cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Rudolf Hess
Soudat de l'armada bavaresa durant la Premiera Guèrra Mondiala, foguèt bleçat mai d'un còp e guierdonat de la Crotz de Fèrre en 1915. En 1919, acomencèt d'estudis a l'Universitat e venguèt un sòci dau NSDAP en 1920. Participèt au putsch de la braçariá lo 8 de novembre de 1923. En 1933, après la presa dau poder per Hitler, foguèt nomat representant dau Führer au NSDAP e venguèt lo tresen personatge pus important dau regime nazi. Participèt activament en 1935 a la redaccion dei lèis de Nuremberg dirigidas còntra lei judieus.
Lo 10 de mai de 1941, per de rasons desconegudas, prenguèt un avion de caça per viatjar fins a Escòcia e negociar la patz. Arrestat tre son arribada, foguèt gardar presonier per lo Reiaume Unit fins a la fin de la guèrra. Condamnat a una pena de preson a perpetuitat per crimes còntra la patz a l'eissida dei Procès de Nuremberg, foguèt estremat a la preson de Spandau onte se suicidèt en 1987.
Bujaleu
Bujaleu  (Bujaleuf en francés) es una comuna lemosina situada dins lo departament de la Nauta Vinhana e la region de la Novela Aquitània, ancianament de Lemosin.
Sos abitants s'apelan los Bujaleus.
Geografia
miniatura|gaucha|Situacion de Bujaleu en Nauta Viena
Blason
center
Berzé-la-Ville
Berzé-la-Ville es una comuna francesa, situada dins lo departament de Sòna e Léger e la region de Borgonha.
Eyjafjöll
Eyjafjöll, tanben Eyjafjalla es un volcan d'Islàndia jol glacièr Eyjafjallajökull.
Berzé-la-Ville
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Eyjafjöll
Es en erupcion dempuèi lo 20 de març de 2010.
Fustiñana
Fustiñana es una comuna de la Comunautat Forala de Navarra al nòrd d'Espanha.
Guitry
Guitry pòt essèr:
Ventilhac
Ventilhac (en francés tanplan coma en occitan) es una anciana comuna lengadociana, situada dins lo departament de Tarn e Garona e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus. Dempuèi 1831 (o 1813), es incorporada a la comuna del Barri d'Ilamada.
NB. L'infobox dona la populacion de tota la comuna del Barri d'Ilamada.
Geografia
Ventilhac es sul bòrn de la ribièra nauta, 10-12 m amont de la ribièra bassa, ont es Lo Barri.
Ventilhac es al nòrd-oèst de la comuna del Barri d'Ilamada, plan près de Meusac. L'ostal de comuna, la glèisa, l'escòla e lo cementèri i son. Ventilhac es donc lo borg del Barri d'Ilamada e Lo Barri es pas qu'un vilatge.
Toponimia
Las fòrmas ancianas son P. de Ventilhag (nom de persona), cap a 1100-1130, Petrus de Ventilhac, vers 1100, Sancta Magdalena de Ventelhac, en 1551. La prononciacion es [benti'ʎak]. Ventiliac ven del nom d'òme Ventilius, atestat, e del sufixe -acum [latinizacion del sufixe gallés -ācon], que fòrman *Ventiliacum, nom de proprietat rurala. Xavier Delamarre cita un Ventilios, nom celtic d'òme. Uenta- a lo sens d'escorjador (al sens de lòc de sacrifici ?) e ambe'l sufixe -lo- lo nom de Ventilios auriá lo sens de « sacrificator ». Ventilhac èra donc probablament una anciana granda proprietat antica qu'aviá per mèstre Ventilios.
Istòria
Garric escriu que Ventilhac èra una granja templièra que venguèt parròquia après 1150 per l'accion dels Templièrs de Laveladiu. Ventilhac passèt après als cavalièrs de Sent Joan de Jerusalèm.
Algar de Palància
Algar de Palancia es un municipi de la província espanhòla de Valéncia dins la Comunautat Autonòma del País Valencian.
Ventilhac
Istòria
Pendent l'Ancian Regime, Ventilhac èra de la diocèsi civila del Bas-Montalban, donc de la província de Lengadòc, de la generalitat de Tolosa, de la diocèsi de Montalban e de la senescauciá de Tolosa. Tanlèu 1790, Ventilhac èra del canton dels Sarrasins. En 1813 (mès las donadas dels recensaments e la ficha Cassini fan supausar 1831), Ventilhac, comuna çaquelà pus importanta, foguèt incorporada al Barri d'Ilamada,.
Villey-Saint-Étienne
Villey-Saint-Étienne es una comuna francesa, situada dins lo departament de Meurthe e Mosèla e la region de Lorena.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
.download
("descargament", en anglés) es un nom de domeni generic. Es en servici dempuèi lo 25 de març de 2015.
Briel-sur-Barse
Briel-sur-Barse es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Auba e la region de Champanha-Ardena.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
La familha la mai encienne es la familha VIARD
La famille la plus encienne est la famille VIARD
Galipentzu
Galipentzu es una comuna de la Comunautat Forala de Navarra al nòrd d'Espanha.
Marckolsheim
Markolsheim en alemannisch (Marckolsheim en francés) es una comuna francesa del departament del Bas Ren e de la region d'Alsàcia.
Geografia
Çò costat #que Marckolsheim n'es çò cap de-luòc es totalament situat en plana. Vorejat De lo sieu bòsc domaniale al sud e a l'èst, lo sieu ban llom çò Rhin.
Una anciana via romaine dicha Heidenstraessel (« lo carreró dels Pagans ») passa a l'oèst parallèlament al Rhin.
Lombron
Lombron es una comuna francesa, situada dins lo departament de Sarta e la region dels Païses de Léger.
Marckolsheim
Geografia
Marckolsheim Es una estapa sus la Véloroute Rhin EV 15 #que connècta la font del Rhin, situada a Andermatt a Soïssa, a la siá desbocadura a Rotterdam.
Lombron
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Marckolsheim
Geografia
Le canton dont Marckolsheim est le chef-lieu est entièrement situé en plaine. Bordé de sa forêt domaniale au sud et à l'est, son ban longe le Rhin.
Lombron
Nòtas
<references group=N/>
Marckolsheim
Geografia
Une ancienne voie romaine dite Heidenstraessel (« la ruelle des Païens ») passe à l'ouest parallèlement au Rhin.
Marckolsheim est une étape sur la Véloroute Rhin EV 15 (1320 km) qui relie la source du Rhin, située à Andermatt en Suisse, à son embouchure à Rotterdam.
Istòria
Ancian cap de-luòc del bailliage, Marckolsheim i auriá situat sus un luòc ont una vila existissiá a l'epòca romaine. La preséncia de quès mérovingiennes testifica de la preséncia d'una civilizacion del luòc. Lo vilatge èra en principi la proprietat de la familha de las Habsbourg #que lo #cedir en 1294 al évêché d'Estrasburg moyennant de sòus.
En 1299, l'emperaire Albrecht de Habsbourg (o Albert ) #concedir dins la vila l'estatut de vila #que jouissait alavetz tanben Schlestadt (Sélestat). Dels remparts n'aguèron bastit del temps de l'emperaire Louis V de Bavière e, cap a la meteissa epòca, la avesque Berthold II i #bastir un castèl #que i aguèt pres en 1444 per las tropas del dauphin e en 1632 pels Imperiales.
Lo 1er en setembre 1939, al déclenchement de la Segonda Guèrra mondiala, la populacion civila de Marckolsheim i aguèt deslotjat en lo Périgord negre, al Bugue, ont #demorar fins n'en octòbre 1940. En lo moment de l'atac alemand en junh 1940, la vila #èsser en partida destruida.
Ancien capluòc du bailliage, Marckolsheim serait situé sur un site où une ville existait à l'époque romaine. La présence de tombes mérovingiennes atteste de la présence d'une civilisation du lieu. Le village était d'abord la propriété de la famille des Habsbourg qui le cédèrent en 1294 à l'évêché de Strasbourg moyennant 400 marcs d'argent.
En 1299, l'empereur Albrecht de Habsbourg (ou Albert ) accorda à la cité le statut de ville dont jouissait alors aussi Schlestadt (Sélestat). Des remparts furent construits du temps de l'empereur Louis V de Bavière et, vers la même époque, l'évêque Berthold II y construisit un château qui fut pris en 1444 par les troupes du dauphin et en 1632 par les Impériaux.
Le septembre 1939, au déclenchement de la Seconde Guerre mondiale, la population civile de Marckolsheim fut évacuée dans le Périgord noir, au Bugue, où elle resta jusqu'en octobre 1940. Lors de l'attaque allemande en juin 1940, la ville fut en partie détruite.
Algemesí
Algemesí es un municipi de la província espanhòla de Valéncia dins la Comunautat Autonòma del País Valencian.
Espeirós
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Valcourt (Nauta Marna)
Valcourt es una comuna francesa administrada per lo departament de la Nauta Marna de la region de Champanha-Ardena.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
.panerai
(nom d’una entrepresa de luxe del grop multinacional d'origina afrikaner Richemont) es un nom de domeni generic depausat per Richemont. Es en servici dempuèi lo 25 de març de 2015.
Comans
thumb|right|Extension dau territòri coman a son apogèu vèrs [[1200.]]
Lei Comans (tanben dichs Kipchaks ò Polovtses) son un pòble nomada de l'estèpa eurasiatica que visquèt de la vau de Danubi au Lac Balkhash entre lei sègles IX e XIII. Participèron ai guèrras còntra lei Pechenègs avans de menar d'incursions còntra lei reiaumes sedentaris d'Euròpa Orientala e d'Asia Centrala. Desvolopèron tanben d'activitats comercialas amb lei marchands italians a partir dei comptadors de Crimèa. Agantèron son apogèu au començament dau sègle XIII après la presa e lo pilhatge de Kiev mai se dispersèron rapidament après aquela victòria, victimas deis invasions mongòlas. Lei subrevivents foguèron integrats e pauc a pauc assimilats ai pòbles d'Euròpa Orientala e d'Asia Centrala, especialament en Ongria e en Romania.
Istòria
thumb|right|Pintura murala representant un combat entre [[Ongria|Magiars e Comans.]]
Mesegar de Tajo
Mesegar de Tajo es un municipi de la província espanhòla de Toledo dins la Comunautat Autonòma de Castelha-La Mancha.
Montilly-sur-Noireau
Montilly-sur-Noireau es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Orne e la region de la Bassa Normandia.
Comans
Istòria
De la fin dau sègle XI au començament dau sègle XII, intrèron en guèrra còntra Kwarezm, la dinastia dei Karakhanidas, la Rus' de Kiev e lei Magiars. Segon un mecanisme frequent dins l'istòria dei pòbles nomadas, adoptèron pauc a pauc de trachs culturaus eissits deis Estats sedentaris atacats e se convertiguèron a l'islam ò au cristianisme au contacte dei pòbles d'Asia Centrala e d'Euròpa Orientala. Puei, lei tribüs occidentalas participèron largament ai guèrras civilas que minèron la Rus' de Kiev. En particular, en 1203, participèron a la presa e au pilhatge de Kiev. Lei Comans agantèron alora son apogèu amb una extension fins a la vau bassa de Danubi. Dins aquò, tre leis ans 1220, deguèron faciar l'avançada dei Mongòls.
En fàcia de l'amplor de la menaça, lei Comans s'alièron amb de principats rus mai foguèron batuts mai foguèron esquichats a la batalha de Kalka en 1223 per leis armadas de Jebe e Subotai. Puei, entre 1238 e 1241, lei Comans foguèron vencuts per leis òrdas de Batu. Après la pèrda de son territòri, se dispersèron dins plusors regions d'Euròpa Orientala e d'Asia Centrala. En particular, de grops importants se mesclèron amb lei Tatars de Crimèa, lei Nogaïs, lei Bachkirs e lei Cazacs. A l'oèst, foguèron invitats per lo rèi d'Ongria dins lei regions dau nòrd-èst dei Balcans. I participèron a la fondacion dei principats de Moldàvia e de Valaquia.
Montilly-sur-Noireau
Geografia
Montilly-Sus-Noireau es en lo conca de la Adorna, per lo sieu afluent çò Noireau #que travèrsa lo nòrd del territòri. Lo sieu afluent la Vère facha foncion de limit sud-es. Dos unes autres afluents délimitent lo territòri a l'oèst : la Mainguère e lo ruisseau de la Vallée #que confluisson a l'intrada del Noireau sus la comuna.
Comans
Organizacion
thumb|right|Masca de combat coman.
Montilly-sur-Noireau
Geografia
Lo ponch en culminant se situa al sud, près del luòc-ditz lo Baston. Lo ponch mai bas correspond a la sortida del Noireau del territòri, al nòrd. La municipalitat es bocagère.
Comans
Organizacion
Lei Comans son mau coneguts e èran probablament pauc nombrós. De mai, après sa desfacha còntra lei Mongòls, foguèron rapidament assimilats per d'autrei pòbles. Per aquelei rasons, an laissat pauc de vestigis arqueologics. Segon lei tèxtes per d'autors dau periòde, èran relativament similars ais autrei pòbles de l'estèpa. Lei cavaus, lei tendas de feutre e una importanta activitat de norrigatge permetent de produrre de carn, de lach e de fromatges èran lo centre de lor societat. A la guèrra, lei cavaliers armats d'un arc composit tenián un ròtle important. De particularitats culturalas notadas èran lo pòrt de mascas de proteccion durant lei combats e de la mostacha per leis òmes.
Montilly-sur-Noireau
Geografia
La commune est en Bocage flérien, région naturelle du Bocage normand. Son bourg est à 5 km au sud de Condé-sur-Noireau et à 8 km au nord de Flers.
Saint-Christophe-du-Ligneron
Saint-Christophe-du-Ligneron es una comuna peitavina, situada dins lo departament de Vendea e la region daus País de Leire.
Comans
Organizacion
La lenga parlada per lei Comans es descricha coma una mena de turc. Foguèt fòrça utilizada en Crimèa per lei cambis amb lei marchands italians. En particular, un document escrich dins aquela lenga, lo Codex Cumanicus, es conservada a la Bibliotèca Marciana de Venècia. De mai, aquela influéncia economica s'obsèrva dins la toponomia dei país d'Euròpa de l'Èst. Pasmens, lo coman dispareguèt au començament dau sègle XX.
Saint-Christophe-du-Ligneron
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Montilly-sur-Noireau
Geografia
Montilly-sur-Noireau est dans le bassin de l'Orne, par son affluent le Noireau qui traverse le nord du territoire. Son affluent la Vère fait fonction de limite sud-est. Deux autres affluents délimitent le territoire à l'ouest : la Mainguère et le ruisseau de la Vallée qui confluent à l'entrée du Noireau sur la commune.
Comans
Religion
Lei Comans se convertiguèron a l'islam e au cristianisme en causa de la multiplicacion dei contactes amb leis Estats sedentaris e de sei marchands. Lo cristianisme se difusèt ainsi dins lei tribüs occidentalas a partir dau sègle XI e un clergat important existiá en 1120. L'islamizacion dei Comans d'Asia Centrala comencèt au sègle XII. Pasmens, la conversion dei Comans au monoteïsme èra pas acabat coma o mòstran lei funeralhas paganas celebradas en 1241 en onor d'un cap coman au servici de l'Estat latin de Constantinòble.
Montmerrei
Montmerrei es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Orne e la region de la Bassa Normandia.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Montilly-sur-Noireau
Geografia
Le point culminant (234 m) se situe au sud, près du lieu-dit la Canne. Le point le plus bas (85 m) correspond à la sortie du Noireau du territoire, au nord. La commune est bocagère.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Garindenh
Garindenh (Garindaine en basco e Garindein en francés) qu'ei ua comuna basca francesa de la província tradicionau de Sola. Qu'ei administrada peu departament deus Pirenèus Atlantics de la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Lisp
thumb|right|[[John McCarthy en 2006.]]
Lisp es una familha de lengatges de programacion imperatius e foncionaus. Intrat en servici en 1958, lo premier lengatge d'aqueu tipe foguèt inventat per John McCarthy (1927-2011). Èra un modèl destinat a representar de programas ò a resòuvre d'eqüacions matricialas. A partir deis ans 1970, venguèt popular per la programacion d'intelligéncias artificialas e plusors versions dau Lisp apareguèron. Uei, lei lengatges Lisp son donc utilizats dins fòrça domenis
Hermann Göring
Hermann Wilhelm Göring (12 de genier de 1893, Rosenheim – 15 d'octòbre de 1946, Nurembèrg) èra un òme politic e un militar alemand que foguèt una figura majora dau nazisme e dau Tresen Reich. Cap de la Luftwaffe e ministre de l'Èr, foguèt condamnat a mòrt en causa de sa participacion ai crimes de l'Alemanha Nazi per lo tribunau de Nuremberg.
Pilòt e as alemand de la Premiera Guèrra Mondiala, venguèt sòci dau partit nazi tre 1923. Foguèt bleçat durant lo putsch de la braçariá e desvolopèt una dependéncia a la morfina utilizada per lo sonhar. En 1933, après la presa dau poder per Hitler, venguèt lo segond personatge dau regime. Fondèt la Gestapo en 1933 avans d'èsser nomat cap de la Luftwaffe en 1935. Recebèt tanben pauc a pauc de foncions regardant l'organizacion de l'economia alemanda. En 1941, foguèt oficialament designat coma successor per Hitler
Pasmens, son influéncia e son poder demesiguèron après 1942. Incapable de mantenir lei capacitats de l'aviacion alemanda, se retirèt pauc a pauc deis afaires publics per se concentrar sus sa colleccion d'art formada a partir dei bens confiscats ai victimas daus camps alemands. Lo 22 d'abriu de 1945, aprenguèt lei projèctes de suicidi d'Adolf Hitler e demandèt au Führer l'autorizacion d'assegurar la direccion dau Reich. Dins aquò, Hitler considerèt la requèsta coma una traïson e ordonèt son arrestacion.
Après la Segonda Guèrra Mondiala, Göring foguèt lo pus important responsable nazi capturat per leis Aliats e jutjat ai Procès de Nuremberg. I foguèt reconegut copable de complòt e de crimes còntra la patz, de crimes de guèrra e de crimes còntra l'Umanitat e condamnat a mòrt.
Aviá un fraire cadet, Albert Göring, que resistiguèt au regime nazi e organizèt l'evasion de judieus e d'opausants.
Saint-Germain-lès-Buxy
Saint-Germain-lès-Buxy es una comuna francesa, situada dins lo departament de Sòna e Léger e la region de Borgonha.
Geografia
Localizada a qualques quilomètres a l'èst de Buxy, la municipalitat de Sant-Germain-lès-Buxy se situa en la plana chalonnaise. Las principalas abitacions an repartit entre lo vilatge ludut-meteis e lo masatge caseriu de la Cóser mai al sud, mas una majoritat del territòri communal fach partit de la bòsc de la Ferté.
Gregor Strasser
Engatjat volontari dins l'armada alemanda, passèt la Premiera Guèrra Mondiala sus lo frònt de l'Èst onte foguèt bleçat mai d'un còp e guierdonat de la Crotz de Fèrre. Luòctenent en 1918, creèt un Còrs Franc ambé son fraire que participèt au putsch de Kapp.
Saint-Germain-lès-Buxy
Geografia
Localisée à quelques kilomètres à l'est de Buxy, la commune de Saint-Germain-lès-Buxy se situe dans la plaine chalonnaise. Les principales habitations sont réparties entre le village lui-même et le hameau de la Coudre plus au sud, mais une majorité du territoire communal fait partie de la forêt de la Ferté.
Gregor Strasser
Vengut sòci dau NSDAP en 1920, foguèt condamnat a un an de preson après lo putsch de la braçariá. Elegit deputat dau partit nazi en 1924, foguèt cargat per Hitler de desvolopar lo movement dins lo nòrd dau país. Pasmens, aquò li donèt una influéncia fòrta au sen dau partit e un poder sufisent per menar de combats pròpris. Aquò, especialament sa decision de sostenir certanei sindicats sociau-democratas, entraïnèt de conflictes ambé la direccion dau NSDAP. Dins aquò, Hitler e Strasser se reconcilièron rapidament e lo premier nomèt lo segond cap de la propaganda nazi. Strasser capitèt alora d'unificar lei seccions dau nòrd e dau sud dau país, çò que permetèt de renfòrçar lo partit e favorizèt la presa dau poder per Hitler. Una garrolha novèla opausèt lei dos òmes a la fin de 1932. Strasser foguèt obligat de demissionar de totei sei pòstes au sen dau NSDAP e definitivament escartat l'annada seguenta. Enfin, foguèt executat dins lo corrent de la Nuech dei Lòngs Cotèus.
Genevilla
Genevilla es una comuna de la Comunautat Forala de Navarra al nòrd d'Espanha.
.win
("ganhar", en anglés) es un nom de domeni generic. Es en servici dempuèi lo 25 de març de 2015.
Ennordres
Ennordres es una comuna francesa, situada dins lo departament de Char e la region dau Centre e Vau de Léger.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Algímia d'Alfara
Algimia de Alfara es un municipi de la província espanhòla de Valéncia dins la Comunautat Autonòma del País Valencian.
Garínoain
Garínoain es una comuna de la Comunautat Forala de Navarra al nòrd d'Espanha.
Dean Martin
thumb|250px|Dean Martin dins lo film Rio Bravo en 1959 Dino Paul Crocetti, mai conegut coma Dean Martin, (Steubenville, Ohio, 7 de junh de 1917–Beverly Hills, 25 de decembre de 1995) foguèt un actor, comic e cantaire american.
Biografia
Dino Crocetti nasquèt en 1917 dins una familha modèsta a Steubenville. Son paire Gaetano Crocetti èra un barbièr italian vengut dels Abruces (Itàlia) e sa maire, Angela Crocetti, una italoamericana, çò que faguèt que Dino parlava pas qu'italian quand dintrèt a l'escòla. Aguèt de sofrir las galejadas dels autres escolans que se trufavan de son anglés marrit.
Lo 2 d'octobre de 1941 se maridèt amb Elizabeth Anne McDonald e amassa aguèron quatre enfants. Lo parelh durèt pas gaire qu'en 1949 Dean divorcièt..
Encara que Dean Martin capitèt de suscitar d'interès a la Metro-Goldwyn-Mayer e a Columbia Pictures cap de contracte se fasiá pas. Lo cambiament màger dins sa carrièra se produsiguèt quand rescontrèt lo comic Jerry Lewis al Glass Hat Club a Nòva York, ont totes dos fasián son espectacle. Martin e Lewis venguèron rapidament amics e decidiguèron de participar cadun als espectacles de l'autre e formèron aital un duo musical e comedian.
Amassa faguèron sa debuta a la television durant la primièra emission sus la cadena CBS del programa Toast of the Town (que vendriá mai tard ''The Ed Sullivan Show') lo 20 de junh de 1948. Una sèria de ràdio apareguèt l'an seguent e a l'encòp Martin e Lewis signèron un contracte amb lo productor de Paramount Hal B. Wallis per jogar dins lo film My Friend Irma. Martin and Lewis
Lo parelh se disseparèt en 1956, tot bèl just 10 ans aprèp sa formacion.
En 1957, lo primièr film en solitari de Dean Martin, Ten Thousand Bedrooms foguèt un vertadièr fracàs comercial. Èra encara popular coma cantaire mas amb l'arribada del rock and roll, l'epòca de glòria dels cronèrs èra a mand de desaparéissr.
Villiers-le-Pré
Villiers-le-Pré es una comuna normanda, situada dins lo departament de la Marga e la region de Normandia.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Ultimate Fighting Championship
L'Ultimate Fighting Championship (Campionat de Combat Ultime) o UFC es una organizacion americana de free fight o de combat libre, reconeissuda actualament coma la premiera organizacion d'MMA dau monde après qu'aguèt crompat lo Pride FC d'origina japonesa en 2007. Uèi l'UFC es reglamentat. Un arbitre es près dei combatents e velha per sa seguretat.
Piazzali
I Piazzali en còrs (Piazzali en francés) es una comuna corsa, situada dins lo departament de Nauta Corsega‎ e la region de Corsega.
Dounoux
Dounoux es una comuna francesa, situada dins lo departament dels Vòges e la region de Lorena.
Geografia
Dounoux A situat a Unitat|10|km}} al sud de Épinal, sus la rota départementale 434, estrech entre Uriménil a l'oèst e Hadol a l'èst. La siá forma fòrça étirée en lo sentit nòrd-sud ludut val d'èsser lo sol bourg traversat quand se connècta Épinal a Xertigny per la rota. La linha 5 del TER Lorraine, en portant de Nancy a Belfòrt, seguís lo meteis ais mas la parca de Dounoux a barrat.
Vilatge de la Vôge, Dounoux culmini al Fort del Bambois (520 m), a traversat segon un ais nòrd-oèst/sud-es per la linha de parteja d'aigas.
Village de la Vôge, Dounoux culmine au Fort du Bambois (520 m), il est traversé selon un axe nord-ouest/sud-est par la ligne de partage des eaux.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
La primièra traça escricha del vilatge de Dounnoux (amb 2 n), vilatge del ancià duché de Lorraine, data de la.
En 1390, Jacob de Ancelle reconeis recebre la quarte part de las #dire de Dounoux e Uriménil. Los abitants d'aqueles dos pòbles avián recebut del pòrti Charles II lo drech de far pâturer las siás bèstias e de talhar del bòsc en lo ban de Uxegney, autorizacion renauida pel pòrti Jean II l'an 1470, drech mes en causa l'an 1495 pel pòrti Evrard de Dommartin, de contunh confirmada per Charles III l'an 1566.
Dounoux Fasiá partida del bailliage dels Vòges, prévôté d'Arcs, jol contraròtle dels abbesses de Remiremont.
Lo grand prévôt de la glèisa de Remiremont creava lo cònsol e las gents de justícia dins la comuna de Dounoux/Uriménil.
En 1789, los céréales conreades èran lo seigle, l'òrdi, lo sarrasin, lo avoine, lo lli, lo canabàs, las pomas de tèrra, lo foin... I aviá : molin a farina, tourbières, carrièras de pèiras pròprias al bastiment dels forns.
Es la Revolucion #que dona l'independéncia a la municipalitat de Dounoux, ligada al costat de Xertigny, district de Épinal
Cap a 1790, los 500 abitants de Dounoux (costat es) dépendaient spirituellement de Hadol, del temps qu'aqueles (costat oèst) èran ligats a Uriménil. Mai tard, cap a 1808, l'ensems dels abitants del pòble aguèron pres en carga per la curació de Uriménil, moyennant una redevance contributiva.
Lo 26 de decembre de 1999, la municipalitat i aguèt @frapper per una violenta tempèsta, parlador dels dégâts importants dessús nombrosas toitures e en destruissent 30 % de la superficie del bòsc communale.
La première trace écrite du village de Dounnoux (avec 2 n), village de l’ancien duché de Lorraine, date du.
Dounoux faisait partie du bailliage des Vosges, prévôté d’Arches, sous le contrôle des abbesses de Remiremont.
En 1789, les céréales cultivées étaient le seigle, l’orge, le sarrasin, l’avoine, le lin, le chanvre, les pommes de terre, le foin... Il y avait : moulin à farine, tourbières, carrières de pierres propres à la construction des fours.
Vers 1790, les 500 habitants de Dounoux (côté est) dépendaient spirituellement de Hadol, tandis que ceux (côté ouest) étaient rattachés à Uriménil. Plus tard, vers 1808, l’ensemble des habitants du village furent pris en charge par la cure d’Uriménil, moyennant une redevance contributive.
Aaron Swartz
thumb|250px|Aaron Swartz durant un rescontre de Wikipèdia en 2009 a Boston Aaron Hillel Swartz (Chicago, 8 de novembre de 1986–Nòva York, 11 de genièr de 2013) foguèt un programaire, escrivan, organizaire politic e activista internetian american. Swartz participèt al desvolopament del format RSS e al sit de nòvas socialas Reddit.
Saint-Judoce
Sant-Yuzeg en breton ( Saint-Judoce en francés) es una comuna bretona, situada dins lo departament de las Còstas d'Arvòr e la region de Bretanha.
Istòria
La parròquia de Sant-Judoce, enclavée en lo évêché de Sant-Malo fasiá partida del doyenné de Bobital en levant del évêché de Dòl e èra jol vocable de sant Josse.
La paroisse de Saint-Judoce, enclavée dans l'Sant-Maloù faisait partie du doyenné de Bobital relevant de l'évêché de Dol et était sous le vocable de saint Josse.
L'Abbaye Notre-Dame du Tronchet possédait le bailliage de cette paroisse, mais l'avait fait aliéner.
Nostalgia
La nostalgia es lo sentiment de pena e malenconia que sent una persona que perdèt una causa (que siá fisica o mentala) o qu'es alunhada dels seus ligams familhars, nacionals o afectius. Sovent la nostalgia s'acompanha de l'idealizacion de çò que se voldriá recuperar. Aquel sentiment ven amb lo temps, los viatges e migracions (nomenada alara Sindròm d'Ulisses) e pòt èsser acompanhat de simptòmas fisics coma insomnia, lagremas, trobles obsessius e malautiás psicosomaticas.
.review
("revista", en anglés) es un nom de domeni generic. Es en servici dempuèi lo 25 de març de 2015.
Nostalgia
La nostalgia ligada a la patria a de noms especifics dins qualques lengas, coma la saudade portuguesa o la morriña galèga. Es a l'origina de tèmas literaris coma l'Ubi sunt? o tot art enrelacions amb una edat d'aur perduda e mitica.
Circuit electric
vinheta|300x300px|Esquèma d'un circuit electric de tipic RLC. vinheta|Circuit electric a [[Calcuta, Índia. ]] Un circuit electric es un ensemble simple o complèxe de conductor e de compausants electrics o electronics percorreguts per un corrent electric.
L'estudi electrocinetica d'un circuit electric consistís a determinar, en luòc quin que siá, l'intensitat del corrent e la tension. S'utiliza per aquò las caracteristicas de compausants e de leis simples d'estudi dels circuits.
Regim continú
Un circuit en regim continú (es a dire que las grandors dependon pas del temps) conten al minim un generator electric que va desliurar una tension (o un corrent) constant(a) e de resisténcias; se pòt aver tanben un motor nomenat mai sovent receptor.
L'estudi del circuit pòt se far amb las leis seguentas :
Autres metòdes :
Regim transitòri
S'alimenta sempre en corrent continú un circuit comprenent un condensator o una bobina o los dos.
Las grandors U e I passarán per un regim transitòri, abans d'aténher un regim permanent. Las leis enonciadas çai dessús s'aplican encara.
Representacion de la tension electrica e convencions
vinheta|Convencion de representacion del corrent e de la tension sus un dipòl receptor. a : Convencion recommandada segon la nòrma internacionala IEC/CEI 60375 ed2.0 b : Convencion en usatge als [[Estats Units d'America|EUA c : Convencion en usatge en França]] Un circuit electric es mai sovent representat jos forma d'un esquèma electric. Es alara util de representar la tension e tanben lo corrent parcorrissent los diferents elements del circuit. Per aquò de convencions son utilizadas. La convencion en usatge mai corrent es aquesta recomandada per la Comission electrotecnica internacionala, pasmens d'autras convencions son en usatge seguent los païses. Es per exemple lo cas dels EUA qu'indican la tension pels signes + al potencial naut e - al potencial bas. En França, la convencion receptor representa la tension a l'invèrs de la convencion CEI 60375. Que que siá, pas cap de representacions es justa o falsa. S'agís que de convencions que tòcan pas cap le sens de percors fisic del corrent electric e tampauc l'orientacion de la diferéncia de potencial sul dipòl.
Applicacions
L'electronica analogica utilisa unas proprietats dels circuits electrics per realizar un cèrt nombre de foncions (Amplificacion, filtratge, comunicacions…)
Cort circuit
Un cort circuit es una mesa en relacion dirècta de dos punts que son a de potencials electrics diferents. Existís dos tipes de cort circuit :
Un cort circuit se traduch per un aument brutal del corrent que pòt aténher en unas milisegondas una valor egala a mai d'un còp lo corrent d'emplec.
Alfred Rosenberg
Alfred Ernst Rosenberg (12 de genier de 1893, Reval – 16 d'octòbre de 1946) èra un òme politic e un arquitecta alemand que foguèt una figura e un teorician major dau Tresen Reich e dau nazisme. Ministre dau Reich ai Territòris ocupats de l'Èst, foguèt condamnat a mòrt durant lei Procès de Nuremberg e executat.
Eth Savartés
Eth Savartés (Savarthès en francés) qu'es ua comuna gascoa de Comenge, situada en eth departament dera Hauta Garona e era region administrativa d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Alfred Rosenberg
Originari dei províncias germanicas de l'Empèri Rus, venguèt sòci dau NSDAP en 1920 e un redactor dau jornau dau partit (Völkischer Beobachter). Durant la captivitat d'Adolf Hitler a l'eissida de la revirada dau putsch de la braçariá, foguèt designat per dirigir lo partit nazi. Ne'n venguèt l'ideològ principau. Après la presa dau poder per Hitler en 1933, assaièt sensa succès de venir ministre deis Afaires Estrangiers mai aguèt un ròtle important dins la creacion de l'aparelh repressiu dau regime.
En 1940, foguèt cargat de supervisar la confiscacion deis òbras d'art raubadas ai judieus dins lei territòris ocupats. Puei, lo 16 de julhet de 1941, foguèt nomat Ministre dau Reich ai Territòris ocupats de l'Èst. En concurréncia ambé d'autrei 	dignitaris dau Tresen Reich per exercir sei prerogativas, Alfred Rosenberg participèt a la desportacion dei judieus fins a 1942 mai perdiguèt son influéncia au sen dau regime, especialament en causa de sei posicions anticrestianas. Arrestat a l'eissida de la Segonda Guèrra Mondiala, foguèt condamant a mòrt per còmplot e crimes còntra la patz, crimes de guèrra e crimes còntra l'Umanitat.
Eth Savartés
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Istòria
Pendent eth Ancian Regime, Eth Savartés qu'èra dera eleccion de Comenge, doncas dera província de Gasconha, dera generalitat d'Aush, dera diocèsi de Comenge e dera senescaucia de Tolosa. Eth vocable dera glèisa, annèxa d'Era Andòrta, qu'èra Sent Bertomiu, ara Sent Bernat. Tanlèu 1790, Eth Savartés qu'èra deth canton de Sent Gaudenç.
Jane Birkin
right|200px|thumb|Jane Birkin còsta son òme [[Serge Gainsbourg en 1976]]
Jane Birkin, nascuda lo 14 de decembre de 1946 a Londres (Anglatèrra) e mòrta lo 16 de julhet de 2023 a París (França), foguèt una actritz e cantaira britanica e francesa.
Biografia
Jane Birkin es eissida d'un familha de la borgesiá anglesa de Londres. Es la filha de David Birkin (1914-1991), comandant dins la Royal Navy, e de l'actritz Judy Campbell (1916-2004). A tanben una ascendéncia aristocratica, vist qu'es una descendenta dirècta de Carles II, rei d'Anglatèrra, d'Escòcia e d'Irlanda e de sa galanta eissida de la pichona noblesa bretona, Louise Renée de Penancoët de Keroual. Es tanben la neboda-pichona de Freda Dudley Ward, la galanta d'Edoard VIII mentre qu'èra sonque prince de Galas. Jane Birkin es tanben la cosina del matematician e filosòf Bertrand Russell per sa menina pairala, Oliva Russell.
Pro logicament vist qu'es la filha de la celèbra actritz anglesa Judy Campbell, comença pro jove una carrièra al cinèma en Anglatèrra : aital, jòga per exemple dins Lo Knack en 1965 e dins Blow-up en 1966 (palma d'aur del Festenal de Canas de 1967). Es aital qu'a 17 ans esposa John Barry, lo compositor de la benda sonòra del dit film Lo Knack, mas tanben lo de la musica de la celèbra seria televisada [https://ca.wikipedia.org/wiki/The_Persuaders! The Persuaders!] e de mantunas musicas dels films James Bond. Amb John Barry, Jane Birkin a en 1967 una primièra filha, Kate Barry. Lo coble durèt pas : divòrcia pauc après. Jane Birkin decidís alavetz d'anar ensajar de far l'actritz en França. Engatjada après d'ensages desastroses pel film Slogan de Pierre Grimblat, i encontra lo cantaire francés Serge Gainsbourg, que vendrà en seguida son companh. Amassa, an en 1971 una filha, Charlotte Gainsbourg. Amb Serge Gainsbourg, Jane Birkin comença en parallèl de son activitat d'actritz una carrièra dins la cançon mai que mai en francés, carrièra lançada tre 1969 per la capitada mondiala del tròç Je t'aime... Moi non plus (inicialament enregistrada per e amb Brigitte Bardot), duò sulfurós amb justament Serge Gainsbourg. En setembre de 1980, se separa de Serge Gainsbourg. Après aquela rompedura, es, de 1980 a 1992, la companha del realizator Jacques Doillon, amb lo qual a en 1982 una tresena filha, Lou Doillon.
Alginet
Alginet es un municipi de la província espanhòla de Valéncia dins la Comunautat Autonòma del País Valencian.
Burnhac
Burnhac (Burgnac en francés) es una comuna lemosina situada dins lo departament de la Nauta Vinhana e la region de la Novela Aquitània, ancianament de Lemosin.
Geografia
miniatura|gaucha|Situacion de Burnhac en Nauta Vinhana
Wilhelm Frick
Wilhelm Frick (12 de març de 1877, Alsenz - 16 d'octòbre de 1946, Nurembèrg) èra un òme politic alemand. Dignitari dau partit nazi, ministèri de l'Interior puei « protector » de Boèmia-Moràvia, foguèt condamnat a mòrt e executat a l'eissida dei Procès de Nuremberg.
Foncionari de Bavièra, venguèt cap de la polícia de Munic en 1923 e utilizèt sa posicion per favorizar leis activitats dau NSDAP. Participèt tanben au putsch de la braçariá qu'entraïnèt son licenciament. Pasmens, elegit deputat en 1924, venguèt rapidament un cap important dau partit e foguèt lo premier ministre nazi en 1930 dins lo land de Turíngia. Puei, en 1933, foguèt nomat ministre de l'Interior dau Reich e lo demorèt fins a 1943. Participèt activament a l'adopcion dei legislacions antisemitas dau regime nazi, au rearmament alemand, a « l'arianizacion » dei companhiás e a l'organizacion de l'Olocaust. Pasmens, perdiguèt pauc a pauc son influéncia au profiech de Heinrich Himmler, cap de totei lei fòrças de polícia dempuei 1936. En 1943, li laissèt son pòste de ministre de l'Interior e foguèt nomat « protector » de Boèmia-Moràvia.
Arrestat a l'eissida de la Segonda Guèrra Mondiala, foguèt condamnat a mòrt per complòt e crimes còntra la patz, crimes de guèrra e crimes còntra l'Umanitat ai Procès de Nuremberg. Foguèt executat lo 16 d'octòbre de 1946.
Ibargoiti
Ibargoiti es una comuna de la Comunautat Forala de Navarra al nòrd d'Espanha.
Linha Ginza del mètro de Tòquio
Istòria
Aquesta linha ferroviària sosterranha es la mai anciana en Asia : los trabalhs de construccion del tròç entre Ueno e Asakusa comencèron lo 27 de setembre de 1925. La linha dobriguèt lo 30 de decembre de 1927 per la Tokyo Underground Railway Company (東京地下鉄道, Tōkyō Chika Tetsudō). Foguèt puèi perlongada de nombrós còps : fins a l'estacion provisòria de Manseibashi en 1930, Kanda en 1931, Kyobashi en 1932 e Shimbashi en 1934.
En 1938, la Tokyo Rapid Railway (東京高速鉄道, Tōkyō Kōsoku Tetsudō), una entrepresa ligada a l'actuala companhiá Tōkyū, obrís una linha entre Shibuya e Toranomon. Aquesta darrièra es perlongada a Shimbashi l'annada seguenta e las doas linhas son interconnectadas. En 1941, son regropadas en una sola linha al sen de la companhiá Teito Rapid Transit Authority (帝都高速度交通営団, Teito Kōsokudo Kōtsū Eidan), l'ancessor de Tokyo Metro.
Estacions
La linha comporta 19 estacions, identificadas de G-01 a G-19.
Material rotlant
La linha Ginza utiliza de trens seria 1000 de sièis veituras, dont lo design rapela aquel dels trens que circulàvan sus la linha a son obertura en 1927. Remplaçan los trens serias 01 qu'an rotlat sus la linha de 1983 a 2017.
Sarrança
Sarrança (Sarrance en francés) qu'ei ua comuna de Bearn situada dens la Vath d'Aspa e administrada peth departament deths Pirenèus Atlantics dera region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
Era prononciacion qu'ei [sa'rransɔ]. Eras fòrmas ancianas que son Sarrancia, en 1345, Sarrance en 1364, Sarransce en 1396, Sarranse en 1450, Sarrance (mapa de Cassini, ara fin deth sègla XVIIIau).
Dauzat e Rostaing qu'explican Sarrança, benlhèu per un mot bas latin serrare, « barrar » e sufixe -antia, nom motivat per ua sarrada, un sarrat, un estret.
Miquèu Grosclaude qu'accèpta la proposicion de Dauzat e Rostaing. Lo latin classic sera, « barradura, sisclet, varrolh », que donè serare (atestat ath sègle XIV), alterat en serrare, benlhèu devath era influéncia de ferrum. Eth sufixe latin -antia qu'ei utilizat peu resultat d'ua accion. Era vath que s'estreteish ath nòrd deth borg.
Per Delamarre, eth nom qu'ei celtic o que pòt estar celtic : era proprietat de *Sarrantios (nom de persona Sarrant(i)os, « dalhaire » . Mès eth nom qu'ei inatestat e eths dalhaires non son, normaument, los mèstes deras villas.
Istòria
Vila bearnesa de la Vath d'Aspa e lòc famós de romiatge vodat a la Verge. Qu'ei tanben lo lòc on e's'escad la narracion de l'Eptameron de Margarida de Navarra puishque los personatges que son embarrats a Sarrança per'mor de la creishuda de las aigas e que's hican, per passar los temps, a contà's las istòrias amassadas dens l'òbra.
200px|left|thumb|Sarrança dens la vath d'Aspa
La legenda
A l'origina de la veneracion de la Verge de Sarrança que's conta qu'un pastor e miava un buèu a péisher au ras deu gave. L'animau que desapareishèva e que tornavan cada còps mei bèth qu'avans. Lo pastor que's decidè a seguí'u e que'u vedó prosternat au ras d'ua pèira grana. Un pescador tanben que vedó aquò e los dus que s'apropièn e que trobèn dens l'aiga deu gave ua estatua de la Verge. Los hidèus, lo curat de Bedós, l'evesque d'Auloron e los teologians aperats per eth que constatèn lo miracle en bèth véder lo buèu a tornar agenolhà's. 200px|left|thumb|La Verge de Sarrança L'evesque que decidí de botar l'estatua dehens la catedrau d'Auloron. L'endedia, totun, n'i èra pas mei. Qu'èra tornada a son lòc purmèr. Alavetz, acceptant lo messatge aparent de la Verge, l'evesque que hasó bastir un orator en aqueth lòc e ua glèisa a Sarrança. Adarron, uns profanators que panèn l'estatua e que la getèn deu pont de Sarrança, mes l'estatua que'us espaventè en tot pujar soleta a contra briu per tornar un còp mei suu son autar.
...e l'istòria
A l'entorn de l'an 1340, los prèstes premontrés que s'encarguèn deu culte de la Verge a Sarrança. Sarrança que vadó un centre màger de romiatge. Ua bula deu Papa Eugèni IV que domandè ajudas e aumòinas per bastir un santuari vodat a la Verge en lo lòc de Sarrança. Que vadó abadia.
Los reis de Navarra e d'Aragon e lo senhor de Bearn que s'i amassèn en i deishant ofrandas. Atau, chic a chic, las riquessas que s'apielèn a l'entorn deu santuari.
Lo rei de França Loís XI, que viengó en romiatge en 1465, e que domandè au son escuder, que, davant l'estatua de la Verge, e capviresse l'espada qui tieneva tostemps quilhada en reiau preséncia.
Margalida de Navarra, de segur, que hasó tanben lo romiatge. Hicat devath la proteccion deu son marit, Enric de Labrit, Rei de Navarra (ajòu deu Noste Enric) en 1527 lo santuri qu'èra au som de la soa glòria. Mes los maus temps que s'apropiavan.
Los partisans reformats de Joana de Labrit que destrusín Sarrança en bèth cremar l'abadia e en massacrant los monges. Un monge, Lompageu, totun, que s'emportè l'estatua en Espanha. Quan Enric III de Navarra e IV de França e tornè lo dret de practicar lo catolicisme, Lompageu be tornè a Sarrança dab l'estatua. Los premontrés que tornèn tanben, los romius que hen çò medish e los miracles dan eths. En 1675 la glèisa qu'èra tornada bastir e consacrada. Lo romiatge a Sarrança que vadó tan important com abans pendant los sègles XVIIau e XVIIIau. Los Contes de Gasconha, gessits d'ua tradicion orala anteriora a la devocion de Lorda qui coneishem uèi lo dia, mencionan Sarrança com lo lòc de romiatge per antonomàsia.
200px|right|thumb|Clastre de la glèisa de Sarrança
La Revolucion que ho lo segond drama de Sarrança. Los monges que huegèn e l'estatua que ho esconuda a Bedós peu curat. La glèisa n'èra pas mei qu'ua roeina. Los prèstes de Bètharram que tribalhèn a tornar quilhar lo santuari. La glèisa restaurada que ho oficialament inaugurada en 1891.
Lo santuari
Uèi lo Santuari qu'ei en l'estat qui l'a deishat era darrèra reconstruccion per eth arquitecte M. Mondet ara fin deth sègle XIX. Qu'ei un lòc d'inspiracion barròca (com Bètharram) dab era originalitat de muishar un campaner octogonau caperat per ua copòla. Suus costats de la glèisa que i a duas caperòtas vodadas a Sent Norbert (fondator deths premontrés) e Sant Martin. Fin finala que cau mentàver eth claustre.
Bibliografia
Òbra en occitan biarnés vodada a Sarrança purmèr prètz (lo virasolelh vermelh) aus Jòcs Floraus de Tolosa, 1898.
Alois Hitler
Alois Hitler (7 de junh de 1837, Strones - 3 de genier de 1903, Leonding) èra un foncionari dei doanas austrianas. Foguèt lo paire d'Adolf Hitler.
Lista dels presidents del Salvador
thumb|right|200px Lo president es lo cap d'Estat e cap de govèrn del Salvador. Es elegit per un periòde de cinc ans per la populacion.
.mtn
(acorcha de Mobile Telephone Networks, "malhums telefonics mobils", en anglés, nom d'una multinacionala sudafricana de telecomunicacions) es un nom de domeni generic depausat per MTN. Es en servici dempuèi lo 25 de març de 2015.
Igúzquiza
Igúzquiza es una comuna de la Comunautat Forala de Navarra al nòrd d'Espanha.
Uranus (planeta)
Uranus es la setena planeta dau Sistèma Solar per òrdre de distància au Soleu après Saturne e avans Neptun. Es una planeta giganta e gasosa coma Jupitèr, Saturne e Neptun. Tèn donc la tresena talha e la quatrena massa dau Sistèma Solar. Son atmosfèra de color blava es fòrça espessa e es la pus freja entre lei planetas. De mai, coma leis autrei planetas gigantas, Uranus tèn un sistèma d'anèus. Dins aquò, sa caracteristica pus espectaclosa es son axe de rotacion clinat de maniera quasi parallèla au plan dau Sistèma Solar. Aquela especificitat se retròba egalament dins la forma de la magnetosfèra e dins leis orbitas dei 27 satellits coneguts que tèn Uranus.
En causa de son alunchament, Uranus es coneguda per sei temperaturas fòrça bassas e per lei dificultats per l'estudiar. Ansin, foguèt la premiera planeta desconeguda durant l'Antiquitat que foguèt descubèrta amb un telescòpi en 1781 per William Herschel. De mai, a l'ora d'ara, gaire de telescòpis pòdon veire de detalhs de la planeta e una unica sonda espaciala visitèt lo sistèma d'Uranus. Foguèt la mission estatsunidenca Voyager 2 en 1986 après un viatge de nòu ans.
Aquela planeta foguèt nomada Uranus en onor d'aqueu dieu roman qu'èra lo paire de Saturne. L'apelacion foguèt donada de la mema maniera que lo dieu Saturne èra lo paire de Jupitèr.
Caracteristicas fisicas
Uranus fa partida dei planetas gigantas gasosas amb Jupitèr, Saturne e Neptun. Sa densitat es donc relativament febla amb una valor de 1,27. Sa massa, egala a 14,5 còps la massa de la Tèrra, es la quatrena dau Sistèma Solar mai son rai eqüatoriau de quasi, representant quatre còps lo rai terrèstre, es lo tresen dau Sistèma Solar. ,
Estructura intèrna
thumb|left|Estructura intèrna possibla per Uranus.
La composicion d'Uranus es mau coneguda e varia segon lei modèls utilizats. Leis elements principaus formant la planeta serián de glaç d'aiga, d'amoniac e de metan que comptarián per una massa compresa entre 9,3 e 13,5 massas terrèstras. , Idrogèn e èli, fòrça presents dins lei composicions de Jupitèr e Saturne, son pus rars sus Uranus amb solament una massa situada entre 0,5 e 1,5 massas terrèstras. Lo rèsta de la massa de la planeta, entre 0,5 e 3,7 massas terrèstras, seriá rocassós.
Lo modèl classic de l'estructura intèrna d'Uranus es un nuclèu rocassós au centre de la planeta, enviroutat per un mantèu fach de glaç e subremontat d'una envolopa gasosa d'èli e d'idrogèn. , Lo nuclèu seriá relativament pichon amb una massa de 0,55 massa terrèstra e auriá un rai egau a 20% dau rai de la planeta. , Sa densitat seriá pròcha de 9 amb una pression de e una temperatura de. , Lo mantèu de glaç representariá la màger part de la planeta amb una massa de 13,4 massas terrèstras. , Enfin, l'atmosfèra d'èli e d'idrogèn aviá una massa egala a 0,5 massa terrèstra per una espessor egala a 20% dau rai planetari. ,
Dins aquò, aqueu modèl es pas totalament satisfasent. Ansin, de quantitats de materiaus rocassós o d'idrogèn podrián èsser mescladas dins lo mantèu de glaç. La consequéncia es que lei percentatges dei materiaus rocassós o d'idrogèn podrián èsser pus importants. A l'ora d'ara, i a pas de donadas per resòuvre aqueu problèma.
Un autre fach incomprés pertocant l'estructura intèrna d'Uranus es son flux termic relativament feble a respècte deis autrei planetas gigantas dau Sistèma Solar. , Per exemple, Neptun emet un flux 2,6 còps superior a la quantitat d'energia recebuda dau Soleu. Òr, en comparason, dins l'infraroge, Uranus emet solament 1,08 còps lo flux solar absorbit per son atmosfèra. , Ansin, lo flux termic, egau a, es inferior au flux terrèstre. Una ipotèsi per explicar aqueleis observacions seriá l'existéncia d'un jaç que, per exemple, dispersariá la calor per conveccion e empachariá adonc son passatge vèrs la superficia.
Atmosfèra
thumb|left|Comparason entre lei talhas de la [[Tèrra e d'Uranus.]]
D'autra part, l'atmosfèra d'Uranus sembla d'èsser calma a respècte d'aquelei de Jupitèr o de Saturne amb una color blava unida sus leis imatges de la sonda Voyager 2. Pasmens, Uranus tèn tanben una estructura de nívols en bendas e una activitat climatica activa.