cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Revolucion
Sègle XVIII
Aqueste sègle es d'en primièr aquel desvelopament del maquinisme, que los istorians donan lo nom de revolucion industriala. Aqueste fenomèn foguèt pas premeditat, se bastiguèt de biais improvizat seguent las descobèrtas scientificas e de las invencions tecnicas, fasent dintrar l'umanitat dins çò que se nomena abitualament "la modernitat" : los individús se presentan coma "autonòmas", "emancipats", mèstres de lors destins, lo desvelopament de la sciéncia e de la tecnica los invita a relativizar sempre mai las valors qu'èran las lors dempuèi de sègles e qu'èran menadas per la crestientat. Los incita remandar sempre mai luènh las limitas de la natura, a se crear un mitan sempre mai "tecnicizat" (faiçonat per la tecnica): l'aglomeracion urbana, los camins de fèrre que percorrisson los camps, las usinas. Alara, devon inventar de novèlas valors, a la plaça de las valors crestianas, coma per justificar aqueste cambiament. La primièra d'entre elas es "lo bonaür". Lo tèrme es pas novèl mas, dins lo contèxte, pren un sens inedit, aqueste de "confòrt material". Existí al sègle XVIII pas cap de "teoria revolucionària" mas, sglon Jacques Ellul, "l'ideologia del bonaür constituís lo ferment de totas las revolucions de venir".
Miquel-Lluís Muntané
De son òbra, la critica n'a destacada sa capacitat de soscar sus la condicion umana en tot partir d'una observacion minuciosa dels detalhs. Aquò, junhit a una coneissença prigonda de la lenga e dels recorses literaris, lo fan l'una de las votzes poeticas mai suggestivas de la siá generacion.
Revolucion
Adam Smith
Dins la mesura ont se considèra lo liberalisme economic coma una "revolucion conservatritz", unes escrits de son fondator, lo filosòf economista escossés Adam Smith, pòdon retrospectivament prene una valor de manifèst. Dins sa Teoria dels sentiments morals, Smith estima que, del fach que los interesses particulars se concilian "naturalament" amb l'interès collectiu, la libertat daissada a cadun de perseguir son interés particular favoriza lo progrès material de l'ensemble de la societat. Es perque, conclutz, "las leis an per tòca la reerca del bonaür individual al meteis temps qu'aquela del bonaür collectiu".
Sègle XIX
La Revolucion francesa avent menat en França a l'instauracion de l'Empèri puis la restauracion de la monarquia; la revolucion industriala generant ela lo proletariat e un desvelopament exponencial de las inegalitats socialas, diferents pensaires se demandan cossí la societat poiriá sortir de çò que consideravan coma una androna. Sus aqueste registre, Karl Marx apareis coma lo pensaire mai fecond; aqueste, de segur que l'influéncia serà mai importanta e mai durabla.
Alexis de Tocqueville
La primièra analisi critica del fenomèn revolucionari emana de l'istorian francés Alexis de Tocqueville. Dins son ensag L'Ancian Regim e la Revolucion publicada en 1856, considèra pas la Revolucion francesa coma una trencadura mas coma lo compliment d’un procediment engatjat dempuèi de sègle e que l’acabament es la centralizacion de l’Estat. Quitament se Toqueville tracta pas que de la Revolucion francesa, sas especulacions permeton de rebatre la multiplicitat dels paramètres entrant en jòc dins tot procediment revolucionari. Es que que siá lo sol autor que menciona Bernard Charbonneau dins son voluminós obratge L'Estat, soslinhant tanben lo caractèra l'encòp actual e sintetic de sa critica.
Karl Marx
Lo primièr grand teorician de la revolucion es lo filosòf alemand Karl Marx. Segon el, la revolucion deu s'atacar a dos enemics : las infrastructuras economicas, autrament dich, l'aparelh de produccion, e l'Estat, ambedos que son dins las mans d'una classa sociala (la borgesiá) que se'n serví per assegurar sa dominacion sus una autra (le proletariat).
"L'industria modèrna considèra pas jamai definitiu lo mòde actual d'un procediment. Sa basa es donc revolucionària. Amb lo mejan de maquinas, de procediments quimics e d'autres mejans, tresvira las foncions dels trabalhadors e las combinasons socialas del trabalh, qu'arrèsta pas de revolucioanar la division establida.
Citant aqueste passatge, Ellul fa remarcar que Marx a plenament consciéncia del fach que lo regim capitalista crea las condicions propicis a l'aplicacion de la sciéncia e de la tecnica dins l'esfèra de la produccion.
En 1871, comentant la Comuna de París, Marx escriu:
Mantuns còps dins son òbra, Ellul regreta qu'es pas aquesta radicalitat que los marxistas retendran mai tard de Marx mas lo concèpte de lucha de las classas qu'èra de segur pertinent a son epòca mas que l'es pas mai al sègle XX del fach qu'es pas mai lo trabalh uman qu'es creator de riquesa mas la tecnica.
Los marxistas
En agost-setembre de 1917, Lenin escriu L'Estat e la Revolucion : la doctrina marxista de l'Estat e los pretzfachs del proletariat dins la revolucion, obratge interromput pels eveniments d'octobre de 1917. Declara defendre los analisis de Marx e Engels sus la natura de l'Estat contra çò que considèra èsser una deformacion de lor pensada pels teoricians reformistas de la social-democracia que se reclaman del marxisme, subretot Kautsky. L'Estat i es analisat coma un instrument d'opression visant assegura la dominacion d'una classa sociala sus una autra dins un mòde de produccion donada.
La revolucion permanenta es un mot d'òrdre lançat per Marx puèi desvelopat per Trotsky e Parvus per designar lo procediment per que la revolucion s'arrèsta pas tan qu'a pas atengut totes sos objectius. Per Trotsky, las revolucions de nòstre temps saupriá pas s'arrestar e de realizacions nacionalas e borgesas : lo proletariat deu prene lo movement per començar una revolucion mondiala e comunista.
Los anarquistas
L'anarquisme es fondat sus la negacion del principi d'autoritat dins l'organizacion sociala e lo refús de tota constrencha institucionala. Los anarquistas volon bastir una societat sens dominacion, ont, economicament, los individús coopèran liurament dins una dinamica d'autogestion e de federalisme. L'idèa que promòvon, es "l'òrdre mens lo poder". Al vejaire dels marxistas, realizèron relativament pauc d'escrichs que se focalizan essencielament sus la practica. Es lo cas subretot de Bakonin. Mas aqueles que tenèm son extrèmament precioses, per exemple las Quinze revendicacions de Kronstadt (febrièr de 1921), que - pasmens se pòrtant subretot sus de questions fòrça practicas - pòdon prene a posteriori valor de manifèst. Defendon la libertat de paraula e de la premsa, la libertat d'associacion, la liberacion dels prisonièrs politics, lo fach d'interdire a un partit d'aver lo privilègi de la propaganda de sas idèas o de recebre la mendre subvencion de l'Estat.
Sègle XX
Après la mòrt de Marx, l'ensemble dels teoricians (que d'unes, coma Lenin e Mao, son tanben de líders revolucionaris) se prononcian al respècte de sos analisis, mai sovent per se'n reclamar, las amendar e las tornar actualizar; mai rarament per ne contestar la pertinéncia.
Hannah Arendt
Dinss son Ensag sus la revolucion, en 1963, la filosòfa americana (d'origina alemanda) Hannah Arendt (1906-1975) opausa al modèl de la Revolucion francesa e de las luchas contra la misèria, un ensemble d'eveniments qu'ensajan de fondar la libertat. D'entre aquestes eveniments, reten subretot la Comuna de París (1871), la revolucion ongresa e la revolucion americana. La figura de l'Estat es gaireben pas contestada per Arendt, e tampauc critica lo modèl de vida borgés.
Los marxians
Se nomena uèi los marxians los teoricians que, tot se reclamant de la pensada de Marx se destriant radicalament del marxisme, considerant qu'es pas qu'una ideologia d'entre las autras e ont Marx se seriá pas reconegut. Considèran que la revolucion se deu pas pus pensar en tèrmes de rapòrts de classas e de dominacion e que consistís pas mai a capvirar tal o tal sistèma; se la deu pensar en tèrmes d'alienacion. A la diferéncia dels marxistas, que contunhan de se referir al postulat de Marx que la revolucion consistís a tornar prene las aisinas de produccion, los marxians considèran que cal repensar la quita natura de la produccion, admetre que la valor trabalh es una ideologia que foguèt menada pels socialistas tot coma lo capitalistas e que'n resultèt l'ideologia de la creissença. La critica marxiana passa donc largament aquela del capitalisme e pòrta sul productivisme dins son ensemble.
Jacques Ellul
D'entre los marxians, Ellul es aqueste qu'estudia mai le concèpte de revolucion. Mas se contenta pas de l'estudiar; d'esprel prepausa un tipe novèl de revolucion. E, a partir de 1935, alara qu'aviá 23 ans e que se plaçava encara dins la movança del corrent personalista:
"Actualament, tota revolucion deu èsser immediata, es a dire que deu començar a l'interior de cada individú per una transformacion del biais de jutjar (...) e d'agir. Es perque la revolucion pòt pas mai èsser un movement de massa e un grand bolegadís (...). Es perque encara es impossible actualament de se dire revolucionari sens èsser revolucionari, es a dire sens cambiar de vida. (...) Veiràm lo vertadièr revolucionari non pas dins lo fach que prononcia un discors (...) mas dins lo fach qu'acaba de percebre los interesses de son argent. »
Ellul analisa los grands moments revolucionaris e las rasons que los menèron als resultats opausats a aquestes espreats. Tres obratges subretot fan d'el lo teorician màger de la revolucion en França: - Autopsia de la revolucion - De la revolucion a la revòltas - ''Cambiar de revolucion. L'ineluctable proletariat''.
Considèra que la revolucion "modèrna" (que Revolucion francesa es lo paradigme) es pas una revòlta avent capitat. A la diferéncia de la revòlta, viscerala e impulsiva, se pièja sus una doctrina que cerca a s’aplicar al real. A pas res de desesperat, al contrari, cerca a s’institucionalizar seguent un metòde e visa sempre un cert òrdre. E aqueste òrdre, est la constitucion estatica. Lo « destin recurrent de la revolucion », avança Ellul, es qu'es « la prise en charge d'une aspiration populaire par une classe dominante : une classe qui, au passage, n'oublie pas ses propres intérêts et qui, ce faisant, finit toujours par trahir l'impulsion populaire initiale ». « Le mouvement de l’histoire non seulement ne précipite pas la chute de l'État mais il le renforce. C’est ainsi, hélas, que toutes les révolutions ont contribué à rendre l’État plus totalitaire. » . Es perque, conclutz, « croire que l'on modifiera quoi que ce soit par la voie institutionnelle est illusoire ».
La critica qu'Ellul fa de l'Estat lo fa semblar ni a l'anarquisme (movement qu'afeciona mas que considèra coma utopista) ni al liberalisme (en que vei pas qu'una ideologia mortifèra), rason que lo politològ Patrick Troude-Chastenet lo qualifica d'inclassable e que sa recepcion demora encara pro discrèta. Çò qu'Ellul denoncia abans tot dins l'Estat, es sa massa, sa talha aclapanta al vejaire d'aqiesta de l'individú.
Guy Debord
Per Guy Debord, l’afrontament politic èst/oèst (que naís l'endeman de la Segonda Guèrra e qu'absòrba gaireben totes los intellectuals pendent al mens tres decenniás) es un fals debat. Una ideologia s'evalua pas en efièch al jutjat tal o tal discors mas de tal o tal biais de viure al quotidian. L'ideologia que demanda d'en primièr èsser combatut es comuna al capitalisme e al socialisme, es entièrament axada sul confòrt borgés e suls mejans d'i accedir (Estat, tecnica, economisme...). Nòtre mond se dich modèrne, es en realitat arcaíc que se noirís de çò que Marx nomena lo fetichisme de la mèrça: l'imens majoritat dels umans es alienada per la consomacion, totas las activitats son merchandizadas e lo mai grèu es qu'aquò sembla normal e acceptable. Es en consequéncia "revolucionari" lo fach de capvirar aquesta situacion e, per aquò, de demistificar la quita idèa de modernitat mostrant que, jos d'arguments progressistas, aquela es l'incarnacion del mai plan conformisme, la consequéncia a tèrme essent l'anestesia de tot esperit critica. La revolucion exigís de se desengatjar del mòde de vida borgesa e de las convenéncias que, al fons, justifican la societat de consomacion. Tant qu'es pas fach, lo mond es voat èsser pas qu'un espectacle.
Debord es pas lo sol a portar sul mond de la Pòstguèrra un acach desabusat mas es justament per le un acte revolucionari que d'exprimir aqueste desencantament de biais a lo convertir en elògi de la libertat : la desalienacion passa per l'analisi meninosa de l'alienacion. La revolucion se realiza pas tant pel discors que pel comportament, l'estil de vida, lo biais de veire. Exigís de gaitar la vila (la caricatura del "mond modèrne") de biais destacat, çò que Debord nomena la deriba. S'agís ensegida de crear de situacions de vida novèlas. En 1957, Debord pren una partida activa a la creacion de l'Internacionala situacionista (ebreviacion : IS), una organizacion se situant dins la filiacion de pensada d'Anton Pannekoek e Rosa Luxemburg e s'inspirant del comunisme de conselhs. Lo tèxte fondator de l'IS, le "Rapòrt sus la construccion de situacions e sus las condicions de l'organizacion e de l'accion de la tendéncia situacionista internacionala", atal comença :
"Pensam d'en primièr que cal cambiar lo mond. Volèm lo cambiament mai liberator de la societat e de la vida ont nos trabam embarrats. Sabèm qu'aqueste cambiament es possible per d'accions apropriadas. Nòstre afar es precisament l'emplec d'unes mejans d'accion, e la descobèrta de novèls, mai aisidament reconeissables dins lo domèni de la cultura e las mòrs, mas aplicats dins la perspectiva d'una interaccion de totes los cambiaments revolucionaris. Çò que se nomena la cultura rebat, mas tanben prefugura, dins una societat donada, las possibilitats d'organizacion de la vida. Nòstra epòca es caracterizada fondamentalament pel retard de l'accion politica revolucinària sul desvelopament de las possibilitats modèrnas de produccion, qu'exigisson una organizacion superiora del mond
Debord es radical e sens concession dins sos prepaus :
"La revolucion se deu tornar inventar, vaquí tot"
mas sos criticas li repròcha de se distanciar pas pro del marxisme e per exemple de se destriar pas del concèpte de lucha de las classas que jutjan despassat. Mai embarrassant encara es lo fach qu'a la diferéncia d'un Ellul, que preconiza per exemple l'ascèsi e la contemplacion, Debord s'interdís tot apròche normatiu e programatic, prepausa en particular pas cap "valor contraborgesa" sur laquelle construire la révolution. Aqueste manca contribuís en mai de rendre sa pensada inaplicabla mas a l'expausar als contresens. De fach, lo celèbre eslogan de 1968, Viure sens temps mòrt e gausir sens entravas utilza una idèa dels situationistas que la revolucion se deu menar sul plan de la vida videnta mas los liberals libertaris la tornan dins un sens estrechament edonista qu'a per consequéncia de desamorsar durablament tota critica al subjècte de la societat de consomacion.
André Gorz
L'endeman dels eveniments de Mai 68, lo filosòf francés André Gorz escriu Reforma e revolucion. Afirma per exemple : « L’avènement du socialisme ne résultera ni d’un aménagement progressif du système capitaliste, tendant à rationaliser son fonctionnement et à institutionnaliser les antagonismes de classe ; ni de ses crises et de ses déséquilibres, dont le capitalisme ne peut éliminer ni les causes ni les effets, mais qu’il sait empêcher désormais de revêtir une acuité explosive ; ni d’un soulèvement spontané des mécontents ; ni de l’anéantissement, à coup d’anathèmes et de citations, des social-traîtres et des révisionnistes. Il résultera seulement d’une action consciente et à long terme dont le début peut être la mise en œuvre graduelle d’un échelonnement cohérent de réformes, mais dont le déroulement ne peut être qu’une succession d’épreuves de force, plus ou moins violentes, tantôt gagnées, tantôt perdues ; et dont l’ensemble contribuera à former et à organiser la volonté et la conscience socialistes des classes travailleuses. » En aquò, las posicions de Gorz s'aparentan al marxisme mas, mentretant, se destrian de son ortodoxia pel fach que valorizan lo ròtle de la responsabilitat individuala. Mas la fin de sa vida es marcada per un capvirament. Dins Misèrias del present, riquesa del possible (1997) puèi L'immaterial (2003), Gorz considèra que l'evolucion recenta del capitalisme es marcada per la desapareission de la valor trabalh e per l'emergéncia de l'intelligéncia coma generatritz de riquesa. A aquesta epòca, s'interessa a la Wertkritik (critica de la valor), corrent intellectual alemand subretot representat per la revista Krisis e la personalitat de Robert Kurz, e tanben pels escrichs del sociològ e istorian american Moishe Postone. Dins los dos cas, se torna interpretar la teoria critica de Marx. Gorz considèra alara coma revolucionari tot cambiament de mòde de vida caracterizada d'una parida per una consomacion mendre d'energia, mai (e de biais corollari) per una reduccion drastica de la durada del temps de trabalh e tanben una novèla definicion complèta de la nocion de trabalh. La susconsomacion d'energia dels uns condamnant inevitablament los autres a la misèria e menaçant a tèrme l'equilibri de la planèta, adoptar un mòde de vida sòbri es ara una necessitat absoluda. La revolucion, abans de s'inscriure dins de cambiaments institucionals, passa donc per une presa de consciéncia de cada individú e subretot la traduccion d'aquesta presa de consciéncia dins sos actes al quotidian. Uèi al centre del debat de la descreissença, los analisis de Gorz contribuisson a far lo ligam entre las questions de transformacion sociala e d'ecologia amb una reflexion sus l'individualisme. Coma aquesta d'Ellul e de Charbonneau, trapan un perlongament dins lo movement de la descreissença.
Sègle XXI
Malgrat los esfòrces dels pensaires marxians, existís pas mai al sègle XXI de projècte revolucionari se piejant sus las teorias sociopoliticas de Marx e l'idèa de desapareisson de las classas socialas. Pasmens, la « revolucion numerica » compta un cert nombre de teoricians que se definisson coma transumanistas e los que lors detractors qualifican de « tecnoprofètas » sens los prene al seriós.
Mortemer (Oise)
Mortemer es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Oise e la region dels Nauts de França, ancianament de Picardia.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
.expert
("expèrt", en anglés) es un nom de domeni generic. Es en servici dempuèi lo 23 de genièr de 2014.
HMS Repulse (1916)
thumb|right|[[Fotografia dau HMS Repulse durant un entraïnament dins leis ans 1920.]]
Lo HMS Repulse es un crosaire de batalha britanic de classa Renown en servici dins la Royal Navy dau 8 de genier de 1916 au 10 de decembre de 1941. Participèt a la segonda batalha de Heligoland en 1917. Durant l'entre doas guèrras, foguèt modernizat mai d'un còp mai foguèt jamai totalament rebastit coma d'autreis unitats de sa classa. De 1920 a 1940, formèt l'esquadra dei crosaires de batalha de la marina britanica amb l'HMS Renown e lo HMS Hood. Après quauquei missions dins l'Ocean Atlantic, foguèt mandat en Asia dau Sud-Èst per renfòrçar lei defensas britanicas dins la region amb lo cuirassat HMS Prince of Wales. Pasmens, sensa proteccion aeriana, foguèt rapidament aprefondat per l'aviacion japonesa tres jorns après l'ataca de Pearl Harbor.
.wed
(acrocha de wedding, "noça", en anglés) es un nom de domeni generic. Es en servici dempuèi lo 23 de genièr de 2014.
.watch
("susvelhança" o "mòstra", en anglés) es un nom de domeni generic. Es en servici dempuèi lo 23 de genièr de 2014.
Lebensraum
thumb|right|Carta alemanda de [[1917 representant lo territòri revendicat per lei pangermanistas.]]
Lo Lebensraum es un concèpte geopolitic alemand creat per lo geograf Friedrich Ratzel (1844-1904). Revendicant l'obtencion d'un territòri sufisent per assegurar la subrevida e lo desvolopament dau pòble germanic, foguèt popular dins lei mitans imperialistas e nacionalistas alemands dau pangermanisme au nazisme. Fòrça descreditada après la Segonda Guèrra Mondiala (1939-1945), l'idèa es uei marginala dins lo debat politic alemand.
Brian Mulroney
Martin Brian Mulroney (n. 20 de març de 1939) avocat, òme d'afars e òme politic foguèt primièr ministre de Canadà entre 1984 e 1993.
.works
("òbras", en anglés) es un nom de domeni generic. Es en servici dempuèi lo 23 de genièr de 2014.
François Fournier-Sarlovèze
thumb|right|Lo generau còmte de François Fournier-Sarlovèze, pintura realizada per [[Antoine-Jean Gros.]]
François Fournier-Sarlovèze (1773, Sarlat e La Canedat - 1827, París) es un generau de cavalariá francés dau periòde napoleonenc. Intrat dins l'armada en 1791, participèt ai batalhas d'batalha d'Eylau, de Guttstadt e de Batalha de Friedland avans de venir generau lo 25 de junh de 1807. Après aquela promocion, participèt ai combats en Espanha en 1809-1811. Puei, dirigiguèt una bregada de cavalariá leugiera onte se destrièt ai batalhas de Smolensk e de la Berezina. Enfin, en 1813, participèt a la batalha de Leipzig. Pasmens, après una altercacion amb Napoleon, capitulèt e refusèt de tornar servir l'emperaire durant lei Cent Jorns. Per aquò, Loís XVIII lo gardèt dins l'armada e lo nomèt inspector generau de la cavalariá.
Durant sa carriera, Fournier-Sarlovèze foguèt nomat baron d'Empèri per Napoleon mai lo títol li foguèt retirat après sa capitulacion. En 1819, Loís XVIII lo nomèt còmte de Sarlovèze.
Aberracion cromatica
Una aberracion cromatica es una aberracion optica que dona un imatge fosc e de contorns irizats. Resulta de la descomposicion de la lutz blanca en bendas de colors.
Airòs e Arboish
Airòs e Arboish (Ayros-Arbouix en francés) qu'ei ua comuna gascona de Bigòrra, en Lavedan, dens era arribèra de Davantaiga, situada dens eth departament deths Hauts Pirenèus e era region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus. Eras duas comunas d’Airòs e d’Arboish qu'eston reünidas en 1846.
Aberracion cromatica
Istòria
Las aberracions cromaticas foguèron constatadas dempuèi las primièras lunetas astronomicas e consideradas coma geinantas. Isaac Newton, que creèt lo seu telescòpi provesit d'un miralh e doncas sens aberracions d'aquel tipe, afirma, dins un primièr temps, l'impossibilitat fisic de la correccion d'aquelas. Leonhard Euler postula, per contrar aquela afirmacion, lo caractèr sens aberracions cromaticas de l'uèlh uman, fach que lo caractèr erronèu será desmontrar sonque mai tard.
Airòs e Arboish
Geografia
Autes vilatges : Arrodèths, Boish, Cotura-Baga. vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Aberracion cromatica
Istòria
La fabricacion de las primièras lunetas corrigent aquelas aberracions o faguèt Chester Moore Hall, barrister e optician amator, que realizèt lo primièr prototipe dempuèi 1733,. Utiliza per aquó de veires especials, amb de plomb e nomena son prototipe Flint-glass.
Airòs e Arboish
Airòs
Era prononciacion qu'ei [ay'ròs] (grafia fonetica deths autors). Eras fòrmas ancianas que son : Airos ath sègle XII o XIII, Ayros en 1313 e 1349, De Airosio, en latin, en 1342, De Ayrossio, en latin, en 1379, Ayros en 1429, Airos e 1790, Airos (mapa de Cassini, ara fin deth sègle XVIII).
Segon Negre, atau com Dauzat, Airòs que vien deth nom latin d'òmi Arius, dab eth sufixe aquitan -ossum. Segon R. Aymard, ara possibilitat Arius + -òs, que's pòt ajustar eth nom gallic d'òme Ario, medish sufixe, o eth adjectiu gascon airós.
Aberracion cromatica
Istòria
Mas Hall preferèt gardar lo secret de son invencion e faguèt fabricar las doas lentilhas necessária, una de veire flint e una de veire crown per dos opticians diferents, Edward Scarlett e James Mann, ,. Per un singular azard, aqueles opticians sostractèron lo trabalh al mèsme fabricant George Bass. Bass comprenguèt l'interés d'aquela tecnica mas tanpauc el fa pas de brevet sur l'invencion. A la fin dels ans 1750, ne revelèt l'existéncia a John Dollond. Aquel devinèt lo potencial d'aquelas lentilhas e capitèt a las reproduire puèi a ls brevetar en 1758, çò que li balhèt de dreches dels autres opticians suls dreches de fabricacion e de comercializacion. Se deu considerar que Dollond popularizèt las lentilhas acromaticas puslèu que los inventèt. En seguida, son filh, Peter Dollond, inventèt los triplets apocromatics.
Airòs e Arboish
Airòs
Segon Miquèu Grosclaude, era darrèra proposicion d'Aymard càmbia shens motiu lo sufixe -ossum en sufixe latin -osum [e mei eth timbre dera vocala]. Jacques Boisgontier qu'èra meileu per l'ipotèsi de Dauzat e Negre.
Arboish
Era prononciacion qu'ei [ar'bouch] (grafia fonetica deths autors). Eras fòrmas ancianas que son : Arbox ath sègle XII o XIII, De Arboys en 1313 e 1349, De Arboxio, en latin en 1342, d'Arboxis, en latin, en 1379, Arboix en 1406 e en 1429, Arbouix en 1790, Arbouch en 1790, Arbouix (mapa de Cassini, ara fin deth sègle XVIII).
Aberracion cromatica
Mesa en evidéncia
Lo fenomèn foguèt mes aisidament en evidénca amb un veire de fòrta correccion:
Ostal de Borbon
La dinastia borbònica, o l'Ostal de Borbon (var. Estau de Borbon, Ostau de Borbon), tanben la Casa de Borbon, es un conjunt familhas occitanas eissidas dels ducs de Borbons, originari de Borbon d'Archambaud, en Auvèrnhe. L'istòria de la familha remonta al quand lo cavalièr Ademar aquerís lo Castèl de Borbon (uèi dins la comuna eponima).
Airòs e Arboish
Arboish
Segon R. Aymard, Arboish qu'ei un derivat de buxus, « boish », dab un prefixe Ar qui a eth sens de « près de », segon l'exemple de Biost e Arbiost.
Miquèu Grosclaude qu'arrefusa era ipotèsi d'Aymard, a despièit dera présencia dens era comuna d'un vilatge nommat Boish. Segon eth autor, eth prefixe ar- qu'ei totaument desconeishut en gascon e era toponimia basca, « eretèra dera lenga aquitana » (sic), qu'a pas cap prefixe. Eth nom qu'ei escur e un quite rapòrt dab boish, « buxus » qu'ei mausegur.
Aberracion cromatica
Causa de l'aberracion cromatica
thumb|Principi de l'aberracion cromatica: l'indici de rebat aumenta quand la longor d'onda merma. Es mai sovent degut a la variacion de l'indici de rebat del materal compausant las lentilhas en foncion de la longor d'onda de la lutz que passa. Ne resulta una distància focala variabla, de biais que la mesa al pòt gaire se fa simultanèament per totas las colors de l'espectre. Se, per exemple, la mesa al punt es efectuada pel roge, lo blau es alara flosc: l'imatge d'un objècte blanc presenta alara suls bòrds una irizacion blavenca.
Canòp (vas)
Dins l'Egipte antica, los vases canòps, al nombre de quatre, èran destinats a recébre las viscèras embaumadas del defunt. Èran realizats de calcari, d'albastre, de terralha, de ceramica o de faiença e èran pausats près del sarcofag, dins la cambra funerària del tombèl, sus una caissa o una cuba.
tanben se donava lo nom de canòps a de vases ont se gardava l'aiga del Nil per la beure, e tanben a de menas d'urnas ont s'embarrava lo còrs d'animals sagrats o que se plaçavan dins las momias.
Origina
Son d'anticaires del sègle XIX qu'aurián donat a aquestes vases l'adjectiu canòp (canopus en latin), venent del nom d'una ciutat egipciana del dèlta occidental, ont, segon los Grècs, s'adorava una divinitat presentada jos la forma d'un vas.
Es atribuit a Champolion la descobèrta de l'usatge dels vases canòps. Lo 12 de novembre de 1812, pendent l'examen d'un vas funerari, nota :
''« [...] Tornam plaçar lo canòp dins l'aiga bolhenta e nos foguèt mai aisit de levar del fons un còrs estrangièr. Es envelopat dins una pèça de tela pro fina de sièis poces de larg sus uèit de long. [...] èra una matèria animala que lo tipe li donava d'analogia amb lo fetge, lo còr o la mèlsa de l'òme. [...] lo volum d'aqueste objècte lo fasiá paréisser mai a la mèlsa. »''
Evolucion
Pendnet l'istòria, lo nombre d'aquestes vasòts varièt pas, mas lor forma, ela, evoluèt. D'en primièr pro foscs e ventruts, venguèron mai prims a partir del règne d'Amenotep (Empire Novèl) avec d'espatlas nautas e una basa estrecha. A la Bassa epòca, lors formas vengan mai trapets.
Los taps tanben evoluèron. D'en primièr redonds o plans, prenguèron, al Novèl Empèri, una forma umana, portant los trachs del defunt. Es a partir de la dinastia XVIII qu'apareguèron los taps representant los quatre filh d'Orus, quatre gènis que tres amb de tèstas d'animals. Aquesta representacion se generalisava a l'epòca ramessida.
A vegada, a la plaça de vases, se pòt tanben trapar de paquets canòps plaçats dins la momia. En efièch, pendent de la momificacion, los organs èran levats, plaçat dins de natron per los secar, puèi banhats dins un baume per los servar. Enseguida, los organs èran plaçats dins de telas puèi retornats dins lo cròs toracoabdominala.
Valors simbolicas
vinheta|Vases canòps al noms de [[Ramses II|Ramses Lovre]] vinheta|Los « quatre filhs d'Orus » Cada vas èra associat a un gèni (un dels « quatre filhs d'Orus »), una divesa e un punt cardinal, e son ròtle èra d'aparar los organs que contenián.
Aberracion cromatica
Causa de l'aberracion cromatica
L'aberracion cromatica pòt èsser a l'encòp longitudinala, quand las colors son focalizadas a de distàncias diferentas; e transversala o laterala, quand las colors son focalizadas cap a diferentas posicions dins lo plan focal (perque lo grandiment d'una lentilha varia tanben amb la longor d'onda).
L'uèlh tanben presentar d'aberracions cromaticas que son detectadas per l'oftalmologista amb un tèst de vision utilizant un ensems filtras colorats. Per verificar la correccion de l'acuitat visuala, se demanda al pacient d'observar d'imatges filtrats en verd o en roge e de citar aquela que li pareis mai neta. Se la correccion es bona, la cornèa, lo cristallin e lo veire prescrich focalizaran las longors d'onda verda e roja just dabans e darrièra la retina, amb la mèsma netetat. Se lo veire corrector es tròp o pas pro divergent, alara una color será focalizada sus la retina, mas l'autra color será netament mai fosca.
Reduccion de l'aberracion cromatica amb los mejans optics
lang=oc|thumb|Doblet acromatic. thumb|upright=1.5|Aberracion cromatic laterala sus un zoom Canon EF-S (bòrd de l'imatge à 200 %. Clicatz sus l'imatge per l'agrandir.) En fotografia, microscòpi optic e en astronomia, l'aberracion cromatica es reduisida de diferents biais:
.kim
es un nom de domeni generic. Es en servici dempuèi lo 23 de genièr de 2014.
Ostal de Borbon
Los Borbons son de còps qualificats de borbonós, -osa.
Louis Saint-Laurent
Louis Stephen Saint-Laurent (n. Louis-Étienne St-Laurent lo 1 de febrièr 1882 - m. 25 de julhet de 1973) avocat e òme politic foguèt primièr ministre de Canadà entre 1948 e 1957.
Ostal de Borbon
Istòria
Son nom deriva del fèu de Borbon l'Archambaud que l'ancessor de la familha, Robert de Clarmont, seisen filh de Loís IX lo Sant, confisquèt en esposant Beatriu, filha de la darrièra feudataire d'aquela region, Anhès de Dampierre, en 1279. e son marit Joan de Borgonha.
Aberracion cromatica
Reduccion de l'aberracion cromatica en fotografia numerica
La correccion de l'aberracion cromatica venguèt un subjècte de preoccupacion fòrça mai important amb lo desvelopament de la foto numerica, en granda partida amb la possibilitat d'examinar en detalh d'imatges de nauta definicion: de decas qu'èran inapercebudas sus un tiratge foto de talha classic venan evidentas sus un ecran permetent la visualizacion en detalh.
Correccion en postractament
Aprèp la presa de vista, es possible de mermar aquel tipe d'aberracion amb de logicials de tractament d'imatge, que siá dempuèi d'imatge de format JPEG o d'imatges de format natiu RAW, quitament s'aquel darrièr es preferable:
Ostal de Borbon
Istòria
Lo filh de Robert, Loís I de Borbon, obten lo títol ducal de Carles IV en 1327. Lo nom es demorat dins la familha meteissa après la confiscacion dels Borbonóses facha per Francés I de França seguida a la traïson del conestable Carles III de Borbon-Monpansèir.
Aberracion cromatica
Correccion en postractament
thumb|upright=2.2|center|Efècte d'un tractament aprè presa de vista.
Nòtas e referéncias
<References/>
Ostal de Borbon
Istòria
Las brancas en las qualas los Borbons èran dividits a l'Edat Mejana èran al nombre de tres: la principala començada amb Pèire Ièr (1310-1356) s'escantiguèt quand la filha de Pèire II de Borbon, senhor de Beljòc, Suzana, obtenguèt de Loís XII lo drech per succedir a totes los bens dels parents e esposar son cosin Carles apartenissent a la branca cabdèta de Borbon-Monpansèir. Lo tresen linhatge remonta a un nebot de Robert, Joan de Marcha, que seguida a son maridatge amb la sòrre del darrièr comte de Vendòma, Bochard VII, fondèt la branca Borbon-Vendòma, que montèt sul tròne de França amb Enric IV en 1589, debuta de la dinastia reiala de los Borbons de França.
Wehrmacht
La Wehrmacht es lo nom portat per lei fòrças armadas alemandas de mai de 1935 a aost de 1946. Distinta de la SS que dispausava de mejans militars pròpris, es eissida de la Reichswehr, l'armada enquadrada per lo Tractat de Versalhas. Compreniá quatre brancas principalas qu'èran la Heer (fòrças terrèstras), la Kriegsmarine (marina militara), la Luftwaffe (fòrças aerianas) e l'Abwehr (entresenha militar). Promovent de doctrinas modèrnas d'emplec deis armaments blindats e aerians e menada per d'oficiers ben formats, enregistrèt de succès importants durant la Segonda Guèrra Mondiala (1939-1945). Pasmens, maugrat d'efectius aguent agantat 12,1 milions d'òmes, foguèt vencuda per lei fòrças combinadas de la Granda Aliança. Après lo conflicte, foguèt dissouguda per son ròtle dins lei crimes dau III Reich.
Ostal de Borbon
Istòria
D'unes sobeirans d'importància coma Enric IV e Loís XIV apartenissián a aquela familha.
Nouvelle-Église
Geografia
Nòva-Glèisa es un pichon vilatge francés, situat en lo departament del Passatge-de-Calava e la region del Nòrd—Calava. Los sieus abitants an trucat los Nouvellois e los Nouvelloises, a situat a 35 km de Sant-Omer, 29 km de Dunquèrca e 18 km de Calava. A environat per las municipalitats de Vièlha-Glèisa, Guemps e Offekerque. Situat a 3 mètres d'altitud, cap de cors d'aiga travèrsa pas lo vilatge de Nòva-Glèisa. La municipalitat es prèpa del parc natural regional dels Caps e Marais de Opale, a aperaquí 9 km.
Nouvelle-Église est un petit village français, situé dans le département du Pas-de-Calais et la région du Nord-Pas-de-Calais. Ses habitants sont appelés les Nouvellois et les Nouvelloises, il est situé à 35 km de Saint-Omer, 29 km de Dunkerque et 18 km de Calais. Il est entouré par les communes de Vieille-Église, Guemps et Offekerque. Situé à 3 mètres d'altitude, aucun cours d'eau ne traverse le village de Nouvelle-Église. La commune est proche du parc naturel régional des Caps et Marais d'Opale, à environ 9 km.
Istòria
Nòva-Glèisa #èsser en principi trucat "Hereweg", es-a dire "La granda rota", al començament de la, de per la siá posicion sus aquel ancian camin. De contunh aquel #èsser l'arribada dels Angleses en la contrée. Aqueles rebatejaran aquela municipalitat primièrament "Harrawaye" de contunh en 1556 "Newkirke", a l'origina del toponyme actual. En l'esperança sens dobte de se manténer mai segurament dins aquel país, i #far bastir de divèrsas fortalesas, #qu'una i n'aguèt nomenat lo fòrt Bâtard, sul territòri de "Newkirke", sul marge drech del canal de Sant-Omer a Calava.
En 1634, los Espanhòls, mèstres alavetz de Gravelines e de Bourbourg, se #apoderar del fòrt Bâtard e en #confiar la guarda a quaranta òmes #qu'en #èsser évincés lo 24 d'octòbre per dos #cent òmes de la garnison francesa de Marck e quatre #cent d'aquela de Calava. L'abandon que # i èra demorat aquela fortalesa dempuèi la jubilacion dels Angleses l'an 1558 en #motivar lo restabliment l'an 1642, amb la fin de garantir lo país contra las frequentas invasions dels Espanhòls. A penas los trabalhs avián acabat qu'aqueles darrièrs, jols òrdres del general Francisco de Mello, la #reprene en 1643. Mas en #èsser gaireben sulpic caçats per un deslligament de l'armada del comte de Harcourt, alavetz comandada pel marques de la Ferté. Après la rendicion de Sant-Omer l'an 1677, lo fòrt i aguèt rasat.
Nòva-Glèisa #èsser çò cap de-luòc de costat de cinc comunas de 1789 a 1801, data #que i li aguèt a el amassat a aquel de Audruicq.
Nouvelle-Église fut d'abord appelé "Hereweg", c'est-à-dire "La grande route", au début du, de par sa position sur cet ancien chemin. Puis ce fut l'arrivée des Anglais dans la contrée. Ceux-ci rebaptiseront cette commune tout d'abord "Harrawaye" puis en 1556 "Newkirke", à l'origine du toponyme actuel. Dans l'espoir sans doute de se maintenir plus sûrement en ce pays, ils y firent construire plusieurs forteresses, dont une fut nommée le fort Bâtard, sur le territoire de "Newkirke", sur la rive droite du canal de Saint-Omer à Calais.
En 1634, les Espagnols, maîtres alors de Gravelines et de Bourbourg, s'emparèrent du fort Bâtard et en confièrent la garde à quarante hommes qui en furent évincés le 24 octobre par deux cents hommes de la garnison française de Marck et quatre cents de celle de Calais. L'abandon dans lequel était restée cette forteresse depuis la retraite des Anglais en 1558 en motiva le rétablissement en 1642, afin de garantir le pays contre les fréquentes invasions des Espagnols. À peine les travaux étaient-ils terminés que ces derniers, sous les ordres du général Francisco de Mello, la reprirent en 1643. Mais ils en furent presque aussitôt chassés par un détachement de l'armée du comte d'Harcourt, alors commandée par le marquis de la Ferté. Après la reddition de Saint-Omer en 1677, le fort fut rasé.
Nouvelle-Église fut le chef-lieu de canton de cinq communes de 1789 à 1801, date à laquelle il fut réuni à celui d'Audruicq.
Viévy
Viévy es una comuna francesa, situada dins lo departament de Còsta d'Aur e la region de Borgonha.
Geografia
La municipalitat compta pas pas mens de 14 caserius : Dracy-Chalas, Chevigny, La Chaume, Thoreille-l-Deffend (o Défens), Morey, Chavenne, Uchey, Poncey, Lo Thillot, Ebruyères, Essertenne, Visignot e Veuvrailles, #que li venon a el s'apondre qualques luòcs-diches coma La Soscava, Auxerain, lo Pontot o Champhalin. Lo ponch anautit a situat a 435m d'altitud entre Dracy-Chalas e Visignot al nivèl del camin del Grand Bessey, e lo ponch bas, de 316m, al nivèl del molin de Auxerain, la longitud del riu Lacanche.
De per la siá posicion géographique, Viévy a traversat per una anciana via romaine #que connectava antany Autun a Arnay-lo-Pòrti. Es uèi partiellement manlevada per la expedís départementale 16.
La commune ne compte pas moins de 14 hameaux : Dracy-Chalas, Chevigny, La Chaume, Thoreille-l-Deffend (ou Défens), Morey, Chavenne, Uchey, Poncey, Le Thillot, Ebruyères, Essertenne, Visignot et Veuvrailles, auxquels viennent s'ajouter quelques lieux-dits comme La Cave, Auxerain, le Pontot ou Champhalin. Le point haut est situé à 435m d'altitude entre Dracy-Chalas et Visignot au niveau du chemin du Grand Bessey, et le point bas, de 316m, au niveau du moulin d'Auxerain, le long de la rivière Lacanche.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Se tròba una traça de Viévy cap a 840 jol nom de Vetus Vicum #qu'a donat lo nom actual de los sieus abitants : los vétivicois. Mesa jol vocable de Sant-Christophe, la parròquia dépendait de la évêché de Autun, del bailliage, del graèr a sal e de la recèpta de Arnay-lo-Pòrti.
On trouve une trace de Viévy vers 840 sous le nom de Vetus Vicum qui a donné le nom actuel de ses habitants : les vétivicois. Placée sous le vocable de Saint-Christophe, la paroisse dépendait de l'évêché d'Autun, du bailliage, du grenier à sel et de la recette d'Arnay-le-Duc.
.cool
("freg", en anglés) es un nom de domeni generic. Es en servici dempuèi lo 23 de genièr de 2014.
Chasteunòu de Chabra
Chasteunòu de Chabra (Châteauneuf-de-Chabre en francés) es una comuna d'Occitània, en Daufinat dins lo departament dels Auts Aups e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur.
Geografia
Chasteunòu de Chabra se situa au sud dau departament dels Auts Aups, a aperaquí 43 km per la rota au sud de la prefectura Gap e a aperaquí 17 km per la rota au nòrd-oèst de Sisteron, dins los Aups d'Auta Provença. La desèrta rotièra es asseguraa per la proximitat de l'autorota A51 e de las rotas nacionalas N75 e N85 ara dichas rotas departamentalas 1075 e 1085.
Lo territòri se situa dins la vau de Bueg, afluent de Durença que rejonh aperaquí 17 quilomètres en avau de Chasteunòu. Mai precisament, se tròba au nivèl dau jonhent de Buech amb Mèuja, que raja d'oèst cap a l'èst dempuèi la montanha d'Albion, a un trentenat de quilomètres de Chasteunòu. La municipalitat se tròba doncas aus confinhs orientaus de las Baroniás, au pè de la montanha de Chabra.
Sècta
vinheta|260x260px|Catacombas a [[París|París. Los primièrs crestians foguèron perseguits, considerats coma una sècta, a l'epòca de l'anciana Roma politeïsta.]] Sècta (Del latin sectum: çò qu'es talhat, separat; del francés ancian: secte, sete: comunitat religiosa) es una paraula de diferents sens e connotacions: Carlos Longarela diferéncia per definicion las sèctas destructivas de las sèctas en general.
Sècta religiosa
Se parla d'una secta religiosa quand un grop religiós se diferencièt e venguèt independent d'una religion establida. Las sèctas an fòrça cresenças e de practicas en comun amb la religion que se'n separèron, mas se destrian pel nombre de diferéncias doctrinalas.
Lo mot sècta ven del latin sècta: ‘dralha’, ‘metòde’, ‘biais de viure’, ‘partit politic’, ‘escòla de filosofia’ (d'ont ven sectator e sectatoris: ‘aderent’, ‘seguisseire’) que ven de sequi: ‘seguir’. Sens dobtes dobtes ven del latin secare (talhar, separar). De secare venon los mots insècte e sector. Dins ambedós cases es presenta l'idèa de separacion. En Euròpa la paraula sècta es concebuda derivant subretot de sequi: seguir. S'agís de seguir un mèstre, un cap. Dins fòrça sèctas se passa atal.
Las sèctas religiosas son de grops religioses, mai sovent pichons, plens d'entosiasme, compausats per òmes e femnas, associats volontàriament, après una conversion, que creson e reconeisson la vertat e la solucion, exclusissent radicalament lo rèste de las gents, se plaçan contra la Glèisa e contra lo mond e obesissen cegament als sieus fondators.
Son de movements religioses que pòdon èsser liures e volontaris, amb tendéncia a la exclusivitat, que sorgisson e creisson subretot en mejans popular, desvolòpan de fòrts ligams comunautaris e sens aver un grop de foncionaris especializats. Se pòdon confondre amb de movements socials, de grops de "protestacion" contra l'òrdre social, las societats religiosas dominantas e que respondon sovent a un perfil doctrinal dualista, apocaliptic e premilenarista e a una inspiracion biblica fondamentalista.
En anglés los sociològs emplegan lo mot sect per se far referéncia a un grop religiós amb un naut gra de tension amb la societat a l'entorn, mas sa cresença es (dins lo contèxt d'aquela societat) en granda part tradicionala.
Lo tèrme pejoratiu en anglés cult (equivalent al nòstre sècta) a tanben un naut gra de tension amb la societat a l'entorn, mas la siá cresença es (dins lo contèxt d'aquela societat) nòva e innovanta.
Las sèctas, dins un sens mai sociologic, son mai sovent tradicionalistas e conservatrises e ensajan tornar a la religion d'origina, a la puretat religiosa.
Comtat de Borgonha
Lo Comtat de Borgonha èra un comtat medievau d'Euròpa de 982 a 1678 quand foguèt annexat per lo Reiaume de França.
.tools
("aisinas", en anglés) es un nom de domeni generic. Es en servici dempuèi lo 23 de genièr de 2014.
Sècta
Sècta religiosa
S'emplega tanben lo tèrme nòu movements religioses.
Secta destructiva
Es un grop que se presenta jos una associacion que cobrís aparentament los tèmas culturals, politics, religioses o quitament de tractament davant las malautiás o los problèmas socials. Se caracteriza subretot per emplegar de tecnicas de persuasion coercitiva coma biais d'influéncia sociala, s'utiliza subretot de metòdes de seduccion e comptan en mai amb un o mai líders. Mai sovent es una organizacion ierarquica piramidala. Utilizan mai sovent de situacions de desorientacion sociala coma catastròfas naturalas, guèrras o terrorisme, per reafirmar la tòca apocaliptica del mond e sa falsetat, mai sovent tanben amb fins lucratius. Agisson sovent jos clandestinitat dins los païses ont son enebidas e catalogadas coma destructivas o dangierosas.
Ven dangierós quand pels adèptes d'aquela sècta se desvolopa de problèmas d'adaptacion sociala, al trabalh o familiala, e, quitament, se restrenh la libertat o la dependéncia a aquela. De psicològs e especialistas afirman que mai d'un tèrç acaba per se'n desfar, pasmens aqueles que se son d'una personalitat flaca e "presectaria" an un risc elevat d'i tornar, ne demòran dependent.
L'Assemblada Nacionala de França, se preocupèt fòrça lèu de la situacion de las sèctas en França a partir de 1992. Cataloguèt 172 associacions o grops coma sèctas destructivas e que destruisson la personalitat de los sieus adèptes dins lo rapòrt parlamentari de 1995. La comission d'investigacions presididas per Alain Gèst e Jacques Guyard, definiguèt 10 critèris per caracterizar a las sèctas destructivas o fenomèn sectari: Lo 1999 L'Assemblada Nacionala editèt un nòu rapòrt sus "la situacion patrimoniala e financièra de las sèctas a França".
Lo Congrès dels Deputats d'Espanha considerèt en 1988 las sèctas destructivas coma un problèma social important que caliá combatre amb de politicas de contraròtle especific per aquel.
Dins l'Estat Espanhòl i aviá unas cent sèctas destructivas en 2000 amb unes 200.000 seguisseires.
En 2007 se publiquèron las darrièras investigacions parlamentàrias amb lo rapòrt 3507 La mainadesa violada".
Infèrn
vinheta|L'infèrn dins l'Hortus deliciarum de Herrade de Landsberg (≈ 1180). vinheta|Autre vision de l'nfèrn. L'Infèrn es, segon de fòrça religions, un estat de sofrença extrèma de l'esperit uman après sa separacion del còrs, dolor experimentada après la mòrt per aqueles qu'an comés de crimes e de pecats dins lor vida terrèstre.
Lo mot infèrn ven del latin infernus (qu'es al dejós).
Originas mesopotamianas
Las primièras traças de l'infèrn son mesopotamianas (≈ 2000 ans AbC): los Akkadians e los Sumerians cresián en l'infèrn, coma luòc ont s'encontran los mòrts. Lor dieu de l'infèrn es Nergal e lor divesa es Ereshkigal.
Dins la mitologia grèga
Dins la mitoologia grèga, los Infèrns (al plural) son lo reialme dels mòrts. Es lo luòc sosterranh ont regna lo dieu Ades e sa femna Persesefòna.
Segon lo judaïsme
Dins lo judaïsme del periòde del Segond Temple, e dins la literatura intertestamentària, l'influéncia grèga pòt èsser vist dins las idèas josievas de la demora dels mòrts:
Segon lo cristianisme
Los primièrs escrivans crestians utilizavan lo tèrme « infèrn » per designar los limbes dels paires, ont las almas desl justes decedats abans l'aveniment del Crist espèran lor redempcion, e que son mencionats dins lo Simbòl dels Apòstols, « [Crist] davalèt als infèrns », lo purgatòri, luòc de purgacion dels pescats venials e que sempre mena al cèl, e fin finala lo luòc del castig de Satan e dels autres àngels descasuts e tanben totes los mortals mòrts sens s'èsser repentits de lors pescats. Aquela darrièra interpretacion es la mai acceptada uèi.
La cresença dins l'existéncia de las limbes pels joves enfants non batejats, ont gausirián d'una felicitat naturala mas ont lo bonaür suprèma de veire Dieu lor èran refusat, jamai foguèt oficializada per la Glèisa catolica abanns d'èsser rebutada lo 19 d'abril de 2007, coma contrari a l'universalitat de l'esalut ofèrt pel Crist a totes aqueles que lo vòlon.