cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Samuel Hinds
Samuel Archibald Anthony Hinds, administrator d'entrepresas e òme politic n. 1943, es lo Primièr ministre actual de Guyana. Tanben foguèt president de Guyana, entre lo 6 de març e lo 19 de decembre de 1997.
Sent Medard de Jalas
Sent Medard de Jalas o Sent Medard en Jalés (Saint-Médard-en-Jalles en francés) es una comuna bordalesa de Guiana administrada per'au departament de Gironda de la region de Novèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Sent Mevian (de Medòc)
Sent Mevian qu'ei ua comuna occitana situada dens lo departament de Gironda e la region d'Aquitània.
Sent Medard de Jalas
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Verchocq
es una comuna francesa, situada dins lo departament del Pas de Calais e la region del Nòrd-Pas de Calais.
Geografia
Suls marges del Aa
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Sent Macari
Sent Macari (Saint-Macaire en francés) es una comuna bordalesa de Guiana, lingüisticament gascona, administrada per lo departament de Gironda de la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Lo ròc de Sent Macari, dominant la valèia de Garona, fòrma lo varrolh istoric deu Bordalés (Sent Macari es d'alhurs chafrada Pòrta deu Bordalés).
Istòria
Lo prumèir nom de Sent Macari es Ligena, nom de l'establiment galloroman pitat suu ròc. Au XI° siègle, lo duc d'Aquitània i bastís un casterar, e l'abadia de Senta Crotz de Bordèu hèi parèir damb un priorat, dedicat a sent Sauvur. Damb l'instauracion deu privilègi deus vins e, solide, son implantacion estrategica en bòrn de Garona, Sent Macari ven una ciutat marshanda prospèra. La glèisa es embrolhida damb pinturas muralas ; ací la plaça deu Mercadiu e sas garlandas ; aquí los rishes ostaus deus negociants, rehauçats de baias geminadas o de frièstas a menèus. La vila accedís lavetz a l'estatut comunau, damb un prumèir maire en 1256. En 1562, la vila es devastada preus uganauds ; la Fronda acaba la desbartanida deu castèth. La Garona s'alunha deus remparts, çò qu'entraina lo desplaçament deu pòrt en 1658 a l'aut cap de l'encinta fortificada. A la velha de la Revolucion, lo depart de las familhas borgesas de la vila cap a Bordèu hèi de Sent Macari un pòle artisanau ; se mobiliza en prumèir sus l'extraccion de la pèira, e mantun monument (priorat benedictin, glèisa deus Cordelèirs, remparts) es destruisut per recuperar lo materiau.
Noms de ruas en gascon
Los vielhs noms de las ruas son escriuts en gascon medievau en devath daus noms modèrnes. Ne'n vací la lista :
Varennes-lès-Narcy
Varennes-lès-Narcy es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Nièvre e la region de Borgonha.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Verel-Pragondran
Verel-Pragondran en arpitan (Verel-Pragondran en francés) es una comuna arpitana de Savòia, situada dins lo departament de Savòia e la region de Ròse-Aups.
Geografia
La municipalitat a una superficie de 6,53 km, per un pauc mai de 400 abitants (428 l'an 2009). Se tròba entre 432 e 1500 m d'altitud e es près de Chambéry (5 km).
La commune a une superficie de 6,53 km, pour un peu plus de 400 habitants (428 en 2009). Elle se trouve entre 432 et 1500 m d'altitude et est à proximité de Chambéry (5 km).
Dorsala medioatlantica
thumb|right|Representacion de la dorsala medioatlantica.
Verel-Pragondran
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Dorsala medioatlantica
La dorsala medioatlantica es un relèu que se situa dins l'Ocean Atlantic e dins l'Ocean Artic. Comença a 333 km au sud dau Pòl Nòrd e s'estend fins a l'Illa Bouvet dins l'emisfèri sud. Es una zòna d'activitat sismica intensa que correspond a una zòna de divergéncia entre doas placas tectonicas. L'origina d'aqueu fenomèn es liada a una remontada massisa de magma qu'entraïna d'erupcions volcanicas fòrça frequentas. Pasmens, aquela activitat es mau coneguda car la màger part de la dorsala es sosmarina. Lei partidas emergidas forman d'illas volcanicas coma Islàndia ò leis Açòres.
Aquela dorsala foguèt descubèrta per l'expedicion dau HMS Challenger en 1872. Dins aquò, son existéncia èra estada supausada en 1850 per Matthew Fontaine Maury (1806-1873). Sa preséncia foguèt finalament confiermada en 1925 gràcias a de mesuras realizadas amb de sonars. Puei, l'organizacion generala dau relèu foguèt precisada a partir deis [[ans 1950] amb l'organizacion de plusors campanhas de mesura. Aquò permetèt de comprendre que la dorsala medioatlantica fa partida d'un sistèma de zònas de divergéncia d'una longor de 40,000 km.
Bosc-Bérenger
Bosc-Bérenger es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Sèina Maritima e la region de Normandia.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Marbeuf
Marbeuf en normand (Marbeuf en francés) es una comuna normanda, situada dins lo departament d'Eure e la region de la Nauta Normandia.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Una de las primièras traces escrichas de Marbeuf remonta a la s-|XI|e}} quand la glèisa a donat a la abbaye del Bèc-Hellouin per Guillaume de Garlande.
Aquela anciana distincion aperteniá fins en 1757 a la familha de Aché e en 1789 al Sr. Aimat Thomas Laurent de Paul de Marbeuf (1736-2 de decembre 1812), principal proprietari, aconselhar al Parlament de Normandie. Aquela familha #conservar lo títol fins en 1831, epòca #que de Paul de Marbeuf épousa lo Sr. Adolphe Comte Odoard del Haze #que #aportar la tèrra de Marbeuf.
Lo vilatge de Marbeuf se li trobava a el jos 3 autoritats desparièras, testimoniatge segurament d'una cèrta riquesa.
Se tròba doncas a Marbeuf un ancià presbytère (en dependent del évêché), un prieuré (ligat a la granda abbaye La nòstra-Madama del Bèc, e un castèl pel nòble del vilatge (ligat a la poderosa familha dels ducs de Harcourt).
La glèisa Santa-Christophe, #que la façada n'a #èsser refacha al començament de la XX sègle, possedís de fòrça polidas fresques Renaissance en contant la vida de sant Christophe.
Aqueles frescas an #èsser redécouvertes en lo moment de la messa de Noël 1972 quand de las traces de pintura an aflorat jol plâtre.
Une des premières traces écrites de Marbeuf remonte au lorsque l'église est donnée à l'abbaye du Bec-Hellouin par Guillaume de Garlande.
Cette ancienne seigneurie appartenait jusqu'en 1757 à la famille d'Aché et en 1789 à M. Aimé Thomas Laurent de Paul de Marbeuf (1736-2 décembre 1812), principal propriétaire, conseiller au Parlement de Normandie. Cette famille conserva le titre jusqu'en 1831, époque à laquelle de Paul de Marbeuf épousa M. Adolphe comte Odoard du Haze auquel elle apporta la terre de Marbeuf.
Le village de Marbeuf se trouvait sous 3 autorités différentes, témoignage sûrement d'une certaine richesse.
On trouve donc à Marbeuf un ancien presbytère (dépendant de l'évêché), un prieuré (rattaché à la grande abbaye Notre-Dame du Bec, et un château pour le noble du village (rattaché à la puissante famille des ducs d'Harcourt).
La glèisa Saint-Christophe, dont la façade a été refaite au début du XX siècle, possède de très belles fresques Renaissance contant la vie de saint Christophe.
Ces fresques ont été redécouvertes lors de la messe de Noël 1972 lorsque des traces de peinture ont affleuré sous le plâtre.
Malheureusement, la moitié des fresques ont été perdues lors de la restauration du côté nord de la nef.
Montécheroux
Montécheroux es una comuna francesa, situada dins lo departament de Dobs e la region de la Franca Comtat.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Celèbre, dins lo mond, per la qualitat de las pinces #que i avián fabricat, Montécheroux a comptat fins a 200 obrièrs repartits en 15 talhièrs ; demòra, uèi, un talhièr de fabricacion.
Onintza Enbeita
thumb|222px|Onintza Enbeita dens lo Campionat de bertsolaris de Biscaia de [[2008]] Onintza Enbeita Maguregi qu'ei ua bertsolari, ensenhaira e jornalista basca vaduda lo 19 de mai de 1979 a Muxika, en Biscaia, au Bascoat. Qu'ei l'arrèrhilha deu bertsolari Balendin Enbeita.
Qu'ei deputada de Biscaia (de la coalicion politica Amaiur) au Congrès deus Deputats d'Espanha despuish lo 20 de junh de 2012.
Unitat urbana de Tolosa
L'unitat urbana de Tolosa es una unitat urbana centrada sus la via de Tolosa.
Donadas globalas
En 2010, segon l'Insee, l'unitat urbana de Tolosa es compausada de 73 comunas, una de mai qu'en 1999 (Lauzervila), totas situadas dins lo departament de la Nauta Garona.
Blairville
Blairville es una comuna francesa, situada dins lo departament del Pas de Calais e la region del Nòrd-Pas de Calais.
Unitat urbana de Tolosa
Donadas globalas
Dans la region Lengadòc Rosselhon Miègjorn Pirenèus l'unitat urbana de Tolosa se situa au 1èr reng regional en 2010, seguida de l'unitat urbana de Montpelhièr, de l'unitat urbana de Perpinhan e de l'unitat urbana de Tarba.
Blairville
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Unitat urbana de Tolosa
Donadas globalas
En 2013 constituís la siesena unitat urbana de França e tresena d'Occitània, amb 920 402 abitants, après aquelas de París, Lion, Marselha/Ais, Lila e Niça.
L'unitat urbana de Tolosa representa lo pòl urban de l'airal urban de Tolosa.
Tèrme de l'unitat urbana de 2010
En 2010, l'Insee realizèt una revision dels tèrmes de las unitats urbanas de França; aquela de Tolosa es compausada de 73 comunas urbanas.
Lista de las comunas apartenent a l'unitat urbana de Tolosa segon la novèla delimitacion de 2010 e sa populavion municipala :
Comunas
vinheta|Mapa d'una partida dels diferents gropaments de comunas de l’unitat urbana de Tolosa Vaqui la lista de las comunas fasent partii de l'unitat urbana de Tolosa (en 2013):
Douchy (Aisne)
Douchy es una comuna francesa del departament d'Aisne e de la region de Picardia.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Divisions administrativas d'Albania
L'administracion d ' Albania la devesís en 12 prefecturas (qark/qarku en albanés) e 36 districtes (rrethe en albanés).
La capitala Tirana a un estatut particular.
Lista de las prefecturas e dels districtes :
Heussé
Heussé es una comuna normanda, situada dins lo departament de la Marga e la region de la Bassa Normandia.
Lain
Lain pòt essèr:
Champigneulles-en-Bassigny
Champigneulles-en-Bassigny es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Nauta Marna e la region de Champanha-Ardena.
Istòria
Champigneulles A preses lo nom de Champigneulles-en-Bassigny en 1924.
Augusto Hamann Rademaker Grünewald
L'amiral Augusto Hamann Rademaker Grünewald, militar (1905-1985), foguèt membre de la junta militara que dirigiguèt Brasil entre agost e octobre de 1969. Foguèt après vicepresident d'Emílio Garrastazu Médici (1969-1974).
Ferran (Aude)
Ferran (en francés tanplan coma en occitan) es una comuna lengadociana, situada dins lo departament d'Aude e la region d', ancianament de Lengadòc-Rosselhon.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
Las fòrmas ancianas de Ferran(d) son Villa de Ferran en 1229, Ferrandum en 1262, Decimarium Sancti Johannis de Ferrando en 1418, Feran en 1647, Ferran en 1781. Es un nom de persona (un petit nom). Lo nom se pòt escriure tanben Ferrand.
Aurélio de Lira Tavares
Lo general Aurélio de Lira Tavares (anciana ortografia: de Lyra), militar (1905-1985), foguèt membre de la junta militara que dirigiguèt Brasil entre agost e octobre de 1969.
Poèta (signava sas òbras de las primièras letras de cada part del sieu nom: Adelita), èra de l'acadèmia brasilièra de las letras qu'i foguèt elegit en 1970.
Villaines-les-Rochers
Geografia
Villaines-Los-Rochers es un vilatge situat en Touraine en lo Chinonais a 6 quilomètres del castèl de Azay-la-Cortina. Lo sieu païsatge se compausa de vallons, descendents dels landes del Ruchard (al sud) cap a o marge esquèrre de la Indre (al nòrd). La siá arquitectura es typique dels ostals de Touraine, los sieus jardins fleuris an decòr de barralhas en osier e qualques unas d'aquelas abitacions son semi-troglodytiques.
Villaines-les-Rochers est un village situé en Touraine dans le Chinonais à 6 kilomètres du château d'Azay-le-Rideau. Son paysage se compose de vallons, descendants des landes du Ruchard (au sud) vers le rive gauche de l'Indre (au nord). Son architecture est typique des maisons de Touraine, ses jardins fleuris sont décorés de haies en osier et certaines de ces habitations sont semi-troglodytiques.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Tomás de Iriarte
thumb Tomás de Iriarte (Puerto de la Cruz, Tenerife, lo 18 de setème de 1750 - Madrid, lo 17 de setème de 1791) que ho un escrivan espanhóu d'estile neoclassic autor de comedias e de fablas.
D'origina aristocratica qu'èra hrair deus diplomats Bernardo de Iriarte e Domingo de Iriarte e nebot de l'umanista e poeta Juan de Iriarte.
Belmont-sur-Buttant
Belmont-sur-Buttant es una comuna francesa, situada dins lo departament dels Vòges e la region de Lorena.
Geografia
Belmont-Sus-Buttant es un vilatge environat de bòsques #que se appuie suls primièrs contreforts del massís dels Vòges a l'èst de Brouvelieures e de Bruyères. Lo vilatge a dividit en doas seccions : Anautit-Belmont e Void-de-Belmont. Lo Buttant es un ruisseau #que se flueix cap a Domfaing per prene la Mortagne.
Belmont-sur-Buttant est un village entouré de forêts qui s'appuie sur les premiers contreforts du massif des Vosges à l'est de Brouvelieures et de Bruyères. Le village est divisé en deux sections : Haut-Belmont et Void-de-Belmont. Le Buttant est un ruisseau qui s'écoule vers Domfaing pour rejoindre la Mortagne.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Béon
Béon pòt essèr:
Canoas
Canoas es una vila de l'estat brasilièr de Rio Grande do Sul. Sa populacion totala èra 333,322 abitants en 2006. Sa superfícia totala es 131 km².
Unitat urbana d'Albi
L'unitat urbana d'Albi es una unitat urbana centrada sus la vila d'Albi, prefectura del departament de Tarn al còr de la primièra aglomeracion urbana del departament.
Donadas globalas
En 2010, segon l'Insee, l'unitat urbana d'Albi es compausada de detz comunas, totas situadas dins l'arrondiment d'Albi.
L'unitat urbana d'Albi representa lo pòl urban de l'airal urban d'Albi.
Tèrme de l'unitat urbana de 2010
En 2010, l'Insee realizèt una revision de las delimitacions de las unitats urbanas de França; aquelz d'Albi es compausada de detz comunas urbanas.
Comunas
Lista de las comunas apartenent a l'unitat urbana d'Albi segon la novèla delimitacion de 2010 e sa populacion municipala en 2013:
Salles-de-Villefagnan
Salles-de-Villefagnan es una comuna francesa, situada dins lo departament de Charanta e la region de Novela Aquitània, ancianament de Peitau-Charantas.
Échebrune
Échebrune es una comuna francesa, situada dins lo departament de Charanta Maritima e la region de Novela Aquitània, ancianament de Peitau-Charantas.
Salles-de-Villefagnan
Comunas limitròfas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Toponimia
Las atestacions ancianas son, per luec:
Nòtas e referéncias
<references group="N"/>
Horcas
Horcas o Horcas de Garòna (en francés Fourques-sur-Garonne dempuish 1919, Fourques abans) es una comuna agenesa de Gasconha situada dens lo departament d'Òut e Garona e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
Las fòrmas ancianas son : Forcas (par. de ~), au sègle XIII, Furcas, au sègle XIII, Forcas (par. Ste Marie de ~), au sègle XIII, Fourguas (par. de ~), au sègle XIII, Forcas, Furcas, en 1259, Ffolcuse (in foresta appellata de ~), en 1284, Forcas (locus de ~), en 1289. La prononciacion es ['urkəs de ga'rɔnə] (h, vengut de f, es mut dens lo parlar locau). Bénédicte Boyrie-Fénié escriu Horcas de Garòna. Ffolcuse, en 1284, representa en realitat ffoliose, mau legit = folhosa : Horcas èra environada d'un seuva. Foresta, deu latin forum, « tribunau », juridicament, a lo sens de « seuva que relèva de la justícia deu rei », mès furca, en latin de l'epòca, a lo sens de « ahorèst usatgèira », que permet aus abitants de traire lenha e husta. I a dens la comuna un lòc Saubole (seuva + diminutiu -òla = Seuvòla > Sauvòla) que ha véser que i a e i avèva bòscs. Albèrt Dauzat e Ernèst Negre (citat per B. Boyrie-Fénié) interpretavan Fourques au sens de « bifurcacion, crotzada de camins ».
Varennes-Vauzelles
Varennes-Vauzelles es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Nièvre e la region de Borgonha.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Antisanti
Antisanti es una comuna corsa, situada dins lo departament de Nauta Corsega‎ e la region de Corsega.
Geografia
Antisanti Es una municipalitat de la façada orientala de la Corsega, sens littoral, en fasent partida de la Plana orientala de l'isla, en la microrégion telefonada Còsta Serena #que reagrupa 31 comunas e a situat entre la Còsta Verde al nòrd e la Còsta de las Nacres al sud.
Antisanti est une commune de la façade orientale de la Corse, sans littoral, faisant partie de la Plaine orientale de l'île, dans la microrégion appelée Costa Serena qui regroupe 31 communes et est située entre la Costa Verde au nord et la Côte des Nacres au sud.
Rupt-aux-Nonains
Rupt-aux-Nonains es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mòsa e la region de Lorena.
Geografia
Rupt-A los-Nonains es un pichon vilatge meusien situat en la vallée de la Saulx dintre Bar-lo-Pòrti e Sant-Dizier.
Rupt-aux-Nonains est un petit village meusien situé dans la vallée de la Saulx entre Bar-le-Duc et Saint-Dizier.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Bois-Herpin
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Sent Pèir d'Aurelhac
Sent Pèir d'Aurelhac (Saint-Pierre-d'Aurillac en francés) es una comuna deu Vasadés istoric, en Guiana, lingüisticament gascona, administrada per lo departament de Gironda de la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Sant-Stefan-Gougleiz
Sant-Stefan-Gougleiz en breton ( Saint-Étienne-en-Coglès en francés) es una comuna bretona, situada dins lo departament d'Ille et Vilaine e la region de Bretanha.
Geografia
Part del país de Coglais.
Partie du pays de Coglais.
Rupt-devant-Saint-Mihiel
Rupt-devant-Saint-Mihiel es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mòsa e la region del Grand Èst. De 1972 a 1987, la comuna foguèt associada damb Belrain, Gimécourt e Ville-devant-Belrain dens la comuna de Villotte-sur-Aire.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Demografia
De 1972 a 1987, la comuna foguèt associada damb Belrain, Gimécourt e Ville-devant-Belrain dens la comuna de Villotte-sur-Aire.
Saint-Julien (Vòges)
Saint-Julien es una comuna francesa, situada dins lo departament dels Vòges e la region de Lorena.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Trizay-lès-Bonneval
Trizay-lès-Bonneval es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Eure e Loir e la region dau Centre.
Geografia
Les 15 hameaux de Trizay-lès-Bonneval : La Bardillère, Vilteigneux, La Bouquerie, Vilquoy, Bois Rouy, Le Breuil, Prémotteux, Les Maisons, Frécot, Milsey, Patry, Rosay, La Salva, Girault, La Tuilerie.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Herman Melville
Herman Melville (1819-1891) foguèt un escrivan american, autor de lo roman Moby Dick e de divèrses poèmas e assags. Lo sieu trabalh coma marinièr li proporcionèt la coneissença del mond de la mar que representèt en las siás òbras.
Acid cloridric
L'acid cloridric es una solucion aquosa formada d'ions oxoniums H3O+ e clorurs CL-. Es un acid fòrt qu'es un produch fòrça utilizat dins l'indústria quimica.
Acid sulfuric
L'acid sulfuric es un compausat quimic de formula H2SO4. Es un acid minerau que sa fòrça (pKA = -3,0) es entre lei pus importantas. Es un produch industriau major qu'intra dins la fabricacion de baterias, lo tractament de divèrsei mineraus o encara lo rafinatge dau petròli.
Caumont (Eure)
Caumont en normand (Caumont en francés) es una comuna normanda, situada dins lo departament d'Eure e la region de Normandia.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Lametz
es una comuna francesa del
departament de las Ardenas e de la region del Grand Èst.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Sent Sefrian
Sent Sefrian (Saint-Symphorien en francés) qu'es ua comuna bordalesa de Gasconha situada dens lo departament de Gironda e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Elfriede Jelinek
Elfriede Jelinek (n. en 1946) es una escrivana austriaca. A recebut lo Prèmi Nobel de Literatura en 2004.
La Combe-de-Lancey
La Combe-de-Lancey es una comuna arpitana dau Daufinat, situada dins lo departament d'Isèra e la region de Ròse-Aups.
Geografia
La municipalitat se situa a unitat|20|km}} al nòrd-es de Grenòble e fa partida de la airal urban d'aquela.
La commune se situe à 20 km au nord-est de Grenoble et fait partie de l'aire urbaine de celle-ci.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Paul Perroud a #èsser cònsol pendent de nombroses ans.
Paul Perroud a été maire pendant de nombreuses années.
Urzy
Geografia
Fa partida :
Urzy s'étend sur de 2,341 hectares de part et d'autre de la vallée de la Nièvre, dont 1,111 hectares sont couverts de forêts. Les communes limitrophes sont : Balleray, Saint-Martin-d'Heuille, Varennes-Vauzelles, Coulanges-lès-Nevers, Guérigny et Parigny-les-Vaux.
Elle fait partie :
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Es a partir del #qu'es possible de reconstituer l'istòria de Urzy. A fach mencion en 887 de Ecclésia (glèisa) de Urziaco (d'après Massé) una de las nombrosas formas de la paraula Urzy, #lo que provendriá d'un nom romain Ursius, derivat de Ursus (ors), nom frequent a la fin de l'empèri romain dels qualques sègles #qu'an seguit la siá casuda.
Divèrses avesques l'an portada #qu'un de Aussèrra. Se o tròba en Pont Sant Ors (Ponti Sancti Ursini en 1293, Ponti Sancti Urzi en 1478). Las tèrras de Urzy ne venon proprietat dels avesques jol regna de Charlemagne. Aquel fa n'efièch restituir a las comunitats religiosas los bens perduts a l'epòca dels darrièrs Mérovingiens e ne dona quitament d'autras. Es aital coma las tèrras de Prémery, Parzy (comuna de Garchizy) e Urzy an atribuit als avesques de Nivèrns #que ne tiran los sieus recorses fins a la revolucion. I possedisson un molin a blat, aquel del Vivier, en datant de l'an mil. A l'ora d'ara, es lo solelh encara n'activitat sul riu Nièvre. Los avesques exercisson en los sieus fiefs lo drech d'anautita justícia e los proprietaris dels grands domenis de Contres, Demeurs e quitament aqueles del poderós ostal de las Voreges, son las siás vassaux. Es probable que la parròquia de Urzy i aguès creat a aquela epòca e que i aguès bastit una bastissa religiosa prèp del marge drech de la Nièvre e de qualques abitacions #que constituiràn lo bourg istoric de Urzy. A, una glèisa consagrada a Sant Denis remplaça la primièra capèla. Es reconstruite en partida l'an 1495 ( data grauada e encara visibla sus un contrefort en sortint del abside) mercés a Philibert de la Platière alavetz proprietària del castèl dels Voreges #lo que assegurava la defensa del bourg e de las tèrras agricòlas prèpas de la vallée.
A la fin de la, lo bourg s'enriquiguèt d'una eleganta residéncia dels avesques. N'efièch, lo jove avesque de Nivèrns, Édouard Vallot, fils d'un celèbre mètge de Louis XIV, abituat fastes del tribunal de Versailles, tròba sinistre e pauc confortable lo sieu castèl féodal de Prémery. Fa doncas édifier dintre 1675 e 1680, sul marge esquèrre de la Nièvre, una agréable sojorn prèp de la glèisa, demòra #que figura sul blason dels avesques de Nivèrns.
C'est à partir du qu'il est possible de reconstituer l'histoire d'Urzy. Il est fait mention en 887 de Ecclésia (église) de Urziaco (d'après Massé) une des nombreuses formes du mot Urzy, lequel proviendrait d'un nom romain Ursius, dérivé de Ursus (ours), nom fréquent à la fin de l'empire romain des quelques siècles qui ont suivi sa chute.
Plusieurs évêques l'ont porté dont un d'Auxerre. On le retrouve dans Pont Saint Ours (Ponti Sancti Ursini en 1293, Ponti Sancti Urzi en 1478). Les terres d'Urzy deviennent propriété des évêques sous le règne de Charlemagne. Celui-ci fait en effet restituer aux communautés religieuses les biens perdus à l'époque des derniers Mérovingiens et en donne même d'autres. C'est ainsi que les terres de Prémery, Parzy (commune de Garchizy) et Urzy sont attribuées aux évêques de Nevers qui en tirent leurs ressources jusqu'à la révolution. Ils y possèdent un moulin à blé, celui du Vivier, datant de l'an mil. Actuellement, il est le seul encore en activité sur la rivière Nièvre. Les évêques exercent dans leurs fiefs le droit de haute justice et les propriétaires des grands domaines de Contres, Demeurs et même ceux de la puissante maison des Bordes, sont leurs vassaux. Il est probable que la paroisse d'Urzy fût créée à cette époque et que fût bâti un édifice religieux proche de la rive droite de la Nièvre et de quelques habitations qui constitueront le bourg historique d'Urzy. Au, une église consacrée à Saint Denis remplace la première chapelle. Elle est reconstruite en partie en 1495 ( date gravée et encore visible sur un contrefort saillant de l'abside) grâce à Philibert de la Platière alors propriétaire du château des Bordes lequel assurait la défense du bourg et des terres agricoles proches de la vallée.
A la fin du, le bourg va s'enrichir d'une élégante résidence des évêques. En effet, le jeune évêque de Nevers, Édouard Vallot, fils d'un célèbre docteur de Louis XIV, habitué des fastes de la cour de Versailles, trouve sinistre et peu confortable son château féodal de Prémery. Il fait donc édifier entre 1675 et 1680, sur la rive gauche de la Nièvre, une agréable demeure proche de l'église, demeure qui figure sur le blason des évêques de Nevers.
Dravegny
es una comuna francesa del departament d'Aisne e de la region de Picardia.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Clorur d'idrogèn
Lo clorur d'idrogèn es un compausat quimic de formula HCl. Dins lei condicions normalas de pression e de temperatura, es un gas incolòr, corrosiu e toxic. Forma de l'acid cloridric au contacte de l'aiga.
Vandenesse
Vandenesse es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Nièvre e la region de Borgonha.
Geografia
Vandenesse A situat al extremitat sud de la depression del Bazois e a l'oèst del massís del Morvan. Lo bourg a situat sul marge drech de la Dragne.
Sètge de Tolosa (1218)
Las causas
Lo sètge de Bèucaire (estiu de 1216) foguèt lo primièr escaç de Simon de Montfòrt e aviá acabat amb la seuna reputacion d’invincibilitat. Aviá tanben mes en evidéncia la lassièra dels seus barons e soldats aprèp set ans de guerilha permanenta. Nombre d’entre eles li conselhèron la moderacion, mas Monfòrt aprenguèt que lo comte Ramon VI de Tolosa marchava cap a Tolosa al cap d’una armada. Simon envièt una avantgardiá que foguèt capturada pels Tolosencs, puèi i menèt la seuna armada de marcha forçada e passèt davant l’armada de Ramon VI.
Los Tolosencs, dins una posicion dificila, perque capturar l’avantgardiá èra un signe de rebellion dubèrta, envièron una delegacion, que Montfòrt capturèt sul còp. En ràbia Simon de Montfòrt parlèt d’impausar una multa pesuga a la vila o de la saquejar. Folquet de Marselha, evesque de Tolosa e amic de Montfòrt faguèt lo mediator e apaisèt la colèra. Alara que l’evesque Folquet parlementava amb la populacion, l’armada de Montfòrt penetrèt dins la vila e encendièt lo quartièr josieu, per desorganizar los seus oposants, mas la vila se cobriguèt de barricadas e deguèt se retirar dins lo Castèl Narbonés. Mas los notables tolosencs saviá que sens lo sosten de l’armada, lor èra impossible de resistir a l’armada francesa. Atal decidiguèron de negociar la rendeson de la vila. Quand los soldats franceses capturats foguèron liberats pels Tolosencs, Simon de Montfòrt se revelèt e exerciguèt una fòrta repression dins la vila: occupacion dels punts estrategics de la vila, arrestacions brutalas, desportacion dels notables, e rescat de trenta mila marcs d’argent. Lo resultat d'aquelas exaccions es de transformar l’animositat de Tolosa contra Montfòrt en rabiá.
Vandenesse
Geografia
Vandenesse est situé à l’extrémité sud de la dépression du Bazois et à l’ouest du massif du Morvan. Le bourg est situé sur la rive droite de la Dragne.
Sètge de Tolosa (1218)
Las causas
Al mes de novembre de 1216, Simon de Montfòrt daissèt la vila e anèt maridar lo seu filh Gui amb Petronilha de Comenge, comtessa de Bigòrra. Puèi tornèt a Tolosa per las fèstas de Nadal de 1216 e instituiguèt un impòt nòu per financiar son armada. Al començament de 1217, s'anèt combatre Ramon Rogièr, comte de Fois, tornèt prene qualques castèls pres per de faidits dins las Corbièras. En junh de 1217, anèt en Provença delotjar Ramon VII que tengava lo marquesat. Prenguèt la vila de Creis a Aimar II de Valentines, comte de Valentinés e lo sometèt, levant a Ramond VII son principal aliat, quand recebèt un messatge de la seuna esposa Aliç de Montmorency, demorada al Castèl Narbonnés de Tolosa, que li aprenguèt que la vila de nòu se revoltava e qu'aviá dubèrt las pòrtas a l'armada de Ramon VI.
Lo sètge
En efècte, lo comte Ramon VI, que Simon de Montfòrt pensava esser en Provença, èra en fach en Aragon. Dempuèi la partença de Montfòrt cap a Provença, Ramon assemblava una armada e de cavalièrs faidits e se dirigiguèt capa a Tolosa. Rejonchs pels comtes de Fois e de Comenge, desrotèt una pichona tropa encapitanejada per Joris, un Lengadocian fidèl de Montfòrt. Lo 12 de setembre, arribèt a proximitat de Tolosa e envièt de messatgièrs a d'alliats vivent en vila. Lo 13, avancèt en evitant las garnisons daissadas per Montfòrt e dintrèt dins Tolosa jols aclamacions dels gents. Aliç de Montmorency, demorada al Castèl Narbonés, podèt pas empachar la dintrada de l’armada, mas envièt de messatgièrs a Simon e a Gui de Montfòrt. Pendent aquel temps, los Tolosencs se despachèron d'aranjar la vila en estat de defensa, e de tornar bastir los barris destüits per Simon de Montfòrt.
Vandenesse
Istòria
Vandenesse Ven del nom gaulois « vindo », ‘clar’, #qu'evoca l'idèa d'aiga e de ruisseaux, benlèu per un deessa regional, « Vindenossa » (meteissa raïtz). Lo nom de Vandenesse se tròba pas #qu'en Bourgogne : Vandenesse-en-Auxois (Còsta-d'Aur), Vendenesse-sus-Arroux e Vendenesse-lès-Charolles (Saône-e-Loire).
Sètge de Tolosa (1218)
Lo sètge
Gui de Montfòrt arribèt sud plaça lo 22 de setembre, acompanat d’Alan de Roucy, d’Ugues de Lacy, de Gui de Levis e de Foucault de Berzy. Vesent que lo barri a proximitat de la pòrta de Montoliu èra encara en roïnas, i tentèt l'assalt, mas foguèt rebutat pel comte de Fois. Començament d'octobre, Simon de Montfòrt arribèt al seu torn devans la vila e organizèt un assalt, mas benlèu previst per un espia, lo comte de Comenge rebutèt l’assalt e tentèt de ferrir lo seu gendre. Aprèp l’escaç d'aquel segond assalt, Simon de Montfòrt deguèt se resignar a un sètge que prometava de durar longtemps.
Vandenesse
Istòria
Lo vilatge a erigit en parròquia (« Vendenossa ») en 1032 per Hugues II de Champallement, avesque de Nivèrns de 1013 a 1065. Sus la mapa del Duché, diboishada a la demanda del Pòrti de Nivèrns, per Hendrick (Henricus o Henri) Hondius (De Hond) (1597-1651), de fils cadet de Jodocus Hondius, es plan representat lo vilatge de 'Vendenesse'.
Vandenesse vient du nom gaulois « vindo », ‘clair’, qui évoque l’idée d’eau et de ruisseaux, peut-être par un déesse régionale, « Vindenossa » (même racine). Le nom de Vandenesse ne se retrouve qu’en Bourgogne : Vandenesse-en-Auxois (Côte-d’Or), Vendenesse-sur-Arroux et Vendenesse-lès-Charolles (Saône-et-Loire).
Sètge de Tolosa (1218)
Lo sètge
Lo jorn de Pasca, lo 15 d'avril de 1218, los Tolosencs tentèron una sortida que s'acabèt en batalha sanglanta, sens far evoluir la situacion. Al començament del mes de mai, de contingents de crosats, menats par Miquèl d'Harnes, un senhor artesian, e Gautièr de Langton, un senhor anglés, venguèron se jònher a Simon de Montfòrt. Ne profeitèt per tentar de tornar prene Sant Çubran, mas los Tolosencs avián previst l’ataca e dressèt de barricadas dins lo barri. Fin de mai, un auratge esclatèt provocan una garonada qu'inondèt tot Sant Çubran, desencombrèt las barricadas e emportèt los ponts. Simon de Montfòrt podèt alara ocupar lo barri e empachar l'avitalhament de la vila. Lo 2 de junh, Montfòrt tentèt d’atirar las tropas tolosencas fòra de la vila, mas Ramon Rogièr de Fois capitèt a salvar la situacion. Los crosats recebèon un nòu contingent menat pel comte de Soissons, alara que Ramon VII dintrva dins la vila amb las seunas tropas. thumb|left|Placa contemporanèa a Tolosa marcant lo luòc de la mòrt de [[Simon IV de Montfòrt durant lo sètge de la vila.]] Simon ordonèt la construccion d’una torre de fusta per prene la vila, e los Tolosencs tentèron una sortida lo 25 de junh per la destruire. Un còp de mai la mesclada foguèt sanglanta. Pendent de combats, Simon apercebèt lo seu fraire Gui tombar, son caval tuat. Se portèt al secors quand recebèt sul cap una pèirassa lançada d’un manganèl tolosencs. Foguèt tuat sul còp.
Vandenesse
Istòria
Le village est érigé en paroisse (« Vendenossa ») en 1032 par Hugues II de Champallement, évêque de Nevers de 1013 à 1065. Sur la carte du Duché, dessinée à la demande du Duc de Nevers, par Hendrick (Henricus ou Henri) Hondius (De Hond) (1597-1651), fils cadet de Jodocus Hondius, est bien représenté le village de 'Vendenesse'.
Sètge de Tolosa (1218)
Lo sètge
Amalric VI de Montfòrt, lo filh aïnat, prenguèt sul còp la direccion de las operacions, mas lo moral de las tropas crosadas mernèt, e lo contingent del comte de Soissons daissèt lo sètge la quarantena acabada. Tentèt un darrièr assait, lo julhèt de 1218. De racacòr e sul conselh del seu oncle Gui e dels barons, levèt lo sètge de la vila lo 25 de julhet.
Bilanç
L’escaç d'aquel sètge confirma l’arrèst de l’espandiment dels Montfòrt en Occitània, ja començat amb lo sètge de Bèucaire. Fòra de l’intervencion del prince Loís en 1219, Amalric de Montfòrt contunhèt de perdre de terren, abans de daissar totes lo seus drechs sul Lengadòc al prince, vengut Loís VIII rei de França entre temps. Mas aquelas victòrias faguèron pas que retardar l’annexion d’Occitània: los vescomtats de Besièrs, d’Albi e de Carcassona foguèron ligats als domènis reial dempuèi 1226, pendent la crosada del rei Loís VIII lo Leon, e lo comtat de Tolosa dintrèt dins l’apanatge del prince capecian Anfós de Peitieus, fraire de Loís IX de França e gendre de Ramon VII, en 1249, abans d’èsser ligat a la Corona en 1271.
Bihucourt
Bihucourt es una comuna francesa, situada dins lo departament del Pas de Calais e la region dels Nauts de França.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Senargent-Mignafans
Senargent-Mignafans es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Nauta Sòna e la region de la Franca Comtat.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Rupt-en-Woëvre
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Verchin
es una comuna francesa, situada dins lo departament del Pas de Calais e la region dels Nauts de França.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Lançon (Champanha)
Lançon es una comuna francesa del departament de las Ardenas e de la region d’.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Santa-Maria-Poggio
U Poghju di Moriani en còrs (Santa-Maria-Poggio en francés) es una comuna corsa, situada dins lo departament de Nauta Corsega‎ e la region de Corsega.
Pioneer Venus Orbiter
thumb|right|Carta obtenguda per la mission Pioneer Venus Orbiter.
Pioneer Venus Orbiter es una mission espaciala mandada per la NASA en 1978. Èra compausada de doas sondas que la premiera èra cargada d'estudiar la planeta dempuei una orbita elliptica de 142 x 66900 km e 2290 x 66900 km e la segonda èra destinada a l'estudi de l'atmosfèra gràcias a un ensems de quatre sondas atmosfericas. La mission foguèt un succès, en particular la sonda orbita que capitèt d'obtenir la premiera carta de la superficia.
Quasi-satellit
Un quasi-satellit es un objècte celèst que, vist dempuei un autre còrs, sembla realizar una revolucion a l'entorn d'aqueu còrs sensa èsser tecnicament èsser en orbita a l'entorn. L'orbita d'aqueu tipe d'objècte es generalament pas establa.
Loís Barton
thumb| Loís Barton (en francés : Louis Barthou ; Auloron-Santa Maria, lo 25 d'agost de 1868 – Marselha, lo 9 d'octobre de 1934) que ho un òmi politic bearnés de la IIIau Republica francésa. Que ho ministre deu ahars estrangèr d'aqueth país e que gavidè a la fin de sa vita ua politica virada de cap a establir ua aligança internacionau entà s'emparar e isollar Alemanha e lo son regim nazi. Que morí accidentaument (Barton que ho aucit per la bala d'un policier viengut ensajar d'empachar lo crime e la soa herida non ho pas suenhada com aurè calut) dens l'atemptat contre lo rei Alexandre Ièr de Iogolavia comès per un nacionalista macedonia dab lo sostien deus ostachi croates.
Moby Dick
Moby Dick es un roman escrich per Herman Melville.
Explica l'istòria d'Ismaèl, un jove marinièr (alter ego de l'autor) que viatja amb lo capitani Ahab a la siá recèrca obsessiva d'una granda balena blanca que dona títol al libre. Aquesta balena es estada vista coma una metafòra de l'ideal inaccessible e del sens de la vida. Qualques critics an dich que l'istòria seguissiá un esquèma biblic e que representa l'afanh de l'òme per controtlar la natura o s'aprochar de Dieu, un desir a l'encòp comprensible e malefic. La balena es devenguda una icòna de la cultura populara.
Saint-Sernin-du-Bois
Saint-Sernin-du-Bois es una comuna francesa, situada dins lo departament de Sòna e Léger e la region de Borgonha.
Theuville (Val d'Oise)
Theuville es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Val d'Oise e la region d'Illa de França.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Nòtas
<references group=N/>
Ionosfèra
L'ionosfèra es lo jaç de l'atmosfèra d'una planeta qu'es caracterizada per una ionizacion parciala de sei gas.
(524522) 2002 VE68
2002 VE68 es un quasi-satellit de Vènus descubèrt en 2002.
Canton de Laissac
Lo canton de Laissac es una anciana division administrativa de Roergue, suprimida en 2015, situada dins l'arrondiment de Rodés, lo departament d'Avairon e la region de Miègjorn-Pirenèus, ara d'. Dempuèi 2015, totas las comunas son del canton novèl d'Òlt e Palanjas (burèu centralizator : Sent Ginièis d'Òlt). La lenga autoctòna es l'occitan lengadocian roergàs.
Istòria
A las eleccions departamentalas del 22 de març de 2015, en aplicacion del decret n° 2014-205 del 21 de febrièr de 2014, lo canton siaguèt suprimit.
Mesosfèra
thumb|300px|Capas de l'[[atmosfèra; troposfèra e tropopausa, estratosfèra e estratopausa, mesosfèra e mesopausa e termosfèra]] La mesosfèra es un jaç de l'atmosfèra d'una planeta que marca la transicion entre lei partidas bassas e espessas e lei zonas pauc densas que forman lo limit ambé l'Espaci.
Willie Mays
thumb|right|[[Fotografia de Willie Mays en 1961.]]
Willie Howard Mays (nascut lo 6 de mai de 1931, Westfield) es un jogaire de baseball estatsunidenc que foguèt professionau de 1951 a 1973 dins lei franquesas dei Giants e dei Mets. Campion dau monde en 1924, foguèt tanben selecionnat 24 còps dins l'equipa deis estelas de la Liga Nacionala de Baseball.
Francescàs
Francescàs (Francescas en francés) es ua comuna agenesa de Gasconha situada dens lo departament d'Òut e Garona e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
La prononciacion es [fraŋses'kas]. las fòrmas ancianas son : Sancte Marie de Franciscano, en latin, en 1163, parrochia Sancti Bartholomei de Francescas au sègle XIII,  castrum de Francescas en 1239, de Franciscano, en latin, en 1279, in honore de Francescas en 1286, apud Francescas, en 1286, castrum de Francescas en 1287, de Ffranciscas en 1293, de Francescars en 1307, filio Arnaldo de Laro, rectori parrochialis ecclesiae de Franciscano, en latin, en 1309, universitas villa Francescas,, en latin, en 1315, 1318, 1340, consolibus villa de Francescano, en latin, en 1315, 1318, 1340, villa Francescatii, en latin, en 1319, 1320, locus de Francesques, en francés, en 1341.
Segon Dauzat, e Astor (citat per Bénédicte Boyrie-Fénié), Francescàs ven d'un nom germanic d'òme Franciscus, damb lo sufixe -anum,. Segon Negre, tanben citat per B. Boyrie-Fénié, Francescàs ven deu nom d'òme Francés, Francesc, damb lo sufixe aumentatiu -às.
Los tres sites antics descobèrts e l'atestacion deu sègle XII [donc plan longtemps abans la fondacion de la bastida], las fòrmas en -anum (qu'a lo sens de « proprietat ») van mei dens lo sens de Dauzat e Astor que non pas dens lo de Negre; de mei un nom de persona damb un sufixe aumentatiu existeish pas en toponimia. Lo sufixe es estat desnasalizat e ua -s adventícia s'es ajustada
Cachan
Cachan es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Val de Marna e la region d'Illa de França.
Nòtas
<references group=N/>
La Ravoire
La Ravoire en arpitan (La Ravoire en francés) es una comuna arpitana de Savòia, situada dins lo departament de Savòia e la region de Ròse-Aups.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Pompinhac
Pompinhac (Pompignac en francés) es una comuna bordalesa de Guiana, lingüisticament gascona, administrada per lo departament de Gironda de la region de Novèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Odysseas Elytis
Odysseas Elytis (n. en 1911, m.1996) foguèt un escrivan grèc. Recebèt lo Prèmi Nobel de Literatura en 1979.
Pompinhac
Toponimia
Las fòrmas ancianas son Pompenacum, Pompeniacum, en latin, aus sègles XI-XIII, Pompeinag, aus sègles XI-XIII, Pompenhac, en 1273, Sancti-Martini de Pompinhaco, en latin, en 1326, Sancti-Martini de Pompenhaco, en latin, en 1332, Pompenhac, en 1361. Per Dauzat e Rostaing, Pompinhac ven dau nom latin d'òme *Pompinius, varianta [crosament ?] de Pompilius, Pomponius, damb lo sufixe -acum, latinizacion dau sufixe gallés -ācon. Negre, citat per Bénédicte Boyrie-Fénié, perpausa Pompennius e Astor, tanben citat per B. Boyrie-Fénié, se pronóncia per una varianta *Pompinius dau nomen o cognomen Pomponius. B. Boyrie-Fénié es tanben per Pomponius, nom atestat largament, dens una varianta, per dissimilacion, *Pompinius. En realitat, aquò's impossible de dire se la dissimilacion es d'origina. Lo nom Pomponius èra pro coneishut dens l'Antiquitat per resistir a totas las temptativas de dissimilacion; çò pus probable es que la dissimilacion (en e o en i) se hit après. Pompinhac èra probablament una anciana granda propietat antica qu'avèva per mèste Pomponius (o eventualament un nom aparentat).
Catedrala de Sent Estève de Tolosa
La catedrala de Sent Estève de Tolosa se situa prèps del Grand Redond. Las primièras atestacions que mençonan le bastiment son de 1071, quand l'avesque Isarn decidisquèc de tornar bastir l'edifici, qu'èra tombat en roïnas. Son arquitectura es particulara e se compausa d'elements arquitecturals de divèrsas epòcas. La catedrala se tròba al costat de l'ancian palais episcopal, uèi ocupat per la prefectura.
Istòria
thumb|left|Autar màger del còr gotic Segon divèrses istorians, la catedrala seriá estat bastida sus las fondacions d'una capèla erigida per Sent Sarnin, al sègle III, que tornèt bastir Sent Exupèri, cent cinquanta ans pus tard. Es de mal jutjar uèi sens excavacions, que la glèisa visquèt tantas modificacions, de renovacions e de construccions novèlas que se poiriá li donar per escais la «catedrala inacabada». La tradicion atribuissiá la fondacion de la glèisa a Sent Marçal, un discípol de Sent Pèire.
Fosquèc probablament a partir de la descobèrta de las relíquias de Sent Estève, le primièr martir, a Jerusalèm que la glèisa recebèt son nom actual. Èra ja una catedrala quand le rei de França Carles le Calv la confirmèc dins una carta de 844. Jos l'impulsion del papa Gregòri VII e la volontat de fèr progressar la fe, l'avesque Isarn decidisquèc de rebastir la glèisa en 1078. Fins al sègle XIII, les dessenhs de la glèisa romanica fosquèron modificats de contunh. Atal, una revision de la nautor prevista de l'edifici es visibla per la copa de las fenèstras sus la paret sud, mentre que la paret nòrd, bastida pus tard, presenta pas aquela anomalia. Sus la paret occidentala una rosassa se vei dirèctament inspirada de la de Nòstra Dama de París. En 1211, le comte Ramon VI fasquèc bastir una nau romanica, que subsistisquèc fins a uèi e recebèc puèi le nom de "nau mondina", per ensajar d'apasimar la Glèisa Catolica.
Lo Hrèisho
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Catedrala de Sent Estève de Tolosa
La remodelacion gotica
La paret romanica sud fosquèc prolongada per la glèisa gotica. Aqueste trabalh de gigant comencèt en 1272, amb l'avesque Bertran de l'Isla. Coma aquela d'abans, la glèisa gotica visquèt fòrça apondobs, e divèrses projèctes diferents, sovent abandonats. Las duas glèisas fosquèron ligadas al sègle XVI pel futur cardenal Joan d'Orleans.
L'incendi de 1609 e la reconstruccion
En 1609, l'arquitècte Pierre Levesville fin finala tornèt plaçar una vòuta sul còr aprèps que le teulat cramèc. Le projècte èra d'una nautor de 40 mètres, la vòuta es uèi pas que de 28 mètres, pasmens demòra pertocanta. Installèc tanbens dins la catedrala de mòbles naus en mesclant atal le barròc al gotic per remplaçar les ancians, desapareguts del temps de l'incendi.
Lo Hrèisho
Toponimia
La prononciacion es [lu'rɛʃu]. las fòrmas ancianas son : ''castrum de Fraxino, par. Si Christophori de Fraxino, en latin, au sègle XIII, parrochia de Fraxino que est prope Neyriacum, en latin, au sègle XIII, castrum del Freicho, del Freisho en 1259, de Fraxino, en latin, en 1281, castrum de Freisse en 1286, par. ecclesiae de Fraxino, en latin, en 1318, Lo Freysse en 1383, de Fraixeno'', en latin, en 1476.
Blanca de Castelha
Biografia
Foguèt causida d'entre sas sòrres per sa grand Alienòr d'Aquitània qu'aviá alara 80 ans, que jutjava son caractèr coma correspondent mai a una reina de França.
Donèt al rei dotze enfants que de bessons e fòrça mascles al contrari dels reialmes precedents (important per la succession del reialme). Son jutjament e sa granda pietat ne faguèron una reina fòrça aimada. Sonque cinc dels enfants venguèron adultes, quatre moriguèron.
Lo Hrèisho
Toponimia
Segon Dauzat, Negre, Astor (los dus darrèrs citats per Bénédicte Boyrie-Fénié), lo nom representa Freisho, Hrèisho, deu latin fraxinum,.