cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Violon
Diferentas partidas deu vriulon
Un vriulon modèrne qu'ei gaireben tostemps provesit d'ua mentonièra qui melhora l'aisença deu musician e, sustot, qui empara l'instrument deu contacte dab la pèth umana (e mei que mei deus peus de la barba). En devath de l'instrument un coishin que permet de tiéner lo vriulon dab pas sonque lo menton de la clavicula e atau de liberar la man esquèrra qui pòt aisidament eslissà's au long deu manjo.
Tecnica
200px|left|thumb|Biais de gahar l'instrument
Man dreta
La man dreta que pòt puntejar las còrdas dab l'index (aquesta tecnica qu'ei aperada lo pizzicato) o las hregar en tot eslissar l'arquet. L'arquet, gahat dens la man qu'ei eslissat parallelament au pontet deu vriulon per obertura o barradura de l'avantbraç en lo desplegant (l'espatla e lo braç que son censats demorar alasats e non pas mudar orizontaument - mes òc verticuament entà har pujar o baishar l'avantbraç quan aqueste e càmbia de còrda ; lo braç que pòt sonque lhevà's entà aidar l'avantbraç a estar a la bona hautor de la còrda qui joga e atau tornar mei aisits los cambiaments de còrdas).
Se l'avantbraç e 's barra, l'arquet qu'avança per la dreta de cap au vriolon : òm dit alavetz qu'òm lo possa, çò qui ei marcat sus la partition au mejan deu signe V. Au contre, en bèth obrir l'avantbraç òm tira, çò qui ei marcat peu signe Π (a còps capvirat) ; gaireben totas las particions que s'acaban en tirant.
Possar o tirar que son dus còps d'arquet ; en tot possar o tirar, las variantas de còps d'arquet que son : lo legato, lo staccato, jogar sul ponticello o sul tasto, lo sautillat, l' Arrebòt, lo tremolo'' : 200px|left|thumb|Talon d'un arquet de vriolon
L'arquet qu'ei dividit enter punta, mitan e talon. La particion que poden mentàver la partida de l'arquet que cau utilizar dens tau o tau passatge (e lo quite interpret que pòt notar la soa preferéncia suber la soa particion).
L'arquet que pòt har vibrar ua còrda o dus (que's parla alavetz de còrdas doblas, qui a còps e poden estar mauaisidas d'interpretar puish que poden combinar ua dobla dificultat per la man esquèrra e per la dreta). Un gran e lèu còp d'arquet que permet de har vibrar a la seguida mes quasi amassas tres o quitament las quate còrdas e atau de har audir un acòrd. Aquò qu'ei sovent lo cas d'acòrds finau de certes tròç de musica.
Man esquèrra
300px|left|thumb|Nòtas realizadas per cada dit sus cada còrda La man esquèrra que prem las còrdas contra la tòca abracant atau la longor de resonància en tot formar un son mei agut. Ua nòta jogada shens apiejar los dits de man esquèrra suber la tòca qu'ei aperada còrda vueita.
Los quate dits de la man esquèrra que's segueishen atau e de dit en dit (e donc de ton en ton) lo quatau dit (lo dit minin) que produseish un son ua quinta mei hauta que la còrda vueita, çò qui vòu díser qu'ei la medisha nòta que la còrda seguenta ; donc, sus la còrda de sòl, lo quatau dit que forma lo re, sus la còrda de re qu'ei un la, sus la de la un mi. Aquò que s'apera la purmèra posicion.
Que's ved donc qu'ua medisha nòta que pòt estar produsida de mantun biais diferents. Un legenda que conta que lo gran virtuòse Niccolò Paganini, un còps que s'avèva copat las tres darrèras còrdas que continuè de jogar sonque suber la còrda de sòl qui'u remanava (com lo sòl qu'ei la mei grava, que's pòt teoricament jogar totas la nòtas en las s'anant cercar au cap de la tòca, o quitament au delà).
Desempuish Paganini tanben, la man gauhca qu'ei supausada poder prémer e punteja au medish temps los pizzicatos (per exemple, se lo dusau dit e prem la tòca lo tresau que punteja). Aquesta tecnica hèra mauaisida qu'autoriza ua grana vitessa d'execucion e qu'ei presenta dens granas composicion de virtuositat.
Adobament de las particions
Com la man dreta que pòt variar las partidas de l'arquet emplegada (que pòt jogar a la punta, au mitan o au talon) e los còps d'arquet causits (duas nòtas destacadas que poden, per exemple estar jogada ua en possant e l'auta en tirant - com dens un marterat - o dens un medish moviment d'arquet - un stacatto -) dens tau o tau passatge d'ua particion, quan lo tròç d'arquet e/o lo còp d'arquet be son pas mentavuts suber la particion, qu'ei au musician de'us se causir e de'us s'ac marcar. Aquò qu' ei l'adobament de la particion. Generaument las particions famosa que son editadas e estampadas adobadas jà despuish bèth temps a, au punt que mantua qu'ac ei dab mantuns adobament desparièrs.
Lista de las carrièras de Tolosa
Aqueste article recensa las carrièras de Tolosa.
B
100px|right
Violon
Pedagogia
Aqueth procès que pòt durar un par setmanas, domandant ua certa paciéncia.
Lista de las carrièras de Tolosa
C
right|100px right|100px
Violon
Pedagogia
Arron, que 's pausan cada dit un per un en avisà 's de la justessa. Un còp mestresada la purmèra posicion, que 's pòt estudiar las autas (òm insista, a la debuta, mei que mei suber la tresau, la mei emplegada après de la purmèra).
Lista de las carrièras de Tolosa
F
100px|right
Violon
Pedagogia
Desempuish la fin deu sègle XX lo metòde Suzuki qu'a muishat resultats impressionants dens l'estudi deu vriolon. Qu'ei basat suber un ensenhament hèra precòç e en insistint suber la naturalitat de l'emplec deu vriolon. Lo chins qu'escotan hèra e que son abituats a costejat l'instrument naturaument. Lo metòde que preten ensenhar lo vriolon com se hosse ua lenga mairau. Sia com sia, qu'a dejà format generacions de virtuòses hèra precòç. Qu'a tanben encoratjada la fabricacion d'instruments mei petits que lo 1/4 de vriulon (1/16au e quitament 1/32au).
Lista de las carrièras de Tolosa
G
right|100px
Violon
Violonistas famós (per ua lista mei completa véder l'article violonista)
thumb|200px|[[Mondonvila|Joan Josèp Cassanea de Mondonvila, lo gran violonista occitan deu sègle XVIII]]
Lista de las carrièras de Tolosa
J
right|100px
Violon
Joan de Cabanas
Enter los enigmas de l'escrivan provençau Joan de Cabanas, lo vriolon qu'ei presentat dab l'ambigüetat seguenta :
Lista de las carrièras de Tolosa
L
right|100px
Violon
Joan de Cabanas
Un membre gròs ambé nèrvis tenduts
Dallas
Dallas (en anglés: [ˈdæl.əs] o [ˈdæl.ʊs]) es una vila de l'estat american de Tèxas. La populacion de la ciutat es la novena mai importanta dels Estats Units e es la tresena de l'estat aprèp Houston e San Antonio.
Violon
Joan de Cabanas
fòrça sovent lei plus cruèlas
Dallas
Amb la vila vesina de Fort Worth, Dallas aperten a una larga aira urbana de 6,371,773 abitants, lo Dallas/Fort Worth Metroplex, o simplament « the Metroplex », la quatrena aira urbana del país. Dallas es classada coma vila mondiala beta+ per l'universitat de Loughborough de Londres. La vila de Dallas es lo sèti del comtat de Dallas.
Violon
Joan de Cabanas
d'èstre ni fièras ni rebèllas
Dallas
Dallas foguèt fondada en 1841 e incorporada coma vila lo 2 de febrièr de 1856. Big D es un grand centre industrial especializat dins lo domeni de las tecnologias de l'industria petrolièra, de las telecomunicacions, de l'informacion, de las bancas e dels transpòrts. Es lo nuclèu de la pus granda zona metropolitana interiora als Estats Units pr'amor que ten pas cap de ligam amb la mar, pasmens son importància istorica, coma centre de las industrias petrolièras e d'expleitacion del coton, ven de sa posicion long de las linhas de camin de fèrre.
Lista de las carrièras de Tolosa
O
right|100px
Violon
Joan de Cabanas
ai pas deis amants assidús
Quand leis a botadas en trin
Lista de las carrièras de Tolosa
P
right|100px right|100px
Violon
Joan de Cabanas
son piegi que d'abandonadas
Lista de las carrièras de Tolosa
R
right|100px
Mons-en-Montois
Mons-en-Montois es una comuna francesa, situada dins lo departament de Sèina e Marna e la region d'Illa de França.
Lista de las carrièras de Tolosa
S
right|100px right|100px
Beaumont (Vinhana)
Beaumont es una comuna francesa dau departament de Viena e de la region de Novela Aquitània, ancianament de Peitau-Charantas.
Violon
Joan de Cabanas
elei fan e sauts e gambadas
Lista de las carrièras de Tolosa
T
right|100px
Mons-en-Montois
Nòtas
<references group=N/>
Beaumont (Vinhana)
Toponimia
Las atestacions ancianas son, per lhuec:
Nòtas
<references group="N"/>
Lista de las carrièras de Tolosa
W
right|100px
(1183) Jutta
(1183) Jutta es un asteroïde.
Champosoult
Champosoult es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Orne e la region de la Bassa Normandia.
Polanco
Polanco es un municipi de la província de Cantàbria.
Memphis
thumb|right|200px|Ancian tramvia de Memphis. Memphis es una vila de l'estat amercian de Tennessee, situada a la confluéncia del riu Mississipí e del riu Wolf.
Piz Sezner
thumb|250px|Vista del Piz Sezner Lo Piz Sezner (2,310 m) es una montanha dels Alps lepontins de Soïssa. Culmina a 2.310 mètres de nautor.
Memphis
Lo "Musèu nacional dels dreches civils" es plaçat a l'ancian Lorraine Motel, ont foguèt assassinat Martin Luther King, Jr..
Segon lo recensament de 2010, i aviá 646.889 abitants, chifra que s'enauça fins a 1.196.000 dins l'airal metropolitan.
La Troncha
La Troncha (Latronche en francés) es una comuna lemosina situada dins lo departament de Corresa e la region de Novela Aquitània, ancianament de Lemosin.
Emanuel Ginóbili
vinheta|drecha thumb|200px|right|Lo president [[Nestor Kirchner de Ginóbili]] Emanuel Ginóbili qu'ei un jogador argentina de basquetbòl. Qu'ei un deus gran jogadors de l'equipa San Antonio Spurs deu campionat american NBA. Dab la seleccion argentina de basquetbòl qu'ei estat campion olimpic deu Jòc d'Atenas en 2004.
(1182) Ilona
(1182) Ilona es un asteroïde de la cintura principala descobèrt lo 3 de març de 1927 per l'astronòm alemand Karl Wilhelm Reinmuth. Lo luòc de descobèrta es l'observatòri de Heidelberg-Königstuhl. Sa designacion provisòria èra 1927 EA.
Mulcey
Mulcey es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mosèla e la region de Lorena.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Cachoeira do Sul
Cachoeira do Sul es una vila de l'estat brasilièr del Rio Grande do Sul. Sa populacion èra estimada a 89 669 abitants en 2005.
Foguèt fondada lo 26 d'abril de 1819.
thumb|257px|left|Château d'Eau e Catedrala de Cachoeira do Sul.
Salhac
Salhac (oficialament en francés Saillat-sur-Vienne) es una comuna lemosina situada dins lo departament de la Nauta Vinhana e la region de la Novela Aquitània, ancianament de Lemosin.
Sos abitants s'apelan los Salhauds.
Geografia
miniatura|gaucha|Situacion de Salhac en Nauta Vinhana
Toponimia
Lo nom de Salhac deriva d'un nom d'òme gallo-roman, Salius, e dau sufixe -acum, latinizacion del sufixe celtic -*ako-. Seriá donc una propietat rurala d'origina gallo-romana, o, çò pus mens, de l'Antiquitat tardiva. La finala en -at dau nom francés correspond a una evolucion fonetica de -ac (t es una oclusiva sorda coma c), abans l'amudiment de la consonanta. I a plan de comunas lemosinas o auvernhassas que lor nom oficial es en -at, eretièr de -acum. Se tròba enquera d'exemples de noms en -ac prononciats -at en Gironda e Òut e Garona, etc.
Luecs e monuments
La Gòra (riu) n-i cola a la limita de la comuna.
Sent Brecís
Sent Brecís, tanben ortografiada Sent Brecis (Saint-Brice-sur-Vienne en francés), es una comuna lemosina situada dins lo departament de la Nauta Vinhana e la region de la Novela Aquitània, ancianament de Lemosin.
Sos abitants s'apelan los Sent-brecis.
Geografia
miniatura|gaucha|Situacion de Sent Brecís en Nauta Vinhana
Jil Caplan
Jil Caplan, escais de Valentine Guillen-Viale, es una cantaira francesa nascuda a París (França) lo 23 d'octobre de 1965.
De caps 1986, rencontra lo productor Jay Alanski e aital van trabalhar amassa pel primièr album de Jil Caplan, À peine 21. Obten còp-sèc un gròs succès amb sa cançon Oh tous les soirs a la fin de l'annada de 1987. Doas autras cançons tiradas d'aqueste primier album, Comme sur une balançoire e Cette fille n'est pas pour toi, an tanben de resson en 1988.
En 1991, es la consecracion amb son segond album, La Charmeuse de serpents (sortit en 1990), que se vend a 300 000 exemplaris, e demòra encara uèi sa mai gròssa capitada comerciala. La Charmeuse de serpents conten dos tubes incontornables de l'annada de 1991 en França, Tout c'qui nous sépare (en realitat sortit en single a la tota fin de 1990) e sustot Natalie Wood, o tanben encara As-tu déjà oublié sortit en single en 1992.
En seguida, demòra encara una cantaira reconeguda en França amb qualques autres tubes minors (La frontière en 1993, La grande malle en 1994, L'Âge de raison en 1996), mas sens tornar obténer una capitada comerciala e populara comparabla a la qu'a avut en 1991 amb l'album La Charmeuse de serpents.
Castèuredon
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Kaley Cuoco
thumb Kaley Cuoco es una actritz americana de comèdias e de cinèma.
Es coneguda en particular per son interpretacion de Penny, dins la seria americana The Big Bang Theory.
Polonés
Lo polonés (język polski e polszczyzna en polonés) es una lenga eslava, parlada en Polonha, ont es oficiala. Utilizada nadivament per entre 39 e 48 milions de locutors dins de païses vesins (Ucraïna, Alemanha o Russia per exemple) o d'autres mai alunhats qu'an agut una immigracion polonesa importanta (Canadà per exemple), es tanben lenga oficiala dins lo comtat de Vilnius, en Lituània.
Contràriament a la màger part de las lengas eslava, lo polonés, pr'amor de la religion catolica de la populacion, s'escriu amb un alfabet latin.
Voigny
Voigny es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Auba e la region de Champanha-Ardena.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Chiang Kai-shek
Chiang Kai-shek (en chinés tradicional 蔣介石, chinés simplificat 蒋介石, en pinyin Jiǎng Jièshí) (31 d'octobre de 1887 – 5 d'abril de 1975) foguèt un militar e òme politic chinés que foguèt un dels principals liders del Kuomintang après la mòrt de Sun Yat-sen en 1925.
Foguèt lo cap militar – amb lo títol de generalissim – e, en divèrses periòdes e en alternància, lo cap de govèrn e lo president de la primièra Republica chinesa puèi, fins a sa mòrt, lo president de « Republica de China » a Taiwan.
(1186) Turnera
(1186) Turnera es un asteroïde.
Illas Malvinas
thumb|200px|left|Païsatge de las Malvinas Las illas Malvinas (var.islas, isclas, isolas/ísolas, nisolas Malvinas) o Falkland (en anglés Falkland Islands pel Reialme Unit o Malvinas Islands per l’OEA ; en espanhòl Islas Malvinas - de la vila bretona de Saint-Malo -) son un archipèla situat dins l’Atlantic sud, a de l’America del Sud.
Istòria
Devon lor nom als primièrs colons bretons e a la vila de Saint-Malo. Faguèron partida de l’empèri espanhòl e foguèron colonizadas e administrada per Argentina fins a l’invasion anglesa e a l’expulsion de la populacion argentina e del comandant argentin Luis Vernet. La sobeiranitat demorèt en disputa fins a l’invasion lançada per la Dictatura Militara Argentina, qui, inspirada e sostienguda politicament pels regims capitalistas anglosaxons, cresèva las poder recuperar aisidament mercès a sa proximitat ideologica amb los Estats Units e lo Reiaume Unit e pr'amor del pauc interès aparent de Grand Bretanha per las Malvinas e, atal, compensar la siá manca de legitimitat e las siá marridas casudas economicas.
Al cap de la Guèrra de las Malvinas Grand Bretanha tornèt ocupar las Illas e la Dictatura Argentina casèt.
Despuèi, lo tèma de las Malvinas es una font de tension entre los dos país e la sobeiranitat es en discussion segon las Nacions Unidas malgrat lo fach qu’Anglatèrra refusa de’n discutir. Vejatz tanben: Guèrra de las Malvinas. thumb|left|400px|Mapa muishant las posicion de las Malvinas (vert), Argentina (arroi), lo [[Reiaume Unit (blau marine), los país sostienent la sobeiranitat argentina (marron), los país sostienent la posicion anglesa (blau), lo país neutras meilèu en favor de la posicion argentina (arròse) o anglesa (blau celèst)]]
Politica e administracion
Per l’administracion anglesa, lo cap d’Estat de las illas Falkland es la reina Elisabeta II del Reialme Unit, representada per un governador (actualament Colin Roberts).
Economia
Vejatz Economia de las illas Falkland.
Helmut Schmidt
Helmut Heinrich Waldemar Schmidt, (Amborg, 23 de decembre de 1918 - Amborg, 10 de novembre de 2015) foguèt un politic alemand e militant del partit SPD, Cancelièr d'Alemanha del 1974 al 1982, e ministre en divèrsas cartèras.
De jove participèt a l'armada alemanda durant la Segonda Guèrra Mondiala. Corsèt après d'estudis a l'Universitat d'Amborg, ont se licencièt en sciéncias economicas. Lo 1953 foguèt elegit deputat dins lo Parlament de la Republica Federal Alemanha pel Partit Socialdemocrata Alemand (SPD). Foguèt Ministre de Defensa (1969-1972), e Ministre de Finanças (1972-1974), durant lo govèrn de Willy Brandt. Lo 1974 succediguèt a Brandt coma cancelièr.
(1187) Afra
(1187) Afra es un asteroïde.
Neuillac
Neuillac es una comuna francesa, situada dins lo departament de Charanta Maritima e la region de Novela Aquitània.
Comunas vesinas
400px|gaucha||Distanças e posicion relativa
Toponimia
Las atestacions ancianas son, per luec:
Ronchères
Ronchères pòt essèr:
Anna Samuil
Anna Samuil (en rus: Анна Александровна Самуил; Perm, 1976) es una cantaira d'òpèra russa.
Mortagne
Mortagne es una comuna francesa, situada dins lo departament dels Vòges e la region de Lorena.
Rasines
Rasines es un municipi de la província de Cantàbria.
Mortagne
Geografia
Lo vilatge de Mortagne ocupa un contrefort vallonnée del massís dels Vòges. L'abitat i es fòrça escampilhat. Los lieudits principals son Lo Orme, l'Extrèm del Dessus, l'Extrèm del Mièg e l'Extrèm del Dessous. La vallée del Mossoux, afluent drech de la Mortagne #que voreja la municipalitat al nòrd, es demorat fòrça sauvatge : la darrièra granja en amont a @dénommer L'extrèm del mond.
Le village de Mortagne occupe un contrefort vallonnée du massif des Vosges. L'habitat y est très dispersé. Les lieudits principaux sont L'Orme, le Bout du Dessus, le Bout du Milieu et le Bout du Dessous. La vallée du Mossoux, affluent droit de la Mortagne qui borde la commune au nord, est restée très sauvage : la dernière ferme en amont est dénommée Le bout du monde.
Istòria
Mortagne Es aparentament sens informe étymologique amb los autres pòbles nomenats Mortagne, #que venon de Mauritania en referéncia a una station de soldats maures de l'armada romaine al Bas Empèri. Las formas ancianas son del tipe Mortesna, Mortennam, en patois « Moutone » o « Moutwn », issu del nom celtique #que significa motte, cantierada de tèrra, éminence, donat tanben al riu coma es lo cas freqüentment (existís d'unes autres rius Mortagne a França). Malgrat aiçò en 1823, dels enregistres an revelat l'existéncia d'un camp romain stationnaire.
De 1831 a 1836, la municipalitat dels Rojas-Aigas a #èsser ligada a aquela de Mortagne.
Mortagne est apparemment sans rapport étymologique avec les autres villages nommés Mortagne, qui viennent de Mauritania en référence à une station de soldats maures de l'armée romaine au Bas Empire. Les formes anciennes sont du type Mortesna, Mortennam, en patois « Moutone » ou « Moutwn », issu du nom celtique qui signifie motte, amas de terre, éminence, donné aussi à la rivière comme c'est le cas fréquemment (il existe d'autres rivières Mortagne en France). Cependant en 1823, des fouilles ont révélé l'existence d'un camp romain stationnaire.
Ramales de la Victoria
Ramales de la Victoria es un municipi de la província de Cantàbria.
Peter Schüler
Peter Schüler (Berlin, 1952) es un politician alemand.
S-Express
S-Express, de còps escrit S'Express, èra un grop anglofòn del Reialme Unit de musica electronica de la tota fin de las annadas 80, emblematic de l'estili house. Lor titòl Theme from S-Express, basat sus un escapolon del tròç disco Is It Love You're After del grop american Rose Royce, es estat un tube enòrme en 1988 (n°1 al Reialme Unit, n°2 en França), l'un dels mai gròsses d'aqueste estili.
(1188) Gothlandia
(1188) Gothlandia es un asteroïde.
Lo Biatge
Lo Biatge (Le Béage en francés) es una comuna occitana de Vivarés, situada dins lo departament d'Ardecha e la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament de Ròse-Aups.
Comunas vesinas
400px|left|Distanças e posicion relativa
Toponimia
Segon Albèrt Dauzat, Lo Biatge vendriá de *bed-aticum, delh gallés *bed-, « besal, biau »; lo nom s'explicariá perqué lo vialatge tresplomba d'ajustants de rius. Foneticament, l'etime fonciona, mas la motivacion es un pauc leugèira. Xavier Delamarre se justifica per la situacion geografica explicada per Dauzat e prepausa bedāticā, « los besals, los biaus ». Delamarre es un especialista delh gallés pus segur que Dauzat, mas *bedāticā donariá normalament una finala en -a. Cèrtas, l'article (anormal per una formacion gallesa) auriá poscut faire passar lo nom delh femenin (o d'aparéncia femenina) alh masculin, mès justament perqué aquel article ? L'impression es que lo nom es pas dirèctament gallés, mas d'epòca occitana, format sus *beau, *biau, *besal, mot d'origina gallesa, amb un sufixe -atge encara viu en occitan, formacion benlèu eretada delh gallés. Coma Lo Biatge es sus un travèrs, una canalizacion per empachar las aigas de córrer ont que siá auriá poscut motivar lo nom.
La prononciacion es [lu'biaze] d'un locutor de competéncia lingüistica excellenta nascut a Issarlés, [lu'biaʒe] a La Chalm Rafaièl.
Dambach
Dambach  en alemannisch (Dambach en francés) es una comuna francesa del departament del Bas Ren e de la region d'Alsàcia.
Geografia
Dambach A situat en lo nòrd del Alsace, a proximitat immediata de la Alemanha e de la Lorraine, en lo fons de la vallée del Schwarzbach. La municipalitat es limitrophe de Windstein, Lembach, Sturzelbronn, de Obersteinbach, e de Niederbronn-los-Bains.
Dambach est situé dans le nord de l'Alsace, à proximité immédiate de l'Allemagne et de la Lorraine, dans le fond de la vallée du Schwarzbach. La commune est limitrophe de Windstein, Lembach, Sturzelbronn, d'Obersteinbach, et de Niederbronn-les-Bains.
Istòria
Lo vilatge s'a @dénommer successivament Tambaum, Tambach de contunh fin finala Dambach o Tambach. Lo nom de la municipalitat poiriá provenir de l'alemand Dambock signifiaint Ant e mai se la vallée siá pas pas viscuda per aquel animal. Poiriá egalament derivar de la nautor-alemanda Tamm en significant lo disi. Aquela darrièra sembla mai probabla doncas que lo vilatge se situa en una vallée inundable environada de dics e de barrages. Lo suffixe Bach (ruisseau) remembra lo cors d'aiga del Schwarzbach en recorrent la vallée.
En 1280, Dambach aperten als senhors de Windstein de contunh, al, a la distincion de Bitche. Aquela cedís lo pòble als sires de Hohenfels amb lo castèl del meteis nom.
A, lo pòble què jol domeni dels Ettendoff, senhors de Sturzelbronn.
A, lo pòble passa jos proteccion de la évêché d'Estrasburg, continuament a la extinction del seigneurat dels Ettendoff.
La Val (Corresa)
La Val (Laval-sur-Luzège en francés) es una comuna lemosina situada dins lo departament de Corresa e la region de Novela Aquitània, ancianament de Lemosin.
Dambach
Istòria
Après la Revolucion francesa, lo pòble a ligat al costat de Niederbronn-los-Bains en 1790. La region es un dels luòcs ancians los mai ancians del costat. S'es trobat de blòcs de rocher en comportant stries.
Le village s'est dénommé successivement Tambaum, Tambach puis enfin Dambach ou Tambach. Le nom de la commune pourrait provenir de l'allemand Dambock signifiaint Daim bien que la vallée ne soit pas habitée par cet animal. Il pourrait également dériver du haut-allemand Tamm signifiant la digue. Cette dernière semble plus probable puisque le village se situe dans une vallée inondable entourée de digues et de barrages. Le suffixe Bach (ruisseau) rappelle le cours d'eau du Schwarzbach parcourant la vallée.
En 1280, Dambach appartient aux seigneurs de Windstein puis, au, à la seigneurie de Bitche. Celle-ci cède le village aux sires de Hohenfels avec le château du même nom.
Au, le village tombe sous la domination des Ettendoff, seigneurs de Sturzelbronn.
Au, le village passe sous protection de l'évêché de Strasbourg, suite à l'extinction du seigneurat des Ettendoff.
Après la Révolution française, le village est rattaché au canton de Niederbronn-les-Bains en 1790. La région est un des sites antiques les plus anciens du canton. On a trouvé des blocs de rocher comportant des stries.
Narada Michael Walden
Narada Michael Walden (nascut Michael Walden en 1952) es un compositor, cantaire, productor musical e percussionista american dels genres disco', r&b e funk.
Sent Marçau d'Aubareda
Sent Marçau d'Aubareda (Saint-Martial-d'Albarède en francés) es una comuna d'Occitània, dins la region istorica de Perigòrd, administrada per lo departament de Dordonha de la region de Novela Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
La prononciacion es [ʂɛ̃ m mɒr’ʂaw] [dɔwbɒ’rɛdɒ]. Las fòrmas ancianas son Ecclesia Sancti Martialis, quae juxta Castrum Exidolii, en latin, en 1157, Sancti Martialis de Exidolio, en latin, au segle XIII, Saint Martial en 1382, Saint Martial d'Albarede en 1732. Sent Marçal, Martialis en latin, es lo nom dau prumier evesque de Limòtges; l'abadia de Sent Marçau d'aquela vila fuguet fondada en 848 sus son tombeu. Lo determinant Aubareda a per sens « luec plantat d'aubars »; aubar deriva dau latin vulgar *albarus, derivat dau latin classic albus, « blanc »; Sent Marçau es dins la ribiera de la Loa, ,.
Grand'Combe-Châteleu
Grand'Combe-Châteleu es una comuna francesa, situada dins lo departament de Dobs e la region de la Franca Comtat.
Asilha lo Comtal
Asilha lo Comtal, ancianament Asilhan lo Comtal (Azille en francés) es una comuna lengadociana de Menerbés situada dins lo departament d'Aude e la region d', ancianament de Lengadòc-Rosselhon.
Geografia
Comuna del Menerbés situada al pè de la Montanha Negra dins l'AOC Vin del país de las Costièras de Peiriac.
Grand'Combe-Châteleu
Geografia
Lo territòri communal es fòrça important ; a compausat de vasts de bòsques als ombrívoles résineux, de prés en aliant totas las gammas de verd e de las fonts, de las biefs, de las ruisseaux.
Asilha lo Comtal
Toponimia
Las fòrmas ancianas son In villa Asiliano Superiore territorii Narbonensis, en 878, Azilianum, en 1120, Asellanum, en 1177, Sanctus Andreas de Asilhano, en 1228, Asillianum Magnum, en 1234, Asilan lo Contal, al sègle XIV, Arilhan, en 1406, Azilha, en 1408, Asillan, en 1528, Azille le Comtal en Minervois, en 1582, Auxilianum, Comitatus titulo, en 1587, Azilhan le Contal, en 1589, Asille, en 1591, Azillie, en 1595, Azilan, en 1595, Azillan le Comtal, en 1639, Azille, al sègle XVIII, etc. La prononciacion es Azilho (grafia de l'abat Sabarthès), doncas [a'ziʎɔ]. Asilha ven d'un nom latin d'òme, Acilius, ambe'l sufixe -anum. L'accent a reculat, (Asilhan > Asilha), coma sovent dins l'airal e la marca del reculament dins los tèxtes data del sègle XVI (mès benlèu que comencèt abans), çò que se remarca tanben dins plan de cases semblables. Asilha èra una anciana granda proprietat antica qu'aviá per mèstre Acilius. La mencion -lo Comtal sembla pas mai en usatge, mès garda sa valor valorizanta per la comuna.
Grand'Combe-Châteleu
Geografia
Lo vilatge es surplombé pel mont Châteleu #que culmini a nombre|1302|mètres}}, d'ont se descobrís una vista sul val ; s'estend en dos combes, la una traversada pel Doubs, l'autre pel Theverot torrent capritxós e pel légendaire Beugnon. Lo Beugnon es un pichon ruisseau #que pren la siá font en una granja del bas de Grand'Combe-Châteleu e #qu'après aver-i traversat una part del vilatge se tira en lo Theverot. La legenda ditz que #çò que beu al Beugnon pèrd la rason. Lo Beugnon es a l'ora d'ara canalisé sus una granda part de lo sieu cors.
Asilha lo Comtal
Istòria
A Asilha se trapan de rèstas de las civilizacions de la preïstòria fins a uèi; las tombas per incinerar de l'Edat del Fèrre, (musèu d'Olonzac), la fòrt bèla villa romana de la serrada de Bilherin, que l'estatua del satir Marcias es expausada al Musèu Arqueologic de Narbona, la recenta descobèrta d'una necropòli visigòta.
A l'Edat Mejana, Asilha èra una de las vilas pus grandas de l'archidiocèsi de Narbona.
Grand'Combe-Châteleu
Geografia
Las municipalitats limitrophes son: Los Grasses, Los Combes, Morteau, Montlebon. La municipalitat possedís tanben una frontièra amb la Soïssa.
Le territoire communal est très important ; il est composé de vastes forêts aux sombres résineux, de prés alliant toutes les gammes de vert et des sources, des biefs, des ruisseaux.
Le village est surplombé par le mont Châteleu qui culmine à 1302 mètres, d’où l’on découvre une vue sur le val ; il s’étend dans deux combes, l’une traversée par le Doubs, l’autre par le Theverot torrent capricieux et par le légendaire Beugnon. Le Beugnon est un petit ruisseau qui prend sa source dans une ferme du bas de Grand'Combe-Châteleu et qui après avoir traversé une partie du village se jette dans le Theverot. La légende dit que celui qui boit au Beugnon perd la raison. Le Beugnon est actuellement canalisé sur une grande partie de son cours.
Les communes limitrophes sont: Les Gras, Les Combes, Morteau, Montlebon. La commune possède aussi une frontière avec la Suisse.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
L'istòria del val de Morteau remontariá a la s-|VII|e}}. La municipalitat i aguèt creat lo 11 de novembre de 1790 jol nom de Grand’Combe de Morteau, tal #qu'illustrat sus la mapa de Cassini. Aquel es pas de contunh #qu'en 1937 que la municipalitat #prene lo nom actual de Grand’Combe-Châteleu.
L’histoire du val de Morteau remonterait au. La commune fut créée le 11 novembre 1790 sous le nom de Grand’Combe de Morteau, tel qu'illustré sur la carte de Cassini. Ce n'est ensuite qu'en 1937 que la commune prit le nom actuel de Grand’Combe-Châteleu.
Asilha lo Comtal
Istòria
Sant Julian foguèt lo sèti de l'archipreirat de Menerbés. Al sègle XIV venguèt Asilhan lo Comtal fins al sègle XVI}. Vila liura, foguèt administrada per los seus cònsols elegits.
Al començament del sègle XIII, Asilha coneguèt lo catarisme amb un ostals dels Perfèits. En 1289, Eustache de Lévis fondèt, o restaurèt, lo convent dels cordelièrs fòra los barris. En 1331, sa filha fondèt dins los barris l'Abadiá Reiala de Santa Clara.
A la fin del sègle XIX, amb l'arribada del tren (linha de Mos a Caunas de Menerbés), lo comèrci e l'industria se desvolopèron.
Economia
Viticultura: Corbièras
Lòcs e monuments
thumb|center|1000px|Vista panoramica d'Asilha al pè de la [[Montanha Negra.]]
Bonneville-sur-Touques
Bonneville-sur-Touques es una comuna normanda, situada dins lo departament de Calvadòs e la region de la Bassa Normandia.
Reinosa
Reinosa es un municipi de la província de Cantàbria.
Lista de las carrièras de Caors
Aqueste article recensa las carrièras de Caors.
Bonneville-sur-Touques
Geografia
La municipalitat es fòrça prèpa de l'aglomeracion Deauville-Trouville, a quatre quilomètres, sus la Touques.
La commune est très proche de l'agglomération Deauville-Trouville, à quatre kilomètres, sur la Touques.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Bulgaria
Bulgaria (en bulgar България, Bălgarija), oficialament la Republica de Bulgaria (en bulgar Република България, Republika Bǎlgarija), es un país dels Balcans, situat en riba de la mar Negra, al nòrd de Grècia e Turquia, al sud de Romania e a l'èst de Serbia e de la Macedònia del Nòrd.
Sa capitala es Sòfia e lo gentilici es bulgar -a.
Henri Sainte-Claire Deville
Henri Sainte-Claire Deville (11 de març de 1818 - 1 de julhet de 1881) foguèt un quimista francés famós per son trabalh sus lo desvolopament dei procès d'industrializacion de l'alumini.
Bulgaria
Lo 25 d'abril de 2005, a Luxemborg, Bulgaria signa son tractat d'adesion a l'Union Europèa qu'es en vigor dempuèi lo de 2007, al meteis moment que Romania.
Henri Sainte-Claire Deville
Nasquèt dins l'illa antilhesa de Sant Tomàs onte son paire èra cònsol de França. Foguèt educat a París e venguèt mètge e doctor en sciéncias. En 1844, foguèt cargat de l'organizacion de la facultat dei sciéncias qu'èra en cors de creacion a Besançon. I ensenhèt la quimia de 1845 a 1851 avans d'èsser nomat a l'Escòla Normala puei a La Sorbona (1859).
Coma la màger part dei quimistas dau sègle XIX — periòde caracterizat per la descubèrta dei substàncias e de fenomèns quimics novèus gràcias au desvolopament de la quimia modèrna — menèt d'estudis variats. Ansin, en 1841, confirmèt una experiéncia dau quimista polonés Filip Neriusz Walter (1810-1847) e participèt a la descubèrta dau toluèn que li es de còps atribuida. Descurbiguèt l'acid nitric anidre (1849) e lo nitrur de potassi (1857) ambé Friedrich Wöhler). Puei, trabalhèt ambé Jules Henri Debray (1827-1888) sus lei metaus de la mina dau platin, especialament sus lo biais de lo purificar per fabricar un escandau de massa. Tornarmai associat ambé Friedrich Wöhler, estudièt l'allotropia dau silici. Enfin, estudièt lei reaccions quimicas ont es a l'origina de l'introduccion de l'importanta nocion de dissociacion.
Bulgaria
Preïstòria e Antiquitat
En 1800 av. JC, de populacions indoeuropèas (lei Tracis) migrèron dins la region. Demorèron devesits entre mai d'una tribü fins a son unificacion per lo rèi Teres I vèrs 500 av. JC. Au contacte de la Grècia Antica, s'ellenizèron pauc a pauc, especialament a l'entorn dei comptadors marchands de la Mar Egèa e de la Mar Negra. Dins lo corrent dau sègle V av. JC, intrèron dins l'esfèra d'influéncia aquemenida mai gardèron una autonòmia fòrça larga. Tràcia agantèt son apogèu dins lo corrent dei rèines de Sitalcès e de Cotís durant la premiera mitat dau sègle IV av. JC. Destruch per Felip II de Macedònia, l'unitat politica se fragmentèt. Au sègle I av. JC, foguèon somes per lei Romans. La populacion se romanizèt au sud au sègle I ap. JC e au nòrd au sègle seguent.
Henri Sainte-Claire Deville
Pasmens, sei trabalhs pus coneguts se debanèron dins lo corrent deis annadas 1850 quand s'interessèt a l'alumini. D'efèct, en 1855, capitèt de trobar un procès permetent d'obtenir d'alumini metallic. Fondèt alora la premiera manufactura productritz d'alumini e recebèt lo sostèn dau govèrn francés per perseguir sei recèrcas.
Bulgaria
La migracion e l'installacion dei Bulgars dins lei Balcans
Lo pòble bulgar es originari d'un pòble nomada turc de l'estèpa eurasiatica installat dins la region de la Mar d'Azov au sègle VI. Dins lo corrent dau sègle seguent, sota la pression militara dei Khazars, foguèron obligats de migrar en direccion de l'oèst. Formèron alora dos grops. Lo premier s'installèt dins la Vau mejana de Vòlga e foguèt a l'origina dau Khanat dei Bulgars de Vòlga. Lo segond, sota la direccion d'Asparukh, s'installèt dins la Vau bassa de Danubi au nòrd de l'Empèri Bizantin.
Afeblits per leis invasions aràbias, lei Bizantins foguèron obligats d'acceptar aquela preséncia e, en 681, reconoguèron la sobeiranat dau khan Asparukh sus lei regions au nòrd dei montanhas balcanicas. Aquò favorizèt la formacion d'un estat dirigida per una aristocracia militara formada de nomadas eurasiatics mai principalament poblat de populacions eslavas. Mens nombrós, lei nomadas adoptèron a cha pauc la cultura eslava e lo mestissatge entre lei doas populacions foguèt a l'origina dau pòble bulgar actuau. Pliska venguèt la capitala d'aquel ensems. En 864, la creacion d'una glèisa crestiana (de rite grèc) autonòma amb una liturgia en slavon per lo khan Boris confirmèt l'integracion de Bulgaria au sen de l'esfèra eslava.
Leis Empèris Bulgars
En despiech de la religion comuna entre lei Bizantins e lei Bulgars, lei relacions entre lei dos pòbles foguèron sovent conflictualas. Dins lo corrent dau rèine de Simeon (893-927), lei Bulgars capitèron de conquistar Macedònia e venguèron una poissança militara fòrça importanta qu'impausèt lo pagament de tributs regulars ai Bizantins. Constantinòple deguèt tanben reconóisser un títol imperiau au sobeiran bulgar. Pasmens, aqueu Premier Empèri Bulgar declinèt après la mòrt de son fondator. Pèire (927-969) capitèt de gardar la màger part de sei territòris mai, en 971, l'Empèri Bizantin conquistèt lei regions orientalas de l'Empèri Bulgar. Puei, Samuel (991-1014) assaièt de restaurar la poissança bulgara a partir de Macedònia. Dins aquò, son armada foguèt anientada en 1014 per l'emperaire bizantin Basili II. Après aquela desfacha, lo Premier Empèri Bulgar foguèt conquistat per lei Bizantins que formavan tornarmai una poténcia majora sus lo continent europèu après d'annadas de dificultats.
Pasmens, a la fin dau sègle XII, una tiera de crisis dinasticas grèvas minèt l'Empèri Bizantin qu'acomencèt son declin definitiu. Dins lo corrent deis annadas 1180, una revòuta acomencèt au sen dei populacions bulgaras. Dirigidas per Joan Asen e son fraire Pèire, l'insureccion restaurèt aisament un estat independent que sa capitala foguèt installada a Tarnowo. Dich Segond Empèri Bulgar, aquel estat conoguèt son apogèu pendent lo rèine de Joan III (1218-1241). Ocupava alora un territòri similar a aqueu de Simeon e l'autonòmia de la Glèisa bulgara, perduda amb l'afondrament dau Premier Empèri, foguèt tornarmai declarada en 1235. Pasmens, après lo rèine de Joan III, Bulgaria declinèt rapidament e la situacion dau país foguèt agravada a partir de 1272 per d'incursions dei Mongòls dau Khanat de l'Òrda d'Aur. Puei, au sègle seguent, lei Bulgars deguèron faciar la menaça dei Sèrbes que conquistèron la màger part de son territòri sota la direccion d'Estève Dusan (1331-1355). Aquelei desfachas entraïnèron l'afondrament dau poder centrau e lo rèsta dau Segond Empèri se devesiguèt entre dos principats rivaus en 1371 centrats sus lei vilas de Tarnovo e de Vidin. Aquela division favorizèt leis ambicions deis envaïsseires seguents que foguèron lei Turcs Otomans. Tarnovo foguèt conquistada en 1393 e Vidin en 1396. Aquela meteissa annada, la temptativa dei Francés e deis Ongrés de rebutar leis Otomans en Asia mau capitèt a la batalha de Nicòpolis entraïnant l'instauracion de la dominacion turca sus la region fins au sègle XIX.
Lo periòde otoman
La dominacion otomana durèt de la fin dau sègle XIV ais annadas 1870. Fins au sègle XVIII, Bulgaria demorèt alunchada deis autreis estats crestians. Sa glèisa autonòma foguèt suprimida e son clergat restacat au patriarcat grèc de Constantinòple. Aquò entraïnèt la difusion de la liturgia grèga e l'abandon d'aquela en slavon. D'autra part, l'aristocracia bulgara foguèron obligada de se convertir a l'islam (aquelei que refusèron foguèron desportats en Anatolia) e de colonias turcas foguèron installadas. Pasmens, lo nombre de conversion au sen dau pòble demorèt limitat.
A partir de la fin dau sègle XVIII, lo declin de l'Empèri Otoman e l'avançada de la frontiera russa en direccion dau sud rompèt l'isolament dau pòble bulgar. En parallèl, se formèt una elèit novèla, principalament eissida de la borgesiá que contraròtlava lei cambis comerciaus e artesanaus, que comencèt de se preocupar de la cultura e de la defensa dau pòble bulgar. Premier, lo movement èra subretot opausat a la cultura grèga de la Glèisa Ortodòxa (creacion d'escòlas laïcas a partir deis annadas 1830). Aquò foguèt a l'origina d'una agitacion populara importanta e, en 1870, leis autoritats otomanas deguèron acceptar la restauracion novèla de l'autonòmia de la Glèisa Bulgara. Pasmens, lo movement s'èra transformat au contacte deis idèas nacionalistas dau sègle XIX. Ansin, en 1872, un grop de patriotas bulgars organizèt un Comitat centrau revolucionari qu'organizèt una insureccion nacionalista en abriu de 1876.
Dau principat au reiaume de Bulgaria
En 1879, una assemblada de captaus reünida a Tarnovo adoptèt una constitucion e elegiguèt Alexandre de Battenberg, nebòt de l'emperaire rus e militar prussian, coma prince. En parralèl, dins lo principat de Romelia Orientala, lei poissanças adoptèron un estatut organic organizant un poder devesit entre un governador crestian designat per lo sultan otoman e una assemblada en partida elegida.
Tre 1881, Alexandre suspendèt la constitucion e decidèt de dirigir lo país d'un biais autoritari. En mai d'aquò, sei relacions amb Russia se desgradèron. Pasmens, entre 1885 e 1886, capitèt d'organizar un complòt per annexar la Romelia Orientala. D'efèct, un grop de nacionalistas bulgars i prenguèt lo poder en setembre de 1885 e i formèt un govèrn provisòri que demandèt son union au principat de Bulgaria. Aquò foguèt acceptat en 1886 per lei poissanças mai lo succès d'Alexandre foguèt brèu car deguèt abdicar dins lo corrent de l'annada après un còp d'estat organizat per lei Rus.
(1190) Pelagia
(1190) Pelagia es un asteroïde.
Bulgaria
Lei guèrras balcanicas
thumb|Cambiaments territòriaus dins lei Balcans a l'eissida dei [[Guèrras Balcanicas (1912-1913).]]
La Premiera Guèrra Mondiala
Après la crisi dei doas guèrras balcanicas, Bulgaria proclamèt sa neutralitat au començament de la Premiera Guèrra Mondiala. Pasmens, après la declaracion de guèrra de l'Empèri Otoman e d'esitacions lòngas, chausiguèt de jonher lo camp deis Empèris Centraus en setembre de 1915. L'armada bulgara participèt a la conquista de Serbia, que son armada èra menaçada d'enceuclament après la declaracion de guèrra bulgara, a la fin de 1915 e a la conquista de la màger part de Romania en 1916 permetent au Reiaume de reprendre lo contraròtle de la Dobrodja dau Sud. L'Empèri Otoman li cedèt tanben una zòna frontaliera situada a l'oèst d'Andrinòple en 1915. Pasmens, a partir d'octòbre de 1916, Bulgaria deguèt faciar una armada aliada novèla desbarcada per lo pòrt grèc de Salonica. Puei, Grècia jonhèt lo camp de l'Entenduda e una armada serba foguèt reconstituida per lei Francés. En setembre de 1918, lo front bulgar foguèt romput e Ferrand deguèt demandar un armistici avans d'abdicar au profiech de son fiu Boris III. En novembre de 1919, lo tractat de Neuilly impausèt divèrsei pèrdas territòrialas au reiaume bulgar que deguèt abandonar tornarmai la Dobrodja dau Sud a Romania, cedir la Tràcia Occidentala a Grècia (entraïnant la pèrda de l'accès dau país a la Mar Egèa) e cedir quauquei regions lòng de sa frontiera occidentala a Iogoslavia. En 1923, aquelei clausas foguèron agravadas per l'expulsion de 250,000 Bulgars de Tràcia Occidentala per leis autoritats grègas.
L'entre doas guèrras
Lo periòde de l'entre doas guèrras foguèt caracterizat per una tiera de crisis politicas e economicas. D'efèct, en 1919, la monarquia afeblida deguèt laissar lo poder a Alexandre Stambolijski, cap d'un partit agrarian (l'Union populara agrariana fondada en 1899) e presonier dau regime de 1915 a 1918. En 1920, ganhèt leis eleccions e organizèt una reforma agrariana importanta. Ganhèt largament leis eleccions seguentas en 1923 mai foguèt reversat e fusilhat per un còp d'estat militar. Après una temptativa mancada d'insureccion comunista, un govèrn conservador e reaccionari se formèt, dirigit per Alexandar Cankov. Aperaquí 20,000 comunistas ò stambolijistas foguèron executats fins a 1926. Puei, Cankov foguèt remplaçat per lo generau Andrej Ljapcev de 1926 a 1931. En 1931, d'eleccions democraticas foguèron organizadas e ganhadas per lei partisans de la democratizacion dau regime. Pasmens, en 1934, un còp d'estat militar novèu se debanèt. Tre 1935, Boris III capitèt d'eliminar lei militars de la direccion dau país. Dins aquò, lo regime demorèt dictatoriau.
La Segonda Guèrra Mondiala
En febrier de 1940, en fàcia dei tensions intèrnas e extèrnas, Boris III nomèt Premier Ministre Bogdan Filov qu'èra un admirator d'Adolf Hitler. Bulgaria se raprochèt alora rapidament d'Alemanha. Gràcias a son sostèn, poguèt reprendre possession de la Dobrodja dau Sud en setembre de 1940. Aqueu succès favorizèt l'integracion dau país au sen dau sistèma d'alianças alemand e, en març de 1941, Sofia jonhèt lo Pacte Tripartita signat entre Alemanha, Itàlia e Japon. Lo govèrn bulgar autorizèt lo passatge e l'installacion de tropas alemandas sus son territòri e participèt ai campanhas d'Iogoslavia e de Grècia. I obtenguèt quauquei regions frontalieras sèrbas, Macedònia e la Tràcia Occidentala. Lo govèrn de Boris III i expulsèt 100,000 Grècs en respònsa ais expulsions de 1923. En revènge, acceptèt pas de liurar lei Josieus de Bulgaria ais Alemands ni de participar a la guèrra còntra l'Union Sovietica.
Après la mòrt sobda de Boris III en aost de 1943 que foguèt remplaçat per Simeon II, un enfant de sièis ans, leis autoritats bulgaras assaièron de cambiar de camp. Negocièron sensa succès un acòrd amb leis Aliats occidentaus dins lo corrent de 1944. Puei, en aost, l'intrada dei tropas sovieticas en Romania entraïnèt una declaracion de guèrra de part de Moscòu lo 5 de setembre. Lo govèrn bulgar demandèt un armistici mai s'afondrèt rapidament remplaçat tre lo 9 per un Front de la patria dirigit per lei comunistas. Lo poder novèu ordonèt l'abandon dei regions ocupadas e declarèt la guèrra au Tresen Reich. Consequéncia de l'invasion sovietica, Bulgaria intrèt au sen de l'esfèra d'influéncia de l'URSS en Euròpa de l'Èst. Pasmens, en 1947, lo tractat de patz signat per Bulgaria li permetèt de gardar la Dobrodja dau Sud.
Lo regime comunista
L'impausicion d'un regime comunista prosovietic foguèt relativament aisada en Bulgaria e observèt lei meteisseis etapas que dins la màger part deis autrei país dau blòt orientau. Premier, tre 1945, lo Front de la patria, que gropava de comunistas, de sociaus-democratas e deis agrarians, menèt de purgas duras còntra lei partisans dau regime ancian. Puei, ganhèt sensa dificultat leis eleccions de 1945 (86%) e un referendum organizat en 1946 permetent d'abolir la monarquia. Enfin, après 1947 e la signatura de la patz amb leis Aliats, lei comunistas eliminèron leis autrei partits formant lo Front de la patria. Enfin, en decembre, una constitucion novèla foguèt adoptada que transformèt lo país en republica populara.
En 1949, Georgi Dimitrov, qu'èra lo cap dau govèrn comunista, desmissionèt e foguèt remplaçat per Valko Cervenkov. Fidèu d'Estalin, Cervenkov organizèt una purga violenta còntra lei veterans dau partit sospichats de « titisme » e favorizèt la nominacion de foncionaris formats en URSS. Gardèt lo poder fins a la destalinizacion iniciada per Khruchtchev. Entre 1954 e 1956, deguèt pauc a pauc laissar la direccion dau país a Todor Jivkov que demorèt en plaça fins a 1989. Dins lo corrent d'aqueu periòde, Bulgaria aderèt au Pacte de Varsòvia e foguèt un aliat fòrça fidèu de l'Union Sovietica. Coma dins leis autreis estats de l'Èst, la prioritat foguèt donada ais industrias pesucas e a l'aparelh militar.
En fòra dei dificultats economicas caracteristicas dau blòt sovietic, la question principala d'aqueu periòde foguèt aquela dei 700,000 Turcs e dei Pomacs installats sus lo territòri bulgar. Tre 1949, Cervenkov assaièt de leis expulsar vèrs lo territòri turc. Fins a la sarradura de la frontiera per Ankara en 1951, au mens 150,000 Turcs quitèron lo país. A partir de la mitat deis annadas 1950, Jivkov contunièt aquela politica anti-turca mai la limitèt inicialament a de mesuras vaxatòrias (sarradura d'escòlas turcas, limits impausats a la practica dau culte musulman... etc.). Pasmens, dins leis annadas 1980, per desviar l'ostilitat de la populacion, adoptèt tornarmai una politica d'expulsion (300,000 Turcs expulsats per fòrça en 1989) e d'assimilacion fòrçada (defensa d'utilizar lo turc dins lei luòcs publics... etc.).