cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Amadeo Modigliani
Jovensa e formacion
Eissit d'una familha romana d'origina josièva sefarad, Amedeo èra lo quatren enfant d'un òme d'afars roïnat, Flaminio Modigliani e d'Eugénie Garsin amb que se maridèt en 1872. Son enfança èra pauvre e marcada par la malautiá. A 14 ans, patiguèt de tifoïda e dos ans mai tard une tuberculòsi. En 1898, son fraire de 26 ans, Emmanuel, foguèt condemnat a sièis meses de prison per anarquisme.
En 1902, s'inscriguèt a l'escòla liura del nud, la Scuola Libera di Nudo de l'Accademia di Belle Arti a Florença dirigida pel professor Giovanni Fattori, lo peintre al cap dels Macchiaioli, a Florença e l'an seguent a l'Institut dels arts de Venècia que frequentava la cacibralha.
Arrivada a París e influéncias de sos contemporanèus
En 1910 encontrèt de la poetèssa russa, Anna Akhmatova, e venguèron amoroses pendent lo temps que l'amada visquèt a París.
Descobriguèt l'art negre e Cambotjan al Musèu de l'Òme. Sas estatuas sot reconeissablas a lors uèis d'amètla, de bòca pichona, los nases fins e longs e los cols longs. Una seriá foguèt presentada al Salon d'automne de 1912, mas sa mala santat li faguèt abandonar aquela viá subte; las poscas e l'agotament l'obligan a se consacrar pas qu'a la pintura.
Faguèt lo retrach dels abituats de Montparnasse, coma Soutine qu'aviá un « gargalhòl penjadut », Diego Rivera, Juan Gris, Léopold Survage, Max Jacob, Blaise Cendrars, Foujita, Jean Cocteau e Raymond Radiguet...
Conegut coma « Modí » pels amics, Amedeo èra magnetic per las gents feminina. Aguèt fòrça aventuras fins a que Beatrice Hastings dintra dins sa vida. Demorèt ensems gaireben dos ans, essent lo modèl per fòrça retrachs coma « Madame Pompadour ». Jòs l'efècte de l'alcòl, venguèt malgraciós e violent, coma lo mòtra lo dessenh de Marie Vassilieff. Dejeun, èra graciosament timid e plasent, citant Dante Alighieri e recitant de poèmas del comte de Lautréamont Los Cants de Maldoror que garda un recuèlh en permanéncia prèp d'el.
En 1916, se liguèt amb lo poèta et mercand d'art polonés Léopold Zborowski e sa femna Hanka. Modigliani lo pintèt mai d'un còps fasent pagar pas que dètz francs per retrach.
L'estiu seguent, l'escultor rus Chana Orloff li presenta Jeanne Hébuterne, una bèla estudianta de 18 ans inscricha a l'Acadèmia Colarossi. Duand la familha borgesa de Jeanne aprenguèt qu'èra ligada amb el qu'èra considerat coma un libertin e una epava, li copèron los viures. Lors relacions fòrça tempestuosas leu venguèron encara mai celèbres que lo comportament de Modigliani bandat.
Lo 3 de decembre de 1917 Zborowski organizèt la primièra exposicion personala de Modigliani a la Galariá Berthe Weill, 50 carrièra Taitbout (París). L'exposicion foguèt barrada sus òrdre de la Prefectura per indecéncia. Amb aquel escandal, cap de quadre foguèt vendut.
A causa de problèmas de santat, Zborowski l'envejèt à Niça amb Jeanne Hébuterne, que s'ajaièt fin de 1918 d'una filha, Giovanna. Pintèt alara de formats mai grands e esclaièt sas colors, e pintèt los quatre sols païsatges que se sap.
Retorn a París, mòrt e funeralhas
En mai de 1919, tornèt a París.
En 1920, lèu se deteriorèt la santat. Faguèt son autoretrach. Sens novèlas d'el dempuèi de jorns, Manuel Ortiz de Zárate lo trobèt en delira dins son lièch tenent la man de Jeanne emprenhada de prèp de nòu meses. Lo mètge deguèt constatar son estat desesperat. Moriguèt de Tuberculòsi lo 24 de genièr de 1920. thumb|Tomba de Modigliani al [[cementari del Père-Lachaise.]] Las funeralhas foguèron seguidas pels artistas de Montmartre e Montparnasse. Jeanne Hébuterne, qu'aviá estat menada a çò dels paires, se suicidèt sautant d'una finèstra de l'estatge cinquen, dos jorns aprèp lo decès de Modigliani.
Posteritat
La filha orfanèla d'Amedeo e de Jeanne, Jeanne (Giovanna) Modigliani-Leduc Nechtstein (1918-1984), foguèt adoptada per la sòrre de Modigliani e grandiguèt a Florença. Adulta, escriguèt una biografia importanta de son paire titulada: Modigliani : Òme e mite.
Vaire-sous-Corbie
Vaire-sous-Corbie es una comuna francesa, situada dins lo departament de Somme e la region de Picardia.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Nòtas
<references group=N/>
.yandex
(jòc de mot entre la letra cirillica Я e lo mot index, a l'origina d'un motor de recèrca rus, Yandex) es un nom de domeni generic. Es en servici dempuèi lo18 de julhet de 2014.
Baños de Montemayor
Baños de Montemayor es un municipi de la província espanhòla de Cáceres e de la Comunautat Autonòma d'Extremadura.
.auction
("enquant" en anglés) es un nom de domeni generic. Es en servici dempuèi lo 18 de julhet de 2014.
Barrado
Barrado es un municipi de la província espanhòla de Cáceres e de la Comunautat Autonòma d'Extremadura.
.praxi
(nom d'una societat de consultança italiana, Paxi S.p.A. que lo sèti social es a Turin) es un nom de domeni generic. Es en servici dempuèi lo18 de julhet de 2014.
.ngo
(acorcha de Non Governmental Organisation, "organizacion non governamentala" en anglés) es un nom de domeni generic. Es en servici dempuèi lo 18 de julhet de 2014.
Ivèrn nuclear
thumb|right|Simulacion de [[1983 sus leis efiechs d'un ivèrn nuclear dins lo cas d'una guèrra nucleara entre leis Estats Units e l'URSS.]]
Benquerencia
Benquerencia es un municipi de la província espanhòla de Cáceres e de la Comunautat Autonòma d'Extremadura.
Belvís de Monroy
Belvís de Monroy es un municipi de la província espanhòla de Cáceres e de la Comunautat Autonòma d'Extremadura.
Vaporizacion
La vaporizacion es lo fenomèn fisic de cambiament d'estat de la matèria d'un estat liquid a un estat gasós.
Berrocalejo
Berrocalejo es un municipi de la província espanhòla de Cáceres e de la Comunautat Autonòma d'Extremadura.
Berzocana
Berzocana es un municipi de la província espanhòla de Cáceres e de la Comunautat Autonòma d'Extremadura.
Vadencourt (Sòma)
Vadencourt (Vasincourt en Picard) es una comuna francesa, situada dins lo departament de Somme e la region dels Nauts de França.
Geografia
thumb|left|Nauta=font de la Hallue|center|La font de la Hallue a Vadencourt La font de la Hallue se tròba en la municipalitat, vilatge rural picard del Amiénois situat a 19 km al nòrd-es de Amians e desservi pel anciana rota nacionala 319 (actuala RD 919).
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Vadencourt A totjorn #èsser un fòrça pichon vilatge (31 abitants l'an 1724, 48 l'an 1772), mas d'implantacion anciana, doncas que lo sieu nom a mencionat dempuèi lo començament de la : Wadencurt en 1133.
thumb|La [[maire en contrebas de la glèisa e del cementèri.]] Banc d'una distincion dempuèi lo Mièja Edat (lo primièr senhor conegut es Baudouin, chevalier, en 1245), Vadencourt conserva totjorn un castèl reconstruit per l'essencial a, mas #que lo plànol ne conserva lo remembre de quatre torns redonds als cuiques de la bastissa. Lo châtelain, principal proprietari del terroir, a modelat la physionomie del pòble : la glèisa a pas bastit luènh del castèl, divèrsas granjas de Vadencourt aital coma lo molin, dépendaient del châtelain, e quitament lo luòc public i aguèt reconegut coma una proprietat del baron de la Grange al continuament d'un procès (1825). Los conflictes #que #opausar lo baron a cèrts abitants pendent la primièra mitat de la permeton de mesurar lo pes #que conservava alavetz lo châtelain sus la vida e lo desvolopament del pòble : participava a la mantenença de la maire, del pont sul Hallue, dels camins, del mobilier de la glèisa, mas impausava la siá lei als obrièrs agricòlas (sus 33 familhas en compausant lo pòble l'an 1828, una trentena i aviá emplegat pel granger del castèl pels moissons).
Vadencourt a toujours été un très petit village (31 habitants en 1724, 48 en 1772), mais d'implantation ancienne, puisque son nom est mentionné depuis le début du : Wadencurt en 1133.
thumb|La [[mare en contrebas de l'église et du cimetière.]] Siège d'une seigneurie depuis le Moyen Âge (le premier seigneur connu est Baudouin, chevalier, en 1245), Vadencourt conserve toujours un château reconstruit pour l'essentiel au, mais dont le plan conserve le souvenir de quatre tours rondes aux angles de l'édifice. Le châtelain, principal propriétaire du terroir, a modelé la physionomie du village : l'église est construite non loin du château, plusieurs fermes de Vadencourt ainsi que le moulin, dépendaient du châtelain, et même la place publique fut reconnue comme une propriété du baron de La Grange à la suite d'un procès (1825). Les conflits qui opposèrent le baron à certains habitants durant la première moitié du permettent de mesurer le poids que conservait alors le châtelain sur la vie et le développement du village : il participait à l'entretien de la mare, du pont sur l'Hallue, des chemins, du mobilier de l'église, mais imposait sa loi aux ouvriers agricoles (sur 33 familles composant le village en 1828, une trentaine était employée par le fermier du château pour les moissons).
Nòtas
<references group=N/>
Julia Ioffe
Julia Ioffe (en rus: Юлия Иоффе; Moscòu, 1982) es una jornalista e blogaira russoamericana. Escriu subretot dins lo jornal liberal american The New Republic e es particularament critica de la politica russa, particularament la menada per Vladímir Pótin.
Condensacion
La condensacion es lo fenomèn fisic de cambiament d'estat de la matèria d'un estat gasós e a un estat solid. Per abüs, es sovent utilizat per designar la liquefaccion (« condensacion liquida »). Dins la natura, aqueu fenomèn es fòrça important per lo cicle de l'aiga. Dins l'industria, es utilizat dins mai d'un procès.
Sphenodon
Sphenodon es un genre de reptils endemics de Nòva Zelanda, qu'aperten a la familha Sphenodontidae. La significacion del nom comun ven del maòri e vòl dire "esquina espinosa". A primièra vista (per convergéncia evolutiva) son semblants a las iguanas, mas i son pas aparentats. Mesuran aperaquí 70 cm de long e son insectivòrs e carnivòrs.
Vertadièr fossil vivent, uèi genre unic (amb una sola espècia actuala Sphenodon punctatus) de l’òrdre dels rinocefals (Rhynchocephalia), sonat tanben Sphenodontia), qu'èra comun i a 200 milion d'annadas.
Malgrat la semblança, es pas un lausèrt, mas un parent pròche dels squamata qu'amassan los lausèrts e las serps.
Crouy-sur-Cosson
Crouy-sur-Cosson es una comuna francesa, situada dins lo departament de Loir e Char e la region dau Centre.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Botija
Botija es un municipi de la província espanhòla de Cáceres e de la Comunautat Autonòma d'Extremadura.
Drosera
Lei dròseras son un grop de plantas carnivòras de la familha dei Droseraceae e dau genre Drosera. En 2008, 188 espècias èran depintadas e magerament localizadas dins l'emisfèri sud, especialament en Austràlia. Son de plantas de regions umidas, pauras e acidas, generalament de paluns.
Eliot Higgins
Eliot Higgins, mai conegut jos son pseudonim Brown Moses (1979) es un blogaire anglés. Prenguèt son escais de la cançon de Frank Zappa "Brown Moses". Se faguèt famós per sas recercas e son analisi de las armas emplegadas durant la Guèrra Civila Siriana que li valguèron un prestigi internacional. En agost de 2014, amb son collectiu reconstrusiguèt lo trajècte del Bok que probablament faguèt tombar lo vòl MH17 de Malaysia Airlines e faguèt 298 victimas
Lloyd Sherr
Lloyd Sherr (n. 1956) es un actor american.
Oza-Cesuras
Oza-Cesuras es un municipi de la província espanhòla de La Coronha e de la Comunautat Autonòma de Galícia eissida de la fusion de las comunas de Oza dos Ríos e Cesuras en 2013.
Flins Neuve Église
Flins-Neuve-Église es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Ivelinas e la region d'Illa de França.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Nòtas
<references group=N/>
Brozas
Brozas es un municipi de la província espanhòla de Cáceres e de la Comunautat Autonòma d'Extremadura.
Cabezabellosa
Cabezabellosa es un municipi de la província espanhòla de Cáceres e de la Comunautat Autonòma d'Extremadura.
Valines
Valines es una comuna francesa, situada dins lo departament de Somme e la region de Picardia.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Nòtas
<references group=N/>
Paul Morand
Paul Morand (París, 13 de març de 1888 - París, 23 de julh de 1976) foguèt un escrivan, diplomata e academician francés. Aqueste autor, considerat coma un dels paires de l'Estil modèrn en literatura, es considerat coma un dels escrivans màgers de la literatura francesa del sègle XX.
Devonian
Lo Devonian es un periòde e sistèma geologic del Paleozoïc que s'estendèt entre la fin del Silurian, fa aperaquí 419.2 ± 3.2 milion d'ans, e la debuta del Carbonifèr, i a 358.9 ± 0.4 mA. Foguèt nomenat aital en referéncia al comtat de Devon en Anglatèrra, luòc que i foguèron pel primièr còp estudiadas de ròcas datadas d'aquesta epòca.
Moa
Las moas (Dinornithidae) son una familha extinta d'ausèls paleognatas de l'òrdre Dinornithiformes. Èran ausèls pas voladoras qu'abitavan en Nòva Zelanda. Se coneisson dètz espècias de desparièras tamanhos, dempuèi la pichona Eurayapteryx curtus, del tamanho d'un gal, fins a las moas gigantas (Dinornis), que mesuravan près de 3 mètres de nautor e avián un pes de 250 kg.
McClusky (Dakota del Nòrd)
McClusky es una ciutat de l'estat american de Dakota del Nòrd. Sa populacion èra estimada a 380 abitants en 2010. Sa superfícia totala es 1,01 km².
Pirocumulus
thumb|right|Pirocumulus en [[Califòrnia en 2009 durant un incendi.]]
Moa
Istòria e escandilhament
Las moas s'extinguiguèron a l'entorn de l'an 1500, pauc après que los primièrs caçaires maòris arribèsson dins las islas; malgrat aiçò, qualqu'uns opinan qu'existiguèron de pichones grops de moas fins a de fins del sègle XVIII o d'inicis del XIX. En fach, se compta qualque avistamient de la part de de marinièrs a las òrdres de James Cook, e crida l'atencion l'estat de conservacion de qualques plumas d'aquestas aves. Siatz coma anèsse, abans de l'arribi dels maòris lo nombre de moas aviá acusat una considerabla descenuda en lo darrièr milion d'ans, causat per tres factors: en primièr luòc, los periòdes glaciales, que gaireben tota l'Isla Sud foguèt en el ocupat pel gèl; posteriorament, la disminucion dels espacis cobèrts de tussok, substituits per de sèuvas e de bòsques densses a causa de l'aumentacion graduala de la temperatura e l'umiditat; e, en tresen luòc, la menaça de las aglas de Haast (Harpagornis moorei), las màgers aves de paissièra coneguda, uèi tanben extintas. Las moas, a diferéncia de de autras ratits, coma l'estruci, l'emeu, lo casoars o lo nandós, pendent l'evolucion avián perdut entièrament las alas, tala coma arriba amb los subrevivents kiwis, que se considèran emparentats amb las moas.
Pirocumulus
Un pirocumulus es un nívol de la familha dei cumulus que pòu se formar au dessüs d'una fònt de calor intensa, generalament un incendi ò una erupcion volcanica. Dins quauquei cas rars, pòu se formar a l'entorn de chaminèias industrialas ò d'una explosion nucleara. Coma leis autrei nívols convectius, sa formacion es lo resultat de la destabilizacion de l'atmosfèra per un corrent d'aire ascendent caud.
Leis efiechs dei pirocumulus son fòrça variables. Lei pirocumulus pus pichons pòdon demenir lo raionament solar dins una zòna e i redurre l'intensitat deis incendis. Lei pus importants pòdon entraïnar de precipitacions e de còps se transformar en pirocumulonimbus. Dins aqueu cas, lo nívol favoriza l'injeccion de particulas dins l'atmosfèra auta, çò que pòu causar de chavanas e de precipitacions negras.
Coelacanthiformes
Las doas espècias actualas de Celacants son amenaçada d'escantiment. Lo primièr individú recensat (de l’espècia Latimeria chalumnae) foguèt pescat long de la còsta èst-africana en 1938. Lo grop plus important — aperaquí 300 individús — viu a las Comòras.
Cavalier (Dakota del Nòrd)
Cavalier es una ciutat de l'estat american de Dakota del Nòrd. Sa populacion èra estimada a 1.302 abitants en 2010. Sa superfícia totala es 2,12 km².
Lionel Jospin
Lionel Jospin, nascut lo 12 de julhet de 1937 a Meudon (Sèina e Oisa, ara Nauts de Sèina), es un Òme politic francés.
Ancian escolan de Institut d'estudis politics de París e de l'ENA, es diplomata e universitari de profession. D'en primièr membre de l'OCI trotskista, jonhèt lo Partit Socialista en 1971. Especialista en economia, venguèt primièr secretari del PS pendent lo primièr mandat del president de la republica François Mitterrand (1981-1988). Deputat de la 27 circonscripcion de París puèi de la Nauta Garona, foguèt, de 1988 a 1992, ministre d'Estat, ministre de l'Educacion nacionala, dins los govèrns de Michel Rocard, Édith Cresson e Pierre Bérégovoy.
Elegit candidat socialista a l'election presidenciala de 1995 pendent la primària de son partit, perdèt al segond torn contra Jaume Chirac, puèi tornèt èsser primièr secretari del PS en octobre. Dos ans mai tard, la victòria de l'esquèrra a las elections legislativas li permèron de venir Premièr ministre, per la tresena coabitacion. Al cap de la « majoritat pluriala », contribuguèt a la mesa en plaça de las 35 oras et dels emplecs joves.
Encara un còp candidat del PS lors de l'eleccion presidenciala de 2002, foguèt eliminat al primièr torn, essent davançat pel president sortent Jaume Chirac e pel candidat del Front Nacional Jean-Marie Le Pen, e anoncièt sul còp sa retirada de la vida politica. Demissionèt de sas foncions de cap de govèrn lo 6 de mai de 2002, l'endeman del segond torn del vòte presidencial. Lo govèrn Jospin coneguèt fòrça remanejaments, mas son pas considerats coma de cambis de govèrn, Lionel Jospin avent pas donat sa demission per formar una nòva equipa.
Kurt Richter
Kurt Paul Joseph Otto Richter (Berlin, 24 de novembre de 1900 - Berlin, 29 de decembre de 1969) foguèt un jogaire d'escacs alemand. Obtenguèt lo títol de Mèstre Internacional en 1950.
Unhoans
Unhoans (Ugnouas en francés) qu'ei ua comuna gascona de Bigòrra situada dens lo departament deus Hauts Pirenèus e la region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
La prononciacion qu'ei [ugnou'was] (grafia fonetica deus autors). Las fòrmas ancianas que son : De Hunhuas en 1313, De Unhoannio, en latin, en 1342, de Unhoanis, en latin, en 1379, Vnhoas, Unhoas, Hunhoas en 1429, Ugnoas en 1760, Ugnouas en 1769, Ugnouas (mapa de Cassini, a la fin deu sègle XVIII).
Segon R. Aymard, lo nom qu'ei compausat d'un sufixe qui balança entre -an e -as e d'un radicau Unho, vienut de Unius.
Segon Miquèu Grosclaude, Unhoans qu'ei un nom de maine antic dab lo sufixe anos > -a(n)s, plurau de -anum. Lo radicau Unius, nom latin d'òmi, convién pas foneticament. Que caleré *Unionem, inatestat; lo radicau ei pas segur.
Cabrero (Cáceres)
Cabrero es un municipi de la província espanhòla de Cáceres e de la Comunautat Autonòma d'Extremadura.
Cabezuela del Valle
Cabezuela del Valle es un municipi de la província espanhòla de Cáceres e de la Comunautat Autonòma d'Extremadura.
Fluid supercritic
Lo tèrme fluid supercritic designa, en quimia fisica, un estat de la matèria que correspònd a l'estat d'un liquid somés a una pression e a una temperatura fòrta, en delà de son ponch critic. Dins aquel estat, sei proprietats fisicas son intermediàrias entre aquelei dei liquids e dei gas. A donc l'aspècte d'un fluid similar a un liquid ordinari mai es capable de se difusar coma un gas a travèrs un solid ò de dissòudre de compausats solubles coma un liquid.
Aquel estat es fòrça rar a la superficia terrèstra mai es de còps observat au nivèu de certanei fumaròlas oceanicas caudas. En revènge, dins lo rèsta dau Sistèma Solar, seriá frequent entre lei planetas gasosas. Lei jaç bas de l'atmosfèra de Vènus son egalament compausats de dioxid de carbòni a l'estat supercritic.
Sarron e Sent Julian
Sarron e Sent Julian (oficialament en francés Sarroux-Saint-Julien) es dempueis lo 1èir de genèir 2017, una comuna novela d'Occitània, dins la region istorica de Lemosin, administrada per lo departament de Corresa de la region de Novela Aquitània, ancianament de Lemosin. La comuna novela recampa las comunas de Sarron e Sent Julian prep Baurt (fòrma erronèa), que venon de comunas delegadas. La comuna es auvernhassa lingüisticament.
Cadalso
Cadalso es un municipi de la província espanhòla de Cáceres e de la Comunautat Autonòma d'Extremadura.
Boismorand
Boismorand es una comuna francesa, situada dins lo departament de Loiret e la region dau Centre.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Província de Papoa del Sudoèst
La Papoa del Sudoèst es una província d'Indonesia de l'estatut especial, dins la Nòva Guinèa Occidentala jos ocupacion indonesiana. Es creada lo 9 de decembre de 2022 a partir de la Província de Papoa occidentala. Es situada dins l’extrèm oèst de l'illa de Nòva Guinèa. Lo nom en indonesian es Papua Barat Daya e la capitale n’es Sorong.
Botz-en-Mauges
Geografia
Comuna angevine de las Mauges, Botz-en-Mauges se situa sus la rota D201, La Capèla Santa Florent - Chaudron en Mauges. Sus l'oèst de la municipalitat se tròba la D752, ais de comunicacion en connectant Varades a Cholet.
Situada sus un scenari, la municipalitat dels Mauges de Botz-en-Mauges a vorejat per tres cors d'aiga : lo riu del Evre a l'oèst, lo ruisseau de la Touchette al nòrd e aquel de Sant-Germain al sud.
A l'èst, la municipalitat es délimitée, en l'abséncia de ruisseau, per elements naturales coma barralhas.
Commune angevine des Mauges, Botz-en-Mauges se situe sur la route D201, La Chapelle Saint Florent - Chaudron en Mauges. Sur l'ouest de la commune on trouve la D752, axe de communication reliant Varades à Cholet.
Située sur un plateau, la commune des Mauges de Botz-en-Mauges est bordée par trois cours d'eau : la rivière de l'Evre à l'ouest, le ruisseau de la Touchette au nord et celui de Saint-Germain au sud.
À l'est, la commune est délimitée, en l'absence de ruisseau, par des éléments naturels comme des haies.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
L'istòria de Botz-en-Mauges a #èsser marcada per la guèrra de Vendée ont Botz èra a la cœur del conflicte. Fòrça monuments remembran aquel periòde, sustot a costat del parc de Chaudron ont una plaque commemorativa a #èsser mesa, a costat d'una colomna, per la memòria dels mòrtes d'aquela insurreccion.
Botz Possedissiá dempuèi la fin del sègle una fabrica de molins a venter, los tarares (vanneuse), en servint a netejar lo gra.
La municipalitat, Botz, #cambiar de nom l'an 1919 contra se trucar Botz-en-Mauges.
Le territoire était habité dès les temps préhistoriques puisqu'on a retrouvé des outils en pierre taillée. Durant le Moyen Âge le territoire communal était divisé en deux paroisses, Saint-Gilles et Germain, qui dépendaient de l'abbaye de Saint-Florent-le-Vieil.
L'histoire de Botz-en-Mauges a été marquée par la guerre de Vendée où Botz était au cœur du conflit. Beaucoup de monuments rappellent cette période, notamment à côté du parc de Chaudron où une plaque commémorative a été placée, à côté d'une colonne, pour la mémoire des morts de cette insurrection.
Tractat d'Antartida
thumb|right|[[Estats signataris dau Tractat d'Antartida.]]
Botz-en-Mauges
Istòria
Botz possédait dès la fin du siècle une fabrique de moulins à venter, les tarares (vanneuse), servant à nettoyer le grain.
Tractat d'Antartida
Lo Tractat d'Antartida es un tractat internacionau signat lo 1 de decembre de 1959 a Washington. Intrat en vigor lo 23 de junh de 1961, i gela totei lei revendicacions territòrialas. De mai, considèra lo continent coma una resèrva naturala onte leis activitats militaras, l'esplecha miniera e l'estocatge de produchs radioactius son enebits. Un sistèma d'inspeccion permet ai signataris e a d'observators de se gandir dins cada basa antartida per verificar la bòna aplicacion dau Tractat. Una reünion gropant lei diferents país signataris an luòc cada annada. Dins lo cas d'una presa de decision, lei partidas non consultativas i an pas lo drech de vòte. Per venir una partida consultativa dau Tractat, un Estat dèu demostrar son interès Antartida e i menar d'activitats substancialas de recèrca scientifica.
Botz-en-Mauges
Istòria
La commune, Botz, changea de nom en 1919 pour s'appeler Botz-en-Mauges.
Flins sur Seine
Flins-sur-Seine es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Ivelinas e la region d'Illa de França.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Nòtas
<references group=N/>
Caminomorisco
Caminomorisco es un municipi de la província espanhòla de Cáceres e de la Comunautat Autonòma d'Extremadura.
Sabotatge
Lo sabotatge es l'accion de degalhar ò de metre fòra usatge, d'un biais volontari, de maquinas, d'installacions, de materiaus ò de desorganizar lo succès d'un projècte ò d'une entrepresa. Es generalament realizat clandestinament.
Campillo de Deleitosa
Campillo de Deleitosa es un municipi de la província espanhòla de Cáceres e de la Comunautat Autonòma d'Extremadura.
Uglans
Uglans (Uglas en francés) qu'ei ua comuna d'Occitània, en Gasconha, situada dens eth departament deths Hauts Pirenèus dera region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Calzadilla
Calzadilla es un municipi de la província espanhòla de Cáceres e de la Comunautat Autonòma d'Extremadura.
Uglans
Geografia
Autes vilatges o quartièrs : Eth Cap deth Bosquet, eth Pè dera Vièla, eth Cap era Còsta, eth Padoen de dessús, eth Padoen de devath.
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
Era prononciacion qu'ei [[u'glas] (grafia fonetica deths autors). Eras fòrmas ancianas que son : de Ullanis, en latin, en 1405 e ath sègle XV, Uglas (mapa de Cassini, ara fin deth sègle XVIII).
Segon R. Aymard, Uglans que vien deth nom de persona *Ullius, inatestat.
Segon Miquèu Grosclaude, Uglans que vien benlhèu deth nom de persona (latin ?) Ullius, dab eth sufixe -anos (plurau de -anum), donc Uglans qu'èra eras proprietats d'Ullius. Que i a dens era region eth patronime Ulian.
Campo Lugar
Campo Lugar es un municipi de la província espanhòla de Cáceres e de la Comunautat Autonòma d'Extremadura.
Drech constitucionau
Lo drech constitucionau es la branca dau drech public que rejonh lei règlas juridicas relativas a la forma de l'Estat, a la constitucion dau govèrn e dei poders publics e a la participacion dei ciutadans a l'exercici dau poder. Per aquò, s'interèssa principalament ai questions regardant leis institucions e lei drechs fondamentaus. En causa deis especificitats nacionalas, existís de drechs constitucionaus pròpris a cada Estat.
Permian
Lo Permian es un periòde geologic que comencèt fa 298,9 ± 0,15 milions d'ans e s'acabèt fa 251,0 ± 0.4 milions d'ans. Es lo darrièr periòde del Paleozoïc. Lo Permian seguís lo Carbonifèr e es seguit pel Triassic. La fin del periòde es marcada per un escantiment de massa, nomenada escantiment permian, qu'es l'extincion massissa mai granda de l'istòria de la Tèrra. Foguèt lo geològ escocés Roderick Murchison que li donèt lo nom en 1841 a partir del territòri de Perm, en Russia, pr'amor dels extenses jaciments existents per aquesta zona. Los jaciments permians consistisson majoritariament de plataformas continentalas e jaciments d'aigas marinas someras.
Harlan Coben
thumb|250px|Harlan Coben en 2008 Harlan Coben (Newark, Nòva Jersei, 4 de genièr de 1962) es un escrivan american. Es famós coma autor de romans policièrs que se debanan mai que mai a l'entorn de la vila de Nòva York e subretot dins son airal nadiu, Nòva Jersei.La qualitat de las òbras del romancièr li faguèron ganhar un Prèmi Edgar Allan Poe en 1996, e l'an seguent, en 1997, a l'encòp lo Prèmi Shamus e lo Prèmi Anthony.
Un de sos romans mai famoses, Tell No One, publicat en 2001, foguèt adaptat cinematograficament en 2006 pel realizador francés Guillaume Canet jol nom Ne le dis à personne.
Biografia
Harlan Coben nasquèt en 1962 a Newark, dins una familha de classa mejana de confession jusieva. Pr'aquò cresquèt amb sos dos fraires dins la vila de Livingston. Estudièt a Livingston High School e un de sos collègas mai intims èra Chris Christie, qu'es actualament politician. Del temps qu'estudiava las sciéncias politicas a l'Amherst College, faguèt la coneissença de Dan Brown qu'èra membre, coma el, de la Fraternitat Psi Upsilon, e deviá venir tanben mai tard un escrivan famós. Aprèp sos estudis a Amherst, comencèt a trabalhar dins l'agéncia de viatges de son grand.
Varennes (Sòma)
Varennes (Somme) es una comuna francesa, situada dins lo departament de Somme e la region de Picardia.
Geografia
Varennes Es sens dobte lo vilatge melhor bastit del departament de la Soma, las carrièras an talhat a cuiques dreches e an dispausat de manièra a formar una crotz grèga. Lo vilatge li a calgut èsser cremat l'an 1472 e reconstruit, donador n'aparència un plànol d'urbanisme « crestian ».
Varennes est sans doute le village le mieux bâti du département de la Somme, les rues sont coupées à angles droits et sont disposées de manière à former une croix grecque. Le village a dû être brûlé en 1472 et reconstruit, donnant en apparence un plan d’urbanisme « chrétien ».
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Nòtas
<references group=N/>
Tusaguèth
Tusaguèth (Tuzaguet en francés) qu'ei ua comuna gascona de Comenge situada en eth departament deths Hauts Pirenèus e era region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
Era prononciacion qu'ei [tuza'gèt] (grafia fonetica deths autors). Eras fòrmas ancianas que son : Guillelmus Garsia de Tusagued en 1140-1141, Guilhem Guasie de Tusagued, en 1272, Guillelmus Garsie de Tusagueto, en latin, en 1283, En Guilhem Gaysia de Tusaguet en 1283, Guillelmus Garsias de Tussagello, en latin, en 1300, De Tusagueto, en latin, en 1387, Tusaguet en 1767, Tuzaguet (mapa de Cassini, ara fin deth sègle XVIII).
Segon Dauzat e Rostaing, Tusaguèth que vien d'un diminutiu deth resultat deth nom latin d'òme Thuisy, dab eth sufixe -acum. Segon Negre, Tusaguèth que vien deth nom de lòc *Tuzac despareishut dab eth diminutiu -et; Tusac que vieneré d'un nom de persona Tutius o Tutia. Segon R. Aymard, Tusaguèth que vieneré de tujaguet, « tèrra a tojas ».
Segon Miquèu Grosclaude, era proposicion d'Aymard qu'ei improbabla, pr'amor tusagar existeish enlòc. Ua localitat Tusac (de Tutius e -acum) qu'a dispareishut, era auta, mei petita, qu'a suberviscut.
Carbonifèr
Lo Carbonifèr es un periòde e sistèma geologic que s'estendèt entre lo Devonian, i aperaquí 358.9 ± 0.4 milion d'ans, e la debuta del Permian,i a 298.9 ± 0.15 Ma. Lo nom de Carbonifèr foguèt inventat pels geològs William Conybeare and William Phillips en 1822. en referéncia al fach que nombroses jaciments de carbon se formèron d'aquel temps. Lo periòde es caracterizat per un nivèl d'oxigèn atmosferic comprés entre 30 e 35% (siá 160% del taus actual).
La vida terrèstra s'establiguèt durant aqueste periòde. Los amfibians èran los vertebrats terrèstres dominants, entre los quals una branca evoluguèt benlèu cap als reptils, los primièrs vetrebrats entièrament terrèstres. Los artropòdes èran tanben fòrça comuns, e d'unes (coma Meganeura), èran fòrça pus grands que los de uèi. D'immensas estendudas de selvas cobrissián la Tèrra, que balheràn pus tard los jaciments de carbon caracteristiques del Carbonifèr. Un escantiment terrèstre e marin menor se produguèt al mitan del periòde, causat per un cambiament del clima. La darrièra mitat del periòde vegèt de glaciacions, un nivèl de las mars bas, e l'enauçament de montanhas, mentre que los continents se trucavan per formar la Pangèa.
Empèdocles (volcan)
Empèdocles es un volcan sosmarin situat dins lo Canau de Sicília entre Sicília e Pantelleria. Es famós per formar regularament una illa, Ferdinandea, que disparéis rapidament en causa de l'erosion. Sa cima se situa a -8 m de prefondor.
Empèdocles fa partida dei Camps Flegrèus de la Mar de Sicília., un ensemble de 13 volcans sosmarins situats au sud de l'illa. Es un important edifici volcanic de 25 km de largor e de 30 km de longor. En revènge, son autor es febla (aperaquí 200 m) e sa proximitat amb la superficia s'explica subretot per la prefondor febla de la Mar Mediterranèa a aquel endrech. Aquò explica tanben l'emergéncia regulara de sa cima. Aqueu fenomèn foguèt observat tres còps durant lo periòde mai l'illa foguèt sistematicament destrucha per l'erosion.
L'istòria eruptiva d'Empèdocles es mau coneguda car la deteccion deis erupcions sosmarinas es pas totjorn simpla e lo volcan sembla pas aver una activitat comparabla a aquela dei volcans famós de la region coma Ètna ò Estrombòli. De mai, son estructura foguèt solament descubèrta en 2006, çò qu'es relativament recent e qu'illustra lei dificultats per estudiar aqueu tipe de volcans. Quatre erupcions li son atribuïdas en 1632, en 1701, en 1831 e en 1863. Una cinquena erupcion aguèt benlèu luòc en 1911. Uei, l'activitat se limita a l'emission de fumarolas.
Bandièra de França
vinheta|200x200px|Bandièra de França sus tèrra (1794) vinheta|200x200px|Bandièra de França sus tèrra (varianta de Giscard) 200px|thumb|Bandièra de França en mar La bandièra de França, tanben sonada « drapèu o bandièra tricolòra », es una bandièra de tres bendas verticalas de color blava, blanca e roja, que foguèt creada en 1794 per Jacques-Louis David. Es utilizada sens interrupcion dempuèi lo 5 de març de 1848.
Las colors retipan las de París (blau e roge) e de la monarquia (blanc), mas foguèron regularament utilizadas abans.
Las tres bendas an la meteissa largor sus tèrra, mas son de proporcions diferentas en mar, per dire de paréisser egalas vistas de luènh.
Mohamad Foad Massom
Mohamad Foad Massom o mens exactament Foad Massom (Fuad Masum en curde) es un ensenhaire curde qu'es president d'Iraq dempuèi 2014. Foguèt tanben primièr ministre de Curdistan iraquian entre 1992 e 1993.
Expansion de l'Univèrs
drecha|vinheta|L'expansion de l'Univers imatjada pel gonflament d'una còca de pansas. En cosmologia, l'expansion de l'Univèrs es lo nom del fenomèn que vei a granda escala los objèctes compausant l'univèrs (galaxias, amasses, …) s'alunhar los uns dels autres. aqueste escartament mutual, que se poiriá prene per un movement de las galaxias dins l'espaci, s'interprèta en realité per un gonflament del quita l'espaci, los objèctes celèstes essent alara menats a s'alunhar los uns dels autres. A escala mai pichona, l'expansion tòca pas la talha de las quita galaxias, la gravetat "interiora" avent un efièch predominant.
L'expansion de l'univèrs es la solucion teorica trobada par Friedmann per explicar lo fait que l'univèrs se siá pas ja aclapat jos l'efièch de la gravitacion. Permet de far l'economia de la constanta cosmologica, artifici introduch par Einstein, semen ligat a l'idèa d'un univèrs estatic.
Del vejaire observacional, l'expansion se traduch per una aumentacion de la longor d'onda de la lutz emesa per las galaxias: es lo fenomèn de desencalatge cap al roge. Aqueste desencalatge es pas omològ a l'efièch Doppler, qu'es degut al desplaçament per l'espaci de l'objècte observat; s'agís aicí de l'expansion del quite espaci. Se parla de desencalatge espectral cosmologic.
Wikipèdia en anglés
La wikipèdia en anglés es la version en lenga anglesa de l’enciclopèdia en linha Wikipèdia.
Expansion de l'Univèrs
La descobèrta d'aqueste desencalatge cap al roge es atribuida a l'astronòma american Edwin Hubble en 1929, pasmens se, implicitament, foguèt mes en evidéncia 15 ans abans per Vesto Slipher e predich, veire mesurat, per Georges Lemaître a la fin de las annadas 1920. Mentretant, l'interpretacion fisica corrècta d'aqueste desencalatge cap al roge es donada per la teoria de la relativitat generala d'Albert Einstein, que permet de descriure la dinamica de l'Univèrs dins son ensemble. L'expansion de l'Univèrs es de fach une verificacion remarcabla de la relativitat generala, quitament se Albert Einstein i aguèt a aderit primièrament, ensejant quitament de ne prepausar una explicacion alternativa, la lutz cancièra, teoria abandonada dempuèi d'ora.
La consequéncia immediata de l'expansion de l'Univèrs es qu'aqueste èra pel passat mai dens e donc mai caud. Lo concèpte del Big Bang, que se pièja sus l'idèa qu'una tala epòca densa e cauda a existiguèt efectivament, ne debana naturalament e pòt donc èsser considerada coma establit.
Al vejaire teoric, l'expansion de l'Univèrs es contenguda dins los modèls eissits de la relativitat generala descrivent l'Univèrs dins son ensemble. De talas construccions son nomenada « modèls cosmologics ». Las equacions que descrivon l'expansion de l'Univèrs dependon de las proprietats de la o de las formas de matèria qu'emplisson l'Univèrs. Se nomenon equacions de Friedmann.
Manifestacion de l'expansion de l'Univèrs
L'expansion de l'Univèrs se manifesta per l'observacion d'una recession (alunhament) aparenta dels objèctes astrofisics alunhats. Se se pòt pas detectar de desplaçament de lor posicion o lor talha aparenta, que lo fenomèn d'alunhament es fòrça lent a l'escala umana, se constata un desencalatge cap al roge de lor espèctre (es a dire de la lutz qu'emeton). Aqueste fenomèn es mes en evidéncia pel fach que l'espèctre d'aqueste objèctes possedís de raias d'emission e d'absorpcion caracteristicas dels elements quimics que los compausan, e que la posicion dins l'espèctre es fixada. Existís una relacion de proporcionalitat entre lo taus d'aumentacion de la distància de las galaxias (o pseudo-velocitat de recession) e aquesta quita distància, aquesta lei essent coneguda jol nom de lei de Hubble, del nom de son decobreire, Edwin Hubble, en 1929.
Movements dins l'espaci o expansion de l'espaci?
En mecanica classica o en relativitat especiala, l'observacion d'un desencalatge cap al roge s'interprèta en tèrmes de desplaçament dins l'espaci e d'efièch Doppler. En relativitat generala, una tala interpretacion es pas mai sufisenta qu'existís pas de nocion d'espaci absolut coma en mecanica classica, o pel mens presentant una cèrta estructura regda coma en relativitat especiala. L'espaci de la relativitat generala es, dins un cèrt sens, « elastic », la distància entre los punts essent per exemple foncion de l'estructura del camp gravitacional mejancièr. Pasmens demora que la relativitat generala implica que, localament, l'espaci s'identifica a aqueste de la relativitat especiala. S'èra generalizada a granda escala, l'interpretacion Doppler poiriá levar un paradòxe, que significariá que d'objèctes pro alunhats s'alunharián a de velocitats superioras a aquesta de la lutz e, per aquò, sembla passar las leis de la relativitat especiala. De fach es pas lo cas, que s'aquestes objèctes se desplaçan plan amb una velocitat relativa mai granda qu'aquesta de la lutz, aquò permetriá pas d'escambi d'informacion. Atal l'aument de la distància mutuala entre galaxias degut a l'expansion de l'espaci es pas en conflicte amb la relativitat especiala.
Expansion de l'Univèrs, mas pas dels objèctes astrofisics
Las fòrças necessàrias per contrar lo movement d'expansion a l'esacla d'un atòm, d'una planèta, d'una estela, d'una galaxia, d'un amàs de galaxias, son sufisentas per assegurar la coesion d'aquestes objèctes. Foguèt plan aisit la fòrça de gravitacion, a las fòrças electromagneticas o a la fòrça nucleara fòrta de s'opausar a l'alunhament que resultava de l'expansion de l'Univèrs.
Un biais intuitiu de visualizar aquò es d'espandre l'analogia de la tela elastica que s'estira dins totas las direccions. Quand dessenha de motius sus la tela, alara qu'aquestes grossisson en mèsme temps que semblan s'alunhar los uns dels autres quand s'estira la tela. Al contrari, se puslèu que de dessenhar de motius, se pega sus la tela un objècte regde (una pèça de moneda per exemple), alara, en estirant la tela, encara se va alunhar los objèctes los uns dels autres, mas aqueste còp van gardar una talha constanta. Es un procés d'aqueste tipe qu'es a l'òbra amb l'expansion de l'Univèrs.
Istoric de la descobèrta
La descobèrta de l'expansion de l'Univèrs data de la primièra mitat del sègle XX e se faguèt per estapas.
A partir de 1927, Lemaître establiguèt que las solucions cosmologicas eissidas de la relativitat generala pòdon èsser estaticas, e qu'en consequéncias los objèctes i presentan de velocitats d'alunhament proporcioalas a lors distàncias. Après d'annadas d'observacions, Edwin Hubble establís la relacion entre velicitat de recession e distància de mai d'una nebulosas renomenadas galaxias, probant atal l'expansion de l'univèrs. S'aqueste astronòm decobrís fenomèn brut, demora perplèxe al subjècte de son interpretacion.
Autres ensags d'interpretacion
La realitat de l'expansion de l'Univèrs foguèt pas acceptada d'en primièr per totes los scientifics. Aquesta expansion implicava en efièch que l'Univèrs èra nascut del Big Bang e aqueste « començament » absolut semblava a sis denegaires en contra de la posicion racionalista e materialista de la sciéncia que podava, dins lor esperit, servir d'argument a l'idèa d'una creacion divina. Aquestes adversaris del Big Bang preferissián, per aquesta rason, un modèl estatic e eternal, sens pas cap d'origina. D'explicacions alternativas, coneguda jol nom de lutz cansièra (tèrme prepausat per Richard Tolman en 1930), foguèron prepausadas per reconciliar univèrs estatic e desencalatge cap al roge dempièi la descobèrta de l'expansion de l'Univèrs en 1929, e aquò fins a las annadas 1970.
Pas cap de teoria solida satisfasenta amb dilatacion del temps avent jamai podut èsser bastida dins aqueste sens, aquestas explicacions foguèron abandonadas per la comunautat scientifica.
Acceleracion de l'expansion?
L'expansion de l'Univèrs es modelizada per la teoria de la relativitat generala. Aquesta mòstra que l'Univèrs dins son ensemble es somesa a de fòrça impausadas per las diferentas formas de matèria que lo compausan, e que pòt pas demorar estatic : o es mogut per una fòrça centrifuga qu'o fa s'espandre (expansion consecutiva al Big Bang e que poiriá menar al Big Rip), o, desprovesit d'una tal fòrça, aquestas fòrças centripètas de gravitacion o fan s'agropar (Big Crunch).
Reciprocament, l'expansion de l'Univèrs exercís una influéncia sus la densitat e la pression d'aquesta matèria. Atal, es la coneissença de las proprietats fisicas d'aquestas formas de matèria (subretot lor equacion d'estat) que permet de predire lo comportament de l'expansion. Las equacions que la descrivon son conegudas jol nom d'equacions de Friedmann. Las observacions permeton en mai de conéisser lo taus d'expansion actual de l'Univèrs (la constanta de Hubble a l'instant present), tanben aqueste de l'Univèrs pel passat, provesissent atal indirèctament de las informacions sus las formas de matèria qu'emplisson l'Univèrs.
Reuven Rivlin
Reuven Rivlin, sovent escaissat Ruvi ( pron.: [ʁeʔuˈven ʁivˈlin], en ebrèu: רְאוּבֵן "רוּבִי" רִיבְלִין; Jerusalèm, 9 de setembre de 1939) es un avocat e òme politic israelian. Es lo president d'Israèl dempuèi lo 24 de julh de 2014.
Expansion de l'Univèrs
Acceleracion de l'expansion?
Dins l'encastre dels modèls d'univèrs mai classics, e per exemple dins aqueste dels univèrs de Friedmann, l'expansion alentís amb lo temps. Dins unas escasenças, l'expansion acaba quitament par s'arrestar e se cambiar en contraccion, precipitant l'Univèrs dins lo Big Crunch.
Cañaveral
Cañaveral es un municipi de la província espanhòla de Cáceres e de la Comunautat Autonòma d'Extremadura.
Expansion de l'Univèrs
Acceleracion de l'expansion?
Pasmens, en 1998, doas equipas d'astronòms, lo Supernova Cosmology Project e lo High-Z supernovae search team respectivament dirigits per Saul Perlmutter e Brian P. Schmidt, capitèron al resultat inesperat que l'expansion de l'Univèrs semblava s'accelerar. Aqueste resultat es susprenent qu'existís pas cap de teoria per l'interpretar. Implica en efièch l'existéncia d'una forma desconeguda de matèria que la pression seriá negativa, amb un comportament repulsiu e non pas atractiu al respècte de la gravitacion. Aquesta forma ipotetica e inabituala de matèria, de natura desconeguda, comunament nomenada energia escura o a vegada constanta cosmologica, representa a l'ora d'ara un dels problèmas non resolgut de la cosmologia modèrna. En 2011, lo prèmi Nobèl de fisica es atribuit a S. Perlmutter, B. P. Schmidt et A. G. Riess per aquesta descobèrta.
Reuven Rivlin
Nascut dins una familha d'origina lituaniana, sòci del partit Licod, foguèt conselhèr municipal de Jerusalèm (elegit en 1978), deputat (primièra eleccion en 1998), ministre de la Comunicacion d'Ariel Sharon (2001-2003), deputat e dos còps president de l'amassada nacionala (2003-2006 e 2009-2013).
Domenge de Gorgas
Que ho hèit presoèr peus espanhòus e venut aus Turcs com esclau.
Quand se las virè entà estar desliurat, que's vengè e bèth venjar autaplan los colons uganauts francés de Jean Ribault qu'avèvan fondat lo Fòrt Carolina en Florida e qu'èran estats chaplats en 1565 per Pedro Menéndez de Avilés au servici deu rei Felip II d'Espanha.
Domenge de Gorgas que s'escadè entà crompar e armar un vaissèu e d'òmis e amassas qu'anèn entà Florida on e s'alièn dab los indians Timucuas que s'èran amigalhats dab los francés e pas autan dab los espanhòus e atau amassa que'us aucidèn.
Los espanhòus qu'avèn marcat en bèth executar los colon uganauts qu'èran aucits non pas per'mor d'estar francés mès com eretges e, alavètz Domenges de Gorgas que mentavè que'us s'avèva aucits non pas per'mor d'estar espanhòus mes com murtrèrs.
Gondwana
Gondwana èra lo pus meridional dels dos supercontinents qu'existiguèron fa 180 milions d'ans. Lo formavan las placas continentalas que actualament constituisson Africa, America del Sud, l'Antartida, Austràlia, Nòva Guinèa, Madagascar, e lo soscontinent indian.
Se formèt a la fin del Neoproterozoïc, ara fa 600 milions d'ans, e comencèt de se fragmentar durant lo Jurassic, fa 160 milions d'ans. Se distinguisson dos Gondwana: Eduard Suess prepausèt lo nom de Gondwana a partir de la denominacion d'una region d'Índia, Gondwâna, ont una part de la geologia d'aqueste ancian continent a pogut èsser determinada.
Grand Duc
Grand Duc es un títol de noblesa que designa lo senhor d'un Grand Ducat ò un prince de la dinastia imperiala russa. Dins l'òrdre de precedéncia tradicionau, un Grand Duc ven après un emperaire ò un rèi mai avans un prince sobeiran, un prince de sang, un duc, un prince titulari, un marqués, un còmte e lei rengs nobiliaris inferiors. Uei, aqueu títol es subretot portat per lo cap d'Estat de Luxemborg.
Llanfairpwllgwyngyllgogerychwyrndrobwllllantysiliogogogoch
Llanfairpwllgwyngyllgogerychwyrndrobwllllantysiliogogogoch (de còps acorchat en Llanfairpwllgwyngyll o Llanfairpwll) es un vilatge del País de Galas, sus l’illa de Môn o Anglesey, e dins lo comtat de Gwynedd conegut per la longor del nom. En 2011, aviá 3107 abitants.