cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Abelha
Evolucion e taxonomia
Fòrça especializadas dins la collècta de pollen, leis abelhas venguèron rapidement lo principau insècte pollinizator. Aquò entraïnèt un fenomèn de coevolucion entre abelhas e flors que favorizèt la seleccion dei plantas pus favorablas ais abelhas e deis abelhas pus favorablas a la pollinizacion. Per exemple, apareguèt lo nectar, manjar fòrça consumat per leis abelhas, e se desvolopèron, sus leis abelhas, d'organs permetent de portar mai de pollen (paniers de pollen, pèus escopaus...).
Reparticion
D'abelhas se tròban sus totei lei continents franc Antartida. En particular, es lo cas deis Apidae, dei Megachilidae e dei Halictidae. Pasmens, totei lei familhas existentas an pas un airau tant important. Lei Melittidae vivon en Africa e dins lei regiond temperadas de l'emisfèri nòrd. Leis Andrenidae preferisson lei zònas aridas ò temperadas. Lei Colletidae se tròban principalement en Austràlia e en America dau Sud mai i a quauqueis espècias europèas ò nòrd americanas. Enfin, lei Stenotritidae vivon unicament sus lo territòri australian.
Batalha de Queronèa
La batalha de Queronèa es una batalha que se debanèt lo 2 d'aost de 338 avC en Grècia Centrala. Opausèt l'armada macedoniana de Felip II (32,000 òmes) a una coalicion de ciutats-estats grègas bastidas a l'entorn d'una aliança entre Atenas e Tebas (35,000 òmes). S'acabèt per una victòria dei Macedonians que poguèron impausar son egemonia en Grècia gràcias a l'ocupacion de Tebas e l'integracion d'Atenas dins la Liga de Corint, una organizacion ellenica que permetiá a Felip II de contraròtlar dirèctament ò indirèctament la region.
Contèxte
La batalha aguèt luòc durant la darriera etapa de l'establiment de l'egemonia macedoniana en Grècia. D'efiech, aguent estendut son influéncia en Grècia Centrala e dins lo nòrd de la Mar Egèa, Felip II se turtèt a l'oposicion de Tebas e d'Atenas. La guèrra dirècta comencèt vèrs 340-339 avC quand Felip prenguèt Amfissa a l'eissida de la Quatrena Guèrra Sacrada. Lei ciutats grègas encara independentas, qu'avián inicialament sostenguda la guèrra, s'inquietèron e formèron una aliança.
Abelha
Reparticion
Lo cas d'Apis mellifera, de la familha deis Apidae, es fòrca particular car son airau de reparticion foguèt aumentat per l'òme. Cubrís d'ara endavant totei lei continents franc lei regions polaras e l'interior de Sahara. Lei rasons d'aqueu succès son son utilizacion per la produccion de mèu.
Batalha de Queronèa
Contèxte
La premiera partida dau conflicte veguèt ges de combat important car lei Tebans poguèron blocar lei Termopilas. Lei Macedonnians deguèron donc cercar un autre passatge per intrar en Beocia. Capitèron de susprendre una garnison tebana en 338 avC, çò que li permetèt de contornejar lei Termopilas per lo sud e de menaçar dirèctament Tebas. Lei Grècs foguèron donc obligats de concentrar sei fòrças per l'arrestar e lo combat aguèt luòc au nòrd de la vila de Queronèa.
Abelha
Anatomia
Leis abelhas son d'insèctes imenoptèrs e butinaires. Sa talha varia fòrça segon leis espècias e va de 2 mm en la tribú Meliponini a 39 mm per Megachile pluto. La tèsta tèn dos uelhs compausats largs e tres uelhs simples dichs uelhets. Aquò li dòna una bòna vision qu'es completada per d'autreis organes de deteccion, sensibles au gost, au tocar, a l'odor, au sòn e ai movements d'èr, que se situan dins leis antenas. La boca permet lo trissatge, gràcias a de mandibulas, e lo suçament gràcias a una trompa.
Batalha de Queronèa
Desplegament dei tropas
Lo debanament precís de la batalha es mau conegut car lo premier racònte dau combat foguèt redigit per Diodòr de Sicília au sègle I avC. Segon son tèxte, lei doas armadas formèron una linha entre Queronèa e lo riu Cefís. Lei Grècs dispausavan de 35,000 òmes de qualitat variabla. Leis Atenencs, dirigits per lo generau Charès, formavan l'ala senèstra, lo centre foguèt ocupat per d'oplitas venguts d'Eubèa, de Corint e de Megara. Lei Tebans ocupèron l'ala drecha. De contingents de mercenaris foguèron desplegats per completar lei doas alas. La preséncia de cavalariá per protegir mai leis alas es possibla.
L'armada macedoniana formèt tanben una linha ancorada, au nòrd, sus lo riu. Sus sa drecha, Felip II prenguèt lo comandament dirècte de son infantariá d'elèit, constituïda d'unitats d'oplitas permanentas. Lo rèsta de sei falanjas formèt lo centre e sa senèstra. La preséncia de cavalariá « pesuca » es atestada sus son ala senèstra. Dins lo racònte tradicionau, èra comandada per Alexandre. Pasmens, aquò es mau segur car certanei fònts mencionan Alexandre coma cap d'una falanja. La preséncia de cavalariá sus l'ala drecha es probabla per s'aparar còntra la cavalariá grèga. Au totau, lei Macedonians alinhavan 30,000 fantassins e 2,000 cavaliers.
Abelha
Anatomia
Lo torax es format de tres segments que pòrtan un pareu de cambas robustas. Lei dos segments an tanben un coble d'alas membranosas. Accionadas per de muscles poderós, permèton un vòl rapide e precís per anar rapidament a un endrech alunchat (zòna de flors, migracion de l'eissame) ò per realizar de pichons desplaçament (entre doas flors vesinas, doas brescas...). L'abdomèn es fach de nòu segments e assosta, en leis abelhas que ne son dotadas, l'agulhon venimós.
Batalha de Queronèa
Debanament
thumb|Descripcion possibla de la batalha de Queronèa segon lo racònte de [[Diodòr de Sicília.]]
Abelha
Anatomia
Lo torax e lei cambas an plusors organes permetent lo transpòrt de pollen. Lei pus caracteristics son lei pèus que permèton d'entrocar de bolas de pollen ai cambas de l'abelha. Pasmens, d'autreis existisson coma lei « paniers » que tènon certaneis abelhas solitàrias.
Polimorfisme
Lo polimorfisme, es a dire l'existéncia de diferéncias de talha entre individús d'una meteissa espècia, es present entre mascles e femèlas. Es acompanhat per de diferéncias au nivèu d'organes coma leis uelhs ò leis antenas que son sovent pus desvolopats dins lei mascles per melhorar la deteccion dei femèlas.
Batalha de Queronèa
Debanament
Segon Diodòr, l'ala drecha macedoniana avancèt vèrs lei fòrças atenencas avans de recular, perseguida per son adversari. Lei rasons d'aqueu movement son desconegudas mai semblan liadas a un plan de Felip II. D'efiech, la coordinacion marrida entre lei diferentei tropas grègas entraïnèt una rompedura dins sa linha. Son nivèu es desconeguda car certaneis interpretacions indican la formacion d'una brèca dins lo centre dau dispositiu grèc e d'autrei dins l'ala drecha.
Abelha
Polimorfisme
Un segond tipe de polimorfisme es tanben present en leis abelhas amb un caractèr eusociau marcat. Entraïna l'aparicion de diferéncias entre la rèina e leis obrieras. Per exemple, dins lo cas d'Apis mellifera, la rèina mesura de 15 a 20 mm e leis obrieras de 11 a 13 mm. Coma aqueu fenomèn s'observa unicament en leis espècias eusocialas, regarda la màger part de la populacion mondiala d'abelhas mai solament una pichona minoritat d'espècias.
Batalha de Queronèa
Debanament
Coma que siegue, lo trauc aparegut dins la linha grèga permetèt una còntra-ofensiva macedoniana. La cavalariá macedoniana ataquèt lo centre e l'ala drecha per lo flanc. En dificultat, lo centre e l'ala drecha grèga s'afondrèt e se retirèt. Lo batalhon sacrat, l'elèit de l'armada tebana, refusèt de capitular ò de s'enfugir e foguèt anientat. De son caire, leis Atenencs deguèron faciar una carga dei tropas de Felip II. Menaçats per la desfacha de seis aliats, capitèron d'abandonar lo prat batalhier.
Abelha
Reproduccion
La reproduccion es assegurada per lei mascles e per lei femèlas fertilas. En leis espècias solitàrias ò gregàrias, aquò regarda totei lei individús mai es pas lo cas dins lei colonias socialas. D'efèct, dins aqueu cas, la màger part deis abelhas son generalament d'obrieras esterilas. L'acoblament a generalament luòc entre plusors mascles e una femèla. Aquò permet a la femèla d'emmagasinar una gròssa quantitat d'espèrm e de l'utilizar per fertilizar seis uòus. Lo mascle subreviu pas a l'acoblament. De son caire, la femèla fertilizada fonda una colonia ò comença la construccion de nis.
Batalha de Queronèa
Consequéncias
Lei pèrdas de cada camp son mau conegudas. Lei Grècs aurián perdut 2,000 a 3,000 tuats e 6,000 capturats còntra 3,000 a 4,000 tuats dins lei rengs macedonians. Pasmens, la coalicion grèga èra dispersada e Tebas foguèt obligada d'acceptar la preséncia d'una garnison macedoniana. Leis autrei ciutats, compres Atenas, obtenguèron de condicions de patz pus favorablas : gardèron son independéncia, seis institucions e sei fòrças militaras mai deguèron integrar la Liga de Corint.
Abelha
Reproduccion
En certaneis espècias socialas, especialament Apis mellifera, existís un autre mòde de reproduccion dei colonias ja ben formadas qu'es l'eissamatge. Es una division d'una colonia quand una rèina comença de vielhir e que sa produccion d'uòus vèn tròp febla. D'efèct, aquò entraïna lo desvolopament de larvas de rèinas novèlas que son protegidas per leis obrieras per la remplaçar. Pasmens, dins certanei cas, la rèina anciana pòu quitar lo brusc amb una partida deis obrieras per s'installar dins un autre endrech. Aquò permet donc de crear una colonia novèla e de laissar l'anciana dins de condicions favorablas (preséncia de resèrvas de manjar e rèina joina). Dins quauquei cas fòrça favorablas, lo brusc d'origina subís una division novèla amb un eissamatge segondari menat per una rèina jova.
Durada de vida
La durada de vida deis abelhas varia segon leis espècias e, en lei colonias socialas, lei castas e lei sasons. Va de quauquei desenaus de jorns per leis obrieras d'estiu dei bruscs eusociaus a quauqueis ans per lei rèinas e per certaneis abelhas solitàrias. Lei mascles vivon generalament mens lòngtemps que morisson durant l'acoblament ò son expulsats dei colonias avans l'ivèrn.
Caractèr sociau de certaneis espècias
En leis abelhas, s'observa mai d'un comportament sociau que va dau partiment de certanei ressorsas entre individús d'una meteissa espècia a la formacion de colonias eusocialas acampant plusors miliers d'obrieras devesidas en castas. Aqueu caractèr es aparegut d'un biais independent au sen de plusors espècias – e tanben en d'autreis insèctes coma lei vèspas ò lei formigas.
Batalha de Queronèa
Consequéncias
Fondada per Felip II, aquela organizacion èra destinada a gerir lei relacions entre lei ciutats-estats. Pasmens, lo sistèma de presa de decision èra concebut per li permetre de gardar aisament la majoritat. Ansin, per lo premier còp de l'Istòria, Grècia èra unificada per un poder unic.
Abelha
Caractèr sociau de certaneis espècias
Segon son nivèu de sociabilitat, plusors tipes d'abelhas pòdon èsser definits : Enfin, existisson d'espècias amb un caractèr mixt. Segon lei circonstàncias ò leis etapas de sa vida, pòdon èsser solitàrias ò socialas
Regime alimentari
L'alimentacion deis abelhas es compausada de pollen, de nectar e d'aiga. Lo pollen es una fònt de lipids e de proteïnas e lei glucids es portat per lo nectar. En certaneis espècias, generalament aquelei que son socialas, aqueu darrier es transformat en mèu, çò que permet sa conservacion pendent de duradas lòngas. Lo pollen es subretot destinat ai larvas que son desvolopament necessita de lipids. Lo nectar, eu, es puslèu consumat per leis obrieras qu'an besonh d'un manjar energetic. Lo mèu es produch per una minoritat d'abelhas. Permet principalement de provesir de norridura ai colonias que demòran activas d'ivèrn e que dèvon manjar.
Relacions floralas
Lo regime alimentari deis abelhas a un ròtle dins lei procès de reproduccion dei vegetaus que necessitan lo rescòntre de grans de pollen d'una flor ambé lei gametas femèlas contenguts dins lo pistil d'una autra flor. Lei pèus dau torax deis abelhas, que permèton d'entraucar lei grans de pollen, son donc utilizats coma mejans de transpòrt per lei plantas. D'efèct, durant lo butinatge, una pichona partida dei grans collectats per l'abelha tomban dins la flor e pòdon assegurar una fecondacion.
Aqueu fenomèn es fòrça important per lei vegetaus que la màger part d'aqueu trabalh de pollinizacion es realizada per lei butinairas. La màger part deis espècias son generalistas e butinan una larga gama de flors. Pasmens, existisson pereu d'abelhas especializadas dins un pichon nombre de plantas ò, de còps, dins una planta unica.
Un còps arribada dins una zòna de flors, una abelha va rapidament gostar lo nectar e lo pollen. Aquò li permet de determinar l'interès de l'endrech. S'es jutjat interessent, la butinaira contunia son trabalh ò s'entorna dins sa colonia per donar l'informacion a sei consòrres. De son caire, lei plantas emèton d'odors ò de colors especificas per atraire leis abelhas.
Comunicacion
La comunicacion entre abelhas es premier realizada gràcias a de feromònas. Aquò permet d'escambiar d'informacions dirèctament entre individús. Pasmens, en leis espècias socialas, dòna tanben la possibilitat de laissar un messatge au rèsta de la colonia (flor ja butinejada...).
Aquelei sinhaus quimics permèton egalament d'estructurar lo brusc. Per exemple, la rèina emet una tiera d'odors que permèton d'empedir lo desvolopament deis organs sexuaus deis obrieras.
Totjorn en aqueleis espècias, existisson d'autrei manieras de comunicar. Lo pus estudiat es probable la dança deis abelhas. Es un ensems de movements e de bolegaments que depinta la posicion d'un grop de flors. I a tanben de sinhaus sonòrs coma aquelei emés per lei butinejairas de retorn au brusc per alertar de la preséncia d'un predator. Segon sa modulacion e son intensitat, depintan la talha e, se son integrats dins una dança, sa posicion sus lo camin vèrs un grop de flors.
Construccion de la colonia ò dau nis
L'arquitectura dau nis ò de la colonia varia segon leis espècias. Per leis abelhas solitàrias ò gregàrias, es sovent fach d'una cèla que contèn d'uòus e de norridura. Pòu èsser cavat per sòu, dins un tròç de fusta ò èsser bastit dins un abric. Mai d'un ensems d'abelhas es dich segon la matèria premiera utilizada per sei constructions.
En leis espècias socialas, lo nis es generalament simple e format de quauquei cèlas placadas a l'assosta (aubre, cavitat naturala...). Coma per leis abelhas solitàrias, dura solament una sason avans d'èsser abandonat. L'arquitectura se complica en revènge dins lei colonias pus socialas que pòdon demorar plusors ans au meteis endrech. D'efèct, dins aqueu cas, aparéis sovent una division territòriala de l'espaci ocupat per lo brusc per separar e protegir lei larvas e lei resèrvas de manjar pendent lo periòde freg.
Vòl
Leis abelhas an dos pareus d'alas membranosas que pòdon batre fòrça rapidament (230 còps/s). Aquò permet a l'abelha d'agantar de velocitats autas (fins a 50 km/h per Apis mellifera) e de percórrer de distàncias de plusors quilomètres. Permet tanben a l'abelha de desplaçaments precís ò de transportar l'equivalent de son pes.
Defensa
Leis abelhas son generalament d'insèctes inoffensius quand son a butinar de flors. Dispausan pasmens de mejans de defensa per se protegir dei predators ò per defendre son nis ò son brusc. Certaneis espècias socialas protegisson pereu sei rotas aerianas pus importantas.
Ivernacion
Per leis abelhas socialas, diferenteis estrategias existisson per assegurar la reproduccion ò lo mantenement de la colonia. En la màger part deis espècias, leis obrieras morisson e lei rèinas dèvon tanben trobar un abric e ivernar. Per exemple, es lo cas dei bordons (Bombus). Dins aquò, dins certaneis abelhas eusocialas coma Apis mellifera ò Apis cerana, leis obrieras passan l'ivèrn e demòran activas en despiech dau freg. Per aquò, la colonia fòrma un rasin a l'entorn dei rèinas. Aquò permet de produrre de calor e de s'aparar còntra de temperaturas fòrça negativas. Pasmens, necessita de resèrvas de mèu importantas per norrir la colonia e una bòna organizacion per remplaçar regularament leis abelhas plaçadas a la periferia.
Predators
En despiech de la proteccion ofèrta per son anar pròche dei vèspas, leis abelhas an plusors predators, principalement dins leis insèctes, leis aucèus e lei mamifèrs. Lei larvas e lei resèrvas de mèu son tanben l'objècte d'atacas.
Leis autreis insèctes representan probable la menaça pus importanta car pòdon decimar leis adultes e lei larvas siá per se norir elei siá per provesir de manjar ai sieunas larvas. Un exemple celèbre en Occitània es aqueu dau cabridan asiatic (vespa velutina) que chapla lei bruscs d'abelhas domesticas per alimentar sa progenitura amb una farineta de torax d'obrieras. Mai d'una espècia de vèspas ataca tanben lei butinejairas per lei portar dins son nis e i pondre un uòu. L'abelha serà alora devorada per la larva après l'espelida. Enfin, entre leis autreis insèctes predators, se pòdon citar lo prègadieu, la libellula ò la familha dei Philantus. Leis aranhas — que fan pas partida deis insèctes — son pereu susceptiblas de manjar d'abelhas.
Regardant leis aucèus, i a quauqueis espècias especializadas dins la caça ais abelhas (e ai vèspas) coma lo vespier qu'es en partida immunizat còntra lei ponheduras. D'autreis aucèus manjan d'abelhas mai an un regime alimentari pus variat e pòdon tanben caçar d'autreis insèctes. Per exemple, es lo cas dei darnagàs ò deis arendolas. Leis indicators e lei rapaç dau genre gòira rossa atacan dirèctament lei bruscs per devorar lei larvas, lo mèu e mai la ciera. Enfin, entre lei mamifèrs, certanei tais, especialament lo ratèu, pòdon atacar lei bruscs per manjar lei resèrvas de mèu. Leis ors pòdon de còps adoptar un comportament similar.
Apicultura
L'apicultura es una branca de l'agricultura que consistís a tenir de colonias d'abelhas per esplechar lei produchs dau brusc, principalament lo mèu. Apareguda tre la Preïstòria, foguèt practicada sus totei lei continents e mai d'un trentenau d'espècias foguèron dmoesticadas per aquela activitat. En particular, se pòdon citar Apis mellifera en Euròpa, Apis cerana en Asia e divèrsei Melipona en America. En mai d'aquò, lei bruscs de certaneis espècias demoradas fèras coma Apis dorsata foguèron, e son totjorn, tanben de còps esplechats.
Uei, l'apicultura utiliza sustot Apis mellifera qu'es la pus productiva deis abelhas de mèu. Son airau de difusion es donc vengut mondiau e plusors sosespècias son aparegudas a partir dei manipulacions deis apicultors. Dins aquò, Apis cerana es totjorn utilizada dins sa region d'origina qu'es lo Sud-Èst Asiatic, sovent en parallèl d'Apis mellifera.
Per protegir sei colonias, leis apicultors utilizan sovent de bruscs artificiaus. Lo modèl pus eficaç es aqueu dau quadre mobil inventat en 1844 per Charles Paix Debeauvoys (1797-1863). Provesís dirèctament un espaci adaptat a l'installacion deis alveòls e permet de retirar aisament lo mèu. Lo brusc pòu èsser rapidament desplaçat per lo portar vèrs una zòna ambé mai de flors e dòna una bòna proteccion còntra lo freg ivernenc. Pasmens, dins mai d'un país, existisson totjorn de bruscs mens sofisticats que retrason a una sosta naturala. Per exemple, lo concèpte pus simple es d'utilizar un tronc vuege que sa partida superiora es tapaca amb una pèira.
Declin dei populacions d'abelhas
Dempuei la fin dau sègle XX, lei populacions d'abelhas d'Euròpa e d'America dau Nòrd son a declinar d'un biais accelerat amb un taus de disparicion dei colonias que pòu agantar 90% dins lei cas pus extrèms. Lo meteis fenomèn toca tanben leis espècias solitàrias mai la proporicion de disparicion es mau coneguda. L'origina d'aqueu declin es encara mau explicada mai l'usatge de certanei pesticidas sembla sa causa premiera. La degradacion de l'environament, l'aparicion de malautiás novèlas (especialament de parasitas) e l'arribada d'espècias invasivas (coma lo cabridan asiatic) semblan d'èsser de factors segondaris que pòdon localament agravar la situacion.
Marquigny
es una comuna francesa del departament de las Ardenas e de la region del Grand Èst.
Geografia
Un tribun del nom de Marqus i auriá fondat aquel vilatge al mièg de la campanha... Charlemagne I i auriá ganhat una batalha sus la nautor del pòble... Una glèisa i aguèt bastit en remembrar d'aquela batalha... Glèisa #que #pèrdre la siá campana pendent la Primièra Guèrra mondiala per ne far un canon.
Un tribun du nom de Marqus aurait fondé ce village au milieu de la campagne... Charlemagne y aurait gagné une bataille sur le haut du village... Une église fut construite en souvenir de cette bataille... Église qui perdit sa cloche durant la Première Guerre mondiale pour en faire un canon.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Treças
Treças (Tresses en francés) es una comuna bordalesa de Guiana, lingüisticament gascona, administrada per lo departament de Gironda e la region de Novèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Machault (Ardenas)
Machault es una comuna francesa del departament de las Ardenas e de la region del Grand Èst.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Machault E la Primièra Guèrra mondiala
Lo 1er en setembre 1914, lo vilatge i aguèt traversat per una part de la 22e Division d'Infanterie #que batiá en jubilacion coma la rèsta de l'Armada francesa. Aquela division i aviá ja combatut a Maissin (Belgica) (a 25 km al nòrd-es de Bouillon) lo 22 d'agost de 1914 de contunh a Chaumont-Saint-Quentin, vilatge vesin de Thelonne en lo massís de la Marfée, lo 27 d'agost. Après aver-i transitat per Attigny e Pauras, la mitat de la division (es-a dire la 44ème Brigada compausada del 19ème Regiment d'Infanterie de Brèst e del 118ème Regiment d'Infanterie de Kemper) va stationner a Leffincourt los 31 d'agost e 1 en setembre ont lo 118ème RIGUDAS recep un renfort de 800 òmes, #çò qu'en dicha longa sus las pèrdas patidas los jorns precedents (en 1914, un regiment compte 3400 òmes). Abandonatz Leffincourt lo 1 en setembre a 16 oras per arribar a, a 22 oras, Saint-Hilaire-lo-Pichon après aver-i traversat Machault, Saint-Etienne e Saint-Pierre a Arnas. Machault Patís a aquela escasença un bombardement #que #parlar d'incendis e de las destruccions en lo Nòrd del pòble, pòble ont los Alemands faguèron la siá intrada lo 2 de setembre 1914. L'aucupacion durèt fins al 11 d'octòbre 1918.
Lo aviation s'es fòrça desvolopada e, d'instrument d'observacion, es vengut egalament arma de bombardement. Machault Es aital arribat a e los Alemands decidisson de ne deslotjar lo centenat de civils restants. Lo 6 de junh de 1917, partisson per estapas pel Nòrd dels Ardennes de contunh, per la familha Simon, en Belgica.
Abans lo évacuation forçosa de Machault (6 de junh 1917), decidida pels Alemands, la populacion del pòble - #que comptava 550 abitants al recensement de 1911- èra pas mai que de 125 personas. Mai dels ¾ dels abitants avián ja abandonat lo sieu ostal per emprene un èxode davant l'avançada de las tropas alemandas. Una bona soixantaine d'òmes avián mobilizat e avián pres los sieus regiments, tretze perdèron la vida al combat e divèrses tornaràn mutilèsse (Léon Piérot #que viviá la granja Vaudé sul luòc de la comuna es vengut aveugle) o en portant de sequèlas de las siás feridas.
De Març en Julhet 1918, una sèria d'ofensivas alemandas, destinadas a metre finala a la guèrra abans l'arribada massiva dels Americanes, fracassa. Las contra-ofensivas aliadas permetèron la desliurança d'una fòrça granda part dels territòris ocupats. Sommepy I aurà liberat lo 27 de setembre mas lo Blanc Mont i aurà pas conquistat pels Americanes, appuyés per la 21° division francesa, que las 4 e 5 d'octòbre. Sant Etienne, 4 quilomètres mai bas, serà pas totalament liurat que lo 10 d'octòbre après severs combats. Machault I aurà liberat lo 11 pels Americanes de la 36° division VOS e los Franceses de la 7° division #que i aviá compausat de regiments reclutant sus París e las regions de Chartres, Alençon e Argentan. Los Franceses se trobavan a 100 mètres aperaquí de l'intrada del pòble, costat Cauroy, mas aquel son las tropas americanas (en provenent del Tèxas e del Oklahoma) #qu'an dintrat dins las nòstras carrièras per ne caçar los Alemands. Los primièrs Machaulais a tornar dins lo pòble lo #far dempuèi lo 18 d'octòbre, d'unes autres pas los en prenent #qu'en febrièr 1919.
Machault et la Première Guerre mondiale
Le 1er septembre 1914, le village fut traversé par une partie de la 22e Division d’Infanterie qui battait en retraite comme le reste de l’Armée française. Cette division avait déjà combattu à Maissin (Belgique) (à 25 km au nord-est de Bouillon) le 22 août 1914 puis à Chaumont-Saint-Quentin, village voisin de Thelonne dans le massif de La Marfée, le 27 août. Après avoir transité par Attigny et Pauvres, la moitié de la division (c'est-à-dire la 44ème Brigade composée du 19ème Régiment d’Infanterie de Brest et du 118ème Régiment d’Infanterie de Quimper) va stationner à Leffincourt les 31 août et 1 septembre où le 118ème RI reçoit un renfort de 800 hommes, ce qui en dit long sur les pertes subies les jours précédents (en 1914, un régiment compte 3400 hommes). Ils quittent Leffincourt le 1 septembre à 16 heures pour atteindre, à 22 heures, Saint-Hilaire-le-Petit après avoir traversé Machault, Saint-Etienne et Saint-Pierre à Arnes. Machault subit à cette occasion un bombardement qui causa des incendies et des destructions dans le Nord du village, village où les Allemands vont faire leur entrée le 2 septembre 1914. L’occupation va durer jusqu’au 11 octobre 1918.
En avril 1917, l’Armée française entreprend l’offensive du Chemin des Dames entre Soissons et Berry au Bac (16 Avril 1917, jour où tomberont deux Machaulais, Henri Danneaux et Albert Soudan). Le lendemain, les Monts de Champagne (Nauroy, Moronvilliers) seront attaqués à leur tour.
L’aviation s’est beaucoup développée et, d’instrument d’observation, est devenue également arme de bombardement. Machault est ainsi atteint et les Allemands décident d’en évacuer la centaine de civils restants. Le 6 juin 1917, ils partent par étapes pour le Nord des Ardennes puis, pour la famille Simon, en Belgique.
Avant l’évacuation forcée de Machault (6 juin 1917), décidée par les Allemands, la population du village - qui comptait 550 habitants au recensement de 1911- n’était plus que de 125 personnes. Plus des ¾ des habitants avaient déjà abandonné leur maison pour entreprendre un exode devant l’avancée des troupes allemandes. Une bonne soixantaine d’hommes étaient mobilisés et avaient rejoint leurs régiments, treize allaient perdre la vie au combat et plusieurs reviendront mutilés (Léon Piérot qui habitait la ferme Vaudé sur la place de la mairie est devenu aveugle) ou portant des séquelles de leurs blessures.
De Mars à Juillet 1918, une série d’offensives allemandes, destinées à mettre fin à la guerre avant l’arrivée massive des Américains, échoue. Les contre-offensives alliées vont permettre la libération d’une très grande partie des territoires occupés. Sommepy sera libéré le 27 septembre mais le Blanc Mont ne sera conquis par les Américains, appuyés par la 21° division française, que les 4 et 5 octobre. Saint Etienne, 4 kilomètres plus bas, ne sera totalement délivré que le 10 octobre après de sévères combats. Machault sera libéré le 11 par les Américains de la 36° division US et les Français de la 7° division qui était composée de régiments recrutant sur Paris et les régions de Chartres, Alençon et Argentan. Les Français se trouvaient à 100 mètres environ de l’entrée du village, côté Cauroy, mais ce sont les troupes américaines (provenant du Texas et de l’Oklahoma) qui sont entrées dans nos rues pour en chasser les Allemands. Les premiers Machaulais à revenir au village le firent dès le 18 octobre, d’autres ne les rejoignant qu’en février 1919.
N'en abril 1917, l'Armada francesa empren l'ofensiva del Camin de las Madamas dintre Soissons e Berrí al Bac (16 d'Abril 1917, jorn ont queiràn dos Machaulais, Henri Danneaux e Albert Sodan). L'endeman, los Monts de Champagne (Nauroy, Moronvilliers) auràn atacat a lo sieu torn.
Bérelles
Bérelles es una comuna francesa del departament del Nòrd e de la region dels Nauts de França. Sa populacion en èra de 0 abitants.
Istòria
Lo vilatge es lo ancià fief dels senhors de Bérelles.
Le village est l'ancien fief des tracion==
Filain (Aisne)
Filain es una comuna francesa del departament d'Aisne e de la region de Picardia.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Richard R. Schrock
Richard Royce Schrock (n. en 1945) es un quimista american. A recebut lo Prèmi Nobel de Quimia en 2005.
Bermicourt
Bermicourt es una comuna francesa, situada dins lo departament del Pas de Calais e la region del Nòrd-Pas de Calais.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Colleville-sur-Mer
Colleville-sur-Mer es una comuna normanda, situada dins lo departament de Calvadòs e la region de la Bassa Normandia.
Fontjoncosa
Fontjoncosa (Fontjoncouse en francés) es una comuna lengadociana, situada dins lo departament d'Aude e la region d', ancianament de Lengadòc-Rosselhon.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
Las fòrmas ancianas son Villare eremum… que vocant Fontes… in villa Fontejoncosa, en 795 (villa « granda proprietat agricòla » ---> pren pauc a pauc lo sens de « vilatge »), Villare Fontes, en 815, In Fonteginoso = Fontjuncoso, en 992, In Fonte Joncoso, en 1056, Castrum quod vocatur Fonte Joncoso, en 1106, Fontjonquiosa…, Fontjoncoisa, en 1121-1149, Villa de Fontibus seu Sancta Maria de Fonte, en 1127, Funt junchusa, en 1156, Castrum de Fonte Juncoso, en 1157, Fontjonchosa, en 1160, In Fonte Joncoso, en 1161, Font Jancosa, en 1196, De Font Jonchoso , en 1196, Fongoncouze, en 1595, Fontjoncouze, en 1781. Lo sens del nom es « font ont i a de joncs ». Cf. Jonquièras, comuna que tòca Fontjoncosa.
Sepvigny
Sepvigny es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mòsa e la region de Lorena.
Geografia
Comuna situada a qualques 6 quilomètres al sud de Vaucouleurs, en la vallée de la Meuse en naissent, aquela localité e en particulara la glèisa fortificada de Sepvigny merita lo détour.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Sepvigny (in Saviniaco), Nomenat egalament Savigny sus las mapas de Cassini, figura entre los bens donats, cap a 627, a Teutfride, avesque de Toul, per Dagobert, rei de Austrasie. En 1051, lo pape Léon IX, en la bulle de confirmation de la abbaye de Poussay, desgrana la mitat de la glèisa de Sepvigny.
Sepvigny (in Saviniaco), nommé également Savigny sur les cartes de Cassini, figure parmi les biens donnés, vers 627, à Teutfride, évêque de Toul, par Dagobert, roi d'Austrasie. En 1051, le pape Léon IX, dans la bulle de confirmation de l'abbaye de Poussay, énumère la moitié de l'église de Sepvigny.
Chaumesnil
Chaumesnil es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Auba e la region de Champanha-Ardena.
Bettegney-Saint-Brice
Bettegney-Saint-Brice es una comuna francesa, situada dins lo departament dels Vòges e la region del Grand Èst.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Lo nom del vilatge a testificat dempuèi 1492. Bettegney-Saint-Brice dépendait de la distincion e prévôté de Ubexy e del bailliage e banc reial de Épinal, de contunh del bailliage de Encants dempuèi 1751. A l'esperital, la municipalitat dépendait del doyenné de Jorxey.
Le nom du village est attesté dès 1492. Bettegney-Saint-Brice dépendait de la seigneurie et prévôté d’Ubexy et du bailliage et siège royal d’Épinal, puis du bailliage de Charmes dès 1751. Au spirituel, la commune dépendait du doyenné de Jorxey.
Silmont
Silmont es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mòsa e la region de Lorena.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Robert H. Grubbs
Robert Howard Grubbs (1942 – 2021) es un quimista american. A recebut lo Prèmi Nobel de Quimia en 2005.
Jacques Polieri
Un artista davancièr
Sas realizacions van del mai abstract al mai mediatic. Dempuèi 1980, faguèt una seriá d'espectacles multimèdias completada par de videotransmissions intercontinentalas (imatges generats par ordinators e projetadas sus ecrans gegants, ologramas…).
Creator d’una scenografia modèrna, inventèt de luòcs scenics de concepcion revolucionària, coma un « teatre de scènas anularas » per l'ostal de la cultura de Grenòble en 1968, lo « teatre del movement total » de l’Exposicion universala d’Osaka en 1970 e de « jòcs de comunicacion vidèo » per una carrièra dels Lesers als Jòcs Olimpics d'estiu de 1972.
Teorician, publiquèt entre autres Scenografia novèla, (ed: Architecture d’aujourd’hui) e  Scenografia-Semiografia e Jòc(s) de comunicacion (ed:éditions Denoël). Sas recèrcas o concepcions concernisson un champ larg de l’audio-vidèo e de la misa en espaci de l’acte de ficcion. Sos projèctes per l’internet, o per diferents malhums, esprovan fòrça prejutjats e tresviran lo fondament del genre e del luòc de representacion.
Bibliografia critica
Polieri, une passion visionnaire, de Michel Corvin, ed. Adam Biro, 1998 - ISBN 2-87660-206-7 -
La Ròca Timbaud
La Ròca Timbaud (Laroque-Timbaut en francés) es una comuna agenesa situada dins lo departament d'Òut e Garona e la region de Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
La prononciacion es [la'rrɔkɔ tiŋ'baw]. Las fòrmas ancianas son : las parrochias de las gleysas de Nostra Donna Sancta Maria de Puch de Larroqua en 1270, castrum de Rupe Theobaldi cum suis parrochiis, en latin, en 1271, prope Rupem Teobaldi, en latin, al sègle XIII, parrochia Rupe Theobaldi et Beate Marie de Podio, en latin, al sègle XIII, ''eccl. de la Rocathimbaule al sègle XIII, parr. S. Marie de Podio prope Rocauthibauldi, en latin, al sègle XIII, de Ruppe Teobaldi, en latin, en 1293, castrum Rupes Theobaldi, en latin, en 1307-1317, capella rupis Theobaldi en 1326, eccl. Beate Marie de Podio alias Rupis Theobaldi, en latin, La Roca Thimbault al sègle XIV, ecclesia B. Maria de Rupetheobaldi'', en latin, al sègle XVI o XVII.
Segon Dauzat, lo primièr element es lo prelatin *rocca, [absent del latin classic, aquí perqué los escribas ne donan sovent la traduccion rupes]. Ròca prenguèt lo sens de « puèg, tuca, mont rocassós », puèi de « castèl fòrt bastit sul puèg », puèi de « castèl fòrt, fortalesa ». Lo segond element es un nom d'òme.
Negre e Astor citats per Bénédicte Boyrie-Fénié, precisan que la vila tresplomba una comba escalabrosa. Lo nom de persona es Tibaud, puèi atraccion de l'occitan timbal.
Dins la practica locala lo determinant Timbaud es pas utilizat. Bénédicte Boyrie-Fénié accèpta las solucions precedentas. Lo nom germanic [latinizat en] Theo(de)baldus foguèt benlèu influenciat pel mot timbal.
En realitat, i a benlèu una explicacion intèrna. Lo nom *Titbaud [tib'baw] o [tid'baw], riscant de pèrdre la primièra consonanta del grop, renforcèt son articulacion en lo mudant en (-m)b- per una sòrta de dissimilacion. Lo grope consonantic -mb- es plan mai solide e de melhor articular que -bb- o -db-. La solucion pus generala es l'amudiment del primièr element del grop consonantic : Tibal(d), Tibau(d), mès a cada amudiment i a de resisténcias. Una prova d'aquela tendéncia locala a refusar l'amudiment de l'oclusiva que precedís b es la curiosa fòrma del tèxte de las Costumas, Tigbaut, tanlèu lo sègle XIII. Coma las latinizacions de l'epòca son en Theobald-, podèm pas dobtar qu'aquela grafia respècta mai o mens fidèlament la realitat fonetica.
Istòria
Glèisa de Santa Maria del Puèg (anc.) de la Ròca, de Sent German, de Sent Pèir d'Aurival (anc. Auretval).
La Sèrra (Òlt e Garona)
La Sèrra (Lasserre en francés) es una comuna gascona d'Agenés situada administrativament dens lo departament d'Òut e Garona e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
La prononciacion es [la 'sɛrrɔ]. Las fòrmas ancianas son : alandus nomine Serra, en latin, en 1076, decima Sancti Laurentii de La Serra au sègle XIII, Calignac en 1286, decima de La Serra prope Montem Crapelli, en latin, au sègle XIII.
Segon Dauzat, lo nom ven deu prelatin serra, « montanha alongada ».
Negre, citat per Bénédicte Boyrie-Fénié, explica lo gascon sèrre (s'ageish de sèrra), femenin, com « hautor, tuc, mont non rocós ». Astor, tanben citat per B. Boyrie-Fénié, distingueish lo masculin sèrre, derivat de l'arrasic preindoeuropèa ser-, e lo femenin sèrra, inspirat de sèrra, « arresèga », deu latin serrare, que representa pas necessàriament tucs « dentats ».
Bénédicte Boyrie-Fénié precisa que la sèrra es un relèu alongat « caracteristic d'aqueth sector de la vath de Garòna ». Los geografes an adoptat lo mot com tèrme generic, per exemple per las Sèrras d'Agenés. Lo mot sèrra es pas totjorn utilizat au sens de « relèu alongat » en Gasconha. La Sèrra es pas clarament sus ua tuca alongada, mes n'i a ua plan caracterizada au nòrd-èst.
Saint-Martial-de-Mirambeau
Saint-Martial-de-Mirambeau es una comuna francesa, situada dins lo departament de Charanta Maritima e la region de Novela Aquitània, ancianament de Peitau-Charantas.
La Sèrra (Òlt e Garona)
Toponimia
Dens aquera encontrada au sud de Nerac, tanlèu la fin deu sègle XI, r- iniciala hòrta es prononciada [R] com en francés, au lòc que r intervocalica garda sa prononciacion « rotlada », atau com en provençau e en portugués. La prononciacion [rr] es recomandada.
Saint-Martial-de-Mirambeau
Comunas vesinas
400px|gaucha||Distanças e posicion relativa
Canteleu
Canteleu es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Sèina Maritima e la region de la Nauta Normandia.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Antòni Rivals
Antòni Rivals (Tolosa, batejat lo 12 de març de 1667 - Tolosa, 11 de decembre de 1735 foguèt un pintor occitan. Aqueste pintor oficial de Tolosa èra retraitista de talent de la societat tolosenca del sègle XVIII, e un dessenhaire fecond.
Biografia
Antòni Rivals comencèt sa formacion dins lo talhièr de son paire, Joan Pèire Rivals, arquitècte e pintre de l'ostal de vila de Tolosa. Recebèt sa formacion iniciala de l'escultor Marc Arcis e del dessenhaire Ramon Lafaga. Pendent son ensenhament artistic, s'interessèt subretot a l'estudi de las òbras classicas e de las òbras dels mèstres italians de sensibilitat barròca.
thumb|Inscripcions d'una tomba antica de Sant Líser (Arièja), colleccion d'Antòni Rivals
Son òbra
Ric dels ensenhaments que recebèt, a Tolosa, a París e a Roma, creèt un estil original e variat, influenciat per l'art barròc, l'art classic, las tradicions picturalas del sègle XVII e l'eretatge de las escòlas italianas. Per exemple, lo subjècte de la pòrta de l'apoticari del convent dels Cordelièrs, un òme amb son mortièr, es lo meteis qu'una anciana mirondèla pintada, Lo Trissaire de pebre (en italian Il Pestapepe), tradicionalament atribuida al pintre italian Melozzo da Forlì (Pinacotèca de Forlì).
Faguèt una sintèsi personala brilhanta e tresvirèt la vida artistica tolosenca, fasent la causida d'una estetica plan virada cap al sègle XVII, resistent a las innovacions de la pintura parisenca. Son influéncia, ajudada per sa posicion oficiala, li permetèt d'influenciar a son torn tota una generacion d'artistas del sègle XVIII, provoquèt una unitat artistica que foguèt la marca de l'escòla de pintura tolosenca.
Aprèp sa mòrt, son òbra foguèt perpetuada per d'illustres disciples coma Guilhèm Cammas o Pèire Subleiras. Mas al començament del sègle XIX, foguèt oblidat pendent mai de cent ans e tornèt èsser vertadièrament descobèrt a partir dels ans 1940.
Fère-en-Tardenois
es una comuna francesa del departament d'Aisne e de la region de Picardia.
Geografia
Fère-En-Tardenois se situa entre París e Rems  e es desservie pel autoroute de l'Èst. La municipalitat es de Castell-Thierry e  de Soissons.
Es egalament desservie per la linha SNCF Apòstes-Rems dempuèi l'estacion de l'Èst.
Lo Ourcq, #que la font se'n situa a solament qualques quilomètres de Fère-en-Tardenois, travèrsa la vila.
Fère-en-Tardenois se situe entre Paris (100 km) et Reims (50 km) et est desservie par l'autoroute de l'Est. La commune est à 22 km de Château-Thierry et 25 km de Soissons.
Elle est également desservie par la ligne SNCF Paris-Reims depuis la gare de l'Est.
L'Ourcq, dont la source se situe à seulement quelques kilomètres de Fère-en-Tardenois, traverse la ville.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Lo castèl de Fère-en-Tardenois i aguèt bastit de 1206 a 1260 per Robert de Dreux, pichons-fils de Louis VI lo Gròs, rei de França. #Aperténer dins lo primièr ostal Valís-Orléans, Valís-Angoulême. En 1528, La maire de François E la #ofrir al connétable Anne de Montmorency per lo sieu matrimòni. Aquel o #far transformar, #far bastir en particular lo sieu grand pont cobèrt, atribuit al architecte Jean Bullant. La Corona lo confisqui après lo suplici de Henry de Montmorency. A retut pauc après a Charlotte de Montmorency, esposa del Prince de Condé. Passa doncas a la branca cadette de las Condé, las princes de Contatz, e pel continuament al pòrti de Orléans, paire de Philippe Egalitat. Aquel darrièr lo démolit en partida en 1779 per far de la popularité e ne vend las matériaux e los mòbles. Los sieus créanciers s'apoderan de la rèsta e lo vendon als enchères, a París en 1793. Los combats pendent la guèrra de 14-18 an pas gaire estalviats la comuna. En testifica un cementèri VOS situat a l'Èst, en sortint de la vila. Los combats dels 25 e 26 de julhet #èsser particularament violentes. Aqueles #permetre un net recul de la tèsta alemanda, de près de 15 quilomètres, en los alentours de Castell-Thierry.
Le château de Fère-en-Tardenois fut construit de 1206 à 1260 par Robert de Dreux, petit-fils de Louis VI le Gros, roi de France. Il appartint à la première maison Valois-Orléans, Valois-Angoulême. En 1528, La mère de François I l'offrit au connétable Anne de Montmorency pour son mariage. Celui-ci le fit transformer, il fit construire en particulier son grand pont couvert, attribué à l'architecte Jean Bullant. La Couronne le confisque après le supplice de Henry de Montmorency. Il est rendu peu après à Charlotte de Montmorency, épouse du Prince de Condé. Il passe donc à la branche cadette des Condé, les princes de Conti, et par la suite au duc d'Orléans, père de Philippe Égalité. Ce dernier le démolit en partie en 1779 pour faire de la popularité et en vend les matériaux et les meubles. Ses créanciers s'emparent du reste et le vendent aux enchères, à Paris en 1793. Les combats durant la guerre de 14-18 n'ont guère épargnés la commune. En témoigne un cimetière US situé à l'Est, au sortir de la ville. Les combats des 25 et 26 juillet furent particulièrement violents. Ceux-ci permirent un net recul du front allemand, de près de 15 kilomètres, dans les alentours de Château-Thierry.
John B. Fenn
John Bennett Fenn (1917-2010) es un quimista american. Recebèt lo Prèmi Nobel de Quimia en 2002.
Semalens
Semalens (Sémalens en francés) es una comuna lengadociana situada dins lo departament de Tarn e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Geografia
La comuna es situada sus Agot e Sòr, que travèrsa lo centre del vilatge, a 12 km a l'oèst de Castras. Es vesina de las comunas de Vièlhmur, Frejavila, Cambonet de Sòr, e Sant German dels Prats.
Toponimia
Semalens seriá un nom d'origina germanica, format de Semela, del grèc Ζεμελώ, nom de divinitat frigiana, e del sufixe germanic -ing, indicant une proprietat, donant «lo Domeni de Semele». Semelingus èra citat al començament del sègle IX, puèi Semalenx en 1277. En general, se cal malfisar dels sits de competéncia toponimica limitada, encara mai quand prepausan un equipatge tant improbable coma una divinitat grèga e un sufixe germanic !
Las atestacions datadas precedentas semblan sortir de la Toponymie générale de la France d'Ernèst Negre, que prepausa pus normalament un nom de persona germanic Siemel, associat al sufixe -ingos. Dauzat e Rostaing, que fornisson pas cap d'atestacion, postulan lo nom d'òme germanic *Samilo, de Samo, amb sufixe -ing.
Loís-Casimir Teyssier
Loís-Casimir Teissièr (en francés Louis-Casimir Teyssier), nascut lo 25 d'agost de 1821 a Albi ont morís en novembre de de 1916, foguèt un militar e felibre occitan.
Karl Barry Sharpless
Karl Barry Sharpless (n. en 1941) es un quimista american. A recebut lo Prèmi Nobel de Quimia en 2001.
Loís-Casimir Teyssier
Guèrra de Crimèa
Teyssier Participa a la guèrra de Crimèa coma luòctenent, e après coma capitani. Lo 8 de setembre de 1855, es ferit durant l'assaut de Sebastopol d'una esclat de pèira al cap, d'un còp de fuòc a la man drecha, e d'un bolet de canon a la cuèissa drecha. Es fach presonièr de guèrra e tòrna de Crimèa lo 15 de decembre de 1855.
Campanha d'Itàlia (1859)
Mes a la 98au de linha, fa la campanha d'Itàlia a la batalha de Montebello lo 1859. Es tocat per una bala que li travèrsa lo pitrau.
Comandant de la ciutadèla de Bitche lo 1870-1871
Passa posteriorament al 78au de linha coma cap de batalhon, e après dins l'estat màger de las Plaças per feridas lo 9 de julhet de 1870, coma comandant de la ciutadèla de Bitche. Mòstra ailà la siá granda tenacitat, en fasent lo sètge de la ciutadèla de Bitche pendent sèt mes amb mens de 3 000 òmes contra 20 000 prussians e bavaresos plan equipats, estacionats tot entorn de la vila. Segon las siás pròprias paraulas, es resolgut a aver lo luòc « fins a la fin ! » Pas ret las armas mas jos òrdre del govèrn francés en març de detlo 1871.
Fin de carrièra militar
En comandant de 1er classa del luòc de Marselha lo 19 de mai de 1871, Teyssier espèra acabar la carrièra dins aquela vila e se prepara a una installacion definitiva. Sens èsser consultat, es nomenat lo 27 de mai de 1872 comandant de 1èra classa al fòrt de Vincennes.
Retirada albigesa
Acaba la vida a Albi, la siá vila natala, ont se erigeix una estatua en onor sieu. Ven president de la Societat dels Arts e Bères arts del Tarn e publica lo 1913 un recuèlh de Contes en occitan (que nomena "lenga albigesa").
Mars-sous-Bourcq
es una comuna francesa del departament de las Ardenas e de la region del Grand Èst.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
William Standish Knowles
William Standish Knowles (1èr de junh de 1917) es un quimista american. Recebèt lo Prèmi Nobel de Quimia en 2001.
Nernier
Nèrniér en arpitan (Nernier en francés) es una comuna arpitana de Savòia, situada dins lo departament de la Nauta Savòia e la region de Ròse-Aups.
Geografia
Accès : dempuèi Annemasse, prene la direccion de Thonon-las-Bains fins a Douvaine, de contunh fins a Nernier en transeünt per Messery. thumb|left|250px|Lo "Savoie" abandona lo pòrt de Nernier
La commune est riveraine du lac Léman sur sa rive sud. Elle est située entre Yvoire et Messery.
Accès : depuis Annemasse, prendre la direction de Thonon-les-Bains jusqu'à Douvaine, puis jusqu'à Nernier en passant par Messery. thumb|left|250px|Le "Savoie" quitte le port de Nernier
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Al Mièja Edat, las tropas bernoises an assiégé e preses lo bourg.