cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Jardins de la Fònt
Istòria
250px|thumb|L'alèia centrala dei Jardins A la debuta dau sègle XVIII la creissença de Nimes, a nivèl demografic e economic, portèt de problèmas d'alimentacion en aiga, qu'èra insufisenta per las necessitats novèlas. En 1719 l'engenhaire Clapièr demostrèt que la fònt teniá pron d'aiga per satisfar lo creis de la demanda, pasmens se faguèt pas ren. En 1730, una autra iniciativa, mai importanta aqueste còp, capitanejada per lo còs dei mercadièrs e fabricants amassa amb leis autoritats de la vila, que voliá obtenir acòrdi e ajuda deis Estats de Lengadòc per far una excavacion dins lo bacin, foguèt pas fruchosa. thumb|250px|left|Fotografia dau bacin dei Jardins de la Fònt per [[Eugèni Trutat en 1904]] Ansin durant lo sègle XVIII, leis òbras qu'avian per tòca d'arribar a regular lo rajament de la fònt Nemausa permetèron de descobrir mantun vestigi dau temps dei romans coma per exemple un santuari dedicat a l'emperador August e un teatre roman antic entre d'autrei causas.
A l'entorn de la fònt se realizèron tre 1745 de jardins, que puèi serian sonats Jardins de la Fònt per metre en valor e acompanhar sur lei vestigis. Ansin aquel projècte permetèt de valorizar dos autres monuments romans qu'an resistit ben au passatge dau temps e dei gents, lo Temple de Diana e la Torre Manha. Lo projècte foguèt portat per Jacques Philippe Mareschal, l'engenhaire militar dau Rei Lois XV e director dei fortificacions en Lengadòc. thumb|170px|Estatua d'Eunícia a l'entorn deu Ninfèu Dins l'encastre de l'ornamentacion dei Jardins, foguèron pres en 1747 dau Castèu de la Mosson (país de Montpelhièr) de vas escalprats e d'estatuas de marbre. Aqueleis estatuas qu'enviran lei broas dau Ninfèu son aparentament d'òbras de l'escultor francés Nicolas-Sébastien Adam e dempuèi 2000 leis originaus, depausats au Musèu dei Bèleis Arts, i son estats remplaçats per de còpias.
Castillo de Villamalefa
vinheta|Castillo de Villamalefa vinheta|Església de Sant Pere (El Castell de Vilamalefa)
Castillo de Villamalefa es un municipi de la província espanhòla de Castelló e de la Comunautat Autonòma del País Valencian.
Auròra polara
thumb|Aurore boreala en Alaska. thumb|Auròra australa en Antartida. thumb|Auròra australa dempuèis la nau Discovery. thumb|Auròra australa vista dempuèi l'espaci. thumb|Auròra fotografiada pel satellit DMSP al dessús del nord d'Euròpa. thumb|Aurora « polara » près de [[Belfòrt, Franca Comtat (novembre de 2003).]] thumb|Auròra boreale dins la region de l'Abitibi, 48n parallèl Nòrd, Canadà) Una auròra polara (tanben nomenada auròra boreala dins l'emisfèri nòrd e auròra australa dins l'emisfèri sud) es un fenomèn luminós caracterizat per de velas fòrça coloradas dins lo cèl nocturn que lo verd predomina.
Provocadas per l'interaccion entre las particulas cargadas del vent solar e la nauta Atmosfèra, las auròras se produson mai que mai dins las regions pròchas dels pòls magnetics, dins una zona anulara plan justament nomenana « zona aurorala » (entre 65 e 75° de latitud). En cas d'activitat magnetica solara intensa, l'arc auroral s'espandís e comença d'envasir de zonas fòrça mai pròchas de l'Eqüator. L'auròra polara deguda a l'erupcion solara de 1859 « davalèt » fins Honolulu e Singapor en setembre de 1909 atenguèt lo desen gras de latitud sud. En octobre e novembre de 2003, una auròra boreala se podèt veire dins lo sud d'Euròpa, mas las regions mai tocadas pel fenomèn foguèron Groenlàndia, la Lapònia, l'Alaska, Antartida, nòrd de Canadà e Islàndia.
Istòria, legendas e estudis
Las auròras borealas s'observeron de totemps, e segurament pertoquèt fòrça los aujòls; dins l'antiquitat, en occident e en China las auròras èran vistas coma des serps o de dracs dins lo cèl. Plini lo Vièlh escrich:
Son associadas a fòrça mites e legendas. Lo tèrme finés de revontulet se traduch per « coa del rainal roge » o « fuòc del rainal »: de pòbles Samis contan que lo rainal polar, percorrent rapidament las vastas espandidas ennevadas, geta de posca amb sa coa pel cèl, que crea las auròras borealas al seu passatge. Los Inuits de Groenlàndia nomenan las auròras aqsarniit, cresent que las almas dels mòrts jògan a la palma amb lo crans de la mòrsas. Una tribú del Nunavut pensa al comtrari que son las mòrsas qui jògan a la palma amb los crans umans. Lor color roja associada al sang es responsabla del fach que los Inuits de l'èst de Groenlàndia creson que las auròras polaras son l'alma d'enfants leu mòrts.
D'autras mitologias nordicas evòcan lo Bifröst, la dansa dels esperits de qualques animals, coma los salmons, los rèns, los fòcas e las belugas; lo buf de las balenas de l’ocean Artic; lo rebat de Solelh o de la Luna sus las armaduras de las valquirias quand travèrsan lo Cèl; d'entòrtas alucadas pels esperits dels mòrts per aculhir al paradis los novelaris.
En Euròpa a l'Edat Mejana, las auròras polaras que prengavan de roges son associadas al sang e a la guèrra. Presàgian una catastròfa o son vistas coma lo buf dels guerrièrs celèstes que contan lors combats pel cèl.
Foguèron estudiadas scientificament a partir del sègle XVII. En 1621, l'astronòma francés Pierre Gassendi descriu lo fenomèn observat fin a çò nòstre e lo nomena 'auròra boreala. Al sègle XVIII, l'astronòma britanic Edmond Halley suspieita lo camp magnetic terrèstre de jogar un ròtle dins la formacion de las auròras borealas. Henry Cavendish, en 1768, parvenguèt a evaluar l'altitud ont se debana lo fenomèn, mas calguèt esperar 1896 per que siá reproduch en laboratòri per Birkeland. Los trabalh de Carl Stormer suls movements de las particulas electrizadas dins un camp magnetic facilitèron la compreneson del mecanisme de formacion de las auròras.
Dempuèi 1957, l'exploracion espaciala permetèt una coneissença melhora de las auròras polaras terrèstras, e tanben l'observacion de fenomèns aurorals sus las planetassas coma Jupitèr o Saturne. En 1975, lo programa francorus ARAKS capitèt a crear una auròra polara artificiala.
Lo nívol ionizat que constituís l'auròra polara rebat las ondas electromagnetics dins lo domèni de las fòrça nautas frequéncias (VHF e al delá). Las radioamators utilizan aquel fenomèn per realizar de ligams experimentals de granda disténcias. Las ondas ràdio son de fach difuzadas mai que rebatidas çò que produch una fòrta deformacion de la modulacion. La telegrafia mòrsa es gareben lo sol biais de transmission utilisable. Un efècte nefast d'aquel fenomèn es la perturbacion de las communicacions sus aquelas frequéncias.
Formacion
Pendent un auratge solar acompanhant un auratge magnetic, e fasent seguida a una erupcion cromoseferica o un subersaut solar important (lo solelh ofrís un pic d'activacion solar sus un cicle d'11 ans), un flus de particulas cargadas, ejectadas pel Solelh, intra en tust amb lo bloquièr que constituís la magnetosfèra. De particulas electrizadas d'energia nautas podon alara èsser captadas e canalizadas per las linhas del camp magnetic terrèstre del costat nuechenc de la magnetosfèra (la coas) e acaba dins los cornets polars. Aquelas particulas, — electrons, protons e ions positius —, exitan o ionizan los atòms de l'atmosfèra nauta, l'ionosfèra. L'atòm excitat pòt pas demorar dins un quita estat, e un electron cambia alara de jaça, desliurant al passatge un pau d'energia, emetent un foton (particula elementara constitutiva de la lutz visibla). Coma la natura d'aquels ions (oxigèn, idrogèn, azòt, eca) depend de l'altitud, aquó explica en partida las variacions de color dels nívols, drapariá, tela, arcs, rais... que se desplegan dins lo cèl en d'altituds compresas entre 80 e. L'ionizacion resultant d'aquel flus de particulas provòca la formacion de nívols ionizants rebatant las ondas ràdio.
En julhet de 2008 una explicacion coerenta del fenomèn foguèt donada per la NASA amb la mission americana THEMIS. Los scientifics localizèron la font d'aquels fenomèns dins d'explosions d'energia magnetica se produson a un terç de la disténcia que separa la Tèrra de la Luna. Atal son provocat per de « nòvas connexions » entre las « còrdas magneticas gigantas » ligant la Tèrra al Solelh qu'amassan l'energia dels vents solars.
L'estudi espectrografica de la lutz emetida mòstra la preséncia d'oxigèn (raia verda a e doblet roge a 630 e ) entre 120 e  d'altitud, de l'azòt e d'aqueles compausats e d'idrogèn  dins las auroras de protons. A d'altitud mai bassas, la color observada mai frequentament es lo roge (altituds de 90 a ).
Lo fenomèn se debana quand las particulas emetidas pel Solelh s'electromagnetizan al dessús de la estratosfèra. cobrisson lo cèl de drapariàs fosforescentas podent furtivament reproduire sus la lor talvèra totas las colors de l'espèctre. Cal que lo cèl siá clar, de melhor sens Luna e desencombrat de luses parasitas.
Las auròras borealas son ara previsiblas, seguent lo trabalh de l'observatòri Kjell Henriksen amb lo Centre universitari del Svalbard, e a lor programa informatic SvaltrackII disponible pel grand public.
Classificacions
Los primièrs scientifics que s'interessèron als fenomèns aurorals d'en primièr instaurèron de classificacions segon la forma, de l'espandiment e de l'intensitat de las emissions, permetent una apròcha objectiva e quantitativa del fenomèn. Atal veguèron a dos tipes d'auròras: las formas discrètas e las formas difusas.
Las formas discrètas an coma caracteristica de se formar en longs arcs o en bendas. Los arcs « ondejan » de segonda en segonda, coma los nívols cambian d'aspècte jos los vents. Penon la forma de la magnetosfèra (camp magnetic de la Tèrra, çò qui lor dona las aparéncias d'una largor pusléu prima (de 1 a ), mas d'una longor arcada gaireben infinida.
Colors
Los fenomèns aurorals prenon de colors diferentas, anant del verd cap al ròse, del roge cap a l'indi violet. Tres gases son a l'origina d'aqueles fenomèns: l'azòt, l'oxigèn e l'idrogèn. L'azòt dona de colors blavas e rojas e l'oxgèn de colors verdas e rojas. Nòstra atmosfèra, subretot constituida d'azòt (uns 80 %) e d'oxigèn, dona d'espectacles visuals de color roja podent donar l'impression d'un cèl de fuòc.
Observacions
L'espectacle es fòrça cambiadís e pòt començar per la formacion d'un arc (arc auroral) perpendicular al meridian magnetic del luòc, puèi s'acompanhar de rais a vegadas animats d'una pulsacion mai o mens rapida (0,05 a ) o se desplaçar ma o mens rapidament. A vegada s'obsèrva de lusors semblant a un ridèl o una vela tornejats per la brisa.
La luminositat pòt variar fòrça, de biais que lo fenomèn pòt duar d'unas minutas fins a d'oras. Es plan rare d'observar d'auròras per de latituds magneticas inferioras a 50 gras. aquó se produch sonque pendent lo periòd d'activitat solara maximala del cicle d'11 ans, pendent d'erupcions solaras mai importantas.
Consequéncias ligadas a las auròras
Abans l'èra de las communicacions par satellits, lo mejans melhor de communicacion dins las regions vastas e espandidas coma aquelas de Canadà èra la communicacion per las ondas ràdio. Pendent d'auratges solars intenses, las communicacions èran interrompuidas perque aquelas ondas viatjan pel biais de l'atmosfèra nauta.
Preséncia sus d'autras planetas
thumb|Auròra sus Jupitèr, en [[ultraviolet.]]
Las auròras polaras son pas sonque un fenomèn especific de la Tèrra. Es possible de ne trapar sus quina que siá planeta amb un camp magnetic. Son observablas mercé a de fotografias presas en ultraviolet pel telescòpi espacial Hubble.
Totjorn sus Jupitèr, un grop de cercaires de Laboratòri de fisica atmosferica e planetari de l'ULg podèt far l'observacion de fenomèns aurorals sus la giganta gasosa mejans lo telescòpi espacial Hubble. Subretot aquelas degudas al satellits Io, Euròpa e Ganimèdes. Lor trabalh revelèt lo detalh de los espòts ultraviolets e permet una compreneson melhora los provocant.
D'auròras polaras foguèron tanben fotografiadas per Hubble sus Saturne.
Lo 21 de genièr de 2013, de cercaires anoncièron aver fòrça segurament detectat pel primièr còp d'auròras sus d'exoplanetas, mercé al Low-Frequency Array radio telescope basat als Païses Basses.
Bouilly-en-Gâtinais
Bouilly-en-Gâtinais es una comuna francesa, situada dins lo departament de Loiret e la region dau Centre e Vau de Léger.
Auròra polara
Notas e referéncias
}
Bouilly-en-Gâtinais
Geografia
La municipalitat a dividit en doas parts desparièras : lo bourg e lo masatge caseriu de Verrines #que compta cadun tant d'abitants.
La siá proximitat de la bòsc de Orléans e del riu Rimarde met la municipalitat coma darrièr rempart de la zòna de granda cultura del Gâtinais.
La commune est divisée en deux parties distinctes : le bourg et le hameau de Verrines qui compte chacun autant d'habitants.
Sa proximité de la forêt d'Orléans et de la rivière Rimarde place la commune comme dernier rempart de la zone de grande culture du Gâtinais.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Als tempses de la Gaule, Bouilly i aviá situat dins la frontièra de las peuplements de las Sénons a l'èst e dels Carnutes a l'oèst.
Jol Ancian Regim, fins a la départementalisation en 1790 de contunh a la réorganisation de las diocèses #que s'es ensuivie, Bouilly èra ja ligada al diocèse de Orléans, a la diferéncia de nombre de parròquias #que se li a a el adjunt lo suffixe « de detlo-Gâtinais » o « en-Gâtinais », e #qu'èran generalament ligadas a la ancià diocèse de Sens.
Aux temps de la Gaule, Bouilly était située à la frontière des peuplements des Sénons à l'est et des Carnutes à l'ouest.
Batalha dau cap Teulada
La batalha dau cap Teulada foguèt un combat navau que se debanèt dau 27 au 28 de novembre de 1939 durant la Segonda Guèrra Mondiala. Opausèt una flòta italiana de 22 naviris (2 cuirassats, 6 crosaires e 22 destroièrs) a una flòta britanica de 18 unitats (1 pòrta-avions, 1 cuirassat, 2 crosaires, 5 crosaires leugiers, 1 crosaireantiaerian, 4 destroièrs e 4 corvetas). Tacticament, s'acabèt sensa resultat decisiu car solament un crosaire italian e un destroièr britanic foguèron endomatjats. Estrategicament, leis Italians capitèron d'empachar lo passatge d'un convòi de naviris a destinacion de la basa britanica de Malta.
Arris
Arris o meilèu Arrís (en francés Ris) qu'ei ua comuna gascona de Comenge, ena Vath de Loron, situada en eth departament deths Hauts Pirenèus e era region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.
Rejaumont (Comenge)
Rejaumont (Réjaumont en francés) qu'ei ua comuna d'Occitània, en Gasconha, situada dens eth departament deths Hauts Pirenèus dera region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.
Arris
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Rejaumont (Comenge)
Geografia
Autes vilatges e quartièrs : Eths Barons, era Bòrda Plegada, era Potja, eths Borrolhats.
Arris
Toponimia
Eras fòrmas ancianas que son De Ris... de Arris, en 1387, Arris, en 1723, Ris en Louron, en 1744. Era prononciacion qu'ei [a'rris] e era grafia Arrís, en contradiccion dab Patrici Pojada.
Rejaumont (Comenge)
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Arris
Toponimia
Miquèu Grosclaude que pensa per exemple a un etime preindoeuropèu (h)arri, « pèira, arròc », dab un sufixe -tz. Pr'aquò eth nom que demòra completament escur.
Rejaumont (Comenge)
Toponimia
Era prononciacion qu'ei [rré'jawmo] o [rréyau'moun] (grafia fonetica deths autors). Eras fòrmas ancianas que son : de Regalimonte, en latin, en 1383-1384, de Regalimonte, en latin, en 1405 e ath sègle XIII, Eglise Saint-Pierre de Réjaumont en Magnoac en 1752, Rejaumond (mapa de Cassini, ara fin deth sègle XVIII).
Segon Dauzat, Negre (aqueste per Rejaumont (Gers)) e R. Aymard, Rejaumont que vien deth latin regalem, « reiau », ath sens de « proprietat deth rei »,.
Miquèu Grosclaude qu'accèpta eras proposicions precedentas. Eth sens qu'ei « mont reiau », equivalent a Montrejau. Que i a agut un arreculament d'accent : [rré'jawmo].
Xodos
Chodos es un municipi de la província espanhòla de Castelló e de la Comunautat Autonòma del País Valencian.
Xert
vinheta|La Barcella ( Xert).
vinheta|Xert-Chert Chert es un municipi de la província espanhòla de Castelló e de la Comunautat Autonòma del País Valencian.
vinheta|Xert. vinheta|Xert-Chert.
Història
vinheta|Xert.
Richard Dawkins
thumb|250px|Richard Dawkins a Nòva York en setembre de 2010 Clinton Richard Dawkins (Nairobi, Kenya, 26 de març de 1941) es un biologista e etologista britanic. Professor emerit del New College de l'Universitat d'Oxford, es famós mondialament per sa contribucion a la vulgarizacion de la teoria de l'evolucion de Darwin. Se faguèt conéisser gràcias a sa publicacion en 1976 del libre The Selfish Gene, que popularizèt la teoria de l'evolucion centrada sus la genetica.
Cervera del Maestrat
vinheta|Cervera del Maestre (Castellón, España) vinheta|Panorámica de Cervera del Maestre (Castellón, España).
Cervera del Maestre es un municipi de la província espanhòla de Castelló e de la Comunautat Autonòma del País Valencian. vinheta|centrat|Carta de poblacion (1235)
Xilxes
vinheta|Ayuntamiento de Xilxes-Chilches (Castellón, España)
Chilches es un municipi de la província espanhòla de Castelló e de la Comunautat Autonòma del País Valencian.
Dol
Geografia
Dòl de Bretanha a situat a ieu-distància dintre Sant-Malo e lo Mont-Sant-Michel al sud de Cherrueix e Lo Vivier-sus-Mar, comunas en près de mar. Roazhon se tròba al sud a 55 km.
Dòl-de-Bretanha a situat sus la près de la falaise, elevada d'una vintena de mètres, que l'ondada vendiá encara batre al sègle abans l'acumulacion dels depauses marines #que #permetre lo bastiment del disi del littoral, uèi tròç de la rota touristique Pontorson-Sant-Malo.
Monnières (Jura)
Monnières (Jura) es una comuna francesa administrada per lo departament de Jura de la region de Franca Comtat
Dol
Geografia
Dol-de-Bretagne est située sur le bord de la falaise, haute d'une vingtaine de mètres, que le flot venait encore battre au siècle avant l'accumulation des dépôts marins qui permirent la construction de la digue du littoral, aujourd'hui tronçon de la route touristique Pontorson-Saint-Malo.
Monnières (Jura)
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Golf Persic
thumb|Mapa
Sus la còsta nòrd del golf i a Iran e la còsta sud se dividís entre divèrses territòris: Musandam, jos la sobeiranetat d’Oman; la partida occidentala de l'emirat de Ras al-Khaimah, l'emirat d'Umm al-Qaiwain, la partida principala de l'emirat de Sharjah, la partida principala de l'emirat d'Ajman, l'emirat de Dubai e l'emirat d'Abu Dhabi, coneguts ensems coma los Emirats Arabis Units; l'emirat de Qatar, lo reialme de Bahrayn, la còsta d'Al-Hasa (Arabia Saudita), l'emirat de Kowait e una pichona zona de sobeiranetat d'Iraq, ont i a las illas de Warba e Bubiyan, qu'apartenián a Kowait mas que los regims iraquians reclamèron fins a l'ocupacion americana. Al mitan del golf i a divèrsas illas, qu'una de las pus importantas es l'illa iraniana de Qeshm. Qualques illas an lor sobeiranetat disputada coma las illas Tonb, que la reclaman Ras al-Khaimah e Iran (que las ocupavan), o Abu Musa (ocupada per Iran mas qu'aperteniá abans a Sharjah). Las autras illas son Banu Yas e Sirri.
A l'extremitat occidentala se tròba lo dèlta del Shatt al-fars, que recep las aigas d'Eufrates e de Tigre.
La plataforma petrolièra mai importanta del monde, Al-Safaniya, es dins aquel golf.
Istòria
thumb|250 px|Mapa del sègle XIV L’istòria del golf Persic foguèt dempuèi totjorn animada de fòrça conflictes, que demeniguèron son influéncia dins los ligams entre Orient e Occident, e faguèt de la mar Roja, mai a l’oèst, la via de relacion privilegiada.
Las populacions del littoral s’afrontèron regularament, entre tribús, clans, territòris.
Las populations de l’interior de las tèrras cerquèron sovent a profeitar de las bòcas maritimas.
Al sègle XIII, los mongòls i establiguèron lor influéncia. Una rota maritima, utilizada par Marco Polo, lo religava a China. Al sègle XVI, lo golf Persic èra contraròtlat per Portugal, que n'es fòragetat per l'Iran dels Sefevidas. Al sègle XIX, los britanics s'i establiguèron amb per pretèxte lo combat contra la piratariá. Ne gardèron lo contraròtle fins a la Segonda Guèrra Mondiala, e la creacion dels Emirats Arabis Units.
Dempuèi aquel temps de guèrras, maites nacionalistes arabs an ensajat de remplaçar lo nom per golf Arabic (qu’un còp èra s’utilazava per la mar Roja) o golf Arabopersic. Lo sol nom internacionalament admés demòra pasmens golf Persic.
L’estrech d’Ormuz es uèi contrarotlat ensems per Iran e Oman.
Economia
|thumb|Mapa economica del Golf Persic La font economica gaireben unica del golf Persic es lo petròli. Los païses mai grands del golf Persic son regropats dins l’Organizacion dels Païses Exportadors de Petròli (OPEP) e contraròtlan lo camin mercé a de petrolièrs gigants, o per d'oleoductes en ligam cap a Mediterranèa e mar Roja, atal evitant lo passatge per l'estrech d’Ormuz e lo canal de Suèz. Aquò provòca una granda pollucion, dempuèi 2000 se seriá escampat 1,14 million de tonas de petròli cada an largat per 40 % dels 6000 petrolièrs que travèrsan cada an l'estrech d'Ormuz.
Lo Conselh de Cooperacion del Golf foguèt creat lo 25 de mai de 1985 a Abu Dhabi, als Emirats Arabis Units. Sièis Estats arabis del golf Persic ne son membres: Los reialmes de Marròc e de Jordania son eles en cors d'adesion. Le Conselh a per objectiu de favorizar la cooperacion e la coordinacion entre los Estats membres dins de domenis coma l'economia, las finanças, lo comèrci, las doanas, lo torisme e la recèrca.
Salinitat
Long d'un milièr de quilomètres, larg de 200 a 300 km, lo golf Persic es gaireben una mar tancada que sa prigondor mejana es sonque de 50 mètres. Recep mens d'aiga dels flums d'Iran e d'Iraq que ne pèrd amb l'evaporacion. Aquò explica sa salinitat, que pòt montar de 45 a 100 gramas per litre. De còps qu'i a va al delà dels 100 gramas per litre, se pòt alara se formar de « sebhas » o paluns salagats naturals. Lo nivèl se manten mercé al corrent venent de l'ocean Indian per l'estrech d'Ormuz, que vira dins lo sens invèrs de las agulhas del relòtge.
Pèire Autièr
Biografia
Nasquèt vèrs 1245 a Ax (País de Fois). Notari, èra un òme fisança del Comte de Fois. Convertit al catarisme, se'n anèt en 1296 en Lombàrdia per sos afars o alara que crentava per sa vida.
Se'n torna vèrs 1300 après aver seguit d'ensenhaments dels maniquèus o bogomils presents en Itàlia. Dins lo comtat de Fois, s'esfòrça de desvelopar e aparar lo catarisme. Mas èra près de 60 ans après la casuda de Montsegur e la destruccion de la darrièra comunautat catara importanta.
Longtemps escapèt als percaces, mas foguèt denonciat, arrestat pels agents de l'Inquisicion, inclusent Geoffroy d'Ablis, inquisitor de Carcassona, en 1309. Es jutjat e condamnat al lenhièr pel meteis inquisitor e per Bernard Gui. Lo 9 d'abril de 1310 es brutlat viu a Tolosa.
Son testimoniatge s’acaba sus aquesta declaracion: « Dins lo mond i a doas Glèisas: una fugís e perdona, l’autra possedís e espela ».
Cinctorres
Cinctorres es un municipi de la província espanhòla de Castelló e de la Comunautat Autonòma del País Valencian.
Joan Francés Fulcònis
Joan Francés Fulconis (Johan Frances Fulconis dins la grafia de l'autor ; Lieusola, ca 1520) foguèt un matematician niçard autor dau tractat La cisterna fulcronica, estampat a Lion en 1562 e escrich en lenga occitana.
La Cisterna foguèt editada e ampliament estudiada (scientificament mai tanben d'un ponch vista biografic, istoric e societau) dins l'edicion de Rogier Rocca e Romieg Gasiglia. Dau tèxte, se pòt dedurre que Fulconis èra un Niçard originari de Lieusola. Possedís mantuna referéncia, subretot grègas e aràbias e a legit lo Compendion de l'Abaco de Francés Pelós (dona, de còps que i a, lei mesmeis exemples numerics que pòdon pas èsser lo fruch de l'azard) mai sensa lo citar.
La Cisterna foguèt escricha coma una aisina fòrça practica e concreta per lo comèrci (per oposicion au Compendion mai teoric). Sei exemples son donc fòrça concrets e una illustracion de la vida vidanta e de l'economia de Niça e de l'epòca.
Batalha de Marselha
La batalha de Marselha se debanèt dau 21 au 28 d'aost de 1944 durant la Segonda Guèrra Mondiala. Opausèt l'armada francesa liura, sostenguda per la Resisténcia locala, a la garnison alemanda de la vila. Acomencèt après la liberacion d'Aubanha (21-22 d'aost) e foguèt marcada per una tiera de combats dins divèrseis endrechs de la vila qu'èran tenguts per leis Alemands, especialament lei còlas dau nòrd, leis installacions dau pòrt e la còla de Nòstra Dòna de la Gàrdia. Finalament, lo 27, lei defensas alemandas acomencèron de se rompre e tota la garnison capitulèt lo 28. Lo bilanç uman foguèt de 1,400 combatents francés tuats ò bleçats còntra 2,000 dins lei rengs alemands. 11,000 presoniers foguèron tanben capturats per lei Francés. En mai d'aquò, leis installacions portuàrias èran operacionalas car leis Alemands poguèron pas lei destrurre permetent ais Aliats de tenir un pòrt fòrça important dins lo sud de França.
Maurepas (Ivelinas)
Maurepas  es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Ivelinas e la region d'Illa de França.
Clima tropical
thumb|upright=2.2|mapa dels climas mondials
Maurepas (Ivelinas)
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Clima tropical
Lo clima tropical es un tipe de clima present entre los tropics, fins a 14 gras de latitud nòrd e sud.
Dins lo sistèma de classificacion dels climas definís per Köppen, un clima tropical es un climat non arid que la temperatura mejana mesadièra baissa pas en dejòs de (64,4°F) tot lo long de l'an. Pasmens, la nocion de transversalitat dels climas arids, units dins un grop comun, se discuta, e es possible considerar coma valida la nocion de climas arids tropicals (coma aqueles que concernisson lo sud de Sahara e de la peninsula Aràbia, per exemple, o mai una bona partida del nòrd d'Austràlia), que son plan diferents dels climas arids temperats o fregs (desèrt de Gòbi, eca).
Segon Koppen, doncas es la pluviositat que definís sustot las sasons. Existís una sason seca (temperaturas baissas, precipitacions gaireben nulas) e una sason umida (nautas temperaturas, plan fòrta precipitacions), la sason seca passant a l'entorn del solstici d'ivèrn, quand las temperaturas son generalament mai frescas, e la sason umida a l'entorn del solstici d'estiu, pendent los meses mai cauds. Mas aquò es encara aproximatiu: e mai que rars, de climas tropicals amb secada estivala e pluèjas ivernalas existisson de segur: fàcia èst de l'illa d'Hawaii, Illas Canàrias (San Andrés y Sauces, amb per an centrats en ivern e una temperatura mejana del mes mai freg de ), centre nòrd de Vietnam, de regions de Brasil, eca. D'autras regions an un regime de pluèjas intermediàrias, amb secada de febrier fins a julhet (dins l'emisfèri nòrd, d'agost fins a genièr dins l'emisfèri sud), las pluèjas començan doncas gaireben tard (comparat al clima tropical tipic de monson) e se perlongant pendent la tardor, fins al començament d'ivèrn (Nomea, Lagunillas e de puntas sud de la peninsula de Bassa Califòrnia, Trincomalee, eca.). Fin finala, existís jols tropics, mas a mai de 10-15° de latitud, de territòris clarament tropicals (perque l'amplitud termica e la latitud son tròp nautas per que se los considèra coma eqüatorials) mas qu'an de precipitacions (abondantas, moderadas, o flacas, sens èsser tròp limitadas per intrar dins l'encastre de l'ariditat) espandidas de biais mai o mens omogenèu.
Fòra d'aquelas particularitats, dins l'encastre general, lo maxim pluviometric es ligat a la preséncia de la (zona de convergéncia intertropicala). Lo regim tropical classic compta alara qu'un maxim, que se plaça al solstici d'estiu, atal las pluèjas d'estiu o d'automna refrescan l'atmosfèra e baissan los mejans termics (es l'ivernada). La sason umida es mas o mens longa, segon la distança al respècte de l'eqüator. Se distriar:
Clima subtropical
S'assicia sovent de biais abusiu los climas tropicals e subtropicals. Lo tèrme subtropical fa referéncia a las latituds mai nautas, amb de climas cauds l'estiu mas amb una vertadièra sason freja l'ivern, quitament se las temperaturas demoran gaireben doças. Es lo cas del clima mediterranèu o mai tipicament del clima subtropical umid (Sud-Èst dels EUA, Brisbane en Austràlia, Durban en Sudafrica, eca).
Per destiar plan los climas tropicals dels climas eqüatorials, cal se remembrar qu'aqueles darrièrs an pas de sason seca digne d'esser nomenada atal, mas de condicions gaireben totemps umids. E mai, i a gaireben cap d'amplitud termica tocant lors temperaturas mejanas anadièras, nimai d'escarts dins la durada del jorn, eca. Cossí es indicat en dessús, las regions mai pròches de l'eqüator son de clima eqüatorial.
Plantas tropicalas
Las plantas tropicalas son las plantas que l'abitat d'origina se trapan jols tropics. Mas aquí tanben, emplegan sovent lo tèrme tropical per designar un luòc ont fa caud e umid tot l'an e que, de mai, dispausa d'una vegetacion abondosa, çò que fa sovent referéncia a las zonas eqüatorialas. Se de selvas tropicalas, subretot suls releus ont trucan o se forman de nívols en tota sason, correspondon atal a aquela descripcion, la majoritat de cobèrts tropicals tipics altèrnan eles una sason seca, pendent que la màger partida dels arbres perdon lors fuèlhas e las matas se secan, seguit d'una sason umida, ont tot torna verd. E mai, existisson de luòcs que, alara que situats jols tropics, semblan èsser tot levat tropicals (coma per exemple la flora de montanha del Kilimanjaro o de Mauna Kea).
Batalha de Niniva
La batalha de Niniva foguèt la batalha decisiva de la guèrra qu'opausèt l'Empèri Bizantin a l'Empèri Sassanida entre 602 e 628. La victòria dels bizantins foguèt lo signe de la decadéncia de la dinastia sassanida e restaurèt per un temps las ancianas frontièras de lor empèri. Aquel reviscòl del prestigi sonque durèt qualques decenias perque los primièrs califats musulmans sorgiguèron dins aqueles temps dins lo desèrt d'Arabia e menarà l'Empèri Bizantin al bòrd de la destruccion.
Preludi
Quand l'emperaire bizantin Maurici foguèt assassinat per l'usurpator Focas, Khosro II declarèt la guèrra a l'Empèri Bizantin, amb pretèxte de venjar la mòrt de son benfactor. Los persans foguèron victorioses pendent totes los primièrs ans de la guèrra e conqueriguèron l'Orient Mejan, l'Egipte e fins a una partida d'Anatolia mas l'arribada al poder d'Eraclius cambièt la situacion. En 622, Eraclius lancèt una granda campanha contra los persans, los forçant a se metre sus la defensiva. Aliats als avars, los persans temptèron de prendre Constantinòble mas foguèron vencits.
De son costat, Eraclius se liguèt als khazars del khagan Tong Yabghu, s'atirant sas favors amb de meravilhoses presents e la promessa d'un maridatge amb sa filha, Eudoxia Epifania. Atal, en 626, los Köktürks envièron 40,000 òmes devastar Transcaucàsia e assetjar Tiflis (Tbilissi) amb l'ajuda de l'armada bizantina.
L'invasion de Mesopotamia
A mièg de setembre de 627, Eraclius daissèt los khazars contunhar lo sètge de Tiflis e envasir lo còr de l'empèri sassanida amb una armada de 25,000 a 50,000 òmes e mai 40,000 köktürks. Pasmens, los köktürks se retirèron lèu per de causas escassas condicions climaticas ivernalas, e una armada pèrsa de 12,000 òmes dirigida pel general Rhahzadh seguèron l'armada d'Eraclius. Pasmens, aquela viviá de las provisions del país e ne daissava gaireben res a l'armada de Rhahzadh que començava d'èsser en dificultats.
Lo 1er de decembre, l'armada d'Eraclius passèt lo Grand Zab e faguèt campament prèp de Niniva alara que los persans tanben aprochavan de la vila mas per un autre camin. Eraclius foguèt informat que 3000 persans arribavan en renfòrts de l'armada de Rhazhadh, çò que motivèt son accion. Faguèt semblant de se retirar fasent passar Tigre a son armada mas en realitat trobèt un plan à l'oèst del Grand Zab que seriá un bon camp de batalha, lo terren permetiá als bizantins de jogar al melhor lo avantatge de lor superioritat pel combat al còs.
La batalha
thumb|upright 1.2|Los movements de tropa abans e aprèp la batalha Lo jorn de la batalha, las tubas reduguèron l'eficacitat de tir de las tropas pèrsas, evitant als bizantins d'aver de patir de pèrdas grandas quand cargavan. Rhahzadh despleguèt sas tropas en tres gropes e passèt a l'ofensiva. Eraclius fengiguèt alara la retirada, ne menant los persans cap al plan qu'aviá trobat, e, arribant alà, faguèt virar las tropas a la granda surpresa dels persans. Aprèp uèit oras de combat, la mitat de lor armada tombèt sul camp de batalha, los persans se retirèron suls puèges a l'entorn.
Dins sos escriches, Nicefòr Ier de Constantinòble menciona que Rhazhadh defièt Eraclius en duèl e foguèt tuat per el. Que siá vertadièr o una legenda, tot es que Rhahzadh moriguèt dins la batailha. Los 3000 òmes enviats en renfòrts arribèron quant tròp tard e se jonhèron a çò que demorava de l'armada sassanida.
Consequéncias
Pasmens que la victòria de Niniva siá pas plan totala pels bizantins, es sufisenta per trencar la resisténcia pèrsa. Dempuèi pas mai d'armada sassanida s'opausarà a ela, l'armada d'Eraclius pilhèt un palais de Khosro II e aquereguèt atal fòrça riquessas tot en recuperant 300 estandards bizantins. Khosro fugiguèt dins las montanhas de Susiana e ensagèt de jónher las tropas per defendre Ctesifon. Mas, Eraclius poguèt pas atacar Ctesifon per causa de l'esfondrament d'un pont que li permetèt pas de passar.
L'armada sassanida se revoltèt e reversèt Khosro II e placèt al poder son filh, Kavadh II, que faguèt embarrar son paire abans de lo far metre a mòrt. Kavadh envièt apuèi d'emissaris de patz a Eraclius, que ne li impausèt pas de condicions tròp duras, sabent que son pròpri empèri èran plan agotat. Per un tractat de patz, los bizantins tornèron prene lo contraròtle de totes los territòris qu'avián perduts enrè, lors presonièrs de guèrra capturats e una indemnitat de guèrra lor foguèt ofèrta. Mas, encara mai important per eles, la Crotz Vertadièra, e mai que d'autres rèstas perduts pendent la presa de Jerusalèm pels persans en 614, lor foguèron tornats.
Yvrench
Yvrench es una comuna francesa, situada dins lo departament de Somme e la region dels Nauts de França.
Geografia
Vilatge rural picard del Ponthieu, situat sul traçat d'una anciana via romaine #que demòra plan visibla sus las fòtos aerianas, e a trucat localement la Cauçada Brunehault. Se tròba a 15 km al nòrd-es de Abbeville
Uèi, la municipalitat es accessibla per la anciana rota nacionala 41 (actuala RD 941) en connectant sustot Sant-Riquier a Sant-Pol-sus-Ternoise
Village rural picard du Ponthieu, situé sur le tracé d'une ancienne voie romaine qui reste bien visible sur les photos aériennes, et est appelée localement la Chaussée Brunehault. Elle se trouve à 15 km au nord-est d'Abbeville
Aujourd'hui, la commune est accessible par l'ancienne route nationale 41 (actuelle RD 941) reliant notamment Saint-Riquier à Saint-Pol-sur-Ternoise
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
thumb|none|Rampa De V1 Una rampa de V1 #èsser implantada en la municipalitat l'an 1943.
thumb|none|Rampe de V1 Une rampe de V1 fut implantée dans la commune en 1943.
Nòtas
<references group=N/>
Bonifaci II
Bonifaci II (mòrt lo 17 d'octòbre de 532) foguèt lo 55 papa de la Glèisa Catolica Romana dau 22 de setembre de 530 au 17 d'octòbre de 532. Succediguèt a Fèlix IV (526-530) e foguèt remplaçat per Joan II (533-535).
Designat per son predecessor Fèlix IV per defugir lei desòrdres regularament entraïnats per leis eleccions pontificalas, foguèt sostengut per lo partit gòt. Aquò mau fonciona car lo clergat fidèu ai Bizantins li opausèt Diòscor. Pasmens, la mòrt rapida de l'antipapa lo 14 d'octòbre de 530 permetèt d'empachar un conflicte novèu. Puei, lo pontificat de Bonifaci II foguèt marcat per l'ajuda ai paures e la bastida dau monastèri dau mont Cassin.
Fezzan
frameless|right|thumb|las tres províncias tradicionnalas de Libia. Lo Fezzan (arabi : فزان) es una region trdicionala desertica de Libia, fòrça rica en idrocarburs (Petròli e Gas). La capitala istorica de la region es la vila de Sebha.
Aquel territòri foguèt administrat per França de 1943 a 1951.
Geografia
Fezzan es bordat per las montanhas d'Akakus e de Tadrart (Tadrart Acacus).
Istòria
En 1911, pendent la guèrra qu'opausèt l'Empèri Otoman e Itàlia aquesta prenguèt Fezzan, la Tripolitània e la Cirenaïca tanben; dempuèi, aquela region seguèt lo destin politic de Libia. Las fòrças de Marescal Leclerc i efectuèron un raid en 1942 puèi ne faguèron la conquista en 1943. Aprèp la Segonda Guèrra Mondiala, que marquèt la fin de la colonizacion italiana, l'administracion d'aquela region foguèt balhada a França jol nom de territòri de Fezzan per l'ONU fins a l'independéncia de Libia en 1951
Frasne-les-Meulières
Frasne-les-Meulières es una comuna francesa, situada dins lo departament de Jura e la region de Franca Comtat
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Cortes de Arenoso
vinheta|Cortes de Arenoso
Cortes de Arenoso es un municipi de la província espanhòla de Castelló e de la Comunautat Autonòma del País Valencian.
Operacion Bagration
L'Operacion Bagration se debanèt entre lo 22 de junh e lo 19 d'aost de 1944 pendent la Segonda Guèrra Mondiala e opausèt leis armadas sovietica e alemanda. A l'origina, èra solament una operacion sovietica de diversion destinada a favorizar una ofensiva majora en Ucraïna. Pasmens, la superioritat numerica de l'Armada Roja en òmes e en armaments li permetèt de rompre lo front alemand en Bielorussia. Puei, totei lei fòrças sovieticas ataquèron e, sus un front d'aperaquí 1,000 km, avancèron de 600 km entraïnant la destruccion dau Grop d'Armadas Centre alemand, l'enceuclament dau Grop d'Armadas Nòrd dins lei regions balticas e l'abandon de la màger part dei Balcans per lo Grop d'Armadas Sud. Isoladas, Finlàndia, Romania e Bulgaria foguèron obligats d'arrestar lo combat avans la fin de l'annada e de jónher lo camp aliat.
A la fin de l'ofensiva, leis Alemands avián perdut 560,000 soudats (tuats, bleçats ò presoniers), çò que representa la desfacha alemanda pus grèva de tota la guèrra. Lei pèrdas sovieticas èran de 178,500 tuats e de 590,000 bleçats e malauts.
Chamole
Chamole es una comuna francesa, situada dins lo departament de Jura e la region de Franca Comtat
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Costur
vinheta|Costur
vinheta|Iglesia parroquial de San Pedro Mártir de Costur Costur es un municipi de la província espanhòla de Castelló e de la Comunautat Autonòma del País Valencian.
Les Coves de Vinromà
vinheta|Les Coves de Vinromà
Batalha de Mers el Kebir
La batalha de Mers el Kebir se debanèt lo 3 de julhet de 1940 durant la Segonda Guèrra Mondiala. Opausèt una flòta britanica a una flòta francesa en cors de desarmament dins la basa navala de Mers el Kebir. L'objectiu britanic èra de neutralizar lei naviris francés per empachar Alemanha ò Itàlia de se'n apoderar e de menaçar la supremàcia maritima de Londres. Après de negociacions que mau capitèron regardant la possibilitat per lei vaissèus francés de s'enfonsar volontàriament, de jónher un pòrt britanic ò leis Antilhas, lei Britanics bombardèron per suspresa l'esquadra francesa qu'èran pas lèsta per se defendre. La batalha s'acabèt donc per un chaple causant la mòrt de 1,297 marins francés, la pèrda de dos cuirassats e la neutralizacion de dos crosaires, d'un cuirassat suplementari e d'un còntratorpilhaire. Leis autrei naviris capitèron de sortir dau pòrt e de s'enfugir. De son caire, lei Britanics perdiguèron solament dos tuats.
En parallèl de la batalha de Mers el Kebir, d'autreis operacions permetèron de neutralizar lei naviris francés situats dins de pòrts britanics, especialament aquelei de la basa d'Alexàndria (fòrça X).
Cantiers
Cantiers en normand (Cantiers en francés) es una comuna normanda, situada dins lo departament d'Eure e la region de la Nauta Normandia.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Arrecurt
Arrecurt (Recurt en francés) qu'ei ua comuna gascona situada dens eth departament deths Hauts Pirenèus e era region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
Era prononciacion qu'ei [arré'kur] (grafia fonetica deths autors). Eras fòrmas ancianas que son : de Recurto, en latin, en 1383-1384, de Recurto, en latin, en 1405 e ath sègle XV, Recurt (mapa de Cassini, ara fin deth sègle XVIII).
R. Aymard qu'i ved eth resultat deth latin *re-curtus, « arretalhat, abracat ».
Segon Miquèu Grosclaude, era proposicion d'Aymard qu'ei versemblabla, mes eth mot qu'ei benlhèu absent deth latin; que's pòt compréner en eth sens d'« estretit » : Arrecurt qu'ei plaçat a un punt estret deth planèr. Grosclaude ditz pas arren deth vocalisme.
Batalha de Bialystok-Minsk
La batalha de Bialystok-Minsk se debanèt durant la Segonda Guèrra Mondiala entre lo 22 de junh e lo 9 de julhet de 1941. Opausèt leis armadas alemanda e sovietica au començament de l'Operacion Barbarossa. Leis Alemands capitèron d'enceuclar de fòrças importantas de l'Armada Roja que capitulèron dins la region de Minsk. La batalha s'acabèt per una catastròfa per lei Sovietics que perdiguèron 418,000 òmes (tuats, bleçats ò presoniers), 4,800 carris de combat, 9,400 canons e 1,670 avions.
Médan (Ivelinas)
Médan  es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Ivelinas e la region d'Illa de França.
Batalha de Bialystok-Minsk
Conjugadas per leis autrei batalhas d'enceuclament menadas per leis Alemands (Smolensk, Kiev...), lei Sovietics perdiguèron de milions de soudats dins lo corrent dei tres premiers mes de la guèrra permetent a la Wehrmacht d'avançar rapidament vèrs l'interior dau territòri sovietic e de menaçar Moscòu a la fin de l'annada.
Médan (Ivelinas)
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Nòtas
<references group=N/>
Cagny (Calvados)
Cagny  es una comuna normanda, situada dins lo departament de Calvadòs e la region de la Bassa Normandia.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Lo primièr luòc d'aucupacion umana sul territòri actual de Cagny èra un domeni rural trobat près del centre comercial Mondeville 2 (pòble Décathlon).
Qualques traces d'aucupacion (forn, poteries, objèctes en silex, ossements d'animals) remonten al Neolític mièg. Un amassa funéraire del bronze final a tanben #èsser sortit de tèrra. Mas la descobèrta la mai important es un domeni rural en datant de la fin de la e del començament de la  (edat del fèrre). Situat a proximitat immediata d'una via gauloise empierrée e enquadrada per fossés, l'important establiment rural i aviá compausat d'una pleta d'unitat|8000|m² environada de fossés prigonds e que # se trobava una forja e una poterie. S'a egalament trobat traces de ramaderia, de las silos a grandas, de las fòssas criadas, aital coma las fondacions de desparièras bastissas. Una nécropole constituida d'una quarentena de sépultures a egalament #èsser ponduda al jorn.
La parca de Frénouville-Cagny a dobèrt en 1855 sus la linha Can-París.
Le premier site d'occupation humaine sur le territoire actuel de Cagny était un domaine rural retrouvé à proximité du centre commercial Mondeville 2 (village Décathlon).
Des traces d'occupation (four, poteries, objets en silex, ossements d'animaux) remontent au Néolithique moyen. Un ensemble funéraire du bronze final a aussi été sorti de terre. Mais la découverte la plus importante est un domaine rural datant de la fin du et du début du  (âge du fer). Situé à proximité immédiate d'une voie gauloise empierrée et encadrée par des fossés, l'important établissement rural était composé d'un enclos de 8000 m² entouré de fossés profonds et dans lequel on trouvait une forge et une poterie. On a également retrouvé des traces d'élevage, des silos à grains, des fosses domestiques, ainsi que les fondations de différents bâtiments. Une nécropole constituée d'une quarantaine de sépultures a également été mise au jour.
La gare de Frénouville-Cagny est ouverte en 1855 sur la ligne Caen-Paris.
Bucefal
Bucefal (en grèc ancian, Βουκέφαλος, de βούς, "buòu" e κεφαλή, "cap", es a dire "cap de buòu") es lo nom del caval d'Alexandre lo Grand, qu'aquel amava fòrça. Foguèt balhat a Alexandre quand èra fòrça jove e totjorn l'acompanhava. Lo caval moriguèt de vielhesa o d'una ferida recebuda a la batalha de l'Idaspes en 326. En sa memòria Alexandre fondèt una ciutat: Bucefalia.
Dempuèi alara, Alexandre e Bucefal formèron una equipa. Quand venguèt rei, es sus Bucefal qu'Alexandre dirigissiá la cavalariá macedoniana, dins totas las batalhas de Grècia a Índia.
Tanben segon Plutarc, Bucefal moriguèt de sas feridas recebudas a la batalha de l'Idaspes en 326 AbC. Encara que un autor antic afirma que Bucefal se moriguèt de vielhesa a l'edat de 30 ans. Alexandre lo faguèt venir dieu, i fondèt sus sa tomba la ciutat de Bucefalia (que seriá l'actuala Jhelum, en Paquistan). Se pòt veire sus de monedas dels successors d'Alexandre lo dieu Bucefal coma un caval amb de banas (las banas èran simbol de divinitat dins l'Orient Mejan Antic).
Kerglof
Kerglof en breton ( Kergloff en francés) es una comuna bretona, situada dins lo departament de Finistèrra e la region de Bretanha.
Geografia
Situada en la arrondissement de Châteaulin, prèpa de Carhaix distant solament de 4 quilomètres, Kergloff a situat a nombre|37|quilomètres}} al sud-es de Morlaix, a nombre|55|quilomètres al sud-oèst de Guingamp e 85 quilomètres al sud-es de Brèst. La municipalitat, situat istoricament en lo Poher, se tròba a una desena de quilomètres al sud del Parc natural regional de Armorique e dels monts de Arrée. L'altitud mièja de la municipalitat es de 120 mètres (lo bourg es cap a 107 mètres), lo finage communal se échelonnant entre 172 mètres e 67 mètres d'altitud. La municipalitat a traversat pel Hyère, afluent del Aulne.
Située dans l'arrondissement de Châteaulin, proche de Carhaix distante seulement de 4 kilomètres, Kergloff est située à 37 kilomètres au sud-est de Morlaix, à 55 kilomètres au sud-ouest de Guingamp et 85 kilomètres au sud-est de Brest. La commune, situé historiquement dans le Poher, se trouve à une dizaine de kilomètres au sud du Parc naturel régional d'Armorique et des monts d'Arrée. L'altitude moyenne de la commune est de 120 mètres (le bourg est vers 107 mètres), le finage communal s'échelonnant entre 172 mètres et 67 mètres d'altitude. La commune est traversée par l'Hyère, affluent de l'Aulne.
Bernat Gui
Bernat Gui (nom latin Bernardus Guidonis), nascut en 1261 dins l'anciana parròquia de Roièra ara dins la comuna de La Ròcha l'Abelha (Lemosin), e mòrt en 1331 a Laurós (Lengadòc) foguèt un dominican francés, evèsque de Lodeva e de Tui (Galícia). Es subretot conegut per son ròtle d'inquisitor de l'eretgia en Lengadòc.