cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Charles Baudelaire
Joventut boèmia
Comencèt de participar als cercles literaris e artistics e escandalizèt tot París per las siás relacions amb Jeanne Duval, una preciosa mulastra que li inspirariá qualques unas de sas poesias pus brilhantas e discutidas.
Se destaquèt lèu coma critic d'art.
Bon exemple de son trabalh coma critic son las  Curiositats esteticas, compilacion postuma de sas apreciacions e L'art romantic (1868), òbra que recampa totes sos trabalhs de critica literària.
Foguèt tanben precursor dins lo domeni de la critica musicala.
Darrièras annadas
Compromés per la seuna participacion a la Revolucion de 1848, la publicacion de Las Flors del mal en 1857, consideradas ofensas a la morala publica e las bonas mors, lo sieu autor foguèt secutat.
Un òrdre de suprimir sièis dels poèmas e l'esmenda de tres cents francs li impausèt la reedicion de l'òbra en 1861. Dins aquela novèla version apareguèron unes trenta cinc tèxtes inedits. D'aquela epòca son tanben los Pichons poèmas de pròsa (1869), Paradises artificials (1858-1860) e dequ'unas autras òbras.
En 1864 viatgèt en Belgica que lai demorèt doas annadas a Brussèlas.
Sofriguèt un atac a la glèisa de Saint-Loup de Namur. Foguèt transportat d'urgéncia a una clinica de París, ont demorèt sens parlar mas lucid fins a la seuna mòrt en agost de l'an 1867.
Fòrça òbras siás foguèron publicadas après sa mòrt.
Charles Baudelaire es considerat coma lo paire e profèta de la poesia modèrna.
Citacions
300 px|right|... thumb|350 px|right|... vist per en [[Gustave Courbet (1848-1849)... ]]
Vilaseca (Gard)
Vilaseca o melhor Vila Seca, mens probable Sant Joan de Criulon (Saint-Jean-de-Crieulon en francés) es una comuna lengadociana situada dins lo departament de Gard e la region d', ancianament de Lengadòc-Rosselhon.
Toponimia
Las atestacions ancianas son, per luòc:
Forléans
Forléans es una comuna francesa, situada dins lo departament de Còsta d'Aur e la region de Borgonha.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Site web
Un sit web o sit Internet (var. site) es un ensemble de paginas connèxas contenent d'imatges, de las videos, dels iperligams e autras elements digitals qu'es joignable per l'utilizator pel mejan d'un navigator de recèrca e/o per son adreça de ressorsa.
Etimologia
Quand lo World Wide Web es estat creat, al CERN, foguèt nommat segon son creator Tim Berners-Lee. Comparèt sa creacion a una tela. Cada nos d'aquela tela es un luòc virtual ont se tròban dels hypertextes. Coma lo mot anglés per luòc es site (egalament derivat del latin « situs », (« site, luòc ») quand las gents se volián referir a un luòc sul web, parlavan site web; un novèl concèpte de nos ont i a un ensemble de ipertèxtes.
Atal nommats, lo Web e sos sites web son venguts mondialament coneguts e lors noms emplegats dins de nombrosas lengas. En anglés, caliá utilizar lo qualificatiu Web davant site, per o diferenciar d'autres usatges que lo mot a dins aquela lenga, ont significa « local ». Mas quand lo contèxt indicava clarament que lo se parlava del Web, sufisiá de dire « site ».
Estructura
Un site web es accessible sus l'Internet per son ligam de ressorsa, que presenta generalament la pagina d'acuèlh del sit e del contengut de las paginas segondàrias, joignable pel menut e los elements. L'estructura de l'adreça d'un site o LRU es la seguenta:
Referéncias
<references responsive="1" group="">
Barbara Stanwyck
thumb|right|Barbara Stanwyck dins leis annadas 1960.
Barbara Stanwyck, nascuda Ruby Catherine Stevens, (16 de julhet de 1907, Nòva York - 20 de genier de 1990, Santa Monica) es una actritz estatsunidenca de cinèma. Comencèt sa carriera a la fin dau cinèma mut e venguèt famosa gràcias a sei ròtles dins de films sorns (Double Indemnity en 1944 o Clash by Night en 1952). Pasmens, dins lo corrent de sa carriera, capitèt de s'illustrar dins d'estiles cinematografics fòrça variats coma lo melodrama (Stella Dallas en 1937), lo western (Forty Guns en 1957), lo film policier, la comèdia (The Lady Eve en 1941 e Ball of fire en 1941) e lo film sociau. Recebèt un Oscar d'onor en 1982.
Villarino de los Aires
Villarino de los Aires es un municipi de la província espanhòla de Salamanca dins la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Gabèla
La gabèla correspond al monopòli de l'Estat sus qualques produches de primièra necessitat e tanben a un impòst dirècte que recuperava l'Estat: Sal, vin, òli, blat o bens exportats… pendent lo Regim Ancian. . Aviá de formas diversas, podava èsser un impòst indirècte o dirècte. La seuna forma mai coneguda èra la gabèla de la sal. Se la pòt comparar amb los impostes sus las bevendas alcoolicas e los combustibles dels mejan de transport. Lo mòt ven de l'arab qabala.
França
Dins lo Reialme de França, Felip IV l'introduguèt coma mesura temporària, jos Carles V venguèt un impòst permanent. Los productors de sal devián fornir los magazins de sal de cada província. La cambra de la sal fixava lo prètz de compra e de venta al detalh. Cada persona de mai de uièt ans èra obligada de comprar una quantitat fixa de sal per setmana a un prètz determinat. Venguèt l'impòst que provacava un òdi màger de totes e causèt fòrça insurreccions e susmautas, coma la Revòlta dels angelets de la tèrra entre 1667 e 1675 quan foguèt introdusida en Rosselhon annexat per França. Foguèt abolida lo 21 de març de 1790 l'Assemblada Nacionala.
Països Catalans
En Catalonha, una gabèla foguèt introdusida per las Corts de Tortosa (1365), qu'obligava cada persona de mai de set ans de comprar una quantitat determinda de sal cada an, amb l'objectiu de pagar la guèrra contra lo Reialme de Castelha. Lo rei d'Aragon autrejèt lo drech de collecta a la noblesa locala per se remborsar dirèctament los còsts engatjats. Los nòbles èran gaire entosiastas, perque lo rendement de la taxa èra nominal. Après tres ans foguèt abolida per las Corts de Barcelona (1368), perque l'impòst èra contrari a las constitucions e amb pauc rendement. Foguèt remplaçada pel fogatge.
Referéncias
<References/>
Tèrcis
Tèrcis (Tercis-les-Bains en francés) qu'ei ua comuna gascona, situada dens lo departament de las Lanas e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
La prononciacion qu'ei ['tɛrsis]. Las fòrmas ancianas que son Sanctus Martinus de Terces, aus sègles XI-XII, Terciae, Tertiis, en latin, aus sègles XI-XII, terras de Terses en 1279, Tercis (mapas deu sègle XVII, shens data, de 1638 e deu començament deu sègle XVIII), Tésis Marq eaux (mapa de 1714), Tersis (mapa de 1733), Tersiseaux (mapa deu sègle XVIII).
Bénédicte Boyrie-Fénié qu'explica Tèrcis per lo latin tertiis (leucis) (fòrma ordinau emplegada a la plaça de la fòrma cardinau), « a la tresena lega (d'Aquae Tarbellicae, caplòc de ciutat) »; Tèrcis qu'ei vertadèrament situada a tres legas gallicas de Dacs. Lo resultat qu'ei normaument tèrç que B. Boyrie-Fénié pensa de trobar dens las fòrmas mei ancianas. La fin en -is que poderé estar ua fantasia grafica (?) devuda a l'atraccion de noms vesins, com Aurice.
Villarmayor
Villarmayor es un municipi de la província espanhòla de Salamanca dins la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Villeret
Villeret pòt essèr:
Khoikhoi
Los khoikhoi (o Khoekhoen o Kwena), literalament « òmes dels òmes », se nomenan aital eles meteisses per oposicion a sos vesins d'Africa Australa los Bochimans, que dison Sankhoï. Aquestes dos pòbles — que lo primièr viu d'elevatge e lo segond de caça e culhida — parlan de lengas aparentadas amassadas jol nom de khoisan. Presents en Africa Australa dempuèi un trentenat de milièrs d'ans e autors de gravaduras e pinturas rupèstras remarcablas, foguèron progressivament rebutats per una èrsa banto pendent los tres darrièrs millenis. L'arribada dels colons neerlandeses, uganauds e britanics accentuèt son descreis.
Es als clics caracteristics de las lengas khoisan que los khoikhois deguèron d'èsser designats per l'escai d' « otentòt » pels afrikaners, aqueste tèrme evocant quicòm de percebut coma un quequejadís.
Acacia
Acacia es un genre d'arbres e arbrilhons qu'apartenon a la familha dels Fabacèas (sosfamilha dels Mimosoidèas). Dins lo lengatge corrent, las espècias d'aqueste genre prenon, segon los cases, l'apelacion d'acacia, cacièr, mimòsa, mulga o encara tamarin. En França, se designa sovent amb lo nom commun « acacia » un arbre entièrament diferent, lo robinièr fals cacièr de l'espècia Robinia pseudoacacia.
Caracteristicas
thumb|left|Branca de cacièr |thumb|left|Grana de cacièr Se compta mai de 1,500 espècias de cacièrs a travèrs lo mond dont prèp de 1,000 unicament en Austràlia. D'alhors es un cacièr o mimòsa, lo mimòsa daurat (Acacia pycnantha) qu'es la flor nacionala d'Austràlia. Los cacièrs se rencontran dins una granda varietat de condicions ecologicas, que van de las zònas litoralas, a las zònas fòrtament aisagadas o a las regions submontanhosas en passant per las zònas aridas o subaridas. Pasmens, es dins aquelas darrièras que n'i a lo mai.
Las flors son regularas, generalament pichonas, gropadas en tèstas globulosas o en espigas cilindricas. Segon las spècias las inflorescéncias pòdon comportar de qualques flors a mai d'un centenat. En general, florisson long de l'annada amb una espelida principala a la prima e una florason de mendra importància la rèsta de l'annada. Las flors son en general jaunas, quitament s'existisson qualques espècias de flors ròsas.
Los fruches son de tecas.
Las fuèlhas son compausadas de fòrça paras de foliòlas, mas certanas espècias desvolopan de fillòdis. Qualques-unas, mai raras, an pas cap de fuèlhas e possedisson de tijas transformadas en cladòdas. Lor posicion verticala assegura una proteccion contra la desidratacion e la tròp granda insolacion.
Simbiòsi
Mantun genre de formigas, de Tetraponera, los Crematogaster mimosae e Crematogaster nigriceps , vivon en simbiòsi amb l’Acacia drepanolobium dins d'estructuras apeladas domàcias.
Lo cacièr produsís de cavitats dins de grandas espinas, que son utilizadas per las formigas coma nis e font de noiridura.
Importància
thumb Dins las regions semi-aridas, los Cacièr son fòrça importants autant d’un punt de vista economic coma ecologic. Aqueste genre provesís d’ombra als òmes e als animals amai de procurar (amb sos fruches en teca) de noiridura pels animals (per exemple, per las crabas e los dromadaris, doas espècias animalas sovent domesticadas per la populacion locala). Tanben es utilizat coma energia pels fuòcs e coma material de construccion. Aquel arbre tanben pòt servir a bastir de barrièras de proteccion a l'entorn dels vilatges e dels camps (aquò gràcias a las espinas ponchudas que se retròban sus las brancas del Cacièr).
Amai, aquel genre a tanben una granda importància ecologica en essent un fogal per mantuna espècia d’ausèls. Tanben crèa un endrech propici per que d’autras espècias de plantas se vengan establir a proximitat en fixant l'azòt (gràcias a un trabalh de simbiòsi amb de bactèris) e en enriquissent lo sòl d’autres nutriments, gràcia a las rasigas que los van anar quèrre mai en prigondor e los remontar a la surfàci.
Utilizacion per l'òme
Un medicament astringent, apelat catechon, es obtengut en fasent bolhir la fusta de l'espècia Acacia catechu puèi per evaporacion.
Principalas espècias
Flòra australiana
Flòra africana
Flòra indiana Flòra americana
Flòra de las illas oceanicas
Marcollin
Marcollin es una comuna arpitana dau Daufinat, situada dins lo departament d'Isèra e la region de Ròse-Aups.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Billy West
thumb
Blienschwiller
Blienschweiler en alemannisch (Blienschwiller en francés) es una comuna francesa del departament del Bas Ren e de la region d'Alsàcia.
Billy West
Billy West es un actor e productor de cinèma american.
Lorena (region)
Lorena (en francic lorenc Lothringe(n), en lorenc romanic Lourène, en francés Lorraine, en alemand Lothringen) es una region istorica, anciana província e anciana region administrativa de l'estat francés qu'aviá per capitala Mètz. Dins l'encastre de la reforma territoriala, la region Lorena fusionèt lo 1èr de genièr de 2016 amb las regions Alsàcia e Champanha Ardena per formar una region administrativa nomenada provisoriament Alsàcia Champanha Ardena Lorena que venguèt oficialament lo 28 de setembre de 2016 la region Grand Èst.
Lo gentilici es lorenc -a.
William Henry Bragg
left|80px|Medalha prèmi Nobel
Rauville-la-Place
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
William Henry Bragg
William Henry Bragg (n. en 1862, m.1942) foguèt un fisician britanic. Recebèt lo Prèmi Nobel de Fisica en 1915, amb son filh William Lawrence Bragg.
Villarmuerto
Villarmuerto es un municipi de la província espanhòla de Salamanca dins la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Bréel
Bréel es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Orne e la region de la Bassa Normandia.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Cortés (Corresa)
Cortés  (Courteix en francés) es una comuna lemosina situada dins lo departament de Corresa e la region de Novela Aquitània, ancianament de Lemosin.
Picardia (region)
Picardia (francés: Picardie) es una anciana region del nòrd de França. Lo 1èr genièr de 2016, fusiona dins la region.
Luzancy
Luzancy es una comuna francesa, situada dins lo departament de Sèina e Marna e la region d'Illa de França.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Nòtas
<references group=N/>
Gizeh
thumb|250px|Vista de la carrièra Al-Ahram Gizeh (en arab: الجيزة) es la tresena pus granda vila d'Egipte. Se situa sus la riba oèst de Nil, a 20 km al sud-oèst del Caire. Lo nom de l'endrech es famós mondialament que s'i tròban las piramidas mai famosas del mond, coma per exemple la Granda piramida de Giza.
Minorville
Minorville es una comuna lorena, situada dins lo departament de Meurthe e Mosèla e la region del Grand Èst de l'estat francés.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
La comuna es dins lo departament de Meurthe en 1790, e dins lo departament de Meurthe e Mosèla dempuèi 1871.
Lista dels presidents d'Índia
thumb|right|220px|Blason del President d'Índia. Lo President d'Índia es lo cap d'Estat d'Índia. Es tanben lo Comandant-en-Cap de las fòrças armadas del país. Es elegit per un collègi electoral compausat per membres dels dos ostals del Parlament, a Lok Sabha o Cambra dels Deputats, e la Rajya Sabha o Senat.
Vaquí la lista dels presidents d'Índia après 1950, quand lo país venguèt una republica.
Villasdardo
Villasdardo es un municipi de la província espanhòla de Salamanca dins la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Sent Circ (Perigòrd)
Sent Circ (Saint-Cirq en francés) es una anciana comuna d'Occitània dins la region istorica de Perigòrd, administrada pel departament de Dordonha de la region de Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània. Dempuèi lo 1èr de genièr de 2019, es comuna delegada de la comuna novèla de Las Aisiás.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
La prononciacion es [ʂɛ̃ n ’ʂir]. Las fòrmas ancianas son Sanctus Ciricus, en latin, al sègle XIII, Sanctus Cir du Buguo en 1732. Cyricus es lo nom de dos martirs del sègle IV, mas la comuna deu probablament son nom a sent Circ, jove martir crestian del sègle IVen, filh de santa Julita, ,.
Villaseco de los Gamitos
Villaseco de los Gamitos es un municipi de la província espanhòla de Salamanca dins la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Wargnies-le-Petit
es una comuna francesa del departament del Nòrd e de la region del Nòrd-Pas de Calais.
Wargnies-le-Grand
es una comuna francesa del departament del Nòrd e de la region del Nòrd-Pas de Calais.
Istòria
Wargnies-Çò de-Grand a situat sus un de la set anciana vias romaines (Cauçada Brunehaut) a l'entorn de Bavay. La preséncia de las romains sul territòri de la municipalitat a provat per trobalhas archéologiques romaines. En 847, lo vilatge es la proprietat de la abbaye de Sant-Amand, pendent l'epòca féodale, Wargnies es una distincion. Demòra qualques vestigis del castèl dels senhors de Wargnies #que las ancianes taxem. Wargnies-Lo-Grand e Wargnies-lo-pichon n'an jonch en un marquisat l'an 1651, mas separats de nòu l'an 1754.
Wargnies-le-Grand est située sur un des sept ancienne voies romaines (Chaussée Brunehaut) autour de Bavay. La présence des romains sur le territoire de la commune est prouvé par des trouvailles archéologiques romaines. En 847, le village est la propriété de l’abbaye de Saint-Amand, pendant l'époque féodale, Wargnies est une seigneurie. Il reste quelques vestiges du château des seigneurs de Wargnies dont les anciennes prisons. Wargnies-le-Grand et Wargnies-le-petit sont unis dans un marquisat en 1651, mais séparés de nouveau en 1754. == Administracion ==
Monica Bellucci
thumb|Monica Bellucci (2009) Monica Anna Maria Bellucci (Città di Castello, 30 de setembre de 1964) es una actritz e modèla italiana. Aprèp d'aver trabalhat dins lo mond de la mòda fins a 1989, comencèt puèi una carrièra cinematografica que fariá d'ela una de las femnas mai desirablas en Euròpa. Aital la revista Empire magazine la situèt en 21a posicion dins sa lista que classificava "Los 25 personatges mai sèxis del cinèma - Las femnas" per son ròtle de "Persephone" dins los films Matrix.
Foguèt maridada fins a 2013 amb l'actor francés Vincent Cassel.
Corsega
Corsega (var. Còrsega en niçard e en cisalpenc) o Còrsa (Corso en grafia mistralenca ; en còrs: Corsica; en francés: Corse) es una illa de la Mediterranèa Occidentala e del sud d'Euròpa. A passat temps un país, ara politicament ligada amb Gènoa puèi amb França, se revoltèt durant lo sègle XVII e foguèt lo primièr estat a establir una constitucion (1755).
Es administrada per França e n'es una collectivitat territoriala unenca assimilada a una region.
Lo capluòc es Aiacciu.
Lo gentilici es còrs -a o còrse -a.
Departament unenc dempuèi la creacion dels departaments en 1790, Corsega es devesida en dos en 1975 amb la creacion dels departaments de Nauta Corsega e de Corsega del Sud. La region Corsega foguèt creada en 1982 (coma collectivitat) e aquesiguèt en 1991, en seguida de las revendicacions localas, un estatut de collectivitat territoriala d'estatut particular e nomenada « collectivitat territoriala de Corsega ». Enfin dempuèi lo 1èr de genièr de 2018, en applicacion de la novèla organizacion territoriala francesa del 7 d'agost de 2015, Corsega es venguda una collectivitat d'estatut particuliar dins lo sens de l’article 72 de la Constitucion, de tipe collectivitat territoriala unica, nomenada « collectivitat de Corsega », en luòc e plaça de la collectivitat territoriala de Corsega e dels departaments de Corsega del Sud e de Nauta Còrsega. Las circonscripcions administrativas departamentalas de Corsega del Sud e de Nauta Corsega, demòran incambiadas, amb las prefecturas respectivament a Ajaccio e Bastia.
Istòria
Corsega foguèt restacada durant près de quatre sègles de la Republica de Gènoa abans de se declarar independenta lo 30 de genièr de 1735. En 1755 adoptèt la primièra constitucion democratica de l'istòria modèrna en donant pel primièr còp lo dreit de vòt a las femnas. Lo 15 de mai de 1768, per lo Tractat de Versalhas, la Republica de Gènoa cediguèt Corsega a França, contra son grat perque se considerava coma independenta. Foguèt conquistada militarament per lo Reialme de França a la batalha de Ponte-Novo, lo 9 de mai de 1769.
Geografia
L'illa es situada en mar Mediterranèa. Alongada dins lo sens nòrd-sud, se troba alunhada de 160 km de la còsta provençala (França), a 82 km de la còsta toscana (Itàlia) e a sonque 12 km al nòrd de Sardenha, la granda illa sòrre. Es devesida en dos departaments: la Corsega del Sud e la Nauta Corsega.
Apertenent a la region geografica italiana, Corsega se situa amb Sardenha sus una microplaca continentala. Es durant l'Oligo-Miocèn (al mitan del Cenozoïc entre aperaquí 22 a 25 milions d'anadas) que lo blòt corso-sard e la lanièra continentala s'escartan progressivament del blòt iberic, dobrissent darrièr lo bacin provençal, la mar d'Alboran, lo bacin algerian e la mar Tirrèna. La dinamica cessa amb lo blocatge de l'arc contre los domènis extèrnes, apulian e african",.
Lenga
Vejatz article detalhat: còrs.
Legenda (omonimia)
En literatura, una legenda es un raconta fictiu.
Dins una representacion grafica (imatge, fotografia, esquèma, etc.), la legenda es una nòta explicativa descrivent los elements que conten. En cartografia, la legenda es un encart explicant la significacion de las letras, signes e colors utilizats sus la carta.
En numismatica, una legenda es una inscripcion gravada circulàriament près dels bòrds e a vegada sul tralh d’una pèça de moneda, d’un geton, d’un medalha.
Wilczonek
Wilczonek es un vilatge del districte administratiu de Gmina Kotuń, que se situa dins lo comtat de Siedlce qu'aparten a la voivodia de Masovia, dins lo centre-oèst de Polonha.
Wannehain
Wannehain es una comuna francesa del departament del Nòrd e de la region del Nòrd-Pas de Calais.
Geografia
thumb|left|Wannehain En lo sieu costat e lo sieu arrondissement|180px
thumb|left|Wannehain dans son canton et son arrondissement|180px.
Istòria
Es al #que Wannehain a mencionat per las primièras fes. Lo 22 de junh 1190, lo pape Clément III confirma, en una bulle adreçada al doyen Arnulphe, la possession de las tèrras e dels bòsques de Wannehain (Wennehem) en la lista dels bens e de las proprietats del Capítol de #Virar. La Distincion de Wannehain lèva plan del Trésorier del Capítol de la Catedrala de, cossí a escrich en un document signat a Brusselles lo 21 d'abril 1770, en l'Archiu del Marquisat de Roubaix :
Lo Comte Maximilien Charles Joseph de Lalaing dona procuration a Bernard Serrurier, greffier e receveur de Wannehain per ..."#Levar e droiturier pardevant lo tribunal féodale de la Trésorerie de la Catedrala de Tournay las fiefs e distincion dudit Wannehain amb las siás appendances e de dependéncias..." E l'autoriza a far en lo nòstre nom los serments requerits e generalament tota unas autras œuvres de loy...".
C’est au que Wannehain est mentionné pour la première fois. Le 22 juin 1190, le pape Clément III confirme, dans une bulle adressée au doyen Arnulphe, la possession des terres et des bois de Wannehain (Wennehem) dans la liste des biens et des propriétés du Chapitre de Tournai. La Seigneurie de Wannehain relève bien du Trésorier du Chapitre de la Cathédrale de Tournai, comme il est écrit dans un document signé à Bruxelles le 21 avril 1770, dans les Archives du Marquisat de Roubaix :
Le Comte Maximilien Charles Joseph de Lalaing donne procuration à Bernard Serrurier, greffier et receveur de Wannehain pour ..."aller relever et droiturier pardevant la cour féodale de la Trésorerie de la Cathédrale de Tournay les fiefs et seigneurie dudit Wannehain avec ses appendances et dépendances..." et l’autorise à "faire en notre nom les serments requis et généralement toute autres œuvres de loy...".
E. V. Gordon
Eric Valentine Gordon (Salmon Arm, Columbia britànica, 14 de febrièr de 1896 – Manchester, 29 de julhet de 1938) siaguèt un filològ canadian que venguèt conoscut per sa compilacion de mantes tèxtes germanics medievals en lenga originala dins un format de libre.
Arraia-Maeztu
Arraia-Maeztu es una comuna d'Alaba dins la comunautat autonòma espanhòla del País Basc.
Arâches-la-Frasse
Arâches-la-Frasse en arpitan (Arâches-la-Frasse en francés) es una comuna arpitana de Savòia, situada dins lo departament de la Nauta Savòia e la region de Ròse-Aups.
Geografia
La municipalitat de Araches la Frasse compren los pòbles de La Frasse, de Treydon, de Balancy, del Craytoral, de Arâches e del Laÿ ; aital coma los stations d'espòrt d'ivèrn dels Carroz e Flaine. Aquela municipalitat se situa entre 800 e 1600 mètres d'altitud, costat marge drech del Arve, a l'Èst de Cluses. Las municipalitats de Arâches e de la Frasse an fusionat l'an 1974 (en observant las exigéncias de la lei Marcellin de 1971 a l'epòca).
La commune d'Araches la Frasse comprend les villages de La Frasse, de Treydon, de Balancy, du Craytoral, d'Arâches et du Laÿ ; ainsi que les stations de sport d'hiver des Carroz et Flaine. Cette commune se situe entre 800 et 1600 mètres d'altitude, côté rive droite de l'Arve, à l'Est de Cluses. Les communes d'Arâches et de La Frasse ont fusionné en 1974 (observant les exigences de la loi Marcellin de 1971 à l’époque).
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Pòl de l'ecliptica
En astronomia, los dos pòls de l'ecliptica son los punts d'interseccion de l'esfèra celèsta e d'un axe perpendicular al plan de l'ecliptica e passant pel centre de la Tèrra.
Actualament, le pòl nòrd de l'ecliptica se situa dins la constellacion del Drac, per (per definicion) 18 d'ascencion drecha (o 270°) e +66° 34' de declinason, prèp de la galaxia NGC 6552 e de la nebulosa planetària NGC 6543. Lo pòl sud de l'ecliptica es situat dins la constellation de la Daurada, per (per definicion) 6 d'ascension drecha e -66° 34' de declinason, prèp del Grand Nívol de Magellan.
L'axe dels pòls celèstes e l'axe dels pòls de l'ecliptica fan un angle de 23° 26′. A causa de la precession dels equinòccis, l'axe dels pòls celèstes descriu un còn a l'entorn d'aquel dels pòls de l'ecliptica amb un periòde de gaireben 25,800 ans.
Paleta de Narmer
La Paleta de Narmer qu'ei ua òbra escultada deu Periòde Tinita (autorn de -3000, lo periòde abans l'Empèri Ancian) considerada com lo mei vielh document istoric deu monde. Que ho descobèrta en 1894 peus arqueològs anglés James E. Quibell e Frederick W. Greenau au cors de cavas arqueologicas dens lo temple d'Òrus a Eracleopòlis. Que representa un personatge qui los ieroglifs e noman Narmer, portant la corona de la Hauta Egipte e qui truca victoriós un son enemic dab ua maçuga. Que's rapròcha aqueth Narmer dab lo purmèr rei egipcian mentavut per l'istorian grèc Erodòt: Min, Menes en çò de l'aute istorian grèc Maneton. Durant los medish cavaments que's descrobí tanben lo cap de maçuga representant lo rei Òrus Escorpion (eth tanben representat victoriós e portant la corona de la Hauta Egipte). Los dus faraons que deven aver viscut haut o baish a la medisha epòca en seguí's se non hon quitament pas la medisha persona. La paleta qu'ei generaument interpretada com lo raconte de l'unificacion egipciana e que muisharé lo rei Narmer de Hauta Egipte conquestant la Baisha Egipte (simbolizat peu papir) dab l'ajuda deu diu Òrus (lo haucon). Totun, que s'a perpausat tanben que poderé contar l'istòria d'ua auta campanha en dehòra d'Egipte. Se la purmèra interpretacion e hosse justa, aquesta paleta qu'aubriré l'istòria d'Egipte en clavar lo periòde predinastic.
Klaski
Klaski es un vilatge situat dins lo districte administratiu de Gmina Pokrzywnica, del comtat de Pułtusk, al centre-èst de Polonha.
Villasrubias
Villasrubias es un municipi de la província espanhòla de Salamanca dins la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Emmy Rossum
Emmanuelle Grey Rossum (nascuda en 1986) es una actritz americana de cinèma.
Comunautat de comunas del Grand Fijac
Istòria
La comunautat se creèt lo 1èr de genièr 2017 per fusion de la Comunautat de comunas del Grand Fijac (vièlha), de la Comunautat de comunas del Naut Segalar (residéncia : La Tronquièra) e de la comuna de Balaguièr d'Òlt (Avairon) ambe'l nom de Comunautat de comunas del Grand Fijac - Naut Segalar - Balaguièr d'Òlt. Puèi tornèt prene lo nom de sa compausanta principala, la Comunautat de comunas del Grand Fijac.
William Lawrence Bragg
left|80px|Medalha prèmi Nobel
Comunautat de comunas del Grand Fijac
Istòria
La Comunautat de comunas del Naut Segalar, creada lo 30 de decembre 1997, aviá la meteissa composicion que lo canton de La Tronquièra (13 comunas). Lo 1èr de genièr 2015, Ladirat la quitèt per la Comunautat de comunas de Causses e Val de Dordonha e probablament en 2015, Lo Montet e Bojal partiguèt cap al Grand Fijac.
William Lawrence Bragg
William Lawrence Bragg (n. en 1890, m.1971) foguèt un fisician britanic. Recebèt lo Prèmi Nobel de Fisica en 1915, amb son paire William Henry Bragg.
Comunautat de comunas del Grand Fijac
Istòria
Balaguièr d'Òlt èra probablament sense intercomunalitat, puèi en 2015 la trobam dins la CC del Vilanovés, Diège e Òlt. Quand aquela comunautat dispareguèt lo 1èr de genièr 2017 en formant la Comunautat de comunas del Grand Vilafrancat, Balaguièr se virèt cap a Fijac.
Sègle XII
../.. | Sègle X | Sègle XI |  Sègle XII | Sègle XIII | Sègle XIV | ../..
Istòria
1189-1192 : après la reconquista de Jerusalèm per Saladin, lei sobeirans principaus d'Euròpa Occidentala (França, Anglatèrra, Sant Empèri, Ongria...) capitèron de reconquistar mai d'una vila portuària mai poguèron pas avançar vèrs Jerusalèm. Finalament, una patz negociada entre Ricard d'Anglatèrra e Saladin laissèt la vila santa ai musulmans tot en i permetent l'intrada dei romieus crestians. 1192 : captura dau rèi Ricard d'Anglatèrra per Leopold d'Àustria durant son viatge de retorn en Euròpa. Aquò entraïnèt de combats intèrnes entre sei partisans e aquelei de son fraire Joan qu'assaièt d'usurpar lo poder (→ 1194).
1192 : a l'iniciativa dau còmte Ramon VI de Tolosa, creacion de la premiera societat per accions. Aquò illustra l'aparicion progressiva dau capitalisme durant la segonda mitat de l'Edat Mejana. 20px 1193 : unificacion dei comtats de Provença e de Forcauquier amb lo maridatge d'Anfós II de Provença e de Gersanda de Forcauquier. 1194 : liberacion de Ricard d'Anglatèrra que capitèt de restablir rapidament l'òrdre dins son reiaume. Aquò marquèt lo començament d'una lònga guèrra entre França e Anglatèrra. 1194 : fin de la poissança seldjokida après la desfacha e la mòrt dau sultan Toghril III còntra lei tropas dau Sultanat de Khwarezm. 1195 : dins la Peninsula Iberica, importanta victòria deis Almohades a la batalha d'Alarcos. Li permetèt de menar d'incursions còntra lei regions meridionalas dau reiaume de Castelha. 1196-1197 : intervencion militara dei Jin dins l'estèpa mongòla còntra lei Tatars. Gràcias a l'ajuda de caps locaus, obtenguèron un succès aisat. Aquò li permetèt de melhorar la proteccion de sa frontiera septentrionala. De mai, completèron aqueu succès en restaurant lo poder de seis aliats locaus coma Toghril e Temujin. 1199 : mòrt dau rèi Ricard d'Anglatèrra, tuat per un tir d'aubaresta au sètge de Chasluç. Foguèt remplaçat per son fraire Joan.
Cultura
1144 : acabament dei trabalhs principaus destinats a crear la necropòli reiala de la Basilica de Sant-Denís. 20px 1144 : en Provença, fondacion de l'Abadiá de Silvacana. 1145 : data supausada de l'acabament de l'escritura de l’Epitome historion, cap d'òbra dau trabalh de l'istorian bizantin Joan Zonaras (vèrs 1074 - mòrt après 1159). Anant de la Creacion a la mòrt de l'emperaire Alexis Comnèn, es l'istòria medievala en lenga grèga pus lònga que foguèt conservada fins au periòde actuau. A respècte dei trabalhs de sei contemporanèus, coma Ana Comnèn, a la particularitat de presentar d'un biais negatiu leis eveniments dau rèine d'Alexis Comnèn qu'es considerat coma un dictator. 1148 : data probabla de l'acabament de l'escritura de l’Alexiada, òbra majora de l'istoriana e princessa bizantina Ana Comnèn (1083-1153). Redigida amb un estile fòrça trabalhat e inspirat de la literatura grèga antica, depinta leis eveniments dau rèine de son paire, Alexis Comnèn. 20px 1160 : fondacion de l'Abadiá cisterciana dau Toronet en Provença.
Comunautat de comunas del Grand Fijac
Istòria
La Comunautat de comunas del Grand Fijac (vièlha) èra lo resultat de la fusion, lo 1èr de genièr 2014, de :
Après (data a precisar, probablament en 2015), Lo Montet e Bojal dintrèt dins la CC.
Veire tanben
thumb|600px|center|Mapa dels EPCI d'Òut al 1èr de genièr 2019
Bassa Normandia
La Bassa Normandia (var. Baisha Normandia) (en francés Basse-Normandie, en normand ... Normaundie / ... Nouormandie) es una region del nòrd de França.
Confin de Sarsòna
Confin de Sarsòna (Couffy-sur-Sarsonne en francés) es una comuna lemosina situada dins lo departament de Corresa e la region de Novela Aquitània, ancianament de Lemosin.
Toponimia
Lo nom vendriá d'un nom gallo-roman d'òme *Cofinus, derivat del nom gallés Cofius : *Cofinum (fundum). Si n'es entau, la grafia es Cofin (lo latin Confinium auriá donat *Co(n)finh, emb -n finala articulada). Xavier Delamarre cita pas *Cofios.
Nauta Normandia
La Nauta Normandia o l'Auta Normandia (Ĥâote-Normaundie en normand) es una anciana region del nòrd de França, fusionada ambe la Bassa Normandia dempuèi lo 1èr de genièr 2016 e qu'amassa amb ela es venguda la Normandia.
Blignicourt
Blignicourt es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Auba e la region de Champanha-Ardena.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Sègle XVI
Veire tanben : Lista dels sègles, Chifras romanas
Pòl Sud
thumb|Mapa de l'[[Antartida indicant la posicion del pòl Sud.]] Lo pòl Sud es lo punt pus al sud de la superfícia de la Tèrra, diametralament opausat al pòl Nòrd. Se situa sul continent Antartida.
Lo pòl Sud es a vegadas designat coma pòl Nòrd geografic per lo distinguir del pòl Sud magnetic. Se totes dos son situats en Antartica, los dos punts correspondon pas perque l'emplaçament del pòl Sud magnetic seguís las variacions del camp magnetic terrèstre.
Exploracion
Los primièrs umans a aténher lo pòl Sud geografic foguèron los membres de l'expedicion norvegiana conduita per Roald Amundsen, lo 14 de decembre de 1911. Lors concurrents dins la corsa al pòl Sud ; cinc membres de l'expedicion britanica Terra Nova conduita par l'oficièr de la Royal Navy Robert Falcon Scott, atenguèron lo pòl un mes pus tard, lo 12 de genièr de 1912 ; e moriguèron totes de fred e de talent dins lo trajècte de retorn. Lor autre concurrent, lo japonés Shirase Nobu, oficièr de la Marina Imperiala japonesa, descobriguèt solament una partida de la Tèrra del Rei Edoard VII lo 16 de genièr de 1912. .
En 1914, l'explorador britanic Ernest Shackleton, condusent l'expedicion Endurance, aviá per projècte la traversada del continent en passant pel pòl Sud, mas sa nau, l'Endurance, foguèt presa per la banquisa e s'enfonzèt onze meses pus tard dins la mar de Weddell.
Lo 29 de novembre de 1929, Bernt Balchen, acompanhat per Richard Byrd, Harold June e Ashley McKinley, pilotèt lo primièr avion sul pòl Sud. Cap pausèt pas lo pè sus aquel abans lo 31 d'octobre de 1956, quand una equipa conduita par l'amiral american George J. Dufek i aterriguèt. L'estacion Amundsen-Scott foguèt bastida entre 1956 et 1957 per l'Annada Geofisica Internacionala, sos elements foguèron menats per aires ; dempuèi sa construccion, es ocupada en permanéncia par de personal de recèrca e d'assisténcia.
Aprèp Amunsen e Scott, las primièras personas a aténher lo pòl Sud a pè, sens supòrt aerian, foguèron los membres de las equipas conduitas par Edmund Hillary (lo 4 de genièr de 1958) e Vivian Fuchs (lo 19 de genièr de 1958), pendent l'expédicion Fuchs-Hillary. D'autras expedicions pus tard atenguèron lo pòl a pè. Lo 30 de decembre de 1989}}, Arved Fuchs e Reinhold Messner foguèron los primièrs a aténher lo pòl Sud sens animals o ajuda motorizada, simplament a esquí e amb l'ajuda del vent. La traversada pus rapida del continent, entre l'ocean e lo pòl, a pè e sens assisténcia, foguèt realizada en 2009 pels Canadians Ray Zahab, Richard Weber et Kevin Vallely ; en 33 jorns, batent lo recòrd precedent, establit un mes abans per l'American Todd Carmichael en 39 jorns.
Geografia
thumb|Fotografia del pòl Sud geografic. thumb| Fotografia del pòl Sud de ceremonia. Lo pòl Sud geografic se definís coma un dels dos punts ont l'axe de rotacion de la Tèrra copa sa superfícia (l'autre es lo pòl Nòrd). Pasmens, aquela definicion es pas totalament precisa perque l'axe de rotacion es subjècte de pichonas variacions e la posicion exacta d'aquela interseccion vària de qualques mètres al cors del temps ; aquel movement polar es constituit de doas componentas gaireben periodicas de qualques centenas de jorns (l'oscillacion de Chandler) e d'una leugièra deriva graduada, principalament cap a l'Èst.
Del punt de vista de las coordenadas geograficas, lo pòl Sud se pòt definir simplament coma lo punt situat per 90° de latitud sud, sa longitud es indeterminada e sens pertinéncia. Al pòl Sud, totas las direccions van cap al nòrd.
Cublac
Cublac (Cublac en francés) es una comuna lemosina situada dins lo departament de Corresa e la region de Novela Aquitània, ancianament de Lemosin.
Villaverde de Guareña
Villaverde de Guareña es un municipi de la província espanhòla de Salamanca dins la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Pòl Sud
Geografia
Lo pòl Sud geografic se situa sul continent Antartida, sus un plan glaçat sens caracteristicas particularas a una nautor de, a de la mar pus prèpa, a l'estrech de McMurdo. La calòta glacièra seriá espessa de al pòl Sud : la superfícia terrèstra jos lo glaç i es doncas prèpa del nivèl de la mar.
La calòta glacièra polar se desplaça de gaireben dètz mètres cap a 37° a 40° Oèst, en direccion de la mar de Weddell. La posicion relativa de l'estacion Amundsen Scott a respièch del pòl Sud evoluciona al cors del temps.
Pòl Nòrd
Lo pòl Nòrd geografic terrèstre, o simplament pòl Nòrd, es lo punt pus septentrional de la planeta Tèrra. Es definit coma lo punt d’interseccion de l'axe de rotacion de la Tèrra amb la superfícia terrèstra dins l'Emisfèri Nòrd, ont totes los meridians e los fusèls oraris se jonhon. Es pas un punt fixe a la superfícia de la Tèrra, son periòde d'oscillacion es de catòrze meses e sa posicion vària de qualques mètres al moment de las pus fòrtas oscillacions. Cal pas confondre lo pòl Nòrd geografic amb lo pòl Nòrd magnetic, punt central del camp magnetic terrèstre cap ont las bossòlas puntan.
Pòl Sud
Geografia
L'emplaçament del pòl Sud geografic es indicat per un pichon panèl e un pal dins la glaç, reposicionat cada an a l'an novèl per compensar la deriva glacièra. Lo panèl pòrta marcadas las datas d'arribada al pòl de Roald Amundsen e Robert Scott, e tanben la nautor de. Prèp d'ela i a una zòna nomenada l pòl Sud de ceremonia, creada per respondre als besonhs fotografics. Consistís en una esfèra metallica placada sus un sòcle e a l'entorn de drapèls dels païses signataris del Tractat sus l'Antartida. Aquel monument es desplaçat totes los dos o tres ans per conservar una distància de marcha minimala amb lo pòl Sud geografic.
Pòl Nòrd
Lo pòl Nòrd se situa al plen mièg de l'ocean Artic prigond de e cobèrt en permanéncia per la banquisa, al contrari del pòl Sud qu'es sul continent Antartica. La tèrra emergida pus prèpa es l'illa Kaffeklubben, situada à del pòl.
Pòl Sud
Installacions
thumb|Vista aeriana de l'estacion [[Amundsen Scott. Lo pòl Sud geografic es en naut e a esquèrra del centre de l'imatge, en dessús dels bastiments e jos las traças de canilhas. Lo pòl Sud de ceremonia, amb sos drapèls, es a drecha.]] La zòna del pòl Sud ten las installacions umanas, que :
Pòl Nòrd
La primièra exploracion del pòl Nòrd es atribuida a l'American Frederick Cook qu'auriá atengut lo pòl lo 21 d'abril de 1908, mas auriá maquilhat son trajècte real. Lo Congrès dels Estats Units d'America atribuiguèt puslèu la primièra exploracion a l'American Robert Peary que pretendiá d'aver atengut lo pòl Nòrd lo 6 d'abril de 1909, mas los istorians contèstan aquò dempuèi la descobèrta d'una còpia del jornal de Peary, que se seriá enganat dins sas estimacions. La primièra exploracion confirmada del pòl Nòrd ven doncas al Norvegian Roald Amundsen e a l'Italian Umberto Nobile, que lo subrevolèt a bord d'un balon dirigible lo 12 de mai de 1926.
Pòl Sud
Clima
Dins l'ivèrn austral, lo pòl Sud es plonjat dins la nuèit polara. D'estiu, lo Solelh (e mai que siá de longa en dessús de l'orizont) es totjorn bas dins lo cèl. E mai, la majora partida de la lutz qu'arriba a la superfícia es reflectida per la nèu. Aquela abséncia de calor balhada pel Solelh combinada amb l'altitud del luòc (mai de en dessús del nivèl de la mar) fan que lo pòl Sud es un luòc dels pus freds sus Tèrra (fa pasmens pus fred dins l'emisfèri sud : de regions de l'Antartica situadas a una altitud superiora e a pus granda distància de l'ocean, coma la Basa antarctica Vostok, an un clima encara pus fred).
Pòl Nòrd
La temperatura del pòl Nòrd pòt variar entre e, çò que favoriza la permanéncia del glaç de mar que son espessor vària entre dos e quatre mètres. La banquisa es pr'aquò menaçada e l'ocean Artic poiriá èsser libre de glaç l'estiu 2014, en partida per causa del rescalfament climatic e de la diminucion de l'efècte albedo. Aquela situacion novèla farà pus facil l'accès a las ressorsas del sossòl Artic e una disputa territoriala se fa jorn entre los cinc païses limitròfs de l'Artic : Canadà, Russia, Norvègia, Danemarc e los Estats Units d'America.
Pòl Sud
Clima
Al mitan de l'estiu austral, fin de decembre e començament de genièr, quand lo solelh atenh sa nautor maximala de 23,5°, la temperatura mejana del pòl Sud es de gaireben. Al moment ont le Solelh passa en dessús de l'orizont (fin de març) o en dejós (fin de setembre), la mejana es de. Al mitan de l'ivèrn, la temperatura demòra prèpa de. Lo recòrd de calor, mesurat a la basa Amundsen Scott, es (lo 27 de decembre de 1978), lo recòrd de fred es  (lo 23 de junh de 1982).
Pòl Nòrd
Localizacion
thumb|[[Enclinason de l'axe de la Tèrra e son rapòrt als plans de l'ecliptica.]]
Pòl Sud
Clima
Lo clima del pòl Sud es desertic e lo luòc recep gaireben pas de precipitacion. L'umiditat de l'aire es gaireben nulla. Mas, los vents violents pòdon transportar de nèu sus tota la region e son acumulacion atenh prèp de 20 cm par an.
Pòl Nòrd
Localizacion
L'axe de rotacion de la Tèrra es enclinat de 23° 27′ a respièch del plan de l'orbita terrèstra, l'ecliptica. Lo pòl Nòrd definís las geodesicas de latitud 90° Nòrd (Φ = + π / 2), e mai la direccion del Nòrd Vertadièr, e sa longitud se pòt definir coma una valor λ (-π ≤ λ ≤ + π) quina que siá. L'axe de rotacion — e doncas la posicion del pòl Nòrd — foguèt longtemps considerat coma fixe a respièch de la superfícia de la Tèrra, mas al sègle XVIII, lo matematician Leonhard Euler prediguèt que l'axe poiriá oscillar. Al començament del sègle XX, los astronòms remarquèron una pichona variacion de la latitud. D'una portada de qualques mètres per de pus fòrtas oscillacions, l'errança del pòl a la superfícia de la Tèrra, semblabla al movement d'una baudufa, amb de periòdes e irregularitats. Lo compausant periodic de 433 jorns es nomenat oscillacion de Chandler. Lo punt exacte de l'axe de la Tèrra, en un moment donat, es nomenat pòl instantanèu, mas en rason de l'oscillacion dels pòls, se pòt pas utilizar coma definicion d'un pòl fixe quand s'exigís una mesura precisa a l'escala del mètre.
Pòl Sud
Fusèl orari
Al pòl Sud, lo Solelh sortís fin de setembre e demòra totjorn dins lo cèl fins a fin de mars ; la nuèit dura sièis meses. Es doncas pas possible de sincronizar l'ora locala amb la posicion aparenta del Solelh. I a pas de rason de privilegiar un fusèl orari sus un autre al pòl Sud, l'estacion Amundsen Scott utiliza l'ora de la Nòva Zelanda per de rasons practicas.
Pòl Nòrd
Localizacion
Un sistèma fixe de coordenadas terrèstras (latitud, longitud e altitud, o l'orografia) seriá util, mas amb la deriva dels continents, l'auça e la baissa de la Tèrra en rason dels volcans, la precession dels equinòccis, l'erosion, entre autres, i a pas de sistèma ont totas las caracteristicas geograficas se pòdon fixar. L’International Earth Rotation and Reference Systems Service}} e l'Union Astronomica Internacionala an doncas definit un cadre nomenat lo Sistèma Internacional de Referéncia Terrèstra ». Lo pòl Nòrd d'aquel sistèma definís a uèi lo Nòrd geografic pel trabalh de precision, mas coïncidís pas exactament amb l'axe de rotacion terrèstre.
Per qu'i a pas de preséncia umana permanenta al pòl Nòrd, i a pas d'ora e de fusèl orari oficialament atribuits a aquela region del glòbe, mas en practica lo pòl compòrta totes los fusèls en un sol punt. Coma totas las linhas de longitud aquí s'encontran, se pòt marchar per totes los fusèls oraris en una segonda en virant a l'entorn del pòl..
Las expedicions polaras pòdon utilizar lo fusèl orari que vòlon, generalament lo fusèl orari de lors basas d'avitalhament, o encara quin que siá unitat dem Temps Mejan de Greenwich (GMT), del Temps Universal Coordenat (UTC), o lo fusèl orari d'un país quin que siá. Mas, la convencion es d'utilizar lo fusèl UTC+0, contràriament al pòl Sud ont s'utilza lo UTC+12 (fusèl orari de Nòva Zelanda pendent l'estiu austral)
Clima
thumb|Retrait de las glaças entre [[2005 e 2007.]]
Lo pòl Nòrd es ben pus caud que lo pòl Sud, car es al nivèl de la mar al mitan d'un ocean que fa coma una restança de calor, puslèu qu'en altitud sus una massa continentala. D'ivèrn (genièr), la temperatura al pòl Nòrd pòt variar entre e, per una mejana de. La temperatura mejana d'estiu (julhet) se situa a l'entorn del punt de conglaç.
Lo glaç de mar del pòl Nòrd es d'environ dos o tres mètres d'espessor, mas existís de variacions fòrtas, e de còps que i a a la circulacion de las banquisas expausa la superfícia maritima. Un nòu estudi finançat per l'Union Europèa e publicat dins la revista Geophysical Research Letters a mostrat que l'espessor mejana del glaç a demenit dins lo corrent de las darrièras annadas. Segon los cercaires del Centre for Polar Observation and Modelling (CPOM) de l'University College de Londres (UCL) al Reialme Unit, la demesida de la banquisa es atribuida al rescalfament climatic e a l'ocean Artic de mai en mai expausat al dardalh solar. L'acceleracion drastica de la fusion dels glaces de mar en Artic foguèt pas prevista per los modèls climatics, per que comptèron pas l'efèit albedo ; pus l'ocean Artic se libèra de sas glaçs, pus la calor dels rais solars es absorbida per l'aiga, accelerant la fusion de la calòta polara,.
thumb|left|Progression del [[jorn polar. Cap Nòrd, Norvègia.]]
Al pòl Nòrd, lo Solelh es en permanéncia en dessús de l'orizont pendent los meses d'estiu e en permanéncia en dejós de l'orizont pendent les meses d'ivèrn. La sortida del solelh se fa just abans l'equinòcci vernal (vèrs lo 19 de març). Lo Solelh pren dempuèi tres meses per aténher son punt culminant, gaireben 23,5° d'elevacion, al solstici d'estiu (vèrs lo 21 de junh). Puèi, comença torna descendre per aténher lo falit del solelh just aprèp l'equinòcci d'autona (vèrs lo 24 de setembre). Quand lo Solelh es visible dins lo cèl polar, sembla de se desplaçar dins un cercle en dessús de l'orizont. Aquel cercle passa pauc a pauc pus prèp de l'orizont, just aprèp l'equinòcci vernal a son maximum d'elevacion (en gras) en dessús de l'orizont al solstici d'estiu e torna descendre cap a l'orizont abans de passar a l'equinòcci d'automne,.
Fauna e flòra
<Gallery> Imatge:Copepodkils.jpg|thumb|Lo copepòde se noirís del fitoplancton jos la calòta glacièra Imatge:Eisbär 1996-07-23.jpg|thumb|left|Ors polar (Pargue Nacional d'Ukkusiksalik, Nunavut, Canadà) </Gallery>
Geopolitica
thumb|Mapa batimetrica mostrant la [[dorsala de Lomonossov.]]