pretenuda ascendéncia de Jèsus a la genealogia del rei Dàvid, e quitament la mòrt de Jèsus, poirián èsser de referéncias dels tèxtes que los destinataris de l'evangèli de Matèu (las comunautats josievas qu'esperavan lo messias) coneisserián fòrça plan. Quitament, la naissença virginala de Jèsus es considerat pels criticas naturalistas e per de filològs una conformacion a una "error" de traduccion josieva de la Septanta del passatge d'Isaïas 7:14, que se traduguèt l'ebrèu "almah" (que segon lo Diccionari Strong's pòt significar "gojata jove", "domaisèla" o "verge"), pel grèc "parthenos" (que significa solament "verge").
Villamor de los Escuderos
Villamor de los Escuderos es un municipi de la província espanhòla de Zamora dins la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Canoniera
La canoniera es un tipe de naviri de guèrra leugier armat d'una ò de plusors pèças d'artilhariá desvolopat au sègle XIX a partir dei chalopas canonieras dau sègle XVII. Sei missions principalas èran d'assegurar lei liasons entre la tèrra e una flòta, de susvelhar e de protegir rapidament un litorau e de projectar de tropas a de distàncias importantas. Foguèt ansin fòrça per sostenir leis operacions colonialas en Africa e en Asia gràcias a sa capacitat de se desplaçar dins d'aigas pauc prefondas. Foguèt remplaçat a partir deis annadas 1930 per l'aviso, la vedeta rapida e lo pòrta-avions.
Planhòlas
Planhòlas (Planioles en francés) es una comuna carcinòla situada dins lo departament francés d'Òut e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
.ps
.ps es lo nom de domeni d’Internet per Palestina.
Referéncias
סיומת אינטרנט Toppdomän
Segur
Segur (Ségur en francés) es una comuna roergassa situada dins lo departament d'Avairon e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Geografia
vignette|upright=1.6|centre|Comunas a l'entorn.
Bertrand de Provença
I a agut maites comtes de Provença prenomenats Bertrand :
A aquesta lista s'apondon dos comtes de Forcauquièr, perque aqueste Comtat es eissit d'un partiment de Provença :
Les Hauts-de-Chée
Les Hauts-de-Chée es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mòsa e la region de Lorena.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Las municipalitats de Condé-en-Barrois, Génicourt-jos-Condé, Hargeville-sus-Chée, Louppy-sus-Chée e Los Marats an fusionat dempuèi 1972 jol nom de las Nautors de Chée.
Les communes de Condé-en-Barrois, Génicourt-sous-Condé, Hargeville-sur-Chée, Louppy-sur-Chée et Les Marats sont fusionnées depuis 1972 sous le nom des Hauts de Chée.
Lantenay
Lantenay pòt essèr:
Munster
Munster (gaelic irlandés, An Mhumhain [ənˈvuːnʲ]) es la pus meridionala dei províncias istoricas d'Irlanda. Es formada per lei comtats de Clare, Cork, Kerry, Limerick, Tipperary e Waterford. La populacion estimada en 2002 èra de 1,101,266 abitants.
Munster es tanben lo nom dau dialècte dau gaelic irlandés originari d'aquesta part de l'illa.
Pedrola
Pedrola es un municipi de la província espanhòla de Saragossa dins la Comunautat Autonòma d'Aragon.
.cruise
("crosièra", en anglés) es un nom de domeni generic. , Es en servici dempuèi lo 12 de novembre de 2016.
Felis silvestris
Lo gat salvatge o gat fèr (Felis silvestris) es una espècia de felins del genre Felis present dins diferents tipes d'abitats. Son airal d’espandiment se situís en Euròpa, Asia occidentala e Africa. Es de talha mejana a pichona, son aspècte es variablq segon las sosespècias, mai sovent son pèl es brun amb de raias negras.
En 2007, un estudi mermèt lo nombre de sas sosespècias a sièis, que la mai comuna es lo cat domestic, alara que passa vint avant.
Lengas koro
Las lengas koro, parladas en Nigèria, constituisson un grop de las lengas planòl, que fan partida de las lengas nigèrocongolesas.
Felis silvestris
Evolucion
Lo gat salvatge aparten al genre Felis. Parteja un aujòl comun amb los quatre autres felins de son clade: lo Gat de la jungle, lo Gat de pés negres, lo Gat dels sables e lo Gat domestic. D’òbras realizadas sus l'ADN en 2006 e 2007, realizadas suls cromosòmas sexuals e l'ADN mitocondrial de totas las espècias de felins, conjugats a de recercas paleontologicas, revelèron que la linhada del genre Felis desvièt d’aquesta dels genres Otocolobus e Prionailurus fa  e que lor aujòl comun datariá de fa, al Pliocèn, dins los desèrts e los boscs denses del bacin mediterranèu.
Sosespècias
La taxinomia d’aquesta espècia demora fòrça discutida: per exemple, segon los autors, lo Gat domestic e lo Gat de Biet pòdon prene l’estatut de sosespècias de Felis silvestris o d'espècias separadas. L'espècia Felis silvestris pòt atal regropar fins a un vintenat de sosespècias, , alara que d'autres autors reconeisson pas que dos sosespècias salvatjas (Felis silvestris silvestris e Felis silvestris lybica). Pasmens, un estudi menada en 2007 fa lo regropament d’aquestas multiplas divisions en sièis sosespècias plan destriadas, ara reconegudas per diferentas referéncias scientificas coma l'UICN o NCBI :
L’estatut d’unas sosespècias es pasmens encara debatut, coma Felis silvestris bieti que d’estudis complementàrias (geneticas per exemple) devon èsser realizada. Se considèra tanben que Felis silvestris lybica es monofiletic amb Felis silvestris catus.
Lo gat domestic es plan sovent destriat, benlèu que s'agís pas d'una sosespècia naturala, mas de fenomèns d'ibridacion, introgression e pollucion genetica son de considerar.
Lo gat silvèstre (Felis silvestris silvestris)
vinheta|Gat salvatge d'Euròpa (Felis silvestris silvestris), Alemanha.
esquèrra|vinheta|Gat salvatge d'Euròpa dins un zoo
Lo gat gantat (Felis silvestris lybica)
esquèrra|vinheta|Gat salvatge d'Africa (Felis silvestris lybica).
Aspècte, pelatge
Se los gats domestics presentant una granda diversitat d'aspèctes e de colors, los gats salvatges son bruns amb de raias negras.
Mesuran de 50 à 80 centimètres de long, e pèsan de 3 à 6 quilogramas.
La sosespècia africana ten a èsser mai pichona e de pèls mai clar.
Abitat
Lo gat silvèstre es retirat ont lo bosc mermèt e sovent tornèt constituir sas populacions amb la reboscatge. Pasmens agrada de boscs non omogenèus. Los estudis telemetrics mostrèron que son luòc de caça mai frequent es la clarièra o la talvèra dels boscs. Caça de pichons mamifèrs, d’ausèls e d'autres aminals de talha vesina.
Espandiment
Ocupava autrescòps benlèu tota l'Euòpa, mas son airal de distribucion en Euròpa mermèt e es desjoncha.
En França
« L'espècia sembla aver estat pro largament despartida depuèi l’Olocèn fins a l’Edat Mejana ont sas populacions comencèron a clinar (Say et al., 2011). ». Manquèt de desaparéisser al sègle XX, puèi la corba de sas populacions lentament tornèt pojar.
Lengas koro
Classificacion
La classificacion del koro es , :
.pt
.pt es lo nom de domeni d’Internet per Portugal.
Referéncias
Toppdomän
Felis silvestris
En França
En 2012, segon lo Musèu d'istòria naturala de París, sa preséncia es establida de bias segur dins 44 departaments mas dins 9 d’aquestes, es rarissim (Léger et al., 2008). Es mens rare dins las Vosges e lo Jura.
En mai de Corsega (Arrighi & Salotti, 1988), en 2012 es present dins dos airals disjonch: dins lo grand quart nòrd-èst del país, e dins la zona pirenenca (ont es regularament e significativament observat que dins los pemonts e fins a 1 700- d'altitud) ; la mèsma populacion contunha mai al sud en Espanha e Portugal).
Ligams extèrnes
Estatut de conservacion :
Autres sites :
Lebu
Lebu (pr. Lebo) qu'ei ua vila chilena. En 2002, sa populacion qu'èra de 25,096 abitants. Sa superfícia totau qu'ei de.
Gaston Ièr de Fois-Bearn
Biografia
Succedís a son paire lo 3 de març de 1302, jos la tutèla de sa maire perque a pas que tretze ans. Rejonh l’òst reial amb 100 cavalièrs e un milierats de sergents d’armas e, benlèu, a participat a la batalha de Courtrai, l'11 de julhet de 1302. Tornat dins sos estats, lucha contra son cosin german Bernat VI, comte d’Armanhac que li contesta Bearn., mas lo rei Felip lo Bèl los obliga a conclure la patz lo 25 de decembre de 1303.
Tòrna combatre pel rei en Flandra e participa a la batalha de Mons-en-Pélève lo 18 d'agost de 1304. Sas vilas foissencas se revòltan contra los agents reials que vòlon levar una ajuda per finançar la perseguida de las guèrras flamencas. Gaston sosten sos administrats e refusa de liurar los menaires. Aprèp una sasida parciala del comtat de Fois pel senescal de Carcassona, Gaston dintra en gràcia.
En 1308, es tornarmai en guèrra contra Armanhac, malgrat los òrdres contraris del rei. Gaston es convocat per aqueste darrièr e emprisonat al Châtelet. Lo rei li interditz tota guèrra privada e lo libèra contra una esmenda de 36,000 liuras.
Eirita del vescomtat de Marsan en 1310, a la mòrt de sa tanta Constança de Moncada. Participa apuèi a una guèrra novèla contra Flandra, mas tomba malaut e morís a Maubuisson lo 15 de decembre de 1315.
Maridatges e enfants
Esposa a Senlis en octobre de 1301 Joana d’Artés (1289 † 1350), filha de Felip d’Artés, senhor de Conchas, e de Blanca de Bretanha. D'aquel maridatge son nascuts :
Arnold Schwarzenegger
Arnold Alois Schwarzenegger (nascut lo 30 de julhet de 1947 a Thal bei Graz en Àustria) es un culturista, actor de cinèma, òme d'afars e politician austrian naturalizat american. Membre del partit republican foguèt dos còps seguits governador de l'estat de Califòrnia de 2003 a 2011. Foguèt maridat a la jornalista Maria Shriver, filha d'Eunice Kennedy Shriver de 1986 a 2011, çò que lo ligava doncas a la familha Kennedy, e aguèron amassa cinc enfants.
Carcan
Carcan o (probablament) Carcans (en francés: Carcans) es una comuna medoquina de Guiana, lingüisticament gascona, administrada pr'au departament de Gironda de la region de Nòva Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Arnold Schwarzenegger
Tau coma Republican, es estat elegit lo 17 de noveme 2003 coma 38au Governador de l'estat de Califòrnia. Es estat tornat elegit lo 5 de genièr de 2006.
Puerto Varas
thumb|right|260px|Vila de Puerto Varas Puerto Varas qu'ei ua vila chilena de la provincia de Llanquihue, region de Los Lagos. En 2002, sa populacion qu'èra de 32,912 abitants. Sa superfícia totau qu'ei de.
Ceba
Quand es copada, la cabòça daissa anar un òli volatil sulfurat que causa de lagremas per encausa d'irritacion del teissut conjontiu de l'uèlh.
Es conegut e emplegat tradicionalament coma planta medicinala, e es estat utilizat dins lo tractament de l'asma, de la diabèti, l'ipertension, etc.
Canton de Draguinhan
Lo canton de Draguinhan es una division administrativa de Provença, venguda despuèi 2015 sonque circonscripcion electorala, situada dins l'arrondiment de Draguinhan, lo departament de Var e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur. A la refòrma cantonala de 2014, aplicada per leis eleccions de 2015, lo canton se conservèt e passèt de 5 a 2 comunas. Leis autras tres comunas son dins lo canton novèu de Flaiòsc.
Ceba
A una resisténcia fòrta a la secada a mai se cal pas que manque d'aiga dins lo periòde critic de creissença de la cabòça. Se las cebas subisson una manca excessiva d'aiga, pòdon venir mai picantas e sa cabòça serà mens desvolopat.
Canton de Draguinhan
La lenga autoctòna es l'occitan provençau.
Ceba
Las regions occitanas fan una consomacion importanta de ceba e demest las vilas productoiras de cebas cal citar Lesinhan la Ceba (a ras de Pesenàs, Erau). thumb|Una ceba entièra, una mièja ceba e un talh de ceba
Canton de Draguinhan
Composicion
thumb|300px|left|Lo canton de Draguinhan avans 2015
Istòria
Los canton de Draguinhan e d'Empús se creèron en 1790 dins lo districte de Draguinhan.
En 1801, lo canton de Draguinhan foguèt conservat e lo d'Empús suprimit,.
Eis eleccions departamentalas dau 22 de març de 2015, en aplicacion dau decret n° 2014-270 dau 27 de febrier de 2014, que pòrta delimitacion dei cantons dins lo departament de Var, lo canton de Draguinhan perdèt 3 comunas.
Lésigny (Vinhana)
Lésigny es una comuna peitavina, situada dins lo departament de Viena e la region de Novela Aquitània, ancianament de Peitau-Charantas.
Toponimia
Las atestacions ancianas son, per lhuec:
Nòtas
<references group="N"/>
Patxi López
thumb|250px|Patxi López en 2010 Francisco Javier López Álvarez, mai conegut coma Patxi López (Portugalete, 4 d'octobre de 1959) es un politician basc del Partit Socialista d'Euskadi. Foguèt lo 6en lehendakari del País Basc del 7 de mai de 2009 al 15 de decembre de 2012.
Brains-sur-Gée
Brains-sur-Gée es una comuna francesa, situada dins lo departament de Sarta e la region dels Païses de Léger.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Nòtas
<references group=N/>
.moto
(acorcha de Motorola, nom de marca) es un nom de domeni generic. , Es en servici dempuèi lo 12 de novembre de 2016.
Mar
thumb|right|[[Fotografia de plusors mars terrèstras (Mediterranèa, Mar de Marmara, Mar Negra, Mar Caspiana, Mar d'Azov e Golf Persic.]]
Una mar es una massa d'aiga salada (dicha « aiga de mar ») que cubrís una partida importanta de la superficia de la Tèrra. Dins un sens generau, lo tèrme designa l'ocean mondiau, es a dire l'ensemble deis oceans e dei mars. Dins un sens pus reduch, una mar designa una estenduda d'aiga salada qu'ocupa un espaci geograficament delimitat per de massas continentalas, de fons marins particulars ò de corrents marins. Ansin, s'aquela espaci pòu comunicar amb l'ocean, a generalament lei sieunas caracteristicas idrologicas. Lei grands lacs salats ocupant lo centre dei depressions continentalas son egalament considerats coma de mar au nivèu idrografic.
Definicions
Frequentament, lo tèrme « mar » designa un espaci de granda talha ocupat per d'aiga salada. Dins aqueu sens larg, designa donc tota l'estenduda d'aiga salada presenta a la superficia de la Tèrra. Dich ocean mondiau, l'estenduda principala ocupada per leis oceans cuerb aperaquí 71 % de la planeta. Dins lo drech internacionau, la mar es definida coma l'espaci situat en delà dau nivèu pus bas agantat per l'aiga sota l'influéncia de la marèia. Compren lo fons marin, la colona d'aiga e sa superficia e l'espaci aerian que la tresplomba.
Dins un sens estricte, en idronimia, una mar se destria d'un ocean per sa posicion geografica sovent enclavada entre de massas terrèstras ò limitada per de prefondors pus feblas (preséncia d'un plan continentau). Segon aquela definicion, un mar es donc un espaci aguent de condicions maritimas diferentas de l'ocean (diferéncias de salinitat, de temperatura, de clima, de corrents marins, fauna e flòra especificas...).
Salinitat
thumb|right|Depaus de [[sau (quimia)|sau lòng dau litorau de la Mar Mòrta.]]
La salinitat dei mars es sovent diferenta d'aquela deis oceans. Aqueu fenomèn es lo resultat de plusors mecanismes contraris : Lei diferéncias engendradas per aquelei fenomèns son fòrça variablas. Per exemple, en Mediterranèa, l'evaporacion es pas compensada per leis apòrts fluviaus mai la comunicacion amb l'Ocean Atlantic e la Mar Roja permet de redurre l'efiech dau raionament solar. Ansin, la salinitat de la Mar Mediterranèa es de 37 g/L, siá una valor relativament pròcha d'aquela de l'ocean mondiau. En revènge, dins la Mar Baltica, l'evaporacion febla e leis apòrts importants d'aiga doça entraïnan una baissa significativa de la salinitat (fins a 10 g/L). Lei valors pus extrèmas son observadas dins lei mars sarradas onte l'abséncia de contacte amb l'ocean permet a la salinitat d'agantar de variacions importantas (275 g/L per la Mar Mòrta).
Aciditat
thumb|right|[[pH deis oceans e dei mars.]]
En causa de sa natura pus isolada e de la proximitat dei continents, l'aciditat dei mars pòu egalament presentar de variacions importantas a respècte de l'ocean mondiau. Uei, en causa de l'antropizacion de la planeta, aqueleis efiechs son de còps renforçats dins certanei regions onte la populacion e la pollucion son fòrtas.
Lutz
Lei mars pòdon presentar de diferéncias de proprietats opticas a respècte deis oceans. Aquò es lo resultat dei proprietats diferentas de l'aiga (salinitat, temperatura, preséncia de sediments...) ò de la preséncia de certaneis espècias. Coma per leis autrei paramètres fisicoquimics, aquelei variacions an d'efiechs sus leis ecosistèmas presents. Per exemple, la Mar dei Sargasas, caracterizada per sei colonias d'algas, es un mitan aqüatic fòrça salat qu'es relativament paure d'un ponch de vista biodiversitat.
Classificacion de l'Organizacion Idrografica Internacionala
Existís una definicion oficiala, establida per l'Organizacion Idrografica Internacionala, dei mars e deis oceans. Aquò permet de provesir lei noms e limits internacionalament reconeguts per lei diferenteis espacis ocupats per d'aiga salada.
Lei mars mediterranèas
Una mar mediterranèa (ò mar intramontanhosa) es una mar quasi sarrada que comunica amb un ocean. Pasmens, lo destrech que permet aquela comunicacion es sovent pauc prefond, çò qu'empacha la mesa en plaça de corrents prefonds. Ansin, la mèscla deis aigas prefondas es febla e lei corrents marins presents dins aqueu tipe de mar son engendrats per lei diferéncias de salinitat e de temperatura. Existís dos tipes diferents de mar mediterranèa. Lo premier es la mar intercontinentala que separa au mens dos continents e lo segond es la mar intracontinentala que se tròba a l'interior d'un meteis continent. L'exemple caracteristic d'aqueu tipe de mar es, de segur, la Mar Mediterranèa.
Lei mars epicontinentalas
Una mar epicontinentala es una partida d'ocean que cuerb una partida d'una plataforma continentala. Es donc caracterizada per un fons pauc prefond, sovent inferior a 200 m. L'infléncia oceanica es donc limitada e, generalament, dins aqueu tipe de mar, lei corrents marins son dictats per lo regim dei vents dominants. Aqueu tipe de mar es format per lei transgressions marinas. La Marga es probablament l'exemple pus caracteristic de mar epicontinentala.
Lei mars bordejairas
La nocion de mar bordejaira es pas totalament clara. D'efiech, segon una premiera definicion, una mar mar bordejaira es una mar relativament prefonda en comunicacion larga amb un ocean. Situada dins una region periferica d'aquela ocean, generalament a proximitat d'un continent, es sovent somesa a son influéncia e, en retorn, participa a sa dinamica. Pasmens, existís una segonda definicion, pus simpla, que qualifica totei lei mars perifericas d'un ocean de « bordejairas ». Dins aqueu cas, lei mars epicontinentalas intran dins la categoria dei mars bordejaires car, se participan gaire a la dinamica de l'ocean, son fòrça dubèrtas.
Sent Quirc
thumb|200px|Sent Quirc
Mar
Lei mars interioras
Una mar interiora es una mar que comunica pas dirèctament amb un ocean. Son ansin d'estendudas d'aiga enclavadas entre plusors massas continentalas. L'exemple caracteristic es la Mar Negra. Per abüs de lengatge, lei mars de tipe mediterranèu son egalament sovent dichas « mars interioras ». Pasmens, dins lei fachs, son en comunicacion amb un ocean.
Sent Quirc
Sent Quirc (Saint-Quirc en francés) es una comuna de l'Agarnagués dins lo País de Fois en Lengadòc, Occitània, situada dins lo departament d'Arièja e de la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Geografia
Comuna de l'airal urban de Tolosa.
Mar
Lei mars sarradas
Una mar sarrada es una estenduda d'aiga salada qu'ocupa la partida bassa d'un bacin endoreïc. Comunica pas amb una autra estenduda d'aiga e, en drech internacionau, es sovent considerada coma un lac. La mar sarrada pus coneguda es probablament la Mar Caspiana.
Las Pedrosas
Las Pedrosas es un municipi de la província espanhòla de Saragossa dins la Comunautat Autonòma d'Aragon.
.ril
(acorcha de Reliance Industries Limited, nom d’una companhiá indiana) es un nom de domeni generic. , Es en servici dempuèi lo 15 de novembre de 2016.
Fòs
Fòs (Fos-sur-Mer en francés) es una comuna provençala situada dins lo departament dei Bocas de Ròse e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur. Ocupa una partida dau litorau entre l'embocadura de Ròse e l'intrada de l'Estanh de Bèrra, au nòrd dau Golf de Fòs.
Durant l'Antiquitat, un important pòrt i foguèt establit per lei Romans. Puei, durant l'Edat Mejana, un fèu poderós se metèt en plaça a l'entorn dau castèu de la vila. Durant lei sègles XI e XII, lei senhors de Fòs luchèron per venir independents mai foguèron sistematicament batuts per lei còmtes de Provença e seis aliats. Puei, a la fin dau sègle XIII ò au començament dau sègle XIV, l'Ostau de Fòs dispareguèt e la vila passèt sota lo contraròtle de l'Ostau de Porcelet. Au sègle XVI, l'integracion de Provença dins lo Reiaume de França entraïnèt lo declin de la ciutat que venguèt un vilatge agricòla isolat. Aquò durèt fins au començament de l'industrializacion de la region que cambièt totalament l'estructura sociala dau país amb la fondacion de la zòna industriala de Fòs dins leis ans 1960-1970.
.pw
.pw es lo nom de domeni d’Internet per Palau.
Fòs
Uei, Fòs es un centre major de l'industria pesuca en Provença. La vila assosta tanben la màger part deis infrastructuras dau Grand Pòrt de Marselha, especialament en matèria de transpòrt de bens, de mineraus, de cerealas e d'idrocarburs. Pasmens, coma leis autrei vilas industrialas de la region, assaia de diversificar son economia gràcias au desvolopament dau torisme.
Geografia fisica e geologia
Lo territòri de Fòs s'estend sus una zòna situada entre lei paluns de Camarga, lo plan eissuch de Crau e la Mar Mediterranèa. Lei zònas umidas n'ocupavan inicialament lei dos tèrç mai la construccion de la zòna industriala entraïnèt la disparicion de certanei paluns. Crau ocupa lo nòrd dau territòri. La cima principala es aquela ocupada per lo castèu. Quauquei relèus rocassós se tròban tanben a la periferia orientala dau territòri comunau au limit amb lo Pòrt de Boc e Sant Mitre dei Barris. A l'èst, se fau nòtar la preséncia de l'Estanh de Lavalduc qu'es l'endrech pus bas de Provença e d'Occitània amb una altitud mejana de -10 m.
.pw
Referéncias
Toppdomän
Sosmarin costier
Un sosmarin costier es un sosmarin pichon amb una manobrabilitat importanta destinat a la navigacion dins un pòrt ò lòng d'un litorau e a la negada de minas marinas. En causa de sa talha febla, an en revènge un armament e una autonòmia limitats. Pasmens, gràcias a sa talha pichona, son malaisats de detectar e pòdon ansin intrar dins de zònas inaccessiblas per lei sosmarins pus importants.
Frugières-le-Pin
Comunas vesinas
400px|left|Distanças e posicion relativa
Dreturier
Comunas vesinas
400px|left|Distanças e posicion relativa
Fòs
Geografia fisica e geologia
I a ges de riu important mai de circulacions d'aiga existisson entre plusors estanhs de la comuna e la mar. A temps passat, aquela umiditat importanta complicava fòrça la circulacion. Aqueu problema trobèt una solucion amb la construccion de rotas importantas coma la RN 568.
Organizacion generala de la vila
La vila de Fòs se tròba principalament entre la zòna industriala, la RN 569, leis autors de l'Estanh de Lavalduc e l'Estanh de l'Estomac. Lo centre istoric, organizat a l'entorn dau castèu, se situa au sud d'aquel ensemble. Lei quartiers pus modèrnes se son desvolopats vèrs lo nòrd.
Clima
Fòs a un clima mediterranèu caracterizat per d'ivèrns doç e d'estius cauds e eissuchs, localament influenciat per lo magistrau qu'es un vent freg e eissuch que bofa dempuei lo nòrd. Lei temperaturas i son donc doças amb de valors mejanas compresas entre 6,3 °C e 23,9 °C e un ensolelhament fòrça important. Lei precipitacions son relativament feblas amb una valor mejana annuala de 606 mm. An generalament un caractèr chavanós.
En causa de l'umiditat importanta e de l'influéncia dau vent, lei vegetacions dominantas son bassas e tipicas dei zònas umidas mediterranèas ò de Crau. A l'èst, dins lei seuvas situadas a l'entorn deis estanhs de Castelhon, la garriga e la pineda predominan.
Demografia
Centre important durant l'Edat Mejana, Fòs venguèt un vilatge isolat durant lei sègles seguents en causa de sa situacion geografica. Ansin, en 1793, solament 550 abitants foguèron recensats. Après una baissa a 418 estatjants en 1800, la populacion aumentèt lentament per agantar 2,869 personas a la fin deis ans 1960. La creacion e la construccion de la zòna industriala transformèron la talha de Fòs que venguèt rapidament una vila mejana amb mai de 15,000 estatjants en 2006. Dempuei aquela data, la demografia sembla de s'estabilizar.
La populacion de Fòs es principalament constituida d'obriers, de salariats e de retirats, çò que s'explica per sa posicion entre lei zònas industrialas dau sector. Sei revenguts medians èran leugierament superiors ai valors mejanas observadas dins lo rèsta de Provença e lo taus de pauretat èra de 10%.
De la Preïstòria a l'Antiquitat
thumb|right|Representacion dei [[Fossae Marianae sus la taula de Peutinger.]]
Segon lei conoissenças actualas, lo territòri de Fòs foguèt ocupat per de grops de caçaires cuelheires tre l'Epipaleolitic que s'installèron dins de baumas dei relèus rocassós dau nòrd-èst. La màger part d'aquelei sostas a desenant disparegut en causa de l'erosion dei bauç e deis amainatjaments de la zòna. Pasmens, divèrsei campanhas de cavaments foguèron menadas dins lo sector per l'arquelòg Max Escalon de Fonton (1920-2013) dins leis ans 1970. Permetèron de descubrir quauquei vestigis e d'identificar un segond periòde d'ocupacion durant lo Mesolitic.
Durant l'Antiquitat, Fòs foguèt probablament un important pòrt roman. D'efiech, durant la conquista de la region vèrs 125 avC, Marius ordonèt a sei legions de cavar un important canau fins a Arle. Dich Fossae Marianae èra considerada coma una infrastructura importanta sus la taula de Peutinger, còpia medievala d'una carta romana. Dins aquò, pauc de vestigis son estats identificats per permetre de comprendre mielhs l'organizacion dau pòrt antic de Fòs. D'efiech, lei roïnas se tròban actualament dins la mar.
Lo periòde de l'Ostau de Fòs
thumb|right|Reconstitucion modèrna dau blason de l'[[Ostau de Fòs.]]
L'Ostau de Fòs dirigiguèt lo castèu dau sègle X au sègle XIII. Pasmens, lei condicions a l'origina de son aparicion son mau conegudas. Lo senhor Ponç de Fòs († 1025) i tenguèt un ròtle major car recebèt la gàrdia dei castrum de Fòs e d'Ieras après sa participacion a l'expulsion dei Sarrasins installats en Var. De liames familhaus amb lei vescòmtes de Marselha ò lei còmtes d'Arle son tanben sovent avançats coma un factor d'explicacion suplementari a aquela promoccion sociala. Ponç fondèt tanben l'Abadiá de Sant Gervai de Fòs en 992. Lo monastèri faguèt inicialament partida de l'esfèra d'influéncia de Sant Victor avans de jónher l'Òrdre de Cluny en 1081. Dins aquò, en causa de l'alunchament amb lo rèsta de l'Òrdre, aquela tutèla durèt mens de 80 ans. Ansin, en 1223, après un òrdre donat per lo papa Innocenci III (1198-1216), Sant Gervai passèt sota lo contraròtle deis arquevesques d'Arle.
Durant lo sègle XI, sostenguts per lei revenguts eissits de la produccion de sau, lei senhors de Fòs assaièron de transformar sei fèus en alòdis. Aquò entraïnèt plusors guèrras còntra lei còmtes de Provença ò còntra lei vescòmtes de Marselha (encargats de sometre lei Fòs). Lei Fòs enregistrèron quauquei succès coma la mòrt dau còmte Guilhem II durant un assaut còntra lor castèu en 1018 ò la conquista de l'intrada de l'Estanh de Bèrra en 1070. Pasmens, lo castèu foguèt ocupat mai d'un còp per seis adversaris e la region de Fòs foguèt regularament destrucha per d'incursions en provenància de Marselha ò, pus rarament, dei Bauç. Lei Fòs integrèron donc pauc a pauc lo jòc politic dau Comtat en cambi de pòstes importants coma aqueu d'evesque d'Ais.
En 1093, la mòrt sensa eiretier dirècte dau còmte Bertrand I entraïnèt una crisi novèla dins lo Comtat. Lei Fòs aprofichèron la situacion per assaiar tornarmai d'obtenir mai d'autonòmia. Per aquò, jurèron fidelitat ai còmtes de Tolosa. Ansin, Ponç IV de Fòs participèt a la Premiera Crosada dins l'armada tolosenca. Pasmens, aqueu periòde durèt gaire car Ramon Berenguièr III de Barcelona restaurèt la senhoriá dei còmtes de Provença en 1116 après la presa dau castèu de Fòs.
L'Ostau de Fòs demorèt una familha importanta de la noblesa provençala durant lo sègles XII. Son declin comencèt a la fin d'aqueu periòde amb la venda progressiva de sei drechs senhoriaus. En 1216, una partida dei senhoriás d'Ieras e de Bregançon foguèt venduda a Marselha. Puei, una partida de la senhoriá de Fòs ela meteissa foguèt cedida a l'Ostau dei Porcelets e a l'Arquevescat d'Arle en 1235. En 1257, lei Fòs deguèron restituir Ieras après una demanda dei còmtes de Provença en cambi de 22 vilas e vilatges a l'entorn de Bòrmas, Peirafuec e Colobrieras. La familha i formèt un fèu novèu e o gardèt fins a la mòrt sensa eiretier de Rossolin V de Fòs. Enfin, la branca demorada a Fòs dispareguèt dins lo corrent dau sègle XIV.
Lo periòde de l'Ostau de Porcelet
thumb|right|Reconstitucion modèrna dau blason de l'[[Ostau de Porcelet.]]
Après la disparicion de l'Ostau de Fòs, lo fèu passèt sota lo contraròtle de l'Ostau de Porcelet que lo gardèt fins a la Revolucion Francesa. Aqueu lòng periòde de dominacion es a l'origina dau blason actuau de la vila. Lo fèu gardèt una certana importància fins a l'integracion de Provença au sen de França a la fin dau sègle XV. Dins aquò, après aquela data, declinèt lentament en causa de son isolament. Lo recensament de 1793 mòstra l'amplor d'aqueu declin en comparason amb lei centres vesins : 550 estatjants a Fòs còntra 6,700 au Martegue, 2,100 a Istre ò 1,000 a Sant Mitre.
Bertrand Ièr de Provença
D'incertituds
Dins aqueste contèxt, lo cal pas confondre amb son cosin Folc Bertrand, comte de Provença qu'aparten a la generacion precedenta e tanben nomenat Bertrand Ièr,.
Fòs
L'industrializacion dau sègle XIX
L'industrializacion de la region de Fòs comencèt durant lo sègle XIX en despiech de l'oposicion dei populacions localas. Fòs foguèt ansin chausida per i construrre una partida de l'usina de soda de Plan d'Arenc, installada a proximitat de l'Estanh de Lavalduc. Aquò entraïnèt de modificacions importantas dins l'ecosistèma de l'Estanh, agravadas en 1821 per una salivada, es a dire un tsunami que portèt de quantitats importantas de sau dins l'aiga. Pasmens, aquela usina suscitèt subretot d'oposicions de part deis abitants de Sant Mitre, autors de plusors revòutas entre 1828 e 1846.
Durant lo rèsta dau sègle, maugrat plusors projèctes, Fòs veguèt pauc d'implantacions industrialas novèlas sus son territòri. Lo Martegue e la region de l'embocadura de Ròse foguèron privilegiats. Dins aquò, aquelei transformacions permetèron de melhorar leis aisses de circulacion e la vila veguèt sa populacion aumentar lentament. Passèt lo milier d'abitants durant la premiera mitat deis ans 1830. Pasmens, una partida d'aqueu desvolopament èra la consequéncia de l'extension dau Pòrt de Boc. En 1866, l'endrech venguèt una comuna independenta e Fòs perdiguèt aperaquí la mitat de seis estatjants (2,218 en 1861, 1,170 en 1866). Puei, fins a la Segonda Guèrra Mondiala, lo nombre d'abitants varièt entre 900 e 1,600. L'agricultura e la pesca demorèron la basa de l'economia locala. La construccion, lòng dau litorau, dau canau de Marselha au Ròse durant la premiera partida dau sègle XX cambièt pas aquela situacion.
La creacion de la zòna industriala de Fòs
Dins leis ans 1950-1960, la creissença economica de França e la volontat de desvolopar mai Provença menèt lo govèrn dau generau de Gaulle a imaginar la creacion d'una zòna industriala dedicada a la petroquimia e a la siderurgia dins la region de Marselha. Fòs foguèt chausit coma luòc d'aquela implantacion, tornarmai còntra l'avejaire deis abitants.
La crisi de la siderurgia lorenca favorizèt lo projècte car permetiá de limitar lei pèrdas d'emplecs en deslocalizant una partida de l'activitat en França. Comencèt alora la construccion de l'usina Solmer que foguèt inaugurada en 1974. Aqueu chantier entraïnèt una transformacion radicala de la demografia locala amb l'arribada d'obriers venguts de Magrèb e de Lorena. Divèrsei grèvas foguèron organizadas durant la construccion per empachar la privatizacion dau pòrt mineralier ò còntra lei condicions de trabalh.
Rester
Geografia
Situada al sud es del departament del Ille-e-Vilaine, près de la Loire-Atlantica, del Maine-e-Loire e de la Mayenne, la vila de Retiers se met en l'espaci géographique e istoric de las "pòrtas de Bretanha" sus una linha Fougères - Vitré - Chateaubriant.
Fòs
La creacion de la zòna industriala de Fòs
Lei crisis petrolieras deis ans 1970 entraïnèron una reduccion deis ambicions dau projècte mai Fòs venguèt lo centre d'una zòna industriala majora centrada sus la Solmer e sus la rafinariá de petròli Exxon (mesa en servici en 1965). La populacion passèt de 2,869 abitants en 1968 a 15,734 en 1999. Pasmens, en causa de la manca de plaça, fòrça trabalhaires de la zòna industriala s'installèron dins d'autrei comunas.
Fòs dempuei leis ans 2000
Dempuei leis ans 2000, Fòs conoís una estabilizacion de sa populacion, coma lei vilas vesinas. La zòna industriala demòra lo centre de l'economia locala. Gràcias a son accès dirècte a la mar, sembla pas de conéisser lei problemas financiers dei zònas vesinas coma aquelei de Bèrra ò de la Meda. De mai, aquel accès favoriza l'implantacion d'agents economics novèus, generalament dins lo sector de la logistica e dau transpòrt. Pasmens, en causa dau declin pus generau de l'industria provençala, la vila assaia de trobar de fònts d'activitats alternativas. Lo torisme, gràcias ai plajas e au clima locaus, son la pista principala de diversificacion.
Rester
Geografia
Située au sud est du département de l'Ille-et-Vilaine, à proximité de la Loire-Atlantique, du Maine-et-Loire et de la Mayenne, la ville de Retiers se place dans l'espace géographique et historique des "portes de Bretagne" sur une ligne Fougères - Vitré - Chateaubriant.
Fòs
Economia
thumb|right|Esquèma simplificat de l'economia de la region de Fòs.
Amb mai de 8,000 emplecs dirèctes en 2019, la zòna industriala de Fòs es un centre major de l'industria provençala. Seis activitats principalas èran la siderurgia, la petroquimia, l'industria quimica e la logistica. Lo pòrt de Fòs ocupava una plaça centrala dins l'activitat dau Grand Pòrt de Marselha car assosta la màger part deis operacions de transpòrts de bens, de mineraus e d'idrocarburs (petròli e gas). En mai d'aquò, l'endrech es utilizat per l'estocatge de petròli gràcias au complèx de la Societat de l'Oleoducte Sud-Europèu (SPSE ).
Rester
Istòria
La situacion géographique de Retiers es per part a l'origina de lo sieu nom : Retiers ven pòt èsser de raïses reg (lo rei) e ester (lo luòc), littéralement « ailà ont s'a lo rei », o plan breton "reter" #que significa "èst" (per oposicion a oèst). En fach, coma l'indican los chartes del Cartulaire de Redon, lo rei de Bretanha Salomon i a séjourné a divèrsas recuperacions en una residéncia idéalement situada per velhar a la seguretat e la intégrité dels territòris mayennais vesins fraichement conquistats.
Fòs
Lo Castèu de Fòs
thumb|right|Vista dau [[castèu de Fòs en 2009.]]
Rester
Istòria
La populacion de la municipalitat èra, engalanava, favorabla als cambiaments aportats per la Revolucion francesa, sustot après la fin de la Terror. La principala celèbra revolucionària èra aquela en celebrant l'anniversari del execucion de Louis XVI, acompanhada d'un serment d'òdi a la royauté e a la anarchie, celebrada a partir de 1795.
Fòs
Lei tradicions taurinas
Coma la màger part dei vilas de Camarga, Fòs a una tradicion taurina ben establida de corsa camarguenca. Dispausa ansin d'arenas onte son regularament organizats d'eveniments. La vila participa tanben a la proteccion dei tradicions gardianas.
Rester
Istòria
L'allée couverte de La Roche-aux-Fées située à proximité laisse à penser que la région était habitée dès l'âge du bronze (vers -2000 ~ -2500).
Fòs
Espòrt
En espòrt, lo club principau de Fòs es lo Fòs Provença Basquet, creat en 1972, que jòga en Liga A ò Liga B dau Campionat de França de Basquetbòl dempuei 2009. Son palmarès còmpta un títol de campion de Liga B obtengut en 2021 e divèrsei títols ganhats dins lei divisions inferioras. Dins leis espòrts locaus, Fòs a una escòla de corsa camarguenca e sa societat de targa provençala participa ai competicions dau Comitat de Provença.
Rester
Istòria
La situation géographique de Retiers est pour partie à l'origine de son nom : Retiers vient peut être des racines reg (le roi) et ester (le lieu), littéralement « là où se tient le roi », ou bien breton "reter" qui signifie "est" (par opposition à ouest). De fait, comme l'indiquent les chartes du Cartulaire de Redon, le roi de Bretagne Salomon y a séjourné à plusieurs reprises dans une résidence idéalement située pour veiller à la sécurité et l'intégrité des territoires mayennais voisins fraichement conquis.
La population de la commune était, parait-il, favorable aux changements apportés par la Révolution française, surtout après la fin de la Terreur. La principale fête révolutionnaire était celle célébrant l’anniversaire de l’exécution de Louis XVI, accompagnée d’un serment de haine à la royauté et à l’anarchie, fêtée à partir de 1795.
Perdiguera
Perdiguera es un municipi de la província espanhòla de Saragossa dins la Comunautat Autonòma d'Aragon.
Villanueva de Azoague
Villanueva de Azoague es un municipi de la província espanhòla de Zamora dins la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Lengas hyamicas-gyongicas
Las lengas hyamicas-gyongicas, parladas en Nigèria, constituisson un grop de las lengas planòl, que fan partida de las lengas nigèrocongolesas.
Classificacion
La classificacion del hyamic-gyongic es , :
Haspelmath et alii regropan lo hyamic e lo gyongic dins un planòl de l'oèst devesit en doas brancas, las lengas ninzicas, que Blench ne'n fa un grop de primièr nivèl de las lengas planòl, e un planòl del nòrd-oèst, different del grop de mateis nom de Blench. La classificacion d'Haspelmath acampa, en mai del hyamic e del gyongic, las lengas koro.
.py
.py es lo nom de domeni d’Internet per Paraguai.
Arifat
Arifat (Arifat en francés) es una comuna lengadociana, situada dins lo departament de Tarn e de la region la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Yutz
Yutz es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mosèla e la region de Lorena.
Arifat
Luòcs e monuments
800px|left|thumb|Vista d'en naut del saut
Yutz
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Eloyi
L'eloyi (o afo, aho) es una lenga planòl parlada en Nigèria.
Classificacion
L'eloyi constituís per Blench (2019) una branca isolada dins l'ensem de las lengas planòl.
Crosaire sosmarin
Un crosaire sosmarin èra un tipe de sosmarin de talha granda destinat a assegurar de missions lòngas dins de regions alunchadas. Aqueu concèpte se desvolopèt a partir de l'adopcion de la doctrina de guèrra sosmarina d'outrança per la marina militara alemanda en 1917. Permetiá d'atacar lei convòis dins d'endrechs alunchats dau litorau onte lei naviris d'escòrta èran pus rars. Pasmens, lo còst e lei limits tecnologics limitèron lo nombre d'unitats produchas. De mai, sa talha importanta ne'n fasiá de butas pus aisadas per lei sonars e per leis armas antisosmarinas.
Thollon-les-Mémises
Thollon-les-Mémises en arpitan (Thollon-les-Mémises en francés) es una comuna arpitana de Savòia, situada dins lo departament de la Nauta Savòia e la region de Ròse-Aups.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
La parròquia de Thollon e aviá dividit en tres : las de distincions laiques de Allaman e Thollon, e la distincion eclesiastica de Mont-Joux.
La paroisse de Thollon était divisée en trois : les seigneuries laïques d'Allaman et Thollon, et la seigneurie ecclésiastique de Mont-Joux.
Emma de Provença
Emma, mòrta en 1063, es comtessa de Provença de 1037 a 1063. Es filha de Rotboald II, comte de Provença e d'Ermengarda, remaridada a Rodòlf III, rei de Borgonha.
José Luis Bustamante y Rivero
José Luis Bustamante y Rivero (1894-1989) avocat, diplomatic e òme politic foguèt president de Peró entre 1945 e 1948.
Emma de Provença
En 1024, fa amb son marit una donacion a l'abadiá de Sant Victòr de Marselha. Succedís a son fraire Guilhèm III, comte de Provença, en 1037, e transmet lo comtat a son segond filh.
Bachalariá (omonimia)
Bachalariá o Bachel(l)erie pòt designar:
Eusa
Eusa (Eauze en francés) qu'ei ua comuna gascoa situada dens lo departament de Gers e la region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.
Geografia
Un petit arriu, la Gelisa, que serpeja au pè de la vila.
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
Las fòrmas ancianas que son civitas Elusa au sègle IVau, civitas Elusatium, cap a 400, Elsa, a l'epòca carolingiana. Eusa qu'ei un nom preceltic, probablament aquitanic, de sens desconegut,.
Istòria
Éusa qu'ei l'anciana Elusa, la ciutat deu pòble aquitan deus Elusats (de *elusa "vèrnh, maresc"). Aliats aus Sotiats (abitants de Sos, Òut e Garona), que resistín aus centurions romans de Juli Cesar comandats per Crassus. Après le sièti de Sos, los elusats qu'acceptón la supremacia romana.
Eusa que ho la capitau de la província romana de Novempopulània ; que demorarà ua metropòli administrativa dinc au sègle VIIIau.
Au sègle Vau,  Eusa que vengó un deus purmèrs avescat. La vila que ho arroïnada a la Hauta Edat Mejana, un periòde escur. Un priorat qu'i vadó en 950 e que ho restacat a l' Òrdi de Clunhic.
En 1832, Eusa a absorbé la comuna voisine de Sent Amant.
Monuments
Eusa ei una vila anciana thumb|200 px|right|Eusa, la catedrau de Sent Luperc
Ulster
Ulster es una dei províncias istoricas d'Irlanda. Sièis dei nòu comtats, amb una populacion (2001) de 1,685,267 abitants, forman l'Irlanda dau Nòrd, una region administrativa del Reiaume Unit:
Enmai, lei tres comtats de Cavan, Donegal e Monaghan son a la Republica d'Irlanda, e comptan 246 571 abitants (2002).
--
Ulster es tanben lo nom dau dialècte dau gaelic irlandés originari d'aquesta part de l'illa.
Lengas papós
Lo tèrme lengas papós designa las lengas del Pacific occidental que son pas ni austronesianas ni australianas. Aquesta definicion negativa deu soslinhar que s'agís de qualificar l'extension geografica e pas una familha linguistica pròpriament dicha.
Las lengas
right|500px|thumb|La diversitat de las lengas parladas en Nòva-Guinèa. La màger part de las lengas papós son parladas sus l'illa de Nòva Guinèa (que es dividida entre la Papoa-Nòva Guinèa e la províncias indonesiana de Papoa e de l'Irian Jaya Occidental), amb d'unas parladas dins l'archipèla Bismarck,l'illa de Bougainville, e las illas Salamon a l'èst, e a Halmahera, en Timòr, l'archipèla d'Alor e l'oèst. Una lenga papó, lo Meriam Mir, se parla dintre las frontièras nacionalas d'Austràlia, a l'èst de l'estrech de Torres. Las solas lengas papós que benefícien d'una reconeissença officiala son las del Timòr Èst.