cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Batalha de la Mar dei Filipinas
La batalha de la Mar dei Filipinas es una batalha navala e aeriana de la Segonda Guèrra Mondiala que se debanèt dau 19 au 20 de junh de 1944 en parallèl dei batalhas de Saipan e de Tinian. L'objectiu dei Japonés èra d'atraire e d'anientar una partida de la flòta estatsunidenca a l'entorn de l'archipèla dei Marianas. Pasmens, leis Estatsunidencs avián descriptat certaneis elements de l'estrategia de l'armada imperiala e reperats sei naviris. En particular, leis esquadrilhas basadas sus l'archipèla, que tenián un ròtle primordiau dins lo plan japonés, foguèron durament tocadas per de bombardaments aerians. De mai, en causa dei pèrdas subidas dins lo corrent deis annadas precedentas, lei pilòts japonés mancavan d'experiéncia. La batalha foguèt ansin un desastre per Japon que perdiguèt 3 pòrta-avions e 395 avions. Son aeronautica foguèt plus una menaça vertadiera fins a la fin de la guèrra. La flòta estatsunidenca perdiguèt solament 123 avions.
Constitucion
Una Constitucion es la norma fondamentala, escricha o non, d'un país o territòri, que definís:
Constitucions rigidas X Constitucions flexiblas
Una Constitucion rigida es aquela que per èsser modificada necessita una procedura legislativa especiala, diferenta d'una lei comuna. Vòl pas dire que la constitucion siá pas modificabla, mas qu'es pus dificil de modificar son tèxte que las autras leis del país. Pòt èsser necessària mai d'una votacion, o una quantitat de vòtes dels representants del pòble (deputats, senators) pus importanta qu'aqueles de las leis comunas, segon çò que determina lo tèxte de la meteissa constitucion.
Una Constitucion flexibla es aquela que se modifica segon las meteissas proceduras que las autras leis del país. Aquò vòl dire que la constitucion, o los tèxtes que la compausan, son leis comunas.
Paris
thumbnail|Elena e Paris
Paris (en grèc: Πάρις), conegut tanben amb lo nom d'Alexandre, es lo fiu mitologic de Priam, rei de Tròia. Apareis dins de legendas de la mitologia grèga. La pus coneguda, probable, es aquela de son raubatòri d'Elena, reina d'Esparta (o de sa fugida amb ela), çò que foguèt una dei causas immediatas de la Guèrra de Tròia. Pus tard dins la guèrra, Paris nafrèt Aquilles dins lo talon de maniera fatala, amb una sageta, coma la maire d'Aquilles, Tètis, o aviá predich.
Lope de Rueda
Lope de Rueda (1510, Sevilha - 1566, Còrdoa) que ho un actor e un escrivan dramatic espanhòl deu sègle XVI e un precusrsor deu teatre deu Sègle d'Aur.
Palaiseau
Palaiseau es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Essonne e la region d'Illa de França.
Neuvelle-lès-Voisey
Neuvelle-lès-Voisey es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Nauta Marna e la region de Champanha-Ardena.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Pancraci
Lo pancraci (παγκράτιον / pankrátion en grègo ancian) es un espòrt de combat grègo que permetiá dau temps dei Juecs Olimpics antics quai totei lei còups, tanben lei mortaus. Lei soletei tecnicas interdichas èran de crebar leis uèlhs e de mòrdre. De grands campions olimpics d'aquela epòca marquèron l'istòria, coma lo gigantesc Polidamas d'Escotossa, que siguèt campion olimpic en -408, Dorieus de Ròdes, lo mai titrat de totei, o encara lo luchaire d'ortopale Milon de Crotone, coneissut per èstre egalament excellent en pancraci (mai que concorrèt jamai dins aquela disciplina ai Juecs Olimpics). Uèi, aquel espòrt es una disciplina que son reglament siguèt revist e corregit per lo govèrn grègo afin de lo veire revenir dins gaire de temps ai Juecs Olimpics.
Mike Myers
Mike Myers (nascut Michael John Myers en 1963) qu'ei un actor, scenarista, productor de cinèma e comedian canadian. Qu'a jogat dens Saturday Night Live (1988-1995), Wayne's World, dens tres comedias dab lo ròlle protagonista e eponim d'Austin Powers ; qu'a tanben dat la soa votz dens seria de filmes de Shrek.
Lo Pònt de Salars
Lo Pònt de Salars, (Pont-de-Salars en francés) es una comuna roergassa situada dins lo departament d'Avairon e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Geografia
vignette|upright=1.6|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
thumb|center|250px|Panèl del desviament de Pònt de Salars.
Acid boric
Dempuei 2010, la venda de l'acid boric es reglementada dins l'Union Europèa en causa de son caractèr reprotoxic.
Palazuelo de Vedija
Palazuelo de Vedija es un municipi de la província espanhòla de Valhadolid dins la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Nikolai Gogol
Nikolai Vassilievich Gogol (en rus Николай Васильевич Гоголь, Nikolai Vassilievich Gogol ; en ucraïnian Микола Васильович Гоголь, Mykola Vassyliovych Hohol) foguèt un romancièr, novellista, dramaturg, poèt e critica literari rus d'origina ucraïniana, nascut a Sorochintsy dins le govèrn de Poltava (Empèri rus) lo 20 de març de 1809 (1èr d'abril de 1809 dins lo calendièr gregorian) e mòrt a Moscòu lo 21 de febrier de 1852 (4 de març de 1852 dins lo calendièr gregorian). Es considerat coma un dels escrivans classics de la literatura russa.
Jovença
Nikolai Vassilievitch Gogol es nascut en 1809 a Sorochintsy, vilatge del govèrn de Poltava, al còr d'Ucraïna, cabdet de nòu enfants. Segon la tradicion familiala, es eissiut d'una anciana familha cosaca ucraïniana e seriá lo descendant del hetman Ostap Gogol. Lo paire, mòrt en 1825 alara que Nicolaï a pas que 16 ans, escriu de pichonas pèças de teatre e desvelopa lo gost de son filh per la literatura. La maire li dona una educacion religiosa tradicionala que amb los ans evoluirà cap un mistisme maladiu (ànsia del mal e del jutjament darrièr ).
Sant Petersborg
Après d"estudis mediòcres al licèu de Nijyn, Gogol daissa sa maire e sos doas sòrra e va a Sant Petersborg amb l'ambicion de far una granda carrièra dins l'administracion. Pretend que la primièra causa que faguèt, un còp arribat dins la capitala de l'Empèri rus, foguèt de corrir a çò d'Aleksandr Pushkin que, mal tornat d'una nuèch de fèsta, lo poguèt malaurosament pas recebre. Mas çò que l'espera d'en primièr a Petersborg, es un modèste emplec dins un ministèri.
Primièras òbras
Après aquesta fracaç, s'escapa un primièr còp de Russia e passa dos meses dins lo nòrd de l'Alemanha, jos falsas identitats.
De retorn a Petersborg, sens argent, deu tornar s'engatjar dins l'administracion per un salaei de misèria. Contuna escriure, regretant lo solelh d'Ucraïna. E l'annada seguenta paréis dins Los Annals de la Patria sa primièra novèla, inspirada pel folclòr ucraïnian, la Nuèch de la Sant Joan.
De contes ucraïnians a las novèlas petersborgesas
En 1831, Gogol quita l'administracion e ven professor a l'Institut patriotic per filhas d'oficièrs nòbles. Es introduch dins los mitan literaris e presentats a Aleksandr Pushkin que l'encoratge a escriure. Pauc après paréis son primièr libre, las Velhadas del massatge. Aqueste recuèlh de novèlas grotèscas, drolaticas e fantasticas, inspiradas de la vida dels païsans ucraïnians, li assegura la celebritat. Compren La Fièra de Sorochintsy, La Nuèch de Sant Joan, Una nuèch de Mai, La Despacha despareguda. L'acuèlh de la critica es excellent. Lo segond tòma de las Velhadas del Massatge es publicat en 1832. Compren La Nuèch de Nadal, Una terribla vengéncia, Ivan Fiodorovitch Chponka e sa tanta, Lo Terren emmascat. Succès encara.
En 1833, Gogol passa per un prigonda crisi morala. Gogol, cresent ortodòxe, pensa que cada òme, qu'es mandat sus tèrra per Dieu, a una mission a complir. Estima pasmens pas encara aver percebut l'objectiu de sa mission. Es perque, sempre en cerca de sa « mission », se descobrís una vocacion d'istorian. Nomenat professor adjunt d'istòria a l'universitat de Sant-Petersborg en julhet de 1834, sas primiars leiçons (ont assistarà Ivan Turguénev) provòcan l'entosiasme dels estudiants. Son interés per l'istòria coma sa popularitat de professor s'atudan pasmens rapidament.
Las annadas 1834 a 1836 son prolificas al vejaire de la literatura. Gogol publica, en 1835, lo recuèlh Arabescas, que conten de notícias istoricas, de criticas literàrias e artisticas, mas subretot de novèlas, coma La Perspectiva Nevski, Lo Retrach e Lo Jornal d'un baug. Seguís, la mèsma annada, lo recuèlh Mirgorod, ont s'encontra entre autres lo conte fantastic Vij, L'Isanha dels dos Ivan e una primièra version de Taras Bulba. A la mèsma epòca, Gogol acaba Lo Nas, novèla rebutada coma « bruta e triviala » per L'Observator moscovit, e que serà alara publicat sonque octobre de 1836 par la revista literària Lo Contemporanèu, acompanhada d'una presentacion d'Aleksandr Pushkin. Mentretant, comença unas òbras teatralas, coma Lo Maridatge o Los Jogaires.
La reconeissença: Lo Revizor
vinheta|Gogol. Retrach al gredon per Alexandre Dmitriev-Mamonov En 1836, la pèça de teatre Lo Revizor (que lo subjècte li es donat per Puskin, pensent qu'aqueste darrièr estima pas aver lo talent umoristic necessari a l'escriure d'una tala pèça), aplaudit pels liberals, atacadas pels reaccionaris, conéis un succès d'escandal a Sant-Petersborg. Una remarca atribuida a l'emperaire Nicolau I calmarà los esperit: « tot lo mond ne prenguèt per son grade, ièu d'en primièr ». Gogol se sent incompres. Es tant irritat per aquestes que lo sostenon que per aquestes que lo critican: totes desvian sa pensada prigonda, pensant que Lo Revizor es una satira politica, alara qu'aviá volgut una farça denonciant la mesquinariá provinciala. En plen desrei, fugís la Russia.
Abòs
Abòs qu'ei un vilatge deu bacin de Lac en Bearn sus la rota enter las vilas de Pau e Monenh. Qu'ei ua comuna deu departament deus Pirenèus Atlantics e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Nikolai Gogol
Un exili volontari de dotze ans
vinheta|Placa en memòria sus l'ostal de Gogol a Rome En mai/junh de 1836, Gogol comença un long periòde de peregrinacions per l'Euròpa de l'Oèst. Pendent las dotze annadas seguentas, tornarà sonque episodicament en Russia, que demorarà pasment l'unic decòrs de son òbra.
Atea
Atea es un municipi de la província espanhòla de Saragossa dins la Comunautat Autonòma d'Aragon.
Nikolai Gogol
Un exili volontari de dotze ans
Gogol comença son viatge en Alemanha puèi en Soïssa, abans de demorar a París de novembre de 1836 a març de 1837. Es aquí qu'apren la mòrt de Pushkin, tuat en dual a Sant-Petersborg, novèla que lo destorba fòrça.
Gogol va en Itàlia, lo país d'Euròpa que preferís, e s’installa a Roma. Dins aquesta vila passarà la majora partida de son temps fins a 1842. frequenta la diaspora russa, dels artistas, e se daissa mèsme un temps seduire pel le catolicisme, sens s'i convertir. Desvolopa subretot una tendra amistat per Joseph Vielgorski, un jove tuberculós qu moriguèt en mai de 1839.
Abòs
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Nikolai Gogol
Un exili volontari de dotze ans
Seguís un novèl peròde de desplaçaments de contunh, en França e en Alemanha, puèi en Russia, de setembre de 1839 a mai de 1840, d’ont torna a Roma, passant per Viena, Venècia e Florença. Gogol demorarà en Itàlia fins a agost de 1841, abans de tornar en Russia, per tòca d'i far publicar son primièr roman.
Abòs
Toponimia
La prononciacion qu'ei [a'bɔs]. Las fòrmas ancianas que son Abos cap a 1116, en 1286, Abossium, en latin, en 1425, Abos en 1385, Abous en 1538, Abos cap a 1630, Abos (mapa de Cassini, a la fin deu sègle XVIIIau).
Nikolai Gogol
Las Almas mòrtas
En quitant la Russia en 1836, Gogol emportava dins son paure bagatge, en mai d'unes abits, lo manuscrit de Las Almas mòrtas. N'aviá començat l'escritura en 1835, sus una idèa donada per Pushkin. Per el, s'agissiá alara pas que d'una farça, dins la linhada de sos primièrs escrichs. Mas dins sa fe sempre mai exaltada en sa « mission », l'envisatge lèu coma son cap d'òbra, subretot après la mòrt de Pushkin. Après cinc annadas de trabalh, subretot a Roma, Gogol acaba l'obratge. Assag de lo far publicar en 1841, mas es interdit pel comitat de censura de Moscòu. Es sonque après de nombrosas manòbras que l'òbra es autorizada per la censura de Petersborg e que pòt paréisser, en 1842. Aventuras amusantas d'un pichon escrocaire, satira de la mediocritat umana, aqueste roman es tanben una critica despietadós (e involontar) de la Russia tsarista. Lo succès e l'escandal son encara al rendez-vos. Gogol, el, ja aviá fugit la Russia.
Abòs
Toponimia
Lo nom qu'ei identic a un aute Avòs deu canton de Lenveja.
Nikolai Gogol
Retorn en Euròpa de l'Oèst
La publicacion de son roman autorizada, en abril 1842, Gogol torna per l'Euròpa de l'Oèst, ont passarà las cinc annadas seguentas.
Abòs
Toponimia
Segon Gerhard Rohlfs, citat per Grosclaude, l'etime que pòt estar Abus, nom d'un barbar atestat en 483 dens l'istòria de las persecucions deus vandals de l'avesque Victor Vitensis.
Nikolai Gogol
Retorn en Euròpa de l'Oèst
Tornat a Roma en 1842, va tanben en Alemanha, puèi a Niça (a çò de la comtesa Vielgorski e dòna Smirnov) en 1843. En 1844, demora unes meses a Francfòrt (a çò de Vassili Jukovski) e va en Belgica, a Ostende. En 1845, demora a París (a çò del comte Alexandre Tolstoï), va a Francfòrt, puèi torna a Roma. Passa encara la majoritat de son temps entre l'Alemanha e l'Itàlia en 1846 e 1847. Al subjècte de sa demorança en Espanha, sembla qu'aquò va partitde sos fòrça mensorgas.
Abòs
Toponimia
Segon Dauzat, l'etime qu'ei lo nom latin d'òme Avus dab lo sufixe germanic -ossum (Rohlfs), o, com per Avon-les-Roches (Endre e Léger) o autes Avon, lo shafre Avo, deu latin avus, lo nom latin d'òmi Abus o lo nom germanic *Abo, varianta de Abbo.
Nikolai Gogol
Òbras complètas
Lo projècte literari qu'ocupa Gogol en 1842 es la publicacion de sas Òbras complètas. Pareisson en 1843. S'i encontran los romans, novèlas e pèças de teatre susmencionats, a vegada prigondament retocadas (existís tanben una version del Revizor de 1836 e una segonda de 1842). La màger novetat es de segur Lo Mantèl, una novèla fantastica inspirada a Gogol per sa trista carrièra administrativa e que l'eròi, Akaki Akakievitch, es vegut l'arquetipe del pichon foncionari rus. Es lo darrièr cap d'òbra de l'escrivan.
Abòs
Toponimia
Per hèr un resumit, dab lo sufixe -òs, l'etime que pòt estar Abus, nom d'un barbar (Rohlfs), lo cognomen latin Avus (Rohlfs e Dauzat), Abbo e *Abo, nom germanic d'òmi, abe, arradic bascoaquitana, « horragat, talhadís », abi, mot soletin e labordin, « cavitat ». La solucion qui semblaré mei solida qu'ei lo cognomen latin Avus, derivat de avus, « pairbon, davancièr », shens cap de certitud. La grafia causida per Grosclaude qu'ei Abòs (Avòs peu vilatge omonime), qui correspón a l'etime Abbo (peus autes etimes, la grafia regulara qu'ei Avòs).
Nikolai Gogol
Depression e misticisme
A partir de 1842, Gogol entama una veraia deriba mistica. Persuada atal que sa mission es de salvar moralament la Russia, la guidant cap al paradís. Aqueste caminament cap al ben, Gogol pretend lo descriure dins dos tòmas novèls de las Almas mòrtas. Vei ara aquesta òbra coma una Divina Comèdia russa. La primièra partida del roman èra de fach una representacion de l'infèrn sus tèrra. La segonda e tresena partida de las Almas mòrtas descrivon la graduala redempcion dels eròis, lor passatge al purgatòri, puèi al paradís. Mas, per aquesta òbra, Gogol estima d'esperel se perfeccionar moralament. L'escrivan s'absòrba alara dins la lectura dels libres sants, coma L'Imitacion de Jèsus-Crist o lo Menològ. Ailàs, ni son perfeccionament, ni l'escritura avançan del biais que voldriá. Rosegat pel dobte, deprimat, sempre mai ipocondriac, brutla mai d'un còp la seguida de las Almas mòrtas.
S'orienta mentretan cap a un conservatisme politic extrèma (defensa de l'autocracia e de l'ortodoxia). E alara sa darrièra òra, los Passatges causits d'una correspondéncia amb d'amics, causa un verai escandal a sa sortida en 1846. S'agís d'un obratge reaccionari, ont Gogol desvela una vision tan escurantista del mond que ne ven comica. En genièr de 1848, Gogol quita l'Euròpa per l'Orient. Visita los luòcs sants, sens i trobar de remèdi a sa depression. En mai de 1848, dintra definitivament en Russia, ont parteja son temps entre Moscòu e lo sud de l'Empèri, Odessa per exemple. I es liberat de tota preocupacions materiala, tròba refugi a çò de rics admirators, mas se sent sempre mai malaut e perdut. En darrièr recors, Gogol cerca l'assisténcia de monges fanatics o, tanben, de « baugs en Crist ». Visita lo monastèri d'Optina.
En setembre de 1851, legís un escrich politic d'Alexandre Herzen, Sul desvelopament de las idèas revolucionàrias en Russia, ont es qualificat de panfletari que traïguèt la sieuna òbra. Lo 20 d'octobre de 1851, es visitat per Ivan Turguenev que lo tròba afectat d'aquesta critica.
Mòrt
vinheta|Bust de Gogol a Sant-Petersborg Dins la nuèch de l'11 al 12 février 1852, Gogol brutla un darrièr còp lo manuscrit de la segonda partida de las Almas mòrtas, dins son apartament del baloard Nikitsky. Al matin, accusa lo diable de l'aver trompat. Se daissa enseguida morir, rebutant noiridura e sonhs. Fin finala liurat als medecins, li infligisson de tractaments d'una grada violéncia (bnhs fregs, sanhadas, cataplasmes e sangsugas). Gogol morís lo 21 de febrièe de 1852 (4 de març de 1852 dins lo calendièr gregorian).
D'en primièr enterrat al monastèri Danilov, es transportat en 1931 al cimentèri de Novodevitchi de Moscòu.
Gogol aguèt granda influéncia dins la literatura russa de la segonda mitat del sègle XIX, per exemple sus Fiodor Dostoievskii. Segon lo Roman rus (1886) d'Eugène-Melchior de Vogüé, Dostoievskii auriá dich; « Sèm totes sortits del Mantèl de Gogol ». , . Son aura de segur grandiguèt al sègle XX.. Mikhaïl Bulgakov se n'inspirèt per son cap d'òbra, Lo Mèstre e Margarida.
Òbras
''
París (França)
París (en francés Paris ) es la capitala de França, forma una comuna e un departament (nº 75) e atanben es lo capluòc de la region de l'Illa de França.
Geografia
Aquela ciutat es bastida sus una bloca de Sèina, al centre del Bacin Parisenc, entre los jonhents de Marna e de Sèina en amònt e Oise en aval.
Istòria
Lo nom de París ven del pòble gallés dels Parisii. Es la transformacion del latin Civitas Parisiorum (Ciutat dels Parisii), que remplacèt lo nom pus ancian de Lutetia (Lutècia).
París prenguèt son nom actual al sègle IV e venguèt la capitala del reiaume dels francs en 508 amb Clodovèu.
Los vikings que la sacmandegén ua purmèra vegada en 845 e que s'i tornèn d'autes còps dinc au Tractat de Saint-Clair-sur-Epte.
La dinastia deus capecians que preferí la vila d'Orleans com capitau e París non ronè pas crubar aqueth títol abans lo regnat Loís V (1108 - 1137).
A partir de 1163 que comencè la bastida de la catedrau de Nosta Dauna de París.
Gratacèls
en pregit:
Gamones
Gamones es un municipi de la província espanhòla de Zamora dins la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Sin-iqisham
Sin-iqisham foguèt un rèi de Larsa que reinèt vèrs 1840-1835 aC. Succediguèt a Sin-eribam e foguèt remplaçat per Silli-Adad.
Kidaritas
Los kidaritas son una dinastia de huns blancs o de chionitas qu'installèron un reialme en Bactriana al sègle IV apC.
Origina
L'origina e l'afiliacion etnica dels kidaritas es escura e discutida. Segon Göbl (1967), los kidaritas fan partida dels huns blancs. Argumenta que i aja quatre pòbles « huns » en Índia e dins lo mond iranian de l'Antiquitat tardiva, los chionitas, e tres grops de huns blancs, los alchons, los kidaritas e los eftalitas.
Una autre vista es de los considerar coma fasent partida dels chionitas.
Istòria
Lo reialme kidarita foguèt butat fòra de Bactriana per los eftalitas vèrs 440, e subrevisquèt qualques temps dins lo Panjab.
Lenga
La lenga parlada per los kidaritas es mesconeguda. Sus lors peças de moneda, utilizavan l'escritura indiana brahmi e tamben lo bactrian, una lenga iraniana qu'èra escricha amb l'alfabet grèc.
Presidents de l'Assemblada Nacionala Francesa e cambras assimiladas
Las « cambras bassas » anterioras a la Tresena Republica son pas totas encara repertoriadas.
Primièra restauracion
Presidents de la Cambra dels deputats dels departaments :
Cent Jorns
President de la Cambra dels Representants :
Segonda restauracion
Presidents de la Cambra dels deputats dels departaments :
Monarquia de Julhet (1830-1848)
Presidents de la Cambra dels deputats :
Segonda Republica (1848-1851)
Presidents de l'Assemblada Nacionala Constituenta, puèi de l'Assemblada Nacionala Legislativa :
Segond Empèri (1852-1870)
Presidents del Còrs legislatiu :
Institucions provisòrias de la Liberacion
Presidents de l'Assemblada Nacionala Constituenta :
Quatrena Republica (1946-1958)
Presidents de l'Assemblada Nacionala :
Otto Hahn
Otto Hahn (1879-1968) foguèt un quimista alemand. Recebèt lo Prèmi Nobel de Quimia de 1944.
Presidents de l'Assemblada Nacionala Francesa e cambras assimiladas
Presidents d'onor de l'Assemblada Nacionala
La distincion de president d'onor de l'Assemblada Nacionala es prepausada pel Burèu puèi ratificada pels deputats eles meteisses. A aqueste jorn, solament doas personas an obtengut aquesta gratificacion : Édouard Herriot en 1953 e Jacques Chaban-Delmas en 1996.
Otto Hahn
Biografia
Nasquèt lo 8 de març de 1879 dins la vila de Francfòrt de Men, situada a l'estat alemand d'Èssa. Estudièt quimia a l'Universitat de Marburg e de Munic, ont se doctorèt l'an 1901. A comptar d'aquel moment trabalhèt a l'universitat de Marburg; lo 1904 passèt a Londres e l'an seguent a Montreal, per s'establir fin finala a Berlin l'an 1906.
Moriguèt lo 28 de julhet de 1968 dins la vila de Göttingen, situada dins l'estat de Bassa Saxònia.
Presidents de l'Assemblada Nacionala Francesa e cambras assimiladas
Presidents d'onor de l'Assemblada Nacionala
Aqueste títol s'acompanha pas de cap poder especific, mas onora los ancians presidents de l'Assemblada Nacionala qu'an marcat l'institucion.
.na
.na es lo nom de domeni d'Internet per Namibia.
Referéncias
Toppdomän
Han Schook
Han Schook (1943 - 15 de novembre de 2016 ) foguèt un engenhaire e escrivan occitan de las originas neerlandesas.
Silli-Adad
Silli-Adad foguèt un rèi de Larsa que reinèt vèrs 1835-1834 aC. En 1834 aC, pendent una campanha contra Isin, Larsa foguèt presa per Kudur-Mabuk que bailèt lo tròne de la vila a son fiu Warad-Sin.
Han Schook
Especialista europèu de la 2CV Citroën, s’establiguèt en Trièvas e venguèt un especialista de la lenga de l’endrech: collectatges, lexicografia, animacion de la revista e de las edicions Lo Pitron. Es tanben autor de racontes e romans.
Rouellé
Rouellé es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Orne e la region de Normandia.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Knockout
An aquest moment l'arbitre arrèsta lo combat, que la persona si tròba dins un estat qu'es incapabla de contunhar lo combat e es completament incapabla de si defendre. En bòxa per exemple, l'arbitre prononciá lo KO dau moment qu'un dei boxaires rèsta au sòu après un còup advèrs mai de 10 segondas. Es una dei condicions de victòria possibla, si ditz per aqueu cas "victòria per KO".
L'arbitre decidisse lo KO tecnic o TKO (de l'anglés technical knockout) quand un deis adversaris es ferit e es incapable de contunhar lo combat o quand decidisse d'abandonar lo combat per qué rason que sieche.
Bromat
L'ion bromat (simbòl quimic BrO3–) es la basa conjugada de l'acid bròmic HBrO3. Participa a la formacion de solids ionics coma lo bromat de sòdi NaBrO3 e lo bromat de potassi KBrO3. Divèrsei mecanismes de formacion d'aquel ion existisson coma una reaccion entre l'ion bromur e l'ozòn ò entre lo dibròme e l'idroxid de sòdi. Es un compausat cancerigèn e una sèrva importanta de pollucion environamentala en causa de sa persisténcia.
Lengas bendi
Las lengas bendi, parladas en Nigèria e en Cameron, constituisson un grop de lengas bantoïdas del sud, que fan partida de las lengas nigèrocongolesas.
Morfatge
Lo morfatge (de l'anglés: morphing) es una tecnica informatica, una mena d'efièch especial que s'utiliza per modificar la cara de las personas, las far velhir o las transformar en d'autras. Aqueste efièch especial foguèt inventat durant los ans 1990, e coneguèt una explotacion fòrta dins l'industria cinematografica. Una de las utilizacions mai famosas d'aquesta tecnica es estat lo cort-metratge Danielle, una vidèo creada pel realizador Anthony Cerniello que mòstra lo velhiment d'una dròlla en cinc minutas e que foguèt mes sus Youtube lo 10 de setembre de 2013.
Lengas bendi
Classificacion
[[Imatge:Map of the Bendi languages.svg|thumb|250px|
]] La classificacion del bendi es :
Chapas
Chapas (en francés Chappes) es una comuna occitana de Borbonés situada dins lo departament d’Alèir e la region francesa d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament d'Auvèrnhe.
Comunas vesinas
400px|left|Distanças e posicion relativa
La Parrilla
La Parrilla es un municipi de la província espanhòla de Valhadolid dins la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Billy-sous-Mangiennes
Billy-sous-Mangiennes es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mòsa e la region de Lorena.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Lo Gabian
Lo Gabian es una cançon de Claudi Martí en lenga occitana :
S' acabavan las vendémias Avem vist dins lo cèl blau Per damont la roca blanca Un gabian clar de la mar.
-Gabian de alas blancas Ont as daissat ton estanh ? Las rassisas e las rasas Son pas de bon repausar !
-Volavi, volavi E mas alas son cansadas De tan camin. Volavi, volavi... Voli demorar aici !
-Gabian de las alas blancas Ont as daissat ton estanh ? Cèrs que chiula per las matas Val pas musica del larg.
-Cantavi, cantavi... E ma votz s'es amargada Pèl camin, Cantavi, cantavi... Voli demorar aici !
-Gabian de alas blancas Ont as daissat ton estanh ? Dins los brèlhs de mon vilatge L ' aiga del rèc raja sens sal !
-Cercavi, cercavi, Ma vista s'es embrumada De cops de nuèit. Cercavi, cercavi... Vòli bemorar aici !
-Gabian de alas blancas Qué cresias aici trapar ? Ras de tèrra o dins l'aire Nos cansam per avançar. Desvaries pas ta rota Per una falsa amistat, Una lagrema trop salada O un solelh d'amagat !
Vatimont
Vatimont es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mosèla e la region de Lorena.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Monta-vida
Monta-vida es una cançon de Claudi Martí en lenga occitana :
Pibola, pibolada Roge lo bòsc, Silvan Vendemias carinhanas, Sian dins la tièra, tornar... Aucèls al cèl en massa, Mon diu, que sias vengut gran ! Del vin amassan granas, Avèm pas vist passar l'an.
Aramon per la plana, Lo vin engrana la nuèit, Marina, marinada, En vida montas, Guilhèm, Amont sus la solana Lo pastre espèra la nuèit, Nadal barra l'annada : Darrier la pòrta, genier !
Se la vida es un viatge...
Agulhas, agulhadas Me butan fòrt sul camin, Davali la valada Coma las aigas d'un riu, Ametlas, avelanas, Vos preparatz a partir Sus la penta resbali, N'en siatz encara al matin !
Oris-en-Rattier
Oris-en-Rattier en arpitan (Oris-en-Rattier en francés) es una comuna arpitana dau Daufinat, situaa dins lo departament d'Isèra e la region de Ròse-Aups.
Geografia
Oris-En-Rattier a situat en la vallée de la Roizonne, afluent marge drech de la Bòna.
Oris-en-Rattier est située dans la vallée de la Roizonne, affluent rive droite de la Bonne.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Fins en 1789, Oris #far partida del mandement e châtellenie de Ratier, fief dels Alleman de Valbonnais.
Opus caementicium
vinheta|220x220px|Vòuta immensa del Panteon de Roma fait amb opus caementicium L'opus caementicium o beton roman (del latin caementum, 'pèira sens talhar, escombres') es un tipe d'òbra faita de mortièr e de pèiras de tota mena (de roeina, per exemple) e a l'aparéncia del beton. La barreja se fasiá a pè de l'òbra, alternant paladas de mortièr amb calhaus.
L 'opus caementicium es una de las claus dels succèsses arquitectonics dels bastiments romans, per la lora velocitat d'execucion e la tenença del bastiment un còp acabat. Permetèt la realizacion d'un tipe de vòuta monoblòc (nomenat vòuta de beton), amb una dubertura o uèlh de plusors desenas de mètres, coma la Basilica de Maxenci o lo Panteon d'Agripa.
Bocanhera
Bocanhèras o Bocanhera (Boucagnères en francés) qu'ei ua comuna gascoa d'Occitània situada dens lo departament de Gers e la region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.
Toponimia
Segon Dauzat, Bocanhera que vengueré, dab plan de dobtes, deu latin bucca nigra « boca negra, boca nèra ». Negre ditz pas arren de Bocanhera.
Kudur-Mabuk
Kudur-Mabuk, fiu de Simti-shilhak, foguèt un cap de la tribú nomada amorrita Iamútbal. En 1834 aC, prenguèt la vila de Larsa e i nomèt son fiu Warad-Sin rèi de la vila.
Ateca
Ateca es un municipi de la província espanhòla de Saragossa dins la Comunautat Autonòma d'Aragon.
Lo Pradet
Lo Pradet (tanben subrenomat Lo Pichon Prat) es una comuna francesa e provençala, en Provença, situada dins lo departament de Var e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Situacion
Situat a 8 km de Tolon e 13 km d'Ieras, lo Pradet es limitròfa ambé La Garda a l'Oèst e au Nòrd, e ambé Carcairana a l'Èst.
La partida nòrd constituís una plana nomada Lo Plan. La façada sud si duerbe sus la rada de Tolon, una còsta de bauç dubèrta de calas e plaias largas (Lo Pin de Gala, Lo Mónegue, Lei Bonetas, La Garòna, Leis Orsinieras ambé son pòrt) acabada au Sud-Èst per lo Cap de Carcairana que sarra l'Èst de la rada.
Geologia
Lo sòu sistrós e argielós, mai recubèrt de nitas au Plan, es propici ai culturas ortolanas, ai culturas floralas, a la vinha (amb especialament lo Tiboren, tipe de rasim rare) e a l'olivier (un molin d'òli fonciona encara).ñ
Lei massís, d'aspècte encara fèr, son cubèrts de súvers, de pins pinhon, de mimòsas... Lo maquís ocupa mai d'un quilomètre carrat fàcia a la mar.
Clima
Lo Pradet si situa sus la Còsta d'Azur e beneficiá d'un clima mediterranèu deis estius cauds e secs e deis ivèrns doç e relativament umides. La rada pòu si sometre a de vents violents amb un recòrd establit a 148 km/h lo 28 de novembre de 1983.
En mejana annuala, la temperatura s'establís a 15,9 °C amb una mejana maximala de 20,1 °C e una minimala de 11,8 °C. Lei temperaturas nominalas maximalas e minimalas notadas son de 29 °C en julhet e aost, e 6 °C en genier e febrier, valors doças gràcias a la preséncia de la Mar Mediterranèa. Lei jorns de gelada son pron rares mai lo 10 de febrier de 1986, la temperatura de siguèt notada. Au contrari, lo 7 de julhet de 1982, la temperatura de 40,1 °C establissèt un recòrd. L'ensolelhament mejan s'establís a 2 899,3 oras l'an amb una poncha a 373,8 oras en julhet.
Autra valor importanta, caracteristica dau clima mediterranèu, lei precipitacions totalizan a Ieras 665 mm dins l'an, valor relativament febla a respècte d'autrei comunas dau contorn mediterranèu, e sustot lei plueias son despartidas fòrça inequitablament, ambé mens de sèt millimètres en julhet e quasi nonanta quatre millimètres en octòbre. Lo recòrd de precipitacions notadas en vint-e-quatre oras s'establissèt a 156 millimètres lo 16 de genier de 1978.
Transpòrts
Lo Pradet es a de l'aeropòrt de Tolon-Ieras e a  d'aqueu de Marselha Provença.
La gara SNCF TGV pus pròcha es aquela de Tolon (8 km). Leis autrei garas pròchas son a La Garda (Gara de la Garda) an aperaquí, La Crau d'Ieras (Gara de la Crau d'Ieras) an aperaquí , e Ieras (Gara d'Ieras) an aperaquí.
Lo Pradet es egalament traversat de levant a ponent per la pista ciclabla dau Litorau varés, que va de Tolon a Sant Rafèu. Fòrça trevada, aquesta pista ciclabla es a venir una vertadiera via verda, d'una largor mejana de.
Transpòrts urbans
Lei linhas de bus de la Ret Mistrau de Comunautat d'aglomeracion de Tolon Provença Mediterranèa asseguran la liason ambé lei comunas vesinas :
Lo divendres e lo dissabte de sera, de 21 h 00 a 00 h 30, la linha nocturna N11 assegura la liason vèrs Tolon e Ieras.
Istòria
Lo nom de la comuna vèn de la configuracion d'una de sei partidas onte l'umiditat dau fons dei plans, la preséncia de fòrça rius e lei setmanas nombrosas d'inondacion an totjorn favorizat la creissença de l'èrba. Requist, aquest terren siguèt partejat entre lei bastidas nombrosas, en pichons prats, lei pradets.
Coma una rota de cresta jonhèt Massalia (Marselha) a Nikkaia (Niça), en passant per Telo Martius (Tolon) e Olbia (Ieras), de mas galloromans s'installèron sus çò que uèi es lo Pradet. En revenge, ren pròva que l'esplecha de la mina de Cap Garòna ague començat an aquela epòca. Lei premiers documents sus aquest subjècte datan que dau sègle XVII. L'esplecha aguèt luec de 1862 a 1917.
Si ditz qu'en 1815 Joaquim Murat (Joaquim Murat) si seriá escapat vèrs Corsega a partir dau Pradet.
Lo Pradet siguèt un masatge restacat a la comuna de la Garda fins en 1894.
Devisa
Semper supra det, que si pòu traduire dau latin per "Done totjorn mai".
Eleccions municipalas de 2008
thumb|200px|Comuna
Ambé cinc listas presentas au premier torn, e quatre au segond torn, Claude Mesangroas (Glaudi Mesangroàs), premier adjonch dau premier cònsol precedent, siguèt elegit ambé 33,9% dei vòtz.
Musèu de la mina de Cap Garòna
Dubèrt en 1994, si situa dins lei galariás de coire ancianas de qué reprodutz l'istòria d'un biais educatiu. Coifat d'un casco de chantier, sota un plafon bas tendut d'un fielat de seguretat, lo visitaire explòra lo passat d'aquesta mina de coire modèsta, esplechada industrialament de 1862 a 1917. De juecs de lume e animacions sonòras si debanan dins lo silenci e la sornura d'aquesta cavèrna, cavada per lei minaires venguts de Piemont. Una pausa vidèo dedins una sòrta de caisson de fusta permetrà de ne'n saber mai sus la transformacion dau minerau e leis usatges multiples dau coire.
Au sen d'un massís forestier que tresplomba la Mediterranèa, lei minas de coire ancianas de Cap Garòna comptan entre lei cinc sites mineralogics mai bèus dau monde. Lo musèu reprodutz la vida dei minaires e l'istòria de la ròca.
Es lo solet musèu francés dau coire e dei micromineraus.
thumb|right|Plaça Flamenc
En 1984, la qualitat excepcionala de l'environament incita leis autoritats localas d'aparar e de metre en valor aquest patrimòni d'interès nacionau e europèu que representa la mina de Cap Garòna. Faudrà esperar dètz ans denant d'inaugurar lo musèu de la mina.
Lo castèu de la Clausa Monier e lo parc Cravero
thumb|Bòsc de Corbabaissa
Lo castèu de la Clausa Monier data de la fin dau sègle XVI e dau començament dau sègle XVII. En 1667, lo castèu aparteniá au senhor de la Garda, Josèp de Catelin. Jan Loís Raimond Mallard venguèt l'aquistaire dau castèu en 1790, lo gardèt fins en 1862, puei lo revendèt a M. Monier. Lo castèu venguèt alora la Clausa Monier, mai si disiá mai simplament lo castèu dau Pradet. A l'origina, la proprietat de 30 ectaras èra plantada de vinhas, de lòng de tota la carriera principala dau Pradet (l'avenguda de la DLF actuala). La municipalitat l'aquistèt en 1973. Renovat de 1973 a 1977, lo castèu venguèt la comuna dau Pradet e lo parc siguèt batejat parc Cravero (dau nom d'un premier cònsol pradetan ancian).
Uèi lo parc somonde la tranquillitat d'alèias ombrejadas per la rama d'aubres centenaris, una paumiereda rica de 70 espècias, d'espècias vegetalas nombrosas e un pichon parc deis animaus.
Bastida de Mandrot
Aquest ostau dei muralhas de pèira siguèt bastit per Le Corbusier en 1930 au camin de l'Artauda. S'inscriu entre lei monuments istorics despuei un arrèst dau 29 de decembre de 1987 e recevèt lo labèl "Patrimòni dau sègle XX en PACA" per lo Ministèri de la Cultura.
thumb|Leis Orsinieras
Autres
thumb|Fònt detràs la comuna
Personalitats liadas a la comuna
thumb|Jardin public
Bibliografia
Raymond Jardin (Raimond Jardin), 1993, Le Pradet, histoires et Histoire, Ofici municipau de la Cultura e de la Joventura, Lo Pradet.
Cinèma
Les démons de l'aube (Lei demònis de l'auba) (1945) d'Yves Allégret ambé Simone Signoret, realizat sus lei comunas de Carcairana e dau Pradet.
Canton de Maruelh
La lenga autoctòna es l'occitan lemosin, dins sa varianta perigòrda.
Istòria
Los cantons de Maruelh, de La Ròcha Beucort e de Sent Feliç de Maruèlh o de Bordelhas fugueren creats en 1790 dins lo districte de Nontronh
A las eleccions departamentalas del 22 de març 2015, en aplicacion dau decret dau 21 de feurier de 2014 que delimita los cantons dau departament de Dordonha, lo canton de Maruelh fuguèt suprimit.
En 2017, las comunas de Baussat, Champeus e La Chapela de Pomiers, Los Grauges, Lagulhac de Cercle, Maruelh, Montsec, Puei Rainier, Sent Soplesí de Maruelh e Vielh Maruelh fusioneren dins la comuna novela de Maruelh de Perigòrd. En 2019, la comuna de Sent Crespin de Richemont fusionet emb Brantòsme de Perigòrd.
James Cook
James Cook foguèt un navegador e explorador anglés de la fin dau sègle XVIII. Nascut en Anglatèrra, s'engatgèt dins la Royal Navy avans la Guèrra de Sept Ans après una carriera corta dins la marina marchanda. Rapidàment auçat au reng d'oficier, participèt ai campanhas per la conquista de Canadà francés. Après la guèrra, venguèt lo cap de tres expedicions d'exploracion de l'Ocean Indian, d'Oceania e de l'Ocean Pacific. Aquelei viatges permetèron la descubèrta d'uneis illas novèlas per leis Europèus e l'expansion de l'Empèri Britanic dins aquelei regions. Foguèt tuat a Hawaii pendent sa tresena mission.
Jovença e familha
James Cook nasquèt dins lo vilatge de Marton situat dins lo comtat anglés de Yorkshire. Èra lo segond d'una familha de païsans que teniá uèch enfants. Sa maire èra sonada Grace Pace e son paire, originari d'Escòcia, èra tanben dich James Cook. En 1736, la familha partiguèt s'installar a Great Ayton onte lo patron de son paire paguèt lei cors d'escòla de James Cook. Après cinc annadas d'estudi, acomencèt de trabalhar per son paire qu'èra vengut gerent d'un tenement.
En 1762, Cook se mariguèt amb Elisabeth Batts (1741 - 1835). Aguèron sièis enfants qu'un solament agantèt l'atge adulte mai moriguèt sensa enfant : Fins a sa mòrt, sa frema obtenguèt una pension de l'Amirautat après la mòrt de l'explorator en 1779.
Carriera militara
Après sa demission de la marina marchanda, la carriera militara de Cook conoguèt un avançament rapide dins lo corrent de la Guèrra de Sept Ans (1756-1763). D'efèct, foguèt obligat de s'engatjar coma marin sus lo HMS Eagle onte venguèt rapidàment oficier. Tre 1757, obtenguèt lo diplòma li donant la possibilitat d'èstre nomenat comandant d'un naviri. Foguèt alora mandat au Canadà. I participèt au sètge de Quebèc e a la cartografia de la region. Après la victòria britanica, contunièt la cartografia dau nòrd-èst de Canadà, especialament aquela dei costats de Tèrra Nòva e dau passatge dau Nòrd Oèst fins a 1767.
Expedicions d'exploracions
A partir de 1768, James foguèt cargat unei missions d'exploracions deis oceans Indian e Pacific. Leis objectius d'aqueleis expedicins èran scientifics e politics. Ansin, van participar d'un biais decisiu au desvolopament de l'Empèri coloniau de Reiaume Unit en Oceania e dins lo sud de l'Ocean Pacific.
Premiera expedicion (1768 - 1771)
thumb|right|Trajècte de la premiera expedicion Cook.
La premiera expedicion Cook se debanèt dau 26 d'aost de 1768 au 13 de julhèt de 1771. Vengut luòctenent de vaissèu, l'expedicion partiguèt ambé lo HMB Endeavour e un equipatge de 94 òmes que 11 èra de civius e 12 de soudats. 38 personas moriguèron pendent la mission. Lo trajècte de l'expedicion realizèt un torn dau monde : Au nivèu scientific, aqueu viatge permetèt l'observacion dau transit de Vènus dempuei un observatòri provisòri bastit sus Tahiti. Pasmens, lei resultats pus importants foguèron d'òrdre politic ambé lei reconnaissanças en Austràlia e en Nòva Zelanda que va permetre la presa de contraròtle d'aquelei territòris per lo govèrn britanic durant leis annadas seguentas.
Segonda expedicion (1772 - 1775)
thumb|right|Trajècte de la Segonda expedicion Cook a l'entorn de l'Antartida.
Après son retorn en Anglatèrra, Cook venguèt relativament popular e una segonda expedicion foguèt organizada ambé dos naviris, lo HMS Resolution dirigit per Cook espereu e lo HMS Adventure dirigit per Tobias Furneaux. La mission acomencèt 11 de julhèt de 1772. Lei dos naviris se perdiguèron pendent l'expedicion en causa de condicions climaticas malaisadas. Rintrèron individualament dins leis illas britanicas lo lo 14 de julhèt de 1774 per l'Adventure e lo 29 de julhèt seguent per lo Resolution.
Tresena expedicion (1776 - 1779)
Lo succès de la segonda expedicion permetèt de'n organizar una tresena que seis objctius foguèron l'exploracion deis Oceans Indian e Pacific e la reconoissança dau passatge dau Nord Oèst au nòrd de l'Ocean Pacific. Dos naviris faguèron partits de la mission : lo HMS Resolution (117 òmes) ja utilizat per lo viatge precedent e lo HMS Discovery (75 òmes) sota lo comandament de Charles Clerke. Lei pèrdas foguèron relativament limitadas ambé solament 10 mòrts pendent la mission, i comprés James Cook e Charles Clerke.
Lo trajècte iniciau de la mission foguèron relativament similar ais expedicions precendentas passant dins lo sud de l'Ocean Indian e realizant una pausa en Nòva Zelanda. Leis Illas Kerguelen foguèron exploradas durant la fin de l'annada 1776. Puei, l'expedicion se diriguèt vèrs lo nòrd onte descurbiguèt l'illa Christmas a la fin de 1777 puei desbarquèt a Hawaii en 1778. Cook i foguèt inicialament considerat coma un dieu per lei populacions localas. Lei relacions entre lei membres d'equipatge e leis abitants foguèron donc relativament pacificas. L'exploracion de l'archipèu durèt uèch setmanas puei Cook decidiguèt de faire una pausa d'un mes dins la baia de Kealakekua. Durant aquela segonda pausa, lei relacions venguèron mai malaisadas e Cook foguèt tuat per d'indigènas lo 14 de febrier de 1779 après lo raubament d'un canòt de l'expedicion.
Après sa mòrt, Clerke venguèt lo cap de la mission e se dirigiguèt vèrs lo nòrd de l'Ocean Pacific segon lo camin fixat per Cook. Assaièt sensa succès de passer per lo destrech de Bering e moriguèt de tuberculòsi en aost de 1779. Lo retorn foguèt donc assegurat per lo luòctenent John Gore que deguèt faciar quauquei dificultats causadas per l'intrada en guèrra d'Espanha pendent la Guèrra d'Independéncia estatsunidenca (1776-1783). Fin finala, lei dos naviris de l'expedicion rintrèt au Reiaume Unit lo 4 d'octòbre de 1780.
Omenatges e posteritat
Unei luòcs geografics son dichs en l'onor de l'òbra de James Cook e de seis expedicions d'exploracion : Dins leis annadas 1970, doas navetas espacialas estatsunidencas, Discovery e Endeavour, foguèron nomadas segon lei naviris comandats per Cook durant sei missions d'exploracions.
Elvira de Castelha
Elvira de Castelha, nascuda cap a 1080, mòrta aprèp 1151 es una comtessa de Tolosa per maridatge, en esposant en 1094 lo comte Raimon IV de Tolosa.
Simon bar Giora
right|250px|thumb|Lo trionf de Tit après la Purmèra guèrra judèoromana qu'estó commemorat dab l'arc de Tit a Roma, qui muisha los tresòrs deu temple, includent la [[Menorah e las trompetas de Jerico]] Simon bar Giora qu'estó un deus caps de las fòrças judivas au cors de la grana revòlta contra los romans qui's debanè de 66 a 70 en Judèa. Au moment de la caduda deu Temple de Jerusalèm en 70, que s'escapè dab autes companhs per ua galeria sosterrana mes quauques dias après, vadut hòu a causa de la hami e de la set, qu'aparescó davant los romans, vestit de blanc e porpra com un rei (çò qui ei interpretat com un ultim aperet a Diu entà qu'avosse pietat deu pòble) e qu'estó hèit presoer. Qu'estó executat publicament au moment deu trionf celebrat per Tit e Vespasian a Roma.
Elvira de Castelha
Biografia
Èra filha illegitima d’Anfós VI, rei de Castelha e de Jimena Munoz. Sos parents s’èran maridats cap a 1078, mas una consanguinitat entre los esposes qu’aviá pas fach l’objècte d’una dispensa aviá rendut nul lo maridatge. Anfós VI s’èra apuèi maridat amb Constança de Borgonha, mas aviá gardat Jimena per mestressa, que li aviá balhat doas filhas : Elvira e Terèsa, maridada a Enric de Portugal, comte de Portugal.
En 1094, son paire la balha en maridatge a Raimon IV de Sant Geli, comte de Tolosa. Pel rei de Castelha, aqueste maridatge permet de nosar una aligança contra son rival lo rei d’Aragon. Lo comte de Tolosa profiècha tanben de l’aligança e largament perque, otra lo prestigi d’aver esposat una princessa reiala, la dòt es importanta.
A la fin de l’annada 1095, lo papa Urban II apèla los nòbles de la crestiantat a partir en Orient per desliurar los luòcs sants. Raimon es un dels primièrs a respondre a l’ampèl e es un dels caps de la Primièra Crosada, que pren Jerusalèm en julhet de 1099. Aprèp aquesta presa, se talha un fèu a l’entorn de Trípol e assètja la vila a partir de 1102. Es pendent aqueste sètge qu’Elvira dona naissença a un filh, prenomenat Anfós en l’onor de son grand paire mairal, e escaissat Jordan perque batejat dins lo flume del meteis nom. Raimon morís en 1105, son cosin e luòctenent Guilhèm de Cerdanha, li succedís e fa tornar Elvira e Anfós a Tolosa cap a 1108. Mas ela, sembla escartada del poder, perque Anfós Jordan es pas màger qu'en 1121, e cap de document menciona pas Elvira coma regenta. Benlèu es tornada en Castelha. En efièch, son paire morís en 1109 sens filh, e, benlèu a volgut far valer sos dreches al tròn, perque Urraca, l'ereitièra e ainada dels enfants legitims, es sonque sa sòrre cabdèta.
Una letra del 8 de julhet de 1117 menciona un comte Fernando Fernandez maridat a Elvira, filha del rei Anfós. Anfós VI a agut doas filhas amb aqueste pichon nom, la comtessa de Tolosa e la reina de Sicília, maridada al rei Rogièr II de Sicília, justament aquela annada 1117. Apareis doncas que la femna del comte Fernando es plan la veusa del comte de Tolosa. Aqueste maridatge es anullat abans 1124. La Foundation for Medieval Genealogy la ditz encara viventa en 1151, mas sens precisar la font que permet d'o afirmar.
Remesi Boy
Remesi Boy (Pau, 14 de marçl de 1990) qu'ei un escrivan occitan, membre e fondator deu collectiu Diu Negre.
Ligams extèrnes
__FORÇARTAULA__
Gema
Gema es un municipi de la província espanhòla de Zamora dins la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Belval-Bois-des-Dames
Belval-Bois-des-Dames es una comuna francesa del departament de las Ardenas e de la region de Champanha e Ardena.