cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
D'Jelmako
Biografia
Etienne Blanc nasquèt a Marselha en 1857 d'un paire del país e d'una maire indiana de Canadà. Coma Charles Blondin venguèt funambul. Inventèt lo numèro de la torpilha umana. Contunhèt a far d'espectacles fins a una edat avançada e moriguèt a 75 ans durant una representacion a Montpelhièr. Foguèt enterrat al cementèri Sant Làser d'aquesta ciutat.
Zaglossus robustus
Zaglossus robustus es una espècia de monotrèma preïstoric, conegut pr'amor d'un cran fossil d'aperaquí 16 cm de long descobèrt en 1895 per W. S. Dun. L'animal deviá mesurar aperaquí 65 cm de long.
Tanben es nomentat Zaglossus robusta o Megalibgwilia robusta. Visquèt a Tasmània pendent lo Pleistocèn.
Beaubray
Beaubray en normand (Beaubray en francés) es una comuna normanda, situada dins lo departament d'Eure e la region de la Nauta Normandia.
Geografia
Vilatge del país de Ouche.
Village du pays d'Ouche.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Fakarava
Fakarava es una comuna polinesiana, situada dins la collectivitat d'otramar de la Polinesia Francesa sus l'archipèla de las Illas Tuamotu e de Gambier. .
Ursus maritimus tyrannus
Un estudi mai recent pas publicat suggerís qu'aquel fossil apertenguèt a çò qu'uèi seriá un ors brun.
Ferrières (Oise)
Ferrières  es una comuna francesa administrada per lo departament d'Oise de la region dels Nauts de França.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Cr&egrave;vecœur-Lo-Pichon #&egrave;sser amassada a Ferri&egrave;res dintre 1827 & 1832.
Crèvecœur-le-Petit fut réunie à Ferrières entre 1827 & 1832.
Mons (Charanta Maritima)
Mons  es una comuna francesa administrada per lo departament de Charanta Maritima de la region de Novela Aquitània.
Toponimia
Las atestacions ancianas son, per luec:
Antonavas
Antonavas (Antonaves en francés) es una comuna dau Daufinat occitan situada dins lo departament daus Auts Aups e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur.
Oppy
Geografia
Oppy A situat a Unitat|11|km}} de Arras en la region del Nòrd, departament del Calava, costat de Vimy.
Oppy, Bastit a la localizacion d'una anciana motte fortificada aperteniá, a, als senhors de Bòsques-Bernard, los Del Bos (Baudouin Del Bos, 1228 e Jakemons Del Bos, 1248).
Oppy Es d'environats pòbles seguents : Neuvireuil, Gavrelle, Fresnoy-en-Gohelle, Arleux-en-Gohelle,
Oppy est situé à 11 km d'Arras dans la région du Nord, département du Pas de Calais, canton de Vimy.
Oppy, bâti à l'emplacement d'une ancienne motte fortifiée appartenait, au, aux seigneurs de Bois-Bernard, les Du Bos (Baudouin Du Bos, 1228 et Jakemons Du Bos, 1248).
Oppy est entouré des villages suivants : Neuvireuil, Gavrelle, Fresnoy-en-Gohelle, Arleux-en-Gohelle,
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
thumb|left|350px|Oppy, estrossejada per la Primièra Guèrra mondiala, aicí en mai [[1917. Los arbres an perdut las siás fuèlhas, lo sòl es entièrament labouré pels obus e shrapnells, e los ostals #que qualques unas "a rojas barras" ne son ja gaireben rasadas]]
La siá reconstruction durarà de divèrses ans, après un déminage e nettoyage dels camps, ruïnes, jardins e òrtas de la comuna (jos contraròtle anglés l'an 1919), e un classament en zòna roja.
Fangatau
Fangatau es una comuna polinesiana, situada dins la collectivitat d'otramar de la Polinesia Francesa sus l'archipèla de las Illas Tuamotu e de Gambier. .
Pedro de Betancur
Pedro de Betancur (n. en 1626 a Vilaflor, Tenerife, m. en 1667 a Antigua Guatemala, Guatemala) foguèt un religiós catolic espanhòl de l'òrdre dels fraires minors (OFM, o Òrdre franciscan) e missionari en Guatemala.
Pedro arribèt en Guatemala en 1651 e es subretot conegudo per son accion personala caritativa e la fondacion d'una congregacion religiosa, l'òrdre de Nòstra Dama de Betelèm. Pedro de Betancur a subrenoms coma el Sant Francés d'Assisi de Las Americas.
Foguèt beatificat en 1980 e canonizado en 2002 pel papa Joan Pau II.
Columbia Pictures
Columbia Pictures es una de las mai granda societats de produccion cinematografica Estatsuniana. Foguèt creada en 1919 per Jack Cohn (1889-1956) e son fraire Harry (1891-1958) jol nom de CBC Film Corporation, abans de venir dins los ans 1980 une filiala de Coca-Cola puèis de Sony Pictures Entertainment. Son sèti social se situa a Culver City, en Califòrnia.
D'entre los grands filmes de l'studio hollywwodian, i a It Happened One Night, 1934 Gilda (Gilda, 1946), On the Waterfront, 1954, The bridge on the River Kwai, 1957, Lawrence of Arabia, 1964, Shampoo (1975), Close Encounters of the Third Kind, 1977, Kramer vs. Kramer, 197, The China Syndrome, 1979 e This Is It (Michael Jackson's This Is It, 2009).
Lo logotipe de la companhiá representa una personificacion dels Estats Units d'America, Columbia, portant una entòrcha (evocant atal l'Estatua de la Libertat). Una idèa espandida pretend que l'estatua de la Columbia seriá représentada a l'efigia de Deborah Kerr. E mai que se nòte un semblança amb l'actritz escossesa, semblariá que seriá la poetessa Jenny Joseph lo modèl.
Outreau
Geografia
La vila de Outreau se tròba en lo -Calava, dins la frontièra sud de Boulogne-sus-Mar, e a aperaquí al sud-oèst de Calava,  a l'oèst de Lille e mai d'unitat|200|km  al nòrd de París.
La ville d'Outreau se trouve dans le Pas-de-Calais, à la frontière sud de Boulogne-sur-Mer, et à environ 35 km au sud-ouest de Calais, 100 km à l'ouest de Lille et plus de 200 km au nord de Paris.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Acidomomys
Los fossils d'Acidomomys hebeticus foguèron descriches coma apertenents al Paleocèn, e foguèron trapats al bacin de Clarks Fork, a Wyoming. Segon semblariá aguèt las dents diferentas d'autras espècias coma Plesiadapis o encara d'autres primats primitius e aquò vòl dire que, benlèu, la sieuna fàcia e vida vidanta foguèt tanben desparièra d'aqueles.
Pont-Farcy
Pont-Farcy es una comuna normanda, situada dins lo departament de Calvadòs e la region de la Bassa Normandia.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Pont-Farcy es cap de-luòc de costat jos la Revolucion. Lo costat a suprimit en lo moment del redécoupage del an IX.
En lo moment de la Segonda Guèrra mondiala, Pont-Farcy a liberat la per la 35 division de infanterie VOS.
Lors de la Seconde Guerre mondiale, Pont-Farcy est libéré le 2 par la 35 division d’infanterie US.
En 1973, Pont-Farcy absorbe Pleines-Œuvres, à l'est de son territoire, qui garde le statut de commune associée.
Obdurodon dicksoni
Obdurodon dicksoni foguèt una espècia de monotrèma preïstoric que demorèt pendent lo Miocèn en çò qu'uèi es Austràlia (estat de Nòva Galas del Sud). Es classificat dins la familha dels ornitorrinquids, que tamben includís l'ornitorrinc actual.
Paranaguá
Paranaguá es una vila de l'estat brasilièr de Paraná.Fondada en 1648, la vila alberga un dels pòrts pus important e modèrn de Brasil.
Paranaguá significa granda mar redonda en tupí-guaraní. Los portugueses s'establiguèron dins la region en 1550, e a Paranaguá en 1648, amb la designacion de Vila de Nòstra Dama del Rosari de Paranaguá. Foguèt elevada al reng de vila en 1842. Lo pòrt venguèt un dels mai importants de Brasil après la dubertura en 1885 de la linha de camin de fèrre a Curitiba.
Localizacion
La municipalitat es localizada subre lo litoral de Paraná, a 90 km de la capitala de l'estat, Curitiba. Las siás coordenadas son 25° 31' 15" Sud e 48° 30' 34" Oèst.
Fressenneville
Freuchéneville en picard (Fressenneville en francés) es una comuna francesa, situada dins lo departament de Somme e la region dels Nauts de França.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Bajordan
Bajordan (Bazordan en francés) qu'ei ua comuna gascona de Comenge situada dens eth departament deths Hauts Pirenèus dera region administrativa d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Fressenneville
Istòria
En abocant lo scenari #que s'estend entre Fressenneville e Saucourt (caseriu de Nibas), se descobrís la motte, testimòni probabla del combat del rei Louis III, del grand Gormont e del traïdor Isembart (veire Gormont e Isembart e Batalha de Saucourt-en-Vimeu).
Los òmes del Nòrd, intrèpids piratas, desembarcaven, a cada prima, sus las còstas europèas. Se difondián de contunh en los environs e se liuravan al pillage dels pòbles, de las vilas e de las abbayes. La terror #que semiavan sus lo sieu passatge èra òc prigonda que las populacions #condicionar sosterranhes per protegir lo sieu ben e las siás vidas.
Bajordan
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Fressenneville
Istòria
Aquela victòria, ont los Barbars #daissar 9000 dels los sieus sul camp de batalha, #que lo sieu cap de Gormond, transpercé per l'espasa del rei dels Francs, Louis III.
Bajordan
Toponimia
Era prononciacion qu'ei [bajour'dã] (grafia fonetica deths autors). Eras fòrmas ancianas que son : de Basordano, en latin, en 1387, Bajordan en 1767, Bajourdan  en 1790, Bajourdan  (mapa de Cassini, ara fin deth sègle XVIII).
Fressenneville
Istòria
A, coma en tot lo Vimeu la serrurerie se n'implanta a Fressenneville, lo vilatge en s'especializant en la produccion de las cadenas.
Cousineau (factor d'instruments)
thumb|left|Arpa Cousineau, [[Musèu de la Musica (Barcelona)|Musèu de la Musica, Barcelona]]thumb|Leçon d'arpa de Mlla d'Orléans, dab 2 arpas Cousineau Los Cousineau pair e hilh, tant vau díser Georges Cousineau (1734 - 1800) e Jacques-Georges Cousineau (1760 - l'11 de genièr de 1836), que hon factors d'arpas e de guitarras mès que venèvan tanben instruments de musica de tot escantilh.
Bajordan
Toponimia
Segon Dauzat, eth radicau qu'es escur e eth sufixe qu'es -itanum. Segon Negre, Bajordan que vien probablament de * Be(g)orr(i)tanum (castellum) : « castèth bigordan » > *Beordan, dab ua z ajustada per tau d'evitar l'iatus.
Cousineau (factor d'instruments)
Georges Cousineau qu'obtienó lo títou de "Mercadier laütièr de la Reina". En tot precendent Sebastian Erhard e lo son mecanisme de doble moviment, qu'enssagè la solucion de har prvar dinc a 14 lo nombre de pedalas de simple moviment.
Fressenneville
Istòria
Les hommes du Nord, intrépides pirates, débarquaient, à chaque printemps, sur les côtes européennes. Ils se répandaient ensuite dans les environs et se livraient au pillage des villages, des villes et des abbayes. La terreur qu'ils semaient sur leur passage était si profonde que les populations aménagèrent des souterrains pour abriter leurs bien et leurs vies.
Cette victoire, où les Barbares laissèrent 9000 des leurs sur le champ de bataille, dont leur chef Gormond, transpercé par l'épée du roi des Francs, Louis III.
Bajordan
Toponimia
Segon Miquèu Grosclaude, era proposicion de Negre qu'es foneticament dobtosa e Bajordan es pas en Bigòrra, mes en Comenge; eth nom que demòra escur. Robert Aymard que senhala Bazourda es eth nom d'un arriu ath limit deras comunas de Salas et Ausons (canton d'Argelèrs de Gasòst), mes aquò explica pas eth nom.
Cousineau (factor d'instruments)
Tanben qu'ensagè ua navèra solucion de "cavilhas viradissas" entà obtiéner e cambiar miei tons mès aquò que destabilizava l'acòrd de l'instrument.
Fressenneville
Istòria
Au, comme dans tout le Vimeu la serrurerie s'implante à Fressenneville, le village se spécialisant dans la production des cadenas.
Cousineau (factor d'instruments)
Jacques-Georges Cousineau que ho mèste d'arpa de l'emperatitz Josephine de Beauharnais.
Fressenneville
Nòtas
<references group=N/>
Cousineau (factor d'instruments)
Lo Castèth de Morlana, en Bearn, qu'ostenta un exemplars dens las soas colleccion.
Basús de Nestés
Basús de Nestés (Bazus-Neste en francés) qu'ei ua comuna d'Occitània, en Gasconha, situada en eth departament deths Hauts Pirenèus dera region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
Era prononciacion qu'ei [ba'zus] (grafia fonetica deths autors). Eras fòrmas ancianas que son : ''Ar. Gassie de Basus, Ar. Gassie de Bazuz, Arn. Gassia de Basus, cap a 1180 (non saben s'aqueth nom correspón a Basús de Nestés o a Badús), De Basucio, en latin, en 1387, Paroisse de Basus en Nestes, en 1737, Bazus en 1790 e 1806, Bazus''(mapa de Cassini, ara fin deth sègle XVIII).
Segon Dauzat, eth nom qu'ei escur. Segon Negre, eth nom que vien d'un nom « romanic » d'òmi *Badusius, derivat de Badius.
Segon Miquèu Grosclaude, era proposicion de Negre, *Badusius, qu'ei possibla, mes pas briga segura. Grosclaude que pensa era finau representa eth sufixe -ust, benlhèu aquitan. Eth radicau qu'ei escur. Comparar dab Badèth.
Fatu Hiva
Fatu Hiva es una comuna polinesiana, situada dins la collectivitat d'otramar de la Polinesia Francesa sus l'archipèla de las Illas Marquesas.
Obdurodon insignis
Obdurodon insignis foguèt una espècia escandilhada uèi de monotrèma que visquèt pendent l'Oligocèn en Austràlia del sud. Foguèt classificat coma espècia unica per Mike O. Woodburne e Dick H. Tedford mercés a l'estudi d'aqueste mamifèr preïstoric trobat al desèrt de Tirari en 1975 .Foguèt un pauc mendre qu'Obdurodon dicksoni.
Cervignano del Friuli
Cervignano del Friuli es una vila de la region italiana de Friol-Venècia Júlia. Sa populacion èra estimada a NaN abitants en 2011. Sa superfícia totala es 28,47 km².
Cheminèia
vinheta|Chaminèia amb coronament ([[Graz, Àustria).]] vinheta|chaminèia ornementala d’apartament avec insèrt. vinheta|Las chaminèias [[Indústria|industrials son de punts nauts on se pòt pausar de paratròns]] vinheta|Chaminèias tractadas coma element decorati (estil Tudor tipic). vinheta|Chaminèias a Newcastle upon Tyne, Angletèrra. Una chaminèia (var. chiminèia, chaminèia, chaminèa, chaminièria, chiminièria, cheminièria, chuminièria, chaminada, caminèia) (lat. caminus) es un conduch vertical realizat dins un bastit, (un veïcul), per evacuar los gases e fums toxics d'un fuòc brutlant dins son interior. Mai sovent es un edifici intergrat a l'ostal que ne passa lo teulat. A vegada pòt designar un edifici separat del rèste de las construccions, un bastit autonòma. Designa tanben lo lar, l'espaci amenajat a l'entorn del fogal amb al dessús un mantèl e al fons una calfapança.
Definicion
Chaminèia designa a l'origina la construccion que recep rlo material combustible e la flama coma lo conduch permetent d'evacuar los gases brutlats. Per metonimia, chaminèia designa doas causas:
Generalitats
Los amenatjaments son destinats a utilizar un fuòc dins un edifici, sens risc màger d'incendi, per assegurar lo calfatge, la cosina, e d’autras activitats (sovent professionalas).
Lo combustible brutla dins un fogal dubèrt, un insèrt (fogal claus), un fornèt, una cosinièra, un calfa aiga, un forn o una caudièra.
La natura dels materials utilizats per la chaminèia depend del combustible. Dins los bastits ancians, las shaminèias son montada en brica refractara. Los conduch de fums dels aparelhs de gas actuals devon resistir a l’agressivitat dels desgalhs. Dins los imòbles modèrnes, aqueles conduchs se connectan sus  d'extractors sul teulat.
Per las usinas, las calfariá urbanas, las chaminèias son utilizadas pels rebuts someses a una reglamentacion dels fums e gases produits pels procediments industrials. Lo nivèl de pollucion constatat a l'entorn obliga per periòdes a utilizar de combustibles diferents d'aqueles en usatge abitual.
L'evacuacion dels fums e gases repausa sus la diferéncias de densitat de las gases cauds al respècte dins l'aire : demanda una ventilacion de la pèça e deu se cal èsser sostenguda per de dispositius tecnics.
La depression que fa l’aspiracion dins una chaminèia es tanben realizada, quitament sens combustion, pel vent e provocant una mena de un corrent d’aire dins lo tub que l’orifici es plan posicionat. Mai, lo teulat amb sa forma somesa al vent pòt far deflector o reflector segon la direccion del flus. Pòt se produire alara una detenta o una compression sul conduch a fums segon las posicions relativas teulat e soca de la chaminèia, çò que se traduch en aspiracion suplementari o rebofament.
Lo fum depausa de la suèja dins lo conduch. Lo conduch deu donc aver per l’evitar una superfícia interiora mai lissa possibla e mai verticala possibla. Una chaminèia deu èsser ramonada tanben sovent que necessari per evitar una diminuxion del tiratge o los fuòcs de chaminèia. Las atestacions annalas de ramonatge pòdon èsser exigidas per las companhiás d'assegurança en cas de sinistre.
En matèra d'eficacitat energetica, las chaminèias domesticas pòdon èsser equipadas de sistèmas de recuperacion de calor calfant d'aire o d'aiga qu'es enseguida distribuits dins las pèças per de margas e de bocas d’aire o per de radiators.
Istòria
Dempuèi que los òmes an mestrejat lo fuòc, s'amassèron naturalament a l'entorn de pichons fogals, en plen aire o dins de balmas.
Pendent l'Antiquitat, los Grècs utilizavan una brasièra mobila (ἐσχάριον / eskhárion) emplida de brasas ardentas. Los Romans utilizavan tanben una brasièra e, dins los edificis publics o las ricas demoras, un calfatge central per ipocaust.
Puèi, pendent lo periòde galloromanic, las brasièras, font de fums geinantas, foguèron abandonadas. La cambra de l'ipocaust foguèt remplaçada per de conduch situats dins lo postam e menant, a partir del forn apiejat a la paret, dins los conduch de teule situats dins la paret. Pauc a pauc los ostals foguèron bastidas amb una disposicion de las chaminèias que prengava en compte de l'estructura dels basit. Son sovent suls pinhons o los mur de dedins preservant lo bastit del fuòc, amb una soca passant lo teulat, una disposicion segon los vents dominants per que rebofe pas lo fum. Seguent lo sistèma constructiu ligat al país se reliza en sistèma de conduch de fum dempuèi lo fogal: los conduich son separats o se rejonhon amb una mena de sifon a un conduch comun. Las chaminèias son plaçadas dins une organizacion estudiada des pièces comme le montre le logis seigneurial. En Occitània, las primièras chaminèias atestadas arqueologicament apareissent al periòde galloromanis a Periguers (domus del Boquet), e en França un talhièr de tornejaire a la Boissière-École, Chartres). La chaminèia èra al còr de la vida tradicionala un luòc de convivialitat: cosina su las lars, calfatge. La chaminèia es la basa del fumador que pervetava de conservar los aliments. A l'Edat Mejana las demoras borgesas la chaminèia es tant un luòc qu'una aisina amenatjant un espaci « dubèrt » dins una sala. Los desplaçaments i sont possibles. La chaminèia bastida compta de nichas amb una nicha pel sal per conservar aquel produch luxuós. Los primièrs cens de populacion son realizats dins las parròquias pel clargat que compta los fuòcs (las demoras) que son los fogals familhals e un fuòc correspond a una desena personas. esquèrra|vinheta|Abadia del Mont-Saint-Michel. Lar del Scriptorium, 1225 esquèrra|vinheta|Chaminèia medivala rebofant. vinheta|Imatge d'epinal représentant Cendrillon privée des réjouissances de ses sœurs. Las chaminèias del començament de l'Edat Mejana son enòrmas, ocupant gaireben tota la largor de las salas. S'i plaçava de bancs dedins per s’i setar. Èra dotadas d'un simple mantèl piramidala penjat al dessús del fogal. Dins las regions temperadas, la brievetat dels jorns e las rigors de l'ivèrn fasiá se reünir las comunautats vilatgencas per de « velhadas », a l'entorn del fuòc feu d'unes dels abitants. Aqueles moments de la sociabilitat permetavan l'escambi de novèlas, l'evocacion de contes, pendent que se realizava d'òbras.
Al sègle XIII, las chaminèias atenhon lor largor maxim, lor lar se talha en arc e la forma de mantèl ven mai redond. Le tiratge essent marrit, los fums s'escampan dins tota la pèça.
Fins al sègle XVIII se melhora lor rendement. Se pòt donc fòrça diminuir la largor e la nautor de las lars. La chaminèia se generalizèt coma un element de luxe e aumentan los benonhs en lenha, contribuissent à la desforestacion, e de problèmas per se provesir en pèça de fusteriá. Lo rendement èra ancara fèble, çò que menèt a l’usatge del calorifèr.
Lo sistèma de recuperacion de la calor puntuala del fogal de la chaminèia e de sa distribucion dins las pèças dels imòbles comencèt a desvolopar comunament al começament del sègle XX es l'aujòl del calfatge central que beneficièt fòrça de la realizacion de caudièras dins lo periòde du fiol economic.
Lo païsatge industrial a per figura màger la chaminèia indistriala qu'es fòrça nauta e domina los sites. Quand lo còc remplaça lo carbon vegetal, la capacitat en productcon du fèrre per la siderurgia se multiplica. Aquela poténcia dona una pollucion aeriana non mestrejada fòrça noisible a la santat de la populacion e ennegrís las faciadas dels imòbles. Aquel aspècte negatiu provoquèt lo vam dich modèrne del calfatge tot electric dels 30 darrièrs an del sègle XX.
Tanben se designa chaminèia los aerorefrigerants que son utilizats per de centralas nuclearas a la fin del sègle XX evacuant la vapor d'aiga de refregiment dels circuits secondaris de la caudièra. vinheta|chaminèias de [[Casa Milà, Antoni Gaudí, Barcelone, 1910.]]
Seguretat
vinheta|abrandament d'una rauba - Angletèrra. Que siá al nivèl de la concepcion e entreten del conduch qu'al nivèl de la disposicion e usatge del fogal, las chaminèias presentan diferents riscs màger pels abitants e lo bastit : asfixia, incendi e cremaduras mai o mens gravas. Es perque de normas estrictas s'aplican per la fabricacion e l'installacion de conduchs e d'aparelhs de calfatge de lenha.
En mai del respècte de las normas en vigor, las installacions se devon evitar las trapèlas a calorias que, per manca d'una ventilacion sufisenta a l'entorn del conduch, son tanben de causas d'incendis.
Fleury (Oise)
Fleury  es una comuna francesa administrada per lo departament d'Oise de la region de Picardia.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Qin Er Shi
Qin Er Shi (229 - 207 avC) foguèt lo segond emperaire de la dinastia Qin. Succediguèt a Qin Shi Huang en 210 avC e foguèt remplaçat per Ziying en 207 avC. Son rèine foguèt marcat per lo caòs politic e l'afondrament de la poissança dau govèrn centrau creat per son paire.
Giraffa jumae
vinheta|Cossi foguèt G. jumae e d'autres ongulats del Pliocèn d'Africa de l'èst, per Mauricio Antón. Giraffa jumae es una espècia escandilhada d'ongulat de la familha Giraffidae. Foguèt una espècia que s'espandiguèt demest Malawi e Chad e poiriá èsser possible que tanben aguèsse viscut una espècia plan pròcha a Turquia. L'especimèn original foguèt descobèrt pendent d'excavacions a la Formacion Rawi per Louis Leakey en la decada de 1930. L'especimèn foguèt trobat amb fossils de Ceratotherium simum, divèrses Suidae coma Metridiochoerus andrewsi, un Hippopotamus gorgops, e una maissa gaireben entièra d'ipopotam nan. L'espècia es considerada un possible ancessor de la giraffa modèrna actuala.
Bians-les-Usiers
Bians-les-Usiers es una comuna francesa, situada dins lo departament de Dobs e la region de la Franca Comtat.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Steropodontidae
vinheta|Modèl d'Steropodon galmani al Musèu Australian de Sidney. Los esteropontids o Steropontidae son una familha de mononotrèmas australians escandilhats coneguda per de fossils del Cretacèu inferior.
Los genres Steropodon e Teinolophos an de molars inferiors tanben plan semblants e pòdon èsser incluses dins aquesta familha.
Gambier
Gambier es una comuna polinesiana, situada dins la collectivitat d'otramar de la Polinesia Francesa sus l'archipèla de las Illas Tuamotu e de Gambier. .
Montroy (Charanta Maritima)
Montroy es una comuna francesa, situada dins lo departament de Charanta Maritima e la region de Novela Aquitània, ancianament de Peitau-Charantas.
Comunas vesinas
400px|gaucha||Distanças e posicion relativa
Verneuil d'Avre
Verneuil d'Avre (Verneuil-sur-Avre en francés) es una anciana comuna normanda, situada dins lo departament d'Eure e la region de Normandia. La comuna fusionèt lo 1èr de genièr de 2017 amb Francheville per donar la comuna novèla de Verneuil d'Avre et d'Iton.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Ostreville
es una comuna francesa, situada dins lo departament del Pas de Calais e la region del Nòrd-Pas de Calais.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Collège de France
L’escòla Collège de France es una granda escòla francesa situada a Paris.
Dinastia Qin
La dinastia Qin foguèt una dinastia imperiala chinesa que reinèt de 221 a 206 avC après l'unificacion dau país per son fondator Qin Shi Huang (221-210 avC). Es originària de l'estat Qin format durant lo Periòde dei Reiaumes Combatents. Pasmens, tre la mòrt de Qin Shi Huang, de trebols grèus acomencèron dins lo país mentre que la Cort èra devesida per lei complòts dei conselhiers de l'emperaire. Son afondrament entre 210 e 206 avC foguèt donc relativament rapide.
Telemac
Dins la mitologia grèga, Telemac (en grèc ancian Τηλέμαχος / Telèmacós, « que se bat de luènh », al repècte del paire) es lo filh d'Ulisses e de Penelòpa. Aparéis dins las epopèas grègas del Cicle troian, es subretot un dels personatges principals de l’Odissèa d'Omèr, qu'ajuda la seuna maire puèi lo seu paire contra los pretendent.
Naissença e enfança
Telemac es lo filh d'Ulisses, rei de l'ilòta grèga d'Itac, e de Penelòpa. Telemac èra encara jovenòt quand lo seu paire se n'anèt a la guèrra de Tròia. Telemac es implicat dins una engana que s'ensajèt Ulisses al partir per la guèrra de Tròia e qu'existís mai d'una versions. Dins un resumit dels Cants ciprians, epopèa del ciscle tròia que conta lo començament de la guèrra, Ulisses, que vòl pas partir per la guèrra, simulaa la folia al moment que los autres caps de venon lo cercar a Itaca per combatre. Sul conselh de Palamèda, los caps de l'espedicion rauban Telemac a Penelòpa e fenhon de voler lo batre fins a mòrt, o alara Palamèda menaça de lo tuar d'un còp d'espasa (ambedoas versions son presentas dins lo resumit): Ulisses se deu de cedar. Aquela version es atalcontada per Apollodor
Dins l’Odissèa
Telemac a un ròtle important dins l’Odissèa que conta lo retorn d'Ulisses cap a Itac e lo biais que torna al poder. Vint ans aprèp lo despart d'Ulisses, Telemac, ara jovent, ensag d'afrentar los pretendents cobejan Penelòpa e lo tròn d'Itac. Al començament de l'epopèa, Telemac recep l'ajuda de la divessa Atena qu'apareis jos forma de companhons, d'en primièr Mentés (al cant I) puèis Mentor (a partir del cant II). Coma Mentés, Atena torna l'esper a Telemac fasent comprene qu'Ulisses es encara vivent; li conselha alara de convocar los gents d'Itac en assemblada sus l'agòra per condamnar lo comportament dels pretendents e demandar que se prepara una nau per que s'ane cercar lo seu paire. L'endeman, Telemac fa coma èra preist, mas butat contra las galejadas dels pretendents qu'anan fins a refusar d'armar una nau. Vesent que capitara pas a deslotjar los pretendents, Telemac, sul conselh d'Atena que prenguèt l'aparéncia de Mentor, pasmens decidiguèt de s'anar en secret amb la complicitat de sa vièlha noiriça Euriclèa. Decidiguèt de descobrir çò que se passèt amb lo paire, Telemac d'en primièr s'anèt a Pilós, prèp de Nestor (cant III), puèi viatgèt per via terrèstra per jónher Esparta ont l'aculhèron Menelas e Elena (cant IV). Nestor saviá res sul destin d'Ulisses dempuèi la fin de la guèrra, mas Menelas conta a Telemac son encontra amb Protèa, que li aviá revelat qu’Ulisses èra prisonièr per la ninfa Calipso. Entretemps, a Itaca, los pretendents aprenon lo despart de Telemac e decidisson de li far una emboscada dins l'estrech entre Itac e Samè, per o tuar al retorn. Penelòpa o apren dels servicials encara fidèls, mas a cap de biais de s'i oposar e pòt sonque pregar Atena. Mas tornan cap a Itac, Telemac pren un autre camin, escapa atal a la mòrt. Los servicials de Penelòpa anoncian lo retorn de Telemac amb grand perilh pels pretendents, alara qu'aqueles preparavan l'emboscada rentrent en preissa; Antinoòs vòl tentar una emboscada nòva, mas Amfinomos filh de Nisos o ne dissuadís. thumb|right|280px|Chaple dels pretendents per Ulisses e Telemac, cratèr campanian de figuras rojas, v. 330, Lovre (CA 7124)
Pauc aprèp, Ulisses torna a Itac e se deu deguisar per que los preptendents, nobroses, lo reconeisson e lo tuan. Deguisat en mendicaire desconeissable amb l'ajuda de la divessa Atena e refugiat a çò del porquièr Eumèu, revèla sa vertadièra identitat a Telemac sul conselh de la divessa. Telemac ajuda enseguida Ulisses a prendre los pretendents dins la sala granda del palais Itacan e a los chaplar, totjorn amb l'ajuda discrèta d'Atena, al cant XXII. Telemac pareis estaborlit: ajuda Ulisses a sortir de la sala d'armas las armas dels pretendents per las amagar dins la sala del tresaur que sonque Ulisses e el possedisson la clau, mas oblia de clavar la pòrta de la sala del tresaur al retorn cercar las armas suplementárias pels aliats d'Ulisses, çò que permet als pretendents de s'armar alara qu'èra previst qu'Ulisses los afronta desarmats. Mas Telemac se bat valentament e tua de pretendents qu'Anfinomos, Euriad, Anfimedon, Leocrit. Prega qu'Ulisses gracie l'aèda Femios. Medon lo suplica a son torn mas Ulisses volgava pas lo tuar. A la fin del chaple, es Telemac que vigila a la mesa a mòrt de las servicialas qu'avián traït Penelòpa al benefici dels pretendents: las fa penjar. A las retrobadas entre Ulisses e Penelòpa, Telemac s'indigna del mesfíx persistent de la maire, mas Ulisses li demanda de los daissar sols. Al cant XXIV, quand las familhas e aliats dels pretendants morts menaçan Itaca de guèrra civila, Telemac torna al combat e se dich prèst de mòstrar sa valença amb lo encoratjaments d'Ulisses. A la fin de l’Odissèa, Telemac pòt tornar a una vida tranquila a Itaca amb la familha unida.
Alps Còcis
Los Alps Còcis (en francés Alpes cottiennes; en italian Alpi Cozie) son una cadena montanhosa dels Alps, una partida dels Alps Occidentals, situada entre Itàlia (la region Piemont) e França (las regions d'Auvèrnhe Ròse Alps e Provença-Alps-Còsta d'Azur), foguèron una província romana nomenada Alpes Cottiæ. Aqueste nom ven de nom del rei dels ligurs, Marcus Julius Cottius, senhor de la region Segusio (Susa).
Classificacion e subdivision
Los Alps Còcis se devesisson en tres partidas:
En conformitat amb la "Suddivision Orografica Internacionala Unificada del Sistèma Alpenc" (SOIUSA), se devesisson en sosgrops:
Scenari cinematografic
L'objectiu basic de l'scenari es que siá comprensible per a cada intervent del filme (productors, tecnicians, actors, etc). Dempuèi l'invencion del cinematograf, foguèt desvolupat una quinzena de tipe d'senaris per los adaptar a las nòvas necessitats tecnicas (exteriors, cinèma sonor, efèctes especials) e lo vam artistic de cada epòca (plan sequéncia, improvisacion, coreografia, eca.). Lo format dels documents actuals, sobretot per çó de l'estructura tipografica, se fixèt dins los ans 1950 a Hollywood, ont totjorn es respectat escrupolosament (se fasent amb mai de libertat en Euròpa).
L'idèa
Es lo punt de començament per elaborar l'argument.
Lo sinòpsi
Se tracta del resumit o l'esquèma del tema o de l'argument ont s'incluson las caracteristicas mágers dels protagonistas.
L'senari tecnic
Aquel scenari, que tanben se sona scenari de filmatge o script, apond a l'senari literari una seria d'indicacions tecnicas per que totes los membres de l'equipa tecnica pòscan trabalhar. Especifica sul papièr tot çó que se deu veire e ausir pendent la projeccion e dins lo meteis òrdre d'apareisson: lutz, posicion de la camèra en cada moment, moviments, accion dels interpretas, decors, musica per a cada presa, efèctes... Se presenta en doas colomnas: una per l'imatge e una per pel son.
L'senari illustrat
Tanben nomenat storyboard, consistís en un ensems de vinhetas qu'illustran los plans principals de l'òbra, acompanhadas en general del tèxte dels dialògs o de la votz off e d'altras anotacions tecnicas al respècte dels efèctes sonors o visuals, coma los moviments de camèra, los cambis de focala, eca.
École normale supérieure
L'École normale supérieure, o pus simplament Normale Sup tamben sonada ENS, es una granda escòla francesa d'engenhaires fondada a París en 1794.
Badús
Badús (Bazus-Aure en francés) qu'ei ua comuna gascona de Comenge, ena Vath d'Aura, situada dens eth departament deths Hauts Pirenèus e era region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
Era prononciacion qu'ei [ba'dus] (grafia fonetica deths autors). Eras fòrmas ancianas que son : ''Ar. Gassie de Basus, Ar. Gassie de Bazuz, Arn. Gassia de Basus, cap a 1180 (non saben s'aqueth nom correspón a Badús o a Basús de Nestés), de Basucio, en latin, en 1387, Bazus en 1790, Bazus d'Aure'' en 1806.
Segon Miquèu Grosclaude, era proposicion de Negre, *Badusius, qu'ei possibla, mes pas briga segura. Grosclaude que pensa era finau representa eth sufixe -ust, benlhèu aquitan. Eth radicau qu'ei escur. Comparar dab Badèth.
Mac OS
Mac OS es un sistèma operatiu desvolopat per Apple per equipar seis ordinators personaus Macintosh de 1984 a 2001. Es famós per son interfàcia grafica qu'èra una innovacion importanta per un sistèma destinat au grand public. Nòu versions principalas foguèron desvolopadas fins au remplaçament de Mac OS per Mac OS X en 2001.
Anna Marly
Anna Marly, nom vertadier Anna Betoulinsky (30 d'octòbre de 1917, Petrograd – 15 de febrier de 2006, Palmer) foguèt una cantairitz, una guitarrista e una resistenta francesa. En particular, compausèt la musica dau Chant des Partisans e de La Complainte du Partisan.
Hao
Hao es una comuna polinesiana, situada dins la collectivitat d'otramar de la Polinesia Francesa sus l'archipèla de las Illas Tuamotu e de Gambier. .
Bregadas internacionalas
thumb|right|Drapèu dei Bregadas Internacionalas.
Lei Bregadas internacionalas foguèron d'unitats militaras que participèron a la Guèrra Civila Espanhòla dins lo camp republican de 1936 a 1938. Èran compausadas de volontaris antifaissistas venent de cinquanta-e-tres país diferents. Utilizadas coma fòrça militara d'elèit per la Republica, poguèron alinhar 20,000 òmes a lor apogèu e participèron ai batalha de Madrid, de Jarama, de Guadalajara, de Brunete, de Belchite, de Teruel, d'Aragon e de l'Ebra. S'estima qu'entre 32,000 e 35,000 i serviguèron e qu'aperaquí 10,000 foguèron tuats au combat. La dissolucion dei Bregadas se debanèt en setembre de 1938 après la signatura d'un acòrd sus l'evacuacion dei fòrças estrangieras d'Espanha.
Vieilmoulin
Vieilmoulin es una comuna francesa, situada dins lo departament de Còsta d'Aur e la region de Borgonha.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Emmanuel d'Astier de La Vigerie
Emmanuel d'Astier de La Vigerie (6 de genier de 1900, París - 12 de junh de 1969, París) foguèt un escriban, un jornalista, un resistent e un òme politic francés. Venguèt resistent tre lo mes de setembre de 1940. Fondèt lo movement de resisténcia Libération-Sud e lo jornau Libération puei participèt a l'unificacion de la Resisténcia Francesa e a la preparacion de la liberacion dau país. Après la guèrra, venguèt « companhon de rota » dau Partit Comunista Francés durant la IV Republica puei gaullista d'esquèrra durant la V Republica. Foguèt deputat de 1945 a 1958.
Beudian
Geografia
Autes vilatges e quartièrs : Sèrris, er'Arribèra.
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Associacion Internacionala del Transpòrt Aerian
drecha|sens_quadre L'Associacion Internacionala del Transpòrt Aerian (IATA, de l'anglés International Air Transport Association) es una organizacion comerciala internacionala de societats de transpòrt aerian, e un grop de pression. Sas entrepresas son especialament autorizadas a consultar los prètz entre elas per l’intermediari d'aquesta organizacion.
Beudian
Toponimia
Simin Palay qu'explicava Beudian per bèu dia, deth latin bellus dies ! .
Segon Dauzat, Negre, R. Aymard, Miquèu Grosclaude, Beudian que vien deth nom germanic d'òmi Bald-win (latinisé en Baldinus), dab eth sufixe -anum. Aqueth nom germanic qu'ei ar'origina deth anglés Baldwin e deth francés Baudoin. *Baldi(n)-anum que vienó *Baudian > Beudian. Miquèu Grosclaude que sembla estonat dera vitalitat deth sufixe -anum ara data tardiva d'aparicion deths noms germanics,.
Associacion Internacionala del Transpòrt Aerian
Aquesta associacion, fondada a L'Avana a Cuba en abril de 1945, foguèt acusada d’agir coma un cartèl, e de nombrós transportaires de bas prètz en son pas de sòcis complèts.
Son sètge social es situat a Montreal.
Arvieus
Arvieus o Arviá (localament) [ar'viò]/[ar'vië?] (Arviéu en grafia mistralenca; Arvieu en occitan ancian ; Arvieux en francés) es una comuna dau Daufinat occitan  dins lo departament dels Auts Aups e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur.
Geografia
La vau es traversaa per l'Aiga d'Arvieus.
Toponimia
Las atestacions ancianas son, per luec:
Luòcs e monuments
thumb|left|290px| La vau entre Brunissard e Arvieus
Monotrematum sudamericanum
vinheta|Monotrematum/Obdurodon sudamericanum.Trabalh d'Apokryltaros. Monotrematum sudamericanum foguèt una espècia de monotrèma escandilhada uèi e que visquèt pendent lo Paleocèn. Foguèt trobat a la Formacion de Salamanca, a Argentina. Es l'unic monotrèma trapat en de fòra d'Oceania.
Baen-Veur
Baen-Veur en breton ( Bain-de-Bretagne en francés) es una comuna bretona, situada dins lo departament d'Ille et Vilaine e la region de Bretanha.
Monotrematum sudamericanum
Taxonomia
Foguèt descrich coma espècia en l'an 1992 coma un nòu genre, Monotrematum. Es l'unica espècia fins ara descobèrta d'aqueste genre. Los cercaires que l'estudièron restaquèron lo fossil trapat amb lo genre Obdurodon, una espècia tanben de monotrèma descobèrta a Austràlia en 1975.
Baen-Veur
Istòria
La Revolucion francesa fach de la vila çò cap de-luòc del district de Bain de 1790 a 1795.
Monotrematum sudamericanum
Descripcion
Monotrematum sudamericanum es conegut sonque per doas dents inferioras e una superiora. Es tanben lo solet ornitorrinc jamai trobat en defòra de la paleoregion d'Austràlia e Asia. la principal caracteristica d'aqueste monotrèma es, a mai de l'epòca que visquèt, la sieuna mesura: las dents de Monotrematum son aperaquí dos còps màgers que las d'autras espècias semblantas del genre d'Obdurodon. Las dents de M. sudamericanum son uèi al Musèu de La Plata e al Musèu paleontologic Edigio Feruglio, ambedos a Argentina.
Segon Pascual, "L'esmalt de la region centrala mòstra que la corona es gaireben parièra a la d'Obdurodon: son dos lobuls e l'anterior es mai ample e desseparat del posterior per una val qu'unís las partidas de la lenga e la boca de la corona e dessepara tanben lo lobul posterior e l'anterior".
Baen-Veur
Istòria
La fin de las mesuras extrèmas de la Terror a marcat a Bain per la réouverture al culte de la glèisa paroissiale, lo 29 floréal an III (1796).
En 1895, lo nom de la municipalitat de Bain a #èsser modificat en Bain-de-Bretanha.
L’organisation des fêtes révolutionnaires témoigne de l’accueil favorable de la population de Bain aux changements apportés par la Révolution française, surtout après la fin de la Terreur :
La fin des mesures extrêmes de la Terreur est marquée à Bain par la réouverture au culte de l’église paroissiale, le 29 floréal an III (1796).
En 1895, le nom de la commune de Bain a été modifié en Bain-de-Bretagne.
Barciloneta de Vitròla
Barciloneta de Vitròla a verificar (Barcillonnette en francés) es una comuna de Provença situada dins lo departament daus Auts Aups e la region Provença-Aups-Còsta d'Azur.
Geografia
Barciloneta es situat a 20 km de Vèina e a 25 km de Gap.
Istòria
Comuna de Provença, es en 1790 dins lo departament deis Basseis Aups. Foguèt transferida ais Auts Aups en 1810.
Valaquia (region)
Al vejaire geografic la Valaquia es una region tradicionala del sud de la Romania. En anglés e alemand i a doas subdivisions separadas pel riu Òlt : la « Pichona Valaquia » (Little Wallachia, Kleine Walachei) e la « Granda Valaquia » (Great Wallachia, Grosse Walachei), nomenadas pels romaneses respectivament Oltenia e Muntenia.
Nom
Lo nom « Valaquia » es une traduccion de l'endonima Țara Românească ("le país roumain" en romanés), e il ven l'ancian exonim dels romanesofòns qu'es « Valacs ». Alara la region romanesca de Valaquia èra una de las « valaquias » : que se nomenava a l'Edat Mejana « Ongrovalaquia » (en romanés Ungro-Vlahia), qu'èra fins a1330, vassala de la Ongria.
Geografia
esquèrra|vinheta|500x500px|La geografia fisica de la Valaquia La Valaquia es la partida sud de la Romania. Es un país de puèges e planas fasent laissas cap al penjal sud dels Carpats e la riba nòrd (esquèrra) del Danubi. Sa partida Sud e Èst es constituida per la plana danubiana, copada de rius rajant mai sovent del Nòrd-Oest cap al Sud-Èst, presas d'una desena de mètres dins la plana e formant, endacòm, de lacs naturals. Sa partida centrala e Oèst es encomada e son tèrme nòrd compren los contrafòrts meridionals dels Carpats.
Lo riu Òlt divisís la Valaquia en doas partidas : la Muntenia (o Granda Valaquia) e l'Oltenia (o Pichona Valaquia). La zona urbana mai granda de la region es Bucarèst, capitala de la Romania que compta dos milions e mièg d'abitants, mas d'autras zonas plan urbanizadas e industrializadas son Craiova, Piteşti, Ploieşti e Brăila.
Lo clima es continental, amb d'estius fòrça cauds e auratjoses, e d'ivèrns fòrça fregs e nevoses (mens amb lo cambiament climatic); en vila, los contrastes venguèron mai grand als sègle XX e XXI a causa del manca d'espacis verds diminution e de la multiplicacion dels grands imòbles en veire et beton.
A l'Edat Mejana, la Valaquia èra conbèrta, al Nòrd-Oèst, d'espessa sèlvas (codri) que ne demoran suls contrafòrts dels Carpats e a l'entorn de Bucarèst (codrii Vlăsiei); lo Sud-Èst èra cobèrt de pradas e d'estèpes coma aquelas de Bărăgan, representant l'extremitat occidentala de l'estèpa pontica. A partir del sègle XVI las culturas progressèron sempre mai al prejudici d'aquelas doas formacions vegetalas.
Istòria
Dins l'Antiquitat, la region èra poblada per las tribús de Tràcia de Daces, « Gèts » en grèc, d'ont lo nom antic de Getae. Los Gèts vivent près dels contrafòrts dels Carpats èran aliats a aqueles de l'actuala Transilvània e donc ostils als Romans; aqueles de la plana, pasmens, comerciavan amb Roma coma ne testimònian l'arcqueologia e l'epigrafia; de levadas de tèrra nomenadas brazda lui Novac separavan aquelas tribús amb d'intereses divergents. En 106, lo territòri de la Valaquia a l'Oèst de l'Òlt es integrat a la província romana da Dàcia, alara qu'a l'Èst de l'Òlt, es ligat, sens èsser integrat, a la província de Mesia. Fàcia a las atacas dels Carpians (Daces liures de Moldàvia) e dels Gòts, l'Empèri roman abandona pauc a pauc sos territòris situats al nòrd del Danubi entre 256 e 275 : sos abitants romanizats son autorizats a s'installar en Mesia entre lo Tracoromans. Los Carps e los Gòts prenon l'ensemble de la Valaquia, mas l'arqueologia e la lingüistica semblan indicar que de pastres romanesofòns contunhavan estalivar sus d'axes Nòrd-Sud.
Après que percorriguèt d'Èst en Oèst per fòrça pòbles pendent las Grandas invasions, los Eslaus e los Bulgars s'i installan e forman, en 681, un poderós Estat que s'espandís de cada costat del Danubi. Al sègle IX al sud del Danubi, l'Empèri roman d'orient torna prene sos dreches, alara que al nòrd s'installan los Petchenègs puèi los Comans.
Pendent la creacion del Segond Estat bulgar, la Valaquia fa partit, encara un còp, d'aquel reialme que las cronicas de l'epòca nomena « Regnum Bulgarorum et Blachorum » ("reialme dels Bulgars e dels Valacs"). Segon las fonts bizantinas, ongresas, bulgaras e franciscana (Guillhèm de Rubrouck), la region es alara disputada entre aquel reialme e aquel d'Ongria; es governada per de princes (kniaz) o de governaires militars (voïvòds). En 1224, es devastada pels Tatars, e après, los voïvòds romaneses venon jos la sobeiranetat ongresa (Banat de Severin en Oltenia, voïvodat de Seneslau en Muntenia), alara que los Valacs del sud del Danubi daissan plaça a de Tsars bulgars (tzarats de Vidin e de Tarnovo). esquèrra|vinheta|200x200px|L'Assemblada legislative del principat de Valaquia en 1837, per Auguste Raffet. A partir de 1330, la Valaquia, ara unificada, ven un principat independent. Mas una centena d'annadas mai tard, deu acceptar de venir tributari de l'Empèri turc (sens jamai pasmens èsser una província otomana). Garda son autonomia, sas leis, son armada, sa flòta, sos ambassadors, sos princes, que lo mia conegut en occident est Vlad III (1431-1476), que donèt son nom au personatge de « Dracula ». E unes còps la guèrra a son sobeiran, lo sultan turc : atal, lo prince Miquèl I unís un temps brèu en 1600 los principats de Valaquia, Transilvània e Moldàvia.
A partir de 1716, los sultans turcs començan a se nomenar d'espereles los princes (abans elegits per la noblesa romanesa) d'entre los grècs otomans « phanariotes », çò provòca lo malcontentament de la populacion autoctòna. Lo govèrn dels fanariòts s'acaba en 1821, après la revolucion menada per Tudor Vladimirescu. En 1831 es adoptat un « reglament organic » per la Valaquia e forma, en 1859, ensems amb la Moldàvia, los Principats units de Moldàvia e de Valaquia amb, al cap, Alexandre Jean Cuza. Aquel declara l'independéncia d'un Estat novèl - la Romania - lo 24 de decembre de 1861, mas aquel independéncia de facto foguèt reconeguda de jure pas qu'après la Guèrra russoturca de 1877-1878 e dels tractats de San Stefano e de Berlin.
Friaucourt
Friaucourt en picard (Friaucourt en francés) es una comuna francesa, situada dins lo departament de Somme e la region dels Nauts de França.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Nòtas
<references group=N/>
Bessey-en-Chaume
Bessey-en-Chaume es una comuna francesa, situada dins lo departament de Còsta d'Aur e la region de Borgonha.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Plan (geografia)
Un plan (veire sos autres noms) es una de las tres fòrmas principalas del relèu en topografia, amb las planas e las montanhas. Se definís coma una aira geografica ont las aigas son encaissadas, per oposicion a las planas ont los corses d'aiga corron a flor de sòl. Lo relèu dins los interfluves i es pauc marcat, çò que diferéncia un plan d'una montanha.
Autres noms
Las autres noms del plan son, per dialècte:
Nòtas
<references group="N"/>
Parenty
es una comuna francesa, situada dins lo departament del Pas de Calais e la region del Nòrd-Pas de Calais.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Palluel
es una comuna francesa, situada dins lo departament del Pas de Calais e la region del Nòrd-Pas de Calais.
Mosnac (Charanta Maritima)
Mosnac  es una comuna francesa administrada per lo departament de Charanta Maritima de la region de Peitau-Charantas.
Palluel
Geografia
Palluel se tròba a la cœur de la vallée de la Sensée. S'i tròba lo Canal del Nòrd e de nombroses plànols d'aiga e étangs, propices a la practica de la persec e a la diversió. Près dels plànols d'aiga an #èsser condicionats cabanons e dels mobils-òmes viscuts tot l'an.
Mosnac (Charanta Maritima)
Comunas vesinas
400px|gaucha||Distanças e posicion relativa