cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Arsaces Ièr
Genèsi de l'estat part
Una satrapia del nom de Parthava, en grèc Partièna, existiá ja jos lo règne dels seleucidas. Los parnes alara s'establiguèron dins lo vesinatge de la Partièna, a l'èst de la Mar Caspiana. En 247, Arsacès venguèt rei.
Los parnes profiechan de trebolums dins aquels territòris seleucidas alunhats del centre del poder. Vèrs 245, lo satrapa de Partièna, Andragoras, se revòlta contra Antioc II, e Diodòt seguís vèrs 239, en establissent l'independéncia de Bactriana que ven lo reialme grecobactrian ,. En 238, los seleucidas ensagèron de recobrar la Partièna. Andragoras moriguèt, mas los parnes s'apoderèron la Partièna e arribèron a espandir lor reialme amb la presa de l'Ircània,.
Ivar Lykke
Ivar Lykke pòt remandar a: * Ivar Lykke (politician) (1872–1949), politician norvegian que foguèt Primièr Ministre de Norvègia de 1926 a 1928
Avion de patrolha maritima
Un avion de patrolha maritima es un avion destinat a l'exploracion de zònas maritimas per recercar e susvelhar de naviris de superficia ò de sosmarins, per guidar deis unitats de combat vèrs un objectiu e, de còps, per destrurre eu meteis una menaça. Per aquò, a generalament una autonòmia fòrça importanta, la capacitat de volar lentament ò rapidament a d'altituds bassas ò autas, un nombre important d'aparelhs de deteccion, d'equipaments de comunicacion de portada lònga e d'armaments antinaviri e antisosmarin. Aparegut dins lo corrent de la Segonda Guèrra Mondiala per recercar lei sosmarins enemics, gardèt un ròtle important durant la Guèrra Freja en causa de l'importància deis oceans dins l'encastre de la dissuasion nucleara.
En fòra de son ròtle militar, es sovent utilizat per de missions de sauvament en mar.
Pleuronectiformes
Los Pleuronectifòrmes (tanben apelats Heterosomata, significant "dels costats dissemblables") o peisses plats
Barreta roja
La barreta roja (tanben sonat bonet catalan e en catalan  barretina) es capèl de lana en forma de borsa amb de còps una benda negra au cap. Es un dei simbòls de Catalonha mas es tanben portada en Provença e dins tot lo monde miditerranenc per lei marins.
Pleuronectiformes
Descripcion
Peisses pròchis dels Percifòrmes, mas que lors nadarèlas dorsalas e analas son continuas e plan desvolopadas, que, en bassa edat, adòptan la nada d’un costat, entraïnant una granda asimetria fisiologica fòrt adaptada pels fonses marins. Devenon senèstres o dèxtres, segon lo costat que vei la lutz, costat sus lo qual ven migrar l’autre uèlh daissant lo costat inferior cec. Lor boca manja atal orizontalament e los uèlhs, ressortits e independents, ofrisson un larg camp de vision. L'estructura nervosa e musculara s’en tròba fòrt cambiada, especialament dins lo cran, lo costat cec essent mens desvolopat que lo costat ocular (costat pigmentat).
Vejatz tanben
Lista d'articles suls peisses | Lista dels animals d'elevatge (animals aqüatics) | Lista dels peisses de mar per cosina | Lista d'especialistas de peisses
Mauriac (Auvèrnhe)
thumb|left|200px|Nòstra Dòna delhs Miracles
Mauriac (Mauriac en francés) z-es 'na comuna d'Auvèrnhe ; z-es administrada pel departament delh Chantal de la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament d'Auvèrnhe.
Eraldica
Blasonament : d'azur ambe tres miralhs d'argent cerclats de gules ambe lo chap d'aur.
Toponimia
Las fòrmas ancianas son Ipse œdificavit cellam in Aquitania, in loco qui dicitur Mauriacus mutans nomen ejus et vocans Noviacum, en 818, In vicaria Mariacense, in pago Alvernico, in primis ipso vico Mauriciaco, al sègle X, Cœnobium Mauriacense, en 1105, Castrum de Mauriacum, en 1240, Abbas Mauricensis, en 1252, MAVRIACO VIC (moneda merovingiana), Mauriac, en 1293, Parrochia Mauriaci, en 1310, Moriac villa, en 1474. Mauriac ven d'un nom latin d'òme Maurius, amel sufixe -acum, , latinizacion del sufixe gallés -āco(n). Mauriac èra donc probablament una anciana granda proprietat antica qu'aviá per mèstre Maurius. La prononciacion - coneissuda dins tot l'arrondiment - es [mu'rja] ; l'evolucion en [u-] de au- pretonic es regulara en auvernhat.
Nòtas
<references group="N"/>
Pont-l'Abbé-d'Arnoult
Pont-l'Abbé-d'Arnoult es una comuna francesa, situada dins lo departament de Charanta Maritima e la region de Novela Aquitània, ancianament de Peitau-Charantas.
Comunas vesinas
400px|gaucha||Distanças e posicion relativa
Toponimia
Las atestacions ancianas son, per luec:
Cotes
Cotes es un municipi de la província espanhòla de Valéncia dins la Comunautat Autonòma del País Valencian.
Arizòna
Arizòna es un estat dels Estats Units d'America. Sa capitala e mai granda vila est Phoenix. Amb une superfícia de, es lo sesen pus grand Estat american, e lo setzen pus poblat amb 6392017 abitants en 2010. Confronta Califòrnia, Nevada, Utah, Nòu Mexic e los Estats mexicans de la Bassa Califòrnia e de Sonora al sud, l'Arizona es un dels quatre Estats dels Four Corners. Situat al sud de las Montanhas Rocosas, Arizòna es un dels Estats de montanha. Traversat pel riu Colorado, l'Estat compren d'espectaculàrias formacions geologicas, talas que lo Grand Canhon, lo Meteor Crater e Monument Valley.
Tòni de l'Ostal
Cantaire en occitan dempuèi 2004, Tòni de l'Ostal a un repertòri alié compausat de cançons de Carlotti (A Sant Joan), Dupain (Lo carrejaire), Joan Bodon (Los carbonièrs de la Sala), Josiana (Es defendut parlar patoès), Les Fabulous Trobadors (Calandreta), Lou Dalfin (Lo pal), Mans de Breish (Volèm viure al país), Martí (Los commandos de la nuèit), Massilia Sound System (Occitan, leiçon n° 1), Nadau (La hèsta) e Patric (Esclarmonda), mas tanben de cançons pròprias coma Occitània, qu'es aquò? e de popularas coma Joan Petit, Lo bossut o Se canta.
Aeronautica navala
L’aeronautica navala, ò l’aeronavala, es la compausanta aeriana d'una marina militara. Es generalament formada d'aeronaus embarcadas a bòrd de pòrta-avions, pòrta-aeronaus ò pòrta-elicoptèrs d'aeronaus basats en tèrra e d'infrastructuras necessàrias a la mantenença deis equipaments. Après lei premiereis assais per embarcar d'avions a bòrd de naviris, apareguèt a la fin de la Premiera Guèrra Mondiala. Venguèt un otís essenciau de la guèrra navala dins lo corrent de la Segonda Guèrra Mondiala e a gardat un ròtle fòrça important au sen dei principalei marinas dau mond actuau.
Canton de Doma
Lo canton de Doma es una anciana division administrativa del Perigòrd, suprimida en 2015, situada dins l'arrondiment de Sarlat e La Canedat, lo departament de Dordonha e la region d'Aquitània, adara de Novèla Aquitània. Dempuèi 2015, las 14 comunas son dins lo canton de la Val Dordonha (burèu centralizator : Sent Cibra). La lenga autoctòna es l'occitan lengadocian sarladés.
Istòria
Los cantons de Doma e de Daglan se creèron en 1790. Lo 13 de brumaire an X (4 de novembre 1801), lo canton de Doma se conservèt e recebèt las 9 comunas del canton de Daglan, suprimit, , , , , , , , , ,.
A las eleccions departamentalas del 22 de març 2015, en aplicacion del decret del 21 de febrièr de 2014 que delimita los cantons del departament de Dordonha, lo canton de Doma fuguèt suprimit.
Maire
La maire (var. mair) es la persona de sèxe femenin, considerada a respècte de son o sos enfants.
Urda
Urda es un municipi de la província espanhòla de Toledo dins la Comunautat Autonòma de Castelha-La Mancha.
Königsberg
Königsberg o Königsberg in Preussen (en vièlh prussian : Twangste, Kunnegsgarbs, Knigsberg ; en lituanian: Karaliaučius ; en polonés: Królewiec), capitala de la Prússia Orientala, en riba de la mar Baltica, foguèt d'en primièr la capitala del ducat de Prússia, abans de venir un de las principalas vilas del reialme de Prússia puèi de l'Empèri alemand. Gaireben completament destruita durant la Segonda Guèrra Mondiala, foguèt rebatejada Kaliningrad après son anexion pels sovietics en 1946.
Nom de domeni internacionalizat
Un nom de domeni internacionalizat es un nom de domeni d'Internet qu'utiliza de caractèrs latins amb signes diacritics o de caractèrs non latins. Per ne parlar se fa sovent servir l'acorcha anglesa IDN (internationalised domain name).
Kazimieras Būga
Kazimieras Būga (nascut lo 6 de novembre de 1879 a Pažiegė, a ras de Dusetos - mòrt lo 2 de decembre de 1924 a Königsberg e enterrat a Kaunas) èra un lingüista e filològ lituanian. Foguèt professor de lingüistica e trabalhèt mai que mai sus la lenga lituaniana.
Nomenat secretari personal del lingüista lituanian Kazimieras Jaunius, mostrèt son interès per la lingüistica e en 1905-1912 estudièt a l'Universitat d'Estat de Sant Petersborg. Puèi, contunhèt son trabalh sus l'indoeuropèu jos la supervision de Jan Niecisław Baudouin de Courtenay. S'installèt puèi a Königsberg (uèi Kaliningrad, dependéncia russa) per estudiar jos la direccion d'Adalbert Bezzenberge. En 1914 recebèt son diplòma de lingüistica.
Sas recèrcas dels noms lituanians lo menèron a l'estudi de la toponimia. A partir d'eles poguèt determinar que lo centre istoric dels lituanians e dels autres pòbles baltics fins als sègles VI o IX èra estat just al nòrd d'Ucraïna a l'entorn del riu de Pripet. A mai estudièt la sequéncia cronologica dels manlèus a las lengas eslavas dins las lengas balticas.
Faguèt de reconstruccion lingüistica dels noms lituanians dels princes de la debuta del Grand Ducat de Lituània e provèt qu'èran pas d'origina eslava. Foguèt lo personatge essencial de l'idèa e de la creacion del Diccionari academic de lituanian (Didysis Lietuvių Kalbos Žodynas en lituanian).
Neuville-sur-Touques
Neuville-sur-Touques es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Orne e la region de la Bassa Normandia.
Geografia
La municipalitat es al sud-es del país de Auge. Lo sieu bourg es al sud-oèst del Sap, a Unitat|8.5|km  al nòrd de Gacé e a Unitat|13|km  al sud-es de Vimoutiers.
Gavray
Gavray es una comuna normanda, situada dins lo departament de la Marga e la region de la Bassa Normandia.
Neuville-sur-Touques
Geografia
La commune est au sud-est du pays d'Auge. Son bourg est à 7.5 km au sud-ouest du Sap, à 8.5 km au nord de Gacé et à 13 km au sud-est de Vimoutiers.
Gavray
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Neuville-sur-Touques
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Cullera
Cullera es un municipi de la província espanhòla de Valéncia dins la Comunautat Autonòma del País Valencian.
Tonlé Sap
Tonlé Sap (khmer: ទន្លេសាប AFI: [tunleː saːp], literalament granda ribièra (tonle); pas salada (sève), comunament traduit per «grand lac») es un sistèma idrologic que combina un lac d'aiga doça aigat sasonièrament, lo lac Tonlé Sap, e una ribièra, la ribièra Tonlé Sap de 120 km de long, que religa lo lac al flume Mekong. Forman la part centrala d'un sistèma idrologic complèxe, dins la plana inondabla cambotjana de 12 876 km2 cobèrta d'una mosaïca d'abitats naturals e agricòlas que  Mekong torna provesir cada an en aiga e en sediments. La formacion de la plana centrala es la resulta de milions d'annadas de despauses e de descargas aluvialas de Mekong. D'un punt de vista geologic, lo lac e la ribièra Tonlé Sap son una representacion actuala del bacin inferior de Mekong que se desplaça lentament mas de contunh. La fluctuacion annadièra del volum d'aiga de Mekong, completada pel regim de la monson asiatica, provòca una inversion del debit unic del flume Tonlé Sap.
Xousse
Xousse es una comuna francesa, situada dins lo departament de Meurthe e Mosèla e la region de Lorena.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Châtelaillon-Plage
Châtelaillon-Plage o simplament Châtelaillon, es una comuna francesa, situada dins lo departament de Charanta Maritima e la region de Nòva Aquitània, ancianament de Peitau-Charantas.
Comunas vesinas
400px|gaucha||Distanças e posicion relativa
Toponimia
Las atestacions ancianas son, per luec:
P-3 Orion
Lo Lockheed P-3 Orion es un avion de patrolha maritima desvolopat per leis Estats Units d'America dins lo corrent deis annadas 1950 e intrat en servici en 1962. Produch de 1961 a 1990 a 757 exemplars, foguèt adoptat per l'armada estatsunidenca e exportat vèrs lei país de l'OTAN ò d'aliats pròches de Washington coma Japon. Equipat principalament d'armaments èr-sòu ò èr-mar e d'un sistèma de deteccion deis anomalias magneticas, a un rai d'accion de 8,900 km e una velocitat de 761 km/h. Adaptable ais operacions antiguerilhas, participèt ai diferentei guèrras estatsunidencas dempuei leis annadas 1960 coma la Guèrra de Vietnam, la Guèrra de Kuwait ò la Segonda Guèrra d'Afganistan.
Ginolhac
Ginolhac (Ginouillac en francés) es una comuna carcinòla situada dins lo departament francés d'Òut e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Rei Rainier
Durant la Guèrra de Cent Ans, sostenguèt Carles VII de França contra leis Anglés. (Carles VII esposèt sa sòrre Maria). Fidèu entre lei fidèus, assistiguèt au sacrament de Rems en 1429. Amic de totjorn dau rei e òme de fisança, contribuiguèt a l'arrèst dei luchas francoanglesas en jogant un ròtle actiu dins lei negociacions de Tors. Maridèt sa filha Margarida d'Anjau a Enric VI d'Anglatèrra en 1445.
Consacrèt son temps a l'administracion e au desvolopament d'Anjau, de Lorena e de Provença. Faguèt prosperar ansin lei vilas d'Angieus, Ais de Provença, Avinhon e Tarascon. Enriquiguèt son castèu dei Ponts de Cé e mai son capmàs de Chanzé, totei dos situats en Anjau.
Arsaces II
Règne
En 209, lo sobeiran seleucida, Antiòc III, tornèt ensajar de conquistar lo territòri part, sens succès.
Rei Rainier
Rainer I moriguèt as Ais de Provença lo 10 de julhet de 1480. Lei Provençaus vouguèron gardar la despuelha dau Bòn Rei Rainier dins sei tèrras provençalas, mai leis Anjavins o entendián pas ansin. Aquelei darriers endreicèron, de nuech, la fugida dau defunt en lo botant dins una piparda. Un còp botat sus una embarcacion, s'alunhèt sus Ròse. Lo còrs dau Rei Rainier arribèt en Anjau e foguèt enterrat amb onor dins la catedrala d'Angieus.
Vaux-sur-Lunain
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Nòtas
<references group=N/>
Ngombe
Lo ngombe (o lingombe) es una lenga banto parlada en Republica Democratica de Còngo.
Localisacion
Lo ngombe es parlat dins las províncias de Mangala, Sud-Ubangi e Équateur.
Classificacion
Per Nurse e Philippson (2003), lo ngombe fa partida d'un grop ngombe amb lo bomboma, lo bamwe, lo dzando, lo bwela, lo bwa, bango, lo ngelima, lo pagibete e lo kango.
Murassan
Murassan (forma piemontesa adaptadissa a l'occitan; Murazzano oficialament en italian) es una comuna del marquesat de Saluças, situada a unes 70 quilomètres al sud èst de Turin e a unes 40 quilomètres a l'èst de Coni. Administrativament, es dins la Província de Coni e la region de Piemont, dins l'estat italian.
Istòria
Lo primièr d'abril de 1884 reçaup de la comuna de Bonvesin la ruaa de Lovera. Torna Lovera a Bonvesin lo 3 de julhet o d'agost de 1887.
Valdeverdeja
Valdeverdeja es un municipi de la província espanhòla de Toledo dins la Comunautat Autonòma de Castelha-La Mancha.
Jougne
Jougne es una comuna francesa, situada dins lo departament de Dobs e la region de Borgonha Franca Comtat.
Geografia
Jougne A situat a una altitud mièja de 1,000 mètres, al limit del costat de Vaud, en Soïssa, al débouché de la cluse de Jougne, lo un dels escasses caulets en permetent lo franchissement del #Jurar entre la França e la Soïssa.
A traversat de part en partida pel riu de la Jougnena, al bòrd #que de nombrosas activitats industrialas se'n son installats al cors dels sègles, gaireben totas desaparegudas d'en un autre luòc a partir del mièg del.
La municipalitat a constituit del vilatge pròpiament dicha, encara trucat Jougne-la-Nautor, e de set caserius :
Jougne est située à une altitude moyenne de 1,000 mètres, à la limite du canton de Vaud, en Suisse, au débouché de la cluse de Jougne, l'un des rares cols permettant le franchissement du Jura entre la France et la Suisse.
Elle est traversée de part en part par la rivière de la Jougnena, au bord de laquelle de nombreuses activités industrielles se sont installées au cours des siècles, presque toutes disparues d'ailleurs à partir du milieu du.
La commune est constituée du village proprement dit, encore appelé Jougne-le-Haut, et de sept hameaux :
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Lo caulet de Jougne a freqüentat almens dempuèi lo epòca gallo-romaine, e probablament antérieurement.
Dempuèi l'epòca romaine, una importanta via de comunicacion naturala a travèrs del #Jurar, via la cluse de Joux, a testificat sus la taula de Peutinger e la itinerari de Antonin : s'agís de la via romaine en connectant Lausanne e Orbe a Pontarlier (Ariolica) e Besançon (Vesontio). De fòrça polits vestigis en subsisteixen dins lo vilatge suisse vesin de Ballaigues, #que condusisson dirèctament al masatge caseriu dels Échampés en la vallée de la Jougnena.
Le col de Jougne est fréquenté au moins depuis l'époque gallo-romaine, et probablement antérieurement.
Dès l'époque romaine, une importante voie de communication naturelle à travers le Jura, via la cluse de Joux, est attestée sur la table de Peutinger et l'itinéraire d'Antonin : il s'agit de la voie romaine reliant Lausanne et Orbe à Pontarlier (Ariolica) et Besançon (Vesontio). De très beaux vestiges en subsistent dans le village suisse voisin de Ballaigues, qui conduisent directement au hameau des Échampés dans la vallée de la Jougnena.
Motembo
Lo motembo (o tembo) es una lenga banto parlada en Republica Democratica de Còngo. Es una lenga diferenta del [tembo]], o kitembo, parlat dins lo Kivu.
Localisacion
Lo motembo es parlat dins las províncias de Mangala e Sud-Ubangi.
Classificacion
Per Nurse e Philippson (2003), lo motembo fa partida d'un grand grop bangi-ntumba amb lo loi, lo ngiri, lo nunu, lo bangi, lo binza, lo zamba, sengele, lo sakata, lo ntomba, lo bolia, lo losengo, lo poto, lo mpesa, lo mbudza, lo lingala, lo boloki, lo kangana, lo ndolo, lo buja, lo kunda, lo gbuta e lo doko.
Mulhausen
Mülhausen  en alemannisch (Mulhausen en francés) es una comuna francesa del departament del Bas Ren e de la region d'Alsàcia.
Geografia
Lo vilatge de Mulhausen se étire per l'essencial de lo sieu espaci bastit segon una direccion S.E-N.O. La longitud de la rota D326 (de Pfaffenhoffen a Rothbach) sul marge drech del Rothbach, malgrat que las carrièras de la encreuament principala a l'entorn de la glèisa s'organizan n'estela en direccion de las municipalitats vesinas. Uhrwiller Cap a l'Èst, Bischholtz cap al Nòrd e Schillersdorf cap al Sud-Oèst. Lo piémont dels Vòges del Nòrd es distant d'unitat|3.5|km, Pfaffenhoffen d'unitat|6.5|km e Ingwiller d'unitat|6|km. Mulhausen Es la una dels 23 comunas del país de Hanau, lo limit de lo sieu finage amb aquel de Uhrwiller er de Offwiller marca egalament la frontièra del costat amb aquel de Niederbronn-los-Bains. Las 400 ectaras del ban communal se repartisson de part e d'autra del Rothbach. Las abitacions se reagrupen sul marge drech ( d'altitud a la glèisa), las pradas forman la rèsta ( d'altitud). Lo Schillersdorfer Weg culmini a unitat|220|m}}, L'altitud grimpe a unitat|230|m cap a Bischholtz. La Erzgrube a unitat|210|m, lo Deytenholz a unitat|220|m , s'apond lo Galienberg (rastreja de luge n'ivèrn)a unitat|230|m.
Le village de Mulhausen s'étire pour l'essentiel de son espace bâti selon une direction S.E-N.O. le long de la route D326 (de Pfaffenhoffen à Rothbach) sur la rive droite du Rothbach, même si les rues du carrefour principal autour de l'église s'organisent en étoile en direction des communes voisines. Uhrwiller vers l'Est, Bischholtz vers le Nord et Schillersdorf vers le Sud-Ouest. Le piémont des Vosges du Nord est distant de 3.5 km, Pfaffenhoffen de 6.5 km et Ingwiller de 6 km. Mulhausen est l'une des 23 communes du pays de Hanau, la limite de son finage avec celui d'Uhrwiller er d'Offwiller marque également la frontière du canton avec celui de Niederbronn-les-Bains. Les 400 hectares du ban communal se répartissent de part et d'autre du Rothbach. Les habitations se regroupent sur la rive droite (190 mètres d'altitude à l'église), les prairies forment le reste (180 mètres d'altitude). Le Schillersdorfer Weg culmine à 220 m, L'altitude grimpe à 230 m vers Bischholtz. La Erzgrube à 210 m, le Deytenholz à 220 m, s'ajoute le Galienberg (piste de luge en hiver)à 230 m.
Comte de Saint Simon
thumb|Lo Comte de Saint Simon Claude-Henri de Rouvroy, Comte de Saint-Simon (París 17 d'octobre de 1760 - 19 de mai de 1825) foguèt un pensaire socialista utopic francés, e un dels davancièrs de la sociologia contemporanèa, considerat coma lo mèstre e collaborador d'Auguste Comte. Es considerat coma l'exemple tipe de l'esperit de las luses creatiu e visionari. Se pòt considerar coma lo primièr teorician de la societat industriala, aquò li valguèt qu'uns li atribuiguèron lo títol de fondador del socialisme francés, e fin finala de primièr davancièr de la sociologia. Èra un intellectual plenament immergit dins lo mitan de son epòca, que visquèt intensament. Friedrich Engels arribèt a dire d'el que èra, amb Hegel, la ment pus enciclopedica de la nòstra epòca, e que gaireben totas las idèas del socialisme posterior èran contengudas dins son òbra. Tanben lo positivisme es dins sos escrits, mas, e mai que proclamèsse la necessitat de l'estudi scientific de la societat, de la politica e de la morala, sos pròpris escrits èran totalament alunhats de la recerca scientifica tala coma ara l'entendèm. Quand arribèt la Revolucion Francesa, renoncièt a son títol nobiliari; lutèt per l'independéncia dels Estats Units d'America, e sa vida boèmia lo menèt a dependre economicament quita de sos pròpris servitors. Foguèt un dels primièrs qu'estudièt l'industrializacion. La vesiá positivament (abondància) e cresiá que poiriá portar un novèl modèl social. Se deviá existir la propietat privada, mas sonque se èra meritada; per aquò defendiá l'abolicion del dret a l'eretatge. Se mòstra contra los comerçants. Afirmava que i aviá doas classas d'individús: los productors (trabalhadors, entrepreneires...) e los non productors (comerçants, nòbles, clergues, militars, fenhants..). L'industrializacion èra bona mas se deviá organizar de nòu la societat e la foncion de l'Estat, per facilitar aquela transformacion, e los trabalhadors deurián ganhar segon lor productivitat.
Còl d'Isoard
Lo còl d'Isoard, o còl de l'Isoard, es situat dins los Auts Aups, al nòrd-oèst del massís del Cairàs, a una altitud de 2 362 m. Religa Briançon, al nord-oèst, a Chastèu e Vilavielha, al sud-èst. La rota D 902 que lo passa es barrada a la circulacion automobila de novembre a mai-junh entre los capmases de Brunissard sus la comuna d'Arvieus, e Lo Laus sus la comuna de Cervèira.
Iowa
Iowa es un estat dels Estats Units d'America. Confronta al nòrd Minnesòta, Wisconsin e Illinois a l'èst, Missorí al sud e Nebraska e Dakota del Sud a l'oèst. Sas frontièras a l'èst e l'oèst son formadas per de rius, respectivament Mississipí, d'una part, e Missorí e la Big Sioux, de l'autre. Son escai oficial es The Hawkeye State dempuèi 1838, siá 8 ans abans que venguèsse oficielament un Estat de l'Union.
Còl d'Isoard
Es frequentament incluida dins lo Torn de França ciclista e es reputada pel luòc sonat Cassa deserta en lo versant meridional. S'agís d'una zòna extrèmament rocalhosa (pitons de cargneule s), qu'aucuns descrivon coma lunar.
Iowa
A l'epòca coloniala, Iowa faguèt partit de la Loisiana francesa e de la Loisiana espanhòla. Son drapèu es inspirat directament d'aquel de França. Après la venda de Loisiana per Napoleon, los colons fondèron l'economia de l'Estat sus l'agricultura.
Còl d'Isoard
Toponimia
L'etimologia de l'oronim Isoard es discutida, benlèu es un nom de persona d'origina germanica, Isoward, compausat de isan, « fèrre », e ward, « gardian », un nom de guerrièr. esquèrra|vinheta|La Casse déserte.
Iowa
Durant la segonda mitat del sègle XX, l'economia d'Iowa se diversifiguèt amb l'arribada de las industrias technicament avançadas, dels servicis financièrs, de la biotechnologia e de la produccion d'energias renovelablas. Iowa es lo 20en Estat pus estendut del país e lo 30en pus poblat. Sa capitala, qu'es tanben la mai granda vila de l'Estat en tèrmes de populacion, es Des Moines.
Còl d'Isoard
Geologia
Aquel environament mineral fòrça atipic resulta de la natura de las ròcas presentas: de cargneules. Dins lo corrent de la formacion dels Alps, los jaces calcaris que repausavan al fons de la Téthys e que datan del Triassic (250 milions d'annadas) e del Cretacèu (140 milions d'annadas) se son invertidas. En lisant l'una sus l'autra i a 40 milions d'annadas, los calcaris son estats trissats e an donat naissença a aquelas ròcas pauc compactadas e esbrisadissas. Las aigas ricas en sulfat an puèi dissòlt los calcaris triassics e los ions en solucion an precipitat per formar un ciment que consolida aquelas ròcas. A l'autura del sit de la Cassa deserta, un circ quasi lunar, de las pendas nusas en desoladas, mòstra un relèu ruiniforme constituit de pinacles cargneulo-dolomotics, amb de chaminèias peirosas a 2 220 m d'altitud qu'emergisson de longs esbolhs crioclastics faits de debrisses dolomitics ben calibrats (aquel calibre essent donat per malha del sistèma de diaclases). Aquela acumulacion de cargneules i es retalhada en paquets probablement en partida lisats que separen de rècs negats pels esbodens que davalan de la cresta de Còsta Bèla. Aquelas pendas esbolhadas son sonadas cassas f. dins los Alps.
Lo còl d'Isoard es caracterizat per la preséncia d'esbolhs e de crestas rocosas que resultan de l'erosion diferenciala qu'afècta las ròcas.
Istòria
vinheta|Memorial del còl d'Isoard. La rota es estada bastida en 1893-1897 pel general baron Berge ; un memorial es elevat en sa memòria al còl en 1934. A la cima, es possible de profechar d'un relai ciclotoristic e de visitar lo musèu dobèrt en julhet de 1989 e gerit pel pargue natural regional del Cairàs.
Perfil
L'ascension del còl d'Isoard pel versant nòrd totaliza 19,1km a 6% a partir del giratòri del Cairàs (1 208 m) a Briançon. Los percentatges dels primièrs tres quilomètres a travèrs del barri de Fontcristiana, son prèp del 6 %. Mas son seguits d'un replan e d'una corta davalada. La rota escalabra puèi, a partir de Tèrra Roja, fins a Cervèira, vilatge atengut après mai o mens   d'ascension. Per encara dos quilomètres, la penda oscilla entre 5 e 8 %. La penda, a partir del Laus, al km 11,4, cap a 1 745 m d'altitud, es netament mai dificila. Los darrièrs quilomètres, amb una rota amb vira-reviras dins un bòsc de mèlzes, presentan frequentament percentatges vesins de 8 % (amb rampa maximom a 11 %). Sonqu'a partir del refugi Napoleon (2 282 ) — ont la penda feblís un pauc —, a un quilomètre de la cima, òm sòrt del bòsc per tornar dins lo decòr rocalhós tipic del còl d'Isoard.
Lo versant sud, dempuèi Guilhèstra, es considerat coma lo mai mitic e totaliza 31,6  a 4,4 % a partir del giratòri al caireforc de las rotas D 902A e D 86 ( m). Sonqu'après 1,5km la rota abandona Guilhèstra, al giratòri fàcia a la gendarmariá (1 054m). Mas los premièrs 17,4km que seguisson lo riu del Guil presentan pauc de dificultats, levat d'una espingla de 5 % a l'autura d'un monument als mòrts de las doas guèrras mondialas, al km 16,7, pauc abans la joncion de la D 902 e de la D 947. A partir d'aquel caireforc (1 355 m) ont òm apercep Chastèu e Vilavielha, rèsta 14,1km amb una pujada de 7,1 % netament mai dificils. Après aver passat Arvieus (1 547 m davant una capèla) e 3,7 km e rota dempuèi lo caireforc precedent, la montada ven rectilinha amb qualques porcions dificilas coma una linha drecha a 8 % a La Chalm ('La Chalp), puèi una autra a 10 % dins la traversada del capmàs de Brunissard, un dels passatges mai regdes d'aquel còl. A la sortida de Brunissard, la rota escalabra puèi en viraplecs dins un bòsc de conifèras coma sus l'autre versant, en mai o mens quatre quilomètres, amb qualques ponches de vista sus la val. Las pendas d'aquel sector forestièr avesinan 9 % amb qualques passatges que frègan 11 %. Es alara que se presenta la Cassa deserta. A partir d'aquel luòc, los ciclistas son sovent expausats al vent, a causa de l'abséncia de vegetacion. Es a la sortida de la Cassa desèrta, après una corta davalada, qu'i a l'estela dedicada a Louison Bobet e Fausto Coppi, dont las placas son fixadas sus un rocàs monolitic. Aquela estela recòrda que, de 1949 a 1954, Coppi a passat doas vegadas lo còl essent al cap de la corsa. En 1953, Coppi, que non participa pas al torn de França (lo president de la Federacion esportiva de ciclisme italian avent refusat son cantatge de causir el meteis sos equipièrs), es postat a la Cassa deserta el, en veire Bobet passar, se vira cap a sa companha, la « Dame blanca » e s'exclama « Es polit lo Louison », lo campion francés li adreçant el un pichon signe amistós. A partir d'aquela Cassa deserta, rèstan mai on mens dos quilomètres amb una penda de per aquí 9 %.
Torn d'Itàlia
L'ascension d'aquel còl, a la partença de Castèucair
às, èra prevista durant la 20ena etapa del Giro 2020 mas foguèt anullada per causa de las mesuras contra lo COVID-19 qu'enebissián lo passatge en un autre Estat.
Ovidi
Ovidi, en latin Publius Ovidius Naso, nascut lo 20 de març de 43 ab. C. a Sulmona, dins lo centre d'Itàlia e mòrt en 17 ap. C., en exili a Tomis (l'actuala Constanza en Romania), es un poèta latin que visquèt pendent lo periòde de la naissença de l'Empèri Roman. Son escais Naso li ven de son nas proëminent. Nasquèt un an aprèp l'assassinat de Juli Cesar, èra adolescent quand August s'emparèt del poder per transformar la Republica en Empèri, e moriguèt tres ans aprèp lo primièr emperaire.
Vida
Eissit d'una familha aisida, Ovidi estudièt la retorica a Roma. Daissant lèu las carrièras juridica e administrativa, venguèt celèbre mercé a sos recuèlhs de poèmas, las Amors, las Eroïdas, l'Art d'amar e los Remèdis a l'amor. A l'edat de dètz-e-uèit ans, son paire li permetèt d'anar viatjar a Atenas, aquò lo pertoquèt e noiriguèt sas òbras (coma Las Metamorfòsis). Aprèp l'edat de quaranta ans, abandonèt la poesia erotica per escriure las Metamorfòsis, poèma de 12,000 examètres dactilics repartits en quinze libres en tornant contar la mitologia grèga e romana.
Lo 19 de novembre de l'an 8 ap. C., Ovidi foguèt exiliat sus las ribas del Pont Euxin (la mar Negra), a Tomis, per decision d'August, per de motius desconeguts uèi. Divèrsas ipotèsis foguèron evocadas sus las causas d'aquel alunhament. Una d'aquelas es que lo pretèxte seriá estat la pretenduda immoralitat de L'Art d'amar. Cal notar que lo reialme d'August foguèt marcat per un fòrt conservatisme moral, coma o mòstra per exemple la promulgacion de la Lex Iulia. Se poiriá tanben aver una relacion amorosa entre la filha d'August — Julia — e lo poèta, çò qu'auriá desagradat a l'emperaire. Exiliat es pas faidit: es amb sos bens e esclaus qu'Ovidi arribèt a Tomis lo 9 de mai de l'an 9 ab. C. e es dins aquel luòc alunhat de Roma, sus una illa prèpa de la còsta (a l'ora d'ara dins un palun al nòrd de Constanza) que bastiguèt sa vila e que passèt los darrièrs ans de sa vida. Pasmens, conservèt totes sos dreches de ciutadan roman, çò qu'èra fòrça rar per un exili. Ala escriguèt los darrièrs vèrses: los Tristes e los Pontics, que contenon confisanças plenas de melancolia ont s'exprimisson sa nostalgia, sa dolor e sa misèria d'exiliat. Ovidi ensagèt mas sens capitar a retornar a Roma. Escriguèt un tractat de pesca e un panflet intitulat Ibis, e qualques descripcions dels Traces vivent a l'entorn de Tomis. Aprèp sa mòrt, sa familha poguèt repatriar son còrs. Amb l'afaissament dels sòls, sa tomba es uèi jos una montanha.
Òbras
thumb|right|220px|Illustracion de l'Art d'Amar d'Ovidi per Jean de Bosschere.
Daimús
Daimús es un municipi de la província espanhòla de Valéncia dins la Comunautat Autonòma del País Valencian.
Pèire Baile
Pèire Baile, nascut al Carlar de Baile, près de Pàmiars en País de Fois lo 18 de novembre de 1647, mòrt a Rotterdam lo 28 de decembre de 1709, es un filosòf e escrivan de lenga francesa
Biografia
Pèire Baile es lo segond filh d’un pastor protestant. Instrusit per son paire, apren lo grèc e lo latin. A causa de la pauretat de sa familha, deu esperar la fin dels estudis de son fraire aïnat, Jacòb, per començar sa carrièra a l'Acadèmia protestanta de Puèglaurenç.
En 1669, intra al collègi dels jesuistas de Tolosa e se convertís al catolicisme. Après dètz e set mes, lo 21 d'agost de 1671, abjura e torna al protestantisme. Coma «relaps», deu s'exiliar a Genèva, ont comença d'etudis de teologia e de filosofia e descobrís en autre la pensada de Descartes. ganha sa vida coma preceptor.
Torna incognito en França – pendent unes ans, signa del nom de Bêle – trabalhant coma preceptor a Roan (1674) puèi a París. En 1675, suls instanças de son amic Jacques Basnage, es candidat a un pòst d'ensenhaire a l’Acadèmia protestanta de Sedan ont, a la fins d’un concors e mercé al sosten de Pierre Jurieu, es nomenat professor de filosofia e d'istòria.
En 1681, dins l'encastre de las mesuras antiprotestantas, Loís XIV fa trencar l’Acadèmia de Sedan e Baile deu s'exiliar a las Províncias Unidas. Lo 8 de decembre de 1681, es nomenat professor de filosofia e d’istòria à l’Escòla illustra de Rotterdam. Publica en 1682 sa celèbra Letra sus la comèta, editat de nòu en 1683 jol títol de Pensadas divèrsas sus la comèta – qu'apondèt la seguida una Addicion e una Contunha. I denóncia las supersticions et l'idolatria, e desvolopa lo paradòxe de l'atèu vertuós. Critica l’Istòria del calvinisme de l'exjesuista Louis Maimbourg.
Nouvelles de la République des Lettres
En 1685, après la revocacion de l’edicte de Nantas, Baile apren la mòrt en prison de son fraire Jacòb, qu'aviá refusat d'abjurar. Dins son Comentari filosofic sus aquelas paraulas de Jèsus Crist : « Constrenh los d’intrar », denóncia l'intoleleréncia e presica una toleréncia civila de totas las confessions crestianas, del judaïsme, de l'islam e quitament pels atèus. En 1690 paréis un Avís important als refugiats exortant los protestants al calm e a la somission politica, çò que provòca la colèra de Pierre Jurieu. Sos enemics, al cap de quines i a Jurieu, capitan a lo capvirar de sa cadièra en 1693.
Las questions politicas
En realitat, al delà de las querèlas personnalas, son doas concepcions politicas que s'afrontan. Jurieu es partisan de la teoria del contrat, e afirma que « lo pòble es aquel que fa los reis » e que « quand una de las doas partidas vien a violar aquel pacte, l'autra es desengatjada ». Baile, seguent son « etica d'istorian » presica una leialtat per França. De là, doas actituds practiqcas. Jurieu poja sos coreligionaris a sosténer Guilhèm III d'Aurenja Nassau contra Loís XIV per instaurar en França una republica. Baile estima caquela actitud riscada pels protestants franceses que sostendrián los adversaris de Loís XIV engatjat dins la guèrra de la Liga d'Augsborg.
Le Dictionnaire historique et critique
Aquò epacha pas particularament pendant la preparacion de son Diccionari istoric e critica, òbra màger que prefigura l’Encyclopédie. Aquel Diccionari se vòl, d'en primièr, la correccion de las errors dels autors dels diccionaris pecedents. Mas Baile precisa son projècte dins la prefàcia:
''« Alara vaquí de quin biais cabièri mon plan, per ensejar de trapar melhor lo gòst del public. Divisèri ma composicion en doas partidas: una es purament istorica, un raconte succinct dels fachs: l'autra es un grand comentàri, una mescla de pròvas e de discussions, ont fau intrar la censura de mai d'unas decas, e a vegada quitament una tirada de reflexions filosoficas; en un mot, pro de varietat per poder creire que per un luòc o per un autre cada espècia de lector trobarà çò que l'adoba. »''
Pierre Jurieu lo denóncia al consistòri coma impiu e, al Princi d’Aurenja, vengut rei d’Angletèrra, coma enemic de l’Estat e partisan secret de França. Mas mercé a la proteccion de Lord Shaftesbury, escapa aquel còp a las atacas dels persecutors. Los darrièr ans de Baile son consacrats a diferents escrichs, venent dins fòrça cases de criticas fachas sus son Dictcionri, que cerca lo rèste de sa vida a desvelopar. Morís de la tuberculòsi a Rotterdam lo 28 de decembre de 1706.
Baile es subretot conegut coma sceptic. Dins son Diccionari, l'agrada exumar las opinions mai paradoxalas e los fortificar d’arguments novèls, sens pasmens los prene al sieus compte. Pensa que l'objectivitat istorica es possible se se respècta los principis fondamentals de la critica istorica, mas qu'aquela objectivitat es pas la vertat e que l'error es sempre possibla: es causada per las prevencions, los prejutjats de l'educacion e las passions. Amb l’incredulitat que regna dins sos escrichs, es ja per son desir de la toleréncia un filosòf al sens del sègle XVIII e faguèt la dralha a Voltaire.
Publicacions
vinheta|Una edicion condensada del Diccionari istoric e critica datada de 1780.
Sent Sepieri
Sent Sepieri (Saint-Exupéry-les-Roches en francés) es una comuna lemosina situada dins lo departament de Corresa e la region de Novela Aquitània, ancianament de Lemosin.
Høyre
Høyre (qu'en norvegian significa drecha) es lo partit conservador de Norvègia. Aqueste partit fondat en 1884 per Emil Stang, es membre de l'Union Internacionala Democrata. Ganhèt las eleccions legislativas norvegianas de 2001 e formèt amb los partits Kristelig Folkeparti e Venstre un govèrn de coalicion. En 2005 aquel govèrn perdèt las eleccions e es dempuèi aquel temps dins l'oposicion. Sa presidenta actuala es Erna Solberg que ocupa aquesta posicion dempuèi 2004.
Herpont
Herpont es una comuna francesa, situada dins lo departament de Marna e la region de Champanha-Ardena.
Geografia
thumb|Esquèrra|234px|La siá comuna.
thumb|gauche|234px|Sa mairie..
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
.love
("amor", en anglés) es un nom de domeni generic. Es en servici dempuèi lo 2 d’abril de 2015.
Les Grandes-Armoises
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Departament de Cruesa
Lo departament de Cruesa o localament Crosa (23) es una division administrativa, una circonscripcion electorala e una collectivitat territoriala de l'estat francés situada entierament en Occitània. Ten son nom dau riu dau mesme nom. Se situa dins la region administrativa de e maitot dins la region istorica de Lemosin. Sos abitants son los crosauds e las crosaudas.
Lo chapluòc es Garait.
Còdes
En 1792, Cruesa reçaup lo numèro postau 22 que gardarà fins au bot dau sègle XIX. En 1928, reçaup las letras ED, EE e EF coma còde per las immatriculacions de veïculs. En 1943, l’SNS (vengut INSEE en 1946) impausa lo còde geografic qu’atribuís lo 23 au departament. Aquela valor es represa en 1950 subre los veïculs e en 1964 per la Pòsta. Au niveu internacionau, lo departament a lo còde ISO 3166-2 FR-23 e lo còde NUTS-3:2016 FRI22.
400px|thumb|left|En Cruesa, se parla naut-lemosin, marchés e auvernhat
Plombèl
thumb|Rega de plombèl
Lo plombèl o fial de plomb es un esplech constituit d'un fial saurrat utilizat per donar de verticalas (o al mens la direccion de la pesantor fins a un luòc precís).
Principi
L'utilizacion del plombèl es basada sul principi de la pesantor e indica de contunh la direccion d'aquela.
Usatge
thumb|upright=0.5|Manejament del plombèl Es utilizat per far la verticalitat d'un element d'estructura en maçonariá per la verticalitat d'una paret, en fustariá, per pausar papièr pintat.
Es tanben utilizat en dessenh e pintura per de determinar la preséncia de punts d'alinhaments pendent la copia d'una gipariá, l'uèlh uman tend a se daissar aisidament enganar per d'unas formas.
Utilizacion
L'esfèra de laton es saurrada de plomb. Se penja al cordèl mejans un tap forat e filetat tanben de laton. Quand se desbobina aquel cordèl, limpa mejans una còta de fusta d'espessor la meteissa del rai de l'esfèra. Sus tota la nautor d'una maçonariá verticala, l'eqüator de l'esfèra deu frega l'òbra. Ja èra utilizat pels antics egipcians.
Symbolica
En francmaçonariá, lo plombèl simboliza per sa verticalitat l'auçada, la perfeccion de se, l'esfòrç, o encara l'enveja de s'auçar.
Bèlcastèl
Bèlcastèl, o Bèl Castèl (Belcastel en francés) es una comuna roergassa situada dins lo departament d'Avairon e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Geografia
vignette|upright=1.6|centre|Comunas a l'entorn.
Luòcs e monuments
thumb|500px|
Neophron percnopterus
La Maria Blanca o vutre pernoctèr d'Egipte o Neophron percnopterus (tanben aperat capon fèr en Provença) qu'ei un vutre d'Africa Septentrionau e d'Euròpa Meridionau, notament present en Bearn on ei estat sauvat d'ua mermada preocupanta. Òm l'i pòt observar mei que mei dens las vath d'Aspa e d'Aussau e, dens la purmèra (precisamet hens lo vilatge d'Ast-Beon) un ecomusèu lo presenta e lo filma dehens los sons nids.
Que da lo son nom au còth de Maria Blanca.
En Kemet (la Negra, sia l'Egipte Antica) la Maria Blanca qu'èra lo simbòl de la divessa Nekbet, qui avèva emparat (amassa dab la divessa sèrp Oadjet) lo diu Her (Òrus) chin quan èra perseguit peu son onco Seth.
Valmojado
Valmojado es un municipi de la província espanhòla de Toledo dins la Comunautat Autonòma de Castelha-La Mancha.
Friapati
Friapati (o Priapati, Phriapatius, mòrt en 176 abC) foguèt lo rei de l'estat part de 191 abC a sa mòrt, en 176 abC. Succidiguèt a Arsaces II. En 176 abC, Fraates Ièr li succediguèt.
Règne
Lo règne de Friapati es mal conegut.
Primièr cònsol
Lo consol es una persona en carga d'un municipi o una comuna. Representa l'organ monocratic plaçat a la cima de l'autoritat territoriala locala de basa que dins los diferents païses assumís de las denominacions diferentas: comuna, municipalitat, comuna, vila, ciutat, etc. Segon l'Estat, es elegit dirèctament pels ciutadans o abitants o indirèctament pel conselh municipal o municipal concernit.
Nòtas e referéncias
<div class="reflist references-column-count references-column-count-2" style="column-count: 2; -moz-column-count: 2; -webkit-column-count: 2; list-style-type:decimal;">
Saint-Gervais-sur-Couches
Saint-Gervais-sur-Couches es una comuna francesa, situada dins lo departament de Sòna e Léger e la region de Borgonha Franca Comtat.
.scholarships
("borsas (pensions per far los estudis)", en anglés) es un nom de domeni generic. Es en servici dempuèi lo 2 d’abril de 2015.
Avantgardas artisticas
L'avantgarda es la tendéncia, dins una òbra d'art quina que siá, o d'un artista, a introduire elements innovadors al respècte de las formas tradicionalas o convencionalas. Tanben se comprend coma una excessiva preocupacion per desplegar de ressorsas que trencan o destorban los sistèmas mai acceptats de la representacion o expression, dins lo teatre, la pintura, l'escultura, la literatura, lo cinèma, eca. L'usatge vulgar es pejoratiu, alara que tanben lo tèrme s'utiliza per designar los movements artistics de novelum, e en general dogmatics, que se produguèron en Euròpa pendent los primièrs decennis del sègle XX.
Contèxte istòric
Al temps qu'emergiguèron las avantgardas artisticas, Euròpa èra en crisi prigonda, qu'acabèt per la Primièra Guèrra Mondiala, puèi, mostrant de limits del sistèma capitalista. Mas fins a 1914 los socialistas èran los sols que parlavan de "l'esfondrament del capitalisme", coma o mostrèt Arnold Hauser, e tanben d'autres sectors avián percebut de per abans los limits d'un modèl de vida que privilegiava l'argent, la produccion e las valors del canvi abans l'Òme.
Lo resultat d'aquò foguèt la pauretat e lo clausonament artistic contra aqueles que reaccionavan ja en 1905, Pablo Picasso e Georges Braque amb lors exposicions cubistas, e lo futurisme que, en 1909, faguèt son primer manifèst d'apostata al futur e foragetèt tot lo precedent, esbleugit pels progrèsses de la modernitat scientifica e tecnologica: que la frasa de Marinetti:.
Atal comencèt l'avantgarda, encara que lo moment del vam mai grand coïncidís, logicament, amb la Primièra Guèrra Mondiala, amb la consciéncia de l'absurd sacrifici que supausava, e amb la promesa d'una vida diferenta insuflada pel trionf de la Revolucion Socialista en Russia en 1917.
En 1916 a Zuric (territòri neutre pendent la guèrra), Tristan Tzara un poèta e filosòf romanés, fugiguèt sas obligacions militaras, decidiguèt de fondar lo "Cabaret Voltaire". foguèt l'acte de fondacion del dadaïsme, al vam del Nihilisme que prepausa lo refús total.
Aquel desir de destruccion de tot çò qu'es establit menèt los dadaïstas, per èsser coerents amb eles meteisses, se fòrabandissián eles meteisses: lor pròpria destruccion.
Qualques partesans de Dadà, dirigits per André Breton, pensavan que las circonstàncias exigissián en mai de l'anarquia e la destruccion, sinó també la proposicion; atal s'alunha de Tzara (causa que pausèt lo punt final al movement dadaïsta) e començant l'aventura surrealista.
La furia Dadà foguèt una primièra etapa e indispensabla, mas arribèt a son tèrme. Breton e los surrealistas faguèron lo ligam entre l'enonciat d'Arthur Rimbaud (que amb Charles Baudelaire, Comte de Lautréamont, Alfred Jarry, Van Gogh e mai del sègle XIX seràn reconeguts pels surrealistas coma lors "paires"):, amb aquel de Karl Marx:. Emergiguèt alara lo surrealisme al servici de la revolucion que pretendiá recuperar quicòm de l'òme dins la societat, sos condicionaments e repressions l'avian amagat: son esséncia mai pura, son Ieu basic e autentic.
Per mejan del restabliment de l'inconscient, dels sòmis (èran los jorns de Sigmund Freud e de las originas de la psicoanalisi), se libererant de las passions e los desirs, de l'escritura automatica, de l'umor negre, temptèron d'anar cap a una societat nòva en que l'òme pòsca viure en plenitud (l'utopia surrealista). Dins aquel plen exercici de la libertat que caracteriza l'actitud surrealista, tres mots s'unisson dins un sol sens: amor, poesia e libertat.
Corrents de l'avantgardisme
Dins l'avantgardisme de corrents emergiguèron prepausant innovacions radicalas de contengut, lengatge e ment. Entre eles se destacan:
Niní Marshall
thumb|200px|Niní Marshall Niní Marshall (deu son nom vertadèr Marina Esther Traveso - Buenos Aires lo 1 de junh de 1903 e lo 18 de març de 1996) que ho ua actriz comica argentina de ràdio, teatre e cinèma. Qu'ei un deus noms màgers de l'empont argentin deu sègle XX. que viscó ua estona au Mexic on e devó perseguir la soa carriera abans de tornar dens l'Arriu de la Plata.
Un deus sons personatges qu'ei demorat particularament famós : Cándida, l'emigrada galiciana.
Criptomoneda
Una criptomoneda es una moneda electronica descentralizada que son implementacion utiliza los principis de la criptografia per validar las transaccions e la quita creacion de la moneda. A l'ora d'ara totas las criptomonedas son alternativas que cap d'atoritat n'a adoptada una coma moneda fiduciària. Los sistèmas de criptomoneda utilizan lo metòde de pròba de trabalh per s'aparar de las contrafaiçons electronicas. La primièra moneda electronica complèta es lo Bitcoin.
Les Ressuintes
Les Ressuintes es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Eure e Loir e la region dau Centre.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Muhlbach-sur-Bruche
Mühlbach an der Breusch en alemannisch (Muhlbach-sur-Bruche en francés) es una comuna francesa del departament del Bas Ren e de la region del Grand Èst.