cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Annada bissextila
Una annada bissextila es una annada comportant 366 jorns e non pas 365 jorns per una annada non bissextila. Lo jorn suplementari, lo 29 de febrièr, es plaçat après lo darrièr jorn d'aquel mes que compta abitualament 28 jorns dins lo calendièr gregorian. Levat escasenças particularas precisadas çai jós, las annadas son bissextilas cada quatre ans. Exemple d'annadas bissextilas : 2016, 2020, 2024, 2028 o 2032.
Règla actuala
Dempuèi l'ajustament del calendièr gregorian, l'annada serà bissextila (aurá 366 jorns) : Senon, l'annada es pas bissextila (a 365 jorns).
Lo calendièr julian, qu'èran de cors abant lo calendièr actual, destriava pas las fins de siègles (annadas divisiblas per 100). Una annada èra bissextila totes los 4 ans, sens autre excepcion. Lo calendrièr julian aviá atal una annada mejana de 365,25 jorns, puslèu que 365,2422 jorns necessaris al cicle terrèstre. Çò que donèt un comol d'una desena de jorns de retard en quinze sègles.
L'instauracion del calendièr gregorian permetèt d'un costat de ratrapar lo retard suprimissent de jorns, e d'un autre costat d'alentir lo ritme suprimissent 3 annadas bissextilas cada 400 ans. Aquel calendrièr gregorian ofrís segon las règlas enoniadas una annada mejana de 365,2425 jorns, çò qu'es encara un pauc tròp long, mas provocara qu'una avançada de 3 jorns en 10 000 ans.
Los meses intercalars de l'annada de Numa
L'abitud d'apondre una jornada intercalària per ratrapar los retards pres par l'annada civila sus l'an solar ven dels Romans. Aqueles, abant lo calendièr julian, utilizavan l'annada dicha « de Numa » de 355 jorns, sus dotze meses lunars. Lo retard amb lo calendièr solar èra compensat per de meses intercalars d'una durada variabla fixada pel grand pontife. Aquel sistèma s'èra pasmens cependant desreglat al moment de las guèrras civilas.
Los Calendrièrs lunisolar (s) de tipe chinés, encara utilizats dins fòrça païses de l'Asia del Sud-Èst e de l'Èst per fixar las fèstas tradicionalas, adoptan tanben aquel principi: apond d'un mes intercalar 7 còps en 19 ans.
Lo jorn intercalar de Juli Cesar
Aquel jorn « addicional » se plaçava justa abant lo 24 de febrièr. S'agissiá donc d'un « 23 febrièr bis ». Se nomenava lo 24 de febrièr ''a. d. VI Kal. Mart., es a dire ante diem sextum Kalendas Martias, que vòl « lo seisen jorn abant las calendas de març » (los Romans comptavan los jorns a rebors, bornas inclusidas, a partir de tres datas de referéncias presentas dins cada mes, a saber las calendas, lo 1èr del mes, las idas, lo 13 o lo 15 segon los meses, e las nonas, nòus jorns bornas inclusidas abant las idas, coma lor nom l'indica, es a dire lo 5 o lo 7); lo « 23 de febrièr bis » se disiá donc tot naturalament a. d. bis VI Kal. Mart., o ante diem bis sextum Kalendas Martias : « lo siesen jorn bis abant las calendas'' (lo primièr jorn) de març». Una annada bissextila compren dos còps lo siesen jorn abant lo primièr de març; « dos còps [lo] siesen » se dich bis sextus en latin; per l'apond del suffixe -ilis, ven l'adjectiu bissextilis, d'ont « bissextil ».
Mai tard, lo jorn intercalar fuguèt plaçat lo 29 del mes de ferièr, a partir del moment ont lo metòde latin de comptar los jorns foguèt remplaçat per aquel qu'utilizam fins ara.
29 de febrièr
Las personas nascuda un 29 de febrièr festejan abitualament lor anniversari lo 28 de febrièr los ans non bissextils. Dins unes païses, per exemple a Taïwan, una persona nascuda un 29 de febrièr o es legalament lo 28. Per exemple, una persona nasuda lo 29 de febrièr de 1980 faguèt los 18 ans lo 28 de febrièr de 1998.
30 de febrièr
En 1700, la Suècia ensejava d'utilizar un calendièr julian modificat per passar gradualament del calendièr julian al gregorian. Lo procediment deviá reduire gradualament un jorn cada an, pendent 11 ans. Sola l'annada 1700 foguèt atal modificada e en 1712 per ratrapar lo calendièr julian calguèt apondre un jorn suplementari en febrièr que ven doblament bissextil e possedava un 30 de febrièr. En 1929, l'Union sovietica introduguèt un calendrièr revolucionari que cada mes auriá 30 jorns, e los cinc o sièis jorns de mai èran de jorns de conjat fasent partida de pas cap autre mes. Los ans 1930 e 1931 auguèron donc un 30 de febrièr, mas en 1932 aquel calendièr foguèt parcialament abandonat e los meses tornèron a lor longor precedenta.
Diferéncias actualas
La diferéncia minima observada entre lo calendièr Gregorian 365,2425 jorns e la realitat 365,2422 jorns pòt èsser supprimida contunhant las règlas d'excepcions als ans bissextils.
Sant Fermin
Sant Fermin (Saint-Firmin en francés) es una comuna d'Occitània, en Daufinat, situada dins lo departament daus Auts Aups e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur.
Geografia
vignette|upright=1.6|centre|Comunas a l'entorn.
Koetruzan
Koetruzan en breton ( Boistrudan en francés) es una comuna bretona, situada dins lo departament d'Ille et Vilaine e la region de Bretanha.
Lugy
es una comuna francesa, situada dins lo departament del Pas de Calais e la region del Nòrd-Pas de Calais.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Mar de Bellingshausen
La Mar de Bellingshausen es una mar de l'Ocean Antartic situada a l'oèst de la peninsula Antartida.
Frederick Cook
Frederick Cook (1865-1940) foguèt un explorator polar estatsunidenc que participèt a l'exploracion dei dos Pòls terrèstres.
Kastell-Nevez-ar-Faou
Châteauneuf-du-Faou es una comuna bretona, situada dins lo departament de Finistèrra e la region de Bretanha.
Hérissart
Hérissart en picard (Hérissart en francés) es una comuna francesa, situada dins lo departament de Somme e la region de Picardia.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Nòtas
<references group=N/>
Bernardo Tanucci
Gessit d'un mitan popular, qu'èra un tanhent deu Despotisme illustrat.
Tractat ABM
Lo tractat ABM (« Anti-Balistic Missile » en anglés) es un tractat signat lo 26 de mai de 1972 a Moscòu entre l'Union Sovietica e leis Estats Units d'America. Limitava lo nombre de sistèmas antimissils per cada país afin de mantenir en plaça lo principi de la dissuasion nucleara qu'assegurava la patz entre lei dos Grands durant la Guèrra Freja. Leis Estatsunidencs ne fan plus partida dempuei lo 13 de junh de 2003 mai a l'ora d'ara, an totjorn pas desvolopat de bloquiers antimissils susceptibles de menaçar la paritat nucleara establida amb Russia.
China, França e lo Reiaume Unit an totjorn implicitament respectat aqueu tractat.
Sistèma nerviós autonòm
Lo Sistèma nerviós autonòm (SNA o sistèma nerviós visceral) es una part del Sistèma nerviós periferic responsable del contraròtle inconscient de las foncions visceralas. Lo SNA contraròtla lo ritme cardiac, la digestion, lo ritme respiratòri, la salivacion, la transpiracion, lo diamètre de las pupilhas, la miccion, e lo desir sexual. Emai que la majoritat d'aquestas accions sián involontàrias, d'unas, coma la respiracion, trabalhan en tandem amb la consciéncia.
Es classicament devesit en dos sosistèmas: lo Sistèma nerviós parasimpatic e lo Sistèma nerviós simpatic.
Champs (Orne)
Champs es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Orne e la region de la Bassa Normandia.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Pedro Rodríguez de Campomanes
thumb|Pedro Rodríguez de Campomanes y Pérez, purmèr Comte de Campomanes (Santa Eulalia de Sorribas, lo 1 de julhet de 1723 - Madrid, lo 3 de heurèr de 1802), que ho un òmi d'estat espanhòu, ministre de l'economia deu Rei Carles d'Espanha deu govèrn deu purmèr ministre lo Comte de Floridablanca. Que perdè aquesta posicion durant lo regnat de Carles IV d'Espanha per'mor deus sons cambis de linha politica motivats per los eveniment de la Revolucion Francesa.
Le Puei Sant Peire
Le Puei Sant Peire o [Le] Puei Sant Peire (Puy-Saint-Pierre en francés) es una comuna d'Occitània, en Daufinat, situada dins lo departament daus Auts Aups e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur.
Geografia
vignette|upright=1.6|centre|Comunas a l'entorn.
Andrew Garfield
Andrew Garfield (nascut Andrew Russell Garfield en 1983) es un actor american de cinèma.
Farces et moralités
Farces et moralités es una seleccion de sièis comèdias en un acte de l'escrivan francés Octave Mirbeau, publicada en 1904. Se tròban dins lo volum : L'Épidémie, Vieux ménages , Le Portefeuille , Scrupules , Les Amants e Interview.
Un teatre modèrne
Mirbeau amie tanben la revuelta al seno del lengatge, pr'amor qu'es l'instrument de totas las messorgas. Se pòdon aital veire, en aquestas farsas didacticas, d'anticipacions del teatre de Bertolt Brecht, Marcel Aymé, Harold Pinter e Eugène Ionesco.
La critica sociala
Mirbeau desmitifica radicalament la lei (Le Portefeuille), la monogamia (Vieux ménages), la premsa (Interview) e las institucions socialas injustas e absurdas (Le Portefeuille, Scrupules).
De mai lo dramaturg anarquista ridiculiza lo discors dels politics (L’Épidémie), dels jutges (Vieux ménages), de la publicitat (Interview) e lo lengatge ipocrita de l'amor dins las classas superioras (Les Amants).
Ranconha
Ranconha (Rancogne en francés) es 'na anciana comuna de la Charanta Occitana situada dins lo País d'Òrta e Tardoira. Administrativament, se tròba dins lo departament de Charanta e la region de Novela Aquitània. Lo 1er de genier de 2019 es fusionada emb Vilonor dins la comuna novela de Molins de Tardoira que ne deven 'na comuna delegada.
Comunas limitròfas
400px|gaucha||Distanças e posicion relativa
Toponimia
Las atestacions ancianas son, per luec:
Administracion
miniatura|centre|Mairariá de Ranconha.
Folca comuna
Abitat e distribucion
Ocupa zònas aquaticas dobèrtas coma lacs, estanhs e restancas amb vegetacion als bòrds. La siá distribucion compren Euròpa, Asia, Australia e Africa Septentrional. Als Païses Catalans n'i a una granda populacion ivernanta, en mai de criar en fòrça endrechs, coma lo Fondo d'Elx-Crevillent, lo Delta de l'Ebre o los Aiguamolls de l'Empordan.
Reproduccion
vinheta|Nis en Soïssa Fa un nis amb d'èrba, sus l'aiga, o flotant, plan ancorat en la vegetacion. Pond 6 – 9 uòus de color crema, clapat de negre, que coa 21 – 24 jorns. Los polets abandonan lo nid al cap de pauc d'èsser nascuts e demòran amb lors parents fins a prèp de 8 setmanas.
Alimentacion
Principalament vegetals coma raïces de plantas aquaticas e tijas joves. Complètan la dièta amb qualque insècte, mollusc, larva, vèrm o capgròs.
Lista de sotespècias
Se distinguisson tres sotespècias de folca vulgara:
Lozinghem
es una comuna francesa, situada dins lo departament del Pas de Calais e la region del Nòrd-Pas de Calais.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Emmerson Mnangagwa
Emmerson Dambudzo Mnangagwa (nascut a Gwizane, lo 15 de setembre de 1942) es un politician zimbabwean. Es l’actual president de Zimbabwe.
Umami
vinheta|Las tomatas maduras contenon fòrça substéncias provocant la sabor umami. L', se tradusent mai sovent per saborós, , , , , es una de las cinc sabors de basa amb lo sucrat, l’acid, l’amar e lo salat.
Etimologia
Umami es un manlèu del japonés, significant « gost saborós ». aquesta escritura particulara (mescla en hiraganas e en kanjis) foguèron causits pel professor Kikunae Ikeda a partir d’, « deliciós », e, « gost ». L'escritura en kanjis es utilizada de biais mai general quand aliment particular es deliciós.
Originas
Los scientifics debatèron lontemps per saber se l'umami èra plan una sabor de basa. En 1985, pendent lo Umami International Symposium a Hawaii, lo tèrme umami foguèt oficialament reconegut coma lo tèrme scientific per descriure lo gost dels glutamats e dels nucleotids. ara, es plan acceptat coma essent lo cinquèn gost. L'umami representa lo gost donat per l’acid aminat L-glutamat e los 5′-ribonucleotids coma la guanosina monofosfat (GMP) et l'inosina monofosfata (IMP). Pasmens se podèm lo descriure coma un gost plasent de « bolhon » o de « vianda » amb una sensacion durabla, apetissanta e cobrissent tota la lenga, l’umami a pas de traduccion. L'umami demora l'umami dins gaireben totas las lengas. La sensacion d’umami se deu a la deteccion de l'anion carboxil del glutamat dins de cellulas receptrises especializadas presentas sus la lenga umana e animala,. Son efièch fondamental es sa capacitat a equilibrar e far redond l’integralitat de la sabor d’un plat. La sabor umami melhora netament la sapiditat d’un grand nombre d’aliments (veire Beauchamp, 2009). Lo glutamat jos forma d’acid (l’acid glutamic) revèla un pichon gost d'umami, alara los sals de l'acid glutamic, conegut jol nom de glutamats, s'ionisan aisidament e donan lo gost caracteristic de l’umami. Los GMP e IMP intensifican lo gost del glutamat,.
Descobèrta
vinheta|Kikunae Ikeda Lo glutamat a una longa istòria dins la tradicion culinària. Las salsas de peisson fermentadas (garum), ricas en glutamat, èran ja utilizadas dins la Roma antica. Jean Anthelme Brillat-Savarin dins Physiologie du goût pareguda en 1825, auriá designat jol terme d'« osmazoma » l'umami. A la fin del sègle XIX, lo cap de cosina Auguste Escoffier, qu'aviá creat çò qu'èra lo restaurant mai car e revolucionari de París, creava de repai qu'associavan l’umami a de gosts salats, acids, sucrats e amers. Pasmens, coneissiá pas la font d'aquesta qualitat unica.
es sonque en 1908 que lo gost umami foguèt vertadièrament identificat, pel cercaire Kikunae Ikeda, professor a l'Universitat Imperiala de Tòquio. Descobriguèt que lo glutamat èra responsable de la sapiditat del bolhon d’alga kombu. Remarquèt que lo gost del bolhon dashi a base de kombu èra diferent dels gosts sucrat, acid, amar e salat, e lo nomenèt umami.
Mai tard, en 1913, un discípol del professor Ikeda, Shintaro Kodama, descobriguèt que de troces de bonita secada contenián una autra substéncia umami. Èra la ribonucleotida IMP. En 1957, Akira Kuninaka decobriguèt que la ribonucleotida GMP presenta dins los campairols shiitake donava tanben lo gost umami. Una de las descobèrtas mai importantas de Kuninaka foguèt l’efièch sinergistic entre los ribonucleotids e lo glutamat. Quand los aliments rics en glutamat son associats e d'ingredients contenent de ribonucleotids, l’intensitat del gost que ne resulta es superiora a la soma del gost dels dos ingredients.
Aquesta sinergia de l’umami explica fòrça apàriaments alimentaris classics, en començant per la rason que los Japoneses fan lo dashi a basa d’alga kombu e dels troces de bonita secada, e es lo meteis per fòrça autres plats: los Chineses apondon de pòrre e de caul chinesa dins la sopa de polet, comqa dins lo cock-a-leekie, plat escocés similar, e los Italians salpican de parmesan la salsa de tomatas amb campairols. La sensacion del gost umami d'aquestes ingredients associats passa lo gost de cadun dels ingredients sols.
Phelekezela Mphoko
Report Phelekezela Mphoko''' (nascut a Gwizane, l’11 de junh de 1940) es un politician zimbabwean. Foguèt President per interim de Zimbabwe entre lo 21  e lo 24 de novembre de 2017.
Umami
Proprietats
L’umami a un rèiregost durable e doç. Provòca la salivacion e une sensacion de fourradura sus la lenga, estimulant la garganta, lo palais e l'espatla de la lenga (veire Yamaguchi, 1998),. L’umami es pas saborós d'esperse, mas melhora la sabor d’una larga varietat d’aliments, subretot en preséncia d’un aròma assortit. Mas coma las autras sabors de basa, levat lo saccaròsi, l’umami es agradable sonque dins una gama de concentracion relativament fèble. Lo gost umami optimal depend tanben de la quantitat de sal e, al meteis temps, los aliments iposodics pòdon manténir un gost satisfasent amb una quantitat apropriada d’umami. En fach, Roinien mostrèron que los taus de plaser, d’intensitat del gost e de salinitat ideala de las sopas pauras en sel èran mai nauts quand la sopa conteniá de l’umami, alara que las sopas pauras en sal sens umami èran descrichas coma mens sadorosas. De grops de populacion, coma las personas d'edats, que lo gost e l’odorat son tocats per l’edat e la presa de medicaments, pòdon agradar l’umami. La pèrda de gost e d’odorat pòt entraïnar d'apòrts nutricional marrits aumentant tanben lor risc de malautiá.
Phelekezela Mphoko
Après la demission de Robert Mugabe, es tres jorns president de la Republica en esperant la presa de foncions d’Emmerson Mnangagwa.
Comte de Floridablanca
thumb|Floridablanca per [[Pompeo Batoni.]] José Moñino y Redondo, I conde de Floridablanca (Múrcia, lo 21 d'octòbre de 1728 - Sevilha, lo 30 de deceme de 1808) que ho un òmi d'estat espanhòu, secratari d'estat (tan vau díser purmèr ministre) durant los regnats de Carles III d'Espanha e deu son hilh Carles IV.
Umami
Aliments rics en umami
Fòrça aliments que consomam cada jorn son rics en umami. Lo glutamat es naturalament present dins las viandas e los legums, alara que l’inosinat se trapa subretot dins las viandas e la guanilata dins los legums. Lo gost umami es donc comun als aliments contenent un taus naut de L-glutamat, d'IMP e de GMP, e subretot dins lo peisson, las crustacèus, las viandas fumadas, los legums (per exemple : los campairols, las tomatas maduras, lo cau chinés, los espinarcs, eca) o le tè verd, e tanben los produchs dins los produchs fermentats e velhits (per ex: los formatges, las puradas de cambaròtas, la salsa de sòja, etc).
Comte de Floridablanca
De tendéncia reformista, que cadó en disgràcia a partir de la Revolucion Francesa dab lo cambiament de politica de Carles IV e la pujada deu Comte d'Aranda. Totun, que tornè aus ahars politics dab lo retorn de Manuel Godoy e fin finala que presidè tanben la Junta Suprema Centrau que hè rampèu au regim napoleonian d'Espanha.
Umami
Aliments rics en umami
La primièra experiéncia de l’Òme amb lo gost umami se fa sovent amb lo lach mairal. Conten gaireben la meteissa quantitat d’umami que los bolhons.
Existís de diferéncias dins los bolhons de diferents païses. Lo dashi japonés dona una sensacion gustativa d’umami fòrça pura que sa basa pas s eissit de l’alga kombu (Laminària japonesa) e l’inosinata es eissit dels troces de bonita secada (katsuobushi) o de sardas pichonas (niboshi). Pasmens, los bolhons occidentals e chineses an una sabor mai complèxa a causa d’una mèscla mai importanta d’acids aminats venent de l'òs, de las viandas e dels legums.
Receptors gustatius
Totas las papilhales gustativas sus la lenga e las autres zonas de la boca pòdon detectar lo gost umami quin que siá lor emplaçament. La mapa de la lenga segon que los diferents gosts son destriats sus de zonas diferentas de la lenga es una idèa falsa plan espandida. D'estudis bioquimics identifiquèron los receptors gustatius responsables del gost umami, forma modificada de mGluR4, mGluR1 e receptor gustatiu de Tipe (T1R1 + T1R3), e aquestes receptors foguèron identificats dins las papilhas gustativas de tota la lenga. L’Acadèmia de las sciéncias de Nòva York afortiguèron l’acceptacion d'aquestes receptors declarant que d'« estudis en biologia moleculara recentas identifiquèron de solids candidats pels receptors d’umami, coma l’eterodimèr T1R1/T1R3, e los receptors metabotropics al glutamat de ligams 1 e 4 trencats que lor manca la majoritat del domèni extracellular N-terminal (mGluR4 del gost e mGluR1 trencat) e mGluR4 du cervèl. » Los receptors mGluR1 e mGluR4 son especifics al glutamat alara que los T1R1 + T1R3 son responsables de la sinergia ja descricha per Akira Kuninaka en 1957. Pasmens, lo ròtle especific de cada tipe de receptor dins las cellulas gustativas es desconegut. Son de receptors coblats a la proteïnas G (RCPG) aparelhats e de moleculas de signalizacion similària que compren de proteïnas G beta-gamma, PLCb2 e lo receptor IP3 que provòca la liberacion de calci (Ca) d'origina intracellulàrias. Lo Ca activa lo canal ionic receptor transitòri de melastatina 5 (TrpM5) que mèna a la despolarizacion de la membrana e a la liberacion d'ATP e a la secrecion de neurotransmetors coma la serotonina. Las cellulas respondon als estimuls del gost umami ne possedisson pas de sinapsis tipes, mas l’ATP transmet los senhals del gost als nervis gustatius, puèi al cervèl qu'interprèta e identifica la qualitat del gost.
Sant Esèbe de Champsaur
Sant Esèbe de Champsaur (Saint-Eusèbe-en-Champsaur en francés) es una comuna dau Daufinat occitan situada dins lo departament daus Auts Aups e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur.
Èra geologica
Una èra geologica es una subdivision del temps geologic, que dividís los eons. L'eon Fanerozoïc es subdividit en tres èras: lo Paleozoïc, lo Mesozoïc e lo Cenozoïc, que representa las principalas estapas dins lo registre fossil macroscopic. Aquestas èras son separadas per d'extinccions de massa; l'Extinction Permian-Trias limita lo Paleozoïc-Mesozoïc e l'Extinccion Cretacèu-Terciària entre lo Mesozoïc e lo Cenozoïc. I a de pròvas qu'impactes meteòrics catastrofics qu'aguèron un ròtle important per marcar las diferéncias entre las èras.
Universitat Pontificala Catolica de Puerto Rico
La Pontifícia Universitat Catolica de Puerto Rico es una universitat catolica Romana localizada a Ponce, Puerto Rico. Porg Llicenciatures, Master e de gras de Doctorat dins los airals d'educacion, administracion empresariala, sciéncia, e d'arts e d'umanitats. L'Universitat  dispausa tanben d'una Escòla de Drech, e en agost  de 2010 inaugurèt una Escòla d'Arquitectura en centre de Ponce. Lo nom original de l'universitat (Universitat catolica de Santa Maria) foguèt cambiat l'an 1950 a Universitat Catolica de Puerto Rico amb la graduacion de la siá primièra classa. Lo 25 de genièr de 1991, lo nom foguèt un autre còp cambiat a lo sieu nom actual, après que Joan Pau II li conferiguèt lo títol de pontifical.
Avaray
Avaray es una comuna francesa, situada dins lo departament de Loir e Char e la region dau Centre.
Jean-Dominique Fleury
Jean-Dominique Fleury, nascut en 1946 a Pau, es un mèstre veirièr celèbre per la realizacion tecnica de veirals contemporanèus de fòrça glèisas e catedralas.
Avaray
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Jean-Dominique Fleury
Biografia
Jean-Dominique Fleury faguèt sos estudis de veireriá a l'Escòla nacionala superiora de las artas aplicadas e dels mestièrs d'art de París, puèis en 1972 participèt a una primièra òbra de restauracion. Creèt en 1978 a Tolosa los seus pròpris talhièrs de veireriá e participèt a la restauracion dels veirals de las catedralas de Sant Just de Narbona, de Sant Estève de Tolosa, de Sant Andreu de Bordeu, de Nòstra Dòna de Rodés e de Santa Ceselha d'Albi.
S'orientèt tanben cap a la creacion de veirals contemporanèus, subretot amb la collaboracion amb Pèire Solatges, e aprèp amb fòça plasticians contemporanèus. Realizèt tanben las seunas pròpras creacions coma per l'Ancian Espital dels pelegrins de Pons.
Dam
thumb|300px|right|Lo dam, Dama dama.
Trabalh salariat
Lo trabalh salariat o salariat es un biais de remuneracion del trabalh que repausa sus l'escambi mercand d’una prestacion de servici per una persona, tanben nomenat lo salariat, contra una remuneracion regulara (salari) e jos ligam de subordinacion juridica amb un emplegaire mejans un contracte de trabalh.
Dam
Lo Dam (Dama dama) es un mamifèr artiodactil romiaire de la familha dels cervids, lo mascle pòrta de grandas banas planas e palmadas.
Trabalh salariat
L'emplegaire pòt èsser un individú o un collectiu (entrepresa o Estat).
L'existéncia d'un ligam de subordinacion juridica es un critèri determinant del salariat. S'agís aquí d'una question de fach e non de forma. Per exemple, se pòt donc èsser pas salariat malgrat un contracte de trabalh signat e/o la recepcion d'un fuèlh de paga, o al contrari èsser salariat malgrat l'abséncia de tot contracte de trabalh escrich. L'emplec e los mejans de produccion apartenent totalament e juridicament a l'emplegaire.
Dam
Morfologia
Lo dam es un animal de talha mejana. Los mascles mesuran 140-160 cm de longor, 80-95 cm de nautor al garròt e lors peses varian de 40 a ( en mejana). Las femes son mai pichonas e mai leugièras. Mesuran 100- de longor, 70 a de nautor al garròt per un pes de 25 a  ( en mejana).
Trabalh salariat
Istòria del salariat
Segon l'economista Philippe Villemus, "pasmens se fòrça ancian dins l'istòria del trabalh de l'òme, le salariat en realitat se desvelopèt sonque a partir de la fin del sègle XVIII, amb la naissença del capitalisme industrial". Es lo déclin de la feudalitat, a partir del sègle XV, que permetèt als òmes de començar a poder dispausar de la lor fòrça de trabalh e la "metre al servici" d'autres capitals.
Analisi marxista
Segon Karl Marx, lo salariat es al còr del sistèma d'espleitacion capitalista que lo salariat - reduch a una fòrça de trabalh marcandizada (trabalh vivent) - es somés a la dictatura de l'entrepresa e del capital (trabalh mòrt) sens poder decidir de l'usatge de la maivalença creada per son trabalh. Una partida de la riquesa que creèt es pas tornada al salariat, es aquela partida que permet l'existéncia d'un benefici per l'emplegaire.
Dam
Morfologia
Sol lo mascle pòrta de banas planas palmadas, que cason cada an en abril/mai; lor pes pòt capitar.
Trabalh salariat
Analisi marxista
Aquela reflexion se basa sus la teoria de la valor-trabalh que supausa que lo capital a pas de valor dins un procediment de creacion de riquesa.
Dam
Morfologia
A l'estat salvatge, lo mascle viu en pichons grops separats. Mascles e femes se jònhon pel bram que se fa fin d'octòbre començament de novembre. Lo son donat alara pel dam es coma un rangòl gutural, semblant a aquel del cèrvi, mas fòrça mens fòrt.
Trabalh salariat
Analisi liberal
Dins una economia de mercat, la persona salariada es un subjècte de drech. Dins una perspectiva liberala, l'individú es vist coma legitim per decidir per el meteis de quin biais collaborar, passar contracte, o trabalhar amb altrú. Es somés a las eventualas leis de son govèrn, de convencions/acòrds intèrnes de l'entrepresa e de las convencions collectivas negociadas entre l'emplegaire e los salariats. Aparten a una branca d'activitat que pòt aver de convencions interentrepresas. Son salari, impausat o negociat, es determinat al respèctes entre l'ofèrta e la demanda per sas competéncias sus un mercat del trabalh. Lo salari es en rapòrt dirècte amb la valor del servici tornat en escambi del biais que l'estima lo mercat dels emplegaires.
Dam
Morfologia
L'ausida e l'odorat del dam son completats per una vista diurna excepcionala, la vista nocturna èssent mendra. Se pòt determinar l'edat d'un dam per l'usura dels caissals.
Canaan Banana
Canaan Sodindo Banana''' (5 de març de 1936 – 10 de novembre de 2003) èra un politician zimbabwean. Foguèt lo primièr president de Zimbabwe de l’independéncia al 31 de decembre de 1987.
Dam
Morfologia
Lèstes e subtes en cas de dangièr, los dams pòdon corrir fins a sus de cortas distàncias (essent naturalament mens musclats que lors cosins cabròls e cèrvis, son mens rapids). Los dams pòdon tanben far de sauts fins a 1,75 mètres de naut e fins a 5 mètres de long. En captivitat, cal montar una clausura d'al mens de 2 mètres.
Trabalh salariat
Analisi liberal
Lo salariat loga son trabalh a son emplegaire, e transforma un cèrt nombre de produchs, que lo drech de proprietat aparten a l'entrepreneire (a l'accionari, en realitat). L'emplegaire es pagat per aquel servici, sens importància que l'objècte qu'a transformat siá vendut o non. Al contrari, l'emplegaire crompa lo trabalh de l'emplegat, e la transformacion dels objèctes qu'a permés, sens saber s'aquel objècte que tenon la proprietat, serà vendut. En clar, l'emplegat a un salari avançat sus la venta (se per escasença se realiza), e l'emplegaire paria sus una possible venta futura de l'objècte/servici qu'en ten proprietat. Çò que se traduch per una presa de risc per l'emplegaire que lo salariat ne pren pas. Se dich que lo salariat a una preferéncia temporala pel present (que preferís vendre un servici per prene l'argent ara, puslèu que de vendre lo produch transformat dins lo futur), e l'emplegaire o l'accionari a una preferéncia temporala pel futur (que preferís crompar ara crompar un servici, per benlèu vendre l'objècte o lo servici deman).
Un emplegaire pòt recorrir a la crompa de servicis mejans lo salariat per mai d'una tòca: participar a una activitat de tòca lucrativa, de tòca filantropica (coma dins l'entreprenariat social), o encata per realizat de missions dins le mitan associatiu. Mai sovent, las organizacions cercan pas directament la creacion d'emplec mas l'utilizan per aténher lors objectius. Alara qu'es de notar que salari e benefici son essencialament distints : una organizacion fasent pas de beneficis, veire fasent de pèrdas, pòt utilizar lo salariat per respondre als sieus besonhs.
Dam
Alimentacion
thumb|250px|right| Los dams en ivèrn, se reconeisson a lor pel rossenc, l'interior de las patas e lo ventre demòra totjorn blanc. Lo dam es subretot erbivòr; se noirrís d'èrbas, de brots, de fuèlhas, d'aglans, de castanhas mas tanben de fruches, de baias e borrons. L'ivèrn, manja d'èdra, de romecs, de vescs, de ruscas, de genèsts e de bauca seca (fen).
Trabalh salariat
Analisi liberal
Lo salari es un prètz qu'equilibra ofèrta e demanda per un servici rendut a la marge, e lo salariat pòt èsser considerat coma un cas de transaccion marcanda coma una autra. Las foncions d'ofèrta e de demanda essent variablas e fòrça influenciadas per la subjectivitat umana, lo meteis servici rendut pòt aver de valors fòrça diferentas en diferents luòcs e diferents temps. Quitament, la raretat e la desirabilitat d'unas competéncias podent èsser fòrça diferentas, los salaris d'unes individús pòdon variar de biais important. Per exemple, los nauts dirigents d'entrepresas son pauc nombroses e fòrça demandats: lors salaris auràn donc tendéncia a aumentar. Al contrari, las competéncias plan espandidas o de demanda feble demandarà pas de salaris fòrça naut, que l'ofèrta serà plan mai importanta que la demanda.
Dam
Reproduccion
Los mascles son solitaris e jònhen de femes qu’al moment qu'aquelas son de gèst que se fa en octòbre novembre. Entre eles se combaton per las prene. Enseguida, lo mascle se causit un territòri que termina amb son urina, e en fretant los arbres mejans las seunas ramuras, dona de brams raucs per apelar las femes. La gestacion de la dama es de 8 meses. Un cervon naís, a vegadas dos, al mes de junh/julhet. Las banas dels mascles capitan lor mai grand desvelopament en setembre e cason en mai.
Trabalh salariat
Analisi liberal
La concurréncia, l'importacion de la meteissa produccion, las leis - o lor abséncia - protectrises del salariat, l'estatut del govèrn (democracia o dictatura), lo bon o marrit voler dels emplegaires, los conflictes socials, la preséncia o abséncia de sindicats, etc, pòdon tanben influenciar l'ofèrta o la demanda per unes servicis, e donc los salaris de las personas que los donan. L'existéncia d'una autoritat supranacionala, l'Union Europèa per exemple, influís tanben los salaris per sas directivas e que plaça en concurréncia dirècta los emplegats de totes los païses membres. De fach lo salari depend de multiples paramètres.
Dam
Longevitat
Lo dam pòt viure fins a 25 ans en captivitat, mas dins los climas del nòrd de l'Euròpa, sa durada de vida mejana es de 16 ans.
Trabalh salariat
Analisi anarquista
Aquel analisi descriu la situacion que las personas salariadas qu'an legalament (de jure) acceptat un emplec e se son atal someses a l'autoritat de l'emplegaire, mas que, dins la practica (de facto) serián d'esclaus. L'esclavatge salariat supausa l'idèa que la causida entre trabalhar per un patron e morir de fam, constituís pas gaire una causida liura. Ten puslèu d'una alienacion, purament establida par l'òme (« de l'òme sus l'òme ») e fondada a sa basa sus una relacion d'asserviment. Es a dire, que lòga sa fòrça de trabalh, al quotidian, per subreviure.
Dam
Distribucion
thumb|250px|1. endemic 2. benlèu endemic 3. introduccions umainas ancianas 4. introduccions umainas recentas (dempuèi 1900) Los dams son originaris de l’èst del Bacin Mediterranèu de l'Orient Mejan fins a l'Itàlia, mas foguèron implantats dempuèi l’Antiquitat per tot l'entorn mediterranèu e globalament dins tota l'Euròpa.
Coma pel cèrvi Sica, en Euròpa, l'essencial de las populacions salvatges actualas se trapan en Euròpa centrala e resulta d'implantacion de l'Edat Mejana. D'escapats de las clausuras e dels pargues fondèron de populacions selvancas, modèstas perque recentas. Per exemple en França, segon lo malhum francés « Ongulats salvatges », en 2007, 25 populacions de dams foguèron comptadas.
Abitat
Lo biotòp classic dels dams es la selva plantada clar de fulhats, las pradas e las regions arboscassidas que viu en ardada capitada per una vielha feme.
Espècia vesina
Una espècia vesina lo dam Persan (Dama mesopotamica), un pauc mai grossa, s’isolèt dins las selvas de Orient Mejan al sud d’Iran e en Iraq.
Lo dam e l'òme
A l'Edat Mejana, los dams constituiguèron una font importanta de vianda per las populacions paleoliticas del Kebarian (17 000 - 10 000 AbC.) alara qu’al Natofian (Epipaleolitic) avián ja fòrça mermat.
La cervèla del dam foguèt, un temps, jol vam de Francesco Redi, mètge italian del sègle XVII, un plat dels melhors dins qualques còrts italianas.
De produches coma las bòtes, los gants, los capèls, las vèstas e mai vestits son fach de cuèr de dam. Se sona tanben dam un biais de cuèr, venent pas obligatòriament d'aquel animal.
Chaumont (Orne)
Chaumont es una comuna francesa administrada per lo departament d'Orne de la region de Normandia.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Mòstra de Cinèma Occitan
Istòria
La Mòstra de Cinèma Occitan “Llanterna Digital” es una iniciativa de la Coordinadora de Servicis Lingüistics de Lhèida, qu'es integrada per de representants del Secretariat de Politica Lingüistica de la Generalitat de Catalonha amassa amb lo Consòrci per la Normalizacion Lingüistica (CNL) de Lhèida, dels servicis territorials del departament d'Educacion, de Santat e de Justícia del govèrn catalan, del Servici Lingüistic de l'Universitat de Lhèida, de l'Escòla Oficiala de Lengas de Lhèida, e del Servici Lingüistic del sindicat Comissions Obreres.
Programa del 4 e 5 de novembre de 2011
L'endeman, lo dissabte 5 de novembre un dels filmes de referéncia del cinèma occitan, L’orsalhèr de Joan Flechet e puèi Ací laguens i ès tu, una òbra de corta durada que passa pas las 60 segondas realizada per Carla Benito, Carla Castellanos, Judith Faure, Gemma Masip, Sara Rodríguez e Patrícia Delgado, que ganhèt lo Prèmi Llanterna Digital de 2011.
Didius Julianus
Didius Julianus (30 de genier de 133 o 2 de febrier de 137, Mediolanum - 1 de junh de 193) foguèt un emperaire roman que reinèt dau 28 de març de 193 fins a sa mòrt durant lei trebols entraïnant per l'assassinat de Commòde. Succediguèt a Pertinax e foguèt remplaçat per Septimi Sever.
Rèine
Didius Julianus venguèt emperaire après l'assassinat de Pertinax gràcias a una prima fòrça importanta promesa ai soudats de la garda pretoriana que menacèron lo Senat per permetre sa designacion. Aquò foguèt considerat coma fòrça vergonhós per lei populacions romanas e Didius Julianus foguèt executat per Septimi Sever après la conquista de Roma.
Bernouville
Bernouville en normand (Bernouville en francés) es una comuna normanda, situada dins lo departament d'Eure e la region de la Nauta Normandia.
Quaternari
Lo Quaternari es lo tresen periòde geologic de l'èra del Cenozoïc e la mai recenta sus l'escala dels temps geologics. Aqueste periòde se caracteriza pel retorn de las glaciacions, l'espandiment del genre Homo e l'extinccion de las faunas de l'Olocèn.
Istoric de la definicion del Quaternari
La denominacion « Quaternari » foguèt prepausat per Jules Desnoyers en 1829 per qualificar de formacions o terrens, a partir de l'analisi dels sediments del Bacin de la Sèina que semblavan èsser mai joves que las ròcas del Terciari.
La limita inferiora del periòde faguèt l'objècte de fòrça debats scientifics e demorava dificil de precisar que mai d'un marcaires de fregs pòdon èsser utilizats (donant una limita inferiora entre gaireben -2,6 e -1,5 milion d'annadas). Amb l'avançada dels metòdes de datacion absoluda de las ròcas mai ancianas e après la descobèrta de fossils dons las ròcas precambrianas, lo Quaternari tornèt èsser requalifiat geocronologicament coma la tresena dels periòdes geologics del Cenozoïc (lo segond essent lo Neogèn). Aquesta disposicion foguèt confirmada en 2009 per l'Union internacionala de las sciéncias geologicas amb una debuta determinada a unes 2,6 milions d'annadas abans lo present.
Definicion actuala del Quaternari
esquèrra|vinheta|[[Homo habilis : Lo Quaternari es marcat per l'emergéncia del genre Homo]] Lo Quaternari es subdivizat en doas epòcas geologicas : Pleistocèn e Olocèn. Una tresena epòca es ara preposada : l'Antropocèn.
L'estratotipe correspondent a son començament, a la base de l'estatge Gelasian (debuta del Pleistocèn), es la copa estratigrafica de Monte San Nicola près de Gela en Sicília.
Pasmens se l'International commission on stratigraphy aja preposat d'espandre lo Neogèn fins al present i incluissent le Pleistocèn e l'Olocèn, The geologic time scale - 2012 manten auestas doas epòcas geologicas dins lo Quaternari. Tant que la proposicion de creacion de l'Antropocèn es pas retenguda, l'Olocèn correspond a l'actuala epòca geologica.
Herly (Sòma)
Hèrly  en picard (Herly en francés) es una comuna francesa, situada dins lo departament de Somme e la region dels Nauts de França.
Sant Genís (Auts Aups)
Sant Genís (Saint-Genis en francés) es una anciana comuna dau Daufinat occitan situada dins lo departament dels Auts Aups e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur. Dempuèi lo 1èr de genièr 2016, es comuna delegada de la comuna novèla de Garda Colomba.
Herly (Sòma)
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Nòtas
<references group=N/>
Sant Genís (Auts Aups)
Geografia
vignette|upright=1.6|centre|Comunas a l'entorn.
Montmaur (Auts Aups)
Montmaur (Montmaur en francés) es una comuna d'Occitània, en Daufinat dins lo departament dels Auts Aups en region Provença-Aups-Còsta d'Azur.
Brives
Brives es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Endre e la region dau Centre.
Conseu nordic
Lo Conseu Nordic es una organizacion internacionala de cooperacion entre lei govèrns e lei parlaments dei país d'Escandinàvia. Creat en 1952 e completat en 1971 per la formacion dau Conseu nordic dei ministres, gropava en 2014 cinc estats sobeirans (Islàndia, Suècia, Norvègia, Finlàndia e Danemarc) e tres territòris autonoòms (Illas Feròe, Åland e Groenlàndia). Lei tres estats baltics i avián l'estatut d'observators.
Binges
Binges es una comuna francesa, situada dins lo departament de Còsta d'Aur e la region de Borgonha.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Lista dels tèrmes romans
Los tèrmes romans son un dels elements essencials de la civilizacion romana, tant dins la vida videnta que dins los monuments bastits pels abrigar e los provesir (aqüeductes).
Aquela lista alfabetica per país atièra qualques tèrmes del mond roman. thumb|450px|right|Tèrmes de Dioclecian, Roma.
Occitània
thumb|right|250px|Vestigis dels tèrmes romans de [[Cimiez|Cimier]] thumb|right|250px|Caors : fòrça bèls rèstes de l'« Arc de Diana », una de las quatre parets del [[frigidarium que donava a una pichona piscina dins un absidi.
Laci
thumb|right|250px|[[Villa d'Adrian#Los tèrmes|Tèrmes de la villa d'Adrien. Lo frigidarium que parcialament conserva la vòlta]].
Reialme Unit
thumb|right|250px|Tèrmes de Leicester
Soïssa
thumb|right|250px|Tèrmes romans de Schleitheim
Venus Williams
thumb|right|Venus Williams Venus Ebony Starr Williams es una jogaira de tennis nòrd-americana. Nasquèt lo 17 de junh de 1980 en Lynwood, Califòrnia (Estats Units). Foguèt nº 1 del mond pendent 11 setmanas e ganhèt 7 torneges de Grand Chelem. Venus Williams a ganhat 45 torneges en individuales e 20 en dobles. A ganhat tanben 4 medalhas d'aur als Jòcs Olimpics (Sydney 00, Pequin 08 e Londres 12). En 1999, ganhèt la Fed Cup.
Es la sòrre de Serena Williams.
Joan Nièl
thumb|250px|Retrach de Joan Nièl en 1932 Joan Nièl (en francés: Jean Niel; Espaliu, 26 de decembre de 1894 – Frejús, 24 de genièr de 1987) èra un avocat e un politician occitan que foguèt deputat d’Avairon de 1930 a 1942.
Biografia
Joan Nièl, aprèp d’estudis a l'institucion Santa Maria de Rodés e al licèu, serviguèt coma oficièr durant la Primièra Guèrra Mondiala, qu’i fFoguèt nafrat en 1915. De 1919 a 1920 venguèt cargat de mission en Polonha abans d'èsser mandat a Madagascar. Laissèt l'armada en 1922 e se marquèt coma avocat al tribunal de Rodés.
Foguèt reelegit en 1932 e 1936.
Anatòli Soloviànenko
Anatòli Soloviànenko (en ucraïnian: Анатолій Борисович Солов'яненко; Donetsk, 25 de setembre de 1932 - Kozyn, 29 de julhet de 1999) foguèt un cantaire d'opèra ucraïnian. Aqueste tenòr famós obtenguèt los guerdons d'Artista del pòble de l'URSS en 1975 e d'Eròi d'Ucraïna en 2008.
Enric Mètge
Biografia
Enric Mètge foguèt administrador de societats e director tecnic de la Companhiá de las veituras de París. S'engatgèt pro tardivament dins la carrièra politica e en 1928, foguèt elegit conselhièr general radicalsocialista. Gardèt lo mandat sonque sièis ans qu'en 1934 lo batèt Sostòt, candidat del Partit Comunista.
En 1932, venguèt deputat dins la circonscripcion de Nontron, foncion que ocupèt fins a 1936.
Mètge, qu'èra estat plan tocat per la pèrdia de sa fortuna en 1933, renoncièt pr'amor de sa santat flaca a se tornar presentar en 1936.
Ermès amb Dionís enfant
thumb|250px|Ermès portant Dionís enfant, [[musèu arqueologic d'Olímpia.]]
Pèire Casals
thumb|Pèire Casals Pèire Teodòr Casals (en francés: Pierre Cazals; Pàmias, 5 de novembre de 1853 – Pàmias, 4 de genièr de 1946) èra un politician occitan del país de Fois que foguèt Deputat d'Arièja de 1919 a 1936.
Ermès amb Dionís enfant
Ermès amb Dionís enfant es una escultura grèga de marbre. Atribuida a l'escultor Praxíteles del periòde classic fin o plan, segon autres autors, a una còpia del sègle E d'un original del meteis artista del 350-330 aC. Foguèt descobèrta lo 1877 a las roïnas del Temple de Hera e es a l'ora d'ara expausada al Musèu Arqueologic d'Olímpia. La siá nautor es de 213 centimètres. Los concèptes de perfil grèc, nas grèc e corba praxitelica son passats a èsser un modèl de beutat classica.
Istòria
L'estat grèc signèt amb Alemanha, lo 1874 un acòrdi pel exploracion arqueologica a Olímpia. Las catacions realizadas per una equipa alemanda comencèron lo 1875 jos la direccion de Ernst Curtius. Lo 8 de mai de 1877 foguèt trobada, a las ruïnes del meteis temple d’Heraeum ont o vegèt Pausànies. S'agissiá d'una escultura corpòria nusa (cap, tronc, cueishas e braç esquèrre) que representa un jove apiejat en un tronc d'arbre cobèrt amb un mantèl. Se trobava protegit per una espessa capa d'argila, tot èra dins un estat de conservacion excepcionala.
Caracalla
Caracalla (4 d'abriu de 188, Lugdunum - 8 d'abriu de 217, vèrs Harran) foguèt un emperaire roman. Venguèt oficialament coemperaire de son paire Septimi Sever en 196 e li succediguèt ambé son fraire Geta, tanben coemperare dempuei 198, lo 5 de febrier de 211. Pasmens, tre lo 26 de decembre de 211, assassinèt son fraire e venguèt emperaire unic fins a sa mòrt. Foguèt remplaçat per Macrin.
Rèine
Coma Neron o Commòde, son rèine foguèt considerat coma una tirania sanguinaria e Caracalla tèn una imatge marrida.
D'efèct, l'assassinat e lo chaple d'opausants — Alexàndria foguèt pilhada en causa d'una satira còntra l'emperaire en 215 — entraïnèron una impopularitat fòrça importanta e Caracalla foguèt finalament assassinat durant una campanha en Orient. Dins aquò, la politica generala de Caracalla aguèt una influéncia importanta per la seguida de l'Empèri car sei campanhas militaras permetèron d'afeblir lei Germans fins au rèine de Sever Alexandre. Estendèt tanben lo drech de ciutadanatge a totei leis abitants de l'Empèri.
Eugèni Romagós
thumb|250px|Retrach d'Eugèni Romagós en 1932 Eugèni Nerestan Romagós (en francés: Eugène Romagoux; Trets, 13 de decembre de 1877 – Opèda, 19 d'agost de 1948) èra un politician occitan de Provença que foguèt Deputat de Vauclusa de 1928 a 1936.
Herleville
Harville en picard (Herleville en francés) es una comuna francesa, situada dins lo departament de Somme e la region de Picardia.
Geografia
Vilatge rural picard del Santerre, desservi pel anciana rota nacionala 29 (actuala RD 1029), facilament accessibla per las autoroutes e, situat a 16 km a l'oèst de Péronne.
Village rural picard du Santerre, desservi par l'ancienne route nationale 29 (actuelle RD 1029), aisément accessible par les autoroutes et, situé à 16 km à l'ouest de Péronne.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Lo vilatge i aguèt destruit pendent las doas Guèrras mondialas.
Le village fut détruit pendant les deux Guerres mondiales.
Nòtas
<references group=N/>
Franco Trappoli
Sa vida
Nascut a Orvieto lo 5 de novembre de 1947, foguèt diplomat en «Sciéncias economicas e comercialas» e venguèt primièr cònsol de Fano de 1980 a 1983.
Foguèt puèi deputat de 1983 a 1987 e de 1992 a 1994. Foguèt le primièr bodista de venir membre de la Cambra dels deputats italiana. .
Terciari
Lo periòde Terciari es una anciana subdivision del temps geologic, que cobrís lo temps dempuèi la fin del Cretacèu, fa 65 milions d'ans, fins al començament del Quaternari fa uns 1,6 milions d'ans. Lo tèrme aguèt un usatge fòrça espandit que contunha encara uèi; pasmens, la Comission Internacionala d'Estratigrafia conselha ara puslèu una nomenclatura estratigrafica formala. En luòc del Terciari, se recomanda de subdevesir lo Cenozoïc en periòdes Paleogèn e Neogèn. Dins son usatge abitual, lo Terciari inclutz cinc epòcas geologicas: lo Paleocèn, l'Eocèn, l'Oligocèn, lo Miocèn, lo Pliocèn.
Ciril d'Alexàndria
Ciril d'Alexàndria, vadut en 376, qu'estó patriarca (avesque) d'Alexàndria despuish 412 dinc a la soa mort lo 27 de junh de 444. Sant entaus catolics e los ortodòxes, en 1882 lo papa Leon XIII que'u proclamè pair e doctor de la Glèisa.
Istòria e tradicion
Nomenat patriarca d'Alexàndria lo 17 d'octobre de 412, nebot e successor de Teofil, Ciril que's consagrè a eradicar lo paganisme, lo judaïsme e çò qui considerava com eretgias: qu'escrigoc contra los arrians e los nestorians e que hasó barrar las glèisas deus novacians e las sinagògas. Aqueras mesuras brutaus que l'opausèn a Orestes, prefècte d'Egipte (crestian eth tanben) e en març de 415 la filosòfa Ipàtia d'Alexàndria qu'estó victima d'ua horrèra arengada peu patriarca.
Contra Nestòri
Ciril que s'opausè au patriarca de Constantinòble, Nestòri, qui arrefusava de balhar a Maria lo títol de Theotokos (literaument ) e en 431 lo Concili d'Efès que condamnè Nestòri com erètge. En 429, Ciril qu'avèva atacat Nestòri dens las omelias, puish en 430 que'u avèva acusat d'adopcianisme e en aost de la medisha annada un sinòde regionau a Roma que'u avèva condamnat e que l'avèva exigida ua retractacion.
Nestòri qu'aconselhè a l'emperaire Teodòsi II d'amassar un concili ecumenic a Efès entà Pentacosta de 431. La letra de convocacion que data deu 19 de noveme de 430 entà ua reünion en junh de 431. Durant aqueth medish mes de noveme, Ciril qu'amassè un sinòde regionau a Alexàndria qui condamnè Nestòri e que'u mandè ua tresau letra dab los dotze anatèmas entà hà'u soscríver.
Ciril qu'afirmava l' deu Vèrb Divin dab la natura umana dens la persona deu Crist (ua sola Ipostasi, dens la quau lo Vèrb e assumí la natura umana).