cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Thomas More
Canonizacion
Thomas More foguèt beatificat ensems amb cinquanta tres autres martirs, que John Fisher, pel papa leon XIII en 1886, e finalament proclamat sant per la Glèisa Catolica lo 19 de mai de 1935 (amb John Fisher), pel Papa Piu XI. Joan Pau II, lo 31 d'octobre de 2000, o foguèt proclamat patron dels politics e dels governants, respondent a la demanda que, en 1985, presentèt lo President de la Republica Italiana, Francesco Cossiga.
Òbras
Sas autras òbras son de retraches de personatges publics, coma Life of Pico della Mirandola (Vida de Pico della Mirandola) o Històrica richardi Tertii (L'istòria de Ricard III), e de poèmas e epigramas dins sa joventut (Epigrammata). Cal notar lo dialògs-tractats que realizèt en defensa de la fe tradicionala atacant durament los reformistas laïcs o religioses, per exemple Responsio ad Lutherum (Responsa a Luter), A Dialogue Concerning Heresies (Dialòg sus la eretgias), The Confutation of Tyndale's Answer (Refut de la Responsa de Tindale) o The Answer to a Poison Book (Responsa a un Libre Empoisonat).
En mai d'escriches en defensa de la Glèisa de Roma, tanben escriguèt suls aspèctes mai esperitals de la religion: Treatise on the Passion (Tractat sus la Passion), Treatise on the Blessed Body (Tractat sul Cors Sant), Instructions and Prayers o De Tristia Christi (L' Agonia de Crist) redigida pendent qu'èra empreisonat dins Torre de Londres alara qu'atendava la decapitacion. Aquel darrièr manuscrit, salvat de la confiscacion decretada per Enric VIII, va passèt per volontat de la sa filha Margaret dins de mans espanhòlas, pel Fra Pere de Soto, confessor de l'empeirador Carles V, per anar cap a Valéncia, patria de Lluís Vives, amic intim de More.
Utopia
L'òbra principala de More foguèt Utopia, ont fa una critica de la societat de son epòca, subretot l'anglesa.
Velocitat
thumb|right|[[Fotografia que mòstra lo desplaçament de veïculs durant la durada necessària a l'impression de l'imatge. Aquò es una representacion frequenta de la nocion de velocitat. ]]
Istòria del concèpte de velocitat
thumb|right|Retrach de [[Pierre Varignon, autor de la premiera definicion modèrna de la velocitat.]]
Una definicion formala longtemps manquèt a la nocion de velocitat, perque los matematicians s'enebiguèron de far lo quocient de doas grandors non omogenèas. De devesir una distància per un temps lor apareguèt doncas tan fals coma nos poiriá semblar uèi de far la soma d'aquela doas grandors. Es atal que per saber s'un còrs èra pus velòç qu'un autre, Galileo Galilei (1564-1642) comparava lo repòrt de las distàncias s_1,\, s_2 percorridas per aqueles còrs amb lo repòrt dels temps correspondents t_1,\, t_2. Aplicava per aquò l'equivaléncia seguenta:
La nocion de velocitat instantanèa es definida formalament pel primièr còp per Pierre Varignon (1654-1722) lo 5 de julhet de 1698, coma lo repòrt d'una longor infinidament pichona \mathrm dx sul temps infinidament pichon \mathrm dt mes per percorrir aquela longor. Utilizèt per aquò lo formalisme del calcul diferencial mes al punt catòrze ans pus lèu per Leibniz (1646-1716).
Lo concèpte de velocitat
Cal distinguir dos tipes de velocitat :
Lo vector velocitat
thumb|right|Representacion de la [[massa m, de la posicion r, de la velocitat v e de l'acceleracion a en mecanica newtoniana.]]
Lo vector velocitat instantanèa \vec v d'un objècte que sa posicion al temps t es donada per \vec x(t) es calculat coma la derivada de \vec x(t) a respièch del temps :
L'acceleracion es la derivada de la velocitat a respièch del temps. L'acceleracion es lo taus de cambiament de la velocitat d'un objècte sus un periòde de temps donat. L'acceleracion mejana a d'un objècte que sa velocitat passa de v_i a v_f pendent un periòde t es donada per :
Lo vector d'acceleracion instantanèa \vec a d'un objècte que sa posicion al temps t es donada per \vec x(t) es :
La velocitat finala v_f d'un objècte aviant amb la velocitat v_i puèi d'acceleracion constanta a pendent un temps t es:
La velocitat mejana d'un objècte subissent una acceleracion constanta es. Per trobar lo desplaçament d d'un tal objècte accelerant pendent lo periòde t, remplaçar aquela expression dins la primièra formula per obtenir :
Quand solament la velocitat iniciala de l'objècte es coneguda, se pòt utilizar l'expression :
Aquelas equacions de basa per la velocitat finala e desplaçament se pòdon combinar per formar una equacion qu'es independenta del temps :
Aquelas equacions son validas per la mecanica classica mas pas per la relativitat restrencha. En particular en mecanica classica, totes seràn d'acòrdi sus la valor de t e las règlas de transformacion per la posicion creant una situacion ont totes los observators qu'acceleran pas descrivon l'acceleracion d'un objècte amb las meteissas valors. Ni l'un ni l'autre son pas vertadièrs per la relativitat restrencha.
L'energia cinetica d'un objècte se desplaçant en translacion es proporcionala a sa massa e al carrat de sa velocitat :
L'energia cinetica es una quantitat escalara.
Lo cas particular dels coordenadas polaras
En coordenadas polaras, la velocitat dins lo plan se pòt descompausar en velocitat radiala,, s'alunhant o anant cap a l'origina e la velocitat ortoradiala, dins la direccion perpendiculara (que cal pas confondre amb la compausanta tangenciala), egala a (vejatz velocitat angulara).
Lo moment angular dins lo plan es :
Se reconeis dins la velocitat areolara.
Se la fòrça es centrala (vejatz movement de fòrça centrala), alara la velocitat areolara es constanta segon la segonda lei de Kepler).
La velocitat en cinematica
Se distinguís :
L'unitat internacionala de la velocitat es lo mètre per segonda (m.s-1); pels veïculs coma las automobilas o los avions, s'utiliza subretot lo quilomètre per ora (km/h). Lo sistèma anglosaxon utiliza la mila per ora (mile per hour, mph). Dins la marina, s'utiliza lo nos, que val una mila marina per ora, o 0,5144 m.s-1. En aviacion, se pòt utilizar lo mach, mach 1 essent la velocitat del son (que vària en foncion de la temperatura e de la pression).
Torre de Constança
thumb|250|La Torre de Constança La Torre de Constança foguèt bastida en 1242 a Aigas Mòrtas per Loís IX de França al luòc de la Torre Matafèr bastida per Carlesmanhe vèrs 790. Las òbras s'acabèron en 1254.
Søren Kierkegaard
Søren Aabye Kierkegaard (1813-1855) foguèt un filosòf danés considerat coma lo paire de l'Existencialisme. Karl Jaspers, Franz Kafka, Simone de Beauvoir e d'autres intellectuals del sègle XX foguèron influenciats pels trabalhs de Kierkegaard.
Sartze
Sartze es una comuna de la Comunautat Forala de Navarra al nòrd d'Espanha.
Galon
thumb|right|Bidon d'un galon d'esséncia vendut ais [[USA|Estats Units.]] thumb|right|Mesura de la gasolina per:
Un galon (simbòl : gal) es una unitat de volum anglosaxona utilizada per mesurar lei volums ocupats per de liquids. Fa pas partida dau Sistèma Internacionau d'Unitats mai son usatge es totjorn frequent dins lei país de cultura anglosaxona e dins certanei país americans pròches deis Estats Units. Mai d'un galon diferent existís :
Saut de naut
Lo sautaire comença la competicion a l'auçada qu'estime oportuna e dispausa de tres assages per la superar.
Lo recòrd del monde actual de la disciplina es detengut pel cuban Javier Sotomayor amb un saut de 2,45 m en 1993. Lo recòrd feminin es detengut per la bulgara Stefka Kostadinova amb un saut de 2,09 m en 1987 a Roma durant los Campionats del monde d'atletisme.
Reglamentacion
L'atleta que passa la barra pus nauta rempòrta lo concors. Los concurrents an lo drech de prendre de vam. La barra es montada per palièr (de en  a la debuta de la competicion, puèi de 3 en ), cada concurrent ajant drech a tres ensages a cada nautor prepausada. Dempuèi qualques annadas, la tactica faguèt son aparicion: quand un sautaire a macat son primièr ensag (o sos dos primièrs ensages) a una nautor determinada, pòt servar sos dos ensages (o son darrièr ensag) a la nautor seguenta.
Cisèl
thumb|Lo metòde del cisèl. L'atleta sauta en enauçar la primièra gamba e quand es passat, enauça l'autra en tornar caire.
Rotlèu costal
L'atleta ataca la barra de fàcia e sauta a l'orizontala, sul costat, la gamba d'apèl plegada jos el. Aquela tecnica limita fòrça lo marge de progression del fach que i pas de rotacion del còrs a l'entorn de la barra coma l'autorisa la tecnica seguenta. Pasmens limitava l'estress ligat a la casuda a una epòca que la recepcion se fasiá mai que mai dins la sabla.
Rotlèu ventral
L'atleta ataca l'obstacle lateralament en s'enrodan literalament a l'entorn de la barra, a l'orizontala. Lo problèma d'aquela tecnica èra lo desgatjament de la gamba d'apèl per dessús de la barra. Demandava de qualitats de gimnast esprovadas que sol lo rus Valeriy Brumel saupèt portar, dins los ans 1960, a son punt mai naut en establir lo recòrd del monde à 2,28 m. Cal encara senhalar Vladimir Yashchenko que, mentre que lo Fosbury èra adoptat per totes los autres sautaires, s'enaucèt a 2,33 m lo 3 de julhet de 1977, puèi 2,34 durant l'estiu de 1978 en rotlèu ventral, en batre aital l'ancian recòrd del monde détengut pel mitic Dwight Stones l'òme que passèt pel primièr còp la barrièra dels 2,30 m. Es amb Yashchenko que va desapareisser de las tauletas dels recòrds del monde la tecnica del rotlèu ventral.
Fosbury-flop
Le Fosbury-flop es la tecnica mai utilizada a l'ora d'ara. Foguèt utilizada pel primièr còp en competicion internacionala als Jòcs olimpics d'estiu de 1968 per Dick Fosbury. Consistís a arribar d'esquina a l'obstacle e a sautar d'esquina, en levar las doas gambas en darrièr per dessús de la barra. Lo saut foguèt refusat dins un primièr temps, acceptat puèi après verificacion que cap reglament èra pas estat enfranhut. Dick Fosbury passèt aquete jorn 2,24 m, nòu recòrd olimpic. Dick Fosbury foguèt medalhat d'aur.
Pus tard, foguèt provat que Fosbury es pas estat lo primièr de far servir aquela tecnica, sens o saupre. Bruce Quande foguèt fotografiat en 1963 passant la barra d'esquina.
Saint-André-Treize-Voies
Saint-André-Treize-Voies es una comuna peitavina, situada dins lo departament de Vendea e la region daus País de Leire.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Toponimia
Las atestacions ancianas son, per lhuec:
Añover de Tajo
Añover de Tajo es un municipi de la província espanhòla de Toledo dins la Comunautat Autonòma de Castelha-La Mancha.
Saint-André-Treize-Voies
Nòtas
<references group="N"/>
Vivel del Río Martín
Vivel del Río Martín es un municipi de la província espanhòla de Teròl dins la Comunautat Autonòma d'Aragon.
Estacion ferroviària
vinheta|Los cais de l'[[estacion de Bordèu Sent Joan.]] Una estacion ferroviària es lo luòc d'arrèst dels trens.
França
Una gara es designat per la SNCF coma un luòc amb un agulhaire, gerissent la circulacion dels trens.
Istòria
A l'origina, al temps de la creacion dels camins de fèrres, embarcadors èra l'apellacion de las primièras garas.
Peirussa Grana
Peirussa Grana (Peyrusse-Grande en francés) qu'ei ua comuna occitana de Gasconha situada dens lo departament de Gers e la region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.
Gorza
Gorza es una comuna de la Comunautat Forala de Navarra al nòrd d'Espanha.
Peirussa Grana
Geografia
vignette|upright=1.6|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
Peirussa Grana qu'es atestat en 1272, en latin, Petruccia. Lo nom de Peirussa, comun dab Peirussa Vielha, qu'es format deu latin petra dambe'u sufixe femenin -ucia < -ucea, de caractèr pejoratiu e aumentatiu. Lo sens que seré, segon Negre, de « tèrra peirosa », ,. Lo caractèr peirós de Peirussa de Massàs, enqüèra mens de Peirussa Vielha e de Peirussa Grana non sembla ua evidéncia. Pr'aquò, son de lòcs situats en posicion dominanta. Segon Delamarre, los Peirussa que venguen de petruciā, la proprietat de Petrucios, nom celtic atestat (latinizat en Petrucius); los noms qu'estón reinterpretats segon lo latin petra « pèira », dab lo sens de « terren peirós ». Malurosament, un nom celtic de persona qu'es generalament declinat de mei d'un biais (*Peirussac, Peirussan, Peirussaç, etc) e Delamarre non tròba que Pérusson (Perrusson en realitat), qui seré Petrucion, çò qui es ua error (Petrucion > *Pérus) mes qui es acceptable per Peirús o Peirueis. La grafia Peiruça que sembla milhora, quin que sia l'etime.
Economia
Viticultura : Costalats de Sent Mont (AOVDQS)
Camp d'Auschwitz-Birkenau
Lo camp d'Auschwitz-Birkenau èra un complèx, administrat per la SS, de dos camps camps de concentracion (Auschwitz-I e Auschwitz-III), d'un camp d'exterminacion (Auschwitz-II ò Birkenau) e de divèrsei camps segondaris bastits en Polonha per leis Alemands dins lo corrent de la Segonda Guèrra Mondiala. Es situat sus lo territòri dei localitats d'Oświęcim (Auschwitz en alemand) e de Brzezinka (Birkenau en alemand), anexadas au Reich (província de Silesia) après l'invasion de Polonha. Foncionèt dau 27 d'abriu de 1940 a sa liberacion lo 27 de genier de 1945 per lei fòrças sovieticas. Èra lo camp d'exterminacion pus important dau Tresen Reich e es vengut un simbòl major dei crimes dau nazisme e d'Adolf Hitler. Au mens 1,1 milions de personas, principalament de judieus, i foguèron assassinats.
En causa de son importància istorica, foguèt inscrich au Patrimòni Mondiau de l'Umanitat de l'UNESCO en 1979.
Orontze
Orontze es una comuna de la Comunautat Forala de Navarra al nòrd d'Espanha.
Còl de Mosolés
Lo Còl de Mosolés se tròba dins las Cevenas, per la comuna de Mars.
Lo dimenge 29 d'abril de 1742, una assemblada protestanta i foguèt suspresa per los Dragons.
John Galsworthy
John Galsworthy (n. en 1867, m.1933) foguèt un escrivan anglés. Recebèt lo Prèmi Nobel de Literatura en 1932.
Uhart de Micse
Uhart de Micse (Uhartehiri en basco, Uhart-Mixe en francés) qu'ei ua comuna deu Bascoat, en Baisha Navarra, situada dens lo País de Micse. Qu'ei administrada peu departament deus Pirenèus Atlantics dens la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Idrografia
L'arriu de Bidosa que trauca la vila.
Tyrone Power
Tyrone Edmund Power, III. (1914–1958) foguèt un actor american de cinèma.
Arcicóllar
Arcicóllar es un municipi de la província espanhòla de Toledo dins la Comunautat Autonòma de Castelha-La Mancha.
Sent Biat
Sent Biat (Saint-Béat en francés) qu'es ua anciana comuna gascoa e lengadociana de Comenge, situada en eth departament dera Hauta Garona e era region administrativa d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus. Despuish eth 1èr de gèr 2019, qu'es comuna delegada e caplòc dera comuna navèra de Sent Biat e Les.
Toponimia
Sent Biat que seré un ermita evangelizator de Beauce, ath sègle III (o V ), mès tanben un sent cantabre (Beatus de Liébana), mòrt cap a 789.
Istòria
Pendent eth Ancian Regime, Sent Biat qu'èra dera diocèsi de Comenge e dera senescaucia de Tolosa. Era arriba dreta de Garòna qu'èra dera diocèsi civila deth Petit Comenge, doncas de Lengadòc, dera generalitat de Tolosa, era arriba esquèrra qu'èra dera eleccion de Ribèra-Verdun, doncas de Gasconha e dera generalitat d'Aush. Eth vocable dera glèisa qu'es Sent Biat e Sent Privat. Tanlèu 1790, Sent Biat qu'èra caplòc deth son canton. Eth nom revolucionari qu'èra Entremont en eth an II.
Era parròpia de Géry (nom francés) qu'èra dera diocèsi de Comenge e dera senescaucia de Pàmias. Eth vocable dera glèisa, annèxa de Marinhac de Frontinhas, qu'es Sent Joan Baptista. Géry qu'es ath nòrd-oèst de Sent Biat.
Era parròpia de Ladivert (nom francés) qu'èra dera diocèsi de Comenge e dera senescaucia de Tolosa. Eth vocable dera glèisa, annèxa d'Arlòs, qu'èra Sent Estève (Estèfe). En 1790, qu'èra deth canton de Sent Biat (doncas comuna ?). Ladivèrt qu'es ath sud-oèst de Sent Biat.
Molieras
Istòria
Pendent la darriera ocupacion francesa, la èra una comuna del departament de Po.
John Rawls
thumb|right|John Rawls
John Rawls, nascut lo 21 de febrièr de 1921 a Baltimore e mòrt lo 24 de novembre de 2002 a Lewiston, es un dels filosòfs politics dels mai estudiats al sègle XX. Professor dins las universitats de Princeton, Oxford, Cornell e Harvard fins a 1995, venguèt celèbre per son òbra majora, que i trabalhèt dempuèi los ans 1960 e que sortiguèt jol titre A Theory of Justice (Teoria de la Justícia) en 1971.
Rawls elabòra sa teoria dins un periòde marcat per la Guèrra de Vietnam e la luta pels dreches civils, quand los Estats Units d'America èran traversats per de movements culturals e socials prigonds. Axada sus de nocions d'etica e de Justícia, son òbra torna amb una tradicion contractualista daissada, e prolonguèt la reflexion liberala en cercant de nosar racionalament libertat individuala e solidaritat sociala. Sa pensada es fòrça comentada e criticada dins lo mond anglosaxon.
Biografia
John Borden (Bordley) Rawls es d'una familha aisida de Baltimore, Maryland. E es lo segond dels cinc enfants de William Lee Rawls e d'Anna Abell Stump. Dintra en 1939 a l'Universitat de Princeton, que comencèt a s'interessar a la filosofia, mas foguèt apelat a servir dins l'armada americana dins lo Pacific e en Nòva Guinèa pendent la Segonda Guèrra Mondiala. Al Japon, foguèt testimòni dels ravatges provocats per la bomba a Hiroshima. Aprèp aquela experiéncia, renoncièt a venir oficièr e daissèt l'armada. Tornèt a Princeton en 1946 e acabèt son doctorat de filosofia morala en 1949, e i ensenhèt fins a 1952, a partir de que foguèt influenciat per las idèas del teorician de la politica liberala e istorian de las idèas Isaiah Berlin, de l'Universitat d'Oxford. Se maridèt lo meteis an amb Margaret Fox, diplomada de l'Universitat de Brown. Passèron lor primièr estiu ensems a partejar un interès comun, aquel d'indexar los libres, repertorièron lo vocabulari de Nietzsche, per un de sos libres; Rawls creèt el meteis l'indèx de son libre: Teoria de la Justícia. Aprèp Oxford, tornèt als Estats Units d'America, comencèt per èsser assistent puèi professor associat à l'Universitat Cornell. Ensenhèt apuèi al Massachusetts Institute of Technology (MIT). En 1964, venguèt professor a Harvard, e i demorèt pendent gaireben quaranta ans.
Dempuèi 1995, patiguèt de crisis cardiacas, çò que penalizèt son trabalh d'escritura. Pasmens, acabèt son libre The Law of Peoples (La lei dels pòbles), dins que cerquèt a espandre sas analisis a la Justícia internacionala.
John Rawls moriguèt en 2002 a 81 ans.
La critica de l’utilitarisme
John Rawls es pas un pur produch de la tradicion analitica anglosaxona. Es subretot influenciat pel contractualisme dels liberals classics, es a dire de Locke a Kant.
Segon John Rawls, cada individú tend conscientament a optar per de decisions collectivas que maximizan l’interès general. L’homo oeconomicus singular e egoïsta a pas vertadièrament sa plaça per Rawls; en efèit considèra l'òme coma un èsser se realizant personalament tot en pensant a l'interès collectiu. D'aquel biais, l'argumentacion teorica rawlsiana divergís del concèpte de la "man invisibla" de Smith, per qui aquela tòca collectiva èra naturala.
Pasmens, per Rawls, dins la morala utilitarista, una accion pòt èsser considerada coma « bona » se, e sonque se, permet d'aumentar « lo mai grand bonaür pel mai grand nombre » e aquò quitament al pretz del sacrifici del ben èsser de qualques uns. Abans de venir lo celèbre teorician d'una concepcion deontologica que de la Justícia, Rawls foguèt fòrça marcat per l'utilitarisme qu'es, dins lo monde angloamerican, la doctrina morala que se referís mai sovent. Dins son article Two concepts of rule (Dos concèptes de règla), defend una version originala d'un « utilitarisme de la règla ».
Selon Francisco Vergara, Rawls - fòrça influenciat pel vocabulari e de formas de rasonament eissida de las teorias economicas neoclassicas - auriá pas vertadièrament entedit l'utilitarisme, a la teoria que Rawls criticariá pus tard jol nom d'utilitarisme deuriá jamai èsser nomenada atal perque los autors utilitaristas jamai empleguèron l’argument del sacrifici.
L'idèa de Justícia
. En comparant explicitament lo principe essencial de la pensada especulativa a aquel del politic, Rawls bastiguèt una teoria politica fondada sud la cèrca de règlas de Justícia. Cèrca de rendre compatible lo mai naut nivèl de libertat amb la realizacion d'una egalitat efectiva de las escasenças. Alexis de Tocqueville aviá ja soslinhat las tensions que podián nàisser aquel doblet (libertat/egalitat).
Atal fa de la Justícia lo principi del politic, coma la vertat es la clau de vòlta dels sistèmas de pensada. La cèrca de la Justícia constituís doncas per el un axiòma absoludament inevitable. En efèit, coma seriá impossible d'especular racionalament sens aver coma postulat fondamental lo principi de veritat, la Justícia deuriá èsser tanben a la basa de tota reflexion politica, precedissent tota decision: En consequéncia, poirem transformar nòstras concepcions de la Justícia sens borrolar tota l'estructura del sistèma politicosocial.
Los dos principis de la Justícia
Sa teoria de la Justícia es bastida a partir d'une experiéncia de pensada segon que l'ignorància de nòstra situacion reala, a l'encòp biologica e sociala, seriá la condicion sine qua non d'una neutralitat necessària a l'adopcion de règlas equitablas (fair), per l'organizacion de las estructuras de basa de la societat. Jos aquel vel d'ignorància, un consensus sortiriá per adoptar dos principis racionalament aplicats segon un òrdre de prioritat (lo principi n°1 prima sul n°2.1 qu'el meteis prima sul n°2.2). En 1993, dins Liberalisme Politic (p347), Rawls enoncièt atal sos dos primièrs principis de Justícia:
Aprèp la publicacion de son obratge Teoria de la Justícia, Rawls venguèt lèu una lectura indefugibla dins l'ensenhament de la filosofia morala, sociala e politica.
Una teoria liberala de la Justícia
Lo segond principi es ligat a l'egalitat de las escasenças: aquela deu permetre a totes, a capacitats egalas, un meteis accès a las divèrsas foncions de la societat. Rawls se limita pas a la vision liberala de l'egalitat: s'es pas juste de nàisser dins tala o mai categoria sociala, es nimai juste d'èsser nascut amb un flac quocient intellectual o amb de capacitats fisicas desfavorablas (malautiás, invaliditat...). Cal doncas pas sonque prendre en compte los factors socials, mas tanben los factors naturals.
Aquel principi de diferéncia indica que deu assegurar aquela egalitat d'escasença ne suprimissent pas totas las inegalitats, mas sonque aquelas que serián pas, al mens al minimal, favorablas als mens astrats. J. Rawls torna prendre doncas atal lo principi de la Declaracion dels Dreches de l'Òme e del Ciutadan de 1789 pensant que de distincions son acceptablas quand son justificadas per l'utilitat comuna}.
Amartya Sen critiquèt fòrça John Rawls. Aqueste, inspirat de las analisis de Montesquieu, se limitava pas a pausar de principis generals de justícia, lo drech deu rebastir lo movement de las mors. Çò que lo portèt a afirmar sa nocion de capabilitat e criticar en meteis temps los critèris de la libertat reala rawlsiana que dependon d'un simple critèri financièr en oblidant totas las coercicions culturalas (o superestructuralas).
Liberalisme politic
Rawls apuèi se consacrèt a la question de l'estabilitat possibla (o non) de societats partejadas entre las doas concepcions de la justícia. Desvolopèt atal l'idèa d'un « consensus general », o un acòrdi implicit entre ciutadans sus una justícia « equitabla » entre diferents ciutadans que possedisson de vistas filosoficas (o religiosas) diferentas. Introduguèt atal lo concèpte de « rason publica », o una rason fasent critica dins lo quadre d'un espaci public de discussion.
Rawls modifiquèt atal los principis de justícia del biais seguent, lo primièr avent prioritat sul segond:
Confirmèt e completèt atal sa teoria liberala de la justícia.
Exemples
Pel primièr cas, Rawls menciona los exemples d’una limitacion de la libertat de consciéncia e de pensada de biais compatible amb l’òrdre public, la limitacion del poder del govèrn per la majoritat, la limitacion de las libertats dels intolerants e la repression de la violéncia de las sèctas concurrentas.
Pel segond cas, J. Rawls menciona l’exemple d’une inegalitat de las libertats civilas: « se qualques uns an mai de vòte que d’autres, la libertat politica es inegala; es la meteissa causa se los vòtes de qualques uns pesan fòrça mai que los autres, o s'una partida de la societat es totalament desprovesida del drech de vòte. Dins fòrça situacions istoricas, una libertat politica mens granda deguèt, benlèu, èsser justificada ».
Celia Barquín
Celia Barquín Arozamena (Puente San Miguel, Espanha, 6 de julh de 1996 - Ames, Estats Units, 17 de setembre de 2018) foguèt una golfaira espanhòla.
Estudianta a l'Universitat de Iowa, èra membre del club de gòlf Iowa State Cyclones. Aviá participat amb la seleccion espanhòla als Campionats Europèus de Gòlf de 2015, 2016, 2017 e 2018, aprèp los Jòcs Olimpics de la Juventut en 2014. Sa victòria mai prestigiosa se faguèt durant lo Campeonat Europèu de Gòlf Amator de 2018. Lo 17 de seteembre de 2018 foguèt assassinada sus la pista del Coldwater Golf Links a Ames.
Institut d'Art de Chicago
Aqueth musèu que's tròba au 111 sud de Michigan Avenue.
Farad
Lo farad (simbòl : F) es l'unitat derivada de capacitat electrica dau Sistèma Internacionau d'Unitats. Correspond a la capacitat d'un conductor electric isolat que son potenciau aumenta de 1 vòlt après addicion de 6,241.1018 electrons. Es dich en onor dau fisician estatsunidenc Michael Faraday.
Pero-Casevecchie
Peru è Casevechje en còrs (Pero-Casevecchie en francés) es una comuna corsa, situada dins lo departament de Nauta Corsega‎ e la region de Corsega.
Geografia
Còsta-Verde
Costa-Verde
Amartya Sen
Amartya Kumar Sen (en bengalin: अमर्त्‍य कुमार सेन) ( Santiniketan, Empèri Britanic -actual Índia- 1933 ) es un economista e professor universitari fòrça conegut per son trabalh sus la fam, teorias sus l'indici de desvolopament uman, l'economia del ben èstre e los mecanismes sosjacents a la pauretat. Recebèt lo Prèmi Nobel d'Economia en 1998 per son trabalh dins lo camp de l'economia del ben èstre.
Biografia
Nasquèt lo 3 de novembre de 1933 a Santiniketan, estat del Bengala Occidental, de l'Empèri Britanic (uèi Índia). La familha de Sen ven de Dhaka, capitala de l'actuala Bangladèsh, e vila que i faguèt sos estudis primaris. A l'independéncia d'Índia en 1947 S'enanèt a l'Universitat Visva-Bharati de Calcuta. E pus tard partiguèt en Anglatèrra, ont estudièt al Trinity College de l'Universitat de Cambridge, que ne foguèt diplomat en 1956 e obtenguèt lo doctorat en 1959.
Professor d'economia dins las Universitats de Calcuta (1956-1958), Cambridge (1963-1971), Delhi (1971-1977), Oxford (1977-1988) e Harvard (1988-1997). Entre 1997 e 2004 foguèt President del Trinity College de l'Universitat de Cambridge e dempuèi es professor a Harvard.
Recèrca economica
Los escrichs de Sen a la fin dels ans 1960 e al començament dels ans 1970 ajudèron a definir lo camp de la "Causida sociala" (en anglés: Social Choice). Sa contribucion a la teoria de la causida sociala promulgada per Kenneth Arrow foguèt de mostrar jos qualas condicions lo "Teorema de l'Impossibilitat d'Arrow", pòt èsser util per espandir e enriquir lo camp de la "Causida Sociala".
L'òbra mai reconeguda de Sen es son ensag Poverty and Famines: An Essay on Entitlement and Deprivation ("Pauretat e fam: un ensag sul Drech i la Privacion", 1981), que demòstra que la fam es pas la consequéncia de la manca d'aliments mas d'inegalitats dins los mecanismes de distribucion dels aliments. En mai de sos trabalhs cercant las causas de la fam, son trabalh dins lo camp del desvolopament economic aguèt fòrça influéncia dins la formulacion de l'Indici del Desvolopament Uman (IDH) de las Nacions Unidas.
En 1998 obtenguèt lo Prèmi Nobel d'Economia per sos trabalhs sus l'economia del benestar.
Pisseloup (Nauta Marna)
Pisseloup (Nauta Marna) es una comuna francesa administrada per lo departament de la Nauta Marna de la region de Champanha-Ardena.
Tarba Pirenèus Rugbi
Fondat jol nom Stadoceste tarbés, fusiona en 2000 amb lo CA Lanamesa jol nom Lanamesa Tarba Pirenèus Nauts. En 2002, lo club ven Tarba Pirenèus rugbi, puèi vei en 2003 lo CA Lanamesa reprene son autonomia.
Pisseloup (Nauta Marna)
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Tarba Pirenèus Rugbi
Creacion del Stadoceste Tarbés 1902
1904 (genièr), l'U.S.E.V.T. (malhòts blancs) l'empòrta a Tarba, de cap al Stadoceste (malhòts blanc e negre).
Itzaltzu
Itzaltzu es una comuna de la Comunautat Forala de Navarra al nòrd d'Espanha.
Tarba Pirenèus Rugbi
Creacion del Stadoceste Tarbés 1902
Lo Stadoceste tarbés es estat fondat en genièr de 1902 en seguida de la fusion de dos clubs de la vila, lo « Estadi Tarbés » (fondat lo 4 d'octobre de 1901), ont se practicava lo rugbi, e lo « Ceste », ont nos adonàvem a la bòxa e l'escrima. Lo primièr nom del club foguèt d'autre biais lo « Estadi Ceste » e es en seguida d'una error de prononciacion d'un soldat del regiment dels ussars estacionat a Tarba que l'estranh e singulara apellacion « Stadoceste » apareguèt.
Son vivièr foguèt pendent plan longtemps l'Arsenal, la manufactura d'armas. Aquel club foguèt longtemps dirigit per de borgeses aisits e sustot per Jules Soulé qu'anèt fins a i dilapidar sa fortuna. Aqueste, tolosan de naissença se'n venguèt a Tarba en 1907 en seguida de la fusion que balharà naissença a l'Estadi Tolosenc. Demorarà president fins a sa mòrt, en 1945, a l'edat de 65 ans. Lo terren de Sarrolhas es alara oficialament batejat Estadi Jules-Soulé.
Rivalitats
Tarba parteja una rivalitat amb lo FC Auch Gers dins lo derbí regional per un classic del campionat de França. Après una dominacion Auscitana fins en 2005, la situacion s'es invertida amb sièis victòrias consecutivas del TPR dont tres a Aush entre 2008 e 2011. Dempuèi 2008, lo TPR a emportat nòu de las dotze darrièras confrontacions.
Autra granda rivalitat, amb la Seccion Paulina, 40 km separan las doas vilas e aquel derbí descadena las passions en Bearn e Bigòrra. Lo TPR e la Seccion Paulina detenon lo recòrd del nombre de confrontacions se saldant per un punt d'escart :
Egalament, la fusion mancada amb lo CA Lanamesa afortís la rivalitat entre los dos clubs. Malgrat que sián pas mai dins la meteissa division, la sason 2009-2010 de Pro D2 a vist los dos clubs s'afrontar, se saldant per una victòria pertot. Pendent aquela sason, es segur la victòria del CA Lanamesa a Tarba qu'aurà un resson fenomenal davant mai de 10 000 espectators a Trélut (dont près de 2 000 suportaires Lannemezanais). Foguèt una victòria encara mai polida pel CA Lanamesa n'entèrra tarbesa qu'èra inesperada, sul pelenc del club qu'èra estat "urós" de fusionar per que viva encara lo rugbi a Tarba. ‌
Centre de formacion
Lo centre de formacion del TPR pren en carga los jogaires joves e es cargat de los far accedir a l'efectiu professional del club. A vist espelir dels jogaires de talent fasent o avent fach lo bonaür de lors clubs : Sebastian Fauqué, Luc Lafforgues, Marc Baget, Florian Cazenave, Olivier Azam, Thomas Soucaze, Fabien Fortassin, Alexandre Barozzi, Loïc Bernad, Christophe André, Jérémy Hurou, Teddy Iribaren, Thierry Lacrampe, Nicolas e Julien Laharrague.
Los Reichels del TPR empòrtan tres còps aquela copa, en 1939 contra Bordèu-Begla (3-0), e en 1952 contra Romans (6-3). Foguèron dos còps finalistas, en 1954 contra lo Racing club de França (9-0), e en 1972 contra Perpinhan.
En Copa René-Crabos, los -17 ans del TPR foguèron quatre còps venceires gràcias a un doblat en 1951 (contra l'US Romans, 8-6) e en 1952 (contra l'USA Perpinhan, 17-8), puèi de victòrias en 1968 contra Bordèu-Begla (19-0), e en 1970 contra La Rochèla (17-6). Foguèron finalistas en 1971 contra Torreilles (6-5) e en 1974 contra Romans (14-6).
Ahmad Tejan Kabbah
Alhaji Ahmad Tejan Kabbah (n. 1932; m. 2014) economista e òme politic foguèt lo president de Sierra Leone entre 1996 e 2007, amb un'interrupcion entre lo 25 de mai de 1997 e lo 10 de març de 1998.
Wikipèdia en francés
La wikipèdia en francés es la version en lenga francesa de l’enciclopèdia en linha Wikipèdia.
Camp de Majdanek
Lo camp de Majdanek èra un complèx alemand de la Segonda Guèrra Mondiala, format d'un camp de presoniers sovietics e d'un camp d'exterminacion, bastit en Polonha dins la banlèga sud de Lublin. Dispausava de chambras de gas mai d'autrei procès d'execucion foguèron utilizats coma lei fusilhadas massivas ò leis injeccions de fenòu. Foncionèt dau 1 d'octòbre de 1941 au 17 de julhet de 1944 quand lei presoniers foguèron transferits au camp d'Auschwitz-Birkenau en causa de l'avançada de l'armada sovietica. Au mens 80,000 personas i foguèron assassinats mai certaneis estimacions modèrnas agantan lo nombre de 250,000 victimas.
Camp de Sobibor
Lo camp de Sobibor èra un camp d'exterminacion alemand de la Segonda Guèrra Mondiala bastit en Polonha. Dispausava de sièis chambras de gas e foncionèt dau 16 de mai de 1942 au 17 d'octòbre de 1943 quand una insureccion victoriosa de presoniers entraïnèt sa sarradura e sa destruccion per leis autoritats nazis. Au mens 200,000 personas i foguèron assassinats, principalament de judieus, de Tziganes e de Polonés non judieus.
Finhòus
Finhòus (Fenils, oficialament, en "italian") la es una anciana comuna de las Valadas occitanas, dins la Val d'Ors. En 1928 la es annexaa a Cesana. La es aüra administrativament una borjaa de la comuna de Cesana, dins la Ciutat Metropolitana de Turin e la region de Piemont de l’Estat italian.
Istòria
Pendent la darriera ocupacion francesa, la èra una comuna del departament de Po.
Ohm
L’ohm (simbòl : Ω) es l'unitat derivada de resisténcia electrica dau Sistèma Internacionau d'Unitats. Correspond a la resisténcia mesurada en dos ponchs d'un conductor electric quand una diferéncia de potenciau constanta e egala a 1 vòlt i entraïna l'aparicion d'un corrent electric egau a 1 A. Es dich en onor dau fisician alemand Georg Simon Ohm.
Wikipèdia en tagalòg
La wikipèdia en tagalòg es la version en lenga tagalòg de l’enciclopèdia en linha Wikipèdia.
Guntamund
Guntamund (o Gunthamund) foguèt un rei vandal d'Africa que regnèt de 484 a 496. Succediguèt a Uneric. Èra lo filh de Gento, e donc lo felen de Genseric.
Joan Botiera
Joan Botiera (en francés: Jean Boutière; Malamòrt, Provença, 1 de novembre de 1898 – París, 29 de genièr de 1967) foguèt un romanista occitan. Professor a la Sorbona, especializat en occitan medieval e en romanés, fondèt en 1948 lo Centre d'Ensenhament e de Recerca d'Òc que dirigiguèt dempuèi aquela data fins a sa mòrt en 1967.
Vaudreville
Vaudreville es una comuna normanda, situada dins lo departament de la Marga e la region de la Bassa Normandia.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Lembach
Lembach  en alemannisch (Lembach en francés) es una comuna francesa del departament del Bas Ren e de la region d'Alsàcia.
Pouilly-le-Monial
Pouilly-le-Monial en arpitan (Pouilly-le-Monial en francés) es una comuna arpitana, situada dins lo departament de Ròse e la region d'Auvèrnhe Ròse Aups.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Gelimer
Gelimer (o Geilamir) foguèt lo darrièr rei vandal d'Africa que regnèt de 530 a 534. Succediguèt a Ilderic.
Fin del reialme vandal
La politica d'ilderic qu'establís de relacions amb l'emperaire de Constantinòble, es regetada per una part dels vandals. En 530, Gelimer prend de fòrça lo poder. Justininan Ièr se ne profechèt per enviar son armada atacar Gelimer, presentat coma un usurpator. En 534 Gelimer es capturat per Belisari. Es la fin del reialme vandal. Gelimer acabat sa vita dins lo tenement de Galacia que l'emperaire li aviá donat.
Hans-Rudolf Merz
Hans-Rudolf Merz èra lo president de la Confederacion Soïssa en 2009.
La Zoma
La Zoma es un municipi de la província espanhòla de Teròl dins la Comunautat Autonòma d'Aragon.
Argés
Argés es un municipi de la província espanhòla de Toledo dins la Comunautat Autonòma de Castelha-La Mancha.
Segrià (comarca)
Segrià ei ua comarca de Catalonha; eth caplòc ei Lhèida. Ei era comarca mès poblada dera província de Lhèida damb ua poblacion de 183,954 abitants.
La Timòna (mètro de Marselha)
vinheta|L'estacion. L'estacion de La Timòna es una estacion de la linha 1 dau mètro de Marselha.
Situacion
Es situada sul baloard Jean Moulin.
Camp de Maly Trostenets
Lo camp de Maly Trostenets èra un camp d'exterminacion alemand de la Segonda Guèrra Mondiala bastit en Bielorussia au sud-èst de Minsk. Èra destinat a la liquidacion dei judieus dau guèto de Minsk e foncionèt de mai de 1942 a junh de 1944. Lei victimas èran principalament executats per fusilhada dins lei seuvas situadas a l'entorn dau camp. En causa de la manca de documents, es un camp mau conegut, de còps classat coma camp de concentracion, e leis estimacions dau nombre de victimas son gaire precisa oscillant entre 40,000 e 200,000.
Narbona
Narbona (Narbonne en francés) es una vila lengadociana, situada dins lo departament d'Aude e la region administrativa d', ancianament de Lengadòc-Rosselhon. Es localizada pròche la Mar Mediterranèa, entre Besièrs e Perpinhan. Es traversada pel canal de la Robina, que foguèt integrada al patrimòni mondial de l'umanitat de l'UNESCO en 1996. A l'epòca romana, donèt son nom a la Gàllia narbonesa.
Geografia
Geograficament, es enrodada pel Massís de la Clapa a l'oèst, Corbièras a l'èst, e los estanhs de Bajas e Sijan al sud. vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
Las fòrmas ancianas son Narba, al sègle VI ab.-J-C, Narbon, Narbo Martius, al primièr sègle, Narbona en 1148. Lo nom es benlèu ibèr o aquitanic e la rasic nar-, aplicada a de flumes (Ptolemèu sonava l'Aude Narbon) a benlèu un rapòrt ambe lo nom de la vila. Michel Morvan conferís lo nom de la vila amb la rasic basca *narb-.
Istòria
La ciutat foguèt fondada pels romans en 118 abans lo Crist. Èra alavetz la Colonia Narbo Martius del nom del cònsol roman Quintus Marcius Rex. Narbona èra situada a la crosada de doas estradas romanas importantas: la via Domícia, e la via Aquitània. Se pensa que lo nom Narbo poiriá èsser un toponim cèlta o ibèr Narbo.
Pus tard, en 45 abans lo Crist, Juli Cesar installèt a Narbona los veterans de la Xena legion. Puèis, en 27 abans lo Crist, l'emperaire August faguèt una visita a la ciutat e 5 ans pus tard ne fasiá la capitala de la província romana de la Gàllia Narbonesa. Siaguèt entrò la fin de l'Antiquitat romana una de las ciutats pus importantas de Gaula. Segon Estrabon n'èra la primièra. Durant los dos primièrs sègles de l'èra crestiana sa superficia èra vesina de 100 ectaras, çò que laissa pensar que sa populacion èra pròcha de 35 000 abitants.
Aprèp sa destruccion en 145 per un incendi accidental, Antonin lo Piós faguèt reconstruire Narbona en 160 e espandiguèt puèi la ret rotièra de la Narbonesa.
La ciutat declinèt durant l'Antiquitat tardiva. L'encencha, que probablament data de la fin del sègle III, sonque delimitava 16 ha. En 462, Narbona siaguèt integrada al reiaume visigòt de Tolosa.
Al començament del sègle VI, siaguèt Narbona brèvament la capitala dels visigòts qu'èran estats vençuts a la batalha de Vouillé (507) pels francs de Clovís. Gràcias a l'ajuda militara dels ostrogòts de la peninsula italica, los visigòts del rei Amalric servèron Septimània e Narbona. Amalric i siaguèt puèis assassinat en 531. Jol règne del rei Teudis (531-548), la ciutat siaguèt pas pus la capitala dels visigòts.
A partir de 719, foguèt conquistada per las tropas araboberberas musulmanas dels Omeias vengudas de la Peninsula Iberica e dirigidas pel tresen governaire d'Ispània, al-Samh. Se nomenava alara Arbona.
Division administrativa
Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la ciutat de Narbona èra devesida en tres cantons :
Narbonne es ara devesida en 3 cantons, diferents dels cantons anteriors :
Anna Geli
Anna Geli España (Lhèida, 1978) es una esquiaira, jornalista, musiciana e politiciana occitana d'Aran. Originària de Salardú ont gerís un otèl, participèt al Campionat del Mond d'esquí alpin de 2000. Dirigiguèt divèrsas produccions audiovisualas coma lo documentari d'esquí Aran Ath Limit, un autra realizacion de divulgacion Occitània, tèrra de cultura, un document de celebracion del 25n anniversari de las Nòrmas ortograficas der aranés e tanben una publicitat Parles aranés?.
E mai se son paire foguèt cònsol de Naut Aran, s'impliquèt pas jamai abans 2017 en politica. Aquel an per contra se presentèt a las Eleccions al Parlament de Catalonha coma candidata independenta amb Junts per Catalunya coma numèro 6 de la circonscripcion de Lhèida. Elegida deputada entamenèt son mandat en julh de 2018.
Participa tanben activament a la vitalitat musicala de la Val d'Aran coma membre dels grops Sarabat e Gojates.
Azután
Azután es un municipi de la província espanhòla de Toledo dins la Comunautat Autonòma de Castelha-La Mancha.
Solers
Solers es una comuna francesa, situada dins lo departament de Sèina e Marna e la region d'Illa de França.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Nòtas
<references group=N/>
21 Elefants Jaunes Anorexics
Los 21 Elefants Jaunes Anorexics (en catalan Els 21 Elefants Grocs Anorèxics) es una companhia de teatre de Catalonha, de tendéncia surrealista.
Membres
Los membres de la companhia son pas fixes, càmbian a cada òbra, mas aproximativament 14 personas.
Laukiz
Laukiz es una comuna de Biscaia dins la comunautat autonòma espanhòla del País Basc.
21 Elefants Jaunes Anorexics
Trajectòria artistica
Aprèp aver actuat en fòrça vilas dels Païses Catalans, los 21 Elefants Jaunes Anorexics decidiguèron d'exportar lor cultura vèrs l'Euròpa. Aqueste tour comencèt a Brno (Republica Chèca), ont representèron l'òbra Lo Cercle, una absurda istòria de la fin del monde e las luchas de poder, amb de personatges surrealistament exagerats. Al mes de mai (2005) actuaràn a Zagrèb, amb la nòva òbra Buffet Livre.
Gran Huec de Chicago
thumb|200px|Lo Gran Huec thumb|200px|left|Restas de Chicago au còrn de las carrèras Dearborn e Monroe après lo Gran Huec Lo Gran Huec de Chicago qu'abambè aquesta ciutat enter lo dimenge 8 d'octobre dinc au 10 d'octobre de 1871. La màger part deu center de la ciutat ventosa (hèra nava alavetz) qu'èra avalida en bèth deishar centeats de morts. A maugrat d'aquesta larja destruccion, la vila que's tornè bastir hèra lèu entà vàder ua de las mager deus Estats Units e lo brèç de la bastida deu gratacèus.
L'encausa deu huec qu'ei enqüèra mau coneguda.
Lo Gran Huec qu'èra un deus 4 eveniments brembats dab ua estèla suu drapèu de Chicago.
Conselh autonòm de govèrn de Quito
Lo Conselh autonòm de govèrn de Quito es lo primièr poder independent d’America del Sud, proclamat a Quito lo 10 d’agost de 1809. Sens ajuda de las autras regions de Nòva Granada (Guaiaquil e Panamá), durèt sonque 75 jorns, entrò lo 24 d’octobre. 32 dels partidaris de l’independéncia, empresonats, foguèron assassinats pels espanhòls en 1810.
Nanai
Lo nanai ( tanben sonat Hezhen en China, en rus Нана́йский язы́к) es una lenga tongoza parlada per 1347 personas en Russia e per 40 en China (sus una populacion etnica de 17 514 en 2010).
Conselh autonòm de govèrn de Quito
En 1810, Carles de Montúfar, filh de Joan Pío, mandat d’Espanha per restablir l’autoritat, establiguèt un segond Conselh que se transformèt en republica independenta.
Nanai
Situacion sociolingüistica
Los Nanais son reconeguts coma minoritat en Russia e en China.
Uneric
Uneric, qu'èra, coma tot son pòble, de confession ariana, es demorat conegut per aver menat una politica de persecucion contra los catolics.
Barcience
Barcience es un municipi de la província espanhòla de Toledo dins la Comunautat Autonòma de Castelha-La Mancha.
Nanai
Situacion sociolingüistica
En Russia benefician d'un District Nanai dins lo Krai de Khabarovsk.
Lor lenga es escricha en Russia mas en China utilizan sonque lo chinés per escriure. La lenga se pèrd, tot ben que siá ensenhada dins lo District Nanai. Lo rus e lo chinés son preferats pels joves.
Coson
Coson (Couzou en francés) es una comuna carcinòla situada dins lo departament d'Òut e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Lekeitio
Lekeitio es una comuna de Biscaia dins la comunautat autonòma espanhòla del País Basc.
Banèra de Chicago
thumb|200px|Banèra de Chicago La banèra de Chicago que's compausa de duas bendas blavas celestas orizontaus (e espessas cadua d'un ueitau de la hautor deu drapèu) sus un camp blanc dab 4 estèlas de 6 puntas arroias enter las duas bendas.
Las bendas celestas que representan las duas brancas de l'arriu Chicago (la purmèra dab lo Lac Michigan e la dusau dab lo Gran Canau) mentre qui las estèlas e simbolizan 4 gran eveniments de l'istòria de la ciutat :
Lo drapèu que ho adoptat en 1917.
Gurgy-le-Château
Gurgy-le-Château es una comuna francesa, situada dins lo departament de Còsta d'Aur e la region de Borgonha Franca Comtat.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Bidaurreta
Bidaurreta es una comuna de la Comunautat Forala de Navarra al nòrd d'Espanha.
Planh de las Presonièras de la Torre de Constança
Lo Planh de las Presonièras de la Torre de Constança es una cançon occitana mesa en forma per Antòni Bigòt, poèta nimesenc. Se tracta de las uganaudas embarradas a la Torre d'Aigas Mòrtas. La captiva pus coneguda es Maria Durand que i demorèt 38 ans, de 19 d'edat a 57. Maria Robèrt i demorèt 41 ans.
Paraulas del Planh de las Presonièras de la Torre de Constança
La vièlha vila d’Aigas Mòrtas,
La vila dau rei Sant Loís
Panla e magra darrièr sei pòrtas
Au bòrd de la mar s’espandís.
Una torre coma un vièlh garda
Velha en defòra dei ramparts.
Auta e sorna, luenh luenh regarda,
Regarda la plana e la mar.
L’aubre se clina, l’aura corre