cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kolkhoz
Istòria
Los kolkhozes foguèron en efièt massissament realizats per Iòssif Stàlin dins l'encastre de la politica de collectivizacion amb la supression de las expleitacions agricòlas privadas. A partir de 1929, la participacion a un kolkhoz o a un sovkhoz venguèt obligatòris per las autoritats sovieticas. Los membres del kolkhoz avián pas lo drech de ne sortir liurament. E aqueles que pasmens ne sortissian, podavan pretendre a pas cap de pagament per la pèrda de lor tèrra.
Le Morne-Vert
Le Morne-Vert es una comuna francesa, situada dins lo departament de Martinica e la region de Martinica.
La Buissière
La Buissière es una comuna arpitana dau Daufinat, situada dins lo departament d'Isèra e la region de Ròse-Aups.
Kolkhoz
Istòria
A la casuda de l'Union sovietica en 1991, lo país comptava 45 % de sovkhozes e 55 % de kolkhozes. La talha mejana d'un sovkhoz èra de 153 km ², (15 300 ectaras) es a dire lo doble d'aquela d'un kolkhoz.
L'après 1991
Amb la dissolucion de l'Union sovietica en decembre de 1991, las exrepublicas sovieticas venguèron d'Estats independents que menèron, amb mai o mens de vigor e de determinacion, una reestructuracion de lor economia centralizada per que venga una economia de mercat. La reforma agrària foguèt alara, un dels elements màger de l'agendà d'aquela transicion economica per aqueles Estats independents. Aquelas reformas agràrias permetèron e privilegèron subretot l'expleitacion familhala mas permetèron tanben de nòvas formas d'entrepresas agràrias d'emergir coma las societats per accion, de societats anonimas o de cooperativas agricòlas. Los kolkhozes e los sovkhozes deguèron mai sovent cambiar lor estatut dins unas d'aquelas novèlas fòrmas d'entrepresas. Aquela exigéncia juridica mena a una èrsa de reestructuracions de faciada dels kolkhozes e dels sovkhozes, lors nombres alara mermèt lèu après 1992, mas fòrça d'aquelas novèlas expleitacions agricòlas se comportan e foncionan per de rasons practicas coma los ancians kolkhozes.
Estructuras intèrnas
Lo cap e la gestion dels kolkhozes èran directament infeudats a las decisions de las autoritats de las collectivitats territorialas estatalas, atal los kolkhozes foguèron lèu transformats jol desir d'aquelas darrièras, daisson totalament lor aspècte cooperatiu. La diferéncia entre kolkhozes e sovkhozes fuguèt totjorn mai reducha e grand nombre de kolkhozes cambièron lor estatut per venir de sovkhozes.
Trompa naturau
200px|thumb|left|Trompa naturau classica dab lo son jòc de colissas entà cambiar de tonalitatLa trompa naturau o còrn naturau qu'ei l'ajòu deu còrn d'armonia de las orquèstras sinfonicas modèrnas. Qu'ei un instrument de coire naturau com la trompeta barròca (instrument dab loquau e jogavan amassas dens las orquèstras sinfonicas dinc a lfin de l'epòca classica mercés a l'invencion deu piston) o lo claron mes a la diferéncia deus autes coires naturaus, que pòt anar mei luenh que la simpla realizacion de serias armonicas mercés au jòc de la man deu musician dens lo son pabalhon. Dens lo repertòri de la musica anciana, qu'èra donc un instrument mens limitat que non pas la trompeta e lo son repertòtri classic qu'ei mei ric e autentic. Wolfgang Amadeus Mozart, per exemple que compausè concertos per trompa quan be n'escrivó pas nat per la trompeta qui, alavetz, non podeva pas seguir l'orquèstra dens las subtilitats estilisticas de la musica classica.
Kolkhoz
Estructuras intèrnas
Los kolkhoznics èran divisats en brigadas que comprenián en 1929 entre 15 e 30 familhas cadunas, son aquelas brigadas que son responsablas a cort tèrme de las gestion del personal, de la terre, de l'equipament e dels cavalhs de tira.
La Buissière
Istòria
Lo castèl de la Buissière defendiá l'accès cap a Grenòble dempuèi lo marge drech del Isère. Bastida a, la fortalesa (sobrenomenada Castell Dauphin) a situat sus un tuc en dominant lo ancià bourg fortificat.
Trompa naturau
La trompa naturau classica, qu'èra totun enqüèra un pauc limitada en comparason dab lo còrn d'armonia modèrna e que devèva cambiar de colissa segon la tonalitat d'interpretar.
Kolkhoz
Obligacion
Los membres del kolkhoz avián per obligacion de realizar un nombre minim de jorns de travalh par an a l'encòp pel quita kolkhoze e per la collectivitat rurala, per exemple la construccion de carrièras. Los exigéncias èran d'un minim de 130 jorns per an per cada adult valid e de 50 jorns per un mainait entre 12 e 16 ans. Se de membres del kolkhoze avián pas realizats lo minim de travalh requisit, i aviá de sanccions coma: la confiscacion de la parcèla privada de l'agricultor, un plaid al tribunal popular qui podava condemna a tres fina a uèit meses de trabalh forçat dins lo kolkhoz, o fins a un an dins un camp de trabalh correctiu.
La Buissière
Istòria
Los Dauphins #concedir franchises a.
Kolkhoz
Obligacion
Un sistèma de passapòrts intèrnes empachava lo movement de las zonas ruralas cap a las zonas urbanas. Fins a 1969, totes los les enfants nascuts dins una bòrda collectiva èran obligats per la lei d'i trabalhar levat s'aquela donava expressament l'autorizacon de partir. En efièt, los agricultors èran ligats a lor sovkhoz o kolkhoz dins çò que foguèt descrich coma un sistèma de « neosèrv atge », ont la burocracia comunista remplaça los ancians proprietaris senhorials.
La Buissière
Istòria
S'anòta tanben la preséncia d'un ostal fòrt apertenent a Urban Rodde l'an 1447 ; « ostal e hostelfort quils an seguts en ladite vila ».
Kolkhoz
Permission
Los membres dels kolkhozes èran autorizats a possedar una pèça de tèrras privadas amb unes animals. La talha d'aquela parcèla privada varièt dins lo periòde sovietic, mas èra mai sovent de gaireben 0,40 ha. Abans la Revolucion russa de 1917, un païsan amb mens de 5,5 ha èra jutjat tròp paure per noirir sa familha. Pasmens, la productivitat d'aquelas parcèlas se rebatava dins lo fach qu'en 1938, 3,9 % del total de las tèrras semenadas qu'èra vengudas de parcèlas privadas, produisián 21,5 % de la produccion agricòla neta.
La Buissière
Istòria
En febrièr 1478, per las siás cartas brevets, lo rei Louis XI #confirmar los privilègis dels abitants de la Buissière aital coma en febrièr 1481.
Kolkhoz
Polemica
La collectivizacion de las tèrras se basava sus lo postulat que remplaçant la bòrdas non mecanizadas (e ineficaças) de talhas pichonas, alara fòrt corrent en Union sovietica, per de bòrdas mecanizadas de granda talha, la produccion de noiritura serà plan mai eficaça. Lenin vesiá l'agricultura privada coma una font de mentalitats capitalistas e esperava remplaçar las bòrdas per de  sovkhozes o de kolkhozes que transformariá los obrièrs agricòlas en proletaris, que serián collectius per natura.
La Buissière
Istòria
Le château de La Buissière défendait l'accès vers Grenoble depuis la rive droite de l'Isère. Construite au, la forteresse (surnommée Château Dauphin) est située sur une colline dominant l'ancien bourg fortifié.
Les Dauphins accordèrent des franchises au.
On note aussi la présence d'une maison forte appartenant a Urbain Rodde en 1447 ; « maison et hostelfort quils ont assis en ladite ville ».
En février 1478, par ses lettres patentes, le roi Louis XI confirma les privilèges des habitants de la Buissière ainsi qu'en février 1481.
Kolkhoz
Polemica
L'economista Joseph E. Medley de l'Universitat del Maine (EUA), afirma (reconeissent una certa ineficitat dins l'agricultura sovietica), que las acusacions de fracaç al son subjècte son un mite d'òrdre ideologic.
Sauset (Gard)
Sauset (Sauzet en francés) es una comuna lengadociana situada dins lo departament de Gard e la region d', ancianament de Lengadòc-Rosselhon.
Sos abitants se dison las Sausetièras e los Sausetièrs..
Artèla
Lo kolkhoz succediguèt a l'artèla a partir dels ans 1920.
Diéval
es una comuna francesa, situada dins lo departament del Pas de Calais e la region del Nòrd-Pas de Calais.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Sungacha
right|250px|thumb|Localizacion de Sungacha (blau marin) Sungacha (Сунгача en rus, 松阿察河 en chinés; pinyin: Sōngàchá Hé) qu'ei ua aiga deu nòrd-èst de la Republica Populara de China, dens la província de Heilongjiang e deu sud-èst de Russia, dens lo Krai de Primòrie. La longor d'aqueth arriu, afluent esquèr d'Ussuri e sosafluent d'Amor, que vària de 180 a 210 km. Que forma ua part de la termièra enter China e Russia. Qu'ei lo sol emissari deu Lac Xingkai. Lo bacin de Songacha qu'abriga ua fauna e ua flòra hèra rica, en particular lo lotus sacrat (Nelumbo nucifera).
O pichinela
Questa cançon es l'adptacion facha en lenga occitana d'una breçairòla còrsa fòrça coneguda que si sòna O Ciucciarella
O PICHINELA
La tia belesa
Lo tiu colar d’evòri
Pichinela ensucrada
Questa nuech longa va estar
Bella nina, bella nina
Lo tiu papa es al ostal
Siu estat à l’òrt
Quest matin de bon’ora
La nina non ‘qui era
Era anada a l’escòla
Tot era per veser de tenir
Lo tiu papa es a la casa
Vòli anar amont
Per questa pojada
‘Ci li cabri son
Bengan ambé la cèrvia
Aici son li tri conilhi
Seguis li, corris ambé li
Lo tiu papa se’n torna aici
Ai trapat un niu
Sèrv
thumb|225x225px|[[Miniature|Miniatura d'una letra capitulara d'un manuscrit medieval mostrant un sèrv, amb un instrument de trabalh observant dos senhors, un nòble e l'autre, eclesiastic, en discussion]] Pendent l'edat mejana, un sèrv èra una persona que servissiá un nòble dins de condicions que, a l'ora d'ara, son consideradas pròche de l'esclavatge. Lo nòble aviá l'autoritat de decidir de la persona e los sieus bens o dreches de servitud se podián transmetre entre nòbles. Lo tèrme sèrv (del latin servus) designa una forma de ligam social e juridic, tipic del feudalisme entre una persona, generalament un païsan, e un senhor feudal, e que demòra subjècte de la senhoriá.
O pichinela
Siu estat ‘tà veser
Sèrv
Lo sèrv se diferéncia de l'esclau perque pòt pas èsser vendut, en general, separat de la tèrra que trabalha, e es juridicament una persona liura. Pasmens, los sèrvs renonciavan a aquela libertat per recebre la proteccion del senhor. Aquel renonciament -l'assignacion- a vegadas èra formalizat per un acte juridic fach davant notari.
O pichinela
L’aucèl que nida li
Era un niu de colomba
Sèrv
La caracteristica del servatge es l'ensems d'obligacions compresas, coma l'incapacitat del sèrv d'aquerir o de vendre de bens, transaccion somesa a l'autoritat politica, judiciària e fiscala del senhor feudal, obligacion de donar de servicis militars al senhor e la liurason d'una partida de son trabalh o produch. La condicion de sèrv èra ereditària e se podiá pas quitar la tèrra sens l'autorizacion del senhor, que la podiá donar contra pagament d'una quantitat economica en compensacion de la pèrda patrimoniala.
O pichinela
E tri còpi l’ai trapat
Sèrv
Normalament, quand predominava lo servatge, la tèrra sola se podiá pas èsser venduda, a causa qu'èra ligada als poders politics, tot coma lo rei d'un país lo podiá pas vendre. Per contra, la tèrra se podiá transferir en cas l'invasion en temps de guèrra o per de maridatges sovent de convenença.
O pichinela
O colomba ajocada
Quant longa la nuech va estar
Se pòl fiular
E cridar à tramontana
Que fiali lo lin
Pascual Candel Palazón
Pascual Candel Palazón (Múrcia, 12 de febrièr de 1971) tanben conegut com Pascual C. Palazón, es un poèta e escrivan espanhòl.
O pichinela
Escarpi la lana
Ai fach lo tiu mantèl
Pascual Candel Palazón
Fònts literàrias
Comencèt d'escriure de poesia quand èra plan jovenèl. Son òbra se caracteriza per un estil amb una granda influéncia nordica.
Ligam extèrne
Google Books
O pichinela
E garnit la tia rauba
Sèrv
Lo sèrv podiá pas partir o se maridar fòra de la proprietat sens l'acòrdi del senhor, e quin siá d'un sèrv tanben èra sèrv. En contrapartida, lo senhor podiá pas expulsar los sieus sèrvs ni aumentar arbitràriament sas rendas e los devers tradicionals. Alara, lo sèrv aviá quicòm de segur.
O pichinela
Lo tiu mantèl enfadat
Sèrv
Originas dels sèrvs
L'origina del servatge ven dels darrièrs ans de l'Empèri Roman. A l'eissida de las guèrras de la crisi del sègle III, fòrça agricultors abandonèron o vendèron las tèrras, e la proprietat tombèt dins las mans dels proprietaris que, en n'acumulant, ne faguèron de latifundi, e comencèron a las far espleitar per d'arrendadors (los coloni). Aquels arrendadors trabalhavan una pèça d'aquelas tèrras per la siá subsisténcia, pagant una renda, e devent mai trabalhar pel tèrratenent (pus tard lo senhor) sens contrapartida, dins los sieus camps privats per la semença e per la culhida. Amb aquel acòrdi, pagavan pas dirèctament los tributs de la tèrra, o fasent, teoricament lo senhor feudal. Tanben, dins d'unas zònas, se realizava una mena de proteccion militara dels païsans liures, qu'acceptavan de se sometre a un senhor en escambi de son trabalh o de produchs agricòlas coma forma de pagament. A causa de las condicions de la renda e la deterioracion de l'economia romana, lo colon venguèt incapable de pagar las siás rendas e se perdèt las proprietats per causa de deute.
O pichinela
E de tot entorn brodat
Saint-Antoine-la-Forêt
Saint-Antoine-la-Forêt es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Sèina Maritima e la region de la Nauta Normandia.
Geografia
Lo vilatge es pro estendut e l'abitat mai lèu escampilhat (superficie : 6,4 km²).
La municipalitat se compausa aital de divèrses luòcs-diches : Los Forges (direccion Lillebonne), Lo Nòu Mond (direccion Santa Romain), las Litoralas (direccion Bolbec), lo Clos (direccion Gruchet).
Le village est assez étendu et l'habitat plutôt dispersé (superficie : 6,4 km²).
La commune se compose ainsi de plusieurs lieux-dits : Les Forges (direction Lillebonne), Le Nouveau Monde (direction Saint Romain), les Côtières (direction Bolbec), le Clos (direction Gruchet).
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Salinhac (Gironda)
Salinhac (en francés: Salignac) es una anciana comuna bordalesa d'Occitània, en Guiana, lingüisticament gascona, administrada prau departament de Gironda de la region de Novèra Aquitània, ancianament d'Aquitània. En 2016 estut acampada emb Aubia e Espessàs e Sent Antòni e vengut comuna delegada de la comuna novèra de Vath de Virvèa.
Toponimia
Las fòrmas ancianas son Salanhac, en 1276, parrochianus de Salanhaco, en latin, en 1339, ''cap. de Salanhaco, en latin, en 1342, parrochia de Salanhac, en 1360, cappella de Salinhaco, en latin, en 1361, Salanhac'', en 1361. Dauzat e Rostaing (seguits per Negre e Astor) pensan que Salinhac ven d'un nom galloroman Sallinius, emb lo sufixe -acum, latinizacion dau sufixe gallés -ācon. Xavier Delamarre corregís lo nom de propietari en Salinios, nom gallés. Bénédicte Boyrie-Fénié constata que Sallinius auré donat *Sarinhac en gascon e que, pr'amor de la majoritat de las fòrmas ancianas, lo nom ven puslèu dau nomen Salanius, atestat (lo nom gallés Salanios, dens d'autes cas, per Delamarre). La fòrma Salinhac, puslèu tardiva, s'explica per dissimilacion,. Salinhac èra donc probablament una anciana granda propietat antica qu'avèva per mèste Salanius / Salanios.
Veire Salanhac e Aivigas, medish etime, que coneishut tanben un moment una tendéncia a la dissimilacion.
Toulouse School of Economics
Toulouse School of Economics - l'École d'économie de Toulouse (TSE), L'Escòla d'Economia de Tolosa es un malhum de recerca scientifica creat en 2007 jos la forma d'une fondacion de cooperacion scientifica nomenat Fondation Jean-Jacques Laffont-TSE. Amassant mai de 150 cercaires reconeguts internacionalament dins lors tèmas de recerca, TSE a per ambicion de concurrenciar los melhors departaments d'economia del mond per èsser al cap de la disciplina.
Amb l'Universitat Tolosa 1 Capitòli (UT1), l’Escòla dels Hauts Estudis en Sciencias Socialas (EHESS), lo Centre Nacional de la Recerca Scientifica (CNRS) e l’Institut Nacional de la Recerca Agronomica (INRA), TSE es financièrament sostengut par un club de partenaris.
En setembre de 2011, l'ensems dels ensehaires en economia de l'Universitat Tolosa 1 Capitòli foguèt amassat dins l'escòla d'economia de Tolosa -TSE qu'a per vocacion de formar d'economistas d'haut nivèl. En transformant sa Facultat de Sciéncias economicas en Escòla, l’Universitat Tolosa 1 Capitòli modifiquèt lo païsatge de l’ensenhament superior francés en economia crean una 3 via que concilia lo melhor de las grandas escòlas e lo melhor de l’Universitat.
Composicion
TSE comptava en 2010 150 ensenhaire cercaires, 109 doctorants e cercaires, 24 cadres administratius e tecnics, geograficament sul site de la Manufactura dels tabats de l’Universitat Tolosa 1 Capitòli. TSE compren tres equipas de recercas: lo GREMAQ (Grop de recerca en economia matematica e quantitativa), le LERNA (Laboratòri d’economia de las ressorças naturelas) e l'ARQADE (Telhièr de recerca quantitativa aplica al desvelopament economic).
Ensenhament
TSE prepausa de cursus a partir de la licéncia 3 fins al doctorat. A partir del Master 1, l'ensenhament es assurat sonque en anglés. En 2011-2012, 60 % dels estudiants de Master èran d'estudiants estrangièrs.
Recerca
La recerca a TSE s'apièja sus onze grops de recerca.
Lista deus vescomtes de Bearn
200px|right|thumb|Escut de Bearn : deu camp d'aur cargat de duas vacas de gules cornadas, colletadas e clarinadas d'azur
Ostau de Bearn
100px|right|Vescomtes de Bearn
Regéncia de Guiscarda de Bearn peu son hilh Pèr II de Bearn (1134-1154 ; qu'ei hilha de Gaston IV, qu'esposa Pèr Soriquers, vescomte de Gavarret ; l'Ostau de Bearn que's persegueish dens l'Ostau de Gavarret)
Ostau de Grailly
thumb|100px|Armas deus Grailly
Ostau de Labrit
right|thumb|100px|Armas dels Navarra-Albret
Ostau de Borbon
1620 : Edicte d'Integracion (Lo Reiaume de Navarra e tanben Bearn que son "integrats" o reiaume de França devath l'encastre legau deus Fòrs de Bearn).
Arron Loís XV, Bearn que ho eretat per Loís XVI dab la corona de França qui's trasmetó segon lo principi de la lei salica qui vòu que las hemnas non pòsquin pas transméter ni pas tanpauc eretar deu tròn de França. Aquò be ho totun pas jamei lo cas en Bearn e Navarra on las hemnas teoricament e eretan e los lors espós qu'i vaden vescomtes de jure uxoris, dab, totun, ua preferéncia masculina enter los hilhs deu sobiran (tan per Bearn com per Navarra).
De tot biais, a l'escadença de la Revolucion los Estats de Bearn que hon obligats per la constrenta de renonciar au Fòrs de Bearn (qui lo lor arrespecte e èra ua condicion sine qua non de l'integracion de Bearn en 1620) e Bearn que ho dissot dehens lo navèth departament deus Baishs Pirenèus (futur Pirenèus Atlantics).
Lo títol de Rei de Navarra qu'ei osdendit peu rei d'Espanha Joan Carles I com consequéncia de l'annexion de la Hauta Navarra peu rei d'Aragon en 1512. Aquò n'inclueish pas la Baisha Navarra e non tanha pas Bearn. Los pretendents au tròn de França (Loís Anfós d'Anjòu en Espanha) que revindican lo títol de Rei de Navarra au nom de l'annexion a França en 1620. Totun, en bèth seguir la lei bearnesa e navarresa de transmission deu tròn, aqueste que pertanheré a Alícia de Borbon-Parma. En mei d'aquò, l'annexion a França qu'ei de mau invocar, puish que Navarra que ho justament desseparada de França ua purmèra vegada en 1316 en bèth invocar la lei salica e au detriment de la regina Joana II de Navarra.
Sovkhoz
Un sovkhoz (en rus совхоз, ) èra una bòrda d'Estat de l'URSS. Lo mot es la contraccion de советское хозяйство, siá bòrda sovietica. Los sovkhozes foguèron creats pendent l'expropriacion dels kolaks pendent la campanha de collectivizacion lançada per Stàlin après 1928.
Una persona trabalhant dins un sovkhoz èra un sovkhoznic (en rus  : совхозник, al femenin sovkhoznitza, (rus   : совхозница ). Dins un sovkhoz, los obrièrs agricòlas èran salariats, sens èsser proprietaris. Los salaris èran pas (o gaire) indexats sus la productivitat del sovkhoz.
Per cobrir una flaca productivitat e donc una produccion insufisenta, de pèças de tèrra privadas foguèron tolerada dins los sovkhozes. Lor superfícia faguèt enseguida l'objècte de mai d'una refòrmas.
Istòria
Los sovkhozes comencèron a èsser creats al començament dels ans 1920 coma un exemple ideologic de l'agricultura socialista car los kolkhozes foguèron longtemps considerats coma una etapa intermediària cap a l'ideal de l'agricultura estatica. Alara que los kolkhozes foguèron mai sovent creats combinant de pichonas expleitacions individualas dins una estructura cooperativa, los sovkhozes foguèron organizats per l'Estat sus de tèrras confiscadas que foguèron acampadas dins de grandas proprietats. Los trabalhadors dels sovkhozes foguèron recrutats d'entre las populacions ruralas sens tèrra.
Lo ròtle dels sovkhozes dins l'agricultura sovietica progressa regularament al cors de l'èra sovietica. Lo nombre de sovkhozes passa de mens de 1 500 en 1929 a un pauc mai de 23 000 a la fin dels ans 1980. Aquel espandiment s'explicava en partida per la politica de fusion e de reconversion dels kolkhozes en sovkhozes e en partida mercé a l'espandiment de las superfícias cultivadas mejans de programas espaecials coma la Campanha de las tèrras verges. Pendent los ans 1930, los sovkhozes avián en mejana gaireben de superfícia semenada. Dins los ans 1980, aquela mejana èra de gaireben.
Los sovkhozes foguèron percebuts coma essent mai productius e mai rendables que los kolkhozes. Los sovkhozes èran subretot presents dins la produccion de Cerealas, de Legums e d'uòus.
En 1990, l'Union sovietica aviá 23 500 sovkhozes, o 45 % del total d'expleitacions de tipes sovkhoz/kolkhoz. La talha mejana d'un sovkhoz èra de, près de tres còps lo kolkhoze mejana qu'èra de en 1990. Los sovkhozes èran mai nombroses en Siberia que dins la partida europèa de l'Union sovietica.
Pendent la transicion dels ans 1990, fòrça bòrda d'Estat foguèron reorganizadas coma societat per accions, pasmens se lo desvolopament dels mercats fonzièrs èran totjorn entravat per l'oposicion a la proprietat privada de las tèrras.
Santa Cilia
Santa Cilia es un municipi de la província espanhòla d'Òsca e de la Comunautat Autonòma d'Aragon.
Colongas
Colongas (Collongues en francés) es una comuna occitana dau Comtat de Niça, situada dins lo departament dei Aups Maritims e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur.
Istòria
Jos l' Ancian Regim, la comunitat de Colongas dependiá de la senescauciá de Castelana (actuaus Aups de Provença Auta).
Santa Cruz de la Serós
Santa Cruz de la Serós es un municipi de la província espanhòla d'Òsca e de la Comunautat Autonòma d'Aragon.
Pál Schmitt
Pál Schmitt, n.1942, foguèt lo president d'Ongria del 6 d'agost de 2010 al 2 d'abril de 2012, que demissionnèt. La premsa ongaresa aviá publicada la pròva que mai de 90% de sa tèsi de doctorat èra copiada sus de tèsis mai ancianas.
Scòts
Scots pòt designar :
Dugwor
Lo dugwor es una lenga chadica de la familha afroasiatica parlada en Cameron.
Localisacion
Lo dugwor es parlat dins l'arrondiment de Meri, dins lo departament de Diamaré. Aquel darrièr es restacat a la region de l'Extrèm-Nòrd de Cameron.
Classificacion
Lo dugwor es una lenga chadica classada per Gravina (2014) dins la branca nòrd del biu-mandara, ont fa partida del grop mofu.
Rethondes
Rethondes es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Oise e la region dels Nauts de França.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Segur lo Chasteu
Segur lo Chasteu o lo Chasteu de Segur (Ségur-le-Château en francés) es una comuna lemosina situada dins lo departament de Corresa e la region de Novela Aquitània, ancianament de Lemosin.
Toponimia
Las atestacions ancianas son, per luec:
Istòria
A l'Atge Mejan fuguet la residéncia principala daus vescomtes de Lemòtges.
Santa María de Dulcis
Santa María de Dulcis es un municipi de la província espanhòla d'Òsca e de la Comunautat Autonòma d'Aragon.
Champdeuil
Champdeuil es una comuna francesa, situada dins lo departament de Sèina e Marna e la region d'Illa de França.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Dolcourt
Dolcourt es una comuna francesa, situada dins lo departament de Meurthe e Mosèla e la region de Lorena.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Mosidura
Una partida importanta dei mosiduras son toxicas ò allergènas e de mesuras son sovent adoptadas per empedir son desvolopament sus la norridura (aeracion, lucha còntra l'umiditat, temperaturas d'estocatge bassas... etc.). Pasmens, certanei son comestiblas e utilizadas dins la fabricacion d'aliments (Penicillium roqueforti dins lo ròcafòrt). D'autrei son utilizadas per sei proprietats medicalas coma lei mosiduras dau genre Penicillium que sintetizan una toxina bactericida.
Romiaire
Demest los romiaires mai coneguts, se tròban los bovins (la vaca), los ovins e los caprins que sas quatre pòchas dels estomacs lor permeton un estocatge temporari dels aliments consumats, en particular l'èrba, puèi una regurgitacion qu'autoriza una segonda fasa de mastegatge que fa plenament partida del cicle de la digestion.
Praseodimi
Praseodimi es un element quimic, de simbòl Pr e de numèro atomic 59.
Es un metal gris argent del grop de las tèrras raras. Fa partit de la familha dels lantanids. A temperatura ambianta, es ductil, malleable e s'oxida lentament a l'aire. Se serva dins l'òli minerala, pr'amor que reagís fortament amb l'aiga.
Son nom ven dels mots grècs prason (πράσον - « pòrre») e didymos (δίδυμος - « besson »), per encausa de la color verda de son nitrat.
Marie-Denise Villers
thumb|200px|Gojata dessenhant, [[1801, Metropolitan Museum of Art, Nava York]]Marie-Denise Villers (vaduda Marie-Denise Lemoine - París, 1774 – lo 19 d'agost de 1821) que ho ua pintra francesa.
Qu'estudiè dab Anne-Louis Girodet de Roussy-Trioson.
Presentada au Salon de 1799, un deus sons tabléu mei famós (la Gojata dessenhant) qu'ei expausat au Metropolitan Museum of Art de Nava York.
Las soas sòrs Marie-Victoire Lemoine e Marie-Élisabeth Gabiou que hon tanben pintras.
Que's maridè en 1794 dab Michel-Jean-Maximilien Villers.
Mir (comunautat)
Istoric
L'origina del mir es desconeguda, aquel sistèma s'acabèt amb las reformas agràrias de Piotr Stolipin entre 1906 e 1911.
Foncionament
Dins la Russia imperiala, la granda majoritat dels païsans de Russia tenián lors tèrras en proprietat collectiva mejans una mir qu'agissiá coma una cooperativa. Las tèrras lauradissas èran divisadas en parcèlas basadas sus la qualitat del sol e la distància del vilatge. Cada fogal aviá lo drech de clamar una o mai parcèlas en foncion del nombre d'adults dins lo fogal. Aquelas parcèlas èran periodicament destriadas pel conselh del mir, compausat dels caps de familhas, sus la basa d'un cens per assegurar una reparticion equitabla de las tèrras. Lo mir gerissiá tanben los impòsts de biais collectiu. Lo mir podava contenir de sèrvs que trabalhavan e vivián al costat dels autres païsans, sens granda diferéncia fòrça de lor ligams morals e financièrs amb lors proprietaris.
Santaliestra y San Quílez
NB. Cal benlèu descastelhanizar lo títol (imitar l'aragonés o lo catalan.
Trompeta egipciana
200px|thumb|Ua trompeta egipciana modèrna dab tres pistonsLa trompeta egipciana o trompeta d'Aïda qu'ei un instrument de coire de la familha de la trompeta. La soa particolaritat qu'ei d'estar dreta despuish l'embocadura dinc au pabalhon.
Qu'ei regularament emplegada dens las representacions de l'opera Aïda de Giuseppe Verdi. Generaument, au dia de uei, qu'ei jogada com ua trompeta modèrna e provesida de 3 pistons, mes que se n'a hargoadas dab sonque 2 o medish un (la particion de Aïda n'a besonh pas sonque d'un).
Enter las trompetas hargoadas a hauta escala uei lo dia la mei pròcha qu'ei la trompeta heraudica, mes aquesta que hè vira totun sus ua bocla petita ; la trompeta egipciana que demora donc la sola trompeta tota dreta a aquò la da lo timbre lo mei estinglant e sec enter tots los instruments de coire.
Ciclisme
vinheta|Corsa profesionala de ciclisme sus rota
Lo ciclisme cobrís mai d'una nocions : d'en primièr per fòrça es una activitat de la vida videnta, un léser per d'autres (ciclotorisme), e un espòrt prepausant de corsas amb bicicleta declinat en disciplinas: l'escòla de ciclisme, lo ciclisme sus rota, lo ciclisme sus pista, lo ciclocròs, la bicicleta tot terren (BTT), lo BMX, lo ciclisme en sala e lo bicipolò. L'espòrt ciclista es reglamentat al nivèl mondial per l'Union ciclista internacionala (UCI).
Istòria
Lo baron alemand Karl Von Drais inventa en 1816 la draisiana, considerada coma l'aujòl de la bicicleta. Es un veïcul de doas ròdas alinhadas que lo ciclista fa avançar pojant sul sol amb sos pés. Presenta son invencion a París, lo 5 d'abril de 1818 <time class="nowrap date-lien" datetime="1818-04-05">5 avril 1818 <time class="nowrap date-lien" datetime="1818-04-05">. En 1861, lo carrocièr Pierre Michaux e son filh Ernest començon la fabricacion dels premi!rs velocipèds de pedala. Las primièras maquinas peressent al vélocipèd Michaux venon al van als Estats Units d'America à partir de 1866 que Pierre Lallement, ancian associat de Pierre Michaux, obten un brevet american per una maquina que nomena « bicicleta ». Vers la fin dels ans 1870 apareis lo grand-bi. A una ròda avant d'un diamètre fòrça e una ròda arrièra mai pichona. L'interés de la granda ròda es d'aumentar la distança parcorrida per un torn de pedala mas menar aquela maquina es malaisit e dangierós.
Dos ans mai tard, los premièrs clubs ciclistas son creats a París, Tolosa, Roan. En 1880, John K. Starley de la societat The Coventry Sewing Machine Company (« societat de las maquinas de cóser de Coventry » futura Rover), inventa la « bicicleta de seguretat » amb de ròdas de talhas rasonablas e una transmission per cadena.. Lo ciclista es situat a l'arrièr, çò que fa gaireben impossible la casuda de tipe « solelh » ont le ciclista es catapultat al dessús de la ròda avant. L'Escocés John Boyd Dunlop inventa lo pneumatic en 1888 qu'encara melhora lo confòrt del ciclista. Tres ans mai tard, Michelin inventa lo pneumatic desmontable. En 1896, lo ciclisme ven espòrt. En 1900, l'Union ciclista internacionala es creada.
En 1910, la ròda liura aparéis sul Torn de França, puèi lo cambiador de pinhon en 1937.
Equipament
L'equipament se fa segon lo tipe de practicant.
En caminada amator o en circulacion simpla, portar lo casco pel ciclista es pas obligatòri, coma l'escairatge, quand son utilizacion es pas necessària (levat dins un tunèl par exemple), pasmens se son conselhats. Tanben se pòt installar de parafanga. Mas es obligatòri de portar e d'utilizar un lum donant un rai blanc o jaune se lo temps o lo luòc obliga, tanben una bicicleta deu portar sempre un catadiòptri blanc a l’avant e roge a l'arrièredu veïcul, e lo conductor deu se vestir d'un gilet (recomandat fòra d'aglomeracion, obligatòri de nuèch o quand la visibilitat es nula o gaireben (tuba).
En corsa, dins las competicions professionala, portat lo casco es obligatòri dains totas las disciplinas per evitar les accidents. Mai, dempuèi 2000 lo pes minim de las bicicletas es fixat a.
Ciclisme urban
vinheta|Ciclisme urban a [[Amsterdam (Païses Basses).]] Lo ciclisme urban constituís la branca del ciclisme dins lo transpòrt urban. Concernís totes los desplaçaments amb bicicleta sus de distanças pichonas e mejanas (unes quilomètres) dins un mitan sonque gaireben urban, es a dire partejant la carrièra amb los autres transpòrts motorizats o non. Sus una distança entre un e set quilomètres la bicicleta es un transpòrt dels mai aviats. Mai d'èsser practic, lo ciclisme urban limita la pollucion e merma l'engorgament dins la vilas a causa de l'usatge massís de l'automobila.
D'amenatjaments especifics pòdon melhorar las condicions de circulacion dels ciclistas urbans. Aqueles amanatjaments son de faissas o pistas ciclablas, zona d'encontra, Double sens ciclabla o parcatge especifics a las biciletas (o bicicletas e ciclomotors). De fuòc ciclistas especials.
Ciclotorisme
Lo ciclotorisme es la practica de l'excursion a bicicleta, realizada sens tòca de competicion.
Ciclisme esportiu
Lo principi del ciclisme dins sa version esportiva es de percorrir una distança donada a bicicleta mai rapidament possible. Los practicants son destriats dins de categorias segon l'edat, lo sexe e lo nivèl. esquèrra|vinheta|Corsa al Tro Bro Leon de 2009. Lo ciclisme sus rota comprend d'esprovas coma la "corsa d'estapas" (Torn de França, Torn d'Espanha, Torn d'Itàlia, Torn de Soïssa, Torn de Belgica, Torn de Polonha) ; la "corsa classica", corsa en linha d'un jorn; la corsa "al temps", e corsa al temps per equipa.
Las esprovas de ciclisme sus pista se debanan dins de velodròms e an de formas deversas : i a d'esprovas individualas e per equipas, d'esprovas d'esprint, de miègfons e de fons. Fòrça d'aquelas competicions son al Jòcs olimpics e als Campionats del mond de ciclisme sus pista. Lo ciclocross es una especialitat ivernala, que se realiza dins un circuit. La corsa dura una ora gaireben, sus un rterren sovent mixte (asfalt e tèrra). Lo BMX se caracteriza subretot per la pichona talha e sas ròdas de 20", çò que ne fa un fòrça bon manejar. vinheta|bicicleta de montanha La bicleta tot terren, o BTT, es l'esprova mai recenta del ciclisme esportiu. La bicicleta tot terren (o Mountain Bike) foguèt inventat als Esats Units d'America en 1970.
Las esprovas cicloesportivas (o cicloesport) se situan al mièg camin entre lo ciclotorisme dels caminaires e la competicion ciclista.
Jòcs olimpics
L'espòrt cicliste figura de longas als Jòcs olimpics d'estiu. Las esprovas sus rotas contenon la corsa en linha e l'eprova al temps. Lo ciclisme sus pista es tanben present amb mai d'una disciplinas e, dempuèi unas annadas son presents lo BTT e lo BMX.
Santat
La practica del ciclisme pòt aver de consequéncias de long tèrme sus la santat dels practicants.
Beneficis
Los exercicis fisics del ciclisme son ligat a la melhoracion de la santat e del ben èsser. Segon d'estudis de santat <sup class="reference cite_virgule">,, la pèrda de pes, melhoran l’endurança, merman los temps de recuperacion, permeton d'evitar las malautiás cardiovascularas ligadas a l'edat e amplifican las vias respiratòrias. Totes aqueles efièch son bons a long tèrme. Pasmens, i a de riscs en cas d'esfòrt tròp frequents
Nafras
La practica del ciclisme se fa pas sens risc de nafras. Causadas per manca de prevencion : velocitat tròp nauta per la rota segon son estat o son inclinason, manca de respècte de Còdi de la rota (passar los fuòcs roges e los estòps, conduire a l'esquèrra o amb ziga-zagas), intoleréncia dels automobilistas. Puèi, l'estat de la cauçada e de la pista ciclabla pòt tanben aver un ròtle dins lo desequilibri del ciclista e la casuda. Fin finala, de condicions meteorologicas, coma la nèu, la granissa o l'eslhauç pòdon ferrir o tuar de ciclistas.
Los traumatismes cranians representan, segon un estudi de 2012, gaireben una persona sus vint dels tuats e ferrits greus en aglomeracion. Los dos terces dels ciclistas accidentats que lo pronostic vital foguèt engatjat presentavan efectivament un traumatisme cranian. Lo ciclista pòt tanben sofrir de rampas, de fracturas ossosas en cas de casuda, un malaise, eca. De dolors de mai long tèrme pòdon taben provocar de nafras sentida a bicicleta coma las ernia discale o tendiniti…
Canton de Montgiscard
Le canton de Montgiscard es una anciana division administrativa de Lengadòc, situada dins l'arrondiment de Tolosa, le departament de Nauta Garona e la region de Miègjorn-Pirenèus, ara d'. Las 20 comunas son dempuèi 2015 al còp dins le canton d'Escalquens e tanben dins la Comunautat d'aglomeracion del Sicoval. La lenga autoctòna es l'occitan lengadocian, dins sa varianta meridionala.
Sauvat
Sauvat es una comuna occitana d'Auvèrnhe, situada administrativament dins lo departament del Cantal e la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament d'Auvèrnhe.
Comunas vesinas
400px|left|Distanças e posicion relativa
Toponimia
Las fòrmas ancianas son Villa Salvat, al sègle XII, Salvatum, en latin, en 1479, Sozat, en 1628, Salgvat, en 1659, Salevat, en 1688, Sauvac, en 1784. Sauvat, eiretèir del latin salvatus, designariá un luec d'asili, amb un sens equivalent o près del dels nombrós Salvetat, Sauvetat, Sauvatèrra. La prononciacion es [su'ga], al Montelh, ['ʃu:ga] o [ʃu:'ga] a Osèrs (mas pusleu lo prumèir). La realizacion [u'] de au pretonic e l'alteracion de -l- son regularas, mas lo chamjament d'accentuacion a Osèrs es una particularitat imprevista.
Nòtas
<references group="N"/>
Mofu del nòrd
Localisacion
Lo mofu del nòrd es parlat dins los cantons de Douroum, Douvangar e Wazang de l'arrondiment de Meri, dins lo departament de Diamaré. Aquel darrièr es restacat a la region de l'Extrèm-Nòrd de Cameron.
Classificacion
Lo mofu del nòrd es una lenga chadica classada per Gravina (2014) dins la branca nòrd del biu-mandara, ont fa partida del grop mofu.
Monotremata
Los monotrèmas (Monotremata) constituisson un òrdre animal creat per Charles Lucien Bonaparte en 1838 caracterizat pel fach d'èsser a l'encòp ovipars e mamifèrs.
Son representats per quatre espècias :
Monotrèmas fossils
Vaquí qualques espècias disparegudas de monotrèmas classats per familhas.
Guwahati
es una vila d'Assam, un estat de la Republica d'Índia. Es caplòc del districte de Kamrup Metropolitan.
Salaunas
Selaunas (Salaunes en francés) es una comuna medoquina de Guiana, lingüisticament gascona, administrada pr'au departament de Gironda de la region de la Noèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Republica maritima
thumb|Expansion e declin dei republicas maritimas de [[Venècia e de Gènoa entre 1400 e 1789.]]
Lo tèrme republica maritima designa un ensemble de vilas maritimas italianas que venguèron de centres economics prospèrs entre lei sègles X e XIII gràcias a una activitat comerciala e maritima intensa. Venècia, Gènoa, Pisa e Amalfi son lei republicas maritimas pus famosas mai de pòrts mens importants coma Ragusa, Noli, Gaieta ò Ancona conoguèron d'evolucions similaras. Dominèron lo comèrci mediterranèu durant la segonda mitat de l'Edat Mejana e declinèron lentament a partir de la Renaissença quand deguèron faciar la concurréncia ò la pression militara de l'Empèri Otoman, d'Espanha ò de França. Lei darrierei republicas maritimas perdiguèron son independéncia a l'eissida dei Guèrras Napoleonencas.
Insectivora
Sosclassa dels insectivòrs.
Vejatz: Lista alfabetica dels genres d'insectivòrs
Colombeir
Colombeir (Colombiér en arpitan e Colombier en francés) es una comuna occitana administrada per lo departament de Léger de la region d'Auvèrnhe Ròse Aups.
Geografia
Situat a del departament d'Ardecha e a  de Sant Estève, lo borg, pron enauçat en altitud (prèp de  sus las nautors maximalas), mòstra un mirador sus la Val de Ròse.
Sariñena
Sariñena es un municipi de la província espanhòla d'Òsca e de la Comunautat Autonòma d'Aragon.
Estoars
Estoars (Étouars en francés) es una comuna d'Occitània, situada dins la region istorica de Perigòrd, administrada per lo departament de Dordonha de la region de Novela Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
La prononciacion es [e’twær]. Lo nom es atestat au segle XVI, Eytours. Estoars ven d'un nom germanic d'òme, Stodulf + ward, (Stod, « aràs, jumentaria ») o Astoarius. Estoars era la propietat de Stodulward o Astoarius.
Guèrra de la Confederacion
La Guèrra de la Confederacion se debanèt de 1836 a 1839 sus lei territòris de la Bolívia e dau Peró actuaus. Opausèt lei fòrças de la Confederacion Peró-Bolívia a una coalicion gropant independentistas perovians, Chile e Argentina. Doas causas principalas permèton d'explicar l'entraïnament dau conflicte. Premier, una partida importanta dei Perovians refusava d'acceptar l'intrada de son país dins la Confederacion Peroviano-boliviana segon un procès qu'èra en fach una annexion de Peró per Bolívia. Puei, la formacion de la Confederacion entraïnava una modificacion importanta dei rapòrts de fòrça en America dau Sud e aquò suscitèt l'oposicion de plusors estats, especialament aquela de Chile, a sa formacion. La guèrra s'acabèt ambé la victòria chilena de Yungay. La mitat de l'armada confederala i foguèt destrucha entraïnant l'afondrament de la Confederacion e la restauracion de l'independéncia de Peró.
Lac Huron
Lo lac es a 176 mètres d'altitud e sa prigondor maxim es de 230 mètres. S'espandís sus e conten  d'aiga. Fa frontièra a l'èst amb Ontàrio (Canadà) e a l'oèst amb Michigan (Estats Units d'America).
John Richard Hicks
John Richard Hicks (n. en 1904, m.1989) foguèt un economista anglés. Recebèt lo Prèmi Nobel d'Economia en 1972 amb Kenneth Joseph Arrow.
Lac Huron
Coma los autres Grands Lacs, foguèt format per la fonda de la glaça pendent laretirada dels glacièrs continental.
Silchar
es una vila d'Assam, un estat de la Republica d'Índia. Es caplòc del districte de Cachar.
Lac Huron
Una de las illas mai granda, l'illa Manitoulin, es l'illa mai granda al au mond dins un lac. Ela meteissa compren lo lac Manitou, mai grand lac al mond se trapan sus una illa dins un lac.
Lo lac recep tanben las aigas del Riu Au Sable (Michigan).
Lederzeele
es una comuna francesa del departament del Nòrd e de la region del Nòrd-Pas de Calais.
Lac Huron
Istòria
Son etimologia es ligada a sa descobèrta pels caçaire de salvatgina e canadencs franceses que ne percorrián las ribas al sègle XVI. Lo lac èra alara nomenat « La Mer Douce », es a dire d'aiga doça e non d'aiga salgada coma totas las mars. Los amerindians l'avián nomenat « Karegnondi ».
Lederzeele
Geografia
thumb|left|Lederzeele En lo sieu costat e lo sieu arrondissement|180px La font de la Yser se tròba entre Buysscheure e Lederzeele. Aquel riu ocupa un grand luòc en l'imaginari collectiu dels Flamencs.
Lac Huron
Istòria
Pendent la Guèrra d'Independéncia dels Estats Units d'America, l'illa Mackinac foguèt un luòc de batalhas entre los britanics e los Estats Units per la possession de l'illa. Èra un enjòc màger pel contraròtle dels Grands Lacs e del comerci de las pèls dins la region.
Lederzeele
Geografia
thumb|left|Lederzeele dans son canton et son arrondissement|180px La source de l'Yser se trouve entre Buysscheure et Lederzeele. Cette rivière occupe une grande place dans l'imaginaire collectif des Flamands.
Istòria
1183 : Ledersela (ostal de Ledhari)
1183 : Ledersela (maison de Ledhari)
Cavau de tira
Un cavau de tira (var. chavau, caval, chaval de tira) es un cavau destinat a la traccion de veïculs ò de materiaus pesants. Son donc generalament de cavaus grands e poderós. Foguèt fòrça utilizat en Euròpa per lo transpòrt militar, especialament dins l'artilhariá, e per lei trabalhs agricòlas. Au sègle XIX, foguèron tanben utilizats per lo transpòrt dei bens ò dei personas a partir dei garas e son usatge se difusèt dins leis autrei país desvolopats (Estats Units, Japon... etc.). Pasmens, declinèt per venir rar a partir de la generalizacion de la mecanizacion de l'agricultura e dei transpòrts dins lo corrent dau sègle XX. Ansin, dins certanei país coma França, lo norrigatge de cavau de tira s'orienta d'ara endavant vèrs la produccion de carn ò vèrs l'equitacion de leser.
Secastilla
Secastilla es un municipi de la província espanhòla d'Òsca e de la Comunautat Autonòma d'Aragon.
Graissac
Graissac (Graissac en francés) es una anciana comuna roergassa situada dins lo departament d'Avairon e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus. Dempuèi lo 1èr de genièr 2016, es comuna delegada de la comuna novèla d'Argenças d'Aubrac (nom supausat).
Geografia
vignette|upright=1.6|centre|Comunas a l'entorn.
Allemanche-Launay-et-Soyer
Allemanche-Launay-et-Soyer es una comuna francesa, situada dins lo departament de Marna e la region de Champanha-Ardena.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Estuçan
Estuçan (Estussan, en francés, o Étussan, Étussant) es ua anciana comuna occitana d'Agenés, en Gasconha, administrada per lo departament d'Òut e Garona de la region de Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània. Estó annexada en 1841 per Lavardac.
Malikisme
Lo malikisme es la pus anciana e la pus difusada dei quatre escòlas juridicas de l'islam sunita. Son fondator principau es lo teologian Abu Hanifa (699-767). A respècte deis autreis escòlas, insistís sus l'importància dei tèxtes, de la tradicion e de l'imitacion. Pasmens, a son origina, laissava una plaça pus importanta a l'interpretacion, a la deduccion, a la libertat d'opinion e au jutjament personau per adaptar la cèrca d'una solucion a una situacion donada. Dins lo mond musulman actuau, es l'escòla dominanta dins lei regions turcas, en Siria, en Liban, dins la Peninsula Indiana e en China. Au totau, es estimat qu'es seguida per 30% a 50% dei musulmans.
Estuçan
Se situa a l'oèst de Lavardac, sus l'arriba esquèrra de Baïsa.
Geografia
L'ancian borg es sus un planèr a 120-125 m d'altitud, en situacion dominanta en direccion deu sud. Baïsa èra benlèu la devisa de la comuna en direccion de Lavardac.
Istòria
Vestigis d'ua villa antica estoren descobèrts en 1912. Puèi Estuçan estó un castrum a l'Edat mejana. Lavardac annexè Estuçan en 1841, a despièit d'ua vertadèra estabilitat demografica.
Demografia
Evolucion demografica de la comuna de 1793 a 1836. Font : Des villages Cassini aux communes d'aujourd'hui.
En 1841, la comuna d'Estuçan es engolida per la comuna de Lavardac.
Tourteron
es una comuna francesa del departament de las Ardenas e de la region de Champanha e Ardena.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Bignay
Bignay es una comuna francesa, situada dins lo departament de Charanta Maritima e la region de Novela Aquitània, ancianament de Peitau-Charantas.
Comunas vesinas
400px|gaucha||Distanças e posicion relativa
Toponimia
Las atestacions ancianas son, per luec:
Mangaldai
es una vila d'Assam, un estat de la Republica d'Índia. Es caplòc del districte de Darrang.
Samoussy
es una comuna francesa del departament d'Aisne e de la region de Picardia.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
En l'an 766, lo rei Pépin lo Brèu (†768) es vengut celebrar las fèstas de Noêl a Samoussy. Un pichon nombre d'istorians anóncian que Charlemagne (v. 742/748 - †814), rei dels Francs e futur emperaire de Cogant, i seriá nascut a Laon e mai exactament en la villa reiala de Samoussy situat a 8 km del cap de luòc del departament de l'Aisne. Vendiá participar a de grandas parts de caça en lo bòsc domaniale de Samoussy.
A partir del 26 de junh 771, CarlomanI, #qu'assegurava amb lo sieu fraire Charlemagne la carga de rei dels Francs, #quèir grèvament malaut e se #retirar en lo sieu palai de Samoussy ; i #retre la siá arma a Dieu la vespra de las nones de decembre d'aquel meteis an, siá lo.