cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Òme de Talteüll
Forma de vida
Er òme de Talteüll coneishia pas encara eth huec (minjaua carn crua) : i a paucs ossi cremats que confirmen era utilización deth huec ena Cauna de l’Aragó que hen era sua aparicion en depaus posteriors (era edat ei enter 400.000 e 100.000 ans auans de Crist) e es testimonis deth huec non se hen generals enquias 100.000 BP.
Er abitat a revelat rinocerós, shivaus, cervièrs, marrans, tahrs, buous muscats, bisons, rens e cèrvis. Ei plan posible que tamben a minjat petits animals. Quauqu’es cercaires an hét era ipotesi qu’erá cannibal e sens dobte caronhièr auans que non pas caçaire. Se erá caçaire, eth sòn territori arribava enquias 30 KM (quauques otís son d’arroques d’aquiu).
Era industria litica ei associada ar òme de Talteüll e ei interpretada coma un tayacian ancian més que no pas aucheulian. Quauques bifaces trapades aciu son escarsenques peth problema de hér aguestes dab materials locals, d’enter eri, eth quarz filonian.
Bibliografia
1.- a et b Lumley, H. de, Lumley, M.-A. de, Bada, J.L. et Turekian, K.K. (1977) - « The dating of the Pre-Neandertal remains at Caune de l'Arago, Tautavel, Pyrénées-Orientales, France », Journal of Human Evolution, 6, pp. 223-224.
3.- a et b Lebel, S. (1992) - « Mobilité des hominidés et système technique d'exploitation des ressources au Paléolithique ancien : la Caune de l'Arago (France) », Canadian Journal of Archaeology, vol. 16, pp. 48-69.
4.-Lumley, H. de, Camara, A., Geleijnse, V., Krezpkowska, J., Park, Y-C. et Svoboda, J. (1979) - « Les industries lithiques de l'Homme de Tautavel », in: L'Homme de Tautavel, Dossiers de l'Archéologie, n° 36, pp. 60-69.
5.- a, b et c Lumley, M.-A. de (1982) - « L'homme de Tautavel. Critères morphologiques et stade évolutif », in: Datations absolues et analyses isotopiques en préhistoire, méthods et limites, Lumley, H. de et Labeyrie, J., (Éds.), Colloque international du CNRS, Tautavel, 22-29 juin 1981, pp. 259-264.
6.- a et b Wilson, L. (1988) - « Petrography of the Lower Palaeolithic tool assemblage of the Caune de l'Arago », World Archaeology, 19, 3, pp. 376-387.
7.- Farizy, C. et Vandermeersch, B. (1988) - « Arago (Caune de l'), Tautavel, Pyrénées-Orientales », in: Dictionnaire de la Préhistoire, Leroi-Gourhan, A., (Éd.), PUF, pp. 56-57.
8.-Hublin, J.-J. « Origine et évolution des Néandertaliens », in Aux origines de l'humanité, vol. 1, Y. Coppens et P. Picq (dir.), Fayard, (2001)
11.-Moigne, A.-M. 1983, Taphonomie des faunes quaternaires de la Caune de l'Arago, Tautavel, thèse de doctorat, Université de Paris 6. (résumé [archive])
12.-Lumley, H. de (1976) - « Les civilisations du Paléolithique inférieur en Languedoc méditerranéen et en Roussillon », in: La Préhistoire française - t. I : Les civilisations paléolithiques et mésolithiques, Lumley, H. de, (Éd.), Ed. du CNRS, pp. 852-874. https://commons.wikimedia.org/wiki/
Gaston Paris
thumb|250px|Gaston Paris Bruno-Paulin-Gaston Paris (Avenay-Val-d'Or, 9 d'agost de 1839 - Canas, 5 de març de 1903) foguèt un filològ e medievista francés. Participèt a la creacion de mantuna revista coma la Revue critique en 1866 e, amb Paul Meyer, Romania en 1872. Foguèt elegit membre de l'Académia de las Inscripcions e Bèlas Letras en 1876 e puèi en 1896 accediguèt a l'Acadèmia francesa. Se revelèt un dels enemics mai ferotges de l'occitan, que neguèt son existéncia en insinuar que la realitat lingüistica de l'estat francesa es una mosaïca de parlars. Per encausa d'aquela opinion s'opausèt frontalament a l'escòla de Montpelhièr e subretot a Carles de Tortolon, una oposicion simbolizada per las revistas de cada part, la Revue des Langues Romanes a la capitala clapassièra e Romania a la capitala francesa.
Cauna de l'Aragó
Situacion e descripcion
Era bauma de l’Aragó ei plaçada ena Catalonha der Nòrd, en er èst des Pirineus, en eth Departament des Pirenèus Orientaus, ena comuna de Talteüll. Se trapa en un malh calcari deth massís des Corbièras (1). Tresplomba quauqui dotzenats de metres (Aué, 80 m, mens de 60 ena epòca der òme de Talteüll) ua vath on er arriu Verdoble deisha un canon tà serpejar en aguesta plana (2).
Era bauma ei longa de trenta metres, més podiá hèr cent vint pendent es temps preïstorics. Totun, ua part deth celestre queiguec e eth hons s’auia daufit pendent aguest temps (3). Era sua longada maxima qu’ei de dètz metres (4). Era tuta se daubrís aué entarath sud més era gessuda èra tornada entarath èst auans dera embolnada (5).
Eth relèu plan variat d’aguesta environa fornia plan de nins ecologics que, ath torn, fornien uns autes de caucilha: es animals adaptats ara riba (los vibres), e d’autes adaptats ath gèr. Aguesta èra, a trauers des epoques e es climes succesius, caperada d’aforest (damb cèrvis e daines) més tamben auia animals adaptats ara estepa (shivaus, bisons, rinoceròs, elefants) atau coma ervibòrs que demorauen sus terrenhs escalabrosi (buòus muscats, rens ) (6). Ath cant, just en dejós dera bauma se trapava ua dralha per on marchaven bandades de grands ervibòrs e açò heia més aisida era caça (7). Era situacion nauta dera bauma heia d’aguesta un fantastic observatori tà caçar aguests animals ena plana (2) e protegia a sòns abitants des predadors.
Era riba pròche, jamès seca, fornia d’aiga més tamben de calhaus tà emplenar eth terra dera bauma o tà hèr otís. Era environa més luenhana, a mens de miei jorn de caminada (uns 30 Km) podia fornir tanben dab d’autes pèires tà fabregar otís de silex (a Ròcafòrt de las Corbièras), de ròca 'jaspe' (a Cornellà de Conflent), de qüars (a Solatges), d’arròcs volcanics (en eth còl de Coisan (8) o d’autes minerals (a Ribesaltes).
250px|thumb|Er òme de Taulteüll demorèc aciu pendent milièrs d'annades
Interès scientific
Era bauma de l’Aragó a sigut emplenada dab més de 15 metres de sediments, arròcs e material diuers pendent un periode d’enter 100.000 e 700.000 annades auans de Crist.
Eth nombre (eth periòde de huelhes de 1967 a 1994 a deishat ja 260.000 objectes: ossi, pèires, industria litica (9) e era riquesa d’aguesti vestigis que balhen plan d’informacions sus es òmes preïstorics que i an demorat, més tamben sus es animals e eres plantes, tamben sus es climes que i a agut ena region pendent aguestes 600.000 annades.
Recerques
250px|thumb| Es caçaires-culheires de Talteüll caçauen shivaus e buòus, cèrvis e bisons
Stratigrafia e cronologia
Dab son poderós remplenament, espés d'un dotzenat de metres, capera era grana partida deth Pleistocèn miei e a sigut objecte de nombroses temtatives de datacions radiometriques soent contradictories (11) (12) (13). Es edats miejanes d’enter 700.000 a 350.000 annades an sigut obtengudes per datacion d’uranium-thorium pes pondes stalagmitics plaçats ena base e en desús dera economia estratigrafica.
Eth conjunt III
Es principaus nivèus arqueologics se trapen en eth conjunt III (nivèus D a G) e son d’ua edat enter 300.000 e 450.000 annades. Aguest conjunt a liurat quauqu’es rèstes umanes fossils. Enter aguesti un crani sancer (cara frontal e parietal drech) atau coma dus gares atribuats ar òme de Talteüll (14).
Es industries de colcats més ancianes deth conjunt III an sigut classades laguens er Tayacian ancian, çò ei a díder Tautavelhian. An sigut hetes en qüars e mens en silex o qüarsita e son rascladors, e nombrosi otís encocats (denticulats, encocats, pontes de Tayac, becs, ect) atau coma calhaus talhats e bifaces escarsencs (mens d’un per cada 1000 otís) (15). Despús deth conjunt III es bifaces son proporcionauments més nombrosi e açò hec que’Henry de Lumley restaqués aguest industria a l’Acheulian miei.
Totun, aguest diferéncies son relatiues pr’amor qu’es efectius des bifaces son plan flacs en es nivèus G a D e pr’açò se pot pas díder qu’aguest otilhatge sia eth conjunt més gran d’aguesta industria.
Es materials utilizats son plan locals (80%) més quauqu’uns venen de 30 Km en eth nòrd-èst e sud-oèst e açò implicaria ua bona coneishença dera region atau coma ua anticipacion des besonhs (16).
Referéncies
1.- a et b de Lumley 1998, p. 80
2.- a, b et c de Lumley 1998, p. 88
3.- a et b de Lumley 1998, p. 81
4.- Monchot 1998, p. 369
5.- a et b de Lumley 1998, p. 92
6.- de Lumley 1998, p. 88 - 90
7.- de Lumley 1998, p. 90, 91
8.- de Lumley 1998, p. 96
9.- Pois 2000, p. 189
10.-Notice no PA00104141 [archive], base Mérimée, ministère français de la Culture
11.- Lumley, H. de, Lumley, M.-A. de, Bada, J.L. et Turekian, K.K. (1977) - « The dating of the Pre-Neandertal remains at Caune de l'Arago, Tautavel, Pyrénées-Orientales, France », Journal of Human Evolution, 6, pp. 223-224.
12.- Lumley, H. de, Fournier, A., Park, Y.C., Yokoyama, Y. et Demouy, A. (1984) - « Stratigraphie du remplissage pléistocène moyen de la Caune de l'Arago à Tautavel - Étude de huit carrotages effectués de 1981 à 1983 », L'Anthropologie, t. 88, n° 1, pp. 5-18.
13.- Lebel, S. (1992) - « Mobilité des hominidés et système technique d'exploitation des ressources au Paléolithique ancien : la Caune de l'Arago (France) », Canadian Journal of Archaeology, vol. 16, pp. 48-69.
14.-Lumley, M.-A. de (1982) - « L'homme de Tautavel. Critères morphologiques et stade évolutif », in: Datations absolues et analyses isotopiques en préhistoire, méthods et limites, Lumley, H. de et Labeyrie, J., (Éds.), Colloque international du CNRS, Tautavel, 22-29 juin 1981, pp. 259-264.
15.- Lumley, H. de, Camara, A., Geleijnse, V., Krezpkowska, J., Park, Y-C. et Svoboda, J. (1979) - « Les industries lithiques de l'Homme de Tautavel », in: L'Homme de Tautavel, Dossiers de l'Archéologie, n° 36, pp. 60-69.
16.- Wilson, L. (1988) - « Petrography of the Lower Palaeolithic tool assemblage of the Caune de l'Arago », World Archaeology, 19, 3, pp. 376-387.
Bibliografia
º Henry de Lumley, L'Homme premier, Paris, Le Grand Livre du mois - éd. Odile Jacob, 1998 (ISBN 2702812333)
Articles spécialisés[modifier | modifier le code]
º Monique Beiner, « Étude des minéraux lourds de la Caune de l'Arago et de son environnement », Bulletin de l'Association française pour l'étude du quaternaire, vol. 20, no 1, 1983, p. 19-23 (DOI 10.3406/quate.1983.1444, lire en ligne)
º Driss Bellai, « Le cheval du gisement pléistocène moyen de la Caune de 1'Arago (Tautavel, Pyrénées Orientales, France) », Quaternaire, vol. 9, no 4, 1998, p. 325-335 (DOI 10.3406/quate.1998.1614, lire en ligne)
º Patrick Brunet-Lecomte et Alexandra Cristina Paunesco, « Morphométrie comparée de la première molaire inférieure du campagnol Microtus (Terricola) Vaufreyi tautavelensis (Rodentia, Arvicolidae) du gisement Pléistocène moyen de l'Arago (Pyrénées, France) et inférences paléoclimatiques », Quaternaire, vol. 15, no 3, 2004, p. 263-268 (DOI 10.3406/quate.2004.1773, lire en ligne)
Sten
Lo Sten es un pistolet mitralhaire britanic intrat en servici en 1941 e principalament utilizat durant la Segonda Guèrra Mondiala. Produch a quatre milions d'exemplaris, es una arma simpla, relativament leugiera (3,6 kg ), poderosa (9 mm Parabellum) e capabla de tirar de 500 a 600 còps/mn a una portada eficaça de 100 m. Son aspècte particular ne'n faguèt una arma emblematica dau conflicte, especialament per lei movements de resisténcia que l'utilizèron fòrça gràcias a l'ajuda mandada per lei Britanics.
Cauna de l'Aragó
Bibliografia
º Henry De Lumley, « Évolution des climats quaternaires d'après le remplissage des grottes de Provence et du Languedoc méditerranéen », Bulletin de l'Association française pour l'étude du quaternaire, vol. 2, no 2, 1965, p. 165-170 (DOI 10.3406/quate.1965.997, lire en ligne)
Sten
Dins lei fachs, foguèt un pistolet mitralhaire presat per sa poissança de fuòc a corta portada e sa simplicitat d'utilizacion. En particular, foguèt fòrça utilizat per leis unitats leugieras, compres aquela de la Wehrmacht. En revènge, mancava de fisabilitat car son mecanisme de cargament sus lo costat èra sensible. Après 1945, lo Sten foguèt utilizat per lei país eissits de l'Empèri Britanic, especialament Israèl, fins ais ans 1960-1970.
Cauna de l'Aragó
Bibliografia
º Thierry Lefebvre, « Joseph Farines (1792-1864), inventeur de la Caune de l'Arago et fondateur de la Société philomathique de Perpignan », Revue d'histoire de la pharmacie, 94e année, no 352, 2006, p. 534-537 (lire en ligne)
º Hervé Monchot, « La fragmentation des os longs du Mouflon de la Caune de l'Arago (Tautavel, France) : une origine anthropique », Paléo, Société des amis du Musée national de préhistoire et de la recherche archéologique, vol. 9, no 1, 1997, p. 55-68 (ISSN 1145-3370, DOI 10.3406/pal.1997.1228, lire en ligne)
º Hervé Monchot, « Les petits bovidés de la Caune de l'Arago (Tautavel, France) : intérêt biostratigraphique, archéozoologique et taphonomique », Quaternaire, vol. 9, no 4, 1998, p. 369-377 (DOI 10.3406/quate.1998.1619, lire en ligne)
Canton de La Lobèra
La lenga autoctòna qu'ei l'occitan gascon. Lo canton utiliza pas l'article pirenenc, a despart deu sud (a l'entorn d'Hins).
Cauna de l'Aragó
Bibliografia
º Sophie Montuire et Emmanuel Desclaux, « Analyse paléoécologique des faunes de mammifères et évolution des environnements dans le Sud de la France au cours du Pléistocene », Quaternaire, vol. 8, no 1, 1997, p. 13-20 (DOI 10.3406/quate.1997.1554, lire en ligne)
Eritrocit
thumb|250px|right|globuls roges umans ''' Los eritrocits (del grèc erythros, e kytos,, traduit per cellula) o ematias o globuls roges son lo tipe pus comun de cellulas sanguinas e lo principal mejan de carreg de l'oxigèn dins los vertebrats, entre los palmons (o las branquias) e los teissuts del còrs.
Cauna de l'Aragó
Bibliografia
º Véronique Pois, « Habitats préhistoriques au Paléolithique inférieur : étude de l'ensemble stratigraphique II de la Caune de l'Arago (Tautavel, Pyrénées-Orientales, France). Approche informatique du mode de vie de l'Homme de Tautavel », Quaternaire, vol. 11, no Numéro 3-4, 2000, p. 187-196 (DOI 10.3406/quate.2000.1668, lire en ligne)
Canton de La Lobèra
Istòria
Lo canton que's creèt en 1982, en totalitat o en partida a partir deu canton de Semiac.
Cauna de l'Aragó
Bibliografia
º Véronique Pois, « Apport de l'informatique à l'étude d'un remplissage karstique. Exemple de la Caune de l'Arago à Tautavel (Pyrénées-Orientales, France) », Quaternaire, vol. 8, no 2-3, 1997, p. 143-147 (DOI 10.3406/quate.1997.1568, lire en ligne)
Canton de La Lobèra
Istòria
A las eleccions departamentalas deu 22 de març de 2015, en aplicacion deu decret deu 25 de heurèr de 2014 qui delimita los cantons deus Hauts Pirenèus, lo canton de La Lobèra qu'estó suprimit.
Lo 1èr de gèr de 2017, la comuna de Hins, de la CC de la Hauta Bigòrra, que passè a l'arrondiment de Banhèras de Bigòrra.
El Granada (Califòrnia)
El Granada es una census-designated place o CDP costièra, situada al nòrd-oèst del comtat de San Mateo en Califòrnia. Al recensament de 2010, la CDP comptava 5 467 abitants al recensament de 2010.
Geografia
Localizada a 37.50389°N, -122.47333°W (37.503766, -122.473230),, El Granada se tròba sus la costat mens densament poblada pacifica costièra del comtat de San Mateo, a aperaquí 40km al sud de San Francisco e 72km al nòrd de Santa Cruz. Confronta al nòrd las vilas de Montara e Moss Beach e confronta al sud la ciutat de Half Moon Bay.
Segon lo Burèu del recensament dels Estats Units, la CDP a una superfícia totala de 12 km².
Bitextor
Bitextor es una aplicacion liura de còde dobèrt qu’a per objectiu la generacion de memòrias de traduccion a partir de sites web multilingües, que s'utilizan coma còrpus de basa. Bitextor es estat publicat jos licéncia GNU GPL v2.
L'aplicacion descarga totes los fichièrs HTML del site web indicat per l'utilizaire. Alavetz, realiza un pretractament de l’informacion per los convertir a un format coerent e adeqüat per las etapas seguentas. Sulcòp, s'i aplica un ensemble d'euristicas (principalament basadas sus l'estructura d'etiquetas HTML e la longor de las cadenas de tèxt) per far parelhs de fichièrs que seràn considerats coma candidats a contenir lo meteis tèxt en diferentas lengas.. A partir d'aquestes candidats, se genèran las memòrias de traduccion en format TMX mercé a la librariá LibTagAligner, qu’utiliza las etiquetas HTML e la longor dels blòcs de tèxt (tanben) per realizar l'alinhament.
L'objectiu d'aquesta aisina es de facilitar l'obtencion de còrpus multilingüe a partir d'Internet. Bitextor foguèt inicialament desvolopat per facilitar lo procès d'entraïnament d'aplicacions de traduccion automatica e, concretament, la de la plataforma Apertium.
Roger Martin du Gard
Roger Martin du Gard (n. en 1881, m.1958) foguèt un escrivan francés. Recebèt lo Prèmi Nobel de Literatura de l'an 1937.
Nitrat de sòdi
Lo nitrat de sòdi es un còrs quimic compausat ionic incolor e anidre, contenent l'anion nitrat e lo cation sòdi, caracterizat per la formula. Correspond al mineral natural de malhum romboedric e trigonal, la nitronatrita.
Pendent lo sègle XIX e al començament del XX èra una matèria primièra fondamentala per l'industria quimica europèa, que siá per la sintèsi de l'acid nitric e derivats tecnics, per exemple los engrais nitratats o compausat de basa de l'industria d'armaments e dels explosius. Son ròtle màger per l'industria d'armament europèu permet d'explicar per exemple lo enjòcs de la guèrra del saunitre, subretot lo contraròtle d'aquela font minarala dins les contradas veisinas del desèrt d'Atacama en America del Sud.
Proprietats fisicoquimicas
S'agís mai sovent d'una polvera incolora a blanca, de densitat 2,257 que fond. Lo liquid obtengut bolhís e se descompausa a.
Es un pau leugièrament soluble dins la piridina e insoluble dins l'aceton.
Utilizacion coma aditiu alimentari
Jol numèro E251, lo nitrat de sòdi es utilizat coma aditiu alimentari (conservator) dins de viandas (polalha o carnsaladas). Se lo cal pas confondre amb lo nitrit de sòdi, tanben utilizat per conservacion de la vianda, que pòrta lo numèro E250.
Utilizacion per la purificacion de l'aur
Lo nitrat de sòdi es utilizat entre autres per reciclar l'aur dels compausants electronics o de las poscas de 	joielariás. Se pòt utilizar coma substitut en polvera de l'acid nitric per far l'aiga règia.
Salpètre de Chile
Fòrça jaces contenent fins a 25 % de nitrat de sòdi foguèron expleitats al Chile, dins lo desèrt d'Atacama de 1820 fins a Primièra Guèrra mondiala. Aquel jaç èra la font màger d'engrais azotat fins a la realizacion del procés Haber per Fritz Haber e Carl Bosch per la sintèsi de l'ammoniac dempuèi l'azòt atmosferic.
Lo vam de la quimia dels gases, subretot la sintèsi de l'amoniac, faguèt aquel matèria primièra en partida obsolèta dempuèi los ans 1920.
Donnezac
Donnezac qu'ei ua comuna francofona deu departament de Gironda de la region d'Aquitània.
Boussois
es una comuna francesa del departament del Nòrd e de la region Nòrd-Pas de Calais. Sa populacion en.
Geografia
La ville de Boussois se trouve dans le bassin de la Sambre à quelques kilomètres de la frontière avec la Belgique. La ville est située entre les villes de Assevent à l'ouest, Élesmes au nord, Marpent à l'est et Recquignies au sud.
Grands Lacs
Lo tèrme de Grands Lacs (o Region dels Grands Lacs) designa sustot dos espacis importants:
Donzac (omonimia)
Donzac pòt designar:
Joan II de Castelha
Lo son regnat que comencè dab la regéncia de la soa mair e tanben deu son oncle Fernando de Antequera.
joan II qu'esposè en purmèra noça Maria d'Aragon, la mair deu son eretèr Enric IV, en 1420. Maria d'aragon que's morí en 1445 e Joan II qu'esposè Isabel de Portugal, la mair de la futura reina Isabel I de Castelha, en 1447.
MP40
Lo MP40 abreviacion de Maschinenpistole 38) es un pistolet mitralhaire alemand intrat en servici en 1940 e utilizat per la Wehrmacht fins a 1945. Es una simplificacion de son predecessor, lo MP38, destinada a aumentar la produccion per contentar lei besonhs fòrça importants de l'armada alemanda. Gardèt donc lei trachs caracteristics d'aquela arma coma lo cargaire de 32 cartoches (9 mm Parabellum), la massa de 4,70 kg, la cròssa amovibla e una portada eficaça de 100 m. En revènge, la capacitat de tirs foguèt melhorada per la passar de 380 còps/mn a 500-600 còps/mn.
Aqueu pistolet mitralhaire foguèt utilizat per totei lei brancas de la Wehrmacht fins a la fin de la Segonda Guèrra Mondiala. Foguèt tanben utilizat per mai d'una unitat sovietica car, segon la situacion, èra pus simple per lei soudats de l'Armada Roja de trobar de municions dins lei posicions alemandas ocupadas que d'esperar l'avitalhament de sa logistica. Après 1945, lo MP40 demorèt en dotacion dins plusors armadas modèrnas (França, Isralèl, país de l'Èst...) fins ais ans 1960. Au començament dau sègle XXI, èra encara utilizat en Africa.
Ambleteuse
es una comuna francesa, situada dins lo departament del Pas de Calais e la region dels Nauts de França.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Chooz
es una comuna francesa del departament de las Ardenas e de la region del Grand Èst. La comuna es coneguda per sa centrala nucleara.
Geografia
Chooz Se situa dins la val de Mòsa dins las Ardenas, al nòrd de la punta de Givet.
Dun-les-Places
Dun-les-Places es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Nièvre e la region de Borgonha.
Lordi
Lordi sigueren un grop de musica procedenta de Helsinki, Finlàndia.
Dun-les-Places
Geografia
Dun-Los-Luòcs se situa en lo Morvan e fa partida de lo sieu parc natural regional.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Cantons de Marselha
Lei Cantons de Marselha son de divisions administrativas o electorala de la comuna de Marselha.
En 1800, Marselha deven capluec d'arrondiment. La comuna es devesida en 6 cantons, numerotats de Marselha 1 a Marselha 6.
Bòsc (Lanas)
Bòsc, (Boos en francés) qu'ei ua anciana comuna gascona situada dens lo departament de las Lanas e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània. Despuish 2017 qu'es comuna delegada d'Arrion.
Lac de Valéncia
vinheta|300x300px|Lac de Valéncia. Lo Lac de Valéncia es lo segond lac d'aiga doça naturala en importància de Veneçuèla après lo Lac de Maracaibo. Se tròba dins una fòssa tectònica coneguda coma Graben de Valéncia que se tròba entre la Sèrra de la Còsta e la Serranía de l'Interior. La conca es de tipe endoreïc e cobrís 3.150 quilomètres carrats. En general, la conca del Lac de Valéncia es tanben coneguda popularament coma los Valles de Aragua. A l'ora d'ara lo lac a una estenduda de 344 quilomètres carrats. En sus sa ribas i a d'importants centres urbans de Veneçuèla coma: Valéncia, Maracay, Mariara e San Joaquín.
Bòsc (Lanas)
Geografia
Lo borg, a ua altitud de 75–80 m, qui èra plan petit a l'origina, qu'es dempuèi gaire enviroat de lotejaments, çò qui explica la pujada recenta de la populacion.
Lac de Valéncia
Las siás ribas èran un centre cultural indigèna fòrça important en Veneçuèla. A la fin del sègle XVIII foguèt visitat per Alexander von Humboldt.
Laterita
vinheta|250x250px|Un camin de tèrra dins la [[Província de Missiones|província de Misiones dins lo nòrd de l'Argentina.]] vinheta|379x379px|Un perfil lateritic : transicion dempuèi lo bas, un esaprolita mòble cap a una fina laterita indurada marron, l'ensems jos un sol lateritic (Índe). La laterita (del latin later, brica) es una ròca roja o bruna, que se forma per alteracion de las ròcas jols climas tropicals. Lo sens larg designa l'ensemble dels materials, mòbles o indurats, rics en idroxids de fèrre o en idroxid d'alumini, constituissent de sols, d'orizonts superficials, d'orizonts prigonds de pefil d'alteracion. Se trapa des lateritas subretot en domèni intertropical. Cobrisson 33 % dels continents.
Bòsc (Lanas)
Geografia
vignette|upright=1.6|centre|Comunas a l'entorn.
Lac de Valéncia
Lo bacin del Lac de Valéncia, de tipe endoreïca, recep d'aponds d'aiga de fòrça corrents fluvials de cors cort, que se davalan entre el los rius Güigüe, Turmero, Maracay, Cabriales, Los Guayos e Aragua, qu'es lo mai important. Geologicament, Lo lac es fòrça jove, gaireben del prepleïstocena o del Pleïstocèn mejan. Pendent son istòria lo nivèl de sas aigas fluctuèran significativament, mai que mai a la segueguida del fenomèn de captura del riu Tuy pel lièch actual d'aquel riu que raja ara cap al Carib, çò que donèt origina al dessecament progressiu de las sas aigas e a la formacion de vasta planas sedimentàrias paludencas fasent de sas ribas d'importants centres agricòls.
Laterita
La laterita designa un material indurat, utilizat per la construccion d'edificis dins las regions tropicalas.
Bòsc (Lanas)
Toponimia
Las fòrmas ancianas que son : Bost (Sanctus Petrus de ~), au sègle XI o XII, e sus mapas divèrsas, Bost, en 1638, Bos en 1714 e Bost en 1733. La prononciacion es [bɔs]. Totas las mencions qu'orientan cap au mot gascon bòst o bòsc, deu germanic *bosk. Dauzat e Rostaing, qui citavan cap fòrma anciana e qui èran influenciats per la grafia francesa, que supausavan un radicau escur seguit deu sufixe aquitanic -ossum. Segur, que's pòt totjorn imaginar un nom ancian influenciat peu mot occitan bòsc, mès aquò que son conjecturas.
Laterita
Los sols lateritics son de sols prims, ruscats e paure en silici e en elements nutritius fertilizants (Ca, Mg, K, Na). La vegetacion, coma las grandas sèlvas equatorialas, demora pasmens abondanta suq aqueles sols, pasmens fragil.
Lo fèrre oxidat dona la color roja d'una laterita. La preséncia d'alumina Al2O3 fa d'unas lateritas nomenadas baucita laminièra màger d'alumini.
Lac de Valéncia
Pasmens, un problèma ven ara mai greu a causa de l'aument del nivèl, qu'i transvasan las aigas del bacin de l’Orinòc (restancas de Pao Cachinche e Pao La Balsa, en lo riu Pao) e demoran dins lo bacin endoreïc del Lac de Valencia, sens poder s'escampar. En consequéncia, los nivèls de contaminacion de las aigas aumentèron a causa de l'importanta industrializacion de las vilas de Maracay e Valéncia.
Laterita
S'agís tanben d'una sèrva importanta d'aquifèrs, los sols lateritics filtrant gaireben 50 % de l'escorriment global.
Lac de Valéncia
10.18333°N, -67.73333°W:   N, 67°  O﻿ / ﻿°N,67.733°O﻿ / 10.183; -67.733
Laterita
Formacion
Una laterita se pòt formar a partir de quin que siá tipe de ròca, mas sonque se lo clima es caud e umid sus un periòde long. Pasmens, se forma tant de tipes de lateritas qu'i a de ròcas d'origina. Pendent l'alteracion, los minerals de basa mai instables desapareisson (coma los feldspats), e los ions mai solubles se desliuran en solucion. Los autres demoran en plaça formant de novèlas ròcas.
Minerals alterats
vinheta|250x250px|Brica de construccion en laterita (Índia, escala 1 cm). Lo tèrme laterita ven del [[latin later, la brica.]] Los principals minerals alterats son de silicats, lp qüars (silici), e dels carbonats :
Minerals formats
L'alteracion de las ròcas a l'origina dels sols lateritics realiza a la creacion de complèxes d'alteracion de dos biais :
Caracteristicas de las lateritas
vinheta|250x250px|Alteracion irregulara d'un tuf basaltc (blanquinós) en saprolita (jaunenc) e laterita (marron escur), en seccion geologic. Vangaindrano ([[Madagascar)]] vinheta|250x250px|Formacion lateritica sus de basalt, Brasil
Boissy-le-Repos
Boissy-le-Repos es una comuna francesa, situada dins lo departament de Marna e la region de Champanha-Ardena.
Laterita
Perfil lateritic tipic
Un perfil d'alteracion tipic dels massisses lateritics conten los grands ensembles seguents (del naut cap al bas del perfil d'alteracion) : Mai sem naut dins lo perfil, mai lo taus d'alteracion quimic es naut e mai la preséncia d'argilas es marcada. Los espessors an de talhas variablas, e pòdon tanben èsser d'unes mètres fins a mai de 100.
Minerals de las lateritas
Se trapa de minerals segondaris neoformats seguents : Cal pas obliar de citar las solutions solidas obtengudas per mescla de pòls : goethita aluminosa, ematita aluminosa… De minerals primaris fòrça pauc alterables se pòdon eritar  : qüars, rutile, zircon, e aur natiu…
Boissy-le-Repos
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Laterita
Neoformacion d'argilas
vinheta|250x250px Segon Tardy (1997), existís tres sequéncias d'alteracion diferencialas de minerals primaris, contrarotlant la formacion de diferentas argilas. Mai un mineral primari es fragil, mai l'estadi d'alteracion atenh va luènh. Los factors contrarotlant la natura dels argilas neoformadas son lo taus de ruscatge, lo confinhament del mitan, lo clima, la topografia. Per exemple, al suc se forman de kaolinitas, de la gibbsita, car lo rustatge i es plan fòrt, e donc las idrolisis son eficaças. Al contrari, a la basa lo ruscatge es flac, e d'illitas e cloritas se forman, se lo mitan es acid. En mitan acid se forman d'esmectitas etpalisepiolas.
Teorias sul desvelopament de las lateritas
Diferentas teorias pòdon explicar lo desvelopament de sols lateritics: La vertat seriá una conjoncion d'aquelas teorias, jogant caduna per mai o mens granda importança.
Procediment de formacion dels complèxes d'alteracion
Diferentas teorias existisson sul desvelopament mal comprés dels complèxes d'alteracion:
Tipes de sols
Tres grands tipes de sols constituisson les orizonts lateritics: los sols ferruginoses, los sols ferralitics, los ferrisols.
Revestiments
Lo revestiment es la partida de pefil d'alteracion situida just en dejós de la coirassa, ne constituís una zona de preludi al coirassament. Lo revestment es una formacion pigalhada. Las zonas claras son mai ricas en qüars, e las tacas de rubefacion son degudas a la kaolinita. Lo fons matricial pòt èsser, ròse o alara roge. Al pujar lo perfil d'alteracion, las tacas se nodulisan e forman de concrecions ferruginosas.
Coirassas
vinheta|379x379px|Limonita nickellifèra jos una coirassa lateritica. [[Yaté, Nòva Caledònia (sul sossòl ultramafic)]] Lo suc del perfil es plan enriquit en fèrre (fins a 75 % de Fe2O3), e fòrça indurat. La transicion ente revestiment e coirassa se fa per aument del nombre e de la talha dels noduls, de l'incrustacion de fèrre suls parets, e tanben la diminucion dels volums vuègs, e de plajas argilosas a goethita. La color del fons matricial vira al roge del fach de la concentracion en fèrre.
Las coirassas, directament somesas a l'erosion, pòdon se degradar. Aquela degradacion se marca per un aument de la talha dels vuègs e una individualizacion dels noduls marcada. La degradacion dels noduls dona :
Bastit
Las lateritas permeton de realizar de bricas (later en latin vòl dire brica) utilizadas dins los païses tropicals coma malonatge, e pels bastits. Un grand nombre de temples d'Angkor que datan de l'Edat Mejana bastit de laterita, puèi cobèrt de gres.
Canton de Marselha
Lo canton de Marselha es una division administrativa francesa creada en 1790, dins lo districte de Marselha e lo departament dei Bocas de Ròse. Sa compausicion es pas coneguda, mas compreniá pas tota la comuna de Marselha: i aviá quatre autres cantons dins lo Terrador de Marselha: Castèu Gombèrt, Ensen Sant Enric, Masargas e Sant Marcèu.
Bloemfontein
Bloemfontein es la capitala judiciària de Sud-Africa; tanben foguèt la capitala de l'ancian Estat Liure d'Aurenja. Sa populacion èra estimada a 369,568 abitants en 2004.
Villemoutiers
Villemoutiers es una comuna francesa, situada dins lo departament de Loiret e la region dau Centre.
Bloemfontein
thumb|330px|left|Estatua equèstra de [[Christiaan de Wet a Bloemfontein.]]
Marga (departament)
Marga o Manja (var. Mànega) (50) qu'ei un departament de França.
Villemoutiers
Geografia
La rivière Bézonde, affluent du Loing, traverse le territoire de la commune.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Chièvres
Chièvres es una comuna de la província bèlga de Enaut.
Urbalacone
Urbalaconu en còrs (Urbalacone en francés) es una comuna corsa, situada dins lo departament de Corsega del Sud e la region de Corsega.
Châtelet (Belgica)
Châtelet (Belgica) es una comuna de la província bèlga de Enaut.
Orain (Còsta d'Aur)
Orain  es una comuna francesa administrada per lo departament de Còsta d'Aur de la region de Borgonha.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Semallé
Semallé es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Orne e la region de la Bassa Normandia.
Geografia
La commune est en campagne d'Alençon. Son bourg est à 7 km au nord-est d'Alençon, à 11 km au nord-ouest de La Fresnaye-sur-Chédouet et à 17 km au sud de Sées.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
La municipalitat coneis de divèrsas localizacions #qu'an liurat de la ceramica gallo-romaine, testificant de l'antiquitat de l'abitat.
La commune connaît plusieurs emplacements qui ont livré de la céramique gallo-romaine, témoignant de l'antiquité de l'habitat.
Ostal
thumb|300 px|Ostal tipic de la region de [[La Cauna (Tarn)|La Cauna (Lengadòc).]] L'ostal (var. ostau) o la casa o la maison (var. maion) es un bastiment o la partida d'un bastiment que servís d'abitacion pels umans. L'ostal, format pel cobèrt e las parets que barran un espaci claus, es util per se protegir de la pluèja, del vent, del fred, de la calor o d'autras incleméncias meteorologicas. Dins nòstre domeni cultural, l'ostal es l'abitat familiar. Aqueste abitat a cambiat pendent l'istòria: los ostals avián ancianament de membres e d'elements utilizats per l'elevatge e l'agricultura.
Saint-Clément-des-Baleines
Saint-Clément-des-Baleines es una comuna francesa, situada dins lo departament de Charanta Maritima e la region de.
Comunas vesinas
400px|gaucha||Distanças e posicion relativa
Toponimia
Las atestacions ancianas son, per luec:
Bouvignies (Nòrd)
Bouvignies es una comuna francesa del departament del Nòrd e de la region del Nòrd-Pas de Calais.
Geografia
200px|left|thumb|Bouvignies en lo sieu costat e lo sieu arrondissement
200px|left|thumb|Bouvignies dans son canton et son arrondissement==Istòria==
Maine e Léger
Maine e Léger (var. Maine e Leir(e)) (49) es un departament de França, dins la region dels Païses de Léger. Creat en 1790, sos limits reprenon en granda part los de l'anciana província d'Anjau.
Amb, es lo 16en departament de França per sa superfícia e lo 27en per sa populacion amb 801,168 abitants sonats angevins e angevinas en referéncia a la província d'Anjau. Departament majoritàriament rural e agricòla, ten coma pus grand centre urban la vila d'Angieus, que n'es la prefectura, secondada per tres sosprefecturas de talha pus modesta : Cholet, Saumur e Segré-en-Anjou Bleu (per òrdre de populacion). 350px|thumb|left|Mapa de Maine e Léger
Balear
Lo balear es lo nom del dialècte catalan parlat a las Islas Balearas. Se devesís tradicionalament en tres sosdialèctes: lo malhorquin, lo menorquin e l'eivissenc.
Guerpont
Guerpont es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mòsa e la region de Lorena.
Balear
Istòria
Coma dins lo cas del valencian, lo catalan balear es pas autoctòn mas representa una aportacion del catalan continental. Foguèt importat sus las islas per de colons vengut essencialament de Rosselhon e d'Empordan amb cèrta preséncia occitana del temps de la conquèsta. Per aquesta rason aquesta varietat insulara parteja mantun trach amb aquelas formas del catalan oriental.
Guerpont
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Balear
Lèxic i semàntica
Lo balear a d'elements lexicals particulars, de còps que i a comuns amb lo catalan septentrional, d'autres còps sonque amb lo rosselhonés e tanben amb lo valencian, mentre que qualques solucions son especificament balearas.
Algunes Variants semàntiques:
Saint-Rémy-sur-Creuse
Saint-Rémy-sur-Creuse es una comuna peitavina, situada dins lo departament de Viena e la region de Novela Aquitània, ancianament de Peitau-Charantas.
Geografia
Lo territòri comunau es arrosat per Cruesa.
Comunas limitròfas
400px|gaucha||Distanças e posicion relativa
Toponimia
Las atestacions ancianas son, per lhuec:
Nòtas
<references group="N"/>
Carme Riera Guilera
Carme Riera Guilera (Palma, Malhòrca, 1948) qu'ei ua escrivana de lenga catalana e tanben ua professora de letras espanhòlas a l'Universitat Autonòma de Barcelona (especializada en literatura deu Sègle d'Aur).
Que vadó famosa mei que mei dab la publicacion de Te deix, amor, la mar com a penyora en 1975.
Cairòls
Toponimia
Las atestacions ancianas son Cayrols en 1289, Coyrols al sègle XIV, Cayroz en 1570, Cayrolz en 1577, Queirols en 1628, Caxrolz en 1639, Queyrols en 1645, Cairolz en 1647, Cayralz en 1650, Quayrols en 1661, Queyrol en 1668, Quayrolz en 1688, Cairols en 1748, Cayrol en 1774, La ville blanche (non datat).
Nòtas
<references group="N"/>
Comines-Warneton
Comines-Warneton es una comuna de la província bèlga de Enaut.
Ensen Sant Enric
Ensen Sant Enric (Séon-Saint-Henry en francés) es una anciana comuna provençala, dins lo departament dei Bocas de Ròse, ara part de Marselha, sota lo nom de quartier de Sant Enric.
Istòria
La parròquia d’Ensen es devesida en doas au s. XVIII: Ensen Sant Andrieu e Ensen Sant Enric.
A la Revolucion francesa, Ensen o Ensen Sant Enric es capluec dau canton dau meteis nòm, dins lo districte de Marselha.
Colfontaine
Colfontaine es una comuna de la província bèlga de Enaut.
Mesples
Comunas vesinas
400px|left|Distanças e posicion relativa
Dèlta fluvial
thumb|300px|Lo dèlta de [[Ganges]] thumb|300px|Dèlta de Ganges, detalh thumb|300px|Dèlta de Nigèr, vista de Space Shuttle (NASA)
Un dèlta es un tipe de boca qu'un riu pòt presentar al luòc ont se trai dins un ocean, una mar o un estanh.
Louesme
Louesme es una comuna francesa, situada dins lo departament de Còsta d'Aur e la region de Borgonha Franca Comtat.
Dèlta fluvial
L'activitat alluvionària intensa condutz la forma pròpria del dèlta a cambiar segon lo temps.
Louesme
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Dèlta fluvial
Existís dos grands tipes de dèlta : de tipe Gilbert, e marins. Lo dèlta de tipe Gilbert es pus corrent e pus simple. Possedís un ventalh ribassut e de depaus sedimentaris basals, frontals e suls sucs. Los dèltas marins son pus complèxes dins lor arquitectura, perque possedisson una partida deltaïca aeriana e una autra sosmarina.
Un dèlta fòrça conegut es aquel format per Nil quand s'escampa dins la mar Mediterranèa per dos braces : lo de Damieta e lo de Roseta.
Ecologia dels dèltas
Coma los estuaris, los dèltas constituisson d'ecosistèmas particulars. l'engorgament fangós e la mescla d'aigas de densitat, salinitat, temperaturas e turbiditat diferentas i crèan de condicions e abitats unics, expleitats per qualques espècias pendent tot o partida de lor cicle de la vida.
Ecotoxicologia
Ont lo corrent alentís e segon los fenomèns de bioconcentracion e de sedimentacion, de de sediments polluits pòdon aparéisser, mai o mens renduts al moment de las tempèstas, dels curatges e dels aigats sasonièrs, o quand se pesca amb lo chalut. Lo projècte « CAROL » (Camarga Ròse Lengadòc) mostrèt la preséncia de pòchas de sediments fòrça radioactius al drech de l’embocadura del Grand Ròse, contaminats per de Cèsi 137, fixat suls sediments.
Euròpa
thumb|right|320px|Lo dèlta de [[Danubi]]
Africa
thumb|right|320px|Los dos dèltas del flume de Nigèr
Oceania
Pas cap
Antartida
Pas cap
Thomson (pistolet mitralhaire)
Lo Thomson es un pistolet mitralhaire estatsunidenc desvolopat a la fin deis ans 1910 per John T. Thompson. N'existís plusors variantas que foguèron utilizadas fins a la Guèrra de Corèa. Èran d'armas relativament pesucas (mai de 4,7 kg sensa lo cargaire) destinadas a tirar la municion poderosa de .45 ACP. La cadéncia de tirs se situava entre 600 e 800 còps/mn e la portada eficaça èra de 50 m. Dispausavan de selectors de tir permetent de chausir lei mòdes semiautomatic o automatic.
Amb son cargaire tambor de 100 cartochas, l'arma venguèt famosa durant la Prohibition en causa de son utilizacion per lei movements criminaus estatsunidencs. En 1941, durant la Segonda Guèrra Mondiala, una version simplificada foguèt concebuda per equipar lei tropas estatsunidencas e aliadas. Maugrat una portada eficaça pus febla que son adversari alemand dirèct (lo MP40 capable de tuar a 100 m), demorèt una arma presada en causa de la poissança dau .45 ACP. Foguèt tanben utilizada en Corèa entre 1950 e 1953. Pasmens, après aquela data, sei limits tròp importants entraïnèron son abandon dins la màger part deis armadas modèrnas. Demorèt utilizada per de movements de guerilha fins ais ans 1970.
Pucón
Pucón qu'ei una vila chilena. Sa populacion, en 2002, èra de 21 107 abitants. Sa superfícia totala es de 1 249 km².
Dour
Dour es una comuna de la província bèlga de Enaut.
Avion
thumb|Avion F-18 Hornet que passa la barrièra del son
Un avion es una maquina mai pesanta que l'aire que pòt volar dins l'atmosfèra. Ten un còs, que pòt transportar de passatgièrs o de carga divèrsa, d'alas que permeton a l'avion d'èsser estable dins l'aire, e una coa que li permet de manobrar melhor e favoriza son estabilitat. Segon son emplec se pòdon classificar en avions de passatgers, de carga, militars, d'acrobacia, atudafuòcs, etc.. Pòt èsser propulsat per un motor o mai. Los motors son situats sul còs o sus las alas de l'avion en foncion del modèl, o alara pòdon èsser sens motor (dins aqueste darrièr cas l'avion es un planador).
Baltzenheim
Balzenheim en alemannisch (Baltzenheim en francés) qu'ei ua comuna francesa deu departament deu Haut Ren e de la region d'Alsàcia.
Loiret (departament)
Loiret es un departament francés situat a une centena de quilomètres al sud de París. Fa partit de la region Centre e Vau de Léger. Sa prefectura e capluòc de la region es Orleans. Ten son nom de la ribièra del meteis nom.
Geografia
Lo departament de Loiret aparten, amb Loir e Char e Eure e Loir, a l'anciana província istorica d'Orleanés. Confronta los departaments d'Essonne, de Sèina e Marna, d'Yonne, de Nièvre, de Char, de Loir e Char e d'Eure e Loir.
Compren quatre airas urbanas : Gien, Montargis, Orleans e Pithiviers.
Sant Joan de la Chalm
Sant Joan de la Chalm (Saint-Jean-Lachalm en francés) z-es una comuna velaiesa, situada dins lo departament del Naut Léger e la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament d'Auvèrnhe.
Comunas vesinas
400px|left|Distanças e posicion relativa
Toponimia
La fòrma de 1025 mòstra que Sent Joan representa Sent Joan Baptista, çò qu'es lo cas pus corrent. La Chalm ven del bas latin calmis, que seriá d'origina preceltica, benlèu preindoeuropèa (la racina *kal-, « ròcha, pèira ») e qu'a lo sens de « puèg pelat, que sèrv sovent de pastenc »,. L'atestacion de 1660 fai supausar que la fòrma modèrna es *Chaum, amb -m finala muda.
Cube
thumb|Un cube En geometria euclidiana, es un exaèdre regular o es un polièdre regular limitat per sièis fàcias, totas elas carradas e perpendicularas.
Son volum es s³, s essent la longor d'una aresta.
A 6 fàcias, 12 arestas e 8 vertèxes.
L'etimologia del mot cube es grega ; cube ven de kubos, lo dat.
Lo tèrme de cube, aplicat a un nombre, designa la valor obtenguda en multiplicant aquel nombre per el meteis e en tornent multiplicar lo resultat pel primièr nombre. Aquela expression s'impausèt pendent lo periòde que l'algèbra geometrica es presenta de contunh, lo carrat d'un nombre èra vist coma la superficia d'un carrat de costat lo primièr nombre e lo cube d'un nombre coma lo volum d'un cube de costat lo primièr nombre initial..
Volum, airal e desvolopament
Donat un cube regular d'aresta a, podèm calcular son volum V mejans la seguenta formula:
E l'airal total de las fàcias A (qu'es 6 còps l'àrea d'una d'elas, Ac), mejans:
Atal se pòt desvolopar un cube:
Simetria
Un exaèdre regular (o cube) a quinze axes de simetria d'òrdre quatre: las drechas perpendicularas a cada parelh de fàcias parallelas a son punt mejan; quatre axes de simetria d'òrdre dos: las drechas qu'unisson los centres d'arestas opausadas; nòu plans de simetria; tres parallelas a cada parelh de fàcias parallelas al punt mejan de las arestas que las unisson, e siès formats pels parelhs d'arestas opausadas; e un centre de simetria. Aquò fa qu'aquel còs a un òrdre de simetria total de 48: 2x(3x4+6x2).
Los elements de simetria anteriors definisson un dels grops de simetria octaèdrics, lo nomenat Oh segon l notacion de Schöenflies.
Fascinacion del cube
Lo cube aguèt un ròtle important dins la geometria e la cosmologia grègas. Platon, dins lo Timèu, lo classifiquèt coma lo quatren solide, lo primièr bastit per mejan de triangles isoscèls rectangles:
Coma cada solide de Platon, lo cube es associat a un dels Quatre elements. Coma un element mai estable, es associat a la tèrra.
Vraincourt
Vraincourt es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Nauta Marna e la region de Champanha-Ardena.
Cube
Fascinacion del cube
Lo cube faguèt l'objècte d'un problèma que se provèt insoluble: la duplicacion del cube amb la règla e lo compàs.
Vraincourt
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Cube
Fascinacion del cube
Dins la cosmologia de Kepler, lo cube es associat a la planeta Saturne.
S'encontra tanben lo cube dins la simbolica francmaçona. Lo cube i simboliza los progrèsses que deu far lo companhon per passar de la pèira bruta cap al solide perfècte.
Lo cube faguèt l'objècte de tres filmes canadians. Apple Inc. produguèt l'ordinator Cube, Nintendo la consola GameCube. Lo rubik's cube es un copacap que la soscadissa se basa sus las associacions de colors per fàcia.
Se vei un cube troncat dins lo quadre Melencolia de Dürer. L'atomium de Brussèlas es un cube. En efècte, lo cube es un dels malhums possibles en cristallografia per l'argent, l'aur, lo Coire, lo platin, le diamant, la sal, e mai.
Chuffilly-Roche
es una comuna francesa del departament de las Ardenas e de la region del Grand Èst.
Ellezelles
Ellezelles es una comuna de la província bèlga de Enaut.
Vamale
Lo vamale es una lenga oceaniana parlada a Nòva Caledònia.
Localizacion
Lo vamale es parlat dins lo vilatge de Tiéta, sus la còsta oèst e dins aquels de Teganpaïk e de Tiouandé sus la còsta èst. Foguèt tamben parlat dins la region de Tiéta, ont èra sonat hmwaeke.
Ryoji Noyori
Ryoji Noyori (en japonés: 野依良治 - n. en 1938) es un quimista japonés. A recebut lo Prèmi Nobel de Quimia en 2001, amb William Standish Knowles e Karl Barry Sharpless.
Vamale
Classificacion
Lo vamale, e lo hmwaeke, es un dels dialèctes de la region de Voh-Koné, amb lo hmwaveke, lo waamwang, l'haveke, l'haeke e lo bwatoo.
Es una lenga caledoniana, un grop de las lengas oceanianas del sud restacat a las lengas oceanianas. Aquestas fan partida de la branca malaiopolinesiana de la familha austronesiana.