cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Agnosticisme
Posicions filosoficas
En practica, los tenents de l'APP auràn puslèu tendéncia a gaitar las religions e lors testimònis amb lo meteis scepticisme que d'autras pròvas mai scientificas; lors conviccions essent dubèrtas a tota l'arribada de totas pròva infirmant o confirmant l'existéncia de Dieu. Al contrari, se los tenents de l'ADP partejan la meteissa indecision a subjècte de l'existéncia d'una existéncia superiora (al delà de l'aspècte 'racional'), auràn tendéncia a rebutar totalament e definitivament tot caractèr sacrat de las religions (clergat, libres sacrats, miracles portat dins la liturgia...). E aquò, a l'encòp que considèran aquelas institucions coma de puras construccions socialas mas tanben que, per eles, l'Univèrs es tan immens, tan complèxe e las nòstras capacitats de percepcion e de compreneson tan limitadas, que postular una intervencion divina jos la forma de messias o de profèta es una absurditat, que deuriá d'esperela mos far remembrar lo caractèr umanament bastit e non divinament revelat de las religions. Cal donc destriar plan al sen del debat agnostic la question de l'existéncia d'una intelligéncia superiora, d'aquel del caractèr transcendental o non de las religions e de las institucions religiosas umanas.
Religions
La quita concepcion filosofica de l'agnosticisme fa qu'un agnostic pòt pas esprovar d' « animositat » al subjècte d'un cresent. L'agnostic pòt pasmens èsser « critica » al subjècte de precèptes religioses, e al subjècte de las accions dels fidèls que revendican « l'acompliment de la volontat divina ». Mas gaireben totes los agnostics i son totalament indiferents. L'agnosticisme es donc pas antiteïsta. Al contrari, tot ensag de proselitisme a lor subjècte es mal percebut que pas degun pòt pretendre donar la pròva de l'existéncia de Dieu (en l'estat actual de las coneissenças de l'Òme o per jamai, segon los individús). Un cresent crei tant en Dieu coma un agnostic assumís sa concepcion filosofica, quitament s'aquel darrièr la considèra coma mai objectiva. De fach, l'actitud d'un agnostic es subretot foncion del « gra de scepticisme » de sa posicion. Un partisan de l'APP aurà tendéncia a èsser tolerant e comprensiu, que « concep » los arguments dels cresents, e reconeis, mai o mens, la possibilitat de lor posicion. E a l'opausat, un partisan de l'ADP tendrà cap a una actitud mai critica, considerant los arguments religioses coma integralament infondats e irrecevables, e mòstra donc pel melhor pas que de l'indiferéncia, quitament, du mesprés. Los mai radicals encara crida a una restriccion de l'activitat publica de las institucions religiosas, qu'estiman que deurián pas èsser autorizats a veïcular de las teorias cosmogonicas infondadas (uèi, o, per sempre) las presentant coma « vertat absoluda ». L'agnosticisme es donc sovent ligat al concèpte de laïcitat; e, sens èsser antireligiós, reconéis sovent sa conviccion coma essent mai o mens tintat d'anticlericalisme.
En realitat, cal saber que l'oposicion entre cresents e agnostics tòca mai la question de l'intervencion de Dieu dins los afars uman qu'aquela de son existéncia. Gaireben totas las religions afirman téner lor saber de revelacion per lor Dieu, çò que ne fa una « coneissença sacrada », fòra de la portada de l'analisi scientifica. Un agnostic d'en primièr pren en compte d'informacions balhada per las sciéncias (es a dire las coneissenças mostradas o provadas) e, malgrat la dificultat per ela d'estudiar o domeni religiós (a causa del principi del NOMA ), la Sciéncia dona, cada jorn, d'importantas informacions fisablas sus la natura de nòstre environament e nos ensenha a relativizar la plaça de l'Òme dins l'univèrs. L'escart observat tend a venir tan grand que descredita l'ipotèsi de l'ingeréncia dels dieus dins los afars umans, e amb gaireben totas la revelacions que se prevalon las religions. Es envisatjable que lo(s) Dieu(s) de las religions pòscan èsser de natura superiora, mas es inversemblable qu'ajan creat l'Univèrs s'interessant tant a l'umanitat de biais qu'aquò es descrich dons les Escrichs religioses, que fan gaireben sempre referéncia d'un costat a la « creacion » e al « foncionament del mond » e, d'un autre costat, d'intervencions puntualas e localizadas de lor(s) Dieu(s). I a donc un problèma de disproporcion dins los rapòrts Dieu(s)/Òmes coma son descrichs per las religions. En consequéncia, l'agnosticisme tend puslèu a considerar las religions coma de construccions socialas e culturalas, qu'aurián subretot la foncion de permetre la coesion sociala (lo mot « religion » ven entre autres del latin « religare »=religar : Religar Dieu e los Òmes, mas tanben los Òmes entre eles). En l'abséncia de pròva establidas scientificament, l'agnosticisme sosten que se pòt pas prene al seriós las afirmacions de las religions coma d'indicis objectius de l'existéncia de(ls) Dieu(s).
L'agnosticisme pren alara una actitud de « perfiècha neutralitat » per las religions, al mens tan que respèctan los drechs fondamentals de la persona umana. L'anullacion dels sacraments o assimilats (coma lo desbatejar dins lo Cristianisme) es pas necessari pels agnostics, que dona pas d’importància als rites religioses. Las fèstas religiosas, coma Pascas, Nadal, Yom Kippour, o l'Aïd el-Kebir pòdon plan se celebrar. Son percebudas, simplament, coma de fèstas tradicionalas. Tanben, un agnostic pòt dintrar dins d'edificis religioses se vòl, par exemple, per i contemplar l'arquitectura, o per de rasons de convencion sociala. I a pas cap d'interdiccion o doctrina ligada al fach d'èsser agnostic, que seguís, per definicion, pas cap de « precèpte absolut » almens de « seguissètz vòstra rason tan luènh que vos menarà e pretendètz pas que de conclusions son cèrtas quand son pas demostradas o quand son indemostrablas ». Es la causa que l'agnosticisme pòt se conciliar amb una certa practica religiosa; cadun essent liure, per manca de certitud scientifica, de seguir sa fe, coma li agradarà. Per aquò, l'agnosticisme rejonh lo dich de Blaise Pascal : « lo Còr a sas rasons que la Rason coneis pas. Cal donc puslèu assimilar l'agnosticisme a un corrent de pensada filosofic qu'a una religion.
Religions teïstas
Aquelas religions son la primièras visadas per la pensada de l'agnosticisme. Son lors concepcions de Dieu que l'agnosticisme d'en primièr estudièron e a partir de las qualas bastiguèt sa pensada. Pasmens, se remarca que las controvèrsias son gaireben totas demoradas limitadas al cristianisme.
Judaïsme
Gaireben totes los pensaires e exegètas josieus considèran se pòt capitar a « trobar » Dieu per sa sola rason, l'exemple tipe essent lo patriarca Abraam. Pasmens, segon la Bíblia, Dieu fa de miracles per que se cresca en el e son omnipoténcia, per exemple dins l'Exòdi.
Cristianisme
Las relacions entre le cristianisme et l'agnosticisme son fachas a l'encòp de confrontacions e de toleràncias. L'exemple mai evocator es le debat que se debanèt entre los representants de las Glèisas e los defendeires de la teorias de l'evolucion de Charles Darwin. Après de debats passionats, Le Glèisa catolica reconeguèt la plausibilitat de la teoria (en admetent qu'Adam e Èva podavan èsser de simbòls) d'en primièr coma ipotèsi, puèi coma mai qu'una ipotèsi. Existís pasmens dins los mitans protestants una persisténcia del creacionisme, coma dins los movements evangelics americans, qu'es en totala oposicion amb la concepcion filosofica de l'agnosticisme. En efièch, lo creacionisme se prepausa de donar una valor scientifica a d'afirmacions purament dogmaticas (coma la Creacion del mond en una setmana), relevant de la fe e non d'una caminada inductiva e racionala, com a o relèva la posicion agnostica. L'agnosticisme se mòstra alara tan mai critica que le « creacionisme » se fa copable de confusion entre fe e empirisme (trencat atal amb lo NOMA).
Islam
Pasmens, demòra possible que, dins la recerca intellectuala de Dieu, lo dobte al subjècte de sa quita existéncia siá temporàriament tolerat per l'islam (o dins l'encastre de la pensada especulativa, o dins un moment d'angoissa), mas la condicion demòra d'acabar, fin finala, al monoteïsme definitiu, e donc la reconeissença somesa a Allà pel biais dels ensenhaments atribuits a Mahomet son profèta. D'aquel fach, son subretot l'ateïsme e l'ADP, es a dire lo refús inebranlable de reconéisser Allá, que son absoludament condemnats. Mahomet conselhava a sos disciples (« sahâba », companhs) de se polarizar pas sus de questions que los despassan. Segon lo libre « At-Targhîb wa At-Tarhîb », Mahomet conselha als sieus companhs: « Meditatz sus la creacion de Dieus, meditetz pas sus son Esséncia, que l'estimatz pas coma cal ». Concretament, aquela idèa foguèt utilizada pels teologians musulmans racionalistas jos la forma d'un « agnosticisme religiós », qu'afirma l'existéncia d'un valat insuperable entre Dieu e sa creacion que transcénda, fasent impossible tota prediccion o coneissença al subjècte. Per aquò, rejonh parcialament l'ADP, que preconiza d'abandonar totalament las reflexions sul divin. Aquel agnosticisme parcial, remembrant las limitas conceptualas umanas, s'acòrdan sus aquel punt amb las religion dichas de la revelacion. De fach, la revelacion se definís pas coma un fenomèn objectiu liurament observabla per totes, mas coma una « confidéncia » divina adreçada sonque a una minoritat fòrça restrencha d'umans essent benastruc elegit per recebre de revelacions inaccessiblas umanament, per la gràcia de Dieu. Fòra de la revelacion, persona lo drech dins aquela optica d’afirmar - a fortiori impausar - quina interpretacion que siá al subjècte dels questionaments passant en principi l'entendement uman; de biais que se poirà pas res esperar de l'analisi scientifica e racionala sus aqueles subjèctes.
Religions non teïstas
De tradicions religiosas rebutan la cresença en un dieu creator. D'entre las religions non teïstas, son encara practicada uèi practicadas lo bodisme e lo jaïnisme, alara que lo corrent atèu del Sâmkhya o seriá pas mai. Aqueles tres punts de vista non teïstas parejan la meteissa cresença dins la lei del karma, lei de causalitat correspondent a çò que poiriá èsser atribuit a un creator dins lo contèxte teïsta. Aquelas religions son mai dificilas a prene per l'agnosticisme que fan pas referéncia exprèssament a una o de divinitat(s). Mas, se l'agnosticisme s'interèssa a tota religion, se penja mai suls « signes de l'existéncia de Dieu(s) creator(s) e/o intervencionista(s) mejans los fachs alegats per las religions que sus lors contenguts dogmatics, d'ont venon los rites e tradicions (qu'an un aspècte d'en primièr e subretot social). Pasmens, las religions al sens larg, an totas en comun de prononciar una « autoritat » morala que presentan sovent l'origina coma transcendentala a l'Òme, es a dire divine. La vision agnostica consistís sempre a dobtar de la divinitat d'aquela « font d'autoritat ».
Lo bodisme, quitament se venèra pas obligatòriament de dieu, prepausa pasmens una cosmogonia (una organizacion del mond) e una vision de la vida après la mòrt, es a dire d'afirmacions fondadas pas que sus de « dògma », çò que ne pòt far una « religion ». Al sieus subjècte, l'agnosticisme s'interèssa subretot a la nocion de karma, fondamentala dins la pensada bodista; segon que totes los èssers vivents son preses dins un cicle de reïncarnacions perpetualas, ont pòdon « progressar » pas que per la realizacion d'accions vertuosas, e aquò, dins l'esper s'escapa a aquel cicle de reïncarnacions per aténher lo Nirvana. L'agnostic poiriá remarcar que se la progression dels individús es condicionada per la valor de lors accions, aquò significa qu'existís « quicòm » (una entitat transcendenta) definissent lo Ben e le Mal, e regulant los percors dels individús segon la proporcion de Ben e de Mal presents dins lors accions. Lo punt de vista agnostic consistís a dobtar de l'existéncia d'aquelas entitats transcendentas, e mens a contestar l'idèa de cicle de reïncarnacion (dificilament formalizable en l'abséncia de definicion clara de l'identitat al moment ont la memòria demòra pas), e tanben las idèas de ierarquizacion e de progression dels èssers tan coma son definidas dins fòrça variantas del tal bodisme a causa dels elements de coneissença actuala (amb una mai o mens granda perspectiva d'acampar de nòus elements segon los vejaires). Al subjècte de l'afiliacion, demòra l'afar de convencion sociala, coma indicat mai naut.
Autras posicions filosoficas sus Dieu
Pasmens, aquela posicion es pas sonque indiferéncia religiosa (coma es lo cas de l'apateïsme), que l'agnosticisme reconeis malgrat tot l'impacte que poiriá aver l'existéncia d'una divinitat, al mens al tèrmes d'escatologia (son benlèu l'Al delà e l'eternitat que son en jòc). Segon los gras de scepticisme, los partisans demòran mai o mens atentius a l'arribada de tot novèl element sus la question. Concretament, al mens dins l'APP, i a pas vertadièrament d'agnostics que donan personalament una valor egala las doas ipotèsis. Se parlarà d'agnostics atèus per aqueles que penjan en favor de l'inexisténcia del(s) Dieu(s) e d'agnostic teïsta per aqueles que penjan en favor de son(ler) existéncia.
Criticas
Un repròche recurrent contra los agnostics es que lor filosofia consistís a demorar dins l'indecision, lo compromés de l'entre-dos, lo mòl cabesier del dobte mencionat per Montanha dins sos Ensags. Refusant de prene posicion sus un subjècte tan sensible que lo divin, cercavan a se malcontentar amb pas degun. Gaireben totas las religions i veson mai una reserva d'incresents de convertit, alara que los atèus los considèran coma blocat dins una progression inacabada cap a l'ateïsme, veire lo qualifican d'« ateïsme feble », coma lo rèste de las irreligions, endacòm mai. Aquela trufariá contra una postura dicha de l'« esitacion » simplifica evidentament la non causida agnostica, que s'apròcha puslèu d'una forma de saviesa de la prudéncia fàcia a l'ignorança. Segon l'expression de Bertrand Russell dins sos « Ensags especifics » « L'actitud racionala consistís a admetre pas que sos pròvas, e a suspendre son jutjament precisament ont la pròva manca ».
Nombre d'adèptes
639 milions de personas pel mond se declaran agnostics segon l'Atlas de las Religions de La Vida e Lo Mond e de l'estudi Atlas of Global Christianity 2010 realizat per Todd M. Johnson e Kenneth R.Ross de l'Universitat d'Edimborg. Un sondatge de l'institut Harris Interactive, publicat pel Financial Times, datat de decembre de 2006, compta 32 % d'agnostics en França e lo meteis nombre d'atèus es a dire 21 milions d'adèptes en França en 2013.
Mèdias
D'eminents artistas, intellectuals e scientifics se son revendicats agnostics. Per exemple: Blaise Cendrars, Charles Darwin , , , Émile Durkheim , Thomas Edison , Albert Einstein , , , Charlie Chaplin , Carl Sagan , Marie Curie , Thomas Henry Huxley , , Claude Bernard , Émile Littré, Clarence Darrow.
Nòtas
<references group="N"/>
Carbonat de calci
vinheta| Lo carbonat de calci (CaCO3) es compausat d'ions carbonat (CO32-) e d'ions calci (Ca2+). Aquesta substéncia blanca a une massa molara de 100,1 g/mol.
Lo carbonat de calci es lo compausat màger dels calcaris coma la greda, mas tanben del marbre. Es tanben lo constituent màger dels clòscs dels animals marins, del coralh e de las cargaraulas. Lo carbonat de calci cristalliza naturalament amb doas formas cristallinas màger : l'aragonita e la calcita. Las doas autras formas cristallinas son mai rares : la vaterita e un exaidrat, forma intermediari pauc estable qu'evolua cap a la calcita. Se pòt presentar, dins los processes de cristallizacion, jos forma de colloïde contenent de fins cristals de las formas mai estables.
L'ion bicarbonat (tanben nomenat idrogenocarbonat) es a la basa de la formacion del carbonat de calci (\rm{CaCO_3}) qu'es fèblament soluble dins l'aiga e es lo constituent màger dem calcari (lo calcari mineral a l'estat non polverulent es non soluble, lo calcari a l'estat polverulent (de 2 a 20 μm) es fèblament soluble) : ( es l'acid carbonic)
Al contrari, en mitan acid, lo carbonat de calci se transforma en bicarbonat de calci ( o, 2 HCO3−), fòrça soluble dins l'aiga.
es donc formalament un sal, d'una basa fèble (Ca(OH)2 - pKa = 12,6) e d'un acid fèble (H2CO3 - pKa = 6,35), capable de reagir amb los acids fòrts per donar de sals de calci, de l'aiga e del dioxid de carboni, qu'es a la pression atmosferica e a temperatura ambianta, gasós e volatil : A partir de 800, se forma una reaccion de decomposicion fortament endotermic : CaO es la calç viva, que fa l'objècte d'una fòrça granda industria, la segonda après l'afinatge del petròli en tèrmes de quantitats e de tonas de CO2 produchas, o 800 kg de Gas a Efièch de Sèrra (GES) per una tona de ciment, representant 5 % de las emissions de GES al nivèl mondial. E, a causa d'aquesta reaccion que lo carbonat de calci pòrta, dins unas industrias, le nom de carbonat de calç, qu'èra l'ancian nom abans que lo calci siá isolat.
EPITECH European Institute of Information Technology
EPITECH European Institute of Information Technology o EPITECH o Escòla superiora d'infomatica EPITECH es una escòla internacionala d'informatica qu'existís dempuèi 1999. Es una granda escòla d'informatica en França amb 5000 escolans inscriches en 2015 e 14 sites dins lo mond. L'escòla prepausa un programa comun, aquò permet als estudiants de cambiar de site, nomenat campus per l'escòla, quand vòlon dins l'annada. L'ensems dels corses son en anglés dins lo mond entièr, mas en França los corses son en anglés a l'escrich e en francés a l'oral.
Carbonat de calci
Quimia de l'estat natural
Lo carbonat de calci es fòrça fèblament solubl dins l’aiga pura (de l'òrdre de 15 a 20 mg·L-1 a 25  °C ), mas soluble dins l’aiga cargada de dioxid de carboni. E la solubilitat dels gases dins l’aiga aumenta amb la pression e, al contrari d'aquela de gaireben totes los solids, diminuís quand la temperatura aumenta. Aquò explica unes fenomèns naturals. La bioquimia de la secrecion de lor clòsc pels molluscs, e de la formacion de l'esquelèt pels animals, es pas encara totalament compresa. Mas es possible que lo contengut dels gases en dissolucion jògue un ròtle màger.
E sus Mart?
Lo carbonat de calci es, sus la planèta Tèrra, un marcaire fòrt de la preséncia passada e actuala de la vida. Sus Mart, fa de decenniás que de veïculs automatics, en orbita o en superfícia, ensajan de ne trobar la preséncia. Sens capitar fina a sonda americana Phoenix Mars Lander, que segon un comunicat de la NASA del 29 de setembre de 2008, amb sos instruments TEGA e MECA, auriá descobèrt dins lo sòtsol, la preséncia de carbonat de calci.
Santiago de Cuba
Santiago de Cuba, fondada en 1515 per Diego Velázquez de Cuéllar, es la segonda vila de Cuba en populacion totala après L'Avana.
Istòria
Foguèt fondada en 1515 pel conquistador espanhòl Diego Velázquez de Cuéllar, entre las primièras sèt vilas de Cuba. Lo conquistador Hernán Cortés foguèt lo primièr cònsol de la vila e de partiguèt ailà cap a la conquista de Mexic. De Santiago partiguèt tanben lo conquistador e explorator Pánfilo de Narváez amb lo títol de Adelantado en mai del títol de Governador cap a las còstas de Florida en viatge d'exploracion, viatge qu'acabèt en fracàs e li costèt la vida. Foguèt la primièra capitala de Cuba, en comptant amb condicions geograficas excepcionalas. Per la baia santiaguera dintrèron los primièrs esclaus negros a Cuba e amb eles fòrtas raïses africanas e espanhòlas.
Saint-Sornin (Charanta Maritima)
Saint-Sornin  es una comuna francesa administrada per lo departament de Charanta Maritima de la region de Peitau-Charantas.
Toponimia
Las atestacions ancianas son, per luec:
Blas Piñar
Blas Piñar López (Toledo, 22 de novembre de 1918 - Madrid, 28 de genièr de 2014) foguèt un politician, editor, escrivan e notari espanhòl d'ideologia fascista.
Fotograma
thumb|Un fotograma de William Henry Fox Talbot (vèrs 1860) thumb|right|fotograma de la planta e del sol. Un fotograma es un imatge fotografica obtenguda sens utilizar d'aparelh fotografic, plaçant d'objèctes sus una superfícia fotosensibla (papiėr foto o filme fotografic) e ne l'expausant enseguida dirèctament a la lutz.
Istòria e principi
Las primièras fotografias foguèron sovent de fotogramas. William Henry Fox Talbot ne realizèt fòrça plaçant de fuèlhas e d'bjèces dirèctament sus una fuèlha de papièr foto e las expausant a la lutz exteriora.
thumb|center|upright=2|Creacion d'un fotograma: Una font de lutz (1) enlusís los objèctes (2 e 3) qu son plaçats dirèctament sus una superfícia fotosensibla. Segon la distància dels objèctes al film, lor ombre es mai neta (7) o mai fosca (5). Las partidas del filme que son dins l'ombre (6) demòran blancas; venon grisas se los objèctes son transparents o translucids; las partidas entièrament expausadas (4) son enegridas.
Gorges (Sòma)
Gorge (Sonme) en picard (Gorges en francés) es una comuna francesa, situada dins lo departament de Somme e la region dels Nauts de França.
Nòtas
<references group=N/>
Norman Angell
Ralph Norman Angell (n. 26 de decembre de 1872 - m. 7 d'octobre de 1967) foguèt un jornalista e òme politic britanic que recebèt lo Prèmi Nobel de la Patz l'an 1933.
Canòp
Mitologia
Canòp es lo nom d'una divinitat de las aigas de la civilizacion egipciana. Pilòt d'Osiris pels Egipcian es tanben citat jol nom de Canopus pel les Grècs ancians coma essent lo pilòt d'una nau de Menelas après la guèrra de Tròia.
Toponimia
A l'entorn se debanèt l'abans darrièra batalha de la campanha d'Egipte :
Arqueologia
Lo nom del dieu Canòp es utilizat per designar doas menas de vases : Lo nom de la vila de Canòp el foguèt donat a una estèle decobèrta en 1865 par Karl Richard Lepsius :
Mortefontaine (Oise)
Mortefontaine es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Oise e la region de Picardia.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
La Chapela en Gaudemar
La Chapela en Gaudemar (La Chapelle-en-Valgaudémar en francés) es una comuna dau Daufinat occitan situada dins lo departament daus Auts Aups e la region Provença-Aups-Còsta d'Azur.
Region Sud-Èst (Brasil)
Amb una superfícia de 924.511 km² (10,85% del territòri brasilian), es la region mai populosa del Brasil: lo 2010 aviá 77.656.762 abitants. Lo Sud-èst es tanben la region mai rica del país, e la region mai industrializada de l'America Latina, responsabla de gaireben 60% del PIB brasilièr.
Aquela region es lo territòri que servís de transicion entre la region Nòrd-èst e la region Sud. Per definir aquela division s'usèron de critèris coma l'afinitat socioculturala e de semblanças naturalas, talas coma lo relèu, lo clima, la vegetacion e lo tipe de sòl. La region Sud-èst es extrèmament urbanizada (90,5%), e acuèlh los tres airals metropolitans pus importants del país, a l'entorn de las vilas de São Paulo, Rio de Janeiro e Belo Horizonte, en mai d'agropar lo màger cens electoral del país.
Economia
thumb|left|200px|Bastissas comercialas a l'avenguda Marginal Pinheiros, a [[São Paulo.]] L'economia del Sud-Èst es fòrça fòrt, desvolopada e diversificada. Aquela es la principala region geoeconomica del país en tèrmes economics.
L'agricultura se practica dins totes los estats de la region. Los principals produchs agricòlas son la cana de sucre, lo cafè, lo coton, lo milhòc, la tapioca, la arròs, la mongetas e las fruchas.
L'elevatge tanben se practica arreu. Lo tipe de bestial pus destacat es lo de bovins e l'estat de Minas Gerais n'es lo principal productor. I destacan tanben los cavals e los pòrcs.
A la region Sud-èst se practica la mineracion. Los principals minerales explorats son lo fèrre, lo manganès, l'aur e las pèiras preciosas. Los màgers jaciments se tròban dins l'estat de Minas Gerais.
Noyelles-Godault
es una comuna francesa, situada dins lo departament del Pas de Calais e la region dels Nauts de França.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Sètge de Mafeking
thumb|right|[[Fotografia d'una trencada boer durant lo sètge.]]
Lo sètge de Mafeking es un combat que se debanèt dau 13 d'octòbre de 1899 au 17 de mai de 1900 durant la Segonda Guèrra dei Boers. Iniciat un jorn après la declaracion de guèrra, veguèt l'enceuclament de la vila per una tropa boer comandada per lo generau Piet Cronje (8,000 òmes). Pasmens, l'ataca se turtèt a un ret defensiu preparat tre lo 19 de setembre per la garnison dau coronèu Robert Baden-Powell (1,500 òmes). Lei Boers refusèron d'atacar una defensa ben preparada e assaièron sensa succès d'obtenir la capitulacion de la vila gràcias a de bombardaments. Lei Britanics repostèron amb d'atacas localas destinadas a secutar seis adversaris. Utilizèron tanben divèrsei fintas per escondre son dispositiu e empachar l'organizacion d'una ataca generala còntra sei fortificacions. Pauc a pauc, lei dos camps acceptèron de conclure de trèvas localas per permetre l'organizacion de servicis religiós ò de partidas de criquet. Lei Boers aprofichèron aquela situacion per retirar 4,000 òmes dau sètge.
Finalament, lei Boers assaièron de prendre la vila lo 12 de mai de 1900. D'efiech, èran menaçats per l'arribada de renfòrç britanics. La presa de la vila èra alora vengut un objectiu per redurre lei riscs de perseguida ò per prendre una posicion defensiva qu'auriá permés d'alentir l'avançada britanica. Dins aquò, l'ataca foguèt arrestada sensa dificultat e s'acabèt per la captura de la màger part deis unitats aguent participat a l'assaut. Lo rèsta dei tropas boers se retirèt cinc jorns pus tard. Durant leis operacions, lei Britanics avián perdut 800 òmes còntra 2,000 per seis adversaris.
Lester Bowles Pearson
Lester Bowles "Mike" Pearson (n. 23 d'abril de 1897 - m. 27 de decembre de 1972) diplomatic e òme politic, foguèt primièr ministre de Canadà entre 1963 e 1968. L'an 1957 el ganhèt lo Prèmi Nobel de la Patz.
Sonnac (Charanta Maritima)
Sonnac  es una comuna francesa administrada per lo departament de Charanta Maritima de la region de Peitau-Charantas.
Comunas vesinas
400px|gaucha||Distanças e posicion relativa
Toponimia
Las atestacions ancianas son, per luec:
Athée-sur-Cher
Athée-sur-Cher es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Indre e Léger e la region dau Centre.
Geografia
Athée-Sus-Doncas qu'es una municipalitat situada a 18 km de Tors, 14 km de Amboise e 5 km de Bléré.
Athée-sur-Cher est une commune située à 18 km de Tours, 14 km d’Amboise et 5 km de Bléré.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
En lo moment de la Segonda Guèrra mondiala (Regim de Vichy), Athée-sus-Doncas que i aviá traversat per la linha de démarcation.
Lors de la Seconde Guerre mondiale (Régime de Vichy), Athée-sur-Cher était traversé par la ligne de démarcation.
Bòr e Silhen
Bòr e Silhen (Boô-Silhen en francés) qu'ei ua comuna gascona de Bigòrra, en Lavedan, dens era arribèra de Davantaiga, situada dens eth departament deths Hauts Pirenèus e era region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.
Geografia
Era maison comuna qu'ei a Asmets, plaçat enter Bòr e Silhen. vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Bòr
Era prononciacion qu'ei [bo] (grafia fonetica deths autors). Eras fòrmas ancianas que son : Bor, en 1025-1036, sègle XII, sègle XII-XIII, 1285, 1313, au Quod de Bor ath sègle XII o XIII e en 1294, Boor en 1349, Cotdebo en 1429, Bôo en 1783 e 1788, Boo (mapa de Cassini, ara fin deth sègle XVIII).
Segon Miquèu Grosclaude, pr'amor de -r present dens eras fòrmas ancianas, eth nom ei pas derivat deth latin bonus, nimei de bos, « bueu », nimei de Boso. Eth nom qu'ei escur.
Silhen
Era prononciacion qu'ei [si'liénn] (grafia fonetica deths autors). Eras fòrmas ancianas que son : in Silien, cap a 870, Silen en 1036, 1167, ath sègle XII-XIII, Silien ath sègle XII, Silhen, cap a 1150, en 1167, en 1349, en 1379 e en 1412, Selhen en 1313, Silhen en 1429, Silhen en 1783, Silhen (mapa de Cassini, ara fin deth sègle XVIII).
Segon R. Aymard, s'eth sufixe -en ei d'apertenéncia, eth radicau ei eth nom latin d'òmi Silius (o Silus).
Chasteunòu d'Auza
Chasteunòu d'Auza (Châteauneuf-d'Oze en francés) es una comuna d'Occitània, en Daufinat dins lo departament dels Auts Aups.
Bòr e Silhen
Silhen
Segon Miquèu Grosclaude, dab un sufixe diferent, eth nom qu'ei benlhèu près de Sillac, vilatge dispareishut a Vic de Bigòrra, o de Silhac (Ardecha), Cilius + -acum segon Ernèst Negre; totun Berganton (DNI p.266-7) que horneish noms de persona en Sil- qui semblan pas d'origina latina; Eth sufixe aquitan qu'ei -en(num). Qu'ei un nom de propietat.
Asmets
Era prononciacion qu'ei [[as'mets] (grafia fonetica deths autors). Eras fòrmas ancianas que son : Asmes en 1313 e 1349, Asmees en 1412,  Asmees en 1429, Asmés, Asmes en 1783 e 1788, Asmés (mapa de Cassini, ara fin deth sègle XVIII).
Borbon
Borbon se pòt referir:
Bòr e Silhen
Asmets
Segon R. Aymard, eth basco Asme qui estó Aspe, « pè deth ròc »; Asmets qu'ei a costat d'un turon rocós. Aquò esclarzís pas era finau. Eth nom qu'ei tanben a comparar dab Los Mès (article aglomerat). Que's pòt pensar a la rigor ath diu gallic Adsmerius, fòrma gallica de Mercuri.
Boisgontier qu'estima eras fòrmas ancianas son pas pro seguras. Explican pas tanpauc eth -ts finau. Segon Miquèu Grosclaude, era prumèra suggestion de R. Aymard qu'ei interessenta, era segonda, eth diu gallic, qu'ei improbabla. Eth nom qu'ei escur.
Revolucion
vinheta|Illustracion de la « contagion revolucionària » : amb l' Episòdi de las [[Revolucion Bèlga|jornadas de Setembre de 1830, las autoritats crenhon un embrasament en Belgica a la seguida de las Tres Gloriosas en França (pintura de Gustave Wappers - Musèus reials de las bèlas arts de Belgica).]] vinheta|La Libertat guidant lp pòble, inspirada de la revolucion de las Tre Gloriosas de 1830. Una revolucion es un capvirament subte d’un regim politic per la fòrça.
Dins sa forma contemporanèa, la practica revolucionària apareis sonque a la fin del sègle XVIII, al moment ont se generaliza en Occident la pensada reflexiva, quand l'Umanitat se pensa coma tal e formula los principis dels sieu govèrn. Es l'epòca ont Adam Smith en Anglatèrra lança las basas del liberalisme e ont en França Jean-Jacques Rousseau, amb son Contracte social, basts losí fondaments de la democracia modèrna. Dos eveniments politics son atal considerats coma las primièras grandas revolucions de l'istòria : en 1776, la revolucion americana (que correspond a la naissença dels Estats Units d'America) puèi en 1789 la Revolucion francesa (que marca l'aveniment de la Republica en França).
Baudres
Baudres es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Endre e la region dau Centre.
Revolucion
Al sègle XIX, lo Francés Tocqueville es lo primièr intellectual a portar un agach critica sul movement revolucionari que se dissocia pas d'una tendéncia de las nacions a s'instituir en Estats (centralizats o federats, mas als poders de contunh espandits), alara que, fàcia a las inegalitats creissentas qu'engendra lo capitalisme, l'Alemand Karl Marx desvelopa los primièrs apròches teotics de la revolucion, per tòca d'acabar amb las inegalitats socialas provocadas pel capitalisme dins los païses industrializats.
Etimologia e terminologia
Lo mot « revolucion » es eissit del bas latin e latin crestian revolutio « revolucion, retorn (del temps); cicle, retorn (de las almas per la metempsicòsi) »; latin medieval « revolucion (astronomica) », derivada del latin revolvere « ròtlar (quicòm) en rèire; donar un movement circular, far tornar (quicòm) a un punt de son cucle ». Es en 1660, quand la restauracion de la monarquia anglesa, que foguèt utilizat pel primièr còp dins son sens actual, aquel d'un movement politic menant, o ensejant de menar un cambiament brusc e en prigondor dis l'estructura politica e sociala d'un Estat.
Bèthvéser
Bèthvéser (Betbèze en francés) qu'ei ua comuna gascona situada dens eth departament deths Hauts Pirenèus dera region administrativa d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Revolucion
Etimologia e terminologia
La dificultat a definir lo tèrme ven d'un usatge espandit de lo fa confondre amb aquel de "revòlta", que designa la contestacion per de grops socials de mesuras presas per las autoritats en plaça, sens qu'aquesta contestacion s'acompanhe necessàriament d'una volontat de prene lo poder e de se substituir a aquestas autoritats. Se pòt dire alara revolucion a posteriori, un còp que la susmauta arribèt a una presa de poder, que se realiza enseguida per d'importants cambiaments institucionals. A la diferéncia de la revòlta, qu'es un movement de rebellion espontanèu se manifestant d'ora dins l'istòria (ex. la revòlta d'Espartac), la revolucion es mai sovent conciderada coma un fenomèn modèrne e, senon premeditat, al mens precedits de signes anonciadors. Lo mot designa alara una succession d'eveniments rrsultant d'un programa (o projècte), veire d'una ideologia. Çò que destria donc la revolucion de la simple revòlta, es qu'es possible de la teorizar.
Bèthvéser
Geografia
Aute vilatge o quartièr : Era Capèra de Sent-Brice. vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Revolucion
Definicion
En Euròpa tanben, d'esfòrces son desplegats per definir exactament lo mot "revolucion". Analisant los ensags d'Henri Janne, Jules Monnerot , Jean Baechler e Pierre Lepape , Jacques Ellul lèva el tanben de mancas e d'incoeréncias e estima que los contèxtes istorics son plan tròp diferents per que se pòsca se riscar a fixar un concèpte universal. Pel melhor se pòt far d'analisis comparats. Mas, Ellul destria plan la "revòlta" de la "revolucion", considerant quese pòt pas parlar de revolucion sens tractar dels rapòrts que los individús establiscan amb l'Estat. Tèsi qu'utiliza mai tard la sociològa americana Theda Skocpol, s'apiejant sus sa formula « bringing the state back in » (« far tornar l'Estat al centre »).
Bèthvéser
Toponimia
Era prononciacion qu'ei [bèt'bézé] (grafia fonetica deths autors). Eras fòrmas ancianas que son : de Bello Videre, en latin, ath sègle XV, Betbese en 1746, Betbeze (mapa de Cassini, ara fin deth sègle XVIII).
Revolucion
Un rapòrt conflictual a l'Estat
La "revolucion", coma lo "reformisme" a per tòca una transformacion de l'organizacion de la societat, mas se'n destria del fach que se presenta coma una crisi, un rapòrt de fòrça se manifestant mai sovent per la violença. Dintra obertament en conflicte amb l'Estat e l'ataca de l'exterior quand lo reformisme vòl modificar aqueste en doçor, estapa par estapa e en general de l'interior. Pasmens, la revolucion pòt pas s'assimilar estrictament a una postura anarquista. En 1902, Paul Eltzbacher considèra que se, de segur, los fondateurs de l'anarquisme an en comun de regetar l'autoritat de l’Estat, cal destriar aquestes que, coma Godwin e Proudhon, preveson la transicion de la societat actuala a la societat preconizada sens violacion del drech d'aqueles que lo volon sonque per còp de fòrça. Eltzbacher qualifica aquestes darriès de revolucionaris. Un sègle mai tard, Xavier Bekaert adòpta el tanben aquesta tipologia. Segon aqueste vejaire, çò que se nomena uèi desobesissença civila se pòt donc comprene coma un acte "prerevolucionari". Mas per lo qualificar plenament de "revolucionari", un acte deu visar a capvirar completament un govèrn e lo cambiar per un autre. Ellul soslinha qu'i a dins la revolucion un projècte vertadièr, una volontat de bastir de novèlas institucions, dimension que manca a la simpla revòlta, qu'aquela ten de l'acte desesperat quitament se pòt damatjar l'Estat.
Bèthvéser
Toponimia
Segon Dauzat, Bèthvéser que vien deth latin bellum videre (e non pas bellum visu). Segon Negre, Bèthvéser que vien deth nom gascon bèth-bèse, « bèras vistas ».
Revolucion
Un acte de refortiment de l'Estat
Se la majoritat dels teoricians s'acòrdan a dire que la revolution vòl cambiar un govèrn per un autre, una autra dificultat a pausar le concèpte de "revolucion" ven del fach que la nocion de govèrn "evoluar" sensiblament amb lo temps dempuèi lo sègle XVIII. Abans los grands eveniments revolucionnaris, en efièch, la foncion d'un govèrn èra simplament d'instituir de leis garantissent lo manten d'un cert òrdre dins la vida videnta e d'aparar las populacions de las atacas dels pòbles estrangièrs. Mas, la revolucion americana puèi la Revolucion francesa espandiguèron fòrça lo camp de sas competéncias: comprenon dempuèi l'ora tanben l'educacion, la santat, la seguretat sociala, etc. A tal punt que la nocion d'Estat es venguda fòrça plan concrèta. Se, a partir del sègle XIX, los intellectuals s'efòrçan en mai de la teorizar de ne far l'apologia (Hegel subretot), es que lo individús an totjorn mai tendéncia se tornar cap a el, coma se tornavan autrecòps a l'autoritat divina, per que prenga sonh de lor condicion (al sègle XX, quitament se parlava d'Estat del benestar). Dins la dralha de la pensada de Tocqueville, Ellul pensa que las revolucions ne fan fin finala qu'enforçar le poder estatic al prejudici de la responsabilitat dels individús,.
Bèthvéser
Toponimia
Segon Miquèu Grosclaude, qui accèpta eras explicacions precedentas, Bèthvéser qu'ei un lòc on i a bèras vistas.
Revolucion
Cap a una dessacralizacion de l'Estat?
esquèrra|vinheta|Estatuas de [[Karl Marx e Friedrich Engels a Berlin.]] Karl Marx afirma que la borgesiá mprenguèt lo contraròtle de l'Estat dins la sola tòca de legitimar los sieus interesses. Après aver pres, al sègle XIV, lo poder economic, al sègle XVIII, enforcèt sa dominacion creant en tot una classa sociala qui n'existissiá pas : la classa obrièra (que Marx nomena "proletariat"). De fach, la revolucion industriala es un movement iniciada per la borgesiá, pendent que una granda partida de la populacion rurala migra cap a las vilas (urbanizacion) per se metre a son servici. Sens lo regim salarial, pas cap d'industrializacion auriá estat possibla; e sol l'Estat es apte a legitimar lo salariat, a far normal e acceptable lo fach que lo borgés es proprietari de la fòrça de trabalh de l'obrièr. Per çò far, caliá qu'aqueste prenga d'esperel lo contraròtle politic, que prenga los retnas de l'Estat. Çò que fa a partir de la Revolucion francesa.
Ellul utiliza l'analisi de Marx : l'Estat es un aparelh que, amagat pel republicanisme, justifica politicament la dominacion economica borgesa. La democracia parlamentària es donc pas qu'un dispositiu espectacular tendent a far creire a qui que siá que pòt dirigir l'Estat alara qu'en realitat, aquò demora lo privilègi exclusiu de la borgesia possedenta. Ellul considèra l'anarquisme coma "la forma mai abotida del socialisme" al sens que, avent mostrat que tot Estat (quitament se reclamant del marxisme) aclapa l'initiaciativa individuala, la revolucion deu aver per objectiu de le desmistificar, lo fach apareis al subjècte de: "una maquina" (burocracia, tecnocracia...) - que mai es "una maquina de legitimar la dominacion" - puèi li substituir d'estructuras desconcentradas (federalisme), de talha mai umana, donc respectuosas dels individús. Ellul se destria pasmens de l'anarquisme, considerant qu'es utopic de creire que se pòt suprimir l'Estat qu'es ara fòrça tròp ancorat dins las consciéncias. Mas, estima que la revolucion exigís son desmantèlament progressiu, çò que demanda tan de patiéncia e de circonspeccion que de determinacion. La revolucion deu aver per mira non pas las ancianas infrastructuras de la societat (lo Capital) mas las novèlas : la Technica e l'Estat. Que que siá demora impossibla sens la presa de consciéncia de la plaça que prenguèron al sègle XX al respècte del Capital. Pas cap de revolucion es possibla sens lor dessacralizacion.
La revolucion americana (1775-1783)
vinheta|270x270px|Lo 9 julhet de 1776, los abitants de Nòva York capviran l'estatut del rei de Granda Bretanha. vinheta|250x250px|Capitulacion de Cornwallis a Yorktown - John Trumbull (1820). Contèxte : Las seissentans primièras annadas del sègle XVIII son marcadas per de guèrras colonialas entre Franceses Angleses. En 1763, lo Tractat de París (1763) acaba aquestes conflictes e consacre la victòria dels Angleses qu'annexan l'ensemble dels territòris anant del Canadà cap al Mississipi. Los rapòrts entre los Angleses e lors tretze colonias se'n tròban considerablament modificats : los colons patisson pas mai de menaças exterioras an en efièch mai besonh dels Angleses pels aparar. Los Angleses, mai, vòlon réduire de lor budget la defensa de lors colonias e vòlon modificar los tèrmes de lors escambis militars e comercials amb elas, exigissent d'elas qu'assrguran la lor defensa. 1764 marca lo començament d'un periòde de reaccion de la part dels colons, que culmina en 1770 amb lo Chaple de Boston.
Resumit dels eveniments : De velleïtats d'independéncia se manifestan en 1774 (Congrés de Filadèlfia) que provòcan l'an segent lo cemençament d'un conflicte armat. Plan banhat dins l'esperit de las Luses, Thomas Paine emigra d'Angletèrra cap a Filadèlfia e ven l'un dels pilars del movement d'independéncia. Lo 17 de junh de 1775, los Americans prenon l'ascendent suls Angleses (Batalha de Bunker Hill) e, lo meteis jorn, tenon un segond congrès que confia a George Washington lo cap d'una armada, amb per mission de levar als Angleses l'administracion de las colonias. Lo 4 de julhet de 1776, lo congrès oficializa la trencadura e publica una Declaracion d'Independéncia redigida per Thomas Jefferson. Los concflites contunhan fins en octobre de 1781 (Batalha de Yorktown). En 1783, de negociacions se debanèron en França, la patz es signada a París lo 3 de setembre. Redigida en 1787, la Constitucion pren efièch en 1789. Son primièr objectiu es d'establir l'equilibre entre l'executiu (lo president), lo legislatiu (le Congrès) e lo judiciari (la Cort suprèma).
Impacte : La revolucion americana crèt un Estat novèl (en l'escasença una republica federala) dotada d'institucions marcadas per una separacion neta dels poders. Plan rapidament, aguèt un resson en Euròpa, per exemple en França, provocant d'importants cambiaments intellectuals guidats pels ideals republican e democratic. Los jornals europèus seguissèron amb atencion çò que se debanèt outratlantica alara que lo tèxte de la Declaracion d'independéncia americana foguèt traduch dins tot lo vièlh continent, servissent de font de reflexion a fòrça juristas e intellectuals.
Analisis : Los avises critics sont partejats. Arendt considèra los eveniments coma lo paradigme de la revolucion modèrna, Ellul i vei pas qu'una simpla guèrra d'independéncia. Malia, comparant aquestes eveniments amb la revolucion anglesa del sègle precedent, descriu « un curiós paradòxe » e s'interròga: « alara qu'après 1640, los Angleses vivon a l'evidéncia un movement institucional major qu'esitan encara uèi a qualificar de revolucion, los Americans, que coneisson après 1765 pas qu'un modèst capvirament estructural, l'an sul còp considerat coma un eveniment d'una radicalitat extrèma, dempuèi, se'n caran d'aquestes resultats. Amb la França, l'America del Nòrd britanic a donc portat suls fons baptismals lo concèpte de revolucion dins son sens modèrne. Mas dins que sens aquesta rebellion coloniala foguèt una révolucion? » Malia precisa : « Los Americans prenguèron pas cap de bastilha e an descapitat pas rei. Los principals eveniments emblematics son una « partida de té » (la celèbra Boston Tea Party) e unes còps de mosquets tirats sur Lexington Green. [...] La revolucion americana es singulara per d'autres aspèctes. Per començar, lo sobeiran contra qui las coloniás se reblèron èran pas present suls luòcs mas separats d'elas per mai de 5 000 quilomètres d'ocean, çò que, dins una larga mesura, fa de la revolucion una guèrra d'independéncia territoriala. Enseguida, i aviá pas guaire a l'interior de las quitas coloniás d'institucions solidas de capvirar. (...) Fin finala, la rebellion americana se produguèt dins de províncias o lo revengut per capita èra superior a aqueste de totes lps païses de l'Ancian mond, çò que limitava seriosament la pression en favor del cambiament social. » Malia se demanda : « Qu'aviá donc de « revolucionari » la susmauta de 1776? Abans tot, marca la creacion d'una républica democratica a l'escala d'un continent, fach inausit, expleitat e presentat coma l'aveniment d'un mond novèl e d'un òme novèl, eveniment far pel rèste de l'umanitat. Mai, aquesta republica es nascuda dins lo contèxte d'una « fèbre » milenarista creissenta, absomudament comparable a aquesta qu'aviá provocat los precedents episòdis revolucionaris en Euròpa. [...] Es aqueste republicanisme escatologic qu'avián al cap los fondators quand inscrissián sul sàgel nacional los mots novus ordo seclorum (« novèl òrdre mondial ») e substituiguèron al sens conservator qu'aviá lo mot « revolucion » dins l'Anglatèrra de 1688 sa significacion modèrne de trebolum, aqueste que fa data uèi. »
La revolucion atenh donc l'estadi del mite, ven lo « lo trach comun a totas las revolucions modèrnas » (Ellul, Autopsia de la revolucion).
La Revolucion francesa (1789-1799)
vinheta|Presa de la Bastille lo 14 de julhet de 1789 par Hoüel. drecha|vinheta| « Refòrma de diferents drechs feudals e de lo dèime. L'11 d'agost de 1789. » (Caricatura anonima de 1789. Un òme del [[tèrç Estat : « E, encara un còp rengatz, Sr curat, que refuse d'una man que volgatz tener de l'autre, mas e lo darrièr. ») ]] esquèrra|vinheta|L'execucion de Loís XVI segon una gravadura alemanda. Resumit dels eveniments : a la seguida d'una gestion desastrosa de las finanças, Loís XVI e sos ministres placèron la França en bancarrota. Lo 5 de mai de 1789, per reparar la crisi, lo rei a convocat los Estats generals. Una fòrta majoritat de « patriòtas » se far jorn, reclamant la fin de l'absolutisme reial e dels privilègis de la noblesa. Amassat encara lo 20 de junh dins la sala del jòc de Pauma, vòta transformacion dels Estats generals en Assemblada constituenta. Lo rei fa venir de regiments de mercenaris estrangièrs per far un còp de fòrça. Aprenent la novèla, lo pòble parisenc s'insurgís e pren la Bastilha lo 14 de julhet. Lo movement ganha las regions. Lo 4 d'agost, l'Assemblada vòta l'abolicion dels privilègis. Dins un climat mai seren, adòpta la Declaracion dels Drechs de l'Òma e del Ciutadan e establís las basas d'una constitucion parlementària ont la democracia demora pasmens reservada als ciutadans aisits. Malgrat aquesta moderacion, la cort vòl empachar la promulgacion de decrets novèls mas, en octobre, de novèlas jornadas popularas l'obligan a los acceptar. La tension puja quand l'Assemblada decidís de nacionalizar los bens del clergat. Vesent l'espandida del movement, lo rei espèra una intervencion estrangièra. Lo 20 de junh de 1721, ensag fugir de França mas es trapat a la frontièra, çò que fa pas qu'aumentar son discredit près de la populacion. L'Assemblada legislativa succedís a la constituenta lo 20 de setembre. En 1792, lo movement se radicaliza amb, al cap, lo movement dels Jacobins. Lo 10 d'agost, la monarquia es capvirada e la Republica proclamada lo 21 de setembre. Lo 21 de genièr de 1793, lo rei es datcapité. Mas de discòrdas intèrnes naisson al sen dels Jacobins. L'an es marcat a l'encòp per la naissença d'una guèrra civila e per l'ataca de las tropas anglesas, prussianas, austriacas, espanhòlas e pemontesas que volon contribuir al retorn de la monarquia. En 1794, los sens culòta (eissuts del pòble) son escartairada del poder per la borgesiá, que, pendent cinc ans, van bescairant per se manténer, per las guèrras que contunhavan e las compromissions intèrnas... fins a que, lo 9 de novembre de 1799, un general, Napoleon Bonaparte prenga lo poder amb lo títol de Primièr cónsol.