cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Lo Puèi de Velai
Lo plan :
thumb|400px|right|Lo Plan Una de las plaças majoras delh Puèi. En francés "place du plot" és una tautologia, que vòl dire "plan delh plan" ! Èra benleu lo "cardò" de la vila galloromana e es d'aquí que los pelegrins  parton ves Sant Jaume de Compostèla.
Lo plan èra alh sègle XVI lo plan de la Fruta: un mercadal. I a totjorn lo mercat los dissabtes. Es d'una arquitectura occitana. D'un latz, la comuna foguèt bastida en 1762. La fònt de la Bidoira alh mièg de la plaça es de 1246 e se ditz qu'es alquimics.
I a los quartèirs delhs Olèirs e lo delhs Barris.
Lo Clausèl e lo Martoret
De l'autre latz de la comuna, doas plaças tocat-tocantas. Lo clausèl èra un cimentèri a l'Eatge Mejan. Lo martoret èra l'endreit ont los condemnats èran pendolats puèi guilhotinats (pendent la Revolucion Franceda). La famosa "verge nèira" de la catedrala delh Puèi i foguèt cremada per los revolucionaris lo 8 de junh delh 1794.
Lo barri delh Collègi
Entre lo Clausèl e lo Potzaròt. S'apelava charrèira de Sabatariá-Velha dempuèi lo sègle XIV. Èra lo quartèir mai poblat de la ciutat amb los òmes e femnas dels mestèirs del cuèr, de la dentèla amai los orfèbres. Antòni Clet i teniá sa librariá/estampariá. Lo collègi foguèt fondat per los jesuitas (que se dison "joistes" al Puèi) dins las annadas 1580. Aviá 1200 escolans en 1712. Venguèt lo licèu "imperial", lo licèu "de garçons" davant de devenir a l'ora d'ara lo collègi La Faieta. L'alumnus mai famos foguèt Francés Peirard, menaire politic pendent la Revolucion, e matematician.
Lo potzaròt
Un barri qu'èra fòra las muralhas de la ciutat e ont i aviá un potz de ròda... Ara es un polit vilatge alh mièg de la vila modèrna, mas qu'èra lo quartièr delh "petit monde" delh Puèi.
"Anem, anem elh baschàs Potzaròt
Carnaval apròcha
Aqu'es aquò,
Charrèira Pana-sac
Alh cap, la tor Pana-sac, la sola conservada de las muralhas de la ciutat. Alh mièg d'un barri ont èra descargat lo granatge e ont los sacs èran panats... I a de polits ostalàs que mostran la richessa de la ciutat alh sègle XVII.
Charrèira delh cossolat (consolat)
L'ostau delhs cònsols i èra a l'Eatge Mejan. Lo contrabandièr Lois Mandrin i ataquèt lo depaus de tabat en octòbre del 1754.
Lucey (Meurthe e Mosèla)
Lucey  es una comuna francesa administrada per lo departament de Meurthe e Mosèla de la region de Lorena.
Geografia
Lo vilatge es enclavé entre las còstas de Toul, cara a la plana de la Woëvre. Los flancs an plantat de vinhas.
Le village est enclavé entre les côtes de Toul, face à la plaine de la Woëvre. Les flancs sont plantés de vignes.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Vilatge viticole dempuèi lo domeni romaine. Lo vilatge deu lo sieu nom a l'epòca gallo-romaine "Luciacus" seriá la contracció de "vicus Lucius" = "pòble de Lucius" del nome latin Lucius (lumiere). Lo pòble es un pòbli carrièra typique.
Appellations D'Origina controtlada : Gris de Toul, Auxerrois, Pinot Negre. País de la Mirabelle de Lorraine.
Village viticole depuis la domination romaine. Le village doit son nom à l'époque gallo-romaine "Luciacus" serait la contraction de "vicus Lucius" = "village de Lucius" du nome latin Lucius (lumiere). Le village est un village rue typique.
Appellations d'Origine contrôlées : Gris de Toul, Auxerrois, Pinot Noir. Pays de la Mirabelle de Lorraine.
Batalha de Wake
La batalha de Wake se debanèt dins lo corrent de la Segonda Guèrra Mondiala dau 8 au 23 de decembre de 1941. Foguèt la consequéncia d'una ataca japonesa còntra l'atòl qu'èra defendut per una garnison estatsunidenca de 450 militars. En causa de sa posicion estrategica que representava una menaça per lei projèctes d'expansion de Japon en Asia dau Sud-Èst, una fòrça d'ataca importanta (2 pòrta-avions, 3 crosaires, 10 naviris mens importants e 2,500 soudats) foguèt reünida. Se turtèt a una resisténcia acarnada dei defensors que foguèron pasmens obligats de capitular en causa de son inferiotat numerica. 900 Japonés foguèron tuats durant la batalha còntra 119 Estatsunidencs. Lo rèsta de la garnison foguèt capturat e l'illa demorèt ocupada per l'armada imperiala fins a la fin de la guèrra.
Bucéels
Bucéels es una comuna normanda, situada dins lo departament de Calvadòs e la region de la Bassa Normandia.
Alhats
Alhats, e non pas Alhàs (Aillas en francés), es una comuna gascona de Vasadés administrada pr'eu departament de Gironda de la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Bucéels
Geografia
Bucéels Es una municipalitat del Bessin situada a dos quilomètres de Tilly-sus-Seulles e a dètz quilomètres de Bayeux, sus la Seulles.
Bucéels est une commune du Bessin située à deux kilomètres de Tilly-sur-Seulles et à dix kilomètres de Bayeux, sur la Seulles.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Alhats
Toponimia
La prononciacion es [a'jats]. Las fòrmas ancianas concernissen tant Alhats lo vielh, (grafia supausada), adara dens Sigalens, com Alhats Gran, lo borg, e la prumèira, au mens, es per Alhats lo vielh. Son : Alliardensis (pagus ~), a l'epòca franca, en latin [pagus Aillardensis per O'Reilly ], Allano (Petrus d' ~), en latin, Aylans (castrum de ~), en 1254, Aillars, au sègle XIII, en occitan, Aillas, au sègle XIII, en occitan, Alhas (in parrochia de ~), en 1273, Aillyan (Bernardus d' ~), en 1279, Alhas, Alhans, Halhas, Halhains, Haylanx, tot en 1276, en occitan, Alhans (castri d' ~), en 1289, Alhans (in parochia de Moissaco seu d' ~), en 1289, Alhanum (apud ~), en 1326, en latin. Dauzat, que probable coneishèva pas totas las atestacions medievalas, interprèta per un nom latin d'òme Allius, damb lo sufixe -aceus. Contra tota règla d'evolucion, Negre, citat per B. Boyrie-Fénié, postula un nom comun occitan aligàs, « braudèir, hanguèir » (pr'aquò, eth coneishèva la fòrma Aillas deu sègle XIII citada per Dauzat...). Bénédicte Boyrie-Fénié accèpta lo nom de persona Allius, mès estima que las variantas en -r son maishantas lecturas per -n. Lo -t- de la prononciacion seré un « sovenir » de n etimologic perqué n e t son dentalas (practicament, -ns ha nèisher un -nts que facilita la prononciacion - véser l'atestacion Haylanx, que cau legir [a'ʎants] e t demòra, mèi o mens, pui que las fòrmas escritas han pensar a un important polimorfisme). Lo sufixe seré -anos : *Alliano(s) [fundos], lo ben, lo maine d'Allius.
Bucéels
Istòria
Lo nom de la municipalitat ven del latin buxeltus, buis.
Alhats
Toponimia
Las explicacions eruditas de Bénédicte Boyrie-Fénié meritan comentaris. Se la prononciacion es [a'jats], justifica plenament una grafia Alhats. Segondament la pèrta de l molhat deu se corregir dens una lenga corrècta. Las variantas en -r serén maishantas lecturas per -n; mès aquera possibilitat es dificilament valabla per la prumèira atestacion, perqué seré -rd- que carré legir -n-. Aquò dèisha lo lector dens un certan dobte sus l'origina d'aqueth -n-. Enfin, qué pensar d'aqueth Moissaco que la fòrma de 1289 en har un equivalent d'Alhans ? *Moishac (de Muscius + -acum) seré l'ancian nom d'Alhats Gran, vilatge qu'auré eretat après deu nom d'Alhats Vielh ? Mès com i a un Mouchac dens la comuna de Sigalens, au sud-èst d'Alhats Vielh, la suposicion tomba còp-sec.
Altsasu
Altsasu es una comuna de Navarra, al Bascoat. Administrativament, depend de la Comunautat Forala de Navarra dins l’estat espanhòl.
Alhats
Personalitats ligadas damb la comuna
Martine Faure, deputada de la 12a circonscripcion de la Gironda
Micolau Bonet
Micolau Bonet es un laütier provençau de z-Ais.
Naissut dins una familha de laütiers, si formèt en Itàlia.
En 2018 fo un siéu violon fo guerdonat embé la medalha dins aquesta categoria d'instrument e ansin intrèt dins la colleccion de violons de Cremona.
Ceu d'Alègre
Ceu d'Alègre (Céaux-d'Allègre en francés) z-es una comuna occitana, situada dins lo departament del Naut Léger e la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament d'Auvèrnhe.
Canton de Tornai
Eth canton de Tornai qu'ei ua anciana division administrativa de Gasconha, en Bigòrra, situada dens eth arrondiment de Tarba, eth departament deths Hauts Pirenèus e era region de Miègjorn-Pirenèus, ara d'. Eras 27 comunas que son despuish 2015 dens eth canton d'Era Vath d'Arròs e eras Baïsas (burèu centralizator Tornai). En 2017, qu'èran totas tanben dens era comunautat de comunas deths Costalats dera Vath d'Arròs (residéncia Tornai), mès en 2018, Hita que passè ara Comunautat de comunas dera Hauta Bigòrra. Era lenga autoctòna qu'ei l'occitan gascon. Eth canton qu'utiliza eth article pirenenc. -D- intervocalic d'origina que mia (o qu'a tornat) a -d : SUDARE > sudar; que i a tanben d vengut de -c + e, i-, de -ty- e de -s- (quitament en finala) : AVICELLU > audèth.
Sinjau
Sinjau (Yssingeaux en francés) es una comuna velaiata situada dins lo departament de Naut Léger e la region  d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament d'Auvèrnhe.
Ceu d'Alègre
Comunas vesinas
400px|left|Distanças e posicion relativa
Sinjau
Comunas vesinas
400px|left|Distanças e posicion relativa
Langayo
Langayo es un municipi de la província espanhòla de Valhadolid dins la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Sinjau
Toponimia
Atestacions ancianas: Parochia de Issinguaudo (985), Territorium Singaudense (1079), Ecclesia de Isingiaco (1106), ...de Ysingiaco (1153), Parochia de Isingaudo (1163), Villa d'Essiniau (1233), Issiniau (1259), Essyngau (1273)... Sincgeaulx (1552), La ville de Cingaulx (1591)... Loís Alibèrt dona Issengeu sens explicacion.
Ceu d'Alègre
Toponimia
Las fòrmas ancianas son ad Celtos, au sègle XII [aquò seriá una latinizacion fantasiosa], Ecclesia de Ceus, en 1252, Ecclesia de Seus, en 1390, Ceaulx, en 1401, Ceaux, en 1618, Siaulx, en 1561, Seaulx, en 1616, Cyaux en Auvernhe, en 1625, Oppidum Situlense, au sègle XVII, Oppidum Situla, al sègle XVIII, Ceaux-près-d'Alegre, sus la mapa de Cassini (sègle XVIII). Lo nom vendriá de cellis, ablatiu-locatiu plural de cella, « ermitatge ». Es probablament pas un celsus, « naut ». Lo nom occitan es probablament *Ciaus dempueis lo sègle XVI, après un passatge per *Ceaus (1401). La vocalizacion de -l (cellis > *Cels > Ceus) saguèt aboriva (1252). Situla o situlus (fòrmas dels sègles XVII e XVIII), an lo sens de « ferrat, selha », en francés seau, mot que sembla representat per la fòrma francesa deu toponime...
Tolosa Basquet Club
Lo Tolosa Basquet Club (oficialament en francés Toulouse Basket Club) es un club de basquetbòl masculin basat a Tolosa que jòga dins la tresena division nacionala francesa. Las equipas femininas tolosanas jòguen jol nom de Tolosa Metropòli Basquet.
Saint-Jean-la-Vêtre
Saint-Jean-la-Vêtre es una comuna francesa, situada dins lo departament de Léger e la region d'Auvèrnhe Ròse Aups.
Lo pòrta lieit
Lo pòrta lieit es una cançon de Rosina de Pèira :
Qun polit lièit, la nòvia qu’a Se l’a ganhat dab son bien har ; Dab son bien har e dab l’amor Atau hèn las hilhas d’onor.
Espia, nòvia, ton lièit partir : Doman te’o calerà seguir. Espia, nòvia, ton lièit ont va : Doman t’i calerà cochar.
Bèth coishin e bèth matalàs : Es domatge qu’anguetz ont vatz. - Tòca tos buèus, boèr diligent, Tot çò que pòrtas vau argent. - Tòca tos buèus, boèr delicat, Tot çò que pòrtas n’es pagat. Obris la pòrta, nòvia d’enguan, Aci lo lièit que te portam.
E linçòus blanc coma papèr Potam entà tu bandolèr, Bandolèr, vei çò que portam : Un lièit tan bèth, linçòus tan blanc Lo pair deu nòvi demandam Perqué recèpia çò que portam. Obrissètz pòrtas, contavents, Que vos portam de bèths presents.
Lo lièit es de viuletas, E de ròsas musquetas, Lo torn deu lièit : Nòvia, tas amoretas pèrdes anuèit Sortissètz donc, los ahumats Veiras passar los bien cohats.
Arrondiments deis Auts Aups
Demografia
Populacion : INSEE,.
Istòria
align=right|thumb|200px|Ancians arrondiments deis Auts Aups de 1810 a 1926
En 1926, l'arrondiment d'Embrun es suprimit. Lo canton de Guilhestre es restacat a l'arrondiment de Briançon. Los autres cantons son restacats a l'arrondiment de Gap.
Corrales del Vino
Corrales del Vino es un municipi de la província espanhòla de Zamora dins la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Kanza
Lo kanza es una lenga sioana mòrta que fuguèt parlada en Oklahoma dins los Estats Units. Sembla plan al quapaw, a l'omaha-ponca e a l'osage.
Belrain
Belrain es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mòsa e la region de Lorena. De 1972 a 1987, la comuna foguèt associada damb Gimécourt, Rupt-devant-Saint-Mihiel e Ville-devant-Belrain dens la comuna de Villotte-sur-Aire.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Los senhors de Belrain #èsser vassaux dels Comtes de Champagne, de contunh dels Comtes de Bar e dels Comtes de Bar e Lorraine. La distincion de Belrain #far partida del Barrois en movent.
Clotilde Cerdà e Bosch
Clotilde Cerdà E Bosch (Barcelona 28 de febrièr de 1861 – Santa Cruz de Tenerife 1926) foguèt considerada una mainada prodigi, concertista de arpa e compositritz, quala utilizèt lo pseudonim d'Esmeralda Cervantes. Èra filha de l'enginhèr Ildefons Cerdà e Sunyer e de la pintora Clotilde Bosch.
Referéncias
<div class="reflist references-column-count references-column-count-2" style="-moz-column-count: 2; list-style-type: decimal;">
La Magdalena de Tarn
La Magdalena de Tarn ( La Magdelaine-sur-Tarn en francés) es una comuna lengadociana, situada dins lo departament de la Nauta Garona e de la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Geografia
Comuna de l'airal urban de Tolosa situada a 30 km au nòrd-èst de Tolosa sul Tarn.
Istòria
Pendent l'Ancian Regime, La Magdalena èra de la diocèsi civila de Bas-Montalban, doncas de la província de Lengadòc, de la generalitat de Tolosa, de l'archidiocèsi de Tolosa, de la senescauciá de Tolosa. La patrona de la glèisa, annèxa de Lairac, es Senta Magdalena. Tanlèu 1790, La Magdalena èra del canton de Vilamur, mès la comuna fosquèc suprimida en l'an II e incorporada a Vilamur. Fosquèc tornada crear per la lei del 28 de març 1882.
Llano de Olmedo
Llano de Olmedo es un municipi de la província espanhòla de Valhadolid dins la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Lengas bas sepik-ramu
Las langues bas sepik-ramu son una de lass familhas de lengas de l'ensem que forman las lengas papós. son une familha diferenta e son pas de confondre amb las lengas sepik.
Classificacion intèrna
Las lengas bas sepik-ramu son :
Ambarés e La Grava
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Berrac
Berrac (Berrac en francés) qu'es ua comuna gascoa d'Occitània, situada dens lo departament de Gers e la region d', ancianament de Mieijorn-Pirenèus.
La vòta qu'es a l'entorn deu 10 d'agost.
Geografia
vignette|upright=1.6|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
Lo nom qu'es atestat a la fin deu sègle XI, Bairag. Berrac que vengueré d'un nom gallic d'òme *Barius, dambe lo sufixe -acum, latinizacion deu sufixe gallic -āco(n). L'evolucion que sembla anormala pr'aquò. Delamarre, qui parla pas de Berrac, mès d'autes lòcs que Dauzat associa dambe *Barius, que cita un nom gallic d'òme, Barrios (e pas *Barios, equivalent celtic de *Barius). Negre, en mei, que causeish lo nom de persona « romanic » Barrius, dambe -acum. Que cau donc benlèu legir la fòrma deu sègle XI *Bairrag (çò qui es costumèr dens l'interpretacion deus escrits medievaus). La preséncia d'ua r multipla après iòd, foneticament pesanta, que poiré explicar ua simplificacion de la prononciacion : *Bairrac > *Beirrac > Berrac. Berrac qu'èra donc benlèu ua anciana grana propietat antica qui avè per mèste Barrios.
Nupe
Lo nupe (o anufe, takpa, nupenci) es una lenga nupoïda parlada en Nigèria.
Localisacion
Lo nupe es parlat dins la zòna de govèrn local de Bida, dins l'Estat de Nigèr e dins las regions vesinas.
Omaha-ponca
L'omaha-ponca es una lenga sioana parlada en Oklahoma e en Nebraska, dins los Estats Units. Es parlada per doas tribus sioanas, los Omaha e los Ponca.
Arrondiment de Briançon
L’Arrondiment de Briançon es una division administrativa francesa situada dins la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur e lo departament deis Auts Aups.
Omaha-ponca
L'omaha-ponca sembla plan al quapaw, a lo kanza e a l'osage.
Arrondiment de Briançon
Istòria
Creat en 1800, annèxa en 1926 lo canton de Guilhèstra de l’ancian arrondiment d'Embrun.
Moscòu (Tolosa)
Moscòu es un quartièr de Tolosa situat a l’èst del centre vila, prèp del canal del Miègjorn.
Alagón
Alagón es un municipi de la província espanhòla de Saragossa dins la Comunautat Autonòma d'Aragon.
Bayonville
Bayonville es una comuna francesa del departament de las Ardenas e de la region de Champanha e Ardena.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Arrondiment de Gap
L’Arrondiment de Gap es una division administrativa francesa situada dins la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur e lo departament deis Auts Aups.
Istòria
Es creat en 1800. En 1810 recupèra lo canton de Barciloneta (de confondre pas amb la sosprefectura Barciloneta). Annèxa en 1926 l’ancian arrondiment d'Embrun, levat lo canton de Guilhestre.
Terrug
Terrug en breton ( Telgruc-sur-Mer en francés) es una comuna bretona, situada dins lo departament de Finistèrra e la region de Bretanha.
Geografia
Situada al sud-es de la presqu'isla de Crozon e al nòrd de la baia de Douarnenez. thumb|right|Pòble de Telgruc-sus-Mar. thumb|right|Telgruc-Sus-Mar. thumb|right|Centre de Telgruc-sus-Mar.
Située au sud-est de la presqu'île de Crozon et au nord de la baie de Douarnenez. thumb|right|Village de Telgruc-sur-Mer. thumb|right|Telgruc-sur-Mer. thumb|right|Centre de Telgruc-sur-Mer.
Istòria
Cette commune est citée à l'occasion de la révolte des Bonnets Rouges survenue en Bretagne en 1675.
Lomoviejo
Lomoviejo es un municipi de la província espanhòla de Valhadolid dins la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Arrondiment d'Embrun
align=right|thumb|200px|Ancians arrondiments deis Auts Aups de 1810 a 1926 L’arrondiment d'Embrun es un ancian arrondiment deis Auts Aups. Es creat en 1800. En 1926 l’arrondiment es suprimit. Lo canton de Guilhèstra es annexat per l’arrondiment de Briançon, los autres cantons per l’arrondiment de Gap.
La cançon de la hialaira
Au ton cuenh qu'as un riban blanc, Blanc coma nèu au sorelh lhevant : Bèra hialaira, bèra hialaira, Que hialas deu maitin au ser, ditz-me perqué. Vira husèth, vira, vira, Deu maitin au ser, vira, vira. Qu'u cau ua pelha end'abilhar La mainada qui van batiar.
Au ton cuenh qu'as un riban blu, Blu com la hlor deu lin madur : Bèra hialaira, bèra hialaira, Que hialas deu maitin au ser, Ditz-me perqué. Vira husèth, vira, vira, Deu maitin au ser, vira, vira. Qu'u cau quand se maridarà Ua camisa nava a's botar.
Au ton cuenh qu'as un riban roge, Roge com l'auba quan i a ploja : Bèra hialaira, bèra hialaira, Que hialas deu maitin au ser, Ditz-me perqué. Vira husèth, vira, vira, Deu maitin au ser, vira, vira. Qu'u calerà quand plorarà Un mochoèr ende s'eishugar.
Au ton cuenh qu'as un riban negre, Negre enqüer mei qu'un tròç de pega : Bèra hialaira, bèra hialaira, Que hialas deu maitin au ser, Ditz-me perqué. Vira husèth, vira, vira, Deu maitin au ser, vira, vira. Qu'u calerà quand morirà Un linçòu ende l'enterrar.
Moscòu (omonimia)
Moscòu, la capitala russa e la mai granda vila de Russia e d'Euròpa, partatge son nom amb quelques luòcs :
Canton de Rabairac
Lo canton de Rabairac es una division administrativa de Perigòrd, venguda dempuei 2015 solament circonscripcion electorala, situada dins l'arrondiment de Periguers, lo departament de Dordonha e la region de Novela Aquitània, ancianament d'Aquitània. A la refòrma cantonala de 2015, lo canton passet de 13 a 35 comunas e Rabairac, qu'era chapluec, venguet burèu centralizator. La lenga autoctòna es l'occitan lemosin, dins sa varianta perigòrda.
'''NB. Per de las rasons tecnicas, una partida de las informacions de l'Infobox (superficia, populacion, densitat, n° INSEE) son las de la situacion d'avant 2015.'''
Istòria
Lo canton de Rabairac fuguet creat en 1790 dins lo districte de Rabairac
Lo 13 de brumaire an X (4 de novembre de 1801), lo canton de Rabairac fuguet conservat e ganhet de las comunas de l'ancian canton de Sent Vincenç de Conasac, suprimit, ,.
A las eleccions departamentalas del 22 de març 2015, en aplicacion dau decret dau 21 de feurier de 2014 que delimita los cantons dau departament de Dordonha, lo canton de Rabairac fuguet agrandit : gardet las 13 comunas dau canton vielh e ganhet las 17 dau canton de Vertelhac, la comuna de Cela, dau canton de Montagrier, las comunas de La Jamaia e de Pontairaud, de l'ancian canton de Senta Aulaia e las comunas de Sent Andriu de Dobla e de Sent Vincenç de Conasac, de l'ancian Canton de Nuòuvic.
Lo 1er de genier de 2017, las comunas de La Jamaia e de Pontairaud fusioneren dins la comuna novela de La Jamaia e Pontairaud e las comunas de La Tor Blancha e de Cercle dins la comuna novela de La Tor Blancha e Cercle. Lo nombre de comunas dau canton passet entau de 35 a 33.
Las comunas dau canton vielh de Rabairac
Las 13 comunas.
Teudisel
Teudisel (Tanben Teudigisel) foguèt un rei visigot successor de Teudis que regnèt de 548 a 549. Èra un dels comandants de Teudis.
En 541 Childebert Ièr e son fraire Clotari Ièr, reis merovingis ocupèron lo reialme visigot, en sortissent de Dax, en traversant los Pirenèus per Luzaide, en arribant a Pamplona e en assetjant Cesaracosta pendent 49 jorns, e acceptèt un suborn per'mor de los daissar tornar a França.
Foguèt assassinat en una taulejada a Sevilla amb hispanoromans, benlèu per aver mantengut relacions illicitas amb las siás femnas, e lo succediguèt Agila Ièr.
Uckange
Uckange es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mosèla e la region de Lorena.
Geografia
Uckange A situat a França, près de Diedenhofen, en lo departament de la Moselle
Istòria
Las primièras traces de las Uckangeois remontan a mai de 6000 ans amb la ponduda al jorn en los ans 1960 de vestigis entre Ébange e Uckange ; sise en un sector força disputat en lo Mièja Edat, la municipalitat de Uckange s'es vist après luxembourgeoise, alemanda e francesa al fil dels sègles.
Dépendait De l'anciana província de Luxemborg, en la distincion de Richemont-Rodemack.
En 1817, Uckange, vilatge de l'anciana província de las Tres-Évêchés a esquèrra de la Moselle aviá per annèxa la granja de Brouck. A aquela epòca i i aviá 671 abitants repartits dins 130 ostals.
La vila coneisserà lo sieu mai important essor a la fin de la, amb l'implantacion de las fabricas a fontes STUMM.
Uèi aquela fabrica, #que produsissiá de la fonte, a barrat dempuèi 1991, mas un anautit foguet, lo U4, subsisteix e a inscrich a l'inventari suplementari dels monuments istorics. Un vast projècte cultural permet, a comptar de 2005, de metre en valor aquel patrimòni, #que ven escàs. La disposicion del jardin de las traces s'agrandirà en los ans #que seguisson cap a la réhabilitation de las estructuras en vista dels far visitar pel mai grand nombre ; de primièras visitas en setembre o octòbre 2007.
E mai se relativament modèst, la vila a conegut una granda importància pel passat : situada sus l'ais de la via romaine en condusint cap a Trèves, al bòrd de la Moselle, dotada d'una ret ferroviaire dempuèi 1850, es tot naturalament que lo transit ajudarà al accroissement del teissut economic e doncas de la demografia.
Uckange Es egalament conegut pels aficionats (colleccionaires) de cervesa perque l'Ostal Ensel remourà de 1868 a 1940. Mas Uckange es tanben conegut per la siá spécialité, la Wagotine, produsida dempuèi 1961.
Les premières traces des Uckangeois remontent a plus de 6000 ans avec la mise au jour dans les années 1960 de vestiges entre Ébange et Uckange ; sise dans un secteur fort disputé dans le Moyen Âge, la commune d’Uckange s’est vue tantôt luxembourgeoise, allemande et française au fil des siècles.
Dépendait de l’ancienne province de Luxembourg, dans la seigneurie de Richemont-Rodemack.
En 1817, Uckange, village de l’ancienne province des Trois-Évêchés à gauche de la Moselle avait pour annexe la ferme de Brouck. À cette époque il y avait 671 habitants répartis dans 130 maisons.
La ville connaîtra son plus important essor à la fin du, avec l’implantation des usines à fontes STUMM.
Aujourd’hui cette usine, qui produisait de la fonte, est fermée depuis 1991, mais un haut fourneau, le U4, subsiste et est inscrit à l’inventaire supplémentaire des monuments historiques. Un vaste projet culturel permet, à compter de 2005, de mettre en valeur ce patrimoine, qui devient rare. L’aménagement du jardin des traces s’élargira dans les années qui suivent vers la réhabilitation des structures en vue de les faire visiter par le plus grand nombre ; premières visites en septembre ou octobre 2007.
Bien que relativement modeste, la ville a connu une grande importance par le passé : située sur l’axe de la voie romaine conduisant vers Trèves, au bord de la Moselle, dotée d’un réseau ferroviaire depuis 1850, c’est tout naturellement que le transit aidera à l’accroissement du tissu économique et donc de la démographie.
Uckange est également connu par les amateurs (collectionneurs) de bière car la Maison Ensel brassera de 1868 à 1940. Mais Uckange est aussi connu pour sa spécialité, la Wagotine, produite depuis 1961.
Vic de Sòs (comuna)
Vic de Sòs (Vicdessos en francés) es una anciana comuna occitana del Comtat de Foish e del Vic de Sòs, situada dins lo departament d'Arièja e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus. Es la capitala del parçan del Vic de Sòs. Lo 1èr de genièr de 2019, fusionèc dins la comuna novèla de Val de Sòs que ne venguèc caplòc e una comuna delegada.
Vic de Sòs
La prononciacion es [bidde'sɔs]. Las fòrmas ancianas son (per la val e per la glèisa de Sant Martin) Saos/Seos al sègle XI, Saos (per la val) en 1106-1117, Sahos en 1119, (glèisas de) Saos en 1119-1141, Sahos en 1141, Saos, cap a 1159-1181, Saos en 1162, (castello de) Saos en 1163, (glèisas de) Saos, Saos (val), Sahos en 1169, (glèisas de) Saos, Sehos en 1175, Saos en 1192, Sos en 1216, Saos en 1243 e 1246, Sos ? en 1247, Saos en 1260, vallis de Sos, vallis Dessos, Vicho en 1272, Dessos (mai d'un còp), Vico Dessos en 1293, Vic de Sos en 1302, Sos (val) en 1304, Vicum de Sos, Sos en 1318-1325, (vallis) Dessos en 1332 e 1349, Vic de Sos en 1370, Vic de Sos, Vico de Sos en 1385, Vicdessos en 1390, Vic dessos, Vic dassos en 1391, Vid de Sos en 1393, loc de Vicdessos, la valh de Sos en 1445-1446, Vicdessos cap a 1460 (Cronica d'Esquerrièr), Vicodessos en 1462, etc.
Segon Dauzat e Rostaing, Vic ven del latin vicus, vila o vilatge sense estatut oficial dins l'Empèri Roman, a la diferéncia del municipium e de la colonia. Dauzat e Rostaing, seguits (mens prudentament) per les Féniés, creson, sense certitud, explicar lo determinant per de-subtus « dejós ». Segon Negre, citat per Patrici Pojada, le nom es benlèu format del latin vicus « vilatge », ambe benlèu un idronime preceltic *sab- « liquide, chuc, saba » e lo sufixe preceltic -os. Segon Astor, citat per Patrici Pojada, le nom es format de vic e del nom del riu que prenguèt après lo nom de Vicdessòs. Coromines, citat per Patrici Pojada, religa lo nom en relacion ambe'l determinant Sos de Castilló de Sos dins la val de Benasc, ambe Sos del Rey Católico en Naut Aragon, Sòs en Gasconha, benlèu lo nom del riu bearnés Sosset (que sembla un diminutiu) e probablament Sessué (val de Benasc). Seriá probablament una basa iberobascoaquitana sosŏi o sossŏi. Segon Pierre Henri Billy, citat per Patrici Pojada, a prepaus del Sòs d'Òut e Garona, le nom de la vila Sottium explica lo nom dels abitants, ambe'l sufixe locatiu gallic -ate. Sottium vendriá d'una rasic preindoeuropèa tsotto « clòt dins le sòl ». Bénédicte Boyrie-Fénié (qu'escriu Sòç) pensa tanben que le nom dels Sotiates ven del nom de la vila (e non al revèrs); Sòç seriá un oronime prelatin o quitament preceltic. Per la meteissa vila, l'explicacion de Xavier Delamarre es sotiate, la proprietat dels sotiates o de *Sotiatis (inatestat). Segon Felip Carbona, citat per Patrici Pojada, (Vic de) Sòs pòt venir del basc sos (?), en relacion ambe la lenha menuda o de bosquets. Patrici Pojada explica que vicus, a l'origina de Vic es a la nauta Edat Mejana un borg important, sovent près d'un grand camin. Vic èra atal le borg principal de la val de Saos. Le segond element sembla designar tota la val a l'origina. Las fòrmas ancianas en Saos separan Vic de Sòs de la vila dels sotiates. Lo sufixe aquitan -òs seriá present ? Le nom demòra escur. Los autors citan pas Lo Sos Devath (question de vocalisme ?).
Arconac
La prononciacion es [aɾku'nak]. Las fòrmas ancianas son Orconac, sense data, Orconac en 1182, villa de Aornaco en 1272, Orconac en 1390 e 1445, Arconac en 1445 e cap a 1460 (Cronica d'Esquerrièr). Segon Viteau, citat per Patrici Pojada, Arconac ven del nom iberic d'òme Arco, ambe'l sufixe -acum. Segon Xavier Delamarre, l'etime es lo cèltic arconācon, la proprietat d'Arcū o d'Arcō, atestat en Espanha (cf. Ariconium en Granda Bretanha). Segon Lemoine, citat per Patrici Pojada, Arconac ven del nom galloroman d'òme Arcanus, ambe'l sufixe -acum. Segon Patrici Pojada, les autors coneissián pas las fòrmas ancianas en Orco-. Benlèu per dissimilacion, lo començament passèt a Arco-. Arconac èra pr'aquò un nom de proprietat ambe'l sufixe galloroman -acum, mès P. Pojada dona pas de solucion,.
Istòria
Entre 1790 e 1794, Arconac e Sausèlh foguèron annexats a Vic de Sòs.
Agila Ièr
Agila Ièr (o Aquila Ièr) foguèt rei dels visigots del 549 al 554.
Saint-Sulpice-le-Verdon
Saint-Sulpice-le-Verdon es una comuna peitavina, situada dins lo departament de Vendea e la region daus País de Leire.
Geografia
La municipalitat se situa en la nautor-bocage vendéen.
La commune se situe dans le haut-bocage vendéen.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Toponimia
Las atestacions ancianas son, per lhuec:
Nòtas
<references group="N"/>
Litre
thumb|Exemple de mesuras del litre, amb un volum cubic, segon la definicion basada en lo decimètre cubic.
thumb|Un recipient amb marcas del volum de liquid contengut, fins a 1 litre.
thumb|Proveta de laboratòri que mesura fins a un litre.
Lo litre (simbòls: l o ben L, letra èla en minuscula o en majuscula, a vegadas ℓ) es dempuèi 1964 un nom especial per lo decimètre cubic (simbòl: dm) segon la decision presa per la 12 Conferéncia Generala dels Peses e Mesuras (CGPM). L'unitat de volum del Sistèma Internacional d'Unitats (SI) es lo mètre cubic (simbòl: m); lo litre equival a un milen de mètre cubic. Lo simbòl L foguèt adoptat en 1979 per la 16 Conferéncia Generala dels Peses e Mesuras e es recomandat per evitar de confusions amb la chifra 1.
Es pas una unitat del Sistèma Internacional, mas lo SI n'accèpta l'usatge tot en recomandant l'utilizacion de las unitats del SI, e es una unitat fòrça utilizada dins la vida quotidiana mas es pas recomandada dins lo camp de la sciéncia.
L'etimologia de l'unitat deriva d'una antica unitat de volum francesa, lo litron, via l'unitat medievala litra (en latin). Aquela darrièra ven al meteis temps d'una unitat grèga de gaireben 16 onças. Lo sistèma metric francés prenguèt lo litre per unitat de basa
Istòria
thumb|Charles Édouard Guillaume, fisician que donèt lo resultat sus lo volum del litre segon la definicion basada sus l'aiga. Foguèt director del [[Burèu Internacional dels Peses e Mesuras a partir de 1915.]]
L'origina del litre se tròba dins lo procèssus d'unificacion de las mesuras de la Revolucion Francesa, decidit per l'Assemblada Constituenta de 1791 per resòlvre lo problèma de la diversitat de las mesuras dins lo reialme. Lo litre apareis pel primièr còp amb la mesura de la capacitat dins la lei del 18 germinal de l'an III (7 d'abril de 1795) definit en foncion del mètre, lo litre se definís coma.
En 1879 lo Comitat Internacional dels Peses e Mesuras adoptèt lo litre e son simbòl l minuscula. En 1901, la tresena Conferéncia Generala dels Peses e Mesuras tornèt definir lo litre coma, çò que vòl dire: aiga pura a e una temperatura un pauc superiora a. Lo litre, segon aquela definicion, equivaliá a 1,000028 (inicialament 1,000027). Pus tard s'especifiquèt pel punt de referéncia que la densitat maximala de l'aiga èra a atal la massa volumica de l'aiga pura es leugièrament inferiora a 1,0000 kg/l.
En 1979, la 16 CGPM decidiguèt l'utilizacion tant de la l minuscula coma la L majuscula per evitar las confusions entre la l e lo nombre 1 o amb la letra "i" majuscula, amb l'indicacion que dins lo futur restarà pas pus qu'un dels dos simbòls. A l'ora d'ara, los dos simbòls existisson encara. Abans 1979, lo simbòl ℓ (U+2113), venguèt familiar dins qualques païses; per exemple, èra recomandat per la publicacion M33 de la South African Bureau of Standards. Aquel simbòl se pòt trobar encara dins de païses de lenga anglesa e son usatge encara es acceptat en Japon e dins la Corèa del Sud. De païses (coma Canadà) recomandavan utilitzar la minuscula ℓ totjorn quand es possible o per defaut (totjorn per evitar la confusion possibla amb lo numeral 1). La 16 Conferéncia Generala dels Peses e Mesuras, rendèt possible l'usatge dels dos simbòls. La L majuscula es aquela que s'utiliza en practica, daissant relegada la ℓ minuscula als puristas. En 1990, lo Burèu dels Peses e Mesuras considerèt prematurada l'eliminacion d'un dels dos simbòls.
Agila II
Agila II, tanben Aquila II, (710-713) foguèt rei dels visigots.
Litre
Multiples
Al litre s'aplican los prefixes del Sistèma Internacional d'Unitats; lo pus utilizat es lo millilitre qu'equival a la milena partida d'un litre. Notar que los pus utilizats son marcats en negreta.
Relacion amb lo litron
Lo litron es una anciana unitat francesa de volum, que serviguèt per mesurar los grans. D'aquela unitat se deriva etimologicament lo nom del litre. Lo volum d'un litron es equivalent a
Equivaléncias aproximativas de mesuras de cosina
thumb|Culhièrs de mesura en unitats metricas.
Etiquetatge de volums dels fluids
Dins la majoritat de las begudas, suls botelhons destinats al consumidor final i a d'etiquetas que balhan la quantitat totala del volum contengut.
Utilizacion del litre per mesurar de volums non liquids
Lo pus abitual es d'utilizar lo litre per mesurar los volums dels liquids (aiga, vin, òli, etc.) tanben per indicar la capacitat de:
La Bastida de Clarença
left|thumb|200px|Ostaus left|thumb|200px|Ostaus left|thumb|200px|Ostaus left|thumb|200px|[[Ostaus]] left|thumb|200px|[[Cemitèri de la comunautat judiva]]
Oschwàld
Geografia
Ostwald se situa sus la riba esquèrra d’Ill, al Sud-Oèst d’Estrasborg.
La Bastida de Clarença
La Bastida de Clarença (Bastida en basco, La Bastide-Clairence en francés) qu'ei ua comuna d'Occitània, en Baisha Navarra, administrada peu departament deus Pirenèus Atlantics e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània. Los sons abitants que son los bastidòts.
Oschwàld
Istòria
La vila alsaciana d’Illwickersheim, a la broa d’Ill, èra una dependéncia d’Estrasborg. A la refòrma, aculhiguèt lo cambiament de religion e sa parròquia de Sant Ostvald venguèt protestanta. A la fin de l’ancian regim, lo nom d’Illwickersheim daissa la plaça a Ostwald, segond la parròquia, e la supression dels sants dins los toponims es servada a la restauracion de la monarquia.
La Bastida de Clarença
Aquera bastida navarresa qu'ei ua enclava de lenga occitana gascona au Bascoat. Totun, qu'apartien au Bascoat (país administratiu) dens lo sens de la lei Pasqua de 1995.
Las comunas tòcatocantas que son Bardòs e Urt en Labord au nòrd, Hasparn en Labord a l'oèst, Aiherra au sud e Oreguer a l'èst.
Oschwàld
Toponimia
Ostwald ven de Sankt Oswald, nom de la parròquia d’Illwickersheimm (Wickersheim d’Ill, de comparar amb Breuschwickersheim, Wickersheim de Brucha). En alsacian, Oschwàld. Pas res a veire amb un bòsc (Wald) de l'èst (Ost), doncas.
La Bastida de Clarença
A la fin deu sègle XVI, refugiats judius sefarditas arribats d'Espanha e subertot de Portugal que s'installèn a Baiona, d'on s'escampilhèn dens las tres petitas vilas de Pèira Horada (on los arcuelhó lo senhor d'Aspremont), de Bidaishe e de la Bastida de Clarença on los protegí lo purmèr duc de Gramont Antòni II. Aperats sovent "portugueses", que i compdèn de l'òrdre de setanta a ueitanta familhas segon los fogatges deu sègle XVII. Que i viscón dens ua comunautat relativament autonòma, la suus registres deu Còs de Vila, e que dispausèn d'un cemitèri obèrt a la debuta deu sègle XVII, uei pertanhent au Consistòri Israelita de Baiona.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Predominància lingüistica
Lo Recueil de linguistique et de toponymie des Pyrénées (Recuelh de lingüistica e de toponimia deus Pirenèus) realizat en 1887 per Julian Sacaze que dona per La Bastida ua version en gascon, compausada d'ua traduccion de dus tèxtes mitologics, puish ua lista deus microtoponimes de la comuna.
Le Recueil des idiomes de la région gasconne (Recuelh deus idiòmas de la region gascona) realizat en 1894 per lo lingüista Edouard Bourciez que dona per La Bastida duas versions de la parabòla deu hilh prodigue traduita en gascon.
La mapa deu Pays Basque français (País Basco francés) dessenhada en 1943 per Maurice Haulon que hè paréisher la "démarcation actuelle entre la langue basque et les dialectes romans" (demarcacion actuau enter la lenga basca e los dialèctes romanics) e qu'enclutz la comuna de La Bastida dens l'aira gasconofòna.
Segon la Morfología del verbo auxiliar vasco (Morfologia deu vèrbe auxiliar basco) establida per Pedro de Yrizar en 1970, La Bastida es pas situada dens l'aira bascofòna.
Toponimia
La prononciacion qu'ei [labas'tiðə kla'rensə]. Las fòrmas ancianas que son La Bastida nueva de Clarenza en 1312.
Dauzat qu'explica la bastida atau : deu latin bastita, participi passat substantivat. Lo sens qu'èra lo d'ua petita fortificacion, puish de vilòtas fondadas aus sègles XIII e XIV, dab franquessas autrejadas aus poblants. Segon Negre, citat per Bénédicte Boyrie-Fénié, occitan bastida, « vilatge bastit navèrament », qui èra fortificat e gausiva de franquessas.
J.B. Orpustan, citat per Bénédicte Boyrie-Fénié, qu'explica èra ua bastida de pòblament; la decision que ho presa deu temps de Felip lo Bèth, a la fin deu sègle XIII, e la bastida que ho acabada en 1316 jos Loís X le Hutin. Los poblants que venèvan de Rabastens de Bigòrra (o de Tarn ?), mès que i avèva tanben bascos numeroses. Perqué Clarença ? P. Haristoy que cita ua « dauna Clara de Rabastens », mès que i a tanben la possibilitat d'un nom religiós pr'amor i avèva ua capèra dedicada a « Nosta Dauna de Clarença ». Bénédicte Boyrie-Fénié qu'ajusta lo vèrbe bastir vien deu francic *bastjan, « trenar », au sens, a l'origina, de « bastir fortificacions trenadas gràcias a paus a l'entorn d'un castèth ».
Istòria
J.B. Orpustan, citat per Bénédicte Boyrie-Fénié, qu'explica La Bastida èra ua bastida de pòblament; la decision que ho presa deu temps de Felip lo Bèth, a la fin deu sègle XIII, e la bastida que ho acabada en 1316 jos Loís X le Hutin. Los poblants que venèvan de Rabastens de Bigòrra (o de Tarn ?), mès que i avèva tanben bascos numeroses.
Gupa-abawa
Lo gupa-abawa es una lenga nupoïda parlada en Nigèria.
Localisacion
Lo gupa-abawa es parlat per dos grops, los gupa e los abawa, dins la zòna de govèrn local de Lapai, dins l'Estat de Nigèr.
Flacy
Flacy es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Iona e la region de Borgonha.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Nòtas
<references group=N/>
Billy-sur-Aisne
Geografia
Billy-Sus-Aisne es al Sud-Es de Soissons.
Billy-sur-Aisne est au Sud-Est de Soissons.
Cotanes del Monte
thumb
Billy-sur-Aisne
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Nòtas
<references
Alarba
Alarba es un municipi de la província espanhòla de Saragossa dins la Comunautat Autonòma d'Aragon.
Gandvabre
Gandvabre o Gand-Vabre o Grandvabre (Grand-Vabre en francés) es una anciana comuna roergassa situada dins lo departament d'Avairon e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus. Es comuna delegada de la comuna novèla de Concas de Roergue dempuèi lo 1èr de genièr de 2016.
Geografia
vignette|upright=1.6|centre|Comunas a l'entorn.
Sapindales
Las sapindales son un òrdre de las plantas amb flors.
La classificassion filogenetica APG III de 2009 inclutz las sapindales dins lo clad malvids (rosids, dins las Eudicotiledonèas) amb las nòu familhas seguentas:
Ettore Majorana
vinheta|drecha
Manzanillo
Manzanillo es un municipi de la província espanhòla de Valhadolid dins la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Ettore Majorana
Leis òbras de Majorana troban una novèla escota despuèi lei annadas 1980 dins l'encastre d'ipotèsis elaboradas per respòndre ai dificultats dau modèl estandard de la fisica dei particulas coma la correlacion espin-massa, la supersimetria e la rompedura espontanèa de simetria. Donèt son nom a l'eqüacion de Majorana e a la particula de Majorana. En 2006, fuguèt creat lo Prèmi Majorana (Majorana Prize) en sa memòria.
Publicacions
un de sei fuèlhs que l'escriguèt lei eqüacions dei compausants infinits|vinheta De son vivant, Majorana publiquèt nòu articles de 1928 a 1937 :
Fau apondre un article de sociologia, escrich probable en 1932 ò 1933, publicat après sa desaparicion per son amic G. Gentile Jr : Il valore delie legge statistiche nella fisica e nelle scienze, dins Scientia (1942).
En mai d'aquò, fuguèron editats(Kluwer Academic Publishers) :
Gillancourt
Gillancourt es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Nauta Marna e la region de Champanha-Ardena.
Geografia
La font del riu nomenat la Blaise se tròba en la comuna.
La source de la rivière nommée la Blaise se trouve dans la commune.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Comunas d'Ain
Aqueste article recensa las comunas del departament d'Ain, en França.
Urbanisme
Segon la classificacion de l'INSEE, la tipologia de las comunas d'Ain se repartís atal :
Las Comunas urbanas del departament forman 8 airals urbans :
Nòta : las donadas presentadas aicí concernisson pas que las comunas qu'apartenon a Ain. Es possible qu'un airal urban s'espandisca sus mantun departament (es lo cas de lo de Lion).
Las 78 comunas urbanas multipolarizadas apartenon pas especificament a un sol airal urban.
Los airals urbans d'Ain se restacan a un sol espaci urban: lo de Ròse-Alps :
Vahl-Ebersing
Vahl-Ebersing es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mosèla e la region de Lorena.
Geografia
Lo vilatge de Vahl-Ebersing se situa a aperaquí 10 km al sud de Sant-Avold. Una de las mai polidas còstas de la region ofrís una vista imprenable sus la vallée de la Nied alemanda. Environats pòbles de Lixing-lès-Sant-Avold, Biding e Altviller.
Le village de Vahl-Ebersing se situe à environ 10 km au sud de Saint-Avold. Une des plus belles côtes de la région vous offre une vue imprenable sur la vallée de la Nied allemande. Entouré des villages de Lixing-lès-Saint-Avold, Biding et Altviller.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Bandits
Bandits es una cançon de Lo Dalfin :
Sem trenta, o ben quaranta, tots ladres, Díu que banda e mi, lo pus salòp síu lo cap de tot lo tròp De morres da galera, de esquiaus da vender en fiera, e mi, lo pus marrit, síu lo mestre di bandits Portem òuta ent'i vies tempesta e temporíer lo tron di nòsti esquiòp e i besties al galòp Sus la nòsta carriera raubavem tot çò qu'i era, ai paures a ai segnors, nos portavem via i valors E sensa estar a veire gavem ai conts e ai preires, jurant contra i padrons d'aquest e de l'aute mond Abó l'òr raubat dal vesco bagases e vin a l'òsto e mi, lo pus mortal, arversat sus en botal E dui carabinìer i gropen i chavilhes, lo pòrten a empicar propi a l'ora dal marchàt Sarèn beleu quaranta i ladres de la banda, darreire d'un buisson ura i mòsten, beic-lo amont!
Nadal dels ausèls
Nadal dels ausèls es una cançon de Rosina de Pèira :
Aici l’estela de Nadal Qu’es aquel bruch sus nostre ostal ? Es una tropa d’auselons A Bethléem van doç a doç.
Dins l’estable ont lo rèi del cèl Dorm entre l’ase e lo maurèl. Digatz, ausèls, que ne venètz far. - Venèm nostre Dius adorar.
Lo pòl s’avança lo prumièr Monta sul boès del rastelièr E per començar l’orason Entona son « Cocoroco ».
Lo merle arriba en estiflant, Lo linòt en canturlejant, Lo pijon fa « Roco roco », La lauseta « Tira liro ».
Lo cardi sortís de son niu Saluda e dit « Tirli chiu chiu » « Chiu chiu » respond lo passerat E la calhe fa « Palpapà ».
Per onorar lo filh de Diu Venètz en granda devocion. Anges, pastors, ausèls del cèl, Cantèm anuèit « Noel, Noel »
Sègle V apC
../.. | Sègle III apC | Sègle IV apC | Sègle V apC | Sègle VI | Sègle VII | ../..
Cultura
461 : destruccion de l'estatua criselefantina de Zèus dins un incendi. Fasiá partida dei Sèt Meravilhas dau Mond citadas per Antipatèr de Sidon. Ges de còpia foguèt conservada e l'aspècte de l'estatua es solament conegut gràcias ai descripcions anticas e a de pèças romanas batudas entre 98 e 108.
Sciéncias e tecnicas
498 : en Constantinòble, adopcion de pèças de moneda portant una indicacion de valor sus una fàcia. v. 499 : calcul d'una estimacion de Pi relativament precisa (3,1416) per lo matematician indian Aryabatha. Una tala precision foguèt pas passada avans lo sègle XV. Pasmens, son metòde de calcul es desconegut.
Belrupt-en-Verdunois
Belrupt-en-Verdunois es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mòsa e la region de Lorena.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Ròcatalhada e Conilhac
Ròcatalhada e Conilhac es una comuna novèla lengadociana que regropa dempuèi lo 1èr de genièr de 2019 Ròcatalhada e Conilhac de la Montanha, vengudas comunas delegadas. Es situada dins lo departament d'Aude e la region d', ancianament de Lengadòc-Rosselhon. Lo caplòc es Ròcatalhada.
Istòria
Lo 1er de genièr de 2019, la comuna novèla se creèt per fusion de Ròcatalhada e Conilhac de la Montanha. La decision foguèt finalizada pel Prefècte d'Aude lo 5 de decembre de 2018. Las doás comunas venguèron comunas delegadas.
Chloe Bennet
250px|thumb|Chloe Bennet en 2014 a Paleyfest Chloe Bennet (en chinés: 汪可盈), nascuda Chloe Wang (Chicago, 18 d'abril de 1992) es una actritz e cantaira americana. Se faguèt conéisser mondialament gràcias a son ròtle de Skye Johnson dins la sèria de television The Agents of S.H.I.E.L.D..
Cubillos
Cubillos es un municipi de la província espanhòla de Zamora dins la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Lengas austroasiaticas
Las lengas austroasiaticas son una familha de lengas essencialament parladas en Asia del Sud-Èst e en Índia.
thumb|300px|Localisacion de las lengas austroasiaticas