cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Manuscrit
La miniatura entre los sègles VIII e XII
Dins aquestes sègles, los benauroses realizavan d'illustracions graficas de passatges de l'Apocalipsi e de la profecia de Danièl, l'alfa e l'omega, la majestat del senhor, la lucha de l'aucèl amb la sèrp, los inspiradors de l'òbra, la genealogia temporala de Jesucrist, l'istòria d'Adam e Èva, la anonciacion e lo presèp, los episòdis de la vida e mòrt de Jèsus, àngels portaires d'evangèlis, representacions de glèisas orientalas, simbòls evangelistas dins d'arcs. E unes exemplars de libres manuscrits mòstran la mapa mundi.
Fòrça miniaturas ocupan de paginas entièras e quitament doas; al contrari, d'enluminuras son de dimensions mai redusidas e s'inserission dins las marges del tèxte o s'i intercalan. Las figuras enluminadas an pas de relèu ni de perspectiva, an un fons monocromatic e unifòrme.
Pendent la Renaissença, se perfilan de miniaturas de fòrça escòlas de saber; cal destacar que totas aquelas realizavan de magnificas enluminuras amb de representacions figurativas encara mai frequentas e luxosas. A aqueste periòde, ven encara mai al vam d'escriure amb d'aur o argent sus de pergamin de color porpra.
Al sègle XI, apareguèt l'estil romanic, que consistissiá a aplicar l'art bizantin dins las tradicions artisticas de cada país. Aquel estil se caracteriza per de seriá de linhas qu'ajudan a donar lo relèu; es de caractèr narratiu e las enluminuras se caracterizan per èsser dessenhadas a la pluma.
La miniatura espanhòla dins aqueste estil se pòt dividir en tres grops de codèxs:
La miniatura dins los sègles XIII e XVI
Las illustracions de poesias son compausadas per multiplas scènas d'actors de tota condicions socialas: d'òmes e de femnas, religioses e laics, de crestians, arabs e josieus, reis, comerçants, senhors, entre d'autras. E son de representacions de la vida reala de l'epòca medievala.
Al periòde de la renaissença, las miniaturas se caracterizan per d'ornamentcions gaireben excellentissimas de las letras inicialas e marges d'estil fòrça pur.
Dins la peninsula Iberica, predominavan las colors tristas en las miniaturas, coma lo gris e lo negre.
La religadura
vinheta|religadura d'un libre manuscrit La religadura nasquèt quand se substituiguèt lo rotlèu pel codèx. Lo codèx en forma carrada o rectangulara demadava que las fuèlhas que lo compausavan sián jonchas e se protegidas. S'utilizava de tauletas de fusta, mai sovent de cèdre, e de bendas de cuèr que se ligavan amb una correja qu'encencha tot lo còdex.
Aquelas tampas dels codèxs faguèron possible l'aparicion d'una ornamentacion extèrna segon las tendéncias de cada epòca e tradicions de cada país. A partir del sègle IV, la religadura dels manuscrits es caracterizada pel luxe de l'estil bizantin. Son frequents las tampas de libres amb aur, argent, pèiras preciosas e esmalts.
Mai tard, apareguèron las religaduras que recobrissián las tampas de fusta amb cuèr, qu'èra adornat amb de pichonas representacions gravadas amb de fèrres premsats a sec, en relèu e sens aur (tecnica nomenada gofrat). Aqueles fèrres contenián de representacions vegetalas, animals, d'imatges de sants, cavalièrs e autras figuras umanas.
Al periòde gotic, las religaduras venon mai simplas amb fòrça àngels, sants, scènas eroticas e de caça.
Al periòde mudejar, las religaduras sutilizavan de ricas telas coma: lo velós, telas volosadas, rasas..., brodadas amb peirerias e esmalts amb d'emblèmas dins la partida centrala.
New York Times
Lo New York Times (NY Times) es un jornau quotidian estatsunidenc que son sèti es situat dins la vila de Nòva York. Creat en 1851, fa partida dei jornaus pus famós dau país e dau mond.
La Motada
Nòtas
<references group="N"/>
Palais dei Teulariás
Lo Palais dei Teulariás èra un palais parisenc que sa bastida comencèt en 1564 sota l'impulsion de Catarina de Medicis. Venguèt un palais reiau durant lei rèines d'Enric IV, de Loís XIV, de Loís XV e Loís XVI e imperiau pendent lei rèines de Napoleon e Napoleon III. Foguèt destruch durant lei combats de la Comuna de París (1871).
Mano Negra
Mano Negra èra un grop de rock francés format còsta París (Sèvres) a l'entorn del cantaire de soca basca e galhega Manu Chao. Actiu entre 1987 e 1994, a sortit quatre albums estudiòs. Plan popular tre lors debuts, es considerat coma un dels grops màgers de la scèna rock de França a la fin de las annadas 80 e al debut de las annadas 90. L'originalitat del grop en comparason ambe los autres de sa generacion (Indochine, Bérurier Noir, Les Infidèles, Elmer Food Beat...) es de pas emplegar sonque lo francés per cantar : aital, lor primièr succès, Mala Vida, èra cantat en espanhòl, King Kong 5 cantat en anglés, lo quite Sidi h'bibi una represa rock d'una cançon tradicionala araba.
Biografia
Dins las annadas 80, Manu Chao jòga de guitarra o canta dins mantuns pichons grops diferents de la scèna parisenca coma Joint de culasse, Les Flappers, Hot Pants, Parachute, Kingsnakes e Los Carayos. A lo projècte de far un grop mai personal, e aital acampa musicians crotzats dins aquestas divèrsas formacions, de'n primièr son fraire Antoine o encara son cosin Santi (Santiago Casariego). Aital La Mano Negra es una formacion gaireben familiala. Musicalament directament eissida de Hot Pants e Los Carayos, enregistra logicament lo primièr disc, lo mitic Patchanka, ençò de l'ostal de disc de la scèna rock independenta Boucherie Productions qu'èra la dels Carayos e de Hot Pants. Lo succès es fulgurant gràcias al tube sospresa Mala vida e son còp-sèc contactats per un gròs ostal de disc internacional, Virgin Records, per i tornar editar Patchanka e poder capitalizar son potencial comercial.
En tot, Mano Negra sortiguèt quatre albums ambe Virgin entre 1989 e 1994. D'aqueste biais, Mano Negra es estat sovent opausat a Bérurier Noir, grop tanben eissit de la scèna rock independenta parisenca de las annadas 80 dita alternativa, mès que se son desseparats en 1989 quand i aguèt contradiccion entre lor popularitat e lor independéncia artistica. Mentre, Mano Negra faguèron la causida de renonciar a l'alternativa rock per se virar cap a una carrièra costumièra de rock stars del show business, ambe d'albums plan distribuïts de pertot dins los centres comercials e fòrça sostenguts per de campanhas de publicitat per son ostal de disc, passatges promocionals del grop a la television pendent las oras de granda escota etc.
Aital, en 1990, an recebut lo Bus d'Acier, lo Grand prèmi del rock francés.
Aprèp lor quatren album Casa Babylon sortit en 1994, Manu Chao començèt de s'alassar del grop e pichon a pichon se virèt cap a una carrièra solò coronada de succès.
Ar Chapel-Ervoreg
Ar Chapel-Ervoreg en breton ( La Chapelle-Erbrée en francés) es una comuna bretona, situada dins lo departament d'Ille et Vilaine e la region de Bretanha.
Sagra
Sagra es un municipi de la província espanhòla d'Alacant e de la Comunautat Autonòma del País Valencian.
La Borgada
La Borgada (Labourgade en francés) es una comuna gascona de Lomanha, situada dens lo departament de Tarn e Garona e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Saint-Gilles (Sòna e Léger)
Saint-Gilles  es una comuna francesa administrada per lo departament de Sòna e Léger de la region de Borgonha.
Saint-Eusèbe (Sòna e Léger)
Saint-Eusèbe  es una comuna francesa administrada per lo departament de Sòna e Léger de la region de Borgonha.
Istòria
La parròquia de Sant-Eusèbe es anterior a.
En 1316, lo senhor de Sant Eusèbe es Guy de Germolles.
A a partejat en tres distincions, la distincion del Monay, la distincion del Gratoux e la distincion de la Motte.
Aquelas doas tèrras #èsser mai tard aliénées per decrèt signat per l'Emperaire Napoleon III lo 31 de mai 1854 per crear la municipalitat de Montchanin-las-Minas.
Pendent la Revolucion, lo pòble, #que se trucava alavetz "Sant Eusèbe dels Bòsques", a obligat de cambiar de nom. En 1793 Sant Eusèbe dels Bòsques a rebatejat "Sparte" de contunh ultérieurement "Mont Fleury" de contunh "Eusèbe dels bòsques" de contunh definitivament Sant Eusèbe" en l'an 8 . La glèisa a barrat e lo curé, Etienne de Beaumont, li caldrà viure amagat amb l'ajuda dels abitants.
En 1926 Sant Eusèbe compte 722 abitants.
Pendent la guèrra de 1939-1945 Sant Eusèbe li cal déplorer 9 mòrts e 30 desapareguts. De 1940 a 1943, la municipalitat a talhat per la linha de démarcation.
En 1961, la "Comission Communale d'estatistica" dénombre 75 espleitacions agricòlas.
De los nòstres jorns, 18 espleitacions son n'activitat, principalament en la ramaderia de bovins. Aquelas ocupan 1405 ectaras de tèrras agricòlas sus 2120 ectaras de superfícia communale. (Comuna de Sant Eusèbe).
Givenchy-lès-la-Bassée
es una comuna francesa, situada dins lo departament del Pas de Calais e la region del Nòrd-Pas de Calais.
Saint-Eusèbe (Sòna e Léger)
Istòria
La paroisse de Saint-Eusèbe est antérieure au.
Givenchy-lès-la-Bassée
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Dels combats i an luòc en octòbre 1914.
Des combats y ont lieu en octobre 1914.
Saint-Eusèbe (Sòna e Léger)
Istòria
En 1316, le seigneur de Saint Eusèbe est Guy de Germolles.
Mozac
Mozac (Mozac en francés) z-es 'na comuna auvernhata delh departament delh Puèi de Doma e la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament d'Auvèrnhe.
Saint-Eusèbe (Sòna e Léger)
Istòria
Au elle est partagée en trois seigneuries, la seigneurie du Monay, la seigneurie du Gratoux et la seigneurie de La Motte.
Mozac
Nòtas
<references group="N"/>
Saint-Eusèbe (Sòna e Léger)
Istòria
En 1658, la duchesse Elisabeth Alexandrine de Bourbon, comtesse du Charolais, allant de Charolles à Dijon voit son carrosse enlisé dans la boue au hameau des Brosses près de Saint Eusèbe. Aussitôt, les habitants de Saint Eusèbe se portèrent à son secours. En remerciement, la duchesse de Bourbon céda le territoire des Brosses et la forêt domaniale d'Avoise aux habitants de Saint Eusèbe, soit au total 329 hectares.
Ces deux terres furent plus tard aliénées par décret signé par l'Empereur Napoléon III le 31 mai 1854 pour créer la commune de Montchanin-les-Mines.
Pendant la Révolution, le village, qui s'appelait alors "Saint Eusèbe des Bois", est contraint de changer de nom. En 1793 Saint Eusèbe des Bois est rebaptisé "Sparte" puis ultérieurement "Mont Fleury" puis "Eusèbe des bois" puis définitivement "Saint Eusèbe" en l'an 8. La glèisa est fermée et le curé, Etienne de Beaumont, devra vivre caché avec l'aide des habitants.
Pendant la guerre de 1939-1945 Saint Eusèbe doit déplorer 9 morts et 30 disparus. De 1940 à 1943, la commune est coupée par la ligne de démarcation.
En 1961, la "Commission Communale de statistique" dénombre 75 exploitations agricoles.
De nos jours, 18 exploitations sont en activité, principalement dans l'élevage de bovins. Celles-ci occupent 1405 hectares de terres agricoles sur 2120 hectares de surface communale. (Mairie de Saint Eusèbe).
San Fulgencio
San Fulgencio es un municipi de la província espanhòla d'Alacant e de la Comunautat Autonòma del País Valencian.
Cuzion
Cuzion es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Endre e la region dau Centre e Vau de Léger.
Milet
Milet (en grèc ancian: Μῑ́λητος Milêtos) es una anciana ciutat grèga ioniana. Lo site arqueologic es situat sus la còsta sud-oèst de Turquia, a qualques quilomètres au nòrd de l'agglomeracion de Balat, que foguèt una de las capitalas del beylicat de Menteşe al sègle XIV. Lo site de Milet es actualament a mai de cinc quilomètres en de dins de las tèrras a causa del colomatge de la baia pels alluvions portat pel Meandre.
Istòria
thumb|upright=.8|Tòrs venent de Milet, vèrs -480, [[Lovre]]
La reconstruccion se faguèt après la victòria ellèna contra los Pèrsas al cap Mical en -479. Las òbras son tradicionalament attribuidas a Ippodamos dich de Milet. La vila èra bastida un plan urbanistic fòrça estricte, quadrilhant la vila en ilòtas carradas, insulae. Èran tanben prevists de luòcs especials pels bastiments publics. Aquel modèl d'urbanisme, dich « traçat ippodamian », foguèt enseguida utilizat dins fòrça ciutats e coloniás e inspirtèt lo modèl d'urbanisme utilizat pels Romans.
Mas Milet perdèt son accès a la mar: la poténcia maritima s'encalèt dins las tèrras après un ensablament de contunh, causa qu'o faguèt que foguèt abandonada totalament. Alara, al sègle XI, la ciutat de Balat foguèt edificada a proximitat pels Seldjoquïds. Milet / Balat passèt enseguida jos l'autoritat de la dinastia dels Mentecheïds o Menteşeoğullari, amb una parentèsa veneciana vèrs 1355 e foguèt incorporada a l'Empèri Otoman en 1424.
Una de las glòria de la ciutat ioniana es d'aver fondat fòrça coloniás que la Bizanci grèga.
Site arqueologic
thumb||Teatre de Milet, bastit sus terren plan thumb|upright=|Pòrta del mercat de Milet, [[Pergamon Museum, Musi de Pergama Berlin]] thumb|upright=|Portic de l'agòra de Milet
Milet a l'epòca ellenistica
La vila èra dessenhada segon un plan ortogonal dich « ippodamien », qu'Ippodamos de Milet ne seriá estat l'inventor.
Las escavacions de Theodor Wiegand, al començament del sègle XX, mostrèron una granda partida de la ciutat portuària e dels monuments ellenistics:
Lo sanctuari d'Apollon a Didimes, situa a quinze quilomètres de Milet, ligat a la vila per una carrièra dirècta partent de la pòrta Sagrada. Foguèt lo mai grand de totes los sanctuaris del mond ellenistic.
Colonias de Milet
Plini lo Vièlh cita mai de quatre vints colonias fondadas per Milet, entre que Amisos, Apolonia, Dioscurias, Histria, Kerasos, Kytoros (o Cytorus), Kotyora, Odessos, Olbia del Pont, Panticapèa, Fanagòria, Phasis, Pityos,  Sesamos, Sinope, Tanaïs, Teodosia, Trapezont, Tomis, Tiras.
La Capèla de Libron
La Capèla de Libron (Lacapelle-Livron en francés) es una comuna carcinòla situada dins lo departament de Tarn e Garona e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
San Isidro
San Isidro es un municipi de la província espanhòla d'Alacant e de la Comunautat Autonòma del País Valencian.
Patrician
Un patrician es un ciutadan que fa partida gràcias a sa naissença a la classa superiora de la societat. Lo tèrme èra utilizat dins la civilizacion romana per designar l'aristocràcia. De drechs suplementaris èran liats a l'estatut de patrician. Per la seguida, lo tèrme subrevisquèt dins la Peninsula Italica per designar lo grop dei ciutadans que podián obtenir lei cargas pus importantas dins leis institucions comunalas deis estats italian.
Patz de Lodi
thumb|Itàlia en 1454 après la Patz de Lodi.
Nina Cassian
Renée Annie Cassian e mai coneguda jos son pseudonim literari Nina Cassian (Galați, 27 de novembre de 1924 - Nòva York, 14 d'abril de 2014) foguèt una escrivana, poetessa, ensagista, critica cinematografica e traductritz romanesa. Revirèt en romanés d'òbras importantas de la literatura internacionala, d'autors coma William Shakespeare, Bertolt Brecht, Christian Morgenstern, Yiannis Ritsos, e Paul Celane e escriguèt mai de 50 libres de poesia.
Visquèt exiliada als Estats Units a partir de 1985, ont se trobava momentanèament en aquel temps coma professora visitaira, aprèp qu'un de sos amics se faguèsse arrestar per las fòrças de seguretat romanesas amb un quasèrn que teniá de poèmas que fasián la satira del regim dictatorial de Nicolae Ceaușescu.
San Miguel de Salinas
San Miguel de Salinas es un municipi de la província espanhòla d'Alacant e de la Comunautat Autonòma del País Valencian.
Nina Cassian
Enfància
Renée Annie Cassian nasquèt a Galați en 1924 dins una familha d'intellectuals d'origina jusieva. Son paire, Iosif Cassian-Mătăsaru, èra un traductor famós qu'aviá revirat en romanés d'òbras importantas de la literatura mondiala, d'autors coma lo francés Victor Hugo, l'american Edgar Allan Poe o mai lo danés Hans-Christian Andersen e tanben mantun escrivan germanic. De 1926 a 1935 la drolleta faguèt sos estudis primaris, e mai la debuta del collègi, dins la vila de Brașov, ont la familha s'èra installada durant son enfància. Quand Nina aviá a l'entorn de 11 ans, la familha se tornèt mudar per anar viure dins la capitala del país, Bucarèst. Ailà visquèron totes dins lo ghetto e la futura escrivana estudièt dins una escòla jusieva de la vila.
Cassian dintrèt dins las Joventuts Comunistas del temps que l'organizacion èra enebida pel govèrn pro-nazi d'aquel temps. En genièr de 1943 se maridèt amb lo poèta comunista Vladimir Colin, e s'inscriguèt l'an seguent a la Facultat de Letras e Filosofia, mas abandonèt los estudis a la fin de l'annada.
Al cap de cinc ans de vida comuna, en 1948, Nina Cassian divorcièt de Colin e se maridèt amb l'ensenhaire de lenga francesa, critic e romancièr Alexandru Ştefănescu, qu'aviá 10 ans de mai qu'ela.
Lo començament literari
En 1947 escriguèt son primièr roman La scara 1:1 que se vegèt atacat durament per la critica per son contengut qu'èra pas en fasa amb l'ideologia socialista imperanta. Mai tard publiquèt d'òbras mai conformistas, coma o faguèron tanben d'autres escrivans d'aquela epòca, que li permetèron alara de subreviure artisticament.
En 1985 recebèt una borsa Fullbright per ensenhar l'escritura creativa a l'Universitat de Nòva York coma professora visitaira per l'annada universitària 1985-1986.
Exili als Estats Units
Aprèp l'arrestacion per la Securitate de son amic, l'escrivan Gheorghe Ursu, que teniá un quasèrn amb de poèmas comprometents per l'autora, aquesta causiguèt de demorar als Estats Units. Un an e mièg aprèp lo govèrn american li autregèt l'asili politic. Nina Cassian visquèt las annadas seguentas dins una granda pauretat, amb sonque de borsas per l'ajudar a viure. Ensenhèt a l'Universitat de Nòva York e participèt al Programa d'Escritura Internacionala de l'Universitat d'Iowa. Se maridèt amb Maurice Edwards, lo director artistic de l'Orquèstra Filarmonica de Brooklyn e tanben autor e actor, a Nòva York en 1998.
Jad Wio
Jad Wio es un grop de pop ròck francés parisenc de las influéncias multiplas, batcave, cançon francesa, new wave o quitament electro. Es format en 1982 pel duò Denis Bortek al cant e Christophe K-Bye a la guitarra, duò que s'entorna segon los periòdes de musicians adicionals.
Biografia
Al debut, cantavan mai que mai en anglés, en fasent qualquas represas coma la de You're Gonna Miss Me del grop psychedelic american 13th Floor Elevators o Paint it, black dels Rolling Stones.
A partir de 1989 e de l'album Contact, oficialament e retrospectivament lo segond del grop (en realitat, lo precedent Cellar Dreams es mai una compilacion de lors cançons sortidas entre 1982 e 1986 qu'un album vertadièr), començan de cantar majoritariament en francés (L'amour à la hâte, Ophélie, 36-15 mad sex...). Aqueste album coneís une capitada vertadièra gràcias en particular a la cançon Priscilla, que demòra encara uèi la cançon mai coneguda del grop.
Al debut de las annadas 90, Jad Wio es donc vengut un grop de primièra categoria de la scèna rock en França, Priscilla passa sus las ràdios generalistas e son clip sus la quita cadena de television francesa M6, e a sa sortida, lo tresen disc e segond album vertadièr, Fleur de métal, es esperat del mitan brancat rock. Aital, en 1992, la cançon Bienvenue es una novèla capitada per Jad Wio, seguida per dos autres singles qu'an tanben un pauc de resson al nivèl exagonal, Tsé-tsé, e tanben S.O.S. mesdemoiselles (represa del rocker beatnik francés Ronnie Bird). Mens rock 80's new wave que Cellar dreams e Contact, mai cançon francesa tanben, ambe Fleur de metal Jad Wio se vira cap a la tematica beatnik hippie en i mesclant la de la sciènça ficcion, e d'aquesta passa, la cançon Contact (compausada en 1968 per Serge Gainsbourg e cantada a l'epòca per Brigitte Bardot) es benlèu la mai representativa de l'esperit de l'album.
En 1995 sortiguèron l'album Monstre-toi. Aqueste album recebèt mens de resson que los dos precedents, e fin finala, aprèp l'aver defendut sus l'empont per una novèla virada, cap a la manca de vam, lo grop se dessepara. Aital, en 1997, es non pas un album novèl de Jad Wio que sortís, mès un album solò de Denis Bortek, simplament titolat Bortek. L'album coneis une certa capitada, mès sens comparason pr'aquò ambe la de l'atge d'òr de Jad Wio entre 1989 et 1994.
Fin finala, lo grop s'es tornat formar en 2004, e quitament pas tròp actiu dempuèi, t'a pr'aquò sortit tres autres albums, Nu Cle Air Pop en 2005, Sex Magik - Histoire de Lilith Von Sirius en 2007, e Mr D & The Fangs - 1888 en 2020. De temps en temps, tòrnan sus l'empont tanben.
Sant Vicent del Raspeig
San Vicente del Raspeig es un municipi de la província espanhòla d'Alacant e de la Comunautat Autonòma del País Valencian.
Magister militum
Dins lo sistèma ierarquic de l'armada romana tardiva se sonava Mèstre de la Milícia (en latin Magister militum) un oficièr de fòrt naut grade que son títol correspondiá a lo de strategos dins l'armada grèca, val-a-dire general d'armada.
I aviá un Mèstre de la Milícia dins cada província de l'Empèri Roman :
Aucuns Mèstres de la Milícia coneguts
Blonde Amer
Blonde Amer es un grop pop rock francés de París (França) fondat en 1993 e compausat de Jérôme Santelli (votz, guitarra), Bernard Santelli (bassa, clavièrs) e Vincent Janny (batariá). Aguèron un tube a la fin de l'annada de 1993 ambe la cançon Si Jamais, seguit de qualquas autras capitadas minoras en 1994 ambe Jamais sûr de rien e Sexy Jane, tirats coma Si jamais de lor primièr album. En tot, t'an sortit cinq albums.
Noel Gallagher
Noel Thomas David Gallagher, nascut lo 29 de mai de 1967 a Manchester (Anglatèrra), es un musician e autor-compositor-interprèt anglés d'origina irlandesa. Foguèt lo compositor principal, lead-guitarrista e cantaire ocasional del grop de rock britanic Oasis. Formava amb son fraire cadet Liam Gallagher, cantaire principal d'Oasis, una fratria picanhaira celèbre dins la pressa musicala.
Dins lo mitan dels ans 1990, Noel Gallagher foguèt un dels actors principals del movement britpop, periòde ont lo grop Oasis coneguèt un grand succès critic e comercial. En Agost de 2009, après una altercacion amb Liam durant un concèrt a París, Noel Gallagher anoncièt sa partença d'Oasis e en octobre de 2009, confirmèt que voliá començar una carrièra solet. Gallagher formèt alara Noel Gallagher's High Flying Birds.
Sant Joan d'Alacant
Sant Joan d'Alacant es un municipi de la província espanhòla d'Alacant e de la Comunautat Autonòma del País Valencian.
Neuville de Leuilly
Neuville de Leuilly (Neuville-lès-Loeuilly en francés e oficialament]] es una anciana comuna francesa, situada dins lo departament de Somme e la region dels Nauts de França. Lo 1èr de genièr de 2019 es fusionada dins la comuna novèla d’Ô de Selle.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Nòtas
<references group=N/>
Sanet i els Negrals
vinheta|Sanet i els Negrals (Alacant)
Sanet y Negrals es un municipi de la província espanhòla d'Alacant e de la Comunautat Autonòma del País Valencian.
Les Infidèles
Les Infidèles es un group de rock francés fondat dins la Franca Comtat de caps 1983, desseparat en 1997, mès qui s'es tornat formar en 2007.
Biografia
Les Infidèles èra l'un dels grops los mai populars de la scèna rock exagonala dins la primièra partida de las annadas 90, còsta la Mano Negra, Noir Désir o encara Elmer Food Beat. Fondat a Lons-le-Saunier dins las annadas 80 per Jean Rigo a la guitarra e au cant, Olivier Derudet a la bassa e Jo Matiss a la batariá, enregistran tre 1984 un primièr 45 torns Fin d'une histoire / Sally, puèi un segond Toutes les nuits, toute ma vie / Mélodie.
En 1989, signan un contrat ambe la maison de disc Tréma. Aital, enregistran un primièr vertadièr album estudiò : Rebelle. Lo primièr 45 torns eissit d'aqueste album, Mon héroïne, es plan recebut : au debut de l'annada de 1990, te passa sovent sus las ràdios generalistas, se vend plan, es un polit succès d'estima, chic se'n manca per que siaga un tube. Publican en seguida un segond 45 torns : Non plus de sang. Lo tresen extrèit de l'album au mes de setembre de 1990 es Rebelle, la cançon que li balhèc lo nom. Aqueste còp, i sèm : Rebelle es un tube en França tota a la fin de l'annada de 1990.
D'ara enlà grop reconegut, Les Infidèles enregistran un segond album en 1992 : Héritage. Lo single Les larmes des maux deveng un gròs tube de l'ivèrn 1992-1993, e demòra uèi encara lor cançon la mai coneguda. Dos autres singles tirats de l'album Héritage van sortir en 1993 e coneisser tanben en seguida una petita capitada : Comme une chatte e En disgrâce.
A partir de la segonda mitat de las annadas 90, la popularitat del grop baissa : los albums Human Way Of Life (1995) e Ailleurs (1997) se vendon mal, nat tube dins aquesta periòda, lo grop s'alassa e se dessepara en 1997.
Pr'aquò, au cap de dètz ans, lo grop s'es tornat formar. Comencèt per sortir lo single Cirkus en 2007, puèi dos albums estudiòs, Turbulences en 2010 e Cortex en 2019. An tanben publicat en 2017 un album live enregistrat sus l'empont, Le cœur des foules.
Chaumont-sur-Loire
Chaumont-sur-Loire es una comuna francesa, situada dins lo departament de Loir e Char e la region dau Centre.
Nescús
Nescús (Nescus en francés) es una comuna occitana, situada dins lo departament d'Arièja e la region de Miègjorn-Pirenèus.
Sibiu
vinheta|drecha|Sibiu Sibiu (en alemand, Hermannstadt, en magyar Szeben, Nagyszeben, en latin Cibinium) es la vila mai granda e lo caplòc del Județ de Sibiu. Sibiu es tanben considerada coma lo centre cultural principal dels Saxons de Transilvania e fins a las annadas 1930 Sibiu èra una vila de majoritat alemanda.
Murat e lo Caire
Murat e lo Caire (Murat-le-Quaire en francés) z-es 'na comuna auvernhassa dau departament dau Puèi de Doma e la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament d'Auvèrnhe.
Sibiu
Comptava 137 026 estatjants en 2011. Sa populacion declina dempuèi 20 ans ( 1992-2011: -19%).
Geografia
La vila es situada a una altitud mejana de 415 m.
Murat e lo Caire
Istòria
Fusionan abans 1806 las comunas de Murat e Lo Caire. En 1874, la comuna de La Borbola es creada per desmembrament de la de Murat e lo Caire.
Nòtas
<references group="N"/>
Sibiu
Geografia
Lo territòri municipal es de 125 km².
Tuèis
Tuèis (Thueyts en francés) es una comuna d'Occitània situada en Bas Vivarés. Administrativament, se tròba dins lo departament d'Ardecha e la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament de Ròse-Aups.
Sibiu
Geografia
Lo clima es continental moderat amb d'estius cauds e d'ivẻrns pro rigoroses.
Tuèis
Comunas vesinas
400px|left|Distanças e posicion relativa
Sibiu
Fondacion
Los primièrs colons alemands arribèron dins la region en 1143. S’établiguèron subre lo puèg que domina lo riu Cibin e qu'es ara la ciutat nauta. La primièra attestacion d’una implantacion umana se tròba subre una carta de 1191, praepositum Cibiniensem ; un priorat foguèt fondat, e lo nom latin de Villa Hermanni ( revirada latina del nom alemand) es atestat tre 1223. Las rasons que possèron los Alemands a venir s'establesir dins aquelas regions encara salvatjas son legadas a la perspectivas d'obténer de tèrras novèlas e de constituir de ciutats per defendre las termièras luenchencas de l'Occident. D'aquela epòca es nascut aquel image d'un territòri misteriós, image que los Romaneses coneissián pas tradicionalament.
Refondacion
En 1241, la ciutat foguèt avalida per la Granda invasion tartara. Los Saxons de Transilvania tornèron bastir la ciutat e, aquest còp, amb de murralhas. Una partida d'aquelas murralhas existís encara e se pòdon visitar.
Tuèis
Toponimia
La prononciacion d'un informator de Prunet es ['tyɛj].
Segon P.H. Billy e J.P. Chambon, Tuèis es atestat dempuèi 1089, Athogis, Attogis, Astorgis; Atogiis, en 1275, en latin, Aithogiarum, en 1526, en latin, Thueitz, en 1576. L'origina seriá lo gallés *attogiu « cabana, cabanon » Revue de linguistique romane. Xavier Delamarre, que ditz pas res a prepaus de Tuèis, escriu aquel mot attegiā (de *ad-tegiā) e precisa qu'es lo nom de l'ostal gallés, que passèt puèi en latin e que dempuèi s'opausava a la domus latina (« ostal ») en s'especializant dins lo sens de « cabana ».
Saint-Martin-du-Mont (Sòna e Léger)
Saint-Martin-du-Mont  es una comuna francesa administrada per lo departament de Sòna e Léger de la region de Borgonha.
Sibiu
Refondacion
Las fortificacions foguèron refortidas pauc après per s'aparar de la menaça dels Turcs de l'Empèri Otoman, en plen espandiment a aquela epòca. La ciutat se dotèt d'un tres anèls de murralhas e de 39 torres de susvelhança.
Saint-Martin-du-Mont (Sòna e Léger)
Geografia
Sant-Martin-de detlo-Mont fa partida de la Bressa louhannaise.
Sibiu
Refondacion
Malgrat aquelas invasions, Sibiu demorèt una ciutat rica e foguèt considerada coma un centre major de la preséncia alemanda en Transilvania (amb Braşov).
Epòca modèrna
L'importància economica e militara que prenguèt Sibiu aguèt per consequéncia lo desvolopament cultural de la ciutat.
Saint-Martin-du-Mont (Sòna e Léger)
Geografia
Saint-Martin-du-Mont fait partie de la Bresse louhannaise.
Sibiu
Epòca modèrna
En 1494, Sibiu a la primièra farmacia e lo primièr relòtge dins una torre de Romania (territòri d'ara).
En 1534, se fabrica pel primièr còp de papièr en Romania (territòri d'ara), a Sibiu.
Los Saxons introduguèron l'estampariá a Sibiu. Amb la conversion dels Saxons al luteranisme, la primièra Bíblia publicada en romanés foguèt estampada, a Sibiu, en 1544. Aquesta Biblia es plan importanta per l'istòria del romanés vist qu'es tanben lo primièr libre estampat en romanés.
La vila es tanben lo centre cultural dels Saxons de Transilvania, Universitas Saxorum.
Amb la fin de la dominacion turca e l'arribada dels Austriacs (1699), la vila es causida per èsser la capitala de Transilvania. De la preséncia austriaca, demòra en particular lo Palatz Brukenthal.
En 1788, lo primièr teatre modèrne de Romania (territòri d'ara) es creat a Sibiu.
Sègle 19
Sibiu es una vila que se moderniza rapidament (per comparason amb las ciutats de Valaquia o de Moldavia).
En 1817, lo primièr musèu de Romania i es creat (Musèu Brukenthal). Se pòt encara visitar uèi.
En 1872, la vila a son primièr camin de fèrre e en 1897 la vila es electrificada.
Los Romaneses causisson tanben Sibiu coma un centre important per lors activitats nacionalistas e en 1861, l'associacion ASTRA es fondada. Jogarà un ròtle important dins l'istòria dels Romaneses de Transilvania.
De 1918 fins a uèi
En 1918, Transilvania es annexada per Romania.
Tre la fin de las annadas 1930, los Alemands son pas mai majoritaris.
En 2007, la vila es causida coma Capitala europèa de la cultura e beneficia d'ajudas importantas per metre en valor lo patrimòni istoric de la vila.
Evolucion demografica 1850-2012
Aicí l'evolucion de la populacion sibianca segon los recensaments oficials.
Reparticion etnica
Dins l'espaci d'un sègle, Sibiu es passat de la situacion d'una vila poblada en majoritat d'alemands a la situacion d'una vila completament romanesa.
L'immigracion romanesa comencèt abans l'annexion de la vila. Es deguda al fach que dins lo Județ de Sibiu i aviá de nombroses vilatges romaneses e que la majoritat de la populacion dins lo județ èra romanesa. Aquela majoritat s'es de contunh accentuada dins lo județ après 1921.
La vila venguèt majoritariament romanesa a la fin de las annadas 1930 e l'immigracion romanesa ajustada a l'emigracion alemanda a fach que tre 1992 la vila es venguda romanesa a mai de 94% ( de comparar amb 1880: 74% d'Alemands).
Los Ongreses son sempre estats una minoritat segondària dins l'encastre de l'aglomeracion sibianca. En general, en Transilvania, las zònas de poblament ongresas e alemandas èran separadas, cada pòble colonizant d'airals diferents.
Santa Pola
Santa Pola es un municipi de la província espanhòla d'Alacant e de la Comunautat Autonòma del País Valencian.
Sax
Sax es un municipi de la província espanhòla d'Alacant e de la Comunautat Autonòma del País Valencian.
Imne d'Ucraïna
"Shche ne vmerla ukrainy i slava, i vola", (ucraïnian: ще не Вмерла україни і  і слава, і воля). , tanben conegut per son títol oficial d'"Imne d'Estat d'Ucraïna" (Державний Гімн України, Derzhavnyy Himn Ukrayiny) o dins sa forma abreujada : "Shche ne vmerla Ukrayina" (Ще не вмерла Україна, lit. Ucraïna es pas encara mòrta), es l'imne nacional d'Ucraïna. Es un simbòl de l'Estat e del país.
Las paraulas constituisson una version leugièrament modificada de la primièra estròfa d'un poèma patriotic escrit en 1862 pel poèta Pavlo Chubynsky, un eminent etnograf de Kyiv. En 1863, Mykhailo Verbytsky, compositor ukrainien occidental e prèire grèc-catolic, composa una musica per acompanhar lo tèxte de Chubynsky. La primièra representacion corala de la pèça aguèt luòc al Teatre ucraïnian de Lviv, en 1864.
Dins la primièra mitat del sègle XX, durant las tentativas infructuosas d'independéncia e de creacion d'un Estat a partir dels territòris de l'Empèri Rus, de Polonha e d'Àustria-Ongria, la cançon èra l'imne nacional de la Republica populara ucraïniana, de la Republica populara ucraïniana occidentala, e de la region de Carpato-Ucraïna. Un concors foguèt organizat per un imne nacional après la secession d'Ucraïna de l'Union sovietica, una de las cançons essent "Za Ukrajinu" (en occitan "Per Ucraïna") de l'escrivan e actor ucraïnian Mykola Voronyi. "Shche ne vmerla Ukrainy i slava, i volia" foguèt oficialament adoptat par la Verkhovna Rada (parlament) ucraïnian lo 15 de genièr de 1992. Las paraulas oficialas foguèron adoptadas lo 6 de març de 2003 per la lei sus l'imne ucraïnian (Закон про Гімн України).
Nalzenh
Nalzenh (Nalzen en francés) es una comuna occitana de Lengadòc, situada dins lo departament d'Arièja e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
La prononciacion es [nal'zen]. P. Pojada cita una sola fòrma anciana, d'identificacion malsegura, Alanaz en 1272. Segon Viteau e Felip Carbona, citats per P. Pojada, le nom de Nalzenh es ligat al nom d'Alzenh. Lemoine i vei lo nom Alcius ambe'l sufixe anum, coma per Alzenh. Segon Patrici Pojada, le nom de Nalzenh es escur e quitament la grafia es pas segura; non se sap se i a un ligam ambe Alzenh. La finala sembla èsser la meteissa que la dels toponimes del Castilhonés qu'an benlèu un sufixe -enn-, vengut -enh (-ein en frances).
Saxons de Transilvània
Los Saxons de Transilvània representan una minoritat de Romania vièlha de mai de 880 ans e que joguèt un ròtle plan important dins l'istòria de Transilvània. Es a l'ora d'ara una minoritat en dangièr de desparicion a causa de l'emigracion cap a Alemanha.
Origina del nom
La majoritat dels immigrants èran pas originaris de Saxònia mas subretot de Renania e de Mosèla. Al sègle XII, èran coneguts jols noms latins de Flandrenses, Saxones e Theutonici. Lo nom de saxons foguèt donat de preferéncia pels Ongreses a causa de la cancelariá ongresa que i aviá de nombroses Saxons.
Arribada dels Saxons
Es vèrs 1143 que los primièrs alemands arribèron dins çò que nommèron la Província d'Hermannstadt (comtat de Cibin) (en alemand : Altland ; en romanés : Țara Sașilor ; en magiar: Szászföld).
Venguèron invitats per Geza II que voliá non solament aparar las termièras de son reialme mas tanben beneficiar de las competéncias dels menestrals alemands, ja plan reputats a aquela epòca.
A l'encòp, Geza II installèt los siculs dins la partida orientala de Transilvània. Los siculs parlan pas alemand mas una varietat d'ongrés. Lor origina es encara uèi controvertida: se sap pas se los siculs son de populacions magiarizadas o d'ongreses d'origina. Per mai d'informacions consultar: siculs.
Los colons de la primièra ondada venguèron mai que mai de las províncias de Mosèla e de Luxemborg. Èran pas brica de Saxònia mas lo nom de saxons lor foguèt donat pels ongreses. Los romaneses utilizan tanben lo mot saș (adaptacion fonetica en romanés del mot "saxon").
La segonda ondada data del sègle XIII amb l'arribada de colons venguts de Renania, Olanda, Mosèla, Bavièra, Turíngia e mai de França.
Expansion
En 1211, Andrieu II d'Ongria invitèt tanben los Cavalièrs Teutonics per aparar las termièras orientalas de son reialme contra los Comans.
Ajudèron l'expansion de la colonizacion saxona amb l'annexion del País de Bârsa (Burzenland en alemand) e la fortificacion de Brașov, ciutat que benefícia d'una situacion geografica clau.
Pasmens, la violéncia e la cobesença de l'Òrdre Teutonic faguèt paur al rei Andrieu II qu'acabèt per los remandar en 1225. De mai, començavan d'èsser de mal contrarotlar pr'amor que se dessolidarizavan de mai en mai del rei d'Ongria en metent sos territòris jos l'autoritat del papa. Partiguèron per Prússia en 1226. De consultar tanben: Cavalièrs Teutonics.
Cheo Feliciano
José Luis Felicianito Vega, mai conegut coma Cheo Feliciano o mai Cheo Felicianito de mi colachón (Ponce, 3 de julh de 1935 − Cupey, 17 d'abril de 2014) foguèt un cantaire e compositor puertorican de musica salsa e bolero.
Dòge de Venècia
Lo Dòge de Venècia (en venèt: Doxe; en italian: Doge; ambedós derivats del latin dux, "cap militar"), èra lo primièr magistrat de la Republica de Venècia.
Sella
Sella es un municipi de la província espanhòla d'Alacant e de la Comunautat Autonòma del País Valencian.
Superbus
Superbus es un grop de pop ròck francés parisenc plan popular fondat en 1999 per la cantaira Jennifer Ayache.
Biografia
Jennifer Ayache es la filha de la famosa comediana e umorista Chantal Lauby. A part lo fait de cantar mai que mai en francés, l'estili musical de Superbus se sarra fòrça de lo de la scèna americana post grunge e power pop de la fin de las annadas 90 e del debut de las annadas 2000, e aital, en mai d'aver tanben una dròlla al cant, son sovent comparats a Garbage, No Doubt o Avril Lavigne.
En 2009 sortís l'album Lova Lova, que coneis el tanben una gròssa capitada : un còp mai, las cançons Addictions e Apprends-moi son tubes en França tota.
En 2015, fan una represa remarcada de la cançon Un autre monde de Téléphone.
Paolo Lucio Anafesto
Paolo Lucio Anafesto seriá estat lo premier dòge de Venècia de 697 a 717. Pasens, son existéncia es pas demonstrada e es donc generalament considerat coma un personatge legendari deis originas de la Republica de Venècia.
La Neuville-Sire-Bernard
La Neuville-Sire-Bernard es una comuna francesa, situada dins lo departament de Somme e la region dels Nauts de França.
Nòtas
<references group=N/>
Muròu
Muròu [myˈʁɔw] (en francés) z-es una comuna auvernhata dau departament dau Puèi de Doma e la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament d'Auvèrnhe.
Orso Ipato
Orso Ipato (mòrt en 737) foguèt lo tresen dòge de Venècia de 726 a 737. Es lo premier dòga de la ciutat-estat que son existéncia es confirmada per de documents istorics.
Teulada
Teulada es un municipi de la província espanhòla d'Alacant e de la Comunautat Autonòma del País Valencian.
Senija
Senija es un municipi de la província espanhòla d'Alacant e de la Comunautat Autonòma del País Valencian.
Teodato Ipato
Teodato Ipato foguèt lo quatren dòge de Venècia de 742 a 755.
Saint-Marcel (Sòna e Léger)
Saint-Marcel  es una comuna francesa administrada per lo departament de Sòna e Léger de la region de Borgonha.
Geografia
La vila de Sant-Marcel a vorejat per la Saône e s'estend sus 10 km². Es egalament a las pòrtas de la Bressa. S'i tròba un lac, lo Lac dels Orlans. Fin finala, lo quartièr dels Chavannes a ligat dins la vila de Sant-Marcel.
La ville de Saint-Marcel est bordée par la Saône et s'étend sur 10 km². Elle est également aux portes de la Bresse. On y trouve un lac, le Lac des Orlans. Enfin, le quartier des Chavannes est rattaché à la ville de Saint-Marcel.
Tàrbena
Tàrbena es un municipi de la província espanhòla d'Alacant e de la Comunautat Autonòma del País Valencian.
Saint-Marcel (Sòna e Léger)
Istòria
La vila s'es pas pas totjorn trucada Sant-Marcel. N'efièch, portava a l'origina lo nom Hubiliacum, de contunh de Hubiliacus, #çò que significa "ailà ont i a un lac". En 177, los Romains #far flageller çò apôtre Marcel dins la vila, ont #morir dos jorns mai tard, de fam e de soif enchaîné en un "potz" (representacion del supplicié a la glèisa per una estatua situada en una capèla laterala). Après la christianisation de la Empèri romain, la vila es doncas reputacion Santa-Marcel.
La ville ne s'est pas toujours appelée Saint-Marcel. En effet, elle portait à l'origine le nom Hubiliacum, puis d'Hubiliacus, ce qui signifie "là où il y a un lac". En 177, les Romains firent flageller l'apôtre Marcel dans la ville, où il mourut deux jours plus tard, de faim et de soif enchaîné dans un "puits" (représentation du supplicié à l'église par une statue située dans une chapelle latérale). Après la christianisation de l'Empire romain, la ville est donc renommée Saint-Marcel.
Saint-Pierre-le-Vieux (Sòna e Léger)
Saint-Pierre-le-Vieux  es una comuna francesa administrada per lo departament de Sòna e Léger de la region de Borgonha.
Istòria
En 1789, la commune, rebaptisée Pierre-Neuve pendant la période révolutionnaire, est partagée entre les bailliages de Mâcon et du Beaujolais.
Obelisc
vinheta|[[Obelisc de Luxòr a París.]] Un obelisc es un monument de pèira en forma de pilar o colomna, de seccion cairada, amb quatre fàcias trapezoïdalas egalas, leugièrament convergentas, s'acabant en naut amb una pichona piramida nomenada piramidon. Lo mot obelisc deriva del grèc obeliskos, qu'es lo diminutiu d'obelos e significa agulha.
Çò que son los obelisques
Los obelisques son de monuments tipics de l'art egipcian; an, vertadièrament, una forma eleganta e delicata. Son pausats sus una basa cairada e s'acaban al naut superior per una punta piramidala. Mai sovent, aquela punta estava cobèrta per una fuèlha d'aur, o per un aliatge d'argent e d'aur. Los rais del solelh, rebatent aqueles revestiments metallics, produson de meravelhoses resplendors. La pèira de que son fachs los obelisques èra la sienita (ròca roja, de feldspat, amfibòl e un pauc de qüars), nomenada atal que s'extrai de las peirièras de Siene, ara Assoan. Tanben s'utlizava s'utilitzava lo basalt, de color gris escur, qu'èra alara d'una aparença mens visibla. esquèrra|vinheta|330x330px|Obelisc inacabat d'Assoan. Las dimensions dels obelisques èran divèrsas. Lo mai naut conegut es l'obelisc inacabat de las pèirièras d'Assoan e a una nautor de 41,71 m. Lo mai bas passa pas los dos mètres.
Los obelisques aurián pas mai qu'una funcion decorativa. Los faraons los enauçavan, mai sovent, a l'intrada dels temples. A vegadas, sus l'obelisc, son gravadas d'inscripcions qu'indicavan a quina divinitat estava dedicat, o ben l'eveniment politic o dinastic per que foguèt erigit.
Cossí se realizan
Lo grand obelisc demorat inacabat dins las perièras d'Assoan mòstra la tecnica utilizada pels egipcians per obtenir de tals monuments. D'en primièr, s'asseguravan que la ròca, d'ont se talharà l'obelisc, presentava pas cap de decas (asclas, fendilhas, etc.); après, amb de poderoses rajes d'aiga, se lissava perfièchament la ròca. Après d'aquelas primièras operacions, se nivelavan plan la superfícia de la ròca. Per aquò, utilizavan de pèiras especialas fòrça duras, de 4 o 5 quilogamas caduna, que trobavan dins las vals desèrtas d'Egipte. un còp lissada la ròca, se traçava lo contorn de l'obelisc, e a l'entorn d'aquel s'excavava un clòt. Dins aquel, baissavan per i trabalhar los esclaus, que lo pretzfach èra un trabalh long e penós: polir la ròca amb de pèiras redondas e finas per lisar las fàcias lateralas de l'obelisc. La darrièra fàcia èra separada de la ròca maire mejans de còtas de fusta introduchas per de traucs fachs a intervals regulars. Las còtas, mai sovent, se dilatavan e se trencavan la pèira.
Cossí se quilahvan
Las estapas successivas de l'enauçament d'un obelisc, segon una de las tecnicas mai probablas utilizada pels egipcians èran:
Obelisques egipcians mai celèbres
Alara que los obelisques son tipicament egipcians, ara mai aqueles se trapan dins los autres païses que non pas en Egipte. Aquò a per causas: 1) unes obelisques foguèron portats fora del territòri egipcian per de conquistadors estrangièrs; 2) d'autres se trapan roïnats a causa de tèrratrems o enfonsaments del sol. Per exemple, dins la ciutat de Karnak, dels tretze grands obelisques ne demoran pas mai que tres.
Dels grans obelisques egipcians, son celèbres aqueles erigits per òrdre de Totmosis I.
Una autra ciutat de l'Egipte antica ont foguèron quilhats fòrças obelisques es Eliopòlis. Prèp d'aquela ciutat se tròba l'obelisc mai ancian conegut, bastit 1950 ans AbC.
L'obelisc de Luxòr a una granda volor a causa dels ieriglifs que pòrta. Aquel obelisc foguèt erigit per òrdre del faraon Ramses II (sègle XIII AbC) a costat d'un altre d'identic que se trapa ara a París.
Quand los romans conquistèron l'Egipte (sègle I AbC) portèron a Roma fòrça obelisques. Allà foguèron obliats fins al segle XVI. Entre 1586 (an que lo papa Sixte V ordenèt que se se restaure los obelisques) fins al XVIII, fòrça d'aqueles monuments foguèron quilhats sus divèrsas plaças romanas.
Tamben a París, Londres, Nòva York e Constantinòble èran censadas aver un obelisc egipcian.
A Nòva York, i a l'obelisc besson d'aquel enauçat a Londres, sus la riba del Tamèsi. Ambdos obelisques, nomenats agulhas de Cleopatra, an mai de 3450 ans d'edat.
Etiopia
vinheta|Obelisc a Axom
La vila d'Axom, anciana capitala de l'Empèri axomita, possedís fòrça obelisques antics en forma d'estèlas, qu'un, portat en Itàlia pendent l'occupacion de l'Etiopia, i foguèt tornar en 2005 e quilhat en 2008. D'escavacions arqueologics menenadas a sa basa permetèron de comprene los biais d'enauçament, e per consequéncia de mostrar la nautor d'origina d'aquelas estelas gigantas integrada alara dins d'empont. Una d'aquela uitament abans son abatatge mai grand e mai naut monolit jamai quilhat dins l'istòria de l'òme, èra de 32.60 m fòra del sol.