cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Bernardin Luin
thumb|250px|Madonna del roseto Bernardin Luin, o tanben Bernardino Luini o Bernardino Scapi en italian (Dumenza, a l'entorn de 1481 – Milan, junh de 1532) foguèt un pintor lombard. Artista afiliat a l'escòla lombarda renaissentista, apartenguèt al grop dich dels leonardesques, inspirat per l'òbra de Leonardo da Vinci.
Liginhac
Liginhac (Liginiac en francés) es una comuna lemosina situada dins lo departament de Corresa e la region de Novela Aquitània, ancianament de Lemosin.
Toponimia
Las atestacions ancianas son Leginhac e Liginac vers 1315. Pòt venir dau nom roman Liginius.
Samuel Crompton
thumb|right|Samuel Crompton vèrs [[1800.]]
Samuel Crompton (3 de decembre de 1753, Bolton - 26 de junh de 1827, Bolton) es un inventor britanic famós per aver concebut en 1779 una maquina permetent de fielar de coton per obtenir un fieu fin e resistent. Dicha mule-jenny, èra una maquina ibrida que resultava de la combinason de la water frame de Richard Arkwright (1732-1792) e de la Spinning Jenny de James Hargreaves (1720-1778). Accelerèt fòrça l'industrializacion dau sector textil britanic en entraïnant una demenicion dei còsts de produccion dei matèrias premieras necessàrias a la fabricacion de vèstits.
Crompton aguèt pas lei mejans per depausar un brevet per protegir son invencion. Foguèt donc rapidament copiada per leis industriaus britanics. Pasmens, recebèt un prèmi de 5,000 liuras votat per lo Parlament en 1812.
Rogèr Lapassada
200px|thumb|Rogèr Lapassada, 1997Rogèr Lapassada (Rogèr Joan Bernat Lapassada, Aussavièla, 23 de mai de 1912 - Ortès, 12 d'octobre de 1999 ) que ho l'un deus escrivans bearnés e l'un deus poètas màgers deu sègle XX dens la lenga de Desporrins.
Archamps
Archamps en arpitan (Archamps en francés) es una comuna arpitana de Savòia, situada dins lo departament de la Nauta Savòia e la region de Ròse-Aups.
Rogèr Lapassada
Biografia
Hilh d'un militar qui he carrièra per las colonias, qu'ei eslhevat per la soa ajòla a Aussavièla, çò qui'u da lo parat de popar la lenga occitana au brèç. Qu'estudia a Pau puish a l'Escòla Normau de Lescar. Qu'encontra Marguerite Souffez en Bretanha e que's maridan en 1939.
Archamps
Geografia
Al pè del Mont Salève, compausat de divèrses caserius #que Blecheins (altitud de 600 m). N'A 10 km del Centre de Genève (Soïssa). A 3 km de la Frontièra Soïssa de la Crotz-de-Rozon.
Rogèr Lapassada
Biografia
Mobilizat durant la guèrra qu'ei presoèr dens lo Stalag de Sandbostel on s'arretròba dab presoèrs occitans e mei precisament gascons e bearnés. Aqueras temporas (com tanben lo son temps de mainatge) que son evocats dens lo son libe Sonque un arríder amistós. Après la guèrra, seguint los conselhs deu Miquèu de Camélat, escrivan gascon, que persegueish lo tribalh d'escritura entinoat en captivitat. Hèra lèu que s'interèssa au movement occitanista e dèisha pòc a pòc la vision passadista deu felibritge vielhassós.
Tornat en Bearn qu'ei professor au licèu d'Ortès dinc a 1967, annada de la soa retirada. vinheta|La revista de l'associacion Per Noste de l'IEO, seccion bearnesa En 1960, qu'apita a Ortès l'associacion Per Nouste (actuaument Per Noste) qui ei estada longtemps la seccion bearnesa de l'Institut d'Estudis Occitanas. Peu miei deus purmèrs aderents, que's tròba l'istorian medievista Pèir Tucòo-Chala dab qui publica quasèrns pedagogics tà las escòlas primàrias, atau com un joen ispanizant Robert Darrigrand. Mercès a son arsec, 1967 que ved l'espelida de la revista Per Noste. D'ara enlà, la còla deus collaboradors que's va hornint dab Gerard Lavignotte, Miquèu Grosclaude, Miqueu Darricades, Gilabèrt Nariòo, puish Crestian Lamaison, shens estar exaustiu. L'associacion que's dedica màgerment a l'ensenhament de la lengua e qu'edita un sarròt d'utís pedagogics. Que publica tanben mantuns obratges e que gavida manifestacions culturaus dens lo Bearn.
Archamps
Geografia
Au pied du Mont Salève, composé de plusieurs hameaux dont Blecheins (altitude de 600 m). A 10 km du Centre de Genève (Suisse). A 3 km de la Frontière Suisse de La Croix-de-Rozon.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Rogèr Lapassada
Biografia
Rogèr Lapassada que participa a la creacion de las purmèras calandretas, las escòlas d'ensenhament en occitan, de l'escòla mairana enlà.
Rogèr Lapassada qu'ei mei que mei un poèta, quitament quan escriu en pròsa. Un enregistrament deu son recuelh "Ua sason en país bramader", illustrat per la musica de Joan Francés Tisnèr qu'estó produisit per Ràdio País. Mantuns tèxtes sons qu'eston hicats en musica per cantadors occitans, en particular per Marcel Amont, Los de Nadau, Los deu Larvath, Delbeau e mei recentament per Marilís Orionaa e Joan Francés Tisnèr.
Qu'ei un precursor, un umanista qui s'a consacrat la vita a la defensa e a la promocion de l'occitan deu Bearn. Qu'a sabut ligar une grana fermetat de conviccions dab los engatjaments sons, dens un gran esperit de tolerancia qui a durablament marcat los sons interlocutors e legedors. Qu'ei l'un deus escrivans màgers deu Bearn.
Vosnon
Vosnon es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Auba e la region de Champanha-Ardena.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Aient
Aient o Aien (Ayen en francés) es una comuna lemosina situada dins lo departament de Corresa e la region de Novela Aquitània, ancianament de Lemosin.
Toponimia
I a quauques fòrmas plan ancianas : Aenno, sens data, Aen, Aent, en 1025, Agent, en 1055. Lo nom d'Aien(t), coma lo d'Agen, deu venir d'un mot benlèu gallés o preceltic *aginn (Dauzat), « autura » o d'una basa oronimica *ag- preceltica,. Coma s'explica lo -t ?
Istòria
Aient annexèt en 1842 Le Temple (nom francés).
Grand Caors
Lo Grand Caors es una intercomunalitat, carcinòla qu'a l'estatut de comunautat d'aglomeracion. Es situada dins lo departament d'Òut e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus. Son còdi SIREN es 200023737. La lenga autoctòna es l'occitan lengadocian carcinòl.
Istòria
La comunautat de comunas del Grand Caors se creèt lo 31 de decembre 2009, per fusion de la comunautat de comunas del País de Caors (13 comunas) e de la comunautat de comunas de Catús (17 comunas, las del canton). Lo 1èr de genièr 2012, se mudèt en comunautat d'aglomeracion.
Lo 1èr de genièr 2013, las comunas de Doèla (de la Comunautat de comunas de la Val d'Òut e del Vinhal) e de Valrofièr (de la Comunautat de comunas d'Òut e Célé) dintrèron dins la comunautat. Lo 1èr de genièr 2014, pr'amor de la dissolucion de la Comunautat de comunas d'Òut-Célé, Bosiès, Crabairet, Corts, Sent Juèli, Sent Circ de la Pòpia, Tor de Faure e Vèrn dintrèron dins la comunautat d'aglomeracion.
Après lo 1èr de genièr 2017 e la creacion de las comunas novèlas de Sent Juèli e Vèrn, per fusion de doás comunas, e de Bèlafont e La Rausa, per fusion de tres comunas, la comunautat compren pas que 36 communes.
Veire tanben
thumb|600px|center|Mapa daus EPCI d'Òut al 1èr de genièr 2019
Dangolsheim
Dangolsheim en alemannisch (Dangolsheim en francés) es una comuna francesa del departament del Bas Ren e de la region d'Alsàcia.
Geografia
Dangolsheim Fa partida del costat de Wasselonne e del arrondissement de Molsheim e a situat sus la rota dels vins. Los abitants an trucat los Dangolsheimois o Dangolsheimoises. Lo vilatge a situat a una vintena de quilomètres a l'oèst de Estrasburg. Lo vilatge a bastit al pè d'un tuc de vignoble, #çò que dona al torista de passatge l'impression d'èsser en una bourgade typiquement alsacienne.
Dangolsheim fait partie du canton de Wasselonne et de l'arrondissement de Molsheim et est situé sur la route des vins. Les habitants sont appelés les Dangolsheimois ou Dangolsheimoises. Le village est situé à une vingtaine de kilomètres à l'ouest de Strasbourg. Le village est construit au pied d'une colline de vignoble, ce qui donne au touriste de passage l'impression d'être dans une bourgade typiquement alsacienne.
Sent Marçal de Nabirac
Sent Marçal de Nabirac (Saint-Martial-de-Nabirat en francés) es una comuna d'Occitània, dins la region istorica de Perigòrd, administrada per lo departament de Dordonha de la region de Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
La prononciacion es [ʂɪ m mɒr’ʂal] [denɒbi’ra]. Lo nom es atestat Sanctus Martialis prope montem Domae, en latin, al sègle XIV. Sent Marçal, Martialis en latin, es lo nom del primièr avesque de Limòtges. Lo determinant es lo vilatge de Nabirac, , ,.
Theuville-aux-Maillots
Theuville-aux-Maillots es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Sèina Maritima e la region de Normandia.
José Evaristo de Uriburu
José Evaristo de Uriburu y Álvarez de Arenales, avocat e òme politic 1831-1914, foguèt president d'Argentina entre 1895 e 1898.
Theuville-aux-Maillots
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Divèrsas campanhas de registres protohistoriques an #aver luòc a Theuville-a los-Maillots.
Plusieurs campagnes de fouilles protohistoriques ont eu lieu à Theuville-aux-Maillots.
Cuisery
Cuisery es una comuna francesa, situada dins lo departament de Sòna e Léger e la region de Borgonha Franca Comtat.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Ban Ki-moon
thumb|right|200px|Ban Ki-moon en 2007 Ban Ki-moon (en corean (hangeul): 반기문, n. 13 de junh de 1944) es un diplomata sud-corean, ueiten e actual Secretari General de las Nacions Unidas, dempuèi lo 1èr de genièr de 2007 que i succediguèt a Kofi Annan.
Biografia
Nasquèt lo 13 de junh de 1944 a Eumseong en Corèa del Sud. Foguèt diplomat en relacions internacionalas a l'Universitat Nacionala de Seol en 1970 e obtenguèt un master d'administracion publica a l'escòla governamentala John F. Kennedy a l'Universitat de Harvard en 1985.
Òrdre de Tahiti Nui
L'Òrdre de Tahiti Nui es una decoracion de la Polinesia Francesa creada lo 5 de junh de 1996. Recompensa lei meritis distinguits au servici de la Polinesia Francesa.
Uchau (Gard)
Uchau (Uchaud en francés) es una comuna lengadociana situada dins lo departament de Gard e la region d', ancianament de Lengadòc-Rosselhon.
Toponimia
Las atestacions ancianas son, per luòc:
Uchau - Ochau (òc anc) en 1364; Ochau (òc anc) en 1381.
Santiurde de Reinosa
Santiurde de Reinosa es un municipi de la província de Cantàbria.
Vabres (Gard)
Vabres  ( Vabres en francés) es una comuna occitana, situada dins lo departament de Gard e la region de Lengadòc-Rosselhon.
Alvin Ailey
thumb|right|Alvin Ailey en [[1955.]]
Òrdre de Sant Carles
L'Òrdre de Sant Carles es la decoracion pus importanta dau Principat de Mónegue. Es estada creada lo 15 de març de 1858 per guierdonar lei meritis e lei servicis renduts a l'Estat monegasc o a son prince.
Alvin Ailey
Alvin Ailey (5 de genier de 1931, Rogers - 1 de decembre de 1989, Nòva York) es un dançaire e coregraf estatsunidenc dau sègle XX. Eissit d'una familha negra de Tèxas, s'interessèt a la dança a partir de 1942. Director artistic dau Lester Horton Dance Theatre tre 1953, fondèt rapidament lo sieu grop e la sieuna escòla. Seis òbras s'inspirèron principalament dau jazz e dau negro spiritual mai integrèron d'autrei corrents de la dança classica e modèrna. Alvin Ailey aguèt ansin un ròtle major dins la popularizacion de la dança modèrna durant la segonda mitat dau sègle XX.
Marcus Licinius Crassus
thumb|right|Bust de Crassus.
Marcus Licinius Crassus (vèrs 115 avC, Roma - 53 avC, Carrhes) es un òme politic e un generau roman que tenguèt un ròtle important durant lo periòde finau de la Republica. Nascut dins una importanta familha de la noblesa romana, eiretèt d'una fortuna considerabla e la desvolopèt mai gràcias au comèrci d'esclaus qualificats, a la produccion miniera e a la crompa e venda de bens immobiliers. Es ansin considerat coma l'òme pus ric de l'istòria de Roma.
En parallèl de seis activitats economicas, Crassus comencèt una carriera politica coma cap militar de Lucius Cornelius Sulla durant la Segonda Guèrra Civila de la Republica Romana (83-82 avC). S'impausèt definitivament dins la vida politica romana après sa victòria còntra leis esclaus en revòuta menats per Espartac (73-71 avC). Intrèt alora en rivalitat amb Pompèu e lei dos òmes se partejèron lo poder. Crassus sostenguèt tanben l'associacion de Juli Cesar, çò que menèt a la formacion dau Premier Triumvirat entre Pompèu, Cesar e eu.
La mòrt de Crassus entraïnèt la dissolucion de l'aliança entre Cesar e Pompèu. Ansin, tre 49 avC, lei dos generaus decidèron de reglar sei dissensions per fòrça.
Arthur Kornberg
Arthur Kornberg (n. 3 de març de 1918 a Nòva York - m. 26 d'octobre de 2007 a Stanford) foguèt un bioquimista, mètge e cercaire american. Recebèt lo Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina en 1959, amb Severo Ochoa, per son trabalh sus la sintèsi de l'ADN.
Biografia
Nasquèt lo 1918 dins la vila de Nòva York en una familha d'immigrantas de Galítzia. Estudièt de sciéncias al City College de Nòva York e posteriorament medecina a l'Universitat de Rochester, ont se doctorèt l'an 1941. Après trabalhar pendent dètz ans al Servici de Salut Publica dels Estats Units, l'an 1953 foguèt nomenat cap del Departament de Microbiologia de l'Universitat Washington de Saint Louis, e lo 1959 foguèt nomenat cap del Departament de Bioquimia de l'Universitat de Stanford a Califòrnia. En aquel departament trabalhèt tanben coma professor emerit dempuèi l'an 1988, que se retirèt. Moriguèt a Stanford lo 2007.
Dambach-la-Ville
Dambach (Kreis Schlettstadt) en alemannisch (Dambach-la-Ville en francés) es una comuna francesa del departament del Bas Ren e de la region d'Alsàcia.
Geografia
thumb|left|Dintrada del vilatge de Dambach-la-Vila en venent de Dieffenthal thumb|[[Calvaire (Escultura)|Calvaire a l'intrada de Dambach-la-Vila en venent de Dieffenthal]] thumb|Pòrta de Ebersheim (1325-1350) thumb|Pòrta de Ebersheim thumb|Vira-Pòrta de Blienschwiller thumb|Ostal de comuna de Dambach-la-Vila thumb|Ostal de tipe medieval bastit l'an 1686 pel sabotier Alexandre Sermonet procedent de Savoie #que s'es establit a Dambach après la guèrra de Trenta Ans thumb|Ancian ostal vigneronne de la transformada uèi en soscava viticole thumb|Torn e pòrta de Ebersheim en sortint de Dambach-la-Vila thumb|Ostal natal de Théophile Bader, fondator de las galariás Lafayette thumb|Intrada del Torn-pòrta de Ebersheim
Pichona vila del Bas-Rhin, Dambach-la-Vila a situat al pè dels Vòges, sus la rota en connectant Scherwiller a Ebersheim. Fa partida del costat de Barr e del arrondiment de Sélestat-Erstein. Los abitants an trucat los Dambachois. Dambach-La-Vila se tròba de Sélestat,  de Colmar e  de Estrasburg.
Petite ville du Bas-Rhin, Dambach-la-Ville est située au pied des Vosges, sur la route reliant Scherwiller à Ebersheim. Elle fait partie du canton de Barr et de l'arrondissement de Sélestat-Erstein. Les habitants sont appelés les Dambachois. Dambach-la-Ville se trouve à 10 km de Sélestat, 31 km de Colmar et 50 km de Strasbourg.
Berrie
Berria (nom probablhhhe; en francés Berrie) es una comuna francesa dau departament de Viena e de la region de Novela Aquitània, ancianament de Peitau-Charantas.
Toponimia
Las atestacions ancianas son, per lhuec:
Nòtas
<references group="N"/>
Aaron Kwok
thumb|250px|Aaron Kwok en 2002 Aaron Kwok Fu-shing (en chinés: 郭富城 e en pinyin: Guō Fùchéng; Hong Kong, 26 d'octobre de 1965) es un cantaire e actor chinés de Hong Kong.
Montceaux-lès-Provins
Montceaux-lès-Provins es una comuna francesa, situada dins lo departament de Sèina e Marna e la region d'Illa de França.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Nòtas
<references group=N/>
Robert W. Holley
Robert William Holley (n. en 1922, m.1993) foguèt un cercaire american. Recebèt lo Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina en 1968, amb Har Gobind Khorana e Marshall W. Nirenberg, per son trabalh sus la sintèsi de las proteïnas e pus particularament l'estudi de l'ARNt de l'alanina.
Olley
Olley es una comuna francesa, situada dins lo departament de Meurthe e Mosèla e la region de Lorena.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Vilatge de l'anciana província del Barrois.
Village de l'ancienne province du Barrois.
Pèire Duesa
Pèire Duesa († 1326) es lo fraire de Jacme Duesa que foguèt Papa jol nom de Joan XXII al sègle XIV.
Se faguèt bastir vèrs 1300 un palais al cap de la vila de Caors, que ne demòra una torre e qualques pams de parets.
En 1317 Pèire Duesa crompèt, de Bernart de Lautrec, la vescomtat de Caramanh e la baroniá de Sant Fèlix de Caramanh (uèi Sant Felitz de Lauragués) confirmat per letras-patentas del rei Carles IV en 1324. Son ainat, Arnald Duesa, o de Vesa, foguèt fach comte roman per son oncle Joan XXII en 1328.
Nébing
Nébing es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mosèla e la region de Lorena.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Lac de Tiberiàs
thumb|right|300px|Lac de Tiberiàs Lo lac de Tiberiàs (ebrieu: Kinneret; arabi: Bahr al-Tabariyya), tanben nomenat lac de Galilèa, mar de Galilèa (dins los evangèlis), lac de Genesarèt o lac de Kinneret (de l'ebrieu kinnor, que significa «en forma de lira»), es un lac d'aiga doça plaçat al nòrd-èst d'Israèl al delà de 200 m jos lo nivèl de la mar e amb una superfícia de. Es traversat pel riu de Jordan. Es situat a 250 m jol nivèl de la mar. Sus sas ribas se trapa mantun vilatge ligat a l'istòria del cristianisme (Tiberiàs, Cafarnaom, Betsaida, Magdala e d'autres) e foguèt lo teatre de nombroses episòdis de la vida evangelica de Jèsus. Ric en peisses, es conegut per sas tempèstas violentas. Constituís actualament una ressorsa idraulica importanta per lo país. D'òbras de canalizacion an permés lo provesiment de las ciutats en aiga doça e l'irrigacion amb finalitats agricòlas, essencialament dins lo desèrt de Nèguev.
D'autras caracteristicas :
Sus la riba oèst del lac foguèt bastida la ciutat de Tiberiàs, a 210 m jos lo nivèl de la mar. Capitala de Galilèa, foguèt fondada e bastida per Eròdes Antipas en l'onor de l'emperaire roman Tibèri. Es uèi una ciutat costièra de 31,000 abitants, coneguda per sas fonts termalas de proprietats terapeuticas, ont plòu mens de 50 jorns per an e ont la temperatura mejana ivernala es de.
Ancianament i aviá a l'oèst las tribús d'Isacar e Zabulon, e a l'èst la de Manasseh. Plini menciona una ciutat sus sa riba nomenada Tariquea e ditz que lo lac èra de còps que i a nomenat coma aquesta ciutat. Plaçat a la termièra entre Israèl e Siria, dempuèi l'ocupacion israeliana de las nautors de Golan, la riba orientala es complètament contrarotlada per aqueste estat, doncas Siria a perdut son accès al lac.
Valabrega
Valabrega (Vallabrègues en francés) es una comuna occitana, situada dins lo departament de Gard e la region.
Santiurde de Toranzo
Santiurde de Toranzo es un municipi de la província de Cantàbria.
Òrdre de Grimaldi
vinheta|302x302px|Òrdre de Grimaldi L'Òrdre de Grimaldi es una decoracion dau Principat de Mónegue creada lo 18 de novembre de 1954 per Rainier III. Recompensa leis individús qu'an participat au raionament dau principat.
Santoña
vinheta|drecha|Santoña Santoña es un municipi de la província de Cantàbria.
Lonquimay
thumb|250px|Localizacion geografica de Lonquimay Lonquimay es una comuna chilena, situada dins la Província de Malleco e la Region d'Araucania. La localitat, originàriament una fortalesa, foguèt fondada lo 25 de genièr de 1897 pel colonèl Gregorio Urrutia jol nom de Villa Portales, abans de venir mai tard Lonquimay
Daubensand
Daubensand en francés (Düwesànd en alemanic) es una comuna francesa del departament del Bas Ren e de la region d'Alsàcia.
Bersés
Bersés (oficialament, Bersezio) la es una anciana comuna de la Val d'Estura, dins las Valadas occitanas. Administrativament, la èra dal canton de Vinai, de l'arrondiment de Coni e de la província de Coni dins l'estat italian.
Istòria
Lo 13 de març de 1928, la foguèt annexaa per lo regim fascista a la comuna vesina de L'Argentiera.
Sant-Eler-Kaleon
Sant-Eler-Kaleon en breton (Saint-Hilaire-de-Chaléons en francés) es una comuna francesa, situada dins lo departament del Léger Atlantic e la region dels Païses de Léger.
Saro
Saro es un municipi de la província de Cantàbria.
Marian Anderson
thumb|right|Marian Anderson en [[1940.]]
Marian Anderson (21 de febrier de 1897, Filadèlfia - 8 d'abriu de 1993, Portland) es una contralto estatsunidenc dau sègle XX. Nascuda dins una familha negra, aguèt quauquei dificultats au començament de sa carriera en causa de seis originas. Pasmens, en 1925, sa votz li permetèt de venir famosa, especialament gràcias a sei representacions a Nòva York. Ansin, maugrat que lo racisme contunièsse de la privar de certaneis oportunitats, venguèt una estar mondiala a partir de 1930 amb de viatges en America dau Nòrd e en Euròpa. Tanben, trabalhèt amb mai d'un cap famós (Toscanini, Monteux, Ormandy, Horenstein...). Cantava principalament de lieder d'oratorio mai èran egalament capabla d'interpretar d'òbras en provenància dau negro spiritual. Se retirèt en 1965.
Écueil (Marna)
Écueil es una comuna francesa administrada per lo departament de Marna de la region de Champanha-Ardena.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Linhares
Linhares (Lignareix en francés) es una comuna lemosina situada dins lo departament de Corresa e la region de Novela Aquitània, ancianament de Lemosin.
.marriott
es un nom de domeni generic depausat per l’entrepresa americana Marriott. Es en servici dempuèi lo 14 de genièr de 2015.
Sant Maime
Sant Maime (Saint-Maime en francés) es una comuna provençala situada dins lo departament deis Aups d'Auta Provença e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur.
Geografia
thumb|350px|centre|Lo territòri del [[Parc natural regional del Luberon.]]
Le village est situé sur une colline à 381 m d’altitude, son site est inscrit.
La commune est située dans le parc naturel régional du Luberon. La commune est l'un des soixante-dix-sept membres du parc naturel régional du Luberon, parc qui s'étend, de Cavaillon à l'ouest jusqu'à la Durance à l'est, sur deux départements et quatre-vingt-cinq communes et 185,145 hectares. Vers le sud, le Luberon domine le bassin de la Durance et le pays d'Aigues.
Comunas vesinas
400px|left|Distanças e posicion relativa
Frederick Ashton
thumb|right|Frederick Ashton.
Frederick Ashton (17 de setembre de 1904, Guayaquil - 18 d'aost de 1988, Suffolk) es un dançaire britanic dau sègle XX. Aguèt un ròtle major dins la creacion dau balet britanic contemporanèu en compausant mai d'un seissantenau d'òbras d'estil neoclassic. En 1935, integrèt lo Vic-Wells Ballet que venguèt pus tard lo Royal Ballet. Ne'n foguèt director artistic en 1938, director adjonch en 1952 e director en 1962.
Gasny
Gasny en normand (Gasny en francés) es una comuna normanda, situada dins lo departament d'Eure e la region de la Nauta Normandia.
Geografia
La municipalitat de Gasny a situat a 8 km de Écos, a 10 km de Vernon, a 18 km de Magny-en-Vexin e a 25 km dels Andelys. Las estacions los mai prèpas son Bonnières (a 9 km) e Vernon (Eure) situada a 10 km.
Lo Mesnil Milon es lo principal masatge caseriu de Gasny.
La commune de Gasny est située à 8 km d'Écos, à 10 km de Vernon, à 18 km de Magny-en-Vexin et à 25 km des Andelys. Les gares les plus proches sont Bonnières (à 9 km) et Vernon (Eure) située à 10 km.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Bossancourt
Bossancourt es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Auba e la region de Champanha-Ardena.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Valabriç
Valabriç (Vallabrix en francés) es una comuna lengadociana situada dins lo departament de Gard e la region d', ancianament de Lengadòc-Rosselhon.
Selaya
Selaya es un municipi de la província de Cantàbria.
Vin de Caors
Los vins de Caors.
Istòria
Portat per los Romans en 50 abans J.-C., es un dels vins pus vièlhs d'Euròpa. Dempuèi aquel temps, las vinhas son demoradas enrasigadas dins la tèrra de Carcin e lor istòria se confond amb la d'aquel parçan d'Occitània. A l'Edat Mejana li disián « vin negre », nom que designa encara lo vin roge en catalan. Clamenç Maròt cantèt las vertuts de cette « liqueur de feu. » Il était sur les tables du mariage d'Alienòr d’Aquitània avec Enric II, rei d’Anglatèrra, ce qui lui ouvrit les portes de Londres. Lo papa Joan XXII, nascut a Caors, ne faguèt son vin de taula e de messa, Francés Ièr] l'apprécie au point de fisar a de vinhairons caorsins le soin de créer le vignoble de [[Fontainebleau, tandis que Colbert n’hésitait pas à le proclamer supérieur al vin de Bordèu.
Le tsar Pèire lo Grand se soignait au CaorsKoie vino, le vin de Caors, et la Glèisa orthodoxa l'adoptèt coma vin de messa.
Lo vin de Caors tomba pichon a pichon dans l'oubli. Abans la fin del sègle XIX, lo phylloxéra de 1876, manquèt de l'avalir totalament. Las "jaladas" de 1956 lui furent fatales. La résurrection a été lente et difficile, et il y a peu encore, sa réputation était pis que piètre. Trop de viticulteurs se contentaient de far « pissar la vinha » et de produire en abondance des vins aciuts et sans caractère. Tout a bien changé depuis une vingtaine d'années. Une nouvelle génération de producteurs a,al començament de las annadas 1980, repris les choses en main, définissant un style à la fois élégant et vigoureux del vin de Caors modèrne.
Caractèr
Depuis deux mille ans, le cépage de base est le « cot negre ou Malbec» — appelé localement Auxerrés — il donne au Caors sa typicité. (70 % de malbec minimum). Le complément se fait soit en merlot, qui lui confère sa rondeur, soit ou en plus avec du tannat (le cépage majoritaire des vins de Madiran), qui accentue ses qualités de vin de garde. Les tanins des cahors d'aujourd'hui sont souples et soyeux. Los vins de Caors son de vins negres. Excellent vin de garda, il peut, pour les meilleurs millésimes, être bu jusqu'à l'âge de 15 ans et plus.
Il accompagne parfaitement las carns rostidas, la cacilha, los formatges e los fruches roges, ainsi que les grands mets carcinòls coma l'anhèl fermier de Carcin e la pascada amb las trufas.
Faget Abadiau
Faget Abadiau (Faget-Abbatial en francés) qu'ei ua comuna gascoa d'Occitània situada dens lo departament de Gers e la region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.
Geografia
vignette|upright=1.6|centre|Comunas a l'entorn.
Faget Abadiau
Faget Abadiau qu'es atestat en 845 Altum Fagitum Monasterium. Lo nom que veng deu bas latin fagetum (fagus « hau, hac, hai » e sufixe collectiu -etum), donc lo sens qu'es « bòsc de haus »,.
Herèisho
Vilatge e cairehorc important. Deu nom gascon de fraxinus : hrèisho, hrèishe, etc.
Marshall Warren Nirenberg
Marshall Warren Nirenberg (n. en 1927) es un cercaire american. A recebut lo Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina en 1968, amb Har Gobind Khorana e Robert William Holley, per son trabalh sus la sintèsi de las proteïnas e pus particularament la descripcion del còde genetic.
Argela
thumb|300px|argela del [[quaternari en Estònia (fa 400,000 ans)]] L'argela (var. argiela, argiala, argila) es un material granular natural eissit de la decomposicion de las ròcas feldespaticas, compausat subretot de silicats d'alumini idratat:
Las particulas d'argela, inferioras a 4 micromètres de diamètre, pòdon constituir un sòl omogenèu (tanben nomenat argela) o ben far partida d'un sòl eterogenèu (e dins aquel cas l'argela es la partida pus fina del sòl). Los sòls argeloses son fòrça impermeables. Las ròcas formadas a partir de l'argela son las argelitas.
Caracteristicas geologicas
Dins los espacis entre los grans d'argela i a sempre d'aiga, amb d'ions dissolguts. La concentracion e valéncias d'aqueles ions contraròtlan la distància entre las particulas. Atal se passa perque las particulas, normalament en forma de disc, son polarizadas del biais que las cargas negativas s'acumulan a les basas del disc. Atal, los cations de l'aiga son atirats a s'acumulan a las basas del disc, enebissent que d'autres particulas se'n apròchan. A son torn, la distància entre las particulas contrarotladas lo comportament macroscopic del sòl:
Los minerals pus comuns dins los argelas son:
L'argela a doas proprietats basicas:
Usatges de l'argela per l'òme
L'argela, venent del sòl o ròca sedimentària, es plastica quand se mescla amb d'aiga, mas dura e resistenta quand es cuècha dins un forn. Aquò a permés a l'òme dempuèi l'Antiquitat de ne far diferents usatges, que lo pus important es la fabricacion de recipients.
Primièrs usatges de l'argela
thumb|right|Jarra en forma de campana d'argela negra Al Neolitic, abans de descobrir la terralha qu'elabòra de pèças de fanga cuèchas, los umans ja utilizavan la fanga (argela banhada e pastada) per ne far d'aisinas per sos besonhs, coma manjar produches secs (cerealas), o liquids, pasmens èran pas restancas. Mas en observar las pèças que sortissián del encendis dels poblats, e vesent que sortissiín entièra, mas solidas e estancas, perque avian cuèit. foguèt atal que descobriguèron la terralha que li permetèt de gardar los liquids.
Los primièrs usatges de l'argela foguèron la fabricacion de totes modèls de restancs per contenir de produches necessaris a las installacions umanas: plats, gòts, padenas, caçairòlas, etc. Aquelas aisinas foguèron subretot utilas per gardar de provisions, coma: l'aiga, los legums, los fruches, etc.
Dempuèi lo Neolitic fins a l'Edat Mejana, l'argela s'utilizèt per construire las parets dels ostals.
Los romans admiravan la ceramica dels grècs, que lor tecnica èra de trempar la pèça dins una preparacion amb de particulas d'argela de nauta dòsi e d'elements especials, aquò rendiá una melhora brilhància al polir. Mai tard, la coguèron dins un forn de granda oxigenacion. Las pèças se fasián amb de mòtles qu'avian de motius decoratius repetits qu'aprèp demoravan reprodusits en relèu sus la superfícia de la pèça.
Lo procèssus artesanal d'elaboracion de las pèças d'argela a subit pauc de variacions fins ara.
La ceramica uèi
Al sègle XIX en Anglatèrra e en Euròpa foguèt lo am dels objèctes de decoracion produsits en seria e de prètz bas.
En Espanha èra lo vam de las jarras de tèmas antics e mitologics (fabricas de El buen retiro (Madrid), Sargadelos (Galícia) o La Cartuja (Sevilha)). La ceramica industriala aprèp 1890 foguèt de granda qualitat. Coma amb l'Art Nouveau a París o lo Bauhaus creèron una granda influéncia dins la ceramica industriala, encara que la ceramica artesanala e individuala se manten viva fins a uèi. Uèi, segon los elements minerals contenguts dins l'argela, trobarem argelas de diferentas colors: roja, blanca, negra, etc. Tanben i a diferents tipes d'argela segon l'usatge que se vòl donar (teules, aisina de cosina etc.).
Lo futur de l'argela
Las perspectivas del futur per l'argela se trapan dins la construccion (dins sos aspèctes classics coma l'elaboracion de bricas e malons, o derivats de tecnicas de construccion pus modèrnas). Tanben existisson de perspectivas dins l'usatge medecinal com los banhs dins las installacions balneàrias.
Mayres-Savel
Mayres-Savel es una comuna arpitana dau Daufinat, situada dins lo departament d'Isèra e la region de Ròse-Aups.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Toponimia
Mayres es atestat  Maires, au sègle XI. Dauzat e Rostaing explican Mayres e tanben Maires (Puèi de Doma), Maires d'Ardecha per un probable prelatin *matr-, « ròc ». Xavier Delamarre, a prepaus de Maires d'Ardecha e de Mayres (-Savel) donan l'etime māt(e)res, « las Maires ». Los Féniés van puslèu dins la meteissa direccion a prepaus de Maires d'Ardecha : Matras, divessas maires de las fònts.
Istòria
Al Mièja Edat, Savel es lo banc d'una distincion. En lo moment del enquèsta de 1339, Raymond del Servís, mistral del senhor Lantelme Eynard, a de besonh que lo castèl de Savel es una ostal fòrt : « quod dictum castrum pas nomiauitur castrum E sed domum fortem ».
La municipalitat de Savel a #èsser engloutie jos las aigas del barrage de Monteynard en 1962. Per en perpétuer lo remembre, lo sieu nom i aguèt ligat a aquel de la municipalitat vesina de Mayres per decrèt del 18 de març de 1965 en englobant aital los terrens pas immergits de l'ancian territòri de Savel.
La commune de Savel a été engloutie sous les eaux du barrage de Monteynard en 1962. Pour en perpétuer le souvenir, son nom fut rattaché à celui de la commune voisine de Mayres par arrêté du 18 mars 1965 englobant ainsi les terrains non immergés de l'ancien territoire de Savel.
Tarantasca
Tarantasca es una comuna de la Val Grana. Administrativament, es dins la província de Coni e la region de Piemont de l’estat italian.
Abans 1808, fasiá part de la comuna de Buscha. Èra doncas dau marquesat de Buscha, anciana possession daus marqués de Saluças cedit a Savòia en 1361.
.lotte
(de Lotte, eroïna dels Patiments del jove Werther, de Goethe) es un nom de domeni generic enregistrat pel conglomerat japonés Lotte Holdings. Es en servici dempuèi lo 14 de genièr de 2015.
Soba
Soba es un municipi de la província de Cantàbria.
Macul
Macul qu'ei ua comuna chilena de lo Gran Santiago. Sa populacion, en 2002, èra de 112 535 abitants. Sa superfícia totala es de 12,9 km². -33.5°N, -70.56667°W
Mennecy
Mennecy es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Essonne e la region d'Illa de França.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Sancoins
Sancoins es una comuna francesa, situada dins lo departament de Char e la region dau Centre.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Sent Marçau de Valeta
Sent Marçau de Valeta (Saint-Martial-de-Valette en francés) es una comuna d'Occitània, dins la region istorica de Perigòrd, administrada per lo departament de Dordonha de la region de Novela Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
La prononciacion es [ʂɛ̃mmar’ʂaw] [devalɛ’tɒ]. Lo nom es atestat, en latin, vers 1315, Sanctus Marcialis. Sent Marçau, Martialis en latin, es lo nom dau prumier evesque de Limòtges; l'abadia de Sent Marçau d'aquela vila fuguet fondada en 848 sus son tombeu. Lo determinant Valeta vòu dire « pitita vau », ,.
Vièlh anglés
L'anglosaxon o vièlh anglés (Ænglisc, Anglisc, Englisc, prononciat coma [ˈæŋɡliʃ]) es la primièra fasa de desvolopament de la lenga anglesa. L'anglosaxon se parlava en Anglatèrra e al sud d'Escòcia entre los sègles VIII e XI. L'invasion normanda d'Anglatèrra per Guilhèm lo Conquistaire, en 1066, marca simbolicament la fin progressiva de l'anglosaxon e lo passatge a l'anglés mejan.
miniatura|L'extension aproximativa de las [[lengas germanicas al començament del segle X:
]]
Solórzano
Solórzano es un municipi de la província de Cantàbria.
Ramayana
Lo Rāmāyana (रामायण en sanskrit) que significa en sanscrit « lo camin de Râma » es la mai corta de las epopèas de lenga sanscrita compausada entre lo IIIe sègle ab. J.-C. e lo IIIe sègle de la nòstra èra. Constituit de sèt libres e 24,000 vèrses, lo Râmâyana es, amb lo Mahâbhârata, un dels escriches fondamentals de l'indoïsme e de la civilizacion indiana.
Districte de Thoubal
Lo districte de Thoubal es un districte de l'estat de Manipur en Índia.
Lista dels primièrs ministres de Jamaica
220px|thumb|right|Blason de Jamaica. Lo primièr ministre de Jamaica exercís la foncion de cap de govèrn del país. Es formalament nomenat indicat per lo governador general de Jamaica, representant de la reina Elisabeta II.
Districte de Thoubal
Administracion
Lo capluòc del districte es la vila de Thoubal. En decembre de 2016, una part del districte foguèt destacada de son territòri per fondar lo nòu districte de Kakching.
Lista dels primièrs ministres de Jamaica
Aquesta es la lista dels Caps Ministres (entre 1953 e 1962) e los Primièrs Ministres (dempuèi l'independéncia, en 1962).
Joan XXII
Joan XXII (Caors 1249; 4 de decembre de 1334), nascut Jacme Duesa (en francés: Jacques Duèze), foguèt papa de 1316 a 1334. Foguèt lo segond papa d'Avinhon (1309-1377), elegit per un conclau a Lion reünit per Felip V de la França. Com son predecessor, Clement V, concentrèt lo poder e l'esfrut dins la papautat, en tot princejar a Avinhon. S'opausèt a Lois IV de Bavièra com emperador, pr'amor Lois, en tornas, envadit Itàlia e i botèt un antipapa, Nicolau V. Pendent aqueth conflicte lo Papa Joan escomengèt lo Franciscan e Scolastic professor Guilhèm d'Ockham.
Lo Papa Joan XXII foguèt tanben contrevertit en teologia. Era le darrer papa a assegurar que la beatific vision (la vision deu paradis) era ajornat dinc au jorn deu Jugament Darrer. Condemnèt lo popular mistic alemand Meister Eckhart com eretic.
Perpesac lo Blanc
Perpesac lo Blanc (Perpezac-le-Blanc en francés) es una comuna lemosina situada dins lo departament de Corresa e la region de Novela Aquitània, ancianament de Lemosin.
Toponimia
thumb|left|300px|Paneu.
Wigger
Wigger (tanben sonada ancianament Wiggeren) es un riu dels cantons soïsses de Lucèrna e Aargau. En un afluent important del flum Aar. Fa aperaquí 41 km de long e corre de sud a nòrd dins gaireben tota sa longor. La vila mai granda de la val de Wigger es Zofingen.
Valerargues
Valerargues (Vallérargues en francés) es una comuna lengadociana situada dins lo departament de Gard e la region d', ancianament de Lengadòc-Rosselhon.
Leon Gambetta
Leon Gambetta (Caors, 2 d'abril de 1838 – Ville-d'Avray, 31 de decembre de 1882) foguèt un òme politic occitan qu'ocupèt divèrsas foncions prestigiosas dins lo govèrn francés.
David Howard Thompson
David John Howard Thompson (1961-2010) es avocat e òme politic de Barbados. Foguèt primièr ministre de 2008 a sa mòrt en 2010.
Fontanilhas (Comenge)
Fontanilhas (Fontenilles en francés) qu'es ua comuna gascona, en Comenge au sens politic, situada dens lo departament de la Nauta Garona e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Istòria
Pendent l'Ancian Regime, Fontanilhas èra de l'eleccion de Comenge, doncas de la província de Gasconha, de la generalitat d'Aush, de l'archidiocèsi de Tolosa, de la senescauciá de Tolosa. Tanlèu 1790, Fontanilhas èra deu canton de Sent Lis. Lo vocable de la glèisa qu'es Sent Martin.
Montriau (Vivarés)
Montriau (Montréal en francés) es una comuna occitana de Vivarés situada dins lo departament d'Ardecha e la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament de Ròse-Aups.
Comunas vesinas
400px|left|Distanças e posicion relativa
Toponimia
La prononciacion es [mun'rjaw] (n leugièra), [mur'jaw], d'un informator de Prunet. La grafia es logicament Montriau.
Suances
Suances es un municipi de la província de Cantàbria.
Lista dei cratèrs lunars (R-S)
Lista dei cratèrs d'impacte lunars amb un nom començant per R o S.
Ürümqi
Ürümqi o Urumchi (en oigor ئۈرۈمچی Ürümchi; en chinés simplificat: 乌鲁木齐; chinés tradicional: 烏魯木齊; pinyin: Wūlǔmùqí) es la capitala e vila-prefectura de la region autònoma de Xinjiang en Republica Populara de China.
Berthegon
Berthegon es una comuna francesa dau departament de Viena e de la region de Novela Aquitània, ancianament de Peitau-Charantas.
Toponimia
Las atestacions ancianas son, per lhuec:
Nòtas
<references group="N"/>
Saint-André-de-l'Épine
Saint-André-de-l'Épine es una comuna normanda, situada dins lo departament de la Marga e la region de la Bassa Normandia.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Saint-Cyr-de-Valorges
Saint-Cyr-de-Valorges es una comuna francesa, situada dins lo departament de Léger e la region de Ròse-Aups.
Odenas
Odenas en arpitan (Odenas en francés) es una comuna arpitana, situada dins lo departament de Ròse e la region de Ròse-Aups.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Francés Deseuse
thumb|200px|[[Catedrala de Sant Pèire, Montpelhièr]]Francés Deseuse (François Dezeuze en francés, mai conegut coma L'Escotaire - Montpelhièr, 7 d'abril de 1871 - 1949) foguèt un escrivan clapassièr, autor dramatic e cronicaire dins lo famós jornal occitan montpelhierenc de la debuta del sègle XX: La Campana de Magalona.
Biografia
Francés Deseuse nasquèt a Montpelhièr dins una familha modèsta del pòble en 1871; son paire èra vinhairon. Quand aviá pas que dètz ans copièt una pagina d'almanac tant plan que lo Rector Chancel foguèt meravilhat pel talent del dròlle e lo faguèt venir borsièr a l'Escòla dels Fraires al Licèu. Faguèt d'estudis brilhants e se marquèt en drech. Aprèp qu'obtenguèt la licéncia ensagèt de venir notari e puèi dobriguèt una paperariá. L'Escotaire foguèt, amb Renat Tulet, un dels organizaires mai importants dau grop d'occitanistas e catalanistas de Montpelhièr, los Dissabtièrs.
Maché
Maché es una comuna peitavina, situada dins lo departament de Vendea e la region daus País de Leire.
Francés Deseuse
Bibliografia
Deseuse, Francés. Cronicas de Caravetas, reculhidas per J.-F. Brun - Montpelhièr - Edi. IEO - Col. A Tots - 1982
CIRDOC : https://catalog.oc-cultura.eu/
Maché
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Nòtas
<references group="N"/>
Asteroïde
thumb|200px|right|Asteroïde Ida e son satellit Dactyl
Orbitas e grops d'asteroïdes
Divèrsei grops d'asteroïdes diferents son coneguts dins lo Sistèma Solar. Lo principau es aqueu de la Cencha Principala onte se tròba la màger part deis asteroïdes. Dins aquò, aqueu grop es pas unic e d'autreis existisson, especialament leis asteroïdes troians de l'orbita de Jupitèr amb quauquei centenaus de còrs recensats, leis asteroïdes troians de Mart o encara leis asteroïdes crosant l'orbita terrèstra.
Cencha Principala
La Cencha Principala tèn probablament de milions d'asteroïdes dont environ 200 an un diamètre superior a 200 quilomètres e entre 1,1 e 1,9 milions un diamètre pus grand qu'un quilomètre. Representan la màger part deis asteroïdes coneguts. Aquelei còrs an una excentricitat inferiora a 0,4 amb una enclinasion mens auta que 30°. Son maximom de distribucion se situa per una excentricitat de 0,07 e una enclinason egala a 4°. Ansin, un asteroïde mejan de la Cencha Principala tèn una orbita quasi circulara.
La Cencha Principala tèn divèrsei zonas diferentas desseparadas per de lacunas. Ansin, lo tèrme de « Cencha Principala » es sovent utilizat per designar especificament la region centrala onte la concentracion d'asteroïde es pus importanta. Es situada entre lei lacunas de Kirkwood, es a dire entre 2,06 e 3,27 UA a respèct dau Soleu. 93,4% deis asteroïdes recensats i orbitan. Lei lacunas principalas son situadas per lei resonàncias 3:1, 5:2, 7:3, e 2:1 amb l'orbita de Jupitèr. Ansin, i a ges d'asteroïde realizant dos torns dau Soleu durant una orbita de la planeta joviana.
La massa deis objèctes de la Cencha Principala es estimada entre 3,0 e 3,6.1021, siá 0,04% de la massa lunara. Cères representa 32% d'aquela massa, Vesta 9%, Pallas 7%, Hygiea 3%, Davida 1,2%, Interamnia 1,0% e Euròpa 0,9%.
Asteroïdes troians de Jupitèr
Leis asteroïdes troians de Jupitèr son d'asteroïdes orbitant vèrs lei ponchs de Lagrange L4 e L5 de Jupitèr. Lor nom vèn dei dos camps de la guèrra de l'epopèia d'Omèr entre lei Troians (ponch L4) e lei Grècs (ponch L5). Son orbita es situada entre 5,05 e 5,35 UA amb una enclinason importanta a respèct dau plan orbital de Jupitèr. Lo nombre d'asteroïdes d'aqueu tipe amb una talha superiora a un quilomètre es estimat entre 1 e 2 milions, siá un nombre similar a la Centura principala. Pasmens, coma leis asteroïdes troians de Jupitèr son fòrça sorns, lor deteccion es relativament dificila. Ansin, solament 2,603 asteroïdes troians e 1,473 grècs èran coneguts en abriu de 2010.
Autreis asteroïdes
Certanei planetas tènon d'asteroïdes dins lor sistèma de satellits. Per exemple, Mart tèn doas lunas fòrça pichonas irregularas e craterizadas que son probablament d'asteroïdes capturats per gravitat. Jupitèr a egalament un nombre important d'asteroïdes satellits. Enfin, Saturne, Uranus e Neptun an tanben de còrs pichons e irregulars dins sei sistèmas mai l'origina d'aquelei còrs (asteroïdes, cometas...) es desconeguda.
Enfin, un autre grop relativament important per leis astronòms es l'ensems deis asteroïdes crosant l'orbita terrèstra. Aqueu grop es particularament susvelhat en causa dau risque d'impacte amb la Tèrra. Tendriá entre 500 e 1,000 còrs d'un diamètre superior a un quilomètre.
Talha
La talha deis objèctes de la Cencha Principala varia fòrtament de quasi 1,000 quilomètres per lo pus grand a quauquei mètres. Lo pus grand, Cères a una forma esferica amb un diamètre d'environ 975 km. Representa un tèrç de la massa de la Cencha Principala e es classat dins la categoria dei planetas nanas. Dos autreis asteroïdes an tanben una forma esferica amb una estructura intèrna au mens parcialament diferenciada. Dins aquò, sei formas son generalament pus pichonas e fòrça irregularas :
Composicion
thumb|Representacion de l'estructura intèrna de [[(1) Cères|Cères.]]
Classificacion
Leis asteroïdes son generalament classats en foncion de dos paramètres principaus que son sei caracteristicas orbitalas e son espèctre.
Classificacion orbitala
La màger part deis asteroïdes son devesidas en grops e familhas en foncion de sei caracteristicas orbitalas que son fòrtament influenciadas per Jupitèr. Lei noms d'aqueleis ensems provènon generalament dau premier asteroïde de la categoria descubèrt. Lei grops son d'associacions relativament lascas mai lei familhas indican una origina comuna a partir d'un asteroïde pus ancian e desenant au mens parcialament destruch. De mai, a l'ora d'ara, lei familhas conegudas son unicament situadas dins la Cencha Principala e aperaquí 30 a 35% deis asteroïdes fan partida d'una familha.
Lei grops principaus son :
D'autra part, lei familhas principalas que se destrian a l'interior dei grops son :
Classificacion espectrala
En 1975, leis astronòms Clark R. Chapman, David Morrison e Ben Zellner desvolopèron la premiera classificacion deis asteroïdes en foncion de la composicion supausada de la superficia. Aqueu sistèma tèn tres categorias : D'autrei classas existisson; foguèron creadas a mesura dei descubèrtas successivas mai, uei, s'utiliza doas classificacions principalas. La premiera es la classificacion Tholen basada sus l'estudi dei colors deis asteroïdes durant leis annadas 1980. La segonda es lo sistèma SMASS (per l'anglés « Small Main-Belt Asteroid Spectroscopic Survey ») qu'es una modificacion de la classificacion Tholen. Lei dos sistèmas tènon tres classas principalas que son lei classas C, S e X, amb lo tipe X que regropa leis asteroïdes metallics, e divèrsei classas menoras.
Classificacion de Tholen
thumb|[[Fotografia d'una meteorit metallic compausada de fèrre e de niquèl que dèu aver una composicion relativament similara a aquela de certaneis asteroïdes metallics.]]
La classificacion de Tholen tèn 14 classas d'asteroïdes :
Classificacion SMASS
Aquela classificacion tèn 24 tipes, relativament similars au sistèma Tholen :