cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Sermizelles
Istòria
1347 - Lo Abbé Geoffroy de Girolles fonda un "luminaire de cera" a Sermiseles es-a dire #que fa una donation per manténer la curació e los servicis probables d'un luminier o intendant. Dom Alexandre, Abbé del Abbaye de Sant-Martin de Autun, céde, en 1373, de las tèrras a Girolles e a Sermizelles als fraires del Prieuré de Bragny en dependent de lo sieu abbaye, e per la siá vida pendent.
1793 - lo 29 Brumaire de l'an II, siá lo 19 de decembre, lo prefècte del Yonne nomena Louis Gourlet en tant que primièr cònsol de Sermizelles.
1927 - Électrification del pòble
1964 - Bastiment de la station de pompage e de la ret de distribucion seguida del tot-a-lo égout e de la station de épuration.
Le lieu-dit le cotas de la Varenne semble avoir été habité à l'époque du bronze, vers 1200 av J-C comme l'attestent les caches de fondeurs exposées en 1985 au musée d'Avallon.
Sarmisoliae, Sarmisola, Sermiseles viendrait du nom d'auxiliaires sarmates installés vers 275 par les Romains pour défendre la voie Agrippa à partir du camp militaire de Cora ou Chora à Saint-Moré distant de quelques kilomètres, bien qu'il semble curieux de parler de Sarmates sous l'empereur Aurélien car de son temps on évoque plutôt les Goths, autorisés par les Romains à séjourner beaucoup plus à l'Est que l'actuel département de l'Yonne, en Mésie !
Uzell serait la traduction celte de montagne : nom qu'aurait porté depuis toujours la colline de la Vierge qui surplombe le village.
En 448, le convoi transportant le corps de St Germain d'Auxerre et venant de Ravenne traverse le village. 875 - Charles le Chauve fait don de Sermizelles à l'Abbaye de Saint-Martin d'Autun.
Mossarabi
Lo mossarabi es un ensemble de dialèctes romanics uèi desapareguts qu'èran parlats dins la Peninsula Iberica a l'epòca d'Al Andalús. Lo mossarabi venguèt del latin tardiu e dels primièrs dialèctes romanics parlats entre los sègles V e VIII, e foguèt parlat fins al sègle XIV. Aqueste ensemble de dialèctes se ditz mossarabi, e mai que i aguèsse pas jamai d'estandard comun. (mossarabi ven de l'arabi مستعرب - musta'rab, )
Paul Young
thumb|250px|Paul Young en concèrt en 2004 Paul Antony Young (Luton, Anglatèrra, 17 de genièr de 1956) es un cantaire anglés. Venguèt famós dins las annadas 1980 gràcias a son primièr album No Parlez. Divèrsas cançons coma "Love of the Common People", "Wherever I Lay My Hat", "Come Back and Stay", "Everytime You Go Away" e "Oh Girl" consolidèron sa notorietat.
Borre
Borre es una comuna francesa del departament del Nòrd e de la region del Nòrd-Pas de Calais.
Mossarabi
Aprèp la conquista musulmana de la Peninsula Iberica, la populacion ispanovisigotica e ispanoromana de lenga romanica se vegèt somesa a la pression aràbia subre sa lenga e sa religion, e adoptèt fòrça de las costumas e tradicions dels conquistaires mas servèt la religion crestiana. Aquesta populacion presenta mai que mai al sud de la peninsula foguèt nomenada mossarabi. E mai qu'adoptèsson plenament las tradicions aràbias ne'n foguèt pas parièr per la lenga, e la majoritat d'entre els conservèron sos dialèctes romanics anteriors, qu'anavan subir l'influéncia de la lenga aràbia; se pensa que lo dialècte romanic s'utilizava mai dins lo mitan familiar e l'arabi dins los mitans social, comercial e cultural. Aquesta diglossia entre la populacion mossaràbia daissèt sa traça sus las lengas romanicas posterioras de la peninsula jos la forma d'un superstrat arabi fòrça abondant dins lo vocabulari.
Entre aqueles diferents dialèctes romanics i aviá pas d'unitat, e a la diferéncia de las autras lengas romanicas, s'escrivián en alfabet arabi e non pas en alfabet latin. Segon Josep María Solá-Solé, lo mossarabi fasiá Aquesta lenga nos es coneguda principalament per las kharjas (jarŷa) (estròfas finalas de las poesias nomenadas moaxajas) dels poetas andalosins, que dins d'unas ocasions utilizavan de repics romanics amb qualques arabismes e ebraïsmes. 200 px|thumb|Mapa etnicolingüistica del sud-oèst d'Euròpa entre los ans 1000 e 2000
Borre
Sa populacion en.
Geografia
thumb|left|Borre En lo sieu costat e lo sieu arrondissement|180px
Lo vilatge a implantat sus una butte argileuse, separat de Hazebrouck lo sieu cap de-luòc per la Borrebecque, un pichon cors d'aiga. Al nòrd, a traversat pel TGV nòrd, al sud per la linha ferroviaire istorica Lille-Hazebrouck. Es una municipalitat rurala acarat al essor del tràfec viari perque lo centre del vilatge rèsta traversada per la départementale Lille-Hazebrouck (17000 veïculs/jorn)
Le village est implanté sur une butte argileuse, séparé d'Hazebrouck son chef-lieu par la Borrebecque, un petit cours d'eau. Au nord, il est traversé par le TGV nord, au sud par la ligne ferroviaire historique Lille-Hazebrouck. C'est une commune rurale confrontée à l'essor du trafic routier car le centre du village reste traversé par la départementale Lille-Hazebrouck (17000 véhicules/jour)
.bw
.bw es lo nom de domeni d'Internet per Botswana.
Borre
Istòria
Aquel pòble a una istòria discrèta, marcada en 1940 per la casuda d'un dels primièrs avions alemands sul sòl francés. Tota la populacion s'es amassada per saludar la gèsta de la defensa aeriana. Malgrat los avertissements dels sobrevivents del équipage, rapidament barrats dins la comuna, de las desenas de personas environavan feliçment la épave quand aquela a espetat en fasent de nombrosas mòrts.
.bw
Domenis de segond nivèl
Los domenis de segond nivèl son:
Sermizelles
Istòria
- construction de l'église et du clocher. Le village est entouré de murs et compte deux portes fortifiées. Les fossés sont alimentés en eau par une dérivation de la Cure.Un petit château est construit dont il ne reste que les aménagements du XVIIe siècle.
.bw
Domenis de segond nivèl
Lo sol domeni dobèrt a l'enregistrament es .co.bw.
Tintigny
Tintigny es una comuna de la província bèlga de Luxemborg.
Sermizelles
Istòria
1347 - L'Abbé Geoffroy de Girolles fonde un "luminaire de cire" à Sermiseles c'est-à-dire qu'il fait une donation pour entretenir la cure et les services probables d'un luminier ou intendant. Dom Alexandre, Abbé de l'Abbaye de Saint-Martin d'Autun, céde, en 1373, des terres à Girolles et à Sermizelles aux moines du Prieuré de Bragny dépendant de son abbaye, et pour leur vie durant.
1793 - le 29 Brumaire de l'an II, soit le 19 décembre, le préfet de l'Yonne nomme Louis Gourlet en tant que premier maire de Sermizelles.
1927 - Électrification du village
1964 - Construction de la station de pompage et du réseau de distribution suivis du tout-à-l'égout et de la station d'épuration.
Nòtas
<references group=N/>
Borre
Istòria
Borre A citat dempuèi lo en una charte per la abbaye Sant Bertin de Sant-Omer.
Es fòrça mai tard, als e   #que se tròba una familha de Borre en possedint la Distincion. Aquela passa de contunh dins l'ostal de Sant Omer – Pienne de contunh als Hallewyn #qu'ela échoit pel matrimòni de Péronne de St Omer – Morbecque a la fin del amb Messire Wautier. Aqueles senhors ne son d'ara endavant los meteisses #qu'aqueles de Morbecque, aital los armoiries de las doas comunas son identicas.
Ce village a une histoire discrète, marquée en 1940 par la chute d'un des premiers avions allemands sur le sol français. Toute la population s'est rassemblée pour saluer l'exploit de la défense aérienne. Malgré les avertissements des survivants de l'équipage, rapidement enfermés dans la mairie, des dizaines de personnes entouraient joyeusement l'épave quand celle-ci a explosé faisant de nombreux morts.
Borre est cité dès le dans une charte pour l’abbaye Saint Bertin de Saint-Omer.
.bw
Referéncias
Toppdomän
Nkami
Lo nkami es una lenga kwa parlada en Ghana. La lenga, parlada per pas que 400 personas, es menaçada.
Localisacion
Lo nkami es parlat a Amankwa dins lo district de North Kwahu, dins la region de l'Èst en Ghana.
George Michael
thumb|250px|George Michael en concèrt George Michael, nascut Georgios Kyriacos Panayiotou (en grèc: Γεώργιος Κυριάκος Παναγιώτου; Londres, 25 de junh de 1963 - Goring-on-Thames, Oxfordshire, 25 de decembre de 2016), foguèt un cantaire anglés. Comencèt sa carrièra musicala dins lo duo Wham! que coneguèt lo succès dins las annadas 1980. Entamenèt puèi en 1987 una carrièra de solista e son primièr album Faith marquèt una capitada e popularitat encara mai importanta mondialament. Ganhèt dos còps los Prèmis Grammy.
Dionne Warwick
thumb|250px|Dionne Warwick en 2003 Marie Dionne Warrick, coneguda artisticament coma Dionne Warwick (East Orange, New Jersey, 12 de decembre de 1940) es una cantaira e actritz americana. Long de sa carrièra musicala entamenada en 1962, a obtengut 5 Prèmis Grammy.
Prunières
Prunières en arpitan (Prunières en francés) es una comuna arpitana dau Daufinat, situaa dins lo departament d'Isèra e la region de Ròse-Aups.
Geografia
La municipalitat de Prunières a situat a 3 km de la Mure sus la rota de las corniches del Dragon, #que condusís cap al Lac de Monteynard. Situat en cara del Triéves aquel vilatge beneficia d'un climat protegit dels vents del nòrd (bise) #qu'escampan lo scenari de la Matheysine.
Ajië
L'ajië es una lenga oceaniana parlada a Nòva Caledònia.
Prunières
Geografia
La commune de Prunières est située à 3 km de la Mure sur la route des corniches du Drac, qui conduit vers le Lac de Monteynard. Situé en face du Triéves ce village bénéficie d'un climat abrité des vents du nord (bise) qui balayent le plateau de la Matheysine.
Ajië
Localizacion
L'ajië es parlat dins las comunas de Houaïlou e de Poya, sus la còsta oèst.
Prunières
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Sparus aurata
La daurada o sauquena, es un peis ossós qu'aperten a l'òrdre dels perciformes, que la talha pòrt aténher 50 cm. Sa color es blau argent, amb una benda daurada sul front. Se trapa en Mar Mediterranèa e tanben sus las còstas de l'èst de l'Atlantic Nòrd. La daurada reiala es un peis manjadís, e sa carn fòrça presada.
Ajië
Classificacion
L'ajië es una lenga caledoniana, un grop de las lengas oceanianas del sud restacat a las lengas oceanianas. Aquestas fan partida de la branca malaiopolinesiana de la familha austronesiana.
D'aquí d'alai
D'aquí d'alai es un periodic gratuit sus Internet escrich en lemosin. Pareis dempuei decembre de 2020.
Vaux-sur-Sûre
Vaux-sur-Sûre es una comuna de la província bèlga de Luxemborg.
Lucey (Còsta d'Aur)
Lucey es una comuna francesa administrada per lo departament de Còsta d'Aur de la region de Borgonha.
Boulogne-sur-Helpe
Boulogne-sur-Helpe es una comuna francesa del departament del Nòrd e de la region dels Nauts de França. .
Vielsalm
Vielsalm es una comuna de la província bèlga de Luxemborg.
.by
.by es lo nom de domeni d'Internet per Bielorussia.
Virton
Virton es una comuna de la província bèlga de Luxemborg.
.by
Es tanben utilizat en Bavièra (by es l'abreviacion alemanda de Bayern).
Domenis de segond nivèl
Los domenis de segond nivèl son:
Referéncias
Toppdomän
Aveizieux
Avèsiô en arpitan (Aveizieux en francés) es una comuna francesa, situada dins lo departament de Léger e la region d'Auvèrnhe Ròse Aups.
Dampierre-sous-Bouhy
Istòria
Lo senhor de Dampierre-jos-Bouhy a fin del XVIIe sègle es Philippe de Troussebois, #lo que residís a Colméry (Nièvre).
Le seigneur de Dampierre-sous-Bouhy à fin du XVIIe siècle est Philippe de Troussebois, lequel réside à Colméry (Nièvre).
Cervens
Cèrvens en arpitan (Cervens en francés) es una comuna arpitana de Savòia, situada dins lo departament de la Nauta Savòia e la region de Ròse-Aups.
Geografia
Cervens, Situat a 614 m d'altitud, se tròba a 10 quilomètres al sud-oèst de Thonon-los-Bains (a panatòri d'ausèl). Aperten a la region del Bas-Chablais, près de la font del ruisseau de la Gurnaz, al pè del massís del Chablais e del caulet de Coll.
La superficie communale arriba a 6,36 km² e se parteja dins divèrsas zònas : Al nòrd, se tròba lo scenari del Bas-Chablais ont flueixen los ruisseaux de la Gurnaz e del Redon en direccion del lac Léman. Al sud e al sud-es, la pendenta aumenta en principi doçament de contunh mai rapidament fins al Crêt Vernay (1220 m). Amb la Punta de Targaillan, situada al sud-es del caulet de Coll, s'arriba al ponch culminant de la comuna (1230 m).
Los caserius de Terrotet (605 m) e Pessinges (624 m), depenents de la municipalitat de Cervens, se tròban al pè del Crêt Vernay. Las municipalitats limitrophes son Perrignier al nòrd, Draillant a l'èst, Habère-Pòcha al sud aital coma Fessy e Lully a l'oèst.
Cervens, situé à 614 m d'altitude, se trouve à 10 kilomètres au sud-ouest de Thonon-les-Bains (à vol d'oiseau). Il appartient à la région du Bas-Chablais, près de la source du ruisseau de la Gurnaz, au pied du massif du Chablais et du col de Cou.
La superficie communale atteint 6,36 km² et se partage en plusieurs zones : Au nord, on trouve le plateau du Bas-Chablais où coulent les ruisseaux de la Gurnaz et du Redon en direction du lac Léman. Au sud et au sud-est, la pente augmente d'abord doucement puis plus rapidement jusqu'au Crêt Vernay (1220 m). Avec la Pointe de Targaillan, située au sud-est du col de Cou, on atteint le point culminant de la commune (1230 m).
Les hameaux de Terrotet (605 m) et Pessinges (624 m), dépendants de la commune de Cervens, se trouvent au pied du Crêt Vernay. Les communes limitrophes sont Perrignier au nord, Draillant à l'est, Habère-Poche au sud ainsi que Fessy et Lully à l'ouest.
Feldspat
Los feldspats son un grop de minerals fòrça abondoses dins l'escòrça terrèstra, que conten gaireben 60% de las ròcas terrèstras. Los feldspats son presents dins lo granit, essent lo mineral mai meteoritzable que forman aquela ròca, l'alteracion del qual dona luòc a la transformacion del granit en sablon.
Cervens
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Los primièrs bastiments del vilatge remontan a l'epòca de las Burgondes. N'efièch, dels tuiles, de las statuettes e de las pèças en datant de la epòca romaine i an descobèrt. Una grange del cap de-luòc remonta per çò qu'es d'ela al.
Feldspat
Formacion
Mai sovent, los feldspats se forman a nauta temperatura amb d'estructuras desordonadas passant, per refregiment, dins un estat mai ordenat a temperatura mendre. Es lo cas dels polimòrfs sanidina (de nauta temperatura), ortoclasa (intermediària) e microclina (de bassa temperatura).
Cervens
Istòria
Una granda familha de Cervens, #que las armoiries ne son un cerf, participa als crosadas e lègue dins lo vilatge lo sieu simbòl.
Feldspat
Proprietats
Los feldspats presentan una bona exfoliacion en doas direccions formant d'angles de 90°. La duretat dels minerals d'aquel grop es de gaireben 6 e son pes especific vària entre 2,55 e 2.76 levat pels feldspats de bari, mai pesucs. Apertenon a la sosclassa dels tectosilicats, dins dels silicats.
Cervens
Istòria
En 1956, Hergé met una scèna de La question Tournesol sus la D25 a 5,2 km de Cervens (p33), segurament en lo bòsc de Plambois. Mai luènh (p36) Haddock se fa vessar per una veitura italiana dins un pòble #qu'es probablament Cervens. Qualques minutas mai tard (p38), la veitura italiana que # Tintin e Haddock an preses luòc travèrsa un mercat de pòble.
Les premières constructions du village remontent à l'époque des Burgondes. En effet, des tuiles, des statuettes et des pièces datant de l'époque romaine y sont découvertes. Une grange du chef-lieu remonte quant à elle au.
Feldspat
Proprietats
Los minerals d'aquel grop respondon a la formula generala XZ4O8, donat: vinheta|Sistèma ternari dels feldspats La composicion dels feldspats mai comuns se pòt exprimir en foncion del sistèma ternari: ortoclasa (KAlSi3O8) - albita (NaAlSi3O8) - anortita (CaAl2Si2O8), es a dire, totes los minerals d’aquel grop son de solucions solidas de l'ortoclasa, l'albita e l'anortita.
Segon la cristallizacion, se forman dos grands sosgrops: aquel del feldspat de potassi e bari, de simetria monoclinica, e aquel de sodi-calci (plagioclasi), de simetria triclinica: Los feldspats potassics se presentan en formas divèrsas, e lors proprietats opticas e fisicas an de difereéncias gradualas. Las plagioclasis son de mesclas d’albita e anortita e constituisson una sèria completa, dempuèi l’albita pura fins a l’anortita pura.
Cervens
Istòria
Une grande famille de Cervens, dont les armoiries sont un cerf, participe aux croisades et lègue au village son symbole.
Califat Omeia
Lo Califat Omeia es un Estat medievau fondat en 661 a l'eissida de la Premiera Fitna, la guèrra civila musulmana per designar lo successor dau tresen califa, Othman ibn Affan. Après l'assassinat d'Ali, l'elèit militar arabi gropat a l'entorn de Muawiya, governador de Damasc originari dau clan omeia, prenguèt lo poder e reconoguèt son cap coma califa. Leis Omeias dominèron lo mond musulman fins a 750 e son reversament per leis Abbassidas. Durant aqueu periòde, contunièron la politica de conquista de sei predecessors en direccion de la Peninsula Iberica e de l'Asia Centrala. Pasmens, s'inspirèron tanben dau modèl bizantin per fondar un Estat secular e estable capable de gerir lei conquistas realizadas dempuei Maomet. A son extension maximala, dins leis ans 720, aquel empèri aviá una superficia d'au mens 11,100,000 km² e una populacion de 30 a 60 milions d'abitants.
Dins aquò, la societat omeia èra fòrça inegalitària. L'elèit militar arabi i teniá la màger part dau poder e refusèt d'associar leis autrei comunautats musulmanas a la direccion de l'Estat. Aquò creèt de tensions recurrentas e plusors insureccions assaièron de reversar la dinastia. De tensions religiosas importantas, especialament amb lei kharijitas, agravèron aquela situacion. En 750, la revòuta menada per leis Abbassidas esquichèt l'armada omeia a la batalha dau Grand Zab e la màger part deis Omeias foguèron assassinats ò executats. Pasmens, un subrevivent capitèt de fondar un emirat independent en Al Andalós en 756.
L'origina de la familha
Leis Omeias son eissits de la tribü Qurays, una tribü importanta de l'aristocracia tribala que dominava La Mèca avans l'aparicion de l'islam. En particular, durant la segonda mitat dau sègle V, èran encargats de l'entretenença e de la proteccion de la Kaaba e dei romieus. Aquò li permetèt d'aquistar de competéncias dins lei domenis organizacionaus e militars e d'establir de relacions politicas amb d'autrei clans influents. Poguèron ansin crear e entretenir un important ret comerciau anant de la Peninsula Aràbia a Siria.
Dins leis ans 610-620, la màger part deis Omeias, menats per Abu Sufyan ibn Harb, s'opausèron a Maomet. Pasmens, entre 628 e 630, acceptèron de se convertir a l'islam durant lei negociacions que s'acabèron per la presa de La Mèca per l'armada dau Profèta. Gràcias a lor importància politica, leis Omeias obtenguèron rapidament de pòstes importants e sei caps principaus anèron s'installar a Medina, centre de l'Estat musulman en formacion.
Après la mòrt de Maomet en 632, l'influéncia deis Omeias se renforcèt. Durant lo califat de Abu Bakr as-Siddiq (632-634), aguèron un ròtle important dins la conquista de Siria. La volontat de son successor, Umar (634-644), de fisar mai de poder ai premiers companhons de Maomet reduguèt pas l'importància omeia, especialament en Siria que venguèt lo còr de la poissança familiala. Ansin, lo tresen califa, Othman ibn Affan (644-656), èran un Omeia e, durant son rèine, sa familha aumentèt encara sa poissança, çò que causèt de tensions amb d'autrei clans de l'elèit arabi.
La conquista dau poder per leis Omeias
En junh de 656, l'assassinat dau califa Othman per un esclau iranian entraïnèt una crisi de succession. Lei legitimistas sostenguèron l'eleccion d'Ali, lo nebòt de Maomet, coma califa. Pasmens, l'elèit conservator i èra opausat car lei reformas prepausadas per Ali menaçavan lo poder aquistat per lei tribüs aràbias qu'avián participat a la conqusita.
Aquel acòrdi afebliguèt la posicion d'Ali. Premier, deguèt faciar l'ostilitat de sei partisans que consideravan coma una impietat lo fach d'acceptar de sometre la designacion dau califa – expression de la volontat de Dieu segon elei – a un tribunau uman. Dichs kharijitas, abandonèron Ali, çò qu'entraïnèt una guèrra civila suplementària. En 659, lei kharijitas foguèron esquichats a la batalha de Nahrawan e lei subrevivents s'enfugiguèron vèrs lei regions perifericas dau territòri musulman (Magrèb, Oman...). Puei, la meteissa annada, leis arbitres concluguèron a l'illegitimat d'Ali. Quauquei mes pus tard, Muawiya prenguèt lo contraròtle d'Egipte. Fòrça afeblit, Ali foguèt finalament assassinat en 661 per un kharijita. Son fiu, Hassan, renoncièt a sei pretencions au Califat. Aquò laissèt lo poder a Muawiya e ais Omeias.
L'organizacion dau Califat
Fins a sa mòrt, Muawiya (661-680) realizèt mai d'una reforma destinada a transformar la teocracia fondada per Maomet en un Estat secular inspirat per lo modèl bizantin. Per aquò, dirigiguèt lo Califat amb l'ajuda de la chura, un conseu consultatiu e executiu constituït per lei caps ò lei delegacions dei tribüs aràbias. Aqueu ròtle donat ais autoritats tradicionalas li permetèt de gardar la fidelitat de l'elèit arabi.
En parallèl, lo califa mantenguèt en plaça l'administracion pèrsa e bizantina dei territòris conquistats. Aquò li ofriguèt lo sostèn dei pòbles locaus e li permetèt de redurre la plaça dei religiós dins la gestion de l'Estat. Aquela evolucion menèt a la secularizacion deis institucions politicas dau Califat. Sa consequéncia pus importanta foguèt la mesa en plaça d'una succession ereditària a la tèsta de l'empèri. Enfin, Muawiya perseguiguèt la politica d'expansion militara de sei predecessors.
De Muawiya a Abd al-Rahman
A la mòrt de Muawiya, son fiu Yazid (680-683) li succediguèt. Tre 681, deguèt faciar una revòuta dei partisans d'Ali mai leis insurgents foguèron rapidament vencuts. Pasmens, son decès precòç favorizèt d'autrei movements de contestacion. En particular, en 683, un cap de La Mèca, Abd Allah ibn az-Zubayr, se proclamèt califa e obtenguèt l'aleujança de plusors províncias (Egipte, Iraq...). Leis Omeias prenguèron l'avantatge a la batalha de Marj Rahit en 684 mai lei combats durèron fins a 685. Finalament, lo conflicte s'acabèt amb l'accession au tròne d'Abd al-Malik (685-705) que restaurèt l'unitat dau Califat e l'autoritat dau govèrn. Pasmens, Ibn az-Zubayr gardèt lo contraròtle de La Mèca fins a 692.
Abd al-Malik deguèt pereu faciar lo maucontentament dei musulmans non arabis (lei mawali) qu'èran mantenguts alunchats dau poder. Refusant de contentar sei revendicacions, lo califa ordonèt de leis expulsar de mai d'una vila de garnison. Assaièt tanben de limitar lei conversions a l'islam car, coma lei musulmans pagavan pas d'impòsts, tota aumentacion dau nombre de musulmans menaçava lei finanças de l'Estat. Pasmens, aquelei mesuras aguèron pauc d'efiechs. L'ostilitat còntra l'elèit arabi demorèt viva e favorizèt egalament lo desvolopament dau chiisme. En revènge, lei mesuras de reorganizacion de l'Estat (imposicion de l'arabi coma lenga oficiala, creacion dau dinar ...) melhorèron l'eficacitat de l'administracion e la vida economica. Lo rèine d'Abd al-Malik foguèt tanben marcat per un important programa de construccions, illustrat per la bastida dau Dòme dau Rocàs de Jerusalèm.
De la represa dei conquistas a la desfacha de Constantinòble
Durant lo rèine de Walid (705-715), la politica d'expansion militara foguèt represa e lo Califat s'estendiguèt de la Peninsula Iberica (envaïda a partir de 711) au Paquistan actuau. Son successor, Sulayman (715-717), ordonèt una ataca còntra Constantinòble. Pasmens, l'expedicion s'acabèt per una revirada e leis armadas musulmanas perdiguèron de desenaus de miliers de combatents durant la retirada. La flòta dau Califat foguèt tanben destrucha. De mai, consequéncia d'aquela revirada, leis autoritats foguèron obligadas d'ordonar una aumentacion generala deis impòsts.
La restauracion de la patz intèrna
L'aumentacion deis impòsts agravèt lei tensions intèrnas de la societat omeia. Lo rèine d'Umar II (717-720) marquèt una etapa importanta dins l' istòria dau Califat. Òme piós e respectat, reformèt l'organizacion deis impòsts en establissent l'egalitat de totei lei musulmans en matèria fiscala. Lei mawali obtenguèron tanben lo drech de s'installar tornarmai dins lei vilas militaras. En cambi, agravèt lo regime dei dhimmis (lei non musulmans protegits per l'Alcoran). Aquela politica permetèt de restablir la patz intèrna mai lei revenguts de l'Estat demeniguèron en causa de la partença d'un nombre important de dhimmis.
Lei successors d'Umar II, Yazid II (720-724) e Hicham (724-743), deguèron menar d'autrei reformas fiscalas. En particular, l'impòst sus la proprietat terrenca (lo kharadj) foguèt estacat a la tèrra e non au proprietari. Una administracion especiala foguèt creada per definir e percebre aquel impòst. Melhorant lei revenguts de l'Estat, aqueu sistèma subrevisquèt ais Omeias. Durant leis ans 720, lo Califat agantèt son extension territòriala maximala (aperaquí 11,1 milions de quilomètres carrats ). Sa demografia es mens clara car sa populacion es estimada entre 34 e 63 milions d'abitants.
La casuda deis Omeias
En 743, Hicham moriguèt. Son successor, Walid II (743-744), èra pus interessat per lei plasers que per la religion. Tuèt tanben la màger part de seis adversaris e comencèt de reprimir lei movements religiós. En 744, Yazid III, un fiu de Walid, foguèt proclamat califa a Damasc. Amb una importanta armada, ataquèt e tuèt Walid II. Puei, ordonèt una reduccion de 10 % dei despensas militaras mai moriguèt après solament sièis mes de rèine.
Après una brèva guèrra civila, Marwan II prenguèt lo poder mai lei trèbols intèrnes se multipliquèron. D'efiech, per susvelhar mai Pèrsia, region onte lei rebèls èran nombrós, desplacèt la capitala de Damasc a Harran. Aquò entraïnèt una revòuta en Siria. En parallèl, lei kharijitas organizèron una insureccion novèla en Iraq. Dins aquò, lo còp decisiu foguèt portat per una secta d'origina chiita dirigida per Muhammad ibn Ali ibn al-Abbas, un descendent d'un oncle de Maomet. Fondators de la dinastia deis Abbassidas, sei fius sostenguèron lei revendicacions dei mawali e reüniguèron una importanta armada. La guèrra comencèt a la fin deis ans 740 e leis Omeias foguèron durament batuts en genier 750 a la batalha dau Grand Zab. Marwan II assaièt de se retirar en Egipte per reconstituïr sei fòrças mai foguèt assassinat.
La màger part de la familha foguèt executada per lei venceires. Pasmens, un subrevivent de la dinastia, Abd al-Rahman, capitèt de s'enfugir dins la Peninsula Iberica. I fondèt l'Emirat de Còrdoa en 756. Aquel Estat veguèt sa poissança aumentar lentament. En 929, son sobeiran poguèt tornarmai revendicar lo títol de califa. Pasmens, lo Califat de Còrdoa se fragmentèt un sègle pus tard en 1031.
L'adopcion dau modèl estatau bizantin
L'administracion dau Califat s'inspirèt dau modèl bizantin. D'un biais generau, èra devesida en quatre brancas encargadas deis afaires religiós, deis afaires politics, deis afaires militars e deis afaires fiscaus. Aquelei brancas èra devesidas en burèus e departaments especializats. En causa de la manca d'Arabis formats ai pretzfachs administratius, de foncionaris locaus foguèron engatjats per gerir lei diferents servicis. Fins au rèine d'Abd al-Malik, lo pehlevi, lo còpte e lo grèc foguèron ansin fòrça utilizats dins lo foncionament de l'Estat omeia. Pasmens, au sègle VIII, l'arabi venguèt la lenga oficiala unica.
L'organizacion territòriala
Lo territòri dau Califat èra devesit en plusors províncias que sei frontieras èran mai ò mens establas. Cada província èra plaçada sota l'autoritat d'un governador qu'aviá autoritat sus leis oficiers religiós e militar, sus la polícia e sus l'administracion civila. Lo budget d'aquela organizacion èra assegurat per leis impòsts locaus. Lo rèsta èra mandat a la capitala. Pasmens, durant lo periòde finau dau Califat, l'afebliment dau poder centrau permetèt a certanei governadors de gardar totei leis impòsts per sa fortuna personala.
La moneda
thumb|right|Pèça d'[[aur batuda durant lo rèine d'Abd al-Malik.]]
Durant la premiera partida de son existéncia, lo Califat Omeia utilizèt de monedas ancianas, generalament d'origina bizantina ò sassanida. En 697, lo poder centrau comencèt de batre la sieuna moneda. Premiera moneda de l'istòria musulmana, èra compausada de pèças d'aur (dinar), d'argent (dirham) e de coire (fals).
La reforma de l'armada
L'armada èra gerida per lo burèu encargat de l'administracion militara (dīwān al-ǧund). Au començament dau periòde omeia, l'armada èra organizada a l'entorn de cinc còrs (lo centre, lei doas alas, l'avans-gàrdia e la rèire-gàrdia). Muawiya abandonèt aqueu sistèma per introdurre la coòrta, una pichona unitat compacta. L'armada omeia èra formada de tres armas (cavalariá, infantariá e artilhariá). L'idèa èra d'estandizar mai l'equipament en se raprochant dau modèl roman. A l'origina, cada soudat èra pagat mai lei problemas financiers dau Califat limitèron lo pagament deis indemnitats ai combatents que participavan efectivament ai combats.
La basa aràbia dau Califat
Durant tota son istòria, lo Califat Omeia foguèt dominat per un elèit arabi ereditari. Eissit de l'armada, aviá de drechs e de privilègis fòrça important. Au nivèu fiscau, pagavan pas d'impòsts mai solament l'aumòrna personala prevista per l'Alcoran. En mai d'aquò, per son ròtle militar, recebiá de pensions mensualas ò anualas e avián drech a una part dau butin dei conquistas. Podiá tanben crompar de tèrras e lei domenis bizantins ò sassanidas capturats foguèron principalament partejats au sen d'aquela aristocracia. Aquelei tenements foguèron rarament esplechats dirèctament per sei proprietats que preferiguèron ne'n fisar la gestion a de païsans mai ò mens liures. Enfin, darrier drech major d'aquela casta, podián prelevar l'impòst per lo govèrn centrau.
Lei mawali
Lei mawali èran lei populacions musulmanas non aràbias. Certaneis Arabis, aquelei que fasián pas partida de l'elèit dau Califat, èran tanben considerats coma de mawali. Aquela diferéncia de drechs aguèt d'efiechs majors sus l'estabilitat sociala dau Califat. D'efiech, lei mawali revendicavan l'egalitat entre totei lei musulmans. Pròcha dei tèsis d'Ali, aquela demanda favorizèt la conversion au chiisme d'una partida dei musulmans e lei trèbols intèrnes foguèron frequents.
En fàcia d'aqueu problema, lei califas adoptèron de posicions variadas. Durant la premiera partida dau Califat, sostenguèron l'elèit guerrier e reprimiguèron lei mawali. Assaièron tanben de limitar lo nombre de conversions a l'islam dins lei regions conquistadas. Pasmens, lei mawali prenguèron pauc a pauc una plaça mai e mai importanta dins lei vilas onte tenguèron lo ròtle d'obriers, d'artesans, de marchands e de botiquiers. Coma èran somés a certaneis impòsts, generalament indirèctes, aquela situacion agravèt l'ostilitat entre l'elèit e lei mawali.
Lei dhimmis
Lei dhimmis son un ensemble de fidèus de religions protegidas per l'Alcoran. Monoteïstas, aquelei religions son de movements precursors de l'islam coma lo judaïsme, lo cristianisme ò lo zoroastrisme. Èran un element important de la societat omeia car pagavan d'impòsts dirèctes. De mai, dins plusors províncias, formavan la majoritat de la populacion e la libertat religiosa establida per lei califas foguèt un dei factors qu'explica l'amplor dei succès musulmans dau sègle VII.
L'arquitectura
Dins lo quadre de la legitimacion e de l'estructuracion de l'Estat omeia, lo poder califau ordonèt la bastida d'un nombre important de monuments. Pasmens, en causa de la manca d'engenhaires arabis, utilizèt principalament d'arquitèctes e d'obriers bizantins durant lei trabalhs. L'arquitectura omeia es donc largament dominada per un estile bizantin marcat per quauquei trachs arabis. Un exemple caracteristic es lo Dòme dau Rocàs qu'es dirèctament inspirat per l'art bizantin amb son plan octogonau e son dòme. Per de monuments pus tardius, coma la Mosqueta deis Omeias de Damasc, lo plan de basa es arabi mai lei proporcions dei construccions e leis ornamentacions interioras son totjorn d'estile bizantin.
L'elèit arabi es tanben a l'origina de mai d'una construccion. Lei pus famosas son lei castèus e lei palais. Bastits per de rasons variadas (contraròtle dau territòri, ostalet de caça...), son d'estile variats. Lei trachs arabis preislamics i son pus nombrós mai la preséncia d'elements bizantins demòra importanta.
L'ornamentacion
Coma l'arquitectura, leis arts ornamentaus omeias son egalament eissits de l'art bizantin e de l'art sassanida. D'efiech, aquela represa dei sabers locaus trobats dins lei regions conquistadas ofriguèt ais Arabis una gròssa diversitat de tecnicas coma l'escultura de la pèira e de l'estuc (mauplat, relèu, bòça redonda), la pintura murala e la mosaïca. Au contrari d'una opinion frequenta, lei representacions umanas, compres lo nus, èran fòrça frequentas durant lo periòde omeia e lo prince ocupa una plaça centrala dins lei monuments pus importants (generalament erigits per lo poder). A l'entorn d'aquela figura, se tròban de representacions de personatges de la Cort (gardas, dançairas...), de la societat (païsans...), de divinitats anticas e un bestiari riche.
Ematita
L’ematita es une espècia minerala compausada d’oxid de fèrre(III) de formula amb des traças de titani Ti, d'alumini Al, de manganès Mn e d'aiga. Es lo polimòrf α de, lo polimòrf γ essent la maguemita.
Es un mineral plan corrent, de color negra a gris argentat, brun a roge, o roge, amb fòrça formas cristallinas. Los cristals pòdon aténher 13 cm.
Criteris de determinacion
Sa leugièra solubilitat dins l'acid cloridric permet de la destriar de l'ilmenita.
Cristalloquimia
L’ematita es lo cap d’un grop amb lo corindon, lo grop del corindon-ematita, contenent de materials avent totes la meteissa estructura cristallina e una formula generala del tipe ont A pòt èsser un cation coma aquel del fèrre, titani, alumini, le cròme, le vanadi, la magnèsi, antimòno, sòdi, zinc e/o manganès.
Cristallografia
L'ematita a una estructura notada D5🇮🇳 en notacion Strukturbericht. Es una estructura romboedrica, de grop d'espaci R3c. Un motiu es compausat de dos pentaèdras capvirats que se repètan als noses del romboèdre. Aqueles paramètres de malhum son : Los ions O2- forman un malhum exagonal compacte, amb donc une alternança de plans A-B; los ions Fe3+ occupan los dos terces dels sites intersticials octaedrics, amb tres tipes de plans a, b e c en alternança. On a donc una alternança A-a-b-B-c-a-A-b-c-B-a-b-A-c-a-B-b-c-A-a… Los paramètres de malhum dins aquela descripcion exagonala son : A respècte de la description precedenta, la distança entre los plans de O2- dels pentaèdres es c/2.
Saint-Léger-de-Montbrillais
Toponimia
Las atestacions ancianas son, per lhuec:
Ematita
Ajaçament e minerals associats
Mineral plan comun dins de contèxtes geologics plan variats. D'origina primària, format a nauta temperatura. Dona de fumaròlas, pòt donar de concentracions dins de jaces de contacte. Pòt èsser un element de las ròcas eruptivas. A vegada en depaus important amb limonita e siderita dins las ròcas sedimentàrias.
Saint-Léger-de-Montbrillais
Nòtas
<references group="N"/>
Ematita
Ajaçament e minerals associats
Los minerals que li son sovent associats son :
Istòria, usatges de l'ematita
vinheta|[[Bauma d'Altamira|Altamira, Ematita avent servit de pigment. Musèu de Tolosa]] L'ematita foguèt utilizada coma pigment (roge) al paleolitic superior per nos aujòls Homo sapiens. Pulverizat puèi mescladas a l'aiga o (mai rarament) a la òlis vegetals e animals, se plaçava sus la ròca dels parets, çò que permetava a nos aujols de dessenhar e de penher las baumas qu'abitavan.
L'ematita venguèt lo mai important minerai de fèrre (per la produccion de fondas, acièrs, aliatges).
Mai recentament, es utilizada dins los fluids de foratge (fangas pesugas, pour forar, tapar los poses HP/HT (hauta temperatura, hauta pression).
Puiseux-Pontoise
Puiseux-Pontoise es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Val d'Oise e la region d'Illa de França.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Nyangbo
Lo nyangbo (o nyagbo) es una lenga kwa parlada en Ghana.
Localisacion
Lo nyangbo es parlat dins nòu vilatges del district d'Afadzato South, dins la region de Vòlta en Ghana, per los batrugbu.
Aulòs e Sinsat
Aulòs e Sinsat (en francés, oficialament, Aulos-Sinsat) es una comuna novèla occitana del País de Foish creada lo 1èr de genièr de 2019 en fusionar las comunas d’Aulòs, e Sinsat que venon comunas delegadas. L'ostau de la comuna es a Sinsat.
Administrativament, es dins l'arrondiment de Foish, lo departament d’Arièja e la region d'Occitanie dins l'estat francés. Electoralament, es dins lo canton de Nauta Arièja.
Christian Wulff
Christian Wilhelm Walter Wulff (nascut en 1959) avocat e òme politic, es elegit president de la Republica d'Alemanha lo 30 de junh de 2010. Mes en causa dins un afar financièr, demissiona en febrièr de 2012.
Airon-Saint-Vaast
es una comuna francesa, situada dins lo departament del Pas de Calais e la region del Nòrd-Pas de Calais.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Cossí totas las municipalitats en portant la paraula Santa, la Revolucion #cambiar lo nom de Airon Sant Vaast per preocupacion de déchristianisation. Es aital coma lo vilatge #prene lo nom de Airon la Republica. A dempuèi trobat lo sieu nom d'origina.
Comme toutes les communes portant le mot Saint, la Révolution changea le nom d'Airon Saint Vaast par souci de déchristianisation. C'est ainsi que le village prit le nom de Airon la République. Il a depuis retrouvé son nom d'origine.
Las Vinhetas
Las Vinhetas es un periodic virtual gratuit de vinhetas traduchas en occitan. Pareis dempuei septembre de 2020 jol format d'un blòg mas tanben sus Instagram e Facebook.
Benquet
Geografia
vignette|upright=1.6|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
La prononciacion qu'ei [beŋ'ket]. Las fòrmas ancianas que son Benqued en 1243, miliciam de Benguera, en latin, en 1270, Alemaund de Venked en 1274, Benket en 1305, Bengue (mapa deu sègle XVII), Benquet (mapa de 1638, Binquet (mapa de 1651), Benquet (mapas deu començament deu sègle XVIII, de 1714 e 1733).
Dauzat explica lo nom peu gascon benc « arròca escabrosa ». Astor (citat per B. Boyrie-Fénié) qu'ei per la medisha idèa. Que supausa ua arradic preceltica ben-, derivada en ben-k.
Bénédicte Boyrie-Fénié que constata aquera etimologia correspon pas briga au relèu. Lo sufixe que hè supausar un collectiu vegetau. La basa que seré benque « vime », deu latin *vincus « ligam », qui a, segon lo Palai, un derivat vencilh (qui vien de vinciculum. Benquet que seré un lòc umid on los vimes e's plasen. I a pas pr'aquò de certitud, donc B. Boyrie-Fénié que guarda lo b- iniciau.
Bohuslav Brauner
thumb|right|[[Fotografia de Bohuslav Brauner.]]
Bohuslav Brauner (8 de mai de 1855, Praga - 15 de febrier de 1935, Praga) es un quimista chèc de la fin dau sègle XIX e de la premiera partida dau sègle XX. Especialista dei lantanids, preveguèt l'existéncia dau promèti en 1902.
Prefectura
Lo mot Prefectura (del latin: præfectura) foguèt d'abòrd lo nom donat per los Romans als vilas que despendeguèron d'eles e que gobernèt un prefècte (præfectus).
En França, la prefectura departementala es la vila-capluòc d'un departament. Es tanben lo luòc onte se situa los servicis administratius e lo bastiment qu'ostala lo prefècte e sos servicis. veire: Lista de las prefecturas de França.
La prefectura regionala es la vila capluòc d'una region. Creada en 1964, es lo luòc onte se troba lo sèti de l'Ostal de Region (Conselh regional) e lo bastiment onte viu lo prefècte de region.
Altkirch
Altkirch (en alemanic: Àltkìrech, en francomtés: Artçhelitçhe), qu'ei ua comuna francesa deu departament deu Haut Ren e de la region del Grand Èst.
Prefectura
La prefectura maritima concernís la seguretat en mar (CROSS) e la preservacion de l'environament.
Tina Turner
thumb|250px|Tina Turner en 1985 Tina Turner, de son nom vertadièr Anna Mae Bullock (26 de novembre de 1939, (Nutbush, Tennessee – 24 de mai de 2023, Küsnacht (canton de Zuric) foguèt una cantaira, dançaira, actritz e compositora americana naturalizada soïssa. Aquesta artista, que ganhèt 8 Prèmis Grammy long de sa carrièra, a recebut l'escais de "Reina del Rock & Roll".
Colesteròl
Lo nom de colesteròl ven del grèc ancian chole (bila) e de stereos (solid), d'efièch, es excretat per la bila e foguèt descobèrt jos forma solida dins de calculs biliars en 1769 per François Poulletier de la Salle.
A çò dels eucariòtas, lo colesteròl es un element constitutiu fondamental de las membranas cellularas que ne'n assegura la rigiditat en s'intercalar entre las cadenas de fosfolipids. Es present dins lo fetge d'ont es transportat per la sang fins a las cellulas mai que mai per las LDL (Low Density Lipoproteines). Las fraccions inutilizadas que venon de la degradacion de las cellulas tornan al fetge amb las HDL (High Density Lipoproteines).
Wellin
Wellin  es una comuna de la província bèlga de Luxemborg.
Canton d'Aussun
Eth canton d'Aussun qu'ei ua division administrativa de Gasconha, en Bigòrra, venguda despuish 2015 sonque circonscripcion electorala, situada dens eth arrondiment de Tarba, eth departament deths Hauts Pirenèus e era region de Miègjorn-Pirenèus, ara d'. En 2015, eth territòri deth canton estó pas modificat. Eth son n° INSEE qu'ei ara 6509. Era lenga autoctòna qu'ei eth occitan gascon.
'''NB. Per rasons tecnicas, ua partida deras informacions dera Infobox (superficia, populacion, densitat, n° INSEE) que son eras dera situacion d'abans 2015.'''
Istòria
Eth canton d'Aussun que's creè en 1790 dins eth districte de Tarba.
En 1801, eth canton d'Aussun qu'estó conservat.
Aras eleccions departamentalas deth 22 de març de 2015, en aplicacion deth decret deth 25 de heurèr de 2014 qui delimita eths cantons deths Hauts Pirenèus, eth canton d'Aussun qu'estó conservat.
Còuturas
Còuturas fòrma inventada per Coturas (Coutures en francés) es una comuna deu Vasadés istoric, en Guiana, lingüisticament maròta e benlèu gascona, administrada per lo departament de Gironda de la region de Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
Las fòrmas ancianas son villa que vocatur Culturas, en 1087, Cotures, en 1254, de Culturis, en 1281, loci de Culturis, en 1361.
Lo nom ven deu latin cultura e lo sens seré « tèrras cultivadas de bona cultura » segon Dauzat. Negre, citat per Bénédicte Boyrie-Fénié, i vei lo plurau de l'occitan coltura, vengut còutura e un sens que seré de « tèrra en cultura ». Jacques Astor, tanben citat per Bénédicte Boyrie-Fénié, parla de l'ancian occitan coltura, coutura, emb una vocalizacion de l davant la dentala e d'un sens que seré de « tèrras cultivadas », de « tèrras en estat de cultura ». Pierre-Henri Billy, totjorn segon B. Boyrie-Fénié, comprend lo mot latin (medievau) coma las « grandas tèrras lauradas de la resèrva senhorala ».
Coma Negre, B. Boyrie-Fénié considèra que lo nom de la comuna ven deu gascon còuturas, qu'a lo sens de « tèrras metudas en cultura » e descriu l'evolucion *culturas > *cuuturas, per vocalizacion de -l avant la consonanta, > *còuturas, per dissimilacion, puèi [ku'tyrə], per attraccion deu mot francés couture (eretèir deu latin vulgar *co(n)sutura). La resolucion deu problèma es eleganta, mès lo problèma (en tot cas per aqueth Coturas) es totalament imaginari. La fòrma de 1254, la sola qu'es pas en latin e donc qu'a una valor fonetica, representa una prononciacion qu'anóncia la que coneishèm, probablament [ko'tyrəs] (un pauc après la vocala pretonica passèt de [o] a [u]). Au sègle XIIIn, l'influéncia deu francés couture es improbabla. L'exemple deu mot cotèth (e pas *còutèth), deu latin cultellu-, sufís per far comprene que l'evolucion cap a [-ɔwt] de -ult pretonic es cap de briga una necessitat. De mèi, la toponimista, que coneish fòrt plan la gramatica istorica, a oblidat de verificar lo vocalisme de l'etime, qu'es cultūra : la vocala pretonica es donc una brèva e son evolucion romanica normala es en [o] : la dissimilacion supausada èra donc pas necessària. Aquò's donc pas per azard si Bénédicte Boyrie-Fénié s'es plan gardada de tornar utilizar sa quimèra (venguda de Negre), dens l'analisi de l'omonime perigòrd.
Amay
Amay es una comuna de la província bèlga de Lièja.
Saint-Étienne-au-Temple
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Lo pòble, aital coma d'autras als alentours, a lo sieu nom, per part, de possessions templières. A, aquela distincion dépendait de la commanderie de la Neuville ,. S'i connait un molin templier l'an 1133, desaparegut de los nòstres jorns. Lo luòc dich Tèrme de las Hitas fachas allusion de las hitas mesas per las Templiers per limitar las siás tèrras. Los toponymes actuales coma Tèrme del Verroir, de la Carelle, de las Hâves de Dampierre, de Vavrelle, dels Camps Henry, dels Hivards, del Mont Verain (Vérin), dels Tournants, de las Francas Hâves, de Colteres, la Finette, del Mont de l'Arbre, de las Anautitas Tournières, de las Maises, de la Barralha Goblet, de la Nautor de Chanteraine, del Pré Durand, e del Bas de la Noue de Bòsc an de raïses ancianas avérées per escrits de la XVIIIsègle.
Le village, ainsi que d'autres aux alentours, tient son nom, pour partie, de possessions templières. Au, cette seigneurie dépendait de la commanderie de La Neuville ,. On y connait un moulin templier en 1133, disparu de nos jours. Le lieu dit Terme des Bornes fait allusion à des bornes placées par les Templiers pour limiter leurs terres. Les toponymes actuels comme Terme du Verroir, de la Carelle, des Hâves de Dampierre, de Vavrelle, des Champs Henry, des Hivards, du Mont Verain (Vérin), des Tournants, des Franches Hâves, de Colteres, la Finette, du Mont de l'Arbre, des Hautes Tournières, des Maises, de la Haie Goblet, du Haut de Chanteraine, du Pré Durand, et du Bas de la Noue de Forêt ont des racines anciennes avérées par des écrits du XVIIIsiècle.
Petros Màrkaris
thumb|250px|Petros Màrkaris en 2007 Petros Màrkaris (en grèc: Πέτρος Μάρκαρης; Istambol, 1 de genièr de 1937) es un escrivan e scenarista grèc. Venguèt famós internacionalament gràcias a sos romans que narran las aventuras del comissari Kostas Charitos, designat per divèrses critics coma lo "fraire grèc de Maigret" o "lo Montalbano d'Atena" en referéncia al personatge de l'escrivan italian Andrea Camilleri. A realizat tanben mantuna traduccion d'òbras alemandas en grèc, mai que mai de Goethe o de Brecht.
Xârâgurè
Lo xârâgurè es una lenga oceaniana parlada a Nòva Caledònia.
Amblève (communa)
Amblève (communa) es una comuna de la província bèlga de Lièja.
Xârâgurè
Localizacion
Lo xârâgurè èra parlat al sègle XIX, sus la còsta de l'illa. Uèi, mas que lo vilatge de Ouinané (Wîînârî) demòra dins la region. Jos la pression de la colonizacion francesa, los xârâgurè son anats sus la còsta èst, a Borendy e tamben a Thio, ont trabalhan dins las minas de niquèl.
Classificacion
Lo xârâgurè es una lenga caledoniana, un grop de las lengas oceanianas del sud restacat a las lengas oceanianas. Aquestas fan partida de la branca malaiopolinesiana de la familha austronesiana.
Vouécourt
Vouécourt es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Nauta Marna e la region del Grand Èst.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa