cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Canton de Vilandraud
Istòria
Lo canton de Noalhan e lo de Preishac que's creèn pendent la Revolucion, normaument en 1790. Lo canton de Preishac que demorè sol en 1801, pui en 1805 lo caplòc que ho plaçat a Vilandraud,.
Airbus A380
Airbus A380 es un avion de linha civil fòrça gròs-portaire long-corrièr quadrireactor de doble pont produit per Airbus, filiala d'EADS.
En 2014 es l'avion de passatgièrs pus grand del mond en servici e lo tresen pus gròs avion de l'istòria de l'aeronautica, après lo Hughes H-4 Hercules e l'Antonov An-225. Lo pont superior de l'A380 s'esten sus tota la longor del fuselatge, çò que dona a la cabina 50 % de superfícia en mai que la de son concurrent dirècte, lo Boeing 747-400. Realizèt son primièr vòl lo 27 d'abril de 2005 a Tolosa, e son primièr vòl comercial lo 25 d'octobre de 2007 entre Singapor e Sydney amb Singapore Airlines. Los elements son produch e assemblats dins diferents païses de l'Union Europèa ; los principals o son en França, en Alemanha, en Espanha e al Reialme Unit. D'autres peças venon d'autres païses coma Belgica e l'assemblatge final es realizat sul site de Tolosa, en Occitània.
L'A380 foguèt inicialament prepausat en doas versions :
L'A380-800 a un rai d'accion de, çò que li permet de volar de Nòva York fins a Hong Kong sens escala, a la velocitat de (Mach 0,85) fins a  (Mach 0,94). Aquela autonomia foguèt realizada segon la volontat de John Leahy, responsable de vente. Son principal client es Emirates, la companhiá de Dubai avent comandat 50 aparelhs suplementaris lo 17 de novembre de 2013 per portar a 140 sa flòta d'A380. A la seguida del remplaçament de plusors A340-500, l'A380 de Qantas efectua dempuèi septembre de 2014 lo vòl comercial mai long del monde entre Sydney e Dallas/Fort-Worth, siá.
Joan Pau Ferrèr
Joan Pau Ferrèr (en francés : Jean-Paul Ferré) qu'ei un escrivan d'expression gascona, neishut en Sent Gaudenç (Haut Comenge) en 1974. Coseranés peth pair e comengés pera mair, qu'ei er autor de dues novèles escrites en gascon coseranés: Eth arrestoth e Deman que't parlarè.
Desempuish 2014, qu'ei sòci de l'Institut d'Estudis Aranesi - Acadèmia Aranesa dera Lengua Occitana.
La Neuville
es una comuna francesa del departament del Nòrd e de la region del Nòrd-Pas de Calais.
Geografia
La Neuville a situat entre lo bòsc de Phalempin e lo bòsc de las 5 talhas (luòc ornithologique).
La Neuville est situé entre la forêt de Phalempin et le bois des 5 tailles (site ornithologique).
La Neuville est à 15 km de Lille
Istòria
La Neuville èra un masatge caseriu de Phalempin, #que i aviá un #costum local e particular e dels privilègis d'après #lo que las tèrras lor caliá pas ni relief, ni drech seigneurial a la mòrt, venta, don e transpòrt. Los abitants de la Neuville an defendut, a tres recuperacions, en 1646, lo castèl del Plouick del pillage dels Lorrains.
La Neuville était un hameau de Phalempin, qui avait une coutume locale et particulière et des privilèges d'après lesquels les terres ne devaient ni relief, ni droit seigneurial à la mort, vente, don et transport. Les habitants de La Neuville ont défendu, à trois reprises, en 1646, le château du Plouick du pillage des Lorrains.
Sidamon
Sidamon es un municipi de la província catalana de Lhèida e de la Comunautat Autonòma de la Generalitat de Catalonha.
Quett Joni Masire
Quett Ketumile Joni Masire (nascut lo 23 de julhet de 1925) professor e òme politic, foguèt president de Botswana entre 1980 e 1998, an en que renoncièt e foguèt remplaçat per lo sieu vicepresident, Festus Mogae.
Masire nasquèt dins la pichona vila de Kanye. Foguèt professor e director de l'escòla segondària de Seepapitso. En 1965 foguèt un dels fondadors del Partit Democratic de Botswana - BDP. Quand Botswana obtenguèt la siá independéncia, Masire venguèt vicepresident del país.
Amb la mòrt del president Seretse Khama lo 13 de julhet 1980, Masire foguèt elegit president del país. Governèt fins a l'an 1998, en que renoncièt.
Après la siá sortida de la presidéncia, el se convertiguèt en un actiu diplomatic, en agint coma mediador en la guèrra civila de la Republica Democratica de Còngo. Lo 2007 foguèt indicat per la Comunautat de Desvolopament d'Africa Austral coma mediador de la disputa politica en Lesotho.
Monterosso al Mare
Monterosso al Mare es una comuna de la província de La Spezia dins la region de Ligúria en Itàlia. Es una de las localitats que constituisson las Cinque Terre.
Monterosso al Mare es lo borg pus occidental del territòri de las Cinque Terre. Es situat al centre d'un pichon golf. Lo vilatge vièlh serva totjorn lo caractèr medieval originari amb los ostals torres e las carrièras estreitas.
Istòria
Monterosso es renomat Monterosso al Mare en 1863 Passa de la provícia de Genoa a la novèla província de Spezia en 1923 (aquela es renomada La Spezia en 1930 ).
Comunas confrontantas
Levanto, Pignone, Vernazza
Blòcs de Sant Miquel
Dins lo principat de Mónegue, lo sector de Sant Miquel es divisit en blòcs (îlots, en francés):
Séry-Magneval
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Damblain
Damblain es una comuna francesa, situada dins lo departament dels Vòges e la region del Grand Èst.
Geografia
Damblain A situat a l'extrèm-oèst del departament, limitrophe de la Anautita-Marna. Lo autoroute A31 travèrsa la municipalitat sens ofrir d'accès local. Lo échangeur de Robécourt es al nòrd.
Damblain est situé à l'extrême-ouest du département, limitrophe de la Haute-Marne. L'autoroute A31 traverse la commune sans offrir d'accès local. L'échangeur de Robécourt est à 6 km au nord.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Jos l'Ancian Regim, Damblain lèva del bailliage de Bourmont, del diocèse de Langres e doyenné de Is-en-Bassigny. A la Revolucion, la municipalitat a #èsser cap de-luòc de costat, de 1790 al 8 pluviôse an IX, en lo district de la Camina.
N'en agost 2002, una concentracion évangélique de las gents del viatge sus l' anciana basatz militara a provocat de nombrosas reaccions. Organizat per l'associacion protestante Vida e Lum, a vist convergir qualque 40,000 tsiganes venguda de tota l'Euròpa. Lo luòc i aviá ja #èsser escuelhut en 1994 e 1996.
Sous l'Ancien Régime, Damblain relève du bailliage de Bourmont, du diocèse de Langres et doyenné d'Is-en-Bassigny. À la Révolution, la commune a été capluòc de canton, de 1790 au 8 pluviôse an IX (28), dans le district de La Marche.
Orgasme
L'orgasme (del grèc: ὀργασμός) es lo ponch culminant de l'excitacion sexuala qu'es precedit per la fasa d'excitacion e fasa d'altiplan dins la responsa sexuala umana. La tension sexuala acumulada durant las fasas precedentas se vei liberada e se fa sentir una granda sensacion de plaser dins la zona genitala. L'orgasme libèra tanben doas proteïnas neurologicas, l'ocitocina e la prolactina, que genèran una sensacion prigonda de benèsser.
(385) Ilmatar
(385) Ilmatar es un asteroïde.
Andriu Bianchi
Andriu Bianchi (en francés André Bianchi; Maruèjols, 1943) qu'ei un lingüista e autor occitan. Obtenguèt ua agregacion en anglés e aprèp tribalhèt a l'Universitat Miquèu de Montanha de Bordèu. Com editorialista, qu'utiliza lo chafre Andriu de Gavaudan. Ei membre deu conselh lingüistic deu Congrès Permanent de la Lenga Occitana.
Sàlvia
Las sàlvias èran consideradas a l' Edat Mejana coma una panacèa, unas espècias tenon en efièch fòrça vertuts medicinalas. Doas espècias èran fòrça utilizadas per los fuèlhas e lo sommitat floridas, la salvia romana (Salvia sclarea) e la comuna (Salvia officinalis), amb que se fasiá d'infusions e de decoccions.
Espandiment e abitat
Se trapa dins totas las zonas temperadas, sus de sòls plan drenats e de sites plan solelhats.
Utilizacions
esquèrra|vinheta|200x200px|Las fuèlhas de la sàlvia comuna a un aspècte cendrat. Unas espècias de sàlvias, subretot Salvia divinorum, possedisson de proprietats allucinogènas, e son encara utilizadas dins los rites chamanics de purificacion contra las noisenças ocultas dins unas tribús amerindianas o coma psicotròp.
La sàlvia es tanben utilizada coma èrba aromatica dins de preparacions coma l'aiga bolhida per exemple. Son gost es marcat, leugièrament amar e camfrat. S'aòrda plan amb lo pòrc, lo vedèl e los plats a basa de polalha - pol, piòt, guit - mas tanben amb de trufas e autres feculents. S'utiliza tanben en naturopatia per sas proprietats medicinalas, per exemple sul sistèma ormonal femenin. Apasimariá los mals ligats al sindròma premenstrual e permetriá un desmamatge sens dolor per las maires alachantas apasiment las pujadas de lach. Unas espècias son purament ornamentalas. Es citada a l'Edat Mejana dins lo capitulari De Villis, que foguèt a l'onor fins al sègle XVII.
Proprietats medicinalas
Antiseptic, antispasmodic, antisudorific, aperitiu, bactericid, calmant, cefalic, coronarian, digestiu, energetic, arrèsta la pujada de lach, diuretic leugièr, emenagòg, febrifug, laxatiu, fluidificant sanguin, estimula la memòria, tonic.
La sàlvia possedís una accion estrogenica, es un regulator ormonal qu'agís sus l'esfèra urogenitala femna.
Istòria
esquèrra|vinheta|Detalhs de Salvia officinalis passada a l'escaner (clicatz per far grandir) vinheta|158x158px|Sàlvia comuna La sàlvia èra una de las plantas salvatriças de l'Edat Mejana. Coneguda pels Chineses, aquestes podavan cambiar contra de fuèlhas de tè mai preciosas contra de fuèlhas de sàlvia. Los Grècs, los Romans e los Arabs l'utilizavan sovent coma tonic e en compressa contra las mordaduras de la sèrp. Al sègle XVI, lo botanista Jacob Tabernae-Montanus conta que las femnas egipcianas avián l'abitud de beure de chuc de sàlvia per far créisser lor fertilitat.
A l'epòca preïspanica, los Aztècas (e abans eles, los Maias) se cultivèt una varietat locala de sàlvia, lo « chia » (Salvia hispanica), que donèt son nom a l'Estat mexican del Chiapas; las granas de chia constituissiá alara la tresena font alimentària vegetala après las varietats de milh e de blat. La cultura de chia gaireben desapareguèt per demorar pas qu'a l'estat salvatge, per de rasons politicas e religiosas (que la grana servissiá tanben de moneda d'escambi e dins las ofrendas ritualas). Torna al vam uèi sas vertuts en matèria de nutricion, que sa grana pichona ovala o redonda (gaireben 1 mm de diamètre), mai sovent grisa, mesclada de tascas negras o blancas, e que se pòt consomar al biais del ris o la semola de blat, fòrça rica en acids grasses poliinsaturats cis (que mai de 60 % d'omega-3) e gaireben sens compausat toxic (per exemple, sens Ricine e produchs similars) o fitoormonal.
Uèi de nòu cultivada en America Centrala e dins lo sud dels EUA, la grana de chia es una font alternativa d’omega-3, melhor que lo sòja o quitament que la grana de lin que fan l’objècte de vigiléncia de las autoritats sanitàrias a causa de lor tròp fòrt apòrt en flavonoïds actius (proprietats ormonalas comparable als estrogèns) o als òlis de peis (que la pèsca es uèi limitada e que los sosproduchs son pas pus sens compausats polluants). Aquesta semèn fa partit de las «novèlas» espècias alimentàrias que l’usatge deuriá se desvelopar e far l’objècte de recomandacions, mai que sa cultura es plan mens exigenta en fonts naturalas qu'aquesta del sòja e demanda fòrça mens d’engrais azotats (polluants de sisas aquifèras e de l’atmosfèra).
Confusion
drecha|vinheta|220x220px| Phlomis fruticosa dich "sàlvia de Jerusalèm" en flor. Lo Phlomis fruticosa es sovent nomenat "sàlvia de Jerusalèm", mas fa pas partit del genre Salvia, malgrat son aspècte visual comparable, subretot al nivèl de las fuèlhas. Es simplament membre de las Lamiacèas..
Composicion
Diterpèns e triterpèns, salvèn, flavonoïds, òli essencial de tujòna, tanins.
El Soleràs
El Soleràs es un municipi de la província catalana de Lhèida e de la Comunautat Autonòma de la Generalitat de Catalonha.
.닷넷
(punycode .xn--t60b56a, dasnes, "punt net" en corean) es un nom de domeni generic. Es en servici dempuèi lo 28 de julhet de 2015.
Província d'Aosta
La província d'Aosta es una anciana division administrativa de l'estat italian, creaa en 1927 a partir del Nòrd de la província de Turin e suprimia en 1945.
La Chapelotte
La Chapelotte es una comuna francesa, situada dins lo departament de Char e la region dau Centre.
Província d'Aosta
Istòria
La província es creaa lo 12 de genièr de 1927 a partir dels ancians arrondiments d'Aosta e Ivrea de la província de Turin. Es suprimia lo 5 d'octobre de 1945 quand es creada la region autonòma de la Val d'Aosta. Las comunas que son pas inclosas dins aquela region son tornar annexaas per la província de Turin.
La Chapelotte
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Font de la Serena de Lhèida
La Font de la Serena se pòt trobar en lo Pargue dels Aliscamps de Lhèida. Es de l'an 1982. Abans de la serena aviá una ninfa, mas levèron la ninfa pr'amor qu'èra un pauc deteriorada e ponèron la serena en lo sieu luòc. Après La Seu Vella la Font de la Serena es çò mai visitat en Lhèida. La serena es dessús una ròca e l'aiga li sort per una caracola.
A l'entorn de la Font de la Serena i a un jardin plen de ròsas.
Arlabòsc
Arlabòsc (Arlebosc en francés) es una comuna occitana de Vivarés situada dins lo departament d'Ardecha e la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament de Ròse-Aups.
Comunas vesinas
400px|left|Distanças e posicion relativa
Richard Gotainer
Richard Gotainer comença sa vida professionala coma publicitària en 1972. D'unas de sas publicitats son vengudas celèbras en França : « Vittel : Buvez, éliminez », « Infinitif » (sul tèma de sa cançon Primitif), « Banga y'a de l'eau », « Tu baguenaudes dans les pâturages, Belle des champs », « Choco BN (Il est 4 heures…) », « On se lève tous pour Danette ! » etc.
Mai que sas publicitats, son sas cançons que l'an fach conéisser del public francés dins las annadas 80. Cal díser que l'estili de Richard Gotainer es unic : fa de cançonetas synthpop leugèras, quasi infantilas, a l'encòp festivas e en francés, ambe de paraulas risolièras, doncas es plan aluenhat de çò que se fasiá a l'epòca, que s'agisca de la pura synthpop reputada freja e seriosa (« coldwave »), clarament anglofila, o al nivèl dels tèxtes, de la disco-pop ambe sas tematicas epicurianas transgressivas (libertat sexuala, consomacion d'alcoòl e de drògas).
Metropòli deth Grand París
Era Metropòli deth Grand París (en francés e oficialament Métropole du Grand Paris) ei un agropament de comunas francesas ar’entorn de París. Ei ua metropòli francesa der’estatut especiau creada per eras leis 2014-58 deth 27 de genèr de 2014 e 2015-991 deth 7 d’agost de 2015 que fusiona mantuas estructuras intercomunalas a partir deth 1èr de genèr de 2016. Correspond a 131 comunas.
Damb 6,968,051 abitants, era metropòli ei era purmèra intercomunalitat der’estat francés.
Divisions
Era metropòli ei devesida ena vila de París e 11 territòris creats per decrèt er 11 de decémer de 2015:
.点看
(punycode .xn--3pxu8k, diǎn kàn, "punt com" - o "punt de vista" -en chinés) es un nom de domeni generic. Es en servici dempuèi lo 28 de julhet de 2015.
Basa (quimia)
Ua basa es ua substància quimica minerau o organica que pòt, au sens larg, dar doblets electronics. Es generaument definida per un ensemble de reaccions dens solvents diferents (basa de Bronsted, basa de Lewis, basa dura...).
Règne
Règne se pòt referir a:
Basa (quimia)
Las basas son hèra nombrosas e aucupan ua plaça importanta dens la quimia modèrna. De faiçon generau, reageishen dab los acides segon mecanismes reaccionaus que libèran energia e que permeten l'escambi de doblets electronics. Pr'amor d'aquera nocion d'escambi, lo concèpte modèrne de basa es relativament recent. La prumèra definicion empirica data de la fin deu sègle XVIII e la prumèra definicion modèrna data de 1884. Totun, mantua basa es coneishuda despuish l'Antiquitat o l'Edat Mejana. Lo pH (potenciau idrogèn) es ua grandor ligada au concepte d'aciditat e de basicitat. En efèit, ua solucion aquosa es considerada com basica si son pH se situa enter 7 e 14, neutre si lo son pH es egau a 7 e acide si lo son pH se situa enter 0 e 7.
Istòria
''Remarca : l'istòria deu concèpte de basa es en partida ligada a la deu concèpte d'acide. Véder l'article « acid » per mei de detalhs suu subjècte.''
Si lo concèpte de basa es recent, mantua basa es coneishuda e utilizada despuish l'Antiquitat. Per exemple, dens l'Egipte Anciana, existiva ua produccion de carbonat de sòdi destinada a la fabricacion de veire. Puish, pendent l'Edat Mejana, los alcalis deus alquimistas èran generaument de compausats basics. Lo tèrme basa es estat introdusit peu quimista francés Guillaume-François Rouelle (1703-1770) en 1754. En efèit, avèva remarcat que los acides coneishuts en aqueth temps, generaurament liquids volatiles, podèvan reagir dab substàncias particularas entà formar saus. Rouelle adoptè lo tèrme basa pr'amor que considerava qu'aqueras substàncias servivan de basa a la sau.
La prumèra teoria modèrna de la basicitat estó publicada en 1884 peu Suedés Svante August Arrhenius (1859-1927). Segon eth, las substàncias acidas èran capablas de liberar ions idrogèn en solucion e las substàncias basicas èran capablas de liberar ions idroxide. Lo modèle d'Arrhenius n'estó pas aisidament acceptat per la comunautat scientifica. Totun, los resultats experimentaus convençón drin a drin los quimistas. Mes mostrè tanben lèu los sons limits pr'amor de la soa incapacitat a explicar la basicitat deus compausats qui libèran pas ions idroxide en solucion aquosa.
Los dus modèles actuaus de la basicitat estón prepausats en 1923. Lo prumèr estó publicat per Joannes Bronsted (1879-1947) e Thomas Lowry (1874-1936). Es una extension de la eoria d'Arrhenius. Segon era, ua basa es un compausat capable de captar un proton (balhat per un acide). Lo segond modèle estó descobèrt per Gilbert Lewis (1875-1946). Hèra diferenta de la teoria de Bronsted-Lowry, explica los mecanismes acidobasics per transferiments de doblets d'electrons. Aqueras duas definicions de l'acidobasicitat estón completadas en 1963 per la teoria HSAB de Ralph Pearson.
Las basas de Bronsted
Ua basa de Bronsted (o basa de Bronsted-Lowry) es un compausat quimic capable de captar un proton. Dens aquera definicion, es important de har la diferéncia enter las nocions de « basa » e de « fòrma basica ». La basa es l'entitat que reageish dab un acide e la fòrma basica es la molecula associada a la fòrma acida d'una substància dens un coble acide/basa. Dens l'aiga, ua basa B reageish segon lo mecanisme seguent : B(aq) + H 2 O = BH+ (aq) + HO– (aq) L'aiga es lo solvent mei utilizat mes autes compausats pòden tiéner un ròtle similar. La basa d'un coble acide/basa pòt reagir dab l'acide d'un aute coble. L'identificacion d'ua basa de Bronsted es relativament facila : quan es plaçada dens ua solucion aquosa, lo pH aumenta e vien superior a 7.
Las basas de Lewis
Ua basa de Lewis es un compausat capable de balhar un doblet d'electrons. Qu'es a díser qu'ua basa de Lewis es ua substància portaira d'un doblet non ligant. Pòt reagir dab un acide de Lewis entà formar un ion complèxe. Aquera reactivitat es importanta en sintèsi organica.
Las basas duras e mothas
La teoria HSAB (o concepte acide-basa de Pearson) es una extension de la teoria de Lewis au quadre mei generau de las reaccions d'oxidoreduccion. Es utilizada tà interpretar qualitativament la selectivitat de mantua reaccion quimica. Segon era, un acide o ua basa dur es associat a un ion o a un grop foncionau que possedeish ua carga electronica o parciau hèra localizada. Las espècias duras son generaument petitas, portairas de cargas hautas e drin polarizadas. Las espècias duras son generaument petitas, portairas de cargas hautas e drin polarizadas. Un acide o ua basa moth es associat a un ion o un grop foncionau dab ua carga drin localizada.
Lo còr d'aquera teoria es que los acides durs reageishen meilèu dab las basas duras e que los acides moths reageishen meilèu dab las basas mothas. Totun, aquera teoria es enqüèra un modèle qualitatiu. N'a pas enqüèra aplicacions quantitativas e lo son usatge es limitada.
Las basas en geologia
En geologia e en quimia de las saus honudas, la nocion de basa es meilèu exprimida per la definicion de Lux-Flood. Ua basa es ua espècia capabla de cedir un ion oxida O2–. Per exemple, l'oxide de calci es ua basa segon lo mecanisme réactionnel seguint : CaO = Ca+ + O2– La concentracion de silici pòt tanben estar utilizada entà descríver lo caractèr acide o basic d'ua ròca. Totun, la concentracion de silici es meilèu ligada a l'expression de l'aciditat. L'estudi de l'aciditat de las ròcas es important en volcanologia pr'amor que l'aciditat deus magmas dicta sovent lo comportament eruptiu d'un volcan. Per exemple, lo basalt, qui contien 30 % de silici SiO2, es ua ròca basica a l'origina d'erupcions efusivas. Per venciva, l'andesita, qui contien 52 % de silici, es un magma acide qui pòt engendrar erupcions explosivas.
Las basas dens l'aiga
Ua basa hòrta es ua basa totaument protonada dens l'aiga. Per exemple, es lo cas de la soda, de l'idroxide de potassi e de l'ion amidure. Ua basa febla es parciaument protonada. Es lo cas de l'amoniac o de la metilamina. La constanta de basicitat d'ua basa correspond a la constanta de l'equilibri de Bronsted de la reaccion de protonation de la basa dens l'aiga : B(aq) + H 2 O = BH+ (aq) + HO– (aq) Si lo calcul es simplificat en utilizant las concentracions molaras, es egau a :
Totun, la constanta de basicitat es drin utilizada dens los calculs. Es generaument remplaçada per la constanta d'aciditat Ka qu'es egau a la constanta de dissociacion dens l'aiga de l'espècia acida qui correspond a la basa.
Las reaccions quimicas
D'ua faiçon generau, ua basa reageish dab un acide. Aqueth tipe de reaccion es aperada reaccion acidobasica. Es generaument rapide e de metòdes, com lo metòde de la reaccion preponderanta, permeten de prevéder l'ordi de las reaccions susceptiblas d'aver lòc dens ua solucion. Totun, ua basa pòt participar a tots los tipes de reaccion implicant escambis d'electrons (reaccions d'oxidoreduccion, substitucions nucleofilas, etc).
Las basas dens la natura e dens la societat umana
Dens la natura e dens la societat umana modèrna, las basas an un ròtle hèra important pr'amor qu'un nombre important de moleculas an un caractèr acidobasic. Per exemple, es lo cas de las moleculas de basa deu vivent com l'ADN o l'ARN. Totun, los mieis tròp basics ne son pas favorables a la vita. Son donc rares dens la natura (pesquèrs naturaus de soda...). Au nivèu tecnic, las reaccions acidobasicas e, mei generaument, las reaccions d'escambi d'electrons que son utilizadas dens de brancas nombrosas de l'industria e de las sciéncias.
Ràdio Lenga d'Òc Montpelhièr
Ràdio Lenga d'Òc Montpelhièr es una ràdio associativa occitana, bailejada per l'associacion Son e Resson. Al costat de l'occitan, la ràdio parla tanben de la cultura locala en francés e fa de plaça per d'emissions en italian, en portugués, en berbèr e en creòl.
(386) Siegena
(386) Siegena es un asteroïde.
La Mòta (omonimia)
La Mòta pòt designar:
Blacy (Iona)
Blacy es una comuna francesa administrada per lo departament d'Iona de la region de Borgonha.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Nòtas
<references group=N/>
Solsona
thumb|250px|Plaça del Palais episcopal de Solsona
Solsona es un municipi catalan, situat dins la província catalana de Lhèida e la Comunautat Autonòma de Catalonha. Comptava 9.201 abitants en 2012.
Blòc 1001
Lo  es un blòc (en francés, îlot) del sector de dins lo principat de Mónegue.
Sa superfícia es de 0.
Umm el-Qa'ab
thumb|200px|right|Plan d'Umm el-Qa'abthumb|200px|Site de Umm el-Qa'ab Umm el-Qa'ab qu'ei lo lòc on e's tròba la necropòli reiau de la I dinastia egipciana (dab quauques tombèu de la II)dens l'antica ciutat de Tinis, au ras d'Abidòs. Lo lòc qu'acessa tanben tombèu de membres de la familha reiau e de membres de las loas corts.
Segon Kathryn A. Bard, autora deu capítol The emergence of the egyptian state dens lo Oxford History of Ancient Egypt las tombas de quauques reis de la I dinastia que muisharén mòstras de sacrifici d'umans (escanats) e d'animaus vodats a servir lo faraon dens la soa existéncia dens l'aute monde. Que sia exacte o pas, aquesta tradicion non ho pas practicada au mens a partir de las dinastia posterioras on los defunt e hon sepelits dab oshabtis : figurinas qui devèvan servir lo defunt. Bard que cita 33 gojats e 7 leons sepelits (e, segon era executats) dens la tomba de Her-Aha. En tot cas, totas la tobas deus faraons d'aquesta dinastia que son acompanhadas de tombas de servitors e/o de bèstias.
La descobèrta en 1990 de dus batèus qu'illustra tanben dilhèu la practica de'us emplegar dens la ceremonia de sepeliment e tanben la credença que lo defunt soqui las aigas deu Non abans d'arribar dens lo monde de Mei Enlà.
Hazembourg
Hazembourg es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mosèla e la region del Grand Èst.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Lo vilatge sofrís grèvament de la Guèrra de Trenta Ans al, coma la testifica un document de 1637 e a causa del châtelain de Albestroff : «'' A Überkinger, Wentzwiller, Steinbach, Schweix, Altwiller, Hazembourg e Kirviller residís pas persona dempuèi un an, los pòbles en essent abandonats. ''»
Mas la tempèsta passada, al fil dels ans, lo vilatge se repeuple, fins a recobrar una existéncia reala, sustot pel bastiment d'una glèisa. Aquela a erigit en 1857, acte hautement simbolic pel darrièr pòble catolic abans lo Alsace protestante.
Ancian pelegrinatge a sant Wendelin.
E mai se apertenent incontestablement al sector germanophone, la municipalitat vei regularament passar los sieus actes oficiales, sustot notariés, en lenga francesa, sens #que se pòsca trobar d'explicacion a aquela costum.
Le village souffre gravement de la Guerre de Trente Ans au, comme l'atteste un document de 1637 et dû au châtelain d'Albestroff : «'' À Überkinger, Wentzwiller, Steinbach, Schweix, Altwiller, Hazembourg et Kirviller ne réside personne depuis un an, les villages étant abandonnés. ''»
Mais la tourmente passée, au fil des ans, le village se repeuple, jusqu'à recouvrer une existence réelle, notamment par la construction d'une église. Celle-ci est érigée en 1857, acte hautement symbolique pour le dernier village catholique avant l'Alsace protestante.
Ancien pèlerinage à saint Wendelin.
Bien qu'appartenant incontestablement au secteur germanophone, la commune voit régulièrement passer ses actes officiels, notamment notariés, en langue française, sans que l'on puisse trouver d'explication à cette habitude.
La Mòta de Montravèl
La Mòta de Mont Ravèl, o La Mòta de Montravèl segon las règlas graficas normalas (Lamothe-Montravel en francés) es una comuna d'Occitània, dins la region istorica de Perigòrd, administrada per lo departament de Dordonha de la region de Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
La prononciacion es [la’mɔtɒ] [demũnra’vɛl].
Bosson
Bosson (Bousson oficialament, en "italian") la es una anciana comuna de las Valadas occitanas, dins la Val d'Ors. Lo 14 de decembre de 1928 la es suprimia e annexaa a Cesana per lo regim fascista. La es aüra administrativament una borjaa de la comuna de Cesana, dins la Ciutat Metropolitana de Turin e la region de Piemont de l’Estat italian.
Istòria
Lo 23 de març de 1870 la annexa la comuna de Rolheras.
Lo 1er d'agost de 1882, la borjaa de Rolheras es destachaa de Bosson e transferia a Cesana.
Mant
Mant (Mant en francés) qu'ei ua comuna gascona situada dens lo departament de las Lanas e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
La prononciacion qu'ei [man]. Las fòrmas ancianas que son de Menta, en latin, en 1289, Man (mapa de 1638), Mant (mapas de 1651 e deu començament deu sègle XVIII), Man (mapa de 1714), Mant (mapa de 1733).
Astor, citat per B. Boyrie-Fénié, que plaça Mant dens lo preceltic, atau com Mandalhas (Cantal) e Mantailles, nom d'un costalat [e d'un vilatge] près d'Anneyron (Droma . Per aqueths darrèrs nom, que i a tres candidats celtics, mandu, « poné, petit chivau », lo nom celtic atestat Mand(us), benlhèu derivat deu precedent e mantala, « las rotas », accentuat sus la prumèra sillaba.
Bénédicte Boyrie-Fénié que constata i a turons a l'entorn e quasi tots los noms de parròpias son oronimes (d'oèst en èst, Poi, comuna de Gaujac, Brassempoi, Momui, La Craba, Morgans e Montsegur). Mant, dab lo vocable de Sent Pèr, qu'a originas anticas e l'etime qu'ei anterior a la romanizacion. Rostaing qu'evòca ua arrasic preindoeuropèa *MaN-T-. J.B. Orpustan que remarca la parentat entre Mant, lo quartièr de Mandos, a Jatsu Garazi (Cisa) e lo basco mendi, « montanha »; a Jatsu que i a ua seria de turons localizats regularament. Bénédicte Boyrie-Fénié que precisa lo cognomen Manto, atestat un sol còp en Rètia, ei improbable. Lo nom que sembla un oronime, s'ei pas un producte deu nom celtic Mand(us).
Bibliografia
(fr) Mant d'hier et d'aujourd'hui, per Odette Castaignos-Baqué; 1997.
5 de març
Decèsses
Vejatz tanben:
Germonville
Germonville es una comuna francesa, situada dins lo departament de Meurthe e Mosèla e la region de Lorena.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Lo 26 d'agost de 1914, la 42 division de infanterie francesa es en repli davant los còps de boutoir alemands, acantona en e a l'entorn de la comuna. Renóncia l'endeman per Avocourt.
Es en lo moment del fòrça rude ivèrn de l'an 1977, que lo vilatge a conegut los sieus mai gròssas pèrdas bovines e ovinas. N'efièch, continuament a un désaccord en relacion amb un bosquet al mièg d'un camp de blat, lo vilatge vesin de Gripport #decidir de talhar tota alimentacion d'aiga a destination de Germonville. Los abitants del pòble an doncas naturalament priviliegiar la siá pròpria consomacion a aquela de las siás ramaderias. Aquel episòdi traumatisant per la populacion es demorat en totas las memòrias coma l'"ivèrn negre de Germonville"
Le 26 août 1914, la 42 division d'infanterie française est en repli devant les coups de boutoir allemands, elle cantonne dans et autour de la commune. Départ le lendemain pour Avocourt.
C'est lors du très rude hiver de l'an 1977, que le village a connu ses plus grosses pertes bovines et ovines. En effet, suite à un désaccord concernant un bosquet au milieu d'un champ de blé, le village voisin de Gripport décida de couper toute alimentation d'eau à destination de Germonville. Les habitants du village ont donc naturellement privilégier leur propre consommation à celle de leurs bétails. Cet épisode traumatisant pour la population est resté dans toutes les mémoires comme l'"hiver noir de Germonville"
Carles Rieu
Biografia
Robèrt Lafont e Crestian Anatole sotalinhan l'autenticitat de l'òbra de Rieu, deguda a sa paura formacion literària, e en còntrapartida, la manca de complexitat estilistica o ideologica. En mai d'aquò, en defòra de la granda qualitat artistica dei tèxtes de sei cançons, leis aires son pas tradicionaus mai manlevats a la musica francesa de son temps.
Francis Crick
Francis Harry Compton Crick (n. en 1916, m.2004) foguèt un cercaire britanic. Recebèt lo Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina en 1962, amb James D. Watson e Maurice Wilkins per son trabalh sus l'estructura de l'ADN.
Lu Andrade
thumb|250px|Lu Andrade en 2018 Luciana Andrade, mai coneguda coma Lu Andrade (Varginha, Minas Gerais, 18 de setembre de 1978) es una cantaira, instrumentista e compositora brasiliana.
(387) Aquitania
(387) Aquitania es un asteroïde.
Sommeron
es una comuna francesa del departament d'Aisne e de la region de Picardia.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Neuvelle-lès-la-Charité
Neuvelle-lès-la-Charité es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Nauta Sòna e la region de Borgonha Franca Comtat.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Vinzieux
Vinziô en arpitan (Vinzieux en francés) es una comuna arpitana, situada dins lo departament d'Ardecha e la region d' Auvèrnhe Ròse Aups.
Soriguera
Soriguera es un municipi de la província catalana de Lhèida e de la Comunautat Autonòma de la Generalitat de Catalonha.
5 de setembre
Decèsses
Veire tanben :
Camille Soula
Camille Soula, nascut lo 6 de mai de 1888 a Fois e defuntat lo 3 d'abril de 1963 a París foguèt un medecin e fisiologista occitan. Foguèt tanben sòci de la Resisténcia Francesa en Arièja, poèta, artista e umanista.
Giba
Giba Gilberto Amauri de Godoy Filho, conegut com Giba (nascut lo 23 de decembre de 1976, Londrina), es un exjogaire professional de voleibòl brasilièr que joguèt com atacant exterior. Durant una granda part del decenni de 2000, foguèt considerat com un dels melhors jogaires de voleibòl al mond. Durant sa carrièra professionala joguèt al Brasil, Itàlia, Russia, Argentina e brevament als Emirats Àrabs Units. Es conegut tanben per sas sortidas amb la seleccion, nacionala.
Italian
L'italian estandard, adoptat per l'estat après l'unificacion d'Itàlia, es basat sul toscan (en particular suls dialèctes de la vila de  Florença) e es quicòm d'intermediari entre las lengas italodalmatas del sud e las lengas galloromanicas del nòrd. Son desvolopament foguèt tanben influenciat per los autres dialèctes italians e per las lengas germanicas dels envasidors post-romans.
Dialectologia
Se distinguisson dos grops clarament diferenciats, desseparats per un grand faissèl d'isoglòssas, la Linha Massa-Senigallia (dicha d'un biais mens exacte "linha La Spezia-Rimini"), que correspond a la copadura de las lengas romanicas en dos grands grops: la Romania occidentala (inclusent l'italian septentrional) e la Romania orientala (inclusent l'italian centromeridional e de l'extrème sud).
Classificacion
Lo nòrd-italian o italian septentrional vinheta|364x364px|Lengas en Itàlia. L'Italian centromeridional :
Grop lingüistic sicilian :
Blòc 1002
Lo  es un blòc (en francés, îlot) del sector de dins lo principat de Mónegue.
Sa superfícia es de 0.
(388) Charybdis
(388) Charybdis es un asteroïde.
.कॉम
(punycode .xn--11b4c3d, kŏma, "punt com" en indi) es un nom de domeni generic. Es en servici dempuèi lo 28 de julhet de 2015.
Confederacion Nacionala del Trabalh
Confédération Nationale du Travail
CNT-AIT
Santafrican
Santafrican es un parçan d'Occitània situat en Roergue (Guiana).
Sa vila principala es Sant Africa.
Sindicat Occitan de l'Educacion
Lo Sindicat Occitan de l'Educacion (SÒE, SOE) vòu defendre los interès daus personaus de l'educacion publica o privada, occitans d'origina o d'adopcion, que trabalhan en Occitània e maitot lo occitans exiliats dins las autras regions francesas.
Tinis
Tinis (deu grèc egaument aperada Tis) qu'ei ua anciana ciutat egipciana considerada com la capitala de la Ièra dinastia e parciaument de la IInda dinc au son remplaçament au prohèit de Menfis.
Tinis que da lo son nom au periòde tinita de l'istòria de l'Egipte antica : lo temps de las duas purmèras dinastias precedent l'establiment de l'Ancian Empèri egipcian.
Lenga aragonesa pròpria als airals pirenenc e prepirenenc
La formulacion Lenga aragonesa pròpria als airals pirenenc e prepirenenc (originalament en espanhòl: Lengua aragonesa propia de las áreas pirenaica y prepirenaica), mai coneguda coma LAPAPYP, foguèt inventada en 2012 pel govèrn aragonés per negar l’especificitat de l’aragonés rapòrt a l’espanhòl.
Rogièr Teulat
thumb|right|90px|Rogièr Teulat Rogièr Teulat (Roger Teulat en francés) es un lingüista occitan nascut a Fraissinet (Òlt) lo 16 de decembre de 1938. Fa partida del Conselh de la Lenga Occitana.
Dins son òbra se pòdon destriar :
Sas òbras
thumb|right|200px|Antologia del trobadors de Cantal
.קום
(punycode .xn--9dbq2a, kom, "punt com" en ebrieu) es un nom de domeni generic. Es en servici dempuèi lo 28 de julhet de 2015.
Alexander Graham Bell
Alexander Graham Bell (n. en 1847, m. en 1922) foguèt un scientific e inventor escocés. Es considerat l'inventor del telefòn a mai aquesta atribucion siá discutida.
Canton de Rius
Le canton de Rius es una anciana division administrativa de Lengadòc e de Gasconha, situada dins l'arrondiment de Murèth, le departament de la Nauta Garona e la region de Miègjorn-Pirenèus, ara d'. Las 10 comunas son dempuèi 2015 dins le canton d'Autariba; son tanben de la Comunautat de comunas de Volvèstre. La lenga autoctòna es l'occitan gascon o lengadocian, le tot de transicion.
Alexander Graham Bell
Biografia
Alexander Graham Bell, fisician e inventor, nasquèt lo 3 de març de 1847 a Edimborg (Escòcia) e estudièt a las Universitats d'Edimborg e de Londres. Emigrèt a Canadà en 1870. Arribèt puèi als Estats Units en 1872.
Canton de Rius
Istòria
Lo canton se creèt en 1790. Foguèt suprimit, çò sembla, entre 1801 e 1804-1805.
Sent Circ de Caneça
Sent Circ de Caneça (Saint-Ciers-de-Canesse en francés) es una comuna bordalesa d'Occitània, en Guiana, lingüisticament gascona, administrada per lo departament de Gironda de la region de Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Alexander Graham Bell
Biografia
Als Estats Units comencèt per donar de corses als sords-muts en divulgar lo sistèma nomenat lengatge visible. Aqueste sistèma èra estat desvolopat per son paire, l'educador escocés Alexander Melville Bell. En 1872, A.G.Bell fondèt una escòla per sords-muts a Boston (Massachusetts), que s'integrèt puèi dins l'Universitat de Boston ont Bell venguèt professor de Fisiologia Vocala. En 1882 obtenguèt la nacionalitat nòrd-americana.
Sent Circ de Caneça
Toponimia
Las fòrmas ancianas son Sent Circz de Canessa, en 1274, apud Sanctum-Ciricum-de-Canessa, en latin, en 1360, Sancti-Cirici-de-Canessa, en latin, en 1361. Lo nom de la comuna ven de Sent Circ, , en latin Sanctus Cyricus (Cyricus > *Cirego > *Cirgo > *Cirg > Circ), joen martir crestian deu sègle IVen, filh de Senta Julita.
Canessa ven probablament de *Canicia (villa), tirat d'un patronime *Canicius, derivat de Canicus, cognomen latin, atestat.
Alexander Graham Bell
Biografia
thumb|Bell que parla per telefòn, 1876 (actor, 1926) Tre sos 18 ans, Bell trabalhava l'idèa de la transmission de la paraula. En 1874, mentre que trabalhava sus un telegraf multiple, desvolopèt las idèas basicas de çò que vendriá lo telefòn. Sas experiéncias amb son ajudaire Thomas Watson capitèron son foncionar lo 10 de març de 1876.
Roches (Loir e Char)
Roches es una comuna francesa, situada dins lo departament de Loir e Char e la region dau Centre e Vau de Léger.
Alexander Graham Bell
Biografia
Una demostracion aquel meteis an pendent l'Exposicion del Centenari a Filadelfia (Pennsilvània), lancèt son invencion dins tot lo mond e lo menèt a metre en pès en 1877 La Companhiá de Telefòns Bell. En 1880, França li concediguèt lo prèmi Volta, amb una recompensa de 50,000 francs, per son invencion.
Bastiguèt d'autras invencions coma: lo fotofòn, l'audiomètre e la balança d'induccion e pausèt las basas del gramofòn modèrne.
Roches (Loir e Char)
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Alexander Graham Bell
Biografia
Foguèt a mai un dels cofondaires de la National Geographic que ne foguèt president entre 1896 e 1904. Tanben fondèt la revista Science.
Se moriguèt lo 2 d'agost de 1922 a Cape Breton Island (Canadà) ont estivava. Lo govèrn canadian sèrva un musèu que encabís fòrça de sas invencions originalas.
Sant Joanet (Aups Maritims)
Sant Joanet (Saint-Jeannet en francés) es una comuna occitana dau Comtat de Niça, situada dins lo departament dei Aups Maritims e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur.
Geografia
Situat a una vintena de quilomètres de Niça, entre Gattières, la Gaude e Vence, lo vilatge es perché al pè del Baou de Sant-Jeannet (800 m), (« rocher » en provençala), una falaise las ruïnes d'una anciana bergerie fortificada, lo Castellet. A la reünion del Baou, una taula d'orientacion, bastida al començament dels ans 1950, renseigne los promeneurs, #que pòdon percebre en contrebas lo vilatge e al amplària un panorama #que s'estend de reünions aupinas del Mercantour als tucs niçoises, fins a Antibes, dins las islas de Lérins e al massís del Estérel.
Situé à une vingtaine de kilomètres de Nice, entre Gattières, la Gaude et Vence, le village est perché au pied du Baou de Saint-Jeannet (800 m), (« rocher » en provençal), une falaise qui attire de nombreux randonneurs et grimpeurs, et domine la vallée de la Cagne où se dressent les ruines d’une ancienne bergerie fortifiée, le Castellet. Au sommet du Baou, une table d’orientation, construite au début des années 1950, renseigne les promeneurs, qui peuvent apercevoir en contrebas le village et au large un panorama qui s’étend des sommets alpins du Mercantour aux collines niçoises, jusqu’à Antibes, aux îles de Lérins et au massif de l’Estérel.
Istòria
Divèrses documents mencionan bourgs desparièrs : castrum Sant Johannis (o Sancti Johannis) al pè del Baou (nomenat d'après sants Texans-lo Baptiste o sant Jean apôtre jos la siá forma occitana e amb un suffixe diminutif local, #qu'a #èsser francisé pel continuament) e Alagoda en la plana, dempuèi la XI sègle. Se pòt veire uèi, la longitud de las façadas d'ostals en formant la enceinte medievala, de las pòrtas en extrèm de carrièra, la pòrta de la Poudrière, la pòrta Contardy, la pòrta Santa Barba, la pòrta de la Ferrage, #que protegissián los abitants dels atacs e de las epidèmias.
Jos la Revolucion, per seguir lo decrèt de la Convencion del 25 vendémiaire an II en convidant las municipalitats en avent de noms en podent remembrar los remembres de la royauté, de la féodalité o de las superstitions, als remplaçar per d'unas autras denominacions, la municipalitat #cambiar de nom contra Jeannet, seguent un decrèt de la Convencion nacionala.
Sant-Jeannet èra un pòbli frontièra entre la Provence e lo comtat de Niça.
Georges Ribemont-Dessaignes a fach conéisser/conéisser Sant-Jeannet als sieus nombroses amics. Qualqu'uns i an séjourné cossí Tristan Tzara o Joseph Kosma. Jacques Prévert, un amic fòrça prèp, a quitament escrich, per la darrièra fèsta del raisin, una poesia dédiée a las vignerons de Sant-Jeannet.
Plusieurs documents mentionnent des bourgs distincts : castrum Sant Johannis (ou Sancti Johannis) au pied du Baou (nommé d’après saint Jean-le Baptiste ou saint Jean apôtre sous sa forme occitane et avec un suffixe diminutif local, qui a été francisé par la suite) et Alagoda dans la plaine, dès le XI siècle. On peut voir aujourd’hui, le long des façades de maisons formant l’enceinte médiévale, des portes en bout de rue, la porte de la Poudrière, la porte Contardy, la porte Sainte Barbe, la porte de la Ferrage, qui protégeaient les habitants des attaques et des épidémies.
Sous la Révolution, pour suivre le décret de la Convention du 25 vendémiaire an II invitant les communes ayant des noms pouvant rappeler les souvenirs de la royauté, de la féodalité ou des superstitions, à les remplacer par d'autres dénominations, la commune changea de nom pour Jeannet, suivant un décret de la Convention nationale.
Sant Joanet était un village frontière entre la Provence et le comté de Nice.
Georges Ribemont-Dessaignes a fait connaître Sant Joanet à ses nombreux amis. Certains y ont séjourné comme Tristan Tzara ou Joseph Kosma. Jacques Prévert, un ami très proche, a même écrit, pour la dernière fête du raisin, une poésie dédiée aux vignerons de Saint-Jeannet.
Gunungsitoli
Gunungsitoli es lo capluòc del departament de Nias, dins la província indonesiana de Sumatra del Nòrd. Es un dels dos departaments de l'isla de Nias, situada dins l'Ocean Indian, a l'oèst de la còsta occidentala de Sumatra.
Savartés
Savartés es un parçan d'Occitània situat en Lengadòc, al País de Fois.
Sa vila principala es Tarascon d'Arièja.
Fontaine-Heudebourg
Fontaine-Heudebourg en normand (Fontaine-Heudebourg en francés) es una comuna normanda, situada dins lo departament d'Eure e la region de la Nauta Normandia.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Blòc 1003
Lo  es un blòc (en francés, îlot) del sector de dins lo principat de Mónegue.
Sa superfícia es de 0.
Alajärvi
Alajärvi es una vilòta e municipalitat finlandesa situada dins la província de Finlàndia occidentala e la region d'Ostrobothnia meridionala. La vila, qu'ocupa una extension de 1.056,75 km², comptava una populacion de 10.277 abitants en 2013.
Baloard d'Estrasborg
Mantun vilas possedisson un baloard d'Estrasborg :
Singlar Blou
Singlar Blou es un grop rock occitan fondat en 1984 en Corresa per lo guitarrista Christian Coudert, ambe Eric Emereau au cant e Pierre Cauty a la batariá, puèi al cap d'un moment, Christophe Bernard intègra lo grop a la bassa. Cantan en occitan e en francés.
Citoesquelèt
Lo citoesquelet qu'ei ua estructura cellulara considerada com un organet. Que da la soa resisténcia a la cellula, que participa au moviments intracellulars (en provesir menas ralhs) e extracellulars (puish que los elements ligats a la motilitat cellulara que s'apujan sus eth). Los elements constitutius den citoesqulet que son de tres escantilhs : microtubuls, microfilaments (o filament d'actina) e filaments intermediaris.
Tubulina
Las tubulinas que son proteïnas globularas. Las mei conegudas que son las tubulinas α, β (constituents deus microtubuls) e γ.
Tubulina α e tubulina β
Aquestas duas tubulinas, resultas de l'expression de dus gèns, que son chic diferentas (pas sonque de quauques aminoacids) ; la loa massa qu'ei haut o baish de 50 kDa. Que s'amassan entà formar dimèrs. Aqueths dimèrs que's ligan dab ua molecula de guanosina trifosfat (GTP)e l'ensemble que s'apiela suber l'extremitat (+) d'un microtubul. Apuish, lo GTP que s'idroliza en GDP (guanosina difosfat) e lo dimèr que hè partida deu microtubul.
Un microtubul qu'ei ua microfibrilla formada per l'associacion de protofibrillas qui son polimèrs de dimèrs de tubulina α e β. Los microtubuls que son polarizats dab ua extremitat (-) (mermanta) e ua (+) (creishenta).
Tubulina γ
La tubulina γ que's troba dens lo centre organizator deus microtubuls (MTOC en anglés) joga un ròtle dens lo blocatge de l'extremitat (-) (l'extremita mermanta) e dens la nucleacion (la vaduda e la creishença deus microtubuls navèths).
Tubulina δ e tubulina ε
Que son presentas dens los centriòls.
(389) Industria
(389) Industria es un asteroïde.
Singlar Blou
Lor cançon parodica occitana-francesa de rap-ròck Rape Monason arriba al moment oportun ont las capitadas (relativas) a partir de 1992 del rap occitan dels Fabulous Trobadors e de Massilia Sound System atira l'atencion en França sus la novèla scèna occitana que se reivindica del modèl de pensada de la Linha Imaginòt, ambe a l'entorn coma Singlar Blou tota una dralha d'artistas del fòlk, del ròck o del rap assumissent lor identitat occitana (Test, Tric Trac, La Talvera), o al mens ambe una revindicacion provinciala o meridionala (IAM, Zebda, Regg'lyss). Dins aquel contèxt puslèu favorable, lo ròck agricòla parodic de Singlar Blou tròba de resson, e aital lo grop sortís en 1995 un primièr vertadièr album : Le Fond Du Fait Tout.