cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Cerqueux
Cerqueux es una comuna normanda, situada dins lo departament de Calvadòs e la region de la Bassa Normandia.
Empèri Mongòl
Lo rèine d'Ogedei
Avans sa mòrt, Genghis Khan aviá chausit Ogedei coma successor. Ansin, foguèt elegit Khan per un kurultai en 1229. Fins a sa mòrt en 1241, son rèine foguèt marcat per la consolidacion de l'Empèri e per la contuniacion dei conquistas militaras. Ansin, la capitala foguèt installada a Karakorum a partir de 1235. Au nivèu militar, seis armadas contunièron la conquista dau continent asiatic e ataquèron Euròpa. En 1234, lei rèstas de l'estat Jin foguèron destruchs ambé l'ajuda de l'Empèri Song. Entre 1239 e 1240, lei Mongòls acomencèron d'installar lor protectorat sus lo Tibet. En revenge, leis assais de conquista de Corèa e de China dau Sud mau capitèron en causa d'una resisténcia acarnada. La situacion foguèt similara en India onte lei Mongòls poguèron ocupar unei vilas dau nòrd dau Sultanat de Delhi mai foguèron finalament rebutats. Enfin, en Euròpa, prenguèron lo contraròtle dei principats russas entre 1237 e 1240. Puei, se dirigiguèron vèrs lo centre dau continent onte destruguèron leis armadas polonesas e ongrianas en abriu de 1241. Pasmens, la mòrt d'Ogedei entraïnèt lor retirament en 1242 per participar au kurultai.
La lucha de succession de 1241-1251
Après lo decès d'Ogedei, la regéncia foguèt dirigida per sa frema Toregene. Rompent ambé certanei principis de Genghis Khan e d'Ogedei, persecutèt certanei membres de la Cort e de notables musulmans creant una division entre lei responsables de l'Empèri e leis eiretiers d'Ogedei. En 1246, son favorit Guyuk foguèt elegit Khan per lo kurultai. Pasmens, après son eleccion, se revirèt còntra lo partit de Toregene e restaurèt una partida deis oficiers demés durant aqueu periòde. Contunièt leis operacions militaras còntra leis Abassidas, Corèa e l'Empèri Song. Pasmens, moriguèt en 1248 marcant lo començament d'una epòca novèla de divisions. En 1250, un kurultai foguèt reünit per Baku, Khan de Russia. En causa de la distància, una partida dei familhas majoras de l'Empèri refusèt d'i anar. Batu foguèt elegit Grand Khan mai donèt la posicion a Mongke. Après unei protestacions, una segonda assemblada confirmèt aquela decision lo 1 de julhèt de 1251.
Cerqueux
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Lisle-en-Rigault
Lisle-en-Rigault es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mòsa e la region de Lorena.
Empèri Mongòl
Lo rèine de Mongke
La decision dau segonda kurultai foguèt acceptada solament per una minoritat dei partisans dei familhas Ogedeid e Chagataid. Certaneis, coma Shiremun, assaièron egalament de reünir de fòrças per rebutar Mongke. Pasmens, lo complòt foguèt descubèrt e una partida de l'elèit mongòla foguèt eliminada per una tièra de purgas. Puei, partejèt l'Empèri ambé son aliat Batu e prononcièt una amnistia per lei presoniers. Aquò li permetèt de s'establir fèrmament coma Grand Khan e lo tròne demorèt entre seis eiretiers fins a la fin de la dinastia.
Au nivèu politic, contunièt la politica de sei predecessors per sostenir la tolerància religiosa e l'activitat economica (renfòrçament dau contraròtle de la moneda... etc.). Dins lo domeni militar, la conquista de territòris novèus contunièt pereu e l'Empèri agantèt son extension pus granda. Lo reiaume Dali foguèt conquista en 1253, lo contraròtle sus lo Tibet foguèt estabilizat en 1258, lo Califat Abbassida foguèt destruch e conquista en 1258 e la presa dau sud de China foguèt perseguida. Dins aquò, la mòrt de Mongke pendent una campanha còntra lei Song en 1259 marquèt un còp d'aplant a la conquista de China fins a 1265 onte lei combats acomencèron tornarmai.
Lisle-en-Rigault
Geografia
La localité a adaigat per la Saulx, un afluent de la Marna.
Empèri Mongòl
La division e la fin de l'Empèri Mongòl
A partir de la mòrt de Mongke, la division de l'Empèri, ja començada per lo partimanent ambé Batu, venguèt permanenta mentre que leis armadas mongòlas deguèron faciar sei premierei desfachas. De mai, lei caps dei diferents estats mongòls acomencèron de luchar entre elei e formèron pauc a pauc de khanats separats que lei principaus foguèron la dinastia Yuan que reinèt sus l'Empèri Chinés, l'Empèri deis Ilkhans, lo Khanat de Djaghataï e lo Khanat de l'Òrda d'Aur.
Lisle-en-Rigault
Geografia
La localité est arrosée par la Saulx, un affluent de la Marne.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Empèri Mongòl
La China e la dinastia Yuan
thumb|right|Territòri de l'Empèri chinés Yuan en [[1294.]]
En 1259 a la mòrt de Mongke, una guèrra civila opausèt Ariq Böke e Kublai Khan fins a 1264. Lo segond foguèt venceire e venguèt Grand Khan. En 1271, fondèt la dinastia Yuan ambé Pequin per capitala. En 1279, lei Mongòls capitèron d'esquichar la resisténcia Song e d'unificar tornarmai China. Lo rèine de Kublai Khan s'acabèt en 1294 e foguèt caracterizat per una politica de sostèn au comèrci e per una separacion mai e mai importanta ambé lei tres autrei khanats que venguèron independents e reconoguèron solament una preeminéncia simbolica ai Yuan.
La dinastia contunièt de dirigir lo país fins a 1368. D'efèct, foguèt lèu afeblida per de problèmas de succession e per de dificultats economicas. Ansin, lo successor de Kublai Khan, Temür Khan (1294-1307) contunièt son òbra mai poguèt pas empachar lo desvolopament de la corrupcion. Lo rèine seguent, Külüg Khan (1307-1311), veguèt una tièra de decisions economicas marridas que causèron una crisi financiera grèva per lo govèrn. La situacion foguèt restablida per Buyantu Khan (1311-1320) e Gegeen Khan (1320-1323) qu'adoptèron lei mors chinés per dirigir lo país. Pasmens, aqueu darrier foguèt rebutat per un còp d'Estat de la Cort.
Aqueu còp afebliguèt la dinastia que lei caps perdeguèron la realitat dau poder. A partir deis annadas 1340, lei dificultats economicas e politicas de la dinastia causèron l'emergéncia de movements d'oposicion poderós. En 1351, acomencèt la revòuta dei Turbans Roges. Lei divisions e lei luchas de la Cort empachèron una ripòsta eficaça e lei Yuan abandonèron la capitala en 1368. Certanei membres de la dinastia assaièron de resistir dins lo nòrd de China mai foguèron finalament desfachs en 1388. Lo rèsta de la dinastia se repleguèt en Mongòlia onte demorèron fins a 1635.
L'Empèri deis Ilkhans
thumb|right|Territòri de l'Ilkhanat vèrs [[1300.]]
L'Empèri deis Ilkhans se formèt en 1256 a l'entorn dau planestèu pèrsa e se devesiguèt en uneis estats en 1335. Foguèt creat per lo kurultai de 1251 qu'elegiguèt Mongke coma Grand Khan. Hulagu ne'n venguèt lo cap e jonhèt la region en 1256 onte va reinar fins a sa mòrt en 1265. En 1258, prenguèt Bagdad e ataquèt leis estats musulmans dau Pròche Orient. Après 1260 e la mòrt de Mongke, sei fòrças foguèron parcialament retiradas per anar ajudar Kublai Khan durant la guèrra civila de 1259-1264 e renforçar sa frontiera nòrd còntra lo Khanat de l'Òrda d'Aur.
Son fiu Abaqa (1265-1282) li succediguèt e contunièt la lucha còntra lei principats musulmans ambé l'ajuda deis estats crestians. Pasmens, foguèt batut per lei Mamelocs en 1277 e 1281. Tekudar (1282-1284) vengut musulman foguèt rapidament rebutat e remplaçat per Argon (1284-1291). Aqueu darrier renforcèt l'autoritat de son govèrn e capitèt de redreiçar l'economia. Son fraire Ghaykhatou (1291-1295) assaièt tornarmai de transformar l'Empèri en estat musulman mai, coma Tekudar, foguèt tuat per un còp d'Estat. Una revòuta de la region musulmana de Khorasan permetèt alora a Arghun Ghazan (1295-1304) de prendre lo poder.
Lei Mongòls adoptèron vèrs aqueu periòde lo mòde de vida dei populacions pèrsas. Pasmens, perdeguèron tanben lor disciplina militara entraïnant una diminucion de la poissança de l'estat centrau. En 1316, un còp d'Estat dirigit per un senhor feodau marquèt lo començament d'una crisi politica grèva que s'acabèt en 1335 per la disparicion de l'Empèri.
Lo Khanat de Djaghataï e l'Empèri Timorida
thumb|right|Lo Khanat de Djaghataï vèrs la fin dau sègle XIII.
Lo Khanat de Djaghataï se formèt entre 1220 e 1242 sus de territòris donats dins lo centre dau continent asiatic a Djaghataï per Genghis Khan. Inicialament dins lo camp d'Ariq Boqa, lo khanat se revoutèt e prenguèt lo partit de Kublai Khan pendent la guèrra civila au començament deis annadas 1260. Participèt a la casuda d'Ariq Boqa e averèt divèrsei batalhas còntra son aliat de l'Òrda d'Aur. Pasmens, en 1266, lo Khanat de Djaghataï se rompèt busqueta ambé Kublai. Foguèt lo començament d'una tièra de guèrras intèrnas e extèrnas per assegurar l'independéncia dau khanat e lo poder de la dinastia. Aprofichèt tanben la situacion per prendre lo contraròtle de territòris novèus dins lo centre d'Asia puei vèrs lo sud e l'India. Lo Djaghataï agantèt son apogèu vèrs la fin dau sègle XIII. Pasmens, en 1326, la mòrt dau Khan Kebek (1309-1326) causèt lo començament d'un periòde de trebols de succession. La conversion a l'islam de son fraire e successor, Tarmachirin, entraïnèt la scission dei populacions mongòlas e la division de l'Empèri entre lo Mogholistan e la Transoxiana.
Lo Moghoslitan demorèt independent fins au sègle XVII dins la region de l'Ili. Contrarotlèt tanben lei regions d'Alti-Shahr e l'Uiguristan durant la màger part de son existéncia. A partir de la fin dau sègle XVI, aquel estat foguèt pauc a pauc menaçat per lei pòbles cazac e quirguiz e finalament conquist per lei Dzongars. De son caire, la Transoxiana veguèt la formacion la formacion de la dinastia timorida per Tamburlan (1370-1405) que capitèt de conquistar un empèri important entre lo Pròche Orient e l'India. Pasmens, après sa mòrt, aquel empèri deguèt faciar divèrsei revòutas e dispareguèt en 1506. De dinastias timoridas existiguèron dins la region fins au sègle XVIII.
Lo Khanat de l'Òrda d'Aur
thumb|right|Lo Khanat de l'Òrda d'Aur vèrs [[1300.]]
Lo Khanat de l'Òrda d'Aur existiguèt sus lei regions orientalas de l'Empèri Mongòl de la mitat dau sègle XIII au començament dau sègle XVI. Sa capitala Saraï foguèt bastida en 1243 e lei Khans de l'Òrda venguèron rapidàment musulmans. Pasmens, l'unitat dau territòri foguèt menaçada tre leis annadas 1280 per l'autonòmia fòrta dei tribús diferentas e lo poder dei Khans foguèt demenit, especialament a respèct deis autoritats militaras. Puei, entre 1360 e 1380, lo Khanat conoguèt una crisi politica grèva (14 khans en 20 ans) que foguèt aprofichada per lei Rus per venir independents (1371-1370). Après aquela revirada, un assai de restauracion de la poissança foguèt realizada durant lo rèine de Tokhtamych que foguèt finalament vencut per Tamburlan entre 1392 e 1395. A partir de 1430, lo Khanat acomencèt de se devesir en estats independents e sei vassaus refusèron pauc a pauc de pagar lo tribut. Per exemple, en 1475, lo Khanat de Crimèa venguèt un protectorat de l'Empèri Otoman e en 1480, lei Rus prenguèron Moscòu. Reduch au plan de la Volga, lo Khanat de l'Òrda d'Aur foguèt finalament destruch en 1502 per lei tropas dau Khanat de Crimèa e son darrier sobeiran moriguèt en 1516.
Leis institucions politicas
thumb|right|Representacion de nobles mongòls.
Tres institucions politicas aguèron un ròtle primordiau dins l'Empèri Mongòl. Lo premier èra lo Khan que foguèt lo cap d'estat de l'Empèri. Èra lo centre dei decisions de l'estat, especialament dins l'adopcion de la lèi de l'Empèri (Yassa). A sa mòrt, sa succession aviá luòc dins sa familha pròcha (fraire, fiu...) e validada per una decision de l'assemblada dei notables de l'Empèri. Dicha kurultai, aquela assemblada èra compausada per lei membres de l'aristocracia imperiala e èra regardada per lei decisions majoras. Enfin, existiguèt un sistèma d'apanatge entre la familha dau Khan e l'aristocràcia. Aqueu sistèma serà a l'origina de la division de l'Empèri e de la formacion d'uneis estats independents.
Lei principis generaus
En fòra de seis institucions, l'organizacion politica de l'Empèri Mongòl foguèt determinada per un ensemble de principis que foguèron respectats e defenduts per Genghis Khan e sei successors :
Lei fòrças armadas
thumb|right|Representacion de soudats mongòls en Euròpa.
Lei fòrças armadas foguèron l'institucion principala de l'Empèri Mongòl. Èran principalament compausadas de tropas terrèstras, leis unitats navalas èssent rarament utilizadas (conquista de la China Song). Sei fòrças èran equipadas per favorizar la mobilitat e la velocitat e un esfòrç èra realizat au nivèu dau comandament per la preparacion dei campanhas e la reconoissença dau territòri e dei fòrças enemics. Ansin, lei tropas mongolas foguèron capablas de faciar victoriosament d'unitats ambé de soudats fòrtament protegits e armats coma lei chivaliers europèus e de condurre de campanhas lòngas e alunchadas de sei basas.
L'organizacion dei fòrças armadas èra basada sus un sistèma decimau. Dètz soudats formavan un arbat. Puei, dètz arbats èran gropats per formar un zuut d'un centenau d'òmes. Dètz zuuts formavan una unitat d'un milier de combatents qu'èra nomada myanghan. Enfin, dètz myanghans èran gropats per crear un tumen qu'èra l'unitat pus granda de l'armada mongòla. De mai, leis armadas de l'Empèri avián tanben de còrs per la fabricacion d'armas de sèti o de passatges sus lo prat batalhier (pònt...) e per lo mandadís rapide de messatges entre divèrseis unitats. Toei leis òmes fins a 60 ans èran regardats per lo servici dins l'armada.
Lo sistèma de pòsta
L'Empèri Mongòl dispausava d'un sistèma de pòsta fòrça eficaç per son epòca. Dich Yam, èra compausat d'un ensemble de relèus protegits e gardats onte lei messatgiers podián trobar de chivaus repausats. Dos relèus èran generalament desseparats per una distància de quaranta quilomètres permetent ai messatgiers de realizar de trajèct de 125 quilomètres cada jorn. Ansin, la novèla de la mòrt d'Ogedei dins la capitala imperiala Karakorum necessitèt solament quatre a sièis setmanas per agantar leis armadas mongòlas d'Euròpa Centrala.
Moneda
thumb|right|Moneda d'argent de l'Empèri Mongòl descubèrta en Afganistan.
Comèrci
thumb|right|Camins principaus de la [[Rota de la Seda.]]
Lo sostèn au comèrci foguèt una caracteristica constanta de la politica dei Mongòls apareguda avans l'unificacion dei tribús per Genghis Khan. Inicialament, lei marchands permetián ai Mongòls d'obtenir de causas pas o pauc produchs sus lor territòri. Avián tanben un ròtle diplomatic important per obtenir d'informacions sus d'autrei regions o servir de messatgiers. En cambi, lei marchands èran protegits durant lor passatge sus lo territòri dei tribús.
Lei principis de basa d'aquela politica demorèron après la formacion de l'Empèri. La seguritat sus lei rotas comercialas foguèt establida e lei marchands èran indemnizats dins lo cas de pèrdas causadas per d'atacas de bandits. De mai, lei marchands avián d'exempcions d'impòsts. Aquela situacion cambièt a partir dau rèine de Mongke que decidiguèt de reprendre lo contraròtle sus la classa marchanda. Lo pagament d'una taxacion per lei marchands foguèt adoptat per limitar lor influéncia. Aqueu comèrci se debanèt principalament de lòng de la Rota de la Seda gràcias a un ensems de rotas ben entretenguts per leis autoritats.
A partir de la division de l'Empèri Mongòl, la seguritat dau comèrci continentau demeniguèt en causa dei combats entre estats e de l'afebliment de certanei govèrns. De mai, lo desvolopament dau comèrci maritim foguèt un còp dur per lo comèrci terrèstre pus lent. Ansin, la Rota de la Seda conoguèt un declin important a partir dau sègle XIV e foguèt pauc a pauc abandonada au sègle XV.
Religion
Leis autoritats mongolas foguèron fòrça tolerantas a respèct dei religions diferentas qu'existissián dins l'Empèri. La condicion soleta per acceptar una religion èra sa conformitat ambé la lèi de l'Empèri dicha yassa. Segon aquela darriera, lei membres d'un clergat èran dispensats dau pagament deis impòsts e dau servici militar dins lei fòrças armadas. Ansin, durant lo rèine de Genghis Khan, un nombre fòrça important de religions èran presentas coma lo crestianisme, l'islam o lo bodisme. A partir dau rèine d'Ogodei, de luòcs religiós variats foguèron bastits per cada religion dins lei vilas principalas de l'Empèri coma Karakorum. Pasmens, pauc a pauc, l'islam venguèt la religion principala deis elèits e tres khanats venguèron musulmans après la dislocacion de l'Empèri.
Cultura
thumb|right|Edicion chinesa de 1908 de l'[[Istòria secrèta dei Mongòls, òbra majora de la literatura mongola.]]
Chavonne
es una comuna francesa del departament d'Aisne e de la region de Picardia.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Cicadidae
Descripcion
La cigala Cicada orni fa partida de la classa dels Insèctes, de l'òrdre dels Omoptèrs. Mesura de 2 a 5 cm. A son estadi juvenil, atenh 5 a 8 cm.
Son cap es de color blau gris. Sos dos pichons uèlhs negres amb de facetas son netament separats. Sas patas son peludas e gràcias a aquestes pels, pegan a las brancas. Sas quatre alas son longas, brunas transparentas en forma de lausange e amb las venas fòrça visiblas. Son còs es de color bruna.
Nutricion
Las cigalas se noirisson de saba d'arbre o d'arbuste, gràcias a un aparelh bucal de tipe picaire-chucaire.
Cicle de reproduccion
Los uòus son ponduts en estiu en França, al colet d'arbustes e d'èrbas. A la fin de l'estiu o a la davalada los uòus balhan de larvas que se van enterrar dins lo sòl, per mantuna annada en general.
Euròpa
La familha dels Cicadidae es devesida en 2 sosfamilhas :
Alberto Olmedo
thumb|200px|Olmedo en Capitán Piluso Alberto Olmedo (Rosario, lo 24 d'agost de 1933 – Mar del Plata, lo 5 de març de 1988) que ho un actor comic argentin de cinèma, de television e de teatre. Un deus sons ròtles mei famós qu'èra lo deu Capitán Piluso.
Dulhac jos Pèirapertusa
Dulhac jos Pèirapertusa (Duilhac-sous-Peyrepertuse en francés, Duilhac abans 1976) es una comuna lengadociana, situada dins lo departament d'Aude e la region d', ancianament de Lengadòc-Rosselhon.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
Oficialament, la comuna de Duilhac venguèt Duilhac-sous-Peyrepertuse en 1976.
Las fòrmas ancianas son : Dulachum en 1115, Locus de Ulhaco..., Dulhaco al sègle XIII, Apud Dullacum subtus Petrampertusam en 1240, Rector de Petrapertusa e Dulhaco en 1351, Ecclesia de Dulhaco en 1360, Dulac al sègle XIV, Dulhac en 1538, Duilhac en 1781. Dulhac vendriá d'un nom d'òme latin Duilius (Dauzat), o Duillius (los Féniés), ambe'l sufixe -acum, , latinizacion del sufixe gallés -ācon. Per Delamarre, lo nom es completament celtic, nom de proprietari, Dullios, atestat, e sufixe -ācon. Dulhac èra donc probablament una anciana granda propietat antica qu'aviá per mèstre Duilius, Duillius o Dullios.
Pastís
Lo pastís pòt èsser :
Mhère
Geografia
Mhère Se situa en lo Morvan e fa partida de lo sieu parc natural regional.
Continuament a l'intrada de la Eslovènia en la zòna èuro a la, Mhère i èra vengut lo centri géographique de la zòna èuro en succedint en encobrir a la municipalitat vesina de Montreuillon, d'après un calcul realizat pel IGN. L'adopcion de l'èuro per Chipre e Malta a la a desplaçat aquel centre cap a la municipalitat de Ouroux en Morvan.
Mhère se situe dans le Morvan et fait partie de son parc naturel régional.
Arrosée par l'Yonne qui est encore un torrent, la commune est située dans le parc naturel régional du Morvan. Son secteur fait partie de la zone la plus boisée et montagneuse du Morvan. La colline du Banquet est son point culminant, et son nom rappelle une tradition qui consistait, autrefois, à organiser des repas sur la plus haute colline du village.
Suite à l'entrée de la Slovénie dans la zone euro au 1, Mhère était devenue le centre géographique de la zone euro succédant en cela à la commune voisine de Montreuillon, d'après un calcul réalisé par l'IGN. L'adoption de l'euro par Chypre et Malte au 1 a déplacé ce centre vers la commune d'Ouroux en Morvan.
Jorge Porcel
200px|thumb|Jorge PorcelJorge Porcel (Buenos Aires, lo 7 de seteme de 1936 – Miami, lo 16 de mai de 2006) que ho un actor comic argentin de television e de cinema. Que formè un cople teatrau dab Alberto Olmedo dens mantuns filmes. A la fin de la soa vita que s'installè a Miami on avèva un restaurant e on e's morí.
Mhère
Istòria
Le nom de Mhère dériverait de celui du dieu Mercure dont le culte aurait été célébré à proximité. Le village était le siège d'un ancien prieuré bénédictin dépendant de l'abbaye de Corbigny.
Amfreville-la-Mi-Voie
Amfreville-la-Mi-Voie es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Sèina Maritima e la region de la Nauta Normandia.
Geografia
Amfreville-La-mi-Via a situat a unitat|5 |km}} al sud de Roan, sul marge drech e lo marge esquèrre de la Seine. Comuna del país de Roan o Rouennais situada en lo costat de Boos.
Amfreville-la-mi-Voie est situé à 5 km au sud de Rouen, sur la rive droite et la rive gauche de la Seine. Commune du pays de Rouen ou Rouennais située dans le canton de Boos.
Istòria
Un sol marge i aviá condicionat pel halage,lo marge esquèrre de la Seine en essent inundable e doncas sovent marécageuse, los obrièrs del fleuve avián pas que la causida de passar per Amfreville-la-mi-Via.
Antany Comuna industriala (fabrica de alun o de nitrate de plomb, fonderie...) E berceau de la batellerie (chantiers navals), Amfreville compta pas mai a l'ora d'ara #qu'una sola entrepresa importanta, Tréfimétaux,vengut Pirelli de contunh Prysmian, especializada en la fabricacion de câbles.
Considerada pendenta de fòrça nombroses ans unicament coma un ais de circulacion (se comptava fins a 18 000 veïculs per jorn ne centri-vila), la municipalitat respira dempuèi la dubertura de la desviació de la RN15 l'an 1997 (uèi, RD 6015), mas i a perdut mai de 50% de los sieus comerçants. Aquel évènement a permeses de comprometre la réhabilitation del centratz-vila e d'accelerar la mutation decidida i a una quinzena d'ans amb l'urbanizacion de la zòna pavillonnaire de las Nautors Vallons.
Une seule berge était aménagée pour le halage,la rive gauche de la Seine étant inondable et donc souvent marécageuse, les ouvriers du fleuve n'avaient que le choix de passer par Amfreville-la-mi-Voie.
Autrefois commune industrielle (fabrique d’alun ou de nitrate de plomb, fonderie...) et berceau de la batellerie (chantiers navals), Amfreville ne compte plus actuellement qu’une seule entreprise importante, Tréfimétaux,devenu Pirelli puis Prysmian, spécialisée dans la fabrication de câbles.
Considérée pendant de très nombreuses années uniquement comme un axe de circulation (on comptait jusqu’à 18 000 véhicules par jour en centre-ville), la commune respire depuis l’ouverture de la déviation de la RN15 en 1997 (aujourd'hui, RD 6015), mais y a perdu plus de 50% de ses commerçants. Cet évènement a permis d’engager la réhabilitation du centre-ville et d’accélérer la mutation décidée il y a une quinzaine d’années avec l’urbanisation de la zone pavillonnaire des Hauts Vallons.
Ugine
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Luci Corneli Sulla
Luci Corneli Sulla o Sulla (Lucius Cornelius Sulla Felix dins las inscripcions latinas) es un òme d'Estat roman nascut en 138 AbC. e mòrt a Cumes en 78 AbC. Es lo cap dels optimates, que s'opausan als populares de Mari; venç aqueles darrièrs pendent una guèrra civila puèi, après una expedicion en Grècia contra lo rei Mitridat VI, il s'opausa encara a Mari e als populares pendent una segonde guèrra civila, que tanben ne sortís victoriós. Se fa nomenar dictator e realiza una òbra constitucionala de granda amplor, que li subreviu pasmens unes ans.
Originas e jovénça
Nasquèt en 138 AbC, èra, segon son biograf Plutarc (Vida de Sulla) de fortuna modèsta e seriá l'eritatge de sa mestressa Nicopolis e aquèl de sa sògra que l'aise li tornèt. Mas coma sempre, s'agissent d'aquel personatge, las fonts literàrias son sovent biaissats per las polemicas que son istòria povoquèt. Sa familha, un pauc retirada a la seguida de la condamnacion de Rufinus, aviá pas agís fòrça per la conquèsta romana del sègle II AbC, e s'èra donc pauc enriquida; mas se cal pas obliar que son rèire grand e son rèire grand oncle aviánt exercit la pretura un en Sicília, l'autre en Sardenha, e qu'aquelas foncions èran sempre lucrativas.
Que que siá sus la relativa modestiá de sa fortuna, l'òme jove recebèt una formacion digna d'aquelas originas e totas las fonts s'acòrdan a far d'el un personatge plan cultivat. Quitament l'istorian Sallusti, qu'èra pas favorable a Sulla, deguèt qu' « aviá una coneissença de las letras grègas e latinas digna dels sabents mai erudits ». Aquela granda cultura es quitament a l'origina du paradòxe que los ancians vesian dins aquel caractèr que se ligava a de qualitats que semblavan plan inconciliablas al vejaire de la tradicion romana: rica cultura literària, gost dels plasers, amor de l’otium e du luxe, d'un costat, animus ingens, desir de glòria, activitat intensa e energia, de l'autre.
Començament de sa carrièra militara
Sa carrièra militara comença en 105 AbC. en Africa. Es alara questor de Mari, nomenat cònsol pel primièr còp. En qualitat de legat, mena alara las negociacions secrètas que menarán son general, Mari, a la victòria su Jugurta de Numidia. Persuadís lo rei Bocchus de Mauretània de traïr Jugurtha, que fuguguèt en Mauretània per s'aparar. es una operacion delicata, que lo rei Bocchus pèsa d'e primièr los avantatges de liurar Sulla a Jugurta puslèu que Jugurta a Sulla. es de vertat Mari qu'es l'autor d'aquela victòria, mas la glòria d'aver fach prisonièr Jugurta es atribuit a Sulla. Aquel darrièr ne ven quitament a gravar aquel eveniment sus un anèl que gardèt sempre e qu'utilizèt de sàgel. Enseguida, afirma sa posicion ganhant mai d'un còp en Gàllia pendent de la guèrra dels Cimbres. Fa prisonièr Copil (general dels Galleses Tectosages).
Del començament de sa carrièra politica fins a la guèrra civila
En 97 AbC, e elegit pretor. Après sa pretura, es enviat en Orient, coma propretor de Cilícia. Es encargat de far tornar al tròn de Capadòcia lo rei Ariobarzan, que foguèt caçar per Mithridat VI rei del Pont. Nosa de relacions diplomaticas amb lo Parts, que l'avança dels romans dins la region inquièta. Pendent la guèrra Sociala (de 91 a 89 AbC.), atira los Marses (nacion italica nobrosa e guerrièra) dins l’alliança dels Romans. Vengut una figura importanta de la politica romana, es ara lo rival de Mari que sosten lo movement dels populares, Sulla rejongant lo camp de l'aristocracia senatoriala e conservatritz dels optimates. Afronta Mari e l'obliga a l'exili a la seguida de la premièra guèrra civila de la Republica.
Orient
Consul en 88 AbC. amb Quint Pompei Rufus, es en competicion amb Mari per menar una campanha contra Mithridat VI, rei del Pont. Aquel èra en conflicte amb dos reis, Ariobarzana I de Capadòci e Nicomedes IV de Bitinia, qu'èran de pròches aliats de Roma. Lo senat confia alara lo comandament de las tropas a Sulla, mas Mari provòca de susmautas pel biais de son aliat lo tribun de la plèba Sulpici Rufus. Sulla se'n va alara trobar sas tropas, en Campània, que persuada de marchar sus Roma. Après aver pres vila faguèt executar Sulpici Rufus e fòrça autres populares. Mari podèt el fugir amb unes òmes.
Illoud
Illoud es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Nauta Marna e la region de Champanha-Ardena.
Luci Corneli Sulla
Orient
Après aver pres Atenas (lo 1èr de març de 86 AbC.), puèi lo Pirèu, Sulla fa marchar son armada sus las tropas de Mitridat que l'entendon dins la plana de Queronèa. Luci Corneli Sulla ganha una brilhanta victòria, que'n recep la courona d'Imperator. Puèi se'n va celebrar de jòcs a Tebas. Mas Mitridat constituís un armada novèla, comandada per son ministre de la guèrra, Dorialos. A la davalada, Sulla encontra Dorialos dins la plena d'Orcomenes. D'en primièr, los legionaris romans reculant. Sulla pren alara d'una ensenha de la legion e se lança dins la batalha s'escridant: « A ièu Romans la glòria de morir aicí! Vos, s'a vos se demanda ont avetz abandonat vòstre general, obliatz pas de respondre : a Orcomenes ». L'armada romana se torna e acaba per defar totalament la novela armada de Mitridat. Sulla recep per l'escasença sa segonda corona de laurièr. Mitridat es contrench de li demandar la patz.
Illoud
Geografia
Se tròba n'Anautita-Marna.
Luci Corneli Sulla
Venceire de la segonda guèrra civila
Après la patz de Dardanos en 85 AbC e la nòva organizacion de la província d'Asia, Sulla torna ganhar lentament Itàlia. Deu afrontar los partisans de Mari que prenguèt lo poder pendent son abséncia. A la prima de l'an 83 AbC., debarca a Brindes. Pendent l'estiu, desfach l'armada del cònsol Gai Norban en Campània, alara que las fòrças del segond cònsol, Luci Scipio, passan sens combatre al costat de Sulla. En 82, los dos cònsols de l'an, Carbo e Mari lo jove divisan lors fòrças. Lo primièr, après aver en van ensejat de tancar la rota a Metèl e Pompèu, fugiguèt en Africa. Lo segond, desfach a la batalha de Sacriport, se tanca dins Preneste. La segonda guèrra civila s'acaba per la victòria dels sullanians a la batalha de la Pòrta Collina lo 1è de novembre de 82 AbC. Pendent aquel afrontament sanguinós, lo nombre de mòrts de cada costat seriá de 50 000. Los sillanians devon encara netejar las darrièras resisténcias marianistas, la màger essent a Preneste. Mari lo jove, que s'i èra refugiat, se suicidís e, quand la vila se rend, Sulla fa escotelar los abitants qu'avián pres las armas.
Léonie Duquet e Alice Domont
thumb|200px|Léonie Duquet e Alice Domon, fotografiadas durant la loa sequestracion hens l'[[ESMA]]Léonie Duquet (La Chenalotte, Dobs,, 1916 - Mar d'Argentina, lo 17 o 18 de deceme de 1977) Alice Domont (Charquemont, Dobs, 1937 - Mar d'Argentina, lo 17 o 18 de deceme de 1977) qu'èran duas religiosas catolicas francesas qui exerçavan la loa activitat en Argentina. en bèth ajudar tanhents de personas sequestradas clandestinament per la Dictatura Argentina que hon presas peu repressor Alfredo Astiz (qui s'èra hèit passat, devath lo nom de Gustavo Niño, per un tanhent de desaparegut), sequestradas dehens l'ESMA e getadas d'un avion dens la mar au cors d'un Vòu de la Mort.
Luci Corneli Sulla
Proscripcion
Lo 2 de novembre, Sulla reünís lo Senat al temple de Bellone. L'assemblada ratifica sos actes coma procònsol mas refusa de donar son aval a l'epuracion dels adversaris. Fàcia a aquelas resisténcias del Senat, reünís los comicis l'endeman e fa un discors menaçant. Per procedir a una purga pilitica evitant las venganças cecas que s'èran debanat jol regim de Mari, utiliza un metòde original : la proscripcion. Per via d'afichatge, fa saber qu'es enebit jos pena de mòrt de far asili o d'ajdar un individu proscrit e que tota persona que portarà lo cap d'un proscrit, recebrà serà primat - dins lo cas d'un esclau, recebrà la libertat. Aquela proclamacion es acompanhada d'una primièra lista de proscrits que compòrta lo nom d'onchanta senators. Los 5 o 6 novembre, doas autras listas son publicadas, portant caduna los noms de 220 senators e cavalièrs. Los bens dels proscrits son confiscats e venduts a l'encant e lor memòria es vosada a la damnacion (damnatio memoriæ). Lors fillhs e fallens perdon lors drechs civils e politics e sont exilaits, de biais que pas degun pòsca venjar los proscrits. Fòrça son obligats de s'amagar o de fugir, coma Juli Cesar. En Itàlia, las villas del Samnium, del Bruttium, de Lucània, de vilas d'Etrúria e d'Ómbria, que s'èran laçada del costat de Maria son despolhadas al benefici dels veterans.
Léonie Duquet e Alice Domont
Per aqueth crime, Astiz que ho condemnat a preson etèrna per la justícia de França en la soa abséncia.
Luci Corneli Sulla
Dictatura
Coma los cònsols en carga qu'avián estat proscrits moriguèron - Mari lo Jove se suicidèt a Preneste e Carbo foguèt executat en Sicília - Sulla se fa nomenar dictator per colomar la vacança del poder.
La lex Valeria de decembre de 82 AbC. marca lo començament de la dictatura de Sulla. Tornant a una magistratura abandonada dempuèi mai de cent ans, le nomena dictator a vida. Elegit per las comicis, obten una competéncia larga e excepcionala. Obten de poders constituissents - «dictator legibus scribundis et rei publicae constituendae» - e concentra entre sas mans, sens condicions de durada, la plenitud de l'autoritat publica.
Entra en carga en decembre de 82 AbC. . Après aver celebrat son triomf los 29 e 30 de genièr de 81 AbC., pren lo segond cognomen de Felix (« benastruc, amat dels dieus », qu'explica d'esperel un jorn coma « aparat de Vènus » ). Restaura lo poder del Senat Roman (79 AbC.), dins l'esper de salvar la Republica « aristocratica » e limita lo poder dels tribuns de la plèba, vectors de l'oposicion populara. Sulla abdica la dictatura sièis meses mai tard, lo 1èr de junh de 81 AbC. . Mas garda son imperium e se fa elegir cònsol per l'an 80 unas setmanas mai tard.
En 81 AbC., son nebòt, Sext Noni Sufenas, instituís los ludi Victoriæ Sullanæ per remembra la victòria de son oncle a la pòrta Colline.
Òbras constitucionala
L'òbra reformatritz que comença pendent dos ans a pas de vocacion monarquista. Vòl tornar jove e enforçar lo sistèma republican, daissant l'oligarquia de sos enemics, que dempuèi los Gracs paralizan son accion governementala, e li assegurar lo cap de la plen e entièr de l'Estat.
La lei judiciària e la lei sus la província d'Asia, favorabla a l'òrdre equestre, son abrogadas. Lo monopòli judiciari, levat dels cavalièrs, ven als senators. En Asia, lo sistèma d'arrendament es remplaçat per la percepcion dirècta. Los cavalièrs pèrdon lor palça d'onor al teatre.
La poténcia del grand "capitalisme" coma òrdre politic es trencat, e tanben aquela del pertic democratic, que s'apiejavan suls comicis e lo tribunat: los comicis tributs pèrdon lors atribucions legislativas que passan totas a las comicis centuriats, que son tornat a lor organizacion primitiva. Lo tribunat es tocat dins son recrutament e dins sa competéncia: Sulla enebís l'accès de las magistraturas superioras als ancians tribuns, e lo drech de vetò dels tribuns es restrench a sa forma primitiva, subordonat a l'autorizacion prealable del Senat.
Sulla vòl metre al servici de l'oligarquia territoriala restaurada una solida clientèla, ligada per l'interés : veterans, esclaus cornelians, acrompaires dels bens dels proscrits. Los veterans, al nombre de 120 000, recebon de tèrras en Itàlia, los uns jos forma de lòts individuals, los autres per lor participacion a las colonias militaras installadas subretot en Itàlia centrala (Laci, Etrúria, Ómbria et Campània), onr transforma Pompèi en colonia romana, jol nom de Colonia Veneria Cornelia Pompeii. Sulla fonda tanben una colonia romana a Aléria, en Corsega. Los esclaus cornelians, qu'apartenián als proscrits e que Sulla aviá afranquits lor acordant lo drech de ciutat, al nombre de 10 000, forman a l'entorn de Sulla una vertadièra garda del còrs. Fin finala la massa dels crompaires de bens dels proscrits a pas interés a un cambiament de regime.
Sa mòrt
A l'eissida de son segond consulat, Sulla se retira, en 79 AbC. de la vida politica, abans de morir un an mai tard. Plutarc conta las orrors d'una ftiriasi (malautiá pediculària, es a dire causada pels pesolhs) que Sulla auriá patit dins los darrièrs jorns e i vei la causa indirècta de sa mòrt, mas se créis pas mai a la descripcion clinica que los autors antics donavan de la ftiriasi. Los istorians modèrnes donan mai d'importança a una circonstança dels darrièrs instants de Sulla mencionada pel quita Plutarc, 37, 5, e per Valèri Maxim, 9, 3, 8 : un vòmit de sang pendent un una colèra contra lo questor Grani, que deviá al tresaur public una soma considerabla mas ajornava de la pagar esperant la mòrt del dictator per ne frustrar la republica.
Sulla acabava d'expirar que mai d'un ciutadans se liguèron amb lo cònol lepides per empachar qu se li faga d'obsèquis convenent a un òme de son reng. Mas Pompèu, utilisant son prestigi, los obliguèt; la pompa funèbra se debanèt amb la magnificéncia d'une parada militara, e aqueles obsèquis foguèron lo primièr exemple de funeralhas nacionalas romanas. Son còrs fuguèt incinerat.
Retrach
vinheta|Retrach de Sulla a la cara d'un denièr de son fallen Quint Pompei Ruf. Legenda : SYLLA COS. Plutarc escriguèt: « Las estatuas que nos demòran d'el, nos permeton de jutjar de l’aire de sa cara: sos uèlhs èran ardents e rufes. E la color de sa cara fasiá son agach mai terrible, èra d’un roge escur, pigalhat de tacas blancas. Quitament se créis que de là li ven lo chafre de Sulla. Un plasent d’Atenas escriguèt sus son tint : “Sulla es pas mai qu’una amora emprenhada de farina” . »
Pasmens existís fins ara pas cap d'estatua de Sulla. Se se podèt lo reconéisser dins de busts o estatuts escampilhadas dins de musèus, es qu'aquelas representacions correspondavan a l'idèa que se fasiá del personatge. Son sol vertadièr retrach es lo perfil present sus un denièr de son fallen Quint Pompei Ruf, datant de 54 AbC. .
Illoud
Geografia
Elle se trouve en Haute-Marne.
Drenta
Drenta es una província dei País Bas.
Lissey
Lissey es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mòsa e la region de Lorena.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Illoud
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Illoud est une ancienne seigneurie qui appartenait depuis le XVe siècle à la famille de Serocourt.
Sant Estève e Genson
Sant Estève e Genson (Saint-Estève-Janson en francés) es una comuna provençala situada dins lo departament dei Bocas de Ròse e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur.
Economia de Nepal
Nepal es un dels païses pus paures del mond, amb 30% de sa populacion jol lindal de pauretat. Una societat isolada e agrària fins a la mitat del sègle XX, lo país dintrèt en l'èra modèrna en 1951 sens escòlas, espitals, rotas, telecomunicacions, energia electrica, indústria e servici civil. Malgrat aiçò, lo país a fach de progrès cap al desvolopament economic sostenible dempuèi los ans 50 e es confiat dins un programa de liberalizacion economica.
Jouy-lès-Reims
Jouy-lès-Reims es una comuna francesa, situada dins lo departament de Marna e la region del Grand Èst.
Sant Estève e Genson
Istòria
Lei comunas de Sant Estève de Genson e de Genson (lei doas son sus la mapa de Cassini) fusionan au començament dau periòde revolucionari. Genson es lo nom d’un castèu qu’èra a l’oèst de la comuna actuala. Dins lo Bulletin des lois, en 1801, es mençonada Estève-de-Janson. Lei taulas d'estat civiu per 1803-1812 pòrtan Saint Estève sens qualificatiu.
Jouy-lès-Reims
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
{{Image label|x=0.574926813388|y=0.680636787447|scale=400|text=6px|Comuna amb 419 abitants (2000){{mida|80%|Ville-Dommange (1,6km)} {{Image label|x=0.350417166347|y=0.3836228903|scale=400|text=6px|Comuna amb 213 abitants (2000){{mida|80%|Coulommes-la-Montagne (1,8km)}}}} {{Image label|x=0.772881431255|y=0.446624138689|scale=400|text=8px|Comuna amb 861 abitants (2000){{mida|80%|Les Mesneux (2,3km)}}}} {{Image label|x=0.36317224136|y=0.266043181907|scale=400|text=6px|Comuna amb 218 abitants (2000){{mida|80%|Vrigny (2,4km)}}}} {{Image label|x=0.680092660955|y=0.747954012959|scale=400|text=6px|Comuna amb 369 abitants (2000){{mida|80%|Sacy (2,5km)}}}} {{Image label|x=0.340346924521|y=0.830679316296|scale=400|text=6px|Comuna amb 179 abitants (2000){{mida|80%|Courmas (3,2km)}}}} {{Image label|x=0.147335367767|y=0.546342124399|scale=400|text=6px|Comuna amb 201 abitants (2000){{mida|80%|Saint-Euphraise-et-Clairizet (3,2km)}}}} {{Image label|x=0.753506333075|y=0.208775839218|scale=400|text=6px|Comuna amb 447 abitants (2000){{mida|80%|Ormes (3,2km)}}}} {{Image label|x=0.169008831883|y=0.711635905854|scale=400|text=6px|Comuna amb 163 abitants (2000){{mida|80%|Bouilly (3,5km)}}}} {{Image label|x=0.711700854812|y=0.874721065466|scale=400|text=6px|Comuna amb 319 abitants (2000){{mida|80%|Écueil (3,5km)}}}}
{{clear|left}}
Michael Clarke Duncan
Michael Clarke Duncan (nascut en 1957) es un actor american de cinèma.
Amfreville-les-Champs (Sèina Maritima)
Geografia
Comuna del País de Caux situada en lo costat de Doudeville.
Commune du Pays de Caux située dans le canton de Doudeville.
Istòria
Al, a fach mencion de Amfridivilla, Asfridr en essent un nom d'òme scandinave #que se perpétue en los noms de familha Anfray, Anfry e Lanfry.
Lo Archevêque de Roan Eudes Rigault amassa los sacerdòts del Doyenné de Canville en aquela parròquia lo 30 de genièr de 1249.
Au, il est fait mention d'Amfridivilla, Asfridr étant un nom d'homme scandinave qui se perpétue dans les noms de famille Anfray, Anfry et Lanfry.
L'Archevêque de Rouen Eudes Rigault réunit les prêtres du Doyenné de Canville dans cette paroisse le 30 janvier 1249.
Espelugas de Medós
Autanlèu eth miei deth sègle XVI, eth lòc qu'avèva ja suscitat er interès deths romius. En 1552, era verge Maria qu'aparescó a un aulheret. Puish en 1588 er'aulhèra Lilòia qu'auè duas aparicions dera verge devath ua arròca d'on e sortiva ua hont, çò qui permetó er estanc der'epidemia de pèsta ena region. Que s'i installè un convent capuchin, desapitat pendent era Revolucion Francesa. Ua capèra qu'arcuelh, enqüèra uei, eth pelegrin.
Autanlèu era loa inauguracion eth 19 de noveme de 1950 eras espelugas que son obèrtas ath public e ua partida dera visita que's hè a bòrd d'ua barca.
Tarvieg
Tarvieg en breton ( Thouaré-sur-Loire en francés) es una comuna francesa, situada dins lo departament del Léger Atlantic e la region dels Païses de Léger.
Chapeiry
Chapèri en arpitan (Chapeiry en francés) es una comuna arpitana de Savòia, situada dins lo departament de la Nauta Savòia e la region de Ròse-Aups.
Geografia
Anautita Savoie
Haute Savoie
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
La paroisse de Chapeiry fut unie à celle de Montagny-les-Lanches jusqu'en 1596 et de 1803 à 1872.
Temps
Lo temps qu'es la quatau dimension d'aqueste monde. Qu'es destriat diferentament segon las culturas.
Mitologia
thumb|500px|Saturne, diu deu temps Lo grec Cronos que vau lo roman Saturne. Diu deu temps qu'es lo pair de Zeus/Jupitèr. Avant que'u hilh prengoc lo poder qu`èra lo mei poderós deus dius e que minjava los sons mainatges.
Annada
Qu'es lo temps ende har tota ua virada au torn deu sorelh. Ua annada civila qu'a 365 jorns, mes ua annada siderala que n'a 365,256363051. Lavetz cada quate ans, ua jornada qu'es ajustada ende pas que las datas sian tròp bolegadas.
Sason
Ua sason qu'es l'interval de tres mes entre cada equinòcci e solstici. La prima que's passa de l'equinòcci de març dinc au solstici d'estiu. L'estiu que's passa deu solstici d'estiu dinc a l'equinòcci de septeme. La gòrra que va de l'equinòcci de septeme dinc au solstici d'ivèrn. L'ivèrn que va deu solstici d'ivèrn dinc a l'equinòcci de març.
Mes
L'annada qu'es destriada en 12 mes.
Mes lunar
Qu'es lo temps d'ua navèra lua dinc a la que veng. Que hè 28 jorns. Qu'es destriat en quate setmanas, de la navèra lua dinc au prumèr quart de lua, deu prumèr quart dinc a la lua plea, de la lua plea dinc au darrèr quart e deu darrèr quart dinc a la navèra lua. Qu'es l'unitat qu'utilizan los calendrièrs chinés e arabs.
Setmana
En Euròpa, la setmana que hè 7 jorns. Aquera destriada que's hasoc a Babilònia on copèn lo mes lunar en quate partidas ; deu còp lo mes lunar estoc destriat en quate setmanas de set jorns.
Jorn
Lo jorn o jornada qu'es lo temps ende que la Terra hasse ua virolejada sus era. Ua jornada civila que hè 24 òras.
Saint-Georges-Antignac
Saint-Georges-Antignac es una comuna francesa, situada dins lo departament de Charanta Maritima e la region de Novela Aquitània, ancianament de Peitau-Charantas.
Merrey-sur-Arce
Merrey-sur-Arce es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Auba e la region de Champanha-Ardena.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Garròssa
Garròssa (Garrosse en francés) qu'ei ua anciana comuna gascona situada dens lo departament de las Lanas e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània. Lo 1èr de genèr de 2019, que fusionè dens la comuna navèra de Morcens la Navèra.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
Las fòrmas ancianas que son Garrosse (Sanctus Martinus de ~), aus sègles XI-XII, Garosse (mote de ~), en 1275, Garosse, en 1277, Gairosse, en 1301, Garosse, en 1647 (mapa), Garros, en 1714 e 1733 (mapas). Dauzat e Rostaing qu'i veden un radical prelatin gar-, present dens lo gascon garro, « ròc », damb lo sufixe aquitanic -òssa. Negre, citat per Bénédicte Boyrie-Fénié, que supausa un preceltic *carra, « pèira ». Mès la geologia que s'opausa a l'idèa deu ròc e de la pèira. Lo sens de l'element garr-, damb -r-multipla articulada e atestada dens las atestacions mei ancianas, qu'es pr'aquò de mau precisar, mès que deu estar d'origina aquitanica segon Bénédicte Boyrie-Fénié. Que's pòt pensar a nocions ligadas a divèrsas esséncias vegetalas, a garrolha, present enqüèra en gascon medoquin, damb lo sens de « copa o de talhadís de casses », au lengadocian garrossa, « toja » o a garrús, « rebrotada, barta », o a toponimes com La Garròssa, aus Jarossas nòrd-occitans, « lòc on i a veces ». Comparar dab Garrei.
Segon Xavier Delamarre, Garròssa qu'èra gārossa, la proprietat de Gāros, nom celtic atestat ; mès Delamarre qu'escriu Garosse e ua confusion ei pas impossibla.
Chérêt
es una comuna francesa del departament d'Aisne e de la region de Picardia.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Saint-Didier-en-Donjon
Geografia
La municipalitat se situa en los Bassas Caminas del Bourbonnais, al èst del departament de l'Aliar.
La commune se situe dans les Basses Marches du Bourbonnais, à l'est du département de l'Allier.
Istòria
Pendent lo periòde revolucionari de la Convencion nacionala (1792-1795), lo vilatge #prene lo nom de Bòsc-Didier.
Borassus flabellifer
lo arttixula "flabellifer" es tu a plantae kasta. Tes ju onto kaseo borassus flabellifer feruto kanaeasu ΦΌ. To kamab zo niu.
Sheldon Lee Glashow
Sheldon Lee Glashow (n. 5 de decembre de 1932 ) es un fisician e catedratic nòrd-american premiat amb lo Prèmi Nobel de Fisica l'an 1979.
Biografia
Los sieus parents èran filhs d'immigrants russes de tradicion josieva. Estudièt al Bronx High School of Science, ont coneguèt Steven Weinberg, e se licencièt posteriorament en fisica l'an 1954 a l'Universitat de Cornell. Lo 1959 atenguèt lo doctorat a l'Universitat de Harvard jos la supervision de Julian Schwinger, e agrandiguèt los sieus estudis a l'Institut Niels Bohr de Copenaga, lo CERN e l'Institut Tecnologic de Califòrnia.
Entre 1982 e 1984 Glashow foguèt professor de fisica a l'Universitat de Houston, e dempuèi aquel an o es de l'Universitat de Boston.