cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Sisif
Mite
Sisif es subretot conegut per aver desjogada la mòrt, lo dieu Tanatos. En cambi d'un font que jamai serà agotada, Sisif revèla al dieu-fluvi Asopos ont se tropava sa filha Egina, raubada per Zèus, que la desirava e aviá pres la forma d'una agla. Asopos faguèt fugit Zèus, mas aqueste darrièr se sap mal de Sisfi; Envièt Tanatos lo castigar. Pasmens, quand lo gèni de la Mòrt lo ven cercar, Sisif li prepausa de li mostrar una de sas invencions: de manetas. Encadena Tanatos, alara aqueste podèt l'emportar als Infèrns. S'apercebent que pas degun morissiá, Zèus envièt Arès desliurar Tanatos e menar Sisif als Infèrns. Mas Sisif aviá primièr convencut sa femna de li far pas de funeralhas adequatas. Podèt atal convéncer Adès de le daissar destriar d’entre los vivents per reglar aqueste problèma. Tornat a Corint, refusa de tornar amb los mòrts. Tanatos (o alara Ermès, segon las tradicions) deguèt venir lo cercar de fòrça. Per aver gausat desfiar los dieus, Sisif foguèt condamnat, dins lo Tartar, de far rotlar eternalament fins al naut d'un puèg un ròc que ne davalariá cada còp avant d’arribar al suc (Odissèa, cant XI).
Aqueste mite es pas exclusiu de las tradicions grecoromanas. Existís d'autres exemples de personatges que capitèron a capturar la Mòrt en la ligant dins un sac, o encara en l’amagant dins una botelha de biais que pas degun morissiá pendent d’annadas.
Interpretacion
drecha|vinheta|231x231px|Sisif, per [[Franz von Stuck, 1920]] Lo castig de Sisif faguèt l'objècte de diferentas interpretacions.
Segon una interpretacion naturalista del mite, contestada per diferentas criticas, Sisif representariá lo solelh que s'auça cada jorn per tornar cabuçar de vespre sota l'orizont. Aquesta interpretacion ven segur de l'analogia amb l’escarabat sagrat dins la mitologia egipciana. Kirsti Simonsuuri i vei la personificacion de las marèas o de las èrsas que pojan per subran davalar.
Segon una interpretacion morala, lo castig de Sisif ven sancionar son Ubris en simbolizant la vanitat de las ambicions umanas. François Noël declara que "aqueste ròc que se li fa rotlar de contunh es l'emblèma d'un prince ambiciós que ròtla longtemps dins son cap d’objectius qu’aguèron pas de realizacion".
Abordat d'un vejaire existencial, lo castig pòt servir de metafòra a la quita vida ont aquests castig significariá qu'i aviá pas de castig mai terrible que lo trabalh inutil e van, qu'un òme tant biaisut siá condamnat a s'abrutir de ròtlar un ròc eternalament. Se percep l'absurditat del personatge que siá dins lo desesper d’assajar d'escapar a una mòrt inevitabla, o dins l’assag d'acabar un trabalh interminable.
L’especialista de las lengas e de la civilizacion indoeuropèas Jean Haudry vei dins lo mite de Sisif lo castig d'un eròi qu’assagèt d’escapar a la mòrt (capitèt per engana a tornar dels Infèrns) e que capitèt pas a conquerir l'imortalitat. La pèirassa qu'es condamnat a auçar figurava l'Annada entre lo solstici d'ivèrn e aqueste d'estiu que tornava caire al solstici d'ivèrn. Sisif es vodat a mimar de contunh lo cicle annal que volgava sortir.
Al delà dels mitològs, diferents filosòfs prenguèron lo mite per ne prepausar una interpretacion personala:
Dins son segon assag filosofic, Lo Mite de Sisif, Camus qualifica Sisif d'ultim eròi absurd. I establís perque la vida, malgrat l'absurditat del destin, val la pena d'èsser viscuda: « i a pas gaire de passion sens luta », « cal imaginar Sisif astruc » dich Camus - una frasa primièr prononciada per Kuki Shūzō.
Ahwai
L'ahwai (o ndun-nyeng-shakara) es una lenga planòl parlada en Nigèria.
Localisacion
L'ahwai es parlat dins los tres vilatges de Ndun, Nyeng e Shakara, dins la zòna de govèrn local de Sanga de l'Estat de Kaduna.
Classificacion
L'ahwai constituís una branca isolada dins l'ensem de las lengas planòl. Blench considèra que lo ndun, lo nyeng e lo shakara son tres lengas qu'acampa jos lo nom de lengas ndunicas.
Schillersdorf
Schillersdorf (alemand estandard, Schìllerschdorf en alemanic, Schillersdorf en "francés") es una comuna d'Alsàcia Bassa, dins la comunautat de comunas de Hanau-La Petite Pierre. Administrativament es dins lo departament del Bas Ren e la region del Grand Èst de l'estat francés. Electoralament, es dins lo canton d'Ingwiller (collectivitat europèa d'Alsàcia), la circonscripcion departamentala del Bas Ren (conselh regional del Grand Èst e senat francés), e la setena circonscripcion legislativa del Bas Ren (assamblèa nacionala francesa).
Bernat Rogièr de Fois
Bernat Rogièr de Fois (v. 980 † 1036/1038) es lo primièr comte de Fois, de 1012 a sa mòrt, comte de Bigòrra e filh cabdèt de Rogièr lo Vièlh, comte de Carcassona e de son esposa Adelaïda.
Biografia
A la mòrt de son paire, parteja los bens d'aquel darrièr amb son fraire ainat Raimon Rogièr e recep Coserans e la partida del comtat pairal situada a l'entonr de la vila de Fois. Aviá esposat cap a 1010 Garsenda qu'ereitèt entre 1025 e 1032 del comtat de Bigòrra
Maridatge e enfants
De Gersenda de Bigòrra, filha de Garcia Arnaut, comte de Bigòrra, e de Ricarda, aguèt :
Puiselet-le-Marais
Puiselet-le-Marais es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Essonne e la region d'Illa de França.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
La glèisa Santa Martin màger de mil ans e classificat Monument Istoric dempuèi 1912, es una de las mai ancianas formas d'art roman en la region.
La glèisa Saint Martin âgée de mille ans et classée Monument Historique depuis 1912, est une des plus anciennes formes d'art roman dans la région.
Adolfo López Mateos
Adolfo López Mateos (1910-1969), avocat e òme politic, foguèt president de Mexic entre 1958 e 1964.
Placenta
drecha|vinheta|250x250px|Le placenta et le cordon ombilical. Se remarca la fòrta vascularizacion de la membrana. Lo placenta es un organ unic que connècta fisicament e biologicament l'embrion en desvelopament a la paret uterina. Pendent tota la prensa, lo placenta pòrta a l'embrion puèi al fètus l'aiga, los nutriments e lo dioxigèn que cal. Lèva tanben lo dioxid de carbòni e las degalhs metabolics coma l'urèa, excretats per l'embrion. Produch e secrèta d’ormonas que mantenon la prensa e "manipulan" la fisiologia mairala al benefici del fètus.
Dins la classificacion del vivent tradicionala, lo placenta definís los mamifèrs placentaris, que n’es l’èsser uman. En realitat, s'agís d'un organ comun als therians, quitament fòrça mai rudimentaris pels metatherians (coma los marsupials), aquestes naisson a l’estadi larvari e contunhan la majora partida de lor desvolopament fòra de l'utèr mairal; alara que los eutherians se desvelopan subretot l'interior de l'utèr mercé a un placenta mai elaborat. Se trapa tanben una mena de placenta per unas espècias de reptils e cernalhas viviparas.
Lo placenta participa a una unitat foncionala fètomairala venant de la fusion parciala d'un teissut mairal de l'endomètre, que se nomena alara decidua (decidua basalis), e d'un teissut fètal eissit del trofoblast (coma de la multiplicacion cellulària de l'uòu), nomenar chorion (chorion frondosum).
Es un organ efemèr que se desvelopa al conençar la nidacion del blastocit dins l'utèr, e pendent los meses de la gestacion (9 per l’uman). A la jasilha, es naturalament expulsat fòra l'utèr. Las femèlas de fòrça espècias de mamifèrs manjan lo placenta après son expulsion (« placentofagia »), çò que dona a aqueste organ un segon ròtle nutritiu e ormonal per la maire.
En cas de prensa extrauterina patologica, lo placenta se desvelopa endacòm mai, gaireben sempre dons la trompa de Fallope.
Etimologia
Placenta significa « còca » en latin, venen del grèc ancian plakóenta/plakoúnta, accusatiu de plakóeis/plakoús – πλακόεις, πλακούς, « plat, en forma de placa » benlèu en referéncia a sa forma plana per la femna.
Constitucion
vinheta|[[embrion e placenta]] Lo placenta, pels mamifèrs, es un teissut fètal, constituit per d’annèxes extraembrionària, interfaciat amb la mucosa uterina de la maire.
La formacion e creissença del placenta acompanhan tota l'embriogenèsi. Comença per una proliferacion cellulària al nivèl del trofoblast.Aqueste trofoblast se diferencia enseguida en un citotrofoblast cellular (7n jorn per la femna), amb aparcion periferic d'un sincitiotrofoblast. Aqueste darrièr a de capacitats proteoliticas li permetent d'atacar l'epitèli mairal (teissut conjonctiu mas tanben la paret endoteliala dels vaissèls sanguins qu’una partida del flus serà desviada al benefici del fètus). Aquesta fasa, dicha de « nidacion» dins l'endomètre dura 12 a 14 jorns per l'uman.
Forma e organizacion
Pòdon variar pro segon las espècias. esquèrra|vinheta|Placenta emocorial vinheta|Lo placenta a la forme d'una còca producha per l'embrion, pagada a l'endomètre dins l'[[utèr]] vinheta|Placenta uman, costat fètus vinheta|Dos placentas: esquèrra, vista del costat utèr, drecha del costat fètus vinheta|inspeccion del placenta d'unase, just après la jasilha Per fòrça primats e d'autres grops coma los rosegaires, se tracta d’un « placenta emocorial » : las villositats placentàrias fètalas penètran fins al dedins dels vaissèls sanguins mairalls e son dirèctament en contacte amb lo sang. Per giareben totes los carnivors, las villositats placentàrias passan l'epitèli de l'endomètre e arriban fins al dedins de l'endotèli sosjacent mas ne penètran pas dins los vaissèls sanguins mairals. Aqueste tipe es nomenat « placenta endoteliocorial ». Pels rominaires, los cavals las balènas, los lemurians, las villositats placentàrias venon simplament al contacte de l’epitèli de l'endomètre: dich « placenta epiteliocorial ».
I a per escasença de cotiledons aberrants, que pòdon far crénher per lajasilha de sanhaments importants a causa de lor posicion e forma atipica. La superfícia de las villositats es de l’òrdre de per l’uman.
Foncions
Plan mai qu'un simple organ protector, via lo cordon ombilical e amb lo liquid amniotic, assegura de foncions essencialas pel desvelopament fètal. Aquestas foncions evoluisson amb lo temps en responsa a l'evolucion del fètus:
D’entre las ormonas placentàrias, se pòt signalar:
En particulier, via la sécrétion de plusieurs facteurs, le placenta bloque les effets des cellules cytotoxiques maternelles.
Mai, dins lo contèxte de la prensa, diferentas ormonas esteroïdas placentàrias (coma la progesterona) son imunodepressors pels linfocits de la maire. Aqueste ròtle imunosupressiu sembla mediat per la proteïna PIBF (Progesterone Induced Blocking factor).
Encara, i a abséncia de HLA classic, la preséncia d'un HLA particular pauc polimòrf, lo HLA-G, mas taben la preséncia sul sincitiotrofoblast de Fas-ligant, o encara la deplecion locala en triptofan (un acid aminat) fan que los macrofags tuadors (cellulas NK, per l'anglés: Natural Killer) atacan pas las cellulas embrionàrias e del placenta. Los NK son en efièch dotadas d'un sistèma de reconeissença del marcaire HLA-G qu’enebís lor accion citolitica. Amb aquò, quin que siá lo grop HLA pairal, lo fètus e lo placenta son estalivats per l'arsenal imunitari de la maire. Tota manca d’aquestes mecanismes se traduch per un avortament dich « imunitari » correspondent a un rejet d'allogrefa ;
Barralha placentària
Protegís l'embrion puèi lo fètus d'una granda partida dels toxics e patogèns (bactèri, virus) que la maire es expausadas Paer exemple, Mycobacterium tuberculosis (bacil de Koch, agent de la tuberculòsi), gairament passa pas la barralha placentària.
Aquesta barralha pòt pasmens pas èsser totalament estanca qu’es mejans lo placenta que se fan los escambis de substàncias entre maire e embrion. Segon lor pes molecular e mai o mens granda solubilitat dins lo sang, de substéncias toxicas (alcòl, dròga, metals pesucs o metalloïds coma lo plomb, o l'arsenic, medicaments, toxinas microbianas, virus, parasits) pòdon passar la barralha e causar una teratogenia o malformacions per l'embrion (retard de desvolopament, retard mental, anomalias de formacion dels organs).
De metals toxics presents sota forma ionicas, de nanoparticulas e quitament recentament de sujas foguèron trobadas dins lo placenta.
Patologias del placenta
Emplaçaments ectopics del placenta:
Deca de placentacion:
Malautiás de trofoblast:
autres:
Cultura e placenta
Dins Bofigas (Esfèra 1), lo filosòf alemand Peter Sloterdijk consacra un capítol a l'acompanhator original (Requiem per un organ rejetat) (placenta e monilh).
Placentofagia
vinheta|cabra manjant son placenta après la jasilha Per l'animal Lo placenta es una annèxe embrionària caracteristica dels mamifèrs eutherians placentaris mas qu’existís tanben sota d'autras formas pels mamifèrs marsupials e unes reptils. Per fòrça espècias de mamifèrs (tanben loserbivòrs), lo placenta es manjat per la maire. Lo mascle a pas aqueste instincte, que las originas son dempuèi longtemps discutidas.
Un tal comportament, dich « placentofagia » benlèu foguèt seleccionat pendent lo temps per diferentas rasons:
Lo Dr Mark Kristal, neurològ comportementalista de l'Universitat de Buffalo, concluguèt de ssos estudis que la consomacion dels rèstes de naissença (placenta e cordon) reduch la dolor consecutive a la jasilha, e ajudariá a prevenir la depression post-natala. Auriá tanben un impact sus dos centres particulars del cervèl que comandan la capacitat a sentir l'instincte mairal. Aquò seriá degut a una ormona opioïda (pròche dels opiacèus) descobèrta en 1986 e dicha « Placental Opioid-Enhancing Factor » o POEF. Aquesta ormona qu’enebís de zona del cervèl tractant las sensacions nociceptivas (percepcion de la dolor) poiriá mermar la dolor del nenon pendent las contraccions e de la naissença, mas taben enseguida calma aquesta de la maire que manja lo placenta. L'efièch analgesic d’aquesta ormona es plan eficaç à a de dòsis plan mendre qu’aquestas necessàrias amb los opiacèus. Aquesta ormona es tanben presenta dins lo liquid amniotic qu’es tanben plan lacat pels animals sus los pichons e a vegada sul sol après la jasilha. M. Kristal pensa qu’aquesta ormona poiriá tanben enforçar lo comportament mairal, que la zona del cervèl que cibla (l'airal tegmental ventral), es coneguda per jogar un ròtle dons l'aparicion del comportament mairal. Aquesta ormona poiriá (de verificar) enebir l'accion dels opiacèus, sus una autra zona (l'airal preoptic mejan) ont son coneguts per al contrari perturbar lo comportament mairal, segon M. Kristal;
L'ipoman èra ja evocat per Virgili, son comentator Servius, citat per Fongerus dins son lexicon filologic, per Calepin, per Decimator, etc.
Plini precisa qu'èran utilizadas per peparar de sortilègis. Se li dona a l’ipoman de vertuts afrodisiacas.
Al contrari, lo mètge alemand Raegerus, descriu un ipoman que li es portat tot caud, que « sentiguèt que la maire noirissiá d’abitud lo polin, a qui s’èra levada aquesta partida ».
Se las observacions per l'animal abondon, la placentofagia sembla uèi fòrça rara pels umans, e los testimoniatges e experiéncias de placentofagias son pauc comuns:
Xanrey
Xanrey es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mosèla e la region del Grand Èst.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Annibal Barca
Annibal Barca (en fenician Hanni-baal significa « qu'a la favor de Baal » e barca, « tròn »), plan sovent nomenat Annibal, nascut en 247 AbC a Cartage (al nòrd-èst de la Tunis actuala en Tunisia) e mòrt per suicidi en 183 AbC, en Bitinia (près de la Bursa actuala en Turquia), foguèt un general e òme politic cartaginés, sovent considerat coma un dels mai grands tacticians militars de l’istòria.
Elizabeth Taylor
Elizabeth Rosemond Taylor (nascuda lo 27 de febrièr de 1932 - defuntada lo 23 de març de 2011) foguèt una actritz britanica que tabalhèt mai que tot als Estats Units d'America e recebèt 2 Oscars de la melhora actritz: en 1960 e en 1966.
Annibal Barca
A la fin de l’an 218, daissèt Ispània amb son armada e traversèt los Pirenèus, puèi los Alps per anar al nòrd d’Itàlia. Pasmens, capitèt pas a prene Roma. Segon qualques istorians, Annibal possedava pas alara lo material necessari a l’ataca e al sètge de la vila.
Elizabeth Taylor
Filha d'emigrants nòrd-americans al Reialme Unit, tornèt amb eles a Estats Units pauc abans de la Segonda Guèrra Mondiala. Après participar a divèrsas comèdias d'escassa qualitat, l'an 1950 atenguèt lo sieu primièr succès comercial e de critica amb Lo paire de la nòvia. Durant los decènnis de 1950 e 1960 se convertiguèt en una de las màgers estelas de Hollywood mercés a la siá preséncia en títols tan significatius cossí Giant (1956), La gata sul tet de zinc (1958) o la, fins alavetz, pellicula mai cara de l'istòria del cinèma, Cleopatra (1963), films en los que sabèt espetar abilament lo sieu atractiu sexual. Tan famosa per la siá carrièra cinematografica coma per la siá vida sentimentala (contractèt matrimòni en uèch ocasions), ganhèt dos Oscar per los sieus ròtles en Butterfield 8 (1960) e Quala a paur de Virginia Woolf? (1966). La siá darrièra pellicula es del 2001.
Annibal Barca
Per John Francis Lazenby, seriá pas lo manca d’equipaments, mas aquel de l'avitalhament e son ambicion politica qu'empachèron Annibal d’atacar la ciutat. Mas, capitèt a mantenir una armada en Itàlia pendent mai d’una decenni pasmens sens arribar a impausar sas condicions als Romans. Una contra ataca d'aqueles darrièrs l'obliguèt a tornar cap a Cartage ont foguèt fin finala desfach a la batalha de Zama, en 202 AbC.
L’istorian militar Theodore Ayrault Dodge li donèt l'escai de « paire de l'estrategia » a causa que son mai grand enemic, Roma, adoptèt enseguida qualques elements de sa tactica militara dins son pròpra arsenal estrategic. Aquel eretage li balhèt una reputacion fòrta dins lo monde contemporanèu ont èra considerat coma un grand estratègi par de militars coma Napoleon Bonaparte e lo duc de Wellington. Sa vida serviguèt mai tard de sinòpsis a fòça films e documentaris.
Contèxte istoric
Al mitan del sègle III, la vila de Cartage, ont nasquèt Annibal, èra fòrça impregnada de la cultura ellenistica eissida dels rèstas de l’empèri d’Alexandre lo Grand. Cartage ocupava alara una plaça preponderanta dins los escambis comercials del Bacin Mediterranèu e possedissiá d'establiments en Sicília, en Sardenha, sus las còstas d’Ispania e en Africa del Nòrd. Aviá d’une tanben una importanta flòta de guèrra qu'assegurava la securitat de las rotas maritimas utilizada per sos marcants: cap a Alexandria al sud de Mediterranèa, cap a Espanha a l’oèst, ont se trapavan las minas d’argent capablas a pagar lo tribut exigit per Roma aprèp la Primièra Guèrra Punica.
L’autra poténcia mediterranèa d'aquela epòca es Roma, amb que Cartage dintrèt en conflicte pendent una vintena d’ans pendent de la Primièra Guèrra Punica (« punic » es un adjectiu derivat de « fenician » utilizat per designar los Cartagineses ), primièra guèrra d’importància que Roma foguèt victoriosa. Aquel afrontament entre la Republica romana e Cartage foguèt provocat per un conflicte segondari a Siracusa. I aguèt tres fasas sus de terrens d’operacions terrèstres e maritims: en Sicíla (264-256), en Africa (256-250) e encara en Sicíla (250-241). Venguèt alara celèbre dins aquela darrièra fasa e subretout aprèp la guèrra, Amilcar Barca, paire d’Annibal, que dirigissiá la guèrra contra Roma dempuèi 247. Aprèp una desfacha navala a las illas Egadas al nòrd-oèst de Sicília, deguèt, a la prima de 241, signar un tractar amb lo cònsol roman Caius Lutatius Catulus. Aquel accòrdi impausava a Cartage de quitar Sicília mas li permetava de conservar sa flòta.
Jovença
thumb|Caricatura del jurament que fa Annibal a son paire que demorarà per jamai un enemic de Roma.
Annibal Barca es lo filh aïnat del general Amilcar Barca. « Barca » es pas un nom de familha mas es pasmens portat per son filh. Los istorians designan la familha d'Amilcar jol nom de Barcidas per evitar la confusion amb d’autras familhas cartaginesas que los meteisses noms (Annibal, Asdrubal, Amilcar, Magon, etc.) son sovent portats.
Aprèp aver agrandit son territòri, Amilcar enriquiguèt sa familha e, dins meteissa ocasion, Cartage. Totjorn dins aquela tòca, Amilcar, utilizant la ciutat de Gadés (Ispània) prèp de l'estrech de Gibartar, comencèt de sometre las tribús ibèras. Cartage, al moment, èra dins un tal estat d’apauriment que sa marina èra incapabla de transportar son armada en Ispània. Amilcar foguèt doncas obligat de la far caminar cap a las colomnas d'Ercules puèi de la far traversar per barca l'estrech, entre Marròc e Espanha. L’istorian roman Titus Livi declarèt que quand Annibal anèt veire son paire e lo supliquèt de l’autorizar a l’acompanhar, aquel acceptèt sos condicion qu’Annibal jura, que longtemps que viuriá, jamai serà un amic de Roma. D’autres istorians rapòrtan qu’Annibal declarèt a son paire:
Son aprendissatge de la practica de l’accion militara intervenguèt lèu sul terren jos l’egida de son paire puèi de son sògre Asdrubal lo Bèl que succediguèt a Amilcar tuat sul camp de batalha contra los rebèls espanhòls en 229 o en 230 e lo nomenèt al cap de la cavalariá. Dins aquel domeni, Annibal mòstra lèu son endurança e sa mestresa, savent tanben se far apreciar e admirar pels soldats. Asdrubal menèt una politica de consolidacion dels interèsses iberics de Cartage. Atal, maridèt Annibal a una princessa ibèra prénommada Imilce, amb que auriá agut un filh. Pasmens, aquela aliança demòra considerada coma probabla e es pas atestada de totes. Asdrubal signèt en 226 un tractat amb Roma partegèt la Peninsula Iberica en doas zonas d’influéncia. L’Èbre ne constituava la frontièra, Cartage devent pas s’espandre al delà d'aquel flum dins la mesura que Roma tanplan s’espandriá pas al sud del cors d’aiga. En 221, Asdrubal fondèt la novèla capitala, Cartagena située en Múrcia. Mas, un pauc mai tard, un esclau gaulés, acusant Asdrubal d’aver assassinat son mèstre, l’assassinèt a son torn en 221.
Comandant en cap
Annibal foguèt alara causit per l’armada cartaginesa per succedir a Asdrubal coma comandant en cap. Foguèt enseguida confirmat dins aquela foncion pel govern  malgrat l’opposicion d'Annon (ric aristocrata cartaginés). Aguèt alara sonque 25 ans. Titus Livi donèt a aquela epòca aquela descripcion del jove gneral cartaginés:
Aprèp aver assumit lo comandament, Annibal passèt dos ans a consolidar las possessions ispanicas e a acabar la conquèsta dels territòris al sud de l’Èbre. Pasmens, Roma, redobtant la poténcia totjorn mai granda d’Annibal en Ispània, concluguèt una aliànça amb la vila de Sagunt, alara qu'èra situada a une distància considerabla al sud de l’Èbre dins la zona reconeguda a l’influéncia cartaginesa , e declarèt la ciutat jos son protectorat. L’argumentari roman se fonda sul tractat de 241 qu'enibiguèt a Cartage de s’atacar a un aliat de Roma alara qu’Annibal metiá en abans lo tractat signat per Asdrubal que li reconeissiá la sobeiranetat cartagenesa al sud de l’Èbre. Annibal encerclèt Sagunt e menava lo sètge de la vila que tombèt en 219, benlèu al mes de novembre, aprèp uèit meses  Roma reagís a çò que considerèt coma una violacion del tractat e reclamèt justícia prèp lo govèrn cartagines. A causa de la granda popularitat d’Annibal e del risc de pèrda del prestigi cartaginés en Ispània, lo govèrn oligarquic de Cartage ne reneguèt pas aquela accion e la guèrra que lo general aviá pensat, la Segonda Guèrra Punica, foguèt declarada a la fin de l’an.
Preparatius
Aprèp que los Cartagineses aguèsse encerclat e destruït Sagunt, los Romans decidiguron de contratacar sus dos fronts en Africa del Nòrd e en Ispània, a partir de Sicília que deu lor servir de basa operacionala. Mas, Annibal metèt en plaça una estrategia pel mens inatenduda: volguèt portar la guèrra cap al còr d’Itàlia amb una marcha rapida per Ispània e sud de Gàllia. Savent que sa flòta es fòrça inferiora a aquela dels Romans, los ataquèt pas pel mar: causiguèt una rota terrèstra fòrça mai longa mas mai interessanta perque li permetèt de recrutar en camin nombre de mercenaris o de s’aliar als pòbles cèltas volent se batre amb los Romans. Abans son despart, joguèt abilament amb sas efectius e envièt en Africa del Nòrd de contingents d’Ibèrs alara que de Libians venguèron assegurar la securitat de las possessions de Cartage en Ispània.
Annibal possedava tanben qualques Elefants de guèrra que lo ròtle èra important dins las armadas de l’epòca e que los Romans coneissavan ja per los aver encontrat en se batant contra las trooas de Pirrus I. En realitat fòrça dels 27 elefants d’Annibal, çò qu'es un nombre pro flac en comparason de las autras armadas de l’epòca ellenistica, moriguèron dins la traversada dels Alps o dans l’umiditat dels paluns etruscas. Lo sol survivent foguèt utilizat coma montura per Annibal. En efècte, Annibal auriá perdut l'uèlh drech pendent una batalha minora e auriá utizat aquel mejan de transpòrt per aver pas de contacte de l’aiga. Segon d’autres istorians, Annibal auriá patit d’una oftalmia que lo faguèt bòrni.
Cap a Itàlia
thumb|Annibal traversant lo Ròse vèrs Cadarossa
Traversada dels Alps
thumb|upright=0.9|Annibal e sos òmes traversant los [[Alps.]]
L’itinerari utilizat per Annibal en octobre de 218 fa totjorn controvèrsia. Totas las ipotèsis avançadas, sovent per d'especialistas mas tanben per d'auteurs mai imaginatius, son basada sus l’interpretacion dels tèxtes de Titus Livi e de Polib, prèp de mila òbras son ja escrichas sul subjècte. Pasmens, los detalhs donats per Polib e Tit Livi son fòrça imprecises e cap de traça arqueologica balha pas de pròbas irrefutablas de l'itinerari.
Aprèp que passèt los Alps e arribèt dins la plana de Pò, Annibal deguèt combattre los Taurins que refusava l'aliànça amb aquelas tropas fòrça redusidas. Puèi venquèt en seguida las primièras tropas romanas que s'oposèron al el dins lo Tecino e a la Trebbia. La batalha del Tecino mòstra las qualitats militaras d’Annibal. Utilizèt pel melhor sa cavalariá numida, profèitant del mendre avantatge topografic e capitant un moviment d’encerclament. La batalha de la Trebbia, en decembre de 218, obliguèt los Galleses a se ligar a Annibal contra los romans.
Batalha de la Trebbia
La dificila marcha d’Annibal lo conduguèt en territòri roman e empachèt las tentativas dels enemics de resòlvre lo conflicte en territòri estrangièr. Son apareisson subte aprèp la traversada de Gàllia e de la val de Pò li permetèt de trencar l’aliança novèla de las tribús localas a Roma abans qu'aquela darrièra pòsca reagir contra la revòlta.
left|thumb|Estrategias pendent la [[Batalha de la Trebbia (segonda guèrra punica)|batalha de la Trebbia]]
Publius Cornelius Scipio, cònsol dirigent las fòrças romanas destinadas a interceptar Annibal, esperava pas a çò qu’Annibal ensaguèt de traversar los Alps, los Romans èran preparats a l’afrontar dins la Peninsula Iberica. Dispausant d’una armada flaca posicionada en Gàllia, Scipio ensagèt d’interceptar Annibal. De decisions subte e de movements rapids li permetèron, en transportant son armada pel mar, d’arribar a temps per aténher Annibal.
Las fòrças d’Annibal traversèron quant a elas la val de Pò e se trobèron engatjadas dins una confrontacion secondària: la batalha del Tessin. Alara, Annibal obliguèt los Romans a rendre la plana de Lombardia a causa de la superioritat de sa cavalariá. Pasmens qu'una victòria minora, obliguèt los Galleses e los Ligurs a se jònher als Cartagineses, çò qu'aumenta la talha de l’armada de que  Galleses. Publius Cornelius Scipio foguèt grevament ferit e se retirèt al delà del riu Trebia per establir un camp a Plasença, en Emília-Romanha, salvant atal son armada. L’autra armada consulara foguèt enviada en emergéncia dins la val de Pò. Abans que la novèla de la desfacha del Tecino arribe a Roma, lo senat roman aviá ordonat al cònsol Tiberius Sempronius Longus de tornar menar son armada de Sicília per se jònher a Scipio e afrontar Annibal.
Aquel darrièr, amb de manòbras abilas, èra en posicion de lo contrar perque aviá lo contraròtle la rota ligant Plasença a Arminum que Sempronius deguèt utilizar per ajudar Scipio. Prenguèt enseguida Clastidium (Casteggio en Lombardia) ont encontrèt fòrça provesiments pels òmes. Mas lo succés foguèt pas complèt perque Sempronius, profeitant de la manca de vigiléncia d’Annibal, se placèt al flanc e se tornèt al camp de Scipio pel costat del riu Trebia prèp de Plasencia. En decembre de 218, Annibal per mòntrar un autre còp sas capacitats militaras superioras pendent la batalha de la Trebbia. Aprèp aver agotat la resisténcia de l’infantariá romana, s'escampilhèt per una ataca de suspresa que comencèt per una emboscada suls flancs.
Batalha del lac Trasimèn
Aprèp las victòrias del Tecino e de la Trebia, los Cartagineses se repausèron a Bolonha puèi contunhèron lor davalada cap a Roma. Abans securizar sa posicion dins lo nòrd d’Itàlia per sa victòria, Annibal prenguèt sos quartièrs d’ivèrn amb los Galleses que lo sosten mermava. A la prima de 217, decidiguèt d’establir una basa d’operacions mai segura al sud. Pensant qu’Annibal voliá avançar cap a Roma, Caius Servilius Geminus e Caius Flaminius Nepos, los nòus cònsols, mobilizèron lors armadas per blocar los camins de l’èst e de l’oèst qu’Annibal poiriá utilizar per anar a Roma. L'unica carrièra cap a l'Itàlia centrala se tròba a la bòca d’Arno. Aquela rota passa per un grand palun qu'es submergit encara mai a aquel periòde de l’an. Annibal sabiá qu'aquel camin plan dificil mas es tanben lo mai segur e plan segur lo mai rapid del centre d’Itàlia. Coma l’istorian Polib l’indica, los òmes d’Annibal marchèron quatre jorns e tres nuèches sus e patiguèt terriblament de lassièra encara renfortida pel manca de sòm.
Lo general traversèt los Apenins e l’Arno reputats que se podava pas passar sens opposicion. Mas, dins las planas paludencas, perdèt una granda partida de sas fòrças coma, benlèu, sos darrièrs elefants. En arribant en Etruria (actuala Toscana), Annibal decidiguèt d’atraire la principala armada romana, comandat per Flaminius, dins una batalha renjada en devastant jos sos pròpris uèlhs lo territòri qu’èra censat d'aparar. Coma Polib lo conta:
thumb|Emboscade d’Annibal en [[-217|217 sus las ribas du lac Trasimèn]]
Dins lo meteis temps, Annibal temptava de trencar l’aliança dels aliats de Roma en lor mostrant que Flaminius èra incapable de los aparar. Malgrat tot aquò, Flaminius demorèt passivament abrigat a Arretium. Incapable d’entrainar Flaminius dins la batalha sonque a causa de la devastacion, Annibal decidiguèt de marchar en fòrça contra lo flanc esquèrra de son adversari, çò que faguèt que se copèt de Roma. Aquela manòbra es reconeguda coma essent lo primièr movement viradís de l’Istòria.
Pauc a pauc enseguida per las nautas tèrras d’Etruria, Annibal engatgèt lo percaç de Flaminius e, lo 21 de junh, lo susprenent dins una gòrja sus la riba del lac Trasimèn, destruiguèt son armada dins las aigas o suls penjals vesins (los Romans perdèron prèp de sul terren ) e tuèt lo quita Flaminius. Alara aviá eliminat l'unica fòrça terrèstre qu'auriá podot metre en escac son avançada sus Roma mas, comprenent que sens maquinas de sètge poiriá pas prene la capitala, preferiguèt expleitar sa victòria en se desplaçant al centre e al sud d’Itàlia e provocant una revòlta generala contra lo poder central. Aprèp Trasimèn, Annibal declarèt: ::.
Aprèp aver afrabat las Polhas sens arribar a provocar Fabius, Annibal decidiguèt de traversar Samnium e Campània, una de las mai ricas e mai fertilas províncias d’Itàlia, esperant que la devastacion provocará Fabius. Aquel darrièr seguissiá de prèp la caminada d’Annibal totjorn se refusant a se daissar entraïnar al combat. Aquela estrategia foguèt fòrça impopulara per fòça Romans que la consideravan coma coarda. Annibal decidiguèt que se podava pas passar l’ivèrn dins las tèrras bassas devastadas de Campània mas Fabius ensajèt de lo blocar en s’assegurant de totas las passas per sortir de Campània. Per contrar aquela tactica, Annibal enganèt los Romans lor fasent creire que l’armada cartaginesa volgava s’escapar pels bosques. Alara que los Romans se moguèron cap a la selva, l’armada d’Annibal trobèt una passa liura e la traversèt sens opposicion. Fabius èra encara a portada, mas aquel còp sa prudéncia joguèt contra el. Devinat, amb rason, un estratagèma, demorèt sus plaça. Pendent l’ivern, Annibal campava dins la plana de las Polhas. En fasent escapar son armada Annibal capitèt, coma lo qualifica Adrian Goldsworthy,. Aquò atenguèt lo prestigi de Fabius, e pauc aprèp, los Romans l'obliguèron a partejar son comandament amb son mèstre de cavaleriá Marcus Minucius Rufus.
Canne e sas consequéncias
upright=0.9|thumb|Avaliment de l'armada romana a Canne en [[-216|216]]
L'encontra, considerada coma un cap d'òbra tactic d’Annibal, fin finala se faguèt lo 2 d'agost 216 sus la riba esquèrra del riu Ofanto (sud d’Itàlia) prèp que los Romans installèron lor camp. Las armadas de dos cònsols son reünidas, aqueles darrièrs cambiavan quotidianament lo comandament de las tropas. Varro, causiguèt coma cap pel primièr jorn, èra determina a véncer Annibal. Al cap de, lo Cartaginés capitalizèt sus la colèra de Varro e l’atraguèt dins una trapadèla en utilisant una tactica d’encerclament. Atal blasiguèt l’avantatge numeric dels Romans redusiguèt la superfícia del combat. Annibal placèt son infantariá mai flaca en mièg cercle e la renfotiguèt per de cavalièrs galleses e numids sus sos flancs.
Henry Louis Champy
Henry Louis Champy (Clamart, 1842 – París, 1902) foguèt una personalitat francesa de la Comuna de París (1871).
Membre dau 203 batalhon de la Gàrdia Nacionala pendent lo sètge de París per lei Prussians (1870-1871), foguèt elegit membre de la Comuna lo 26 de març de 1871 per lo X arredoniment. Faguèt partida de la Comission dei subsisténcias. Capturat per l'armada versalhesa, foguèt deportat en Nòva Caledònia. Après l'amnistia de 1880, tornèt en França. Venguèt lo president de la e membre dau Partit Obrier Socialista Revolucionari de Jean Allemane.
Annibal Barca
Canne e sas consequéncias
Las legions romanas que s’espandissiá sus un quilomètre e mièg s’engorjant dins la partida centrala mas los flancs cartagineses seguèron lo movement e embarrèron los legionaris. L’eficacitat de la cavalariá d’Annibal es irresistible e Asdrubal (se lo cal pas confondre amb Asdrubal Barca) que comandava lo flanc esquèrra, aprèp aver contornat las tropas romanas per darrièr, ataca la cavalariá de Varro. L’armada romana a pas cap mai de mejan d'escapar. A la fin de la batalha, Annibal penguèt los anèls dels cavalièrs romans tombats al combat, aquò li permetèt de donar la pròva irrefutabla al govèrn cartaginés de sa victòria suls Romans.
Marcé a sa brilhanta tactica, Annibal, amb mens d’òmes, arribèt a avalir gaireben totas las fòrças rivalas. La batalha de Canne es pièger desfacha dels Romans. La pèrdas d'aqueles son evaluadas entre e. D'entre los mòrts i a lo cònsol Lucius Aemilius Paullus e dos ancians cònsols, dos questaires, 29 dels 48 tribuns militars e 80 senators (25 % a del total de sos membres). E mai, son capturats per Annibal. Aquela batailha es una de las mai sanglantas de l’Istòria en tèrmes de pèrda pendent un sol jorn. Los Cartagineses, perdèron.
Aquela victòria s’explica per la tactica utilizada pendent lo combat mas tanben per l’abiletat politica d’Annibal qu'utiliza las errors de sos adversaris. Conduguèt mai d'un còp los cònsols, pressats d'emportar una victòria abans la fin de lor mandat, a fautar coma al lac Trasimèn. Aquò supausa una coneissénça prigonda de las institucions romanas e dels actors politics. Los espias punics, sovent de simples comerçants, aguèron tanben lor ròtle dins aquela guèrra.
Aprèp Canne, los Romans evitèron d’afrontar Annibal dirèctament e preferèron lo tarrridar se basant suss lor avantatge numeric e en matèra d'avitalhament. Es perque, Annibal e Roma s’afrontèron pas mai en combats importants sul territòri italian fin la fin de la guèrra. Pasmens, refusant de clinar, Roma levèt de novèlas tropas. L’efècte d'aquela victòria cartaginesa butèt de ciutats d’Itàlia a s'aliagar a la causa d’Annibal. Coma lo nòta Titus Livi,. Pendent lo meteis an, de ciutats grègas de Sicília se revoltan contra lo contraròtle politic dels Romans alara que lo rei Felip V de Macedònia ajudèt Annibal, lançant atal la Primièra guèrra macedoniana contra Roma. Annibal tanben s'aliaguèt amb lo novèl rei Ieroním de Siracusa. Dins aquela estapa, Annibal fasiá pas que tarribar las fortalessas que resistavan encara e le sol eveniment marcant de l’an es la defeccion de qualques territòris italians coma Capoá, la segonda vila d’Itàlia, qu'Annibal faguèt sa novèla basa. Pasmens, sol un pichon nombre de las ciutats italianas qu’Annibal espèrava aligar acceptèron a le rejònher.
En realitat, çò que volgava Annibal, en mai de tornar prene Sicília, es mens la destruccion de Roma coma vila que coma entitat politica, que son refús de tentar de prene la vila aprèp la batalha de Canne e la celèbra frasa atribuida a son cap de cavalariá Maharbal:
En fach, Annibal utilizèt sas victòrias per ensajar de far caplevar dins son camp las ciutats somesas o aligadas de Roma. Los prisonièrs, par exemple, son divisits en dos gropes. Los ciutadans romans — qui son reduch en esclavatge o prepausats pel rescat — e los ciutadans latins o aligats que sont remandas a çò d'eles.
« Delicis de Capoá »
Pauc aprèp la batalha de Trasimèn en 217, Annibal liberèt tres cavalièrs de Capoá que, qualque temps aprèp, li prepausèron de prene possession de la vila. Annibal esperèt mai d’un an per aver l’ajuda dels notables de la vila, çò que faguèt aprèp la batalha de Canne. La vila auriá « ofèrt als soldats cartagineses fòrça plasers amolissent lors fòrças ». Es lo sens de l'expression famosa « delicis de Capoá », una expression que se sap pas plan si correspond a la realitat. En fach, se Annibal temporisèt a Capoá, es qu’esperava une desagregacion totala de la confederacion italiana e de novèlas alianganças que li permetrián fin finala d’obtenir la dominacion sus mar. De fach, los pòbles e las ciutats d’Itàlia centrala et miègjornala son fòrça a s’aligar al Cartagineses. En 216, lo Bruttium (Calàbria) capvirèt coma Lokroi Epizephyrioi (Locri) e Crotone en 215. En 212, foguèt tanben lo cas de Metaponte dins lo golf de Tarent, Thuris, prèp de Sibaris, et Tarent, dins las Polhas. Aquelas ciutats s’apondèron als Galleses de Cisalpina e a Capoá. Pasmens, Roma resistiguèt e Latins, Etruscas e Ombrians li demorèron fidèls.
Al meteis temps, Annibal pausèt de jalons en Sicília que constituava son objectiu primièr. Lo jove rei de Siracusa, Ieroním, abandonèt l’aligança romana e permetèt a de tropas cartaginesas de desbarcar en 214. Las ciutats d’Eraclèa Minoa e d’Agrigent, totas doas situadas en Sicília, acceptèron tanben l’aligança amb los Cartagineses. Cal precisar qu’Annibal a l’abiletat de prepausar un sistèma d’aligança, mens constrenhent que lo modèl roman de subjecion, aquel darrièr daissant a la populacion un ensems de dreches puslèu que reclamar de cargas umanas e financièras pesuca.
Al contrari, Annibal s’inspirèt d'un modèl grèc, a saber una ciutat egemonica qu'assura la securitat de sos aligats als que la libertat es tornada. Annibal torna utilizar lo discors sus la libertat dels Grècs. Aquela idèa, defenduda en son temps per Antigon lo Bòrni, que lo descendent Felip V de Macedònia concluguèt una aligança amb Annibal en 215, foguèt del meteis biais prepausada pel conquerent cartaginés e li permetèt de regetar, als uèlhs de qualques Grècs de Sicília e del sud d’Itàlia, los Romans dins lo monde barbar.
Reviral de situacion
A partir de 212, Annibal conenguèt mai difficultats. En efècte, dempuèi 215, los Romans tornèron utilizar l'estrategia de Fabius Cunctator e evitèron d’afrontar Annibal en batalha fontala. Aumentèron tanben lors efectius per una politica d’enrotlament d’esclaus e de joves òmes de mens de 17 ans. Mas subretot, comprendèron qu'èra fòrça necessari de recomençar l’ofensiva sul terren politic e ideologic. Jos la direccion d'un senator apacionat de letras grègas, Quintus Fabius Pictor, una istòria de Roma al torn antipunic foguèt redigida. Annibal e los Cartagineses son descriches coma essent indignes de confisança, impius e crudèls. Al revèrs, los Romans son presentats coma respectoses dels accòrdis, pius e practicant la temperància. Es cossí que se metèt en plaça la definicion de la « costuma dels ancians », mos majorum, que vendriá la norma morala de referéncia de la fin de la Republica romana.
En 210, Annibal provèt encara sa superioritat tactica en provocant una granda desfacha à l’armada proconsulària de Gnæus Fulvius Centumalus a Herdoniac (actuala Ordona en Apulia) e destruiguèt en 208 una fòrça romana engatjada dins lo sètges de Lokroi Epizephyrioi. Mas la pèrda de Tarent e la reconquèsta progressiva du Samnium e de la Lucania (actuala Basilicate) pels Romans — amb une seriá de victòrias a Salapia en 208 e a Grumentum en 207 — li faguèro pèrdre lo contraròtle del sud de l’Itàlia. Pasmens capitèt a tornar en Apulia en 207 e i esperar son fraire Asdrubal Barca per marchar sur Roma.
Al meteis temps, los Romans ensajèron de contratacar en Ispània, jol comandament de Publius Cornelius Scipio e de son fraire Gnaeus Cornelius Scipio Calvus (217-212), mas sens grand succés levat la presa de Sagunt en 212. Ambedos, tuats lo meteis an, son remplaçats per Scipion l'African que prenguèt Cartagena en 209. Asdrubal arribèt pasmens a quitar Ispania amb una armada de secors e s'anèt en Itàlia per via terrèstra. Mas es tuat sus las ribas du Metaure en 207, aprèp un audaciós moviment estrategic del cònsol roman que, encargat de sudvelhar Annibal, rejonhèt son collèga per far fàcia a Asdrubal. A la novèla de la desfacha e de la mòrt de son fraire, Annibal se retirèt dins lo Bruttium ont stacionava pendent los ans que seguèron. La combinason d'aqueles evenements marca la fin dels succeses d’Annibal en Itàlia. Dempuèi 206, las ostilitats acabèron en Ispània e en Sicíla al benefici dels Romans. Lo meteis an, lo segond fraire d’Annibal, Magon, vencut en Ispània, arribèt a portar la guèrra en Liguria. Es aisiment vencut per Quintilius Varus e tentèt de rejònher son fraire amb de rèstes d'aquelas tropas. En 205, los Romans tornèron prendre le pòrt de Lokroi Epizephyrioi ent Annibal esperava de badas una flòta de son aligat Felip V puèi, aprèp la desfacha d'aqueles darrièrs contra los Etolians en 208, una flòta de Cartage que concentrava sos esfòrces a salvegardar sos interesses comercials en Ispània.
Batalha de Zama
Los Romans, dirigits per Scipion l’African, obtenguèron un important succés diplomatic en 206 en s’atacant los servicis del prince numid Massinissa, ancian aligat de Cartage en Ispània dintrada en conflicte personal amb Sifax, un aligat numid de Cartage. En 204, debarquèron en Africa del Nòrd per forcar Annibal a quitar l’Itàlia e menar lo combat sus sas tèrras.
En 203, aprèp prèp de quinze ans de combats en Itàlia, alara que Scipion progressava e que los Cartagineses favorables a la patz menats per Annon lo Grand tentèron de negociar un armistici al liòc de refortir las tropas d’Annibal, aquel darrièr es nomenat pel camp favorable a percaçar la guèrra menada per las Barcidas tot coma son fraire Magon que moriguèt pendent la traversada du retorn. Aprèp aver daissat una traça de son expedicion gravada en punic e en grèc ancian sus de tabletas del temple de Junon a Crotone, embaquèt per son retorn. Las naus debarquèron a Leptis Minor (actuala Lamta) e Annibal prenguèt, aprèp dos jorns de viatge, sos quartièrs d’ivern prèp de Adrumèta.
thumb|Gravadura de la [[batalha de Zama de Cornelis Cort (1567). Sus la gravadura es representat d'elefants d’Asia, alara qu'aqueles utilizats per Annibal son d'elefants d’Africa del Nòrd que son mai pichons.]]
Son retorn renfortís sul còp lo camp favorable a la guèrra que lo plaça a la tèsta d’una fòrça regropant sos mercenaris d’Itàlia e dels conscrits locals. En 202, Annibal encontrèt Scipion pendent una tentativa de conciliacion. Malgrat lor admiracion mutuala, las negociacions faguèron fracas a causa de las referéncias romanas a la trencadura del tractat ligant la ciutat iberica de Sagunt a Roma e le pilhatge d’una flòta romana s'encalèt sus la còsta del golf de Tunis. Un plan de patz èra pasmens en preparacion que dich que Cartage conserveriá pas que sos territòris en Africa del Nòrd, que lo reialme de Massinissa seriá independent, que Cartage reduiriá la talha de sa flòta e que pagariá pas d'indemnitat de guèrra. Mas, renfortidas pel retorn d’Annibal e le ravitalhament pres a la flòta romana, los Cartagineses regetèron las clausulas del plan.
L'encontra decisiva se faguèt a Zama lo 19 d'octobre 202. Al contrari de la majoritat de las batalhas de la Segonda Guèrra Punica, los Romans dispausan d’una melhora cavalariá que los Cartagineses qu'aqueles contrarièron amb una infantariá superiora. La superioritat romana es deguda al raliament de la cavalariá numida de Massinissa. Annibal, patissent d’una santat fragilizada per sos ans de campanha en Itàlia, possedissiá encora l’avantatge del nombre amb 80 Elefant de guèrra e de las guèrras d’Itàlia, quitament se lo rèsta de son armada èra compausada de mercenaris cèltas que la motivacion es relativa o dels citadans cartagineses pauc aguerrits. L'estrategia utilizada per Annibal es la meteissa qu'aquela utilizada a Canne. Mas, la tactica romana avent evoluat dempuèi 14 ans, la tentativa d’encerclament capitèt pas e los Cartagineses se trobèron fin finala desfaches.
Annibal perdèt prèp de  — contra  pels Romans — e lo respècte de son pòble a l’occasion de la darrièra batalha majora de la guèrra. La ciutat punica èra constrencha de signar la patz amb Roma e Scipion e de renonciar a sa flòta de guèrra e a son armada. Tanben èra somesa a un tribút pesuc, pagable en cinquanta annuïtats. Scipion, el, receptèt l'escai de « l’African ».
Carrièra politica
Obligat de signar lo tractat de patz amb Roma en 201 que privèt Cartage de son ancian empèri, Annibal alara de 46 ans decidiguèt de prene part à la vida politica cartaginesa en dirigent lo partit democrat.
La ciutat èra en efècte divisada en doas grandas tendéncias. Lo primièr, lo grop democrat, qu'èra subretot dirigit pels Barcidas e fòrça atacat a un ancoratge fonzièr en Africa, e doncas a de conquèstas de tèrras als despens dels Numids. Le segond movement èra una oligarquia conservatritz regropada a l'entorn d'Annon lo Grand que la prosperitat repausa sul comèrci, las taxas portuàrias e los tribúts impausats a la ciutats somesas. Elegit sufèt en 196, Annibal restaurèt l’autoritat e lo poder d'aquela foncion venguda insignificanta e representava alara una menaça pels oligarcs que l’accusan d’aver traït son país perque prenguèt pas Roma quand n'aviá l’occasion.