cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
1984 (libre)
Rencontre amb Julia
S'enamorèron e s'amorejèron clandestinament dins una mansarda rendada dins lo quartièr dels proletaris. Sabon que serán condamnats, e que tard o d'ora deuran pagar lo prètz de totes aqueles crimes contra lo partit. Sómian pasmens d’un soslèvament, d’una resisténcia; creson al mite d’una Fraternitat qu'existiriá endacòm e uniriá las gents coma eles contra lo Partit. Es per aquó qu'acaban per anar rencontrat O’Brien, personatge intelligent e carismatic, membre del Partit interior que Winston a l’intima conviccion qu’es un partisant de la Fraternitat. O’Brien lor fa pervenir « Lo Libre » de Goldstein, l’enemic del pòble e del Partit, objècte de l'òdi e de la paur mai intensa en Oceania. I es explicat totas las originas e las consequéncias dels sistèmas politics e de las manipulacions psicologicas mesas en plaça en Oceania.
Conteville (Sòma)
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
1984 (libre)
Arrestacion
Abans la fin de lor lectura, Winston e Julia son arrestats per la Polícia de la Pensada e menats al Ministèri de l'Amor (M. Charrington, que rendava una cambra a Winston e Julia, i aviá amagat un telecran darrièra un quadre). Winston i trapa lo quite O'Brien, que jamai èra membre de la Fraternitat, tot o contrari, perque precisament èra encargat de tracar los « criminals per la pensada ». O'Brien li apren que Winston èra ja reperat coma gaire fisable plan abans qu'el meteis ne prenga consciéncia (sèt ans d'ora)
Winston será torturat e umiliat pendent de jorns e de setmanas veire de meses (la nocion del temps es pas plan precesada a aquel moment de l'istòria car Winston a pas cap d'instrument que se fisar per mesurar lo temps) fins a que pèrda totas la seunas conviccions moralas e siá prèst a acceptar vertadièrament quina que siá vertat, tan contradictòria que siá (2 e 2 fan 5, Winston existís pas en realitat…), del moment qu'emana del Partit.
Conteville (Sòma)
Nòtas
<references group=N/>
1984 (libre)
Arrestacion
La reeducacion s'acaba quand confrontat a sa terror mai fòrta (dels rats), traís Julia e la renega.
En efècte, la tòca del Partit es d'epurar totas las pensadas que li son geinantas abans d'executar aqueles que los an emisas per eliminar çò que Winston nomena « la natura umana ». La leialtat de Winston per Julia èra la darrièra causa qu'anava contra las idèas del Partit, èra doncas l'etapa finala logica de sa « reeducacion ».
Aprenèm fin finala que lo « Libre » de Goldstein es en realitat una creacion del Partit Interior, qu'es a l'origina del regim de l'Oceania, e qu'Emmanuel Goldstein es una figura allegorica al mèsme títol que lo Grand Fraire; çò qu'i es escrich ne demòra pel mens vertadièr segon las paraulas d'O'Brien, donnant una dimension esglasianta d'aquel mond.
Escac de Winston
Relargat, Winston es pas mai qu'una epava voida de sentiments e de dignitat, passant sa vida a l'estanquet. Par hazard torna veire Julia, qu'ela tanben o reneguèt jos la tortura e aquela traïson mutuala trenca lor afeccion.
Pendent la guèrra necessária e de contunh qu'opausa los tres blòts totalitaris, la propaganda pretend qu'una « novèla brilhanta victòria » auriá afavorit magistralament una situacion qu'èra compromesa. Ven alara un admirator beat del Grand Fraire. Morrís benlèu executat d'una bala dins la nuca, tan que son totes los criminals de la pensada un còp lor « foliá » espurgada.
Contèxte
1984 s'inspira d'un obratge de l'escrivan rus Ievgueni Zamiatine titolat Nosautres e sortit en 1920. El tanben dona la descripcion d'una distopia totalitària. Manleva tanben fòrça a La Kallocaïne, distopia de la suèca Karin Boye, publicat en 1940, que pausa lo problèma de la fisança, de la delacion e de la traïson dels pròches dins un regim totalitari.
Parabòla del despotisme modèrne, conte filosofic sul pièger del sègle XX, lo totalitarisme orwellien es de segur inspirat del sistèma sovietic, amb lo Partit unic, lo cap tutelar objècte d'un culte de la personalitat, lo regim d'assemblada, la confusion dels poders, los plans de produccions trienals, lo militarisme de patronatge, las paradas e manifestacions « espontanèas », las filas d'espèras, los eslogans, los camps de reeducacion, las confessions publicas « a la moscovita » e las afichas giantas. Se pòt veire tanben de manlèu al nazisme, al fascisme e a l'stalinisme.
Orwell èra e demorèt un òme d'esquèrra d'una absoluda sinceritat. Abans 1984, aviá per exemple publicat suls fogals obrièrs miserablas dins lo Yorkshire et los caumaires de Middlesbrough (Lo Cai de Wigan). Tanben aviá aderit al Partit trabalhista independant, partit « socialista d'esquèrra » e èra pròche dels marxistas (combatèt dins las milicias comunistas del POUM pendent la guèrra civila espanhòla). Mas èra un socialista « de terren ». Se la drecha conservatritz èran plan segur son adversari politic, èra fòrt exigent contre l'esquèrra. Atal se trufèt de biais crudèl dins un dels seus primièrs romans (E òsca l'aspidistra !, amb lo personatge ridicul de Ravelston) d'una partida de l'« esquèrra » plan alunhada de la realitat sociala e materiala del mond obrièr. Crenhava tant l'« esquèrra morala » satisfacha, que sopçonava de far lo lièch del totalitarisme (mejans lo conferencièr « anti-Hitler » ridicul d' Un pauc d'aire fresc) en 1938. Fin finala, odiava los comunistas, a fortiori « de salon », e mespresava per exemple Jean-Paul Sartre. La misèria materiala demorava per el la misèria materiala, que lo « Partit » siá al poder o que siá los « capitalistas ». I a cap dobte doncas, al contrari de çò que se crei a vegadas, sus sas conviccions socialistas fòrça prigondament antiautoritárias, e Orwell acceptava mal d'èsser recuperat per la drecha, çò que foguèt subretot lo fach de l'accuèlh nordamerican de 1984.
D'autras particularitats de la descopa del Mond dins 1984 son tanben un rebat de las inquietuds d'Orwell. Atal dins lo roman, los Estats Units d'America son censat far partit d'Oceania (que regropa en fach los païses anglosaxons - veire mapa). Orwell vesiá dins los Estats Units d'America, un pauc al biais dels Temps modèrnes de Chaplin, la quintesséncia del mond modèrne tecnomaniac qu'es tanben l'un dels avertisments de 1984.
Fin finala la tèsi qu'Orwell expausa mejan lo manifèste del « traïdor » Emmanuel Goldstein (Del collectivisme oligarquic) supausa que lo poder pòt emplegar la misèria per de fins politicas: Goldstein atribuís las penurias regnant jos l'« angsoc » a una estrategia exprèssa del poder puslèu qu'a un escac economic.
Qualques intellectuals qu'avián conegut lo regim estalinian, coma l'ancian dissident Alexandre Zinoviev, s'acòrdan per saludar l'estonanta intuicion orwelliana dels mecanismes politics e psicologics del totalitarisme, quitament se Zinoviev fa de resèrvas sus l'obratge, que tròba a vegadas un pauc « simplista » ).
Tèmas e personatges
Los personatges e los concèptes inventats per Orwell (Big Brother, Doblapensada, nòvaparla, O'Brien…) venguèron d'arquetips, que pòdon influénciar las sciéncias politicas coma:
Trucatge de l’Istòria e propaganda
Lo Partit a la mainmesa sus l'archiu e fa acceptar la seuna pròpia vertat istorica ne la farlabicant; practica la desinformacion e lo lavatge de cervèl per assetar sa dominacion. Fa tanben desapareisser de personas que venon tròp encombrantas e modifica lor passat, o los tornan, fals testimònis dels interessats per supòrt, pels traïdors, d'espions o de sabotaires. Es lo principi de la « mutabilitat del passat » car « que deten lo passat deten l’avenir ».
Una posicion vertadièrament filosofica sosten l'accion del Partit: la teoria del Partit es que lo passat existís pas d'esperel. Es pas qu'un sovenir dins los esperits umans. Lo mond existís sonque mejan la pensada umana e a gaire de realitat absoluda. Atal, se Winston es l'unic òme a se remembrar qu'Oceania èra una setmana mai d'ora en guèrra contra l'Eurasia e non pas contre l'Èstasia, es el lo fòl e non pas los autres. Quitament se lo fach es objectivament vertadièr, existís (dins lo sens qu'a de consequéncias) sonque dins la memòria de Winston. Lo Partit impausa una gimnastica de l'esperit als òmes (nomenat « doblepensada » en nòvaparla): cal assimilar totes los faches que lo Partit lor lança, e subretot obliar qu'èra autrament. E mai, cal obliar lo fach d'aver obliar.
Grand Fraire e telecrans
Al domicili e suls luòcs de trabalh dels membres del Partit, e tanben dins los luòcs publics, son dispausats de « telecrans », sistèma de videosusvelhança e simultanèament de television, que difusa de contunh de messatges del Partit. Los telecrans permeton a la polícia de la Pensada d’entendre e de veire çò que se fa dins cada pèça ont qualcun es present. Sols los membres del partit interior pòdon arestar lo telecran que se tròba a çò d'el pendent un cort periòde. Se pòt comparar lo telecran dels ecrans gigants de television interactiva que tapissant los murs dels ostal dins Fahrenheit 451 de Ray Bradbury (1953). Alucats en permanéncia, abestisson la populacion amb d'emissions en favor del partit (informacion, cants…). Los pompièrs piromans son encargats de cremar los libres anant contra las idèas del partit e de percaçar los asocials.
Orwell manifestament integrèt al seu recit un novelum que fasiá debat a l'epòca: la television, que lo quite nom èra tot un programa. La confusion entre receptor e camerà èra, en mai, una inquietud frequenta als començaments de la television, de raras personas equipadas se cresent susvelhadas par l'aparelh. Una traça d'aquela angoissa se vei dins Los Temps modèrnes de Charlie Chaplin : Charlot es reprimendat per l'ecran gigant ont apareis son patron, que lo « vei » mejans aquel e que lo seguís dels uèlhs. Se pòt encara veire un rebat d'aquela idèa dins 2001 : una Odissèa de l'espaci, de Stanley Kubrick, que l'ordinator Hal 9000 susvelha de contunh la nau espatiala e los passatgièrs pels seus innombrables e inquietants objectius de camerà rogencs. E plan segur los abitants de l'esglasianta vila sosterranha de THX 1138, de George Lucas, son susvelhat en permanéncia dins lors mendres faches e actes.
Plaça de Sant Jòrdi (Tolosa)
thumb|right La plaça de Sant Jòrdi se situa al centre istoric de Tolosa, es una plaça de las mai anciana de la vila.
1984 (libre)
Grand Fraire e telecrans
Ironicament, lo país de George Orwell, la Grand Bretanha, es ara lo país mai densament equipat en malhums de telesusvelhança: comptam una camerà per 15 abitants.
Plaça de Sant Jòrdi (Tolosa)
Istòria
Al sègle XIII se nomenava plaça Montegon del nom d'un ric proprietàri, mai tard al sègle XIV se bastiguèt al centre de la plaça una capèla dedicada a Sant Jòrdi e un espital. Éra lo luòc de mercats de polalha e inquet. A partir del sègle XVI i aviá lo pilòri, e a vegada un estaudèl. I moriguèron de capítols protestants en 1562 e Joan Calàs i foguèt romput viu en 1762.
1984 (libre)
Grand Fraire e telecrans
En mai, per proder exercir un contraròtle continual al sen de las quita familhas, los enfants son endoctrinats fòrça joves. Son encoratjats a denonciar lors parents al mendre simptòma de manca a l'ortodoxia.
Plaça de Sant Jòrdi (Tolosa)
Activitat
thumb|upright 1.7|La plaça de Sant Jòrdi Ara dins un quartièr sobretot pedon, la plaça de Sant Jòrdi es encara una plaça fòrça animada es cobèrta d'establiments de restauracion e cafés.
1984 (libre)
Grand Fraire e telecrans
Aquel comportament fa pensar a aquel dels enfants jol regim faissista italian, dins las Jovensas hitlerianas, o dins lo sistèma sovietic, que recompensava los joves que denonciavan lors parents e aviá fondat un vertadièr culte nacional amb lo delator presumit Pavel Morozov.
Boc emissari e mòstras d'òdi collectiu
L’ensems dels mals que tòcan la societat es atribuit a un oposant, lo « Traïdor Emmanuel Goldstein », que lo nom e la descripcion fisica semblant fòrça a Lev Davidovitch Bronstein aliàs Trotski. Aquel traïdor es l'objècte de sessilha d'isteria collectiva obligatòria, las « doas minutas d'òdi » que son organizadas jornalament.
Dins lo roman, es tanben considerat coma l'autor d'un libre subversiu que los oposants al regim se passan entre eles. Winston Smith capita a obtenir lo libre, mas apren quand es arrestat que s'agís pas que d'un tèxte redigit pel regim d'esperel.
Destruccion de la lenga e de la logica
Al començament del roman, un membre del Partit Exterior revèla que la version finala del diccionari nòvaparla èra en preparacion per eliminar tot autre mena de pensada e idèa eretica. De mai, los mots nòvaparlas compòrtan pauc de sillabas per se prononciar mai rapidament, son concebuts per èsser prononciats sens reflexion e per anientar l'afècte e la coneissénça intuitiva dels mots e tanben de rendre impossible l’expression e la formulacion de pensadas subversivas. Pr'amor que siá totjorn possible de dire que las decisions del Partit son marrida, será impossible d'argumentar sus aquó. A l’epòca que se passa lo roman, la nòvaparla constituís encara una noveltat, que coexistissiá mai omens amb l’anglés classic. Lo lengatge n'es reduit a una foncion informativa.
La nòvaparla fa l’objècte d’apauriments planificats que la tòca es d'abestiar lo pòble pels contraròtlar melhor.
En mai, lo quite « sens logic » dels assubjectits al regim es alterat. En nòvaparla, per exemple, un mèsme mot coma « canalenga » pòt aver un sens laudatiu s’es aplicat a un membre del partit o pejoratiu s’es aplicat a un enemic del Partit. Ven doncas impossible de l'utilizar per dire de mal d'un membre du Partit. La populacion es aclapada d'eslogans coma: thumb|right|Situacion geopolitica a la fin del roman. La flècha negra representa las atacas d'Eurasia, alara que la blanca representa aquelas d'Oceania. thumb|right|Piramida sociala coma apareis dins lo roman. [[Big Brother es al cap. En dejos, los membres del Partit interior (mens de 2 % de la populacion d'Oceania); puèi los membres del Partit exterior, coma Winston Smith. A la basa de la piramida, sián gaireben 85 % de la populacion de l'Oceania: los proletaris.]]
Angsoc
L’Angsoc, regim d’Oceania, divisís lo pòble en tres classas socialas: lo « Partit Interior », classa dirigenta al poder partejat, lo « Partit Exterior », trabalhadors mejans, e los « proletaris », sosclassa s’amassant dins los quartièrs lords. Lo cap suprèma del Partit es lo Grand Fraire, visatge imortal e adulat placardat suls murs de la vila. Totes los membres del Partit son de contunh susvelhats per la Polícia de la Pensada e cada acte, mot o agach es analisat mejans de « telecrans » (bastit de dos mots coma aqueles en nòvaparla) qu'exploran los mendres luòcs. Winston Smith, membre del Partit exterior, ocupa un pòste de rectificacion d’informacion al comissariat a l'archivu, dins lo Ministèri de la Vertat (Minivert en nòvaparla). Son trabalh consistís a suprimir totas las traças istoricas que correspondon pas a l'Istòria Oficiala, que deu totjorn correspondre a çò que predís lo Grand Fraire.
La mòrt de Winston Smith
Aprèp que foguèt torturat per O'Brien e aver renegat Julia, Winston Smith venguèt un fervorós admirator del sistèma totalitari.
Pasmens, dins la darrièra pagina del libre, aprenèm que será executat per la Polícia de la pensada. Porque aquela darrièra suprimariá un òme qu'es totalament favorable al regime en plaça?
La responsa ven de la quita natura del regim totalitari; la mòrt de Smith significa:
Elements vertadièrs dins lo roman
La correspondéncia d’Orwell indica que son projècte èra de lançar un avertiment contra los totalitarismes, subretot a una esquèrra britanica (que n'èra) que sopçona de complasença en favor de Stalin, subretot de la part d'intellectuals coma George Bernard Shaw o H. G. Wells. Es possible que son roman siá una critica del movement de la Fabian Society qu'aqueles darrièrs apartenián, e que poiriá correspondre a l’angsoc (ingsoc en anglés : progressive socialism), movement que lo quite Orwell auriá appartengut, introdusit per Aldous Huxley.
Fòrça elements son posats dins la realitat de la fin dels ans 1940 qu'inspirèt Orwell de biais flagrant: la descripcion d'un Londres descrepit, amb de cratèris duguts a de « bombas fusadas », sas filas d'espèra devant las boticas, ostals victorians en roïna, las privacions de totas menas. Tot aquó evòca fortament lo Londres de l'imediat postguèrra e las penurias (los tiquets de racionament demorèron una realitat fins a 1953) sens comptar los efèctes encora visibles dels bombardaments alemands. Lo bastiment qu'aurián inspirat lo « ministèri de la Vertat » seriá aquel del ministèri de l'Informacion dins lo quartièr Bloomsbury, Senate House, ara proprietat de l'universitat de Londres.
Molèra
Molèra (Molère en francés) qu'ei ua anciana comuna d'Occitània, en Gasconha, situada en departament deths Hauts Pirenèus dera region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus. Despuish eth 1èr de gèr de 2017, qu'ei ena comuna navèra de Benquèr e Molèra qui compren cap comuna delegada.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
Era prononciacion qu'ei [mou'lèro] (grafia fonetica deths autors). Que i a ua fòrma anciana : Molere (mapa de Cassini, ara fin deth sègle XVIII).
Segon Dauzat, Molèra que vien deth latin mola, « mòla », dab eth suffixe -aria. Segon Negre, Molèra que vien deth gascon molèra, « lòc bas on era aiga groa e on arriscan en.honsà's ».
Segon Miquèu Grosclaude, era mot molèra de Negre qu'ei tirat deth TDF, pr'amor sembla pas gascon [de mei, Molèra qu'ei sus ua cresta]. Molèra, ath sens de « molin » que vien de mòla/mola, dab un sufixe diminutiu -ellam (sens de « petit molin ») o eth sufixe -ària, qui pòt eventualament representar ua « peirèra de pèira molèra ».
Istòria
thumb|center|400px|Sus era mapa de Cassini, que's ved Molèra èra pas parròpia
Cometa ISON
La cometa ISON ò cometa Nevski–Novichonok (C/2012 S1 dins la nomenclatura astronomica) es una cometa descubèrta en setembre de 2012 per leis astronòms Vitali Nevski e Artiom Novitchonok ambé lo telescòpi ISON (International Scientific Optical Network) pròche de la vila russa de Kislovodsk. Rapidament, la cometa foguèt observada sus d'ancianei fotografias d'autrei telescòpis, çò que permetèt de calcular son orbita. Passèt a son perièli lo 28 de novembre de 2013 a una distància de 1,100,000 km de la superficia dau Soleu. A una trajectòria quasi parabolica que sembla indicar una origina situada dins lo Nívol d'Oort. Ansin, foguèt probablament lo premier passatge d'aquela cometa au sen dei regions intèrnas dau Sistèma Solar.
Lista dels primièrs ministres de Liechtenstein
Partits:
Avot
Avot es una comuna francesa, situada dins lo departament de Còsta d'Aur e la region de Borgonha Franca Comtat.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Souclin
Socllin en arpitan ( Souclin en francés) es una comuna francesa situada dins la region de Ròse-Alps e lo departament d'Ain.
Geografia
Villatge situat sus las pendentas del mont Falcon.
Village situé sur les pentes du mont Falcon.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Manés
Lo gaelic de l'Illa de Man o manés (Gaelg), es una lenga celtica parlada dins l'illa de Man per unas 1 700 personas.
Pena-roja (Teròl)
Pena-roja es una comuna de la comunautat autonòma d'Aragon. Se tròba dens la província de Teròl e la comarca deu Matarranya. A 509 abitants (2011).
Bannay (Mosèla)
Bannay es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mosèla e la region de Lorena.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Faisant partie de l'exclave de Raville, il est réuni au royaume de France depuis 1769, lorsqu'il est cédé par l'Autriche.
Ulrich Zwingli
Ulrich Zwingli (1484 - 1531) foguèt un teologian soís que participèt au desvolopament dau Protestantisme en Euròpa. Excommunicat en 1526, participèt ai luchas politicas per l'instauracion de la religion reformada en Soïssa e foguèt tuat pendent la segonda batalha de Kappel en 1531.
Maumusson (Tarn e Garona)
Maumusson o Maumesson (Maumusson en francés) es una comuna gascona de Lomanha, situada dens lo departament de Tarn e Garona e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Collègi de Musica de Bakó
Istòria
En 1885 Antonina Yermolayeva, l'estudianta de Conservatòri de Moscòu, dobriguèt una escòla privada. Ela se convertiguèt en directora de l'escòla. Lo personal pedagogic de l'escòla foguèt format principalament dels graduats dels conservatòris russes. Lo 1922 l'escòla foguèt dirigida pel famós compositor de l'Azerbaitjan, Üzeyir Hacıbəyov.
Informacion generala
Lo Collègi de Musica de Bakó es una escòla especiala de quatre ans. Aperaquí 1400 estudiants estúdian e 400 professors ensenhan en aquel collègi. A l'ora d'ara lo director de l'escòla es Nazim Kazımov, l'artista d'Onor de l'Azerbaitjan.
Mont-roig (Teròl)
Mont-roig es una comuna de la comunautat autonòma d'Aragon. Se tròba dens la província de Teròl e la comarca deu Matarranya. A 394 abitants (2011).
Ola de Gavarnia
thumb|350px|Era ola de Gavarnia
Era ola de Gavarnia qu'ei ua ola naturau de tipe glaciària situada dens eth massís montanhós deths Pirenèus, suu territòri de Gavarnia, comuna gascona d'Occitània.
Que hè partit deth parc nacionau deths Pirenèus e qu'estó classada en 1997 ath Patrimòni Mondiau dera Umanitat peth UNESCO dens l'ensemble Pirenèus-Mont Perdut.
Geografia
thumb|left|upright=1.5|Centre dera ola
Topografia
thumb|Vista dera [[chorrèra de Gavarnia.]]
Au miei dera ola que i a era chorrèra de Gavarnia, hauta de 422 m, era hont deth gave de Gavarnia donant eth gave de Pau.
Geologia
D'ua circonferéncia de sheis quilomètres, aquera ola d'origina glaciària, meravilha naturau, qu'ei un deths sites mei visitats deths Pirenèus. Eths terrens calcaris gris, òcras o rosats, qu'estón capvirats e levats entiò d'altitud. Era zona geologica dera ola de Gavarnia qu'ei un exemple geologic de napa tectonica.
Tot eth long, eths glacèrs quaternaris que cavèron eths bacins de Pranhèra, de Gèdra e de Gavarnia; eras aigas qu'arresseguèron era barras rocassudas qui las separan e que creèron d'estreits dont eth mei caracteristic qu'ei era gòrja de Sant Salvador.
Era hautor deras parets dera ola de Gavarnia qu'atenh prèp de, en tres estatges successius separats entà listras mens clinadas. Eth pas de Roland qu'ei ua curiositat geologica.
Flora
Era preséncia d'exemplaris d'Aconitum anthora de flors blavas qu'estó notada en setembre de 1839. Johan Emanuel Zetterstedt que cita prèp de cent plantas trobada a Gavarnia: Crocus vernus, Anemone ranunculoides, Ranunculus thora e alpestris, Ranunculus ficaria, Aquilegia pyrenaica, Coincya cheiranthos, Erucastrum nasturtiifolium, Barbarea verna, Draba tomentosa, Pritzelago alpina, Viola biflora, Reseda glauca, Polygala amarella, Silene alpestris, Saponaria caespitosa, Gypsophila repens, Sagina saginoides, Arenaria ciliata e purpurascens, Cerastium arvense, Geranium cinereum, eca.
Torisme
thumb|Placa d'inscripcion ath patrimòni mondiau dera UNESCO
Eth festenau de Gavarnia que s'i debana cada an, provocant ua afluéncia de toristas contrària dab eras necessitats de proteccion ecologica, e que  poiriá har desclassar eth site dera lista deth Patrimòni Mondiau dera Umanitat dera UNESCO.
Vias d'accès
L'ola qu'ei accessibla peth fons dera vath deth vilatge de Gavarnia enlà o peth haut pera escala deths Sarradets. Era municipalitat qu'impausa aths toristas de garar eths lors veïcul dens un parcatge public pagant.
Vercel-Villedieu-le-Camp
Vercel-Villedieu-le-Camp es una comuna francesa, situada dins lo departament de Dobs e la region de la Franca Comtat.
Geografia
Municipalitats limitrophes : Chevigney-lès-Vercel, Valdahon, Adam-lès-Vercel
Communes limitrophes : Chevigney-lès-Vercel, Valdahon, Adam-lès-Vercel
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
A la Mièja Edat aiçò èra una commanderie de la Òrdre de Malta, d'en un autre luòc es pas jamai facha mencion de la glèisa mas del temple de la Villedieu. Aquel nom serà encara portat per la glèisa en 1850. Se comportava coma una distincion ordinària e possedissiá de tèrras dins los pòbles dels environs. Mai tard farà partida del fief dels comtes de Neuchâtel. En 1282 Regnaudin e Rolin de Vercel participan a una expedicion a provence amb divèrses membres de las familhas nòblas del comtat de Bourgogne. En 1349 e 1353 Hugues de Vercel a citat cossí bailli de Amont. Pendent las guèrras de la fin de la XVsègle lo vilatge i auriá #èsser incendiada. dins aquel meteis sègle Pierre, senhor de Vercel e de Goux, a #èsser recebut en la confrérie de St-Georges en 1449 aital coma Huguenin de Vercel en 1451 e Louis de Vercel en 1512. En 1475 Jean de Rupt, sens mainats, chevalier, sire de Rupt e de Autricour, conselhièr e chambellan del pòrti de Bourgogne, bailli de Amont, instituait eretièrs Texans de Goux, lo sieu neveu, de la totalitat de los sieus bens e lududes legaue las armas de Rupt.
Legenda de la Bèla Magalona
A l'Edat Mejana, Pèire, filh d'un comte de Provença auriá entendut parlar de la beutat d'una princessa napolitana que se nomenava Magalona. Decidiguèt de s'enanar cap a la ciutat italiana per l'encontrar. Quand arrivèt suls luòcs, participèt a un torneg qu'acabèt per ganhar. La seuna victòria li permèt d’èsser invitat pel rei e fin finala d'encontrar la princessa. Al primièr agach, los dos joves s'enamorèron fòrça. Per provar lo seu amor, Pèire ofriguèt tres anèls d’aur a la seuna promesa. Una vida de riquesa los interessava pas; atal, per una serrada, decidiguèron de fugir a caval. Tota la nuèch, galopèt lo caval. A l'alba, s'arrestèron al bòrd de la mar per se pausar. Foguèt alara qu'un aucèl raubèt los tres anèls d'aur de la princessa e fugiguèt cap al larg. Plen de coratge, Pèire decidiguèt de precaçar l'aucèl sus una barca, mas subte, una tempèsta se levèt e faguèt capvirar la pichona nau. Èra la fin, Pèire anava desaparéisser, èra perdut en plena mar. Mas aürosament, una nau mora venent d'Africa passava per aquí e salvèt Pèire d'una mòrt segura.
Vercel-Villedieu-le-Camp
Istòria
Au Moyen Âge c'était une commanderie de l'Ordre de Malte, d'ailleurs il n'est jamais fait mention de l'église mais du temple de La Villedieu. Ce nom sera encore porté par l'église en 1850. Elle se comportait comme une seigneurie ordinaire et possédait des terres dans les villages des environs. Plus tard elle fera partie du fief des comtes de Neuchâtel. En 1282 Regnaudin et Rolin de Vercel participent à une expédition en provence avec plusieurs membres des familles noble du comté de Bourgogne. En 1349 et 1353 Hugues de Vercel est cité comme bailli d'Amont. Pendant les guerres de la fin du XVsiècle le village aurait été incendiée. Dans ce même siècle Pierre, seigneur de Vercel et de Goux, a été reçu dans la confrérie de St-Georges en 1449 ainsi qu'Huguenin de Vercel en 1451 et Louis de Vercel en 1512. En 1475 Jean de Rupt, sans enfants, chevalier, sire de Rupt et d'Autricour, conseiller et chambellan du duc de Bourgogne, bailli d'Amont, instituait héritier Jean de Goux, son neveu, de la totalité de ses biens et lui léguait les armes de Rupt.
Legenda de la Bèla Magalona
Pendent aquel temps, Magalona se desesperava. Inquièta, trista, anava per la plaja esperant lo retorn de l'amat. Arrièt sus una illòta que se nomenava alara « Pòrt Sarrasin ». Dins tot lo seu desesper, comprenguèt que podava comptar pas qu'en Dieu, atal decidiguèt de fondar un espital e una glèisa sus aquèla pichona illòta. Quand donèt un nom a la Glèisa, trantalhèt pas e las seunas pensadas s'arrestèron sul seu amor desaparegut: l'edifici portariá lo son de Sant Pèire, en remembre del seu coratjós amat.
Pèire, el, acompliava de grands faches d'armas dins l'armada del sultan. Per lo mercejar, aquel lo desliurèt.
Pèire, sul còp, decidiguèt de partir per trobar la seuna princessa mas foguèt daissat sus una iscla desèrta pel seu pròpri equipatge! Encara un còp per escasença de pescadors lo trobèron e lo menèron a l'espital de « Pòrt Sarrasin » que i tornèt trobar la bèla Magalona.
Atal, segon la legenda, nasquèt la catedrala de Magalona
La legenda inspirèt Ludwig Tieck (1773–1853), pel seu roman "Liebesgeschichte der schönen Magelone und des Grafen Peter von Provence" (Las Amors de la Bèla Magalona e de Pèire, Comte de Provença, 1797 (Hambourg & Vienne 1861/68). Johannes Brahms ne tirèt du roman precedent un cicle de 15 lieder: "Magelone Romanzen", op. 33 (1861-1862).
Aquela legenda torna a la conjoncion setenca de las planetas Vènus e Saturne.
Virignin
Geografia
Comuna situada suls bòrds del Rhône a 7 km al sud de Belley, se tròba en la part entre lo fleuve e lo sieu canal de dérivation. En amont, la desfilada de Pierre-Châtel contraròtle lo passatge del Rhône. Del fach del creusement del canal en alimentant la centrala hydroélectrique, Virignin es dins una isla, es-a dire #que cal passar l'aiga per i venir.
Virignin Se tròba en una plana constituida per un ancian lièch del Rhône a la fin del ère glaciaire. Aquela plana a vorejat a l'oèst per d'ancianas moraines ont a installat lo villatge de Brens. A l'èst, la montanha de Parves surplombe Virignin per falaises e de las éboulis. Los falaises son creusées de tutas e trauques faches pels remolins del fleuve. Dels résidus de moraines fan buttes, tal aquela que # se tròba sus el lo caseriu de Lassignieu. Aqueles buttes, nombrosas en la region, son de telefonadas «mollards». Dels blòcs erratiques depausats pel glacièr an sovent #èsser venduts en pèiras pel bastiment, e se pòt veire, dins aquel país de calcaire, dels ostals bastits en pèiras d'origina alunhada.
Sincey-lès-Rouvray
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Virignin
Geografia
D'aquela vallée glaciaire demòran pas #qu'un marais en via de assèchement lent e dos ruisseaux : lo un, dicha «ruisseau del Marais», en partida recobert e canalisé, a #èsser incorporat a la ret de assainissement; l'autre, lo Ousson, a desaparegut en la disposicion de la centrala hydroélectrique ; flueix en la contra-canal costat es.
Los GR 59 e 9A, dichas del «torn del Bugey», passan per la comuna.
La municipalitat a situat dins la zòna de produccion AOC de las vins del Bugey.
Commune située sur les bords du Rhône à 7 km au sud de Belley, elle se trouve dans la partie entre le fleuve et son canal de dérivation. En amont, le défilé de Pierre-Châtel contrôle le passage du Rhône. Du fait du creusement du canal alimentant la centrale hydroélectrique, Virignin est dans une île, c'est-à-dire qu'il faut passer l'eau pour y venir.
Virignin se trouve dans une plaine constituée par un ancien lit du Rhône à la fin de l'ère glaciaire. Cette plaine est bordée à l'ouest par d'anciennes moraines où est installé le village de Brens. À l'est, la montagne de Parves surplombe Virignin par des falaises et des éboulis. Les falaises sont creusées de grottes et trous faits par les tourbillons du fleuve. Des résidus de moraines font des buttes, telle celle sur laquelle se trouve le hameau de Lassignieu. Ces buttes, nombreuses dans la région, sont appelées des «mollards». Des blocs erratiques déposés par le glacier ont souvent été débités en pierres pour la construction, et l'on peut voir, dans ce pays de calcaire, des maisons construites en pierres d'origine lointaine.
De cette vallée glaciaire ne restent qu'un marais en voie d'assèchement lent et deux ruisseaux : l'un, dit «ruisseau du Marais», en partie recouvert et canalisé, a été incorporé au réseau d'assainissement; l'autre, l'Ousson, a disparu dans l'aménagement de la centrale hydroélectrique ; il coule dans le contre-canal côté est.
Les GR 59 et 9A, dits du «tour du Bugey», passent par la commune.
La commune est située dans la zone de production AOC des vins du Bugey.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Jos l'ancian regim, Virignin e Brens constituissián la parròquia de Sant-Blaise. Sant Blaise es lo sant patron de la municipalitat e lo Sant-Blaise èra lo jorn de la «vogue» (celèbra patronnale).
Lo fòrt de Pierre-Châtel, anciana chartreuse, e lo fòrça-los-Bancs constituissián un verrou defensiu quand Virignin èra plaça-frontièra.
Sous l'ancien régime, Virignin et Brens constituaient la paroisse de Saint-Blaise. Saint Blaise est le saint patron de la commune et la Saint-Blaise était le jour de la «vogue» (fête patronnale).
Le fort de Pierre-Châtel, ancienne chartreuse, et le fort-les-Bancs constituaient un verrou défensif quand Virignin était poste-frontière.
Bellange (Mosèla)
Bellange es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mosèla e la region de Lorena.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Ukhnaagiin Khürelsükh
Ukhnaagiin Khürelsükh (n. lo 14 de junh de 1968) es un òme politic mongòl. Lo 9 de junh de 2021 es elegit president de la Republica.
Miramont (Nauta Garona)
Miramont (Miremont en francés) qu'ei ua comuna d'Occitània, situada dens lo departament de la Nauta Garona e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Istòria
Pendent l'Ancian Regime, Miramont èra de la diocèsi civila de Tolosa, doncas de la província de Lengadòc, de la generalitat de Tolosa, de l'archidiocèsi de Tolosa e de la senescauciá de Tolosa. Le vocable de la glèisa es Sent Estròpi. Tanlèu 1790, Miramont èra del canton d'Autariba.
Las apertenéncias de la parròquia de Sent Martin èran identicas.
Contoire
Contoère (Sonme) en picard (Contoire en francés) es una comuna francesa, situada dins lo departament de Somme e la region dels Nauts de França.
Nòtas
<references group=N/>
La Rambla de Barcelona
thumb|right|250px|La rambla de Barcelona La Rambla es una passejada emblematica de Barcelona que va la plaça de Catalonha, centre major de la vila, e lo Pòrt Vièlh.
Sus aquela passejada i a un fum de monde pendent tota la jornada e fins a l'alba. La Rambla es longada de quiòsques de prensa e taula de flors e d'aucèls, actors corredísses, cafès, restaurants e magazins. Prèp del pòrt s'installan taulas d'artesans, pintres e dessenhaires. Tot en passejant per la Rambla se pòt admirar divèrses edificis coma lo Palau de la Virreina, lo mercat de Sant Josèp o de la Boqueria, l'Antiga Casa Figueras e lo celèbre teatre del Liceu, ont se representan opèras e balets. Las carrièras lateralas tanben an un gaubi particular. Dins una d'aquela, a qualques mètres, i a la plaça Reial, amb sos palmièrs e entornejada de cobèrts jos que se trapa fòça cervesariás e restaurants e ont se reünisson los dimenges matin los colleccionaires de sagèls e monedas.
La Rambla de Barcelona arriba al Portal de la Patz, dubèrt al Pòrt Vièlh, ont s'auça lo celèbre monument a Colomb. Prèp i a lo Musèu Maritim, dedicat especialament a l'istòria navala dins la Mediterranèa e ont se pòt vèire, entre d'autres, la reproduccion a escala reala d'una galèra de combat antica. Lo musèu es situat a l'edifici medieval de les Drassanes Reials (talhièrs navals), ont se construson los vaissèls que ligavan los domenis alunhats de la Corona per Mediterranèa. Lo Pòrt Vièlh ofrís d'autras atraccions, com ara un centre de léser, de magazins e restaurants (el Maremàgnum), un cinèma IMAX e lo major aquari de fauna marina mediterranèa.
Abans per la Rambla d'uèi anava lo riu d'en Malla, que amb la construccion del barri del Raval, al sègle XV, se va desvièt cap al nòrd. Aprèp s'i construguèt òrça convents, subretot del costat del Raval Mai tard amb l'espaci liberat pels convents se construguèron bastits que se pòdon veire uèi, coma lo Liceu, la Boqueria e la plaça Reial. A partir de 1859 se comencèt a plantar de platanas, e en 1860 s'inaugurèt la font de Canaletes. La venta de flors sus la Rambla data de la mitat del sègle XIX.
«Las Ramblas»
thumb|300px|Las diferentas partidas de la Rambla La Rambla recebèt tradicionalament de noms diferents segon las partidas. De nòrd al sud, i a:
Aprèp lo pòrt, la Rambla continua per la Rambla de Mar, una planca ondada de fusta que comunica amb lo cai d'Espanha, òbra dels arquitèctes Helio Piñón e Albert Viaplana, inaugurada en 1994. Mai en amont de la plaça de Catalonha, la Rambla continua per la Rambla de Catalunya.
Transpòrts
Per la Rambla passan las linhas de buses 14, 59 e 91, e de nuèit N9, N12 i N15.
I a tres estacions de mètro de la linha 3: Catalunya ligada amb la linha 1]], Liceu (a mitat camin, davant el Teatre del Liceu) e Drassanes (al sud extrèm).
Cretes, Teròl
Cretas es un municipi de la província espanhòla de Teròl dins la Comunautat Autonòma d'Aragon.
vinheta|Cretes Cretes es una comuna de la comunautat autonòma d'Aragon. Se tròba dens la província de Teròl e la comarca deu Matarranya. A 607 abitants (2011).
Ostal (genealogia)
L'ostal (var. ostau) o la maison (var. maion) o la casa a l'origina designa lo luòc ont demòra una familha pendent mantuna generacion, puèi lor poissança ereditària. Lo tèrme passèt de l'immòble al linhatge que lo possedís sens èsser restrench a las familhas regnantas ni nòblas, pr'amor que pòt tanben indicar de païsans, de borgés, d'industriaus, de banquièrs, de comerciants, baste qu'aian una bastissa e un patrimòni sufisentament importants per èsser comparats a un domeni fonzièr.
Exèmples:
Arenys de Lledó
Arenys de Lledó (en castelhan Arens de Lledó) es una comuna de la comunautat autonòma d'Aragon. Se tròba dens la província de Teròl e la comarca deu Matarranya. A 196 abitants (2011).
Arenys de Lledó es un municipi tradicionalment catalanòfon.
Vergranne
Vergranne es una comuna francesa, situada dins lo departament de Dobs e la region de la Franca Comtat.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
S'es mes a jorn en una carrièra vesina de la municipalitat un dent uman, descobèrta pro extraordinària en essent donada l'edat del jaciment (- 400 000 ans) #que fa ara referencia en aquel escalona del quaternaire a Euròpa. #Çò qu'a confirmat per totas las autras formas de macro e microfaune de descobèrtas jos aquel jaciment (rhinocéros laineux, ors, caval, lop...).
On a mis au jour dans une carrière voisine de la commune une dent humaine, découverte assez extraordinaire étant donné l'âge du gisement (- 400 000 ans) qui fait maintenant référence dans cet étage du quaternaire en Europe. Ce qui est confirmé pour toutes les autres formes de macro et microfaune découvertes sous ce gisement (rhinocéros laineux, ours, cheval, loup...).
Astartè
Astartè (deu grèc Ἀστάρτη) qu'ei ua divessa coneguda dens tot lo Pròche Orient, de l'Edat deu Bronze a l'Antiquitat, qui presenta un caractèr bellicós. Athtart (𐎓𐎘𐎚𐎗𐎚, ʿṯtrt, ʿAṯtart o ʿAthtart) a Ugarit, Shaushka o Shaushga en çò deus orritas, Ashtart (ʿshtrt) en lenga punicofeniciana, Ashtoret o Ashtarot (עשתרת) en ebrèu, qu'ei l'equivalent de la divessa mesopotamiana Ishtar (taus babilonians) o Inanna (taus sumerians). Qu'estó implantada dens la mitologia egipciana devath los ramessidas (Empèri Navèth egipcian). Montant a cavath, qu'acompanha e que guarda lo sobiran. Que vad la hilha de Ra o de Ptah, e qu'ei ua de las parionas de Seth.
Momeras
Momeras (Momères en francés) qu'ei ua comuna gascona situada dens lo departament deus Hauts Pirenèus de la region administrativa d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
La prononciacion qu'ei [mou'mérod] (grafia fonetica deus autors). Las fòrmas ancianas que son : De Maumeres, De Maumeras au sègle XII, Momeres en 1285, De Momeriis, en latin, en 1313, en 1342 e en 1379, Momeras en 1397, Momeras en 1429, Momeres (mapa de Cassini, a la fin deu sègle XVIII).
Segon Miquèu Grosclaude, qui critica lo tèxte, sintetic mes precis, de Dauzat e Rostaing, i avèva un nom de persona Momo o Mome (Momus dens los tèxtes latins), probablament pirenenc. Un comte de Biscaia, au sègle IX, portava aqueth nom. Mès que hèr deu sufixe -aria dab un nom de persona ? Lo nom qu'ei escur.
Contre (Sòma)
Conte en picard (Contre en francés) es una comuna francesa, situada dins lo departament de Somme e la region de Picardia.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Nòtas
<references group=N/>
Canton d'Autmont d'Aubrac
Lo canton d'Autmont d'Aubrac, batejat pel decret del 5 de març de 2020 canton de Peire en Aubrac o de Peire d'Aubrac, es una division administrativa de Gavaudan, venguda en 2015 simpla circonscripcion electorala, situada dins l'arrondiment de Mende, lo departament de Losera e la region d', ancianament de Lengadòc-Rosselhon. A la refòrma cantonala de 2014, aplicada a las eleccions de 2015, lo canton foguèt espandit a 31 comunas (ara 25 pr'amor de las fusions) e (Z-)Autmont d'Aubrac, puei Peire d'Aubrac (comuna novèla que compren Z-Autmont) venguèt burèu centralizator. La lenga autoctòna es l'occitan lengadocian gavaudanés.
Ray Bradbury
thumb|right|Ray Bradbury en [[1975.]] Ray Bradbury (Waukegan, Illinois, 22 d'agost de 1920 - Los Angeles, Califòrnia, 6 de junh de 2012 ), Romancièr, escrivan d'istòrias cortas e ensags, dramaturg, scenarista e poèta estatsunian. Diplomat de l'Universitat de Los Angeles en 1938. Çò que se sap de son educacion es que s'acaba aquí, venguèt un "estudiant de la vida", venent raportaire de las cantonades de las carrièras de L.A. de 1938 a 1942, passant las seunas nuèches a la biblioteca publica e los seus jorns a l'estampariá. Venguèt un escrivan a temps complèt el 1943, escrivan fòrça istòrias cortas pels jornals abans de las far collectat: Dark Carnival, en 1947.
Canton d'Autmont d'Aubrac
'''NB. Per de rasons tecnicas, una partida de las informacions de l'Infobox (mapa, superficia, populacion, densitat, n° INSEE) son las de la situacion d'abans 2015.'''
Composicion abans 2015
right|thumb|300px|Mapa en francés
Istòria
Lo canton d'Autmont se creèt en 1790 dins lo districte de Sanch Eli d'Apchièr.
En 1801, lo canton d'Autmont foguèt conservat.
A las eleccions departamentalas del 22 de març de 2015, en aplicacion del decret n° 2014-245 del 25 de febrièr de 2014, lo canton foguèt conservat e espandit.
Après la fusion de las 6 comunas del canton ancian d'Autmont d'Aubrac, amb lo nom de Peire en Aubrac o de Peire d'Aubrac, lo decret n°2020-206 del 5 de març 2020, en modificant lo decret precedent, tornèt batejar lo canton en canton de Peire en Aubrac o de Peire d'Aubrac.
Composicion dempuèi 2015
300px
Lo canton novèl d'Autmont d'Aubrac o de Peire d'Aubrac compren :
Ksar
Un ksar es un vilatge fortificat d'origina berbèra d'Africa dau Nòrd generalament situat dins lei regions d'oasi. Gropava d'abitacions, de graniers e d'obratges defensius destinats a la proteccion dei resèrvas de manjar e deis abitants còntra leis atacas dei tribús nomadas dau desèrt.
Ray Bradbury
La seuna reputacion coma escrivan del coratge e visionàri se faguèt amb la publicacion de Cronicas Marcianas en 1950, que descriu los primièrs ensags de la Tèrra de conquerir e colonizar Mart, e las consequéncias inesperades. En seguida escriguèt L'òme illustrat e en 1953, Fahrenheit 451, l'òbra mai coneguda l'obra de Bradbury, una critica fissanta de la censura dins un mond del futur que la paraula escricha es enebida. Dins una tentativa per salvar la seuna istòria e cultura, un grop de rebèls memorizan l'ensems de la òbras de literatura e filosofia alara que los libres sont cremats per l'Estat totalitari. D'autras òbras son (versions en anglés): The October Country, Dandelion Wine, A Medicine for Melancholy, Something Wicked This Way Comes, I Sing the Body Electric!, Quicker Than the Eye i Driving Blind.
Mont (Hauts Pirenèus)
Mont (Mont en francés) qu'ei ua comuna gascona de Comenge, ena Vath de Loron, situada en eth departament deths Hauts Pirenèus e era region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.
Gagauz (lenga)
Lo gagauz (Gagauz dili, Gagauzca o Gökoğuzca) es la lenga turquesa daus Gagauzes o Gökoğuz, pòble turcofòne mas crestian ortodoxe vivent en Ucraïna, Moldàvia, la Romania e en Bulgaria. Oficialament es parlat per mai o mens 162.200 personas e es lenga oficiala en Gagauzia, region autonòma de Moldàvia, mas es usada au quotidian que per environ 50000 personas, perque los Gagauzes s'exprimen usualament en rus dempuèi lo XIXe sègle.
Mont (Hauts Pirenèus)
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Gagauz (lenga)
Ortografia
Lo prumier alfabet utilizat per 'quela linga fuguet l'alfabet grèc a la fin dau sègle XIX.
Mont (Hauts Pirenèus)
Toponimia
Era prononciacion qu'ei [moun] (grafia fonetica deths autors). Eras fòrmas ancianas que son : Mont en Loron ath miei deth sègle XIII, De Monte, en latin, en 1387.
Ray Bradbury
Al total, Bradbury publiquèt mai de trenta libres, prèp de siès cent istòrias cortas e fòrças poèmas, ensags, e pèças de teatre.
Mont (Hauts Pirenèus)
Toponimia
Mont que representa eth gascon mont, deth latin mons,.
Ray Bradbury
Lo trabalh de Ray Bradbury foguèt gropat en quatre colleccions de Best American Short Story (Melhor de l'Istòria Corta d'America). Recebèt lo prèmi O. Henry Memorial, lo prèmi Benjamin Franklin, lo prèmi World Fantasy per Lifetime Achievement, lo prèmi Grand Master de la Sciencie Fiction Writers of America (Escrivans de Sciéncia ficcion d'America), lo prèmi PEN Center USA West Lifetime Achievement, e mai. En novembre de 2000, la National Book Foundation Medal (la Medalha de la Fundacion Nacionala del Libre) de la Distinguished Contribution to American Letters (la Distinguida Contribucion dels Lectors Americans) organizèt una conferéncia sul senher Bradbury a l'ocasion de la recepcion dels prèmis 2000 National Book de la vila de Nòva York.
R.B. jamai limitèt a la sola literatura. Foguèt nomenat per un Academy Award (pel seu filme animat Icarus Montgolfier Wright), e guanhèt un Emmy Award (pel seu scenario de television per The Halloween Tree). Adaptèt seisenta e cinc de las seunas istòrias al Ray Bradbury Theater a la television. foguèt lo consultant creatiu del United States Pavilion al New York World's Fair en 1964. En 1982 trabalhèt per Disney World.
Empèri de Mali
thumb|right|Empèri de Mali entre lei sègles XIII e XIV.
Ray Bradbury
Maridat en 1947, R.B. e sa femna Maggie vivián a Los Angeles amb los seus quatre gats fòrça amats. Aguèron quatre filhas e uèit pichons filhs. Maggie moriguèt en novembre de 2003.
Gagauz (lenga)
Ortografia
De 1957 a la dissolucion de l'URSS in 1991, lo gagauz s'escriguet en cirillic. Aura, s'emplec un alfabet de basa latina, creat d'apres l'afabet truc moderne, emb tres letras de mai : ä representa lo son æ (coma lo ə en Azèri), ê representa lo ə, qu'exista pas en Turc, e ț o ţ per lo son ts coma en Romanés. D'autre biai, coma lo Crimean Tatar, lo Turc, e quauquas lingas Turcas, lo Gagauz a pas la letra ğ, qu'es venguda muda.
Montfaucon (Hauts Pirenèus)
Montfaucon (Monfaucon en francés) qu'ei ua comuna gascona de Bigòrra situada dens lo departament deus Hauts Pirenèus e la region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.
Geografia
Autes vilatges o quartièrs : Blanchon, Hemat, La Mongia, Los Biganhons.