cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Sètge de Sant Joan d'Acre (1291)
Lo sètge de Sant Joan d'Acre se debanèt dau 4 d'abriu au 28 de mai de 1291. Foguèt la consequéncia de l'ataca de la vila defenduda per lei Crosats dau Reiaume de Jerusalèm e deis Òrdres Sobeirans (16,000 òmes dirigits per Enric II de Jerusalèm e Amalric de Tir) per lei Mamelocs d'Egipte (mai de 150,000 òmes comandats per Al-Ashraf Khalil). S'acabèt per l'evacuacion de la vila per seis abitants e lei combatents francs durant la fin dau mes de mai. Après aquela desfacha, lei darrierei posicions crosadas en Siria e Palestina foguèron abandonadas ò capitulèron avans la fin de l'annada marcant la fin de la preséncia franca dins la region.
Fial d'Ariana (sotada)
drecha|vinheta|Un debanador amb una bobina de 50 m de fial drecha|vinheta|Un sotaire debanant un fial d'Ariana per s'assegurar de trobar la sortida Un fial d'Ariana es, en sotada, lo cable que lo sotaire tira en rèire d'el per proder trobar la sortida o lo retorn, subretot se la visibilitat es pas bona o nulla (particulas en suspension dins l'aiga).
Es bobinat sus un debanador. Lo sotaire vigila a lo ligar regularament a la paret que s'embrolhe pas. Las partidas reconegudas de sifon son mai sovent equipadas d'un fial d'Ariana fixe que lo sotaire fa pas que seguir per passar lo sifon e contunhar son camin. Lo sotaire deu pas jamai largar lo cable e, idealament, portarà de marcas regularas (indicacions de mestratge, flèchas, elastics de cambra d'aire), indicant clarament lo cap de la sortida. Las convencions utilizadas devon permetre a un sotaire de tornar trobar lo camin de sortida solament lo tocant, en abséncia totala de visibilitat. De tecnicas existisson per tornar trobar lo fial al cas que lo sotaire l'auriá perdut (usatge d'un debanador segondari pel sotaire). Es fòrça conselhar d'aver pas qu'un sol fial principal per galariá e de netjar sistematicament los ancians fials e los rèstes de fials parcialament arrancats per las aigadas per s'i embrolhar pas. En cas de brancament amb possibilitat de boclas entre galariás, lo sotaire dèu èsser plan vigilant al sens e al cap de la sortida. L'equipament del sotaire deu èsser concebut e simplificat de biais que s'embrolhe pas tròpamb lo fial.
Lo nom ven de l’Ariana de la mitologia grèga, que lo fial salvèt Tesèu dins lo Labirint.
Mond crestian
La crestiantat, o lo mond crestian, es una nocion designant, dins son accepcion culturala, una assemblada de cresents, los crestians, adèptes del cristianisme, amassat per d'ideals religioses e de doctrinas esperitala.
D'unes aspèctes de l'istòria de la Glèisa
La crestiantat e lo cristianisme sovent se desvelopèron demrant encastrat per dos poders distinctes (mas pas obligatòriament independents), volent èsser ambedos al servici dels Òmes e dels pòbles, es a dire lo poder temporal exercit pels reis e cap d'Estat e lo poder esperital exercit pel papa (pasmens los protestantismes trenquèron, a partir lo sègle XVI, amb aquel darrièr poder esperital). Pro curiosament, aquel encastre foguèt à vegadas teorizat e justificat, per la « doctrina dels dos glasis » (expression que ven pasmens d'una concepcion perfièchament erronèa del messatge dels Evangèlis). Dins la realitat istorica, las discòrdias entre aqules dos poders foguèron frequentas e importantas, dempuèi l'epòca de la reialtat e donc de la monarquia alara que passava per èsser de drech divin, aquò provoquèt la recerca e la signatura de diferents concordats. . L'objectiu èra de respectar le religion majoritària qu'èra une religion d'Estat. Lo cristianisme presenta tanben una (de) doctrina(s) politica(s), fins ara dins una optica mai sovent democratica. La doctrina sociala de la Glèisa se desvelopèt en parallel (entre autre, Rerum Novarum en 1891, Quadragesimo Anno en 1931, Compendium de la doctrina sociala de la Glèisa en 2004, Caritas in Veritate en 2009).
Regions de la Tèrra ont lo cristianisme es installat
thumb|400px|Espandiment geografic del cristianisme als sègle XXI. Mapa dels païses ont la comunautat crestiana representa mai de 50 % de la populacion.
Ara, los entorns de la crestiantat, coma aqueles al tèrme del territòri de las autras religions, son gaire plan delimitablas. Cal prene en compte lo ròtle efectiu de la religion pels abitants, ròtle qu'es gaire aisit d'estimar, o de prene en compte l'estatut particular de la religion al nivèl nacional: l'anciana religion d'Estat, lo Concordat al sens del sègle XIX en França, la laïcitat e la toleréncia religiosa.
En 2010, lo nombre de crestians sus Tèrra es estimat a 2,184 miliards o 31,7 % de la populacion mondiala :
Crestiantat, « Occident crestian » o Glèisa universala
Lo tèrme christianitas aviá precedit lo tèrme « Euròpa » dins son sens semantic (a una epòca, medievala, ont se podava dire que gaireben res èra laíc..., lo poder secular essent alara aflaquit, après la casuda de l'Empèri Roman d'Occident). Un sens territorial e tròp limitat demora dins lo tèrme d'« Occident crestian » (mas çò fasent sens prene en compte l'existéncia de la religion crestiana ortodòxa, nascuda après lo Grand Esquisma d'Orient, en 1054). Aquela expression, utilizada de fach per una pensada o per de movements politics de drecha extrèma, es rebutat per la quita Glèisa catolica, nascuda a l'Orient Mejan e que se vòl, par definicion, universala.
Ancian Testament
L'Ancian Testament o las Escrituras Ebraïcas (tanben nomenadas la Biblia Ebraïca) es la primièra partida de la Bíblia crestiana, qu'explica l'istòria dempuèi la creacion de la Tèrra fins a la darrièra profecia de la venguda del messias, realizada 400 ans abans de l'èra crestiana.
La designacion 'Anciana Testament' proven del grèc Η Παλαια Διαθηκη, E Palea Diathiki, que significa "ancian pacte", en referéncia a l'ancian pacte de Dieu amb l'umanitat (subretot amb lo pòble elegit d'Israèl) de qui vendriá lo messias nos salvar. Aquela denominacion ven en contrapunt amb lo "nòu pacte" ('Nòu Testament') entre los òmes e Dieu realizat amb la venguda del Crist sus tèrra.
Pentateuc
Lo Pentateuc o la Torah son los cinc primièrs libres de l'Ancian Testament, escriches per Moïses:
Libres deuterocanonics
Al cors de l'Edat Mejana, la Glèisa Catolica e la Glèisa Ortodoxa acceptèron de facto de diferents libres mai. Lo sègle XVI, los protestants s'opausavan a acceptar l'autoritat divina d'aqueles libres pendent Reforma, e los integrèron pas dins las traduccions de la Bíblia dins las lengas del pòble. La Glèisa Catolica declarèt, alavetz, l'autoritat e l'inspiracion divina d'aqueles libres e los incorporèt al canon. Per aquò, se nomenan libres deuterocanonics, qu'en grèc vòl dire "segond canon". Los anglicans los utilizan tanben. Aqueles libres son:
Libres perduts
I a de libres mencionats dins l'Ancian Testament coma partida de la Bíblia mas que demorèron pas (o son falses, e fan controversia). Aqueles son:
Lengas e traduccions
Lo judaisme utiliza la Tanakh tanben nomenada Bíblia Ebraïca, qu'equival a l'Ancian Testament e reconeis pas los libres del Nòu Testament. La Tanakh es escricha gaireben tota en ebrèu, amb de pichonas porcions en aramèu.
La version utilizada pels primièrs crestians foguèt la Version dels Setanta (Septuaginta), una traduccion grèga que los josieus de la Diaspora utilizavan abitualament a aquela epòca.
L'Ancian Testament crestian es fòrça semblable a la Tanakh ebraïca, amb unas diferéncias de contengut:
Saint-Léger-sur-Sarthe
Saint-Léger-sur-Sarthe es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Orne e la region de la Bassa Normandia.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Al sègle, Sant-Leugièr se nomenava Sant Leugièr de Poilley (Sancti Leodegarii de Polleio). Lo senhor del luòc se @dénommer Guillaume de Poilley. #Fondar la primièra chrétienté e #far bastir una glèisa dédiée a sant Leugièr. Aviá lo sieu fief d'Olivier de Bellême, senhor del Mesle, fils de Guillaume II de Bellême.
Ancian Testament
Istòria
Quand Sant Jeròni faguèt sa revision de la Vetus Latina vèrs 400 AbC, comparèt la Septuaginta amb lo tèxte ebrèu. E arribèt a la conclusion que lo tèxte ebrièu èra un melhor testimòni de Crist que la Septuaginta. Trenquèt amb la tradicion de la Glèisa e traduguèt l'Ancian Testament de sa Vulgata de l'ebrièu al luòc del grèc. Son eleccion foguèt durament criticada per Sant Agustin, son contemporanèu, e d'autres que consideravan a Jeròni coma un falsari. Mas amb lo temps, l'acceptacion de la version de Jeròni aumentèt dins las Glèisas de l'oèst fins que remplacèt Vetus Latina de la Septuaginta.
Saint-Léger-sur-Sarthe
Istòria
La motte castrale contraròtle un passatge de la Sarthe en aval del Barreja sus una via #que pòrta en linha drecha de Bellême a Sées. A aquela foncion viària e estrategica s'apond un papièr en la ponduda en valor del sector meridional del bòsc de Borsa. La motte de Sant-Leugièr, aital coma aquelas de Boitron, de Essay e del Mesle, a sostengut l'avançada de las défrichements del bòsc de Borsa #qu'èra prèpa coma l'indica lo toponyme de la Barralha de Poilley. Lo castèl sus la motte a segurament #èsser destruit pendent las guèrras amb los Angleses, coma totes los autres castèls a proximitat. En 1101, Robert de Poilley, fils de Guillaume, dona al abbaye Sant-Martin de Séez tot aquel #que possedissiá dins la glèisa de Sant-Leugièr.
Los principals senhors de Sant-Leugièr a partir del son las familhas de Loisel, de Castell-Thierry, e dels Acres de l'Agla al moment de la Revolucion. Retien Aumenatge al senhor del Mesle. Lo fief de Poëley dépendait d'aquel de Sant Leugièr; los principals senhors son los Poilley, Loisel, de Anthenaise e Castèl-Thierry. Sus aquel fief, s'elevava la capèla Santa-Anne de Poëley #que ne demòra pas mai res.
Ancian Testament
Istòria
Lo tèxte ebrièu a de diféncias dins unes passatges, mas los crestians preferisson la Septuaginta que profetiza melhor lo Crist. Las Glèisas ortodòxas orientalas utilizan la Septuaginta coma basa per la traduccion de l'Ancian Testament dins d'autras lengas. La Glèisa Ortodòxa de Constantinòple, la Glèisa de Grècia e la Glèisa Ortodòxa chipriòta contunhan de l'utilizar uèi en lor liturgia.
Los Manuscrits de la mar Mòrta, subretot aqueles escrits en aramèu, se revenon mai fidèls a la Septuaginta qu'amb lo tèxte ebrièu.
Saint-Léger-sur-Sarthe
Istòria
Pendent la Revolucion, Sant-Leugièra s'es trucada L'Union-sus-Sarthe, la municipalitat n'a gardat lo sieu gentilé.
Al e al començament del  sègle, la ramaderia de cavals a #èsser fòrça florissant : lo haras de la Barralha de Poëley a #aver un ganhant al prètz d'America, la ramaderia Lindet i aviá conegut per la raça de trotteur del meteis nom.
Les principaux seigneurs de Saint-Léger à partir du sont les familles de Loisel, de Château-Thierry, et des Acres de l’Aigle au moment de la Révolution. Ils rendaient hommage au seigneur du Mesle. Le fief de Poëley dépendait de celui de Saint Léger; les principaux seigneurs sont les Poilley, Loisel, d’Anthenaise et Château-Thierry. Sur ce fief, s’élevait la chapelle Sainte-Anne de Poëley dont il ne reste plus rien.
Pendant la Révolution, Saint-Léger s’est appelé L’Union-sur-Sarthe, la commune en a gardé son gentilé.
Au et au début du  siècle, l’élevage de chevaux a été très florissant : le haras de la Haie de Poëley a eu un gagnant au prix d'Amérique, l’élevage Lindet était connu pour la race de trotteur du même nom.
Souffelweyersheim
Suffelweyersheim en alemannisch (Souffelweyersheim en francés) es una comuna francesa del departament del Bas Ren e de la region d'Alsàcia.
Geografia
Lo pòble, d'una superficie de 451 ectaras, a situat a unitat|6|km}} al nòrd de Estrasburg a una altitud d'aperaquí 140 mètres. Localizat en la plana de Alsace, entre los massises dels Vòges e del Bòsc Negre, a traversat pel riu Souffel #que ne tira lo sieu nom. Aquel riu pren la siá font a Kuttolsheim e se tira en la Ill, afluent del Rhin, al sud de la Wantzenau après un recorregut d'unitat|29|km. Situat sul canal de la Marna al Rhin, Souffelweyersheim possedís una halte fluviale per las plaisanciers. Lo camin de halage del canal a manlevat pel grand itinerari cyclable EuroVelo 5 (EV5 Via Francigena de Londres a Roma/Brindisi).
Le village, d'une superficie de 451 hectares, est situé à 6 km au nord de Strasbourg à une altitude d'environ 140 mètres. Localisé dans la plaine d'Alsace, entre les massifs des Vosges et de la Forêt Noire, il est traversé par la rivière Souffel dont il tire son nom. Cette rivière prend sa source à Kuttolsheim et se jette dans l'Ill, affluent du Rhin, au sud de La Wantzenau après un parcours de 29 km. Situé sur le canal de la Marne au Rhin, Souffelweyersheim possède une halte fluviale pour les plaisanciers. Le chemin de halage du canal est emprunté par le grand itinéraire cyclable EuroVelo 5 (EV5 Via Francigena de Londres à Rome/Brindisi).
Pascau Caumont
vinheta|Pascau Caumont dens un concert de [[Vox Bigerri|alt=]]Pascal Caumont [fr], o Pascau Caumont [oc] es un cantaire concertiste e professor de musica occitana, especializat dans las musicas traditionalas dels pobles de la Mediterranèa (occitans, catalans, …) au conservatòri de Tolosa. vinheta|[[Tarba en Canta dab lo Miquèu Garnier de la mairia de Tarba]]
Vida
vinheta|279x279px|Vox Bigerri dab : [[Fabrice Lapeyrere, Régis Latapie, Bastien Zaoui, Pascal Caumont]] Nascuat ens ua familha de muscaires populars, Pascal Caumont a totjorn volgut hèr musica. Va en purmèr a Tolosa entà hèr trompeta e joga ens bandas d'Armanhac. Après, descobra los trobadors dab Pèire Bèc e vol venger cantaire de musicas tradicionalas occitanas. Ven professor de cant al conservatori occitan de Tolosa, push a Tornfuèlha e au conservatori de Tolosa. Ven amic dab los Fabulous Trobadors e canta dab els mantuns cops.
En 2004 / 2005, va a Tarba e crea ua classa de musica tradicionala au conservatori de la villa. Dubreish escolas bilinguas occitan e francès, e hèr cant ens las escolas. Ven lo mestre d'un hestau que se sona Tarba en Canta, pero lo cant polifonic del monde entèr.
Lo son grope Vox Bigerri ven lo gripe lo mai conegut de la musica occitana dab la paruda del dic "Cap aus Sorelhs" en 2013, hèn concert ens tota la Europa, dab lo tustaire Jim Black, QuarteXperience, Socarrel, … entre Paris, Brussèlas, Viena a la Mozart-Saal, Berlin (entà lo disc Tiò, 2018), cantan ens granas glèisas de França.
Pascau Caumont es un bèl compositor de musica e poemas, força coneigut en Occitania e Catalunya.
Adara es professor en lo conservatoria de Tolosa e canta dab Vox Bigerri un projecte que se sona Milharis, sus la lejenda pirenenca.
Antarrius
Antarrius (Anterrieux en francés) z-es 'na comuna auvernhata, situada dins lo departament del Cantal e la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament d'Auvèrnhe.
Toponimia
La prononciacion es [anta'rriw]. Las fòrmas ancianas son Ecclesia de Enter Rios, al sègle XIV, Interrivia, en 1507, Interrivos, en 1508, Antarrieux, en 1596, Entrerieux, en 1618, Enterieux, en 1672, Enterrieux, en 1697, Antérieux, en 1784. Antarrius es doncas format delhs mots entre e rius, eiretèirs del latin inter rivos (lo borg es sus un morre entre doás combas). Lo passatge d' *Entrerius a Enterrius s'explica per una dissimilacion normala en occitan en cas de succession de doás r dins un mot (cf. contraròtle > contarròtle, Grandvabre > Gandvabre) e lo passatge d'*Enterrius a Anterrius s'explica per aglutinacion de la preposicion a. S'i ajustèt l'evolucion -err- > arr-, plan espandida en occitan (cf. entarrar > enterrar). L'atestacion de 1596 mòstra que la prononciacion actuala data al mens del sègle XVI.
NB. Se pòt pas escriure *Anterius. La diferéncia entre r simpla e r multipla deu èsser respectada, quenha que siá sa realizacion, e se se fai fisança al lector per conéisser los dos elements d'*entre rius, zo pòt pas faire dins la fòrma evoluïda anta rius (entre se ditz normalament entre a Antarrius). La sola grafia clara e de bon legir es Antarrius.
Nòtas
<references group="N"/>
La Gresle
L’Agrele [l‿a.ˈɡrəl] en arpitan (La Gresle en francés) es una comuna francesa, situada dins lo departament de Léger e la region de Ròse-Aups.
Canton de Frejús
Lo canton de Frejús es una division administrativa de Provença, venguda despuèi 2015 sonque circonscripcion electorala, situada dins l'arrondiment de Draguinhan, lo departament de Var e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur. A la refòrma cantonala de 2014, aplicada per leis eleccions de 2015, lo canton se conservèt e passèt de 3 comunas a una fraccion de la comuna de Frejús.
'''NB. Per de rasons tecnicas, una partida deis informacions de l'Infobox (superficia, populacion, densitat, n° INSEE) son lei de la situacion d'avans 2015. Lo n° INSEE es ara 8305. La superficia dau canton de Frejús es pas coneguda, la populacion de 41 432 abitants en 2017. La densitat es pas coneguda.'''
Composicion avans 2015
thumb|350px|centre|Lo canton de Frejús avans 2015
Istòria
Lo canton de Frejús se creèt en 1790 dins lo districte de Frejús.
En 1801, lo canton de Frejús se conservèt.
Avans 1973, i aviá 7 comunas dins lo canton : Frejús, Leis Adrechs, Banhòus, Lo Muei, Lo Puget d'Argenç, Ròcabruna d'Argenç e Sant Rafèu. En 1973, creèron lo canton dau Muei, ambé Lo Muei, Lo Puget d'Argenç, Ròcabruna d'Argenç e lo canton de Sant Rafèu ambé aquela comuna tan solament.
Eis eleccions departamentalas dau 22 de març de 2015, en aplicacion dau decret n° 2014-270 dau 27 de febrier de 2014, que pòrta delimitacion dei cantons dins lo departament de Var, lo canton de Frejús foguèt redusit a la partida majoritària de la comuna de Frejús, l'autra partida es dins lo canton de Sant Rafèu, coma tanben Leis Adrechs. Banhòus foguèt plaçat dins lo canton novèu de Ròcabruna d'Argenç.
Eraudica
200px|right|thumb|Armoriau medievau alemand L’eraudica (var. eraldica, heraudica, heraldica) qu’ei la disciplina qui estúdia l’istòria, la codificacion e l’emplec deus escuts armoriats (tanben aperats blasons), qu’ei a díser illustrats dab lo prètzhèit d’identificar ua persona, ua familha, ua institucion o un país.
L’eraldica qu'ei tanhenta de l’estudi deus sagèths (la sigillografia) e deu de las banèras (la vexillologia) e que pòt estudiar escuts de mantua civilizacion com las ancianas civilizacions egipcianas (de qui los ieroglifs an dilhèu ua origina eraudica), grègas, andinas, japonesas, nordicas, africanas e mei generaument de tota civilizacion qui a produsit escuts o targas ondrats. En Occident, totun, l'eraudica que hè ua diferéncia enter lo hèit de possedir un escut ondrat e lo d’estar identificat per aquesta ondradura e de l’emplegar com ua mena de signatura o de sagèth exclusiu.
Istòria
200px|right|thumb|Guilhèm lo conquestador lhevant lo hèume, sol mejan entà hà's conéisher L'eraudica que nèish de cap au sègle XII a l'escadença de las crotzadas quan los chivalièrs arrecotits de tots los cantons d'Occident e cerquèn un mejan de reconeishe's e identificà's suus camps batalhèrs. Abans aqueth episòdi e i avèva de segur escuts e targas ondrats, mes las loas ondraduras b'èran pas exclusivament associadas dab un utilizaire en tot l'identificar. Qu’ei conegut, per exemple que durant la batalha de Hastings, la rumor de la mort de Guilhèm lo Conquestador qu’obliguè aqueth darrèr a tirà’s lo hèume entà provar de qu'èra enqüèra viu a maugrat qu'avosse un escut ondrat, mes brica exclusiu. Un deus meis vielhs escuts coneguts qu’ei lo qui ondra lo tombèu de Geofrey d'Anjau (vertadèr escut puish que ho emplegat sonque per eth e eretat peus son descendents) deu "camp d’azur cargat de tres leons d’aur rampants (véder lo lexic)". 200px|left|thumb|Escut ondrant lo tombèu de Geofrey d'Anjau Après lo sègle XII l'eraudica que conegó ua expansion rapida. Los blasons qu’èran transmés deu pair a la hilha e a l’ainat. Los hilhs capdèts qu’i devèvan hornir ua rompedura (un cambiament mei o mens important e vededer) e bèth bastir vertadèrs arbos genealogics eraudics. A l’ecadença d’ua union de familha o de fèus, los blasons qu’èran juntats çò qui produsí, dinc a uei lo dia, escuts deus complèxes.
Dab lo temps, l'escut que s'acompanhè d'autas pèças :
La Revolucion que’s virè contra los escuts en los bèth boishar deus monuments. L’empèri napoleonian que bastí ua navèra eraudica dab règlas pro diferentas.
Uei lo dia, los escuts non son pas reconeguts per la Republica Francesa (qui ei un deus paucs estats sens escut entà'u representar) au maugrat qui la loa proprietat exclusiva e lo lor emplec qu'ei jutjat peus tribunaus competents peus noms: qu'ei vedat per la lei d'emplegar o de s'atribuir un escut ja existent.
Lo blasonament
L'eraudica que codifica los blasons en los bèth descríver e en emplegant un lengatge especific. Aquesta codificacion qu'ei aperada lo blasonament.
Lo camp
Un escut qu’ei compausat en purmèr d’un hons aperat lo camp.
L’escut mei simple qu’ei l’escut occitan de la familha de Labrit (tanben coneguda com d’Albret, ua de las brancas de la familha deu Noste Enric) : qu’ei de gules plen (çò qui vòu díser qu’ei tot arroi). A despart de cas exepcionaus com aqueth, los camps que son cargats de mòbles (qu’ei a díser de dessenhs) e d'ondraduras.
Los esmalhs e perissas
vinheta|Diagrama dels esmalhs dins lo monde anglofòn: 1. Metalhs; 2. Colors; 3. Esmalhs; 4. Tinturas pas tradicionalas. 100px|right|thumb|Labrit : "de gules plen" Las colors en eraudica que son aperadas esmalhs e que son de duas tracas : los metaus e las colors (au sens eraudic).
Los metaus que son l’aur (jaune) e l’argent (blanc). Las colors que son lo sinòple (verd), l’azur (blau), lo gules (arroi), lo sable (negre). Mei recentament que’s son juntats l’irange e la porpra (vriulet). Au ras deus esmalhs, l'eraudica qu'emplea perissas com l’ermina e lo vair. left|100px|thumb|Escut de [[Bretanha : "d'ermina plen".]] right|200px|thumb|[[Godefroy de Bouillon, portant lo tabar ondrat de las armas de Jerusalèm.]] Ua règla importanta de l’eraudica que vòu que camp e mòbles superpausats non sian pas de dus metaus o de duas colors (aquò qu’a la soa logica entà qui l’escut e pòsca estar coneishut de luenh). L'eraudica que harguè lo son lengatge e las soa règlas. Cèrts escuts que viòlan intencionaument aquestas règlas per marcar la loa exepcionalitat: qu’ei per exemple l’escut crestian de Jerusalèm qui viòla la règla de non-tanhença deus metaus puish que representa ua crotz d’aur (jauna) sus un camp d’argent (blanc).
Formas d'escuts
400px|center|thumb|Formas deus escuts: 1. occitan (e francés ancian) 2. francés modèrne - 3. escuts de dònas - 4. escuts de domaisèlas - 5. escut de torneg (o bandèra) - 6. escut italian - 7. escut soís - 8. escut anglés - 9. escut alemand, dab un horat per la lança - 10. escut polonés - 11. escut espanhòu, portugués e flamenc
La màger part deus escuts occitans que son de la purmèra forma. Quauques escuts occitans qu'emplegan la forma espanhòla (dens la Vath d'Aran) o italiana.
Armoriaus
Un armoriau qu'ei ua lista de blasons. A còps los armoriaus que son simplament ua lista de blasonaments shens cap de representacion grafica.
1980
Aquesta pagina concernís l'an  del calendièr gregorian.
Polonha
Debanament de manifestacions novèlas que causèron la fin dau periòde Gierek e la presa dau poder per lo generau Wojciech Jaruzelski. Deguèt rapidament faciar una tièra de manifestacions organizadas per lo sindicat Solidaritat menat per un obrier catolic dich Lech Walesa.
Botswana
Mòrt dau president Seretse Khama. Ketumile Masire (BDP) foguèt elegit per lo remplaçar.
Peró
Debanament deis eleccions promesas per lo govèrn dictatoriau de Francisco Morales Bermúdez Cerruti qu'èra incapable de dirigir lo país. Gràcias a un sostèn important de part de la populacion e a la division de seis adversaris, l'ancian president Fernando Belaúnde Terry foguèt elegit President de la Republica. Prenguèt plusors mesuras progressistas coma la restitucion dei jornaus a sei proprietaris ò lo restabliment de la libertat d'expression. Pasmens, assaièt tanben de limitar leis efèctes de la reforma agrària de Velasco, se raprochèt de Washington e mau capitèt de faciar la crisi economica, especialament lo problema causat per l'inflacion.
Enterin, dins lei regions centralas, apareguèron divèrsei guerilhas comunistas, magerament aquela dau Sendier Luminós, que comencèron una tiera d'atacas còntra l'Estat Perovian. Largament ignorats per lo govèrn centrau, aquelei combats venguèron un problema vertadier tre l'annada seguenta (→ 1981).
Iran
thumb|Guèrra Iran-Iraq e limit de l'avançada iraquiana en 1980.
Començament de la Guèrra Iran-Iraq après una tièra de bombardaments per l'aviacion iraquiana lo 20 de setembre. Après d'avançadas de quauquei desenaus de quilomètres lòng de la frontiera, leis Iraquians foguèron finalament blocats per leis Iranians.
Iraq
Començament de la Guèrra Iran-Iraq après una tièra de bombardaments per l'aviacion iraquiana lo 20 de setembre. Après d'avançadas de quauquei desenaus de quilomètres lòng de la frontiera, leis Iraquians foguèron finalament blocats per leis Iranians. Puei, lo 28 de novembre, se debanèt una batalha navala dins la region dau pòrt iraquian d'Umn Qasr. La flòta iraquiana i perdèt sièis naviris (còntra solament un per leis Iranians) e demorèt quasi inactiva fins a la fin de la guèrra en 1988.
Tuvalu
Independéncia dau país lo 30 de julhet.
Vanuatu
En mai, leis illas secessionistas d'Espiritu Santo e de Tanna conoguèron doas insureccions novèlas. Dins la premiera, de secessionistas conquistèron la capitala e proclamèron la Republica de Vemarana e dins la segonda, de combats opausèron lei partisans dau govèrn ai partisans de França. París sostenguèt aquela secession en empachant lo mandadís d'una fòrça militara e en reconóissent aquela independéncia. Pasmens, lo 2 de junh, Tanna foguèron reconquistada per lo govèrn locau. Puei, après l'independéncia oficiala dau país lo 30 de julhet, Lini poguèt emandar l'ajuda militara dei país de la region e obtenguèt aquela de Papoa-Nòva Guinèa. Lo 31 d'aost, un desbarquament aisat prenguèt lo contraròtle dau territòri de la Republica de Vemarana marcant la fin de secession. Aperaquí 2,300 i foguèron arrestadas.
Astronomia
Susvolada dau sistèma de Saturne per la sonda espaciala Voyager 1. I poguèt realizar divèrsei fotografias de la planeta, de sei satellits e de realizar divèrsei mesuras de temperaturas e de composicion atmosferica. Descurbiguèt tanben uech satellits suplementaris.
Energia
Premier foratge orizontau realizat dins lo jaciment de gas naturau de Lac per Elf Aquitaine e l'Institut Français du Pétrole. Aquela tecnica foguèt aplicada en 1982 ai foratges sosmarins e s'es largament difusada dins lo mond.
Amazy
Amazy es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Nièvre e la region de Borgonha.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Bautevila
Bautevila (Beauteville en francés) es una comuna lengadociana en Lauragués, situada dins lo departament de la Nauta Garona e de la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Saint-Just-la-Pendue
Saint-Just-la-Pendue es una comuna francesa, situada dins lo departament de Léger e la region de Ròse-Aups.
Bautevila
Geografia
Comuna de l'airal urban de Tolosa situada en Lauragués a al Sud-Èst de Tolosa
Istòria
Pendent l'Ancian Regime, Bautevila èra de la diocèsi civila de Mirapeis, doncas de la província de Lengadòc, de la generalitat de Tolosa, de la diocèsi de Mirapeis e de la senescauciá de Lauragués. Le vocable de la glèisa es Sant Blasi. En 1790, Bautevila èra del canton d'Avinhonet, en l'an IX, del canton de Vilafranca.
Philosophiae Naturalis Principia Mathematica
Philosophiae naturalis principia mathematica (« Principis matematicas de la filosofia naturala » en occitan) es l'òbra majora dau scientific Isaac Newton (1643-1727), pareguda en 1687. Obratge fòrça important dins l'istòria de la fisica e dei sciéncias en generau, contèn lei lèis dau movement a l'origina de la mecanica classica e establís de liames amb d'autrei lèis coneguts coma lei lèis de Kepler e amb de domenis coma la mecanica dei fluids. De mai, per expausar sei teorias, Newton foguèt obligat de desvolopar lo calcul infinitesimau.
Microfòn
Un microfòn es un transductor que convertís lo son en un senhal electric. Los microfòns an fòrça aplicacions coma lo telefòn, lo magnetofòn, ajudas per la surditat o las retransmissions de television e ràdio.
L'invencion del microfòn foguèt crucial al començament del desvolopament del telefòn. Emile Berliner inventèt lo primièr microfòn lo 4 de març de 1877, mas lo primièr micrefòn amb aplicacion practica foguèt inventat per Alexander Graham Bell. Fòrça dels primièrs melhoraments dins lo dessenh de microfòns se debanèron dins los Laboratòris Bells.
Dins los microfòns, las ondas sonoras se transforman en una vibracion mecanica sus un diafragma flexible fòrça prim. Aquelas vibracions se convertisson en senhal electric de diferent biaiss.
Tipe de microfòns
Dins lo microfòn dinamic una pichona bobina mobila, plaçada dins lo camp magnetic d'un imant, es joncha al diafragma. Quand lo diafragma vibra, la bobina se mòu dins lo camp magnetic, produsent un corrent electric variable (vejatz induccion electromagnetica). Los micrefòns dinamics son robusts e de pron bon mercat, e s'emplegan dins una larga varietat d'aplicacions.
dins lo micròfon de riban un riban metallic fòrça prim es suspenut dins d'un camp magnetic: la vibracion d'aquela riban genèra de cambiaments de voltatge. Los micròfons de riban reproduson lo son amb mai de precision qu'aqueles de bobina mobila, mas son fòrça mai fragils.
En un micrefòn electrostatic, lo diafragma agís coma una de las placas d'un condensador, de biais que sa vibracion produsís de diferéncias dins lo voltatge mantengut entre las placas del condensador. Los micrefòns electrostatics son cars e an de besonh alimentacion electrica extèrna, mas obtenon una responsa de fòrça bona qualitat e s'emplegan dins los estudiòs d'enregistrament e en laboratòris.
Lo micrefòn de carbon, d'en primièrs emplegat en dins telefòn, es una capsula que conten gran de carbon comprimits entre doas placas metallicas. S'aplica un voltatge entre las ambedoas placas, en provocant un corrent electric mejans lo carbon. Una de las placas, lo diafragma, vibra a consequéncia de l'incidéncia d'ondas sonòras, aplicant una pression variabla sul carbon. Aqueles cambiaments de pression desforman los grans, en provocant de diferéncias sus la superfícia en contacte entre cada parelh de grans, e doncas de cambiaments dins sa resisténcia electrica. Lo biais que lo voltatge passa dins lo conductor es proporcional a la resisténcia, lo voltatge per la capsula varia en foncion de la pression sonora.
Lo microfòn piezoelectric emplega lo fenomèn de la piezoelectricitat -la tendéncia d'unes materials a produire un voltatge quand son subjèctas a una pression- per convertir las vibracions en senhal electric.
Direccionalitat
Segon sa fabricacion, un microfòn pòt presentar una sensitivitat gaireben egala als sons que li arriban en quina direccion que siá (un micrefòn omnidireccional), o pòt plan èsser mai sensible al son venent d'una direccion concrèta (microfòn unidireccional). L'esquèma mai abitual de microfòn unidireccional es lo nomenat cardioíd, doncas que lo sieu dessenh de sensibilitat sembla a la forma d'un còr. Los micròfons ipercardioíds presentan un angle de directivitat encara mendre.
Unes microfòns presentan d'esquèmas de sensitivitat mai complèxes. La majoritat de microfòns de riban son bidireccionals, en recebon de meteis biais lo son venent de l'abant coma del rèire. Aquel tipe de responsa se nomena tanben esquèma de figura d'8, a causa de forma. Los microfòns de canon, los mai direccionals de totes, aqueles que s'utilizan en estudiò, respondon solament als sons venent dirèctament al davant o, dins una mendre mesura, del rèire. Los microfòns de canon an tanben unas pichonas zònas de sensibilitat a esquèrra e drecha, coma resultat son esquèma, que consistís mai sovent a plaçar l'element dins d'un tube de ranuras que provòcan l'anullacion de las ondas venentas de fòra de son axe.
Lo micrefòn parabolic utiliza un reflector parabolic per reculhir e concentrar las ondas sonòras sul receptor del micròfon, tot coma fonciona una antena parabòlica. Aquel tipe de micrefòn s'utiliza en enregistrament de camp, doncas que pòt èsser fòrça aluenhat de la font sonora, mas se pòt pas utilizar per d'autras aplicacions que responsa en grèus es fòrça paura.
Responsa en frequéncia
La responsa en frequéncia aquela del paramètre que nos permet saber de quinas frequéncias son audiblas (20 Hz- 20 kHz) reprodusís electricament un transductor e de quin biais. Aquel paramètre servís tant per la captacion del son mejançant de micrefòns coma per la reproduccion amb nautparlaires.
Existisson basicament dos tipes de responsas:
Istòria del micròfon
Dempuèi sempre s'estudièt de metòdes e d'invencions per facilitar la comunicacion entre las personas. Lo telefòn foguèt una granda avançada dins aquel camp, que permetiá la comunicacion entre las personas entre de personas alunhadas de fòrça quilomètres, e amb el nasquèt lo micròfon. Aquel dispositiu, que d'en primièr consistissiá en doas barretas que transmetián de vibracions mecanicas entre las doas aurelhas, permetiá de captar un senhal sonòr e lo transmetre d'un luòc cap a l'autre a l'encòp e de l'amplificava.
Se pòt pas atribuir l'invencion e lo desvolopament a una sola persona, qu'a mai d'unas correspondaon l'idèa, malgrat que lo brevet del telefòn e de micrefòn liquid aperten a Sr. Graham Bell en 1876. Pasmens un grand nombre de personas contribuiguèron al desvolopament e ensejant de'n melhorar la qualitat e lo senhal.
Un còp descobèrta sa granda utilitat, lo micrefòn prenguèt una granda importança fins a que s'aplique en mai de la telefonia, s'espandiguèt a d'autres camps audiovisuals coma la radiofonia, la television, lo cinèma e quitament l'espionatge.
A l'ora d'ara, de diferentas companhiás se consacran a sa fabricacion, dins una granda varietat de tipes segon la fin que se lo vòl utilizar: d'enregistrament, d'espectacles, d'instruments... Elements indispensables en enregistrament e eveniments de pichon e granda reson.
Zhuangzi (filosòf)
Lo relat de Sima Qian
Dins los Recòrds del Grand Istorian de Sima Qian, al capítol 63, se tròba un relat de la vida de Zhuangzi. Aquest relat foguèt fins a l'aparicion de l'istoriografia modèrna la font principala per conéisser la vida del filosòf.
Sima Qian lo presentèt coma un letrat clarament engatajat en favor del taoïsme. Aicí un extrach :
''Zhuangzi èra ben assabentat de la literatura de son temps, mas preferissiá Laozi e èra apèrtament un de sos seguidors. Es pr'amor d'aquò que de las dètz miriadas de caractèrs contenguts dins sas òbras publicadas, la màger part es occupada per de metafòras destinadas a illustrar las doctrinas de Laozi.''
Lo relat balha tanben qualques elements biografics. Zhuangzi èra un fonccionari de la vila de Meng (Anhui) dins l'Estat de Song.
Filosofia
Lo concèpte central es lo Dao (道) que pòt èsser entendut coma lo cors natural e espontanèu de las causas, l'òrdre universal preexistent dins la Creacion.L'òme, sol dins la creacion vòl s'afranquir de l'òrdre del Dao en paraulas o en accions. Mas sas accions e sas pensadas son vanas vist que lo discors crea sonque de visions parcialas de la realitat. L'impossibilitat per l'òme de compréner la natura del mond dins son integralitat tròba una solucion, segon Zhuangzi, dins lo wu wei (無為). Aquest concèpte es sovent revirat en non-agir. De fach, se tracha puslèu d'una compreneson del dao e de la serenitat aquesida gràcias a l'acceptacion del mond tal coma es. L'òme es doncas invitat a s'aliberar de sos fantasmas e de son egocentrisme per se centrar subre la realitat sens i ajustar sas ideologias o sas pensadas egocentradas.
Referéncias
Chen, Gu-ying 陳鼓應. 1983. Zhuangzi Jinzhushi《莊子今註今譯》北京：中華書局.
Pregadio, Fabrizio. ed. (2008). The Encyclopedia of Taoism. Routledge.
Zhuang Zi (1996 (3ª edición 2007)). Zhuang Zi: maestro Chuang Tsé. Traducción directa del chino de los 33 capítulos, introducción y notas a cargo de Iñaki Preciado Idoeta. Barcelona: Editorial Kairós.
Zhuangzi 莊子, Œuvre complète, trad. fr. Liou K., Paris, Gallimard / Unesco « Connaissance de l'Orient », 1969.
Laval-sur-Doulon
Laval-sur-Doulon (Laval-sur-Doulon en francés) z-es una comuna auvernhassa situada dins lo departament del Naut Léger e la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament d'Auvèrnhe.
Comunas vesinas
400px|left|Distanças e posicion relativa
Saddam Husayn
Saddam Husayn (Tikrit, 28 d'abril de 1937 - Bagdad, 30 de decembre de 2006) o mens exactament Saddam Hussein (nom complet arabi: صدام حسين عبد المجيد التكريتي = Saddām Husayn Aabdu Al Majīd Al Tikrītī), militar (general), foguèt lo president d'Iraq entre 1979 e 2003. Apliquèt una dictatura sagnosa que faguèt de centenats de milierats de mòrts. Depausat lo 9 d'abril de 2003, foguèt jutjat e condemnat a l'execucion per penjament, qu'ocorreguèt lo 30 de decembre de 2006.
Avrilly (Alèir)
Avrilly es una comuna francofòna de Borbonés del departament d’Alèir, dins la region d’Auvèrnhe.
Geografia
La municipalitat se situa a la extremitat es del departament de l'Aliar, al limit de la Saône-e-Loire. Se tròba en los Bassas Caminas del Bourbonnais.
La commune se situe à l'extrémité est du département de l'Allier, à la limite de la Saône-et-Loire. Elle se trouve dans les Basses Marches du Bourbonnais.
Clavegris - Brière
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Per una bulle d'abril 1164, lo pape Alexandre III, refugiat a França, confirma lo abbaye de Sant-Martin de Autun, en lo patrocini de la glèisa de Avrilly. Aquela darrièra i aurà cremat la. Los fraires possedissián egalament Rejus, al masatge de Sant-Martin del Lac, entre la glèisa e Champceau, sus la parròquia de Anzy-lo-Pòrti.
Par une bulle d'avril 1164, le pape Alexandre III, réfugié en France, confirme l'abbaye de Saint-Martin d'Autun, dans le patronage de l'église d'Avrilly. Cette dernière sera brûlée le 15. Les moines possédaient également Rejus, au hameau de Saint-Martin du Lac, entre l'église et Champceau, sur la paroisse d'Anzy-le-Duc.
Wurzita
La wurzita es un minerau de color brun a negre amb una duretat de 3,5-4,0 e una densitat de 3,98-4,0. Es format de sulfur de zinc (simbòl quimic : ZnS) cristallizat segon un sistèma exagonau de classa diexagonala piramidala. Lei cristaus de talha granda son rars e la blenda forma generalament d'agregats. Son esclat es submetallic ò resinós.
Saint-Jean-de-Rebervilliers
Saint-Jean-de-Rebervilliers es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Eure e Loir e la region dau Centre.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Sarrigné
Sarrigné es una comuna francesa, situada dins lo departament de Maine e Léger e la region dels Païses de Léger.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Rofilhac
Rofilhac (Rouffilhac en francés) es una comuna carcinòla situada dins lo departament francés d'Òut e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Reuz
Reuz en breton ( Le Rheu en francés) es una comuna bretona, situada dins lo departament d'Ille et Vilaine e la region de Bretanha.
Geografia
La municipalitat del Rheu a situat en un païsatge bocagé e a compausat de tres principals larèrs de peuplement : lo centri-vila del Rheu, los Lanas de Apigné e lo bourg de Moigné.
La municipalitat a coma frontièra naturala lo fleuve la Vilaine a l'èst (frontièra amb Roazhon) e lo sieu afluent la ritz la Flume al nòrd-es.
Lo ruisseau çò Lindon travèrsa lo bourg del Rheu, e mai se la majoritat d'aquel i aja cobèrt.
La commune du Rheu est située dans un paysage bocagé et est composé de trois principaux foyers de peuplement : le centre-ville du Rheu, les Landes d’Apigné et le bourg de Moigné.
La commune a comme frontière naturelle le fleuve la Vilaine à l'est (frontière avec Rennes) et son affluent la rivière la Flume au nord-est.
Le ruisseau le Lindon traverse le bourg du Rheu, bien que la majorité de celui-ci soit couverte.
Coriandre (cançon occitana)
Coriandre es un grop de musica de balèti que canta principalament en Occitan. Definís lor musica coma «trad'actuala occitana».
Discografia
Totes los disques son distribuit per "L'Autre Distribution"
Alejandro Giammattei
Alejandro Giammattei (n. en 1956) es lo president actual de Guatemala, pel mandat 2020-2024.
Pascal (unitat)
Segon lei règlas tipograficas dau Sistèma Internacionau:
Leis equivaléncias son: 1013 hPa = 1,013 bar ≈ 760 mmHg (millimètre de mercuri).
Una pression d'un pascal es una constrencha unifòrma que s'aplica subre una superfícia plana de 1 mètre carrat, e exercís perpendicularament a aquela superfícia una fòrça totala de 1 newton.
L'expression dau pascal en unitats de basa es.
Estent que lo pascal es una unitat que sa valor es pron pichona a respiech dei valors usualas, s'utiliza sovent sei multiples:
Conversion vèrs d'unitats fòra de l'SI :
Gas d'efièch de sèrra
Los gases d'efièch de sèrra (var. gases d'efièit de sèrra, gas d'efèit/efècte de sèrra/serra) (GES) son de compausants gasós qu'absorbisson lo raionament infraroge emés per la superfícia terrèstra e contribuisson aital a l'efièch de sèrra. L'aumentacion de sa concentracion dins l'atmosfèra terrèstra es un dels factors a l'origina del rescalfament climatic. Un gas pòt pas absorbir los raionaments infraroges qu'a partir de tres atòms per molecula, o a partir de dos se son dos atòms diferents.
Mode Gakuen Cocoon Tower
Mode Gakuen Cocoon Tower (モード学園コクーンタワー Mōdo gakuen kokūn tawā) es un gratacèl de Tòquio (la capitala de Japon) de 50 nivèls. Concebut per Tange Associates, foguèt acabat en 2008.
Willard Scott
vinheta
Linha 2 del mètro de París
drecha|sens_quadre|280x280px La linha 2 del mètro de París es una linha del malhum de mètro a París.
Servici
En 2008, lo trajècte complèt de la linha prene 33 minutes cap a l'èst, e 35 cap à l'oèst.
Material rotlant
De 1900 a 1904, los trens an doas motriças (una a cada extremitat), una novetat per l'epoca perque los caps de linha (coma Étoile puèi Anvers) an pa de bocla de mièg torn.
Association sportive de Saint-Étienne Loire
150px|right L'Association sportive de Saint-Étienne Loire o ASSE es un club de fotbòl francés fondat en 1927 per Pierre Guichard qu'evoluís actualament en Liga 1. L'escais de l'equipa es Les verts, en occitan Los verds.
Olimpic Lionés
L'Olimpic lionés (Olympique lyonnais en francés) es un club de fotbòl francés fondat en 1950, de la vila de Lion qu'evoluís actualament en primièra division francesa, la Liga 1. Dempuèi la sason 2001-2002, l'equipa es primièra al classament de la Liga 1, valent a dire 7 annadas de seguida.
Bordalés
Lo Bordalés es una region a chivau sus Gasconha e Guiana, inclusida dens lo departament de Gironda.
Bordalés istoric
Lo Bordalés istoric es l'ancian diocèsi de Bordèu. Aucupèva la part occidentala de Gironda mèi una petita partida de las Lanas.
Archiprestat de Benauja
L'archiprestat de Benauja es la partida centre-sud de l'Entre Duas Mars.
Arbís, Aubiac (comuna de Verdelais), Banhaus (e son annèxa Montinhac), Bèravath, Blesinhac, Cadilhac, Cantòis, Capian, Cardan, Donzac, Escossan, Falairàs (e son annèxa Campet), Gabarnac, Ladaus, Lengoiran, Lestiac, Lopiac ( caplòc ), Montaroish (comuna de Targon), Montpesat (comuna de Morens), Montprimblan, Morens, Omet, Palhet, lo Pian, Rions, la Ròca, Sta Crotz dau Mont, St German de Grava (e son annèxa Semens), St Leon, Sent Macari, St Mexent, St Pèir de Vath, Solinhac, Targon (e son annèxa Totijac), Veguèir o Nairac, Vilanava de Rions.
Archiprestat de Blaia
Airans, Anglada, Berson, Blaia (e son annèxa Sta Luça), Brau, Campunhan, Cars, Cartalèga, Conezac, Estaulèirs, Fors, Generac (e son annèxa Saugon), Marcilhac ( caplòc ), Masion (e son annèxa St Seurin), Plassac, Plana Sèuva, Renhac, St Andrauni, St Aubin, St Caprasi, St Cristòli de Canac, St Cièrs de la Landa, St Genés de Segonzac, St Giron d'Aigaviva, St Loís de la Contau, St Martin de la Cauçada (e son annèxa N.D. de Fredinhac), St Palais en Vitresés, St Pau de Maisondat, St Simon.
Archiprestat de Borg
Aubia (e son annèxa Espessàs), Baion, Borg, Camilhàs, Casèla (comuna de Prinhac e Marcamps), Caunhasés, Cesac, Civrac, Comps, Cubzac, la Fòssa (e son annèxa St Vevian), Gauriac ( caplòc ) (e son annèxa la Ruscada), Gauriaguet, Lansac, la Libarda, Marsàs, Mombrèir, Peujarn (e son annèxa Virsac), Prinhac (e son annèxa Marcamps), Punhac, St Andrés de Cubzat o dau Nom de Diu, St Cièrs de Canessa, St Gervasi, St Idens de Sodiac, St Laurens d'Arça, St Mariens, St Savin, St Seurin de Toveiràs, Samonac, Tauriac, Tulhac (e son annèxa St Trojan), Vilanèva.
Archiprestat de Cernés
Aurinha (e son annèxa lo Tusan), Austens (e son annèxa St Magne), Balisac, lo Barp, Barsac, Bautiran (e son annèxa Aigamòrta), Begla, Beliet, Bomas, la Brèda, Budòs, Cadaujac, Canejan, Castra, Cerons, Cestàs, Hargas, Gradinhan ( caplòc ), Guilhòs, Isla St Jòrdi, Lendiràs, Leujats, Leunhan, Martilhac, Navalhan, Pessac, Podensac (e son annèxa Ilats), Portèth, Prenhac, Pujòus, St Lugèir de Balson, St Maurilhon, St Medard d'Airans, St Miquèu de Riufred, St Sefrian, St Sèuve, Saucats, Sautèrnas, Talença, Tolena, Vilagrens (e son annèxa Cabanac) (comuna de Cabanac e Vilagrens), Vilandraut, Vilanava d'Ornon, Viralada (e son annèxa Arbanats).
Archiprestat d'entre Dordonha
Abzac, Belvés (e son annèxa Capitorlan), Camps (e son annèxa Cornemps), Castilhon, la Faiòta (e sas annèxas Francs e las Salas), Gardegan, Gors, la Landa, Liborna, Lussac, Montanha, Montbadon (comuna de Peisseguin), Neac, Parsac (comuna de Montanha), Peinormand, Peisseguin, Petit Palais, Pomirau, Sablons, Semelhon, St Cibard de Combas, St Colomba, St Cristòli de Bardas, St Denís de Pila (e son annèxa St Jòrdi de Guistras), St Estève de Lissa, St Felipe d'Agulha, St Genés de Castilhon, St Ipolite, St Magne de Castilhon caplòc, St Martin de Maserat (comuna de Semelhon), St Medard de Guisèiras, St Pèir d'Armens, St Seurin d'Eila, St Sulpici de Falairens, Sta Tèrra, Taiac, Tortirac (comuna de Gardegan e Tortirac), Vinhonet (e son annèxa St Laurens de Combas).