cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Champlemy
Geografia
A Champlemy se situa la naissença d'una de las fonts de la Nièvre, dicha « Nièvre de Champlemy » o « grand Nièvre ». A pres per dos unas autras brancas, la « Nièvre de Arzembouy » en prenent font a Giry e l'autre la « Nièvre de Prémery » en prenent font als environs de Lurcy-lo-Bourg. La Nièvre acaba per se tirar en la Loire a Nivèrns.
À Champlemy se situe la naissance d'une des sources de la Nièvre, dite « Nièvre de Champlemy » ou « grande Nièvre ». Elle est rejointe par deux autres branches, la « Nièvre d'Arzembouy » prenant source à Giry et l'autre la « Nièvre de Prémery » prenant source aux environs de Lurcy-le-Bourg. La Nièvre finit par se jeter dans la Loire à Nevers.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Burdignin
Geografia
Burdignin Se situa en la Vallée Verda. La municipalitat a vorejat per la Menoge #que servís de limit territorial amb la municipalitat vesina de Villard.
Imbituba
Imbituba es un es una vila de l'estat brasilièr de Santa Catarina.
Imbuia (Santa Catarina)
Imbuia (Santa Catarina) es un es una vila de l'estat brasilièr de Santa Catarina.
.테스트
.테스트 (teseuteu) es un còdi de domeni d'assag. Es la version coreana del .test. Sa transcripcion en punycode es .xn--9t4b11yi5a.
Indaial
Indaial es un es una vila de l'estat brasilièr de Santa Catarina.
Pleumartin
Pleumartin es una comuna peitavina, situada dins lo departament de Viena e la region de Novela Aquitània, ancianament de Peitau-Charantas.
Comunas limitròfas
400px|gaucha||Distanças e posicion relativa
Nòtas
<references group="N"/>
Wasselonne
Wasselnheim (en alemand estandard; Wàssle en alsacian; Wasselonne en francés e oficialament) es una comuna alsaciana. Administrativament, es de l'arrondiment de Molsheim, dins lo departament francés del Bas Ren e de la region del Grand Èst.
Mairarga
Mairarga (Meyrargues en francés) es una comuna provençala situada dins lo departament dei Bocas de Ròse e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur.
Ontex
Ontex en arpitan (Ontex en francés) es una comuna arpitana de Savòia, situada dins lo departament de Savòia e la region de Ròse-Aups.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Riés
Riés (Riez en francés) es una comuna provençala situada dins lo departament deis Aups d'Auta Provença e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Marcha (omonimia)
Marcha pòt designar :
Iomerê
Iomerê es un es una vila de l'estat brasilièr de Santa Catarina.
Samak Sundaravej
Samak Sundaravej, òme politic e òme de television (1935-2009) foguèt primièr ministre de Tailàndia entre 29 de genièr e lo 9 de setembre de 2008.
טעסט.
טעסט. es un còdi de domeni d'assag. Es la version ebrieva e yiddish del .test. Sa transcripcion en punycode es .xn--deba0ad.
Saint-Marcelin-de-Cray
Saint-Marcelin-de-Cray es una comuna francesa, situada dins lo departament de Sòna e Léger e la region de Borgonha.
Raucoules
Raucoules (Raucoules en francés) z-es una comuna velaiesa, situada dins lo departament del Naut Léger e la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament d'Auvèrnhe.
Comunas vesinas
400px|left|Distanças e posicion relativa
Pontevedra
Pontevedra es la capitala de la província de Pontevedra dins la comunautat autonòma espanhòla de Galícia. Sa populacion èra estimada a 80,096 abitants en 2006. Sa superfícia totala es 117 km².
La Bassée
es una comuna francesa del departament del Nòrd e de la region dels Nauts de França.
Ipira
Ipira es un es una vila de l'estat brasilièr de Santa Catarina.
.テスト
.テスト (tesuto) es un còdi de domeni d'assag. Es la version japonesa del .test. Sa transcripcion en punycode es .xn--zckzah.
Bas-Lieu
es una comuna francesa del departament del Nòrd e de la region del Nòrd-Pas de Calais. Sa populacion en è.
Geografia
Bas-Luòc se situa en lo Sud-Es del departament del Nòrd (Enaut) en plena cœur del Parc natural regional del Avesnois. Lo Avesnois a conegut per lo sieu bocage e lo sieu relief un pauc vallonné en la siá part sud-es (començament dels contreforts dels Ardennes), dicha « pichona Soïssa del Nòrd ».
Surayud Chulanont
Surayud Chulanont, militar n. 1943, foguèt primièr ministre de Tailàndia entre 2006 e genièr de 2008.
Bas-Lieu
Geografia
En fach, Bas-Luòc facha part administrativement de la Avesnois, géologiquement de las Ardennes, istoricament del Enaut e paysagèrement de la Thiérache.
La municipalitat se tròba a 100 km de Lille (prefectura del Nòrd), Brusselles (Belgica) o Rems (Marna), a 45 km de Valencianas, Mos (B) o Charleroi (B) e justa a costat de Avesnes-sus-Helpe (jos-prefectura).
La municipalitat a vorejat per las municipalitats de Avesnes-sus-Helpe, Beugnies, Dourlers, Flaumont-Waudrechies, Semousies e Sant-Hilaire-sus-Helpe.
La Belgica e lo departament de l'Aisne se tròban a 15 km.
Bas-Lieu se situe dans le Sud-Est du département du Nord (Hainaut) en plein cœur du Parc naturel régional de l'Avesnois. L'Avesnois est connu pour son bocage et son relief un peu vallonné dans sa partie sud-est (début des contreforts des Ardennes), dite « petite Suisse du Nord ».
En fait, Bas-Lieu fait partie administrativement de l'Avesnois, géologiquement des Ardennes, historiquement du Hainaut et paysagèrement de la Thiérache.
La commune se trouve à 100 km de Lille (préfecture du Nord), Bruxelles (Belgique) ou Reims (Marne), à 45 km de Valenciennes, Mons (B) ou Charleroi (B) et juste à côté d'Avesnes-sur-Helpe (sous-préfecture).
La commune est bordée par les communes d'Avesnes-sur-Helpe, Beugnies, Dourlers, Flaumont-Waudrechies, Semousies et Saint-Hilaire-sur-Helpe.
Iporã do Oeste
Iporã do Oeste es un es una vila de l'estat brasilièr de Santa Catarina.
Sant-Visant-al-Lann
Sant-Visant-al-Lann en breton (Saint-Vincent-des-Landes en francés) es una comuna francesa, situada dins lo departament del Léger Atlantic e la region dels Païses de Léger.
Marshallés
Lo marshallés es una lenga oceaniana parlada a las Illas Marshall.
Localizacion
Lo marshallés es parlat dins las Illas Marshall que fan partida de Micronesia. De comunitats de marshalleses vivon tamben a Hawai'i e als Etats Units continentals.
Classificacion
Lo marshallés es una de las lengas micronesianas, un grop de las lengas oceanianas. Aquestas fan partida de la branca malaiopolinesiana de la familha austronesiana.
Escritura
L'alfabet marshallés es :
Ipuaçu
Ipuaçu es un es una vila de l'estat brasilièr de Santa Catarina.
Champlin (Nièvre)
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Lengonés
Lo Lengonés es la region environant Lengon. N'a pas d'existença istorica ni culturala. Istoricament Lengon es considerada coma una partida de Vasadés.
Delimitacion
N'es pas aisit de defenir lo Lengonés. I pòdem inclúser, solide, lo canton de Lengon empenat, au mens dincas a la termièra deu pinhadar landés. La riba dreita pòt ne'n hèser partida, per çò deu canton de Sent Macari. Las regions de Cadilhac, Podensac e Auros son tanben restacadas au Lengonés, en tant que zònas ribeirinas de Garona.
Ipumirim
Ipumirim es un es una vila de l'estat brasilièr de Santa Catarina.
Comunautat d'aglomeracion dau Sud Santa Bauma
La Comunautat d'aglomeracion dau Sud Santa Bauma es una intercomunalitat, provençala situada dins lo departament de Var e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur. Son còdi SIREN es 248300394. La lenga autoctòna es l'occitan provençau.
Istòria
La comunautat de comunas dau Sud Santa Bauma, creada per un arrestat prefectorau dau 25 de julhet de 1994, es lo pus ancian EPCI de fiscalitat pròpria instituït dins Var. Compreniá sièis comunas adonc: Lo Baucet, La Cadiera, Lo Castelet, Èbra, Ribòus e Sinha.
La comunautat d'aglomeracion compren ara totas lei comunas dau canton dau Baucet (suprimit en 2015) e 3 dei 4 comunas dau canton d'Oliulas.
Vèire tanben
thumb|600px|center|Mapa deis EPCI de Var lo 1èr de genier de 2019
Shativa
Shativa (Xàtiva en catalan) es una ciutat del País Valencian, capitala de la comarca de La Costera. Istòricament, es estat una de las pus importantas ciutats del País Valencian.
Doas de las personalitats mai celèbras nascudas dins aquesta ciutat foguèron Roderic de Borja, papa de la Glèisa Catolica jol nom d'Alexandre VI, e Josep de Ribera, pintre, conegut en Itàlia coma Lo Spagnoletto.
Badajoz
Badajoz es la capitala de la província espanhòla dau meteis nom. Sa populacion èra estimada a 145,257 abitants, en 2007. Sa superficia totala es de 1470 km².
Lenax
Lenax es una comuna francofòna de Borbonés, situada dins lo departament d'Alèir e la region d'Auvèrnhe Ròse Aups.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Erneville-aux-Bois
Erneville-aux-Bois es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mòsa e la region de Lorena.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Prato-di-Giovellina
U Pratu di Ghjuvellina en còrs (Prato-di-Giovellina en francés) es una comuna corsa, situada dins lo departament de Nauta Corsega‎ e la region de Corsega.
Istòria
De nombroses vestigis testifiquen de l'aucupacion del luòc dempuèi lo començament del Mièja Edat.
De nombreux vestiges témoignent de l'occupation du site depuis le début du Moyen Âge.
Trial
Lo trial es una disciplina esportiva amb mòto, a vèlo, en veitura, o en camion. Trial significa « ensag » en anglés, perque lo succès es pas assegurat. Lo trial consistís, en efièch, a traversar d'obstacles naturals o artificials. Es nascut al Reiaume Unit al començament del sègle XX, practicat per de « gentlemen farmers » sus de mòtos tradicionalas.
Aranhoet
Aranhoet (Aragnouet en francés) qu'ei ua comuna gascona de Comenge, ena Vath d'Aura, situada dens eth departament deths Hauts Pirenèus e era region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.
Comunautat Europèa
La Comunautat Europèa èra une organizacion supranacionala reünissent qualques Estats europèus e caractezada per de transfèrts de competéncias importants consentits dins fòça matèrias pels Etats membres. La dintrada en vigor del tractat de Lisbona lo 1 de decembre de 2009 acabèt amb la Comunautat europèa coma entitat juridica, sa personat juridica foguèt transferida cap a l'Union Europèa que n'aviá pas fins alara.
Aranhoet
Geografia
Autes vilatges o quartièrs : Eget, eth Plan, Fabian, Shaubèra, Miejavath.
Trial
Lo trial es un espòrt ont la nocion de velocitat interven pas, sol un temps limit es impausat.
En competicion aqueste espòrt se practica de la prima a la devalada en exterior ( outdoor ) e en ivèrn a l’interior ( indoor ).
Comunautat Europèa
Lo nom de « Comunautat Europèa » remplacèt aquel de « Comunautat Economica Europèa » lo 1 de novembre de 1993. L'adjectiu « economic » foguèt escafat de son nom pel tractat de Maastricht en 1992. Èra, amb la Comunautat Europèa de l'Energia Atomica (Euratom), un element de çò que se nomenava las Comunautats Europèas. Aquelas comunautats europèas formavan, avans la dintrada en vigor del tractat de Lisbona, un dels tres pilars de l'Union Europèa.
Istòria
Lo Tractat de Maastricht es basat sur l'Acte Unic Europèu e la Declaracion solemna sus l'Union Europèa dins la creacion de l'Union Europèa. Lo Tractat foguèt signat lo 7 de febrièr de 1992 e prenguèt efècte lo 1 de novembre de 1993. Remplacèt las Comunautats Europèas, las transformant en un dels tres pilars de l'Union.
Lo Tractat d'Amsterdam transferiguèt las responsabilitats de la libertat de movement dels individús (los Visats, l'immigracion illegala, l'asili) del pilar Justícia e Afars Interiors (JAI) a la Comunautat Europèa (JAI foguèt alara nomenada Cooperacion policièra e judiciari en matèria penala). los Tractats d'Amsterdam e de Niça espandiguèron la procedura de codecision a gaireben totes los camps politics, autrejant al Parlament de poders egals al Conselh dins la Comunautat.
En 2002, lo Tractat de París que creèt la Comunautat Europèa del Carbon e de l'Acièr (una de las tres Comunautats Europèas) s'acabèt, perque atenguèt son limit de 50 ans (en efècte aquel primièr tractat, èra lo sol limitat dins lo temps). Cap de temptativa de remplaçament se faguèt perque èra considerat coma superflú; e al luòc, lo Tractat de Niça transferiguèt sas compausantas al Tractat de Roma e, atal, sos efèctes contunhèron coma matèria integrant la CEE.
Lo 1 de decembre de 2009, la dintrada en vigor del Tractat de Lisbona acabèt amb l'estructura de pilar de l'Union, e en consequéncia amb l'existéncia de la Comunautat Europèa.
Foncionament
La tòca de la CE foguèt d'establir une union economica e monetària entre sos membres. Se fonda sus « quatre libertat » :
Las directivas europèas se basan sul tractat de la Comunautat Europèa, quitament se correntament son atribuidas abusivament a l'Union Europèa, que la Comunautat Europèa es pas qu'una de las comunautats.
Camps politics
Aquel pilar comunautari isclusisiá los camps seguents :
Supranacionalisme
L'Estructura en pilar de l'Union permetiá d'aumentar la cooperacion entre los camps de l'Union, sens que cap de personas aja tròp de poders sus las institucions internacionalas. La Cooperacion policièra e judiciària en matèria penala venguèt un nòu pilar alara que la Cooperation politica europèa venguèt lo segond pilar (la Politica Estrangièra e de Securitat Comuna).
Las institucions de la CEE venguèron las de l'UE mas lo ròtle d'aquelas entre los pilars es diferent. La Comission, lo Parlament, e la Cort de Justícia èran en granda partida separats de las activitats dels segond e tresen pilars, alara que lo Conselh las dominava. Aquò se vei dins los noms de las institucions, lo Conselh es oficialament nomenat lo « Conselh de l’Union Europèa » alara que lo nom de la Comission èra « Comission de las Comunautats Europèas ». Aquò permetiá a aqueles nòus camps de se situar dins l'encastre de l'intergovernementalisme (acòrdis unanims entre los govèrns) puslèu que sul vòte a la majoritat e las institucions independentas.
Pasmens, dempuèi Maastricht, lo Parlament a ganhat un ròtle pus important. L'aumentacion dels poders de las institucions supranacionalas e lo vòte a la majoritat qualificada al conselh permetiá de descriure lo pilar comunautari coma emprunt del federalisme.
Aranhoet
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
Era prononciacion qu'ei [aragnou'wét] (grafia fonetica deths autors). I a pas de fòrmas ancianas.
Segon Dauzat, Negre, R. Aymard, Aranhoet que vien deth gascon aranhon, « pruèth, agranhon (frut), agranhonèr », dab eth sufixe collectiu -et,.
Segon Miquèu Grosclaude, que i a unanimitat peth sens; era origina qu'ei eth gascon aranhon, dab eth sufixe collectiu vegetau -et, dab tombada de -n- intervocalica, mes benlhèu que cau compréner en generau « lòc cobèrt de vegetacion espinosa ».
Empúrias
Empúrias, prononciat segon Joan Francés Blanc (en catalan Empúries, en occitan ancian e en catalan ancian Empurias , e en castelhan Ampurias, en grèc ancian Ἐμπόριον, Emporion significant « comèrci »; en latin Emporiae), èra una antica colonia grèga e romana al tèrme sud del golf de Roses, al nòrd-èst de l'actuala vila de l'Escala, al sud de Sant Martí d'Empúries, que ne garda lo nom. S'espandís dempuèi l'antica bòca del Fluvian (El Riuet) fins a tòcar de l'ancian braç del Ter que desembocava al nòrd de la vila de l'Escala plaja del Rec del Molí. Los rèstes forman un pargue arqueologic. Din l'encinta i a l'antic lo convent de Santa Maria de Gràcia d'Empúries bastit quasi de nòu pendent los ans 1910 qu'abriga lo musèu monografic.
Sens
Sens pòt essèr:
Empúrias
Estructura
Lo jaç, excavat pas que parcialament, se pòt divisar en quatre partidas, d'ocupacions successivas, situadas a l'entorn d'un pòrt natural: la primièra fondacion grèga, situada dins una península (ara Sant Martí d'Empúries) nomenada pels arqueològs Palaiapolis (ciutat vièlha); la ciutat grèga al fèrm, sus la riba de la mar, dicha Neapolis (ciutat nòva); la ciutat romana, situada a l'oèst de la Neapolis, e los rèstes d'una poblacion iberica, los indigets fins ara pas encra localizat arqueologicament.
La ciutat èra encencha e los barris tornèron èsser bastis a divèrsas epòcas. Dins lo centre de la Neapolis i a la plaça o agora. Se consèrva sonque una pòrta d'accès a la ciutat, al sud, flanquejada per doas tòrres carradas. Las carrièras èran irregularas per s'adaptar al terrèn natural. Al costat de la plaça i aviá una Estoa (edifici per de transaccions mercantilas). Dins la ciutat i aviá divèrses temples que srián dedicats a Zèus-Serapis è Asclèpi (Esculapi).
La ciutat romana èra enrodada d'una muralha de dos rengs de pèiras gigantèscas encofrat d'un ciment de calç. Aviá una granda plaça forum arcadada, amb divèrses temples e boticas, e de grands banhs publics. Fòra dels barris i aviá un amfiteatre e un gimnás o palestra. Al sud de la Neapolis se tròban de rèstes d'usatges industrials e, subretot, pels trebalhs metallurgics.
Existisson multiplas necropòlis a l'entorn de la ciutat.
Neapolis
thumb|esquerra|[[Basilica paleocristiana amb pasiment de mosaïc datada dels sègles VI e IV AbC, situada sus la stoa adossada a l' agora.]] Dins aquela partida se tòban los edificis mai representatius de la ciutat. Foguèt fondada a la primièra mitat del sègle VI AbC, cal prene en compte que gaireben tot çò que s'obsèrva al primèr còp d'uèlh correspond a las epòcas republicana e imperiala, e fins al començament del nalt medieval. Atal çò equ'es estrictament grèc, que siá de las epòcas arcaïca o clàssica coma de l'epòca ellenistica, se tròba al sossol e sonque s'o pòt veire dins qualques sondatges realizats abans 1939 e dins las zònas excavadas dempuèi los ans 1980, subretot dins la zòna sud de la ciutat e dins la zòna nòrd de la neapolis escavada a partir de 2005.
Barris e edificis defensius
La Neapolis èra un ensems emmuralhat formant un rectangle irregular de 200 x 130m, lo pòrt se situava al nòrd. Lo sud de la Neapolis èra limitat per una muralha amb aparelh ciclopean bastida pendent la segonda mitat de sègle II AbC, e una granda partida dels blòts de calcari que la forma, venon d'una muralha grèga del sègle IV AbC. En desplaçant la muralha las pèiras serviguèron a construir lo nòu barri exterior, alara que çò que ne demorava foguèt rebondat jos un gran apòrt de tèrra que faguèt pujar lo nivèl de la ciutat considerablament.
La muralha se desplacèt al sègle II AbC, segurament a causa de la necessitat de ganhar d'espaci per a bastir un ensems de temples nòus. Lo barri nòu, del sègle II AbC, foguèt flanquejat per doas tòrres carradas e al canton sud-occidental èra protegit per un important bastion. Tanben foguèt mencionat l'existéncia d'un barri del sègle IV AbC e un autre del sègle II AbC, divèrsas intervencions arqueologicas mòstran l'existéncia d'un parapet o protoeixisma de la segonda mitat del sègle III AbC, qu'ara se trapa jol claus de Serapis, per tal d'evitar que de maquinas de guèrra s'apropien de la muralha.
Sul barri que tancava la Neapolis per l'oèst, es mencionat l'existéncia d'una torre de gach de que vesiá plan luènh, es datada del sègle V aC, aquela fortificacion e la torre del sègle V AbC se trapa dins la zòna sud de la ciutat deurián formar partida d'un complèxe defensiu anterior a l'edificacion de la muralha del sègle IV AbC. Fin finala, la paret de l'oèst separava Neapolis de la ciutat iberica d'Indika.
Lo claus d'Asclepi
Dins l'espai ganhat per l'alongament del barri cap al sud de la ciutat lo sègle II AbC foguèron bastidas divèrsas construccions de caràcter religiós que se pòdon identificades a un Asklepieion. Lo primitiu clau d'Asclepi, del sègle IV AbC, foguèt modificat completament, e demorèt alara dins los murs. L'Asklepieion èra un centre terapeutic e religiós consagrat al dieu Asclèpi. thumb|275px|Vista del claus d'[[Asclepi.]] Lo claus seriá estat compausat de tre temples que se tròban a l'oèst de l'ensems, al costat de cistèrnas, un potz e un edifici arcadat l' aditon un edifici que los malauts experimentavan lo som sagrat pendent que los sacerdòtes impulsavan el tractament terapeutic que caliá seguir. las cistèrnas que emmagazinavan l'aiga èra utilizada per practicar de rites de purificacion que devián se sotmetre lo malaut, e lo potz dubèrt deviá contenir las sèrps consagradas al dieu.
Lo claus de Serapis
Mejans del sègle II AbC, quand se bastissiá lo barri extèrne de la ciutat e se demolissiá lo barri grèc del sègle IV AbC e lo parapet del sègle III AbC, a Empúrias se decidiguèt de bastir una plaça amb cobèrts dins l'espaci ganhat. Dins la primièra mitat del sègle I AbC, se faguèt una granda tranformacion, se bastiguèt dins la zòna occidentala un temple tetrastil, doric i amb gras laterals, consagrat segurament a la divinitat de Serapis. De l'existéncia d'aquel claus a Serapis, se dedutz l'importància qu'aviá Empúrias pendent los periòdes ellenistic e republican, los cultes procedents del Mediterrani oriental, segurament a causa de la preséncia del mercadièrs d'Orient, que profeitèron l'existéncia d'una ciutat portuária, dubèrta cap a l'exterior, per s'i establir e la transformar als sègles II e I AbC, dins un empori comercial e cultural de granda influéncia.
Necròpolis
Las necropòlis d'Empúrias foguèron en activitat mai de mil ans, dins una longa etapa que va del sègle VII AbC fins l'Edat Mejana. Mas fòrça tombas foguèron saquejadas. Almagro escriguèt dos volums que recuèlhan totas las donadas sus la majora partida dels cementèris de la zòna. N'i a de quatre tipes: grecoindigènas, tardorrepublicanas, nautimperias e baissimperialas.
Grecoindigènas (sègles VI a III AbC)
Ocupèron los cantons sud e oèst de la Neapolis, essent tancats pel mar l'èst e al nòrd. Son de las necropòlis mai espoliadas. Lo sector oèst foguèt ocupat per la nomenada necropòlis de la muralha nord èst, claus funerari d'indigènes ellenizats ont predominèt lo rite de l'incineracion. Al sector sud l'activitat durèt mil ans sense interrupcion e s'i fasiá de rites d'inumacion e d'incineracion (sègle V AbC-VI ApC).
Nautimperial (sègles I AbC a II ApC)
Se sap pauc dels enterraments del segond quart del sègle AbC fins a l'epòca d'August, qualques 35 ans. A partir d'alara los enterraments se situèron sus un penjal de puèg pujol ont èra installada l' urbs romana. Comencèt a s'impausar l'inumacion al sègle II.
Baissimperial (s. III dC-VI dC)
Parlar d'aquela epòca es pas aisit, essent dificil d'establir de cronologias precisas per manca d'artefactes dins las tombas. Tot l'airal de l'antica ciutat grèga èra plen d'inumacions, será en relacions amb lo culte de la basilica paleocristiana ala enclausa.
Istòria
thumb|esquerra|Vas grèc amb de figuras rojas del [[sègle IV AbC, mostrant una menada perseguida per un satir.]] Al sègle VII aC, aquel pòbla ja aviá de contactes comercials amb los etruscs, fenicians e grècs, e vèrs 580 AbC, los comerçants grècs de Focèa venent de Massalia fondèron Empúrias suls puèg de Sant Martí (Paleapolis) e vèrs la mitat del sègle VI AbC s'espendiguèron al fèrm (Neapolis). Vèrs 500 AbC venguèron independents de Massalia. La ciutat, bastiguèt un barri e una muralha interiòra que separava las zònas grèga e Indiquèta se desvolopèt mercés a una activitat comerciala qu'acaptava tota la còsta mediterranèa. La seuna influéncia sus indigèns es a l'origina de la naissença de la cultura iberica.
En 218 AbC, pendent la Segonda Guèrra Punica hi desbarquèron una armada romana comandada per Gneu Corneli Escipion, amb per objectiu de copar la rèiregarda de l'armada catagenesa d'Annibal. Atal comencèt la conquista romana de la Peninsula Iberica.
En 197 AbC pendent la granda revòlta indigèna, los indigèts de la ciutat demorèron neutres. En 197 AbC Marc Porcin Caton Censorin i aviá intallat un campament e ne faguèt lo seu centre per la lucha contra la resisténcia iberica a l'ocupacion, e provoquèt la decisiva batalha d'Emporion. Lo campament foguèt transformat en una ciutat romana al començament del sègle I AbC. A l'epòca de l'emperaire August, las ciutats grèga e romana s'aparièron jol nom plural de Municipium Emporiae. Al meteis temps, prengavan d'importéncia las autras ciutats romanas, coma Barcino, Gerunda o Tarraco, Empúrias ne perdiá.
A la segonda mitat del sègle III sembla que tant la Neapolis coma la ciutat romana ja èran abandonadas. La poblacion s'amassèt a Sant Martí d'Empúries, que venguèt lo sèti episcopal pendent l'epòca visigòta (Bisbat d'Empúries). La Neapolis foguèt utilizada coma cementèri e foguèt bastida una basilica paleocristiana.
Aprèp de la conquista musulmana venguèt carolingiana al sègle VIII, e amb los francs foguèt la capitala del Comtat d'Empúries. Pella i Forgas afirma que foguèt saquejada pendent l'expedicion normanda de 859 (benlèu entre 859 e 862) e qu'aquó foguèt la rason de la seuna roïna e destruida pels musulmans en la razià de 935 lo comte mudèt la capitala a Castelló. E Empúrias venguèt un pichon vilatge de pescaires, que al sègle XVI fondèron la vila de l'Escala.
Periòde grèc
El 575 AbC arribèron dins la península los darrièrs colonizaires grècs, los focèus, especialistas de comèrci de long cors. Los focèus creaban pas de colonias de pòblament, mas lor objectiu èra sobretot comercial. La metropòli, Focea, èra erigida amb aquela tòca.
Establiguèron la Palaiapoli, "ciutat anciana", coma un simple pòrt comercial alunhat que se podiá far escala a la boca del riu Fluvian. Amb l'arribada dels grècs los indigènes venguèron productors de bens de consomacion qu'escambièron amb los ellens per de merças mai presadas coma lo vin. Al començament dependiá de Massalia, coma s'o pòt observar amb la granda quantitat d'amfòra trobadas datan d'aquela epòca.
En 550 AbC, segon Estrabon, s'establiguèt una segonda fondacion, ara al fèrm, abandonant la Paliapolis, que tenguèt un gran vam urbanistic. Las citacions d'Estrabon venon de la seuna Geografia:
Aprèp la conquista de Focea per Cir II, emperaire de Pèrsa en 546 AbC, los focèus foguèron a la nòva colonia d'Aleria, en Corsega. Alavetz, lor preséncia incomodèt los cartagineses, que formèron una coalicion amb los etruscs pels embandir. En 535 a l'eissida la Batalha d'Aleria, los focèus fugiguèron, se recaptèron a Massalia e Emporion. La ciutat coneguèt un aument sensible de la poblacion pels refugiats.
Lo sègle V AbC èra una epòca de grand vam basat sobretot sul comèrci grèc, especialament amb l'avitalhament atenenc. S'establiguèron acòrdis politics e comercials amb la poblacion indigèna (fondada a l'entorn de la ciutat d'Indika). A causa de la seuna situacion sus la rota comerciala entre Massalia e Tartessos, la ciutat venguèt en un grand centre economic e comercial dels mágers de colonia grèga de la Peninsula Iberica.
thumb|275px|Moneda d'Emporion. Al drech se veu la tèsta de la nimfa [[Aretusa e al revèrs la legenda «Emporiton» en grèc e un pegàs, simbòl de la ciutat.]]
A partir del segle IV aC la ciutat ja creissiá considerablament e èra coneguda coma Emporion (Ἐμπόριον). Los grècs contunhèron a comerçar fòrça amb la península e es comencèt a batre las primièras monedas, anepigraficas, d'en primièr, e amb la legenda EM, mai tard. A la fins d'aquel sègle foguèron emetida ja de dracmes a la cara del caval cabrat, segon un modèl punic, e mai tard amb lo caracteristic Pegàs al revèrs e la tèsta d'Aretusa al drech.
Seguèt lo periòde d'esplendor fins l'arribada dels barcas. La concurréncia provoquèt una recession de l'economia de l'Empordan. Los emporitans envièron una ambaissada a Roma demandant ajuda. Roma conluguèt lo Tractat de l'Èbre amb Asdrubal en 226 Abc, que los punics podava pas passar lo riu. Amb la Segonda Guèrra Punica Empúrias se posicionèt coma fidèl aliat de Roma. El 218 AbC los romans envèron una armada, que debarquèt a Empúrias, amb la mission de copar las provisions d'Annibal. Aquó es citat per Titus Livi:
. |Titus Livi, Ab urbe condita'', XXI. 60, 1-3.''
Periòde roman
thumb|275px|Mosaïcs dins la partida romana de la ciutat antica d'Empúrias. La primièra preséncia romana a Empúrias seriá la construcció d'un campament roman estable de l'armada, ont ara se tròba la ciutat romana, mas l'existéncia d'aquel campament impliquèt pas la sosmission de la ciutat grèga de la Republica, ambedoas demoravan egalas. Aquó se passèt amb l'arribada en Ispània del cònsol Marc Porci Caton, aprèp que desbarquè a Roses, la seuna armada (entre 52.000 e 70.000 òmes) s'anèt cap a Empúrias. Titus Livi fa referéncia a aquel benfach e descrich la ciutat:
Titus Livi, Ab urbe condita, XXXIV, 9.
Vèrs 100 AbC foguèt bastit una ciutat romana amb una nòva intallacion, que confisquèt tota egalitat amb la vièlha colonia grèga. Los grècs se romanizèron fins a que jol principat d'August èran considerats de ciutadanetat romana, fasent que la poblacion grèga e romana acabèron fisicament unidas, la consequéncia de l'unificacion d'ambedoas ciutats jos un meteis estatut juridic donèt lo nom al plural de municipium Emporiae. Cal notar que la populacion indigèna Indika, ela, segon las informacions d'Estrabon e Titus Livi, viviá separada de la comunautat grecoromana per una parret.
Foguèron mantenguda las institucions fins la guerra civila entre Pompeu e Juli Cesar, quand lo partit pompeian ganhèt la ciutat, provocant, aprèp la victòria de Cesar, l'anullacion de la seuna independéncia e l'establiment d'una colonia de veterans just al costat.
A partir del sègle I, aprèp de la conquista totala d'Ibèria per Roma, Empúrias dintrèt en decadéncia, atudada pel poder de Tarraco e Barcino. A la fin del sègle I comencèron a èsser abandonadas las zònas d'Empúrias e d'edificis s'enfonsèron.
los escavaments
De tots temps se prenguèt de pèiras per la construccion, per exemple la plaça forta de Roses e la Ciutadèla de Perpinhan foguèron en partida bastidas amb de materials venent d'Empúrias; e las antiquitats per completar de colleccions privadas. la primièra intervencion amb finançament public se faguèt en 1846, jos la direccion del religiós e pedagog Julián González de Soto e l'ajuda de la Diputacion de Girona. Aprèp lo depart de González de Soto a Madrid los excavaments contunhèron jol contraròtle del cap de la doana de l'Escala Gabriel de Molina, membre de la Societat d'Arqueologia; e de Joaquim Pujol i Santo, membre de la Comission dels Monuments de Girona, en 1847. Los rares resultats obtinguts e la fin de la subvencion de concedida per la Diputacion provoquèron l'abandon dels excavacaments. De fach, una bona partida dels objèctes venent d'Empúrias que se consèrvan ara al Musèu Arqueologic de Sant Pere de Galligants venon d'aquela campanha.
En 1908 comencèron los excavaments realizats de biais planificat e amb objectius predefinits, dirigits per Emili Gandia i Ortega, jos òrdres de Josep Puig i Cadafalch seguit de Pere Bosch Gimpera, que contunhèron pendent lo sègle XX fin ara. Seriá excavat mens de 25%.
En 1909 foguèt trobada l'estatua de l'Asclèpi d'Empúries, exemplar grèc de grand format mai occidental. se faguèt de trobalhas de tota mena, que d'objèctes de granda qualitat artistica, coma una Vènus, un cap d'Afrodita o d'Apollon, un de Zèus, fòrças mosaïcs que lo Sacrifici d'Ifigenia e aquel dels Peisses, eca...
Una seleccion de las trobalhas sont expausadas al Musèu monografic de las roïnes e a Barcelona del Musèu d'Arqueologia de Catalonha.
Monedas
thumb|center|1000px|Vista panoramica de la plaja d'Emparies ([[Alt Empordà|Naut Empordan) ]] Empúrias foguèt lo primièr luòc de Catalonha que se batèt moneda. Las monedas o dracmas d'Empúrias que se trobèron van del sègle V a III AbC. Basadas sus aquelas, los ibèrs també crèron de monedas d'imitacion.
Nòtas
<references group="N"/>
Valcornosa
Valcornosa (Valcournouse en francés) es una anciana comunautat e comuna occitana d’Albigés.
Istòria
A la revolucion francesa, la comunautat de Valcornosa deven una comuna. En 1824, es reünida a la comuna de Pratvièlh.
Eraldica
L’escut de la comunautat de Valcornosa descrich per d'Hozier es "d'argent aux trois billettes d'azur posées en pal".
Referéncias
Ancianas comunas de Tarn
Iraceminha
Iraceminha es un es una vila de l'estat brasilièr de Santa Catarina.
Fournaudin
Fournaudin es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Iona e la region de Borgonha.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Nòtas
<references group=N/>
Irani
Irani es un es una vila de l'estat brasilièr de Santa Catarina.
Macaon (parpalhòl)
Lo macaon  (Papilio machaon Linaeus 1758), es un insècte lepidoptèr de la familha dels papilionids.
Es present dins Euròpa tota mas sembla que se rarificar en Euròpa Centrala.
Aquela espècia possedís un airal de reparticion vast que cobrís practicament tot l'emisfèri nòrd temperat. Mai de cent sosespècias son estadas descrichas.
Weinbourg
Weinburg  en alemannisch (Weinbourg en francés) es una comuna francesa del departament del Bas Ren e de la region d'Alsàcia.
Istòria
Le village serait cité en 742 dans un document faisant don de l'abbaye de Wissembourg de propriétés sises à Wigone monte. Le nom du village : 1371 Windeberg, 1411 Windbrug, 1419 Windenberg, 1430-1481 Windeberg, 1515 Wingberg, 1502-1565 Winberg, 1566-1584 Weinburg, 1606 Weinberg, 1758 Weinberg/Weinburg.
Alexandre VI
Alexandre VI (nascut Roderic de Borja a Xàtiva, 1432 - Roma, 1503) foguèt lo 214 papa de la Glèisa Catolica. Foguèt lo segond papa valencian, aprèp son oncle, lo papa Calixte III. thumb|left|150px|Blason d'Alexandre VI
Wolòf
thumb|200px|Airal tradicional de la lenga wolòf Lo wolòf (en wolòf: wolof (làkk)) es una lenga atlantica de la familha de lengas nigèrocongolesas, parenta del serèr e del fola. Es l'idiòma nadiu del pòble wolòf, e mai se son origina ven del pòble lebó. Es tanben la lenga segonda e veïculara d'una part importanta de la populacion de Senegal. Se parla tanben en Gàmbia e dins lo sud de Mauritània. Comptava a l'entorn de 10 milions de parlaires que aperaquí 4,2 milions n'èran de locutors nadius en 2006.
Lo wolòf ten divèrses dialèctes e la varietat urbana parlada dins la capitala se sarra d'un sabir en integrar mantun element manlevat a las lengas dominantas que son lo francés e l'arab. Existís tanben una varietat ibrida d'aquesta lenga en Gàmbia qu'es sonada pidgin wolof.
Escritura
Lo wolòf s'escriu majoritàriament uèi amb un alfabet latin modificat per de signes diacritics. Aquesta nòrma ortografica foguèt oficializada en 1971 e la lenga es regulada pel Centre de Linguistique Appliquée de Dakar. A mai se lo wolòf foguèt tradicionalament una lenga orala, s'utilizèt tanben los caractèrs arabis per elaborar de tèxtes, mai que mai per la poesia islamica. Aquesta grafia, sonada wolofal, es encara emplegada uèi dins aquesta foncion religiosa.
thumb|left|320px|Confrontacion dels dos alfabets emplegats, l'arab e lo latin
Vocalisme
La diferéncia màger amb la lenga d'òc e mai las lengas romanicas, es que lo wolòf ten de vocalas longas notadas amb l'apondon de la meteissa vocala (sens accent se la primièra n'a un): -aa- [aː], -ée- [eː], -ee- [ɛː], -óo- [oː], -oo- [ɔː] e -uu- [uː].
La grafia à, qu'indica la vocala longa [aː], es generalament plaçada davant una geminada per evitar un doblament excessiu de letras.
Irineópolis
Irineópolis es un es una vila de l'estat brasilièr de Santa Catarina.
Irati (Santa Catarina)
Irati (Santa Catarina) es un es una vila de l'estat brasilièr de Santa Catarina.
Eugeni Casanova
Eugeni Casanova i Solanes (Lhèida, 9 de febrièr de 1958) es un escrivan e jornalista catalan. Trabalhèt coma jornalista dins divèrses jornals de Catalonha (coma l'Avui, La Vanguardia o El Periódico de Catalunya) e mai a la ràdio e es estat tanben professor de Comunicacion a l'Universitat de Lhèida e a l'Universitat Politecnica de Catalonha. Actualment es a trabalhar a l'Universitat Oberta de Catalonha. Dempuèi 2013 escriu regularament de rubricas dins Vilaweb subretot a partir, e a prepaus, del creis de l'independentisme catalan.
S'interèssa a las minoritats (coma los jusieus o los gitans catalans) dels Païses Catalans e sos libres son sovent ligats al jornalisme d'investigacion.
Saint-Ouen-sur-Iton
Saint-Ouen-sur-Iton es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Orne e la region de Normandia.
Raon-aux-Bois
Raon-aux-Bois es una comuna francesa, situada dins lo departament dels Vòges e la region de Lorena.
Geografia
Raon-A los-Bòsques a situat dins lo país dich de la Vôge. Aquela region, en bordure de las Anautitas Vòges, es demorat de totes tempses typiquement forestal, boisée de vasts futaies al sud e de sapinières al nòrd.
Raon-aux-Bois est situé dans le pays dit de la Vôge. Cette région, en bordure des Hautes Vosges, est restée de tous temps typiquement forestière, boisée de vastes futaies au sud et de sapinières au nord.
Une petite rivière, la Niche, traverse le centre du village avant de rejoindre la Moselle à Arches. Elle prend sa source dans la forêt de Humont. Le mot raon, ravon ou ravine - de rava ou roua - signifie la confluence de plusieurs ruisseaux ; ici, la Niche reçoit les ruisseaux de Champée, des Prés Roussel et de la Racine. Le toponyme raon se retrouve dans le nom de quatre autres communes lorraines.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Aquel es pas #qu'a la fin de la Mièja Edat #que se tròba las primièras traces d'abitacion, pròva d'una colonizacion mai tardana que sus lo scenari lorrain.
Dintre lo e, dels abitants de Raon aurián repeuplé lo vilatge vesin de Bellefontaine (desertat pendent près de 100 ans, al !) E an aital format lo masatge caseriu dels Ostals de Raon.
Raon dépendait antany De tres distincions : Sant-Pierre, al capítol de Remiremont, lo Alba, fief de Arcs, e lo Pont, fief de Pont-los-Dommartin. Pauc de documents subsisteixen del passat ancian de la comuna.
La glèisa, dédiée a sant Amé, èra del diocèse de Sant-Dié, doyenné de Remiremont. La curació èra a la collation del capítol de Remiremont e al concors.
Dinastia de Bazi
Lei tres rèis de la dinastia son :
Raon-aux-Bois
Istòria
De 1790 a l'an IX, Raon-a los-Bòsques a fach partida del costat de Éloyes.
Laura Chinchilla
Laura Chinchilla Miranda (San José, 28 de març de 1959) es una politològa e politiciana costaricana. Foguèt la primièra femna eligida presidenta de Còsta Rica per un periòde de quatre ans qu'inicièt lo 8 de mai de 2010. Foguèt postulada pel partit Partido Liberación Nacional. Foguèt la primièra femna costaricana eligida per aquela carga dempuèi que se permetèt lo vòt femenin en 1949.
Raon-aux-Bois
Istòria
Al e fins a la mitat del, una filature e una féculerie rythmaient la vida economica del pòble #qu'a vist la siá populacion pujar fins a 2000 abitants.
Ce n'est qu'à la fin du Moyen Âge qu'on trouve les premières traces d'habitation, preuve d'une colonisation plus tardive que sur le plateau lorrain.
Port-de-Piles
Port-de-Piles es una comuna peitavina, situada dins lo departament de Viena e la region de Novela Aquitània.
Raon-aux-Bois
Istòria
Entre le et, des habitants de Raon auraient repeuplé le village voisin de Bellefontaine (déserté pendant près de 100 ans, au !) et ils ont ainsi formé le hameau des Maisons de Raon.
Raon dépendait autrefois de trois seigneuries : Saint-Pierre, au chapitre de Remiremont, l'Alba, fief d'Arches, et le Pont, fief de Pont-les-Dommartin. Peu de documents subsistent du passé ancien de la commune.
Port-de-Piles
Istòria
miniatura|Monument aus mòrts.
Raon-aux-Bois
Istòria
L'église, dédiée à saint Amé, était du diocèse de Saint-Dié, doyenné de Remiremont. La cure était à la collation du chapitre de Remiremont et au concours.
De 1790 à l’an IX, Raon-aux-Bois a fait partie du canton d’Éloyes.
Au et jusqu'à la moitié du, une filature et une féculerie rythmaient la vie économique du village qui a vu sa population monter jusqu'à 2000 habitants.
Polonha Jova
Historia
Lo tèrme foguèt conegut d'après un dels manifèstes d'Artur Górski. Lo manifèst foguèt publicat en lo jornal Życie ("La Vida"), amb sedença a Cracòvia, en l'an 1898 e anèt immediatament acceptat en totas las parts de la Polonha dividida, coma analogia a autres tèrmes semblats coma Alemanha Jova, Belgica Jova, Escandinàvia Jova, e atal successivament.
Literatura
La literatura polonesa del periòde foguèt basada sus doas concepcions principalas:
D'autres escrivans importants del periòde foguèron:
Musica
En musica, lo tèrme Polonha Jova es aplicat a un grop informal de compositors que compren Karol Szymanowski, Grzegorz Fitelberg, Ludomir Różycki e probablament tanben Mieczysław Karłowicz. Aqueste grop agiguèt jos la fòrta influéncia del neo-romanticisme de la musica, e particularament de compositors estrangièrs coma Richard Strauss e Richard Wagner. Los compositors serián tanben de ligams fòrts amb lo Grop dels Cinc, un grop de compositors russes qu'inclusiá Modest Musorgskii, Aleksandr Borodin e Nikolai Rimskii-Korsakov.
Cesaraugusta
thumb|200px|Barris romans de Cesaraugusta (Saragossa)
Cesaraugusta (en latin Caesar Augusta) es l'ancian nom de Saragossa. Se situava dins lo país dels sedetans. Lo nom ibèr èra Salduba mas foguèt cambiat en onor d'August que ne faguèt una colonia aprèp de la guèrra cantabra (25 AbC).
Èra colònia "immunis" e la capitala d'un convent juridic de 152 comunautats. Foguèt un nos de comunicacions essencial.
Itaiópolis
Itaiópolis es un es una vila de l'estat brasilièr de Santa Catarina.
An Treou-Kernev
An Treoù-Kerne en breton ( Le Trévoux en francés) es una comuna bretona, situada dins lo departament de Finistèrra e la region de Bretanha.
Istòria
La parròquia del Trévoux (Treuuou) a mencionat dempuèi lo XII sègle. Es nascut d'un démembrement de la parròquia primitive de Bannalec e/o d'un démembrement de la parròquia primitive de Riec-sus-Belon. Un vilatge de Bannalec al limit del Trévoux se nomena Kerantrévoux (lo vilatge del Trévoux). La parròquia del Trévoux dépendait antany del ancià évêché de Cornouaille.
Al fil del temps, lo pòble pòrta de desparièrs noms : Plebs Treuuou (en 1161), Trevou (en 1220), Treffou (en 1426 e 1535), Trévon (Mapa de Cassini, levats efectuats en 1783 per la mapa de Kemper, numèro 172).
Artassen
Artassen o Artassens (Artassenx en francés) qu'ei ua comuna gascona situada dens lo departament de las Lanas e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.
An Treou-Kernev
Istòria
La paroisse du Trévoux (Treuuou) est mentionnée dès le XII siècle. Elle est née d'un démembrement de la paroisse primitive de Bannalec et/ou d'un démembrement de la paroisse primitive de Riec-sur-Belon. Un village de Bannalec à la limite du Trévoux se nomme Kerantrévoux (le village du Trévoux). La paroisse du Trévoux dépendait autrefois de l'ancien évêché de Cornouaille.
Artassen
Geografia
vignette|upright=1.6|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
La prononciacion qu'ei [arta'sens] segon Bénédicte Boyrie-Fénié (qui escriu Artassen). Las fòrmas ancianas que son : Artassen en 1270, Artassen en 1272, Dartassen en 1343, Artassen en 1638 (mapa). Despuish la Revolucion, lo nom que s'escriu oficiaument Artassens (1793), puish Artassenx.
Dauzat qu'explica Artassens per lo gau artos « ors », au sens pròpi o com nom d'òmi, dab doble sufixe, dont lo gau -inco. Negre (citat per Bénédicte Boyrie-Fénié), qu'i ved un lòc on los gròs rats abondan : gascon arr(a)tàs e sufixe -encs ! Astor (tanben citat per B. Boyrie-Fénié), que causeish un shafre gallic d'òmi, Artos « ors » dab lo sufixe germanic -inco o -ingo .
An Treou-Kernev
Istòria
Au fil du temps, le village porte différents noms : Plebs Treuuou (en 1161), Trevou (en 1220), Treffou (en 1426 et 1535), Trévon (Carte de Cassini, levés effectués en 1783 pour la carte de Quimper, numéro 172).
Bauvin
Bauvin es una comuna francesa del departament del Nòrd e de la region del Nòrd-Pas de Calais. Sa populacion en.
Artassen
Toponimia
Bénédicte Boyrie-Fénié que part d'un element lexicau ancian, arte « euse, èuse » (e per extension un lòc embartassat) dab los sufixes indigènas -atz e -ennu. Que i a hens la comuna un lòc qu'a lo medish sens : Brancar. Que tròban elements semblables hens la toponimia navarresa : Artasso en 1097, per exemple. Segon J.B. Orpustan, arte qu'ei a la basa deus noms en tart- e lo sufixe -azu qu'ei un frequentatiu, diferent de -tze. Que i auré los elements d'un ancian *tarta-tz(e)-ain o *tarta-tz(e)-ennu. -S finau qu'ei tardiu o analogic segon Bénédicte Boyrie-Fénié.
Bauvin
Geografia
350px|thumb|left| Bauvin en lo sieu costat e lo sieu arrondissement.
Artassen
Toponimia
La finau -s qu'ei tardiva, segur, mès que s'explica simplament, en Gasconha com en Lemosin, lòcs de preséncia maximau deus gentilicis shens sufixes (a véder Leujac > Leujacs) per la confusion enter lo toponime e lo nom deus poblants (los *Artassens « los poblants d'Artassen »). La grafia -x en francés que representa l'element dental (-ts) vadut deu contacte enter n- e -s.
Amor (fluvi)
right|200px|thumb|Vista d'Amor a Heihe right|200px|thumb|Mapa deu bacin d'Amor e deus sons [[afluents]] Lo fluvi d'Amor (Амур en rus, segon lo tèrme boriat qui significa ), Sahaliyan ula 25px en manchó, Heilong Jiang 黑龍江  en chinés, qu'ei lo navau cors d'aiga mei long deu món, en tot servir de termièra enter l'Extrèm Orient rus e lo nòrd-èst de la Republica Populara de China. La província de Heilongjiang en China on correish que'n pren lo nom.
Bauvin
Istòria
N'èra senhor la familha de Haes.
En était seigneur la famille de Haes.
Itapema
Itapema es un es una vila de l'estat brasilièr de Santa Catarina.
Rauret
Rauret (Rauret en francés) z-es una comuna velaiesa, situada dins lo departament del Naut Léger e la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament d'Auvèrnhe.
Comunas vesinas
400px|left|Distanças e posicion relativa
Celsius
Patronim
Lo nom de Celsius es aquel de plusors personalitats (per ordre cronologic) :
Sciéncia e tecnica
Lo nom de Celsius foguèt atribuit a una unitat de mesura de la temperatura : lo gra Celsius.
Champvert
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Tars
Tars (en ebrieu: Tarsi; en latin: Tarsus, en grèc: Tarsos) es una vila de la region istorica de Cilícia en Turquia, situada sus las doas ribas fertilas del riu de Cydnus e pròcha d'un estanh nomenat Rhegma qu'èra connectat amb la mar e qu'albergava lo pòrt de la ciutat (lo riu èra navegable fins a la ciutat). Èra una crosada de camins. Se supausa de fondacion assiriana e portèt probablament lo nom de Sardanapal, mas foguèt colonizada pels grècs, una colonizacion qu'Estrabon atribuís a Argives e Triptolem. Se nomena dins l'Anabasi de Xenofont, coma la residéncia del satrapa Syennesis de Cilícia, que i aviá un palais. La ciutat volguèt pas ajudar lo rei Cirus contra son fraire Artaxerxes, e los soldats, furioses de las pèrdas qu'aviá agut un destacament mandat per las montanhas, la saquegèron.
Moderna
Moderna es una societat de biotecnologias americana, fondada en 2010 e basada a Cambridge dins l'estat de Massachusetts, que visa a desvolopar de "terapias proteïnicas" fondadas sus la tecnologia dita de l'ARN messatgièr (ARNm).
En 2020, metèt al punt un vaccin contre lo coronavirus Covid-19 que l'eficacitat convenquèt diferents poders publics, coma los dels Estats Units e de l'Union Europèa, de lo far servir dins l'encastre de las campanhas de vaccinacion publica.