cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Sistèma circulatòri
Lo còr e lei paumons
Pasmens, la quantitat de sang mandat vèrs leis organs vària fòrça segon lei circonstàncias. D'efiech, se lo debit dirigit vèrs lo cervèu es relativament estable, l'organisme es capable de privilegiar d'organs donats quand es necessari. Per exemple, durant una activitat fisica intensa, lei debits renau e digestiu son demenits au profiech de l'alimentacion dei muscles e l'irrigacion de la pèu. Dins de cas extrèms, lo debit alimentant aquelei teissuts pòu representar 75% dau debit cardiac.
Lei paumons permèton l'oxigenacion dau sang e l'eliminacion dau dioxid de carbòni produch per lo metabolisme dei cellulas. Aqueu sistèma es assegurat per la circulacion pulmonària qu'es principalament compausada per l'artèria pulmonària, per lei venas pulmonàrias e per lei diferents vaissèus sanguins que passan dins lei paumons. Aquela circulacion recebe la totalitat dau debit cardiac car es plaçada en seria de la circulacion sistemica.
Lo ret vascular e l'escorrement dau sang
Per propulsar lo sang dins lei doas circulacions, lo còr dèu compensar lor resisténcia idraulica. En causa de sa talha pus reducha, la circulacion pulmonària presenta la resisténcia pus febla es una pression de 2 kPa es sufisenta. En revènge, au començament de la circulacion sistemica, una pression pus importanta, aperaquí 13,3 kPa, es necessària. L'origina principala d'aquela resisténcia es l'elasticitat febla deis artèrias.
Après la sortida dau còr senèstre, lo sang es menat per l'aòrta e leis artèrias principalas vèrs leis artèrias e leis arteriòlas. Durant aqueu trajècte, lo diamètre mejan dei vaissèus sanguins demenís. Aquò entraïna una aumentacion fòrta de la resisténcia idraulica, especialament dins leis arteriòlas, e una demenicion rapida de la pression sanguina. La velocitat dau sang, que pòu agantar 95 cm/s a la sortida dau còr, es reducha entre 0,02 e 0,1 cm/s dins lei capillars. Fòrça pichons, aquelei vaissèus son lo luòc onte se debanan lei cambis entre lei cellulas sanguinas e lei cellulas dau rèsta de l'organisme. Per aquò, son constituits d'un pareu fòrça fin que permet lo passatge de substàncias quimicas.
Après aquela operacion, lei venas collèctan lo sang per lo condurre fins au còr. Pus elasticas que leis artèrias, permèton tanben de gardar una resèrva de sang per respòndre a un besonh urgent. Lo retorn vèrs lo còr es assegurat per lo rèsta de pression sanguina, per un efiech d'aspiracion causat per lei baticòrs, per la pression exercida sus lei venas per lei muscles esqueletics e per la pression exercida per lei muscles implicats dins lei movements de la respiracion. Pasmens, pòu èsser trebolat per diferents factors. En particular, un cambiament de posicion pòu entraïnar una retencion de sang dins certanei partidas de l'organisme. Per compensar, lo ritme cardiac aumenta alora rapidament.
La regulacion de la circulacion sanguina
Lo ròtle de la regulacion de la circulacion es d'assegurar un debit de sang adaptat quinei que siegan lei condicions environamentalas e l'activitat de l'individú. Per aquò, es necessari de mantenir un debit minimau a cada organ, de dirigir de quantitats pus importantas vèrs leis organs realizant un trabalh pus important e de gardar lo ritme cardiac e la pression sanguina a de nivèus acceptables. Divèrsei mecanismes participan a aquela pretzfach.
L'autoregulacion
L'autoregulacion es un premier mecanisme de regulacion. Agís au nivèu locau per assegurar una perfusion constanta d'un organ en respònsa a de variacions de pression sanguina e per adaptar la perfusion a l'activitat efectiva de l'organ. Quatre mecanismes pòdon participar a aquela foncion. Lo premier es l'efiech miogèn que se tradutz per una distencion dau pareu deis artèrias e deis arteriòlas en causa d'una aumentacion de la pression sanguina. Aquò entraïna una contraccion dei muscles dei pareus deis artèrias que causa una reduccion de son diamètre e, donc, dau debit sanguin. Aqueu fenomèn s'obsèrva dins lei rens, leis intestins e lo cervèu. Pasmens, es absent dins la pèu e lei paumons.
Sent Cristòfe de Bardas
Sent Cartòfle (Saint-Christophe-des-Bardes en francés) es una comuna bordalesa de Guiana, lingüisticament gascona, administrada per lo departament de Gironda de la region de Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Sistèma circulatòri
L'autoregulacion
Una manca de dioxigèn dins lo sang entraïna generalament un efiech opausat. Lo diamètre de l'artèria aumenta per permetre d'aumentar lo debit e donc lo transpòrt de gas vèrs lei teissuts. Es fòrça utilizat durant una activitat fisica per permetre d'alimentar lei muscles. Pòu s'inversar se la concentracion en dioxigèn es tròp importanta.
Enfin, l'aumentacion de la concentracion de substàncias produchas per lo metabolisme cellular (dioxid de carbòni, ions H+, ADP, AMP, adenosina, ions K+ ...) a tanben un efiech vasodilatator. Dins aqueu cas, la perfusion dei teissuts regardats aumenta per permetre l'eliminacion d'aquelei metabolits e assegurar l'alimentacion en dioxigèn e en nutriments. Dich respònsa metabolica locala, aqueu mecanisme intervèn fòrça dins la regulacion dau debit sanguin dau cervèu e dau còr.
Sent Cristòfe de Bardas
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Sistèma circulatòri
Lo contraròtle ormonau
Lei mecanismes de contraròtle ormonau de la circulacion sanguina son un ensemble de mecanismes basats sus lei proprietats d'ormònas capables de dilatar lei vaissèus sanguins ò de liberar de substàncias vasoactivas. Son relativament divèrs : Se fau nòtar que certanei mecanismes ormonaus son de còps considerats coma de mecanismes d'autoregulacion car lor portada es locala.
Lo contraròtle nerviós
Lo contraròtle nerviós de la perfusion deis organs a principalament luòc au nivèu deis artèrias pichonas, deis arteriòlas pus gròssas e dei venas. Dins lei tres cas, lo mecanisme regulator es lo sistèma simpatic. D'efiech, aqueu sistèma regula la liberacion de la noradrenalina qu'a un efiech vasoconstrictor en formant una liason amb lei receptors adrenergics dei vaissèus. L'aplant dau sistèma simpatic engendra una vasodilatacion. Pasmens, se fau nòtar que lo debit sanguin dei glandas salivàrias e leis organs genitaus se dilatan sota l'efiech de sinhaus en provenància dau sistèma parasimpatic aguent subretot lo monoxid d'azòt e la bradiquinina coma intermediaris.
Sommette-Eaucourt
es una comuna francesa del departament d'Aisne e de la region de Picardia.
Sistèma circulatòri
Lo contraròtle nerviós
La coordinacion nerviosa de la perfusion deis organs es assegurada per doas vias principalas. La premiera es l'òbra dau sistèma nerviós centrau onte de zònas recebon d'informacions transmesas per lei receptors de la circulacion. Aquelei receptors son fòrça variats. Lei receptors de pression auta son sensibles a l'estirament ò a la pression dins l'aòrta e dins leis artèrias carotidas. Lei receptors de pression bassa son puslèu sensibles a l'estirament dins la vena cava e dins leis auriculas. Enfin, lei receptors dau ventricul senèstre mesuran la pression arteriala, la frequéncia cardiaca e la pression d'empliment dau sistèma de bassa pression. Lei perturbacions enregistradas per aquelei captors entraïnan una reaccion dau centre circulatòri susceptibla d'aumentar ò de demenir lo nombre de baticòrs per minuta.
Sommette-Eaucourt
Geografia
Lo nom de Sommette proven d'un pichon riu #que pren la siá font a Flavy lo Martel, situat a 7 quilomètres de Sommette, travèrsa un marais, llom las Municipalitats de Sant Simon e de Ollezy, de contunh una zòna de marécages per vorejar la Municipalitat en parallela del canal de la Soma. Après i aver longé la Municipalitat, en arribant en lo departament de la Soma a HAM, lo riu passa jol canal per se tirar en lo riu Soma.
Sistèma circulatòri
Lo contraròtle nerviós
Leis impulsions liadas ai reflèxs omeostatics circulatòris constituisson la segonda via de contraròtle nerviós. Passan per de vias variadas que van dei baroreceptors de l'aòrta vèrs lei centres nerviós. Asseguran premier l'estabilitat de la pression arteriala. D'efiech, dins lo cas d'una iperpression, un mecanisme depressor reflèx s'activa, çò qu'entraïna una vasodilatacion e, en consequéncia, una demenicion dau debit cardiac. Dins una situacion opausada, aquela d'una reduccion sobda de la pression, un autre reflèx activa lo centre circulatòri situat dins lo sistèma nerviós centrau per aumentar lo ritme cardiac.
La circulacion limfatica
La limfa es un liquid biologic leugierament blanc ò jaune que sa composicion es relativament similara au plasma sanguin. Pasmens, contèn pas de globuls roge, mens de nutriments e mai de curum. Lo volum de limfa presenta dins un invidividú mejan es de 8 a 10 L, çò qu'es superior au volum sanguin. Es transportada dins l'organisme per lo sistèma limfatic e a un ròtle fòrça important dins la defensa immunitària car permet de dirigir leis antigèns vèrs lei ganglions limfatics, zònas de concentracion dei limfocits. A tanben una foncion important dins lo transpòrt dei lipids au sen de l'organisme.
Sommette-Eaucourt
Geografia
La Municipalitat de Sommette-Eaucourt, situada en lo departament de l'Aisne, es contigüe amb lo departament de la Soma (Comuna de Ham) e amb lo departament de l'Oise (Comuna de Villeselve). Los tres departaments se tròban en un ponch unic situat al mièg d'una anciana granja trucada "lo Montalimont".
Sistèma circulatòri
La circulacion limfatica
Lo sistèma limfatic es compausat per lei vaissèus limfatics e per lei ganglions limfatics. A respècte dau ret sanguin, aqueu sistèma a pas d'organs tenent lo ròtle d'una pompa. La circulacion de la limfa es donc lo resultat de la contraccion dei muscles de la respiracion, de la contraccion dei muscles esqueletics, de la contraccion dei fibras liscas presentas dins lo pareu dei vaissèus limfatics e de la preséncia de valvulas destinadas a blocar un retorn dins lei vaissèus pus importants. Son debit mejan es feble, de l'òrdre de 5 L/j. Pasmens, pòu aumentar fòrça durant una activitat fisica (fins a 150 L/j).
Sommette-Eaucourt
Geografia
Le nom de Sommette provient d'une petite rivière qui prend sa source à Flavy le Martel, situé à 7 kilomètres de Sommette, traverse un marais, longe les Communes de Saint Simon et d'Ollezy, puis une zone de marécages pour border la Commune en parallèle du canal de la Somme. Après avoir longé la Commune, arrivant dans le département de la Somme à HAM, la rivière passe sous le canal pour se jeter dans la rivière Somme.
Sistèma circulatòri
La circulacion avans e a la naissença
La circulacion avans la naissença es dependenta dei cambis entre la maire e lo fètus. De mai, leis organs dau segond son pas ò pauc operacionaus. Lo placènta mairau tèn donc un ròtle fondamentau durant aqueu periòde. Premier, assegura lo transpòrt de nutriments e de dioxigèn dins un sens e de dioxid de carbòni dins l'autre sens. Sèrv tanben de ren en assegurant l'epuracion dei metabolits.
Sommette-Eaucourt
Geografia
la Commune de Sommette-Eaucourt est en fait composée de trois entités à peu près d'importance égales: Sommette, avec mairie, église et cimetière, Eaucourt, situé à deux kilomètres en direction de Chauny, avec église et cimetière ( Eaucourt a été une Commune séparée jadis), et Malakoff, qui jouxte la ville de Ham qui se trouve, elle, dans la Somme. Le nom de Malakoff provient du fait que le quartier de Ham qui le touche s'appelle Sébastopol, en souvenir de la guerre de Crimée, sous le second empire, Malakoff étant un fort de Sébastopol. La ville de Ham garde en souvenir le séjour du futur Napoléon III, emprisonné au château de Ham pour complot contre la République, qui s'en évada costumé en maçon, une planche sur l'épaule pour cacher son visage.
Sistèma circulatòri
La circulacion avans e a la naissença
Au nivèu dau fètus, lo debit cardiac es d'aperaquí 0,2 l/min/kg per lei dos ventriculs. Au mens la mitat d'aqueu sang es dirigida vèrs lo placentà. Aquò li permet de s'oxigenar avans de s'entornar vèrs lo còr per la vena ombilicala. Una partida seguís son percors vèrs lo còr per lo canau d'Arantius (ò ductus venosus) e una autra es derivada vèrs lo fetge. Puei, lo sang en provenància d'aqueleis elements arriba dins l'auricula drecha onte passa dirèctament dins l'auricula senèstra per un orifici especiau dich foramen ovau. Aquò permet de limitar lo debit pulmonar car lei paumons son pas encara foncionaus. Ansin, solament un tèrç dau sang expulsat i passa. Lei dos autrei tèrç seguisson lo canau arteriau (ò ductus arteriosus) que mena ais artèrias cefalicas qu'irrigan lei partidas superioras de l'organisme e a l'aòrta. Aquela division permet d'assegurar una bòna alimentacion dau cervèu mai lei regions pus bassas dèvon se contentar d'un sang relativament pauc oxigenat. Lo sang dirigit vèrs la tèsta s'entòrna au còr au nivèu de l'auricula drecha e aqueu aguent alimentat lei zònas bassas es orientat vèrs lo placentà per l'artèria ombilicala.
A la naissença, l'alimentacion e l'epuracion asseguradas per lo placentà s'arrèstan. La quantitat de dioxid de carbòni presenta dins lo sang aumenta alora rapidament, çò qu'entraïna lo començament de l'activitat pulmonària. Aqueu fenomèn permet pereu d'aspirar lo sang contengut dins lo placentà e dins la vena ombilicala. En parallèl, la mesa en plaça efectiva dei paumons permet de demenir la resisténcia idraulica de la pichona circulacion que pòu desenant recebre de quantitats pus importantas de sang. Puei, lo foramen ovau e lei dos ductus son pauc a pauc sarrats dins lei jorns seguents. Aquò permet l'acabament de la mesa en plaça en seria dei doas circulacions.
Peis
Lo sistèma circulatòri dei peis es organizat a l'entorn d'un còr pus simple que per leis autrei vertebrats. D'efiech, es constituit d'un ventricul e d'una auricula dispausats en seria. Lo sang passa dos liechs capillars. Lo premier es situat dins lei brànquias e lo segond dins lo rèsta dau còrs.
Sommette-Eaucourt
Geografia
La Commune de Sommette-Eaucourt, située dans le département de l'Aisne, est contigüe avec le département de la Somme (Commune de Ham) et avec le département de l'Oise (Commune de Villeselve). Les trois départements se rencontrent en un point unique situé au milieu d'une ancienne ferme appelée "le Montalimont".
Sistèma circulatòri
Amfibís
Leis amfibís an de sistèmas circulatòris diferents durant leis estadis larvari e adult. Durant lo premier periòde, es similar a aqueu d'un peis amb un còr de dos compartiments que propulsa lo sang vèrs de brànquias plaçats avans lo rèsta de la circulacion sanguina. Durant lo segond periòde, leis amfibís tènon un còr pus complèx fach d'un ventricul e de doas auriculas. En parallèl, lei brànquias disparéisson au profiech de paumons. Quand lo ventricul se contracta, dirigís lo sang vèrs l'artèria pulmonària e lei paumons. Puei, amb una segonda contraccion, lo sang es orientat vèrs leis organs. Aqueu sistèma entraïna una mescla entre sang oxigenat e desoxigenat. Pasmens, la preséncia dei doas auriculas permet de limitar aqueu fenomèn.
Vimpeli
vinheta|125px Vimpeli es una comuna de Finlàndia, en Ostrobòtnia del Sud. Sa populacion èra estimada a 3 073 abitants, en 2015. Sa superficia totala es 328,61 km².
Sistèma circulatòri
Reptils
En lei reptils, la circulacion sanguina es dobla amb una pichona circulacion e una granda circulacion. Pasmens, aquela division es incomplèta car lo còr es pas totalament bugetat, çò que permet una mescla entre lo sang oxigenat e desoxigenat. De mai, son còr es compausat, coma lei amfibís, d'un ventricul e de doas auriculas.
Sommette-Eaucourt
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Sistèma circulatòri
Mamifèrs e aucèus
Leis aucèus e lei mamifèrs an una circulacion dobla constituida per una pichona circulacion e una granda circulacion. En lei mamifèrs, sei principis son identics a aquelei de l'èsser uman. En certaneis aucèus, presenta d'adaptacions per limitar lei pèrdas de calor.
Vegetaus
La saba es lo liquid que circula dins lei vegetaus entre lei diferenteis organs. La saba bruta es una solucion de saus mineraus captats per lei racinas. Se tròba principalament dins lei vaissèus de la fusta situada a la periferia dau vegetau. La forma d'aquelei vaissèus, gràcias a d'anèus ò d'espiralas, permet la montada dei nutriments necessaris a la fotosintèsi vèrs lei fuelhas. La saba elaborada es una mescla pus complèxa que contèn de compausats organics solubles, principalament d'acids aminats e de sucres. Es producha au nivèu dei fuelhas e es subretot dirigida vèrs leis organs de resèrva, lei fruchs ò lei granas. Dins lei periòdes de creissença dau vegetau, una circulacion pòu aver luòc en direccion dei cambas en desvolopament.
Lencais
thumb|250px|right|La [[maison a mança de la glèisa]]
Lencais (Lanquais en francés) es una comuna d'Occitània, dins la region istorica de Perigòrd, administrada per lo departament de Dordonha de la region de Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
La prononciacion es [lɪ n ’kaj]. Las fòrmas ancianas son Linicassio, en latin, al sègle IX, Linquaychs en 1276, Lincays en 1286, Lencasium en 1320, Lancais en 1359. Per Dauzat, Lencais es escur, benlèu prelatin. Lo site de las comunas de Dordonha explica lo nom, emb una incertitud, per Linocassium, que seriá la garrena, la cassanha, la jarriçada de Linus, nom « galloroman » d'òme. Segon Chantal Tanet e Tristan Hordé, las fòrmas ancianas mòstran que lo nom es pas religat emb lo casse, mas benlèu s'explicariá per Linacus, inferit de Linus, çò que laissa la question de la finala. Conferir emb Talais e Verdelais.
Lista Reiau de Saqqara
La Lista Reiau de Saqqara qu'ei conservada dens lo Musèu deu Caire. Que mentau los noms de 47 faraons qui s'i pòden enquèra léger; d'autes noms que son perduts per'mor deu mau estat deu document. Que ho trobada en 1861 dens la tomba de Tjenri, un haut dignitari de la cort de Ramses II.
center|1000px|Dessenh de la lista de Saqqara
Courtry
Courtry es una comuna francesa, situada dins lo departament de Sèina e Marna e la region d'Illa de França.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Nòtas
<references group=N/>
Mitsubishi A6M
thumb|right|[[Fotografia d'un A6M3 en 1943.]]
Tempèsta
thumb|250px|L'èrsa granda, un [[ukiyo-e pintat per Hokusai.]] thumb|right|250px|La novena èrsa, de [[Ivan Aivazovsky (1850).]] Una tempèsta es una perturbacion atmosferica violenta amb un vent d'intensitat granda acompanhat sovent de pluèja, de nèu o de granissa, e amb formacion de cumulonimbus gròs e dens. Los vents violents pòdon carrejar de materials divèrs, s'agís alavetz per exemple de tempèsta de sabla, tempèsta de nèu, tempèsta de posca.
Mitsubishi A6M
Lo Mitsubishi A6M ò zèro es un caçaire bombardier japonés leugier e embarcat utilizat per la marina militara japonesa de 1940 a 1945. Concebut dins leis ans 1930 per remplaçar lo Mitsubishi A5M, èra un avion fòrça rapide e manejable gràcias a un blindatge limitat. Pasmens, gardèt un armament relativament poderós amb dos canons de 20 mm e doas mitralhièras de 7,7 mm.
Tempèsta
Al sens meteorologic del tèrme, una tempèsta se definís per un vent d'una fòrça 10 o superiora sus l'Escala de Beaufort, çò que significa una velocitat de vent d'almens 90 km/h.
Mitsubishi A6M
Dominèt inicialament seis adversaris estatsunidencs, coma lo F4F Wildcat, gràcias a sa manejabilitat. Pasmens, rapidament, leis Estatsunidencs s'adaptèron e desvolopèron de tacticas collectivas permetent de se protegir tot en atacant leis A6M que dispausavan pas d'un blindatge eficaç. Divèrsei versions foguèron concebudas per reglar aqueu problema mai lo zèro demorèt un caçaire leugier pauc protegit. Foguèron ansin desvolopats d'avions pus pesucs coma lo Kawanishi N1K1-J e lo Nakajima Ki-84. Pasmens, 10,939 zèros foguèron fabricats durant lo conflicte e l'avion participèt a la màger part dei batalhas importantas dau teatre pacific.
La Neuville-aux-Larris
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
(401) Ottilia
(401) Ottilia es un asteroïde.
Blòc 1012
Lo  es un blòc (en francés, îlot) del sector de dins lo principat de Mónegue.
Sa superfícia es de 0.
Solente
Solente es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Oise e la region de Picardia.
Geografia
Solente est une commune de 116 habitants, se trouvant au Nord Est du départements de l'Oise, situé a la limite du département Oise-Somme. Les agglomerations les plus proche de Solente sont: Roye (7 km), Noyon (19 km), Compiegne (37 km).
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Escambi colombian
vinheta|250x250px|Cultura de laissas sus l'illa de Taquile, ont sont cultivats d'aliments de basa andins, coma lo [[quinoa, la trufa e lo blat, una importacion europèa dins lo darrièr cas.]] L’escambi colombian (taben nomenat lo grand escambi) es un escambi biologic intercontinental se debanant al periòde istoric, en seguida de la decobèrta de l'America per Critòl Colomb. Es un desl eveniments mai importants de l'istòria de l'ecologia, de l'agricultura e de la cultura.
Lo tèrme, inventat per Alfred W. Crosby en 1972 e ara reconegut per la granda majoritat dels istorians, designa los nombroses escambis de bens agriculturals, de bestial, de populacions umanas e de microorganismes (subretot aquestes responsables de malautiás infeciosas), a partir de 1492, entre l'Ancian e lo Mond Nòu: es a dire entre l'Afroeurasia e l'Ameri ca, o encara entre los emisfèris oèst e èst. Fòrça causas foguèron escambiadas entre ambedos emisfèris, causant de prigonds cambiaments biologics e culturals de cada costat.
A l'estricte punt de vista biologic, es a dire abstraccion facha de son importança dins l'istòria umana, l'escambi colombian demora un eveniment d'importança màger que placèt en contacte de linhadas evolutivas separadas dempuèi lo fraccionament del Gondwana fa mai de cent milions d'annadas. Abans aqueste, lo mai recent grand escambi biologic intercontinental foguèt lo grand escambi interamerican.
L'escambi colombian marca segon unes autors (Lewis e Maslin, 2015), lo començament d’una novèla epòca geologica nomenada Antropocèn, que correspond al començament d’un periòde, desconegut fins alara sus Tèrra, de predominança de l'activitat umana sus las fòrça geologicas, e d’omogeneïzacion del biòta terrèstre.
Exemples
Aqueste escambi de plantas e d'animals transformèt los mòdes de vida europèus, americans, africans e asiatics. D'aliments jamais vists abans lèu venguèron d'aliments de basa, alara que de novèlas regions se dobrissián a l’agricultura. Per exemple, abans 1492, la trufa butava pas fòra de l'America del Sud. Dins las annadas 1840, l'Irlanda dependava tan de la trufa qu'un culhida infectada pel mildió (Phytophthora infestans) mena a la granda famina irlandesa. La primièra importacion europèa en America, lo caval, cambièt la vida de fòrça tribús amerindianas de las Grandas Planas, lor permetent d'adoptar un novèl biais de viure nomad basat sus la caça al bisont. La salsa tomata, facha amb un fruch originari de Sudamerica, venguèt un simbòl de l'Itàlia, alara que lo cafè de l'Africa e la cana a sucre de l'Asia venguèron las culturas principalas de las plantacions latinoamericanas.
Abans l'escambi colombian, i aviá pas d'irange en Florida, ni banana en Eqüator, ni paprika en Ongria, ni corgeta en Itàlia, ni ananàs a Hawaii, ni maniòc ni patata doça en Africa, ni taure al Tèxas, ni ase al Mexic, ni piment en Tailàndia, ni tabat, milh o mongeta en Euròpa, ni chocolat en Soïssa
Abans qu'una comunicacion frequenta siá establida entre los dos emisfèris, la varietat d'animals domesticats et de malautiás infecciosas essent fòrça mai granda dins lo Mond Ancian que dins lo Nòu. Aquò mèna, en partida, als efièch devastators de las malautiás del Mond Ancian suls Amerindians. Los pòbles del Mond Nòu paguèron un fòrça grand tribut a las epidèmias de veròla.
I aguèt gaireben pas cap de societat sus Tèrra que foguèt pas tocada per aqueste escambi ecologic planetari.
Els Torms
Els Torms es un municipi de la província catalana de Lhèida e de la Comunautat Autonòma de la Generalitat de Catalonha.
(402) Chloë
(402) Chloë es un asteroïde.
Miquèu Vauzelle
Miquèu Vauzelle, nascut lo 15 d'aost de 1944 a Montelaimar en Daufinat, es un òme politic provençau. Ancian ministre de la justícia d'un govèrn socialista, deputat dau meteis partit, es president socialista deu Conseu Regionau de Provença-Aups-Còsta d'Azur de 1998 a 2015.
Blòc 1013
Lo  es un blòc (en francés, îlot) del sector de dins lo principat de Mónegue.
Sa superfícia es de 0.
Maurin (omonimia)
Maurin pòt designar:
Sant Julian
Sant Julian (Saint-Julien-de-Briola en francés) es una comuna lengadociana, situada dins lo departament d'Aude e la region d', ancianament de Lengadòc-Rosselhon.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Genneteil
Genneteil es una comuna francesa, situada dins lo departament de Maine e Léger e la region dels Païses de Léger.
Lockheed P-38 Lightning
thumb|right|[[Fotografia d'un P-38.]]
Genneteil
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Lockheed P-38 Lightning
Lo Lockheed P-38 Lightning es un avion de caça estatsunidenc bimotor de la Segonda Guèrra Mondiala. Desvolopat dins lo corrent deis ans 1930, intrèt en servici en 1941 e foguèt adoptat per divèrsei fòrças aerianas fins a 1961. Ben protegit e dotat d'un armament poderós (1 canon de 20 mm e 4 mitralhièras de 12,7 mm), aviá egalament una autonòmia importanta. Foguèt donc principalament utilizat coma interceptor, caçaire, escortaire de bombardiers, bombardier leugier e avion de reconoissença. 10,037 unitats foguèron produchas e l'aparelh participèt ai combats sus totei lei frònts implicant leis Aliats. En particular, se distinguiguèt dins l'Ocean Pacific onte foguèt l'avion de mai d'un as estatsunidenc coma Richard Bong ò Thomas McGuire.
Tornabous
Tornabous es un municipi de la província catalana de Lhèida e de la Comunautat Autonòma de la Generalitat de Catalonha.
Guilhèm Rainòu
Guilhèm Rainòu o simplament Rainòu (Reinòu en nòrma mistralenca ) cridat Guilhèm Rainòl en lengadocian e conegut coma Guilhem Rainol d'At (var. Guillem) en òc ancian, èra un trobador nascut a Ate (totjorn rarament cridat "At") que florissiá vèrs 1180.
Sant Martin de Var
Sant Martin de Var (Saint-Martin-du-Var en francés) es una comuna occitana dau Comtat de Niça, situada dins lo departament dei Aups Maritims e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur.
Istòria
La comuna es nascuda en 1867 del démembrament de la comuna de la Roqueta e Sant Martin. Lo nom de Sant Martin es lo d'una villa de l'abadiá de Sant-Ponç de Niça fondada a l'epòca carolingiana, d'autras parlan de l'abadiá de Lérins.
Gòrjas de Dordonha
Las gòrjas de Dordonha (var. non locala gòrgas de Dordonha) son lo canyon trauchat per 'quela ribiera, entre Bòrt, en amont, e Argentat en avau. Lonjas de mai de, separan parcialament los departaments de Corresa a l'oest, e de Cantal a l'est. 'Catan un grand nombre d'infraestructuras idroelectricas, dont las principalas son, d'amont vers l'avau, los barratges de Bòrt, de Marèges (construch entre 1932 e 1935), de l'Agla, dau Chastanh, e d'Argentat.
Cerelhac
Cerelhac (Séreilhac en francés) es una comuna lemosina situada dins lo departament de la Nauta Vinhana e la region de la Novela Aquitània, ancianament de Lemosin.
Geografia
miniatura|centre|Situacion de Cerelhac en Nauta Vinhana
Toponimia
300px
Menta
Las mentas forman un genre (Mentha) de plantas erbacèas vivaças de la familha des Lamiacèas. Aqueste genre compren nombrosas espècias, que fòrça son cultivadas coma plantas aromaticas e condimentàrias, ornementalas o medicinalas.
Se las mentas son conegudas e agradadas per lors qualitats aromaticas dempuèi l'Antiquitat, unas prenguèron una granda valor economica dempuèi unas decennias. De las 18 espècais de mentas actualament acceptadas, pas que tres (la menta de granolha (Mentha aquatica), M. canadensis, M. spicata) e lors ibrids (M. x gracilis, M. x piperita, M. x villosonervata) dominan lo mercat mondial per la produccion d'òli essencial.
Etimologia
Lo mot « menta » ven de latin menta, e del grèc μίνθη / mínthê o μίνθα / míntha, possiblament un manlèu a una lenga mediterranèa de substrat, nonindoeuropèu.
Dins la mitologia grèga, la nifma Menta (en grèc ancien Μίνθη / Mínthê) es cambiada en menta per Demetèr, la maire de Persfòna o, segon d'autras versions, per la quiata Persefòna, après qu'Ades la daissèt.
Descripcion
L'identificacion de las espècias de menta es dificila a causa de l'importança de las ibridacions que se produson dins aqueste grop.
Distribucion
Las diferentas espècias de menta son originàrias de las regions temperadas e subtropicalas.
Mai d'entre elas son largament cultivadas.
Usatges
Al subjècte de laMentha canadensis o menta de Japon la produccion es ara dominada per l'Índia après qu'ò foguèt lo Japon dins la primièra mitat del sègle XX puèi pel Brasil.
La menta del Japon es pròche de la menta de restoble (Mentha arvensis) originària d'Euròpa mas al contrari d'aquesta, es fòrça rica en mentòl, un aròma natural utiliza per aromatizar las cigaretas, las gomas de mastegar, las bevendas, per l'igièna bucala, los cosmetics e l'industria farmaceutica. Los cultivars de menta del Japon son fòrça utilizats en Asia que provesisson la font comerciala màger per la produccion de (-)-mentòl natural.
Los Estats Units d'America produson subretot la menta glaciala, la mentha spicata e la mentha x gracilis.
La menta es una de las plantas medicinalas mai celèbras. Es coneguda e utilizada a l'entorn de la mediterranèa dempuèi l'Antiquitat.
Auriá de vertuts digestivas, espasmoliticas, carminativas, antisepticas, tonicas e estimulantas. Participariá a l’equilibri digestiu e melhorariá le tonus general. Los erboristas, quitament se coneisson plan las diferentas espècias de mentas, tractan de las proprietats de « la Menta » de biais collectiu (Lieutaghi, 1966), levat par de la menta poliòt (Mentha pulegium). vinheta|Menta amb aiga en [[Provença]] vinheta|Limonada amb menta servida en [[Siria]] La menta verda es utilzada pro corentament coma èrba aromatica, subretot dins las cosinas mediterranèas, per exemple dins lo tè a la menta o lo tabolé, e asiaticas (vietnamianas) amb los nèms e mas ensaladas.
Mai, l'òli essencial de menta es fòrça utilizada en aromaterapia (subretot la glaciala), en fitoterapia e dins la medecina japonesa (subretot la menta del Japon). Se cal pas la metre en contacte amb las mucosas del moment qu'es pas diluida.
Alcoòl de menta, liquor de menta e siròp de menta son de bevendas correntas, mai sovent coloradas artificialament en verd o alara sens colorants. Lo siròp de menta glaciala es mai sovent blanc o leugièrament blavenc alara que lo siròp de menta tradicional es sovent colorat de verd (sens colorant, sa color naturala es en efièch mai pròche del brun que del verd esmerauda).
Allergia
Existís des cases d'allergia o intolerança a la menta. Aquestes cas son pro rares, mas implican sovent una reaction depuèi l'inalacion, que l'odor de la menta mai sovent plan fòrta provòca alara de nausèas e vertigis. Mas los simptòmas pòdon tanben èsser d'òrdre fisic o respiratòri (eczemà, astma, etc.). Tanben pòdon èsser especificas a unas varietats de menta: totòm pòt èsser allergica a la menta mai espandida dins los produchs alimentari, mas tolerar per exemple la menta glaciala e lo mentòl. La causa de l'allergia es causada per unas proteïnas, o composats quimics contengut dins las mentas pòdon èsser identificats coma nefasts per l'organisme (coma los salicilats, o linalòl). L'allergia pòt èsser crosada amb d'autres membres de la familha de las lamiacèas, , , ,.
Espècias màger
En 1753, Carl Linné donava dins Species plantarum, una lista de detz espècias du genre Mentha : Mentha crispa, M. spicata, M. aquatica, M. piperita, M. gentilis, M. arvensis, M. canadensis, M. pulegium, M. cervina, M. canariensis.
Dempuèi, mai de 3000 noms, anant de l'espècia a la forma, foguèron publicadas pel genre Mentha (Tucker e Naczi, 2006). Es possible que 95 % d'entre eles sián de sinonims o illegitims, lo rèste designant per gaireben totes los taxons infraspecifics. Los estudis de sistematica del genre Mentha son plan dificils a causa de la facilitat d'ibridacion, complicat del fòrt polimorfisme, de la poliploïdia, e de l'importança de la cultura e de la multiplicacion vegetativa.
Lista de la espècias
L'analisi dels caractèrs morfologics, del nombre de cromosòmas e dels compausants quimics dels òlis essencials, permetèron a Tucket e Naczi de destriar les 18 espècias seguentas, amb lor nombre de cromosòmas 2n :
M. aquatica var. aquatica M. aquatica var. citrata (Ehrh.) Fresen. menta bergamòta M. spicata var. crispata M. spicata subsp. condensta M. spicata var. undulata ; originària d'Asia occidentala temperada e del sud-èst d'Euròpa
Seccions
1. seccion Pulegium (Mill.) Lam. & DC : pas d'estolon
2. seccion Tubulosae (Briq.) Tucker : pas d'estolon, fuèlha entièra
Rammstein
right|200px|thumb|Espectacle pirotecnic de Rammstein a [[Nimes en Occitània lo 13 de julhet de 2017]] Rammstein, prononciat [ˈʁamʃtaɪn], es un grop de metal e ròck industrial alemand, originari de Berlin (Alemanha). Format en 1994, se compausa dempuèi la debuta de sièis membres. Es l'un dels grops mai populars del ròck alemand en general, e del metal alemand en particular, ambe mai de 35 milions d'albums venduts.
Menta
Seccions
3. seccion Eriodontes Benth. in DC.
Jana Novotná
thumb|right|Jana Novotná Jana Novotná foguèt una jogaira de tennis chèca.
Rammstein
Rammstein es tanben conegut per l'espectacle pirotecnic de sos concèrts.
Rammstein es popular dins un fum d'autres païses qu'Alemanha dempuèi lor segond album, Sehnsucht, publicat en 1997.
I a de còps agut de polemicas a prepaus d'aquel grop, d'unes raprochant son imatjariá al nazisme, d'autres l'acusant, coma son omològ american Marilyn Manson, d'incitacion a la violéncia, çò que Rammstein a totjorn negat fèrmament, en disent que s'agís puslèu d'un gost per la provocacion, mas sens fons ideologic o violent, qu'es sonque una question de fòrma.
Menta
Seccions
4. seccion Mentha
Jana Novotná
Nascuda lo 2 d'octòbre de 1968 a Brno, anciana Checoslovaquia. Se ganhèt Wimbledon en 1998, en categoria individuala, en dobles se ganhèt mai d'un cop cadun dels tornègs de Grand Chelèm. Foguèt numèro dos del mond, se ganhèt 24 tornègs, tres medalhas olimpicas e la Copa de la Federacion de 1988. Se retirèt en 1999.
Rammstein
Lo nom del grop es inspirat de lo de la ciutat alemanda de Ramstein (près de Kaiserslautern), en referéncia a la catastròfa qu'i a agut pendent un espectacle aerian sus la basa militara americana de la vila en 1988, pendent lo qual 70 personas trobèron la mòrt. Los sòcis del grop an escrich una cançon sul tèma e l'an entitolada Rammstein (amb doas « m »), lo títol de la cançon es alavetz estat retengut coma nom pel grop. E fin finala, aquela cançon es a la longa venguda l'una de las mai conegudas del grop.
Los sièis sòcis actuals de Rammstein son Till Lindemann au cant, Richard Zven Kruspe a la guitarra a als còrs, Paul H. Landers (guitarra e còrs tanben), Oliver Riedel (bassa), Doktor Christian « Flake » Lorenz (escapolonaire) e Christoph « Doom » Schneider (batariá).
Menta
Ibrides de Mentha
vinheta|Menta utilizada coma aromata vinheta|Mentha rotundifolia Tucket e Naczi notan los ibrids seguents:
Cultivar
Autras espècias nomenadas menta
Menta es un nom atribuit a d'autras plantas que son pas del genre Mentha :
Cultura
Quatre mentas son l'objècte d'una cultura comerciala desvolopada e an donc una importança economica substanciala. Las principalas culturas comercialas son :
Es una planta que tolèra de talhas pro frequents e qu'agrada un sòl plan umid e melhor la semiombra (mas s'acclimata plan endacòm mai).
La menta es a vegada envasissenta dins un òrt. Per l'empachar de conquerir l'òrt pels estolons, cal limitar sa zona de proliferacion enfonzant dins la tèrra un element imputrescible e riegde de tipe barranha de bambó a minim 35 cm de prigondor. Exemples : lausas, bricas, placa de metal, tela de plastic, pòsts…
Predators
La Chrysolina herbacea, pechon insècte coleoptèr lusent de la familha de las Crisomelièa es espandit.
Las tòras polifagas dels Spilosoma luteum e Spilosoma lubricipeda de la familha de las Arctiidèa pòdon se noirir de la menta.
Giraumont
Giraumont pòt essèr:
Maurin (Lanas)
Maurin (Maurrin en francés) qu'ei ua comuna gascona situada dens lo departament de las Lanas e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Monts de Chasluç
Los monts de Chasluç, daus còps apelats Massís daus Cars, son emb los Monts de Blom, mai au nòrd, los prumiers contrafòrts occidentaus dau Massís Centrau e daus monts de Lemosin. Los monts de Chasluç no son pròpriament un massís, mas un aplec un còlas arbradas, amb una altitud maximala de 521 m. Los soms principals ne son lo Grand Puyconnieux e lo Toquet de la Garda.
Maurin (Lanas)
Toponimia
La prononciacion qu'ei [maw'riŋ]. Las fòrmas ancianas que son Arnaldus de Murrin, Murryn en 1276, castrum de Maurino, en latin, en 1305, Maurri (mapa de 1638), Maurin (mapa de 1714 e de 1733).
Saint-Christophe-de-Double
Saint-Christophe-de-Double es una comuna francofòna, administrada per lo departament de Gironda de la region de Novela Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Maurin (Lanas)
Toponimia
Dauzat e Rostaing que causeishen lo nom latin d'òmi Maurinus : Maurinum (fundum), per exemple.
Separacion dels poders
La separacion dels poders (en latin trias politica) es l'atribucion distributiva de las foncions de l'Estat, ont caduna d'aquelas es fisada a un organ o organisme public distint. Amb l'adopcion d'una constitucion dels dreches fondamentals, es un dels principis que caracterizan l'Estat de Drech modèrne.
Maurin (Lanas)
Toponimia
Negre, citat per Bénédicte Boyrie-Fénié, qu'ei d'acòrd per Maurinus. Qu'explica la dobla -rr- presenta dens atestacions e lo nom francés per l'atraccion deu gascon marric, « barralha en pèiras secas ». Astor, tanben citat per B. Boyrie-Fénié, que dona tanben l'explicacion per Maurinus.
Saint-Christophe-de-Double
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Maurin (Lanas)
Toponimia
Bénédicte Boyrie-Fénié qu'accèpta lo nom Maurinus, shens sufixe : « la proprietat de Maurinus »
Separacion dels poders
Actualament la doctrina juridica interprèta aquela teoria, dins un sens estricte, de la separacion de las foncions o separacion de las facultats, fins a considerar lo poder coma unic e indivisible que l'apertenéncia a l'origina e per esséncia es aquela de la sobeiranetat (nacion o pòble), aquò redent impossible de concebre que l'exercici d'aquela pòsca èsser divisada.
(403) Cyane
(403) Cyane es un asteroïde.
Separacion dels poders
Istòria
La teoria de la separacion dels poders foguèt comuna a fòrça pensadors del sègle XVIII que la descriguèron pendent lo Sègle de las Luses, coma Alexander Hamilton, John Locke, Jean-Jacques Rousseau e Montesquieu.
Blòc 1014
Lo  es un blòc (en francés, îlot) del sector de dins lo principat de Mónegue.
Sa superfícia es de 0.
Separacion dels poders
Istòria
Segon la vision de las Luses, l'Estat existís amb la finalitat d'aparar l'òme contra los autres òmes. L'òme, alara, sacrifica una plena libertat per sa securitat d'èsser pas dometjat dins lo drech a la vida, la integritat, la libertat e la proprietat. Pasmens, l'existéncia d'un tal Estat es pas una garantida per aparar de los drechas de la persona. En efècte, sovent l'òme se vei aparat contra los autre òmes, mas pas contra l'Estat el meteis, aquel podiá l'oprimir impunidament per mejan de las foncions coercitivas que d'esperela la collectivitat li balhèt.
Dins la formulacion classica, las foncions de l'Estat consideradas coma necessàrias per la proteccion del ciutadan foguèron fondamentalament aquela de donar las Leis, de metre aquelas leis en practica en forma generala e pus particularament, amb la finalitat de resòlver los conflictes e l'administracion de l'aparelh del govèrn, foncions que pendent el Regim Ancian èran lo monopòli d'una sola entitat: monarquia absoluda que lo practiquèt amb despotisme.
Checks and balances (Contraròtles e Equilibres)
Per empachar qu'una branca del poder suplante una autra, e per las incitar a cooperar, los sistèmas de govèrn que practican la separacion dels poders crèan sovent un sistèma de "checks and balances" (Contraròtles e Equilibris). Alara que lo concèpte de separacion dels poders es atribuit Montesquieu, lo tèrme Checks and balances se referís a las règlas de foncionament constitucional anglosaxon que permeton qu'una de las brancas limitar l'autra, per exemple, per mejan del vèto que lo president dels Estats Units d'America a sus la legislacion aprovada pel Congrès, o lo poder del Congrès d'intervenir sus la composicion e lo poder jurisdiccional dels tribunals federals. Cada país que practica la separacion dels poders deu trobar son pròpri mecanisme de checks and balances; d'ont mai un país s'apròcha d'un sistèma presidencial, d'ont mai contraròtles deurián existir entre los distintas brancas del poder, e mai egals deurián èsser dins sos poders relatius.
Los constitucionalistas anglosaxons ne tròban l'origina dins la Magna Carta, l'utilizant en practica dins las luchas entre la monarquia e lo parlament pendent las guèrras civilas anglesas del sègle XVII. Montesquieu, al sègle XVIII, melhorèt la formulacion teorica d'aquò que los angleses practicavan lo sègle precedent.
De l'Esperit de las Leis
La formulacion definitiva es deguda al baron Carles Loís de Secondat, baron de La Breda e de Montesquieu dins son òbra "De l'Esperit de las Leis" ont definís lo poder al meteis temps coma foncion e coma organ. Dins son òbra se descriu la division de los Poders de l'Estat en poder legislatiu, executiu e judiciari e prepausa d'atribuir las cargas respectivament al Parlament o Congrès, al Govèrn e los Tribunals de Justicia.
Adopcion
Los principis meses en evidéncia foguèron adoptats pels corrents del liberalisme politic. Lo respècte dels dreches fondamentals de las personas, la division o separacion de poders venon ambedós l'element fondamental de çò se que nomena l'Estat Liberal e que, encara, es l'element de basa del Constitucionalisme Modèrne.
Pasmens, lo principi de separacion de poders foguèt aplicat de forma diferenta dins los divèrses sistèmas de Govèrn, aquel principi doctrinal que de facto faguèt del parlament lo poder central se modifiquèt segon la doctrina de la separacion en poder constituissent e los poders constituits d'Emmanuel Joseph Sieyès faguèron de la separacion de poders una interrelacion (la separacion de poders desapareis pas per evitar atal lo contraròtle per un sol grope o òme, mas l'interrelacion entre los depositaris dels deferents poders ven mai entravacós), l'Estat arrèsta d'èsser abstencionista e daissa intervenir la societat, autreja lo sufragi universal (no solament pe la borgesiá) e fa emergir los partits politics de massas, davancièr de l'estat actual, l'Estat Social, ont s'acaba l'idèa de confusion entre parlament e nacion, alara la lei es l'expression de la volontat de la majoritat, e quand càmbia la formacion del parlament, càmbian las leis, atal la lei es pas mai l'expression de la rason, de la sobeiranetat, per venir aquela de la majoritat.
Arvei Schiavetti
thumb|200px|Arle e lo Ròse Arvei Schiavetti (en francés: Hervé Schiavetti; Marselha, 6 de julhet de 1956) es un politician occitan. Es cònsol d'Arle dempuèi març de 2001 e conselhièr generau dempuèi 1997. Foguèt Premier adjunt de l'ancian cónsol (lo socialista Miquèu Vauzelle) e es membre dau Partit Comunista Francés.
Separacion dels poders
Adopcion
Desapareis la legitimacion del sistèma juridic coma consequéncia d'aqueles cambis e par aquò s'adòpta la distincion de Sieyès entre "poder constituent" e "poder constituit", dins lo primièr es el pòble qu'exercís lo seu poder sobeiran, mejans aquel apròva la constitucion e crèa los poders constituits: l'executiu, lo legislatiu i lo judiciari; e ont lo legislatiu apròva las leis, leis dempuèi alara demòran subjèctes de la Constitucion aquela exprimís las valors patejadas per totes e se crèa un tribunal per garantir aquelas valors.
Boscamnant
Boscamnant es una comuna francesa, situada dins lo departament de Charanta Maritima e la region de Nòva Aquitània.
Comunas vesinas
400px|gaucha||Distanças e posicion relativa
Toponimia
Las atestacions ancianas son, per luec:
Plasmidi
frame|right|Figure 1: Bactèri que conten de plasmidis. 1 ADN cromosomic (bacterian) . 2 Plasmidis.
Los plasmidis son generalament circulars. Se trapan mai que mai dins los bactèris, levat pel plasmidi 2Mu qu'es albergat pel microorganisme eucariòta Saccharomyces cerevisiae (levadura de fornièr).
Una cellula bacteriana ne'n pòt conténer una copia, pels plasmidis grands, o de centenas pels plasmidis artificials (construits per engèni genetic amb una tòca de clonatge dels gèns). Los bactèris ne'n possedisson generalament 5 a 30 copias, las levaduras entre 50 e 100 exemplars per cellula.
Mantun plasmidi diferent pòdon coexistir dins una meteissa cellula jos condicion de lor compatibilitat mutuala. D'unes plasmidis son capables de s'integrar als cromosòmas; son sonats episòmes.
Los plasmidis participan als transferiments orizontals de gèns entre las populacions bacterianas, e doncas a l'escampilhada dels gèns que conferisson d'avantatges selectius (per exemple de resisténcias als antibiotics o de factors de viruléncia). La mobilitat dels plasmidis (per conjugason) dins las populacions bacterianas fa créisser l'espèctre d’òste dels gèns implicats dins la viruléncia. Aqueles gèns provesisson en contrapartida un avantatge selectiu pel plasmidi e los bactèris òstes.
Economia de Paraguai
Paraguai, país sens litoral amb una granda economia informala, se destaca per la reexportacion de bens de consum als sieus vesins, e mai per l'activitat de pichonas e microentrepresas e de vendeires urbans. Una part considerabla de la siá populacion viu de l'agricultura, sovent sonque per sa subsisténcia. Lo revengut per cap estagna al nivèl de 1980. .
L'economia cresquèt rapidament entre 2003 e 2008, a causa de la creissença de la demanda combinada amb l'auça dels prèses dels produchs primaris, ajudada per de condicions climaticas favorablas. Malgrat aiçò, una secada al començament de 2008 redusiguèt las exportacions de produchs agricòlas abans la recession globala. A causa de la reduccion de las exportacions, l'economia sofriguèt una casuda de 3,5% lo 2009. Lo govèrn reaccionèt a travèrs de mesuras d'estimulacion fiscala e monetària. La corrupcion, la manca de reformas d'estructuras, lo deute exterior e interior substancial, e las infrastructuras deficientas son d'obstacles a la creissença a tèrme long.
Bernat Kouchner
thumb|200px|left|Bernat Kouchner au Forum Economic Mondiau de [[Davos]] Bernat Kouchner ( - en francés, Bernard Kouchner - Avinhon, lo 1 de novembre de 1939 es un òme politic francés d'origina provençala coneissut mondialament per aver fondat l'organizacion umanitària Mètges Sensa Frontièra. Foguèt ministre de la Santat e deis Afars Europèus de govèrns de senèstra sota la presidéncia de François Mitterrand. Foguèt causit tanben coma ministre deis Afars Estrangiers dau president de drecha Nicolas Sarkozy.
Vida e carriera
Naissèt a Avinhon, fiu d'un mètge jusieu d'origina lituaniana e de Léone Mauric, una infirmiera protestanta provençala.