cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Beuzeville
Geografia
Situada a la extremitat nòrd-oèst del departament de l'Eure, sul scenari del Lieuvin, la municipalitat li ocupa a el una situacion favorabla pas luènh de la còsta Fleurie (proximitat de Honfleur, Deauville, Pont-l'Avesque, Pont-Audemer) près del autoroute A13 (échangeur) e de las ponts de Tancarville e de Normandie.
Aspremont (Aups Maritims)
Aspremont o Aspermont (Aspremont en francés) es una comuna d'Occitània situada dins lo departament dei Aups Maritims e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur.
Beuzeville
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Aspremont (Aups Maritims)
Geografia
Lo pichin vilatge d'Aspermont es situat a 554 mètres d'altitud, en dessus de las gòrjas que barran la vau en dessus de Niça.
Beuzeville
Istòria
Lo peuplement del costat a debutat dempuèi lo paléolithique mièg (Moustérien). thumb|center|200px| [[Tecniciana Levallois|Punta Levallois - Beuzeville - Muséum de Tolosa ]]
Le peuplement du canton a débuté dès le paléolithique moyen (Moustérien). thumb|center|200px| [[Technique Levallois|Pointe Levallois - Beuzeville - Tolosa ]]
Vòuna
Vòuna (Vonne en francés) es una aiga francesa daus departaments de las Doas Sevras e de Viena, en region Novela Aquitània, e un afluent gaucha dau Clen, que recor la Gastina peitavina puei lo planeu dau bassuelh de Peitau. Es donc un sosafluent de Leire, per Viena.
Nòtas
<references group="N"/>
Ligny-Thilloy
es una comuna francesa, situada dins lo departament del Pas de Calais e la region del Nòrd-Pas de Calais.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Sètge de Castèlnòu d'Arri (1220-1221)
Lo sètge de Castèlnòu d'Arri se debanèt de 1220 a 1221 durant la Crosada deis Albigés. Opausèt lei fòrças crosadas de l'Ostau de Montfòrt dirigidas per Amalric de Montfòrt ai fòrças coalizadas dei senhors e dei faidits occitans comandadas per Ramon VII de Tolosa. Après lei desfachas dei sètges de Tolosa de 1217-1218 e de 1219 e lo desastre militar de la batalha de Basièja totjorn en 1219, aqueu sètge representèt la darriera ofensiva importanta dei Montfòrt. Après uech mes de combat, Amalric deguèt finalament se replegar vèrs Carcassonna entraïnant divèrsei revòutas còntra son autoritat dins leis ancians estats Trencavel.
Betz-le-Château
Betz-le-Château es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Indre e Léger e la region dau Centre.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
La tèrra de Betz èra una châtellenie #que levava a las fes de Loches e de Reignac. François i séjourna una nuèch en 1517.
La terre de Betz était une châtellenie qui relevait à la fois de Loches et de Reignac. François y séjourna une nuit en 1517.
Edat d'aur
thumb|L'Edat d'aur segon [[Pietro da Cortona (1640)]] L'Edat d'aur (en grèc ancian ξρυσόν γένος, en latin aurea aetas o Saturnia regna "reialme de Saturna") es lo nom donat, dins la Grècia antica e dins monde roman, al mite que definís lo periòde seguent la Creacion de l'òme e qu'es associat a l'innocéncia e la felicitat, dins una mena d'allegoria de l'enfança de l'umanitat. Pels romans aquela edat èra tanben marcada per l'abséncia de temps (èra totjorn prima), aquel qu'endomatja e fa degenerar las causes. Per extension s'aplica lo tèrme "edat d'aur" als periòdes d'apogèu cultural de diferentas civilizacion. Es una de las edats de l'Òme segon Esiòde.
Aquesta edat s'assimila a un estil de vida bucolic e pastoral (dins un luòc coma l'Arcadia mitologica), contat dins d'òbras de genres literaris coma l'egloga, endacòm mai que dins la vila qu'es lo simbòl del pecat (aquela associacion camp-virtut contra urbs-vici es recurrenta tot lo long de l'istòria de la cultura); i aviá pauc d'òmes, que vivian sens necessitat de trabalhar perque èra l'abondància amb una egalitat perfèita (alara venguèt un dels objectius de las utopias politicas).
De recits posteriors, coma los nordics que tractan de la gullaldr, ressonan aquel mite qu'apareis dins fòrça òbres de ficcion.
Biaumont (Puèi de Doma)
Nòtas
<references group="N"/>
Reux
Reux es una comuna normanda, situada dins lo departament de Calvadòs e la region de la Bassa Normandia.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Sètge de Montreal (1221)
Lo sètge de Montreal se debanèt en 1221 durant la Crosada deis Albigés. Opausèt una armada occitana de senhors e de faidits occitans a la garnison francesa dau castèu de Montreal. Ben organizada e avitalhada, la garnison francesa capitèt de resistir fins a la bleçadura de son cap, Alain de Roucy, qu'entraïnèt sa capitulacion. Alain de Roucy moriguèt quauquei jorns après la batalha.
Biauregard
Biauregard [bjoˈʁgɛʁ] (Beauregard-l'Évêque en francés) es una comuna auvernhata dau departament dau Puèi de Doma e la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament d'Auvèrnhe.
Nòtas
<references group="N"/>
Laviéville (Sòma)
Lavièville en picard (Laviéville en francés) es una comuna francesa, situada dins lo departament de Somme e la region de Picardia.
Geografia
Laviéville A situat sus un tuc argilausa en dominant lo cap de luòc de costat : Albert (Ordena).
= Albert
Nòtas
<references group=N/>
Villers-les-Pots
Villers-les-Pots es una comuna francesa, situada dins lo departament de Còsta d'Aur e la region de Borgonha.
Shilling ogandés
Lo shilling ogandés es la devisa oficiala d’Oganda dempuèi 1987. Son còdi ISO 4217 es <tt>UGX</tt>. Succediguèt a l’ancian shilling ogandés al taus de 100 ancians shillings per 1 shilling. Lo shilling es devesit en 100 cents (de còps que ia sonat tanben ancians shillings).
L'Agulhon
L'Agulhon (L'Aiguillon en francés) es una comuna occitana de Lengadòc, situada dins lo departament d'Arièja e la region de Miègjorn-Pirenèus.
Shilling ogandés
Istoric
L’ancian shilling ogandés (còdi ISO 4217 : <tt>UGS</tt>) èra estat creat en 1966 (del meteis temps que lo shilling kenyan) per remplaçar lo shilling èst-african a paritat egala. L’ancian shilling èra devesit en 100 cents (coma son predecessor), e mai qu'aquesta division foguèsse pas utilizada.
Villers-les-Pots
Geografia
La municipalitat de Villers-los-Pòdes a situat a 3 km de Auxonne, 35 km de Dijon e 20 km de Dole.
Dispausa d'una pichona estacion (7 estancadas per jorn de cada costat) sus la linha Dijon-Belfòrt.
L'Agulhon
Toponimia
La prononciacion es [laɣy'ʎu]. Le nom es atestat en 1313-14 : Agulhono. Segon Dauzat (per Gulhon), l'etime seriá en latin acucula, « agulha », ambe'l sufixe diminutiu -one. Le sens seriá « la punta, le cap ». Segon Negre, citat per Patrici Pojada, le nom ven de l'occitan agulhon « autura ponchuda ». Segon Patrici Pojada, le sens d'« autura ponchuda » es probable.
Villers-les-Pots
Geografia
La commune de Villers-les-Pots est située à 3 km d'Auxonne, 35 km de Dijon et 20 km de Dole.
L'Agulhon
Lòcs e monuments
thumb|300px|right|Roïnas del molin de marme
Villers-les-Pots
Geografia
Elle dispose d'une petite gare (7 arrêts par jour de chaque côté) sur la ligne Dijon-Belfort.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Aigasvivas (País de Foish)
Aigasvivas (Aigues-Vives en francés) es una comuna occitana de Lengadòc, situada dins lo departament d'Arièja e la region de Miègjorn-Pirenèus. Aigasvivas es en Lengadòc, PAS dins lo País de Foish.
Sètge de Mirapeis (1223)
Lo sètge de Mirapeis se debanèt en 1223 durant la Crosada deis Albigés. Son debanament es mau conegut mai s'acabèt per la conquista dau castèu per lei fòrças dau còmte de Fois Rogièr Bernat II de Fois.
Grand Prèmi de la Sant Loís
thumb|Grand Prèmi de la Sant-Loís
Aigasvivas (País de Foish)
Toponimia
Aig(u)a(s)viva(s) es un sintagma espandit coma toponime mai que mai en occitanoromanic (i a pas d'exemple, per las comunas o los municipis, d' *Aguaviva en iberoromanic o d' *Eauxvives en galloromanic; vertat es qu'en espanhòl o en portugués, l'adjectiu seriá diferent). Es mai que mai al plural, benlèu pas dempuèi l'origina, mès demòra al singular dins Aiguaviva de la Selva e Aiguaviva de Bergantes, los municipis catalans (lo monestier d'Aigües Vives, a Carcaixent, al País Valencian, usa çaquelà del plural). Lo nom demanda pas de traduccion e pòt èsser motivat per la preséncia de rius, de fonts, o de rius que naisson de fonts; en mai del sens literal e concret, la motivacion del nom poguèt èsser son aspècte melioratiu o valorizant : es benlèu pas per azard se, almens per las comunas e municipis, se tròba sonque en clima mediterranèu o oceanic d'influéncia mediterranèa e s'es absent de Lemosin, d'Auvèrnhe e de Gasconha, que l'aiga i manca pas. Dins la practica, se limita (totjorn per las comunas o municipis), al catalan, al lengadocian meridional e oriental e a la broá del provençal : a donc un caractèr regional net.
Grand Prèmi de la Sant Loís
Lo Grand Prèmi de la Sant Loís es une competicion d'ajustas lengadocianas que se debana cada an a Seta dempuèi 1743. Las primièras ajustas a Seta datan del 29 de julhet de 1666 per festejar l’inauguracion del pòrt. La 269 edicion d'aquela espròva se debanèt dem 18 d'agost al 23 d'agost de 2011.
Lo torneg d'ajustas de la Sant Loís es la competicion mai importanta de sa disciplina, mena de campionat del monde non oficial. Se debana fin d'agost long del canal reial pendent sièis a set jorns. Cada an, lo venceire recep un pavés ornat per un artista de la region causit aprèp un concors. Lo diluns de la Sant Loís a luòc lo torneg regional dels pesucs e la dona del pavés. Aquel diluns de la Sant Loís es feriat a Seta. Aurélien Evangélisti (Jeune Lance Sétoise) emportèt lo torneg en 2011. Lo dimars es reservat al programa de clausura.
Istòria
En 1745, Loís XV de França assistèt a las ajustas de la Sant Loís a Seta.
24 d'agost de 1747. A la velha del torneg de ajustas donat a Seta per la fèsta de la Sant Loís, se discutèt de l'establiment d’un reglament per « d’evitar los diferents tròp nombroses entre los ajustaires ».
D'entre los grands ajustaires del passat, cal citar Louis Vaillé (dètz victòrias a la Sant Loís) e Barthélémy-Louis Aubenque, dich « lo terrible », que desfièt (segon la legenda) un pont en 1749 !
Sus un dels pavéses expausats al musèu Paul Valéry a Seta es inscrich los noms dels venceires del « grand prèmi de la San Loís » de 1846 a 1913.
Camba
thumb|Muscles de la fàcia posteriora de la camba e du genolh drechs
La camba es una partida del membre inferior de l'uman s'articulant entre: Sa fonccion es subretot locomotritz. Dins lo lengatge corent, « camba » designa lo membre inferior dins sa totalitat.
Ososa (e mai)
La Tibia e lo peronè (o fibula) son los òsses de la camba. Las artèrias tibialas anteriora e posteriora, eissidas de la division de l'artèroa poplitèa. L'artèria tibiala posteriora dona l'artèria fibulària. La vena granda safèna e vena pichona safèna. Los nèrvis fibulari e tibial son eissits de la division del nèrvi isquiatic.
Musculara
Los muscles son repartits en tres lòtjas:
Bovel
Bovel en breton ( Bovel en francés) es una comuna bretona, situada dins lo departament d'Ille et Vilaine e la region de Bretanha.
Istòria
La municipalitat independenta de Bovel a #èsser creada l'an 1872, per démembrement de la municipalitat de Maure-de-Bretanha. Uèi, fa partida de Maure de Bretanha comunitat.
Una fièra s'aviá antany a Bovel lo jorn de la Nativité de La nòstra-Madama, lo 9 de setembre.
La commune indépendante de Bovel a été créée en 1872, par démembrement de la commune de Maure-de-Bretagne. Aujourd'hui, elle fait partie de Maure de Bretagne communauté.
Une foire se tenait autrefois à Bovel le jour de la Nativité de Notre-Dame, le 9 septembre.
Lawarde-Mauger-l'Hortoy
L’Warde-Mauger-l'Hortoé en picard (Lawarde-Mauger-l'Hortoy en francés) es una comuna francesa, situada dins lo departament de Somme e la region de Picardia.
Biauregard de Vendon
Biauregard de Vendon (Beauregard-Vendon en francés) es 'na comuna auvernhassa dau departament dau Puèi de Doma e la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament d'Auvèrnhe.
Juice Leskinen
Juhani Leskinen, dich Juice Leskinen, (19 de febrier de 1950, Juankoski - 24 de novembre de 2006, Tampere) es un cantaire e un musician finlandés de la segonda mitat dau sègle XX. Sa musica èra basada sus un estile inspirat per lo ròck e per de tèxtes trabalhats. Fòrça popular dins son país, i aviá una influéncia que passava lo camp de la cançon.
Biauregard de Vendon
Nòtas
<references group="N"/>
Lawarde-Mauger-l'Hortoy
Nòtas
<references group=N/>
Bourguignon
Bourguignon es una comuna francesa, situada dins lo departament de Dobs e la region de la Franca Comtat.
Geografia
Municipalitats limitrophes : Mathay, Pont-de-Roide.
Communes limitrophes : Mathay, Pont-de-Roide.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Bucha
Bucha (en ucraïnian: Буча, pr. bochà) es una vila de l'óblast de Kyiv, en Ucraïna, e lo centre administratiu del raion de Bucha. Sa populacion èra de 36971 abitants en 2021.
Geografia
Bucha es a al nòrd-oèst del centre de Kyiv e fa partida de son aglomeracion. La vila ten una gara e dos arrèsts: Lisova Bucha e la gara de Nemishayeve.
Istòria
Durant l'invasion russa d'Ucraïna en 2022, de violents combats aguèron luòc a Bucha dins l'encastre de l'ofensiva de Kyiv, qu'entrainèron de grevas perdas russas. La vila foguèt ocupada pels russes lo 12 de març. Lo conse Anatoliy Fedoruk anoncièt la represa de Bucha per las fòrças ucraînianas lo 31 de març de 2022.
Chaple de Bucha
Lo 2 d'abril de 2022, de reportatges e de vidèos son apareguts mostrant las carrièras de Buchas cobèrtas de cadavres de civils. D'unas d'aquelas personas avián las mans estacadas dins l'esquina. Segon las primièras estimacions, al mens 280 còrses son estats retrobats.
Sètge de Lombèrs
LO sètge de Lombèrs se debanèt en 1223 durant la Crosada deis Albigés. Opausèt una garnison crosada a una tropa de faidits menada per Ramon II Trencavel. S'acabèt per la conquista de la vila e lei faidits de Trencavel jonhèron lo rèsta dei fòrças occitanas a l'entorn de Carcassonna.
Alvièrs
Alvièrs/Albièrs (Albiès en francés) es una comuna occitana, situada dins lo departament d'Arièja e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Lista de las ancianas comunas de Gironda
Ancianas parròpias restacadas avant la Revolucion
Andraut, Artigavielha, Ausac, Balaissac, Bijós, Bofiagas, Boientran, Brunhac, Buish, Cabanac, Cadorna, Camelhac, Camiac, Campin, Campòt, Casaverd, Casaus, Claribés, Concas, Culheron, Dinhac, l'Èrm, Escurac, l'Espitau (de Graian), Forcés, Genàs, Glairós, Guiron, Hloirac, Insòs, l'Isla dau Carnèir, Jau, Manhac, Melac, Montclarís, Montfelix, Mussets, Neujon, Pins, Possinhac, Potensac, Pui de Tors, Queinac, la Rèira, Sadirac (a Granhòus), Sent Anhan (a La Rèula), Sent Albèrt, Sent Denís de Climat, Senta Gema (a Cussac), Sent Genés de Mèira, Sent German (d'Auròs), Sent German de Campet, Sent Ipolite (a Vasats), Sent Laurent de Servòlas, Sent Lobèrt de l'Otranja, Sent Membèrt , Sent Martin de Sèrras, Sent Martin de Servòlas, Sent Miquèu de la Prada, Senta Presentina, Sent Vincent de Capbosits, Sauròs, Talaison, Tilh, Todenac, Tontolon, Trasits, Uish, lo Vielh Alhàs, Vilagrens, Vinhòlas.
Bonneveau
Bonneveau es una comuna francesa, situada dins lo departament de Loir e Char e la region dau Centre.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Lillers
es una comuna francesa, situada dins lo departament del Pas de Calais e la region del Nòrd-Pas de Calais.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Apremont-la-Forêt
Apremont-la-Forêt es una comuna situada dins lo departament de Mòsa e la region de Lorena.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
left|upright|thumb|Marbotte En 1916 Lo nom de Apremont-lo-Bòsc ven del latin "asper monds" #que significa montanha rude, #que se justifica per la siá situacion géographique.
En 1285, Geoffroi de Âpremont es lo un dels eròis del Tournoi de Chauvency.
En 1387 lo vilatge es çò cap de luòc del comtat de Apremont alavetz fòrça poderós (290 pòbles en dépendaient). Aquel comtat es alavetz dirigit per la familha luxembourgeoise d'Autar. Es solament en 1599 #qu'a ligat al duché de Lorraine.
Aquel vilatge #èsser tanben lo banc d'un prieuré e d'una collégiale fondada pels imperiales. Lo sieu castèl i aguèt destruit pendent la guèrra 1914-1918
Pendent la Primièra Guèrra mondiala, lo pòble #èsser destruissi totalament de contunh reconstruit. Aquel #èsser un ponch estrategic del en sortint de Saint-Mihiel. Informacion trobada dins la comuna del pòble e/o testificat pels relats de qualqu'uns de los sieus abitants.
left|upright|thumb|Marbotte en 1916 Le nom d'Apremont-la-Forêt vient du latin "asper mons" qui signifie montagne rude, qui se justifie par sa situation géographique.
En 1285, Geoffroi d'Âpremont est l'un des héros du Tournoi de Chauvency.
En 1387 le village est le chef lieu du comté d'Apremont alors très puissant (290 villages en dépendaient). Ce comté est alors dirigé par la famille luxembourgeoise d'Autel. C'est seulement en 1599 qu'il est rattaché au duché de Lorraine.
Ce village fut aussi le siège d'un prieuré et d'une collégiale fondée par les impériaux. Leur château fut détruit durant la guerre 1914-1918
Chamberac
Chamberac (Chambérat en francés), alteracion borbonesa de *Chambairac, es una comuna occitana de Borbonés situada dins lo departament d’Alèir e la region francesa d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament d'Auvèrnhe.
Comunas vesinas
400px|left|Distanças e posicion relativa
Istòria
En 1888, Nocq pèrd la siá preeminença en benefici de Chamberac que ven comuna jol nom de Nocq-Chamberac, ven de contunh Chamberac en 1894.
En 1888, Nocq perd sa prééminence au profit de Chamberat qui devient commune sous le nom de Nocq-Chambérat, puis devient Chamberat en 1894.
Montigny (Sèina Maritima)
Montigny  es una comuna francesa administrada per lo departament de la Sèina Maritima de la region de la Nauta Normandia.
Geografia
260px|right|thumb|Lo bòsc de Roumare près de Montigny Al nòrd-oèst de Roan, pòble, a qualques minutas del centratz vila d'aquela capitala normande, environat per la bòsc de Roumare, Montigny compren lo vilatge ludut-meteis e un caseriu, lo Essart, situat a 1 km al nòrd.
260px|right|thumb|La forêt de Roumare près de Montigny Au nord-ouest de Rouen, village, à quelques minutes du centre ville de cette capitale normande, entouré par la forêt de Roumare, Montigny comprend le village lui-même et un hameau, l'Essart, situé à 1 km au nord.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
La legenda preten que lo primièr pòrti de Normandie, Rollon, i auriá daissat bijoux enganchats en un arbre al encreuament del Roure a Leu. Rollon I auriá aital demostrat l'efièch real de la siá autoritat, aquelas bijoux en avent pas pas #èsser amagats pendent un an, per temor de la justícia ducale.
La reina Mary e lo futur rei de Angleterre, Édouard VIII, an residit dins lo castèl en julhet 1917.
La légende prétend que le premier duc de Normandie, Rollon, aurait laissé des bijoux accrochés dans un arbre au carrefour du Chêne à Leu. Rollon aurait ainsi démontré l'effet réel de son autorité, ces bijoux n'ayant pas été dérobés pendant un an, par crainte de la justice ducale.
La reine Mary et le futur roi d'Angleterre, Édouard VIII, ont résidé au château en juillet 1917.
Mortemer (Sèina Maritima)
Mortemer es una comuna francesa administrada per lo departament de la Sèina Maritima de la region de Normandia, ancianament de la Nauta Normandia.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Capitorlan
Capitorlan es una anciana comuna de Gironda, fusionada damb Castilhon dens Castilhon e Capitorlan lo 1èir de vendemiari de l'an XI.
Bargòna
Bargòna [bɔʁˈgonɔ] (Bergonne en francés) es una comuna auvernhata dau departament dau Puèi de Doma e la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament d'Auvèrnhe.
Nòtas
<references group="N"/>
Planta medicinala
Una planta medicinala o èrba medicinala es tot vegetal que siá que contenga en quin que sia dels sieus organs, qualque substància amb activitat farmacologica que se pòsca utilizar amb de fins terapeutics o que se pòsca emplegar coma prototipe per obténer nòus medicaments per sintèsi o emisintèsi farmaceutica. Se calcula a prèp de 260.000 las espècias de plantas que se coneisson a l'ora d'ara, 10% dee las qualas se pòdon considerar medicinalas, es a dire, se tròban recuelhudas en los tractats medicals de fitoteràpia, modèrns e d'epòcas passadas, perqué presentan qualque usatge. Evidentament, sustot dins las regions eqüatorialas, la proporcion d'espècias medicinalas pòt variar sensiblament d'aquel percentatge, puèi que se coneis quitament pas la totalitat de la flòra. drecha|vinheta|250x250px|Vinca de Madagascar: Conten d'alcaloïdes que s'utilizan pel tractament de la leucèmia
Principis actius e la colhida
L'estudi dels compausants de las plantas medicinalas se centra en las substàncias qu'exercisson una accion farmacologica sus l'èsser uman o los èssers vius en general. Los principis actius de las plantas pòdon èsser de substàncias simplas (coma alcaloïdes) o plan de barrejas complèxas (resinas, òlis essencials, èca.). Los compausats mai comuns son los glucids e eterosids (glucid mai un compausat sens cap de glucid), que pòdon èsser glucosids, galactosids, èca. Lo primièr eterosid que se descobriguèt foguèt la salicina (extrach de Salix alba). Autres compausants actius de las plantas son alcaloïdes, lipids, de gomas, mucilags, principis amars, tanins, òlis essencials, resinas, baumes, oleoresineas, acids organics, enzims e vitaminas.
La colhida s'a de far quand los principis actius de la planta son madurs. Generalament,  i cal procedir al secatge dels vegetals, al mai rapidament possible, de biais que fermenten pas los sucres que contenon, e mai se cal prene en compte que las èrbas eissutas pèrdon pauc a pauc las siás proprietats. Las flors las cal prene a penas se son dobèrtas e las secar amb de papièr net; las fuèlhas se devon colhir abans e pendent la floracion e s'estendre sus un papièr o grasilhat; las plantas entièras las cal  despossedir de las fuèlhas marcides e las rèstas de tèrra; las granas e  fruchs sòlon pas aver de besonh de cap de tractament; e las ruscas e raïses las cal prendre d'exemplars joves.
Accions farmacologicas
Los principis actius de las plantas, als quals cal atribuir los sieus efièches curatius, se pòdon utilizar en lo tractament d'un grand nombre de malautiás. Aquí de contunh qualques exemples de las proprietats medicinalas de las plantas, aital coma qualques unas de las espècias vegetalas que presentan aquelas proprietats:
Plantas medicinalas d'Occitània
Per los raumasses, la gripa e tot, enfin la tisana d’ivèrn: fagatz infusir de clòsces d’amètlas, de coas de cerièiras, de borratge, de tilhòl, de regalíssia, de guindolas (servadas secas de l’automne). Servissetz caud, en tot passar amb un pichòt espalhet per de dire de levar las brisas. Es ja un pauc doceta ; se òm vòl pasmens sucrar, se o pòt faire ambe de mèu.
Ligams extèrnes
Plantas medicinalas a Eivissa
Ajustas lengadocianas
thumb|Grand Prèmi de la Sant Loís Las ajustas lengadocianas (dichas tanben setòrias) son un espòrt practicat dins nòus vilas de Lengadòc (Agde, Los Banhs de Balaruc, Besièrs, Frontinhan, Lo Grau dau Rei, Massilhan, Mesa, Palavàs, Seta). Lo biais lengadocian es una das cincs biais d'ajustar reconegut per la federacion francesa.
Principis
Doas barcas pesugas, una roja, l'autra blava, son propulsadas per uòch a dètz vogaires e menadas per dos « timonièrs patrons ».
Los competitors se plaçan sus una, tintaina, plataforma s'enauçant a prèp de tres mètres de l'aiga, au cap de cada barca. Sus la partida bassa de la tintaina, se tenon los competitors seguents, a mai d'esperar son torn son aqui per "far lo pes" es a dire equilibrar per tau que las tintainas de las doas embarcacions sián a la meteissa nautor.
Las doas barcas se fan fàcia, se propulsant una cap a l'autra, fins a l'impacte finau. Au moment de l'assaut, las naus se fregan par la drecha per permetre als ajustaires de realizar "la passa". Provesit de la lor lança e dau pavés, l'objectiu de l'ajustaire es de far caire son adversari dins l'aiga. Lo venceire es aquel que demòra sus la tintaina aprèp la passa.
Un ajustaire en posicion es en fenta abans. I a pas de posicion de grand escart dins las ajustas lengadocianas. Es una ajusta en fòrça, en mai que l'ajustaire pòrta una (fòrça) pesuca targa de 70 cm de naut per 40 cm de largor e una lança de 2,80 m de l'autra man. Abans 1920, las lanças èran encara mai grands (20 cm de naut en mai) e mai pesugas.
Un vestit tot blanc es obligatòri per totes los ajustaires, e tanben de cauceta (blancas).
La musica es presenta de contunh pendent las ajustas languedocianas. Una banda es totjorn encargada de marcar los explèches dels justaires, alara que los remaires en dos musicians embarcats, un aubòi e un tambornet, plaçat a la proa de cada barca. Marcan la cadéncia als remaires.
Desqualificacions
Lo justaire es disqualificat quand:
Competicions e societats d'ajustas
L'espròva majora es lo famós torneg d'ajustas de la Sant Loís a Seta a l'entorn del 25 d'agost (dempuèi 1743), mas un campionat de França (dempuèi 1941) e una Copa de França (dempuèi 1962) existisson tanben dins quatre categorias de pes e d'edat: pesucs, mejans, seniors e juniors. Autra espròva importanta: lo Campionat de Liga. De punts son attribuits als justaires en foncions de sos resultats, a l'ocasion dels tornegs organizats per las 17 societats lengadocianas. Los justaires lengadocians representon un quart dels licenciats en França.
Pendent longtemps, al contrari de las autras formas de targas, i aviá pas de classament per equipas en ajustas lengadocianas. Sol lo justaire individual èra couronat. A l'ora d'ara cada fin de sason, son donats amb de prèmis individuals, lo prèmi de la melhora societat en nombre de punts, per categoria(4) e totas categorias confondudas(1). La Liga du Lengadoc es afiliada a la FFSJN dempuèi 1974. Seta a una plaça centrala amb set societats en mai d'una societat escòla d'ajustas per aquela sola vila. Mesa e Agde an doas societats caduna e son, amb Sant Rafèu, las autras solas comunas que comptant mai d'una societat.
Las 17 Societats de Targa Lengadocianas
Dau Grau dau Rei fins a Besièrs, dètz e set societats d'ajustas participèron al campionat de Liga de 2008.
Existís tanben doas societats d'escòla, reservadas als mainats que justant sud carris, find a l'edat de dètz e uèit ans:
Tres societats desapareguèron:
Musica
Las ajustas son acompanhadas per l'auboi e lo tamborn lengadocian. Que sia pels defilats d'abans torneg o pel quite torneg, lo repertòri es plan codificat. I a tanben de cançons :
Cauderan
Cauderan èra una comuna de Gironda restacada en 1965 a Bordèu per de rasons electoralas. Se desvolopèt autorn de la glèisa Sent Amanç. Anuit es un quartèir borgés de Bordèu.
Cauderan èra coneishuda per sons limacs ; las gents de las comunas a l'entorn venèvan los degustar per lo dimècres de las Cendras. D'aquò ven la devisa gascona de Cauderan (Lo limac cendrenós a hèit ma renomada) e lo blason de l'ex-comuna (damb tres limacs).
Cauderan èra tanben la patria deu poèta gascon Brujol, autor de Las tres ròsas.
Testicul
thumb|Testiculs umans
Anatomia
L'estructura del testicul es formada pels composants seguents:
Situacion
thumb|Seccion d'un testicul. Los testiculs son situats jol pènis, entre las doas cuèissas, dabans lo perinèu. Sont envolopats per un ensems de sisas en forma de borsa, nomenada borsonada. Las doas gonadas ocupan pas lo meteis nivèl, per la majoritat dels òmes lo testicul esquèrra baissa un pauc mai que lo drech. Son suspenduts al tèrme inferior pel cordon espermatic e son desprovesits d'aderéncias dins la mai granda partida de la seuna superfícia exteriora, de tal biais que demòran fòrça mòbils en totes los sens, podon demenir e pujar cap a l'anèl inguinal.
Insureccion de Limós
L'insureccion de Limós se debanèt en 1226-1227 durant la darriera partida Crosada deis Albigés après la mòrt dau rèi Loís VIII de França. Una insureccion occitana, compausada de fòrças dau domeni Trencavel, dau Comtat de Fois e de chivaliers faidits, capitèt de resistir ai fòrças francesas au mens fins a l'annada 1227. Pasmens, la fin dau debanament de l'insureccion es mau conegut. S'acabèt per una victòria francesa mai de movements de guerilha limitada demorèron dins la region durant d'annadas.
Testicul
Nombre
Los testiculs son dos, un al costat drech e l'autre al costat esquèrra. Anormalament pòt existir un sol testicul per abséncia del desvolopament de l'autre, que, quand tanben manca l'epididim e lo conduch deferent, se dich monorquidia. Quan mancan los dos testiculs se dich d'anorquidia.
Grandor
Pels mainats la grandor dels testiculs es plan pichona (de 2 a 3 cm de long). A la pubertat creisson fins a aténher entre 8 e 18 cm de longitud i entre 2 i 3 cm d'ample. Aquesta grandor demòra mas o mens la meteissa pendent tota la vida, encara qu'a vegadas arriba una leugièra atrofia dins la vièlhessa o un leugièra aumentacion de grandor a causa de la presa d'esteroïdes. La grandor desmesurada dels testiculs es deguda en majoritat de las ocasions a una idrocèla (acumulacion de liquid disn la tunica serosa del testicul).
Color, forma e consisténcia
Los testiculs son de color blanc blavenc, a vegadas roge quand son remplits de sang. Lo testicul a una forma d'ovoïde plan dins lo sens transversal. A una consisténcia dura e leugièrament elastica a causa de la sisa fibrosa que l'envolòpa.
Tondra
vinheta|300px|Localizacion de la tondra Lo tondra, tèrme venent del rus Тундра, manlèu del same designa un dels quatorze grands biòmas terrèstres. Es una formacion vegetala situada dins las zonas climaticas frejas, polaras o de montanha, constituida d'una estrata vegetala unica subretot compausada de graminèas, de carèx, de liquèns, de mofas e de diferentas varietats d'arbrilhons. Se destria abitualament la tondra artica, la tondra antartica e la tondra alpina. Las dos primièras son influenciats per un clima freg d'origina polara alara que lo clima de la tondra alpina es ligada a l'altitud.
La majora partida de la tondra forma un cercle de mai de uèit milions de km² a l'entorn dels pòls, o 6 % de las tèrras emergidas. A causa de la reparticion de las tèrras emergidas sus la planèta, la tondra se concentra subretot dons l'emisfèr nòrd, al nòrd del limit dels arbres que marca sa separacion amb la taiga. La tondra artica es importanta pels pòbles del Grand Nòrd ont i menan lors rèns pendent lor migracion estivala. Aquestes i passan lo cort estiu artic e se noirisson massissament de liquèns abans de tornar cap a la taiga al retorn del periòde ivernal.
Clima
Las condicions climaticas rufas son sovent marcadas per un ivèrn log de gèl, e un cort periòde vegetatiu pendent que la temperatura mejana passa pas. La classificacion de Köppen definís lo clima de tondra (ET) amb los dos critèris seguents: Las precipitacions, variablas, passan pas en general 250 mm per an, çò que dona un clima gaireben sec. L'aiga cai subretot jos forma de nèu. Fin finala, lo vent i es mai sovent violent e se nomme blisard.
Es dins la zona de la tondra que s'encontra los pergelisòls, de sòls que degèlan pas qu'en superfícia. Son joves e prims que pauc de matèrias organicas s'i pausan. Degèlan en partida pendent l'estiu.
Davalant cap al sud, la tondra daissa la plaça a la taiga.
Flora
La flora de la tondra constituís del sud al nòrd, de lanas d'arbusts de la familha de las salicacèas amb nombrosas espècias de salzes erbacèus nans, de lanas ont se trapan encara unes arbres coma los beces, puèi de pelencs de ciperacèas e joncacèas, fin finala de zonas ont la vegetacion presenta pas mai que de mofas e de liquèns (unes consomats pels rèns). Totas aquestas plantas an una creissença alentida a causa de las condicions climaticas extrèmas.
Liquèns e mofas
Los Cladonia son abondants e cobrisson los sòls subretot loCladonia rangiferina. Los liquèns e mofas son una font de noiritura per la populacion animala de la tondra.
Flors
La tondra compta unas 200 espècias de flors. las estrategias per resistir al freg son de tipes diferents : las plantas forman de tapises bas, developan des envelopas lanosas a l'entorn de granas e lors tijas son gaireben sempre pelosas. Unas son emblematicas.
L'epilòbi de fuèlhas largas (Epilobium latifolium) possedís de flors remarcablas ròsa violencas de quatre petals e quatre sepals esrtechs.
Lo lupin artic (Lupinus articus), lo lupin sedós (Lupinus sericeus) lo lupin d'Alaska o lupin d'Esòcia (Lupinus nootkatensis), lo cerast vulgar (Cerastium fontanum Baumg), lo qisiqtuti (Ledum decumbens) florisson tanben.
L'oxitròp de Maydell (Oxytropis maydelliana) presenta de flors jaunas en grapas, la piròla de grandas flors (Pyrola grandiflora) de pichonas flors blancas tanben en grapas.
De pavòts, lo pavòt artic (Papaver radicatum), coma Papaver hultenii, Papaver keelei e Papaver cornwallisensis se desvelopan sus la tondra. La saxifraga de fuèlhas opausada Saxifraga oppositifolia de flors ròsas es plan resistent e espandit. Lo saniçon iranjat Senecio fuscatus, lo miosotís alpin, la saxifraga de flagèls e una pediculària Pedicularis capitata, una minuscula primadèla Primula cuneifolia florisson tanben sus la tondra.
L'ulhet marin o palenc d’Olimp Armeria maritima apareis a la fonda de las nèus.
Lo renoncule septentrional a la caracteristica de comolar d'elements nutritius pendent d'annadas abans de florir.
En Suèci dins las illa Öland e Gotland butan mai de 35 varietats d'orquidèas. En Islàndia florisson entre autras la centaurèa dels monts (Centaurea montana), l'orpin ròse (Rhodiola rosea), la gençana dels nèus (Gentiana nivalis), lo licnís dels Alps (Lychnis alpina) e una planta carnivòra la Pinguicula vulgaris.
Baias
Las atòcas, arbrilhon de fuèlhas persistentas e rams prims e rabalaires passan pas 30 cm de naut.
D'autras baias son presentes coma un romèc Rubus chamaemorus.
Biomassa
Lo sòl de la tondra es paure e prim.
La biomassa d'aqueste environament es fòrça fèbla a causa de la velocitat de creissença lenta dels vegetals. Representa gaireben 5 tonas per ectara e se localiza dins lo sistèma racinari.
Fauna
La fauna es fòrça plan adaptada a las condicions de vida. Pòrta mai sovent una forradura o un plumatge espés e blanc en ivèrn e una una grossa sisa de grassa per s'aparar del freg, del vent e del glaç.
Lo duc blanc (Bubo scandiacus) e lo tetra son d'ausèls sedentaris que capitan a resistir a las condicions climaticas.
D'ardadas de grands romiaires expleitan tanben la tondra e migran segon de fonts alimentàrias. I a los caribós en America del Nòrd, los rèns en Eurasia, los buòus muscats. Las mai grandas ardadas de caribós fèrs se trapan en Alaska e al nòrd de Quebèc e Labrador.
Los carnivòrs son representats pels ors blancs, los lops o los rainals polars. Una partida de lor alimentacion es constituida per de pichons rosegaires nomenats lemmings.
Lo cort estiu boreal es tanben l'escasença del desvelopament d'insèctes coma los moissals e los parpalhons.
Los Secrets dau Diable
Los Secrets dau Diable contats en patoàs per un Paludèir de Begla es libre anonime en gascon bordalés pareishut en dus temps : 1878, probable coma roman-fuelheton, apuei 1879 ende l'estampaire-librari bordalés Emili Crugy. N'es pas en realitat un sol obratge, mès duias novelas apegadas : Lo Sabat e La Galipòta. Las duias son totun religadas. L'autor probable, Augusti Germont, èra barricaire a Sent-Ujan, coma de Begla, e adjunt au maire, de tendéncia republicana de gaucha.
La permèira partida, intitolada Los Secrets dau Diable, se desrotla a Virambits, dens la comuna de Begla. Conta las aventuras e los torments dau Crestaire, sorcièr e volur, amorós de la Brutlòta, una auta sorcièra. Un pilòt de personatges apareishen, rebats de la societat rurala bordalesa dau siègle XIX.
La segonda partida, intitolada La Galipòta, se desrotla a Cauderan. Es un vaudeville a l'un còp borlèsc, politic e classic dens sa factura.
Ponhet
L ' articulacion del ponhet (articulatio radiocarpea) es una articulacion condilia que permet tres plans de moviment.
Estructura de l'articulacion
Las partidas que forman lo ponhet son l'extremitat inferiora del radi e la superfícia inferiora del disc articular en dejós; e los òsses escafoïde, semilunar e piramidal en dessús.
Las superfícias articularas superioras de l'escafoïde, semilunar e piramidal forman una superfícia convexa lisa, lo condíl, qu'es aculhit per la superfícia concava.
Ligaments
L'articulacion en envolopada per una capsula, reforçada pels seguents ligaments:
La membrana sinoviala limita amb la superfícia interna d'aqueles ligaments e s'espand dempuèi lo marge de l'extrèm inferior del radi e lo disc articular fins als marges de las superfícias articularas dels òsses carpians. Es laxa e presenta fòrça plecs, subretot al revèrs.
Sent Martin de Maserac
200px|left
Ponhet
Moviments
Aquesta articulacion permet d'efectuar los moviments de flexion, extension, abduccion, adduccion e circumduccion. Se combinan exactament amb aqueles del carp.
Sent Martin de Maserac
Sent Martin de Maserac ([maze'rat]) es una anciana comuna de Gironda, restacada a Semelion.
Sa glèisa es tipica de las glèisas dau Libornés, damb son clochèir planèir, carrat e massiu. Sas originas remontan au XII° siègle mès lo clochèir es rebastit au XVI° siègle. Estut classada a l'inventari daus monuments istorics en 1920.
Aquò vai sens dire que l'element principau de l'economia locala es la vinha, l'ex-comuna apartenent a l'apelacion Semelion.
Sent Jòrge
200px|right
Sent Jòrge es una anciana comuna de Gironda, restacada a Montanha en 1973. Se tròba en realitat en País Gavai mès tòca au maine gascon.
Sa glèisa a per particularitat d'auger un clochèir pus large au cim qu'a la basa.
Lo vilatge a balhat son nom a l'apelacion Sent Jòrge-Semelion.
Àleu (Arièja)
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Linzeux
es una comuna francesa, situada dins lo departament del Pas de Calais e la region del Nòrd-Pas de Calais.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Insureccion de Cabaret
L'insureccion de Cabaret se debanèt en 1226-1229 durant la darriera partida Crosada deis Albigés après la mòrt dau rèi Loís VIII de França. Opausèt lei fòrças francesas de Humbert V de Beaujeu a la guerilha dei chivaliers faidits dirigida per Bertran Oton de Niòrt. S'acabèt per una victòria francesa mai lo debanament dei combats es fòrça mau conegut. Es possible que la region resistiguèsse fins a la signatura dau tractat de París.
Bartinhat
Bartinhat (Bertignat en francés), es una comuna auvernhata dau departament dau Puèi de Doma e la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament d'Auvèrnhe.
Toponimia
Las atestacions ancianas son, per luòc:
Nòtas
<references group="N"/>
La Grava (d'Ambarés)
La Grava (sovent dita la Grava d'Ambarés) es una anciana comuna de Gironda restacada a d'Ambarés e La Grava en 1818.
thumb|400px|left
La glèisa Nòsta-Dama de la Grava, anuit bastiment desafectat, estut bastida preus Templèirs au XII° siègle, apui remaniada au XVI° siègle. Aquò's un vestige d'una de las pus vielhas fondacions templèiras saus camins de pelerinatge de la region.
A l'interior, se tròban pintruras muralas, en meishant estat, que compausan mantun tablèu sau mur dau mijorn de la nau : Crist en crotz entre Maria e sent Jan, Vièrja au mainatge en majestat, anges mèi Abraham portent las anmas.
Ѳ
Fita (Ѳ, ѳ) es la 40ena letra de l'alfabet cirillic utilizada dins l'ortografia russa abans 1918. Ven de la letra grèga tèta (Θ, θ).
Aquela letra èra principalament utilizada per escriure de noms pròpris eissits del grèc. Los eslaus, qu'adoptèron aquela notacion, la prononciavan [f] al luòc de [θ] (coma dins l'anglés think); per exemple « Theodor » se prononciava « Fiodor ». Aquela letra que doblava la letra Ф de l'alfabet cirillic foguèt suprimida del rus en 1918 e remplaçada per Ф.
Fita deu pas èsser confondut amb la vocala qui li sembla, prononciada [œ] (Ө, ө), encara utilizada uèi per escriure lo cazac, lo quirguiz e lo mongòl.
Dins l'alfabet glagolitic, s'escriu e se ditz parièr o censat: Ⱚ.
.kids
("dròlles", mot anglés) es un nom de domeni generic. Es en servici dempuèi lo 4 d'abril de 2022.
Pòrt Miu
Pòrt Miu, es la soleta calanca de la riba de mar marselhesa que s'atròba sus la comuna de Cassis.
Estent una pòrta d'intrada, Pòrt Miu, que tòca Pòrt-Pin es una dei Calancas mai conoissuda e urbanizada.
Lo nom es attestat : Portum Mines (Aethicus, Valois), Port Mil, 1311 (Arch. Municip.), Portus Milii, 1390 (Arch. Muinicip.), Portus Milonis, Port Miol 1486 (Arch. Avescat), Port Mieu 1501 (idem).
Etiologia
En medecina, l’etiologia (o etiopatogenia) es l'estudi de las causas e dels factors d'una malautiá. Aquel tèrme es tanben utilizat dins lo domèni de la psiquiatria e de la psicologia per l'estudi de las causas de las malautiás mentalas. L'etiologia definís l'origina d'una patologia en foncion de las manifestacions semiologicas.
En filosofia, l’etiologia es l'estudi de l'ensemble de las causas d'un fenomèn.
Origina del tèrme
L'etiologia (del grèc αἰτιολογία « recerca, exposicion de las causas » ) concernís una escòla filosofica de l'Antiquitat s'interessant à l'estudi de las causas.
Pedagogia e imaginari
Se dich conte etiologic quand una istòria a per tòca de donar una explicacion imaginada a un fenomèn o una situacion que se mestreja pas l'origina scientificament. Exemple : Perqué los cans aman pas los cats? Aquel tipe de literatura es plan ancian e atestat dins la tradicion orala. Los primièrs recits escrichs son sovent basats sus aquelas tradicions. Las Metamorfòsis, d'Ovidi (43 Abc) dins son un exemple ja tardièr e erudit, inspirat de las Heteroeumena de Nicandre de Colofon (Sègle II AbC). Dins Pas que d'istòrias (Just so Stories), Rudyard Kipling torna de biais fantasierós amb la tradicion etiologica, que servís d'aviada a cadun d'aqueles contes: perqué los elefants an una trompa?; cossí nasquèt l'escritura?.
Salabrunèu
Son principau monument es la comanderia templèira dedicada a sent Jan. La comanderia estut fondada en 1214 a l'endret on n'existèva lavetz qu'una glèisa. En 1280, lo comandaire, Jan de Grailly, senhor de Benauja e de Castilhon, s'engatgèt a hèser don, a sa mòrt, de la comanderia aus Espitalèirs de Sent-Jan de Jerusalem. Egau, la donacion se hit en 1297, avant la mòrt deu senhor. En 1477, la circonscripcion de Salabrunèu estut restacada a d'aquera de Bordèu per empachar las tentativas de recuperacion preus senhors de Rausan, ostiles aus Espitalèirs. Lo castèth estut roinat pendent las guèrras de religion.
Un casau d'èrbas medicinalas costeja la comanderia. Estut recreat per l'associacion que s'aucupa deu monument. I tròban angelica, barbòt, èrba daus gats, civa, melissa, escarlatina, menta, hoblon, romarin, sauja, erbòta...
Sètge dei Sarrasins
Lo sètge dei Sarrasins se debanèt au començament de l'annada 1228 durant la Crosada deis Albigés. Opausèt una armada occitana dirigida per lo còmte de Tolosa a una garnison francesa puei a una armada de secors comandada per Humbert de Beaujeu. S'acabèt per una victòria negociada entre Ramon VII e la garnison qu'abandonèt sa posicion en cambi de sa libertat.
Ⱚ
Fita (Ⱚ, ѳ) es la 39ena letra de l'alfabet glagolitic. Ven de la letra grèga tèta (Θ, θ).
Aquela letra èra principalament utilizada per escriure de noms pròpris eissits del grèc.
Dins l'alfabet cirillic, s'escriu e se ditz parièr o censat: Ѳ.
Robert FitzRoy
200px|thumb|Robert Fitzroy Robert FitzRoy (Ampton, Anglatèrra, 5 de julhet de 1805 - Upper Norwood, Anglatèrra, 30 d'abril de 1865) foguèt un marin e navegador anglés del sègle XIX.
Alhèras
Alhèras (Allières en francés) es una comuna occitana, situada dins lo departament d'Arièja e la region de Miègjorn-Pirenèus.
La Loge
es una comuna francesa, situada dins lo departament del Pas de Calais e la region dels Nauts de França.
Léalvillers
Lavilé en picard (Léalvillers en francés) es una comuna francesa, situada dins lo departament de Somme e la region de Picardia.
Geografia
L'altitud de Léalvillers vària de 116m d'altitud a 157m. Léalvillers Arriba pas a pas lo recòrd d'altitud. Lo ponch culminant de la Soma se truca : Lo Vimeu (del costat de la mar).
L'altitude de Léalvillers varie de 116m d'altitude à 157m. Léalvillers n'atteint pas le record d'altitude. Le point culminant de la Somme s'appelle : Le Vimeu (du côté de la mer).
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Nòtas
<references group=N/>
Chalhac (de Bròssa)
Chalhac (en francés, Chaillac) es una comuna d'Occitània, en Lemosin, situada dins lo departament d’Endre e la region dau Centre e Vau de Léger. Es lo sèti dau chasteu de Bròssa, que senhorejava sus la vescomtat de Bròssa.
Comunas vesinas
400px|gaucha|Distanças e posicion relativa
Yzium
Yzium (en ucraïnian: Ізюм ; en rus: Изюм), es una vila de l'óblast de Khàrkiv, en Ucraïna, e lo centre administratiu del raion d'Yzium. Sa populacion s'enauçava a 45,884 abitants en 2021.
Geografia
Yzium es situat a la broa de la ribièra Donets, a al sud-èst de Khàrkiv, sus la rota M-03 (E40). La gara d'Yzium es un important notz ferroviari.
Sètge de La Beceda
Lo sètge de La Beceda se debanèt en 1227 durant la Crosada deis Albigés. Lei fòrças francesas de Humbert V de Beaujeu ataquèron la vila mai la garnison capitèt de resistir e de s'escapar dins lo corrent de la nuech. L'endemans, la vila foguèt conquista per lei Francés qu'executèron la populacion.
Yzium
Istòria
La vila es mencionada pel primièr còp en 1571, en conexion amb los tatars de Crimèa, Yzium es al centre de la Sloboda d'Ucraïna e foguèt un centre de regiments de cosacs entre 1688 e 1765. La catedrala baròca, bastida en 1646, sembla a la catedrala de Khàrkiv. Foguèt renovada en 1902 e en 1955.
Durant de la Segonda Guèrra Mondiala, en genièr de 1942, al sud del front, las tropas sovieticas trauquèron las linhas alemandas e penetrèron prigondament dins la region d'Yzium. En març de 1943, la 4ena Panzerarmee de Hoth infligiguèt de perdas importantas als tres còrsses sovietics a l'èst d'Yzium, mas poguèt pas contunhar sa progression en rason de las glaças flotantas qu'empachèron d'establir un pont sus Donets.
Le 24 de març de 2022, lo ministèra de la Defensa de la Federacion de Russia declara que la vila es estada presa dins la matinada per l'armada russa. Le 1èr d'abril de 2022, las autoritats ucraïnianas confirmavan que la vila èra jol contraròtle de las fòrças armadas russas.