Ans_1840
Sciéncias e tecnicas
1840 : invencion dau calotipe per lo Britanic William Fox Talbot (1800-1877). Basat sus un supòrt fotosensible utilizat coma negatiu, èra un procès fotografic de qualitat febla. Pasmens, lo film negatiu permetiá de realizar de còpias d'un clichat e lo concèpte negatiu-positiu venguèt una basa de la fotografia. Ansin, en 1844, Talbot foguèt l'autor dau premier libre illustrat ambé de fotografias. 1840 : publicacion de son estudi de la desidratacion dei zeolitas per lo quimista francés Alexis Damour (1808-1902). En particular, observèt la possibilitat de desidratar un zeolita sensa modificar son estructura. Au sègle XIX, aquelei trabalhs demorèron una curiositat scientifica. Pasmens, anavan permetre lo desvolopament de la quimia dei zeolitas durant la premiera mitat dau sègle seguent (→ 1925). 1841 : concepcion de la premiera arma amb un cargament per la culassa per Johann Nikolaus von Dreyse (1787-1867). Aquò marcava l'acabament d'un trabalh acomençat en 1835. Marquèt una revolucion importanta en matèria d'armas d'infantariá car èra plus necessari per lei soudats de cargar son arma per la boca. Adoptada per l'armada prussiana, inspirèt d'autreis armas fins au desvolopament dei fusius semi-automatics au començament dau sègle XX. 1841 : presentacion de la premiera bobina d'induccion per lo fisician francés Antoine Masson (1806-1880). 1841 : descubèrta dau Mont Erebus per la mission menada per l'explorator britanic James Clark Ross (1800-1862). Es lo volcan pus austrau en activitat. 1841 : publicacion per James Prescott Joule (1818-1889) dei resultats de seis estudis dei fenomèns termics liats au passatge d'un corrent electric dins un conductor. 1842 : invencion dau fren de boca per l'oficièr francés Antoine Treuille de Beaulieu (1809-1885). Permetèt d'aumentar la poissança d'una pèça d'artilhariá e de demenir sa gausidura. Pasmens, en causa dei limits dei canons dau sègle XIX, foguèt gaire utilizat fins a la Premiera Guèrra Mondiala. 1842 : Julius Robert von Mayer (1814-1878) publiquèt dins Annalen der Chemie und Pharmacie lo resultat de divèrsei recèrcas regardant la termodinamica naissenta, especialament una formulacion dau principi de l'equivaléncia trabalh-calor. Pasmens, son òbra demorèt ignorada fins a sa mòrt. thumb|right|Exemple de [[cianotipe.]] 1842 : dins l'encastre de sei recèrcas sus la fotografia, lo quimista britanic John Herschel (1792-1871) inventèt lo cianotipe. Utilizava una substància fotosensibla qu'èra una mescla de ferricianur de potassi e de citrat d'amonium ferric e un fuelh de papier coma supòrt. Lo procès donava d'imatges blaus e necessitava de temps d'exposicion relativament febles (3-6 minutas). 1842 : premiera anestesia generala realizada gràcias ai proprietats anestesicas de l'etèr gasós per lo mètge estatsunidenc Crawford Long (1815-1878). Aquela tecnica se generalizèt a cha pauc a partir de 1846. 1844 : premier exemple trobat de nombre transcendent descubèrt per lo matematician francés Joseph Liouville (1809-1882) permetent de demostrar l'existéncia — supausada dempuei la fin dau sègle XVIII — d'aquela classa de nombres. 1844 : premiera definicion de la nocion d'espaci vectoriau formulada per lo matematician alemand Hermann Grassmann (1809-1877) dins Die lineale Ausdehnungslehre, ein neuer Zweig der Mathematik (en occitan L'Ensenhament de l'extension lineara, una branca novèla dei matematicas). Pasmens, fins ais annadas 1860, l'importància d'aquel estudi demorèt ignorada. 1845 : acabament d'una tiera d'experiéncias e d'estudis menats dempuei 1840 per James Prescott Joule (1818-1889). Marquèt una etapa importanta dins la formacion de la termodinamica car permetèt de confirmar lo principi d'equivaléncia entre trabalh e calor descubèrt en 1824 per Sadi Carnot. 1846 : premiera observacion de la planeta Neptun per l'astronòm prussian Johann Gottfried Galle (1812-1910) a partir dei calculs dau matematician francés Urbain Le Verrier (1811-1877) lo 23 de setembre. Aquò entraïnèt una polemica entre França e lo Reialme Unit car lo matematician britanic John Couch Adams (1819-1892) aviá tanben previst l'existéncia d'aquel objècte. Pasmens, lei campanhas de recèrca menadas per leis astronòms anglés avián donat ges de resultat. Lo debat se calmèt pauc a pauc. Lo 10 d'octòbre, descubèrta d'un satellit naturau dich Triton per William Lassell (1799-1880). 1847 : descubèrta de la nitroglicerina per lo quimista italian Ascanio Sobrero (1812-1888). En fàcia de la manca d'estabilitat de son produch, qu'èra a l'origina d'explosions grèvas, assaièt sensa succès de s'opausar a son utilizacion. 1847 : premiera observacion atestada dau Mont Everest per un Europèu, lo Britanic Andrew Scott Waugh (1810-1878), durant una mission destinada a mesurar l'altitud dau Kangchenjunga. D'estimacions realizadas a distància donèron una altitud de 9,200 m (→ 1852). 1848 : formulacion dau principi zèro de la termodinamica per William Thomson (lord Kelvin) que permetèt de definir una temperatura termodinamica capabla de depintar lei fenomèns termodinamics estudiats per son autor. 1848 : publicacion de la premiera carta dei corrents marins per l'Estatsunidenc Matthew Fontaine Maury (1807-1873). 1849 : intrada en servici dau Leviathan, premier carrejaire. Foguèt concebut per l'engenhaire britanic Thomas Bouch (1822-1880). Especialista dau camin de fèrre, imaginèt un sistèma de rampas dotadas de ralhs, bastidas sus lo cai, que permetiá de cargar ò de descargar de vagons dins un naviri. Per la seguida, lo sistèma de rampas foguèt adaptat ai veïculs automobils. 1849 : en Iraq, descubèrta de la Bibliotèca d'Assurbanipal per l'arqueològ britanic Austen Henry Layard (1817-1894). Constituïda de 25,000 tauletas, sovent fragmentadas, es una fònt majora per l'estudi de la Mesopotamia Antica.