cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Pirotecnia
Minimizacion de l'entalpia liura
\Phi: fugacitat estandard
La valor de l'entalpia liura dèu èsser calculada per cada espècia de produch de reaccion segon la valor de l'entalpia e de l'entropia a la temperatura T, en general siá a partir de las valors tabuladas siá per elevacion a partir de las grandors espectroscopicas. La resolucion del sistèma non lineari pòt se far o pel metòde dels multiplicators de Lagrange o pel metòde de Montcarles.
Combustion isocòra o isobara
La velocitat de combustion depend de la microstructura del material, de sa densitat e de son environament e es pas estimabla precisament pel calcul. Es mesurabla o en bomba manometrica (lei de Vieille : ), o en gotèra.
Riscs e dangièrs
Las activitats pirotecnicas faguèron d’accidents istorics plan murtrièrs e d’ora foguèron reglamentadas pe reduire lo risc pirotecnic. Los merials mes en òbra apartenon a la classa 1, e fan l'objècte de règlas estrictas a l’encòp per l’usage e lo transpòrt. vinheta|Marca GHS classa 1. L'aparenta simplicitat dels receptas de fabricacion de las composicions pirotecnicas fan cada annada fòrça accidents domestics mortals o de mutilacions de personas avent volgut reproduire de formulacions pirotecnicas trobadas sus sur internet. Los produchs pirotecnics son, per natura, metastables e pòdon reagir après una sollicitacion exteriora involontària:
Avantatges de la tecnologia pirotecnica
La tecnologia pirotecnicas permet d'obténer d’avantatges al respècte dels dispositius electronics o mecanics:
Gaireben totes los dispositius son a usatge unic.
Artifici de divertiment, diferents sistèmas pirotecnics
drecha|vinheta|Esquèma en seccion verticala d'una bomba de divertiment. drecha|vinheta|Esquèma d'una candèla. drecha|vinheta|Representacion d'un compacte amb l'assemblatge dels tubs los uns amb los autres. drecha|vinheta|Representacion d'una fusada. vinheta|Una fusada.
Per èsser tiradas, las bombas son inseridas dins de tubs nomenats mortièrs (de fibra de veire, carton, plastic, acièr) que pòdon èsser amassats entre eles per realizar de bateriás de mortièrs.
L'allumatge pòt èsser manual o electric. Sol l'allumatge electric permet d'obténer lo maxim de seguretat.
La mai grossa bomba jamai tirada foguèt lançada al festenal « Katakai-Matsuri », dins la vila de Katakai a Ojiva, al Japon. Se nomenava Yonshakudama e pesava per un diamètre de.
Cossins conflables
vinheta|Desencadenament dels cossins conflables pendent lo seïsme del Sichuan de 2008.
Dispositius de seguretat
D’entre los dispositius de seguretat i a:
Dispositius especials
vinheta|Bateria sòdi e niquèl de cellulas sagelada per sodatge e isolacion termica. Seringas sens agulhas, generators d'oxigèn, pilas termicas, etc.
Bernardino Rivadavia
Bernardino de la Trinidad Gónzalez Rivadavia y Rivadavia (1780-1845) òme politic, foguèt lo primièr president d'Argentina e governèt entre 1826 e 1827.
Fins a la casuda de lo sieu govèrn en octòbre de 1812, èst ensagèt crear un govèrn central fòrt, manténer bonas relacions amb l'Espanha e crear un'armada.
Espital de Purpan
vinheta|300px|L'artèria principala del site espitalièr.
Lo site de Purpan regropas los espitals seguents : Purpan, espital Pèire Pau Riquet, Espital dels Enfants , Espital Paula de Viguièr , Novèl Espital de Psiquiatria , Garona / Villá Ancely - e Casselardit (Casselardit - Junod , ).
Istòria
Foguèt per remplaçar l’Ostal Dieu de Sant Jaume jujtjat trop pichon e vetust que fuguèt decidit la creacion d'un novèl espital suburban en 1905 e foguèt lo 25 de setembre de 1911 que se pausèt la primièra pèira en preséncia de Jean Cruppi. La seguida d'ostalos foguèron bastits, puèi requisicionats pel servici de santat pendent la Primièra Guèrra mondiala.
A la sortida de la guèrra, tornan las òbras e l'inauguracion oficiala se debanèt pendent la Segonda Guèrra mondiala alara qu'èra requisicionat per las autoritats militaras francesa lo 17 de març de 1940.
En 2009 comencèt la construccion en intèrne de l’espital Pèire Paul Riquet, , obèrt lo 07 d'abril de 2014.
Dos bastits completèron l'ensemble : Un bastit de psiquiatria (2014) e un bastit de las Urgéncias Reanimacion Medecinas (2015),.
Aquel espital novèl foguèt una de las mai importantas òbras espitalièras en França: compta una superfícia de amb una capacitat de  lièches e plaças.
Accès
Transpòrts en comun : Tramvai, linhas T1 e T2 a l'estacion Purpan.
Cephalomyidae
Los Cephalomyidae son una familha escantilhada de rosegaires caviomòrfes d'America del Sud. Las relacions especificas dins la familha son pas seguras mas se son confirmadas d'afinitats entre de rosegaires chinchilloides e cavioides (McKenna and Bell, 1997; Vucetich et al., 1999; Kramarz, 2001, 2005). Fa gaire, Kramarz (2005) faguèt una analisi filogenetica qu'aviá coma resulta la relacion amb los Cavioidea, representats per los Eocardiidae. McKenna e Bell (1997), totun, foguèron pas d'acòrd e diguèron que la resulta èra pas vertadièra. Atal, situèron melhor lo genre dels cephalomyides, fins alavetz coneguts coma Dasyproctidae, mas Kramarz (2001) respondèt en tot confirmar las caracteristicas dels cephalomyides.
Referéncias
1) Kramarz, A.G. 2001. Revision of the family Cephalomyidae (Rodentia, Caviomorpha) and new cephalomyids from the early Miocene of Patagonia. Palaeovertebrata 30(1-2):51-88.
2) Kramarz, A.G. 2005. A primitive cephalomyid hystricognath rodent from the early Miocene of northern Patagonia, Argentina. Acta Palaeontologica Polonica 50(2):249-258. PDF fulltext
3) McKenna, Malcolm C., and Bell, Susan K. 1997. Classification of Mammals Above the Species Level. Columbia University Press, New York, 631 pp. ISBN 0-231-11013-8
4) Vucetich, M.G., Verzi, D.H., and Hartenberger, J.-L. 2001. Review and analysis of the South American Hystricognathi (Mammalia, Rodentia). Comptes Rendus de l'Académie des Sciences, Série IIA 329(10):763-769.
Categoria: Mamifèr preïstoric
Puerto de la Cruz
Puerto de la Cruz es un municipi de la província espanhòla de Santa Cruz de Tenerife dins la Comunautat Autonòma de las Illas Canàrias.
Abdoulaye Wade
Abdoulaye Wade, avocat, economista e professor n. 1926, es l'actual president de Senegal.
Ceton
Geografia
En cobrint 5,939 ectaras, Ceton es la municipalitat la mai estenduda del departament del Adorna e la mai meridionala de Normandie.
Couvrant 5,939 hectares, Ceton est la commune la plus étendue du département de l'Orne et la plus méridionale de Normandie.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Lo territòri i aviá traversat per la via romaine Chartres - Las Mans.
A la creacion de las costats, Ceton siás cap de-luòc de costat. Aquel costat a suprimit en lo moment del redécoupage cantonal del an IX (1801).
L'affaire criminelle Oscar Gryp eut lieu à la ferme des Noyers en 1948.
Dimècres de las Cendres
Presentacion generala
vinheta|150x150px|Marcas de las cendres per un ministre del culte. Lo tèrme peniténcia pòt se resumir en tres accions: la pregària, l'almòina e lo june. L’objectiu essencial es de se preparar a la fèsta de Pascas, resureccion del Crist. Es un biais concret pel crestian de s'unir a Jèsus Crist, que d’esperel, après son baptisma per Joan lo Baptista, junèt quaranta jorns dins lo desèrt per se preparar a sa mission, aquesta de sa mòrt e de sa resurreccion. Es tanben l'escasença de se destacar de tot çò qu’alunha de Dieu, es la causa que lo june prend pas sempre la forma de « privacion de noiridura », mas benlèu mai larg. Demesir o se privar representa un camin d'umilitat que permet de prene consciéncia melhor de çò que tant d'èssers umans sus Tèrra vivon al quotidian, e demorar dins una actitud d'acuèlh: que lo prochan en dificultat nos siá pas estrangièr (cf. Deus caritas est, 15). D'efièch, l'apòtol sant Joan dich dins sa Primièra Letra « Se qualqu’un possedís de riquesas d’aqueste mond e, vesent son fraire dins la necessitat, li tapa sas entralhas, cossí l’amor de Dieu demorarà en el? » (1Jn 3,17). Din las primièras comunautats crestianas, çò qu’èra estalivat pels junaires èra donat als paures.
Dins la Glèisa catolica romana, los fidels van a la glèisa per assistir a una celebracion, ont lo prèire après la proclamacion de l'Evangèli de l'omalia lor marca una crotz sul front amb de cendre, en prononciant aqueste verset de l'Evangèli de sant Marc (Mc1,15): « convetissètz-vos e cresètz a l’Evangèli. » o alara de la Genèsi (Gn 3,19): « remembra te que siás pas que posca e que tornaràs en posca. » (en latin : Memento, homo, quia pulvis es, et in pulverem reverteris). Aquesta ceremonia foguèt instituida per Gregòri I vèrs l'an 591. La marca de cendres al front du penitent es una evocacion simbolica de la mòrt. Aquestas cendres son obtengudas en brutlant los rams benesits l'an passat. Las quita cendres son benesidas solenme pendent la celebracion.
Los fidèls que seguisson lo rite catolic roman son tenguts a l'abstinéncia e al june lo Dimercre de las Cendres (canons 1249 a 1251 del Còde de Drech Canonic) levat los cases particulars (joves enfants, personas malautas, personas d’edats, personas avent un mestièr fisic difficil).
Font parciala
Marie-Nicolas Bouillet et Alexis Chassang (dir. ), « Mercredi des Cendres » dans Dictionnaire universel d’histoire et de géographie, 1878 <small style="line-height:1em;">(lire sur Wikisource)
Bahinolophus
vinheta|Los Bahinolophus foguèron un genre escantilhat de tapirs Bahinolophus es un genre escantilhat de mamifèrs erbivòrs que demorèt pendent l'Eocèn mejan e qu'èran de la familha dels tapirs. Lo genre foguèt definit l'an 2005.
Humphrey Bogart
Humphrey Bogart (1899-1957) foguèt un actor american de cinèma.
Bahinolophus
Referéncias
Categoria: Mamifèr preïstoric
Humphrey Bogart
Filmes
Títols en anglés
Bust
Büst en alemannisch (Bust en francés) es una comuna francesa del departament del Bas Ren e de la region d'Alsàcia.
Geografia
Lo vilatge de Bust se situa en lo Alsace Bossue al limit amb la Moselle a unitat|5|km al sud-èst de Drulingen e una dotzena de quilomètres al nòrd de Phalsbourg. Es limitrophe de Lohr al nòrd, de Schœnbourg a l'èst, Pfalzweyer al sud-es, Hangviller al sud, Metting al sud-èst e Siewiller al nòrd-oèst.
La municipalitat a traversat per la rota départementale 722 #que se enllaça a la RN61 a pauc mai d'unitat|2|km al nòrd-oèst ; aquela assegura un accès al A4 a una quinzena de quilomètres.
La commune est traversée par la route départementale 722 qui se raccorde à la RN61 à peu plus de 2 km au nord-ouest ; celle-ci assure un accès à l'A4 à une quinzaine de kilomètres.
Istòria
Abans la Revolucion de 1789, cinc ostals e la glèisa dépendaient de la distincion de la Pichona-Pèira. La rèsta del vilatge aperteniá als barons de Fénétrange. En la bòsc i a un costat dich Ebersweiler, nom del pòble destruit.
Avant la Révolution de 1789, cinq maisons et l'église dépendaient de la seigneurie de La Petite-Pierre. Le reste du village appartenait aux barons de Fénétrange. Dans la forêt il y a un canton dit Ebersweiler, nom du village détruit.
Sent Júlia de Cremsa
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
La prononciacion es [ʂɛ̃ n ’zyʎɒ] [de’kre m ʂɒ]. Las fòrmas ancianas son Sanctus Julianus la Crempsa, en latin, en 1365, Saint-Julhien en 1746, Saint-Juilhe au segle XIX. Coma los autres Sent Julian, lo sent es lo martir de Briude dau sègle IV, , ,.
Crocus sativus
Estils e estigmatas son sovent secats e utilizats en cosina coma espècia (assasonament o agent colorant jaune). Lo safran es un dels ingredients del bolhabaissa e de la paella valenciana.
Lo nom de safran deriva del latin vulgar safranum e aqueste de l'arabi aṣfar (أَصْفَر), que significa.
La planta es originària de l'Orient Mejan. Lo safran cultivat proven de l'espècia originària de Creta (sa cultura i es atestada tre l'epòca minoïca, dins de frescas) nomenada Crocus cartwrightianus. Actualament es una planta estèrla que se reprodutz per bulbes (o pus precisament còrms).
Dins sa composicion quimica entran entre autres: picrocrocina, safranòl, carotenoïdes e crocina. A de proprietats medicinalas.
Foguèt longtemps una marchandisa entre las mai caras al mond per unitat de pes.
Cultura
thumb|right|250px|[[Fresca minoïca de Cnòssos (Creta) representant un òme (del còrs blau) qu'es a culhir las flors de safran.]]
Actualament lo safran es cultivat de la Mediterranèa Occidentala fins a Cashmir. Necessita un clima mediterranèu amb d'estius secs (tròp de pluèja lo pòt poirir), una prima moderadament plujosa e qualques pluèjas abans la culhida, que se fa en auton. Resistís a de geladas de fins a e a las nautas temperaturas estivalas. Es una cultura tipica de La Mancha (comarca meridionala de la Meseta). Malgrat son prètz elevat (que cal separar manualament las estigmatas de la flor), es en decadéncia en Espanha.
Piare Bonaud
Piare Bonaud, naissut le 15 de novembre de 1931 vèrs Chamalèira e mòrt le 15 d'abriau de 2023 vèrs Cebasat, èra un universitari francés, geograf, lingüista e autor auvernhat.
Èra un daus principaus especialistas d'Auvèrnha, tematica centrala de sas rechèrchas, e sobretot de sa geoistòria.
La França centrala a tanben una granda importància dins sos trabalhs e n'a tirat lo concèpte de «Medioromània».
Èra tan conegut per sos trabalhs lingüistics sobre l'auvernhat, e los diferents parlars dau centre de França. Forniguèt per aquel darrèir, a travèrs de son associacion Çaucle Tèrra d'Auvèrnha, un còrpus lingüistic complet (una nòrma d'escritura diferenta de la nòrma classica, una gramatica, daus diccionaris).
Biografia
Piare Bonaud, promèirament, foguèt mèstre-assistent en geografia vèrs l'Universitat Blasi Pascau de Clarmont-Ferrand en 1973.
Siguèt membre de l'Institut d'Estudis Occitans dau Puèi de Doma pendent sa creacion dins las annadas 1960-1970.
Fondèt le Çaucle Occitan d'Auvèrnha en 1970 que venguèt le Çaucle Tèrra d'Auvèrnha en 1974.
Geoistòria
Piare Bonaud èra un especialista de l'istòria daus diferents espacis d'Auvèrnha mas tanben de la França centrala, que cerchava de botar son istòria endavant. Sos trabalhs sobre aquel subjècte, ente desvolopa l'idèa d'una Medioromània, an impressionat l'istorian Fernand Braudel.
Sas recèrchas desbochèran sobre una tèsi nommada Tèrras e lengatges, pòbles e regions que sostenguèt en 1981 vès l'universitat Blasi Pascau de Clarmont-Ferrand. Siguèt publivada per le Çaucle Tèrra d'Auvèrnha. Una forma mai condensada se publiquèt en 2003 embei l'òbra D'Auvèrnha : 2600 ans au cuer de Gàllia e de la França centrala : Ensag geoistoric.
Es tanben a l'origina dau concèpte de Medioromània, zòna geografica culturala e supralingüistica que tapa la França mediana e ente s'obsèrvan de fenomèns pròpris a aquela aira. Fondèt en 2000, per l'estudi d'aquels espacis dau centre de França, le Grop de Sovenhic e en 2001 la revista Medioromània, Estudis sobre la França mediana.
Creacion monetària
La creacion monetària es lo procediment per que la massa monetària d’una zona economica (coma la zona èuro) es aumentada.
Dins lo passat, los govèrns e las bancas centralas tenián de facto lo monopòli de creacion monetària, via l'emission de pèças (monedas metallicas). Aqueste sistèma permetava dins una cèrta mesura als Estats de se financiar, mercé als revenguts de senhoratge.
Piare Bonaud
Auvernhat
Dins las annadas 1970, après sos trabalhs sobre le nòrd-occitan, Bonaud chamgèt de punt de veguda e promoguèt un auvernhat considerat coma una lenga a part entèira au sen dau grop galloromanic. Maugrat aquela ipotèsi minoritària, sos trabalhs demòran un fons documentari daus mai importants per le domeni de l'auvernhat.
Creacion monetària
Amb l'aparicion de las bancas centralas e lo desvelopament dels bilhets e dels bons del tresaur, la creacion monetària es venguda fiduciària, es a dire descorrelada d'una garantida ligada als metals precioses (per exemple l'escandalh aur). Pendent un temps, la creacion monetària de las bancas centralas podava de biais corrent financiar los govèrns, via la recompra de lors bons del tresaur o la creation de linhas de credits. Aqueste procediment se nomena lo financiament monetari, o mai pejorativament « aviar lo pòst de bilhets ». Mas, aquesta practica es ara plan limitada, e quitament estrictament interdita dins unas zonas monetàrias coma dins la zona èuro (Article 123 del Tractat de Lisbona). Aquò per estalivar las tensions inflacionistas: las despensas publicas son mai sovent tornadas dins l'economia non financiària, se lo montant injectat es tròp nauta, de tensions inflacionistas pòdon aparéisser veire d'iperinflacion.
Piare Bonaud
Auvernhat
Creèt egalament una nòva grafia per escriure l'auvernhat : l'escritura auvernhata v-unificada. Dins aquela optica creèt dins las annadas 1970 la revista Bisa Bèira (Bïzà Neirà) e l'associacion Çaucle Tèrra d'Auvèrnha.
Utilizava de còps que i a le nom de pluma de Piare Bounaud per sos escrits en auvernhat.
Creacion monetària
Aquesta creacion monetària es tanben contraròtlada e limitada per la politica monetària de las bancas centralas, via la fixacion dels tauses directors, los tauses de servas obligatòria o encora los coeficients fixats pel comitat de Basilèa. Las bancas centralas pòdon tanben crear de moneda dins l’encastre de las operacions dichas d'open market. Se dich alara "moneda centrala" o de resèrvas. Pasmens, sempre mai, se considèra que sola la fixacion dels tauses directors es eficaç per contraròtlar la massa monetària.
Vinci
Vinci es una comuna italiana de la Ciutat Metropolitana de Florença, dins la region de Toscana.
Piare Bonaud
Auvernhat
Soslinha tanben una cesura importanta, quitament un descopatge mai aisat en doas partidas, entre l'oèst e l'èst de l'espaci auvernhat.
Vinci
Confronta las comunas deCapraia e Limite (Prato), Cerreto Guidi, Empoli, Lamporecchio (Pistòia), Quarrata (Pistòia)
Creacion monetària
Creacion monetària per la banca centrala
Las bancas centralas an lo poder de crear doas menas de monedas: la moneda fiduciària (pèças e bilhets) e tanben las resèrvas (tanben nomenada moneda centrala o moneda de basa).
Peças e bilhets
Las monedas amb lor quita valor egala a lor valor nominala (coma las peças de metal preciós) avent gairement desaparegudas, demora uèi pas que de monedas fiduciàrias, coma las peças e los bilhets.
Del vejaire comptable, los bilhets realizats per la banca centrala son pas mai qu'una reconeissença de deute al portaire, inscrits a son passiu quand son plaçadas en circulacion. Cada bilhet valent per definicion son montant nominal, la banca centrala pòt emettre tant de bilhets que vol sens desequilibrar son bilanç.
Cada pèça o bilhet materializa atal una promesa de poder dispausar del ben que la moneda represente. L'emission es pas pus constrencha per un element fisic (çò qu’es lo cas per las devisas modernas dempuèi l'abandon de l'escandalh de cambi aur).
Sent Sifret
Sent Sifret (Saint-Siffret en francés) es una comuna occitana, situada dins lo departament de Gard e la region d'.
Creacion monetària
Peças e bilhets
Uèi, la creacion de peças e de bilhets per la banca centrala es subretot realizada segon la demanda pel sector bancari, e en cambi de moneda centrala. L'efièch de la creacion de peças e de bilhets sus la massa monetària globala es donc relativament limitat, veire nul.
Financiament monetari public
Lo financiament monetari (o monetizacion de deute) consistís per una banca centrala a financiar directament lo budget del govèrn central. Aqueste procediment es a nomenat pejorativament lo « Pòst de bilhets ». Fa referéncia als procediments de produccion de moneda fisica, mas en practica s'agís uèi mai d'escritura comptabla. vinheta|Lo pòst de biljets : [[caricatura sus la politca inflacionista de l'administracion Lincoln per sosténer las despensas de guèrra après la desfachas dels Nordistas a Bull Run.]] La capacitat dels Estats e de las bancas centralas de crear massissament de la moneda ex nihilo es un esplech economic poderós, que pòt contribuir a estimular l'economia, mas pòt tanben la destabilizar de biais durable.
Firfol
Firfol es una comuna normanda, situada dins lo departament de Calvadòs e la region de la Bassa Normandia.
Creacion monetària
Financiament monetari public
Los Estats sovent abuzèron de la creacion monetària, per exemple per financiar de guèrras carestiosas, amb sovent de consequéncias gravas sus l'economia subretot de crisis iperinflationistas.
Piare Bonaud
Auvernhat
Reconeis tanben d'autras influéncias importantas coma aquela dau lemosin e dau peitavin-santongés a l'oèst, que son d'occidentalismes jusca en Combralha. Le francés, sos sa forma dau dialècte berrigaud, dont considèra le borbonés d'oïl coma una varietat, influéncia tot le nòrd de l'espaci a partir dau nòrd dau Puèi de Doma. D'influéncias mai tèunas de dialèctes galloitalics arriban tanben per la mesma rota o lo mesme ais que le francoprovençau, valent a dire, despuèi l'èst e la rota de Lion.
Creacion monetària
Financiament monetari public
La paur d’aquestes abuses menet fòrça Estats a interdire lo financiament monetari public: aquesta disposicion es per exemple inscricha dins la Constitucion alemanda o los tractas de l'Union europèa (article 101 del tractat CE, utilizat per l'article 123 del tractat sul foncionament de l'Union Europèa (TFUE) eissit de la signatura del tractat de Lisbona en 2007). Los deficits publics devon donc èsser financiats per emprunts – fòrça majoritàriament obligatàrias – près d'organismes privats, als tauses d'interes prepausats pel mercat.
Lo « pòst de bilhets » tanpauc desapareguèt. Se de corrents radicals (libertarianisme, partisans de l'escandalh aur…) volguèron interdire o drasticament limitar la creacion de moneda, o la confiar a d’actors non politics, gaireben totes los economistas s'acòrdan a considerar qu'una creacion de moneda contrarotlada, acompanhada d'una inflacion rasonabla, fan partit del foncionament normal d'una economia.
Unes economistas coma los keynesianisme consideran que la relança monetària (creacion massissa de moneda per relanciar l'economia) pòt èsser un mejan de respondre a las depressions economicas gravas e que lo risc d'inflacion es o subrevaluat, o un mendre mal,.
Operacions d'open market
En practica, las politicas de relança monetària de las bancas centralas uèi se realiza de biais indirècte. Las bancas centralas utilizan las operacions d'open market amb que crean de sèrvas (moneda centrala) non pas per financiar los govèrns, mas per se substituir al refinanciament de las bancas privadas sul mercat interbancari, per la recompra massissa d'actius financièrs ( quantitative easing ). Aquestas practicas constituisson pas un financiament monetari public qu’an per objectiu de relançar la creacion monetària pel credit bancari, e non pas l'aument del deficit de l'Estat.
Dins l’objectiu d'estalivar una agreujament de la crisi de las subprimes de 2007-2008, las bancas centralas utilizèron massissament aquestas practicas, coma als Estats Units. En Euròpa, per afrontar la crisi de l'endeutament d’unes païses de l'Union monetària europèa, la quita Banca centrala europèa (BCE) deroguèt a aquesta interdiccion per decision del 10 de mai de 2010. Per l’escasença, e per justificar aquestas derogacions, lo tèrme « metòde non convencional » foguèt utilizat.
Creacion monetària per las bancas privadas
Dins lo sistèma monetari actual, la moneda es esubretot escripturala (gaireben 90 %): es creada per las bancas per un jòc d'escrituras, sus simple demanda, e dins unas limitas, en cambi d'una promesa de remborsament (emission d'un credit bancari). I a tanben creacion monetària a l'autrejar un credit, e destruccion monetària al remborsar lo quita credit. En zona èuro per exemple, 93 % de la massa monetària es creada per l'emission de credits dobèrts per las bancas comercialas.
La Banca d'Angletèrra descriu atal lo fenomèn :
« Cada còp qu'una banca fa un prèst, crea simultaneament un depaus sul compte en banca de l'empruntaire, creant atal novèla moneda »Lo president de la BCE Mario Draghi explica tanben :
« La vasta majoritat de la moneda es emisa per las bancas privadas - los depauses bancaris »
Piare Bonaud
Peitavin-santongés
vinheta|Carta de las lengas en [[Bretanha (istorica)|Bretanha e dins las regions vesinas segon Piare Bonaud.]]
D'origina santongesa per son paire, Bonaud s'interessèt au peitavin-santongés dont vulgarizèt le nom a la SEFCO (Societat d'Estudis Folclorics dau Centre-Oèst) a partir de la debuta de las annadas 1970. Prepausèt alora un sistèma ortografic per le peitavin-santongés, adaptat d'aquel qu'aviá prepausat per l'auvernhat (apelat escritura auvernhata v-unificada). Aquel sistèma grafic es, pasmens, pas enquèra utilizat per los locutors de la lenga en question.
Narain Karthikeyan
250px|thumb|Narain Karthikeyan en 2011 Kumar Ram Narain Karthikeyan (Coimbatore, Tamil Nadu, 14 de genièr de 1977) es un pilòt de Formula 1 tamol.
Creacion monetària
Mecanisme
Quand una banca autreg un credit a un particular o una entrepresa, o utiliza los depauses existissents, o passa per un procediment de creacion monetària. Utiliza alara un simple jòc comptable: inscriu dins son bilanç une creança, avent per montant la soma que va a prestar a son client, e aumenta lo compte de depaus de son client del tant. Lo credit venent alimentar lo compte de depaus del client, es l'expression « los credits fan los depauses » qu’es veraia e non pas lo contrari. Se dich tanbe a vegada que la banca crea d'argent « ex nihilo ». L'expression « los depauses fan los credits » es, ela, aplicada quand la banca utiliza los depauses existissents e passa pas per un procediment de creacion monetària.
Piare Bonaud
Sistèma grafic
En 1973, Piare Bonaud elaborèt una nòva codificacion per l'auvernhat, l'escritura auvernhata v-unificada. Apareis criticada per quauques cerchaires e escrivans occitanistas. Son usatge es limitat en comparason 'bei la nòrma classica de l'occitan.
Creacion monetària
Mecanisme
Lo jòc d'escritura comptable es atal:
Firfol
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Piare Bonaud
Sistèma grafic
Faguèt l'objècte d'adaptacions per le mesme autor per le peitavin-santongés e los parlars septentrionaus dau lengadocian (dits guianés per Piare Bonaud), mas son pas jamai estadas concretizadas e utilizadas per los autors d'aquela lenga de transicion e d'aquel autre dialècte occitan.
Bogusław Samborski
Bogusław Samborski, tanben conegut coma Gottlieb Sambor (Varsòvia, 14 d'abril de 1897 – Argentina, 1971) foguèt un actor polonés.
Piare Bonaud
Publicacions
Lista non exaustiva de sas òbras.
Creacion monetària
Mecanisme
Lo remborsament d'un credit a la banca correspond a une demonetizacion: la partida de moneda correspondent al prèst inicial es destrucha, avent per efièch de diminuir la massa monetària. La partida de moneda correspondent als interesses torna a la banca.
Teoria de las sèrvas fraccionàrias
Aqueste mecanisme foguèt pendent un temps descrich amb los tèrme de « sistèma de sèrva fraccionàrias » o « multiplicator monetari ». Aquesta vision a per caracteristica de pensar la creacion de credit coma constrencha per la quantitat de sèrva (moneda de basa) disponibla dins lo mercat interbancari, e lo nivèl de Sèrvas obligatòrias. Segon aqueste vejaire, las bancas « multiplican » la partida de basa monetària que dispausan quand realizan de credits, aquò dins la limita de capacitat d'efièch de palfèr maxim.
Factors de l'evolucion de la creacion monetària pel credit
Quitament se las bancas comercialas pòdon, en teoria, crear de credit sens limita, en practica, la creacion monetària globala de las bancas depend de diferents factors:
Aquesta complexitat ont la fisança e los factors psicologics tenon un ròtle important, explica l'instabilitat associada a la creacion monetària de las bancas e son ròtle dins los movements de la conjonctura e dins lo cicle economic.
Autoregulacion pel mercat monetari
Quand una banca prèsta d’estalivi preexistissent o creat de moneda escripturala novèla seguent un credit balhat, credita lo compte a vista de son client que va despensar aquesta moneda, es a dire la virar als comptes a vista de sos provesidors e salariats, sonque una partida dels comptes des beneficiaris essent tenguts per aquesta banca. Al contrari, la banca pòt recebre, dins los comptes de depauses de sos clients, los montants correspondent a las crompas realizadas pels clients d’autras bancas.
Las bancas devon afrontar las fugidas correspondentas als besonhs de moneda de la banca centrala: sèrvas obligatòrias (1 % dins la zona èuro) e demanda de moneda fiduciària (estimada en mejana a 15 % dels depauses a vista, mas variabla seguent los periòdes e luòcs).
Se cada banca balha de credits segon sas partidas al mercat de depauses, las fugidas se compensan e lo mercat bancari es equilibrat. Mas s’es pas lo cas, per ajustar lor tresaureriá en moneda banca centrala, las bancas van se virar cap al mercat monetari (Euribor, per exemple) que lor permetrà de plaça, près de las autras bancas e establiments financièrs, lors demais o d’obténer d'eles lo financiament de lors besonhs de moneda centrala, après compensacion jornalièra dels movements entre bancas.
Las intervencions de la banca centrala sus aqueste mercat correspondon al « refinanciament ».
Las operacions de la banca centrala suls tauses d'escòmpte e las operacions d’open market, de conjunt amb las règlas de mesas en pension d’unes actius monetaris, son censats regular aqueste mercat. A causa d’una abondància excessiva de liquiditat dels establiments financièrs, los tauses del mercat pòdon venir inferiors als tauses de refinanciament de la banca centrala. En cas de tension sul mercat monetari, una mesa a disposicion de liquiditat (refinanciament) per la banca centrala es de natura a regular la situacion.
Quand (coma foguèt lo cas en 2008) pas cap banca fa pas pus fisança a las autras, se passa un blocatge dels prèsts interbancaris o un taus de prèst tròp naut. Aquesta situacion bloca lo mercat monetari e impausa de refinanciaments massisses per las bancas centralas per permetre a las bancas comercialas d'assegurar lors besonhs de moneda centrala.
Limitacions per la politica monetària e reglamentacion financiària
La creacion monetària per aqueste procediment demora somesa a de constrenchas practicas o reglementàrias que la manten dins unas limitas:
Creacion monetària per crompa de devisas
Tota dintrada de devisas, del moment que passa per una banca, es a l'origina d'una creacion monetària domestica, e al contrari tota sortida provòca una destruccion.
Monada alternativas o quasimoneda
Los establiments de credit son pas los sols a emetre de moneda fiduciària. De moneda o quasimoneda, en quantitat proporcionalament infima e gaireben negligibla, es tanben emisa per d'autres agents economics.
Los emetors son tanben plan diferents: entrepresas, associacion, Sistèmas d’escambi locals, etc.
En periòde de crisi o de trebles (foguèt per exemple lo cas dins fòrça païses, coma la França, après la primièra guèrra mondiala), de collectivitats o de privats emeton de pèça e de bilhets nomenats moneda de necessitat.
L'emetor contraròtla sa moneda e li applica las règlas que li semblan adaptadas; pòt ne contraròtlar lo taus de cambi a la convertibilitat, li donar los caractèrs d'una moneda fondenta, donar de drech de tiratge fixe o progressiu als participants (capital inicial « ofèrt » als participants de jòc en linha…).
Quand la quantitat de moneda atal emesa ven significativa, las autoritats exigisson que l'emetor se someta a las regulacions ordinàrias dels establiments de credits, alara que pòdon èsser pro tolerantas per la mèsma activitat exercida mai modestament.
Los drechs de tiratges especials (DTE) del Fons monetari internacional constituisson tanben la moneda que li servís d'unitat de compte.
Controvèrsia al subjècte de la creacion monetària
L’Estat a pas lo monopòli de creacions monetàrias excessivas. Pòdon èsser practicadas tanben pel sector privat e abotir als mèsme disfoncionaments. Pels credits que balhan al delà de la basa monetària (moneda de banca centrala) que dispausan las bancas comercialas crean de moneda. Aquesta creacion pòt èsser excessiva e font d'inflacion e de subrendeutament. La crisi de las subprimes n’es una illustracion. Las bancas americanas multipliquèron los credits immobilièrs qu'acordavan als empruntaires. Entre 2000 e 2006 lors encors an mai que doublat. Lo prètz de l'immobilièr aumentèron alara de 171 % entre 1997 e 2007 creant de fach una bofiga immobiliària. L'explosion de la bofiga e l'insolvabilitat dels endeutas provoquèt una crisi financièra provocant una crisi economica mondiala. La responsabilitat de la banca centrala americana (Fed) se deu pas amagar qu’es responsabla de la gestion quantitativa dels credits, entre autre per la fixacion dels tauses d'interés (banca centrala).
La creacion monetària pel sector privat pòt tanben fa domatge se l'utilizacion de la moneda creada es font d'instabilitat. Tanplan quand las bancas privada balhan de fons que servisson als operators financièrs a especular amb efièch de palfèr. Aquesta practica pòt èsser a l'origina de ganhs o de pèrdas plan importantas. En cas de pèrdas de consequéncias e d’efièch de contagion pòdon se transmetre a las bancas e far damatge a l’esfèra economica reala.
Murray Rothbard, escolan de Ludwig von Mises e tanben de membre de l'escòla austriaca d'enomia denoncièt lo sistèma de resèrvas fraccionària, atacan subretot Milton Friedman, coma dins Milton Friedman unraveled en 1971. Critica lo procediment de creacion de moneda pel sistèma de sèrvas fraccionàrias per sos efièchs inflacionistas e assimila la creacion de monena facha atal a de « magia ».
James Robertson e d'autres autors altermondialistas volgavan tornar lo procediment de creacion monetària sota contraròtle de l'Estat e jutjan que lo sistèma actual es pas alunhat « sus de principis de justícia economica e sus ls realitats de l’èra de l’informacion, fins a que la fisança dins la quita democracia n’es seriosament estrementida ». E d’apondre : « Lo fach qu’aquestas bancas comercialas crean sempre aquestes fons libellats en devisas oficialas e qu’aquesta creacion de moneda provòca de beneficis tornant al privat constituís un anacronisme flagrant ». Tanben preconiza que las bancas centralas sián solas creatriças de moneda e que la moneda creada siá balhada a las despensas publicas. Las bancas de segond reng aurián sonque la possibilitat de crear de moneda per manlèu, l’ensems dins un sistèma contraròtlat per una banca centrala mondiala que « deuriá tornar los comptes als govèrns membres ».
D'autres economistas (Gabriel Galand, André Grjébine, Philippe Derudder) preconizan dins unes cases la creacion de moneda permanenta jos l'egida de l’Estat.
Occitanosaurus
Occitanosaurus qu'ei un genre escantit de plesiosaure deth jurassic inferior trapat en Occitània.
Occitanosaurus qu'ère un plesiosaure semblant a Elasmosaurus. Sòns fossils son sonque ua soleta esqueleta gaireben completa d'ua bèstia d'aperaquí uns 4 m de longada.
Referències
1.- Ketchum HF, Benson RBJ. Global interrelationships of Plesiosaur (Reptilia, Sauropterygia) and the pivotal role of taxon sampling in determining the outcome of phylogenetic analyses. Biological Reviews
Bibliografia
Bardet, Nathalie; Fernández, Marta; García-Ramos, José Carlos; Superbiola, Xabier Pereda; Pinuela, Laura; Ruiz-Omeñaca, José Ignacio; and Vincent, Peggy (2008). "A juvenile plesiosaur from the Pliensbackian (Lower Jurassic) of Asturias, Spain". Journal of Vertebrate Paleontology 28(1): 258–263.
Pàgines web
. Wikimedia Commons a contengut multimedia susOccitanosaurus.
. Wikispecies a un article sus Occitanosaurus.
. Occitanosaurus en eth Plesiosaur Directory
Quaresma
vinheta|La Tentacion del Crist dins lo desèrt, per Leonard Bramer (v. 1650), musèu regional de la Hesse. La Quaresma es un peròde de june e d'abstinéncia de quaranta jorns que lo catolicisme instituiguèt al sègle IV en referéncia als quaranta jorns de june de Jèsus Crist dins lo desèrt. Aquestre episòdi es contat pels tres evangèlis sinoptics :
Refugiat climatic
Los refugiats climatices o ecologics o ecorefugiats son des personas o de grops que son obligats de se desplaçar - de biais temporari o permanent - a causa de la degradacion de lor mitan local o biogeografic que lo permet pas mai de viure normalament en seguritat e subvenir a lors besonhs primaris. Mai sovent son d'agricultors, o a vegada caçaires culheires, pescador o elevaires.
Quaresma
Mc 1,12-13, Mt 4,1-11 e Lc 4,1-13.
Refugiat climatic
Las causas
Las causas màger e "classicas" de lors desplaçaments son la desertificacion, lo desboscament, la salinizacion, l'erosion o d'autres problèmas de toxicitat del sol, de l'aire o de l'aiga. De causas mai recentes e que segon lo GIEC deurián s'agravar son las consequéncias dirèctas e indirèctas de las modificacions climaticas, amb subretot una pujada de l'ocean que de se far la decennias e sècles a venir (Sus la 21 vilas que, en 2015, comptan mai de 10 milions d'abitants, 16 son littoralas ). S'apondan tanben l'avançada dels desèrts, l'assecament dels lacs o quitament de mars tancadas (ex : Mar d'Aral).
Quaresma
Lo june es aleujat los dimenges e lo jorn de l'Anonciacion mas es pas arrestat. La Quaresma s’acaba amb un periòde de june e de celebracions mai intensas, la Setmana Santa.
Refugiat climatic
Terminologias
Son los fotografs e jornalistas del Collectiu ARGOS, basat a París, qu'avián començat lors investigacions sus aquel subjècte en 2002, qui semblan aver difusat l'expression « refugiats climatics ».
Mas El Hinnawi per l'ONU ja en 1985 utilisèt l'expression « refugiat environamental (Environmental Refugees) » al subjècte de las populacions desplaçadas après las secadas subsaharianas e las degradacions de lors territòris. D'autres autors coma Norman Myers, dins los ans 1990 parlan d' exòde environamental, al subjècte de las consequéncias del cambiament climatic
Quaresma
Lo periòde de Quaresma deu èsser, pels fidèls, un periòde d'apregondiment, de pregària e de destacament dels bens materials en preparacion de la fèsta de Pascas; dins aqueste sens, pendent aquestes quaranta jorns l'alimentacion deu èsser mai frugala e subretot los aliments animals restrenchs. Segon lo comput de la Glèisa latina, la Quaresma dura quaranta jorns del dimècres de las Cendres al dimenge de Pascas. Dins las Glèisas de rite bizantin, la Quaresma es precedida d'un periòde de preparacion nomenat Quaresma Pichona, que s’acaba lo dimenge de Carnaval. La quita Quaresma Quarèsma Granda, dura del Diluns Pur a divendre precedent lo Dissabte de Lazar e lo Dimenge dels rams. Las Glèisas de rite bizantin practican tanben una segonda quaresma: la « Quarèsma de Nadal », de 15 de novembre al 24 de decembre.
Refugiat climatic
Elements de definicion
L'Organizacion internacionala de las migracions avança la definicion seguenta : « Se nomena migrants environnementals las personas o grops de personas qui, subretot per de rasons ligadas a un cambiament environamental subte o progressiu influissent negativament sus lor vida o lors condicions de vida, son constrenchas de quitar lor fogal o lo quitan de lor pròpia initiativa, temporariament o definitivament, e que, d'aquel fach, se desplaçan a l’interior de lor país o ne sortissent. »
Quaresma
Originas e istòria
Lo nom quaresma ven de la contraccion del mot latin quadragesima, que significa « quaranten ». Se nomena tanben la Quaresma de la Santa Quarantena. La durada de quaranta jorns remembre a l’encòp los quaranta jorns e quaranta nuèchs del june de Moïses avant que li siá donat la Taulas de la Lei e las quaranta jorns de la temptacion del Crist dins lo desèrt entre son baptisme e lo començament de sa vida publica, que foguèt temptat per Satan, segon los Evangèlis sinoptics.
Los discípols de Jèsus junavan pas, alara que los farisians e los discípols de Joan Batista practicavan lo june (Mat, IX, 14) : « Alara los discípols de Joan venguèron près de Jèsus, e diguèron: Perqué nosautre e los farisians junam, alara que tos discípols junan pas ? ».
Los jorns que precedèron la pascas e la mòrt de Jèsus, ni Jèsus ni sos discípols junèron. Los recits dels Evangèlis indican qu’a Betània, solament unes jorns avant sa mòrt, sos discípols e el s’anèran a çò de gents, ont prenguèron de repaisses. Jèsus mangèt lo repais de la Pasca la nuèch precediguent sa passion. —Mt 26:6, 7 ; Lc 22:15 ; Jn 12:2. Es pendent lo Concili de Laodicèu (348? - 381?) que foguèt prescricha la xerofagia, es a dire l'usatge exclusiu del pan e dels fruchs secs pendent lo temps que correspondava a la Quaresma.
Refugiat climatic
Estat dels luòcs e elements estatistics
Segon un rapòrt de prospectiva produch par l'organizacion umanitària britanica Christian Aid <span class="indicateur-langue" title="Équivalent de l’article « Christian Aid » dans une autre langue">(en) , ja 163 milions de personas deguèron daissar lor fogal a causa de conflictes, catastrofas naturalas e grands projèctes de desvelopament (minas, restancas, periurbanizacion, culturas d'agrocarburants, eca.). E, de 2000 a 2050, serián al mens un miliard de personas que deurián migrar pel mond, que mai de la mitat per s'adaptar al cambiament climatic o ne fugir la consequéncias. 645 milions migrarián per de rasons energeticas, 50 milions a causa de conflictes e prejudicis als drechs de l’Òme (podent èsser exacerbats per la desforestacion, lo manca d'aiga e la pèrda de contunh de tèrras lauradissas). 250 milions de personas migrarián per causa de fenomèns directament induchs pel dereglament climatic (aigadas, secadas, manca d'aiga e d'aliments, malautiás sorgissentas...).
Quaresma
Originas e istòria
La practica de la Quarèsma ven del sègle IV.
Refugiat climatic
Estat dels luòcs e elements estatistics
Las Nations unidas (ONU) evaluan a 50 milions lo nombre d’abitants que poirán dever daissar lo demorança per causa del cambiament climatic (avançada del desèrt de Gòbi en China, que s'espandís de 10 000 km2 cada an), Inondacions al Bangladèsh  e dins la boca del Nil, negada d’archipèlas coma las illas Tuvalu ont 11 600 personas son menaçadas per l'auçada del nivèl de la mar, o encara de la populacions inuita e amerindianas d'Alaska (213 comunautas menaçadas pel recul de las glaças e del trach de còsta per causa de fonda del pergelisol e per la pujada cada an mai del nivèl màger de las marèas ). L'erosion o la desertificacion dels sols menaça los tèrmes d'Euròpa, coma la Turquia tocada per 160 000 km2 de sols cultivables dametjats per l'erosion e lo manca d'aiga. En Egipte son gaireben 50 % de las tèrras lauradissas asagadas que ja se salinizan.
Quaresma
Originas e istòria
Al sègle VII, la Quaresma foguèt establit dins son calendrièr actual. A l’epòca, lo june consistissiá a prene pas qu'un repai quotidian en fin de jornada e a s'absténer de tota noiridura los jorns del Divendres e del Dissabte sants.
Refugiat climatic
Estat dels luòcs e elements estatistics
Estimat a 25 milions de personas al començament de 2008 per Janos Bogardi, sonque pels refugiats climatics sens estatuts, chifre utilisat per la deputada europèa e Presidenta de la Soscomission dels drechs de l'Òme del Parlament europèu, Hélène Flautre , lo nombre d'ecorefugiats aument de contunh. Entre 150 a 200 milions per la fin del sègle segon las fonts, un chiffre precís de refugiats climatic es dificil d'avançar dins la mesura que lo ligam entre degradacion environamentala e decision de migrar demora malaisida d'establir.
Quaresma
Originas e istòria
Dins lo rite latin, los tres dimenges precedant la Quaresma — la Septuagasima, la Sexagasima e la Quinquagesima— èran inclusits dins la preparacion de Pascas. Mas, las prescripcions de june mesrmèron avidament e, a partir del sègle XIII, lo repai de miègjorn èra autorizat e complatat d'un leugièr de vespre.
Refugiat climatic
Cap a un estatut e una reconeissença juridica
Fins ara, existís pas d'estatut definit juridicament pels refugiats ecologics en drech internacional (que data de 1951 al subjècte dels drechs e estatuts de refugiats). Pasmens aquela novèla categoria de refugiats impausa de desfises novèls, coma dins lo domèni del drech public local e internacional , subretot al vejaire d'un augment rapid possible de lor nombre <sup class="reference cite_virgule" contenteditable="false">,.
L'ONU crida la reconeissença d’un estatut juridic pels refugiats environamentals, de la mena d'aquel dels refugiats politics. Un tal estatut poiriá tanben tanben inclure los refugiats de las catastròfas naturalas mai que climaticas, coma las victimas de seïsmes o de ciclons.
Quaresma
Quaresma dins las glèisas protestantas
Aquesta abséncia d'ascèsi particulara, de mortificacion o de repentança, ven de la soteriologia diferenta entre lo catolicisme e las esperitalitats eissidas de la Reforma. Pels protestants, lo salut s'obten per la foi soma sola fide de biais qu'i a pas besonh de complir d’òbras de peniténcia en vista d'obténer lo salut.
Refugiat climatic
Cap a un estatut e una reconeissença juridica
Fasent lo constat de frequentas violacions del drech dels òmes e de las populacions autoctònas associadas al cambiament climatic, e par paur d'un augment rapid del nombre de refugiats ecologics, un programa nomenat " Climate justice " nasquèt, portat per d'associacions de juristas e 70 ONG (coma Greenpeace, lo WWF...). A per tòca de contribuir a establir règlas novèlas e d'estatuts per una justícia climatica.