cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Chozas de Abajo
Chozas de Abajo es un municipi de la província espanhòla de Leon e de la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Nevill Francis Mott
Nevill Francis Mott (n. en 1905, m.1996) foguèt un fisician britanic. Recebèt lo Prèmi Nobel de Fisica en 1977.
Le Maisnil
es una comuna francesa del departament del Nòrd e de la region del Nòrd-Pas de Calais.
Cimanes de la Vega
Cimanes de la Vega es un municipi de la província espanhòla de Leon e de la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Perry Christie
Perry Gladstone Christie (Nassau, 21 d'agost de 1944) es un avocat e òme politic de las Bahamas que foguèt primièr ministre de las Bahamas entre 2002 e 2007.
Biografia
180px|thumb|Christie amb l'anciana secretària d'estat americana [[Condoleezza Rice]] Perry Christie un avocat de las Bahamas, foguèt probablament lo politician mai jove qu'arribèt al Senat, que venguèt senador en novembre de 1974, doncas quand aviá pas que 30 ans.
Ville-sous-Anjou
Geografia
Lo païsatge de la municipalitat presenta de las planas (al nòrd) aital coma dels tucs (a l'èst). La municipalitat a traversat pel riu de la Sanne aital coma lo sieu afluent la Vessia. Un dels ponches culminantes de la municipalitat se tròba al luòc ditz la Madone d'ont s'obten un panorama sus la vallée del Rhône e lo massís del Pilat, a l'oèst, e suls Alpes, a l'èst (quand la visibilité lo permet).
Ville-sous-Anjou se trouve dans le département de l'Isère de la région Rhône-Alpes en France. La commune est située dans l'Isère Rhodanienne à 5 km de Chanas, plus proche péage d'autoroute, à 25 km au sud de Vienne, 60 km de Lyon, 80 km à l'ouest de Grenoble.
Le paysage de la commune présente des plaines (au nord) ainsi que des collines (à l'est). La commune est traversée par la rivière de la Sanne ainsi que son affluent la Vessia. Un des points culminants de la commune se trouve au lieu dit la Madone d'où l'on obtient un panorama sur la vallée du Rhône et le massif du Pilat, à l'ouest, et sur les Alpes, à l'est (lorsque la visibilité le permet).
Tindi
Lo tindi es una lenga caucasenca del nòrd-èst parlada en Russia.
Classificacion e dialèctes
Lo tindi es classificat dins la familha de las lengas caucasencas del nòrd-èst, ont forma lo grop avaroandi amb l'akhvakh, l'avar, l'andi, lo bagwalal, lo botlikh, lo chamalal, lo godoberi e lo karata.
Almòdis de la Marcha
Almòdis de la Marcha, vaduda en 1020 (?), morta lo 1èr de noveme de 1071, hilha de Bernat I, comte de la Marcha, e d'Amèlia e sòr de Lúcia de la Marcha, qu'estó comtessa de Tolosa e Barcelona per maridatge.
Salze
Lo salze o sause (Salix) es un genre d'arbres e d'arbrilhons de la familha dels Salicacèus (Salicaceae). Compren prèp de 350 espècias, repartidas dins lo monde, subretot dins las zonas frescas e umidas de las regions temperadas e frejas de l'emisfèri nòrd.
Almòdis de la Marcha
Maridatges
1-Vèrs 1038 dab Uc V de Lusinhan, dab qui avó:
Cimanes del Tejar
Cimanes del Tejar es un municipi de la província espanhòla de Leon e de la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Salze
Descripcion generala
Las fuèlhas son caducas, alternas, ovalas o alongadas. Las flors son amassadas en catons quilhats, mascles o femes, portats per de pés diferents. La flor mascle, minuscula, compòrta 2 a 5 etaminas. La flor feme compren un sol ovari. Las flors femes fecondadas forman de capsulas de doas valvas, que libèran de granas cotonosas. Los salzes pòdon èsser anemofils (pollinizat pel vent) o entomofils (pollinizats pels insectes). Fòrça ibrids donan sovent la determinacion dificila.
Almòdis de la Marcha
Maridatges
2-Lo 1040 dab Ponç III de Tolosa, dab qui avó:
Salze
Descripcion generala
Gaireben totes los Salzes se cobran a l'automne d'una cera blanca que los aparan pendent l'ivèrn.
Almòdis de la Marcha
Maridatges
3-Lo 1052 dab Raimon Berenguièr I de Barcelona, dab qui avó:
Salze
Distribucion
Salzes e beces son los primièrs arbres a colonizar los èrms, subretot las broas dels rius, en efècte lo salze demanda d'una tèrra nuda e fòrça lutz; l'aiga es un caractèr important per son desvolopament. S'installa dins de sols de pH anant de 5.5 a 7.5. Ama los sols leugièrs e umids.
Almòdis de la Marcha
Biografia
Quan èra enqüèra la hemna de Ponç, lo 1052 huejó a Barcelona desempuish Narbona dab l'ajuda d'ua flòta enviada per l'emir de Tortosa, tà's maridar dab Raimon Berenguièr de Barcelona. Los dus esposats qu'apareishen dab sons hilhs bessons hens ua carta l'an seguent. Lo papa Victor II los escomengè a causa d'aqueth maridatge dinc en 1065.
Salze
Utilizacion
Los salzes son cultivats subretot per l'ornament, sobretot lo ploraire.
Almòdis de la Marcha
Biografia
Lo maridatge dab lo comte de Barcelona que balhè a Raimon Berenguièr drets sus Lengadòc e hasó mei hòrtas las relacions enter la Casa de Barcelona e los territòris occitans. Almòdis que conservè tanben bons contactes dab los sons diferents marits e los sons nombrós mainatges; lo 1066, que la podem véder a Tolosa per lo maridatge de la soa hilha.
Raimon Berenguièr I qu'avèva un hilh, Pèire Raimon, d'un maridatge anterior, qu'èra lo lor eretèr. Almòdis qu'assagè de'u remplaçar peus lors dus hilhs bessons; Pèire Raimon que l'assassinè en 1071. Aqueste, donc, qu'estó deseretat e exiliat peu crime. Quan Raimon Berenguièr I morí en 1076, Barcelona qu'estó governada per Raimon Berenguièr e Berenguièr Raimon, tots dus hilhs d'Almòdis.
Salze
Utilizacion
Qualques espècias plan drechas e solidas (Salix calodendron, Salix cinerea, Salix caprea, Salix viminalis e lors ibrids) son utilizadas per la fabricacion de fusanhs d'artistas.
La rusca del salze es coneguda dempuèi l'Antiquitat per de vertuts curativas. Ipocrates conselhava una preparacion amb de rusca du salze blanc per solatjar las dolors e las fèbres. En 1829, un farmacian francés, aprèp aver fa bolhir de la polvera de rusca de salze blanc dins d'aiga, concentra sa preparacion. Ne resulta de cristals solubles que basteja salicilina (del latin salix). Mai tard, un quimista alsacian nomenat Charles Frédéric Gerhardt sintetizèt, amb la salicilina, l'acid acetilsalicilic que vendra la substància activa d'un medicament: l'Aspirina.
(164) Eva
(164) Eva es un asteroïde.
Châtillon-la-Borde
Châtillon-la-Borde es una comuna francesa, situada dins lo departament de Sèina e Marna e la region d'Illa de França.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Nòtas
<references group=N/>
Associación Atlética Argentinos Juniors
L'Asociación Atlética Argentinos Juniors qu'ei un club de fotbòl argentin dab la soa sede hens lo quartièr La Paternal a Buenos Aires. Que ho fondat lo 15 d'agost de 1904.
Sent Barbant
Sent Barbant (Saint-Barbant en francés) es una anciana comuna lemosina, situada dins lo departament de la Nauta Vinhana e la region de Novela Aquitània, ancianament de Lemosin. Lo 1er de genier de 2019 fusionet emb Bussiera, Darnac e Tiat dins la comuna novela de Val d'Oira e Gartempa. Devenguet entau 'na comuna delegada.
Geografia
miniatura|gaucha|Situacion de Sent Barbant en Nauta Vinhana
Granier
Granier en arpitan (Granier en francés) es una comuna arpitana de Savòia, situada dins lo departament de Savòia e la region de Ròse-Aups.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Antropocèn
thumb|drecha|upright=1.8|La [[Tèrra, de nuèch; imatge nocturna simulada dal mond pendent l'antropocèn, aicí en 1994-1995.]]
Antropocèn es un tèrme creat e utilizat per de scientifics per designar una nòva epòca geologica, qu'auriá començat a la fin del sègle XVIII amb la revolucion industriala, periòde dempuèi que l'influéncia de l'Òme sul sistèma terrèstre seriá vengut predominanta. Lo tèrme formalizat e popularizat per Paul Jozef Crutzen, Prèmi Nobel de Quimia (1995), es ara utilizat per una partida de la comunautat scientifica.
Cistierna
Cistierna es un municipi de la província espanhòla de Leon e de la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Antropocèn
Preludis
L'idèa que l'influéncia de l'Òme sul sistèma terrèstra seriá vengut predominanta es pas novèla. En 1778, Buffon escrich dins Las Epòcas de la Natura:.
En 1864, l'écologista american George Perkins Marsh publica Man and Nature, Physical Geography as Modified by Human Action. En 1873, l'abat Antonio Stoppani, professor al Musèu de Milan, imagina dins sa leisson de geologia una èra geologica novèla, l'antropozoïca.
En 1922, a París, Vladimir Vernadsky, Pierre Teilhard de Chardin e Édouard Le Roy desvolopèron le concèpte de noosfèra, la « esfèra de l'esperit uman » qu pren en compte l'influéncia totjorn màger de l'òme e de son poder intellectual e tecnologic sus la biosfèra.
Definicion
L'Antropocèn es un neologisme bastit a partir del grèc ancian ἄνθρωπος (anthropos, « èsser uman ») e que la primièra occurréncia ven d'un obratge en 1992 del journalista Andrew Revkin qu'el meteis utiliza lo tèrme inventat dins los ans 1980 pel biologista Eugene F. Stoermer. La definicion d'aquel tèrme induch que las activitats antropicas serián vengudas la constrencha dominanta dabans totas las autras fòrças geologicas e naturalas que fins alara prevalián; l'accion de l'espècia umana seriá una vertadièra fòrça geofisica agissent sus la planèta.
thumb|drecha|upright=1.2|Mina de cèl obèrt de [[Chuquicamata al Chile (13 % de las servas mondialas conegudas de coire).]]
Las activitats umanas avent la capacitat de provocar de modificacions importantas del mitan terrèstre, coma via :
L'impacte d'aquelas modificacions, dels prelevaments e dels rebuts umans prevalerián suls factors e fluctuacions naturals, subretot al nivèl del clima planetari e dels grands equilibris de la biosfèra. Per exemple, lo plastiglomerat pòt èsser vist, coma l'escrich l'equipa que l'identifiquèt, coma una mòstra de l'intrada de la planèta dins aquela novèla edat geologica, l'Antropocèn.
Debats
thumb|drecha|upright=1.2|Quines espacis per las espècias ?
Datacion
Los scientifics partisans d'aquela definicion, coma lo prèmi Nobèl de Quimia Paul Jozef Crutzen, fan començar aquel epòca en 1784, data del brevet de la maquina de vapor par James Watt, premicis de la revolucion industriala.
Per d'autres, lo caractèr recent dels fenomèns invocats foguèt mes en dobte per l'arqueologia e l'istòria, que traçan las modificacions de granda escala del païsatge e del biotòp per l'activitat umana a partir del Paleolitic, a la mesteja del fuòc e la practica repetida del brutladís per caçar que faguèron recular los mitan forestièrs (e las espècias qu'i vivon) al benefici dels mitans obèrts (savana, prada) e del umans qu'i evoluèron.
De son costat, Felisa Smith (de l'universitat del Nòu Mexic a Albuquerque) plaça lo començament de l'Antropocèn fa, pendent la colonizacion de l'America del Nòrd pels primièrs caçaires-culheires, aquela colonizacion avent provocat la desapareisson de fòrça espècias d'erbivòrs de granda talha. Aqueles animals produsián de grandas quantitas de metan liberat dins l'Atmosfèra, contribuissent atal al rescalfament climatic natural; la diminucion del metan atmosferic auriá alara menat al Dryas recent.
Segon lo paleoclimatològ William Ruddiman, l'antropocèn començariá 5,000 AbC., periòde qui vei un aument del taus de metan amb lo desvelopament de la risicultura e l'eissartatge.
Lo quimista Paul Josef Crutzen, l'especialista del mitan Will Steffen e l'istorian John McNeill considèron que l'òme intrèt dempuèi 1945 dins la fasa II (1945 - 2015) de l'antropocèn o « granda acceleracion » que vei l'acceleracion de l'aument de la concentracion atmosferica en dioxíd de carboni e « atenh un estadi critic que 60 % dels servicis provesits pels ecosistèmas terrèstres son ja degradats ».
L'Antropocèn dins la cultura
Lo concèpte d'Antropocèn tanben foguèt abordat per las umanitats coma la filosofia, la literatura e las arts. Dins lo mond scientific, es un subjècte d'atencion de contunh subretot mejans de publicacion, de conferéncias, e rapòrts disciplinaris. L'Antropocèn, dins l'escala del temps, e las implicacions ecologicas pausan de questions sus la mòrt e la fin de la civilizacion, de memòris e d'archius, la portada e los metòdes de recerca, e de reponsas emocionala sus la "fin de natura".
Mairieux
es una comuna francesa del departament del Nòrd e de la region del Nauts de França.
Geografia
La municipalitat de Mairieux se situa a ieu-camin de Maubeuge al sud e de la frontièra bèlga al nòrd. La municipalitat a constituit de dos noyaux d'abitacion, ancianas distincions : a l'èst, Mairieux (antany sovent escrich Mainrieu), ont se tròban la comuna, l'escòla e la glèisa. E a l'oèst, sus la rota de Monds, La Grisoelle (antérieurement Glismelle, de contunh La Glisuelle). Doas separacions : Héron-Fontaine, anciana distincion, a l'oèst de la Grisoelle, e Sant-Pierre-de Hautmont, anciana cense de Hautmont, al nòrd de Mairieux.
La commune de Mairieux se situe à mi-chemin de Maubeuge au sud et de la frontière belge au nord. La commune est constituée de deux noyaux d'habitation, anciennes seigneuries : à l'est, Mairieux (autrefois souvent écrit Mainrieu), où se trouvent la mairie, l'école et l'église. Et à l'ouest, sur la route de Mons, La Grisoelle (antérieurement Glismelle, puis La Glisuelle). Deux écarts : Héron-Fontaine, ancienne seigneurie, à l'ouest de La Grisoelle, et Saint-Pierre-d'Hautmont, ancienne cense d'Hautmont, au nord de Mairieux. ==Istòria==
La distincion de Mairieu existissiá ja abans 680, an d'una visita de santa Aldegonde. Es sovent question de Mairieux, La Glisuelle e Héron-Fontaine en lo recueil dels títols féodaux d'Enaut. Caduna de las tres distincions possedissiá un castèl e una capèla o glèisa.
De Héron-Fontaine, fief del comte d'Enaut e #que la capèla ne levava de la abbaye de Hautmont, demòra pas mai que la granja del castèl.
La distincion mai importanta de la Glisuelle levava del capítol de Maubeuge. S'es poguda retracer las originas de la familha La Glisuelle fins a Texans de la Glisuelle #qu'èra en 766 senhor de Pèira-Fontaine e de la Glisuelle. Lo fief demorava fins al XVI sègle en la familha per continuament, per eiretatge e venta, cambiar de divèrsas fes de proprietària. Lo castèl a #èsser démoli a ; un camp nomenat Lo Castèl en perpétue lo remembre. La distincion de Mairieux i aviá format de doas fiefs, #qu'èran çò de mès sovent en possession d'un sol senhor. La siá curació #èsser, dicha-se, erigida l'an 784, las collateurs n'èran en principi los religioses del monastèri de Hautmont, de contunh aqueles del abbaye Sant-André, del Cateau e en 1183 la collation #tornar al Abbaye de Hautmont, #que la #gardar fins a la Revolucion, en 1789. Del castèl demòra pas mai de traça.
Fòbos (satellit)
thumb|right|Imatge de Fòbos vist per la sonda Mars Reconnaissance Orbiter en 2008.
Mairieux
Geografia
Lo 11 de junh de 1792 i aguèt luòc, al luòc uèi trucat La Grisoëlle, près de la rota de Mos, lo combat de la Glisuelle, que # un bataillon de volontaris de la Còsta-d'Aur, #que fasiá partida de l'avantgarda de l'armada de La Fayette, s'es coronat de glòria, en avent heroicament cap fins al darrièr òme davant una armada de 33,000 Austrians, pendent que lo gròs de l'avantgarda, #que lo en comandant, lo maréchal de camp Jean-Baptiste Gouvion, i n'aviá #èsser aucit, se replegava cap a Maubeuge, retrai vengut necessari del fach que lo general La Fayette i aviá pas pas enviat de renfort. Solament 15 ferits del bataillon de la Còsta-d'Aur survécurent, mas an agut fins a #çò que l'armada austriana s'i siá retirada al son dels tambors del renfort francés vengut fin finala.
Fòbos (satellit)
Fobos es lo mai grand e lo mai pròcha de las doas lunas de Mart. Foguèt descobèrt per Asaph Hall lo 18 d'agost de 1877.
Nom
Lo seu nom ven de la mitologia grèga e significa «paur panica». Aquel nom foguèt suggerit per l'astronòma Henry Madan que lo prenguèt de l'Iliada ont Fobos e Deimos (La pauc panica e la terror) son los dos companhons d'Arès, lo dieu de la guèrra. Alara que lo nom roman d'Arès es Mart, èra evident que los seus dos satellits porten aqueles noms.
Mairieux
Geografia
La seigneurie de Mairieu existait déjà avant 680, année d'une visite de sainte Aldegonde. Il est souvent question de Mairieux, La Glisuelle et Héron-Fontaine dans le recueil des titres féodaux de Hainaut. Chacune des trois seigneuries possédait un château et une chapelle ou église.
Fòbos (satellit)
Caracteristicas fisicas
Coma totes los astres de la seuna talha, Fòbos es tròp petit per aver una forma esferica, las seunas dimensions son 27 x 22 x 18 km. Pr'amor es mai grand que l'autre satellit marcian, Deimos.
Fobos està compausat d'una mèscla de ròca e de gel. La ròca es formada per un material de condrita carbonatada, tot coma los asteroïdes de tipe C. D'imatges recents de la sonda Mars Global Surveyor indican que Fòbos es cobèrt d'una capa de regolita d'un mètre d'espessor.
Mairieux
Geografia
La seigneurie plus importante de La Glisuelle relevait du chapitre de Maubeuge. On a pu retracer les origines de la famille La Glisuelle jusqu'à Jean de La Glisuelle qui était en 766 seigneur de Pierre-Fontaine et de La Glisuelle. Le fief restait jusqu'au XVIème siècle dans la famille pour ensuite, par héritage et vente, changer plusieurs fois de propriétaire. le château a été démoli au ; un champ nommé Le Château en perpétue le souvenir. La seigneurie de Mairieux était formée par deux fiefs, qui étaient le plus souvent en possession d'un seul seigneur. Sa cure fut, dit-on, érigée en 784, les collateurs en étaient d'abord les religieux du monastère de Hautmont, ensuite ceux de l'abbaye Saint-André, du Cateau et en 1183 la collation revint à l'Abbaye d'Hautmont, qui la garda jusqu'à la Révolution, en 1789. Du château ne reste plus de trace.
Fòbos (satellit)
Caracteristicas fisicas
La superfícia de Fòbos presenta nombroses cratèrs, que lo mai gròs es lo cratèr Stickney. Aquel cratèr es tan grand, comparat a la talha del satellit, que l'impacte produisit auriá podut o destruire. Tanben foguèt obsrevat de regas de 30 m prigondor, 150 m de larg i 20 km de long que benlèu son de marcas d'impacte.
Un dels problèmes que Fòbos e Deimos pausan als astronòms es l'origina d'aqueles astres pichons. Per qualques rasons se pòt pensar qu'es un asteroïde capturat per la fòrça de gravetat de Mart mas d'autras rasons fan pensar que serián de cosses formats a l'entorn de la planeta alara encara en formacion. E mai, Fobos presenta uns estrats qu'aquel satellit natural seriá un fragment separat d'un autre astre máger.
Características orbitals
Fòbos orbita a d'altitud de la superfícia marciana. Perque se tròbar pas pro pròche de sa planèta, es sonque visible dins lo cèl marcian coma un punt fòrça brilhant. Lo seu diamètre es máger e la seuna orbita es mai bassa qu'aquela de Deimos, alara es lo mai brilhant dels dos.
Fòbos fa un torn de Mart en 7 h 39 min 14 s. Lo seu periòde de rotacion es exactament la meteissa, se dich alara qu'es en rotacion sincròna.
Perque sa revolucion fòrça mai rapida que la rotacion de la planèta sus ela meteissa (de 24 h e 42 min), lo satellit paréis descriure un movement retrograd: aparéis a l'alba per l'oèst e se trescòla a l'èst.
Viry
Viry es una comuna francesa, situada dins lo departament de Jura e la region de Borgonha Franca Comtat
En Palòt (quartièr de Tolosa)
thumb|300px|Los imòbles d'En Palòt dempuèi l'[[illa del Ramièr]] En Palòt es un quartièr de Tolosa situat al sud de la vila e al sud de quartièr Sant Miquel.
En Palòt es un dels quartièrs amb grands ensembles tipics dels ans 1960.
Al centre del quartièr i a l'estacion d'En Palòt sus la Linha B del mètro.
(165) Loreley
(165) Loreley es un asteroïde.
15 de febrièr
Decèsses
Vejatz tanben:
Grundviller
Grundviller es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mosèla e la region de Lorena.
Geografia
Grundviller Es una pichona municipalitat de 694 abitantas situadas a 12 km al sud-oèst de Sarreguemines. Lo vilatge a situat a França en la region de lorraine e lo departement moselle, aquel vilatge a environat de massises forestales.
Grundviller est une petite commune de 694 habitants située à 12 km au sud-ouest de Sarreguemines. Le village est situé en France dans la region de lorraine et le departement moselle, ce village est entouré de massifs forestiers.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
.
Dépendait De l'anciana província de Lorraine, cedit a la França en 1668.
Dépendait de l'ancienne province de Lorraine, cédé à la France en 1668.
Alpinisme
thumb|right|Alpinista durant una ascension.
L’alpinisme es un espòrt que consistís a realizar l'ascension de relèus, generalament de montanhas. Per aquò, es necessari de mestrejar plusors tecnicas de passatge d'obstacles (escalada, caminada sus glaç, etc.) e de subrevida (proteccion còntra lo freg, la manca d'oxigèn, deteccion dei crebassas, etc.). En mai de son aspècte esportiu, l'alpinisme es donc tanben practicat per de caçaires, de geològs ò de militars.
Selenografia
drecha|vinheta|400x400px|Mapa topografica de la [[National Aeronautics and Space Administration|NASA: fàcia visibla (esquèrra) e fàcia amagada (drecha) de la Luna]] La selenografia es l’estudi de la superfícia e del relèu de la Luna. Lo mot ven del nom de la divesa grèga Selenèa, personificant la Luna, e del sufixe -grafia (del mot grèc significant escritura). Istoricament, l’ocupacion màger dels selenografistas èra de cartograficar la fàcia visibla de la Luna e de nomenar las « mars » (maria), cratèris, monts, etc. Aqueste pretzfach foguèt acabada e facha obsolèta per l’arribada d’imatges satellits de nauta resolucion de las fàcias visiblas e amagadas de la Luna, foguèt dempuèi lo començament de l’èra espaciala, aal començament de las annadas 1950 (exemple: sonda Clementina). Uèi, la selnografia es considerada coma unas sosdisciplina de la selenologia o « sciéncia de la Luna ».
Istòria
drecha|vinheta|400x400px|Mapa de la fàcia visibla de la Luna per Johannes Hevelius (1647), i son represetadas las libracion del satellit permetent de cartograficar mai de 50 % de la superfícia lunara dempuèi la Tèrra L'idèa de la Luna es pas complèment lisa se trapa a partir 450 AbC, quand Democrita cresiá qu'i aviá « de nauts monts e val prigonds » sus la Luna. Mas es pas qu’a la fin del sègle XV que comencèt l’estudi seriosa de la selenografia puèi al començament del XVII que los dessenhs venguèron mai precises amb l’invension de la luneta astronomica.
Vèrs 1603, William Gilbert faguèt lo primièr dessenh de la luna basat sus d’observacions fach a l’uèlh nud, nomenant las massas escuras regio e continens. En 1609, Thomas Harriot realizaèt lo primièr dessenh de la luna vist dins una lunata que drossís sièis còps puèi dètz còps en 1610, çò que li permet d'observar fòrça cratèris. D'autres dessenhs seguèron (lo Sidereus Nuncius de Galileo Galilei en 1610, lo Disputatio physica de phænomenis in orbe lunae en 1612, lo Selenographia de Johannes Hevelius en 1647, le Almagestum Novum de Grimaldi e Riccioli en 1651), e après l'aparicion de la luneta acromatica inventada per John Dollond en 1659 e los perfeccionaments del telescòpi, de dessenhs novèls foguèron realizats, que la precison venguèt melhora amb la melhoracion dels optics. Al començament de las annadas 1700, las libracions de la Luna foguèron mesuradas, mostrant mai de 50 % de la superfícia de la Luna èran de fach visibles. En 1750, Johann Meyer produguèt lo primièr ensemble fisable de coordonadas lunaras, permeten als astronòmas de localizar los objèctes sus la superfícia de la Luna. La mapa gravada de Tobias Mayer, publiquèt en 1775, demora mai precisa fins en 1824.
La cartografia sistematica de la Luna comencèt en 1779 quand Johann Schröter debutèt sas observacions meninosas de las caracteristicas de la Luna. En 1834, la primièra granda mapa de la Luna, sus quatres fulhets, foguèt pulicada per Johann Heinrich von Mädler, que contunhèt son trabalh en publicant un libre, La Selenografia universala. Totas las meuras èran realizadas per observacion dirècta fins a qu’en 1840 John William Draper, utilizant un miralh de cinc, obtenga un daguerreotipe de la Luna, introdusent atal la fotografia dins lo mond de l’astronomia. Los primèrs imatge èran de qualitat mediòcra, maa tot coma lo telescòpi dos sègles abans, lor qualitat vendrà melhora aviadament. En 1890, l'astrofotografia, e subretot la fotografia lunara venguèt una branca reconeguda de la recerca astronomica.
Al sègle XX de novèlas avaidas de l’estudi de la Luna. En 1959, la mission sovietica Luna 3 envièt la primièras fotografias de la fàcia amagada de la Luna, fasent aparéisser al nòstre mond pel primièr còp aquesta partida fins alara desconeguda del nòstre satellit. Entre 1961 e 1965, los EUA envièron las missions Ranger, que de moduls avián entre autre per objectiu de prene de fotografias just al moment de los espotiment sul sol lunar. En 1966 e 1967, los Lunar Orbiters fotografiquèron la Luna dempuèi sos orbitass, e de 1966 a 1968 los Surveyors foguèron enviats, per se pausar suls sol lunar e i prene de fotografias. Los robots Lunokhod 1 (1970) e Lunokhod 2 (1973) del programa sovietic Lunokhod se desplacèron a la superfícia de la luna sus près de, donant d’imatges detalhats d’aquesta superfícia. En 1994, la nau espacialaClementine es a l’origina de la primièra mapa farireben complèta de la topografia de la Luna; fasent tanben d’imatges multiespectralas. Totas aquestas missions envièron de fotografia de resolucion sempre melhora.
Cartografia e toponimia de la Luna
Los primièrs assags serioses per nomenar las caracteristicas de la Luna vist mejans un telescòpi los faguèron Michel van Langren en 1645. La mapa que dessenha es considerada coma la primièra mapa de la Luna: ne mòstra los diferents cratèris, mars, cadenas de monts e sucs. Donèt a fòrça d’aquestas caracteristicas un nom avent un resson catolic: noms de reis e reinas catolicas de l’epòca per de caps e bauces. Donèt a las mars e oceans de noms latins. E, donèt als cratèris minors de noms d’astronòmas, de matematicians e autres savents celèbres passats o de la contemporanitat.
Lo sistèma modèrne de la nomenclatura lunara foguèt concebut per Giovanni Riccioli, un prèire e savent jesuista vivent al nòrd d’Itàlia. Son escrich Almagestum Novum foguèt publicat en 1651 coma defensa de la istas catolicas pendent la contrareforma. Argumentava subretot contra las vistas de Galileo, de Kepler e de Copernic en favor d'un modèl elocentric de l'univèrs, amb d’orbitas planetàrias ellipticas. Almagestum Novum conten de referéncias sus los coneissenças scientificas de l’epòca, e foguèt utilizat largament pels professors jesuistas. Mas los sol aspècte significatiu de l’òbra de seguir ara es lo sistèma de nom enclatura lunara de Riccioli.
Las illustracions de la Luna, dins l'Almagestum Novum, foguèron dessenhadas per un autre professor jesuista Francesco Grimaldi. La nomenclatura èra basada sus la subdivision de la superfícia lunara visibla en octants, numerotats en chifre romans de I a VIII. L'octant I formava la seccion nord oèst, e la numerotacion contunhava dins los sens de la agulhas del relòtge, alinhadas suls punts cardinals. Atal, per exemple, l'octant VI èra al sud, e inclusissiá los cratèris Clavius e Tycho.
Per donar los noms, Riccioli aguèt un apròche doble, un pels grands trachs de la tèrras e de las mars, l'autre pels cratèris. Per la tèrras e las mars, utiliza, e, latin, los noms de diferents efièchs e Luna amb lo temps, fasent mai que cada nom ja son contraste (coma la mar de la crisis pròche de la mar de la tranquillitat):
Fòrças cratèris foguèron nomenats segon de grops ligats a l'octant ont se trapan. Dins los octants I, II e III, i a subretot de noms de la Grècia antica, coma Platon, Atlas o Arquimèdes. Dins los octants situits a la mitat (IV, V et VI), Son de noms d'ancians Emperaire roman, coma Juli Cesar o Tacit. Los cratèris situits dins los octants de la partida inferiora de la mapa pòrtan de noms de savents, d'escrivans e de filosòfs de l'Euròpa medievala e de l'Arabia, amb 11 % de jesuistas, òrdre religioses que fa partiit Riccioli.
Enseguida, d’astronòmas e de cartografs de la Luna enriquiguèron la nomenclatura en nomenant de novèlas caracteristicas. D’entre aquestes contributors se destaca Johann Hieronymus Schröter: publiquèt en 1791 Selenotopografische Fragmente, una mapa plan detalhada de la Luna ont nomena Mons Pico e Montes Alpes. L'adopcion per Schröter de la nomenclatura de Riccioli, ja sovent utilizat, nr faguèt de facto lo sistèma estandard de nomenclatura lunara, Schröter apondèt de letras grègas e de chifres roman a un nom d'una formacion importanta per designar los pichons relèus que li son associats (craterilons, suc e puèjes). D'autres contributors, Wilhelm Beer e Johann Heinrich Mädler publiquèron Mappa Selenographica totam Lunae hemisphaeram visibilem complectens en 1837, amb de 7 000 cratèris amb una luneta de d'obertura e apondent 140 noms novèls a la nomenclatura existanta (Montes Apenninus, Montes Carpatus, Sinus Medii, cratèri Messier (en), Mare Humboldtianum).
Aqueste sistèma de nomenclatura de Riccioli foguèt designat coma estandard de la nomenclatura lunar per un vòte de l'Union astronomica internacionala (IAU) en 1935 mercé a Mary Adela Blagg e Karl Müller (en), donant formalament un nom a 600 caracteristicas de la Luna. Lo sistèma foguèt espandit e mes a jorn dins las annadas 1960, las novèlas designations essent limitadas als noms de scientifics mòrts. Après la fotografia de la fàcia amagada de la Luna per de sondas sovieticas (en 1959 la primièra sonda Luna 3 permèt d'identificar 400 novèlas formacions sus la fàcia amagada de la luna, coma Mari Moscoviense, Tsiolkovskiy), nombre de las caracteristicas novelament descobèrtas sus la Luna foguèron nomenadas amb de noms de scientifics e engenhaires sovietics. Enseguida, totes los noms foguèron donats per l'IAU, amb unes noms atribuits a des personalitats viventas, coma los astronautas del programa Apollo.
Cratèris satellits
Un cratèri satellit est un pichon cratèri situat pròche d'un cratèri principal. Le primièr sistèmade nomenclatura per l’identificacion dels cratèris satellits foguèt establit per premier système de nomenclature per Johann Mädler. Dins aqueste sistèma, Los cratèris a l’entorn d’un principal èran identificat mejans una letra. Aquestes cratèris annèxes èran mai sovent mai pichons que lo principal, mas i a d’exepcions. Las letras atribuidas als cratèris satellits anavan de A a Z, levat la I (la granda majoritat dels cratèris an de noms masculins, les cratèris principals èran nomenats cratèris « patronimics »).
Amb los ans, d’observators de la Luna donèron un nom novèl a fòrça cratèris satellits. Lo procediment d'atribucion dels noms foguèt pres en carga per l'IAU en 1919 e foguèt adoptada la convencion de l'utilizacion de letras majusculas per identificar los cratèris le vals satellits.
Mapas istoricas de la Luna
La lista seguenta presenta los atlas e mapas màger de la Luna, per òrdre cronologic de publicacion. drecha|vinheta|444x444px|Mapa de la Luna de l’Andrees Allgemeiner Handatlas (en) (1881), par Richa(en)
(166) Rhodope
(166) Rhodope es un asteroïde.
Louis Bonaparte
Louis Bonaparte, nascut a Aiacciu lo 2 de setembre de 1778 e mòrt a Ligorna (Grand ducat de Toscana) lo 25 de julhet de 1846, es un prince francé e rei d'Olanda de 1806 a 1810 jol nom de Louis Napoléon e Lodewijk Napoleon en neerlandes. Membre de l'ostal Bonaparte, es un dels fraires de Napoleon Bonaparte e lo paire de Napoleon III.
Aprés une carrièra militara a l'entorn de son fraire, ven en 1806 rei d'Olanda. Partejat entre son dever de rei olandés e de prince francés, sas relacions amb Napoleon se tiban al punt que deu abdicar en 1810, provocant l'integracion d'Olanda a l'Primièr Empèri. Viu enseguida en exili fins a sa mòrt en 1846.
Canton de Lorda Èst
Eth canton de Lorda Èst qu'ei ua anciana division administrativa de Gasconha e de Bigòrra, en partida en Lavedan, situada dens eth arrondiment d'Argelèrs de Gasòst, eth departament deths Hauts Pirenèus e era region de Miègjorn-Pirenèus, ara d'. Eras 27 comunas (26 e ua fraccion de Lorda, era mei petita en superficia) que son despuish 2015 dens eth canton de Lorda-2, dab la comuna d'Adèr qui vien deu canton de Lorda Oèst). Despuish 2017, que son tanben totas dens era comunautat d'aglomeracion de Tarba-Lorda-Pirenèus (residéncia Tarba). Era lenga autoctòna qu'ei l'occitan gascon. Eth canton qu'utiliza eth article pirenenc.
NB. Era superficia dens eth infobox qu'ei aproximativa, perqué era comuna de Lorda ei suus dus cantons.
Istòria
Eth canton de Lorda que's creè en 1790. En 1973 que'u dividèn en canton de Lorda Èst e canton de Lorda Oèst. thumb|290px|left|Los cantons despuish 2015; en jaune : Lorda-1, en verd espés : Lorda-2
Les Mathes
Les Mathes es una comuna francesa, situada dins lo departament de Charanta Maritima e la region de Nòva Aquitània.
Comunas vesinas
400px|gaucha||Distanças e posicion relativa
Toponimia
Las atestacions ancianas son, per luec:
Pekanbaru
Pekanbaru (en jawi: ڤكنبارو) es la capitala de Riau, una província d'Indonesia situada sus l'isla de Sumatra. Ocupa una superficia de 632,26 km² e compta una populacion de 1,1 milion de personas, çò que fa d'ela la quatrena comuna mai importanta de Sumatra, aprèp Medan, Palembang e Batam.
Todon
Todon (Toudon en francés) es una comuna occitana dau Comtat de Niça, situada dins lo departament dei Aups Maritims e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur.
Geografia
Todon Es una municipalitat #que se situa en lo sud-es de la França, a una ora de rota de Niça. Se situa mai justament en lo Costat de Roquesteron, en lo departament dels Alpes-Maritims (06) en Provence-Alpes-Còsta de Azur (P.A.C.A.).
Todon est une commune qui se situe dans le sud-est de la France, à une heure de route de Nice. Elle se situe plus précisément dans le Canton de Roquesteron, dans le département des Alpes-Maritimes (06) en Provence-Alpes-Côte d'Azur (P.A.C.A.).
Istòria
Los mai ancians tèxtes datan de la, en citant lo vilatge jol nom de "castrum de Todon" e "villa Thodoni".
Congosto
Congosto es un municipi de la província espanhòla de Leon e de la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Todon
Istòria
Guy e la siá femna Bismoda donan doas pèças de vinha situada a "Tudomno", dins lo comtat de Glandèves", al monastèri de Sant-Véran (monastèri fondat per sant Véran, un fraire del abbaye de Lérins de contunh avesque de Vence, a Cagnes-sus-Mar, e abandonat a la XI sègle), lo 20 de novembre 1032. Todon dépendait Del évêché de Glandèves. Todon Aperten a Texans de Glandèves l'an 1232. En 1252, Raibaud de Ascros s'apodera del pòble. A représ per Rostaing de Todon amb l'ajuda del senhor de Gilette. Lo vilatge aperten a la Grassa del Mas abans de passar als Grimaldi de Beuil l'an 1382, a l'escasença de la guèrra entre los eretièrs de la reina Jeanne, fins a l'execucion de Annibal Grimaldi en 1621. Dempuèi genièr 1614 lo pòrti de Savoie i aviá mes a Todon e Ascros dels garnisons. Lo castèl a destruit entre lo 14 e lo 19 d'abril de 1621. De contunh lo pòble es una possession de las Galléan pendent un sègle, de contunh, a la mòrt de Jean Galléan sens mainat, passa en 1752 als senhors de Roubion fins en 1794. Lo darrièr senhor es Pierre Louis Stanislas de Roubion.
Lo pòble li a calgut patir de divèrses tremoladises de tèrra. Aqueles del 20 de junh 1564, de 1619, e sustot del 15 de febrièr 1644 #qu'a provocat la mòrt de 36 personas e la destruccion de 32 ostals. Aquel del 23 de febrièr 1887 destruit la capèla Santa-Jean.
Pendent la batalha de Gilette, #que comença lo 30 de setembre 1793 e lo 18-19 d'octòbre, lo general austrian De Wins es present amb lo bataillon de Mondovi per susvelhar la vallée del Var. Lo pòble redevient una possession sarde en 1814 abans d'èsser ligat a la Republica francesa, en 1860 après lo vòt del 15 d'abril. Una rota permet d'accedir a Todon en 1895 a partir del pont Charles Albert sul Var inaugurat en 1852.
Les plus anciens textes datent du, citant le village sous le nom de "castrum de Todon" et "villa Thodoni".
Guy et sa femme Bismoda donnent deux pièces de vigne situées à "Tudomno", dans le comté de Glandèves", au monastère de Saint-Véran (monastère fondé par saint Véran, un moine de l'abbaye de Lérins puis évêque de Vence, à Cagnes-sur-Mer, et abandonné au XI siècle), le 20 novembre 1032. Todon dépendait de l'évêché de Glandèves. Todon appartient à Jean de Glandèves en 1232. En 1252, Raibaud d'Ascros s'empare du village. Il est repris par Rostaing de Todon avec l'aide du seigneur de Gilette. Le village appartient aux Grasse du Mas avant de passer aux Grimaldi de Beuil en 1382, à l'occasion de la guerre entre les héritiers de la reine Jeanne, jusqu'à l'exécution d'Annibal Grimaldi en 1621. Dès janvier 1614 le duc de Savoie avait placé à Todon et Ascros des garnisons. Le château est détruite entre le 14 et le 19 avril 1621. Ensuite le village est une possession des Galléan pendant un siècle, puis, à la mort de Jean Galléan sans enfant, il passe en 1752 aux seigneurs de Roubion jusqu'en 1794. Le dernier seigneur est Pierre Louis Stanislas de Roubion.
Le village a dû subir plusieurs tremblements de terre. Ceux du 20 juin 1564, de 1619, et surtout du 15 février 1644 qui a provoqué la mort de 36 personnes et la destruction de 32 maisons. Celui du 23 février 1887 détruit la chapelle Saint-Jean.
Pendant la bataille de Gilette, qui commence le 30 septembre 1793 et le 18-19 octobre, le général autrichien De Wins est présent avec le bataillon de Mondovi pour surveiller la vallée du Var. Le village redevient une possession sarde en 1814 avant d'être rattaché à la République française, en 1860 après le vote du 15 avril. Une route permet d'accéder à Todon en 1895 à partir du pont Charles Albert sur le Var inauguré en 1852.
Impòst sul revengut
L'impòst sul revengut es un impòst que grèva lo revengut de las personas fisicas o juridicas. En principi aqueste impòst servís a assajar de moderar las inegalitats economicas entre las personas d'un mèsme Estat.
Eslisadòra
Una eslisadòra (eslissadòra en gascon) és un veïcul sens motor sus lo qual ont nos podem  asseire per lisar. Lo terme tanben se referis a la meteissa activitat. I a  diversas  praticas de l'activitat conescudas:
Impòst sul revengut
Pasmens, amb l'incorporacion del ciutadan dins lo mond globalizat e la numerizacion, sorgiguèron de voids legals qu’unas personas (subretot juridica) pòdon evitar de pagar l’impòst sul revengut en çò que cèrts perfils de personas sens pas cap contravenir a la lei.
Tipe d'impòstes sul revengut
I a diferentas variantas dins l'aplicacion dels impòstes sul revengut, segon lo país, e pòdon èsser progressius, proporcionales o regressius.
Impòst progressiu
Un impòst progressiu es aqueste que pren un percentatge mai elevat del revengut a las personas qu'an de revenguts mai nauts qu’a la personas qu'an un revengut mai modèste. S'agís del tipe d'impòst que rend mai d’argent. Dins las democracias actualas es lo tipe d'impòst causit pels impòstes sus la renda. Se destria los salaris en seccions o escalons e s'assigna un percentatge a cadun d’aquestes. Un exemple seriá, 1% pels que ganhan mens de 500€ Per mes; 10% per aquestes que ganhan entre 500€ e 2000€; 25% pels aquestes que ganhan entre 2000€ e 5000€; e 60% per aquestes qui ganha mai de 5000€. Unes païses an d’escalons (los inferiors) per que se fa pas pagar d'impòstes, o quitament amb d’impòstes negatius, es a dire, que la persona recep una cèrta quantitat. Unes païses prenon en compte solament lo salari oficial (sens comptar diferents bonus, prèmis, ... pels cortièrs, banquièrs e d'accionaris); d'autras comptan tanben las intradas en forma de bonus; e d'autras comptan tanben las proprietats. L'impòst progressiu mai tipic es justament l'impòst sul revengut. Aquela mena d'impòstes es defenduda sustot per ideologias d'esquèrras, del temps que las de drechas tipicament assajan d‘avalir los impòstes dels escalons mai nauts. Profiècha economicament mai a las rendas bassas.
Referéncias
<references responsive="" group="">
Òpi
L’òpi es lo latèx secat a l'aire, obtengut per incision dels borsèls encara verds de Papaver somniferum. Se presenta jos forma d'una massa bruna negra, mai o mens dura, e conten nombrosas substàncias: politerpèns, glicans, acids organics e alcaloïdes tals que morfina e codeïna. Servís de matèria primièra per la fabricacion de medicaments analgesics (poscas, tinturas, extraches). Es l'objècte d'un toxicomania importanta, consomacion orala o absorpcion de las vapors.
Corbillos de los Oteros
Corbillos de los Oteros es un municipi de la província espanhòla de Leon e de la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
(167) Urda
(167) Urda es un asteroïde.
Simin Palai
thumb|250px|Simin Palai Jean-Maximin Palay, aperat Simin Palay (Simin Palai en gascon), que vadó lo 29 de mai 1874 a Castèida e Doat, vilatge bearnés deus Pirenèus Atlantics a las termièras de Bigòrra e que's morí en 1965 a Gelòs, vilatge au ras de Pau, en lo medish departament. Que deishè ua òbra diversificada puish qu'estó un escrivan, un poèta, un dramaturg, un filològ e un lexicograf de lenga occitana en dialècte gascon. Que demora un deus màgers noms deu Felibritge gascon.
Biografia
Hilh de Joan Palai, que participè dab Miquèu de Camelat a la fondacion de la revista Reclams de Biarn e Gasconha (Reclams de Biarn e Gascougne) en 1897.
Dab Sonets e catorzins (Sounets e Quatourzîs, 1902), Casa ( Case, 1909) e Las pregàrias e las gràcias (Las pregàries e las gràcies, 1926), qu'estó l'autor d'ua òbra poetica qui's meritaré d'estar reeditada e relejuda. Qu'escrivó hèra entau teatre tanben, un shishantenat de pèças dont las mei escadudas e son Lo rei malurós (Lou rey malurous, 1929), Mossur qu'ei pèc (Moussu qu'ey pèc, 1936), e la mei populara Lo franchimand (Lou Franchiman) qui estó representat un milierat de còps.
Que creè dab Miqueu de Camelat l'Escòla Gaston Fèbus (Escole Gastoû Febus).
Lexicografia
Dictionnaire du Béarnais et du Gascon Modernes, Pau : Marrimpouey jeune, bibliotèca de l'Escole Gastoû Febus, 2 vol (vol 1 : de A a E, 1932, 573 p ; vol. 2 : de F a Z, 1934, 698 p.)
Gastronomia
Reeditat en 2014 per Princi Negue, ed. : éditions des Régionalismes, Cressé. Avantdíser de C. Desplat.
15 de junh
Decèsses
Vejatz tanben:
Rota
thumb|right|[[Fotografia d'una rota modèrna destinada a la circulacion automobila en Austràlia.]]
Una rota es una via de comunicacion terrèstra carroçabla establida en defòra deis aglomeracions. Probablament imaginada per lo premier còp en Mesopotamia durant la Revolucion Neolitica, l'idèa es apareguda d'un biais independent dins mai d'una region dau mond. Uei, constituís totjorn la basa dei rets de transpòrt terrèstre.
Lançon
Lançon ei lo nom de duas comunas d’Occitània e d’ua comuna de França:
La Pena (Aups Maritims)
La Pena o Pena (La Penne en francés) es una comuna occitana dau Comtat de Niça, situada dins lo departament dei Aups Maritims e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur.
(169) Zelia
(169) Zelia es un asteroïde.
(168) Sibylla
(168) Sibylla es un asteroïde.
Emiliano Figueroa Larraín
Emiliano Figueroa Larraín (1866-1931) òme politic foguèt president de Chile en doas ocasions: entre lo 6 de setembre e lo 23 de decembre de 1910, e entre 1925 e 1927.
Sent Quentin de Baron
Sent Quentin de Baron o puslèu Sent Quentin de Varon (en francés Saint-Quentin-de-Baron) es una comuna occitana de Bordalés, lingüisticament gascona, administrada per lo departament de Gironda de la region de Novèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Toponimia
Las fòrmas ancianas son Sanctus Quintinus, en latin, aus sègles XI-XIII, in parrochia Sancti-Quintini et de Baron, en 1273, Sancto Quintino, en latin, en 1299. Sent Quentin es Quintinus, martir en Vermandois cap a 300, o un aute sent dau medish nom.
Frank Herbert
vinheta|Franck Herbert (1978)
Franck Herbert (8 d'octòbre 1920 - 11 de febrier 1986) es un escriveire estat-unidenc, conoissut per aguer escrich lo roman Dune e sei seguidas, que forman lo ciucle de Dune.
Son òbra es considerada coma màtger dins lo domèni de la sciéncia-ficcion, e influencèt de nombrosei creacions autras.
(170) Maria
(170) Maria es un asteroïde.
Fécocourt
Fécocourt es una comuna francesa, situada dins lo departament de Meurthe e Mosèla e la region de Lorena.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Corullón
Corullón es un municipi de la província espanhòla de Leon e de la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Silly-la-Poterie
Silly-la-Poterie es una comuna francesa del departament d'Aisne e de la region de Picardia.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Bezhta
Lo bezhta (ancianament kapucha) es una lenga caucasenca del nòrd-èst parlada en Russia e en Georgia.
Localisacion
Lo bezhta es parlat dins la Republica de Daguestan, dins lo Caucàs rus, e tamben en Georgia, dins la municipalitat de Kvarel.
Classificacion e dialèctes
Lo bezhta es classificat dins la familha de las lengas caucasencas del nòrd-èst, ont forma lo grop tsez amb l'hinokh, l'hunzib, lo khvarshi e lo tsez.
La lenga a tres dialèctes, lo bezhta, lo khosharkòt e lo tliadal.
Futurologia
La futurologia es un ensag de preveire, d'un punt de vista scientific, lo futur mai o mens alunhat de l'umanitat, avent per objectiu d'abordar los scenaris variats possibles del futur.
Malgrat una nauta precision sus de punts especifics, lo trabalh d'um futurològ es pas d'indicar çò que va arribar, mas çò que poirá arribar. En futurologia los scenaris e eveniments pòdon èsser definits coma:
La futurologia cerca a comprendre çò que benlèu contunhará e çò qu'es possible que poiriá cambiar. Una partida de la disciplina visa, donc, una compreneson sistematica e amb coma basa los modèles del passat e del present, per determinar la probabilitat que tals eveniments se passan o pas e las tendéncias futuras. Alara la futurologia pòt èsser utilizada coma una ajuda a la presa de decisons.
Los camps de aplicaçon de la futurologia se situa subretot al nivèl politic e de la governança, fasent de l'objècte de la Futurologia se confond a vegada amb l'estrategia. A la marge las metodologias inovatriças de la futurologia (planificacion de scenaris/ scenaris planing) venguèron substituir los metòdes classics de planificacion.
Alara que la majoritat de las personas son pas familiarizadas amb lo concèpte de futurologia, gaireben totes los airals scientifics la proctican defach.
La construcion d'un bon trabalh de futurologia depend atal de la transversalitat de sa recerca.
École centrale de Lyon
L’escòla centrala de Lion (en francés École centrale de Lyon o pus simplament Centrale Lyon) es una granda escòla francesa situada a Lion.
15 de mai
Decèsses
Vejatz tanben:
(171) Ophelia
(171) Ophelia es un asteroïde.
London Grammar
thumb|250px|Hannah Reid, la vocalista de London Grammar durant un concèrt en 2013 London Grammar es un grop musical anglés d'estil eclectic que barreja electronica, trip hop e pop. Lo trio, que se formèt en 2009 a l'Universitat de Nottingham, es format per Hannah Reid, Dominic 'Dot' Major e Dan Rothman. Comencèron de conéisser una capitada internacionala en 2013, que culminèt amb l'espelida de son album If You Wait. L'1 d'abril de 2014, lo disc se situava dins las cinc melhoras vendas mondialas.