cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Colonialisme
Ideologia e prestigi
Un movement colonialista necessita generalament la definicion d'un discors sostenent aqueu projècte. Sei dimensions son variablas mai permèton sistematicament de legitimar l'installacion dei colons. Entre lei pus frequentas, se pòdon citar l'abséncia de poblaments importants dins la region chausida, de motius economics (necesssitat de trobar de mercats novèus, besonhs de ressorsas novèlas...), de motius religiós (conversion d'infidèus, tèrras promesas per una divinitat...), de motius racistas (superioritat raciala...) o de motius umanistas (protegir un pòble menaçat, difusar lo progrès...). Generalament, plusors causas son avançadas per lei partisans dau movement coloniau.
De mai, la formacion de colonias es sovent una question de prestigi tant per leis Estats colonizators que per lei personas en carga de la creacion dei colonias. D'efiech, la formacion d'un empèri important permet d'afiermar la poissança dau prince, dau govèrn o dei fòrças armadas. Per exemple, aquò foguèt un aspècte important dau colonialisme francés après la desfacha de 1870-1871 còntra Prússia. D'autra part, leis actors de la colonizacion aprofichan sovent lo contèxte per s'auçar au sen de la societat. Per exemple, lo conquistador Hernán Cortés (1485-1547), noble paure d'Estremadura, foguèt nomat marqués d'Oaxaca e recebèt de richessas considerablas après la conquista de l'Empèri Astèc.
Poblament d'una region
La colonizacion de poblament es destinada a installar de populacions eissidas dau territòri de la poissança colonisatritz dirèctament sus lo territòri colonizat. Aquò èra una practica fòrça frequenta durant l'Antiquitat o l'Edat Mejana car permetiá de limitar leis efiechs de la subrepopulaicon e d'installar de colons fidèus dins lei regions ocupadas. Foguèt pus rara durant lei periòdes seguents mai dispareguèt pas. Per exemple, Argeria o lei Tretze Colonias èran respectivament de colonias de poblament per lei Francés o lei Britanics. Aqueu poblament necessita generalament la presa de contraròtle d'un endrech per lei colonizators. Dins certanei cas, generalament durant l'Antiquitat, de negociacions amb lei populacions indigènas permetián de lo definir. Pasmens, dins la màger part cas, la conquista militara es la solucion preferida. Pòu menar au genocidi dei vencuts coma lo mòstra la conquista dei territòris amerindians per leis Estatsunidencs.
Esplecha economica d'una region
Aqueu tipe de colonizacion foguèt lo centre dei politicas colonialas a partir de la fin dau sègle XVIII. Son objectiu èra d'organizar l'esplecha economica dei ressorsas d'un territòri donat. I aviá dos cas principaus : A respècte d'autrei formas de colonizacion, aquela forma a l'avantatge de necessitar un nombre limitat de colons car es possible d'utilizar la populacion indigèna coma man d'òbra. Lo recors a l'esclavatge èra tanben una opcion per lei territòris pauc poblats o se la populacion locala èra estada decimada. Per exemple, aquò foguèt lo cas dins l'Empèri Espanhòu en causa dau declin dei populacions mesoamericanas e andinas.
Lengas ninzicas
Las lengas ninzicas, parladas en Nigèria, constituisson un grop de las lengas planòl, que fan partida de las lengas nigèrocongolesas.
Colonialisme
Protectorat
Lo protectorat es una forma particulara de colonizacion que garda en plaça leis institucions localas. En teoria, l'Estat indigèn garda una partida de sa sobeiranetat per gerir seis afaires intèrnes. Pasmens, laissa son protector dirigir sa diplomacia e assegurar sa defensa militara. Dins lei fachs, aquel equilibri es rarament respectat e lo protector es aisament capable de prendre lo contraròtle de l'ensemble de la politica de la poissança protegida sensa finançar una administracion coloniala desvolopada. Aqueu sistèma foguèt fòrça utilizat au sègle XIX per París e Londres en Africa e en Asia. Per exemple, permetèt ai Britanics d'organizar sa dominacion en Índia gràcias au mantenenement dei senhors locaus.
Lengas ninzicas
Classificacion
La classificacion del ninzic es :
Per Blench (2019) la preséncia de l'ayu dins lo grop ninzic es pas segura. Haspelmath et alii plaçan una autra lenga, lo nungu, dins lo ninzic. Per Blench es una lenga eggonica-jilica
Colonialisme
La colonizacion antica
La colonizacion es un fenomèn vièlh qu'es atestat dempuei l'Antiquitat dins mai d'una region. L'objectiu èra alora de poblar de regions « vuejas » per i crear de comptadors lòng dei rotas comercialas, per resòuvre de tensions socialas o per ocupar de territòris recentament annexats. Lo cas pus conegut es aqueu dau bacin mediterranèu que conoguèt de movements de colonizacion sucessius de part dei Fenicians, dei Grècs, deis Etruscs e dei Romans. Dins la màger part dei cas, leis installacions èran realizadas d'una maniera pacifica gràcias a de negociacions amb lei populacions indigènas, interessadas per lei possibilitats de cambis comerciaus ofèrtas per la constitucion de relacions establas amb leis arribants. Pasmens, lei relacions podián se deteriorar coma lo mòstra lo conflicte entre lei Focèus de Massilia e lei Salians en 123-122 avC. De mai, dins certanei cas rars, lo chaple deis abitants iniciaus foguèt la condicion permetent l'installacion dei colons. Se pòu citar l'exemple de la fondacion de la Cartage Romana après l'exterminacion de la populacion punica en 146 avC.
Leis Estats latins d'Orient
Un fenomèn coloniau particular aguèt luòc durant l'Edat Mejana a l'eissida de la Premiera Crosada. D'efiech, après la presa de Jerusalèm en 1099, lei Crosats decidèron de fondar de principats en Siria e Palestina per tenir sei conquistas. Pauc nombrós, lei conquistaires assaièron pas de remplaçar lei populacions localas mai installèron de garnisons militars a d'endrechs estrategics. De mai, favorizèron l'arribada de volontaris per renfòrçar sei fòrças militaras. Aquelei volontaris podián efectuar un servici de quauqueis annadas avans de s'entornar en Euròpa o demorar dins la region. Se la volontat de quauquei senhors de trobar de fèus foguèt decisiva dins la fondacion d'aqueleis estats, la motivacion religiosa aguèt tanben un ròtle preponderant dins son mantenement.
Lo Drang nach Osten
Lo Drang nach Osten es un movement de colonizacion germanica vèrs l'èst. Durèt dau sègle XII au sègle XIX e prenguèt de formas fòrça variadas. Foguèt sovent pacific e, de còps, encoratjat per lei senhors locaus qu'avián besonh dei colons germanics per poblar son territòri. Lo Reiaume d'Ongria utilizèt fòrça aquela possibilitat per melhorar la defensa de sei marchas balcanicas e limitar l'avançada dei Turcs. Lei Ostau Habsborg contunièron aquela politica e, pus tard, Russia l'adoptèt a son torn. Pasmens, dins d'autrei region, lo procès foguèt pus violent. En particular, au nòrd, foguèt creat l'Òrdre dei Chivaliers Teutonics que conquistèt pauc a pauc un territòri important dins lei regions balticas. Aquò entraïnèt de guèrras amb Polonha, Lituània e d'autrei pòbles locaus, ostils a l'expansionisme teutonic o au cristianisme.
Aquelei minoritats alemandas foguèron utilizadas a partir dau sègle XIX per justificar lei projèctes expansionistas germanics. En consequéncia, en 1945, lei Sovietics e seis aliats leis expulsèron vèrs Alemanha. Dins aquò, existís totjorn quauquei minoritats germanofonas en Russia o dins lei Balcans.
Lei Grandei Descubèrtas
Entre lei sègles XV e XVI, lei Grandei Descubèrtas marquèron lo començament de l'expansion europèa dins lo monde. Plusors factors explican aqueu fenonèm coma d'avançadas tecnologicas (concepcion de la caravèla, mestritge de l'astrolabi...) e scientificas (idèa d'una Tèrra esferica...), l'experiéncia aquistada per lei marins de l'Ocean Atlantic, la recèrca d'una rota maritima dirècta vèrs Asia, un certan dinamisme demografic e l'emergéncia progressiva dau mercantilisme. Conoguèt dos movements principaus amb una premiera expansion organizada per Espanha e Portugal e una segonda menada per França, Anglatèrra e lei Províncias Unidas.
L'expansion ispanoportuguesa
L'expansion portuguesa foguèt iniciada per lo prince Enric lo Navegaire qu'encoratjèt la recèrca d'un passatge permetent de passar per lo sud d'Africa afin d'arribar dirèctament ais Índias. Lo conflicte amb lei Turcs, qu'avián pres Constantinòble en 1453, es una causa d'aqueleis expedicions. Prudents, lei Portugés establiguèron de comptadors lòng dau litorau. Agantèron lo Cap de Bona Esperança en 1488 e Vasco de Gama agantèt leis Índias en 1497. Dins l'Ocean Atlantic, prenguèron lo contraròtle de Madèra, dau Cap Verd e deis Açòres. Vèrs 1500, descurbiguèron Brasil e, après una tiera de combats durant tot lo sègle XVI, venguèron la premiera poissança de l'Ocean Indian.
Tre leis ans 1440, organizèron aquel espaci segon lei teorias mercantilistas dau periòde. L'otramar foguèt utilizat per produrre o crompar de produchs exotics coma leis espècias o lo sucre de cana. Coma la demografia portuguesa èra pas capable de provesir la man d'òbra necessària a l'esplecha d'aquelei territòri, l'esclavatge apareguèt coma una solucion. Se generalizèt pauc a pauc amb lo renfòrçament portuguesa de la preséncia en Brasil.
L'expansion espanhòla comencèt amb l'acabament de la Reconquista en 1492. Foguèt principalament l'òbra de Castelha que dispausava d'una importanta populacion de nobles paures amb una bòna educacion militara. Lei motivacions inicialas dau projècte èran la conversion au cristianisme dei populacions indigènas e la cèrca d'una rota dirècta vèrs l'« Empèri dau Grand Khan ». Obtenguèt rapidament un succès considerable amb la descubèrta d'America per Cristòl Colomb en octòbre de 1492. De rumors a prepaus de richessas sensa precedents coma la legenda d'El Dorado encoratjèron leis expedicions.
Tre leis ans 1510, la màger part dei Grandeis Antilhas èran estadas conquistadas. Se leis Europèus aguèron de dificultats per s'adaptar au clima tropicau, l'introduccion de la variòla sus lo continent american aguèt d'efiechs ben pus devastators per lei populacions indigènas. De mai, lo nivèu tecnologic dei pòbles locaus èra feble, especialament dins lo domeni de l'armament. En 1519-1521, lo conquistador Hernán Cortés poguèt ansin destrurre l'Empèri Astèc e ocupar Mexic. En 1532-1534, Francisco Pizarro l'imitèt en Peró amb la conquista de l'Empèri Inca.
Aquelei succès permetèt a Espanha de trobar de richessas fòrça importantas (aur, argent, produchs exotics...). Per contentar la corona, lei conquistadors impausèron lo cristianisme. Puei, organizèron lo territòri per permetre son esplecha. Pasmens, la violéncia dei tractaments infligits ais indigèns e leis epidemias de malautiás importadas d'Euròpa la decimèron rapidament. Per compensar, leis Espanhòus foguèron tanben obligats d'instaurar l'esclavatge.
Leis expansions olandesas, anglesas e francesas
L'expansion coloniala olandesa comencèt a la fin dau sègle XVI en causa de la lònga guèrra d'independéncia dei Províncias Unidas. A son origina, leis Olandés preferiguèron atacar lei convòis de naviris espanhòus de retorn d'America. Pasmens, Madrid renforcèt pauc a pauc seis escòrtas e leis Olandés deguèron organizar d'atacas dirèctas còntra lei comptadors pauc defenduts. Durant aqueu procès, se turtèron tanben ai Portugués car Portugal e Espanha aguèron lo meteis sobeiran de 1580 a 1640. Lo declin espanhòu favorizèt aquela expansion e leis Olandés enregistrèron de succès importants amb la fondacion de la Nòva Amsterdam en America dau Nòrd, la presa de quauqueis illas dins leis Antilhas, la fondacion de la colonia dau Cap, l'installacion de comptadors en Ceilan e la presa de quauqueis ponchs fortificats en Insulíndia.
L'expansion anglesa foguèt iniciada durant lo rèine d'Elisabèt I d'Anglatèrra (1558-1603). Foguèt una consequéncia dau desvolopament de la marina marchanda anglesa e, coma per leis Olandés, dei rivalitats amb Espanha. L'America dau Nòrd, leis Antilhas e leis Índias ne'n foguèron leis objectius principaus. A respècte deis autrei país europèus, una particularitat de la politica coloniala anglesa foguèt l'importància donada au poblament dei colonias nòrd-americanas. D'efiech, per de rasons divèrsas (sovent religiosas), de miliers de colons fidèus de tendàncias religiosas mau vistas per leis autoritats quitèron Anglatèrra per viure pus liurament en America.
Enfin, la colonizacion francesa comencèt tre 1534 mai foguèt pus lenta car l'interès per l'otramar demorèt pus limitat. L'America dau Nòrd, leis Antilhas e leis Índias ne'n foguèron tanben lei luòcs principaus d'implantacion. Pasmens, un interès per Africa apareguèt egalament. Aqueleis esitacions entraïnèron de variacions importantas entre lei colonias. Dins leis Antilhas, se metèt en plaça un modèl classic basat sus la produccion de produchs exotics (sucre, cafè...) amb una utilizacion d'esclaus. En revènge, en Quebèc o ais Índias, lei relacions foguèron pus equilibradas amb leis indigèns. França perdiguèt la màger part de sei colonias nòrd-americanas e indianas a l'eissida de la Guèrra de Sèt Ans (1756-1763). Loïsiana foguèt brèvament reconquistada après la Guèrra d'Independéncia Estatsunidenca (1776-1783) avans d'èsser venduda a Washington en 1803.
Leis independéncias estatsunidenca e sud-americanas
Au sègle XVIII, lo desvolopament dau liberalisme entraïnèt l'abandon progressiu dau sistèma mercantilista. Au nivèu politic, favorizèt de demandas de presa en còmpte pus importantas deis interès dei colonias dins la politica de la metropòli. Dins lo domeni economic, lei teorias d'Adam Smith e de sei precursors mostrèron lei limits de la pensada mercantilista e menèron a una contestacion dau monopòli comerciau entre la metropòli e sei colonias. D'origina multipla, aquela crisi entraïnèt la disparicion de la màger part deis empèris coloniaus americans a la fin dau sègle XVIII e au començament dau sègle XIX.
Shuadit
Lo shuadit (en caractèrs ebraïcs: שואדית), judeoprovençau (var. -al), judeooccitan, o judeocomtadin es lo nom d'una varietat de l'occitan, sosdialècte dau provençau rodanenc, parlada per lei jusieus dau Comtat Venaicin. Es documentat dempuei lo sègle XI. Se considèra coma una forma defuntada de l'occitan que son darrier locutor, Armand Lunèl, qu'aviá lo shuadit per lenga mairala, defuntèt en 1977. Lo corpus de tèxtes encara disponible revela un parlar mesclat de mots d'ebrieu sus una basa provençala, pasmens lei mots d'ebrieu son en nombre limitat e la morfologia es provençala Lo parlar es subretot remarcable de per sa fonetica particulara. Lei marcaires fonetics pòdon afectar siá lei mots ebrieus, siá lei mots provençaus, siá l'ensemble dau parlar.
Colonialisme
La sistematizacion de la colonizacion europèa
Dins lo corrent dau sègle XIX, lo desvolopament de l'industria e dau capitalisme foguèt a l'origina d'un renovelament dau discors coloniau. Per sei partisans, l'objectiu èra desenant d'assegurar l'accès ai matèrias premieras necessàrias ai produccions nacionalas e lo contraròtle de mercats permetent d'exportar lei produccions. Per justificar aquela politica, l'interès missionari demorèt fòrça actiu amb una rivalitat francobritanica per difusar lo catolicisme o lo protestantisme. De teorias racialas apareguèron tanben per justificar la superioritat de « l'òme blanc » sus lei pòbles envaïts.
Per Borten
Per Borten (1915-2005) agronòm e òme politic, foguèt primièr ministre de Norvègia entre 1965 e 1971.
Colonialisme
L'aparicion d'autreis imperialismes
A partir dau sègle XVII, l'expansionisme europèu dins l'Ocean Indian deguèt faciar aqueu d'Oman que menèt una tiera de guèrra còntra Portugal per establir de comptadors comerciaus lòng dau litorau orientau d'Africa. La logica sostenent aquelei conquistas èra relativament similara au mercantilisme europèu. Pasmens, lo poder omanés declinèt au sègle XIX e un conflicte dinastic s'acabèt amb una scission entre Oman e son empèri maritim en 1861. Sei comptadors africans passèron sota lo contraròtle dau Sultanat de Zanzibar que foguèt plaçat sota protectorat britanic en 1890.
Durant la segonda mitat dau sègle XIX, l'industrializacion rapida deis Estats Units e de Japon entraïnèron en revènge l'emergéncia de dos poders imperialistas modèrnes non europèus. Leis Estats Units se concentrèron en America e dins l'Ocean Pacific. Prenguèron lo contraròtle d'Hawaii e, a l'eissida d'una guèrra còntra Espanha, de Cuba e dei Filipinas. Japon assaièt de trobar lei ressorsas necessàrias au foncionament de son industria. Per aquò, menèt de guèrras còntra China e Russia per prendre lo contraròtle de Corèa e de Formosa. Aprofichèt tanben la Premiera Guèrra Mondiala per obtenir la cession de quauquei possessions alemandas situadas dins lo Pacific.
Liechtenstein
Istòria
Lo territòri actual del Liechtenstein constituïssiá un còp èra una partida pichona de la província romana de Rètia. Abans l'aveniment de la dinastia actuala, la region èra infeudada a una branca de la familha dels Absborgs. L'istòria del Liechtenstein coma principautat comença en 1719, quand l'emperaire Carles VI unifiquèt la senhoriá de Schellenberg e lo comtat de Vaduz.
Padèrn
Padèrn (Padern en francés) es una comuna lengadociana, situada dins lo departament d'Aude e la region d', ancianament de Lengadòc-Rosselhon.
Colonialisme
La descolonizacion
La descolonizacion descriu la fragmentacion progressiva deis empèris coloniaus europèus. Foguèt un fenomèn lòng que durèt aperaquí un sègle entre la fin dau sègle XIX e leis ans 1960-1970. Sei modalitats foguèron fòrça variadas segon lei país e lei tipes de colonizacion.
Liechtenstein
Geografia
Lo Liechtenstein, lo quatren plus pichon estat d'Euròpa, es situat dins la val de Ren, dins los Alps, entre Soïssa e Àustria. Tota la frontièra occidentala del Liechtenstein es formada per aquel riu. En Euròpa, es l'un dels tres sols estats (los dos autres son Andòrra e Moldàvia) qu'an una dobla frontièra tripla amb los dos meteisses nacions.
Padèrn
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
Las fòrmas ancianas son : Paternum in suburbio Petra Pertusense, cum ecclesiis Sancti Petri et Sancti Martini en 805, Ecclesia que vocatur Paterno,... cum ecclesia Sancti Petri en 899, De Paderno en 1119, Castrum de Paderno en 1285, Rector de Padernis en 1351, De Piderno en 1377, Al loc de Padern en 1538, Parderm en 1538, Padern sus la mapa de Cassini, sègle XVIII. La prononciacion occitana es Padèr, dins la grafia de l'abat Antòni Savartés, donc [pa'ðɛɾ]. Padèrn ven del nom latin d'òme Paternus (fundum es sosentendut),. Se tractariá donc probablament d'una anciana propietat galloromana qu'aviá per mèstre Paternus.
Colonialisme
L'independéncia dei dominions
Lei dominions gardèron donc una politica estrangiera alinhada sus la diplomacia britanica fins a la Segonda Guèrra Mondiala (1939-1945). En particular, participèron ai dos conflictes mondiaus dins lo camp deis Aliats. De liames juridics foguèron sovent mantenguts fins ais ans 1960-1980. Per exemple, lo tèxte de basa dei lèis constitucionalas canadencas foguèron conservats per lo Parlament de Londres fins a 1982. Pasmens, au començament dau sègle XXI, totei lei dominions èran venguts totalament independents.
Liechtenstein
Geografia
La partida orientala del país es entièrament montanhosa, lo ponch culminant essent lo Grauspitz, culminant a 2 599 m. Malgrat la situacion alpina, lo climat del Liechtenstein es pro doç, gràcias als vents que bufan del sud. Pendent l'ivèrn, las montanhas ofrisson un certan nombre d'excellentas estacions d'espòrts d'ivèrn.
Lach
thumb|Un veirat de lach Lo lach (var. lo lait, la lait, la lèit) es un liquid secretat per las glandas mammàrias de las femèlas dels mamifèrs. A per tòca de servir d'aliment als pichons pendent la primièra fasa de sa vida.
Cap a la fin de la gestacion, las glandas mammàrias fan pas mai de lach, mas de colòstre; es solament aprèp qualques jorns en seguida de la naissença, amb la dicha montada lactèa, qu'es produch lo lach.
Lo lach aliment
Dempuèi los temps mai ancians, a mai del lach uman, l'òme a absorbit preferentament lo lach de feda, de vaca e, mens sovent, de cabra (mai dins d'unes païses que i a, de buflona, d'èga o de camèla... ). Aqueles laches d'origina animala son destinats a substituir lo lach de la maire aprèp que lo nenon siá estat destetat, desmamat.
Dins la tradicion culturale rurala, lo lach a una posicion particulara en foncion dels emplecs, del trabalh e de l'economia de las populacions que provenon d'una estructuracion sociala agropastorala.
En consequéncia es lo lach, coma lo pan e mai caracteristicament qu'aqueste, un aliment fondamental, indefugible, irrenonciable e insubstituible de totas las edats, dempuèi lo nenon que popa sa maire fins al vièlh que per de rasons divèrsas se tròba sens cap d'autra alternativa per s'alimentar, en passar per totas las fasas en que se n'assumisson los contenguts plan importants de calci e de proteïnas, de vitaminas, de sucres e de grassas.
Composicion del lach
Quand se parla de "lach" en general, se referís sovent a aquel que fan las vacas; pasmens cal saber que lo lach de cada animal ten una composicion caracteristica e pro diferenta.
Lo lach natural
Las femèlas dels mamifèrs, a mai dins l'espécia umana, son provesidas de glandas dichas mamèlas (per las femnas tetas o popas; pels animals braguièr o somesa) que servisson per produire lo lach que servirà per alimentar los pichòts quand venon de nàisser.
Canton de Milhau Oèst
Lo canton de Milhau Oèst es una anciana division administrativa de Roergue, suprimida en 2015, situada dins l'arrondiment de Milhau, lo departament d'Avairon e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus. A la refòrma cantonala de 2014, aplicada a las eleccions de 2015, Milhau passèt als cantons de Milhau-1 e Milhau-2, las autras tres comunas passèron dins lo canton novèl de Milhau-1 (burèu centralizator : Milhau). La lenga autoctòna es l'occitan lengadocian roergàs.
Lach
Lo lach natural
Lo pichòt del mamifèr a en general un instint (aparentament ormonal-olfactiu, ja qu'es òrb a la naissença) que lo mena cap al popelon o popèl. En estimular e en mossegar a mai quitament palpejar a òrbas aqueste podrà chucar lo preciós element.
Lo colòstre
Lo primièr liquid produch per las mamèlas (en seguida de cada naissença) se sona colòstre e es compausat d'una concentracion fòrça especiala d'elements nutritius destinats a formar una mena d' aviada o mesa en plaça dels procèsses alimentaris e digestius del nenon. Per mai d'unes especialistas, lo colòstre es pas vertadièrament de "lach", per diferentas estructuracions e foncions.
Aprèp un parelh de jorns (un periòde grosso modo, a quicòm prèp, analòg per la màger part dels mamifèrs), lo colòstre es remplaçat pel lach vertadièr.
Colonialisme
La disparicion deis empèris coloniaus
Après 1945, lo declin dei poissanças europèas entraïnèt la disparicion deis empèris coloniaus, principalament dins lo corrent deis ans 1950-1970. Tres movements principaus explican aqueu fenomèn. Lo premier regarda de protectorats aguent gardat una certana autonòmia intèrna. Poguèron aprofichar l'afebliment de la tutèla coloniala per obtenir de revisions deis acòrdis de protectorat e la restauracion de son independéncia. Per exemple, foguèt lo cas de Marròc qu'aviá conservat sa monarquia e seis institucions, compres quauquei fòrças armadas. Lo segond movement foguèt puslèu a l'iniciativa dei poissanças imperialas. D'efiech, lo mantenement de la preséncia coloniala aviá sovent un còst important. Lei territòris economicament pauc interessants foguèron donc pus aisament abandonats. Per exemple, França laissèt lei territòris formant l'AOF e l'AEF proclamar son independéncia en 1960.
Lach
L'alachament
L'alimentacion en lach (es a dire l'alachament) dura en realitat sonque un periòde relativament brèu. Lo pichon puèi se deurà alimentar de quicòm mai: las mamèlas dapasset agotan la quantitat e la qualitat del lach, fins que n'arribarà lo moment de destetar lo fanton.
Colonialisme
Lo neocolonialisme
Lo neocolonialisme es una politica imperialista que permet a una poissança de gardar una influéncia majora sus lo foncionament d'una colonia venguda independenta. Es mau definida car sei practicas varian fòrça segon lei luòcs e leis epòcas. Son objectiu es de permetre ais interès de l'anciana poissança coloniala de predominar per accedir a de ressorsas naturalas, a un mercat o una posicion estrategica. De pressions mai o mens dirèctas son sovent exercidas per metre en plaça un govèrn favorable a l'èx-metropòli.
Lach
L'alachament
La capacitat productiva de las mamèlas es pro divèrsa en foncion de cada espècia, e ne pòt esser d'un biais oportun e convenent favorizada son extension temporala.
Leigné-sur-Usseau
Leigné-sur-Usseau es una comuna francesa dau departament de Viena e de la region de Novela Aquitània, ancianament de Peitau-Charantas.
Canton de Milhau Oèst
NB. La partida de la comuna de Milhau dins lo canton es pas representada en roge sus la mapa.
Leigné-sur-Usseau
Toponimia
Las atestacions ancianas son, per lhuec:
Ramon Sistac
Ramon Sistac i Vicén (Barcelona, 8 de mai de 1958) es un filològ, lingüista e dialectològ catalan. Es un dels expèrts mai famoses del catalan occidental, dels parlars de transicion cap a l'aragonés, e un dels dialectològs màgers de Catalonha.
Leigné-sur-Usseau
Nòtas
<references group="N"/>
Canton de Milhau Oèst
Composicion 2
Lo canton se compausava de 4 comunas :
Lach
L'alachament
Los animals n'optimizan atal las "potencialitats" dels capi di latte e per la femna ne son la quita origina de la foncion de noirissatge, çò es l'activitat de la noirissa o maire noirissaira, que fornís de lach a de pichons non sius amb una produccion gaireben ininterrompuda pendent tot lo cors de la siá edat fertila.
Dmitri Medvédev
Dmitri Anatòlievich Medvédev (en rus: Дмитрий Анатольевич Медведев e en transcripcion internacionala: Dmitry Medvedev; Leningrad, 14 de setembre de 1965) es un jurista, administrador d'entrepresas e politician rus. Foguèt lo president de Russia de 2008 a 2012 e primièr ministre entre mai de 2012 e genièr de 2020.
Ramon Sistac
Biografia
Ramon Sistac nasquèt a Barcelona en 1958 dins una familha originària de Camporrells, vilatge de la Franja de Ponent. Se licencièt en 1980 a l'Universitat de Barcelona e s'i doctorèt en Filologia Catalana el 1987. Comencèt a trabalhar tre 1988 coma professor titular de dialectologia catalana a l'Universitat de Lhèida.
Canton de Milhau Oèst
Istòria dels cantons de Milhau
Los cantons de Milhau e de Compèire se creèron en 1790 dins lo districte de Milhau.
En 1801, lo canton de Milhau siaguèt conservat e lo de Compèire suprimit.
En 1973, despartiguèron lo canton de Milhau en canton de Milhau Èst e canton de Milhau Oèst.
A las eleccions departamentalas del 22 de març de 2015, en aplicacion del decret n° 2014-205 del 21 de febrièr de 2014, los cantons de Milhau siaguèron remplaçats pels cantons de Milhau-1 e de Milhau-2.
Lach
L'alachament
Quand manca de lach natural de sa pròpria espècia, l'òme non arrèsta pas l'alimentacion en lach: en aquel moment, va cercar lo lach de qualques animals qu'a aprés amb lo temps que son de basas alimentaras excellentas.
Liechtenstein
Subdivisions administrativas
Liechtenstein es compausat de dos païses o circonscripcions electoralas que correspondon als dos domenis feodals que serviguèron a crear l'estat:
Lach
Lo lach crus
La legislacion comunitària europèa (a mai la de fòrça païses...) uèi permet la venda del lach crus, exclusivament e dirècta entre lo productor e lo consomador, a condicion que l' elevatge o abaliment d'origina se ne respècte las condicions igienicas e sanitàrias necessàrias.
Lo lach crus es estat, a passat temps, un aliment de cada jorn tradicional pel jovent e pels vièlhs fins al sègle XX. Es encara dins la memòria de las generacions mai annadidas la naturalitat, çò pro natural de la recèrca del lach animal, e d'en primièr lo dels bovins o dels ovins, l'ensemble de las operacions de la molzuda.
Colonialisme
Lo neocolonialisme
Lo cas pus conegut de neocolonialisme es aqueu dei relacions establidas per França amb la màger part dei país eissits de l'Africa Eqüatoriala Francesa e de l'Africa Occidentala Francesa. D'efiech, aqueleis Estats son encara liats per d'acòrds economics e militars amb París que permèton ai Francés d'aver una influéncia determinanta sus seis afaires intèrnes. Aquò a menat a l'organizacion de mai d'un còp d'Estat o de mai d'una intervencion militara destinat a mantenir en plaça leis interès francés dins la region.
Liechtenstein
Subdivisions administrativas
Lo país bas es devesit en cinc comunas, lo país naut es devesit en 6 comunas. La constitucion de Liechtenstein autoriza la secession de las comunas (article 4).
Economia
Lo Liechtenstein participa a una union doanièra amb Soïssa e utiliza lo franc soís coma moneda nacionala.
Voses connèxas
Vaduz
Colonialisme
Lo cas israelian
Lo cas de la colonizacion de certanei territòris palestinians e sirians per Israèl es una situacion fòrça particulara dins lo monde actuau. D'efiech, dins lo quadre dau conflicte araboisraelian, leis Israelians son a menar una politica d'ocupacion sistematica dei zònas conquistadas per de colons per n'assegurar lo contraròtle efectiu. Similiar ai metòdes de colonizacion antics e medievaus de presa de possession d'un territòri annexat, aquela politica es a l'origina de tensions fòrtas en Orient Mejan. De mai, engendra d'accusacions recurrentas de crimes de guèrra o de crimes còntra l'Umanitat car lei drechs fondamentaus dei Palestinians son son regularament violats.
Leis autrei movements de colonizacion
En fòra dau neocolonialisme e de la situacion en Palestina, lo colonialisme es encara present dins mai d'una region. Ben sovent, aquelei zònas son lo teatre de conflictes mai o mens actius per lor contraròtle. Per exemple, en Sahara Occidentau, Marròc es a favorizar l'installacion d'abitants marroquins per s'assegurar una majoritat demografica dins aqueu territòri independentista. En China, de Chinés Han, l'etnia majoritària dau país, son installats dins de regions perifericas ont existisson de movements indepentistas coma Tibet. Ansin, lo fach coloniau, mens present dins lo monde dempuei la disparicion deis empèris europèus, demòra una dimension importanta de la politica internacionala de certanei regions.
Lei consequéncias dau colonialisme
Practica fòrça frequenta durant la màger part de l'istòria umana, lo colonialisme es desenant vist d'una maniera fòrça negativa en causa de son impacte sus la vida dei populacions autoctònas. Sa mesa en òbra es donc reprimit per lo drech internacionau que considèra leis actes coloniaus coma de crimes de guèrra o de crimes còntra l'Umanitat.
Consequéncias economicas
Inicialament, lo colonialisme a d'efiechs negatius sus l'economia dau territòri ocupat car son desvolopament es organizat per contentar lei besonhs de sa metropòli. Durant l'Antiquitat, lei consequéncias èran sovent limitadas en causa dei distàncias que permetián a la colonia d'aquistar rapidament son autonòmia. En revènge, lei país eissits de la colonizacion europèa dei periòdes mercantilistas e capitalistas an encara de fragilitats economicas que son de consequéncias d'aquela dominacion (importància dei matèrias premieras, produccions orientadas vèrs l'exportacion...).
A tèrme pus lòng, lei consequéncias economicas dau colonialisme son complèxas de determinar. Pòdon èsser a l'origina de liames fòrts entre leis èx-metropòli e èx-colonias coma es lo cas au sen dau Commonwealth. Dins aquò, a l'ora d'ara, leis efiechs de l'esplecha coloniala demòran sovent importants, especialament dins lei regions que foguèron especializadas duns un tipe de produccion donada. Per exemple, aquò explica l'implantacion de la cana de sucre o de la banana dins leis Antilhas e la despendéncia d'aquelei territòris ai pretz dei produchs exportats. Enfin, la colonizacion a de còps laissat d'infrastructuras importantas coma de pòrts, de rotas o de camins de fèrre. Pasmens, construchas dins l'interès de la poissança imperiala, son pas totjorn adaptadas ai besonhs actuaus de l'èx-colonia e gardan una influéncia majora sus l'organizacion de son territòri.
Germà Colón
Germà Colón i Doménech (Castelló de la Plana, 30 de novembre de 1928 - 22 de març de 2020) foguèt un lingüista e lexicològ valencian. Foguèt un dels lingüistas e lexicològs mai importants de la filologia romanica e subretot la lexicologia catalana. Discípol de l'erudit soís Walther von Wartburg, foguèt professor a l'Universitat de Basilèa.
Colonialisme
Consequéncias demograficas
Lei consequéncias demograficas de la colonizacion son multiplas. Durant lo periòde de conquista e d'esplecha, son sovent fòrça negativas per lei populacions autoctònas que pòdon disparéisser en causa de l'arribada de malautiás novèlas e dei violéncias engendradas per lei combats e lei trabalhs fòrçats. Après aqueu periòde de crisi, la region colonizada vetz l'installacion de populacions novèlas (colons o esclaus). Gràcias ai progrès tecnics e medicaus, aquela evolucion es sovent acompanhada per una creissença demografica. Se de populacions indigènas an subreviscut, pòdon tanben veire sa talha aumentar tornarmai. De còps, de populacions pòdon egalament migrar au sen d'un meteis espaci coloniau per aprofichar d'oportunitats economicas. Aquelei fenomèns son importants per explicar l'origina e l'estructura de la populacion de mai d'un país.
Après 1945, son apareguts de movements novèus dei colonias (o èx-colonias) vèrs la metropòli. Pòdon s'explicar per la cèrca d'oportunitats economicas de part de populacions que partejan de trachs culturaus e educatius comuns amb aquela de l'èx-metropòli (Indopaquistanés vèrs lo Reiaume Unit, Africans vèrs França...). Aquelei flux son de còps encoratjats per lo país d'acuelh que pòu aver besonh de man d'òbra.
Consequéncias politicas
Associat amb una politica de dominacion politica, militara e economica, la colonizacion es considerada coma un sistèma fòrça inegalitari a l'origina de violacions grèvas dei drechs umans fondamentaus. Uei, aquel eiretatge es ansin la fònt de tensions regularas entre certanei país e seis èx-colonias. Per exemple, es lo cas entre França e Argeria. Pasmens, dins lo cas invèrs, lo passat coloniau pòu èsser a l'origina de l'establiment de relacions establas entre certanei país coma entre lo Reiaume Unit e lo Commonwealth.
Consequéncias culturalas
La premiera consequéncia culturala de la colonizacion es lingüistica amb la difusion de la lenga dei colons dins lei regions colonizadas. Durant l'Antiquitat, aquò favorizèt l'expansion dau latin. Dins lo monde modèrne, explica la preséncia de lengas latinas (francés, espanhòu...) e de l'anglés dins mai d'un país d'America, d'Asia o d'Oceania. Una autra consequéncia importanta es la difusion de la religion dau colonizator dins lei país colonizats. Aqueu fenomèn es a l'origina de l'expansion dau cristianisme entre lei sègles XVI e XIX.
Dins certanei cas, lo drech deis èx-colonias es tanben fòrça marcat per aqueu de sa metropòli. Un exemple famós es aqueu dei territòris francés d'America dau Nòrd (Loïsiana, Quebèc) que presentan de particularitats juridicas importantas dins una region dominada per la common law.
Lach
Lo lach crus
E ne demòra tot parièr d'impossible oblidar o quasi, per totes los que los se poguèron conéisser e gostar o tastar, lo remembre del gost o la sabor incomparables e de subremal confondre (influéncia de las sasons e de l'alimentacion del bestiam), o la siá tebesor idem la siá nolor o quitament e mai simplament la siá quita decoracion crumosa, d'un veirat de lach tot bèl just molzut.
E quitament se uèi lo dia, lo rescontre amb un animal da lach n'es d'aquest'ora'ndavant cada còp mens frequent demest las generacions mai joves, n'èra pr'aquò sonque d'unes desenats d'annadas a lo sol e unic (o almens lo principal) tipe de lach consomat, quora distribuit pel pastre quora per molza d'animals directament elevats (dins fòrça ròdols èra acostumat de tener, aver o servar una feda o una cabra en cortil, e quitament dins los centres abitats, tot simplament e mèra, per la fornitura quotidiana del lach).
Lo lach crus, s'èra pas refrigerat, se conservava pauc de temps a temperatura ambienta, e n'acostumava l'òm de considerar tradicionalment e proverbiala, una jornada (compresa entre l'alba, ora de la molzuda, fins al luscre) coma durada maximala de la siá conservacion.
Las bacterias presentas dins lo lach crus non refrigerat, se multiplicavan de fach pro d'aviada, rapidament, en lo se tornar lèu pus cap comestible: d'unes tipes, d'unas menas de bacterias lo se fan venir d'efièch lèu-lèu acid e coagular (ferments lactics) quand d'unas autras pòdon quitament causar d'unas malautiás per los que lo s'ingerisson (bacterias patogènas). Franc de las siás accions patogènas, en realitat lo lach acidificat se transforma (quitament amb l' ajuda de las practicas formatgièras) en derivats del tot al tot comestibles e de bon manjar, qu'unes que i a ne son quitament e d'un biais pro particular e singular utils a l'organisme uman, coma lo yogurth idem iaort o lo kefir, que ne son sonque una seleccion, una tria de lach acid fermentat (que lai n'es a de mai provocada l' acidificacion mas tot parièr se ne poiriá escaire naturalament e espontanèa, normalas, amb paciéncia o viraman).
Pr'amor de reduire las riscas d'una preséncia de microorganismes patogèns dins lo lach, pòdon èsser necessaris d'unes tractaments especials.
Refredament
Lo primièr tractament se passa dins la sala de molzuda.Lai lo lach, que sortís del braguièr, de las mamèlas de las vacas amb una temperatura de gaireben, es condicionat dins d'unas bóstias especialas o briks estèrlhes ont es refredat e conservat a .Amb aquesta temperatura las bacterias se reproduisson mai lentament que d'acostumada.Puèi lo lach es transferit dins de sèrvas o cisternas (termicament isoladas), que lo transpòrtan a las formatjariás per la siá transformacion venidoira en produch finit, manufacturat.
Pasteurizacion
Gràcias a las descobèrtas del quimista francés Louis Pasteur, que en 1865 èra a cercar de metòdes per frenar l'epidemia de vairòla en França, sabèm uèi escalfar lo lach a d'unas temperaturas capablas d'anequelir los micròbis.
Totes los tractaments s'acaban amb lo refredament a : a aquesta temperatura lo lach fresc se sòl conservar pendent 4 o 5 jorns, a travèrs la cadena del fred (camions frigorifics per la distribucion en vila, banc refrigerat del cremièr o lachièr, e fin finala frigidari, frigo de l'ostal).
Pasteurizacion bassa
Aqueste tractament, ara pauc emplegat, s'aplica uèi sonque en preséncia de lach amb risc minimal de contaminacion, qu'es portat a pendent un periòde de 30 minutas.
L'evolucion genetica de talas bacterias se ne rend pr'aquò pas gaire eficaç aquesta mena de tractament per èsser utilizada dins l'alimentacion dirècta.
Pasteurizacion rapida HTST (High Temperature Short Time)
Lo lach, en seguida del prerescaufament, es montat a una temperatura de pendent almens 15 segondas. Aquela temperatura elimina aperaquí los 95 del 100 de las bacterias, mentre resta un 5 del 100 constituit per las espòras, valent a dire de bacterias que se son transformadas en una forma plan resistenta a la calor.
Per alentir la creissença de las bacterias que demòran, es lo lach sul pic refredat a.
La prolongacion o protraccion del temps de tractament o l'adopcion de temperaturas superioras, n'influéncia la coagulacion, en tot provocar d'unes damatges importants a la producion formatgièra, que lai s'utiliza aicesta mena de tractament. Lo lach aprèp sa pasteurizacion pòt èsser conservat a pendent quatre jorns.
Tractament UHT
Aqueste procès es una etapa plan importanta dins la consomacion actuala de lach. Lo mot UHT nos ven de l'anglés Ultra High Temperature es a dire Temperatura Plan Nauta).
Lo lach es rescalfat per accion dirècta a pendent 2 a 5 segondas.S'efectua tanben amb emission de vapor (es aqueste procès que se pòt veire totes los jorns dins un bar, quand se prepara un cappuccino). Lo lach UHT se pòt servar mai de tres meses.
Esterilizacion
Es lo tractament termic mai energic, que n'assegura l'eliminacion completa de totas las bacterias, a mai de las espòras. Lo metòde mai emplegat es l'uperizacion: se caufa lo lach amb de vapor d'aiga a una temperatura plan nauta, a l'entorn de, segon de periòdes variables d'entre 20 e 30 minutas.
Lo lach esterilizat d'aqueste biais a una conservacion longa a temperatura ambienta, entre 4 a 6 meses. Pr'aquò, un còp qu'es estat dobèrt un carton o brik de lach esterilizat, lo cal servar al frigidari e consomar davant pauques jorns: que n'es pro lèu de fach en contacte dirècte o indirècte amb los microorganismes presents dins l'aire ambient.
Autres procediments opcionals
Otra los procediments termics de pasteurizacion e esterilizacion se n'efectuan dequ'unes autres, tostemps segon lo produch particular que se vòl obtenir.
Demest un santfum, n'assenhalarem:
Descrematge
Se fa aquel tractament per tal de demesir lo percentatge de grassas dins lo lach.
Lo lach entièr, çò que d'el, ne conten d'unes 3,2 del 100 de mejana (pòt anar de 3,1 en Chile per exemple fins a 3,8 en Soïssa...)
Microfiltratge
Aqueste nom remanda a una tecnica d'esterilizacion non termica.
Consistís a far passar lo lach, quitament predescremat, dins de filtres amb forets o trauconèls microscopics. Aquel tractament remplaça pas ges las esterilizacions termicas, es al contrari emplegat en combinason amb aqueste darrièr.
Lo lach microfiltrat se pòt conservar intacte dins un frigo pendent mai de 10 jorns.
Peirilhas
Peirilhas (Peyrilles en francés) es una comuna carcinòla situada dins lo departament francés d'Òut e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
Lo nom Peirilhas vendriá de Patrilia (villa). Peirilhas èra donc probablament una anciana granda propietat antica qu'aviá per mèstre, benlèu, Patrilius.
La primièra sillaba en [-ej-'] se pòt explicar per l'atraccion d'un diminutiu del mot pèira, o, simplament, per l'evolucion de tot [-aj-] pretonic en [-ej-] dins la màger part de l'espandi de la lenga. Curiosament, Gaston Basalgas evòca l'atraccion de peirilha, « pilòt de grava » sus un nom que ven, segon el, de Petrilius : l'atraccion del nom comun, dins aquel cas, explicariá pas que lo plural.
Dégagnazès (nom francés), qu'es pas mai una comuna, sembla absent de plan d'obratges de toponimia. A qualques km, i a Deganhac, dont Dégagnazès (benlèu Deganhasés en occitan) deu èsser un derivat, ambe sufixe -ense(m). Mas lo nom (<*Decan(n)iacensem) es plan ancian, perqué siquenon seriá *Deganhagués.
Demografia
{{DemogFR| 1962= 329| 1968= 369| 1975= 336| 1982= 326| 1990= 340| 1999= 313| 2007= 345| sansdoublescomptes= 1962|source=INSEE center|
{{Demografia
Demografia Dégagnazès (nom francés)
Dempuèi 1821, Peirilhas a un tròç d'aquela anciana comuna
.nz
.nz es lo nom de domeni d'Internet per Nòva Zelanda.
Referéncias
Toppdomän
Luther Standing Bear
Luther Standing Bear (Luther Orsa Dempié) es un chap amerindian deus Sioux oglalas nascut en 1863 o 1868 e mòrt lu 19 feurier 1939. Maitot escrivan e reviraire, elevador, educator, e actor (dins l'espectacle deu Buffalo Bill), eu es a la debuta deu segle XX un deus defensors de la cultura sioux los mai conneguts.
Saint-Hilaire-sur-Erre
Saint-Hilaire-sur-Erre es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Orne e la region de la Bassa Normandia.
Geografia
Sant-Hilaire-sus-Èrra a situat a l'extrèm sud-es del departament del Adorna, près del Theil-sus-Huisne e de Nogent-lo-Rotrou (Eure-e-Loir). Sant-Hilaire-sus-Èrra es a 60 km de Alençon, del Mans e de Chartres. Accès al autoroute Océane a La Ferté-Bernard : 25 km, e a Luigny : 25 km. La via ferrée París-Brèst passa al sud de la comuna ; d'estacions a Lo Roge e Nogent-lo-Rotrou.
Saint-Hilaire-sur-Erre est situé à l’extrême sud-est du département de l’Orne, à proximité du Theil-sur-Huisne et de Nogent-le-Rotrou (Eure-et-Loir). Saint-Hilaire-sur-Erre est à 60 km d’Alençon, du Mans et de Chartres. Accès à l'autoroute Océane à La Ferté-Bernard : 25 km, et à Luigny : 25 km. La voie ferrée Paris-Brest passe au sud de la commune ; gares à La Rouge et Nogent-le-Rotrou.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Tot en en dependent de la region Bassa-Normandie, l'istòria de Sant-Hilaire a ligat a lo sieu appartenance al Portamantèl.
La question Henri-Marius Pelletier #que se desenrotlla a Sant-Hilaire-sus-Èrra a jutjat la a la tribunal de segudas de la Adorna a Alençon.
Tout en dépendant de la région Basse-Normandie, l’histoire de Saint-Hilaire est liée à son appartenance au Perche.
L'affaire Henri-Marius Pelletier qui se déroule à Saint-Hilaire-sur-Erre est jugée le 6 à la cour d'assises de l'Orne à Alençon.
Alagoas
Alagoas es un estat de Brasil, situat dins la Region Nòrd-Èst del país. Confronta l'estat de Pernambuco al nòrd, e l'estat de Sergipe a l'oèst e al sud. Es bordat per l'Ocean Atlantic a l'èst. Capitala: Maceió.
Sa superfícia totala es similara a la d'Albania e d'Aïtí.
Geografia
Lo relèu es modèst, en general inferior als 300 metres. Plana per la còsta, replanat d'altitud al nòrd e depression al centre. Lo punt mai naut es localizat dins la sèrra de Santa Cruz (844 m). Los rius principals son: São Francisco, Mundaú e Paraíba do Meio.
Las vilas principalas son Maceió, Arapiraca e Palmeira dos Índios.
Torisme
thumb|right|190px|Plaja de Ponta Verde, en Maceió. Recentament, lo torisme s'es desvolopat sus las plajas del litoral, amb l'arribada de toristas brasilièrs e tanben d'estrangièrs. I aguèt l'agrandiment de l'aeropòrt de Maceió e de la ret d'ostalariás. Al litoral nòrd, especialament dins las vilas de Maragogi e Japaratinga, s'es bastit recentament de grands resorts. En la vila de Marechal Deodoro cal notar la preséncia de construccions istoricas.
.om
.om es lo nom de domeni d'Internet per Oman. Lo nom de domeni arabe es عمان..
Referéncias
Toppdomän
Oseja
Oseja (en aragonés: Osella) es un municipi de la província espanhòla de Saragossa dins la Comunautat Autonòma d'Aragon.
Brachay
Brachay es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Nauta Marna e la region de Champanha-Ardena.
Geografia
En lo moment del primièr torn de l'eleccion presidenciala de 2007, Brachay #èsser la segonda comuna de França a aver çò de mès de votat en favor de Jean-Marie Le Pen, après Veney. Lo sieu score en la municipalitat #èsser de 52,27 %. Per çò qu'es de Philippe de Villiers, #realizar 6,82 %. Siá pendent el un total de près de 60 % pel extrèm drecha. Als eleccions presidencialas de 2012, en lo moment del primièr torn, Marina Le Pen i a realizat lo sieu melhor score amb 72 % de las voses.
Lors du premier tour de l'élection présidentielle de 2007, Brachay fut la deuxième commune de France à avoir le plus voté en faveur de Jean-Marie Le Pen, après Veney. Son score dans la commune fut de 52,27 %. Quant à Philippe de Villiers, il réalisa 6,82 %. Soit un total de près de 60 % pour l'extrême droite. Aux élections présidentielles de 2012, lors du premier tour, Marine Le Pen y a réalisé son meilleur score avec 72 % des voix.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa