cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Patrocle
Patròcle e Aquilles
Una version que se podava contestar al vejaire l'observacion de la barba: portada per Patròcle, Aquilles n'a pas. Alara, se pòt pensar qu'Aquilles es lo jove eromèn e Patròcle l'eraste d'un edat màger, mai que l'admiracion consecutiva a l'amor es aquela de Patròcle per Aquilles, çò qu'afortís la tèsi que Patròcle es l'amant eraste e Aquilles l'aimat eromèn. Los dos òmes s'aman tanben, aquò es incontestable. Platon es de l'avís opausat: dins son Banquet, fa dire a Fèdre que « son de farivlasò, çò que dich Esquil quand fa d'Aquilles l'amant de Patròcle. Aquilles èra mai bèl que Patròcle, e quitament mai bèl que totes los éròis, es donc plan mai jove, coma l'indica Tanben Omèr. » Malgrat aquel desacòrdi, Fèdre tampauc a pas cap de dobte su las relacions de Patròcle e Aquilles.
E, enseguida, la tradicion s'estabiliza sus la version d'Esquil, mai confòrma a l'estatut social dels dos òmes. Atali, Elian declara alara qu'Alexandre lo Grand coronava la tomba d'Aquilles, Efestion courona aquela de Patròcle, per remembar la relacion similara qu'aviá amb lo rei de Macedònia, qu'èra lo favorit, coma Patròcle èra aquel d'Aquilles.
Patròcle, doble d'Aquilles
vinheta|Patròcle tuant [[Sarpedon malgrat l'arribada de Glaucos, idria protolucaniana de Pintra de Policoro, v. 400 av. J.-C., Musèu nacional arqueologic de Policoro]]
Dins sa mòrt, Patròcle fa figura de doble d'Aquilles. Alara que pendent los cants precedents de l'Iliada, Patròcle sedestria oas que per son amistat e son estacament per Aquilles, dins lo cant XVI, la Patroclèia, essubran metamorfosat en eròi tuant tot sus son passatge pendent son aventura. Tua d'em primièr Pirecmès, cap dels Peonians, Areilicos, Pronòos, Testor e Erialos. Nafra (o tua) Erimas, Anfotèr, Epaltès, Equios, Piris, Tlepolèm, Ifèu, Evippe e Polimèla. Puèi encontra un combatant de tria, Sarpedon, cap dels combatants licians e filh de Zèus. Tua dins un duèl qui remembra aquel opausant Aquilles a Memnon, cap dels Etiopians — combat contat dins l'Etiopidia, una de las epopèias del Cicle troian, qu'utilisèt per exemple Quint d'Emirna.
Après aver tuat Sarpedon, Patròcle contunha sa lançada, e decidís de s'atacar quitament a Tròia. S'agís de la sola escasença, abans aquela d'Aquilles, d'un eròi decident sol de lançar l'assalt contra las parets de la vila. L'episòdi es tipic d'Aquilles, e daissa suggegir un repòrt dels tèmas del Pleid cap a Patròcle. Contunha sa virada murtrièra, tuant Equeclos, Adraste, Autonòos, Perimos, Epistor, Melanippe, Elasos, Molios e Pilartès. Omèr declara alara que « los Aquèus auriá pres Tròia de las nautas pòrtas mercé a o amb Patròcle », s'aviá pas estat arrestat per Apollon. Lo dieu li declare, establissent lo parallèl, que:"« (...) Lo destin vòl pas""Que la ciutat dels cranes Troians siá presa per ta lança,""Ni per aquela d'Aquilles, un eròi plan mai fòrt que tu"Patròcle recula enseguida d'un pas, abans de tornar al combat e de trapar lèu la mòrt. Coma Aquilles, es tuat per un mortal (Paris per Aquilles, Eufòrb puèi Ectòr per Patròcle) ajudat per un dieu (Apollon dins ambedos). Ambedos cason jols barris de Tròia, ont sont enterrats. Dins ambedoas escasença, una longa batalha (durant una jonada entièra) se debana sus lors còrs, aparat per Ajax. Enfin, los jòcs funeraris donats per Aquilles en onor de Patròcle susprenent per lor grandor, disproporcionada a la naissença de Patròcle. De fach, son l'exacta replica de jòcs que serán donadas en onor d'Aquilles.
Patròcle, doble d'Antilòc
Doble d'Aquilles dins sa mòrt, Patròcle es tanben lo doble d'Antilòc, filh de Nestòr. Antilòc es un autre amic plan car del Peleid, precisament aquel qu'es encargat pels Aquèus de li anonciar la mòrt de Patròcle. Antilòc morís de la man de Memnon, que li lèva las armas. Aquilles furiós decidís de venjar sa mòrt, e provòca l'Éthiopien en duèl, episòdi comparable exactament a la mòrt de Patròcle e a la venjança d'Aquilles.
Figaró-Montmany
Figaró-Montmany es un municipi de la província catalana de Barcelona e de la Generalitat de Catalonha.
Ignasi d'Antiòquia
Ignasi d'Antiòquia (Ἰγνάτιος en grèc ancian), nascut en Siria de cap a 35 o 50 e mòrt probablament en 107 o 113, qu'esté un martir crestian e, segon la tradicion, lo tresau avesque d'Antiòquia, arron de Sant Pèir e d'Evòdi, au quau e succedí de cap a 68.
Saiat
Saiat [saˈjɔ] (Sayat en francés) z-es una comuna occitana dau departament dau Puèi de Doma e la region d'Auvèrnhe..
Nòtas
<references group="N"/>
L'Estany
L'Estany es un municipi de la província catalana de Barcelona e de la Generalitat de Catalonha.
L'Espunyola
L'Espunyola es un municipi de la província catalana de Barcelona e de la Generalitat de Catalonha.
Nartubi
thumb|right|[[Fotografia de Nartubi a La Mota.]]
Feusinas
Feusinas o Feusina (Feusines en francés) es una comuna, apertenent probable a Occitània e a Lemosin, situada dins lo departament d'Endre e la region dau Centre e Vau de Léger.
Comunas vesinas
400px|gaucha||Distanças e posicion relativa
Linha von Wartburg
thumb|right|250px|En irange, la linha von Wartburg. En blau, lo limit actual entre lenga d'oïl al nòrd e occitan e arpitan al sud.
La linha von Wartburg (o linha Nantas-Épinal) es lo nom donat abitualament a una frontièra lingüistica que Walther von Wartburg botèt en evidéncia dins son estudi de 1939 Die Entstehung der romanischen Völker, tradusit en francés en 41 amb lo títol Les origines des peuples romans. Aquela linha permet de destriar, al sègle IX, las varietats septentrionala e miègjornala del galloromanic, , que menèron respectivament a la lenga d'oïl d'una part, a la lenga d'òc e al francoprovençal de l'autra. Pr'aquò, foguèt Jakob Jud (1882-1952) que la senhalèt pel primièr còp.
thumb|right|400px|Lengas de l'espaci « galloromanic » 1 Limits actuals de la lenga occitana 2 Limits ancians de la lenga occitana 3 Limits actuals del francoprovençal 4 Limits ancians del francoprovençal 5 Limits meridionals del francés al sègle VIII (linha Von Wartburg) 6 Limits meridionals del francés al sègle XIII . 7 Limits del breton al sègle XIX. 8 Limits del breton al sègle IX. 9 Limit actual de las lengas germanicas 10 Pèrdas del français al respècte de las lengas germanicas 11 Reculament de las lengas germanicas davant lo francés
Una consequéncia del pòblament franc
Los francs s'establiguèron en nombre, aristocratas e paisans, sul territòri nordic possedit per Clodovèu e sul territòri de l'ancian reiaume de Siagre (entre Somme e Léger). Dins aquel airal, la part de populacion franca deviá èsser, segon von Wartburg, al mens de 15% dins lo total al sègle VI, dins un contèxte ont los reis francs s'opausavan pas, a la diferéncia dels visigòts, a la fusion entre las doás populacions. En efècte, los mots manlevats al francic pel francés son non solament de tèrmes militars o feodals, mas tanben de mots utilizats pels paisans e las classas popularas : aune (alna, auna), houx (grefol), osier (vime), houe (marra, aissada), clanche (cadaula, sisclet, luquet). Al sud d'aquel airal, l'ocupacion franca demorèt sonque militara. L'articulacion francica del latin explica las evolucions lingüisticas que donèron al francés sa fisionomia particulara. A l'èst, l'ocupacion burgonda, segon von Wartburg, explica los limits de l'arpitan, teoria remesa en causa desempuèi.
Pr'aquò, per d'autres cercaires, lo latin parlat en Gàllia del nòrd èra dejà diferenciat abans l'arribada dels francs.
Descripcion geografica
La linha Von Wartburg part de la boca de Léger, sièc lo flume entrò Solonha que daissa al nòrd, torna trobar Léger a l'entorn de Cosne. D'aquí, passa al nòrd de Morvan, daissa al sud una partida importanta de Borgonha e l'ensemble de la Franca Comtat abans d'aténher lo sud dels Vòges.
Walther von Wartburg dona l'exemple del nom del fau. Lo limit al sègle XX entre lo resultat del francic *haistr, hêtre en francés, e los resultats del latin fagus comença a l'oèst un pauc al nòrd de Léger, passa près d'Orleans, puèi contunha cap a l'èst, en demorant globalament plan près de la linha von Wartburg.
Ambe lo temps, aquela linha se desplacèt fòrtament cap al sud e venguèt lo limit actual entre, d'una part, lenga d'òc e lenga d'oïl e, d'autra part, lenga d'òc e francoprovençal.
Anciana preson d'Umeå
thumb|250px|L'anciana preson d'Umeå, vista dempuèi Storgatan L'anciana preson d'Umeå (en suedés: Umeå gamla fängelse) es un bastiment istoric de la vila suedesa d'Umeå. Coma mantun autre monument istoric de la localitat, se tròba dins la carrièra principala, Storgatan, al numèro 62.
L'edifici foguèt construch en 1861 e es una de las unicas construccions de la vila que resistiguèt a l'incendi que destrusiguèt la màger part de la localitat en 1888. Posteriorament, a partir de las annadas 1980, l'estructura foguèt transformada en teatre e mai tard remodelada en otèl durant las annadas 2000.
Trèma
Lo trèma ( ¨ ) es un signe diacritic de l'alfabet latin eritat del trèma grèc. Es format de dos punts juxtapausats.
Lo trèma es a vegada lo meteis signe grafic que l’umlaut alemand, pasmesn se sa significacion e son origina son diferentas.
Usatge obligatòria
Lo trèma s’emplega de biais obligatòri per indicar que i e u fan un iat (abséncia de diftong) amb la vocala precedenta: aï, eï, aü, eü, oü. Ex: esbaïr, saïn, Preïstòria, aürós, reünir, groüm.
Excepcions:
Usatge facultatiu
Lo trèma es d'usatge facultatiu per destriar:
En catalan
En catalan, lo diarèsi també s'utilisa sus las vocalas i e u per indicar qu'aquelas forman pas lo diftong, mas un iat, amb la vocala anteriora: veïna, llaüt, agraït, continuï, obeïes...
Es posa dièresi en els casos següents: I a d'excepcions per
En français
En francés coma en grèc, lo trèma se pòt plaçar sus las vocalas e, i, u (e y dins de noms d'ostal) per indicar, normalament, que la vocala que precedís la cal prononciar de biais separat e fa pas partit d'un digramma. Per exemple, maïs /ma.is/ (milh) e mais /mɛ/ (mas).
En espanhòl
En espanhòl corrent lo trèma (diéresis) s'emplega pas que sus la 'u' afin d'indicar qu'aquela letra se deu prononciar quand apareis dins los grops "güi" (lingüística [liŋˈgwistika]) e "güe" (agüero [aˈɰweɾo]). En castelhan ancian lo trèma aviá lo meteis ròtle dins d'autres grops coma "qüa", "qüe" e "qüi", per donar los groos [kwa], [kwe] e [kwi] que son ara escrich 'cua', 'cue' e 'cui' respectivament.
Khalistan
vinheta|Bandièra del movement. Lo Khalistan (Panjabi: ਖਾਲਿਸਤਾਨ) es lo nom de l'Estat reivindicat pels independentistas sikhs. Englobariá tota la region del Panjab indian, Chandigarh e cèrtas parts d’Haryana, Himachal Pradesh, Jammu e Cashmir e Rajasthan. Literalament, lo mot «Khalistan» significa «tèrra (stan) pura (khali)». Lo movement foguèt durament reprimit pel govèrn indian pendent las annadas 1980 e 1990.
Trèma
En albanés
Dins l'afabet albanés la letra ë es independanta. Es plaçada après la letra e.
En suedés e finés
Dins los alfabets suedés e finés, ä e ö son de letras independantas. Son plaçadass a la fin de l'alfabet, après z e å, e an la metaissa origina que la ä e la ö alemandas.
En ongrés
En ongrés, ö e ü son de letras independantas, plaçadas après las ó e ú. Le trèma ongrés fa passar una vocala dicha « grèva » o « prigonda » (formada amb tot lo volum de la boca e ressonant dins la garganta) cap una vocala « aguda » (formada amb un volum bucal sarrat per la lenga e ressonant dins lo fons de la boca). Lo trèma long ongrés es encara una simpla modificacion de la longor del son. Atal, la ö longa es ő e la ü longa es ű. Son tanben de letras destriadas de l'alfabet ongrés.
Lengas oceanianas
Lo trèma es utilisat pels lingüistas dins de lengas du Vanuatu coma l'araki e lo mavea, per presentar las consonantas linguolabialas : m̈ [n̼], p̈ [t̼], v̈ [ð̼].
En rus
Lo rus utilisa lo trèma sus la letra е per notar lo son [jo] accentuat. Atl vèm все (« totes ») e всё (« tot »). La letra ё apareis sovent en remplaçament d'una letra е o о jos l'accent, per exemple весёлый (« gaujós ») / весело (« gaujosament »). Mas aquel destriament apareis rarament fòra delsobratges destinats a l'ensenhament: s'escrui egalament все o всё, lo lector deu far la diferéncia a l'oral. La letra ё nota tanben a vegada los sons [ø] e [œ] dins la transcripcion de mots estrangièrs.
En ucraïnian
L'ucraïnian coneis pas la ё russa, mas utilisa lo trèma per destriar ї [ji] de і [i].
Salses
Salses (en francés, Salses-le-Château) es una comuna catalana, situada dins lo departament dels Pirenèus Orientals e la region d'. Es una vila de Rosselhon (Catalonha Nòrd) situada en riba de l'Estanh de Leucata o de Salses e a qualques quilomètres de la còsta Mediterranèa. Lo nom ven del latin e fa referéncia a la font salada al pè de las Corbièras. Es considerat coma lo punt mai septentrional dels Païses Catalans, definits popularament, malgrat que en realitat lo mai septentrional siá Òpol i Perellós e es doncas lo tèrme amb Occitània (Lengadòc).
Foguèt un punt estrategic de la Via Domícia entre Perpinhan e Narbona. Lo vilatge tornèt èsser poblat per Anfós II d'Aragon que concediguèt, entre autres privilègis, l'abolicion dels mals usos. A partir del tractat de Corbeil, en 1258, la frontièra entre lo Principat e França foguèt establida entre Salses e Leucata.
Istòria
Lo toponim Salses foguèt ja mencionat dins l'Antiquitat. Al sègle I, Pomponi Mela fasiá mencion de Salsulae fons, e al sègle III, de documents pòrtan lo nom de Salsulis coma una estacion etapa de la Via Domícia. Lo toponim s'explica per las aigas saladas, contenent de magnèsi, que sorgisson en divèrses luòcs.
Salses èra un dels 21 luòcs reials de Rosselhon perque presentava fòrça avantatges. Dos representants de la vila de Salses, elegits pels abitants, dispausavan d'un sèti a las Corts de Barcelona.
A partir de la mitat de sègle XI se sona d'una familha senhorala del nom de Salses. Lo nom del primièr es Guillem Oliba e Sàlsens
thumb|325px|right|[[Castèl de Salses|Fortalesa de Salses, bastida per Ferran II en 1497.]]
Edat Mejana
Lo castèl de Salses, que foguèt bastit al tèrme sud d"Occitània amb Catalonha, al sègle XI. Lo primièr document que ne fa mencion es de 1047, proprietat dels comtes de Rosselhon. Dins aquela epòca, l'abadiá de la Grassa aqueriguèt de nòvas tèrras dins lo tèrme de Salses: la font majora e extrèma de Salses, lo seu molin e divèrsas tèrras (1095, 1100 e 1101). Es dins aquel luòc, que se nomena uèi Al damunt dels molins, ont es erigida la Pòrta dels Païses Catalans.
Mas, Anfós II d'Aragon, qu'aviá eretat del comtat de Rosselhon e, en consequéncias, dempuèi lo castèl de Salses, encarguèt l'abat de La Grassa de gestionar la majora partida de las seunas proprietats (1192), e promoguèt la fondacion, sul luòc de l'antica vila de Salses, d'un vilatge nòu ont concediguèt de privilègis
Lo rei Pèire I, filh d'Alfons, balhèt mai de franquesas a las gents de Salses per mejan d'una carta de privilègis (21 de febrièr de 1213).
En 1385 i aviá a Salses 69 lars que las pèstas a las guèrras de la fin de l'Edat Mejana demesiguèt fòrça. A la fin del sègle XV, solament èran 33 e en 1515, pasmens de 10 fuòcs. Una de las causas primièras d'aquela despopulacion es segurament l'arroïnament e lo sacatge de la vila, per las tropas francesas, jos Ferrand II d'Aragon (1496).
Edat Modèrna
La glèisa parroquiala dedicada a Sant Estève que èra estada demolida en 1496 pels franceses, tornèt èsser bastida entre 1552 e 1584, e restaurada jol reialme de Loís XIV de França. L'edifici patiguèt encara a causa de l'afrontament entre catalans e franceses lo 19 de setembre de de 1639. Los catalans vincèron los franceses al crit de Visca la Terra!.
Ali
thumb|right|Representacion d'Ali e de [[Maomet dins un manuscrit dau sègle XIV.]]
Salses
Edat Modèrna
Lo castèl de Salses, qu'es al pè del mont, vigila la plana de Rosselhon e l'ancian camin de Perpinhan a Narbona, correspondent mai o mens l'antica Via Domícia. Al tèrme amb Occitània, als sègles XIII a XVII), lo castèl foguèt un punt estrategic d'importància.
Ali
Ali ibn Abi Talib (vèrs 600 - 27 de genier de 661) es lo quatren califa de la comunautat musulmana après la mòrt de Maomet. Cosin dau Profèta, es de còps presentat coma lo premier musulman. Succediguèt a Othman ibn Affan (644-656) coma califa en 657 e lo demorèt fins a sa mòrt en genier de 661. Pasmens, en causa de sei projèctes de reformas tròp radicaus per l'aristocracia militara aràbia, son califat foguèt trebolat per plusors guèrras civilas e Ali foguèt finalament tuat per un assassin kharijita. A sa mòrt, sa succession foguèt usurpada per Muawiya, lo fondator dau Califat Omeia. Pasmens, lei partisans d'Ali refusèron de seguir lo califa novèu. En plaça, sostenguèron lei drechs de sei fius, Hassan e Hussein, e formèron pauc a pauc la branca chiita de l'islam.
Aqueu ròtle complèx dona una plaça particulara a Ali dins l'istòria de l'islam. Lei chiitas lo considèran coma lo successor legitim de Maomet e lo premier imam. Sa tomba, probablament situada a Najaf, es un luòc sacrat major dau chiisme, objèecte de romavatges regulars. Per lei sunitas, l'assassinat d'Ali marca la fin dei califas « ben dirigits », es a dire lei successors dirèctes de Maomet. Enfin, lei decisions d'Ali son egalament a l'origina de la formacion dau kharijisme, la tresena branca de l'islam actuau.
Salses
Edat Modèrna
Aguèt un ròtle fòrça important pendent la Guèrra de Trenta Ans e dels Segadors
thumb|left|300px|Interior del [[Castèl de Salses]]
Ali
Jovença e formacion
La data de naissença precisa d'Ali es desconeguda. Es estimada vèrs 600 mai coma sa naissença es l'objècte de plusors racòntes legendaris, lei causas son en realitat pauc claras. Una data anciana sembla aumentar son prestigi car sa conversion volontària a l'islam a alora mai de meriti. Son paire èra dich Abu Talib (539-619). Relativament paure, èra un oncle de Maomet e totei seis enfants jonhèron lo camp dau Profèta. En revènge, eu refusèt totjorn de se convertir.
Ali faguèt partida de la premiera comunautat musulmana e es de còps citat coma lo premier convertit. Cosin de Maomet, venguèt rapidament un de sei companhons pus important e lo Profèta l'eduquèt e lo considerèt coma son fiu. Ali participèt ansin a la màger part dei batalhas menadas per lei musulmans per conquistar La Mèca. De mai, recebèt la direccion de Medina en 630 durant la batalha de Tabuk. Maomet li donèt tanben una de sei filhas, Fatima Zahra (entre 604 e 615 - vèrs 632), coma esposa. Lo pareu aguèt quatre enfants : Al-Hassan ibn Ali (624-670), Al-Hussein ibn Ali (626-680), Zaynab bint Ali (626-682 ò 684) e Umn Kulthum bint Ali (627-681).
Salses
Economia
L'economia es basada sus l’agricultura, sobretot la cultura de la vinha. Se produson de vins doces, per l'aperitiu o dessèrts: Ribesaltes (muscat), Costièras de Rosselhon Vilatge (vins roges). La Societat Cooperativa Agricòla dels vins comercializa mai de de vin.
Ali
Lei premiers successors de Maomet
En 632, durant son darrier romavatge a La Mèca, Maomet designèt publicament Ali coma son successor. Pasmens, aqueu messatge es interpretat de dos biais diferents per lei musulmans. Per lei sunitas, la declaracion se limita a l'eiretatge materiau laissat per lo Profèta. Per lei chiitas, aquò regarda tanben lei domenis espirituau e religiós. Ansin, en 632, a la mòrt de Maomet, una assemblada de companhons dau Profèta se reüniguèt a Medina e designèt Abu Bakr (632-634) coma cap dei musulmans amb lo títol de califa.
Salses
Economia
Los autres produches agricòlas son los fruches: abricòts, persècs e amètlas. E mai, i a ortalissa: saladas, tomata, carchòfa, caul flors, baneta e espargue.
Ali
Lei premiers successors de Maomet
Ali participèt pas a aquela designacion car èra demorat a La Mèca per s'ocupar dei funeralhas de son cosin. Refusèt de reconóisser l'eleccion d'Abu Bakr e de sei successors, Umar (634-644) e Othman (644-656). De mai, revendiquèt una autoritat religiosa superiora. Aquò entraïnèt pauc a pauc de tensions entre lei partisans dei califas, poderós au sen de l'armada, e lei partisans d'Ali, pus favorables a una integracion dei pòbles vencuts e convertits.
Magma
thumb|Lava basaltica a [[Hawaii sortida d'un magma basic]] Lo magma es un materiau rocassós en fusion e non cristalizat que sa consisténcia es fluida o viscosa. Contèn tanben de gas volcanics en solucion e qu'es formada a partir de la fusion totala o parciala dau mantèu terrèstre. Es a l'origina dau volcanisme a la superficia terrèstre. D'efèct, lo magma remonta generalament vèrs la superficia en causa de sa densitat pus febla. Forma alora de sèrvas dins la litosfèra onte va subir una cristalizacion parciala o totala e un començament de desagatge. Se la pression o la coesion dei jaç geologics a l'entorn de la sèrva son pas sufisentas per lo contenir, lo magma va contuniar de remontar de lòng d'una chaminèia volcanica fins au volcan. Quand lo magma aganta la superficia, forma de produchs volcanics solids coma la lava o lei tefras.
Salses
Vejatz tanben
Estanh de Leucata o de Salses
Ligams extèrnes
)]]
Ali
Lo califat
Dicha Premiera Fitna, la guèrra pòu se devesir en doas partidas. Dins la premiera, Ali bateguèt lei fòrças d'Aicha, la veusa de Maomet, a la batalha dau Camèu dins la region de Basra. Aicha acceptèt d'arrestar lo combat e de s'entornar dins la Peninsula Aràbia. Dins la segonda, Ali foguèt tornarmai venceire a la batalha de Siffin còntra lei tropas dau clan omeia menada per lo governador de Damasc, Muawiya. Pasmens, a l'eissida dau combat, Ali acceptèt la proposicion de son adversari de se sometre a un arbitratge.
Aquò escandalizèt lei musulmans pus radicaus que consideravan coma un blasfèmi lo fach de laissar d'èssers umans jutjar la decision – d'origina divina segon elei – d'eleccion d'un califa. Aquelei radicaus se revoutèron e foguèron chaplats a la batalha de Nahrawan. Lei subrevivents s'enfugiguèron e formèron la branca kharijita de l'islam. Aquò afebliguèt la posicion d'Ali, posicion encara mai afeblida après que leis arbitres aguèsson conclut a son illegitimitat. Aprofichant aquela decision, Muawiya reprenguèt lo combat e ocupèt Egipte quauquei mes pus tard. Fòrça afeblit, Ali foguèt finalament assassinat per un kharijita lo 27 de genier de 661. Son fiu, Hassan, renoncièt a sei pretencions au Califat. Aquò laissèt lo poder a Muawiya e ais Omeias.
Eiretatge e influéncia
thumb|right|[[Fotografia dau tombèu d'Ali a Najaf.]]
Personatge centrau de la Premiera Fitna, Ali aguèt un ròtle fondamentau dins la formacion dau sunisme, dau chiisme e dau kharijisme. Pasmens, lei diferentei brancas an pas la meteissa interpretacion de son califat. Lei sunitas reconoisson generalament la legitimitat de l'eleccion d'Ali mai accèptan tanben aquela deis Omeias après 661. Au contrari, per lei kharijitas, Ali es un traite que someteguèt la volontat divina – l'elegir coma califa – a un arbitratge uman e qu'ataquèt lei rebèls kharijitas a Nahrawan.
Lo ròtle pus important d'Ali es dins l'islam chiita. D'efiech, dins lo chiisme, Ali es lo premier imam, es a dire la guida espirituala e temporala de la comunautat islamica. Son mausolèu de Najaf es considerat coma lo tresen ò lo quatren luòc pus sacrat per lei chiitas après La Mèca, Medina e Jerusalèm. En causa de son prestigi, son relarg es vengut una importanta necropòli de mai de cinc milions de personas enterradas. Pasmens, dins d'autrei tradicions, Ali èra estat enterrat a Mazar-i Sharif en Asia Centrala.
Ali es tanben considerat coma lo mèstre de la retorica aràbia. Es l'autor de plusors citacions, sermons e reflexions que son estats compilats dins d'obratges coma lo Nahj al-Balagha, lo Ghurar al-Hikam wa Durar al-Kalim ò lo Du'a Kumayl. Dins aquò, aqueleis òbras son desenant principalament estudiadas per lei chiitas.
Magma
La proprietat principala d'un magma es sa concentracion de silici que va influénciar la velocitat de remontada e la liberacion dei gas :
Bibliotèca de l'Universitat d'Umeå
thumb|250px|Dintrada de l'Universitat dempuèi Lindellhallen La Bibliotèca de l'Universitat d'Umeå (en suedés: Umeå universitetsbibliotek), sovent coneguda per las siglas UmUB, es la bibliotèca mai granda de la region de Norrland.
Creada en 1964 gràcias a una part del fons de la bibliotèca de la vila, es una de las sèt bibliotècas de Suècia que, coma o especifica la lei, recebon dirèctament un exemplar de totes los libres publicats pels editors suedeses.
Son fons compta actualament a l'entorn d'1,5 milion d'òbras.
Istòria
L'embrion de la Bibliotèca de l'Universitat d'Umeå nasquèt amb l'espelida de la Bibliotèca Scientifica de la vila (en suedés: Vetenskapliga biblioteket i Umeå) que foguèt crada en 1950 al sen de la Bibliotèca municipala. Tre l'an seguent l'institucion novèla foguèt reconeguda coma de primièr òrdre pel nòrd de Suècia.
Se desvolopèt puèi dapasset per créisser e poder prestar sos servicis a la recerca e a l'ensenhament universitari. Coneguèt una reorganizacion ulteriorament per venir la Bibliotèca de l'Universitat d'Umeå quand aquesta foguèt fondada en 1965. Son evolucion contunhèt amb la construccion d'un bastiment novèl sul campus de l'Universitat, que s'inaugurèt en 1968. Coneguèt tanben d'expansions notablas posteriorament, subretot en 2006.
Recentament lo fons de la bibliotèca s'es enriquit considerablament e constament, subretot gràcias a las donacions de mantuna personalitat suedesa, coma per exemple l'istorian Nils Ahnlund, lo lingüista Björn Collinder, l'economista politic Eli Heckscher e la jornalista e escrivana Sigrid Kahle demest maites autres. Los archius de recerca de la bibliotèca contenon tanben un fons de documents de l'escrivana Sara Lidman.
Norra skenet
thumb|250px|Norra skenet (Lutz del nòrd) Norra skenet ("Lutz del nòrd") es una escultura situada sul campus universitari de la vila suedesa d'Umeå qu'es venguda un simbòl de l'universitat de la region de Vätterbotten. Foguèt realizada en 1967 per l'escultor Ernst Nordin e installada dins l'universitat en 1969. S'agís d'un assemblatge de tubs rectangulars faches d'acièr inoxidable que foguèron soudats amassa diagonalament per donar un volum ovoidal a l'ensems e laissar a sos observadors l'impression d'enlairament de l'estela.
Lo monument que, coma o indica en part son nom, representa l'auròra boreala, un fenomèn caracteristic dels païses mai septentrionals e particularament de l'airal escandinau, èra a l'origina illuminat per un lum intèrn fòrt provenent de quatre espòts al sòl per imitar lo fenomèn natural.
Roye (Sòma)
Roé en picard (Roye en francés) es una comuna francesa, situada dins lo departament de Somme e la region de Picardia.
Geografia
Roye A situat en las ricas planas del Santerre, accessible per la de la autoroute, a unitat|110|km  de París e a unitat|120|km  de Lille e a unitat|45|km  de Amians. Lo Avre, un afluent de la Soma, la trauèssa.
Roye est située dans les riches plaines du Santerre, accessible par la de l'autoroute, à 110 km de Paris et à 120 km de Lille et à 45 km d'Amiens. L'Avre, un affluent de la Somme, la traverse.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Nòtas
<references group=N/>
Saint-Denis-Maisoncelles
Geografia
La municipalitat es en Bocage virois. Lo sieu bourg es al sud de Sant-Martin-de detlos-Besaces, a Unitat|8.5|km  al nòrd-oèst del Bény-Bocage e a Unitat|21|km  al nòrd de Vire.
Sant-Denis-Maisoncelles es en lo conca de la Vire, per lo sieu jos-afluent lo Roucamps #que délimite lo territòri a l'oèst. Lo sieu afluent, la Blanca Ròca, fa foncion de limit al sud-es e confluissi al sud.
Saint-Denis-Maisoncelles est dans le bassin de la Vire, par son sous-affluent le Roucamps qui délimite le territoire à l'ouest. Son affluent, la Blanche Roche, fait fonction de limite au sud-est et conflue au sud.
Le point culminant (194 m) se situe sur une colline au nord-ouest du bourg. Le point le plus bas (104 m) correspond à la sortie du Roucamps du territoire, au sud. La commune est bocagère.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Siagre de Niça
vinheta|Estatua de Sant Siagre sus la [[catedrala de Santa Reparata.]] Sant Siagre de Niça (Siagre tanben en grafia mistralenca; Siagrius o Siacrius en latin ; defuntat en 787 o 788) foguèt un avesque de Niça dau sègle VIII e lo legendari fondator e promier abat de l'abadiá de St Poanç, Cimier. Es considerat coma un sant per la Glèisa Catolica e un sant precongregacionalista dins la Glèisa Ortodòxa.
Biografia
A l'origina monge de l'abadiá de Lerins, Siagre fondèt l'abadiá de Sant Poanç en 775-777. La legenda lo descrich coma un nebot de Carlesmanhe mas sas datas supòrtan pas una tala relacion.
La vita de Siagre conta que coma òme èra discret, totjorn actiu e plen de zèle per la salvacion deis anmas, e qu'acomplís un miracle en ressuscitant un enfant tuat per un cavau.
Siagre moriguèt en 787 o 788. Sa fèsta es lo 23 de mai.
Fígols
Fígols es un municipi de la província catalana de Barcelona e de la Generalitat de Catalonha.
Chamesol
Chamesol es una comuna francesa, situada dins lo departament de Dobs e la region de la Franca Comtat.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Fogars de la Selva
Fogars de la Selva es un municipi de la província catalana de Barcelona e de la Generalitat de Catalonha.
Fogars de Montclús
Fogars de Montclús es un municipi de la província catalana de Barcelona e de la Generalitat de Catalonha.
Gara centrala d'Umeå
thumb|250px|Gara centrala d'Umeå La Gara centrala d'Umeå (en suedés: Umeå centralstation o de forma abreujada Umeå C) es la gara principala e mai anciana de la vila suedesa d'Umeå. Foguèt construcha entre 1895 e 1896 e en 2001 venguèt un monument istoric del patrimòni nacional suedés (en suedés: byggnadsminne).
Lo lòc coneguèt una remodelacion importanta tre lo mes de julh de 2010. La gara foguèt alara barrada durant gaireben un an e una segonda gara, Umeå Östra ("Gara de l'Èst d'Umeå"), que dobriguèt lo 7 d'agost del meteis an, se trachèt del trafic ferroviari.
Las òbras de refeccion e reorganizacion, degudas en part a la mesa en plaça de la linha de granda velocitat, la Botniabanan, se faguèron fins al mes de novembre de 2012, mas la gara tornèt dobrir tre la mitat del mes de setembre de 2011.
Espital universitari d'Umeå
thumb|250px|L'Espital universitari de Norrland en 2006 L'Espital universitari de Norrland o Espital universitari d'Umeå (en Suedés: Norrlands universitetssjukhus), tanben conegut jos sa forma abreujada Nus, es un espital situat dins la vila suedesa d'Umeå. Amb sos 5.600 emplegats, es l'estructura ospitalièra mai importanta del nòrd de Suècia.
Lista dels primièrs ministres d'eSwatini
thumb|250px|Blason d'eSwatini. Lo primièr ministre es lo cap de govèrn d'eSwatini. Aquesta es la lista dels primièrs ministres del país, de 1967 fins a uèi.
Edifício Copan
right|thumb|280px|Edifício Copan
Edifício Copan es un gratacèl de São Paulo de 38 nivèls, a una nautor de 140 mètres e la construccion foguèt acabada en 1966.
Siagre
Siagre pòt èsser:
Umeå Energi
Umeå Energi es una companhiá suedesa de ressorsas energeticas e electricas situada dins Umeå, una de las vilas mai importantas del nòrd de Suècia. Es especializada e responsabla del forniment de l'electricitat, e a l'encòp de provesir la climatizacion, lo caufatge e tanben de servicis de telecomunicacion a tot l'airal a travèrs d'una de sas filialas sonada UmeNet. thumb|250px|Centrala de Dåva (Umeå) en 2007
Folgueroles
Folgueroles es un municipi de la província catalana de Barcelona e de la Generalitat de Catalonha.
Fonollosa
Fonollosa es un municipi de la província catalana de Barcelona e de la Generalitat de Catalonha.
Peronè
Lo peronè es un òs de la camba situat sul costat lateral del tíbia, al qual es ligat endessús e endessós. Es lo pus pichon dels dos òsses e, proporcionalament a sa longor, lo mai prim de totes los òsses longs. Son extremitat superiora es pichona, situada vèrs lo darrièr del cap del tibia, jos e a l'exterior de l'articulacion del genolh. Son extremitat inferora se clina un pauc en avant, de tal biais que se trapa sus un plan anterior a lo de l'extremitat superiora ; reganha jol tibia e forma la part laterala de l'articulacion de la cavilha.
Esserval-Tartre
Esserval-Tartre es una comuna francesa, situada dins lo departament de Jura e la region de Franca Comtat
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Aschanska villan
thumb|250px|Lo bastiment istoric Aschanska villan a Umeå L'Aschanska villan ("Villa Aschanska" en occitan) es un immòble istoric situat dins lo centre de la vila suedesa d'Umeå. Lo bastiment, d'estil victorian, foguèt concebut per l'arquitècte Ragnar Östberg, e sa construccion s'acabèt en 1906. Son nom se deu a son proprietari, lo Colonel Wilhelm Aschan. L'edifici es actualament ocupat per un restaurant.
Font-rubí
Font-rubí es un municipi de la província catalana de Barcelona e de la Generalitat de Catalonha.
Aigardent
L’aigardent es una bevenda alcolica obtenguda per la destillacion dels produchs leguents de la fermentacion alcolica.
Les Franqueses del Vallès
Les Franqueses del Vallès es un municipi de la província catalana de Barcelona e de la Generalitat de Catalonha.
Botniabanan
thumb|250px|Passatge de la Botniaban jos un pont a Örnsköldsvik La Linha Botnia, o en suedés Botniabanan, es una linha de camin de fèrre de nauta velocitat situat dins lo nòrd de Suècia. La via, longa de 190 km, va dempuèi l'Aeropòrt de Kramfors e passa per Örnsköldsvik fins a Umeå. Foguèt dobèrta tre 2010 e los trens i pòdon circular a de velocitats importantas que pòdon aténher 250 km/h e mai se per ara i a pas cap de tren d'arribar a de talas velocitats.
Gaià
Gaià es un municipi de la província catalana de Barcelona e de la Generalitat de Catalonha.
Blancafort
Blancafort o Blancafòrt pòt èsser :
Adopcion
En drech de la familha, l' adopcion del latin adoptare (etimologicament : ad optare, « de causir ») significa « donar a qualcun lo reng e los drechs de filh o de filha ». Es a dire, l'adopcion es una institucion per que un ligam de familha o de filiacion foguèt creat entre l'adoptat, mai sovent un enfant e lo o los adoptants, los seus nòus parents que son pas los seus parents biologics. L'adoptat ven l'enfant de l'adoptant (ligam de filiacion) e obten donc de drechs e de devers morals e patrimonials.
L'adopcion pòt aver per objectiu de povesir als besonhs d'un enfant per l'establiment d'una filiacion alara que ne manca car es orfanèl. L'adopcion pòt atal permetre a una persona, l'adoptant de transmetre son eretatge car a pas d'enfant. Pòt tanben eissir de la volontat de crear una familha.
L'adoptat pòt èsser un enfant minor o un major, un orfanèl, l'enfant del conjunt, o un enfant abandonat volontàriament o retirat dels parents par l’Estat. L'adoptant es una persona sola o un parelh, un estrangièr o lo conjunt del parent de l'enfant.
Segon lo drech local, l'adopcion pòt èsser simpla, plenièra, confidenciala o obèrta veire internacionala se l'adoptat ven pas del mèsme país que l'adoptant. De notar que lo drech musulman conéis pas l'adopcion permet una autre procedura: la kafala. Lo drech positiu pòt far coexistir aqueles diferents sistèmas, o n'autoriza sonque d'unes.
La procedura d'adopcion consistís mai sovent en una procedura prealabla d'abandon o d'adoptabilitat de l'enfant seguent d'una procedura d'agrement per l'adopcion e d'enregistrament d'aquela dins l'estat civil.
Istòria
thumb|upright|[[August, nascut Gaius Octavus, que l'adopcion fuguèt anonciada pel testament de Juli Cesar.]]
Nirvana (grop)
Biografia
Fondat en 1987, lo grop desapareguèt en 1994 amb la mòrt del cantaire, guitarrista e compositor Kurt Cobain. Nirvana deven un grop popular en 1991, amb la cançon Smells like teen spirit del disc Nevermind. Aquel succès foguèt sobte e intens. Lo grop, qu'èra estat una formacion de rock alternatiu al mièg de fòrça autras, se retrobèt celèbre quasiment del jorn a l'endeman. En mai, lo public se focalizèt fòrça sus la cançon "Smells Like Teen Spirit", çò que creèt un decalatge enter Nirvana e sos fans novèls : al cap d'un moment foguèron lasses de jogar aquela cançon e comencèron de se trufar del public en la jogant en playback o en fasent d'autras cançons a la plaça dins d'emissions de telé. Lo tresen album, In Utero, es mai sorne que Nevermind e tanben pus experimental. A l'epòca, Kurt Cobain disiá que fòrça fans de Nirvana anavan daissar d'escotar lo grop, qu'anavan pas aimar aquel disc e ne semblava plan content. Es lo darrièr disc que lo grop publiquèt, puèi que Kurt moriguèt pauc de temps après.
Adopcion
Primièras formas d'adopcion: establir una descendéncia
Coneguda dempuèi l'Antiquitat mai anciana, l'adopcion foguèt practicada correntament sonque a partir dels romans. A Roma, l'adopcion se pòt dire « imperiala » e aver per objectiu la designacion d'un successor oficial. Concerna donc mai sovent d'adultes que son adoptats per un autre adulte avent pas de descendéncia a qui transmetre lor patrimòni.
Disparicion, reprobacion de l'adopcion
A la fin de l'Antiquitat, l'adopcion desapareguèt en Euròpa, quitament foguèt enebida dins qualques condicions.
De l'autre costat de la Mediterranèa, l'adopcion es enebida pel drech musulman. S'agís d'una interpretacion de verset 4 e 5 de la sorata 33 de l'Alcoran :
A la plaça, foguèt instaurada la kafala, un sistèma de plaçament sens modificacion de la filiacion.
Reabilitacion de l'adopcion
thumb|L. Blomme Orfanelat de mainats, Anvèrs (1881) Abans l'adopcion que coneissem dempuèi la segonda mitiat del sègle XX, existiguèt mai d'una formas d'adopcion que las mai ancianas venon del drech ellenic puèi del drech roman. Après un long periòde de marginalizacion, le recors a l'adopcion tornèt, segon los païses, entre la fin del sègle XVIII e lo començament del XIX.
A l'epòca de la Revolucion francesa, Hugues Fulchiron citat per Bruno Perreau dins son obrtatge « Penser l'adoption » , soslinha que los revolucionaris i veson la possibilitat d'. Als Estats Units d'America, veguèt al vam a causa de l'imigracion e de la guèrra de Secession. L'adopcion d'un orfanèl indian pel paire Anton Docher a la fin del sègle XIX al Nòu Mexic es un exemple atipic d'adopcion als Estats Units d'America.
En França, l'adopcion modèrna, dins le sens de la creacion d'un ligam de filiacion, prenguèt lo vam al tèrme terme de la Primièra Guèrra Mondiala. Se calguèt alara d' « enfrentar las pèrdas de guèra ». La legislacion evoluè, totjorn cap a facilitar de l'adopcion, fins a 1976 que foguèt fins finala inscricha dins la lei l'objectiu de « far familha ».
Expendiment de l'adopcion
L'adopcion internacionala prenguèt una importança creissenta dempuèi la segonda mitat del sègle XX. Segon Peter Selman augmentèt de 40 % entre 1998 e 2004, an que lis vint principals païses d'acuèlh avián recebut. Dempuèi la tendencia merma. Segon d'autras analisis portant suls 23 principals païses d'acuèlh, s'evaluan  en 2008 e  en 2010. Fàcia a la creissencia dels desplaçaments d'enfants, la comunautat internacionala prenguèt de mesuras totjorn mai nombrosas de reglamentacion e de normalizacion de las proceduras. L'objectiu essent d'aparar los enfants e, subretot, de far obstacle als trafecs d'enfants.
Formas d'adopcion
Coma tota nocion de drech de la familha, l'adopcion demora una matèria regaliana, donc caracterizada per la diversitat segon los Estats mas es l'objècte de nombrosas convencions o acòrdis multilaterals per gerir los efèctes de las adopcions internacionalas.
Sistèma dualista o sistèma monista
En França coma en Espanha lo regime es separat en doas possibilitats: adopcion simpla e adopcion plenièra.
L'adopcion simpla trenca pas lo ligam de filiacion amb los parents biologics de l'adoptat. Apond a aquel ligam de filiacion lo ligam de filiacion adoptiu creant atal una filiacion dobla. Segon los drech nacionals, pòt èsser revocabla. A contrari de l'adopcion simpla, l'adopcion plenièra trenca tot ligam de filiacion amb la familha d'origina de l'adoptat. Es mai soven irrevocabla mas qualques drechs nacionals permetent que siá revisada.
En Aïtí, per exemple, sola l'adopcion simpla es possibla. Al contrari en Soïssa sonque existís un sistèma pròche de l'adopcion plenièra
Adopion obèrta o adopcion confidenciala
Subretot als Etats Units d'America, l'adopcion es dicha « confidenciala » e pròche de las jasilhas jos X. Las originas biologicas de l'enfant adoptat, e subretot del seus parents, son conservadas secretas per prevenir la rencontra a posteriori entre l'enfant e l'un o l'autre dels seus parents biologics.
L'adopcion obèrta es una practica en vigor als Estats Units d'America. Dins son analisi, Florence Laroche-Gisserot, precisa qu' « es pas dotada d'una identitat juridica clara e precisa », qu'apareguèt a l'entorn dels ans 1970 e que se caracteriza « pel fach que los parents biologics encontran e causissant d'espereles los futurs adoptants puèis mantenon de contactes entre eles e l'enfant ». Dins aquel biais, paréis al plaçament volontari de l'enfant.
Drech internacional
L'adopcion es regida per un ensems de tèxtes internacionals de portada e de natura diferenta. De tèxtes cercan a organizar l'adopcion, aparant los drechs de l'enfant; d'autres an per objectiu de facilitar la cooperacion entre païses per facilitar l'adopcion internacionala e lutar contra lo trafec d'enfants.
Tèxtes principals
Existisson dos tèxtes principals de vocacion mondiala sul tèma: la Convencion internacionala dels drechs de l'enfant (CIDE) redigida en 1989 e la convencion sus la proteccion dels enfants e la cooperacion en matèria d’adopcion internacionala de l'Aia de 1993.
La CIDE
thumb|Bandièra de las Nacions Unidas La Convencion internacionala dels drechs de l'enfant (CIDE), tractat internacional adoptat lo 20 de novembre de 1989 per las Nacions Unidas proclama « l'interès superior de l'enfant » (art. 3), l'interès d'aparar l'unitat familhala (art. 9 e 10) mas tanben una « proteccion de remplaçament » (art. 20 e 21).
La convencion crea una ierarquia entre sas protections privilegiant las solucions evitant lo desplaçament de l'enfant. Las quatre solucions localas enumeradas son lo plaçament dins una familha, la kafala dins los païses de drech islamic, l'adopcion e lo plaçament en establiment, aquel darrièr cas devent èsser envisatjar sonqu'« en cas de necessitat ». Quand cap de solucion satisfasanta per l'enfant foguèt pas establida dins son país d'origina, l'adopcion internacionala pòt alara s'envisatjar, aquela devant far l'objècte d'una vigilança particulara.
La convencion internacionala dels drechs de l'enfant s'impausa a totes los païses l'avent ratificada, siá 190 dels 193 Estats reconeguts per l'ONU es a dire levat los Estats Units d'America, Somalia e lo Sodan del Sud.
La Convencion de L'Aia
Lo 29 de mai de 1993, un tractat multilateral de drech privat, la convencion sus la proteccion dels enfants e la cooperacion en matèria d’adopcion internacionala, pausa l'encastre general de cooperacion internacionala en matèria d'adopcion internacionale. Declina los principis de la Convencion internacionala dels drechs de l'enfant e enumèra una seria de règlas visant a aparar l'enfant quand es envisatjada una adopcion internacionala e a facilitar la cooperacion entre los Estats partidas. En decembre de 2012, reuniguèt 89 païses.
Autres tèxtes
Lo 18 de decembre de 2009, l'Assemblada generala de las Nacions unidas adoptèt las « Linhas directriças relativas a la Proteccion de remplaçament pels enfants » que venon completar e renforçar las disposicions internacionalas en vigor. Aquel tèxte se limita a fixar d'orientacions desirablas e a pas cap de valor constrenhenta en drech internacional.
Dins son guida de las bonas practicas n° 2, la conferéncia de l'Aia de drech internacional privat enumèra los cinc principis fondamentals que s'envisatjan simultanèament e concoran, ensems, a la realizacion dels objectius prevists per la convencion :
Drech regional
Remarca: Existís pas de directiva europèa en la matèria. Lo drech de la familha essent exclusit del camp de competéncia de l'Union Europèa.
Organizacion de l'unitat africana (OUA)
Lo 1 de julhet de 1990, l'Organizacion de l'unitat africana adoptèt la carta africana dels drechs e del ben èsser de l'enfant que s'inspira d'una declaracion precedentament adoptada per l'OUA e de la Convenion internacionala dels drechs de l'enfant. La carta dona al tèrmes de la convencion una interpretacion que pren en compte las especificitats del continent african e de sas culturas. Es en vigor dins 53 païses.
Conselh d'Euròpa
Lo 24 d'abril de 1967, lo Conselh d'Euròpa adoptèt la « Convencion europèa en matèria d'adopcion dels enfants » entra en vigor le 26 d'abril de 1968. Lo 26 de genièr de 2000, l'assemblada parlementària del Conselh d'Euròpa adoptèt una recomandacion que denoncia las derivas en matèria d'adopcion internacionala e demanda, entre autre, al Comitat dels ministres del Conselh d'Euròpa d'afirmar encara mai sa volontat politica de far respectar los dreches de l'enfant pels Estats membres.
En 2008, 18 dels 47 Estats membres del Conselh avián ratificat lo tèxte e 3 l’avián signat. A aquela data, una version revisada foguèt elaborada puèi adoptada. A partir 14 de decembre de 2012, aquela version es en vigueur dins 7 dels 47 Estats membres del Conselh. Lo tèxte revisat introduch de novèlas règlas en matèria de consentiment, elarga l'accès a l'adopcion l'obrissent als parelhs non mariadats, omosexuals o eterosexuals, tracta de las questions d'accès a las origins e fixa de condicions d'edat per accedir a l'adopcion.
Proceduras generalas
Tota adopcion deu (dins aquel òrdre) :
Las declinasons d'aquelas quatre obligacions varian fòrça segon los Estats. Constituisson pasmens, normalament, un sòcle comun a l'ensems de las proceduras nacionalas mesas en òbra pels païses avent ratificat la Convencion internacionala dels drechs de l'Enfant.
Segon los païses, los candidats a l'adopcion pòdon èsser somes a l'obtencion d'una agradança prealabla a l'engatjament dels procediments en vista d'adoptar. Las règlas relativas a aquel procediment obesisson al drech nacional de cada país.
Proceduras particulara en cas d'adopcion internacionala
En cas d'adopcion internacionala, se distria las proceduras dels païses avent ratificat la convencion sus la proteccion dels enfants e la cooperacion en matèria d’adopcion internacionala e aquelas dels autres païses.
Dins lo cas dels païses avent ratificat la convencion:
Dins lo cas dels païses avent pas ratificat la convencion :
Problematicas actualas
Dempuèi la segonda mitat del sègle XX l'institucion de l'adopcion passèt per de mutacions prigondas que rebaton las evolucions de las societats e de las mentalitats. Ven un mejan de proteccion de l'enfença, passa las forontièras nacionalas, e s'alunha lentament del modèl de la familha biologica (coneisença de las originas, adopcion omoparentala).