cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Prima Aràbia
Evolucion
Fins ara, las manifestacions s'acabèron per capvirar tres caps d'Estat: lo présidente de Tunisia, Zine El Abidine Ben Ali, fugissent cap a Arabia Saudita lo 14 de genièr, enseguida de las protestacions de la Revolucion de Jasemim; en Egipte, lo president Hosni Mubarak renoncièt l'11 de Febrièr de 2011, apès 18 jorns de protestacions de massa, acabant lo seu mandat de 30 ans; e en Libia, lo president Moammar al-Gaddafi, mòrt dins una fusilhada après que foguèt capturat lo 20 d'otobre e torturat pels rebèls, arrastat per una carrièra en public, tuat d'un tir dins la tèsta. Pendent aquel periòde d'instabilidat regionala, qualques lidèrs anoncièron lor intencion de renonciar: lo president d'Iemèn, Ali Abdullah Saleh, anoncièt que serà pas candidat a sa reeleccion en 2013, acabant son mandat de 35 ans. Lo president de Sodan, Omar al-Bashir tanben anoncièt que tentarà pas èsser reelegit en 2015, tot coma lo primièr ministre iraquian, Nouri al-Maliki, que lo mandat s'acaba en 2014, pasmens que contunhèron de manifestacions totjorn mai violentas exigissednt s demission imediata. De Protacions en Jordania tanben causèrn le demission del govèrn, fasent de ex primièr ministre e ambaissador d'Israèl, Marouf Bakhit, coma nòu primièr ministre del rei Abdullah.
La volatilidat de las protestacions e las seunas implicacions geopoliticas atirèt l'atencion globala que s'evoquèt l'eventualitat que qualques manifestants pòscan èsser nomenats pel Prèmi Nobel de la Patz de 2011.
Motivacions
thumb|Una caricatura politica de [[Carlos Latuff representant Hosni Mubarak coma un dominò tombant darrièr lo doninò de las protestacions en Tunisia e ne fasent tombar d'autres]]
En mai de las condicions de vida, enlà del caumatge e de l'injustíia politica e sociala dels seus govèrns, i a la manca de liberdats, dins una societat fòrça militarizada e la manca d'infrastruturas dins de luòcs ont tot lo benefici economics en creis demòra dins d'escassas mans e corrompudas.
Aquelas revolucions aurián pas podut se debanar abans, perque, ins a la Guèrra Freja, los païses arabis sosmetián los seus interesses nacionals a aqueles del capitalisme estatsunian o del comunisme rus. Levat qualques excecions, fins a Guèrra Freja, la principalas liberdats politicas èran pas permitidas dins aqueles países. Diferentemente da atualidade, la coincidéncia del procés generalizat de globalizacion, que difusan las idèas de l'Occident e que, a la fin de la primièra decennia de 2000, acabant per èsser fòrça presents dins los malhum socials, e en 2008 sus internet. Lo quita internet èra present dempuèi 2000 mercé a de plans de desvolopament de l'Union Europèa. La majoritat dels protestaires son de joves (es pas per azard, que las protestacions en Egipte se nomenèt "Revolucion de la Juventut"), amb l'accès a Internet e, al contrari de las geracions precedentas, avent una educacion basica e, quitament, suberiora. O mas curiós dels eveniments que comencèron en Tunisia foguèt la seuna difuson aviad per d'outras partidas del mund arabi.
A aquelas causas comunas dels païses de la region s'apondon d'outras particularitats. Dins lo cas de la Tunisia, la frequentacion toristica e, subretot, los europèus, faguèt mai prigonda la penetracion de las idèas occidentalas; e mai, lo govèrn da Tunisia èra un dels mens restritiu.
Cats on Trees
Cats on Trees (Gats dins los Arbres) es un grop de pop ròck de Tolosa (Occitània), que canta mai que mai en anglés. Format en 2007, es compausat del duò Nina Goern (votz e piano) e Yohan Hennequin (ritmica).
Biografia
Lor primièr album, Cats on Trees, s'es vendut a mai de de 220 000 exemplaris gràcias a la capitada de la cançon Sirens Call que foguèt una brava sansònha en França tota fin 2013 e debut 2014 (cançon classada 3ena dins los charts en França lo 10 de febrièr de 2014). Aital, lo grop foguèt nomenat a las Victòrias de la musica de França de 2014, categoria « Album revelacion de l'annada ».
En 2015, fan una represa de lor cançon Jimmy en duo ambe lo cantaire francés Calogero.
En genièr de 2016, lo duò deven coach de The Voice Belgica.
Lo 16 de març de 2018, lo grop torna ambe un segond album, titolat Neon. L'album, compausat de dètz títols, conten una segonda sansònha pel grop, Keep on Dancing, cançon que se classèt 17ena dins los charts.
En 2022, sortida d'un tresen album titolat Alie.
.vodka
("vòdca", en anglés) es un nom de domeni generic. Es en servici dempuèi lo 31 de març de 2014.
Euròpa Centrala
L'Euròpa Centrala es la region d'Euròpa situadas entre l'Euròpa Occidentala e l'Euròpa Orientala. Representa un centre istoric dau continent e dèu pas èstre confonduda amb lo centre geografic d'Euròpa. Au mes dètz país ne'n fan partida : Alemanha, Àustria, Ongria, Polonha, Republica Chèca, Eslovaquia, Romania, Eslovènia, Soïssa e Liechtenstein.
Namps-Maisnil
Namps-Maisnil es una comuna francesa, situada dins lo departament de Somme e la region dels Nauts de França.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Nòtas
<references group=N/>
Alfafara
Alfafara es un municipi de la província espanhòla d'Alacant e de la Comunautat Autonòma del País Valencian.
Reiaume de Castelha
Lo Reiaume de Castelha es un reiaume espanhòu de l'Edat Mejana. Existiguèt de 1035 a 1516. Foguèt fusionat ambé leis autrei reiaumes de la Peninsula Iberica, franc de Portugal, per formar Espanha.
Châteauvieux
Châteauvieux pòt essèr:
Martres-sur-Morge
Martres-sur-Morge (Martres-sur-Morge en francés) z-es 'na comuna auvernhassa dau departament dau Puèi de Doma e la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament d'Auvèrnhe.
Toponimia
Lo nom dau vialatge es escrit Les Martres sur Morge sus la mapa de Cassini, a la fin dau sègle XVIII. L'article es demorat en occitan ? Martres poiriá venir dau latin eclesiastic martyres o martyrem, « martir », mas, se la fòrma èra femenina, Martras, vaudriá mai acceptar la proposicion d'Ernèst Negre, lo plurau martyria > *martirias. Lo nom prenguèt lo sens de « cementèri » per associacion entre lo culte daus sants martirs e lo culte daus mòrts,.
Missil
Un missil es un projectil militar autopropulsat e guidat que se compausa de quatre elements principaus : un sistèma de propulsion (motor, reactor...), un sistèma de vòl, un sistèma de guidatge (extèrne o intèrne) e una carga utila (explosiva, electronica...). Apareguts a la fin de la Segonda Guèrra Mondiala, son venguts d'armas fòrça importantas de la guèrra modèrna en permetent d'aumentar la precision e la portada dei tirs.
Martres-sur-Morge
Nòtas
<references group="N"/>
Missil
Lei missils son classats segon son sistèma de guidatge, son mòde de tir e la natura de son objectiu. Existís doas familhas generalas. Lei missils estrategics son caracterizats per una portada de plusors miliers de quilomètres e per l'utilizacion de cargas militaras nuclearas. Lei missils tactics pòrtan de cargas convencionalas, quimicas o nuclearas. An una portada pus reducha e son sovent fòrça especializats.
Lei missils estrategics
Lei missils estrategics son lei vectors de la dissuasion nucleara. N'existís dos tipes principaus que son lei missils ballistics e lei missils estrategics de crosiera.
Lei missils balistics
Lei missils balistics son lo fondament dei fòrças de dissuasion nucleara terrèstras amb de portadas fòrça importantas e de cargas nuclearas compausadas d'ogivas multiplas. Son objectiu es donc d'assegurar la destruccion d'objectius estrategics enemics coma de vilas, de basas militaras o de complèxs industriaus importants. Sa trajectòria compren tres etapas : Son classats segon sa portada : MRBM (Middle Range Ballistic Missile) d'una portada inferiora a 2,400 km, IRBM (Intermediate Range Ballistic Missile) d'una portada entre 2,400 e 6,500 km e ICBM (Intercontinental Ballistic Missile) d'una portada superiora a 6,500 km.
Avans lo tir, aquelei missils son esconduts e protegits dins de silos o de sosmarins. Aquelei mejans de proteccion son destinats a permetre sa subrevida dins lo cas d'una ataca nucleara suspresa de part d'una poissança enemiga.
Lei missils estrategics de crosiera
Lei missils estrategics de crosiera son similaras a un avion amb un guidatge automatic que vola fins a son objectiu per i portar sa carga. Utilisables dempuei de plataformas variadas (naviris, sosmarins, batariás terrèstras...), an una portada generala de 1,000 a 2,000 km. Pòdon èsser furtius e la màger part an un sistèma de guidatge permetent un vòl a altitud bassa per complicar la deteccion e l'intercepcion. La precision de l'arma es sovent importanta, de l'òrdre de la centenau de mètres. De versions convencionalas d'aquelei missils existisson que son utilizadas dins lo quadre de guèrras classicas.
Lei missils antibalistics
Lei missils antibalistics son de missils destinats a l'intercepcion de missils balistics. N'existís de tipes variats segon lo metòde d'intercepcion utilizat e la velocitat deis ogivas o de missils de neutralizar. L'usatge e lo nombre d'aqueleis armas èran limitats durant la Guèrra Freja per lo Tractat ABM car una generalizacion d'aquelei missils auriá menaçat lo principi de la dissuasion nucleara.
Lei missils tactics
Lei missils tactics son d'armas destinadas a una utilizacion dirècta dins lo quadre deis operacions militaras còntra una fòrça enemiga. Fòrça divèrs e especializats, son utilizats sus lo prat batalhier o de per atacar d'objectius situats dins la prefondor dau dispositiu enemic.
Lei missils aire-aire
Lei missils aire-aire son apareguts a la fin de la Segonda Guèrra Mondiala mai son eficacitat foguèt fòrça febla fins a la fin deis ans 1950. Pasmens, son uei l'arma principala dau combat aerian. Destinats a atacar d'objectius fòrça mobils a partir d'un aeronau, an una massa generalament febla (quauquei centenaus de quilogramas au maximom), una velocitat importanta (mach 4-5) e una carga convencionala. La gamma de missils existents es variada amb de missils de portada corta (mens de 15 km), mejana (fins a 150 km) e lònga (mai de 150 km) e de sistèmas de guidatge infraroge e radar (passiu, semi-actiu e actiu).
Lei missils aire-sòu
Lei missils aire-sòu son destinats a l'ataca d'objectius terrèstres (radars, veïculs, posicion defensiva...) a partir d'un aeronau (avion, elicoptèr...). Fòrça variats, son especializats dins l'ataca d'un tipe donat de buta (missils antiradar, missils anticarri...). Dèvon permetre d'assegurar la destruccion de l'objectiu en minimizant lo risc d'ataca còntra la plataforma utilizada per lo tir. Lei missils antiaerians amb una portada lònga pòdon tanben èsser utilizats per interceptar d'autrei missils.
Lei missils sòu-aire
Lei missils sòu-aire (o missils antiaerians) son destinats a l'ataca d'aeronaus dins l'encastre de la defensa antiaeriana. N'existís tres tipes principaus classats segon sa portada eficaça : corta (mens de 15 km), mejana (aperaquí 50 km) e lònga (mai de 100 km). An generalament una velocitat auta per ragantar un avion enemic. Quauquei modèls son equipats d'una carga nucleara.
Lei missils sòu-sòu
Lei missils sòu-sòu son un ensemble fòrça diversificat de missils destinats a l'ataca d'objectius variats situats tant sus lo prat batalhier que dins sa prefondor. D'una massa de quauquei desenaus de quilogramas a plusors tonas, son tirats a partir de vectors variats (fantassin, veïcul leugier o pesuc, batariá...) e dispausan d'una carga adaptada a sei besonhs. Un exemple famós de missil d'aquela categoria es lo Scud sovietic que permetiá de tirar una carga d'aperaquí 980 kg a 700 km. Pasmens, gropa tanben de projectils leugiers coma lo missil anticarri Eryx.
Lei missils mar-mar
Lei missils mar-mar (o missils antinaviri) son de missils pesucs portant una carga explosiva importanta destinada a atacar e destrurre un naviri de superficia. Son venguts l'arma principala dau combat navau dins leis ans 1960 en remplaçament de l'artilhariá navala. An una portada de 40 a 200 km e una capacitat de volar a una altitud febla per complicar la deteccion. Pòdon èsser tirat a partir de vectors variats (naviri de superficia, sosmarin, aeronau...).
Lei missils antisosmarin
Lei missils antisosmarins son una categoria particulara de missil qu'es tirada a partir dau tube lança-torpilha d'un sosmarin. Son vòl es devesit en plusors etapas (propulsion, sortida de l'aiga, fasa balistica, retorn dins l'aiga...). Certanei modèls pòrtan una carga nucleara.
Dinastia
Una dinastia es una succession de caps eissits d'una familha donada.
.consulting
("conselh", en anglés) es un nom de domeni generic. Es en servici dempuèi lo 31 de març de 2014.
Ghil'ad Zuckermann
Ghil'ad Zuckermann (ebrieu: גלעד צוקרמן), D.Phil., Universitat d'Oxford; Ph.D., Universitat de Cambridge, nascut lo 1èr de junh de 1971, es un lingüista e revitalista que trabalha dins los contactes lingüistics, la lexicologia e l'estudi de las lengas, culturas e identitats. Zuckermann ten una Cadièra de Lingüstica e Lengas amenaçadas a l'Universitat d'Adelaïda en Austràlia.
"En 2011 [...] Zuckermann contactèt la comunautat barngarla per los ajudar a reviscolar e recuperar la lenga barngarla. Aquesta demanda foguèt acceptada amb estrambòrd pels barngarlas e los trabalhs comencèron a Port Lincoln, Whyalla e Port Augusta en 2012" (Stephen Atkinson, 2013). La recuperacion es basada sus de documents vièlhs de 170 ans. Section 282 in John Mansfield (judge)'s Federal Court of Australia: Croft on behalf of the Barngarla Native Title Claim Group v State of South Australia (2015, FCA 9), File number: SAD 6011 of 1998; Australia’s unspeakable indigenous tragedy, Lainie Anderson, 6 May 2012; Barngarla: People, Language & Land; Barngarla language reclamation, Port Augusta; Barngarla language reclamation, Port Lincoln; Waking up Australia's sleeping beauty languages; Hope for revival of dormant indigenous languages; Reclaiming their language, Port Lincoln; Awakening the "sleeping beauties" of Aboriginal languages; Cultural historical event begins, Whyalla; Group moves to preserve Barngarla language, Port Augusta; An interview with Stolen Generation Barngarla man Howard Richards and his wife Isabel, Port Lincoln; Calls for compensation over 'stolen' Indigenous languages;Language revival could have mental health benefits for Aboriginal communities; Language More Important than Land.
L'Alfàs del Pi
Alfàs del Pi es un municipi de la província espanhòla d'Alacant e de la Comunautat Autonòma del País Valencian.
Condé (Endre)
Condé es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Endre e la region dau Centre.
Comunas vesinas
400px|gaucha||Distanças e posicion relativa
Fadoàs
Fadoàs o Fadoans (Faudoas en francés) es ua comuna lomanhòla situada dens le departament de Tarn e Garona e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Toponimia
Pertocant l'etimologia inconeguda del nom, l'abat Victor Taupiac precisa que son nom s'escriviá de tres faiçons diferentas: Feudoas, Foldoas e Fadoàs, e s'aventura a prepausar que venga del latin Ecce Fagoutalas que significa "bòsc de faus''.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Istòria
Pendent l'Ancian Regime, Fadoàs èra de l'eleccion de Lomanha, donc de la província de Gasconha, de la generalitat d'Aush, de la diocèsi de Montauban e de la senescaucia de Tolosa. Tanlèu 1790, Fadoàs èra deu canton de Bèumont.
.moe
(neologisme japonés que significa l'amor o l'afeccion per un personatge de manga o d'anime) es un nom de domeni generic. Es en servici dempuèi lo 31 de març de 2014.
.rest
("repaus", en anglés) es un nom de domeni generic. Es en servici dempuèi lo 2 d'abril de 2014.
Dinastia Song
La dinastia Song (en chinés 宋朝 ; pinyin : sòng cháo) es una dinastia imperiala chinesa que reinèt de 960 a 1279.
La dinastia foguèt fondada en 960 per Song Taizu. Demorèt dins l'istoriografia chinesa un periòde ric culturalement e scientificament malgrat los trebolicis politics plan importants que marquèron la dinastia Song.
Cosacs
Los cosacs son un grop etnic a predominància crestiana ortodòxa eslava orientala (mas a l'origina turca) originari de las estèpas d'Ucraïna.[1][2] Éran un pòble mièg nomad e militarizat que, alara qu'èra jos la suzeranetat nominala de divèrs Estats d'Euròpa de l'Èst a l'epòca, benéficiava d'una granda autonomia en escamabi de servicis militars. Les cosacs èran especialament reputats per sas tradicions democraticas.
Aquò d’aquí
Aquò d’aquí (ISSN 1143-0885) es un mesadièr d’informacion occitan creat en 1987 e editat per l’associacion del meteis nom a Marselha. Lo cap-redactor n’es Miquèu Neumuller.
Cosacs
Demoravan dins de zonas pauc pobladas dins los basins fluvials de Dnièpre, de Dòn, de Terek e d'Oral e joguèron un ròtle important dins lo desvolopament istoric e cultural d'Ucraïna e de Russia.[3] Los diferents grops cosacs èran organizats segon de règlas militaras, amb de grands grops autonòms sonats òstes. Cada òste aviá un territòri compausat de vilatges afiliats sonats stanitsa. Lo mòde de vida cosac persistèt al sègle XXen, e mai que los cambiaments societals radicals de la revolucion Russa ajan tant perturbat la societat cosaca coma tota autra part de Russia; nombroses cosacs emigrèron vèrs d'autras parts d'Euròpa après la creacion de l'Union Sovietca, mentre que d'autres son demorats e se son assimilats a l'Estat comunista. D'unitats coesivas basadas sus de cosacs foguèron organizadas e an combatut per Alemanha e l'Union sovietica pendent la Segonda Guèrra Mondiala.
Dinastia Song
Se distinguís dos periòdes: lo de la dinastia Song del Sud (960-1127) e lo de la dinastia Song del Nòrd (1127-1279).
Cosacs
Après la Segonda Guèrra mondiala, l'Union sovietica dissolguèt las unitats cosacas de l'armada roja et de nombreuses tradicions cosacas foguèron suprimidas pendent las annadas de règne de Iòssif Stàlin e de sos successors. Pendent l'èra de la perestroïka en URSS a la fin dels ans 1980, los descendants de cosacs se son desplaçats per far reviure sas tradicions nacionalas. En 1988, l'Union sovietica adoptèt una lei permetent lo restabliment d'ancians òstes cosacs e la formacion de novèls. Durant los ans 1990, nombrosas autoritats regionalas acceptèron de confiar d'unas tascas administrativas e policièras localas a sos òstes cosacs.
Durant lo recensament rus de 2002, 140 028 personas an declarat l'etnia cosaca mentre que 67 573 personas se son identificada coma cosacas al recensament de 2010. Entre 3,5 e 5 milions de personas s'associan a l'identitat culturala cosaca a travèrs lo monde.[4][5] D'organizacions cosacas operan en Russia, Cazacstan, Ucraïna, Bielorussia e als Estats Units.
Algorfa
Algorfa es un municipi de la província espanhòla d'Alacant e de la Comunautat Autonòma del País Valencian.
Miquèu Neumuller
Miquèu Neumuller (Michel Neumuller en francés) es un jornalista occitan. Trabalhèt a La Marseillaise, s’avoda desenant a la revista Aquò d'aquí que n’es lo cap redactor. Collabora tanben a L’Agriculteur Provençal.
Almoradí
Almoradí es un municipi de la província espanhòla d'Alacant e de la Comunautat Autonòma del País Valencian.
.gop
(acorcha de "Great Old Party", escais del Partit Republican american) es un nom de domeni generic. Es en servici dempuèi lo 4 d'abril de 2014.
An Eskevien
Geografia
La municipalitat fa 6560 mètres del Nòrd al Sud. I a 4 plajas. Las montilhas del Trez Goarem son protegidas pel conservatoire del littoral francés.
Istòria
La comuna a mai de 900 ans d'existéncia.
Almudaina
Almudaina es un municipi de la província espanhòla d'Alacant e de la Comunautat Autonòma del País Valencian.
Mausun
Mausun (Mauzun en francés) z-es 'na comuna auvernhassa dau departament dau Puèi de Doma e la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament d'Auvèrnhe.
Nòtas
<references group="N"/>
L'Alguenya
Algueña es un municipi de la província espanhòla d'Alacant e de la Comunautat Autonòma del País Valencian.
Aspe
Aspe es un municipi de la província espanhòla d'Alacant e de la Comunautat Autonòma del País Valencian.
.ryukyu
(archipèla japonesa) es un nom de domeni generic. Es en servici dempuèi lo 3 d'abril de 2014.
Loisy (Sòna e Léger)
Loisy  es una comuna francesa administrada per lo departament de Sòna e Léger de la region de Borgonha.
Geografia
Loisy Fa partida de la Bressa louhannaise.
Loisy fait partie de la Bresse louhannaise.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Mauvedin de Prat
Mauvedin de Prat (Mauvezin-de-Prat en francés) es una comuna occitana de Gasconha, en Coserans, situada dins lo departament d'Arièja e la region de Miègjorn-Pirenèus.
Ève Angeli
thumb|Ève Angeli en 2015 Ève Angeli, escais tirat del nom d'ostal de sa menina italiana de Vanessa Garcin, es una cantaira francesa nescuda en 1980 a Seta dins Erau (Lengadòc).
A avut una polida primièra capitada ambe la cançon Avant de partir en 2000, que pujèt dincas a la quatrena plaça dels charts en França, e pauc de temps aprèp aguèt una autra sansònha ambe Elle, cançon classada 6ena dins los charts en França en abril de 2001.
Plan populara de dora coma cantaira en Occitània, en França es mai tardivament coneguda per sas participacions a un fum d'emissions de telerealitat (d'en primièr La borda de las celebritats en 2004).
.saarland
(Sarra en alemand) es un nom de domeni generic geografic. Es en servici dempuèi lo 2 d'abril de 2014.
Faurós
Faurós (Fauroux en francés) es una comuna carcinòla situada dins lo departament de Tarn e Garona e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Balones
Balones es un municipi de la província espanhòla d'Alacant e de la Comunautat Autonòma del País Valencian.
Gouves
es una comuna francesa, situada dins lo departament del Pas de Calais e la region del Nòrd-Pas de Calais.
Jul
Tanben veire:
Julh (omonimia)
Julh pòt èsser:
Tanben veire:
.商城
(shāngchéng, "centre comercial", còdi punycode .xn--czru2d) es un nom de domeni chinés. Es en servici dempuèi lo 31 de març de 2014.
Carmin (colorant)
vinheta|Polvera de pigment carmin Lo carmin es un pigment roge escur e viu obtengut a partir d'un insècte, la cochenilha. Figurant sota la referéncia Natural Red 4 dins lo Colour Index.
Lo tèrme carmin designa, per metonimia, una color d'un roge prigond.
Etimologia
Lo mot carmin ven del castelhan ancian cremesin, que significava « al subjècte de quermès », el meteis del latin medieval cremesinus per kermesinus o carmesinus (e sa forme contractada carminus), es a dire le pigment de la cochenilha Dactylopius coccus, qirmiz en arabi (et en persan), deribant del sanscrit krmi-ja (de krmih « ver » e ja « produch ») significant « pigment roge produch par un vèrm ».
Los mots carmin e cremesin an la mèsma origina etimologica.
Pigments
vinheta|344x344px|Estructura del carmin, complèxe d'[[acid carminic e d'alumini.]] Lo carmin verai es un pigment-laca organic natural (NR4) produch a partir de las femes de cochenilhas quermès (Kermes vermilio), parasits del garric (quersus coccifera).
Aqueste insècte èra conegut en Egipte antica, puèi en Euròpa. La laca fabricada a partir de la secrecion d'aqueste insècte èra conegut jol nom de laca cremesina. Correnta dins la region de Montpelhièr, permetèt a la vila de desvelopar una especialitat de la tintura de teissuts escarlatas. Aqueste pigment servissiá tanben a colorar los manuscrits. Lo compausat quimic màger responsable de la color es l’acid quermesic, roge, que s'apond un colorant jaune-iranjat, l’acid laccaïc D (.
La cochenilha, minuscul insècte del Mexic, dona tanben una color roja transparenta mas fòrça fugitiva, plan respectada dels Aztècs. Aqueste insècte parasita los cactus del genre Opuntia (Figuier de Barbarie), e dona l'acid carminic per se defendre. La nacion aztèca Mixteco Zapotèca cultivaca ja d'opuncias per la cochenilha abans l'arribada dels Espanhòls. Foguèt menada en Euròpa al sègle XVI après la descobèrta de l'America del Sud. Remplaça lo quermès vèrs 1686.
La preparacion èra pro complèxe, demandava de grandas precaucions, e donava fins a 12 qualitats diferentas de pigment.
D'autras varietats de cochenilhas donan un colorant carmin. I a de cochenilhas salvatjas, que se culhissiá en America, la cochenilha de Polonha, que dona una mèscla d'acid quermesic e d'acid carminic, e la cochenilha d'Armenia, que conten d'acid carminic (. Los tres colorants dels carmins son d'antraquinonas naturalas (.
En 1467, la porpra de Tir avent desaparegut a causa de la presa de Bizanci pels Turcs, lo papa Pau II decidiguèt que los vestits dels cardinals serián tintas amb lo quermès. La porpra cardinalícia es ara de color escarlata (.
Mauvesin de Senta Crotz
Mauvesin de Senta Crotz (Mauvezin-de-Sainte-Croix en francés) es una comuna occitana, situada dins lo departament d'Arièja e la region de Miègjorn-Pirenèus.
Carmin (colorant)
Pigments
Las nuàncias de pigment carmin d'origina naturala varian de l'escarlata al roge mai o mens porprat. Al sègle XIX, Michel-Eugène Chevreul comencèt a situar las colors las unas al respècte de las autras e al respècte de las raias de Fraunhofer. , çò indica. L'ecran pòt presentar aproximativament aquesta tinta 2 roge 11 ton. La laca carminada n°6 del mercand de colors Gademann es rouge 11 ton, los autres carmin 1 roge, 11 ton o mai escur. Mas Chevreul nota tanben per Gademan dos carmins jaunes, 5 iranjat-jaune 8 ton e jaune 9½ ton e un carmin violet 4 violet 15 ton.
Los colorants e pigments carmins son pas solids a la lutz, çò qu'empachèt pas d'artistas pintors de l'utilizar.
Laca de carmin
Se nomena laca un pigment obtenut, coma lo carmin. Los mercands de colors vendèron lo produch jol nom de « laca de carmin » o « laca de Florença », o simplament per sinecdòca laca.
Aquesta laca seriá estat d'en primièr fabricada a Florença e amb lo quermès abans de conéisser la cochenilha. Mai tard se'n fa de bèlas a París e a Viena mas que se destrian pas d'aquesta de Florença. Mentrtant se vendava jos aqueste nom de lacas fachas amb d'autras matèrias colorantas qu'èran pas comparablas a la laca de carmin veraia.
Ensajant de fabricar la laca carminada, Georg Ernst Stahl decobriguèt per escasença lo blau de Prússia.
Colorant alimentari
Lo pigment carmin, complèxe d'acid carminic e d'alumini, s' utiliza coma colorant alimentari jol numèro E120.
Considerat mai sovent coma non toxic (, lo carmin es pasmens conegut per provocar sus una pichona partida de la populacion d'allergias anant de l'urticari e l'astma fins a - mai rar - de chòcs anafilactics grevissim, las reaccions amb de cosmetics son mai frequentas e son atribuidas als rèstes d'insèctes utilizats per sa fabricacion. Se l'aditiu es uèi sintetisable es pas encara lo cas per l'alimentacion industriala.
Coma fòrça colorants, E120 se pòt vendre jos forma de lacas d'alumini: un metal sopçonat, dins l'alimentacion transformada, de neurotoxicitat.
Mitralhièra
Una mitralhièra (var. mitralhadera, mitralhadoira, mitralhaira, mitralhusa), es una arma de fuòc automatica utilizant de municions d'un calibre inferior a 15 mm. L'objectiu d'aquela arma es d'obtenir una poissança de fuòc, una portada e una cadéncia de tir superioras ais armas d'infantariá individuala.
Carmin (colorant)
Color carmin
Lo carmin designa per metonimia un roge prigond similar a aqueste obtengut a partir de la cochenilha, coma lo carmin de garança o l'equivalent sintetic de la tinture da garança, lo carmin d'alizarina (PR83).
Mitralhièra
Se l'idèa de crear una tala arma apareguèt tre la fin de l'Edat Mejana, lei premierei mitralhièras vertadieras apareguèron dins lo corrent de la segonda mitat dau sègle XIX. La Premiera Guèrra Mondiala entraïnèt la generalizacion de l'arma e lo desvolopament de modèls leugiers destinats a l'ataca (fusius mitralhaires) e pesants destinats a la defensa ò a l'armament de veïculs (terrèstres, aerians ò maritims). Puei, dins leis annadas 1930 e 1940, leis Alemands combinèron aquelei dos tipes d'armas per crear una arma polivalenta largament utilizada durant la Segonda Guèrra Mondiala.
Carmin (colorant)
Color carmin
Dins unes sistèmas, aquesta color es considerat coma color terciària, coma mescla d'una color primària, lo magenta, e d'una color secondària, lo roge iranjat (magenta + jaune).
Mitralhièra
Dempuei 1945, lei mitralhièras an gardat tota son importància e lo concèpte de mitralhièra polivalenta es vengut la nòrma au sen de l'infantariá. Lei mitralhièras egalament totjorn utilizadas coma armament principau ò segondari sus lei veïculs blindats, sus certanei naviris, sus certaneis aeronaus a au sen de certaneis unitats antiaerianas.
Carmin (colorant)
Color carmin
En 1816, lo mercand de colors Bourgeois comercializèt un carmin de garance, es a dire una laca obtenguda a partir de la garança dels tinturièrs.
Banyeres de Mariola
Banyeres de Mariola es un municipi de la província espanhòla d'Alacant e de la Comunautat Autonòma del País Valencian.
Carmin (colorant)
Color carmin
En 1847, lo pintre Dyckmans aviá començat d'ensags de vielhiments sus las colors per artistas pintors les mai espandidas a son epòca. Teniá lo "carmin de cochenilha" e lo "carmin fixe de grança". Examinant los resultats en 1880, Blocks concluguèt que lo carmin de cochenilha e una lacas de garança calcinadas son pas valables per la pintura artistica. Unes carmins de garança se pòdon utilizar (.
Lo carmin modèrne, permanent, es realizat a partir de pigments de sintèsi (roges antraquinonic PR83 o PR177, roge de perilèn PR179), mai permanents.
Nuancièrs
Lo nuancièr RAL indica RAL 3002 Roge carmin.
Pels mercands de colors i a 603 roge carmin e 688 laca carminada ; 080 carmin, e 089 carmin foncé e 575 laca carminada ; Carmin Lefranc 902 e Carmin d'alizarina 328 e Laque carmiada fixe 343.
Mitralhièra
Premiereis idèas e emergéncia dau concèpte
Tre l'aparicion dei premiereis armas de fuòc, d'inventors e d'engenhaires assaièron d'imaginar de sistèmas per aumentar la cadéncia de tir dei projectiles leugiers. Per exemple, l'Italian Leonardo da Vinci (1452-1519) dessenhèt lei plans d'una pèça d'artilhariá equipada de plusors canons parallèls. Pasmens, ges de maquina eficaça foguèt realizada e, en causa dei duradas lòngas qu'èran necessàrias per tornar cargar una arma de fuòc d'aqueu temps, l'utilizacion de projectiles multiples foguèt privilegiada per aumentar la poissança de fuòc.
La premiera arma capabla d'aumentar d'un biais significatiu la cadéncia de tir foguèt construcha en 1718 per l'Anglés James Puckle (1667-1724). Dicha « canon de defensa », èra una arma dotada de barrilhets precargats. Podiá tirar 63 còps en 7 minutas, siá tres còps mai qu'un mosquet dau periòde, e èra destinada a la proteccion dei naviris còntra leis abordatges. Dins aquò, foguèt pas adoptada.
La mitralhièra Gatling
La revirada dau projècte de James Puckle entraïnèt l'abandon de l'idèa fins a 1862 e lo depaus d'un brevet per l'engenhaire estatsunidenc Richard Jordan Gatling (1818-1903). Son arma utilizava un sistèma de 6 a 10 canons rotatius, çò que permetiá de parallèlizar leis operacions de tir e d'aumentar la durada de refrejament dei tubes sensa demenir la cadéncia de tir.
Adoptada per l'armada estatsunidenca en 1865, recebèt mai d'un melhorament coma lo passatge dei cartochas de papier ais estugs metallic. Pasmens, l'arma demorava pesanta e sa talha limitava sa mobilitat sus lo prat batalhier. De mai, èra considerada coma una pèça d'artilhariá e èra donc generalament utilizada a partir de posicions alunchadas de l'infantariá enemiga.
La mitralhièra Reffye
En Euròpa, lo decenni 1860 veguèt tanben l'aparicion de modèls de mitralhièra. En particular, l'armada francesa modifiguèt una mitralhièra bèlga dicha mitralhièra Montigny per desvolopar la mitralhièra Reffye. Èra equipada de 25 canons de 13 mm cargats d'un còp gràcias a de blòts culassa levadís. Lei cartochas èran mesas a fuòc per formar una mitralhada corta. Aquò permetiá una cadéncia de tir d'un centenau de projectiles per minuta.
L'idèa de raprochar lei mitralhièras dau prat batalhier foguèt aplicada per lo premier còp per lei Britanics a la batalha d'Ulundi en 1879. Dotadas d'armas de modèl Gatling, lei soudats britanics arrestèron aisament lei cargas dei Zolos e destruguèron l'armada enemiga en 30 minutas en despiech d'una clara inferioritat numerica. Lei problemas rescontrats amb l'utilizacion dei cartochas de papier (enraiatges frequents, estocatge malaisat... etc.) generalizèt tanben l'idèa d'adoptar de municions metallicas.
Lei mitralhièras Nordenfeldt e Gardner
Dins lo corrent deis annadas, lei mitralhièras foguèron tanben adoptadas per de marinas militaras per protegir certanei naviris còntra lei torpilhaires leugiers. Dos modèls, lei mitralhièras Nordenfeldt e Gardner, s'impausèron. Lo premier utilizava plusors tubes en parallèl e una municion pesanta (25,40 mm). Lo segond utilizava un ò dos canons alimentats per un cargaire verticau e una municion pus leugiera (11,4 mm). Durant d'assais oficiaus davant l'Amirautat britanica, l'arma tirèt 10,000 còps en 27 minutas e 36 segondas. Après aqueu succès, foguèt rapidament adoptada per la flòta e per lei fòrças terrèstras dau Reiaume Unit.
Lei mitralhièras Maxim e Hotchkiss
A la fin dau sègle XIX, la mitralhièra èra l'objècte de recèrcas importantas en Euròpa, especialament au Reiaume Unit. Plusors modèls apareguèron mai l'arma realizada per l'engenhaire estatsunidenc Hiram Maxim (1840-1916) se destrièt gràcias a son sistèma d'alimentacion. D'efèct, utilizava l'energia dau reculament consecutiu a un tir per ejectar l'estug vuege e plaçar una municion novèla dins la chambra de tir. Premiera arma realament automatica, foguèt crompada per lo Reiaume Unit, Alemanha, Russia e Àustria-Ongria. Demostrèt rapidament son interès durant lei guèrras colonialas onte permetiá a de pichonei fòrças europèas d'anientar rapidament d'armadas indigènas numericament superioras.
Pasmens, l'arma aviá tanben d'adversaris car la fisabilitat de son mecanisme èra febla e car la logistica de l'epòca aviá de dificultats per fornir lei quantitats de municions necessàrias a son utilizacion. Pasmens, aquelei reticéncias dispareguèron pauc a pauc. En particular, Alemanha e Russia concebèron de modèls melhorats que conoguèron un usatge intensiu durant lei doas guèrras mondialas.
En parallèl dau desvolopament de la mitralhièra Maxim, apareguèt un autre tipe de mitralhièra que s'inspirava d'un sistèma inventat en 1895 per l'Austrian Adolph Von Odkolek (1854-1917). Son brevet foguèt rapidament crompat per la companhiá francesa Hotchkiss. Basat sus un mecanisme d'emprunt de gas, èra de fabricacion aisada (30 pèças solament) e una clau especiala permetiá de cambiar lo canon sus lo prat batalhier. Adoptada per l'armada francesa, conoguèt tanben una utilizacion fòrça importanta durant lei doas guèrras mondialas.
Aquelei progrès entraïnèron tanben l'aparicion de reflexions sus l'utilizacion dei mitralhièras au sen de l'infantariá. Ansin, au començament dau sègle XX, de companhiás especializadas foguèron creadas au sen dei regiments. Remplacèron una partida dei companhiás d'artilhariá regimentàrias. Pasmens, en causa de l'encombrament important deis armas, lei mitralhièras èran encara consideradas coma d'armas defensivas car podián pas seguir un assaut. L'armada bèlga trobèt en 1914 una solucion parciala a aqueu problema en encrocant de mitralhièras a de carretas.
La generalizacion dei mitralhièras en 1914-1918 transformèt la natura de la guèrra. D'efèct, en causa de sa poissança de fuòc, èra quasi impossible de desplaçar a descubèrt dins una zòna defenduda per una tala arma. Ansin, utilizada amb lei rets de barbelats, la mitralhièra foguèt largament a l'origina de la guèrra dei trencadas.
Lo fusiu mitralhaire ò mitralhièra leugiera
Vèrs la fin de la Premiera Guèrra Mondiala, la necessitat per l'infantariá d'èsser acompanhada per de mitralhièras entraïnèt l'aparicion dau fusiu mitralhaire (ò mitralhièra leugiera). Aqueleis armas èran leugieras e aisadas d'installar gràcias a una cabra d'encombramnet feble. En revènge, utilizavan sovent de cargaires, e non de bendas, çò que limitava la cadéncia de tir. Èran sovent de derivats d'armas existentas e la fisabilitat dei premiers modèls èra febla. Per exemple, lo Chauchat francés aviá de problemas d'enraiatges frequents e èra mau protegit còntra la fanga.
Après 1918, lo fusiu mitralhaire foguèt l'objècte d'un important esfòrç de recèrca per desvolopar d'armas melhoras e pus fisablas coma lo BREN britanic ò lo Degtiarev DP 28 sovietic. Venguèt alora lo centre dei grops de combat de l'infantariá. Largament utilizat dins lo corrent de la Segonda Guèrra Mondiala, demorèt en servici dins la màger part deis armadas regularas fins ais ans 1980 gràcias a son còst feble. Pasmens, d'ara endavant, es sovent remplaçat per de mitralhièras polivalentas.
Lei mitralhièras pesantas
En fòra de la recèrca regardant lei fusius mitralhaires, certanei nacions s'interessèron au desvolopament de mitralhièras pesantas capablas de tirar de municions pus poderosas qu'aquelei dei fusius d'infantariá. Destinadas ai veïculs, ais avions ò ai posicions defensivas fortificadas, aqueleis armas apareguèron dins lo corrent deis annadas 1920. L'arquetipe n'es la Browning M2 inventat en 1921 per John Moses Browning (1855-1926). Totjorn en servici a l'ora d'ara, aquela mitralhièra utiliza una municion de 12,7 x 99 mm inicialament concebuda per la lucha antiaeriana mai qu'èra tanben capabla de destrurre la totalitat dei blindats de l'epòca.
Durant la Segonda Guèrra Mondiala, leis Aliats faguèron un usatge intensiu dei mitralhièras pesantas. Itàlia, Japon e l'Union Sovietica desvolopèron lei sieunas mitralhièras pesantas, generalament a partir de municions encara pus poderosas coma lo 14,5 x 114 mm sovietic inicialament destinat ai fusius anticarris. Datant de 1944, la KPV sovietica equipa totjorn un nombre fòrça important de veïculs.
Lei mitralhièras polivalentas
Dins lo corrent deis annadas 1930, l'infantariá èra dotada de dos tipes de mitralhièras : lei fusius mitralhaires destinats a acompanhar leis assauts e de mitralhièras mejanas destinadas a la defensa. Lo premier tipe èra aisat de transportar mai sa cadéncia de tir èra limitada per la talha febla dei cargaires. Lo segond tipe aviá una cadéncia de tir importanta mai sa mobilitat èra limitada per son pes e per son encombrament.
L'armada alemanda adoptèt en 1934 una arma revolucionària qu'es a l'origina dei mitralhièras contemporanèas. Dicha MG34, aviá un sistèma d'alimentacion amb de bendas de balas permetent una cadéncia de tir auta, un sistèma aisat de cambiament dau canon per resòuvre la question de son refrejament e un encombrament a pena superior a un fusiu mitralhaire. Remplacèt rapidament lei fusius mitralhaires au sen dei grops de combat e la MG42, mens onerosa e pus rustica, perfeccionèt lo concèpte uech ans pus tard.
Après la guèrra, totei leis armadas s'equipèron d'armas similaras coma l'AA-52 francesa, la M60 estatsunidenca ò la PK sovietica. La màger part d'aqueleis armas son totjorn en servici e lei mitralhièras an pauc cambiat dempuei leis annadas 1950. Sei caracteristicas comunas son la possibilitat de cambiar rapidament lo canon, una alimentacion amb de bendas de cartochas e un pichon grop de servents (2 a 5 òmes). L'evolucion principala foguèt la reduccion dei calibres amb, per exemple, lo passatge dau 7,62 mm au 5,56 mm dins lei país de l'OTAN per aumentar lei capacitats de transpòrt de municions sus lo prat batalhier.
Generalitats
Se lo sistèma de canons parallèls imaginats per Richard Jordan Gatling es totjorn utilizat sus quauquei modèls dichs miniguns, la màger part dei mitralhièras contemporanèas foncionan segon lo principi generau inventat per Hiram Maxim : utilizar l'energia producha per lo tir de la municion precedenta per tornar aprovesir l'arma e tirar tornarmai. Aquela energia es generalament eissida dei gas de combustion de la carga propulsiva.
Lo principi generau es d'utilizar la pression dei gas per remandar la culassa en arrier e ejectar la dolha tot en comprimissent un ressòrt. Dich recuperator, aqueu darrier permet d'entornar la culassa en posicion de tir e de possar una municion novèla dins la chambra. Aquela cartocha es alora percutida e lo cicle contunia. Pasmens, en causa de la poissança de la municion utilizada, aqueu principi dèu èsser l'objècte de precaucions quand es aplicat a una mitralhièra. En particular, lei culassas non caladas dei pistolets mitralhaires son inutilizablas. Au contrari, lo canon e la culassa devon demorar solidaris e estancs fins a l'obtencion d'una demenicion sufisenta de la pression dei gas. Ansin, la preséncia de sistèmas de verrolhatge e de desverrolhatge es necessària, çò que complica la concepcion de l'arma.
L'emprunt de gas
L'emprunt de gas es lo sistèma d'automatizacion pus frequent. Necessita de recuperar una partida dei gas de la carga propulsiva gràcias a una lutz situada dins la longor dau canon. Per solatjar lo mecanisme, la lutz es plaçada a un endrech relativament avançat, çò que permet de recuperar de gas amb una pression pas tròp importanta. La pression permet generalament de possar un piston qu'entraïna lo desverrolhatge de la culassa.
Lo blocatge de la culassa es assegurat per de sistèmas variats. Pasmens, lei culassas pivotantas son relativament utilizadas. Per exemple, equipan lei mitralhièras Kalachnikov d'origina sovietica. Dins aqueu tipe de sistèma, la culassa pivota permetent l'engatjament de tenons dins la carcassa de l'armada que van mantenir la culassa en plaça per lo tir.
Lo reculament cort dau canon
Lo reculament cort dau canon es un autre sistèma relativament utilizat per assegurar l'automatizacion dau tir. Dins un premier temps, la culassa e lo canon, solidaris, fan arrier ensems. Puei, la culessa contunia son reculament soleta. Aqueu movement permet lo cargament d'una municion novèla. Aqueu sistèma foguèt utilizat per la MG34.
De sistèmas amb un reculament solidari lòng dan canon e de la culassa foguèron tanben experimentats e, de còps, adoptats coma sus lo Chauchat. Pasmens, aquò necessita de resòuvre de dificultats mecanicas importantas e aqueleis armas son sovent gaire fisablas.
Alimentacion de l'arma
Uei, dos sistèmas d'alimentacion son utilizadas per lei mitralhièras. Lo pus frequent e lo pus eficaç es una alimentacion amb de bendas de municions generalament transportadas dins de caissas. Lei bendas modèrnas son metallicas e formadas d'anèus que se destacan e son ejectats coma l'estug per pas blocar lo tir. Aperavans, èran sovent fachas de teissut. En l'abséncia de caissas, un òme, dich lo « proveseire », es cargat de guidar lei bendas vèrs l'arma e de lei portar. Lo proveseire es sovent egalament cargat dau transpòrt dei canons de recambi e dins mai d'una armada, cada soudat dau grop de combat centrat sus la mitralhièra, assegura lo transpòrt d'una partida dei municions ò dei pèças necessàrias a son foncionament.
Lei cargaires son jutjats mens eficaç que lei bendas car permèton de portar mens de cartochas. Pasmens, son totjorn utilizats sus certanei mitralhièras leugieras ò sus lei fusius mitralhaires. Certaneis armadas an desvolopat de cargaires circulars ò semicirculars permetent d'aumentar la capacitat mai son sovent d'un usatge pauc practic (pes important, bruch, encombrament... etc.).
Landéhen
Landehen en galò; Landehen en breton ( Landéhen en francés) es una comuna bretona, situada dins lo departament de las Còstas d'Arvòr e la region de Bretanha.
Mitralhièra
Alimentacion de l'arma
A temps passat, de nacions coma Japon adoptèron de sistèmas de cargament « per gravitat ». Lei municions èran trachas per un proveseire dins un embut situat sus lo dessüs de l'arma. Aquelei sistèmas son desenant abandonats car limitavan la cadéncia de tir e car èran pas fisables.
Landéhen
Istòria
La parròquia de Landéhen, enclavée en la évêché de Sant-Brieuc fasiá partida del doyenné de Coëtmieux en levant del évêché de Dòl e èra jol vocable de sant Guéhen. I aviá cossí trève Penguily.
Mitralhièra
Apuntatge e mira
Leis organes d'apuntatge e de mira utilizats per una mitralhièra despendon de son utilizacion. Son relativament simples sus un fusiu mitrailhaire amb una cabra replegabla, una auça e un guidon. Certanei mitralhièras leugieras son equipadas de lunetas que permèton d'avistar d'objectius luechencs (mai pas d'assegurar un tir de precision). Lo tir necessita generalament un supòrt estable e lo tir d'espatla ò d'anca es normalament proscrit en causa dau reculament de l'arma.
Landéhen
Istòria
Landéhen Es, fins al, lo fief de la familha de Mauny, #qu'existís sens dobte ja al temps dels crosadas. Es d'ela #qu'es issu Gautier de Mauny, cap del partit de Montfort pendent la guèrra de succession de Bretanha al.
Mitralhièra
Apuntatge e mira
Lei trespès donan una bòna estabilitat a l'arma mai limitan sa mobilitat. Son donc subretot utilizats per un usatge defensiu ò per assegurar de tirs de sostèn. Amb l'ajuda d'un observator, pòdon tanben permetre de realizar de tirs indirèctes sus d'objectius alunchats e esconduts ò d'utilizar l'arma dins un ròtle antiaerian. Lei Sovietics utilizavan de trespès equipats de ròdas e, sovent, d'un bloquier. Fòrça pesant, aquelei trespès permetián un desplaçament pus aisat de la mitralhièra. Pasmens, perdiguèron son interès amb la mecanizacion de l'infantariá e dispareguèron.
D'efèct, mai d'un veïcul, d'un naviri ò d'una aeronau son equipats de mitralhièras que tiran a partir d'un ponch fixe. Sus lei naviris, un afust simple coma un pau metallic es utilizat per mantenir l'arma a autor de tir. En casamata ò sus lei carris de combat, d'afusts de rotulas permèton d'orientar verticalament e orizontalament l'arma per curbir una zòna larga e per protegir lo servent. S'utiliza tanben de pichonei torrelas que permèton lo desplaçament circular de la mitralhièra. Lei pus modèrnas son motorizadas e telecomandadas per donar una proteccion melhora au tiraire.
Lei torrelas son egalament utilizadas sus d'avions, especialament per protegir lei bombardiers còntra lei caçaires. Son dotadas de plusors mitralhièras (doas ò quatre) parallèlas. Coma per lei veïculs, aquelei torrelas son uei motorizadas e telecomandadas. Enfin, sus mai d'un avion ò d'un elicoptèr (e sus certanei veïculs blindats terrèstres), lei mitralhièras son fixas e lo tir necessita d'orientar l'ensems dau veïculs vèrs la buta.
Landéhen
Istòria
Lo nombre d'abitants passa de 1 407 a 852 al tot començament del, après la pèrda de la trève de Penguily.
Mitralhièra
Entraïnament dau tir
Divèrsei sistèmas d'entraïnament dau tir existisson. Lo pus corrent es la destenda mecanica, generalament associada amb una ponhada pistolet. Certaneis armas son equipadas de sistèmas « parpalhon » : lo tiraire dèu dirigir l'arma vèrs sa buta amb doas ponhadas plaçadas a l'arrier e tirar en quichant sus un boton amb son poce. De mitralhièras son equipadas de selectors de tir permetent lo tir automatic ò lo tir semiautomatic.
Per lei mitralhièras que son alunchadas dau tiraire (dins leis avions per exemple) ò que son installats sus de blindats, lo tir es assegurat per de sistèmas mecanics ò electrics. Frequents dins leis annadas 1930, lei sistèmas mecanicas son uei abandonats car son lents e mens fisables.