cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Robian
Toponimia
Las fòrmas ancianas son : Villa Rubianum en 1068-1086, Ecclesia Sancte Eulalie de Robiano..., castrum Robiani en 1119, Castrum et villa de Robiano en 1203, In barriis de Robiano en 1366, Robyanum en 1374, Robian al sègle XIV, Robyan en 1402, Robya..., Robia en 1536, Roubian en 1595, Roubian..., Rubian en 1666, Roubia en 1781. La prononciacion occitana es Roubià, dins la grafia de l'abat Antòni Savartés, donc [ru'βja]. Lo nom es de segur format ambe'l sufixe latin -anum, mas Dauzat e Rostaing postulan un nom galloroman d'òme Rubius o Rubbius alluòc que los Féniés causisson simplament Rubius. Dauzat e Rostaing escrivon pas totjorn quand un nom de persona es inatestat e i a donc un dobte sus Rubbius, mas l'an pas ajustat per asard : un -b- intervocalic simple se muda en -v- a data anciana e doncas auriam agut *Rovian amb Rubius. Cal precisar que lo betacisme concernís pas lo lengadocian al sègle XI e doncas que Rubianum representa efectivament Robia(n).
Blanzac-Porcheresse
Comunas limitròfas
400px|gaucha||Distanças e posicion relativa
Cadau e Eth Hereishet
Cadaus e (Eth ?) Hereishet (en francés, oficiaument, Casaux-Fréchet) qu'ei ua anciana comuna occitana, fusionada en 1979 dens era comuna de Cadau, Eth Hereishet, Anèra e Camors.
Blanzac-Porcheresse
Toponimia
Las atestacions ancianas son, per luec:
Cadau e Eth Hereishet
Que ho creada en 1806 per era fusion de Cadau de Dessús e Eth Hereishet.
Blanzac-Porcheresse
Istòria
Blanzac es lo sieti de baroniá en 1789, emb 27 parròfias (o partidas) dependentas e 4 enclavas.
Cadau e Eth Hereishet
Administrativament qu'èra dens eth canton de Bordèras (uei Bordèras de Loron) e eth arrondiment de Banhèras, deth departament deus Hauts Pirenèus.
Blanzac-Porcheresse
Nòtas e referéncias
<references group="N"/>
Cadau e Eth Hereishet
Cadaus
Era prononciacion qu'ei [ka'daws (dé héré'chét)] (grafia fonetica deths autors). Eras fòrmas ancianas que son : Cazaux en Aure en 1723-1769, Cazeaux-Debat en Loron en 1738, Cazeaux-Dessus en Loron en 1738, Cazaux de Louron en 1790 e 1806.
Segon Dauzat, Casaus que vien deth latin cas-ale ( de casa, « ostau, puish proprietat rurau »), « meitaderia ». Segon Negre, citat per M. Grosclaude, Casaus que vien deth gascon casal, [>] casau, « ancian mot òrt, proprietat rurau, tèrras qui dependen dera casa, claus ».
Segon Miquèu Grosclaude, adara, casau / cadau qu'ei l'equivalent deth ancian mot òrt, en èra pas atau ara Edat Mejana; casau qu'èra ua proprietat rurau non nòbla; en l'anciana parròpia de Cadaus, que i avè dus vilatges : Cadaus Devath e Cadaus Dessús (Casalem inferiorem e Casalem superiorem).
Patrici Pojada qu'a mau legit Grosclaude : -s finau qu'ei dens era prononciacion citada.
Hereishet
Segon Dauzat, Hereishet que vien deth latin fraxinetum, « ensemble de hereishos ».
Segon Miquèu Grosclaude, Hereishet que vien deth latin fraxinetum, « lòc on i a hereishos ». Qu'ei era evolucion locau normau deth latin fraxinetum. Eth sufixe -et ei pas un diminutiu, qu'ei un sufixe collectiu vegetau.
Frahier-et-Chatebier
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Anèra e Camors
Anèra e Camors (en francés, oficiaument, Anéran-Camous) qu'ei ua anciana comuna occitana, fusionada en 1979 dens era comuna de Cadau, Et Hereishet, Anèra e Camors.
Que ho creada en 1806 per era fusion d’Anèra e Camors.
Administrativament qu'èra dens eth canton de Bordèras (uei Bordèras de Loron) e eth arrondiment de Banhèras, deth departament deus Hauts Pirenèus.
Anèra
Véder eth article.
Camors
Véder eth article.
Caup d'Alh
Caup d'Alh (Cap-d’Ail en francés) es una comuna occitana dau Comtat de Niça, situada dins lo departament dei Aups Maritims e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur.
Geografia
thumb|left|Plaja de la Mala Caup d'Alh ten de plajas reputadas per lo sieu natural, aital coma un sentier litoral, que bòrda una vegetacion mediterranèa tipica. Lo relèu escarpat, caracteristic de la conca versanta monegasca, fa cabussar l'endrèit dempuèi las pendentas verticalas del Cap de Can fins a las calancas sauvatjas de las plajas de la Mala
La comuna es traversada per la RD6098 (cornissa bassa) e la RD6007 (ancianament RN7 - dicha "cornissa mejana" denominada Prince Rainier III de Monegue) en la periferia septentrionala. En riba de mar, lo sentier litoral es un ancian percors readobat de 3600m que rejonh las plajas Mala e Marquet en passant per la poncha dels Doaniers.
France Culture
vinheta|Logo de France Culture. France Culture es una ràdio publica francesa culturala del grop Radio France. Proposa una analisi de l'actualitat economica, istorica, politica, literària e scientifica francesa e internacionala. Foguèt fondada sos actual nom en 1963 mas existissiá de per abans sos d'autres noms.
Dependéncia de Ross
thumb|right|Dependéncia de Ross.
La Dependéncia de Ross es una region d'Antartida, definida coma lo sector compres entre lei longituds 160° E e 150° O, qu'es revendicada per Nòva Zelanda. Coma leis autrei revendicacions territòrialas, es actualament gelada dins lo quadre dau Tractat d'Antartida.
Castigaleu
Castigaleu es un municipi de la província espanhòla d'Òsca e de la Comunautat Autonòma d'Aragon.
Canis lupus familiaris
Lo can (var. canh, chan, chen, chin, gos ) es un mamifèr de l'òrdre dei carnivòrs e de la familha dei canids. Es una sosespècia domesticada dau lop (Canis lupus). La femèla es la « canha » ò la « gossa » e lei pichons son lei « cadèus », lei « canhòts » ò lei « gossets ». Existís un nombre fòrça important d'autrei variantas localas.
Lei cans domestics son d'animaus de talha pichona a mejana dotats d'una endurança importanta. La societat canina es caracterizada per una ierarquia fòrta, onte cada individú tèn un reng especific. Probablament eissit dau lop, aqueu trach foguèt selecionnat per l'òme car favoriza l'integracion dau can dins la societat umana. D'efiech, lei cans domestics son utilizats per realizar mai d'un pretzfach coma la proteccion dei bens, la susvelhança de tropèus, la perseguida d'animaus durant la caça ò la cèrca de drògas. Lo procès de domesticacion aguent menat a la formacion dau can auriá començat i a 36,000 ans mai son debanament precís es desconegut. Lo can seriá vengut un animau domestic frequent dins certanei regions i a au mens 10,000 ans avans de se difusar dins totei lei societats umanas. Uei, lo can es un animau domestic fòrça frequent dins la societat modèrna.
Etimologia
Lo mot can vèn de la raiç indoeuropèa kwon, etimòn dau mot grèc κυων (kuōn) e dau mot alemand Hund, que donèt una forma kani en latin. D'aquí provènon totas las formas romanicas coma can, ca, cão, chien, cane ò câine.
Domesticacion
thumb|right|[[Fotografia d'un lop gris (Canis lupus), animau a l'origina dau can domestic.]]
Lo can foguèt probablament lo prenier animau domesticat per l'èsser uman durant lo Paleolitic. Pasmens, lo debanament e la data dau procès son mau coneguts. Segon certanei elements, auriá agut luòc i a 25,000 a 35,000 ans en Euròpa Occidentala. Aquela ipotèsi es sostenguda per la descubèrta d'esquelètas de canids presentant de diferéncias morfologicas amb lo lop dins lei baumas de Goyet (Belgica) e de Chauvet (Occitània). Dins aquò, en 2020, l'identificacion d'aqueleis esquelètas èra totjorn l'objècte de debats.
En revènge, la domesticacion dau can èra clarament acabada i a 16,000 ans. Aquò es demostrat per la descubèrta d'una mandibula de can dins una tomba a Oberkassel (Alemanha). A partir d'aquela epòca, lei pròvas de domesticacion se multiplican amb l'identificacion de rèstas de cans sus de sites arqueologics en Israèl e en Anglatèrra. Ansin, vèrs 7000 avC, la preséncia de cans dins lei comunautats umanas sembla una causa frequenta en Euròpa, dins lo nòrd d'Africa e en Asia Occidentala. Dins aquelei societats paleoliticas, lo can èra probablament un animau destinat au transpòrt de bens, un auxiliar per la caça e una fònt de carn e de matèrias premieras (òs, cuer...). Tre l'Antiquitat Auta, vèrs 4000 avC, aquelei trabalhs entraïnèron una especializacion amb la seleccion de raças destinadas a de pretzfachs donats coma la caça, la proteccion dei bens ò la proteccion dei tropèus. Aqueu procès de seleccion foguèt perseguit durant l'Edat Mejana, generalament per crear de raças de cans de caça. Puei, lo sègle XIX veguèt una multiplicacion dei raças amb l'adopcion dau can coma animau de companhiá.
Lei factors aguent permés una tala integracion dau can dins la societat umana son en partida desconeguts. L'estudi de l'ADN canin mòstra una proximitat genetica amb lo lop (Canis lupus). La vida sociala dau lop, en particular lo principi de la chinareda ierarquizada, es probablament la causa majora de la domesticacion relativament aisada dau can. D'efiech, un lop enantit per d'umans pòu normalament s'integrar sensa dificultat dins de comunautats umanas egalament ierarquizadas.
Ecologia e reparticion
Lo can es normalament un animau domestic que viu dins una comunautat umana. Se tròban donc de cans dins totei leis ecosistèmas colonizats per l'òme, compres dins lei regions polaras, aridas e eqüatoriau. Dins toteis aqueleis endrechs, de cans fèrs pòdon viure d'un biais independent e formar de chinaredas estructuradas. Dins la màger part dei cas, aquelei chinaredas vivon en marge de la societat umana (cèrca de manjar per carrieras...). Pasmens, existís de chinaredas capablas de caçar d'animaus segon un modèl similar a aqueu dau lop.
Aspècte exterior
Lei cans presentan de variacions morfologicas fòrça importantas segon lei raças. Per exemple, la massa mejana d'un chihuahua es de 900 g mentre qu'aquela dau mastiff pòu agantar 140 kg. L'esperança de vida varia tanben de 8 a 21 ans e la frequéncia cardica de 70 a 130 baticòrs per minuta. Pasmens, i a d'elements importants que son relativament constants coma la temperatura corporala (38,5-38,7 °C) ò lo nombre de movements respiratòris per minuta (18-20).
Lo pelatge cuerb tot lo còrs e assegura l'isolacion termica de l'animau. Es constituït d'un pelatge primari format de peus lòngs, espés, drechs e ben implantas dins lo dèrma. Forman un jaç impermeable que permet de blocar l'aiga. Lo pelatge segondari es compausat de peus corts, fins e lanuts. La color dei peus es dictada per la preséncia de dos pigments de la familha dei melaninas. L'eumelanina dòna de tenchas sornas e la faeomelanina es a l'origina de coloracions claras. En l'abséncia de pigments, lo peu es blanc.
Esquelèta e musculatura
Un aspècte particular de l'anatomia dau can es sa maissèla de 42 dents. Dotadas de muscles poderós, pòu desliurar de mordeduras fòrça poderosas. Fins a l'aparicion dei cans de companhiá, èra una caracteristica importanta que permetiá de definir l'usatge dau can. Per exemple, lei cans de garda foguèron sovent seleccionats per aver una maissèla impressionanta afin d'alunchar lei raubaires.
Concepción Arenal
Concepción Arenal (Ferrol, lo 31 de genèr de 1820 - Vigo, lo 4 de heurèr de 1893) que ho ua escrivana galega de lenga castelhana, ua jornalista e mei que mei ua hemna qui lutè per l'accès de las hemnas a l'educacion e peus drets deus detienguts e mei que mei de las hemnas encarceladas.
Canis lupus familiaris
Sens e percepcion
thumb|right|[[Fotografia d'un can utilizant son odorat per cercar e analizar d'odors.]]
Concepción Arenal
Que vadó dens ua familha liberau ; lo son pair, qui s'èra opausat au regim tiranic deu rei Ferran VII d'Espanha, que's morí quan Concepción avèva tan per tan 8 ans. Qu'arrecebó l'educacion destinada a las mainadas qu'apregondí en se bèth vestir com un òmi entà audi cors universitari e, shens cap diplòma de segur puish que los estudis superiors b'èran vedats a las hemnas espanhòlas d'aquesta epòca, qu'aquesó ua vertadera expertisa en dret.
Canis lupus familiaris
Sens e percepcion
L'odorat es lo sens pus desvolopat dau can. A respècte de l'èsser uman, sa sensibilitat es un milion de còps pus fòrta. D'efiech, lo cervèu d'un can mejan contèn generalament 40 còps lo nombre de neurònas reservadas a l'odorat dins un cervèu uman. Aquò permet au can de diferenciar au mens 500,000 moleculas diferentas. De mai, un can pòu decidir de seguir una odor especifica entre una multitud de substàncias olfactivas. Certanei raças dispausan de capacitats encara superioras, especialament aquelei utilizadas per la polícia per la recèrca d'armas ò de drògas.
L'ausida dei cans a tanben de capacitats de remarca gràcias a plusors elements. Lo premier es l'espèctre deis ondas sonòras que lo can pòu ausir que va de 40 Hz a 60,000 Hz (còntra 20 Hz a 20,000 Hz per un èsser uman mejan). Lo can pòu tanben orientar seis aurelhas per melhorar la percepcion d'un sòn. Ansin, pòu detectar de sòns fòrça febles a una distància de 20 m. Coma l'odorat, l'ausida dau can a una capacitat discriminanta que li permet de seguir un sòn donat.
La vision dau can es optimizada per la nuech gràcias a la preséncia d'un tapetum lucidum. Son camp de vision de 250° es relativament important e seis uelhs son capables de veire un nombre important de colors e de seguir un objècte en movement. Pasmens, d'un biais generau, sei performàncias son inferioras a la vision umana car lo can a de dificultats per observar d'objèctes immobils. Lo tocar es pauc desvolopat e passa principalament per lei vibrissas e lei peus a l'entorn de la maissèla. Enfin, lo gost es fòrça feble car lo can utiliza puslèu son odorat per caracterizar un aliment.
Sistèma digestiu
Lo sistèma digestiu dau can es relativament similar a aqueu de l'òme. Leis organs son identics e intervènon dins lo meteis òrdre. De mai, en causa de la domesticacion, lo sistèma digestiu dau can s'es adaptat a l'alimentacion presenta dins lei societats umanas. A respècte dau lop, lo can secreta ansin mai d'amilasa, çò que li permet de digerir en partida l'amidon. Pasmens, coma lo can es un carnivòr, la longor de son tube digestiu es pus corta e quauquei foncions presentan de diferéncias leugieras. En particular, sa produccion de taurina es limitada e son organisme es pas capable de sintetizar la vitamina D.
Raças
En 2020, la Federacion Cinologica Internacionala reconoissiá oficialament 335 raças de cans. Aquelei raças son obtengudas per la seleccion per l'èsser uman de trachs genetics especifics a partir de la mesa en plaça de programas de reproduccion contrarotlada. A l'origina, aquò èra destinat a permetre la naissença de cans destinats a de pretzfachs precís coma la caça ò lo combat. Pasmens, durant lei sègles XIX e XX, l'adopcion dau can coma animau de companhiá menèt a la creacion de raças destinadas a una vida de familha. Un sistèma de genealogia, lo pedigree, permet de s'assegurar de l'origina d'un can e de mantenir lei raças. D'efiech, per aver un pedigree valid, un can dèu èsser eissit de l'union de dos cans amb un pedigree e passar un examen menat per un expèrt que certifica la preséncia dei trachs caracteristics de la raça considerada.
L'estudi dei raças de cans es l'objècte de la cinologia. La classificacion dei raças es complèxa. Lo sistèma actuau, dich nomenclatura FCI, foguèt adoptat en 1987. Definís 10 grops creats en foncion de la talha e de l'utilizacion dau can. Cada grop contèn un nombre variable de seccions que permèton un recampament pus precís dei diferentei raças. En parallèl, de classificacions pus simplas demòran en usatge coma aquela establida per lo Francés Jean Pierre Mégnin (1828-1905) qu'es fondada sus l'existéncia de quatre grops definits segon de critèris morfologics.
Comportament sociau e comunicacion
thumb|right|Exemple de comunicacion basada sus de [[feromònas entre dos cans.]]
Lo comportament sociau dau can e sei capacitats de comunicacion li permèton de comunicar amb sei congenèrs e amb leis èssers umans. Per lo premier ponch, la comunicacion utiliza un sistèma complèx utilizant d'actituds, d'odors e de feromònas. Lo segond ponch s'explica per la seleccion realizada per concebre lo can domestic modèrne, demenir son agressivitat e sa paur. A permés la mesa en plaça d'un sistèma de comunicacion basat sus la vocalizacion, la postura dau còrs ò lei sinhaus donats per la man.
Alimentacion
Dins la natura, lei cans fèrs son d'opportunistas que manjan principalament de carraunhadas. Pasmens, de chinaredas organizadas son capables de caçar d'animaus de talha importanta segon un comportament similar a aqueu dau lop.
Dreiçatge
thumb|right|[[Fotografia dau dreiçatge d'un can.]]
Lo dreiçatge dei cans domestics es necessari per adaptar l'animau a la vida au sen de la societat umana. D'efiech, un can qu'a pas de limits de respectar e de règlas de seguir pòu se considerar coma lo « dominant » de l'ostau, çò que pòu lo menar a adoptar d'actituds agressivas per defendre sei privilègis. De mai, un can isolat pòu pereu aver un comportament inadaptat e mai destructor (japadissas, destruccion de radassiers... etc.). Enfin, fau aprendre au can a limitar l'usatge de la violéncia, especialament per leis individús aguent una maissèla poderosa.
Per aquò, existís de centres de dreiçatge canin que permèton ai proprietaris d'animaus de trobar d'ajuda per educar sei cans. Dins lo cas de comportaments problematics, es tanben possible de consultar un veterinari. Lo dreiçatge avançat permet de desvolopar de comportaments particulars en l'animau e de lo formar a de pretzfachs demandant un entraïnament important (cans de caça, cans guidas de bòrnis, cans sauvaires, cans cercaires d'armas ò de dròga... etc.). De concors de dreiçatge son organizats dins mai d'un país.
Reproduccion
thumb|right|[[Fotografia de cadèus.]]
Lei comportaments de reproduccion presentan de diferéncias segon lei raças. L'acoblament pòu aver luòc durant lei periòdes de calor de la femèla. Lo ritme dei calors varia. I a generalament dos periòdes anuaus separats per un interval de cinc a nòu mes. La gestacion dura entre 59 e 63 jorns e la portanha compren de 2 a 12 cadèus. Cada an, un nombre important de cadèus es tuat après la naissença car an pas de foncions dins la societat. Per aquela rason, dins la màger part dei país desvolopats, l'esterilizacion dei cans es encoratjada.
Riscs
thumb|right|[[Fotografia d'un comportament agressiu en un can.]]
Doucelles
Doucelles es una comuna francesa, situada dins lo departament de Sarta e la region dels Païses de Léger.
Foville
Foville es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mosèla e la region de Lorena.
Doucelles
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Canis lupus familiaris
Riscs
La mordedura es lo risc principau liat ai cans. D'efiech, la maissèla de certaneis animaus es fòrça poderosa (149 kg/cm² per lo rottweiler, 108 kg/cm² per lo pastre alemand, 106 kg/cm² per lo pitbull... ), çò que pòu entraïnar de bleçaduras grèvas. De mai, lei mordeduras pòdon transmetre de malautiás coma la ràbia. Per exemple, en França, lo nombre anuau de mordeduras es estimat a 500,000. Aperaquí 60,000 necessitan una espitalisacion. Pasmens, lo nombre de mordeduras mortalas es feble amb solament 33 decès enregistrats de 1990 a 2010.
Doucelles
Nòtas
<references group=N/>
Gaetano Pugnani
thumb|200px|right|Gaetano PugnaiGiulio Gaetano Gerolamo Pugnani o Gaetano Pugnani (27 de noveme de 1731 – 15 de julhet de 1798) que ho un compositor e un violonista virtuòse italian deu periòde classic. Qu'avó Giuseppe Tartini com mèste.
Canis lupus familiaris
Riscs
Per redurre lo risc de mordedura, es necessari de susvelhar leis enfants car pòdon aisament embestiar leis animaus e engendrear una reaccion agressiva. De mai, lo dreiçatge dei cans pus poderós es una necessitat. Dins certanei país, es obligatòri per lei raças pus dangeirosas coma lei cans d'ataca.
Gaetano Pugnani
Au sègle XX lo violonista Fritz Kreisler que compausè e publiquè ua importanta pèça dehens lo repertòri deu vriulon (lo Praeludium und Allegro) devath lo nom de Pugnani, çò qui tornè enqüèra mei de fama ad aqueste nom. Uei l'òbra qu'ei generaument signada Pugnani Kreisler.
Canis lupus familiaris
Usatges e populacions caninas
thumb|right|[[Fotografia d'una promenada amb un can.]]
Lo can a un nombre fòrça important d'usatges, mai ò mens tradicionaus, dins la societat umana modèrna e certaneis animaus pòdon tenir plusors ròtles : En causa d'aquela multiplicitat de foncions, lei populacions caninas pòdon èsser fòrça importantas dins certanei país. Per exemple, ais Estats Units d'America, èra estimada a 61 milions d'individús en 2010. En França, èra de 7,6 milions en 2018.
Santat
La durada de vida d'un can pòu agantar 20 ans. Varia fòrça segon lei raças. Lei cans de raça e lei cans de talha granda vivon generalament mens lòngtemps que lei bastards e lei cans pichons. De mai, la santat d'un can es liada a una bòna igièna de vida (alimentacion equilibrada, activitat fisica sufisenta...).
Parasits
thumb|right|En despiech de son nom, la [[niera dau gat (Ctenocephalides felis) es un parasit frequent dau can.]]
Lei parasits dan can son nombrós. D'insèctes (nieras, pesolhs...) e d'acarids (langastas...) entraïnan sovent de prusitges e d'allergias. Pasmens, pòdon tanben èsser lo vector de malautiás infecciosas grèvas coma la ronha. De micòsis, coma l'arna, pòdon egalament aver d'efiechs nefasts. Un brustiatge regular dau can es conselhat per limitar l'installacion d'aquelei parasits.
Entre lei parasits intèrnes, lei pus coneguts son lei vèrmes. Lei pus frequents son aquelei dei genres Ascaris e Tenia. Dins la màger part dei cas, son pauc dangeirós per l'animau e lei consequéncias de sa preséncia se limitan a de trèbols digestius. En particular, la preséncia d'Ascaris es quasi sistematica en lei cadèus. Lei vèrmes dei genres Ancylostoma e Trichuris son pus rars mai pus perilhós car entraïnan de problemas digestius grèus.
Malautiás
La ràbia es la malautiá infecciosa dau can pus famosa en causa dau risc de transmission a l'òme. Es una malautiá virala mortala qu'ataca lo sistèma nerviós. Pasmens, existís un vaccin eficaç qu'es obligatòri dins la màger part dei país, compres en Occitània. La leptospiròsi es una autra malautiá, d'origina bacteriana, qu'es susceptibla de tocar l'èsser uman. Transmesa per l'urina de rosigaires, ataca lo fetge e lei rens. Per se'n protegir, existís un tractament antibiotic e un vaccin de tornar faire cada an.
Un ensemble de tres malautiás viralas mortalas a ges de tractament eficaç. La premiera es la malautiá de Carré que regarda principalament lei cadèus. Entraïna una destruccion dau sistèma nerviós. La segonda es l'epatita de Rubarth qu'es una infeccion qu'ataca lo fetge. Pòu tuar un animau en quauqueis oras. La tresena es la parvoviròsi qu'es una malautiá dau sistèma digestiu. Dins lei tres cas, l'unic mejan de prevencion es un vaccin.
Dins lei regions mediterranèas, lei cans pòdon tanben èsser victimas de la leishmaniòsi, una malautiá causada per un parasit portat per un mosquilhon. Lo tractament es pas totalament eficaç e i a ges de vaccin. Enfin, se fau citar la piroplasmòsi canina e lo tussir dei canigons. La premiera es una parasitòsi engendrada per un protozoari qu'utiliza lei globuls roges per son cicle de reproduccion. La segonda designa un grop d'infeccions viralas e bacterianas qu'atacan lo sistèma respiratòri. De vaccins eficaç existisson còntra la piroplasmòsi e còntra la màger part deis agents infecciós dau tussir.
Celestina
La celestina es un minerau incolòr a l'estat pur e blanc, blau, jaune clar, brun ò gris en preséncia d'impuretats. A una duretat de 3,0-3,5 e una densitat de 3,95. Es formada de sulfat d'estronci (simbòl quimic : SrSO4) cristallizat segon un sistèma ortorombic de classa bipiramidala.
Se troba dins lei venas d'origina idrotermala, dins lei fendilhas dei dolomias e dei cauquiers, dins lei depaus sedimentaris evaporitics e, rarament, dins lei venas metallifèras. Pòu èsser associada ambé la calcita, la dolomita, lo gip, lo sofre natiu, la blenda, la galena ò la pirita. Es lo minerau principau d'estronci. Es tanben utilizada per l'industria pirotecnica (fuòc d'artifici) ò per la fabricacion de veires e de terralhas especiaus.
Foville
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Dépendait De l'anciana província de las Tres-Evêchés. Ancian domeni del capítol de la catedrala. Destruit l'an 1486 per René II de Lorraine, pòrti de Lorraine ; dévasté en 1635 pels Suedeses guèrra de Trenta ans. En lo moment del annexion del Alsace-lorraine per l'Alemanda en 1871, lo vilatge i aguèt nomenat "Folkheim". En decembre 1999, la tempèsta #que #escampar la Lorraine #arrancar lo tet de la glèisa #que se #esclafar davant la pòrta de la comuna. #Èsser reconstruit pel continuament.
Castillazuelo
Castillazuelo es un municipi de la província espanhòla d'Òsca e de la Comunautat Autonòma d'Aragon.
La Barraca de Fraisse
La Barraca de Fraisse (en francés Baraqueville) es una comuna roergata de Guiana situada en Roergue, dins lo departament d'Avairon e la region d'Occitània, ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Hemiphractinae
Aquesta sosfamilha de granhòtas foguèt creada per Wilhelm Peters (1815-1883) en 1862.
Recampa mantun genres representats dins l'America del Sud andina e tropicala e en Panamà.
Chavacan
Lo chavacan (chabacano o chavacano, en chavacan) (tʃaβaˈkano) es un creòl basat dins lo castelhan que se parla dins las Filipinas e en Malàisia (estat de Sabah). Lo mot chabacano ven d'un mot espanhòl que s'utiliza per marcar lo 'marrit gost' o la 'vulgaritat'. Le lenga chavacana se desvolopèt a Cavite City, Ternate, dins la peninsula de Zamboanga e a Ermita. Lo mond de Zamboanga son tanben apelats chavans. A sièis dialèctes: lo zamboangueño a Zamboanga City, lo davaoeño a Davao City, lo ternateño a Ternate, lo caviteño a Cavite City, lo cotabateño a Cotabato City e l'ermiteño (ara mòrt) a Ermita.
Viverridae
Los Viverids (Viverridae) son una familha de mamifèrs carnivòrs felifòrmes, amassaant d'espècias de genetas, de civetas e lo binturong. Son d'animals de talha mejana amb un còs alongat e de patas pro cortas. Son arboricòls, puslèu nocturns e pòdon completer lo regim carnat per de fruchas.
Lista (incomplèta) d'espècias
Existís 35 espècias de viverrids classats en 6 sosfamilhas:
France Musique
vinheta|Logo de France Musique. France Musique es una ràdio publica francesa tematica del grop Radio France, essencialament consacrada a la musica classica e al jazz, mas proposant egalament de programas sus las musicas electronicas, comèdias musicalas, rock e musica del mond. Foguèt creada en 1954.
Savinhac (Gironda)
Savinhac o puslèu Sevinhac segon la prononciacion (en francés: Savignac) es una comuna gascona de Vasadés administrada pr'eu departament de Gironda de la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.
ADX
ADX qu'ei un grop de heavy metal francés format en 1982. Los lors tèxtes que son en francés manca sus l'album weird Visions on essagèn la lenga anglesa entà obtiéner ua reconeishença internacionau. Dens las annadas 80, qu'avón hèra de succès dens l'"undeground" deu metal francés e puish que's separèn. Après mantuas annadas de silenci, que's tornèn formar a la fin de 2006 e que hasón dus concèrts dont un per hestejar los 25 ans deu grop.
Savinhac (Gironda)
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
Las fòrmas ancianas son Savinags (planum quod vocatur ~), en 1155-1183, Savinhac, au sègle XIII, Saunhaco (de ~), en 1304, Savinhac, en 1361. Lo nom de Savinhac deriva regularament deu nom latin Sabinius damb lo sufixe d'origina celtica -āco(n), latinizat en -acum,. Sevinhac èra donc probablament una anciana granda propietat antica qu'avèva per mèste Sabinius. L'origina es semblabla a la deus nombrós Savinhac, Sevinhac (noms occitans), Savigneux (noms arpitans), Savigny, Sévigny o Sévigné (noms francés).
La prononciacion actuala es [sebiɲak]. La diferéncia dab d'autes Sevinhacs es que las atestacions medievalas anóncian pas la prononciacion actuala. Miquèu Grosclaude explica pas perqué los Savinhacs bearnés son venguts Sevinhacs, a una epòca anteriora a la de las atestacions.
Chaintreaux
Chaintreaux es una comuna francesa, situada dins lo departament de Sèina e Marna e la region d'Illa de França.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Sauviac (omonimia)
Sauviac pòt designar:
Boèmia Centrala
Sa capitala es Praga qu'es tanben capitala del país e de la region de Praga.
Districtes
La region se compausa de 12 districtes : Benešov, Beroun, Kladno, Kolín, Kutná Hora, Mělník, Mladá Boleslav, Nymburk, Praga-Èst, Praga-Oèst, Příbram e Rakovník.
Administracion locala
Dempuèi lo 1èr de genièr de 2003 existís pas mai d'administracion al districte, qu'es vengut una unitat estatistica. L'administracion locala se fa dins de comunas de la responsabilitat espandida (obcí s rozšířenou působností) caplòcs d'arrondiments administratius (správní obvod).
Govèrn local
La governadora es Jaroslava Pokorná Jermanová (ANO) dempuèi 2014.
Simbòls
L'escut de la region repren lo lion blanc de Boèmia.
Istòrias
Dins los districtes de Kolín e Kutná Hora i a doas comunas qu'an lo meteis nom e que se destrian sonque per la numerotacion : Břežany I e Břežany II.
Saint-Nicolas-aux-Bois
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Baritina
La baritina ò barita es un minerau incolòr a l'estat pur e jaune, roge, verd ò brun en preséncia d'impuretats. A una duretat de 3 e una densitat de 4,47. Es formada de sulfat de bari (simbòl quimic : BaSO4) cristallizat segon un sistèma ortorombic de classa bipiramidala. Forma de cristaus tabulars prismatics, d'agregats lamellars, de massas compactas ò de concrecions. Son esclat es veirenc.
Se troba coma minerau de ganga dis lei venas idrotermalas de temperatura bassa ò mejana ò coma produch quimic de depaus dins certanei fònts idrotermalas. Pòu èsser associada ambé divèrsei sulfurs dins lei venas metallifèrs (galena, blenda, antimonita... etc.), lo qüars, la fluorina ò la dolomita. Es lo minerau principau de bari. Es tanben utilizada coma additiu dins lei fangas pesantas de l'industria petroliera e coma pigment blanc per la fabricacion de papier.
Emilia Pardo Bazán
thumb|220px|Monumento en Madrid. Emilia Pardo Bazán (La Coronha, lo 16 de setembre de 1851 - Madrid, lo 12 de mai de 1921) que ho ua escrivana galèga de lenga castelhana d'estil naturalista e ua critica literària. Vaduda dens ua familha cultivada e cosmopolita, qu'arrecebó ua educacion exepcionau per ua gojata espanhòla de la soa generacion e que lutè per lo dret de las hemnas a gaudir d'ua educacion e de poder seguir un cursus superior.
Ròborent
Ròborent o Arborent (Roburent oficialament) es una comuna piemontesa que s'es declaraa de minoritat linguistica e istorica occitana (segond la lei 482/1999 de l'estat italian). Administrativament, es de la província de Coni e de la region de Piemont. Fa tanben part de l'Union montanhòla de las valadas montregalesas.
Geografia
Ròborent es a 800 metres d’autessa, a caval des Valadas Corsalha e Casòt. Es format da uech ruaas istòricas: Plaça, la Montaa, L’Escaron, Ruaa di Garias, Ruaa di Savis, Ruaa di Motz, Sant'Antòni e Codevila. Fan part del territòri decò las fracions Prat de Ròborent e Sant Jaco de Ròborent, e la localitat di Cardins. Ental territòri de Ròborent son comprés lo mont Alpet (1611 metres) e la cima Colmet (1297 metres).
Istòria
Lhi preciós e rics bòscs del feude de Ròborent, proprietat de l’evesco d’Ast, eron decò contendut da Mondví fins al 1419, quora per lòng temp deven part del territòri di Savòia. Ental XVII secle lhi roborentés son truchat, bèla si gaire, da la Guerra d’la sal; mas l'odierna fracion de Prat ven encendiaa e destrujua.
Ental period napoleònic (1794) lhi abitants, acampats sal mont Savin, oponen una fòrta mas inutila resistença contra las tropas francesas plaçaa a l'Alp Robert.
Toponimia
Sus l'origina del nom lhi a diferentas ipòtesis: seria per la presença de bòscs de rore quercus robur, mas es pus possible que sie en relacion al tapatge del riu que cor dapè del país, idèa sostengua da un document nodaril del 1118 que cita un Furcheridus de Rivo Bruzenti: autres documents testimonion l'evolucion del nom en Rivuo Bruzenti (lat. rivus brugentis, riu rumorós), puèi Rivuobrugente, Rivobruzzente, Rioburente.
Lo nom oficial italian es Roburent. Foguèt Roburento del 7 de mai de 1940 (italianizacion toponimica del regim fascista) al 12 de setembre de 1952. Lo nom piemontés es Arburent (Arborent en grafia occitanizaa).
Monuments
Lo centre garda d’interessants monuments: la baròca parroquiala de Sant Sir ental cap luòc, sus projèct de l'arquitèct Francesco Gallo; la parroquiala de la Santissima Trinitat en fracion Pra; la parroquiala de Sant Jaco en l’omònima fracion, en pur baròc piemontés, construia ental 1735 sus dessenh del Gallo. Un bòt, al pòst d’l'odierna glèisa, era present un pilon dediat a l'apòstol Jaco. A Cardins se tròba la gleisèta de Sant Matiu.
Economia
Lo país, que plan plan s’es despopolat ental darrier secle, totun a sabut s’arpilhar gracias a una prosperosa activitat toristica liaa a l’esquì nòrdic e da descesa, sustot a Sant Jaco.
Fontaine-Milon
Fontaine-Milon es una comuna francesa, situada dins lo departament de Maine e Léger e la region dels Païses de Léger.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Chía
Chía es un municipi de la província espanhòla d'Òsca e de la Comunautat Autonòma d'Aragon.
Arbutus
Arbutus es un genre de plantas de la familha dels Ericaceae.
Chía
NB. Cal descastelhanizar lo títol.
Pedro Guerra
right|thumb|290px|Pedro Guerra durant un concèrt a [[Puerto del Rosario, Fuerteventura en 2003]] Pedro Manuel Guerra Mansito (Güímar, Tenerife, 2 de junh de 1966) es un cantautor espanhòl de las islas Canàrias.
Biografia
Nasquèt a Güímar, sus l'isla de Tenerife. Es lo filh de Pedro Guerra Cabrera, primièr president del Parlament de Canàrias, e de Lourdes Mansito Pérez, lo 2 de junh de 1966.
Faguèt simultanèament sos estudis al collègi e al licèu amb d'estudis de musica dins la filiala d'Arafo del Conservatòri Superior de Musica de Tenerife per i estudiar la guitarra.
Debuta a Tenerife
La primièra experiéncia discografica de Pedro Guerra se realizèt en 1985, gràcias a una iniciativa del Govèrn de Canàrias e del Centro de la Cultura Popular Canaria. Participèt dins los tèmas Entre nieblas, Acuérdate de mí, Cathaysa e Endecha de l'album Nueva Canción Canaria editat per ambedoas institucions. Pedro Guerra, d'aquel temps conegut coma Pedro Manuel, venguèt lèu un dels referents mai vesedors de la novèla generacion de Nueva Canción Canaria, caracterizada per una bèla reivindicacion tant sociala coma nacionalista e internacionalista, e per son emplec de las sonoritats del folclòre canari, fusionadas amb la musica modèrna, la musica latina e la musica nòrdafricana.
Discografia amb Taller
Taller Canario de Canción (conegut mai abans jol nom "Taller" solet) venguèt un dels grops fondamentals de la Nueva Canción Canaria, que renasquèt a la mitat de las annadas 80 aprèp la "crisi" entamenada e patida a la debuta d'aquela decada. Lo primièr enregistrament de Taller apareguèt editat dins lo disc Nueva Canción Canaria (en 1985), èra lo tèma Endecha.
Amb Taller enregistrèt los disques Trapera (1987), Identidad (1988) (que tot bèl just aprèp lo grop partiguèt far una virada amb Marisa a Cuba, Venezuela, Nicaragua, Madrid e al País Basc), A por todas (1989, en contar amb la collaboracion de Silvio Rodríguez sus la cançon Encubrimiento de América), Rap a duras penas (1991, amb las collaboracions de Joaquín Sabina dins Con pinta de tipo que busca heroína, Luis Morera de Taburiente dins Berlín 90, Natxo de Felipe de Oskorri en Garaldea, Luis Eduardo Aute dins Sobre la luna e Cecilia Todd dins A que cantar).
Pendent aquela epòca tanben collaborèt a de disques e compausèt per d'autres artistas coma Lito, Marisa o Mestisay.
Aprèp sa partida del grop, Taller editèt dos autres disques: Y ahora qué (1994), que compren un tèma compausat per Pedro Guerra (Nadie sabe); e Castillos de arena (1999), que lo quite Pedro Guerra tornèt a i collaborar en cantar sus un tèma e far los còrs sus dos autres.
Sa carrièra en solista
En 1993 se mudèt a Madrid per entamenar una carrièra en solista. Dins la capitala espanhòla apareis frequentament dins de salas coma Libertad 8, Teatro Alfil e farà d'espectacles dins fòrça locals d'Espanha tota.
Simultanèament collaborèt amb d'autres artistas coma musician e compositor, que i cal contar Ana Belén, Víctor Manuel, Joaquín Sabina, Javier Álvarez, Paloma San Basilio, Amistades Peligrosas e lo grop Cómplices.
En 1995 publiquèt son primièr disc en solitari, Golosinas, enregistrat en dirècte que s'i inclusiriá la cançon Contamíname.
Amb son segond disc capitèt de s'installar a la cima de las listas de succèsses de las ràdios. Foguèt en 1997 gràcias a Tan cerca de mí (tant pròche de ieu).
En (1999) espeliguèt Raíz, disc ont i recuperava de sonoritats tipicas de la musica canària, coma tanben de tèmas de tipe social (coma un poèma del subcomandante Marcos). Comptèt a mai sus la collaboracion per las percussions canàrias de l'ancian membre de Taller, Rogelio Botanz (que tanben participèt al disc Mararía)
En (2001) l'Auditòri Alfredo Krauss de Las Palmas de Granda Canària li demandèt una òbra que se deviá estrenar a la fin d'aquela annada. Pedro Guerra realizèt un trabalh que virava a l'entorn de la tematica de la femna e de la discriminacion qu'aquesta patís dins tot lo mond; dins aquel trabalh fusionèt un còp mai lo folclòre canari amb de sons actuals (rock, rap, etc.) e d'arranjaments orquestrals. En (2002) publiquèt un disc amb lo resultat d'aquel trabalh, e qu'aviá coma títol Hijas de Eva, en comptar sus la collaboracion de Silvio Rodríguez e Fito Páez.
En 2003 realizèt una virada amb lo poèta Ángel González que ne sortiguèt lo disc La palabra en el aire, ont lo poèta recita, e Pedro Guerra canta de poèmas meses en musica.
Bolsillos (2004) es una òbra de sons mai simples, sens tròp d'estridéncias, e de tèmas compromeses. A mai es un disc ont l'artista lança un agach enrè, cap a sa joventut.
Adolfo Bioy Casares
Adolfo Bioy Casares (n. en 1914, m.1999) foguèt un escrivan argentin de novèlas e ficcion, d'origina bearnesa. Amic e collaborator de Jorge Luis Borges, qu'escrivón amassas e alavetz, que signavan Bustos Domec (per 'mor Domec qu'èra lo nom de l' ajòu bearnés de Bioy Casares).
Muyang
Lo muyang es una lenga chadica de la familha afroasiatica parlada en Cameron.
Localisacion e dialèctes
Lo muyang es parlat dins los dos cantons de Palbara e Mouyengué, dins l'arrondiment de Tokombéré. Aquel fa partida del departament de Maya-Sava, qu'es restacat a la region de l'Extrèm-Nòrd.
Classificacion
Lo muyang es una lenga chadica classada per Gravina (2014) dins la branca biu-mandara, ont fa partida del grop mofu.
Escritura
L'alfabet muyang es :
Hylinae
Aquesta sosfamilha de granhòtas foguèt creada per Constantine Samuel Rafinesque (1793-1840) en 1815.
Recampa mantun genre representats en America del Nòrd e del Sud, en Eurasia temperada, dins lo nòrd extrèm d'Africa e en Japon.
Épernay-sous-Gevrey
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Francombat
Lo francombat es un art marcial francés, parièr al jiu-jitsu, creat en l'an 1988 per Alain Basset e Dominique Dumolin. Aqueste art marcial se basa sus l'estrategia e sus la comprension del còrs uman. Sos instructores llevan ropas rojas e autres estudiantes llevan ropas verdes.
Parsis
Los Parsis o Parses (de Pārashika, pòble de Pèrsa, actu&l Iran ; gujarātī : પારસી) son los adèptes del parsisme, confession derivada del zoroastrisme. Constituisson una de las doas comunautats zoroastriana (l'autra es aquesta dels Iranis) avent quitat lo mond iranian per s'installar subretot en Índia.
Francombat
Lo francombat es practicat en lo sur de Francia. Las escòlas de francombat pòdon èsser encontradas entre autres: a París, a Bordèu, e a Montpelhièr.
Parsis
Après la conquista de la Pèrsa, una partida de la populacion Parsi fugiguèt cap a l'Èst e s'instala en Índia.
Francombat
Según las personas que practican lo francombat, l'eficacia en lo combate depende de tres factores: la forma física bòna, lo conocimiento de técnicas e l'estrategia, e del contraròtle bòn del estrés. Alavetz, l'entrenamiento del francombat es basat en:
Parsis
Los Parsis s'establiguèron d’en primièr Dins lo Sind e dins lo Saurāshtra, al Gujarat. Recebon al començament del sègle VIII la proteccion del rei Jadi Rana, que regnava suls Estats de Thana près de l'actuala Mumbai (Bombai). Tot coma las comunautats josièvas installadas en Índia, los Parsis podèron practicar lor culte zoroastrian liurament e sens constrencha.
Participan fòrça plan a la vida economica, subretot a la formacion de la vila de Bombai, ont ocupavan una plaça importanta dins l'administracion e la cultura.
Los Parsis venèran lo fuòc (simbòl de la Lutz divina, veire « zoroastrisme ») e ne practican pas la cremacion, coma los indós, per lo solhar pas. Tanben per solhar pas lo sol, los còrs son pas inumats mas expausats dins las torres del silenci o dakhmā de biais a èsser descarnats pels voltors.
Arribada al Sindh e al Gujarat
Segon lo Qissa-i Sanjan, poèma epic contant l'exòde en Índia dels parsis zoroastrians, redigit mai de sièis sègles après l’eveniment, lo primièr grop d'emigrants venián del Grand Khorassan. Aquesta region istorica s'espandissiá sul nòrd-èst de l'Iran actual, l'èst de l'Afganistan, l'oèst del Paquistan e tanben una partida del Tatgiquistan, del Turcmenistan e de l'Ozbequistan. Arribats al Gujarat, los immigrants obtengèron del sobeiran local Jadi Rana la permission d'i demorar a condicion que n’adoptèsson la lenga (lo Gujarati), que lors femnas se vestiguèsson del sari, vestit tradicional de la region, e que acceptèsson a portar d’armas. Los refugiats acceptèron aquestas conditions e fondèron la colònia de Sanjan, que nommèron atal segon lor vila ainsi d'origina, Sanjan, près de Merv, dins l'actual Turcmenistan. Un segon grop d'immigrants venguts del Grand Khorassan arribèt cinc ans mai tard, portant amb el avec lui d’aisinas regiosas (l'alat). En Mai d’aquestes pòbles dels monts monts primièrs nomenats Khorasanis o Kohistanis, un autre grop al mens sembla èsser vengut per via terrèstra dempuèi Sari (Iran).
Se lo grop de Sanjan es reputat èsser lo primièr a s’èsser establit dins la region, la data precisa de son arribada es distutida. Totas las conjecturas son eissida del Qissa, que demora vaga e quitament a vegada même cronologicament contradictòiri. Tres datas possiblas – 936, 765 e 716 – foguèron prepausadas per l’arribada dels parsis en Índia e la controvèrsia al subjècte èra viva d’entre los quita parsis.
Segur que los zoroastrians de Sanjan èran pas les primièrs zoroastrians a s’èsser installats Dins lo soscontinent indian. LoSindh, limitròf del Balochistan, a la periferia orientala del mond iranian, aviá tanben estat jos l'administracion costièra de l'empèri sassanida (226-651). Quitament après la pèrda del Sindh, los Iranians contunhèron a jogar un ròtle màger dins los ligams comercials entre l'èst e l'oèst. L'istoriograf arab Al-Mas'ûdî (sègle IX) menciona de zoroastrians amb lor temples del fuòc a al-Hind e al-Sindh. Mai, los pòrts del Gujarat èran sus las rotas maritimas que venián completar la rota de la seda e existissiá d'intenses escambis comercials entre las doas regions. Los contactes entre los Iranians e los Indians venon d’abans la nòstra èra e los Purana tot coma loMahabharata utilizan lo tèrme Parasika per designar los pòbles establits a l'oèst de l'Indus.
Colungo
Colungo es un municipi de la província espanhòla d'Òsca e de la Comunautat Autonòma d'Aragon.
Parsis
Arribada al Sindh e al Gujarat
Las legendas dels parsis contan la migracion dels aujòls cap a l’Índia descrivent ancêtres vers l'Inde dépeignent des cortègis de refugiats fugissent lors vilatges assetjats per escapar a las novèlas règlas impausadas pels conquerents musulmans e gardar lor fe ancestrala. Pasmens, alara qu’es segur que de parsis son venguts s’establir lo long de la còsta occidentala del soscontinent indian après la conquista de l'Iran pels Arabs, es pas gaire provat qu’aquestas migracions ajan estat provocadas per una persecucion religiosa contra los zoroastrians. Segon la tradicion del Qissa, qui suggerís lo sègle VIII coma periòde de las primièras partenças, se pòt supausar qu’aquestas migracions comencèron alara que lo zoroastrisme èra encara la religion predominanta en Iran e que de factors economics faguèron la decision d'emigrar. Mai que, coma lo fa comprene lo Qissa, los primièrs parsis venián del nòrd-èst (donc d'Asia centrala) e dependavan fins alara del comerci passant per la rota de la seda.
Los primièrs temps
Lo Qissa conta pas los eveniments se debanant après lo fondacion de Sanjan e se limita a mencionar en brèu que se faguèt brutlar a Sanjan lo « Fuòc de la Victòria » (persan      : Atash Bahram), que se transferèt enseguida a Navsari. Los sègles seguents foguèron plens de rigor pels parsis, fins a que lo zoroastrianisme se calhèt en Índia e s’assegurèt pels seus aderants unes mejans de viure dins aquestes país novèl.
Dos sègles après lor debarcament, los parsis comencèron a s’installar dins d’autras partidas del Gujarat, alara veguèt malaisit de definir las limitas de definir las limitas sacerdotalas Aquestes problèmas foguèron resolguts vèrs 1290 per la division del Gujarat en cinc panthaks (districtes), cadun essent plaçat jos la jurisdiccion d’una familha de prèires e des descendents. La jurisdiccion aplicabla a l’Atash Bahram contunhava a far l’objècte de disputas, lo fuòc foguèt transferit en 1742 a Udvada, ont la jurisdiccion es ara pertejada per rotacion entre las cinc familhas responsablas dels panthaks.
Unas inscripcions trobadas dins las balmas de Kanheri, près de Bombai, fan supausar qu’al mens fins al començament de sègle IX, lo pèrse mejan èra encara la lenga literària dels prèires zoroastrians. Mas, levat lo Qissa e las inscriptions de Kanheri, se va pas mencion de l’existéncia dels parsis abans los sègles XII e XIII, ont de transcripcions e de traduccions en sanskrit de l'Avesta foguèron fòrça plan realizadas e comentadas.
Chimillas
Chimillas es un municipi de la província espanhòla d'Òsca e de la Comunautat Autonòma d'Aragon.