cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Muhlbach-sur-Bruche
Geografia
Lo vilatge se tròba dins la val de Bruche, près del bòsc d'Hahnenberg, un som dels Vòges mejans que culmina a 645 m.
Es implantat al ras d'un ais rotièr important, l'anciana rota nacionala 420 que religa Epinal e Molsheim
thumb|left|200px|Proximitiat de la rota departementala. thumb|left|200px|Lo riu de Muhlbach.
Istòria
A l'origina lo pòble fa de partits domenis dels comtes de Eguisheim-Dabo. Cap a 1150 çò abbaye de Neuwiller i possedís proprietats, de meteissa que çò monastèri de Neubourg #que possedís una tribunal domaniale. En demorant jos la dependéncia de las senhors de Girbaden, #lo que possedisson un castèl en la vallée de la Magel, lo pòble parteja lo destin amb lo bailliage de Schirmeck. A partir de 1504, lo avesque d'Estrasburg compromet los sieus bens en la region a divèrsas familhas, a las Rathsamhausen zum Stein de contunh a las Rohan de 1719 fins a la Revolucion. En dependent del archiprêtré de Obernai, Mulhbach es una filiala de la parròquia de Lutzelhouse fins en 1742. Integrat en 1790 al costat de Rosheim, arrondissement de Sélestat, la municipalitat a amassat al costat de de Molsheim per decrèt del 10 de julhet 1928. A çò costat coneis un essor mercés al industrialisation de la vallée de la Bruche. Dos tissages mecanica, de meteissa #qu'una scierie an installat. Setanta per #cent del territòri communal a ocupat pel bòsc.
À l'origine le village fait partie des domaines des comtes d'Eguisheim-Dabo. Vers 1150 l'abbaye de Neuwiller y possède des propriétés, de même que le monastère de Neubourg qui possède une cour domaniale. Demeurant sous la dépendance des seigneurs de Girbaden, lesquels possèdent un château dans la vallée de la Magel, le village partage le destin avec le bailliage de Schirmeck. À partir de 1504, l'évêque de Strasbourg engage ses biens dans la région à plusieurs familles, aux Rathsamhausen zum Stein puis aux Rohan de 1719 jusqu'à la Révolution. Dépendant de l’archiprêtré d'Obernai, Mulhbach est une filiale de la paroisse de Lutzelhouse jusqu'en 1742. Intégré en 1790 au canton de Rosheim, arrondissement de Sélestat, la commune est réunie au canton de de Molsheim par décret du 10 juillet 1928. Au le canton connaît un essor grâce à l'industrialisation de la vallée de la Bruche. Deux tissages mécaniques, de même qu'une scierie sont installés. Soixante-dix pour cent du territoire communal est occupé par la forêt.
Shirley Temple
Shirley Temple (Santa Monica, Califòrnia, lo 23 d'abriu de 1928 – Woodside, 10 de heurèr de 2014) que ho ua actritz e diplomata americana.
Qu'ocupè ua plaça particulara dehens l'istòria deu cinèma: que ho la purmèra mainada-estela a aver conegut un reclam internacionau, degut en grana partida a la soa filmografia de las longas. Que ho ua vertadèra icòna deus Estats Units de las annadas 30 e 40.
Biografia
Aquesta gojata, filha de Santa Monica, qu'a interpretat mei de 40 filmes durant las annadas 1930. Qu'atirè l'atencion deu public: que memorizava perhèitament los passatges d'escripts.
Andrew Donald Booth
Andrew Donald Booth (Londres, 11 de febrièr de 1918 – Sooke, Isla de Vancouver, 29 de novembre de 2009) foguèt un scientific, fisician e engenhaire anglés especializat en informatica. Inventèt la memòria de tamborn magnetic pels ordinadors e creèt l'algoritme de multiplicacion de Booth. Se maridèt en 1950 amb la matematiciana Kathleen Britten.
Shirley Temple
Biografia
Temple que comencè la soa carrièra aus tres ans, en apareishent dens doas serias de produccions de baish budgèt. Que signè dab la Fox de cap a la fin de 1933 après la soa aparicion dens Stand Up And Cheer dab James Dunn. Los sons contractes que ho esperlongats mantuns còps de 1933 a 1935, e que ho prestada a Paramount Pictures en 1934 entà trabalhar dens una seria pelliculas de succès. Durant quatre ans, los Estats Units que's passionèn peus sons filmes. Que ho la purmèra en arrecéber un Oscar per joens actors e aparéisher per aquò dehens lo Libe Guinness de Recòrds.
Lo ròtle de Dorothy dens Lo magician de Oz, interpretat per Judy Garland, e li èra en tot purmèr pas destinat. D'ua grana saviesa e entornejada d'ua familha aunorada, que metèt fin en la soa carrièra de cap a l'etat de 20 ans, en senteishent que lo son futur èra dens un aute lòc en dehòra de Hollywood.
Que's maridè dab l'actor John Agar lo 1945, aus 17 ans, e lo coble qu'avon ua filha, Linda Susan Agar lo 1948. Que divorcèn en 1950, data que coneguè l'òme d'ahars Charlie Black, dab qui e's maridè e deu quau prenguó lo nom de familha. Quan la coneguó, Charlie Black qu'arreconeguó qu'avèva pas jamei pas los sons fims. Dab Black, qu'avó dos hilhs: Lori e Charlie. Que demorè dab dinc a la soa mort d'un sindròm mielodisplastic lo 4 d'agost de 2005).
Après la soa carrièra dens lo cinèma, que s'impliquè en politica, dab lo Partit Republican. Que ho nomada, en 1969, delegada deus Estats Units auprès de las Nacions Unidas peu president Richard Nixon.
Debbie Harry
Deborah Ann Harry, mai coneguda coma Debbie Harry (Miami, 1 de julh de 1945) es una cantautora, actritz e anciana Conilheta de Playboy americana. Es fòrça coneguda que foguèt la menaira e cantaira del grop de punk rock Blondie. Coneguèt tanben cèrt succès coma solista, e durant la mitat dels ans 1990 collaborèt amb The Jazz Passengers. Dins sa carrièra cinematografica participèt dins mai de 30 films e apareguèt mantun còp dins de sèrias televisivas.
Shirley Temple
Biografia
Lo 1974 e 1975, que ho membre deu comitat de direccion de The Walt Disney Company.
Debbie Harry
Biografia
Deborah Harry foguèt adoptada quand aviá pas que tres meses per Catherine e Richard Harry Smith, los proprietaris d'una botiga de presents a Hawthorne, dins l'estat de Nòva Jersei. Faguèt sos estudis a la Hawthorne High School e puèi al Centenary College.
Cordonnet
Cordonnet es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Nauta Sòna e la region de la Franca Comtat.
Debbie Harry
Biografia
Se n'anèt a Nòva York a la fin dels ans 1960 e i trabalhèt un an coma secretària dins lo burèu nòvayorqués de la Ràdio BBC. Mai tard aguèt divèrses mestièrs dins un bar, un Dunkin' Donuts, dançaira a Union City e finalament Conilheta de Playboy.
Sa carrièra musicala comencèt dins un grop de musica folk, the Wind in the Willows, abans de venir part d'un trio feminin, The Stilettos, al començament dels ans 1970.
Cordonnet
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Istoric del nom : Benlèu ligat a la forma del pòble #que, tal un pichon cordon, environa la tuc.
Historique du nom : Peut-être lié à la forme du village qui, tel un petit cordon, entoure la colline.
Bissey-sous-Cruchaud
Bissey-sous-Cruchaud es una comuna francesa, situada dins lo departament de Sòna e Léger e la region de Borgonha.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Mirapeis
Mirapeis (Mirepoix en francés) es una comuna lengadociana, administrada per lo departament d'Arièja e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
La vila, èra a l'origina situada al ras del riu d'Ers, sus la riba dreita, mas foguèt aigada per la rompedura de la paissièra del lac de Puègverd en 1289, e completament destrusida. Foguèt puèi tornar bastida sus l'autra riba sus una terrassa mai nauta balhada pel senhor de Mirapeis.
Comunas vesinas
400px|left|Distanças e posicion relativa
Toponimia
Los toponimistas interprètan los Mirapeis(ses) o Mirapeish coma « gaita los peisses », o quitament « admira los peisses » [la darrèra interpretacion, de Negre e de Grosclaude, pòt semblar malsegura], del vèrbe medieval mirar e del nom peis. Lo punt comun de totes aqueles noms es la preséncia, fenomèn çaquelà banal e pauc caracteristic, d'un flume o d'un riu [e dins aquel cas, los peisses son imaginaris]. A la diferéncia dels Miramonts o dels Mirabèls, los Mirapeis(ses) non son sus una autura ont se vei de luènh, , , çò qu'èra benlèu un biais risolièr d'o reconéisser...
Sainte-Hermine
Sainte-Hermine es una comuna peitavina, situada dins lo departament de Vendea e la region daus País de Leire.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Toponimia
Las atestacions ancianas son, per lhuec:
Nòtas
<references group="N"/>
Fraates Ièr
Fraatès Ier (e part: 𐭐𐭓𐭇𐭕 Frahāt, mòrt en 171 abC) foguèt lo rei de l'estat part de 176 abC a sa mòrt, en 171 abC. Succediguèt a Friapati. En 171 abC, Mitridates Ièr li succediguèt.
Nino Bravo
Nino Bravo (Ayelo de Malferit, Valencia, lo 3 d'agost de 1944 - Villarrubio, Província de Cuenca, lo 16 d'abriu de 1973) que ho un cantaire de varietat valencian de lenga castelhana.
Fraates Ièr
Règne
Lo règne de Fraates Ièr es mal conegut.
Nino Bravo
Que comencè a 16 ans ua carrièra de joièr. Que participè doas vegadas au Campionat de l'Eurovision. Que's morí dens un accident de veitura.
La soa cançon Libre qu'ei particularament famosa.
Departament de Léger
Confronta los departaments de Ròse, Isèra, Ardecha, Naut Léger, Puèi de Doma, Alèir e de Sòna e Léger.
Es fòrça estirat del nòrd al sud (136 km desseparan la comuna d'Urbise al nòrd dins lo canton de Renaison e Sant Sauvaor prèp del Borg d'Argentau) mas s'estend pas que sus 50 km de largor entre los monts de Forés a l'oèst e los monts de Lionés a l'èst. Sa superfícia de 4 781 km2 ne fa un departament pus pichon que la mejana.
Domeño
Domeño es un municipi de la província espanhòla de Valéncia dins la Comunautat Autonòma del País Valencian.
Morette
Morette es una comuna arpitana dau Daufinat, situada dins lo departament d'Isèra e la region d'Auvèrnhe Ròse Aups.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Janez Janša
Janez Janša, jornalista e òme politic n. 1958, es l'actual primièr ministre d'Eslovènia. Tanben foguèt primièr ministre entre 2004 e 2008.
Erich Maria Remarque
Erich Maria Remarque, nascut Erich Paul Remark, (22 de junh de 1898, Osnabrück - 25 de setembre de 1970, Locarno) es un escrivan germanoestatsunidenc, figura majora dau movement pacifista dau sègle XX.
Engatjat volontari dins l'armada alemanda en 1916, participèt a la Premiera Guèrra Mondiala (1914-1918) e foguèt bleçat en 1918. Après lo conflicte, venguèt jornalista e publiquèt A l'Oèst, ren de nòu en 1929. Criticant la guèrra e son absurditat vista per un jove soudat, lo roman obtenguèt un succès considerable e foguèt adaptat au cinèma tre 1930. Pasmens, foguèt tanben durament criticat e enebit en Alemanha per lei nazis en 1933. Obligat de s'exiliar en Soïssa,Erich Maria Remarque s'installèt finalament ais Estats Units d'America e foguèt naturalizat estatsunidenc en 1947. Publiquèt d'autrei romans importants fins a sa mòrt coma Arc de Trionf (1946) ò Un temps per viure, un temps per morir (1954).
Rod Serling
thumb|250px|Rod Serling en 1959 Rodman Edward Serling, mai conegut coma Rod Serling (Syracuse, Estats Units, 25 de decembre de 1924 – Rochester, 28 de junh de 1975) foguèt un scenarista, productor de television e narrador american. Es conegut mai que mai per sa sèria de television de sciéncia ficcion antologica, The Twilight Zone.
Roch Marc Christian Kaboré
thumb|Roch Marc Christian Kaboré (2018) Roch Marc Christian Kaboré, (n. lo 25 d'abril de 1957 a Ouagadougou, es un òme politic burkinabè. Foguèt pirmièr ministre (1994-1996) e president de l'Assemblada nacionala (2002-2012). Lo 30 de novembre de 2015 es elegit President de la Republica.
Palèrme
Palèrme (en italian Palermo /paˈlɛrmo/, en sicilian Palermu) es la principala ciutat e lo sèti administratiu de la region autonòma de Sicília, Itàlia e tanben la capitala de la Província de Palèrme.
Pels estatjants de Palèrme se ditz en occitan palermitan, -a (en italian: palermitani o panormiti).
Istòria
Palèrme foguèt fondat al sègle VIII abans lo Crist per de mercants fenicians a l'entorn d'un golf natural sus la còsta nòrd-oèst de Sicília. Lo nom fenician per la vila foguèt benlèu Zîz, mas los grècs la nomenèron Πάνορμος, « Panormos » (nom latinizat puèi en Panormus). Palèrme demorèt una vila feniciana fins a la Primièra Guèrra Punica (264-241 BC), quand Sicília tombèt jos dominacion romana. Lo periòde roman foguèt un dels pus suaus, que Palèrme foguèt jos l'administracion provinciala de Siracusa. Après la fin de l'Empèri Roman, Sicília e Palèrme se trobèron jol poder de l'Empèri Bizantin. thumb|left|200px|Pargue de la bastida Bonanno. Al sègle IX, Sicília èra devesida en doas prefecturas pels Bizantins. Los dos prefèctes se faguèron la guèrra e lo ganhant, Euphimius, somiava de se tornar unificar a l'Empèri Roman. Ça que là, coma el aviá pas d'armada, demandèt l'ajuda dels arabis d'Africa del nòrd: los Aghlabidas. Una setmana après l'arribada dels arabis a Palèrme en 827, Euphimius moriguèt misteriosament. Cap a 878, Sicília tota, levat qualques enclavas bizantinas pròchas coma Taormina, èra contrarotlada pels sarrasins. En 905 foguèron tanben presas. Los Arabis botèron la capitala de Sicília a Palèrme.
En 1060 los Normands faguèron una crosada contra los Musulmans de l'emirat de Sicília, prenguèron Palèrme en genièr de 1072 e l'illa tota en 1091. La mescla de las culturas normanda e aràbia farguèt un estil ibrid e unic d'arquitectura que se pòt veire a la capèla Palatina, la glèisa de San Giovanni degli Eremiti e la Zisa. Sicília en 1194 tombèt jol contraròtle del Sant Empèri Roman Germanic. Palèrme èra la ciutat preferida de l'emperaire Frederic II. Après un interval jol poder Angevin (1266-1282), Sicília foguèt dirigida per la corona d'Aragon, e pus tard, en (1479), pel reialme d'Espanha.
L'unificacion de Sicília amb lo reialme de Nàpols dirigit pels Borbons en (1734), coma reialme de las Doas Sicílias, foguèt destrúcia per l'elèit de Palèrme, la ciutat foguèt redusida a una simpla vila de província, e la cort reiala demorèt a Nàpols. Palèrme se revoltèt en 1848 e resistiguèt contra la corona de Nàpols fins a 1849 e mai.
Lo Risorgimento italian e l'annexion de Sicília en (1860) al reialme d'Itàlia balhèt a Palèrme una segonda escasença. Èra venguda tornarmai lo centre administratiu de Sicília, amb un desvolopament economic e industrial segur. Dins la segonda partida del sègle XIX, Palèrme s'espandiguèt al delà del centre istoric, especialament cap a la Via della Libertà. De construccions publicas monumentalas se quilhèron e una carrièra novèla se talhèt dins lo centre de la vila vièlha, dita Via Roma. La vila èra un dels centres principals de l'estil art novèl en Itàlia. thumb|left|300px|Panorama de Palèrme. Palèrme subrevisquèt gaireben completament indemne del periòde faissista, mas pendent l'invasion dels aligats en Sicília en julhet de 1943 patiguèt de degalhs importants.
L'importància de Palèrme aumentèt tornarmai quand Sicília venguèt en (1947) una region autonòma amb de poders espandits. Mas tot melhorament es compromés pel poder creissent de la Màfia, que sempre uèi es una particularitat dramatica de la ciutat, coma dins lo sud d'Itàlia tota.
Palèrme es una vila amb de problèmas importants, mas es tanben una ciutat de gaireben tres millennis d'istòria, amb palais e glèisas bèlas, mercats colorats, un manjar meravilhós e una identitat culturala fòrta.
thumb|250px|L'interior barròc de la glèisa de Jèsus. 250px|thumb|Palazzo dei Normanni. thumb|250px||La Capèla Palatina combina d'influéncias normandas, bizantinas, e aràbias.
Monuments e luòcs d'interès
Es de notar l'eiretatge arquitectural de Palèrme, en particular per sas construccions normandas.
Le Pas (Mayenne)
Le Pas (Mayenne) es una comuna francesa administrada per lo departament de Mayenne de la region dels Païses de Léger.
Geografia
Lo Passatge a situat en lo nòrd del departament de la Mayenne. Es un vilatge del costat de Ambrières-los-Vallées a Unitat|6|km –  de lo sieu cap de-luòc,  de Gorron,  de Laval e  de Mayenne. Dètz lo sieu nom a la siá situacion en un encreuament, luòc de passatge entre lo Maine e la Normandie, d'ont Lo Passatge. A situat al bòrd del ruisseau del Aversale #que se tira en la Varenne.
Le Pas est situé dans le nord du département de la Mayenne. C'est un village du canton d'Ambrières-les-Vallées à 6 km de son chef-lieu, 10 km de Gorron, 42 km de Laval et 18 km de Mayenne. Il doit son nom à sa situation dans un carrefour, lieu de passage entre le Maine et la Normandie, d'où Le Pas. Il est situé au bord du ruisseau de l'Aversale qui se jette dans la Varenne.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Lo Passatge èra ja ocupat dempuèi la préhistoire cossí ne testifica lo menhir de Sant-Civière.
Gaëtan Roussel
Biografia
En 2008 participèt a la composicion de cançons e a la produccion del darrièr album d'Alain Bashung, Bleu pétrole, que ganhèt en 2009 lo Prèmi de las "victoires de la musique". Escriguèt la musica de dos filmes, de Benoit Delépine e Gustave Kervern: Louise-Michel e Mammuth. Gaëtan Roussel tanben escriguèt pels artistas coma Rachid Taha e Vanessa Paradis.
En 2009 comencèt una carrièra en solitari e apareguèt Ginger, dins son single Help myself (Nous ne faisons que passer) que, aprèp sa sortida en 8 de març de 2010, foguèt fòrça difusat dins las emissions de ràdio francesas. Aquel tèma aguèt tanben una popularitat en Quebèc pendent la prima e l'estiu de 2010.
Ganhèt lo Prèmi de las "victoires de la musique" coma melhor album de rock de l'an 2011, pendent l'emission difusada lo 9 de febrièr sus France 4, e tanben coma melhor interprèt masculin e melhor album de l'an per Ginger.
Tanben en 2011 participèt a un album que tornèt prendre los tèmas d'Alain Bashung e qu'es titulat Tels Alain Bashung, e interprèta, entre d'autras cançons, J'passe pour une caravane.
Citacions
. (1 de març de 2011, aprèp que recebèt lo trofèu "victoires de la musique").
Dordonha (departament)
Dordonha (24) es un departament francés situat censat complètament en Occitània. Ten son nom dau riu dau mesme nom. Coïncidís emb la region istorica de Peiregòrd (qu'es dins la region istorica pus granda de Guiana). Fai partida de la region de.
Lo chapluòc es Peireguers. Las sos-prefecturas son Brageirac, Sarlat e La Canedat e Nontronh.
Lo gentilici es dordonhenc -a.
En aplicacion de la lei dau 22 de decembre de 1789, lo departament fuguet creat lo 4 de març de 1790, sus la quasi totalitat de Perigòrd, mai quauquas terras d'Engolmés, de Santonge, de Carcin e de Lemosin.
Las rubricas que regardan lo departament son desvolopadas dins l'article Perigòrd.
Bar (comèrci)
Estructura
L'element caracteristic d'un bar es çò que li dona lo nom, lo bar, la banca o lo taulièr, qu'es plaçat sus un parret e ont se servisson las bevendas als clients.
Dos Aguas
Dos Aguas es un municipi de la província espanhòla de Valéncia dins la Comunautat Autonòma del País Valencian.
Bar (comèrci)
Estructura
La banca separa lo local en doas partidas: d'un costat, la zona publica, ont demoran los clients, cachats al taulet, de pé o setats sus d'escabèls nauts. Rèire la banca, la zona privada, ont demora lo serveire encargat de donar la consomacion. Dins aquel costat de la banca, i a diverses mòbles, aparelhs e utensils necessaris per far lo servici, coma la caissa enregistradoira, un o mai d'un refrigeradors, de laissas per pausar las botelhas e los gòts, la cafetièra, eca.
Dins la zona del public, pòt i aver tanben de divertiments a la disposicion dels clients, seguent lo vam, coma un bilhar, un fotbòl de taula, jòc de sagetas, un karaoke o un piano; connexion WiFi; libres, jornals; eca.
Importància sociala dels bars
Los bars son un fenomèn social popular que marquèt las abitudas e la cultura de fòrça generacions. Tradicionalament, los bars son los luòcs de las reunions informalas, qu'èran frequentats cada jorn mai sovent per un public masculin.
Malgrat aquela importància sociala, sovent los bars son considerats coma de luòcs gaire recomanables, per que se consomís de bevenbas alcolizadas, tabac (fins a l'abolicion legala d'aquel usatge) e tanben e responsable de las addiccions coma al jòc.
Velada
Velada es un municipi de la província espanhòla de Toledo dins la Comunautat Autonòma de Castelha-La Mancha.
.racing
("corsa", en anglés) es un nom de domeni generic. Es en servici dempuèi lo 3 d’abril de 2015.
Oquei sus glaça
thumb|right|300px|Començament de la mieja finala dei [[Jòcs Olimpics d'ivèrn de 2006|J. O. de 2006 entre Finlàndia e Russia]]
L’oquei sus glaça o oquei gèl, var. oquei gèu (aranés) oquei geu (vivaroaupenc) o oquei sus glaç (se ditz mai sovent oquei) es un espòrt d'equipa que sa competicion se debana sus una patinadoira especiala. L’objectiu es de marcar de tòcas en mandant un disc de cauchó vulcanizat, nomat rondèla, au dedins de la gàbia de l’adversari. La gàbia de cada equipa se situa dins lo camp sieu, a una extremitat de la patinadoira. L’equipa, que compren un para-tòca e cinc jogaires de camp, se desplaça amb de patins e manipula la rondèla amb una cròça.
L’hockey gel es originari de Canadà e se desvelopèt a la fin dau sègle XIX en America dau Nòrd. Espòrt de vitessa, es sovent subrenomat "l’espòrt collectiu pus rapide dau monde".
Gintrac
Gintrac (Gintrac en francés) es una comuna carcinòla situada dins lo departament francés d'Òut e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
.cyou
(acorcha de Changyou, nom d’entrepresa chinesa) es un nom de domeni generic. Es en servici dempuèi lo 3 d’abril de 2015.
Erau (omonimia)
Erau (escrich tanben Eraur) pòt designar:
Comunautat de comunas del País de Lausun
Es situada en Agenés e en Perigòrd e la lenga autoctòna es l'occitan lengadocian, dins sa varianta dita perigòrda, esquematicament lo brageiragués.
Veire tanben
thumb|600px|center|Mapa dels EPCI d'Òut e Garona al 1èr de genièr 2019
Gavrus
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Droma (departament)
Droma (26) es un departament francés, dins la region d’, que ten son nom de la ribièra omonima. Es gaireben tot en Occitània, levat la franja de l'extrèm nòrd qu'es en Arpitània.
Robert Fico
Robert Fico, òme politic n. 1964, es lo Primièr ministre actual d'Eslovaquia.
Droma (departament)
Lo chapluec es Valença.
Simon Cambolas
Simon Cambolas, nascut lo 2 de julhet de 1760 à Sent Ginièis d'Òlt, mòrt lo 19 de genièr de 1840 a Riam, es un òme politic francés, deputat pendent lo periòde revolucionari francés a la Convencion nacionala.
Biografia
Nebòt de l’abat Rainal que lo crida près d'el a París, Cambolas parcorriguèt, jol cobèrt d'una mission diplomatica secrèta, l’Euròpa entièra (Angletèrra, Saxe Gotha, Prússia, Soïssa) en companhiá de son oncle en quista de nòu elements a portar a l’Istòria de las doas Índias.
Mercand a l’epòca de la Revolucion, ven oficièr municipal e elegit, en setembre de 1792, deputat del departement d’Avairon a la Convencion nacionalq, ont votèt la mòrt del rei.
Lo 5 de març de 1793, faguèt un rapòrt las colonias, après foguèron declaradas en estat de guèrra amb l’Angletèrra. Opausat al partit de la Comuna, defendèt los Girondins lo 31 de mai de 1793, s’auça contra lo movement organizat dins París pels Montanhards, provòca de recercas contra los autors de l’insurreccion, e faguèt lo 6 de junh, una vigorosa sortida contra lo comitat revolucionari de la Comuna qu’accusa de se permetre una infinitat d’arrestacions illegalas. Pasmens, foguèt pas compres dins los actes d’accusacion lançats alara contra los enemics de la Montanha, passa quitament al Conselh dels Cinc Cents, e ne sortiguèt le 20 de mai de 1797 per paréisser pas mai sus la scèna politica enseguida.
Saint-Martin-sur-Ocre
Saint-Martin-sur-Ocre pòt essèr:
Las Ventas con Peña Aguilera
Las Ventas con Peña Aguilera es un municipi de la província espanhòla de Toledo dins la Comunautat Autonòma de Castelha-La Mancha.
Funchal
Funchal es la capitala del territòri autonòm portugués de Madèira. Sa populacion èra estimada a 103,962 abitants en 2001. Sa superfícia totala es 76,25 km².
Foguèt fondada en 1421 per João Gonçalves Zarco.
thumb|250px|left|La vila de Funchal, dins l'[[illa de Madèira.]]
Pàmias
Pàmias (en francés Pamiers) es la vila principala del parçan d'Agarnagués dins lo País de Fois en Lengadòc. Administrativament se situa dins lo departament francés d'Arièja e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Montrejau (Comenge)
Montrejau o Mont-rejau (Montréjeau en francés) qu'ei ua comuna gascoa de Comenge situada en eth departament francés dera Nauta Garona e era region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Geografia
Qu'ei ua vila situada a 468 m de haut sus eras tèrras de Comenge. Bordeja Garona e eth sòn confluent damb era Nesta. Anciana bastida dab un punt bèth punt de vista sus eths Pirenèus. Aras distàncias de : 830 km de París, 100 km de Tolosa, 14 km de Sent Gaudenç, a 150 km d'Andòrra e a 26 km d'Aran.
Pàmias
Clima
Pàmias a un clima que resulta d'una barreja entre lo clima oceanic e lo clima montanhòl. Los ivèrns son doces, fresques e pluvioses (neva en genièr). Los estius son doces e sovent sècs. En mai, pendent l'autom e la prima, los auratges pòdon èsser nombroses acompanhats de granissa. Los vents que bufan sus la vila son de vents d'oèst, doces e umids, que pòrtan la nèu e la pluèja, mentre que lo vent d'autan, sèc e caud, pòrta pulèu de periòdes de temps suau.
Montrejau (Comenge)
Geografia
Eras comunas limitròfas que son: Ausson, Gordan e Polinhan.
Pàmias
Urbanisme
Distàncias quilometricas:
Montrejau (Comenge)
Geografia
Montrejau qu'ei a proximitat de Sent Bertran de Comenge e dera sua catedrala, e deth site dera anciana vila romana de Lugdunum Convenarum.
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Pàmias
Urbanisme
.Andòrra la Vièlha : 117 km .Bordèu : 302 km .Carcassona : 70 km .Fois : 20 km .Montpelhièr : 213 km .Sent Gaudenç : 93 km .Sent Gironç : 53 km .París : 725 km .Tolosa : 64 km
Declinason del latin
thumb|200px|right|Bòrna trobada prèp de [[Salèrne que descriu los centres traversats per la Via Apia]] La declinason del latin es l'ensemble de las formas que s'i declinan los substantius, adjectius, pronoms e autres categorias de mots en latin. En latin, la declinason d'un mot servís per n'indicar la foncion e lo nombre gramatical.
Pàmias
Toponimia
L'origina del nòm de Pàmias ès controvertit. Qualqu'ns pensan que aquest nòm viendriá de pam, una unitat de mesura utilizada en lo país. Los naus abitants de la vila podien aver aital tèrras gratuïtas mesuradas en pams o pamez.
Montrejau (Comenge)
Transpòrt
TER de Miègjorn-Pirenèus pera Gara de Montrejau Gordan e Polinhan : Linha Tolosa Baiona.
Declinason del latin
I a cinc declinasons, que son numerotadas e gropadas segon la terminason dels mots e son genre gramatical. Los diferents cases s'exprimisson per una desinéncia (o morfèma gramatical) apondut a la rasic del mot. La flexion de las paraulas dins una meteissa declinason varia segon lo genre gramatical: masculin, femenin o neutre.
Montrejau (Comenge)
Transpòrt
Aeropòrt: Aeropòrt Tarba Lorda Pirenèus.
Declinason del latin
Cadun dels sièis cases a una foncion principala e (trach del vocatiu) una seria de foncions segondàrias, que pòdon aver una semblança gramaticala amb la foncion principala o non. Aqueste sistèma de cases latin a influenciat la gramatica de las lengas romanicas. D'unas, coma lo romanés, an encara un sistèma de cases uèi, mentre que d'autres, ne sèrvan solament qualques vestigis.
Pàmias
Istòria
La fondacion de la vila
.健康
(punycode .xn--nyqy26a, jiànkāng, "sanitós" en chinés) es un nom de domeni generic. Es en servici dempuèi lo 2 d’abril de 2015.
Montrejau (Comenge)
Istòria
Etimologia, deth latin «Mons Regalis de Ripparia».
Declinason del latin
Cases del latin
Lo latin eireta de sièis dels uèit cases gramaticals del protoindoeuropèu: lo nominatiu, lo vocatiu, l'acusatiu, lo genitiu, lo datiu e l'ablatiu. Lo cas locatiu indoeuropèu subrevisquèt dins las declinasons d'unes toponims e substantius, coma ara Roma "Roma" (locatiu Romae) o domus "casa" (locatiu domi). D'unas formas adverbialas que s'acaban en -e son de vestigis del cas instrumental.
Pàmias
Istòria
La preséncia romana es confirmada per la descobèrta de monedas (a la plaça del Mercadal, ont i a una catedrala) e per una estatua de bronze de Mercuri plan ben conservada al cementèri de Sant Joan. La preséncia romana a Pàmias se pòt far remontar fins al sègle IIIen abans de J. C. En 1963 se descorbiguèt una urna funerària datada entre los ans -50 e -30 abans de J.C. (1)
Montrejau (Comenge)
Istòria
Bastida reiau fondada en 1272 devath Felip III de França.
Pendent eth Ancian Regime, Montrejau qu'èra dera eleccion de Ribèra-Verdun, doncas dera província de Gasconha, dera generalitat d'Aush, dera diocèsi de Comenge e dera senescaucia de Tolosa. Eth vocable dera glèisa qu'es Sent Joan Baptista. Tanlèu 1790, Montrejau qu'èra caplòc deth canton de Montrejau. Eras Torrelhas qu'es destacat de Montrejau per la lei deth 1èr de deceme 1875.
Pàmias
Istòria
D'unes pensan que sa fondacion es pus anciana. La situacion geografica, ideala per gaitar ( lo lòc es de bon defendre), las comunicacions ( lòc de pas entre Atlantic e Mediterranèa) e la cultura agrària (tèrra fertila e aiga disponibla en quantitat ) semblan confirmar tanben aquestas assercions.
La descobèrta d'un sarcofag paleocrestian (2) del sègle Ven, al Mas de Sant Antonin permet de veire que lo crestianisme s'èra ja implantat dins la region en aquela epòca. Alavetz, èra sos lo contraròtle dels visigòts e mès precisament, de Teodoric Ièr. Lo primièr nom de l'aglomeracion, Fredélas, vendriá del nom de son dirigent de l'epòca.
La vila de Pamiás après Sant Antonin
Declinason del latin
Cases del latin
En latin, los adjectius devon concordar amb los substantius qu'acompanhan non solament en genre e nombre, mas tanben en cas gramatical. Aquò tanben es valable quand lo substantiu e l'adjectiu apertenon a de declinasons diferentas. Per exemple, dins la frasa poeta bonus magnas aves habet, "poeta" e "bonus" son nominatius singulars de la primièra e la segonda declinason, respectivament, mentre que "magnas" e "aves" son acusatius plurals de la primièra e la tresena declinason.
Pàmias
Istòria
Un santuari foguèt bastit per aculhir las reliquias del Sant. Aquest lòc èra anterior a 961, data del primièr document escrich que dispausèm sus l'istòria de la vila. Foguèt remplaçat pauc a pauc per una abadiá sus l'auta riba e prenguèt lo nom de Sant Antonin après lo desplaçament de las reliquias en 987 pr'amor que i aviá perilh d'inondacions, coma o indica un document.
Declinason del latin
Nominatiu
thumb|[[August, primièr emperaire roman]] Lo nominatiu marca, generalament, lo subjècte d'un vèrb o son atribut.
Pasmens, en latin i a d'autres usatges del nominatiu:
Pàmias
Istòria
En 1111 la vila es oficialament fondada per lo comte Rogièr II de Fois e Isarn, l'abat de San Antonin: se bastiguèt un castèl ( uèi destruch) sus lo puèg del castellar: lo Castrum Appamiae. Lo comte l'auriá apelat atal per remembrar sos faits d'armas pendent la Primièra Crosada dins la vila siriana d'Apameia. Una glèsia foguèt tanben bastida aus pès d'aqueste castèl ( Nòstra Dòna del Mercadal) ont uèi se trapa la catedrala.
Reba McEntire
thumb|Reba McEntire (2017) Reba Nell McEntire (McAlester, Oklahoma, 28 de març de 1955) es una cantaira de musica country e actritz americana. Vendèt mai de 41 milion d'albums sonque dins son país, çò que fa que siá classificada setena demest las melhoras vendas d'una cantaira feminina dels Estats Units, e qu'aja sovent recebut l'escais de "la Reina de la country".
Pàmias
Istòria
Pendent los sègles XIIen e XIIIen, una vila en plen vam mercès a la religion
Pendent lo sègle XIIen la vila se desvolopèt plan maugrat la crisi del catarisme. Pàmias èra alavetz un nuclèu de l'ortodoxia. En 1207 al castèl de Pàmias (uèi destruch) se debanèt lo Colloqui de Pàmias, darrièr rescontre entre los catars e la glèisa catolica abans de la crosada dels albigeses.
Lo Papa Bonifaci VIIIen recompensèt la fiselitat de la vila en fasent de Pàmias un evescat en 1295. Alavetz, l'abat de Sant Antonin, Bernat Saisset, foguèt fait evesque. Aqueste foguèt lo principal intermediari al costat de Felip lo Bèl per lo conflicte de 1296 e l'abadiá foguèt enauçada al reng de catedrala.
A partir d'aquí, la vila s'enriquiguèt mercès a la religion. Nombroses òrdres (fins a quinze desparièrs) s'implantèron a Pàmias. Aquestes òrdres religioses en mai de sa mission evangelica, desvolopèron tanben l'ensenhament, en particular, los dominicans, mès tanben los franciscans e los carmelitas. De per lo nombre de convents, Pàmias èra al meteis reng que que Tolosa, Bordèu o París medeis. Vaquí los pus significatius:
Los dominicans
Los franciscans
Los franciscans (tanben apelats Fraires Menors o Cordelièrs) s'instalèron en 1269 al barri de L'estanh. La Torre dels cordelièrs aital o confirma.
Òrdre del Carmel
Los carmelitas s'establiguèron en 1311 per la riba del canal, carrièra dels Escossièrs, e los carmelitas fondèron un convent en 1648. Aqueste e la capèla que ne depend son encara present uèi mas las sòrres carmelitas, pauc nombrosas, daissèron Pàmias en 2008. Foguèt lo darrièr òrdre religiós present a Pàmias.
Los agustins
Los agustins son present ja en 1315 al barri de L'Olmet. Sonque ne demòra uèi la torre dels agustins, arroinada, traça benlèu, del mur de clausura del convent.
Declinason del latin
Nominatiu
Dins aquesta frasa, i a un complement de denominacion (Roma) e un complement predicatiu del subjècte (caput).
Ali (Naut Léger)
Ali (Ally en francés) z-es una comuna auvernhassa situada dins lo departament del Naut Léger e la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament d'Auvèrnhe.
Canal (via navegabla)
Un canal (var. canau, chanau) es un riu artificial navegable o pas. Los canals son generalament d'aiga doça, mas lo Canal de Corint o lo Canal de Suèz, que passsan pas lo nivèl de la mar, son salats.
Declinason del latin
Vocatiu
Lo vocatiu marca l'èsser o entitat a la quala òm s'adreiça e, s'es necessari, los adjectius qu'acompanhan aqueste substantiu. Una expression vocativa es una expression utilizada per s'adreçar directament a qualqu'un o quicòm, en tot inclusent a la frasa l'identitat de la persona a qui òm s'adreiça.
Fragment de l'Eneida (29 aC-19 aC), de Virgili (70 aC–19 aC):
Amb la primièra paraula d'aqueste extrach, lo poeta s'adreiça a sa musa, en tot volent far remarcar que s'adreiça precisament a ela. Es per aquò que musa se tròba dins lo cas vocatiu.
Acusatiu
L'acusatiu marca, generalament, lo complement dirècte d'un vèrb transitiu, es a dire l'objècte sus lo qual se produtz l'accion del vèrb.
thumb|210px|[[Província romana de Sicília|Sicília caiguèt jos l'influéncia romana en 241 aC.]] Pasmens, l'acusatiu pòt tanben aver divèrsas autras foncions:
Genitiu
thumb|220px|A l'esquèrra, [[Iacopo da Varazze sosten sa Legenda daurada.]] Lo genitiu marca generalament lo complement del nom d'un substantiu. Dins la majoritat dels cases, aquò indica una relacion de possession que lo substantiu en genitiu i es lo possessor. Las utilizacions del genitiu se pòdon devesir en adjectivalas e adverbialas.
Canal (via navegabla)
Pòt èsser una estructura totalament artificiala, o un flume o un riu canalizat tot o en partida del sieu cors. L'òme modifica las caracteristicas geometricas e idraulicas d'un fluvi, per de curatges, de cavaments, de correccions e/o d'alargaments. Las canalizacions dels principals rius (Ren, Ròse) foguèron acompanhadas per lo claufiment de las vòutas o "cabeluts" per canalizar l'aiga dins un riu principal constrench. S'es agit de lo far mai drech per facilitar la navegacion al prejudici de la natura e riquesa ecologica e foncionala de las zònas umidas presentas anteriorament.
Declinason del latin
Cas datiu
thumb|210px|[[Vercingètorix, un dels enemics pus celèbres de Juli Cesar, li liura las armas a Alèsia.]] Lo datiu marca, generalament, lo complement indirècte d'un substantiu. Dins la majoritat dels cases, aquò indica una situacion ont lo substantiu en datiu es lo que recep lo complement dirècte ("Joan dona un estilò a Anna"; Anna es lo CI perque recep lo CD, qu'es l'estilò).
Canal (via navegabla)
Dempuèi l'Antiquitat, puèi a l'Edat Mejana, las ribas se son bastidas per evitar las inondacions dins lo cas d'aigats, per fin de facilitar la traccion (alage) e l'arrambatge, per lo bastiment d'embarcadors, cais e camins d'alage, puèi per la creacion d'enclusas, ascensors e quitament de vaissèls, ponts canals o passatges de tunèls qu'an facilitat la circulacion e, fin finala, per las "estacions d'aiga", ponches de virament de vaissèls e pòrts fluvials.
Declinason del latin
Cas datiu
Pasmens, lo datiu pòt tanben aver divèrsas autras foncions:
Ablatiu
L'ablatiu es lo cas amb mai d'utilizacions diferentas. En gròs se pòt dire que los mots en ablatiu complisson de foncions de complement circonstancial de temps, de luòc, etc. Fòrça sintagmas en ablatiu se pòdon traduire per d'advèrbis: cum celeritate se tradutz per "rapidament" (literalament, "amb velocitat"). L'ablatiu latin unifica tres cases presents dins l'ancian indoeuropèu: lo separatiu, l'instrumental e lo locatiu.
Pàmias
Istòria
Las clarissas (menors) plaçadas sos l'obediencia de Sant Francesc demorèron dempuèi 1328 a la carrièra Majora (uèi carrièra de Gabriel -Pèri) prèp de la carrièra de Santa Clara.
Canal (via navegabla)
Amb l'invencion del motor, e per luchar contra la desgradacion de las ribas per las ondadas causadas per la velocitat de las gabarras e dels batèls de motor, fòrça canals an uèi de ribas de beton o de "palplacas"" d'acièr.
Declinason del latin
Ablatiu
thumb|210px|Mapa de [[Gàllia abans la conquista romana.]] thumb|190px|[[Senèca, un dels filosòfs romans mai celèbres.]]
Cas locatiu
Lo cas locatiu servís per indicar lo luòc que s'i produtz l'accion. Es un cas extremament rar en latin; es un vestigi de l'indoeuropèu que s'aplica solament als noms de las vilas e d'illas pichonas, e mai a d'unas paraules isoladas. Mentre que tots los autres substantius utilizan l'ablatiu amb una preposicion, los mots en locatiu pòrtan pas jamai de preposicion. Es identic al genitiu singular de la primièra e la segonda declinason, e dins la rèsta dels cases es identic a l'ablatiu, levat dins lo cas del substantiu domus ("casa"), qu'a lo locatiu domi.
Tendéncias sincreticas
thumb|210px|right|De bello Troiano, o Aenea, multi multa iam narraverunt. [[Dido s'adreiça a Enees en utilizant lo vocatiu Aenea.]] Lo sincretisme, un fenomèn lingüistic ont dos o mantuna valors morfosintacticas partejan la meteissa terminason, es abitual en latin.
Pàmias
Istòria
Autres òrdres religioses
Declinason del latin
Tendéncias sincreticas
Lo nominatiu, vocatiu e acusatiu dels mots neutres s'acaba sempre en -a, amb qualques excepcions (d'unes pronoms demostratius, relatius e similars; dins aquestas formas, lo plural neutre a la meteissa forma que lo nominatiu singular femenin).
Alabama
Alabama es un estat dels Estats Units d'America.
Scorpaeniformes
Los Scorpaenifòrmes son un òrdre de peisses de naderèlas raionadas. Demest las espècias comunas, se tròba la rascassa, la cabòta, la lompa o encara l'escorpèn.
Declinason del latin
Tendéncias sincreticas
Lo vocatiu plural es sempre identic al nominatiu plural, e lo vocatiu singular es identic al nominatiu singular levat a la segonda declinason e dins qualques mots grècs (Lo vocatiu de Marcus es Marce e lo vocatiu d'Aeneas es Aenea).
Saint-Aubin-de-Locquenay
Saint-Aubin-de-Locquenay es una comuna francesa, situada dins lo departament de Sarta e la region dels Païses de Léger.
Scorpaeniformes
Lista de las familhas
òrdre Scorpaeniformes
Saint-Aubin-de-Locquenay
Nòtas
<references group=N/>
Pàmias
Istòria
A Pàmias se trapa tanben la preséncia d'autres òrdres religioses coma los Beguins (1358) e las Beguinas( 1327), los espitalièrs, los jesuitas, etc
Declinason del latin
Tendéncias sincreticas
Lo genitiu singular es parièr que lo nominatiu plural pels mots masculins e femenins de la primièra, segonda e tresena declinasons.
Ali (Naut Léger)
Comunas vesinas
400px|left|Distanças e posicion relativa
Declinason del latin
Tendéncias sincreticas
Lo datiu singular es parièr que lo genitiu singular dins los mots de la primièra e cinquena declinasons.
Lo datiu e l'ablatiu son sempre parièrs al plural. Es tanben lo cas dins lo datiu singular de la segonda declinason, d'unes mots de la tresena declinason de tèma en -i, e los mots neutres de la qatrena declinason.
Quand s'utiliza lo locatiu, es identic a l'ablatiu dins la qatrena e cinquena declinacions. Lo locatiu, l'ablatiu e lo datiu son identics al plural.
Declinasons
Pasmens, l'evolucion del latin a provocat de cambiaments fonetics a la terminason d'unas paraulas, en fasent que lo nominatiu tot sol basta pas totjorn per determinar a quala declinason aperten un mot concretament (per exemple, saltus, "salt"). Per aquesta rason, las paraulas latinas s'enoncian amb lo nominatiu mai lo genitiu, e es dins aquesta forma que se troban dins la granda majoratat del diccionaris. Per exemple:
Se pòt tanben escriure lo genitiu de forma abreujada. Aiçí, los exemples anteriors s'escriurián natio, -onis e bellum, -i.
Primièra declinason (a)
Son de noms en general femenins coma la rota (via, viae fem.) o l'aiga (aqua, aquae fem.). I a qualques mots masculins pasmens, coma de noms de mestièrs païsan (agricola, agricolae masc.) o marinièr (nauta, nautae masc.).
Ali (Naut Léger)
Toponimia
Las fòrmas ancianas son en 1307, Aly, en 1352, Ali e al sègle XVI, Alis.
Declinason del latin
Segonda declinason (o)
La segonda declinason es un grop larg de noms mai que mai masculins coma equus, equī ("caval") o puer, puerī ("dròlle') e de noms neutres coma castellum, castellī ("castèl"). I a qualques grops pichons d'excepcions femeninas, inclusent de noms de gemas, plantas, arbres, e d'unas vilas e ciutats.
Ali (Naut Léger)
Toponimia
D'après Ernèst Negre, Ali atestat en 1393 vendriá d'un nom de persona germanic Allinus. Mas aquò supausa un reculament de l'accent tonic : *Ali(n) > Ali.
Declinason del latin
Segonda declinason (o)
Al nominatiu singular, fòrça noms masculins se forman amb una rasic e l'afix -us, amb pasmens qualques un que s'acaban per la terminason -er, mas pas necessàriament arrapat a la rasic complèta. Los noms neutres son generalament de nominatius singulars formats de la rasic amb una terminason -um. Pasmens, cada segonda declinason dels noms a l'afixe -ī estacat coma sufixe a la rasic del nom dins sa forma genitiu singular. La letra predominanta dins las terminasons d'aquesta declinason es o.
Pàmias
Istòria
Pendent lo sègle XVen e maugrat lo relatiu alunhament de la zona de produccion, es en Pàmias on s'estima cada an la dòsi de pastèl necessària per tintar correctament los lençòls. La vila es un pauc lo centre d'ensag del pastèl meridional.
Ali (Naut Léger)
Toponimia
Per Dauzat, Ali seriá un ancian *Allia, la villa d'un certan Allius, nom d'òme latin ; mas Delamarre cita tanben un nom gallic (gal, gallés) Allios, sense se referir a Ali. Sembla pasmens improbable qu'un ancian Alha (evolucion normala de l'etime *Allia) puèscha donar Ali al sègle XIV. Una derivacion gallesa en -ion donariá *Alh e pas Ali : *Allion > *Alio >*Alho >*Alh.
La prononciacion, notada [zal], s'explica per la costuma auvernhassa d'apondre de consonantas epenteticas al començament dels noms d'iniciala vocalica e per l'impossibilitat de prononciar un -i pòsttonic en auvernhàs.
Pàmias
Istòria
Las tormentas del sègle XVIen
Pendent lo sègle XVIen la vila de Pàmias a d'encarar las malautiás e las guèrras.
En 1521 una epidemia de pèsta s'abat sus la vila e i demorarà tres ans. Dos terçes dels abitants daissèron Pàmias e la populacion que demorèt s'i embarrèt tancant las barrièras de cada barri. Los empestats seràn abandonats dins las glèisas, plaçadas alavetz fòra de la vila, e l'economia arriba a un punt mòrt. En 1527 e 1528 las pluèjas contunhas destruiràn las recòltas de blat e una epidemia tornarà atacar la vila. Una nòva epidemia de pèsta farà mai de 3000 mòrts en 1563.
Mas lo flagèl pus grand foguèt sens cap dobte las guèrras de religion. Foguèron fòrça destuctrises e la vila ne patiguèt plan. En junh de 1576 las desparièras glèisas foguèron arroinadas (levat los campanièrs qu'èran utilizats coma torres de defensa) e l'abadiá tanben. Las reliquias de San Antonin que demoravan en Pàmias foguèron cremadas. En mars de 1628 lo Prince de Condé ajudat pels paisans del País de Pàmias prenguèron e devastèron la vila, après la presa en armas dels protestants, qu'avian sonat Enric III de Rohan en ajuda. Los 200 principals uganauds foguèron penjats o enviats a las galèras (4). Los abitants avián salvat sa vida mas sos bens foguèron raubats per lo Prince de Condé (5).
L'evesque Enric Espònda, grand umanista, ensagèt malgrat pauques mejans, d'enauçar la qualitat culturala de son diocèsi. Farà rebastir los bastiments religioses e favorisarà lo retorn de las congregacions religiosas.
Après, sos la direccion dels grands evesques Francés de Caulet al sègle XVIIen o Joan Baptista Verthamon al sègle XVIIIen, d'importantas bastisons seràn entamenadas; glèisas, palais episcopal (l'ostal de la comuna actual ), presidial (actual palais de justicia), seminaris (los actuals licèus de Castella e de los Jacobins).
Declinason del latin
Tresena declinason (i)
La tresena declinason es lo grop de noms pus larg. Aquestes noms se pòdon acabar en –a,–e, –ī, –ō, –y, –c, –l, –n, –r, –s, –t, or –x. Son masculin, neutre, e femenin de rasic e cas nominatiu variable. La tresena declinason inclutz per exemple flumen, fluminis neut. ("riu"), flos, floris masc. ("flor"), e pax, pacis fem. ("patz"). Cada nom a l'afixe -is coma sufixe estacat a la rasic del nom dins la forma genitiu singular. Los noms masculin, femenin e neutre an cadun sa pròpria terminason nominatiu singular especiala. Per exemple, fòrça noms masculins s'acaban en –or (amor). Fòrça noms femenins s'acaban en –īx (phoenīx), e fòrça noms neutres s'acaban en –us (onus). Coma per totas las declinasons d'unes noms fan excepcion a aquestas règlas.
Rasic en -i
D'unes mots de la tresena declinason an una rasic acabada en -i. Al dintre d'aqueste grop se pòdon distinguir tres sosgrops diferents:
thumb|200px|Los romans donavan a la [[mar Mediterranèa lo nom de Mare Nostrum, "mar nòstra".]] Exemples de substantius de rasic en -i
Particularitats
Dins la tresena declinason, i a quatre noms irregulars.
Quatrena declinason (u)
La quatrena declinason es un grop de noms subretot masculins coma 'èrsa' (fluctus, fluctūs masc.) e 'pòrt' (portus, portūs masc.) amn qualques excepcions femeninas, coma 'man' (manus, manūs fem.). La quatrena declinason inclutz tanben d'unes noms neutres coma 'genolh' (genu, genūs neut.). Cada nom a un afixe -ūs coma sufixe estacat a la rasic del nom dins sa forma genitiva singulara. La letra predominanta de las terminasons d'aquesta declinason es u.
Dins los plurals datiu e ablatiu, –ibus es de còps que i a remplaçat per –ubus. Aquò sonque per qualques noms, coma artus. La declinason de domus es iregulara: