cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Mar d'Aral
Restanca de Kokaral
Dempuèi la debuta de las òbras, la prigondor mejana de la Pichona Aral es passada de 30 m a 38 m, lo nivèl de viabilitat essent estimat a 42 m. Los especialistas de la Banca Mondiala avián previst que l’aiga remontariá pas abans tres ans – d’autres idrològs afirmavan qu'èra perduda –, mas la Pichona mar ja reganhèt 30 % de la seuna superfícia, que representa mai de 10 miliards de mètres cubics d’aiga. Pr'aquò, per d'unes responsables cazacs, i a pas de que se regaudir tròp lèu que caldrà probablament de decennis per resòlvre los problèmas.
Dempuèi la fin de la construccion de la restanca en 2005, òm constatèt en 2009 que lo nivèl de la part nòrd de la mar d'Aral remontèt de sièis mètres. .
Desinstallacion d'una basa de fabricacion d'armas biologicas sus l'illa de Vozrozhdeniya
En 1948, un laboratòri d'armas biologicas top-secret foguèt establit sus l'illa de Vozrozhdeniya situada al centre de la mar d'Aral qu'es ara disputada entre Cazacstan e Ozbequistan. L'istòria exacta, las foncions e l'estatut actual d'aquel centre son pas estats divulgats. La basa foguèt abandonada après la casuda de l'URSS. Las expedicions scientificas provèron qu'aquò èra estat un site de produccion, d'ensag e, pus tard, de fabricacion d'armas patogènas. En 2002, a travèrs un projècte organizat pels Estats Units e amb l'assisténcia d'Ozbequistan, dètz sites d'aclapament d'antrax foguèron descontaminats. En acòrdi amb lo Kazakh Scientific Center for Quarantine and Zoonotic Infections, totes los sites d'aclapament foguèron descontaminats.
Bibliografia
Philip Micklin e Nikolay Aladin, Le sauvetage de la mer d'Aral, Pour la Science, 374 (déc. 2008) 78-84
Alacón
Alacón es un municipi de la província espanhòla de Teròl dins la Comunautat Autonòma d'Aragon.
Parata
A Parata en còrs (Parata en francés) es una comuna corsa, situada dins lo departament de Nauta Corsega‎ e la region de Corsega.
Cobitoidea
Cobitoidea es una superfamilha de peisses teleosteans.
.გე
.გე (ge, còdi punycode: .xn--node) es lo nom de domeni d'Internet en georgian reservat per Georgia. Es per ara pas utilizat.
David Bowie
David Bowie, nascut David Robert Jones (Brixton, Londres, 8 de genièr de 1947 – 10 de genièr de 2016) foguèt un musician, cantaire, compositor e productor de rock, e tanben actor de cinèma anglés.
Punt
Grafia
Un punt es un signe diacritic, tanben una unitat de longor en tipografia. Un punt es un signe de pontuacion o un element d’un signe de pontuacion.
Batum
Batum es una vila dau sud-oèst de Georgia situada lòng de la Mar Negra. Sa populacion èra de 152,839 abitants en 2014. Es un centre industriau amb un important terminau petrolier e lo premier pòrt dau país, un centre toristic un centre politic qu'assosta lo sèti de la Cort Constitucionala.
Cerdanha
Cerdanha (catalan: Cerdanya; francés: Cerdagne; espanhòl: Cerdaña) es una region de l'èst dels Pirenèus devesida entre los estats francés e espanhòl e que istoricament foguèt un comtat catalan.
Holtzheim
Holze (en alsacian, Holzheim en alemand, Holtzheim en francés) es una comuna d’Alsàcia Bassa, dins lo país d’Alsàcia e Lorena. Administrativament, es dins lo departament francés del Bas Ren e la region administrativa del Grand Èst. Es tanben dins la metropòli europèa d’Estrasborg e dins lo canton de Lìngelse.
Dompaire
Dompaire es una comuna francesa, situada dins lo departament dels Vòges e la region del Grand Èst.
Bikaner
thumb|275px|Lo fòrt de Junagarh a Bikaner Bikaner (en indi, बीकानेर bīkāner) es una vila indiana de Rajasthan.
Dompaire
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Bikaner
Administracion
Bikaner es lo capluòc del districte de Bikaner.
Demografia
Al recensament de 2011, la populacion de la vila èra de 644 406.
Santa Oliva
Santa Oliva es un municipi de la província espanhòla de Tarragona dins la Generalitat de Catalonha.
Sottevast
Sottevast es una comuna normanda, situada dins lo departament de la Marga e la region de la Bassa Normandia.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Thorey-Lyautey
Thorey-Lyautey es una comuna francesa, situada dins lo departament de Meurthe e Mosèla e la region de Lorena.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Cuivienen
Los elfs foguèron cridats aquí quand los eldar abandonèron Cuivienen cap a Aman a ponent, convocats pel vala Oromë. Aqueles que volguèron demorar a la Tèrra Mejana foguèron nomentats Avari (elfs escurs pr'amor que rvolguèron pas acceptar la crida dels Valar e jamai veguèron lor lutz).
Lac Wakatipu
thumb|right|250px|Lac Wakatipu
Lo lac Wakatipu es un dei lacs nombrós de Nòva Zelanda. Si situa sus l'Illa dau Sud. La vila de Queenstown es bastida en riba d'aqueu lac.
Lo Borg (Carcin)
Lo Borg  (Le Bourg en francés) es una comuna carcinòla situada dins lo departament francés d'Òut e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Albalate del Arzobispo
Albalate del Arzobispo es un municipi de la província espanhòla de Teròl dins la Comunautat Autonòma d'Aragon.
Jean Bauer
Jean Bauer (Laval, 1914 - Angieus, lo 30 de mai de 2005) que ho un deus laütièrs francés deus màgers deu sègle XX.
Que comencè per estar aprenedís a Mattaincourt, au ras de Mirecourt, en çò de Marius Didier.
Amassa dab l'aute gran laütièr Marcel Vatelot, Bauer que fondè l'Escòla Nacionau de Laüteria.
Lo son hilh Jacques Bauer, que prengó la seguida deu son talhèr.
Akihito
S.M.I. l'Emperaire emerit (上皇, jōkō) (Tòquio, 23 de decembre de 1933) es un membre de la  familha imperiala de Japon e foguèt lo 125en emperaire de Japon (天皇 tennō) de 1989 a 2019.
Ataca de Pearl Harbor
thumb|right|[[Fotografia dau sauvaments dei subrevivents de l’USS West Virginia.]]
L’ataca de Pearl Harbor foguèt una ataca aeriana menada lo 7 de decembre de 1941 per l'aeronavala japonesa còntra la basa navala estatsunidenca de Pearl Harbor. Entraïnèt la neutralizacion d'una partida de la flòta estatsunidenca de l'Ocean Pacific durant quauquei setmenas que permetèron ai Japonés d'atacar lei colonias europèas d'Asia dau Sud-Èst. Pasmens, en despiech de son succès immediat, lo bombardament mau capitèt de destrurre lei pòrta-avions estatsunidencs, çò qu'auriá grèvament afeblit leis Aliats sus lo teatre pacific. De mai, causa encara pus importanta, entraïnèt l'intrada en guèrra deis Estats Units e de sa poissança industriala còntra lei país de l'Aisse.
Lei tensions entre Tòquio e Washington
thumb|right|Expansionisme japonés en China durant la [[Segonda Guèrra Mondiala.]]
Engatjat dins una politica de modernizacion accelerada a la fin dau sègle XIX per l'emperaire Meiji (1867-1912), Japon èra vengut una poissança mondiala imperialista qu'èra a assaiar de se crear una zòna d'influéncia larga en Asia Orientala. Se turtèt ansin a China e ais interès deis autrei poissanças imperialistas ja installadas dins la region entraïnant una tiera de guèrras còntra China (1894-1895, 1931 e 1932), còntra Russia (1904-1905), còntra Alemanha (1914-1918) e còntra l'Union Sovietica (1939). Puei, a partir de 1937, comencèt una guèrra saunosa de conquista sistematica de China.
Pasmens, aquela politica entraïnèt pas un aplant de la politica expansionista de Tòquio. Au contrari, lo 6 de setembre, lei Japonés decidiguèron de preparar una ataca generala en Asia e dins l'Ocean Pacific per obtenir lei matèrias premieras necessàrias a son economia e per eliminar la menaça militara representada per leis esquadras aliadas presentas dins la region. En parallèl, lei diplomatas devián assaiar de negociar un acòrdi. Dins aquò, lei concessions japonesas foguèron jutjadas incomplètas per leis Estatsunidencs e la via diplomatica mau capitèt.
Lo plan japonés
Lo 5 de novembre, lei Japonés decidiguèron donc d'atacar la basa navala de Pearl Harbor. Per aquò, Yamamoto reüniguèt una fòrça de sièis pòrta-avions e de 400 avions. Lo 26 de novembre, aquela fòrça quitèt Japon per se posicionar 370 km au nòrd de son objectiu. Puei, lo 6 de decembre, après la revirada dei negociacions diplomaticas, recebèt l'òrdre d'atacar.
Varenas (Perigòrd)
Varenas (Varennes en francés) es una comuna d'Occitània, dins la region istorica de Perigòrd, administrada per lo departament de Dordonha de la region de Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Ataca de Pearl Harbor
La manca de preparacion estatsunidenca
De son caire, la flòta estatsunidenca dau Pacific èra pas preparada a faciar una ataca aeriana. D'efiech, se lei caps militars estatsunidencs avián jutjat possibla una ataca nipona, avián pas imaginat un bombardament de Pearl Harbor. En plaça, s'èran preparats a d'accions de sabotatge e avián gropats leis avions per ne'n facilitar la susvelhança. D'autra part, lo jorn de l'ataca, i aviá tròp de naviris presents, çò que multiplicava lo nombre d'objectius. Enfin, i aviá ges de patrolha aeriana per susvelhar leis environs de la basa.
Varenas (Perigòrd)
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Ataca de Pearl Harbor
Debanament
La marina japonesa mandèt doas atacas, implicant un nombre totau de 350 avions, que durèron de 7h50 a 9h45. Gràcias a l'avantatge conferida per la suspresa, rescontrèron una resisténcia febla, principalament de part dei defensas antiaerianas. Poguèron ansin concentrar seis atacas còntra lei cuirassats que foguèron tocats per plusors bombas e torpilhas. Aquò li permetèt de destrurre l’USS Arizona e l’USS Oklahoma e de tocar 12 autrei naviris, generalament d'unitats importantas. Devastèron tanben lei terrenhs d'aviacion ont èran gropats leis avions de la basa. Pasmens, l'aumentacion de la resisténcia enregistrada entre la premiera e la segonda ataca entraïnèt l'annulacion d'una tresena ataca qu'èran inicialament prevista còntra leis installacions logisticas de la basa.
Varenas (Perigòrd)
Toponimia
La prononciacion es [va’rɛnɒ]. Las fòrmas ancianas son Lencaychetum, en latin, en 1301, Mansus dictus de Varennes en 1474, Linquasset en 1648. Lo mot occitan varena a un sens diferent segon los autors :
Ataca de Pearl Harbor
Consequéncias
L'operacion foguèt un succès important per lei Japonés que capitèron de destrurre dos cuirassats e d'endomatjar una partida importanta de la flòta estatsunidenca. De mai, destruguèron 188 avions enemics e tuèron 2,403 militars estatsunidencs. En retorn, la flòta japonesa aviá solament de deplorar la pèrda de 29 avions e de 5 sosmarins leugiers utilizats per de missions de reconoissença. En tot, aquò representava 65 òmes tuats ò capturats. De mai, la flòta estatsunidenca dau Pacific èra desenant neutralizada, çò que permetèt ai Japonés de prendre l'iniciativa dins lo Sud-Èst Asiatic onte conquistèron Filipinas, Indonesia, Singapor e una partida de Birmania.
Dins aquò, lo succès japonés foguèt pas totau. Premier, lei pòrta-avions estatsunidencs, normalament presents en Pearl Harbor, avián escapat au bombardament car èran en manòbra lo 7 de decembre de 1941. De mai, se tres cuirassats tocats necessitèron mai de 10 mes de reparacions (e mai 31 per l'USS West Virginia qu'èra lo pus damatjat), leis autrei foguèron rapidament remés en estat de combatre. Ansin, maugrat sa desfacha, leis Estatsunidencs poguèron rapidament replicar. En particular, sièis mes après l'ataca de Pearl Harbor, capitèron de destrurre la màger part de la fòrça aeronavala japonesa a la batalha de Midway (6-9 de junh de 1942).
L'autra consequéncia majora de l'ataca de Pearl Harbor foguèt la generalizacion de la Segonda Guèrra Mondiala qu'èra, au començament de decembre de 1941, encara formada de dos conflictes regionaus separats en Euròpa (Reiaume Unit e URSS còntra Alemanha) e en Asia (Japon còntra China). D'efiech, en solidaritat amb Japon, Adolf Hitler declarèt la guèrra ais Estats Units d'America lo 11 de decembre. Conjugada amb l'intrada en guèrra de Japon còntra lo Reiaume Unit, aquò entraïnèt la formacion definitiva dei dos camps que menèron la guèrra fins a 1945.
Cesarèa
vinheta|Restitucion del teatre roman de Cesarèa. vinheta|Mosaïcs de Cesarèa. vinheta| Aqüeducte roman de Cesarèa. Cesarèa (ebrieu: קֵיסָרְיָה,Qesarya; arabi: قيسارية, Qaysaria; grèc modèrne: Καισάρεια) es lo nom d'una vila antica e modèrna d'Israèl, situada sus la còsta mediterranèa a al sud de la vila de Tel Dor, entre Netanya e Hadera.
Los rèstes de la vila antica permeton d'admirar las roïnas de la capitala reiala d'Eròdes lo Grand, e nombre de monuments d’epòcas romana puèi medievala.
Son nom ven del grèc ancian: paralios Kaisareia (παράλιος Καισάρεια) significant Cesarèa maritima; lo nom latin es Caesarea Maritima, o encara Caesarea Palestinae, es dire Cesarèa de Palestina.
La vila foguèt bastida sus l'emplaçament d'un pòrt conegut jol nom de Tore d’Estraton o en grec, Stratonos pyrgos, en latin, Turris Stratonis.
Istòria
Lo vilatge primitiu, la Torre d’Estraton, foguèt establit pendent lo periòde pèrsa (entre 586 AbC. e 332 AbC.). S’agrandís pendent lo periòde grèc (entre 332 AbC. e 37 AbC.). De nòu fondada pel Seleucids Demètri I Sòter jol nom de Demetrias près la mar, la vila es enseguida desligada del reialme asmonean per Pompèu en 63 AbC., puèi plan benlèu destrucha pel Tèrratrem que tòca tota la Judèa en 31 AbC. Se vei los rèstes de son barri un pauc al nòrd de Cesarèa maritima.
Cesarèa, capitala reiala d'Eròde Io Grand
Il fait bastir una larga vila portuària, avent vocacion a li servir de capitala dins aquesta region de la Judèa centrala, e la nomena Cesarèa en remembre d'August, filh adoptiu de Juli Cesar. La construccion de la ciutat novèla comença vèrs 22 AbC. , e la vila es dedicada de biais solenne en 10, après dotze ans d’òbras. Seguent l'usatge de las ciutats de fondacion seleucid en Siria, Eròdes la dota d'una divesa tutelària, la Tique de Cesarèa: aquesta divinitat, allegoria de la Fortuna, es representada coma una joventa cofada de la tradicionala coronada de torres. L'espaci urban de la ciutat ocupa una superfícia de. Volent sempre poblar son reialme de toponims fasent referéncia a la dinastiá julioclaudiana, Eròdes dona a la mai poderosa de torres de defensa del pòrt de Cesarèa le nom de Drusion, del nom de Drusus, lo marit d'Antonia Minor. Menent una politica de ligam prigond a l'ellenisme, Eròdes fa bastir a Cesarèa un teatre, un ipodròm, i organiza de concors d'atletisme, e introduch mentrtant lo culte imperial en l'onor d'August dins lo sanctuari pagan del Kaisareion.
Lo pòrt artificial, bastit sus una còsta plana, figura al nombre de las grandas òbras civilas d’aqueste rei bastisseire. Aqueste pòrt coneis una intensa activitat que se desvelopa dempuèi la fondacion de la vila e dura fins a la fin del sègle I; per la seguida l'aflaquiment dels mòles benlèu faguèt lo pòrt dangierós ; malgrat d’adobament realizats als sègles III e IV, son declin es alors inevitable. centrat|vinheta|250x250px|Tore d’Estraton, Cesarèa maritima
Cesarèa romana
esquèrra|vinheta|Moneda batuda dins la ciutat de Cesarèa. A partir de 6 AbC., Cesarèa ven lo sèti de l'administracion romana: un prefièch de reng equèstre administra la província romana de Judèa, e demora a Cesarèa ont estacionan tanben las tropas que comanda. Son pauc nombrosas, una ala de cavaleriá e cin cohòrts d'infanteriá pel mai. Aqueste prefècte dispausa tanben de prerogativas en matèria de justícia, amb drech de vida e de mòrt, coma es lo cas dins lo procès de Jèsus per Ponç Pilat, nomenat prefècte de Judèa en 26.
Lo felen d'Erodes, Agrippa I, contunha politica d'evergetisme de son predecessor bastissent a Cesarèa un teatre, un anfiteatre, de tèrmes, e i organisant de combats de gladiators e un concors grèc. Tanben faguèt auçar d’estatuts de sas filhas.
La revòlta dels Josieus qu’espelís a la prima de 66 a de consequéncias fòrça mai dramatics: lo procurator Gessius Florus s’embrolha longtemps amb los Josieus al subjècte de l'egalitat dels drechs entre Grècs e Josieus dins Cesarèa ; Neron confirma Cesarèa coma ciutat grèga, ont los Josieus an pas cap de drech. Gessius Florus fa alara levar la soma de detz e set talents al Temple, e reprimís fer, per de crucifixions, l'agitacion que ne resulta ; après aver despolhats, los notables josieus son umiliats, per l'obligacion que lor es facha d'onorar las tropas que venon de matar la susmauta. Novèla revòlta populara e novèls chaples que provòcan la primièra guèrra judeoromana. Los abitants de Cesarèa chaplan de milierats de Josieus, e la guèrra s'espandís dins tota la Judèa.
Lo gocernaire roman de Siria, Cestius Gallus, reagís alara de biais fòrt: al cap d'una armada de campanha d'al mens, fa tornar l'òrdre a Cesarèa e dins d’autras vilas de la província mas pèrd fàcia a Jerusalèm. Sas tropas son decimada en novembre de 66, çò qu’incita l'emperaire Neron a confiar a Flavi Vespasian lo comandament d'un còrs expedicionari en Judèa gaireben. Vespasien torna prene pauc a pauc lo contrròtle de la Galilèa, puèi de la còsta al sud, de la Judèa e de l'umedèa. A l’estiu de 70, son filh Titus, venceire davant Jerusalèm, celèbra d’ora sa victòria a Cesarèa puèi dins d’autras ciutats. En prèmi per l’ajuda eficàcia que portèt a Roma, Cesarèa es promouguda colónia d'un biais remarcable: sens confiscacions ni introduccion de colons romans, es l'ensems de la populacion de Cesarèa que, collectivament, beneficia de la citadanetat romana ; çò dich Ulpian, pasmens, la vila gausís pas del ius italicum.
L'anciana capitala reiala d'Eròdes pèrd enseguida un pauc son lustre, quitament se la populacion rica de la vila contunha a sosténer la construccion d'edificis publics e de sanctuaris adornats d’elements de marbre e d’estatuas, e d’importar de magnifics sarcofacs de marbre, de provenéncia grèga o romana. A partir de 100, lo culte de Mitra es practicat dins las horrea près del pòrt de Cesarèa.
Lo violent tèrratrem de 115 destruguèt de segur lo pòrt de la vila.
Cesarèa al començament del cristianisme
La vila abriga las primièras comunautats crestianas, e segon tota versemblança, es a l'origina d'una Glèisa de fondacion apostolica. Mai es de Cesarèa que Pau s'embarca per Tars ; es a Cesarèa qu'es avertit de son pròche empresonament ; e es encara dins aquesta vila qu'es transferit per èsser jutjat pel governaire Felix.
Los primièrs crestians quitament se vantan enseguida d'aver agut Zaquèu, lo publican repentit, e lo centurion Cornelh, primièr pagan convertit, baptejat mercé a Pèire, per primièrs evèsques de Cesarèa. Mas es pas qu’a la fin del sègle II qu'es atestat a Cesarèa lo primièr evescat istoric, amb Teofili de Cesarèa. Mai es Cesarèa, centre intellectual de primièra importança, que Teofili discuta de la data de Pascas amb Narcissi de Jerusalèm.
Es tanben dins la vila que naís, vèrs 270, lo teologian e futur evèsque, Eusèbi de Cesarèa. vinheta|Copa de Cesarèa, Fondacion de Cesarèa de [[Palestina (istorica)|Palestina per Estraton I, rei fenician de Sidon, sègle IV., Lovre]] Lo cristianisme se difusa enseguida dins las vilas màger de Siria, e gaireben totes los evèsques amassats per jutjar Pau de Samosat al concili d'Antiòquia en 268 venián de la region. Al sègle III, la persecucion generala dels crestians decretada per Dèci en 251, puèi, al començament del sègle IV, la persecucion realizada per Dioclecian, son a l'origina de fòrça martirs en Siria. L'istorian grèc de la Glèisa, Eusèbi de Cesarèa dins son libre Dels martirs de Palestina parla diferents martris a Cesarèa jos Dioclecian, quitament precesant la data que passarà dins fòrça calendrièrs liturgics. D’entre lo màger martirs de Cesarèa, se pòt citar, Pèire Apselamos festjat l’11 de genièr, Panfili de Cesarèa e tanben Valens, Paul, Porfir, Seleucos, Teodul e Julian festejat lo 16 de febrièr, Valentina e Paul, festejats lo 25 de julhet.
La ierarquia episcopala es pasmens ara en plaça: en 325, la lista dels Paires de Nicèa balha lo nombre de 18 evèsques en Palestina, 9 en Fenicia e 22 en Celesiria. Gaireben totes los evèsques dels ancians docèsis de Cesarèa son considerats coma sants per las Glèisas crestianas
A costat d’aquestas primièras comunautats crestianas, la vila vei tanben se desvolopar lo judaïsme, amb de rabins celèbres coma Yosé bar Abbahu de Cesarèa, dins l'escòla influenta animada vèrs 260, per rabin Yosé bar Hanina. vinheta|Los barris de Sant Loís a Cesarèa. Al sègle VI, la vila se fa ufan de la naissença de l'istorian bizantin Procòpi de Cesarèa, autor de l'obratge De Aedificiis.
Edat Mejana e periòde otoman
En 1099, los crosats evitan Cesarèa dins lor rota cap a Jerusalèm. En 1101, lo rei Baudoin I de Jerusalèm ajudat per una flota genovesa fa lo sètge davant la vila puèi la pren. Cesarèa ven una senhoriá dins lo reialme de Jerusalèm.
En 1187, la vila es presa sens combatre per Saladin après lo desastre d’Hattin. En 1191, Saladin fa aclapar las defensas totas de la vila, que pòt pas se defendre fàcia a la tresena crosada.
Loís IX de França demora a Cesarèa de març de 1251 a mai de 1252 e i fa tornar bastir o bastir de nòu los barris de la vila.
Sites arqueologics
vinheta|Unas de las 2 000 pèças d'aur del tresaur de Cesarèa, expausadas al musèu del pòrt de Cesarèa. esquèrra|vinheta|La cavea del teatre roman de Cesarèa, bastit jos Eròdes I lo Grand. Lo teatre bastit a l'epòca d'Eròdes podava conténer. Lp circ besti tanben a l'epòca d'Eròdes possedís un obelisc sus la spina. Mesurava de long e  de larg. Comptava dotze rengs de sètges e podava conténer.
Cesarèa possedís encara de banhs publics, un pòrt antic, de roïnas d'una sinagòga d'epòca bizantina e las roïnas de l'aqüeducte roman.
En febrièr de 2015, un tresaur excepcional de 2 000 pèças d'aur datant del periòde dels Fatimids (sègle XI ApC.) es descobèrt per azard dins lo pòrt per d’amators de cabussada.
La vila modèrna de Cesarèa
vinheta|Escòla Cesarèa. Uèi la vila novèla de Cesarèa es un quartièr pro ric, ofrissent de bèlas plajas, d’espacis verds, un club de gòlf internacional.
La vila es ligada a de personalitats, coma Benjamin Netanyahu ; la cantaire Keren Ann nasquèt a Cesarèa en 1974. Joseph Szydlowski moriguèt en 1988 a Cesarèa.
Nòtas e referéncias
vinheta|Pèça d'una colomna <references responsive="0" group="">
Conselh Nacional de la Seguretat dels Transpòrts
drecha|sens_quadre|125x125px Lo Conselh Nacional de la Seguretat dels Transpòrts (en anglés, National Transportation Safety Board, NTSB) es una agéncia independanta del govèrn dels Estats Units qu'es responsabla de las enquèstas suls accidents aeronautics, rotièrs, maritimes, ferroviaris e aquels concernissent los oleoductes e gasoductes. Lo NTSB rend public los résultats de sas enquèstas.
La Milhèra
La Milhèra es una cançon tradicionala de Gasconha.
Paraulas
Canta, canta Milhèra La calor de l'estiu Le huec cai a riuèra Com'un brasèr de horn E crèma tot lo jorn Le solan, la paguèra Le camin e le riu Canta, canta Milhèra.
I Le blat i sec capvath l'anglada Le segaire pica le dalh Un ahilat e l'alenada Atau harà de bon trabalh Milhèra desplega Ton ala Ahala Sega, sega, sega, sega
II L'estiuador susa de tinta Tira lenga de tant de set Au cap dau talh lèua la pinta E a horrups beu a galet Milhèra desplega Ton ala Ahala Sega, sega, sega, sega
III Peu prat trapit le bestiar mosca La pastora cor tant que pòt A l'adarrèr sense que posca Le s'amassar tot en pielòt Milhèra desplega Ton ala Ahala Sega, sega, sega, sega
Sarral
Sarral es un municipi de la província espanhòla de Tarragona dins la Generalitat de Catalonha.
Llívia
thumb|150px|left|Escut thumb|300 px|Val de Cerdanha e Llívia Llívia es una comuna d'Auta Cerdanha. Administrativament es un municipi catalan de la comarca de Cerdanha e aperten a la província de Girona. Ten la particularitat d'èsser completament enrodat per l'actual territòri francés (Catalonha Nòrd), formant una enclava.
Llívia es una enclava d'Espanha en França. Se tracta d'un municipi situat a 153 km al nòrd de la capitala de sa província, Girona, enrodat en totalitat per de territòri francés coma resultat del Tractat dels Pirenèus de 1659: pr'amor d'aqueste, Espanha donèt a França los trenta tres vilatges de las comarcas de Valespir, Capcir, Conflent, Rosselhon e la Nauta Cerdanha que uèi forman, ensems amb Fenolheda, lo departament francés dels Pirenèus Orientals. Llívia restèt fòra d'aqueste tractat per son estatut de vila, privilègi concedit per l'emperador Carles V, e continuèt jol domeni del rei d'Espanha. L'11 de febrièr de 1939, quand s'acabèt la Guèrra Civila Espanhòla, las autoritats del band nacional demandèron a las autoritats francesas l'autorizacion d'ocupar Llívia.
Sa populacion en 2005 èra de 1252 abitants, amassats dins un territòri de 12,84 km². Llívia aperten a la jurisdiccion de Puigcerdà. Las lengas parladas dins la localitat son lo catalan, lo castelhan e lo francés.
Vaniar
Dins lo mond imaginàri de J. R. R. Tolkien, los Vanyar son lo primièr dels clans dels elfs. D'acòrd amb la legenda, foguèt fondat per Imin, lo primièr elf que se revelhèt a Cuivienen, la sieuna femna Iminyë e dotze collègas mai. Mas foguèt Ingwë, l'ambaissador vanya qu'acompanhèt Oromë a Valinor que ne venguèt lo sieu rei
Sent Julian de Baurt
Sent Julian de Baurt, fòrma imaginària fabricada en chambra, o puslèu Sent Julian de Bòrt (Saint-Julien-près-Bort en francés) es una comuna lemosina situada dins lo departament de Corresa e la region de Novèla Aquitània, ancianament de Lemosin. Dempueis lo 1èr de genièr, Sent Julian de Bòrt es comuna delegada de Sarron e Sent Julian, amb Sarron.
Vaniar
Los Vanyar èran lo clan amb mai de gènts. Lo sieu nom vòl dire "Blonds" en quenya, pr'amor de lors caracteristics pels blonds. Eles se nomentavan Minyar, "primièrs", pr'amor que foguèron los primièrs elfs que se revelhèron e los primièrs que comencèron lo viatge cap a Valinor.
Sent Julian de Baurt
Lenga
350px|left|thumb|Sent Julian es pas dins lo Lemosin linguistic La lenga autoctòna es l'auvernhat.
Vaniar
Ingwë es nomentat Rei Suprèm dels Elfs. Viu al pè del Mont Taniquetil jos las dependéncias de Manwë. Un autra vanya notable foguèt Indis, la segonda femna de Finwë i papeta de Galadriel, que li transmetèt lors pels del color de l'aur.
Fòrça paucs vanyar son estat vists a la Tèrra Mejana, pr'amor que totes anèron a Valinor e i son demorats dempuèi alara.
Morgoth
vinheta|Morgoth pendent lo començament del temps. Mórgoth Bauglir, incialament conegut coma Melkor, es un personatge fictiu de l'univèrs de J.R.R. Tolkien, la Tèrra Mejana. Morgoth es un personatge del quite òrdre que los Valar, que dempuèi lo començament del temps s'es corromput e venguèt per ansin lo primièr Senhor Escur.
A l'òbra de Tolkien, Morgoth solament apareis coma una persona dins Lo Silmarillion, mas aurà, totun, una influéncia giganta en d'òbras posterioras. Lo Senhor Escur Sauron,per exemple, atanben conegut coma Lo Senhor dels Anèls èra estat son sirvent.
Nom
Quora èra considerat coma Valar, èra conegut coma Melkor. Totun, aprés sa corrupcion e quand comencèt luchar contra los pòbles d'Arda, los elfs Nholdor lo coneisseràn coma Morgoth Bauglir.
Morgoth pot èsser revirat coma "Enemic escur", o "Foscor Abominabla" (raiç MOR: nègre, fosc, ombra; e GOS/GOTH: Abominacion, Terror), e Bauglir vòl dire "Tiran" o "Oprimeire" (raiç MBAW: obligar, forçar, oprimir).
Istòria
Abans la creacion d'Arda, Melkor èra lo mai poderós dels Ainur. Cada Ainur aviá lors pròpris "talents", mas Molkor ne manejava plan.Coma fa un nenon arrogant,competiguèt amb Eru (tanben conegut com L'Unic o Iluvatar, lo paire de totes) a la Musica dels Ainur. Melkor èra gelós de son paire e voliá crear e governar el. Demorèt fòrça temps en tot assajar de trobar lo Fuòc Secret sens compréne que aquesta èra una qualitat exclusiva d'Eru e que solament i podiá arribar a travèrs Eru.
Pendent sa recerca del Fuòc Secret se separèt d'Eru e los autres Ainur e los sieus pensaments s'alonhèron de mai en mai de l'armonia e las sieunas gènts. Pendent la Granda Musica dels Ainur, Melkor assagèt de cambiar lo tema e introduire los elements pròpris que el cresiá necessaris. En tot far aquel esfòrç fòrça Ainur anèron amb el - los qu'avián mens volontat - e poguèt atal crear un 'contra-tema' al tema principal d'Eru; mas, en realitat, en tot èsser creat, Melkor podiá pas crear e la soleta causa que podiá far èra descobrir o imitar. La musica que fasiá èra 'brusenta' e 'vanitosa', e, frustrat per son malescaduda en poder pas superar la musica d'Eru, assagèt de ne corrompre l'armonia, e atal corrompèt tot çò que podiá pas dominar, e corrompèt tota la Musica.
Ironicament, los assags de Melkor cambièron pas realament la Musica, solament l'avián facha mai complèxa: la musica pròpria d'Eru ganhava en prefondor e en beutat per rapòrt a las tristas dissonánçias de Melkor. Atal, quand l'Ainu Ulmo canta a l'aiga, Melkor vòl la destrusir pr'amor qu l'aiga èra pas una creacion sieuna ne podiá pas la contrarotlar. Donèt a l'aiga un fred extrem e una calor extrema mas amb aquò poguèt pas destrusir l'aiga e, sens o voler, foguèt aquò l'origina dels nívols, la pluèja, le nebla, la nèu o lo glaç.
Pancreàs
Lo pancreàs es un organ vitau situat en l'abdomèn dei vertebrats. Es una glanda annèxa dau sistèma digestiu qu'es exocrina e endocrina. En particular, secreta lo suc pancreatic que participa a la digestion e divèrseis ormonas, deversadas dins lo sang, qu'asseguran de foncions variadas (glucagon, insulina, polipeptid pancreatic...). Lo pancreàs es generalament un organ pichon, solament 70 a 80 g en l'òme, qu'es devesit en plusors partidas diferentas.
Irmo
Irmo o Lorien es, dins la mitologia de John R.R. Tolkien de la Tèrra Mejana, un Vala. Lo sieu nom original vòl dire Mèstre del desir, mas atanben a lo títol de Mèstre dels Somis. Lo nom de Lorien ven del luòc ont demora a Valinor. Es lo fraire de Mandos e de Nienna, e lo marit d'Estë. .
Quora lo solelh e la luna foguèron creats per Varda, aquesta decidiguèt que los dos vaissèls demorarián per totjorn al cèl. Foguèt principalament mercés a las pregarias d'Irmo e d'Estë, en tot soslinhar que dormir e se pausar serián forabandits de la Tèrra Mejana, que Varda tornèt considerar sa decision e laissèt un temps de nuèch.
Aprés la naissença de Fëanor, Miriel la sieuna maire, femna de Finwë, declinèt e Manwë la liurèt a Irmo per la suenhar.
Bourmont (Nauta Marna)
Bourmont es una comuna francesa administrada per lo departament de la Nauta Marna de la region de Champanha-Ardena.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Lhuître
Lhuître es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Auba e la region de Champanha-Ardena.
Camoflatge
thumb|right|[[Aranha camoflada sus una flor.]]
Lo camoflatge es un metòde de dissimulacion que permet a un organisme ò un objècte de passar per malha en s'escondent dins son environament. D'exemples incluson lei raiaduras dau tigre, lo trelís dei soudats modèrnes ò leis insèctes qu'an l'aparéncia d'una fuelha. La teoria dau camoflatge cuerb lei diferenteis estrategias que son utilizadas per obtenir aqueu resultat. En zoologia, lo camoflatge es generalament fondat sus la color e, pus rarament, sus la forma. En certanei cas, pòu imitar una autra espècia coneguda per son caractèr dangeirós (mosca imitant una vèspa...). Dins lo domeni militar, lei camoflatges dèvon tenir còmpte dei diferents raionaments electromagnetics utilizats per observar lo prat batalhier (visuau, infraroge...).
Montcel
Montcel (Localement : Le Montcel) en arpitan (Montcel (Localement : Le Montcel) en francés) es una comuna arpitana de Savòia, situada dins lo departament de Savòia e la region de Ròse-Aups.
Geografia
La municipalitat de Montcel (localement nomenada "Lo Montcel") es la una de las mai grandas municipalitats, en tèrmes de superficie, de la CALB, en s'estendent de 376m d'altitud a 1563m. L'ensems de la part es del pòble, #que s'estend sul Mont Revard, es essencialament compausada del bòsc communale e de alpages.
Lo centre del bourg se situa a 700m d'altitud. Se situa a aperaquí 10 km de Aix-los-bains, e constituissi un vilatge d'en primièr a l'èst del Parc natural regional del Massís dels Bauges, al pè del Mont Revard.
Las municipalitats vesinas son Trévignin, Sant-Offenge-Dessus, Sant-Offenge-Dessous, Epersy e Sant-Ors.
La commune de Montcel (localement nommée "Le Montcel") est l'une des plus grandes communes, en termes de superficie, de la CALB, s'étendant de 376m d'altitude à 1563m. L'ensemble de la partie est du village, qui s'étend sur le Mont Revard, est essentiellement composée de la forêt communale et d'alpages.
Les communes voisines sont Trévignin, Saint-Offenge-Dessus, Saint-Offenge-Dessous, Epersy et Saint-Ours.
Depuis 1995, Montcel fait partie des communes adhérant au Parc Naturel Régional du Massif des Bauges.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Montdavesan
Montdavesan (Mondavezan en francés) qu'es ua comuna gascoa, situada dens lo departament de la Hauta Garona e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Montcel
Istòria
La primièra traces d'abitacion datan de la bas Mièja-Edat.
Lézigné
Lézigné es una comuna francesa, situada dins lo departament de Maine e Léger e la region dels Païses de Léger.
Montdavesan
Istòria
Pendent l'Ancian Regime, Montdavesan qu'èra de l'eleccion de Comenge (nocion diferenta de la diocèsi de Sent Bertran de Comenge), doncas de la província de Gasconha, de la generalitat d'Aush, de la diocèsi de Rius e de la senescaucia de Tolosa. Le vocable de la glèisa qu'es Sent Miquèu. En 1790, Montdavesan qu'èra deu canton de Casèras, en l'an III, deu canton de Martras, en l'an X que tornè au canton de Casèras; qu'estó temporàriament unit a la comuna deus Cunhs en l'an VIII.
Lézigné
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Montcel
Istòria
Existís divèrsas traces d'una vida de vilatge aumentat, dempuèi la. A, amb la essor del thermalisme a Aix-los-bains, Lo Montcel ven un alunhat luòc de villégiature. Divèrses ostals de accueil per mainats an mes en marcha, uèi démolies o réaménagées. En 1860, Lo Montcel comptava 1200 abitants. Las guèrras ravageuses e la èxode rurala avián fach chuter la populacion a 350 abitants cap a 1950.
Uèi, lo pòble es vengut essencialament residencial, en triplant lo sieu salda démographique al cors d'un deceni.
En 2001, Lo Montcel pres lo Sindicat intercommunal del Lac del Bourget (SILB), #que ven pel continuament una Comunitat de municipalitats, de contunh lo 1er en genièr 2007 una Comunitat d'aglomeracion, compausada de 18 comunas.
Les première traces d'habitation datent du bas Moyen-Âge.
Alwar
Alwar (en indi, अलवर alawar) es una vila indiana de Rajasthan.
Montcel
Istòria
Il existe plusieurs traces d'une vie de village accrue, dès le. Au, avec l'essor du thermalisme à Aix-les-bains, Le Montcel devient un lointain lieu de villégiature. Plusieurs maisons d'accueil pour enfants sont mises en place, aujourd'hui démolies ou réaménagées. En 1860, Le Montcel comptait 1200 habitants. Les guerres ravageuses et l'exode rural avaient fait chuter la population à 350 abitants vers 1950.
Alwar
Administracion
Alwar es lo capluòc del districte d'Alwar.
Montcel
Istòria
Aujourd'hui, le village est devenu essentiellement résidentiel, en triplant son solde démographique au cours d'une décennie.
Alwar
Demografia
Al recensament de 2011, la populacion de la vila èra de 315 379 e aquela de l'aglomeracion, sonada la metropòli, èra de 341 422.
Montcel
Istòria
En 2001, Le Montcel rejoint le Syndicat intercommunal du Lac du Bourget (SILB), qui devient par la suite une Communauté de communes, puis le janvier 2007 une Communauté d'agglomération, composée de 18 communes.
Lista dels primièrs ministres de Centrafrica
thumb|200px|Blason de Centrafrica. Aquesta es la lista dels primièrs ministres de Centrafrica, de 1957 fins a uèi.
Albarracín
Albarracín es un municipi de la província espanhòla de Teròl dins la Comunautat Autonòma d'Aragon.
Hunspach
Hunschpàch en alemanic (Hunspach en francés) es una comuna francesa del departament del Bas Ren e de la region del Grand Èst.
Sainte-Reine
Sainte-Reine en arpitan (Sainte-Reine en francés) es una comuna arpitana de Savòia, situada dins lo departament de Savòia e la region de Ròse-Aups.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Nienna
Nienna es la Senhora de la Mercé totjorn de dòl. Foguèt la Mèstra d'Olórin, e plora totjorn. Mas plora pas per ela; e totes aqueles que la tròban aprenon de pietat, d'esfòrç e d'espèr. Balha fòrça a aqueles que son a la Cambra de Mandos. Las sieunas lagremas son per pietat e espèr e pas per tristesa e sovent an de fòrça; atal ela plorèt per los Dos Arbres amb las sieunas lagremas que tombèron sus aqueles e apuèi netegèt la lordièra d'Ungoliant e l'envièt lonh après que foguèron destruches. Aprés la senténcia que tombèt sus Melkor demandèt de lo laissar liure e poguèt pas veire lo demòni dins el. A pas cap de parelha coneguda.
La Madeleine-Bouvet
La Madeleine-Bouvet es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Orne e la region de Normandia.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Transcaucàsia
Transcaucàsia ò Caucàs dau Sud es una region dau sud de Caucàs qu'es formada d'Armenia e de la màger part de Georgia e d'Azerbaitjan. Es limitada au nòrd per Ciscaucàsia, au sud per Iran e Turquia, a l'oèst per la Mar Negra e a l'èst per la Mar Caspiana.
En causa de sa posicion a la crosiera d'Euròpa, d'Anatolia e d'Orient Mejan, Transcaucàsia a un poblament complèx que mescla de pòbles d'originas e de religions diferentas. Foguèt tanben mai d'un còp situada au limit de la zòna d'influéncia d'estats poderós (Empèri Roman, Empèri Bizantin, Empèri Otoman, empèris iranians successius, URSS... etc.). Per aquelei rasons, es ansin una fònt recurrenta de tensions e de conflictes dempuei l'Antiquitat.
Bernat Sarrieu
Bernat Sarrieu (Sant Mamet, Gasconha, 1875-1935) foguèt un dels lingüistas mai importants de l'airal gascon. Èra tanben professor agregat de filosofia. Foguèt un dels membres fondaires e lo menaire de l'Escolo deras Pirenéos. Aguèt influéncia sus Mossen Condò Sambeat e l'incitèt a escriure en occitan. Estudièt lo parlar de Banhèras de Luishon e ne publiquèt un estudi dins la Revue des Langues Romanes.
Bibliografia
-En occitan:
-En francés:
Juvigny-Val-d'Andaine
Juvigny Val d'Andaine es una comuna francesa situada dins lo departament d'Orne en region Normandia, poblada de 2 193 abitants. Foguèt creada lo 1èr de genièr de 2016 per la fusion de set comunas, sota lo regim juridic de las comunas novèlas. Las comunas delegadas son: La Baroche-sous-Lucé, Beaulandais, Juvigny-sous-Andaine, Loré, Lucé, Saint-Denis-de-Villenette e Sept-Forges.
Punt de fugida
thumb|Dessenh de  De Hondt comportant tant de punts de fugida que d'angles de fugissenta. Utilisant lo fach qu'un cert nombre de linhas s'encontran quand son fictivament perlongadas sus la perspectiva, l'autor capitat a reconstituir la linha d'orizont. Dins l'encastre de la representacion de la realitat en persepectiva conica, un punt de fugida es un punt imaginari destinat a ajudar lo dessenhaire a bastir son òbra en perspectiva.
Oaset
Oaset (mei coneguda deu son nom d'origina grega Tebas - Θῆβαι en grèc, transliterat tebai -) que ho ua de las ciutats màger de l'Egipte antica, capitau deu 4au nòme d'Egipte Hauta. Uei qu'ei aperada Loxòr (de l'arabi الأقصر, Al-Uqsur, "la ciutat deus palais'") e qu'ei un deus principaus lòcs toristics d'Egipte. left|200px|thumb|[[Colòs de Memnon]] Oaset que vadó capitau au XXIau sègle abans l'èra crestiana dab la pujada de la 11au dinastia durant lo purmèr periòde intermediari. quan s'acabè l'Empèri Ancian (qui avèva avut Menfis per capitau). Que demorè capitau durant los Mejan e Navèth empèri a despart de las interrupcions creadas per las invasions deus Icsòs e la crisi amarniana creada per los arrenegaments deu faraon Amenofis IV (Akhenaton).
Punt de fugida
La nom de punt de fugida es aquel utilizat en dessenh. Los geomètres, dins l'encastre de la concepcion projectiva de l'espaci realizat a partir de las proprietats de las representacions en perspectivas conicas, los nomenan punt a l'infinit.
Oaset
Los sègles qui ho sede deu poder faraonic qu'apielèn los monuments a Oaset e aus sons alentors, e mei que mei :
Punt de fugida
A cada cap dins l'espaci es associat un punt de fugida.
Existís un punt de fugida plan particular qu'es aquel situat dins la direccion de l'agach. Se nomena punt de fugida màger o centre de la perspectiva. Es lo punt utilizat dins les construccions dichas a un punt de fugida. (Las construccions dichas de dos punts de fugida utilizan la nocion linha de fugida).
Las linhas non fugissentas (dichas de fàcia) son aquelas que son perpendicularas a la direccion del punt de fugida màger. Concervon lor parallelisme dins lo dessenh a la diferéncia de totas las autras linhas. Es a dire per que doas linhas parallelas dins la realita demoran parallalas sus la vista en perspectiva conica, cal e sufís que lor cap siá perpendicular a l'agach.
Question armènia
La Question armènia èra una expression utilizada per lei diplomatas e per la premsa de la fin deis ans 1870 ais ans 1910 per se referir ai problemas diplomatics e politics regardant leis armènis de l'Empèri Otoman après la Guèrra Russo-otomana de 1877-1878.
La Pommeraie-sur-Sèvre
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Toponimia
Las atestacions ancianas son, per lhuec:
Nòtas
<references group="N"/>
Savallà del Comtat
Savallà del Comtat es un municipi de la província espanhòla de Tarragona dins la Generalitat de Catalonha.
Macé
Macé es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Orne e la region de la Bassa Normandia.
Parnàs
Lo Parnàs (de grèc ancian / Parnassós) es un mont del centre de la Grècia, que tresplomba la ciutat de Dèfes, près d'Aráchova. Fòrça venerat dins l'Antiquitat, èra consacrat a l’encòp al dieu Apollon e a als nòu Musas, qu’èra una de las doas domranças amb lo mont Elicon. Fa partit dels detz pargues nacionals de Grècia.
L'origina del nom es benlèu preellenic. Atal, d’archius itits revelèron l'existéncia d'un toponime anatolian comparable: Parnašša que sembla venir de l’itit e del lovit parna significant « ostal » o « demora ». Semblariá que, d’en primièr, lo suc del Parnàs, coma aqueste de l'Olimp, foguèt considerat coma lo naut luòc de culte de l'ierogamia del Cèl (Zèus, associat a Oranos, divinitat primièra del cèl) e de la Tèrra (Gaïa), que se sap que lo sanctuari de Delfès foguèt primièr consacrat a Gaïa avant d'escaire a Apollon.
Macé
Geografia
Lo bourg es a 4 km del échangeur n°17 del A 88 #que dona accès al A 28 cap a Roan e Las Mans e a 8 km del échangeur del A 88 cap a Can. La parca de Surdon a situat a 3 km del bourg.
Parnàs
Dins las Metamorfòsis d'Ovidi, es al suc d’aqueste mont, lo « sol luòc de la tèrra que las aigas aguèron pas cobèrt », pendent lo deluvi provocat pels Dieus, que l'embarcacion de Deucalion acòsta.
Macé
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Parnàs
Un movement literari de la segonda mitat del sègle XIX prend, a París, lo nom de Parnasse; aqueste movement es entre autre dirigit per Teofil Gautièr, ancian romantic, e presicant la doctrina de « l'art per l'art » : un art desinteressat de l'engatjament e centrat sus la beutat dels mots. esquèrra|vinheta|Lo mont Parnàs en 1821, per [[Edward Dodwell.]]
Macé
Istòria
En 1821, la municipalitat absorbeix aquela vesina de Sant-Leugièr-de-la-Haye ; aquela darrièra #portar, al cors del periòde revolucionari de la Convencion nacionala (1792-1795), lo nom de La Haye.
Al sègle, Macé possedissiá una clouterie e una espleitacion de silex per la fabricacion del macadam.
Citat de Surdon : bastida pels presoèrs de guèrra alemanda en lo moment de la Primièra Guèrra mondiala. Vila ferroviaire importanta e primièr depaus de creusotage de trauèssa de camin de fèrre de França amb Fumel (Lòt). La vila de Surdon ressòrt lo bourg de Macé en nombre d'abitants.
Fouilles archéologiques, important monastère découvert près du bourg, considéré comme le premier lieu d'habitation de la commune.
En 1821, la commune absorbe celle voisine de Saint-Léger-de-la-Haye ; cette dernière porta, au cours de la période révolutionnaire de la Convention nationale (1792-1795), le nom de La Haye.
Au siècle, Macé possédait une clouterie et une exploitation de silex pour la fabrication du macadam.
Cité de Surdon : construite par les prisonniers de guerre allemands lors de la Première Guerre mondiale. Cité ferroviaire importante et premier dépôt de creusotage de traverse de chemin de fer de France avec Fumel (Lot). La cité de Surdon dépasse le bourg de Macé en nombre d'habitants.
Aunhats
Aunhats o Aunhatz (Augnax en francés) qu'ei ua comuna gascoa d'Occitània situada dens lo departament de Gers e la region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.
Geografia
vignette|upright=1.6|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
Segon Albèrt Dauzat, l'origina deu nom deu vilatge qu'es lo mot latin alnus, « vèrnhe », damb lo sufixe -iacum, varianta de -acum, latinizacion deu sufixe gallés -aco(n). Lo prumèr element deu nom d'Aunhats qu'èra donc probablament pas, segon Dauzat, un nom de mèste gallo-roman, mès un nom comun (cas estudiat per Michel Roblin). Una fòrma d'origina que devèva donc estar *Aunhac. La fòrma actuala qu'es au plurau, çò qui se pòt explicar, a l'imatge de fenomèns coneishuts mèi a l'oèst, ont los gentilicis se hèn sovent sense sufixe. Los Aunhacs èran donc benlèu l'ensemble deus poblants, puish aqueth collectiu se seré con-honut damb lo nom deu vilatge e de la parròquia. Cf. Leujac (Tarn e Garona) e Leujacs (Gironda). La grafia occitana que poiré donc estar logicament Aunhacs. Cau pas donar tròp d'importància aus gentilicis en francés, sovent artificials, mes aqueste, Augnacais, Augnacaise, que sembla marcar un sentiment que Aunhac es una varianta de Aunacs. Autes cas citats per Dauzat : Aulnat, Aunac, damb lo sufixe -acum, e, damb -iacum, Aunhac (fòrmas au singular). Negre ditz pas arren sus Aunhats, mes qu'explica Aunhac (Puèi de Doma), Augnat en francés, atestat Aunhac en 1392, per lo nom de persona germanic Allinus e lo sufixe -iacum.
Fernando Pessoa
Fernando Pessoa (1888, m.1935), amb Luís Vaz de Camões e Antero de Quental es un dels mai importants poètas de Portugal e de la lenga portuguesa de tots los temps. A tanben escrit amb l'utilizacion de sas famós eteronims: Alberto Caeiro, Ricardo Reis, Álvaro de Campos, e autres. Tanben a escrit en anglés, amb los eteronims Charles Robert Anon e Alexander Search.
== Cronologia ==
Bordèu
Bordèu (Bordels o Bordelz en occitan ancian, Bordeaux en francés) es la vila principau de Guiana e tanben de Gasconha au sens lingüistic (Occitània). Administrativament aperten au departament francés de Gironda e a la region de la Nava Aquitània. A 0 estatjants. La devisa de la comuna es Lilia sola regunt lunam, undas, castra, leonem. La vila es coneishuda dens lo monde tot entà son vinhau, sustot dumpui lo sègle XVIII, que fut per era un vertadèir atge d'aur. Capitau de l'anciana Guiana (lo nòrd d'Aquitània actuau), Bordèu es situat au ras de las Lanas de Gasconha.
Geografia
Bordèu es situada a l'oèst d'Occitània e es adaigada per Garona. I a 0 abitants dens la ciutat de Bordèu, e mèi de 809,562 dens l'aglomeracion.
Clima
Lo clima d'Aquitània es de tipe oceanic; a Bordèu los ivèrns son doç e los estius cauds. Las pluèjas son sovendièras e repartidas tot lo long de l'annada damb d'aiga e 150 jorns plojós per annada.