cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Breal-Moñforzh
Istòria
Bréal est mentionnée dès 1152, le prieuré Sainte-Madeleine dépend de l'abbaye de Paimpont. Bréal dispose du titre de ville au Moyen Age, qui lui donne le droit de haute justice. La ville possède son auditoire et sa prison. La seigneurie de bréal provient peut-être d'un démembrement de la baronnie de Lohéac. Les nombreux manoirs et les maisons à pan de bois du bourg témoignent du développement médiéval de Bréal.
1860, Bréal devient Bréal-sous-Montfort.
Liencourt
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Arrot
Arrot (Arrout en francés) es una comuna occitana de Gasconha, en Coserans, situada dins lo departament d'Arièja e la region de Miègjorn-Pirenèus.
Bouffry
Bouffry es una comuna francesa, situada dins lo departament de Loir e Char e la region dau Centre.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Còl (anatomia)
Lo còl (var. còth) es la region del còrs qu'es situada entre lo cap e lo rèsta del còrs (tronc).
Per l'Òme e fòrça animals vertebrats, lo còl es plan vesible. Per d'autres animals, se pòt limitar a una simple articulacion del còrs.
Lo còl es la partida del còs que dona a la tèsta sa mobilitat.
Anatomia del còl uman
thumb|Los muscles superficials del còl. Fàcia laterala thumb|Los muscles superficials du còl. Fàcia frontala thumb|Anatomia del còl segon Leonardo da Vinci
Lo còl es la viá de passatge de fòrça viscèras, Fa lo ligam entre la tèsta e lo tronc. Diferents elements vascularis, nervioses, muscularis o mai i passan. Anatomicament, la region del còl es delimitada en arrièr pel processus espinal de C7, lateralament par l'articulacion acromioclaviculària e en avant per las claviculas e lo manubrium esternal. En naut, se delimita aquela region per la linha superora de nuca en arrièr e l'òs ioïde en avant tou en passant pel processus de la mastoïde de l'òs temporal del crani.
Los elements Vascularis
Pels sistèma arterial, se distinguís d'en primièr doas grosses vaissèls que son l'artèria carotida primitiva e la subclaviara, eissida del tronc arterial braquiocefalic del costat drech e de la partida orizontala de l'arc aortic del costat esquèrra. L'artèria subclaviara camina cap al membre superior, passant jos la clavicula e dins lo desfilat esclenic que ven artèria axiliária. Dona de colateralas avant de passar dins lo desfilat escalenic que son:
Per l'artèria carotida primitiva, se vei la forca carotidiana al nivèl de C4 per donar las carotidas extèrne e intèrne. L'artèria carotida intèrne donará pas de colateralas sonque al cervèl. Per la carotida extèrne, nais sul costat intèrne de la forca carotidiana e dona diferentas colateralas.
Pel sistèma venós, es parallèl al sistèma arterial, la sola diferéncia es dins la vena axillària que ven vena subclavièra passant jos la subclaviària mas en avant de l'escalèn anterior e non pas dins lo desfilat escalenic coma lo fach l'artèria correspondanta.
Arrienh de Vathmala
Arrienh de Vathmala (Arrien-en-Bethmale en francés) es una comuna occitana de Gasconha, en Coserans, situada dins lo departament d'Arièja e la region de Miègjorn-Pirenèus.
Pòt
thumb|Pòts Los pòts son las partidas carnosas qual tèrme de la boca per fòrça animals. Son dos, lo pòt superior e inferior, s'apriman suls costats de la boca per se jónher a las comissuras.
Los pòts son las partidas carnudas, mai pigmentadas de la fàcia, que terminan la boca e couvrisson las dents per l'Òme. An un ròtle important dins la paraula (subretot las consonantas labialas) e l'expression faciala.
Istologia
Cobèrtas a l'exterior per la pèl (epitèli pavimentals pluriestratificat queratinizat), amb de pels e de glandolas sebacèa e sudoriparas es cobèrt per un epitèli pavimental pluriestratificat non queratinizat amb de glandolas salivaras (serosas e mucosas). La transicion entre los dos tipes d’epitèli se fa al nivèl del bòrd roge del pòt.
Front (anatomia)
thumb|right|Lo front se tròba en la partida superiora de la [[cara.]] Dins anatomia animala, lo front es una partida del cap que se situa entre los uèlhs e lo començament de la vòlta del crani. La definicion del front se pòt utilizar per totes lo mamifèrs, e mai per qualques autres vertebrats. Lo front pren la forma ososa del crani e es recobèrt de pèl e, per qualques animals, de pel.
Front uman
Lo front uman cobèrt de pèl e, jos la partida inferiora, i a doass franges de pel nomenadas cilhas. Es irrigat per d'artèrias supraorbitala e supratocleara; e lo seu sang ven de las venas supraorbitala e frontal.
I a un gran nombre de muscules dins lo front uman que permeton mòure la pèl, permetent atal l'expression corporala e faciala.
Referéncias
<References/>
Liévin
Liévin es una comuna francesa, situada dins lo departament del Pas de Calais e la region dels Nauts de França.
Boca (anatomia)
thumb|cavitat bucala
La boca (var. bocha), o cavitat bucala o cavitat orala, es l'orifici que los animals ingerisson los aliments. Generalament es situada sul cap e constituís la primièra partida del sistèma digestiu e del tube digestiu. La boca se dubrís sus la faringe nomenat cavitat orala o cavitat bucala.
La boca umana es cobèrta per un pòt superior e un inferior, e permet de foncions importantas dins d'activitats divèrsas coma lo lengatge e las expressions facialas, coma lo sorire.
La boca es un gran indicator de la santat de l'individú. La mucòsa, per exemple, pòt se trobar mai clara, palle o amb de tacas blancas, indicator de proliferacions epitelialas.
Podèm distingir tres tipes de mucosa:
Partidas de la cavitat orala
La boca se pòt considerar coma una sala de sièis parets:
Los annèxes de la boca son las dents, las genivas e las amigdalas.
La boca dins la cultura
La boca es lo simbòl de la paraula, de la lenga. Per aquò existisson diverses bocas que donan d'oracles, coma la Boca de la Veritat a Roma.
La divesa romana Fama aviá de centenas d'uèlhs per veire çò que fesiá las gents e de centenas de bocas per s'exprimir, mejans los poètas.
Christopher Showerman
Christopher Showerman (nascut en 1971) es un conegut actor american de comèdias del cinèma.
Samarcanda
Samarcanda (ozbèc: Samarqand; tatgic: Самарқанд; persan: سمرقند; del sogdian: "Vila de Pèira") es la segonda pus granda vila d'Ozbequistan e la capitala de la Província de Samarcanda. La vila es subretot coneguda per sa position centrala subre la Rota de la Seda entre China e l'Oèst, e per èsser un centre d'estudis islamic. Al sègle XIV venguèt la capitala de l'empèri de Timur (Tamerlan) e lo site de son mausolèu (lo Gur-e Amir). La Mosqueta de Bibi-Khanym demòra un dels monuments pus remarcable de la vila. Lo Registan èra lo centre ancian de la ciutat.
En 2001, UNESCO apondèt la vila a la tièra del Patrimòni Mondial de l'Umanitat.
Bullainville
Bullainville es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Eure e Loir e la region dau Centre.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Brendan Fraser
Brendan James Fraser (nascut en 1968) es un actor americo-canadenc de cinèma.
Artigat
Artigat (en francés tanplan com en occitan) es una comuna occitana del País de Fois, situada dins lo departament d'Arièja e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Denis Golovanov
Denis Golovanov es un ex-jogaire de tennis rus. Nasquèt lo 27 de març de 1979 en Sòchi, Russia. Foguèt nº 104 mond pendent 3 setmanas. Se retirèt en 2004.
Sèina (Gard)
Sèina (Seynes en francés) es una comuna lengadociana situada dins lo departament de Gard e la region d', ancianament de Lengadòc-Rosselhon.
Rebellion Satsuma
La Rebellion Satsuma foguèt un movement de rebellion dirigit per lei samurais dau clan Satsuma còntra la politica dau govèrn imperiau japonés de la Restauracion Meiji. Se debanèt dau 29 de genier au 24 de setembre de 1877 e s'acabèt per la victòria dei fòrças de l'emperaire. Aqueu conflicte marquèt la fin de la classa dei samurais.
Barçac (Puèi de Doma)
Comunas vesinas
400px|left|Distanças e posicion relativa
Toponimia
Segon Dauzat e Rostaing, que citan una atestacion dau sègle IX, Braciacus, Braçac, coma las autras comunas d'aquel nom, ven de la fòrma latinizada *Braccius, dau nom d'òme gallés *Braccius, embei le sufixe -acum. Se tracta donc d'una propietat rurala d'origina gallo-romana. Los Feniés, en seguida de Negre segon Paul Burgan e André Lafon, chausisson puslèu Biracius, embei le mèsma sufixe.
Per Braçac (Tarn e Garona), Paul Burgan e André Lafon citan las solucions d'autres toponimistas : Biracius per Ernèst Negre, Braceus, derivat de Bracus, per Astor, e se pronóncian per Braccius o Bracius; i a pas de dobte sobre le sufixe -acum, latinizacion dau sufixe celtic -*acon.
Lignières (Sòma)
Benlèu Lhinèiras (veire la toponimia, var. -èras, -ièras, -ieras, etc.; Lignère-lès-Roé en picard Lignières en francés) es una comuna francesa, situada dins lo departament de Somme e la region dels Nauts de França.
Barçac (Puèi de Doma)
Nòtas
<references group="N"/>
Lignières (Sòma)
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Toponimia
Las atestacions ancianas son Linerii… (non datat), Linvillarium en 1202, Lignières juxta montem Desiderii en 1214, Linieres en 1234, Lingnières en 1348, Lignières en 1402, Ligneres en 1564, Lignière en 1733, Lignières-les-Roye entre 1851 e 1862, e L.-lez-Roye (non datat).
Es possible qu'una atestacion existisca en occitan ancian jol nom de Lhineiras entre 1208 e 1218 dins la Cançon de la Crosada se aqueste Rogers de Lhineiras es lo felen del senhor francés, mas es pas segur. La Cançon pòt far referéncia a un dels autres Lignières en França.
Nòtas
<references group=N/>
La Champenoise
La Champenoise es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Endre e la region dau Centre.
Comunas vesinas
400px|gaucha||Distanças e posicion relativa
Perseguièr
Lo Perseguièr (Prunus persica (L.) Batsch) es una espècia d'arbre fruitièr de la familha dels Rosaceae, cultuvat per son fruch comestible, lo persec.
Sinonimes:
Istòria
Lo perseguièr es un pichon arbre cultivat dempuèi l'Antiquitat dins lo bassin mediterranèu. Se basant sus la literatura classica, Hedrick (1919) concluèt que lo perseguièr arribèt en Grècia al sègle IV AbC, venent Pèrsia. Pasmens, una descobèrta recenta de rèstas de persecs del sègle VII AbC, dons l'illa de Samos, indica que lo perseguièr seriá arribat de sègles abans.
Los Romans lo cultivèron a partir del sègle I AbC. A l'epòca de Plini lo Vièlh, los Romans cultivavan cinc varietats de perseguièrs que nomenavan malum persicum « poma de Pèrsia ». Lo ven del latin persicum. L'origina supausada de Pèrsia explica lo nom scientific donat per Linné, Prunus persica, « prunus de Perse ». Mas en realitat, lo perseguièr arribèt en Pèrsia per la Rota de la Seda venent de China.
Fòrça clòscs de persecs se trobèron sus de sites arqueologics chineses provant la consomacion de persecs dempuèi lo neolitic. Sus las escavacions d'Hemudu al Zhejiang de clòscs salvatges datant de 6000-7000 AbC, foguèron trobats. E un site datant de la dinastia Shang (-1570, -1045) dins l'Hebei revelèt dos clòscs de persecs semblables a aqueles dels persecs cultivats. Fòrça d'autres foguèron descobèts dins las regions del sud de la China (Sichuan, Guizhou) dins lo periode pre-Qin (abans -221).
Pels escrichs, cal veire o primièr tèxte literari, lo Classic dels verses (shijing 詩經 o libre de las odas), compausat entre lo sègle VIII e III AbC, per trobar las primièras mencions del perseguièr (tao 桃).
Al contrari, cap de caractèr conegut foguèt identificat per designar lo perseguièr dins las primièras inscripcions oraculàrias sus òs (jiaguwen 甲骨文), nimai cap de caractèr su bronze (jinwen 金文编). Lo grafèma mai ancian es d'estil sigillari (zhuanwen 篆文), emplegat jos la dinastia dels Qin (-221, -206).
Aprèp de missions de terren de l'Acadèmia de las Scienças chinesa dins los ans 1973-1976, semblariá que lo Tibet e lo Gansu que los perseguièrs Prunus mira e P. kansuensis Rehd. son indigènas, devon èsser considerats coma un dels centres d'origina dels perseguièrs.
Descripcion
thumb|left|Persègas Lo perseguièr es un arbre fruchièr de rusca lissa, naut de 2 a 7 mètres, de portada desplegada e de creissença aviada.
Sas fuèlhas caducas acuminadas son verd franc e exalan una leugièra odor d'amètla. Son longas de 8 a 15 centimètres sus 2 o 3 centimètres de larg.
Sas flors rosas apareisson abans las fuèlhas a la fin de l'ivèrn o al començament de prima, veire en estiu per las varietats mai tardivas ''. Sont ermafroditas, de cinc petalas, vint a vint e cinc etaminas. Lo perseguièr es una espècia d'autogamia preferenciala, amb 5 % de fecondadions allogamas observadas en condicions naturalas. Las autofecondacions sont aisidas de realizar.
Lo fruch, nomenat « persec », subretot consomat fresc, es una drupa subretot esferica.
Reparticion
Alara qu'es originari de China, lo perseguièr existís pas mai vertadièrament a l'estat salvatge.
Lo perseguièr es cultivat per sos fruchs o per l'ornament dins las regions temperadas o subtropicalas.
Classificacion dels perseguièrs segon los caractèrs de lors fruchs
thumb|Nectarina thumb|Pan Tao, lo persec plat Chinés
Fruch de pèl borilhosa
Lo Prunus persica var. persica (L.) Batsch dona de persecs de pèl borilhosa.
Fruch de pèl lisa
Lo Prunus persica var. nucipersica (Suckow) C. Schneider dona de fruchs de pèl lisa.
Cultura
Lo perseguièr a una tendéncia non apicala, es a dire que lors d'una poda, buta puslèu de la basa. Es malaisit de los cultivar en pòt se se lo torna pas a metre en plana tèrra regularament per que tornan prendre de vigor.
Lo perseguièr es cultivat o de plan vent, coma dins las vinhas d'Euròpa, o en paredada.
La culhida manuala dels persecs se fa l'estiu; los fruchs, fragils, son leu plaçat en cambra freda.
La multiplicacion se fa per semanada o per multiplicacion vegetativa. Se pòt utilizar coma pòrta empèut, segon lo tipe de sol,
Qualques varietats coma lo "persec de vinha" o la "reina dels vergièrs" se multiplican fidèlament per semenada. Lo persec fructifica generalament vèrs l'edat de 7 ans e pòt produire de fruchs pendent 15 a 20 ans.
Las flors de perseguier èran utilizadas, autre còps, coma laxatiu (Firmin Bonnefoy, 'Montpelhier, mon beau Clapàs' p. 43).
Malautiás
Lo perseguièr es sovent sensible a la bofiga del perseguièr que se pòt tractar al bolit bordalés. Pasmens existís de varietats resistentas.
Es tanben sensible a l'oïdium, a Cydia molesta, e d'autres pesolhs: Myzus persicae, Myzus varians, Brachycaudus prunicola, Hyalopterus pruni e Brachycaudus persicae.
Lo peritèl gris, (Peritelus sphaeroides) e lo fillòb, (Phyllobius oblongus), atacan las fuèlhas. Fin finala, la pichina minosa del perseguièr (Anarsia lineatella) ataca los joves brots e los fruchs. Lo Thrips del perseguièr (Thrips meridionalis) ataca las flors.
Lo perseguièr dins la tradicion culturala d'Asia Orientala
Dins lo monde chinés, existís gaire de fruch amb una tan forta carga simbolica que lo persec. thumb|Lo dieu de la Longevitat tenent un persec d'immortalitat
Mas es subretot mercé al celèbre roman fantastic del sègle XVI, Lo Viatge en Occident, Xiyouji, qu'aquela legenda venguèt fòrça populara dins tota l'Asia Orientala. Las aventuras del Monin, Sun Wukong, coneguèron de multiple adaptacions al teatre, a l'Opèra de Pequin e a la television, lo cinèma, la benda dessenhada e los mangas. Los episòdis mai celèbres son aqueles que vola los perseguièrs d'immortalitat e que se fa convidar jos una falsa identitat a un grand banquet que la Reina Maire d'Occident aviá organizat per far manjar los persecs plats (pán táo 蟠桃) als Immortals.
Lo dieu de la Longevitat (Shòushen 寿神, o Lao Shouxing 老寿星) es representat coma d'un vielh cau tenent un persec dins sa man esquèrra.
Una fòrça anciana costuma populara, venet de l'epòca dels Zhou, ditz que per l'an novèl, se penjará de cada costat de la pòrta de dintrada, doas postarèl de fusta de perseguièr (taofu 桃符) calligraficada del nom de las divinitats protectriças de las pòrtas, Shentu et Yulei, (神荼, 郁垒). Los postarèls avián la proprietat d'alunhar los esperits marrits (bìxié 辟邪). Mai tard, jos la dinastia Song (960-1279), los postarèls foguèron replçat per doas bendas de papièrs roges calligraficat amb de senténcias parallèlas (对联 duìlián,o chunlian 春联) propiciatòrias. thumb|Las senténcias parallèlas (duilian) sus papièr
Los sagèls qu'utizavan los capelan taoïstas per estampar èran d'abituda de fusta de perseguièr. Utilizavan tanben d'espasa de la meteissa fusta per caçar los demònis. Per s'aparar dels gènis marrits, se fabricava de flèchas de fusta de perseguièrs, un arquièr lançava dins totas las direccions, o qu'èran simplament penjada sul berç de l'enfant (Doré, 1912).
Aquela cresénças que demòran fina a l'epòca modèrna venon de l'Antiquitat, perque se tròba de traças dins fòrça obratges classics coma lo Classic dels rites(禮記 - Liji ), dins Zhuāngzǐ 庄子 (-369,-286), dins la literatura pòst-Han plan segur mas tanben dins la granda farmacopèa del sègle XVI, Bencao gangmu (本草綱目 ).
Invasion de Grenada
L'Invasion de Grenada se debanèt dau 25 d'octòbre au 2 de novembre de 1983 durant la Guèrra Freja. Opausèt una fòrça d'assaut de l'armada estatsunidenca a una tropa de combatents fidèus au govèrn comunista de Grenada sostenguda per un grop de soudats cubans. S'acabèt per una victòria estatsunidenca aisada. Lei combats majors finiguèron lo 27 d'octòbre après la capitulacion dei fòrças cubanas e la presa dau camp governementau principau.
L'intervencion estatsunidenca foguèt condamnada per l'Assemblada Generala de l'ONU. De mai, causèt lo maucontentament de mai d'un país dau Commonwealth. Pasmens, après aquela victòria, leis Estats Units poguèron installar un govèrn favorable a seis interés.
Barnat
Barnat [bɔʁˈna] (Brenat en francés) es una comuna occitana dau departament dau Puèi de Doma e de la region d'Auvèrnhe Ròse Aups, ancianament d'Auvèrnhe.
Toponimia
Le nom de Brenac (atestacion Brennacum, en 1096) vendriá dau nom gallo-roman Brennus, embei le sufixe -acum, latinizacion dau sufixe gallés -aco(n). Barnat èra doncas probablament una anciana granda proprietat antica qu'aviá coma mèstre Brennus/Brennos. Le nom Brennos o Brennus (latinizat), benliau varianta allofonica de branos, « la gralha, la graula», que designa metaforicament le chap o le guerrèir dins quauqu'unas lengas celticas, es le de mai d'un chap gallés istorique, donca, pusliau que d'un nom personau, s'agís benliau d'un nom comun e le nom se podriá eventualament interpretar coma « le vilatge dau chap ».
Nòtas
<references group="N"/>
Sainte-Austreberthe (Sèina Maritima)
Geografia
La municipalitat a traversat pel riu lo Austreberthe #que i pren la siá font.
La commune est traversée par la rivière l'Austreberthe qui y prend sa source.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
La municipalitat a ligat a l'istòria de santa Austreberthe.
La commune est liée à l'histoire de sainte Austreberthe.
Ferran Sunyer i Balaguer
Ferran Sunyer i Balaguer (1912, Figueres - 27 de decembre de 1967, Barcelona) es un matematician catalan dau sègle XX.
Lières
es una comuna francesa, situada dins lo departament del Pas de Calais e la region del Nòrd-Pas de Calais.
Jordi Sabater Pi
Nascut a Barcelona, venguèt professor de psicologia a l'Universitat de Barcelona onte participèt a la creacion de l'estudi dau comportament animau e de la primatologia en Espanha. Amb una còla de scientifics coma Joaquim J. Veà Baró, Matthew Escobar Aliaga e Montserrat Colell Mimó mulitipliquèt leis observacions sus lo subjècte. De mai, participèt a la creacion de programas de proteccion dei primatas. Èra pereu pintaire e realizèt mai d'un dessenh d'animaus durant sei missions. Venguèt famós per la descubèrta l'unic gorilla coneguda jamai observat. Dich Flòc de nèu, l'animau venguèt la mascòta dau zoo de Barcelona.
Ferran Sunyer i Balaguer
Endecat per una grèva atrofia dau sistèma nerviós, poguèt pas anar a l'escòla e foguèt educat per sa maire que l'inicièt ai matematicas e a la fisica. Comencèt ansin d'estudiar lei matematicas dins lo corrent deis ans 1930. Après la Segonda Guèrra Mondiala, intrèt en contacte ambé plusors matematicians estrangiers e publiquèt un trentenau d'articles. Foguèt considerat coma lo premier matematician espanhòu.
Lières
Geografia
Lières Se situa a una trentena de quilomètres de l 'Audomarois cap a St-Omer ela n ' es pas fòrça luènh de l'A 26 (Calava - Rems)e es a 70 km de la quòta d ' opale vèrs Calava e a 100 km cap a Berck-sus-Mar.
Jordi Sabater Pi
Recebèt la Crotz de Sant Jòrdi en 2000 e lo Prèmi Narcís Monturiol en 2004 per son trabalh.
Lières
Geografia
Lières se situe à une trentaine de kilomètres de l 'Audomarois vers St-Omer elle n ' est non pas très loin de l'A 26 (Calais - Reims)et elle est à 70 km de la cote d ' opale vers Calais et à 100 km vers Berck-sur-Mer.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Isaac
Isaac (en ebrieu: יצחק /Yiṣḥāq/ rirà ; en arabi: إسحاق isHāq) es, dins la Bíblia, lo filh d'Abraam e de Sarah. Es lo marit de Rebècca e lo paire de Jacòb e d'Esaú mas tanben lo frairastre d'Ismaèl.
Naissença
Abraam aviá 99 ans, e Sarah 90 ans, quand tres àngels anoncièron al primièr que sa femna li donariá un filh. Alara que Sarah es en mai esterila e menopausada, segon la tradicion rabinica, tan plan aviá pas d'utèr. Se podiá pas empachar de far un sorire, que lo nom del mainat.
Isaac foguèt circoncit per son paire 8 jorns aprèp sa naissença (Genèsi 21 vèrs 4) conformament a l'aliança entre Dieu e Abraam (Genèsi 17 vèrses 10 a 14), que la tradicion josieva de la Brith milah a aquela edat.
Lo « sacrifici » d'Isaac
thumb|right|250px|Placa representant lo « sacrifici » d'Isaac dins lo Begijnhof, a Amsterdam.
Genèsi 22: Dieu ordena a Abraam de menar Isaac sul mont Moriah e de portar un cotèl. Segon los musulmans, es Ismaèl que foguèt la victima propiciatòria, perque segon los escrits, Dieu demandèt a Abraam lo sacrifici de son filh "unic" e Ismaèl essent l'ainat, seriá doncas lo "filh unic" fins a la naissença d'Isaac. Segon lo recit biblic, un enviat de Dieu arrestèt Abraam dins son gèst, e aquel sacrifiquèt a la plaça un marre, que sas banas s'èran agantadas dins un boisson.
En fach, segon Rashi, es escrich « son filh unic » parlant d’Isaac perque es vertadièrament lo primièr nascut de sa femna josieva Sarah, alara qu'Ismaèl èra lo filh d'Agar la serventa egipciana de Sarah. Es la rason per que Dieu ditz a Abraam « ton filh unic » parlant del filh (Isaac) de son esposa legitima Sarah. La femna d'Isaac, Rivka, donarà naissença a Yaacov (Jacòb), qu'aguèt quatre femnas: Rachèl, Lea, Bilhah e Zilpa que donaràn naissença a 13 enfants que 12 filhs, que formaràn las 12 tribús d’Israèl.
Aquel episòdi biblic, encara tradusit impropriament per sacrifici d'Isaac dins lo cristianisme, es conegut dins lo judaïsme jol nom de ligatura d'Isaac (עקדת יצחק, akedat itshak en ebrieu) perque aquel darrièr foguèt pas immolat e perque Dieu pronóncia a cap de moment los mots « tuar » o « sacrifici ».
Vida familha
thumb|Isaac benesissent Jacòb òli sus tela de [[Govaert Flinck, 1638]] Genèsi 24 : quand aviá 40 ans, son paire envièt son servitor Eliezer li trobèt una femna de la seuna familha del país d'Aram. Eliezer tornèt amb Rebècca, sòrre de Laban, qu'Isaac esposèt. Li donèt dos filhs bessons, Esaú, dich « lo Rossèl » (Edom), (foguèt lo preferit d'Isaac perque li portava de noiridura), e Jacòb, que son nom ven de qu'al sortir del ventre de sa maire tenguèt Esaú pel talon.
Seguissá un periòde de carestiá, migrèt cap a Gerar, puèi Beer-Sheva, o Dieu li renovelèt l'aliança conclusa amb son paire. Isaac faguèt tanben un tractat de patz amb lo rei Abimelech.
Sa vista declinèt amb l'edat. Esaú, atalentat e assedat, vendèt per una sopa de lentilhas son drech d'ainat a Jacòb. Abans sa mòrt, Isaac, venguèt cec, volguèt restablir Esaú dins sos dreches. Rebècca profitèt de sa cecitat per li far donar sa benediccion a Jacòb. Isaac lo reconeguèt pas quand aquel se faguèt passar per Esaú. Pasmens, se neguèt pas aprèp aver descobèrt l'engana.
Moriguèt « vièlh e assadolat de jorns » (Genèsi 35:27-29) a Mamre, abans d'èsser enterrat dins la tomba de Makhpela.
Dins la tradicion josieva, alara qu'Abraam representa la caritat (midat hahessed), Isaac representa la rigor (midat hadin). Isaac jamai daissèt de sa vida la Tèrra d'Israèl.
Isaac dins l’islam
Isaac apareis mai d'un còp dins l'Alcoran, mas sovent aprèp Ismaèl. L'Alcoran es mens precís que lo libre de la Genèsi: dintra pas tròp dins lo detalh e las circonstàncias de sa naissença.
Isaac faguèt partida dels profètas de l’islam; es un patriarca que portèt lo messatge del monoteïsme, sovent associat a son paire Abraam o son fraire Ismaèl. Sa naissença es contada subretot dins la sorata XI, vèrses 71 a 73, mas tanben dins d'autras soratas.
Lignières-Châtelain
Lignère-Catelain en picard (Lignières-Châtelain en francés) es una comuna francesa, situada dins lo departament de Somme e la region de Picardia.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Nòtas
<references group=N/>
Artigas (Arièja)
Artigas (Artigues en francés) es una comuna occitana de Donasan, situada dins lo departament d'Arièja e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Sant Ginièis
Sant Ginièis o Sant Ginièis de Fontarecha (Sant-Ginièis de Fountarecho en grafia mistralenca ; Saint-Geniès-de-Fontedit en francés) es una comuna lengadociana situada dins lo departament d'Erau e la region d', ancianament de Lengadòc-Rosselhon.
Artigas (Arièja)
Toponimia
Lo nom es atestat en latin, en 1233, de Artiguis. Se tracta d'un mot prelatin, probablament aquitanic, *artica, qu'a lo sens de « bosiga » e qu'es donat a l'ocasion d'una rompuda,.
Sant Ginièis
Lo gentilici es sant ginieissenc -enca
Artigas (Arièja)
Toponimia
La prononciacion es [ar'tiɣes], atal coma dins los mots catalans : -a seguida de -s o d'una autra consonanta, en sillaba finala pòsttonica, ven -e (los parlars donasaneses fan transicion entre lo lengadocian e lo catalan). Curiosament, Patrici Pojada escriu Artigas, allòc que causís la grafia Mijanes pel vilatge vesin.
Sant Ginièis
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
Las fòrmas ancianas son : Fontedicta en 966, villa quod vocant Fontedicta en 990, ad S. Genesium de Fonte adicta en 1089, de S. Genesio de Fonte edicta, cap a 1089, (St Geniès) de Fontaseicha en 1247-48, terminio S. Genesii de Fontazecha en 1262, de S. Genesio de Fonte edicto en 1323, de S. Geniez en 1529 (identificacion malsegura), Saint Genieys en 1571, S. Ginieys en 1585, de S. Genesio de Fontedicho, al sègle XVI, en 1636, S. Geniez en 1622, S. Genies en 1643, S. Giniés en 1708, St Geniés, St Ginieis en 1740-60, S. Geniez en 1759, St Genies en 1740-60, 1770-72 (mapa de Cassini), St-Geniès-le-Bas (mapa IGN, [a l'entorn de 1950-1960]).
Sent Ginièis o Genièis, en latin Genesius, es lo nom de mai d'un sant, un martir del temps de Dioclecian, un arquevesque de Lion e un avesque de Clarmont al sègle VII, ,.
Segon Hamlin, lo determinant Fontédit [Fontasecha, Fontarecha], tornat oficial lo 24 de junh de 1988, correspond a fontem ad(d)ictam, « fònt tocada d'una senténcia d'aprision, d'adjudicacion ». Lo determinant Bas servís a destriar la comuna de la de Sent Ginièis de Varençal, foguèt relevat pel primièr còp dins los registres de l'Estat-civil de l'an IX.
Cran
Lo cran (var. crani), es una estructura ossosa o cartilaginosa de la tèsta, caracteristica dels craniats (que ne son los vertebrats). Lo ròtle principal del crani es d'aparar l'encefal qu'es a l'entorn, servís tanben de punchs de ligam a de muscles de la cara e del còl.
Lo cran se compausa de doas partidas: lo neurocrani (o bòstia craniana), qu'apara lo cervel e los organs sensorials pars, e l'esplencnocrani, que sosten las cavitats bucalas e faringianas. Qualques espècias possedissont tanben un dermocrani, format d'òs dermics.
Lo cran es totjorn cartilagiós per l'embrion mas ven al mens en partit ossificat per l'adulte de tota la linhada des Osteictians (qu'inclusís l'Òme).
Descripcion
Lo cran es compausat de doas partidas: lo neurocran (o bòstia craniana), partida superiora qu'apara lo cervèl e los organs sensorials pars, e l'esplancnocran, partida inferiora que sosten las cavitats bucala e faringiana.
L'esplancnocran primitivament aguèt una foncion respiratòria mas aquela foncion se perdèt dins gaireben totas las linhadas e l'esplancnocran entre doncas subretot dins la constitucion de l'esqueleta de las maissas, del paladar, de l’aurelha mejana, de la cara, del còl, de la lenga, del laringe e del neurocrani.
Istologicament, lo cran dels Vertebrats pòt passar per diferents estadis :
Lo dermatocran es una capa d'òsses dermics (jamai de cartilatge) que cobrís lo neurocrani e l'esplancnocrani. Constituissiá lo boclièr cefalotoracic per qualques Vertebrats fossils, los Ostracodermas. Se trapa a l'ora d'ara pas que dins la linhda dels osteictians que foguèt segondàriament incorporada a ambedoas formacions precedentas tot en conservant una accion inductritz sul desvelopament de qualques òsses dermics (Cèl del cran, cèl del paladar, diferentas unitats de l'esplancnocrani). Pels Condrictians, lo dermocrani mermèt, fins a venir indiferenciat, e es representat pas que per d'escatas placoídas fixadas dins lo derme que cobrís lo còrs entièrs.
Formacion
Neurocran e esplancnocrani son eissits de dos mecanismes embriologics diferents. Lo neurocran es eissit du mesenquime. Aqueles elements pòdon se presentar jos doas formas: una cartilaginosa que forma lo crani cartilaginós o condrocrani; crani definitiu pels Condrictians, los Mixina e las Lampresas. Pels autres vertebrats aquela forma es remplaçada per una forma ossosa que dona l'osteocran.
Pels mammalians lo condrocran (ou neurocran) se forma a la basa del crani embrionari e se compausa de tres nuclèus cartilaginoses: lo basietmoïde, lo basiesfenoïde e lo basioccipital. Los cartilatges paracordals se desvelopan per formar la placa basala e d'autres cartilatges occipitals se desvelopan per formar lo arc occipital (cartilatge entornant complètament la còrda). De cartilatges se van associar a la placa etimoïde (eissit del desvelopament dels cartilatges trabecularis): son de capsulas olfactivas e capsulas nasalas. La mesolha espinala se dilata dins lo condrocrani passant dins lo foramen magnum. L'aurelha intèrna occuperá la capsula otica.
Origina e evolucion
Lo neurocran seriá la partida mai anciana del crani perqu'es la sola qu'existís pels Mixinas. L'esplancnocran es present pels lampresas mas pas lo dermocrani que sembla doncas qu'apareguèt en darrièr.
l'esplanchnocran o esqueleta visceral es constituit per de pèças cartilaginosas o ossificadas. Forma la maissa pels gnatostòmas. Lo primièr arc de l'esplancnocrani es l'arc mandibulari. Cet arc est composé du cartilage ptérygo-carré (partida superiora) e del cartilatge de Meckle (partida inferiora). Tres pèças de l'arc ioïde venent enforçar l'arc mandibulari: - lo cartilatge iomandibulari - lo cartilatge ceratobranquial - lo cartilatge basibranquial
Lo cartilatge pterigocarrat donna l'epipterigoïde e l'òs carrat (enclutge) pels mamifèrs. lo cartiltage de Meckle el donna l'òs articulari (martèl) pels mamifèrs. L'iomandibulari dona la columnèla timpanica pels tetrapòds non mammalians e l'estriu pels mamifèrs. Lo ceratobranquial dona las banas ioïdianas pels tetrapòds non mammalians e l'apofisa estiloïde del temporal e las banas ioïdianas pels mammalians.
Fòssas temporalas
250px|thumb|right|Lo crani de [[Massospondylus possedís doas fentas temporalas tipicas dels diapsides.]] thumb|right|250px|Esquema d'un cran de diapside Las fòssas temporalas son de traches anatomics del crani dels amniotas, caracterizat per de cavitats simetricas bilateralas dins l'òs temporal.
D'ipotèsis fisiologics los associan amb un aument dels nivèls metabolics e una creissénça de la musculatura de la maissa. Los primiers amniòts del carbonifèr possedavan pas de fòssa temporalas alara que los sauropsides e los sinapsides mai avançats n'avián. Dins las edats geologicas, las fòssas temporalas dels sauropsides e dels sinapsides se modifiquèron e venguèron mai largas per permetre l'implantacion dels muscles de las maissas mai espeses permetant de mossegadas mai poderosas. Los dinosaures, que son de sauropsides, ab de larga duberturas e lors descendents los aucèls, an de fòssas temporalas que se modifiquèron. Los mamifèrs, que son de sinapsides, possedisson pas mai de dobertura al nivèl du crani, tan que lo caractèr anatomic se modifiquèt. Possedisson pasmens encara l'orbita temporal (que sembla a una dubertura) e los muscles temporals. S'agís d'un trauc dins lo cap que se situa a l'arrièra de l'orbita ocular darrièr l'uèlh.
La preséncia e la morfologia de las fossas temporalas es un punt critic per la classificacion taxonomica dels sinapsides, que ne son los mamifèrs.
Les euriapsides (plesiosaurians e d'ictiosaurians) an una sola granda dubertura suls costats de lor crani, coma los sinapsides, mas los eurapsides son de fach de diapsides, que la fòssa temporala inferiora desapareguèt.
Los anapsides (quelonians) ne possedisson pas.
Eleccions presidencialas de 2022 en França
Las eleccions presidencialas de 2022 en França permeton lo renovelament del president de l’Estat francés.
Primièr torn
Se debanèt lo 10 d'abril de 2022.
Emmanuel Macron e Marion Ar Penn son qualificats pel segond torn.
Esteban Terradas i Illa
Esteban Terradas i Illa (15 de setembre de 1883, Barcelona - 9 de mai de 1950, Madrid) es un matematician e un engenhaire catalan de la premiera mitat dau sègle XX.
Nascut a Barcelona, venguèt doctor en matematicas e en fisica en 1904 avans de començar una carriera de professor a l'Universitat de Barcelona. I ensenhèt principalament lei matematicas aplicadas a la fisica e publiquèt plusors articles sus lo subjècte. S'interessèt donc fòrça a la mecanica quantica e a la relativitat. Organizèt ansin la venguda a Barcelona de plusors scientifics de remarca coma Jacques Hadamard, Hermann Weyl, Arnold Sommerfeld, Tullio Levi-Civita ò Albert Einstein,
En parallèl, a partir de 1918, participèt a divèrsei grops d'engenhariá cargats de desvolopar Catalonha, especialament dins lo domeni dau camin de fèrre. Dins leis ans 1940, i foguèt cargat de melhorar la produccion d'electricitat e lei rets telefonics. Puei, en 1942, creèt l'Institut Nacionau dei Tecnologias Aeronauticas en Espanha (après sa mòrt, aquela institucion prenguèt son nom).
Guèrra de Botan
La Guèrra de Botan foguèt un conflicte de la colonizacion britanica d'Índia que se debanèt de 1864 a 1865. Opausèt Reiaume Unit a Botan. Après una guèrra civila intèrna botanesa, lei Britanics mandèron una mission diplomatica que sei prepausicions foguèron pas acceptadas per lo govèrn novèu. En novembre de 1864, lo govèrn britanic decidiguèt donc de declarar la guèrra au Botan que teniá pas d'armada regulara ni d'armament modèrn. Pasmens, maugrat aqueu desequilibri, lei combatents botanesas capitèron de resistir cinc mes e lei Britanics foguèron desfachs mai d'un còp. La guèrra s'acabèt per lo tractat de Sinchula : Botan perdèt una partida d'Assam, de Bengala e de Dewangiri mai demorèt independent.
Ribièra
thumb|[[Fotografia d'Ubaia, un exemple de ribiera.]]
Una ribiera (var. arrivèira, ribièira, ribièra, ) es un corrent d'aiga. Scientificament, es puslèu utilizat per designar un corrent d'aiga permanent d'importància febla a mejana que se gita dins una autra ribiera, dins un fluvi ò dins la mar. Pasmens, dins lei fachs, l'utilizacion dau tèrme varia fòrça segon lei regions e lei tradicions. Per exemple, en Occitània, lei corrents d'aiga son principalament designadas per son nom pròpri (Ròse, Garona, Vidorle...). Dins d'autrei país, especialament aquelei de lenga anglesa, lo destriament entre ribieras e fluvis existís pas.
Lei ribieras son d'estructuras geologicas importantas. Asseguran la circulacion de l'aiga liquida dins lei regions continentalas. En causa dei proprietats de l'aiga, aquò entraïna de fenomèns d'erosion e de depaus sedimentaris que tènon un ròtle fondamentau dins la formacion dei païsatges. De mai, en causa de l'importància de l'aiga dins lei mecanismes dau vivent, lei ribieras son d'elements importants per l'ecologia e per leis activitats umanas.
Distribucion dei ribieras
Lei ribieras son presentas dins totei lei regions continentalas, compres Antartida. I constituisson un element important dau cicle de l'aiga en permetent l'escorrement de l'aiga en direccion dei mars e deis oceans. Pasmens, la distribucion mondiala dei ribieras es fòrça inegala. Son fòrça frequentas e importantas dins lei regions aguent un clima umid, especialament dins lei regions tropicalas e eqüatorialas. En revènge, pòdon venir rar dins lei zònas aridas tocadas per de secaressas annualas.
Regims de ribiera
L'estudi dau regim dei ribieras a per objectiu de determinar son foncionament « normau » durant un cicle de plusors annadas. D'efiech, segon lei regions, lei corrents d'aiga pòdon presentar de diferéncias importantas coma de periòdes d'aigat ò, au contrari, de secaressa. Per representar aquelei fenomèns, plusors nocions son estadas desvolopadas.
Debit e lama d'aiga
Divèrsei grandors son utilizadas per representar l'escorrement de l'aiga dins una ribiera. Lo debit brut (ò modul brut), exprimit en m3 /s, representa lo debit instantanèu a un endrech donat. Aumenta de l'amont vèrs l'avau. Per exemple, lo debit de Ròse es de 600 m3 /s avans son passatge a Lion e de 1690 m3 a l'estacion de Bèucaire. Lo debit especific (ò modul especific) es lo rapòrt dau debit brut a respècte de la superficia dau bacin versent. Permet de representar l'abondància d'una ribiera. A tendància de demenir en direccion de l'embocadura. Enfin, la lama d'aiga, exprimida en millimètres, representa l'autor d'aiga transportada cada an per la ribiera.
La variabilitat interannuala
Lei variacions interannualas estúdian lei fluctuacions dau debit durant plusors annadas. Aquò utiliza fòrça leis estatisticas car la mejana, l'escart-tipe e lei diferents coeficients de variacion permèton d'observar d'evolucions de remarca. En particular, lo rapòrt entre lei debits extrèms enregistrats durant un periòde de dètz ans son utils per caracterizar l'alimentacion en aiga d'un corrent d'aiga. Aquelei que prènon son origina dins un glacier ò dins un jaç freatic an de rapòrts febles (generalament entre 1,2 e 2) car la fonda regulara dei glaç permet d'amortir de variacions importantas de precipitacions. En revènge, lei ribieras eissidas de fònts alimentadas per lei pluejas son pus irregularas (sovent entre 2,5 e 5).
D'un biais generau, lei ribieras amb de debits mejans febles son aquelei que presentan lo maximom d'oscillacions. Aqueu fenomèn es ben conegut dins lo bacin mediterranèu onte d'indicis de variabilitat situats entre 10 e 50 son frequents. Es tanben lo cas dins lei regions ciclonicas ò somesas a la monson.
Lei variacions sasonieras
La reparticion dei debits durant lei diferents mes d'una annada es sovent lo critèri principau adoptat per definir lo regim idraulogic d'un corrent d'aiga. D'efiech, aqueu tipe de consideracion permet sovent de distinguir de cicles dins lo debit. Per facilitar lei comparasons, son calculadas lei debits mensuaus mejans, generalament sus un periòde de dètz ans. Puei, un rapòrt es realizat entre aqueu debit mensuau mejan e lo debit mejan annuau. Un resultat superior a 1 indica un periòde d'aigas autas. Una valor inferiora a 1 indica lo contrari.
Aqueu paramètre permet de definir tres regims principaus en despiech de la gròssa diversitat dei regims observats dins lo mond. Lo premier es lo regim nivau qu'es caracteristic dei regions montanhosas ò nordicas. Lei corrents d'aiga i son principalament alimentats per la fonda dei nèus. Aqueu regim vetz donc sovent de vengudas deis aigas durant la prima e un periòde de secaressa durant la sason cauda. Lo regim pluviau s'obsèrva puslèu dins lei regions temperadas. Dins aqueu regim, lo motor principau dau corrent d'aiga son lei pluejas ivernencas. Coma dins lo cas precedent, d'estiu, s'obsèrva un periòde de secaressa. Enfin, lo regim glaciari, pus rar, es present dins lei bacins versants onte se tròban de glaciers importants. Lo freg i favoriza l'acumulacion de glaç durant lei mes pus fregs, çò qu'entraïna una demenicion dau debit durant aqueu periòde. Lo periòde d'aigas autas a luòc d'estiu amb la fonda dei glaç.
Aquelei tres regims son dichs « regims simples » car compòrtan una alternància unica. Lei regims complèxs son caracterizats per doas alternàncias ò per de cicles fòrça irregulars que pòdon s'estendre sus plusors annadas. Lei factors de complexitat son variables. Per lei rius e lei ribieras cortas, pòdon aparéisser tre la fònt car aquelei corrents d'aiga son aisament trebolats per de variacions de precipitacions. Per lei ribieras pus importantas e lei fluvis, lei causas de variacion son pus divèrsas (influéncia d'un afluent, efiechs climatics... etc.). Pasmens, existís tres regims complèxs relativament estables que son d'addicions de dos regims simples. Son dichs regim nivoglaciari, regim nivopluviau e regim pluvionivau. Lo premier es marcat per de vengudas deis aigas durant la prima e l'estiu en causa de la fonda dei nèus e dei glaç, lo segond per de vengudas deis aigas durant la prima (fonda dei nèus) e durant l'autona (pluejas) e lo tresen per de vengudas deis aigas durant l'ivèrn (pluejas) e la prima (fonda dei nèus).
Lei cregudas e leis estiatges
Lei cregudas son d'episòdis d'aumentacion fòrça important dau debit d'un corrent d'aiga. Lei causas principalas d'aqueu fenomèn pòdon èsser de chavanas violentas sus una region reducha (100-200 mm sus una zòna de 50 a 200 km² en quauqueis oras), de precipitacions importantas sus una region estenduda (150-200 mm sus una zòna de 500 a 2,000 km² en quauqueis oras), de montadas deis aigas sus plusors afluents d'un fluvi ò d'un regolament tròp important (sòus saturats d'aiga, region desforestada...). Lei cresegudas entraïnadas per de chavanas localizadas son sovent a l'origina de vengudas deis aigas rapidas e violentas. En Occitània, d'exemples d'aqueu tipe de catastròfa naturala son lei chavanas cevenòlas ò leis episòdis mediterranèus. De situacions similaras existisson dins lei regions tropicalas tocadas per de ciclòns tropicaus. Se lei precipitacions son pus dispersadas, la montada es pus lenta mai pòu durar pus lòngtemps. Aquò es sovent lo cas lòng dei fluvis poderós coma Ròse e Garona en Occitània e Mississipia, Huang He e Amazonas dins lo rèsta dau mond.
Leis estiatges son de periòdes lòngs de debits febles. Son la consequéncia de secaressas prolongadas, sovent agravadas per la calor. D'efiech, en l'abséncia de precipitacions, lei freatics pòdon gaire sostenir lo debit qu'es unicament alimentat per lei fònts. Dins de cas extrèms, se la fònt es assecada ò se lei prelevaments umans aumentan, lo corrent d'aiga pòu totalament s'assecar.
L'erosion
Lei corrents d'aiga, escolaments concentrats d'aiga, son un agent major de l'erosion. D'efiech, lei mecanismes de transpòrt solid prènon en carga lo transpòrt dei materiaus eissits dei pendís siá a l'estat dissòut siá sota forma de brigas solidas. De mai, l'energia dei ribieras a d'efiechs sus lei brigas que carrejadas qu'aquistan, en causa dei tuerts, un aspècte desifilat caracteristic (arena, grava, còdol...). Aquela fòrça erosiva se manifèsta per l'aprefondiment dau fons de la vau e per lo sapament dei ribas.
L'intensitat de l'erosion fluviala despend de plusors paramètres coma lo debit, la geometria dau liech e l'importància de la penda. De turbuléncias e una turbiditat fòrtas son tanben de factors d'erosion car favorizan l'entraïnament e lo transpòrt de materiaus. Per quantifiar l'erosion assegurada per un corrent d'aiga, son generalament utilizadas de nocions coma sa competéncia, que designa la carga solida maximala susceptibla d'èsser transportada, e sa capacitat limita que correspònd a la massa totala de materiaus portats per lo corrent. Se la capacitat efectiva es inferiora a la capacitat limita, i a erosion dau liech. Dins lo cas contrari, s'obsèrva puslèu l'aparicion de depaus sedimentaris.
Le Hinglé
Le Henglé en galò; An Hengleuz en breton ( Le Hinglé en francés) es una comuna bretona, situada dins lo departament de las Còstas d'Arvòr e la region de Bretanha.
Ribièra
Lo transpòrt solid
Lei corrents d'aiga asseguran, cada an, lo transpòrt de 18 miliards de tonas de sediments, siá sota forma de matèria en suspension siá sota forma de matèria dissòuta, entre lei continents e leis oceans. Aqueu fenomèn es principalament representat per la nocion de turbiditat que correspònd a la concentracion de matèrias capablas de trebolar l'aiga. En mejana, aquò representa 450 g/m 3 d'aiga. Pasmens, dins lei fachs, s'obsèrva de variacions fòrça importantas segon lei regions.
Lei matèrias en suspension aparéisson quand lo corrent d'aiga passa dins de zònas geologicas favorables a l'ablacion de terren : precipitacions importantas, vengudas deis aigas violentas, relèu montanhós, sòus fragils, vegetacion rara... etc. Lei recòrds mondiaus son agantats dins lo nòrd de China, dins lei regions aridas deis Andes e dins quauquei bacins eissuchs de Magrèb. Per exemple, la carga sedimentària mejana dau Fluvi Jaune es de 34 g/m 3. La desforestacion creissenta favoriza tanben aqueu fenomèn dins plusors regions.
Le Hinglé
Istòria
La paroisse du Hinglé, enclavée dans l'Sant-Maloù faisait partie du doyenné de Bobital relevant de l'évêché de Dol et était sous le vocable de saint Barthélemy.
Ribièra
Lo transpòrt solid
Dins lei regions temperadas e frejas contenent principalament de ròcas cauquieras, leis elements en solucion forman generalament la màger part dei substàncias transportadas. Per exemple, es lo cas de Lena, un dei fluvis majors de Siberia. Enfin, quin que siegue lo tipe de corrent d'aiga, existís una carga de fons qu'es compausat de materiaus pus gròs e pus pesucs qu'avançan lentament lòng dau liech. Aqueu movement aumenta amb lo debit e la penda.