cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Panthera onca
Reproduccion e cicle vitau
Es cadèls neishen cècs més dempús tres mesi ja son creishuts. Més demoraran damb era mair enquias sies mesi, moment en quau començaràn tà caçar junti. Seràn damb era mair enquias dus annades abans de víuer solets tà reclamar un territori propi. Se pensa que viuen entàs 12-15 ans ena jungla e en captivitat enquias 23 ans.
Activitat sociau
Aguest ei un gat solatièr exceptat de quan viu damb es autes cadèls e era mair. Es adulti sonque se trapen tà crotzar-se. Es hemelles an un territori d'entre 25 a 40 Km2 e generauments esquiven es autes jaguars. Es mascles an un area qu'arriva a 100 Km2. Tà l'ac assenhalar aperfecha marques damb es ungles, orina e deisha brens.
(1158) Luda
(1158) Luda es un asteroïde.
(1159) Granada
(1159) Granada es un asteroïde.
Demografia d'Itàlia
Itàlia es un dels païses mai poblats d'Euròpa. Sa populacion es la cinquena del continent après Russia, Alemanha, França e Reialme-Unit.
Marcel Saule
Marcel Sause, nascut en 1929 e mòrt en 2022, foguèt un ensenhant, botanista e dessenhaire occitan. Es particularament conegut per son òbra La grande Flore illustrée des Pyrénées qu'a escrita e dessenhada pendent mai de 25 ans. Sa filha Hélène Sause-Sorbé n'illustrèt las edicions.
Biografia
Es nascut a Martèl en Carcin lo 28 de julhet del 1929, e defuntat lo 30 de novembre de 2022.
Demografia d'Itàlia
Compta 60 589 000 al primièr de genièr de 2017 demest los quals i a 5 047 000 estrangièrs e 55 542 000 ciutadans italians.
Marcel Saule
Biografia
Recebèt en 2018 lo prètz Gandoger de la Societat botanica de França per sa publicacion de la Nouvelle Flore Illustrée des Pyrénées.
Demografia d'Itàlia
La densitat mejana de la populacion es de 201 en 2017 amb de fòrtas disparitats entre las regions.
Marcel Saule
Publicacions
. ..
Demografia d'Itàlia
De tradicion catolica, lo país compta tanben de minoritats musulmanas, protestantas e ortodòxas.
La lenga italiana es oficiala e parlada pertot mas i a de minoritats linguisticas importantas (minoritats sarda, occitana, eslovèna...) que gausisson d'estatuts variables. L'arribada d'immigrants dempuèi una vintenat d'annadas a enriquit lo païsatge linguistic. Lo romanés, lo chinés, l'albanés, l'arabi, l'ucraïnian, l'indi, lo bengali son las lengas immigrantas mai utilizadas.
Demografia istorica
Itàlia coneguèt una expansion importanta de sa populacion amb l'Empèri roman.
La populacion èra gaireben de 10 o 12 000 000 en l'an 400 siá 25% de la populacion europèa e 4/5% de la populacion mondiala. Demorèt fins al sègle 11 lo país mai poblat d'Euròpa ( l'importància demografica d'Itàlia entre l'an 0 e l'an 400 es comparabla a la de França entre los sègles 12 e 17 o la de los Estats-Units al sègle 20).
Son expansion foguèt relativament mai lenta que la mejana europèa entre 1500 e 2000, mas Itàlia foguèt un centre major d'emigracion.
Evolucion istorica de la populacion italiana
Lo recensament de 2011
Lo darrièr recensament oficial porgís de chifras importantas per la coneissença de la demografia italiana contemporanèa. A mostrat en particular l'envielhiment de la populacion e lo cambiament dels corrents migratòris, Itàlia venent un país d'immigracion massissa après de sègles d'emigracion. Itàlia comptava en 2011 (recensament oficial) 59 464 644 estatjants. Demest aquela populacion, i aviá 4.570.317 forastièrs (7,69%) e 54 894 327 ciutadans italians (92,31%).
Lo créis demografic entre los recensaments 2001 e 2011 es degut entièrament a l'immigracion, lo nombre de las personas de nacionalitat italiana diminuent de 250 000 en 10 ans. A confirmat atal la tendéncia estructurala a la diminucion de la populacion italiana.
Los estrangièrs al recensament de 2011
Itàlia a conoscut recentament una immigracion importanta. Ven principalement d'Euròpa de l'Èst e d'Africa del nòrd. Entre los recensaments de 2001 e 2011, la populacion estrangièra a augmentat de 2 694 256 (+143%).
Aicí la lista dels grops que comptavan mai de 100 000 membres en 2011.
A aquela immigracion legala cal ajustar l'immigracion illegala, relativament importanta. Aquela ondada d'immigracion a donat naissença a de tensions importantas e de cambiaments de lei.
Edats
En 2011, solament 14% de la populacion aviá mens de 15 ans mentre que 20,3% avián mai de 65 ans.
L'indici d'envielhiment èra de 145 (per comparason França 106, Japon 177, Canada 88, Mexic 21).
Emigracion
Tradicionalament Itàlia es estat un país d'emigracion. Tre l'Edat Mejana òm trobava d'Italians venguts en Occitània o en França. Aprèp 1492, los Italians participèron activament al poblament dels païses americans ( esp. E.-U., Brasil, Argentina) tot en contunhar una emigracion mai o mens establa cap a d'autres païses (esp. França). S'estima que i a mai de 70 000 000 de personas d'origina italiana que vivon fòra d'Itàlia.
De consultar tanben: emigracion italiana
Immigracion
Avant l'an 2000, Itàlia èra mai que mai un país d'emigracion. Dempuèi l'an 2000, la situacion s'es revirada. Uèi Itàlia reçaup cada an de nombroses immigrants.
Lo cresc del nombre d'estrangièrs foguèt plan rapid entre 2000 e 2016. En 2000, èran 1 341 000. En 2016, èran 5 026 000 (8.3% de la populacion totala ).
La totalitat del creis demografic d'Itàlia entre 2000 e 2017 es degut a l'immigracion.
Balanç demografic
Tot ben que la feconditat semble se melhorar dapasset (1,41 en 2010, de comparar amb 1,18 en 1995), lo balanç demòra globalament negatiu. Las perspectivas demograficas de las Nacions Unidas o de l'INED indican una baissa probabla de la populacion a unes 55 000 000 abans 2050 (62 000 000 se l'immigracion se manten).
Natalitat, mortalitat e creis natural
Estastiticas dempuèi 1900
Perspectivas
L'augmentacion recenta del nombre de las naissenças deu pas amagar la flaquesa de la fertilitat en Itàlia.
Segon l'Istat, en 2010, 13,9% de las naissenças (siá 78 000) èran degudas al estrangièrs. La natalitat dels estangièrs èra de 18,4 per mila mentre que la mortalitat èra de 1,2 per mila siá un créis natural de 17,2 per mila ( + 73 000 personas).
Pels ciutadans italians, las donadas èran:
- natalitat (8,6 per mila, 484 000 naissenças)
- mortalitat (10,4 per mila, 587 000 decèsses)
- créis natural (-1,8 per mila, -103 000 personas).
L'evolucion previsibla es doncas una augmentacion plan importanta de la proporcion de personas d'origina estrangièra dins los cinquanta ans que venon e, se i a pas un cambiament important dins la fertilitat, una baissa de la populacion italiana malgrat l'immigracion.
Minoritats lingüisticas
Itàlia compta tanben qualques pichonas minoritats linguisticas: los Sardes (1 350 000), los Retoromans e Friulans (700 000), los Alemands (250 000), los Occitans(180 000), los Franceses e Arpitans (100 000), los Albaneses (100 000 venguts tre le sègle 15 e coneguts coma Arbëreshë), los Grècs, los Eslovèns e los Catalans representan los principals grops. Amassa representan çaquela mens de 3 000 000 de personas.
L'italian e sos dialèctes
Consultar tanben: Italian e lengas d'Itàlia.
Breña Baja
Breña Baja es un municipi de la província espanhòla de Santa Cruz de Tenerife dins la Comunautat Autonòma de las Illas Canàrias.
Ans 1800
../.. | Ans 1770 | Ans 1780 | Ans 1790 |  Ans 1800 | Ans 1810 | Ans 1820 | Ans 1830 | ../..
Istòria
1800 : eleccion de Thomas Jefferson coma president deis Estats Units.
1802 : signatura dau Tractat d'Amians que permetèt de restablir la patz entre França e lo Reiaume Unit. Lo tèxte prevesiá la restitucion de totei lei conquistas franc deis illas de Trinitat e de Ceilan qu'èran gardadas per lei Britanics. Permetèt tanben de fixar la frontiera entre Brasil e la Guaiana Francesa. Pasmens, la patz demorèt precària car lei dos camps èran pauc desirós d'executar lei clausas de l'acòrdi. De mai, Londres refusèt de reconoisser lei modificacions territòrialas eissidas dei guèrras revolucionàrias en Euròpa. (→ 1803). 1803 : crompa de Loïsiana ai Francés per leis Estats Units d'America. D'efiech, estimant impossible de defendre aqueu territòri còntra lei Britanics, Napoleon Bonaparte ne'n prepausèt la venda au govèrn estatsunidenc qu'acceptèt. Aquò permetèt a Washington de doblar la superficia de son territòri. 1803 : après lo refús de respectar lei clausas dau Tractat d'Amians tant per França que per lo Reiaume Unit, declaracion de guèrra de Londres còntra París. Dins aquò, ges d'operacion vertadiera foguèt organizada car lei Britanics avián pas d'armada e car la marina francesa podiá pas batre leis esquadras anglesas (→ 1805).
1804 : començament de la Guèrra Russopèrsa de 1804-1813 a prepaus de la definicion de la frontiera en Caucàs. 1804 : menaçat per lo sultan de Gobir, lo teologian Osman dan Fodio deguèt quitar la vila. Sa fugida entraïnèt la revòuta dei partisans d'un islam rigorós còntra leis autoritats dei ciutats-estats haussas e la creacion d'un estat teocratic dich Califat de Sokoto. Pasmens, en decembre, sei fòrças foguèron desfachas a la batalha de Tsuntua per lei fòrças coalizadas dei senhors locaus. 1804 : après un plebiscite aisament ganhat, proclamacion de Napoleon Bonaparte coma emperaire dei Francés. thumb|right|[[Pintura de la capitulacion de l'armada austriana enceuclada dins Ulm.]]
1805 : a partir d'abriu, Londres assaièt de formar una coalicion continentala còntra França. Aprofichant l'inquietud suscitada per lei conquistas francesas dempuei 1792, lei Britanics capitèron d'obtenir l'aliança d'Àustria e de Russia. Pasmens, Napoleon capitèt de susprendre leis Austrians que foguèron esquichats a Ulm e a Austerlitz. Lei Rus capitèron de s'escapar (→ 1807) mai Àustria deguèt abandonar lo combat. Per la Patz de Presborg, Àustria perdiguèt Venècia e deguèt reconoisser lei cambiaments territoriaus eissits dei guèrras revolucionàrias. Pasmens, obtenguèt la separacion dei monarquias francesa e italiana. thumb|right|[[Pintura de la batalha de Trafalgar.]]
1805 : maugrat la desfacha de seis aliats continentaus, lei Britanics capitèron d'anientar la màger part de la flòta francoespanhòla a la batalha de Trafalgar lo 24 d'octòbre (21 naviris destruchs ò capturats, mai de 10,000 marins tuats ò capturats). Aquò permetèt a Londres d'empedir tota ataca dirècta còntra leis Illas Britanicas. 1805-1808 : conquista dei ciutats-estats haussas per Osman dan Fodio.
1806-1807 : après sa revirada de 1805, lo Reiaume Unit capitèt d'organizar una novèla coalicion continentala còntra França a l'entorn de Prússia e de Russia. Dins aquò, mau preparada, l'armada prussiana foguèt anientada ai batalhas d'Iena e d'Auerstaedt (14 d'octòbre de 1806). Puei, lei Francés se dirigiguèron còntra Russia. Après un succès malaisat a Eylau (8 de febrier de 1807), infligiguèron una importanta desfacha a seis adversaris a la batalha de Friedland (14 de junh de 1807). La patz foguèt restablida au Tractat de Tilsit (7 de julhet). Prússia perdiguèt la mitat de son territòri, Alemanha totalament reorganizada per contenter Napoleon e seis aliats, Polonha reformada amb la creacion dau Grand Ducat de Varsòvia mai Russia foguèt ben tractada per lo venceire. Dins aquò, foguèt obligada de s'aliar amb França còntra lei Britanics. 1807 : dins l'Empèri Otoman, reversament dau sultan Selim III per lei janissaris opausats a sei refòrmas e a sa politica de modernizacion de l'Empèri segon de critèris occidentaus (29 de mai). Foguèt remplaçat per Mustafa IV que deguèt faciar divèrsei revòutas. 1808 : dins l'Empèri Otoman, reversament de Mustafa IV per Mahmud II. Mustafa Beiraktar — autor principau dau còp d'estat còntra Mustafa IV — venguèt vizir. Lei dos òmes decidiguèron de contuniar la politica reformatritz de Selim III.
1809 : dins l'espaci haussa, fondacion de Sokoto per Osman dan Fodio. La vila venguèt lo centre d'un califat novèu basat sus una interpretacion rigorista de l'islam.
Sciéncias e tecnicas
1800 : premiereis electrolisis d'una solucion d'aiga acidificada per lei cirurgians britanics Anthony Carlisle (1768-1840) e William Nicholson (1753-1815). Dins lo corrent de l'annada, un autre mètge anglés, William Cruikshank (1746-1808) confirmèt l'existéncia d'aqueu fenomèn.
1801 : descubèrta dau premier asteroïde, Ceres, per l'astronòm italian Giuseppe Piazzi de l'Observatòri de Palèrme.
Sent Joan d'Astaus
Sent Joan d'Astaus (Saint-Jean-d'Ataux en francés) es una comuna d'Occitània, dins la region istorica de Perigòrd, situada dins lo departament de Dordonha de la region de Novela Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
La prononciacion es [ʂɛ̃ n ’zɑ̃ m ] [dɑː’taw]. Las fòrmas ancianas son Astaut au segle XIII, Astaux en 1382, Sanctus Johannes Atauli, -d'Atauli, -de Atauxo (lo tot en 1439). Joan es coma sovent Sent Joan Baptista. Astaus [finala mausegura, probablament vau mai escriure *Astaud] poiriá èsser Astaldus o Hastadus, que conten ast-, « branca », mas « aste (arma), lança » dins los noms d'òmes (segon Chantal Tanet e Tristan Hordé), o *Asthaldwulf (site de las comunas de Dordonha), ,.
.ltd
(acorcha de limited, "de la responsabilitat limitada", en anglés) es un nom de domeni generic. Es en servici dempuèi lo 23 de setembre de 2015.
Patz
thumb|right|Simbòl de la patz Lo mot patz deriva del latin pax e generalament se definís, al sens positiu, coma un estat de tranquillitat o de quietud, e dins un sens opausat coma abséncia d'inquietud, de violéncia o de guèrra.
Del punt de vista del Drech internacional, la Patz es un acòrdi o un tractat que met fin a la guèrra (coma per exemple, la Patz de Vestfàlia). Se pòt parlar d'una patz sociala coma entanta e bonas relacions entre los grops, classas o grops socials al dintre d'un país. Al nivèl individual, la patz designa un estat interior, exempt de colèra, d'òdi e mas generalament de sentiments negatius. Es, doncas, desirada per se meteis e egalament pels autres, fins que venga en una salutacion (la patz siá amb tu) o una finalitat de la vida. Ligat al concèpte de patz i a aquel del pacifisme qu'es l'actitud que defend que la guèrra jamai resòlv los problèmas e que lo melhor biais per aquò son las negociacions.
Lo simbòl de la CND (☮)
Lo cercle amb quatre linhas, qu'es internacionalament reconegut coma un simbòl de la patz, foguèt dessenhat inicialament lo 21 de febrièr de 1958 per Gerald Holtom per una manifestacion de la CND britanica (Campaign for Nuclear Disarmament, que en anglés vol dire ). Aprèp foguèt adoptat dins los ans 1960 pel movement contra la guèrra, la contracultura e la cultura populara del moment. Aquel simbol foguèt importat als EUA per l'activista pacifista Albert Bigelow en 1958]], e popularizat en 1960 per l'estudiant Philip Altbach que convenquèt l'Union del Estudiants per la Patz de distribuir de prospèctus amb aquel simbòl sul campus. Aprèp los ans 1960 lo simbòl ja èra internacionalament conegut e foguèt utilizat per la generacion del Baby Boom que protestava contra la guèrra.
Se pensa que l'origina d'aquel simbòl son las letras N e D de "Nuclear Disarmament" en alfabet semafòr superpausadas. Dins la primièra version oficiala de la CND, los rais èran pus largs cap al cercle. Mas en 1967 Gerard Holtom escriguèt una letra dins la revista pacifista Peace News, explicant la vertadièra origina del simbòl:, aprèp Holtom volguèt inversar lo simbòl se pentent de la significacion de desespèr, pensant que la patz era quicòm de celebrar. Pasmens aquela explicacion poiriá èsser falsa de l'autor per temptat de far mas prigond lo simbòl.
D'autras sostenon que la crotz troncada fa allusion al culte satanic e que poiriá significar una causa coma "capitar una utopia (la societat pacifica) per quin mejan que siá", un bombardièr viatjant sul mond (lo simbòl de basa dels bombardièrs suls itineraris es fòrça semblable) o la pata d'un ausèl en fasent allusion al simbolisme de la colomba de la patz.
La colomba blanca
thumb|right|La colomba de la patz La colomba blanca amb un ram d'olivièr dins lo bèc, es reconeguda universalament coma lo simbòl de la patz aprèp las guèrras del sègle XX, a una origina biblica. Dins lo judaïsme, lo cristianisme e l'islam lo ram d'olivièr significa la patz. Lo Pentateuc, l'Ancian Testament e l'Alcoran racòntan l'istòria de l'Arca de Noè (Libre de la Genèsi 8:11), ala una colomba foguèt encargada de veire quin èra l'estat del monde aprèp lo deluvi universal; al cop que tornèt amb un ram d'olivièr al bèc, mostrèt que las aigas ja avián baissat (es a dire que lo deluvi ja s'èra acabat) e que podiá per aquò reculhir la primièra rama d'olivera que trobèt.
D'autra banda, la tradicion grèga considèra tanben las brancas de l'olivièr coma simbòl de patz (foguèt considerada coma planta sagrada de l'anciana divessa de la sapiença, Atena), e tanben l'armada romana desrotada utilizava de brancas d'olivièr coma bandièra blanca de reddicion.
Autres simbòls de la patz
Autres simbòls de la patz pòdon èsser lo signe de victòria amb los dets (que originariament foguèt solament lo dels moments de victòria) que, ulteriorament pendent las protèstas contra la Guèrra de Vietnam (e aprèp contra d'autras guèrras), venguèt un simbòl de patz. Se popularizèt mercé al movement hippie, e es encara utilizat a l'ora d'ara.
thumb|bandièra de l'Arc de Sant Martin coma bandièra de la patz
La bandièra de l'Arc de Sant Martin facha de sèt bendas amb las colors de l'arc de Sant Martin e lo mot patz (pace) escrit al mitan en color blanca. (Cal pas confondre amb la bandièra gai, qu'aquela a sièis bendas, manca la benda de color turquesa e la primièra benda es roja). Las primièras d'aquelas bandièras faguèron fachas amb lo mot patz escrit en italian: pace, e portavan una colomba dessenhada per Picasso. Lo nòu dessenh apareguèt en 1961 tre la marcha italiana per la patz. Aqueles darrièrs ans, aprèp l'envasiment d'Iraq de 2003, la bandièra de la patz venguèt pus populara.
Lo mot ebrèu shalom (en ebrèu: שָׁלוֹם), e l'arabi salam (en arabi: سلام) foguèron utilizats coma simbòls de patz. Shalom e salam significan literalament e son ligats entre eles. La concordança de las doas paraulas venguèt a representar "la patz a l'Orient Mejan".
D'autres simbòls pòdon èsser los rossèls blancs, las gruas (aucèls), la campana de la patz japonesa, lo lògo de la cultura per la patz (o del pacte Roerich) o los datièrs, lo fusilh copat (antimilitarisme e nonvioléncia) e lo casco amb una flor dedins (objeccion e insomission)
Patz, politica e autras accepcions
thumb|right|Martin Luther King Se pòt soslinhar que totas las culturas considèran pas la patz d'una manièra positiva. Dins de pòbles coma los vikings o los Uns, la principala activitat foguèt lo sacatge de comunitats prèpas, exaltan al contrari los guerrièrs. L'articulacion entre la patz e son opausat (coma la guèrra, la violéncia, lo conflicte o la colèra) es una de las claus:
Lo I Ching, l'opausat a la patz es l'estagnacion. Simbolicament, aquò indica que la patz es pas un absolut, mas una recèrca permanenta. E mai, indica que lo conflicte es pas l'opausat de la patz. Caldriá èsser en camin cap a la patz, transformar lo conflicte, pas lo suprimir. Las gestions nonviolentas encarnan aquel procèssus de transformacion pacifica del conflicte.
La "patz romana" (en referéncia a la Pax romana de l'Empèri Roman) es una situacion ont una fòrça de govèrn exercís lo poder d'un biais unilateral, sens èsser somesa a ges de contraròtle e sens respectar los dreches d'aqueles que govèrnan. Lo prepaus de l'expression es de diferenciar aquela situacion que se considèra pas coma vertadièrament la patz, perque encara qu'aja pas de violéncia o conflictes armats constituís pas una situacion ideala o qu'es destinada a perdurar.
Martin Luther King diguèt en sa Letra de Birmingham, escrita en prison, que la vertadièra patz es simplament l'abséncia de tension: es la preséncia de justícia.
La nocion de patz dins la Bíblia
Dins l'Ancian Testament, l'expression (shalom) es especialament emplegada dins las salutacions que se referisson a un benestar material e esperitual: "La patz siá amb tu" o "amb vosautres" (cf. Gn 29, 6) e dins aquel sens s'opausa pas a la guèrra. Aquela patz pòt solament venir de Yahveh d'esperel que vòl donar per recompensar per la fidelitat de son pòble a l'Aliança alara que la patz al sens mai larg s'espèra pels tempses del Messi que se nomena Prince de la patz (cf. Is 9, 6).
Dins lo Nòu Testament l'expression ειρενη manten lo sens donat dins l'Ancian Testament, mas tanben es influit pel contèxte grèc qu'implica una abséncia d'enemics o contrarietats:
Pasmens, es per l'union amb Crist e la reconciliacion qu'El autregèt que se pòt parlar de vertadièra patz entre totes, que sián josieus o gentils (cf. Rm 5, 1-5, Ef 2, 14-22).
Educacion per la patz
Al cors de l'istòria s'es conclús que la patz pòt e se cal aprene, e per o se far possibla cal inclure dins lo procèssus educatiu la comunicacion de coneissenças, amb l'invencion, l'afirmacion o l'abstencion d'abituds o rotinas e amb una seria de modèls e valors. D'unes pensan que la patz se pòt pas aquerir per l'educacion "se pòt educar pas degun a la patz, (encara que i a d'activitats menadas en favor de la patz coma s'indicarà posteriorament ). Aquò es una condicion que se pòt solament obténer a travèrs de l'accion sociala". I a totjorn agut un cèrt interès e desir per la patz, se sap que lo concèpte de son educacion especifica a sas originas filosoficas fòrça mai ancianas.
Se ditz que:. La patz es pas una finalitat, mas un procèssus, pel que cal aprendre a entrar dins los conflictes e los resòlvre d'un biais positiu sens utilizar la constrenta.
Referéncias
<References/>
Ligams extèrnes
Orígens dels símbols de la pau
Washington Luís Pereira de Sousa
Washington Luís Pereira de Sousa, avocat, foguèt president de Brasil entre 1926 e 1930. Foguèt depausat durant son mandat, lo 24 d'octobre de 1930.
Vilanava (Lanas)
Vilanava (Villenave en francés) qu'ei ua comuna gascona situada dens lo departament de las Lanas e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
La prononciacion qu'ei [bjar'nawə]. Las fòrmas ancianas que son Sanctus Severus de Villa Nova, en latin, aus sègles XI-XII, Villenove en 1305, Villenaue (mapas de 1638 e de 1647), Villenave (mapa de 1714), Villeneuve (mapa de 1733).
Segon Dauzat e Rostaing, ua vila nava qu'ei ua aglomeracion navèra, creada a l'Edat Mejana per un senhor o ua comunautat religiosa, mès shens que siin mentavudas las franquessas autrejadas aus poblants de las Vilafrancas.
Negre, citat per Bénédicte Boyrie-Fénié, que dona lo sens de vièla : « vilatge, localitat, borg » e de nava.
Bénédicte Boyrie-Fénié qu'aima mei l'explicacion de Negre. En 1305, Bidau Brana (Vidau Branar), perbòst de La Bohèira, qu'ei qualificat de « seigneur de la Mote de Villeneuve de par sa femme »; la mòta primitiva que's trobava a 2 km deu borg a l'èst, a la Bastida. Vialanava qu'ei ua bastida e donc vertadèrament « ua viala nava ». La causida de B. Boyrie-Fénié, Vilanava, qu'ei discutibla; segon la fòrma orala, lo nom que passè per *Vialanava e non pas la fòrma miei-culta *Vilanava.
Istòria
Qu'ei ua bastida fondada per lo Senescau de las Lanas au sègle XIV.
Landevieille
Landevieille es una comuna peitavina, situada dins lo departament de Vendea e la region daus País de Leire.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Toponimia
Las atestacions ancianas son, per lhuec:
Nòtas
<references group="N"/>
Buenavista del Norte
Buenavista del Norte es un municipi de la província espanhòla de Santa Cruz de Tenerife dins la Comunautat Autonòma de las Illas Canàrias.
Oceania
thumb|right|250px|Mapa indicant la posicion d'Oceania a respièch de las autras tèrras emergidas (en verd)
Oceania es una region recampant de territòris situats dins l'ocean Pacific. Inclusent Austràlia, Nòva Zelanda, Papoa-Nòva Guinèa, Tasmania e d'autras illas e archipèlas, Oceania es lo pus pichon dels continents.
Momificacion
La momificacion dens l'Egipte antica qu'ei lo procès peu quau lo còs deu defunts b'èra mes a l'acès de la putrefaccion e atau teoricament preservat per l'eternitat. Qu'ei probable que la conservacion naturau devuda au sequer deu desèrt egipcian que den l'idea d'inventar las tecnicas de momificacion. Dens la religion egipciana, l'èste qu'èra vist com compausat de cinc elements: lo nom (cambià'u o modificà'u que podèva estar un castig deus grans, condemnant l'amna per l'eternitat), un ba, un ka, ua ombra e un còs. Conservà'u qu'èra donc ua question de salut. N'avem pas hèra de testimoniatges directes egipcians sus aquesta tecnica mes los autors grècs (enter los quaus Erodòt dens l'Equiste II) que descriven diferentas tecnicas; de mei, los estudis scientifics deu sègle XXau (com los analisis practicats sus la momia de Ramses II a l'escadença de la soa restauracion en França pendent las annadas setanta deu sègle XXau) que den lo parat de corregir las honts grègas. Erodòt que descriu tres tractaments diferents mei o mens cars. Dens lo miélher que's començava per vueitar lo cervèth peu nas. Puish que calèva obrir lo vente dab un cotèth rituau de silex entà sortir las entralhas qui èran hicadas dens los vas canòpes, quate vases representant los quate hilhs deu diu Òrus: Amset deu cap d'òmi (peu hitge), Api deu cap de baboin (peus paumons), Doanotef deu cap de can (per l'estomac) e Quebehnoef deu cap de haucon (peus intestins). Lo còr, hèra important puish qu'anava estar pesat peus dius au moment deu jutjament, que demorava on èra. Après lo còs qu'èra banhat dens ua solucion de sau de natron qui evitava lo poirumi. Fin finala que calèva soenhar la presentacion en bèth tornar barrar lo vente e en emplegant untamis e potingas de color per la pèth abans de bendar lo còs.
Montespertoli
Montespertoli es una comuna italiana de la Ciutat Metropolitana de Florença, dins la region de Toscana.
Confronta las comunas de Barberino Val d'Elsa, Castelfiorentino, Certaldo, Empoli, Lastra a Signa, Montelupo Fiorentino, San Casciano in Val di Pesa, Scandicci, Tavarnelle Val di Pesa
America
America, de còps Mond Nòu (var. Nau, Nuòu), es un continent que s'espandís en totalitat dins l'emisfèri occidental. Lo nom del continent es sovent mes al plural coma las Americas. Segon l'estudi geografic europèu, America es generalament subdividida en dos soscontinents: America del Nòrd e America del Sud.
La partida centrala del continent es nommada America Centrala, malgrat que la region siá inclusa en America del Nòrd. L'istme de Panamà es lo limit de referéncia entre los dos soscontinents.
Lo primièr còp que s'utilizèt lo nom America foguèt en 1507. D'un ponch de vista europeocentric, mentre qu'America foguèt descobèrta pel viking Leif Ericson en l'an 1000 e redescobèrta per Cristòl Colomb en 1492, lo continent foguèt nomenat segon Amerigo Vespucci, un navigaire toscan posterior a Colomb.
Wylder
es una comuna francesa del departament del Nòrd e de la region del Nòrd-Pas de Calais.
Geografia
thumb|left|Wylder En lo sieu costat e lo sieu arrondissement|180px
thumb|left|Wylder dans son canton et son arrondissement|180px.
Istòria
Wylder A situat sul Yzer, e la via romaine de Cassel a la mar (vèrs Téteghem). Lo nom es d'origina gallo-romaine (#çò qu'es escàs en Flandre Maritim submergée a sègle). Wilder → WILRA → villare = Pichona granja.
Wylder est situé sur l'Yzer, et la voie romaine de Cassel à la mer (vers Téteghem). Le nom est d'origine gallo-romaine (ce qui est rare en Flandre Maritime submergée au 4 siècle). Wilder → WILRA → villare = petite ferme.
Musèu de Sant Ramon
Lo Musèu de Sant Ramon es installat dins un ancian collègi universitari de Sant Ramon del sègle XVI qu'es vesin amb la Basilica de Sant Sarnin. Lo Musèu de Sant Ramon o Musèu dels Antics de Tolosa tornèt dubrir al public lo 8 de mai de 1999, aprèp mai de quatre ans de renovacion. Pendent aquela, una partida de l'anciana necropòli paleocrestiana dels sègles IV e V foguèt scenagrafiada.
Istoric
thumb|right|300px|Dintrada del Musèu de Sant Ramon
Colleccions
Se pòt i descobrir una colleccion de sarcofags. A l'estatge se trapa diferents objèctes de l'epòca dels Vòlcas Tectosages, dels Visigòts e del periòde galloroman. Una colleccion de bustes romans descobèrts dins las roïnas de la Vilá romana de Chiragan de Martras Tolosana es tanben expausada.
Ilats
Ilats (Illats en francés) es una comuna bordalesa de Gasconha o de Guiana, lingüisticament gascona, situada dens lo departament de Gironda de la region de Novèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
.obi
(pronóncia francesa del mot anglés hobby, "passa temps" ) es un nom de domeni generic depausat per l’entrepresa alemanda OBI Group Holding SE & Co. KGaA. Es en servici dempuèi lo 23 de setembre de 2015.
Lèi dei grands nombres
La lèi dei grands nombres es una lèi estatistica que considèra que, per una mòstra infinida, la frequéncia d'un eveniment es egala a son esperança matematica. Plusors teorèmas exprimisson aquela lèi coma la lèi febla dei grands nombres, la lèi fòrta dei grands nombres, lo teorèma centrau limit ò lo teorèma de Glivenko-Cantelli.
La lèi dei grands nombres s'aplica pas per de lèis de probabilitat sensa esperança coma la lèi de Cauchy.
Saent-Èrbelon
Saent-Èrbelon en galò, Sant-Ervlon-ar-Roz (en breton; Saint-Herblon en francés) es una anciana comuna francesa, situada administrativament dins lo departament de Léger Atlantic e la region dels Païses de Léger,, venguda lo 1èr de genièr 2016, una commna delegada de la comuna novèla de Vair-sur-Loire.
(1161) Thessalia
(1161) Thessalia es un asteroïde.
Franco Modigliani
Franco Modigliani (n. en 1918, m.2003) foguèt un economista italian naturalizat american. Recebèt lo Prèmi Nobel d'Economia en 1985.
Biografia
Nasquèt en una familha de religion josieva. L'an 1939 abandonèt lo sieu país país davant la menaça fascista a las siás originas josievas aital coma a lo sieu posicionament politic antifeixista, en s'establint dins la vila de Nòva York. dins aquela vila inicièt los sieus estudis de economia a The New School, jos la direccion de Jacob Marschak, e que se doctorèt lo 1944. L'an 1946 atenguèt la ciutadania nòrd-americana.
Lo 1948 foguèt nomenat professor a l'universitat d'Illinois]], posteriorament de l'universitat de Carnegie Mellon]], e lo 1962 s'incorporèt al Institut Tecnologic de Massachusetts, ont aguèt entre d'autras a Robert Merton entre los sieus estudiants. Moriguèt lo 25 de setembre de 2003 dins la vila de Cambridge, situada a la estat nòrd-american de Massachusetts.
Picard
Lo picard es siá una lenga romanica que fa partida de las lengas d'oïl (nocion correlativa de las lengas d'òc), siá, segon una autra concepcion, un dialècte de la lenga d'oïl. Una concepcion fòrça espandida es de considerar lo picard coma un dialècte del francés (en tant que lenga, non pas en tant qu'estandard).
Denominacions
La lenga a divèrsas denominacions en picard e en francés estandard coma picart, patois du nord (patés del nòrd), chtimi, chti o rouchi. Aquel es un dialècte picard, considerat sovent coma una lenga d'oïl diferenta, parlada en Enaut Occidental, entre Mons e la linha Tournai-Soignes-Ath-Mouscron.
Localizacion
Se parla a las regions francesas de Picardia (levat del sud d'Oise e d'Aisne) e Nòrd-Pas de Calais (levat de la zòna de Dunquèrca, de lenga neerlandesa flamenca) e en Belgica dins la màger part de la província d'Enaut, entrò La Louvière a l'èst (entre Mons e Charleroi).
200px|left|thumb|picard
Locutors
Existisson pas d'estatisticas globalas ni fisablas. Ça que la, una enquèsta facha a Amians (1980-1981) mostrava que 46% dels òmes e 29% de las femnas nascudas en 1942 declaravan parlar picard.
Normativizacion
I a pas cap de nòrma generalament acceptada. Pasmens, d'un ponch de vista ortografic, una part importanta dels autors son d'acòrdi amb una seria de principis que pòdon tendre a una cèrta normativizacion:
Estatut legal
Reconeguda coma lenga regionala endogèna en Belgica, segon un decret de l'executiu de la Comunautat francesa adoptat en 1990. Benefícia, sustot per la preséncia als mèdias de comunicacion, de las accions del Burèu de las Lengas Regionalas Endogènas.
Dins l'Estat francés, benefícia pas de cap de legislacion al nivèl general e la ratificacion de la Carta Europèa de las Lengas Regionalas o Minoritàrias demòra blocada.
Dempuèi la circulara del 16 de decembre de 2021, lo picard pòt èsser ensenhat dins los establiments publics.
Lituanian
Lo lituanian o lituan (nom autoctòn: lietuvių kalba) es una lenga baltica (e indoeuropèa) parlada en Lituània, ont es la lenga oficiala. Ten aperaquí 4 milions de locutors nadius. Es tanben una de las lengas oficialas de l'Union Europèa dempuèi l'adesion del país l'1 de julh de 2004.
Classificacion
Lo lituanian es una de las doas lengas balticas amb lo leton qu'an subreviscut fins uèi. Lo prussian ancian, la tresena lenga baltica coneguda se moriguèt pendent lo sègle XIX. Las lengas balticas an son grop pròpri que forma una branca distinta dins la familha de las lengas indoeuropèas.
Distribucion geografica
Lo lituanian se parla essencialament en Lituània. Es tanben parlat pels lituanians que vivon en Bielorussia, Letònia, Polonha e Russia. Es estat exportat per las comunitats emigrantas en Argentina, Austràlia, Brasil, Canadà, Estònia, Islàndia, Irlanda, Russia e als Estats Units d'America.
Observabla (quantica)
Ua observabla qu’ei l’equivalent en fisica quantica (o mecanica quantica) d’ua grandor fisica en mecanica classica. Ex. la posicion, l’energia, la vitessa, lo moment cinetic, lo spin, etc. Werner Heisenberg que parlava de quantitat observabla.
Escritura matematica
Ua observabla (donc en univèrs quantic) ne s’escriu pas de la medisha faiçon qu’ua grandor fisica (en univèrs classic). A tota grandor fisic que’s pòt mesurar A, qu’ei associat un operator linear hermician Â, dit observabla. Aqueth operator que transforma un vector d’estat en un aute vector d’estat de l’espaci de Hilbert (linearitat).
En matematicas, l’observabla qu’ei ua matriça (medish nombre de colomnas e de linhas) dab coeficients complèxes qui va transformar lo vector (colomna) en un aute vector.
Propietats de l’operator observabla
Tà díser qu’ei ua observabla, l’operator que deu aver las propietats que seguishen :
Referéncias
Compendium of Quantum Physics, Daniel Greenberger, Klaus Hentschel, Friedel Weinert, Springer, 2009, entrada "Observable". Aqueth compendium qu’amassa 90 cercaires de mei d’un país e mei d’ua disciplina. Qu’an escriut de cap a 185 articles sus tots los aspèctes de la teoria quantica.
Gordon e Murat
Gordon e Murat (Gourdon-Murat en francés) es una comuna lemosina situada dins lo departament de Corresa e la region de Novela Aquitània, ancianament de Lemosin.
Lo Moniteir
Lo Moniteir (Monestier en francés) es una comuna occitana de Vivarés, situada dins lo departament d'Ardecha e la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups.
Comunas vesinas
400px|left|Distanças e posicion relativa
Ussòl
Ussòl (en italian, Ussolo) es una anciana comuna de la Val Maira, dins las Valadas occitanas. Administrativament, èra del canton de Prats, de l'arrondiment e de la província de Coni dins l'estat italian.
Istòria
Ussòl es annexaa a Prats per lo regim fascista lo 12 de mai de 1928.
Lista dels primièrs ministres de Portugal
thumb|200px|Bandièra del Primièr ministre de [[Portugal.]] Aquesta es una lista dels Primièrs Ministres de Portugal dempuèi la proclamacion de la Republica, lo 5 d'octobre de 1910, fins a uèi.
Dictatura (1926-1974)
Primièr regim militar dempuèi 1933 e la republica corporativa, amb partit unic. La carga foguèt la de primièr ministre.
Transicion democratica (1974-1976)
Govèrn provisòri
Republica democratica (dempuèi 1976)
Democracia parlamentària constitucionala pluripartidària
Goux-sous-Landet
Goux-sous-Landet es una comuna francesa, situada dins lo departament de Dobs e la region de la Franca Comtat.
Geografia
Lo vilatge a situat a 25 km de Besançon. thumb|left|Centre del vilatge de Goux jos Landet
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
A la mièja edat Goux jos Landet aperteniá a la distincion de Quingey. dins lo XVI sègle, un cònsol i aguèt nomenat per retre justícia perque lo pòble èra tròp aluenhat del banc de la distincion. A l'epòca los abitants de Goux pas dépendent pas totes del senhor de quingey. Aquel darrièr dirigís pas n'efièch que los òmes de condicion franca, del temps que las mainmortables an somés a d'unes autres proprietaris.
Lo senhor de Chatillon sus Lison racheta totes los bens communaux l'an 1701.La municipalitat i aguèt somés a de nombrosas réquisitions l'an 1814 e en 1877 en particular pel gra e la ramaderia.
Font:Lo patrimòni de las municipalitats del Doubs edicions FLOHIC
Au moyen âge Goux sous Landet appartenait à la seigneurie de Quingey. Au XVI siècle, un maire fut nommé pour rendre justice car le village était trop éloigné du siège de la seigneurie. À l'époque les habitants de Goux ne dépendent pas tous du seigneur de quingey. Ce dernier ne dirige en effet que les hommes de condition franche, tandis que les mainmortables sont soumis à d'autres propriétaires.
Le seigneur de Chatillon sur Lison racheta tous les biens communaux en 1701.La commune fut soumise à de nombreuses réquisitions en 1814 et en 1877 en particulier pour le grain et le bétail.
Mouaville
Mouaville es una comuna francesa, situada dins lo departament de Meurthe e Mosèla e la region del Grand Èst.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Vilatge de l'anciana província del Barrois.
Village de l'ancienne province du Barrois.
Africa subsahariana
vinheta|L'Africa subsahariana es l'espaci colorat en verd sus la mapa. L'Africa subsahariana, es l'espandida del continent african al sud del Sahara, separat ecologicament dels païses del nòrd pel climat rufe del mai vast desèrt caud del mond. Es una zona vulnerabla al desreglament climatic.
Descripcion
Conten 48 païses (illas compresas), l'Africa subsahariana comptava unes 1.001 miliard d'abitants en 2015, un chifre que deuriá aténher 1,5 miliard en 2050.
Pasmens se sos païses coneisson una creissença economica rapida, l'Africa subsahariana demora una de las partidas del mond mai desprovesidas e mens desvelopada. Sul plan sanitari, e togada pels flagèls de la malnutricion, del sida, dels nauts tauses de mortalitats mairala e infantil e un accès paure als sonhs de santat. Malgrat la auçadas de l'escolaritat pendent de darrièras decennias, de milions de joves, subretot de filhas, recebon pas d'ensenhament elementari.
L'Africa subsahariana es mai sovent divisada en quatre sosregions conegudas jols noms d'Africa de l'Oèst, d'Africa de l'Èst, d'Africa centrala e d'Africa australa.
Etimologia
L'Africa subsahariana es nomenada tanben Africa negra qu'es subretot poblada d'individús avent la pèl de color negra, per oposicion a l'Africa del Nòrd (tanben nomenada Africa blanca) poblada sobretot per de populacions de pèl blanca o usclada (Berbèrs, Egipcians, Arabs).
Energia
Las Nacions unidas adoptèron en 2015 d'objectius de desvelopament durable per 2030. L'accès a una energia bon mercada, fisabla e modèrna en fach partit.
Pasmens se benefica d'un ensolelhament excepcional (un km2 de desèrt recep en mejana per an « una energia solara equivalenta a 1,5 milion de barrils de petròli. La superfícia totalal des desèrts sus la planèta entièra provesiriá de centenas de còps l'energia utilizada ara pel mond » ), e malgrat unes projèctes de cooperacion e desvelopament sus aqueste tèma, l'Africa subsahariana manca d'infrastructura de produccion solara e eolina, daissant en 2017 encara un miègmiliard de personas sens accès a l'electricitat segon un rapòrt de la Banca mondiala de febrièr de 2017.
Dins lo mond gaireben totes nòstres païses an realizats un encastre reglamentari e legal destinat a favorizar aqueste tipe d'energia, mas los païses africans son en retirada per lors politicas environamentalas favorizant l'accès a l'energia. « Fins a 40% d'entre aqueles que son dins la zona roja, çò que vòl dire quan de penas a començar a prene de mesuras per accelerar l'accès à l'energia », segon la banca mondiala. Unes païses (en 2017: le Kenya, la Tanzania, l'Oganda, e d'autres) se classan melhor e l'Africa del Sud, lo Marròc e la Tunisia son de melhora situacion energetica.
Lo rapòrt de la Banca mondiala, que serà retocat cada dos ans, es un mejan pels diferents païses de comparar lors politicas al nivèl regional e mondial per ensejar d'aténher aqueste objectiu dins los delais fixats. La Banca mondiala fa un prèste de 1,6 miliard de dolars en favor de l'accès a l'energia mas que subretot se constituiguèt en Asia e en America latina. L'Africa progressa pasmens en 2016-2017 260 amb milions de dolars de novèls projèctes prevists per l'accès a una energia locala al Kenya, al Rwanda, al Nigèr e en Zambia.
Demografia
L'Africa subsahariana, que comptava pas cap de vila de mai d'un milion d'abitants fa seissenta ans, n'i aviá trenta e uèit en 2010.
Mortalitat infantila
L'Africa subsahariana demora la region del mond ont se registra lo mai naut fòrt taus de mortalitat infantila (121 per mila contra 7 per mila dins los païses desvelopats). Mas un rapòrt comun de l'Unicef, l'OMS e la Banca mondiala mòstra de progresses notables complits.
Economia
L'Africa subsahariana es la partida del continent mai desprovesida, per exemple en matèria economica, e la mai movementada politicament : en efièch, dispausant d'un PIB per abitant plan feble (unes 1 000 dolars PPA/an) e d'un IDH de 0,465 (mejana mondiala de 0,729). Lo nombre dels mal noirits (206 milions de personas) aumentèt de 37 milions en 2006.
Bourgogne (Marna)
Bourgogne es una comuna francesa administrada per lo departament de Marna de la region del Grand Èst.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Vilanava de Marsan
Vilanava de Marsan (Villeneuve-de-Marsan en francés) qu'ei ua comuna gascona situada dens lo departament de las Lanas e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
La prononciacion qu'ei [bilə'neβə]. Las fòrmas ancianas que son Villanova in Marciano, en latin, en 1304, Villeneuve (mapa deu sègle XVII, shens data), Villeneue (mapa de 1638), Villeneuve de Marsan (mapa de 1651), Villeneuve (mapa deu començament deu sègle XVIII), Villeneuve de Marsan (mapa de 1714), Villeneuve (mapa de 1733).
Segon Dauzat e Rostaing, ua vila nava qu'ei ua aglomeracion navèra, creada a l'Edat Mejana per un senhor o ua comunautat religiosa, mès shens que siin mentavudas las franquessas autrejadas aus poblants de las Vilafrancas.
Negre, citat per Bénédicte Boyrie-Fénié, que dona lo sens de vièla : « vilatge, localitat, borg » e de nava.
Bénédicte Boyrie-Fénié qu'aima mei l'explicacion de Negre. Ua vila nava que seré estada fondada au sègle X, suu lòc on i avè ua anciana fondacion galloromana.
Reggello
Reggello es una comuna italiana de la Ciutat Metropolitana de Florença, dins la region de Toscana.
Confronta las comunas de Castel San Niccolò, Castelfranco di Sopra, Figline Valdarno, Incisa in Val d'Arno, Montemignaio, Pelago, Pian di Scò, Rignano sull'Arno
Villiers-sous-Praslin
Villiers-sous-Praslin es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Auba e la region del Grand Èst.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Sent Joan d'Estiçac
Sent Joan d'Estiçac, , segon las etimologias possiblas, foneticament [ʂɛ̃ n ’zɑ̃m] [dɛʂti’ʂa] (Saint-Jean-d'Estissac en francés), es una comuna d'Occitània, dins la region istorica de Perigòrd, administrada per lo departament de Dordonha de la region de Novela Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
La prononciacion es [ʂɛ̃ n ’zɑ̃m] [dɛʂti’ʂa]. Lo nom de la parròquia es atestat en latin, au segle XIII, Sanctus Johannes d'Estissaco.
Sent Pau dei Fònts
Sent Pau dei Fònts (Saint-Paul-les-Fonts en francés) es una comuna lengadociana, situada dins lo departament de Gard e la region administrativa d', ancianament de Lengadòc-Rosselhon.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
thumb|center|250px|Panèu.
Istòria
La comuna se creèt en 1949, dau territòri de Conauç.
Mary-sur-Marne
Mary-sur-Marne es una comuna francesa, situada dins lo departament de Sèina e Marna e la region d'Illa de França.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Nòtas
<references group=N/>
Goethe-Institut
Lo Goethe-Institut es una organizacion de tòca non lucrativa que la mission principala es de promòure l'aprendissatge de la lenga alemanda, d’espandir la cultura alemanda e de favorizar la cooperacion culturala internacionala.
Istoric
L'Institut Goethe foguèt fondat en 1925 jol nom de Deutsche Akademie (DA); ara, es present dins 93 païses per 158 instituts (13 en Alemanha) e compta mai de 3,000 emplegats. Lo sètge de l'Institut Goethe es a Munic. Pòrta lo nom de Johann Wolfgang von Goethe, celèbre poèta, romancièr e dramaturg alemand. thumb|center|upright|L'Institut Goethe de Praga.
Presentacion
L'Institut Goethe es financiat pel govèrn federal d'Alemanha. Son budgèt total es de gaireben 366 milions d'èuros.
Dona los diplòmas de lenga, coma lo Zertifikat Deutsch.
Los instituts Goethe
Al començament de 2013 i aviá 158 representacions de l'Institut Goethe, que 30 en Africa, 24 en America, 31 en Asia, 70 en Euròpa e 3 en Oceania. Itàlia, França e los Estats Units d'America son los païses ont i a las màger representacions.
Lac Pontchartrain
Lo Lac Pontchartrain (en anglés: Lake Pontchartrain, en francés: Lac Pontchartrain) es un estuari d'aigas salabrosas que se tròba al sud-èst de l'estat dels Estats Units de Loïsiana. Essent un estuari es pas vertadièrament un lac, mas forma una part dels paluns pus estenduts d'America del Nòrd e del mond.