cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Esquí
La Norvègia: primièra nacion d'esquí modèrne
vinheta|Los ambulancièrs Russes, lo transpòrt dels ferrits per esqui, 1904. vinheta|Soldat equipat d'un vestit d'ivèrn e d'esquis pendnet la guèrra russofinnesa de 1939-1940. Los Norvégiens pòdon èsser considerarts coma los inventors de l'esqui modèrne. Los compatriòtas contemporanèus dels exploraires Fridtjof Nansen e Roald Amundsen lausan lo mai nacional, lo rei dels espòrts norvegians. De factors explican aqueste vertadièr vam popular. D'una lo grand nombre d'esquaires que sián eissits dels mitan urbans que païsans induch una multituda de talhièrs. De doa una industria de transformacion de la fusta nasquèt de la demanda dels mercands angleses a Christiania e, confrontats a la crisi, se diversifuca. E a partir de 1886 se dobrís dins la capitala norvegiana la primièra usina de fabricacion d'esqui, amb correguda de brevets tecnologics. De tres, se lo devolopament de las competicions militaras e civilas favoriza l'emulacion entre los òmes e los luòcs de diferentas practicas. Especialistas coneguts d'aquesta especialitat, unes abitants d'aqueste pichon país venon los primièrs instructors internacionals, dins los domènis civils e militar.
La Norvègia  independanta après 1905 exporta l'art de l'esqui que sos explorators avián utilizats per la conquistas dels pòls e sos equipaments.
Los precursors
vinheta|Esqui a Rockcliffe Park en 1887. vinheta|Equiairas al partir una competicion d'equi 1890-1900. vinheta|Championat d'Austràlia d'esqui a Kiandra, en 1900. vinheta|Aficha de la primièra decennia del sègle XX per un site d'equi en [[Àustria.]]
Modernizacion dels equipaments e grandas competicions
vinheta|Aficha promovent l'esqui dins l'Èst dels [[Estats Units d'America|EUA, entre 1936 e 1939.]]
Esquí alpenc
esquèrra|vinheta|Un veteran de l'armada americana fasent d'esquí alpenc handispòrt. En esquí alpenc, los esquís son fixats als pes mejans de bòtas regdas ligadas a de fixacions de seguretat. Mai sovent, s'utiliza dos pals. L'esqui alpin se practicant sonque davalant, es mai sovent practicat dins d'estacion amb d'installacions de pujada.
En competicion, l'esquí alpenc se compausa de cinc espròvas:
Esquí nordic
vinheta|Saut d'esqui, abans 1917. vinheta|Michal Malak pendent las qualificacions del Torn d'Esqui a [[Praga.]] L'esqui nordic compren las espròvas ont lo talon de la bòta es pas fixat a l'esquí.
Esquí freestyle
esquèrra|vinheta|Esquicross. E de novèlas disciplinas d'esqui coma espòrts extrèmas:
Esquí nautic
L'esquiaire practica, mai sovent rèire una nau, dins tres disciplinas: eslalòm, salt e figuras. cf. Esqui nautic
Esquí d'escorreguda
vinheta|Esquí d'escorreguda L'esquí d'escorreguda es un espòrt ibrid, que se practica en terren accidentat non amenatjat. Lo material sembla a aqueste utilizat e esquí alpenc mas amb d'especificiats per passar de penjals abans de los davalar: los esquis son mai leugièrs, las fixacions an doas posicions : una per la pujada amb talon liure per far mai aisida la caminada, una autra per la davalada que bloca le talon. S'utiliza de pèls de fòca que se pèga jos los esquis qu'empacha la reculada. Per mantenir les esquis en linha dins la nèu dura s'apond de cotèls (pèças en forma de « T » qui gafa la nèu). E a vegada s'apond de material d'alpinisme: rampons e piolet, baudrièr e còrdas.
Freeride
vinheta|Esqui freeride vinheta|Esqui alpin fòrapista. Lo freeride o esqui fòra pista es una varianta de l'esqui alpin qui pròche de l'esqui du ski d'escorreguda. S'agís mai sovent de davalar de penjals non marcats, se possible cobèrta d'una bèla sisa fresca de nèu brenosa.
Esqui extrèma
S'agís de practicar d'esqui sus de penjals dich extrèms (superiors a 50°). Los esquis son mai sovent pauc talhat e regdes. Los penjals son sovent pujats a pé per conéisser las condicions de nèu e anticipar los passatges dificils. Aquesta disciplina s'apròcha fòrça de l'alpinisme de per sas tecnicas mas tanben son engatjament e demanda a causa de sa difficultat un fòrça bon nivèl d'esqui freeride.
Telemark
Lo telemark es una tecnica nordica de davalar, originari del comtat de Telemark en Norvègia. Inventat pel fustièr Sondre Norheim dins los ans 1860, elle consistís a plegar de la camba interiora a la virada. Obliat al benefici de la virada « christiania », lo telemark torna apareisser als EUA dins los ans 1970. Son desvelopament s'accelerèt a la fin dels ans 1990 amb l'apareission dels esquis mai corts, talhas (ara identics als esquis alpins) e de bòta de còca plastica.
Esquí de velocitat
L'esquí de velocitat (quilomètre lançat) es un espòrt que consistís a davalar una pista cachada mai aviadament possible per aténher la velocitat mai granda. Los esquiaires pòdon subir una acceleracion identica a aquesta d’una F1 (0 a en mens de 6 segondas).
Esquíjoëring
Se practica amb un caval o un pòni atelat que tira l'equiaire mercé a un encastre. Los esquís devon pas passar per pas empachar lo caval. Se practica sus nèu damada, en carrièra tancada, sus de pistas o mai rarament en camins.
Fabricacion e material d'esquí
vinheta|Bòta d'esqui ancianas, Suècia. Abans d'èsser al centre d'una activitat industriala, a vegada de nauta tecnologia, lo mond d'esqui èra ancorat dins la civilizacion tradicionala nordica: esqui, bòtas, fixacions e ja vestits e lunetas de fendas adaptadas constituissiá un equipament artisanal de realizar e de mantenir a l'ostal. Los precursors borgeses d'Euròpa occidentala los agradavan gaire a adaptar aqueste biais d'èsser, mai que la primièra industrializacion d'esqui a partie de 1880 aviá ja amagat las adaptacions païsanas a vegada tròp vesentas o rudimentàrias, e ja exportat un biais d'èsser modèrne sus la nèu.
Equipament actual
Los esquis preparats mejans de materials polimèrs composits motlats son lo resultat d'una tecnologia sofisticada e adaptada a cada tipe d'activitats esportivas. L'enceratge beneficièt de coneissença melhoras en fisicoquimia moleculara e en tribologie.
L'ensemble de las fixacions, bòtas e vestits beneficia tanben de l'especulara melhoracion dels materials dempuèi seisenta ans. Mai evoluèron amb l'emulacion de la competicion.
Vestits d'esquí
vinheta|Retrach d'esquiaire, [[Òslo|Oslo, 1890.]] La vestit per l'esqui evoluèt amb lo temps e segon los imperatius de las diferentas disciplinas. Tanben coneguèt de mòdas segon las decennias dels sègle XIX e XX.
Nòtas
<references group=Note/>
Quintanilla del Agua y Tordueles
Quintanilla del Agua y Tordueles es un municipi de la província espanhòla de Burgos e de la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Castèu de l'Empèri
Lo Castèu de l'Empèri es un castèu situat dins la vila de Selon de Provença. Sa bastida acomencèt au sègle IX e s'acabèt au sègle XIII. Èra un dei castèus medievaus pus importants dau Comtat de Provença e foguèt utilizat coma residéncia per leis arquevesques d'Arle e per leis emperaires germanics.
Foguèt classat ai monuments istorics en 1956 e es vengut un simbòl important de Selon de Provença.
Alain Aspect
En 2022, es colaureat del prèmi Nobel de fisica als costats de John Clauser e Anton Zeilinger « per las experiéncias amb de fotons intricats, establissent las violacions de las inegalitats de Bell e obrissent una via pionièra cap a l'informatica quantica ». Los tres cercaires an dobèrt la via a l’informacion quantica en demostrant e en utilizant un mecanisme, l’intricacion, que permet de manipular de particulas a distància, e mai de teleportar lors proprietats. Un fenomèn mes en òbra dins la criptografia quantica dins los embrions d’ordinators quantics.
.direct
("dirèct, dirècta" en anglés) es un nom de domeni generic. Es en servici dempuèi lo 2 de julhet de 2014.
Glèisa de la Magdalena d'Ais de Provença
La Glèisa de la Magdalena d'Ais de Provença es una glèisa catolica d'estiles gòtic e Segond Empèri situada dins la vila d'Ais de Provença. Foguèt bastida entre 1691 e 1701 per Laurent Vallon a partir dei fondacions d'un covent dominican destruch per un incendi en 1363 e afondrat en 1465 après sa restauracion. Sa façada foguèt remanejada entre 1855 e 1860 per Henri Révoil.
Terramesnil
Terramesnil es una comuna francesa, situada dins lo departament de Somme e la region de Picardia.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Nòtas
<references group=N/>
Quintanilla del Coco
vinheta
Quintanilla del Coco es un municipi de la província espanhòla de Burgos e de la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Léon Mérigot
Léon Mérigot era un contaire de la Marcha lemosina, nascut a Aulon en Cruesa, au mes d'abriu de 1873, de parents paisans. Faguet sos estudis coma borsier a l'Escòla primària de La Sostrana, puei a l'Escòla Normala de Garait. Fuguet institutor dins mai d'una comuna (Borgon Nuòu, Sobrebòsc e Vielhavila). Moriguet a Vielhavila en 1950.
Léon Mérigot escrivia en lemosin dau país de Vielhavila/Aulon, daus contes satirics sur lu monde rurau de l'epòca coma "Liunard e la politica", "La vacha dau Pair Casau". Lu parlar locau es influençat per lu marchés vesin (15km au nòrd). Mai d'una diftonga se prononça coma en marchés o en francés, au = ò (paur = [pɔ']), la terminason lemosina -eu ven -el prononçada "é" (corel = [kurde])...
Breux-sur-Avre
Breux-sur-Avre en normand (Breux-sur-Avre en francés) es una comuna normanda, situada dins lo departament d'Eure e la region de la Nauta Normandia.
Ruvyironza
Ruvyironza o Luvironza es un flume de Burundi que sa font es de còps considerada coma la font de Nil. En Tanzania, se geta dins Kagera qu'al sieu torn rejonh lo lac Victòria.
Breux-sur-Avre
Geografia
Coma lo sieu nom l'indica, aquela municipalitat a traversat pel Avre, afluent del Eure e doncas jos-afluent de la Seine.
Comme son nom l'indique, cette commune est traversée par l'Avre, affluent de l'Eure et donc sous-affluent de la Seine.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Quintanilla Vivar
Quintanilla Vivar es un municipi de la província espanhòla de Burgos e de la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Juan Carlos Varela
Juan Carlos Varela Rodríguez (nascut a Panamà lo 12 de decembre de 1963) es un òme d'afars e politician de Panamà. Vice-president de 2009 a 2014, es lo president de Panamà dempuèi lo 1èr de julhet de 2014.
Las Quintanillas (Burgos)
Las Quintanillas es un municipi de la província espanhòla de Burgos e de la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Alairac (omonimia)
Alairac es un toponim per
Muriel Pénicaud
Muriel Pénicaud (Versalhas, 31 de març de 1955) es ’na femna politica francesa de las originas occitanas. Dempuei lo 17 de mai de 2017 es ministra del trabalh.
Biografia
Nasquet a Versalhas, d’una familha sortida de Limòtges, ont Leonard Penicaud èra notari a la fin del s. XV. .
Lièja (espòrt)
Una lièja es un veïcul ont òm s'assèta per limpar sus la nèu o sus la glaça. Es diferent d'una lisa qu'utiliza una fòrça motritz per se mòure e dels bobsleigh que, el, dispausa d'un fren e d'una comanda de direccion.
Es un espòrt ont lo participant davala una pista jagut (d'esquinas) los pès en davant. Las primièras competicions se debanèron en Soïssa a partir de 1883. Es en 1955 que comencèron los primièrs campionats del mond e nòu ans puèi venguèt una espòrt olimpic.
Istòria de la lièja en competicion
La lièja es una disciplina de glaça ont lo limpaire (o limpaira) se plaça jagut d'esquinas sus l'aisina e los pès cap abans. Aquesta posicion es diferenta d'aquesta del skeleton (ont lo participant se plaça tèsta cap abans).
Los especialistas pòdon aténher de velocitats de 130 km/h.
La lièja ven espòrt olimpic en 1964 a Innsbruck (Àustria). Dependavan d'en primièr a la federacion del bobsleigh mas en 1954 foguèt creada la: Federacion internacionala de lièja de correguda. Los temps son calculats en milen de segonda.
En competicion, l'espròva se debana en quatre menas per las monoplaças òmes e femnas e doas menas per las biplaça òmes. Montada sur de patins mesurant 1,28 mètre de long, la còca es en fibra de veire e son pes deu èsser de 22 quilogramas per la lièjas simplas e de 25 quilogramas per las lièjas en duò.
Tres grandas nacions se partejan en general las medalhas: Alemanha, Itàlia e Àustria; los alemands ganhan gaireben dos tèrces de las medalhas.
Equipament
esquèrra|vinheta|Lièja artificiala, sens rails esquèrra|vinheta|Lièja « naturala » amb una còrda de direccion e rails L'esportiu dèu èsser equipat de vestits e accessòris. Primièr, deu portar un casco englobant la tèsta per l'aparar dels tusts, es non integral (pas de mentoniera) e deu èsser constituit de fibra, carbòni e de mossa. La partida non cobèrta pel casco es ocupada per una visièra de comença al menton cap al front per far mai asida la vision.
Pendant una correguda, l'esportiu se deu vestir d'une combinason nova o pauc usada peu e d'un gilet de plomb que contien lo lèst. La quantitat de lèst es definida pel reglament de la federacion internacionala segon la correguda e lo pes del participant, permetent als leugièrs de compensar lor andicap. A las espatlas, deu portar de proteccions de cuèr o de plastic. A las mans, pòrta de gants de cuèr e quichat per evitar que s'escapan a la partença e possedisson d'arpas (amb de puntas d'acièr) per accelerar la velocitat a la partença. vinheta|Partença dins sa fasa d'arpias als des Jòcs olimpics de 2010.
Las pistas artificialas
vinheta|Pista de bobsleigh, lièja e skeleton de Lake Placid. Son bastidas per permetre de crear de trajectòrias espectacularas tot en prenent en compte la seguretat. Gaireben totes an un sistèma de refrigeracion per gardar lo freg sus la glaça. Las pistas artificialas son :
Las pistas naturalas
esquèrra|vinheta|Yekaterina Lavrentjewa (RUS) lièja sus pistas naturalas mitan|vinheta|Parallel-track Seiseralm (ITA) Las pistes naturalas son plan espandidas en Àustria, Itàpia, Soïssa, Eslovènia, Alemanha, Finlàndia, Polonha, Nòva Zelanda, Canadà, Suècia, Norvègia, Romania, Bulgaria, Turquia, USA e Russia.
Son adaptadas al mitan amb de condicions naturalas, an pas besonh de refrigeracion o corbas artificialas. Son dirèctament desenhadas suls penjals naturals del mont.
Quintanilla San García
Quintanilla San García es un municipi de la província espanhòla de Burgos e de la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Rabanera del Pinar
Rabanera del Pinar es un municipi de la província espanhòla de Burgos e de la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Cantoenh
Cantoenh (Cantoin en francés) es una comuna roergassa situada dins lo departament d'Avairon e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Geografia
vignette|upright=1.6|centre|Comunas a l'entorn.
Condé sur Vesgre
Condé-sur-Vesgre es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Ivelinas e la region d'Illa de França.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Nòtas
<references group=N/>
Adnane Remmal
Adnane Remmal (en arab: عدنان الرمال; Fès, Marròc, 1962) es un biologista e ensenhaire marroquin. Inventor d'un procediment revolucionari a basa d'òlis essencials per luchar contra las infeccions nasocomialas recebèt en junh de 2017 lo Prèmi de l'Inventor Europèu 2017.
Rábanos
Rábanos es un municipi de la província espanhòla de Burgos e de la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Rabé de las Calzadas
Rabé de las Calzadas es un municipi de la província espanhòla de Burgos e de la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Rebolledo de la Torre
Rebolledo de la Torre es un municipi de la província espanhòla de Burgos e de la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Conflans Sainte Honorine
Conflans-Sainte-Honorine es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Ivelinas e la region d'Illa de França.
Nòtas
<references group=N/>
Capèla dei Penitents negres d'Aubanha
La Capèla dei Penitents negres d'Aubanha es una glèisa catolica situada dins la vila provençala d'Aubanha. Foguèt classada monument istoric en 1927.
Chaignay
Chaignay es una comuna francesa, situada dins lo departament de Còsta d'Aur e la region de Borgonha Franca Comtat.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Redecilla del Campo
Redecilla del Campo es un municipi de la província espanhòla de Burgos e de la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Redecilla del Camino
Redecilla del Camino es un municipi de la província espanhòla de Burgos e de la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Tertry
Tertry es una comuna francesa, situada dins lo departament de Somme e la region dels Nauts de França.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Nòtas
<references group=N/>
Asama (volcan)
thumb|right|Vista de l'Asama en [[2005.]]
L'Asama (2,568 m) es un volcan actiu de tipe explosiu situat dins lo centre de Japon. Es un dei volcans pus actiu dau país.
Regumiel de la Sierra
Regumiel de la Sierra es un municipi de la província espanhòla de Burgos e de la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Courmemin
Courmemin es una comuna francesa, situada dins lo departament de Loir e Char e la region dau Centre.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Carri d'infantariá
thumb|right|Lo [[Churchill (carri)|Churchill britanic, un exemple de carri d'infantariá.]]
Lo carri d'infantariá es un tipe de carri de combat utilizat durant l'entre doas guèrras e la Segonda Guèrra Mondiala. Destinat a sostenir l'infantariá sus lo prat batalhier, aviá generalament una poissança de fuòc importanta e un blindatge espés. En revènge, sa velocitat èra sovent febla. Lo concèpte foguèt abandonat après 1945 au profiech dau carri de combat principau qu'assegura desenant aquelei missions dins lo combat modèrne.
Istòria
Lo concèpte de carri d'infantariá foguèt principalament desvolopat dins leis armadas francesa e britanica durant l'entre doas guèrras amb de carris coma lo Hotchkiss H35, Renault R35, lo FCM 36, lo Valentine e lo Churchill. Pasmens, l'idèa interessèt tanben lei Sovietics amb lo T-26, un carri d'infantariá leugiera que foguèt produch a mai de 10,000 exemplaris entre 1928 e 1931.
En 1940, lei carris d'infantariá obtenguèron de resultats variats durant la batalha de França. Gràcias a son blindatge relativament espés – segon lei critèris de 1940 – lo Renault R35 resistiguèt ben durant lei combats. Lo FCM 36 foguèt presa per son volum interior mai son blindatge feble èra un problema còntra lei blindats alemands pus pesucs. Lo H35 foguèt una revirada en causa d'una autonòmia tròp febla. Lei Britanics utilizèron sei carris d'infantariá a partir de 1941. Son blindatge e son armament foguèron d'avantatges importants còntra lei blindats italians mai la manca de velocitat compliquèt lei combats còntra lei formacions blindadas alemandas. La produccion dau Valentine foguèt arrestada en 1944 e aquela dau Churchill en 1945. Durant lo conflicte, de versions novèlas apareguèron amb de caracteristicas similaras a aquelei dei carris mejans. En URSS, lo T-26, obsolèt en 1941, subiguèt de pèrdas importantas e foguèt rapidament remplaçat. Pasmens, leis Alemands l'utilizèron per menar d'operacions còntra lei partisans.
Après 1945, lo carri d'infantariá foguèt abandonat au profiech dau carri de combat principau. Pasmens, de Churchill britanics participèron ai combats de 1950-1951 durant la Guèrra de Corèa (1950-1953). Puei, foguèron utilizats per de missions de susvelhança dei regions ocupadas per lei fòrças de l'ONU e finalament retirats dau servici en 1952. Après aquela data, lei carris d'infantariá venguèron rars dins leis armadas modèrnas.
Reinoso
Reinoso es un municipi de la província espanhòla de Burgos e de la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Govèrn d'Édouard Philippe (2)
Lo segond govèrn d'Édouard Philippe es lo quarante-e-unen govèrn de la França jos la Cinquena Republica. Es lo segond govèrn format jos la la presidéncia d'Emmanuel Macron.
Contèxte de formacion
A la seguida de las eleccions legislativas francesas de 2017, lo 19 de junh de 2017, lo Primier ministre presenta la demission de son govèrn al president de la Republica e aquel darrièr encarga Édouard Philippe de ne formar un novèl,. Lo pòrtavotz del govèrn, Christophe Castaner, anóncia un.
Composicion iniciala
Lo govèrn nomenat lo 21 de junh, en mai del Primièr ministre, se compausa de vint-e-nòu membres amb quinze femnas e quatorze òmes: detz-e-nòu ministres e detz secretaris d'Estat.
Arrenjament ministerial del 24 de novembre de 2017
Après aver estat elegit a la presidéncia del parti La République en marche !, Christophe Castaner pèrd sa foncion de pòtavotz del govèrn, mas garda son secretariat d'Estat encargat de las Relacions amb lo Parlament.
Olivier Dussopt, eissit del Partit socialista dintra al govèrn coma secrecretari d'Estat encargat de la Foncion publica, près del ministre de l'Accion e dels Comptes publics, Gérald Darmanin.
Capèla dei Penitents gris d'Aubanha
La Capèla dei Penitents gris d'Aubanha es una glèisa catolica situada dins la vila provençala d'Aubanha. Foguèt classada monument istoric en 1927.
Capèla dei Penitents blancs d'Aubanha
La Capèla dei Penitents blancs d'Aubanha es una glèisa catolica situada dins la vila provençala d'Aubanha. Foguèt classada monument istoric en 1927.
Obelisc d'Arle
L'obelisc d'Arle es un obelisc d'origina romana situat sus la plaça de la Republica dins la vila d'Arle. Foguèt bastit au sègle IV dins lo Circ roman d'Arle dins lo corrent dau rèine de Constantin. Après la fin de l'Empèri Roman, lo circ foguèt abandonat e l'obelisc s'afondrèt au sègle VI. Foguèt descubèrt tornarmai en 1389 e Loís XIV de França decidèt de lo restaurar sus la plaça Reiala, çò que foguèt realizat en 1676. A sa cima, foguèt plaçat un soleu e un glòbe de bronze que foguèron remplaçat per un bonet frigian durant la Revolucion, un agla pendent l'Empèri, un gau durant lo rèine de Loís-Felip I puei tornarmai per un soleu. Enfin, en 1866, foguèt installat un piramidion de bronze qu'es l'ornament actuau dau monument. D'autra part, dins lo corrent dau sègle XIX, un bacin de lions de bronze foguèron aponduts au sòcle.
Retuerta
Retuerta es un municipi de la província espanhòla de Burgos e de la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Adatara
L'Adatara (1,718 m) es un volcan actiu situat dins lo centre de Japon.
Revilla Vallejera
Revilla Vallejera es un municipi de la província espanhòla de Burgos e de la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Revilla del Campo
Revilla del Campo es un municipi de la província espanhòla de Burgos e de la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Mont Saint Helens
thumb|right|Vista del volcan en [[2007.]] Lo Mont Saint Helens (2,549 m) es un estratovolcan actiu de la cadena de las Cascadas al nòrd-oèst dels Estats Units d'America. Se situa a 154km al sud de la vila de Seattle, dins l'estat de Washington e a 80 km al nòrd èst de Portland, en Oregon. Lo puèg Saint Helens ten son nom d'un diplomat anglés portant lo títol de Lord St Helens. Aquel diplomat èra l'amic de l'explorador George Vancouver que faguèt una exploracion de la zona a la fin del sègle XVIIIen. Lo volcan, plan conegut per sas explosions amb emission de cendres volcanicas e de flux piroclastic, aperten a l'arc volcanic de las Cascadas qu'es un tròç de la Cencha de fuòc del Pacific que comporta aperaquí 160 volcans actius.
Le mont Saint Helens es celèbre dempuèi l'erupcion catastrofica del 18 de mai de 1980 que causèt la mòrt de 57 personas en tot destruire 250 ostals, 47 ponts, de vias ferradas,  de rotas e mai de  de selva. Un resquilhatge de terrenh gigant faguèt passar l'auçada del volcan de 2,950 a  en tot desplaçar un volum de  de matèria. Lo puèg foguèt remplaçat per un cratèr en forma de fèrre de caval d'una largor de.
Coma la majoritat dels volcans de la cadenas de las Cascadas, lo Saint Helens es un còn eruptiu constituït de lavas durcidas mescladas amb de cendres volcanicas e de pèira ponce. La montanha comporta de jaces de basalt e d'andesita traversats per mantun dòmas de lava constituïts de dacita. Lo pus grand d'aquestes, nomenat Goat Rocks dome formava le som d'abans de 1980 abans d'èsser per part destruit e remplaçat per un pus pichon.
Generalitats
thumb|left|alt=Landscape with a large open volcano|Una vista del St. Helens dempuèi l'espaci Lo Mont St. Helens es situat a 72km a l'oèst del Mont Adams, dins la part oèst de la cadena de las Cascadas. Aqueles volcans "fraires" se trapan aperaquí a 80km del Mont Rainier, lo trescòl de la cadena. Lo Mont Hood, pus pròche puèg volcanic major en Oregon, es a 100km al sud-èst del Mont St. Helens.
Lo Mont St. Helens es geologicament jove comparat amb los autres volcans majors de la cadena de las Cascadas. S'es format sonque 40 000 ans i a, e lo puèg d'abans 1980 comencèt de s'enauçar 2200 ans i a. Aquel volcan es considerat coma lo pus actiu de las Cascadas dempuèi l'olocèn (los darrièrs 10,000 ans).
Abans l'erupcion de 1980, lo Mont St. Helens èra lo cinquen puèg pus naut de l'estat de Washington. S'enauçava largament en dessús de las còlas environantas amb son còn de forma simetrica sempre nevadís que li fasiá prene l'escais de Fuji-san of America ("Mont Fuji d' America").
Lo mont Saint Helens es situat dins lo comtat de Skamania, mas son accès pus aisit se fa pel comtat de Cowlitz a l'oèst. L'autorota d'Estat 504, localament nomenada Spirit Lake Memorial Highway, rejonh la rota principala Interstate 5 al nivèl de la sortida 49 a à l'oèst de la montanha. Aquela autorota granda liga las localitats de Castle Rock, Longview e Kelso en seguissent la Cowlitz River abans de traversar l'airal urban de Vancouver (Washington)–Portland subre 80 km al sud-oèst. La vila pus pròche del volcan se ditz Cougar, a 18 km al sud-oèst del puèg.
Crater Glacier e los autres glacièrs novèls
thumb|220px|Al som del Mont St. Helens Pendent l'ivèrn de 1980–1981, un glacièr nòu apareguèt. Uèi oficialament nomenat Crater Glacier, èra ancianament conegut jol nom de Tulutson Glacier. Ombratjat per las parets del cratèr e alimentat per las importantas casudas de nèu e avalancas, creissèt rapidament (4.3 m per an). En 2004, cobrissiá aperaquí 93 km2, e èra devesit per lo dòma central en dos lòbes. Generalament a la fin de l'estiu, lo glacièr es fosc amor de las casudas de ròcas del cratèr e de cendres de las erupcions. En 2006, lo glaç aviá una espessor mejana de 100 m. amb un maximun de 200 m., gaireben tant espés que lo pus ancian e pus gròs glacièr del Mont Rainier, lo Carbon Glacier. Tot lo glaç es posterior a l'erupcion de 1980, çò que ne fa un glacièr fòrça jove geologicament. Pasmens, lo volum del glacièr nòu es aperaquí identic al de totes los glacièrs d'abans 1980 combinats.
Amb la recenta activitat volcanica que comencèt en 2004, los lòbes del glacièr son butats suls costats e cap amont per la creissença del dòma volcanic novèl. La superfícia del glacièr s'es ara asclada e presenta crebassas e seracs amor del movement del sòl del cratèr. Lo dòma volcanic novèl a desseparat lo glacièr en un lòbe oèst e un lòbe èst. Malgrat l'activitat volcanica, lo tèrme del glacièr a sempre avaçat, amb una avança considerabla del costat èst, situat a l'ombra de la paret del cratèr. Pr'amor de l'avança, los dos lòbes del glacièr se son rejonh en mai de 2008 e ara lo glacièr enroda completament lo dòma volcanic. En mai dempuèi 2004, de glacièrs novèls se son formats sus la paret del cratèr en dessús de Crater Glacier alimentant tota la superfícia en glaç e ròcas; i a ara dos glacièrs al nòrd del lòbe èst de Crater Glacier.
Sakurajima
thumb|right|Lo Sakurajima e la vila de Kagoshima en 2009.
Lo Sakurajima (1,117 m) es un volcan de tipe explosiu situat au sud de Japon. En causa de son activitat permanenta dempuei 1955 e de sa proximitat ambé la vila de Kagoshima, fa partida dei volcans pus susvelhats de la planeta.
Mont Aso
Lo Mont Aso (1,592 m) es un volcan fòrça actiu situat dins lo sud de Japon.
Saint-Germain-de-Livet
Saint-Germain-de-Livet es una comuna normanda, situada dins lo departament de Calvadòs e la region de la Bassa Normandia.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Mehmed Pacha Sokolović
Mehmed pacha Sokolović (Мехмед-паша Соколовић en sèrbe e en escritura cirillica, Mehmed-paša Sokolović en escritura latina, Sokollu Mehmet Paşa en turc), naissut en 1505 ou 1506 a Sokolovići (Bòsnia), mòrt en 1579 a Istambol (Turquia), foguèt lo vizir Grand de Soliman lo Magnific, de Selim II e de Murad III de 1565 à 1579.
Originas
Mehmed Pacha Sokolović naissèt dins una familha sèrba de Bòsnia, pròchi la ciutat de Višegrad. Foguèt pres jove, segon la practica otomana dau devşirme, que consistissiá a prene un enfant mascle sus cinc dins lei familhas crestianas per lei formar per venir janissaris e foncionaris de l'Empèri.
Revillarruz
Revillarruz es un municipi de la província espanhòla de Burgos e de la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Pantónio
António Correia, mai conegut artisticament coma Pantónio o Pantonio (Ilha Terceira, Açòres, 1975) es un pintor portugués. Se faguèt conéisser internacionalament en junh de 2014 quand penhèt lo mural mai grand d'Euròpa sus la Tour Sienne a la Place Vénétie de París. L'òbra, començada lo 15 de mai e sonada Tourbillon de sardines, mesura 66 m de naut e 15 m de larg e foguèt elaborada durant tot un mes.
Biografia
António Correia nasquèt en 1975 sus l'Ilha Terceira, una de las islas d'Açòres. S'interessèt tre l’adolescéncia a l'art e comencèt a participar als talhièrs d'escultura, de dessenh, de pintura e mai de modelatge de l'Institut de la Cultura d'Açòres. Puèi i expausèt las òbras qu'aviá realizat abans de partir estudiar e l'Escòla de las Arts e dels Mestièrs de Cerveira e a l'Institut politecnic de Tomar. Comencèt de presentar sas òbras per carrièra e mai tard, en 1993, integrèt un grop de joves artistas que representèron Portugal a l'ocasion del 50en anniversari de l'UNESCO.
La Revilla y Ahedo
La Revilla y Ahedo es un municipi de la província espanhòla de Burgos e de la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Amiga 1200
L'Amiga 1200 (A1200), comercializat en 1992 per Commodore International, es un ordinator personau de la familha deis Amiga.
Es un dei darrier ordinator ambé lo Falcon d'Atari d'aver son unitat centrala dins lo clavier. L'A1200 si despartissiá de l'Amiga 500 per son chipset grafic AGA (260000/16 Milions de colors) a luega dau chipset ECS (32/4096 colors) que si venia apondre ai processors classics deis Amigas.
Courgent
Courgent es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Ivelinas e la region d'Illa de França.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Rezmondo
Rezmondo es un municipi de la província espanhòla de Burgos e de la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Tassili n'Ajjer
Geografia
Era vila més proche ei Djanet, a dètz quilometres en sud-oèst d'aguesta cadia montanhosa. Plan deth territori ei protegit peth Parc Nacionau de Tasili n'Ajjer. Eth planèr ei plan interessant geologicaments pr'amor que s'an format diuerses formacions aperades bòsqui de peires damb formes craulades que semblen un païsatge dera lua (3). thumb|Es printures preïstoriques de Tasili n'Ajjer son protegides peth Parc Nacionau de Tasili n'Ajjer. Era vegetacion deth territori ei un shinhau més rica qu'en d'autes lòcs pr'amor dera sua nautituda. Aguesta enclausa petits horquets d'espècies endemiques d'arbes coma es cipressièrs e de cerirèrs saharians ena part més nauta deth territori.
Es pintures trapades en Tassili n'Ajjer, en eth nòrd de Tamanrasset e en d'autes lòcs mostren imatges dera vida-vidanta en eth nòrd african pendent eth neolitic subpluvial (8000 aC-4000aC). Sigueren hétes per caçaires que demorauen ena savana damb bufals, elefants e rinoceronts atau coma tanben ipoflumes, bèsties qu'adara viuen pas més en aguest lòc.
Se poden véder pagesi, pastors, tamboreus e un complexe culturau qu'arriba enquias 10.000aC en eth nòrd deth Nigèr e es territòris vesins d'Argeria e Libia. Quauques vilatges nigerians an estat enclusats en eth terme Sahara Verd (7500aC-3000aC).
Referències
1.- ^ Mercier, Norbert; Le Quellec, Jean-Loïc; Hachid, Malika; Agsous, Safia; Grenet, Michel (July 2012). "OSL dating of quaternary deposits associated with the parietal art of the Tassili-n-Ajjer plateau (Central Sahara)". Quaternary Geochronology 10: 367–373. doi:10.1016/j.quageo.2011.11.010. Retrieved 7 March 2013.
2.- ^ "Tassili n'Ajer". UNESCO World Heritage Centre. Retrieved 7 March 2013.
3.- ^ "Tassili National Park, Sahara Algeria". Archmillennium.net. Retrieved 2012-12-16.
Bibilografia
º Bahn, Paul G. (1998) The Cambridge Illustrated History of Prehistoric Art Cambridge, Cambridge University Press.
º Bradley, R (2000) An archaeology of natural places London, Routledge.
º Bruce-Lockhart, J and Wright, J (2000) Difficult and Dangerous Roads: Hugh Clapperton's Travels in the Sahara and Fezzan 1822-1825
º Chippindale, Chris and Tacon, S-C (eds) (1998) The Archaeology of Rock Art Cambridge, Cambridge University Press.
º Clottes, J. (2002): World Rock Art. Los Angeles: Getty Publications.
º Coulson, D and Campbell, Alec (2001) African Rock Art: Paintings and Engravings on Stone New York, Harry N Abrams.
º Frison-Roche, Roger (1965) Carnets Sahariens Paris, Flammarion Holl, Augustin F.C. (2004) Saharan Rock Art, Archaeology of Tassilian Pastoralist Icongraphy
º Lajoux, Jean-Dominique (1977) Tassili n'Ajjer: Art Rupestre du Sahara Préhistorique Paris, Le Chêne.
º Lajoux, Jean-Dominique (1962), Merveilles du Tassili n'Ajjer (The rock paintings of Tassili in translation), Le Chêne, Paris.
º Le Quellec, J-L (1998) Art Rupestre et Prehistoire du Sahara. Le Messak Libyen Paris: Editions Payot et Rivages, Bibliothèque Scientifique Payot.
º Lhote, Henri (1959, reprinted 1973) The Search for the Tassili Frescoes: The story of the prehistoric rock-paintings of the Sahara London.
º Lhote, Henri (1958, 1973, 1992, 2006) À la découverte des fresques du Tassili, Arthaud, Paris.
º Mattingly, D (ed) (forthcoming) The archaeology of the Fezzan. Muzzolini, A (1997) "Saharan Rock Art", in Vogel, J O (ed) Encyclopedia of Precolonial Africa Walnut Creek: 347-353.
Tà véder tanben
º Paleoindians
º Monte Verde
º Tadrart Roge
Thennes
Thennes es una comuna francesa, situada dins lo departament de Somme e la region dels Nauts de França.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Émile Vignancour
thumb|left|Ostau de l'estamparia deus Vignancour, uei libreria Marrimpoei Jean Paul François Émile Vignancour (Pau, lo 27 de gener de 1797 e lo 24 de mai de 1873) que ho un imprimeire, un escrivan e sustot un editor de lenga bearnesa qui compausè poesias en occitan e sustot qui ho l'autor d'ua garba d'antologias poeticas bearnesas qui transmetón e conservèn entà las generacions futuras los grans noms e las òbras géncers de la literatura de Bearn au medish temps que hasèva conéisher navèths autors contemporans.
Thennes
Nòtas
<references group=N/>
Émile Vignancour
Los Vignancour que hon ua dinastia d'estampaires e d'editors paulins, e, en autas causas, d'òbras en occitan. Aquèu ostau d'edicion que succedí eth medish a l'estamparia Dupoux remontant a 1689 e qu'ei enqüèra uei lo dia ua libreria e ostau d'edicion devath lo nom de 'Marrimpoei' (Marrimpouey).
Vita
Que vadó dens ua familha d'imprimeire e que recebó de son pair, Jean Antoine Sylvestre Vignancour, l'ostau d'edicion e estamparia en 1827.
En 1828 que maridè Louise Bernarde Brascou, la hilha d'un notari paulin.
Carrèra
En 1820 que publiquè Estreas bearnesas ("Estrées béarnaise"), puish, à partir de 1827, "Poésies Béarnaises". Dens aquesta antologia qu'editè las òbras de Ciprian Desporrins, de Teofil de Bordèu, Pèir d'Esbarrebaca. Qu'editè tanben La Pastorala deu Paisan, de Joan Enric de Fondevila.
Vers bearnés
D'aqueth liberet, bèras, que'v hèi omatge, Urós si, dens vòste léser, Quan legeratz aqueste obratge, Podetz trobar quauque plaser, Si m'acordatz vòste sufratge, Los critics auràn bèth har, E'n devossen crebar de ratge, Forçats que seràn de's carar. Quan an lo bonur d'agradar, A las qui passen a la ronda, Lavètz lo succès qu'ei tot clar, Que deven plàser a tot lo monde.
Roa
Roa es un municipi de la província espanhòla de Burgos e de la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Capèla dei Penitents blaus de La Ciutat
La Capèla dei Penitents blaus de La Ciutat es una glèisa catolica situada dins la vila provençala de La Ciutat. Foguèt classada monument istoric en 1990.
Curling
vinheta|Olimpiadas Juniors 2012 a [[Innsbruck.]] Lo curling es un espòrt de precision practicat sur la glaça amb de pèiras de granit, talhadas e polidas segon un gabarit internacional. La tòca es de plaçar las pèiras mai prèp possible d'una cibla circulària desenhada sus la glaça, nomenada l'ostal.
Es mai sovent admés qu'aqueste jòc foguèt inventat al sègle XVI en Escòcia, malgrat l'existéncia de dos quadre de Pieter Brueghel lo Vièlh que presentan de païsans olandeses jogant al curling. Lo jòc del curling en exterior èra fòrça populae en Escòcia entre los sègle XVI e XIX, pendent lo climat ivernal èra pro freg per donar de bonas condicions de glaça.
Lo sèti de la Federacion mondiala de curling se trapa en Escòcia, dins la vila de Perth.
Lo curling es un espòrt oficial olimpic en 1924 puèi tornèt en 1998,.
Apareguèt una varianta, lo « curling sur tapís » inventat en Suèci que permet la practica tot lo long de l'annada.
Originas e istòria
vinheta| Caçaires dins la nèu vinheta| Lo Trabuc Caçaires dins la nèu e Lo Trabuc son d'òlis sus fusta del pintre flamenc Pieter Brueghel lo Vièlh. Los dos realizats en 1565 mòtran cadun una partida de curling, una sus un estanc gelat, l'autre sus la broa gelçada dins lo quart inferior èsquèrra. Se distinguís pro clar las quatre pèiras ansadas, mas i a pas encara d'escoba.
Se lo jòc pareis èsser originari de las Flandras (kluyten), es en Escòcia que se transforma en espòrt. Lo primièr club es creat a Edimbourgh en 1795. En 1834, son edictadas la primièras règlas afinada pel Grand Club Caledonian, crearen 1838, e qu'es de fach la primièra organizacion internacionala de la disciplina.
Lo curling arriba en America del Nòrd vèrs 1750 mejans los soldats britanics. Demora longtemps un jòc per beure fóça whisky. Lo Royal Montreal Curling Club es fondat en 1807 per d'immigrats esceses. Lo primièr club als EUA es fondat en 1832. La primièra partida internacionala opausa Canadians e Americans en 1865 a Buffalo. Lo jòc es practicat en Soïssa e dins los païses escandinaus a partir de la segonda mitat del sègle XIX.
La superfícia de jòc
esquèrra|vinheta|CL: linha mediana, HOL: hogline TL: linha de T BL: linha rèira HA: linha hack FGZ: Free Guard Zone vinheta|La superfícia de jòc de curling. vinheta|Los jogaires devon partir del « hack » per lançar lor pèira. La superfícia del jòc de curling, o « pista », nomenada rink, es constituida d'una superfícia glaçada de 42,07 m (146') de longor e d'una largor anant de 4,3 m (14'2") a 4.75 m (15'7"), preparada per èsser la mai plana possibla per permetre a las « pèiras », de limpar amb mens de friccion possible. <div class="cx-template-editor-title" title="Ce modèle permet d’écrire facilement et de typographier correctement un nombre suivi d’une unité ou d’un nom.">Unité   Valeur <span data-key="1" title="Valeur à afficher." class="cx-template-editor-param-desc"> 4.3    Premier symbole  m    L'  « ostal » conten una seria de cercles concentrics de 3,66 m (12'), 2,43 <abbr class="abbr" title="mètre">m (8'), 1,22 m (4') e 0,3 m (1') de diamètre, que son pench a cada extremitat. Lo centre de l'ostal, marcat per la joncion de la linha de « T » e de la linha mediana, se situat 3,66 m (12') dels emparpès. Doas autras linhas complètan l'ensemble : la linha reira, situada en travèrs de la pista e juxtapausada a al tèrme exterior de l' "ostal", e la Hog Line, sovent mai larga, aquesta, en travèrs de la pista, situada a 10,06 m (33') dels emparapès. <div class="cx-template-editor-title" title="Ce modèle permet d’écrire facilement et de typographier correctement un nombre suivi d’une unité ou d’un nom.">Unité   Valeur <span data-key="1" title="Valeur à afficher." class="cx-template-editor-param-desc"> 10.06    Premier symbole  m    D'emparapès, nomenats normalament hacks, son fixats sus la glaça e servisson alara du lançar de la pèira de cada costat als tèrmes.
Rojas
Rojas es un municipi de la província espanhòla de Burgos e de la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Curling
Pèira de curling
La pèira de curling pesa 19,96 kg (manilha compresa) e deu pas passar aquesta massa. Sa circonferéncia es de 91,44 cm e una nautor que deu correspondre a un ueiten d'aquesta, o 11,43 cm. Es equipada d'una manilha al dessús que permet de la far pivotar abans d'èsser lançada.
Los Escoceses, subretot, estiman que las pèiras de curling de qualitat melhora son realizadas a partir d'una varietat especiala de granit, l'ailsit, que se trapa a l'Ailsa Craig, una illa escalabrosa situada a 16 km de la còsta d'Ayrshire, al sud oèst d'Escòcia. vinheta|La « pèira » de curling, facha de granit. Aqueste ailsit es un microgranit contenent de riebeckite. En 2004, 60 à 70% de totas las pèiras de curling seriá estat fach de granit seriá vengut d'aquesta illa. Una autre de las fonts màger per las pèiras de curling es la carrièra de granit de Trefor dins lo País de Galas.
Los jogaires
Lo curling es un jòc d'equipa, practicat entre doas equipas de 4 jogaires caduna.ôle.
Equipament
vinheta|247x247px|Cauçaduras de curling. Pendent lo jòc, los jogaires pòrtan de cauçaduras especialas. Per una la sòla es de teflon o d'inòx que permet de limpar. L'autra es de cauchó per aderir tant que se pòt a la glaça.
Un autre equipament es l'escoba. Lo fach d'escobar debans la pèira alentís la deceleracion, e enforça la trajectòria d'aquesta. Lo balai pòt tanben servir per netejar le degalhs de glaça. Tanben l'escoba servís per senhalar ont se vòl far anar la pèira. Fins finala, lo lançaire utiliza l'escoba coma pièja. Las escobas pòdon èsser de forma e de talha diferentas segon las preferénciass de cadun.
Lo jòc
Lo curling se jòga entre doas equipas de quatre. Un jòc consistís abitualament en uèit manas nomenadas « ends », e dura en mejana doas oras. Pendent cada mena cada jogaire de cada equipa chaque a drech de jogar doas pèiras, los jogaires de cada camp jogant alternativament. A lançar la pèira, deu èsser largada a la mitat de la pista abans que la hogline (linha de jòc) siá passada (mai sovent, los jogaires limpan al mèsme temps que largan la pèira) e deu passar la hogline opausada.
A cada lançat, dos jogaires equipats d'escoba fregan fòrça la glaça a l'avançar la pèira per modificar sa trajectòria o aumentar la distança parcorreguda. Un jogaire plaçat dins l'ostal, lo skip, o le tresen, indica als escobaires se devon o non fregar.
Règla de las quatre pèiras (pèira en zona de garda protegida)
Fins a que las 4 primièras pèiras sián jogadas, las pèiras situadas dons la zona de garda protegida (ZGP), es a dire l'airal de jòc entre la linha de hog e de tee, mas non dins l'ostal, devon pas èsser lavadas per las pèiras de l'equipa advèrsa. Se una d'elas es levada, lo jòc se deu tornar plaçar cam èra abans lo lançat fautiu. vinheta|257x257px|Marca al curling
Marca
Lo ganhant es l'equipa qu'a marcat lo nombre mai grand de punts après un nombre par de menas, 8 en competicion de naut nivèl. En cas d'egalitat a la marca, se pòt jogar mai de menas per despartir las equipas.
Darrièra pèira
La darrièra pèira jogada es sovent nomenada lo « martèl ». L'equipa que ten la darrièra pèira pendent la primièra de la partida es causida tirada al sòrt, ou per una lançada de precision
Organizacion
Lo curling es regís per una sola federacion, la Federacion mondiala de curling.
OCS (Amiga)
L'Original Chip Set es la composanta essenciala de la premiera famila deis ordinators personaus Amiga.
L'Amiga 1000, lo bèu premier, puei l'Amiga 500, lo mai famós deis Amigas, e l'Amiga 2000 fonccionavan totei tres amb l'OCS.
Curling
Organizacion
Existís pas de granda especificitat feminina al curling : las epròvas son o jogadas per d'òmes, o per de femnas e tanben n'i a de mixtes. La règlas son gaire diferentas entre las espròvas femeninas, masculinas o mixtas.
Jòcs olimpics
drecha|vinheta|L'equipa suècia ganhanta de la competicion als [[Jòcs Olimpics d'ivèrn de 2010|Jòcs olimpics d'ivèrn de 2010, a Vancouver.]] Lo curling masculin fa sa primièra aparicion als Jòcs olimpics d'ivèrn per lor primièra edicion, los Jòcs de 1924 a Chamonix. Es present dins los jòcs fins als Jòcs olimpics d'ivèrn de 1932 a Lake Placid, coma demonstracion. Torna venir espòrt de demostracion als Jòc de 1988 a Calgary, per de torneg entre òmes e entre femnas.
Es abscent als Jòcs de 1994 a Lillehammer, e torna als Jòcs de 1998 a Nagano, amb un torneg per cada sèxe. I a un torneg mixte un òme e una femna per cada equipa als Jòcs Olimpics d'ivèrn de 2018 a Pyeongchang.
Campionat del mond
Foguèron creats en 1959 jol nom de Copa d'Escòcia (las tres primièras edicions foguèron disputadas sonque entre l'Escòcia e lo Canadà, los dos païses tradicionals del curling). Aquestes campionats del mond se debanan totes los ans.
En 1979, apareisson los campionats del mond de curling femenin.
AGA (Amiga)
Lo chipset AGA, coma Advanced Graphic Architecture, es un chipset proprietat de Commodore International que fuguèt installat sus la darriera familha deis ordinators personaus Amiga.
Aqueu chipset avia per particularitat d'augmentar d'un biais significatiu la capacitat grafica deis Amigas, per posquer rivalizar ambé lo format SVGA dei PCs de l'epòca.
L'Amiga 1200 e l'Amiga 4000 foguèron lei solets ordinators de la familha Amiga d'aguer aqueu chipset. La consòla de videjuec Amiga CD32, basada sus l'arquitectura d'un Amiga 1200 l'aguèt tanben.
Kendji Girac
Kendji Girac (de son nom vertadièr Kendji Jason Maillé; nascut lo 3 de julh de 1996 a Peireguers) es un cantaire gitan catalanofrancés. Comencèt a se far conéisser gràcias a son interpretacion de "Bella" de Maître Gims que foguèt mesa en linha. Lo succès de visitas, que foguèron superioras a 5 milions, faguèt que la societat de produccion del concors de television francés The Voice s'interessèsse a el. Sa capitada dins la 3a sason del concors, que ganhèt, lo faguèt conéisser internacionalament.
En junh de 2014 lo jove catalanofòn sortiguèt son primièr títol "Color Gitano".
Riocavado de la Sierra
Riocavado de la Sierra es un municipi de la província espanhòla de Burgos e de la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
ECS (Amiga)
Lo chipset ECS, coma Extended Chip Set es una evolucion dau chipset OCS, lo chipset originau de l'Amiga.
L'Amiga 500+, l'Amiga 600 e l'Amiga 3000 avián lo chipset ECS que permetia un una resolucion mai bèla, l'ajonch d'un processor, lo blitter, per posquer far d'overscan, e alargar l'espaci d'afichatge deis sprites.