Sègle_XII
Istòria
1147-1149 : après la pèrda d'Edessa en 1144, organizacion de la Segonda Crosada per França, Anglatèrra e lo Sant Empèri Roman Germanic. Pasmens, sensa objectiu clar e minada per de dificultats intèrnas, l'expedicion foguèt una revirada. 1149 : en Egipte, mòrt dau califa fatimida Al-Hafiz que foguèt remplaçat per Az-Zafir. Lo califa novèu mau capitèt de reglar lo caòs politic entraïnat per lei divisions de la cort entre diferentei faccions advèrsas. 1149 : en Mesoamerica, començament d'una crisi agricòla grèva dins l'espaci territòriau toltèc. 20px 1152 : dissolucion dau maridatge entre Loís VII e Alienòr. Après un viatge malaisat fins a Peitieus, Alienòr se maridèt amb lo rèi Enric II (18 de mai). Aquò entraïnèt la formacion d'un blòt feodau considerable gropant plusors fèus francés majors (Aquitània, Normandia, Anjau... etc.), menaça a l'origina de conflictes recurrents entre lei rèis francés e anglés (→ 1153-1154). 1153 : presa d'Ascalon, darrier pòrt tengut per lei Fatimidas en Palestina, per lei Crosats. 1153-1154 : brèva guèrra entre França e Anglatèrra après lo maridatge entre Alienòr e Enric II. En cambi d'una indemnitat, Loís VII acceptèt lo maridatge. 1154 : mòrt dau darrier fiu de Vladimir Monomaca. Aquò marca lo començament dau declin definitiu de la Rus' de Kiev que formèt desenant un ensemble culturau de plusors principats independents. 1154 : mòrt dau califa fatimida Az-Zafir. Son successor, Al-Faiz, aguèt ges de poder vertadier e la direccion dau Califat passèt entre lei mans dei visirs e dei faccions. 1157 : dins la Peninsula Iberica, reconquista de la vila d'Almeria per leis Almohades. 1157 : revòuta dau califa abbassida Al-Muqtafi còntra lei Turcs Seldjokids. Après la revirada d'un sètge turc còntra Bagdad, aquò li permetèt de restaurar son independéncia politica en Mesopotamia. thumb|right|Extension dau territòri almohade vèrs la fin dau sègle XII. 1159 : importanta campanha dau califa almohade Abd al-Mumin per renfòrçar sei posicions en Magrèb Orientau. Ocupèt plusors vilas importantas de Tunisia e mai d'una dinastia musulmana locala acceptèt sa senhoriá. Lei Normands de Sicília foguèron obligats de se retirar de la region. 20px 1159 : guèrra entre Enric II d'Anglatèrra e Ramon V de Tolosa. Pasmens, per empedir tota expansion de la poissança angloaquitana, lo rèi Loís VII de França sostenguèt Tolosa entraïnant la revirada de la campanha anglesa. 1159-1160 : mòrt dau papa Adrian IV e crisi de succession amb l'eleccion dau papa Alexandre III (sostengut per França, Anglatèrra e lei reiaumes iberics) e de l'antipapa Victor IV (sostengut per l'emperaire germanic. La situacion s'agravèt en 1160 amb l'excomunicacion de Frederic Barbarossa. 1160 : fortificacion de l'Estrech de Gibartar per leis Almohades. 1162 : dins l'Egipte Fatimida, presa dau poder per lo visir Shawar a après la capitada d'un còp d'Estat. Venguèt rapidament impopular en causa de l'aviditat de son clan (→ 1163). 1163 : en Egipte, reversament dau visir Shawar per lo generau Dirgham. Lo vencut anèt en Siria demandar l'ajuda de Nur ad-Din. Aqueu darrier acceptèt en vista d'estendre son influéncia en Egipte (→ 1164). 1164 : en Anglatèrra, adopcion dei constitucions de Clarendon, tèxte de 16 articles depintant lei proceduras judiciàrias aplicablas a l'eleccion e au jutjament dau clergat anglés. L'objectiu èra de restaurar lei dispausicions dau Concordat de Londres de 1107 e de restaurar lo poder reiau sus la Glèisa d'Anglatèrra. L'arquevesque de Cantorbery Thomas Becket s'i opausèt (e s'exilèt) e lo papa Alexandre III condamnèt dètz articles. Dins aquò, lo rèi Enric II mantenguèt la lèi. 1164 : après lei trèbols deis ans precedents, Egipte foguèt lo teatre d'un conflicte complèx entre lei tropas turcas sostenent Shawar, l'armada dau generau Dirgham e una aliança gropant lei Crosats e lei Bizantins. Aprofichant l'ajuda de Nur ad-Din, Shawar capitèt d'eliminar Dirgham puei organizèt una guèrra entre Turcs e Crosats. Equilibrat amb una victòria turca en Siria mai una situacion a l'avantatge dei Francs en Egipte, lo conflicte s'acabèt per un compromés malaisat que permetèt a Shawar de gardar lo poder en Egipte (→ 1167). 20px 1167 : debanament dau concili catar de Sant Felitz de Lauragués sota la direccion dau papa bogomilista Nicetas de Constantinòple. L'objectiu de la reünion — definir lei limits dei diocèsis de Tolosa e de Carcassona — mòstra l'existéncia d'una glèisa catara ierarquizada en Occitània. 1167 : inquiet après de negociacions diplomaticas entre Shawar e lo rèi Amalric de Jerusalèm, Nur ad-Din mandèt tornarmai una armada dirigida per lo generau Shirkuh en Egipte. Coma en 1164, lo conflicte s'equilibrèt e lei dos camps negocièron sa retirada. Pasmens, lei Francs aprofichèron la situacion per impausar un tribut a Shawar (→ 1168). 1168 : batuts per lei Danés, lei Wends renoncièron a la piratariá e acceptèron de se convertir au cristianisme. Aquò melhorèt fòrça la seguretat dei naviris en Mar Baltica e permetèt a Danemarc d'i afiermar sa dominacion (→ 1179). v. 1168 : afeblits per una crisi agricòla grèva, lei Toltècs poguèron pas empachar la presa e lo pilhatge de sa capitala, Tula, per lei Chichimècs. thumb|right|Retrach de [[Saladin realizat vèrs 1185.]]