cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Darfor
thumb|right|400px|Localizacion dau pòble for (en anglés) thumb|right|400px|Localizacion de Darfor dins l'estat sodanés (en anglés) Darfor es un grand país istoric d'Africa, au centre-nòrd, que se situa uei dins l'oèst de l'estat de Sodan. Pus precisament, "Darfor" pòt designar tanben lo territòri dau pòble for que parla la lenga for. Mai au sens larg, Darfor es una zona pron vasta qu'englòba de pòbles e de lengas divèrsas.
Rosinos de la Requejada
Rosinos de la Requejada es un municipi de la província espanhòla de Zamora dins la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Voyer
Voyer pòt essèr:
Volstroff
Volstroff es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mosèla e la region del Grand Èst.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Canton de Brinhòla
Lo canton de Brinhòla es una division administrativa de Provença, venguda despuèi 2015 sonque circonscripcion electorala, situada dins l'arrondiment de Brinhòla, lo departament de Var e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur. A la refòrma cantonala de 2014, aplicada per leis eleccions de 2015, lo canton se conservèt e passèt de 6 a 12 comunas.
La lenga autoctòna es l'occitan provençau.
'''NB. Per de rasons tecnicas, una partida deis informacions de l'Infobox (superficia, populacion, densitat, n° INSEE) son lei de la situacion d'avans 2015. Lo n° INSEE es ara 8301. La superficia dau canton de Brinhòla es ara de 412,07 km², la populacion de 40 372 abitants en 2017. La densitat es donc de 98 ab/km².'''
Composicion avans 2015
thumb|350px|center|Lo canton de Brinhòlas avans 2015
Istòria
Los cantons de Brinhòla, de Camps e dau Vau se creèron en 1790 dins lo districte de Brinhòla, ansin coma lo canton de Torvas dins lo districte de Sant Maissemin.
En 1801, lo canton de Brinhòla foguèt conservat e leis autres tres suprimits, , ,.
Lo canton foguèt agrandit a las eleccions departamentalas del 22 de març de 2015, en aplicacion dau decret n° 2014-270 dau 27 de febrier de 2014 que delimita los cantons dau departament de Var. Dins la practica, lo canton perdèt la comuna de Camps, qu'anèt au canton de Garèut, ganhèt tot lo canton de Cotinhac, suprimit, e la comuna de Rotgiers, venguda dau canton de Sant Maissemin de la Santa Bauma.
Sistèma nerviós periferic
Los nèrvis cranians apertenon al SNP.
Antiòc III
Antiòc III Megas (vèrs 241 avC - 187 avC) fuguèt lo seisen rèi de l'Empèri Seleucida de 223 avC a sa mòrt. Succediguèt a Seleuc III (243 - 223 avC) e fuguèt remplaçat per Seleuc IV (218 - 175 avC). Es lo sobeiran pus important de la dinastia seleucida ambé son fondator Seleuc I.
Durant son rèine, assaièt de renfòrçar l'Empèri Seleucida ja afeblit per lei trebols dins lei províncias orientalas e lei conflictes entre estats grècs. Capitèt de replegar leis atacas deis Egipcians e dei parts d'Arsaces II. Puei, assaièt de sostenir lo Reiaume de Macedònia còntra la Republica Romana mai fuguèt esquichada ai Termopilas en 191 avC. Lei Romans contunièron la guèrra en Anatolia e la desfacha saunosa de Magnèsia en 190 avC entraïnèt la pèrda de la màger part d'Anatolia per lei Seleucidas.
Parilly (mètro de Lion)
vinheta|Un cai de l'estacion e un [[MPL 85.]] Parilly es una estacion de la linha D del mètro de Lion.
Antiòc III
..
Parilly (mètro de Lion)
Istòria
L'estacion dobriguèt lo 11 de decembre de 1992.
Situacion
Es situada sus la plaça Jules-Grandclément dins lo quartièr de Parilly a Vénissieux.
Canton de Morlans
Lo canton de Morlans qu'ei ua anciana division administrativa de Bearn, suprimida en 2015, situada dens l'arrondiment de Pau, lo departament deus Pirenèus Atlantics e la region d'Aquitània, adara de Navèra Aquitània. 27 de las 29 comunas que son despuish 2015 dens lo canton deu País de Morlans e deu Montanerés (burèu centralizator : Morlans) e 2, Montardon e Sèrras Castèth, que son dens lo canton de Tèrras deus Luis e Tuquets deu Vic Vilh (burèu centralizator Sèrras Castèth). 26 de las comunas que son de la Comunautat de comunas deu Nòrd-Èst Bearn. La lenga autoctòna qu'ei l'occitan gascon, dens sa varianta bearnesa.
Istòria
Lo canton de Morlans que's creè en 1790 dens lo districte de Pau.
En 1801, lo canton de Morlans qu'estó conservat.
Castanet Tolosan
Castanet Tolosan (Castanet-Tolosan en francés) es una comuna lengadociana del Tolosan, situada dins le departament francés de la Nauta Garona e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Istòria
Pendent l'Ancian Regime, Castanet èra de la diocèsi civila de Tolosa, doncas de la província de Lengadòc, de la generalitat de Tolosa, de l'archidiocèsi de Tolosa, de la senescauciá de Tolosa. Le vocable de la glèisa es Sent Gervasi e Protasi. Tanlèu 1790, Castanet èra caplòc de canton. Per decret del 22 de junh 1921, Castanet venguèc oficialament Castanet-Tolosan.
Aval
Aval es una cançon de La Mal Coiffée :
Aval aval a la combeta Un boièr semenava de blat (bis)
Repic : Ò bon Dieu !
Vegèt venir la Sana Vièrja Paura, fugissent ambe son enfant.
Mas, diga, tu, boièr, brave òme, Creses que me poiriás pas sauvar ?
Si fet, si fet, ma bona femna Segur que farai tot çò que poirai !
Mas, diga, tu, boièr, brave òme, N'auriás pas vist aquí a passar
Mas dempuèi que ieu la vegèri Los blats ne son ben florits, ben granats.
Genolhei
Genolhei (nom probable; fr Genouillé) es una comuna peitavina, situada dins lo departament de Viena e la region de Novela Aquitània, ancianament de Peitau-Charantas.
Toponimia
Las atestacions ancianas son, per lhuec:
Nòtas
<references group="N"/>
Sciéncias de l'informacion e de las bibliotècas
S'apèla sciéncias de l'informacion e de las bibliotècas (SIB) l'ensemble dels sabers e saber-far utils a las personas encargadas de gerir una bibliotèca o un servici d'informacion-documentacion.
Martailly-lès-Brancion
Martailly-lès-Brancion es una comuna francesa, situada dins lo departament de Sòna e Léger e la region de Borgonha Franca Comtat.
Sciéncias de l'informacion e de las bibliotècas
Definicion
L'expression sciéncias de l'informacion e de las bibliotècas ven de l'expression anglesa library and information science (LIS). En França, l'apellacion academica es puslèu « sciéncias de l'informacion e de la comunicacion », correspondent a la de la 71 seccion del Conselh Nacional de las Universitats (CNU, cf. ). Se tracta d'un camp de recèrca e d'estudi puslèu caracterizat per son objècte (l'informacion, sa natura, sas proprietats, son transferiment) que per sos metòdes, coma lo son per exemple lo drech o la filosofia. D'apròchis fòrça diferents d'aqueste objècte son en efièch possibles e practics. Al costat de preocupacions teoricas, las sciéncias de l'informacion e de la comunicacion (SIC) s'interèssan tanben a las institucions e a las practicas de transmission de l'informacion. Las « sciéncias de l'informacion » se sasisson d'aquela problematica : las bibliotècas, e en particular las qu'acompanhan las activitats d'estudi e de recèrca, son una de las institucions associadas a aqueste transferiment. Dins un sens fòrça general, se pòt doncas considerar que las sciéncias de l'informacion englòban de domenis coma :
Martailly-lès-Brancion
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Sciéncias de l'informacion e de las bibliotècas
Definicion
Çaquelà, existisson de divergéncias sus la natura e suls limits d'aqueste camp scientific. Per exemple, lo Centre Nacional de la Recèrca Scientifica (CNRS) e lo Conservatòri Nacional de las Arts e dels Mestièrs (CNAM) incluson l'informatica dins las sciéncias de l'informacion. Òm se pòt tanben demandar se l'engenhariá lingüistica (traduccion assistida per ordenador, « vocalizacion » de l'arabi...) a sa plaça dins las sciéncias de l'informacion. Aquestas dificultats de definicion e de delimitacion son caracteristicas d'un domeni del saber en cors de constitucion. En consequéncia d'aquò, una part importanta de la produccion scientifica es centrada sus aquestas questions. Sembla almens d'existir una fòrta distincion entre los especialistas de l'informacion e los de la comunicacion. Benlèu qu'aqueste camp scientific es destinat a se devesir en diferents domenis.
Martailly-lès-Brancion
Istòria
Luòc medieval de Brancion.
Antishan
Antishan (Antichan en francés) qu'ei ua comuna gascona de Comenge e de Varossa situada en eth departament deths Hauts Pirenèus e era region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
Era prononciacion qu'ei [anti'chã] (grafia fonetica deths autors). Eras fòrmas ancianas que son : a Antissa en 1235-1236, De Antixano, en latin, en 1387, Antichan (mapa de Cassini, ara fin deth sègle XVIII).
Sèira
Sèira (Seyre en francés) es una comuna lengadociana en Lauragués, situada dins lo departament de la Nauta Garona e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Geografia
Comuna situada en Lauragués sus Gardijòl a 38 km al Sud-Èst de Tolosa.
vignette|upright=1.8|centre|Mapa de la comuna de Sèira e de las comunas prèpas.
Istòria
Pendent l'Ancian Regime, Sèira èra de la diocèsi civila de Tolosa, doncas de la província de Lengadòc, de la generalitat de Tolosa, de l'archidiocèsi de Tolosa e de la senescauciá de Lauragués. Tanlèu 1790, Sèira èra del canton de Nalhós (dempuèi 2015, es del canton d'Escalquens). Le vocable de la glèisa, annèxa de Gardog, èra Sent Cristòfol, ara es Nòstra Dòna.
Denis Peironin
Denis Peironin (Denis Peyrony en francés) foguèt un preïstorian peiregòrd nascut lo 21 d'abril de 1869 a Cussac, actualament Lo Boisson de Cadonh e mòrt lo 25 de novembre de 1954 a Sarlat.
Biografia
Filh d'agricultors, Denis Peironin venguèt regent e foguèt enviat a las Aisiás de Taiac en 1891, dins la val de Vesera, una region fòrça rica en sites preïstorics. Tre 1894, seguèt las leiçons d'Emili Cartalhac
Rottelsheim
Rottelsheim en alemannisch (Rottelsheim en francés) es una comuna francesa del departament del Bas Ren e de la region d'Alsàcia.
Istòria
Lo vilatge es ancian. Ja en 774 e en 776, lo abbaye de Wissembourg i #recebre donations. En l'an 780 un cèrt Sacconis fasiá don d'aqueles bens situats en lo ban de "Radolfesham" #que i aviá eretat de los sieus parents, al abbaye de Wissembourg.
En 1314, lo vilatge a trucat "Rodesheim" e en 1348 "Radolfisheim". En 1332, lo pòble a crompat pels Hanau-Lichtenberg, e en 1358 comptava 6 cors de granjas. Mai tard (vèrs 1400) lo pòble a integrat cossí pòble d'Empèri al bailliage de Haguenau.
Sarrasac (Carcin)
Sarrasac  (Sarrazac en francés) es una anciana comuna occitana de Carcin, situada dins lo departament d'Òut e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus. Dempuèi lo 1èr de genièr 2019 es comuna delegada de Cressençac e Sarrasac.
Rottelsheim
Istòria
En 1693, lo pòble comptava 8 familhas catolicas. Lo 15 de junh de 1786 es bénite la glèisa de Rottelsheim. Lo mèstre-autar de la glèisa es l'ancian autar del abbaye de Neubourg.
Sarrasac (Carcin)
Geografia
La principala aglomeracion es l'Hôpital-Saint-Jean (en francés, doncas probablament *L'Espital Sent Joan). Lo borg es pus pichon, Valeirac encara mai. vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Rottelsheim
Istòria
En 1812, lo pòble comptava 29 ostals e 147 abitants.
Sarrasac (Carcin)
Toponimia
Sarrasac ven d'un nom latin d'òme, *Sarratius (inatestat, inferit de Sarius), Serratius o Cerratius, ambe'l sufixe -acum,, , , latinizacion del sufixe celtic -ācon. Sarrasac èra la proprietat de *Sarratius, de Serratius o de Cerratius.
Rottelsheim
Istòria
Le village est ancien. Déjà en 774 et en 776, l'abbaye de Wissembourg y reçut des donations. En l'an 780 un certain Sacconis faisait don de ces biens situés dans le ban de "Radolfesham" qu'il avait hérité de ses parents, à l'abbaye de Wissembourg.
En 1693, le village comptait 8 familles catholiques. Le 15 juin 1786 est bénite l'église de Rottelsheim. Le maître-autel de l'église est l'ancien autel de l'abbaye de Neubourg.
En 1812, le village comptait 29 maisons et 147 habitants.
Juan Álvarez Mendizábal
Juán de Dios Álvarez Mendizábal (1790-1853) economista, comerçant e òme politic foguèt president del govèrn d'Espanha entre 1835 e 1836.
Rodalies de Catalunya
Rodalies de Catalunya (en occitan, Entorns de Catalonha; anteriorament en catalan Rodalies Barcelona o en castellan Cercanías Barcelona) es una marca comerciala utilizada per la Generalitat de Catalonha e Renfe Operadora pels servicis ferroviaris d'entorns traspassats pel Ministèri de Foment d'Espanha a la Generalitat a comptar del 1 de genièr de 2010.
Los servicis son operats per Renfe Operadora e circulan per la ret ferroviària d'ample iberic d'ADIF.
thumb|300px|Rodalies Catalunya
Joan caga-blanc
Joan caga-blanc es una cançon de La Mal Coiffée :
Joan caga-blanc Confessa las moninas Tomba del banc E se copa l'esquina Tomba del cèl Se creba lo capèl Tomba del teulat Se peta lo costat.
Qual vòl de sang qu'apare la padena Qual n'a de rèsta l'escampe a la fenèstra E qual n'a pro l'escampe al fenestron E qual n'a tròp i negue son esclòp.
Franja de Ponent
La Franja de Ponent, tanben sonada Franja d'Aragon o Franja Orientala d'Aragon (en aragonés: Francha de Levant) es lo nom donat a una part orientala de la comunitat autonòma d'Aragon per designar l'ensems de las localitats catalanofònas.
Composicion
Las comarcas que compausan la Franja de Ponent son:
Salce
Salce es un municipi de la província espanhòla de Zamora dins la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Sent Arroman (omonimia)
Sent Arroma(n) qu'ei un toponim occitan, version gascoa de Sent Roman:
Véder tanban
Sent Roman, Sant Roman
Mermoz - Pinel (mètro de Lion)
vinheta|L'intrada de l'estacion. Mermoz - Pinel es una estacion de la linha D del mètro de Lion.
Istòria
L'estacion dobriguèt lo 11 de decembre de 1992.
Situacion
Es situada al crosament del baloard Pinel e l'avenguda Jean-Mermoz dins lo quartièr de Mermoz a Lion, a proximitat de la comuna de Bron.
Sanch Igèst
Sanch Igèst (Saint-Igest en francés) es una comuna roergassa situada dins lo departament d'Avairon e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Antiòc Ièr
Antiòc Ièr Sôtêr (en grèc ancian: Ἀντίoχoς ο Σωτήρ, Antiochos Sôter, « Antiòc lo salvador»), nascut vèrs 325 avC e mòrt en 261 abC) foguèt rei de l'Empèri seleucida de 281 avC a sa mòrt. Succediguèt a son paire Seleuc Ièr, lo fondador de la dinastia, e fuguèt seguit per Antiòc II.
Sanch Igèst
Geografia
vignette|upright=1.6|centre|Comunas a l'entorn.
Antiòc Ièr
Règne
En 292 abC, Antiòc coregís amb son paire Seleuc Ièr e es nomenat vice-rei dels territòris seleucidas de Mesopotamia e d'Iran. Ven rei en setembre de 281 abC, après l'assassinat de son paire.
Lèu, la guèrra esclatèt amb lo vesin egipcian Ptolemèu II e durèt de 280 a 279. Lo conflicte acabat, un novèl dangièr arribèt del nòrd amb l'invasion d'Asia menora per los galatas en 278. Los cèltas, batuts per Antiòc foguèron installats en Galatia. De 274 a 271, la guèrra amb Ptolemèu II reprenguèt.
Volèm
Volèm es una cançon de Goulamas'k :
Volèm volèm volèm volèm pas trabalhar
Sèm pas nascuts per trabalhar sèm nascuts per trimar Gaita lo solelh que caufa la codena Al prèp de la chiminièira quand fa freg defòra Dins la ribièira tranquil quand te pren la susada La manivèla l’ai ja virada Virada tanben la pompa que fa montar l’aiga E aquela aigueta me refresca pas Me refresca pas quand se cal trabalhar
Volèm pas trabalhar per patron que dòna pas lo sòu Se i a pas res per manjar i anirem pas per trimar Vai-z-i fagas pas lo colhon, trimes pas pel capital Que sèm pas de pebrons per nos faire trabalhar sens sòu Lo margue del bigòs l’ai ja tastat E pòdi dire que m’a fach susar La pala tanben l’ai manejada E es per tot aquò que volèm pas trabalhar
Al prèp de la ribièira i a un pibol qu’es traucat Lo rossinhòl i canta i canta i canta plan Lo vent que bufa per aquela garriga Nos canta la cançon la cançon que va plan Ai copada l’erba ai cavada la tèrra Ai fach de tot e mai que de rason Cal faire çò que cal faire per far manjar lo pichon Mas es quand i sèm obligats que volèm pas trabalhar
François Ravaillac
thumb|200px|François Ravaillac François Ravaillac (Engoleime, 1577 - París, lo 27 de mai de 1610) que ho un regicida francés, assassin deu Noste Enric rei de Navarra e de França.
Salles-Arbuissonnas-en-Beaujolais
Salles-Arbuissonnas-en-Beaujolais en arpitan (Salles-Arbuissonnas-en-Beaujolais en francés) es una comuna arpitana, situada dins lo departament de Ròse e la region de Ròse-Aups.
Geografia
Salas-Arbuissonnas es una municipalitat situada en lo Beaujolais, a 10 quilomètres al nòrd-oèst de Villefranche-sus-Saône, e 40 quilomètres de Lion.
Salles-Arbuissonnas est une commune située dans le Beaujolais, à 10 kilomètres au nord-ouest de Villefranche-sur-Saône, et 40 kilomètres de Lyon.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
vignette|Esquèrra|La municipalitat dispausava de doas estancadas sus la linha de [[camin de fèrre secondaire a via métrique del camin de fèrre del Beaujolais en connectant, de 1901 a 1934, Villefranche-sus-Saône a Monsols. Se vei aicí l'estacion de Salas.]] Los fraires de Clunhic son arribats dins Salas en Beaujolais a per fondar lo prieuré de Sant-Martin-de-Salas.
La municipalitat a #èsser formada la, de la fusion de Salas e de Arbuissonnas, #que de Salas n'es çò cap de-luòc.
vignette|gauche|La commune disposait de deux arrêts sur la ligne de [[chemin de fer secondaire à voie métrique du chemin de fer du Beaujolais reliant, de 1901 à 1934, Villefranche-sur-Saône à Monsols. On voit ici la gare de Salles.]] Les moines de Cluny sont arrivés à Salles en Beaujolais au pour fonder le prieuré de Saint-Martin-de-Salles.
La commune a été formée le 1, par la fusion de Salles et d'Arbuissonnas, dont Salles est le chef-lieu.
Abetone Cutigliano
Abetone Cutigliano es una comuna italiana situada dins la província de Pistòia e la region de Toscana.
La fièra de Belcaire
La fièra de Belcaire es una cançon de La Mal Coiffée :
Aqueste mes de mai, la fièra es a Belcaire. Filhetas i caldrà anar caduna ambe son fringaire.
Non, i anirai pas ieu, mon galant m'a quitada, Per un boquet de flors e un de girofladas.
Espèri mon galant sus lo pè de la pòrta. Se ne torna pas lèu el me trovarà mòrta.
Mon galant es tornat, m'a tocat la manòta. M'a fait un bon braçat en me disent :
"Pauròta, a l'autre mes de mai tu seràs ma femnòta. Anirem fierejar en mai farem ribauta."
La Croix-en-Champagne
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Gasteropelecidae
La familha dels Gasteropelecids regropa nòu espècias de peisses tropicals caracterizats per la forma de lor còs que lor val l'apelacion de peisses-pigassons.
Comunautat de comunas deu Nòrd-Èst Bearn
La Comunautat de comunas deu Nòrd-Èst Bearn qu'ei una intercomunalitat de la Republica Francesa, situada en Bearn, dens lo departament deus Pirenèus Atlantics e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània. Son còdi SIREN es 200067296.
Istòria
La comunautat de comunas que's formè pr'amor de la fusion de la Comunautat de comunas deu canton de Lenveja en Vic Vilh (residéncia : Lenveja), de la Comunautat de comunas deu País de Morlans (residéncia : Morlans) e de la Comunautat de comunas Ossa-Gabàs (residéncia : Somolon).
La comuna de La Vatmala, de la Comunautat de comunas Ossa-Gabàs puish de la Comunautat de comunas deu Nòrd-Èst Bearn, que passè en 2018 dens la Comunautat de comunas deu País de Nai.
Composicion
thumb|700px|center
Letux
Letux es un municipi de la província espanhòla de Saragossa dins la Comunautat Autonòma d'Aragon.
Ahar deus Calàs
thumb|Descoberta deu còs de Marc Antòni CalàsL'ahar deus Calàs (var. afar dels Calàs), qu'ei un ahar judiciari mondin qui debanè's a la mitat deu sègle XVIII. L'ahar que comencè dab la mòrt de Marc Antòni Calàs, un joen protestant, trobat escanat. Lo son pair e ho acusat de l'aver aucit entà lo pas deishar se conventir au catolicisme; que declarè alavetz que son hilh e s'èra penut mes, qu'entà lo pas desaunorar, que'u s'avevam tirar la còrda en declarant qu'èra estat trobat escanat; devath aquesta acusacion, que ho executat. Un aute hilh de Joan, aperat Joan eth tanben, que s'exilè e que s'anè demandar empara e ajuda a Voltaire qui obtiengó la reabilitacion de Joan Calàs.
Bruyères e Montbérault
Bruyères e Montbérault (Bruyères-et-Montbérault) es una comuna francesa del departament d'Aisne e de la region dels Nauts de França.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Villafrechós
Villafrechós es un municipi de la província espanhòla de Valhadolid dins la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Nigèr (país)
Sale noir et arabe= Nigèr es un país d'Africa qu'a pas cap de frontièra maritima, mas qu'a una frontièra lacustra amb lo lac Chad al sud-èst. Confronta Argeria e Libia al nòrd, Chad a l'èst, Nigèria e Benin al sud e Mali a l'oèst.
La capitala es Niamey (que sa populacion èra d'1,026,848 abitants en 2012). D'autras vilas importantas son Zinder e Maradi.
Lo gentilici es nigerin -a.
Deis originas a l'Edat Mejana
De la Preïstòria a la fin de l'Edat Mejana, la vau de Nigèr, compres lo territòri nigerin actuau, foguèron una zòna de poblament uman relativament importanta gràcias a un clima pron umide per permetre lo desvolopament de l'agricultura e dau norrigatge. Pasmens, a partir dau millenari V av. JC, lo desèrt comencèt d'avançar vèrs lo sud e lei populacions sedentàrias foguèron pauc a pauc remplaçadas per de norriguiers nomadas. Aquela evolucion èra ja ben avançada durant lo periòde roman amb una division dau territòri entre populacions sedentàrias lòng dau fluvi e grops nomadas berbèrs en Sahèl.
L'avançada de Sahara empachèt pas la region de venir una zòna de cambis transsaharians (esclaus, aur, produchs exotics...). Principalament dominat per de tribüs berbèras vengudas dau nòrd, aqueu comèrci caravanier renforcèt l'installacion de nomadas dins lei regions septentrionalas dau Nigèr actuau. A partir dau sègle VII, leis Arabes remplacèron a cha pauc una partida dei Berbèrs e la region comencèt de s'islamizar.
Lo periòde deis empèris
thumb|right|Africa de l'Oèst durant lo periòde songai.
A la fin de l'Edat Mejana, la demografia, la produccion agricòla e lei revenguts liats au comèrci transsaharian èran venguts sufisents per permetre la formacion d'estats vertadiers. En Nigèr, lo pus important foguèt l'Empèri Songai. Vassalizat per l'Empèri de Mali au sègle XIV, gardèt una autonòmia importanta e venguèt la principala poissança de la region dins lo corrent dau sègle XV.
Benin
Benin es un país de l'oèst d'Africa que confronta Burkina Faso e Nigèr al nòrd, Nigèria a l'èst, e Tògo a l'oèst. Al sud es bordat per l'Ocean Atlantic.
Nigèr (país)
Lo periòde deis empèris
Leis Askia agantèron son apogèu dins lo corrent dau sègle XVI e dominèron alora la màger part de la Vau de Nigèr. Pasmens, a la fin d'aqueu sègle, comencèron d'èsser menaçats per leis ambicions de Marròc, interessat per lei jaciments de sau dau desèrt. En 1584, lei Marroquins impausèron un embarg sus leis exportacions de sau songais que destabilizèt l'economia de l'Empèri. Puei, organizèron una expedicion militara que destruguèt l'armada songai a la batalha de Tondibi lo 12 d'abriu de 1591. Aquò entraïnèt l'installacion de pachas marroquins a Timboctó — independents a partir de 1660 — e la fragmentacon dau rèsta de l'Empèri.
Benin
La capitala es Porto Novo.
Nigèr (país)
Lo periòde deis empèris
En parallèl, la descubèrta d'America per leis Europèus e lo desvolopament dau comèrci atlantic entraïnèron lo declin dei rets marchands transsaharians. Leis estaus de la Vau de Nigèr se concentrèron alora sus lo comèrci d'esclaus e multipliquèron leis incursions per capturar de presoniers de vendre. Ansin, au començament dau sègle XVII, la region èra venguda fòrça instabla e ges d'empèri succediguèt a l'Empèri Songai.
Benin
Lo gentilici es beninés -esa.
Nigèr (país)
Lo periòde coloniau
Après la disparicion de l'Empèri Songai, lo territòri nigerin venguèt una mena d'espaci tampon entre lei reiaumes situats en Mali, lei ciutats-estats haussas dau nòrd de Nigèria (unificadas per lo Califat de Sokoto au sègle XIX) e lo Reiaume de Kanem centrat sus lo Lac Chad. Durant la segonda mitat dau sègle XIX, afeblits per de conflictes importants, aqueleis estats poguèron pas resistir a l'avançada de França que voliá prendre lo contraròtle per establir una liason entre Senegau e Còngo. Ansin, dins lo sud, la màger part dei caps tradicionaus acceptèt de signar de tractats ambé França e resistiguèt gaire. En 1890, un acòrd francobritanic permetèt de fixar lo limit entre Nigèria e lo Sodan Francés. En revènge, lei regions septentrionalas refusèron de reconóisser la senhoriá francesa e lo cap toareg Kaocen resistiguèt fins a 1916-1917.
Benin
Lo periòde precoloniau
Coma lo rèsta deis estats maritims d'Africa de l'Oèst, l'istòria de Benin es mau coneguda avans la fin de l'Edat Mejana. Lo poblament complèx de la region permet de supausar l'existéncia de braçatges importants dins lo corrent dau millenari I ap. JC avans la formacion dei premiereis estats vertadiers a partir dau sègle XII. Una partida dau territòri beninés faguèt alora de la zòna d'influéncia dei ciutats-estats de l'oèst dau Nigèria actuau (Oyo, Benin... etc.).
Nigèr (país)
Lo periòde coloniau
Après la pacificacion, França organizèt sei conquistas de Sahèl e de la vau de Nigèr dins lo corrent deis annadas 1920. Lo territòri nigerin foguèt integrat au sen de l'Africa Occidentala Francesa (AOF). Sei frontieras foguèron fixadas en 1922 e sa capitala foguèt installada a Niamey en 1926. Dins aquò, territòri excentrat e alunchat de l'ocean, interessèt pauc leis autoritats colonialas. Ansin, franc de l'introduccion de la cultura d'arachida, son desvolopament demorèt limitat. Lei Francés dirigiguèron donc la region d'un biais indirècte e mantenguèron en plaça leis institucions tradicionalas. La màger part de la populacion recebèt l'estatut de l'indigenat qu'èra relativament similar au servatge medievau.
Benin
Lei reiaumes de Porto Novo e de Dahomey
Lei Portugués agantèron lo litorau beninés en 1472. Dins lo corrent dau sègle XVII, lo desvolopament de la tracha negriera favorizèt la formacion d'estats dins lo Gof de Guinèa. En Benin, lei dos pus importants foguèron lei reiaumes de Porto Novo e de Dahomey. Lo premier venguèt rapidament una crosiera marchanda majora e establiguèt de relacions fruchosas ambé lei negriers europèus. Durant la segonda mitat dau sègle XIX, se raprochèt de França e acceptèt de venir un protectorat en 1883.
Dahomey, centrat sus la fortalesa d'Abomey, venguèt de son caire una poissança militara regionala sota la direccion dau rèi Agadja (1708-1732) que someteguèt plusors clans vesins de son territòri e annexèt l'important pòrt negrier d'Ouidah. Pendent lo rèine de Ghezo (1818-1858), lo reiaume capitèt de transformar son economia, principalament basada sus la tracha, e desvolopèt lei palmaredas destinadas a la produccion d'òli. Melhorèt tanben l'eficacitat de l'administracion e estendèt son reiaume vèrs lo nòrd e l'èst. En 1851, signèt un tractat d'amistat ambé França. Pasmens, de tensions apareguèron rapidament quand França acomencèt de multiplicar lo nombre de sei comptadors dins la region per contornejar Ouidah e sei taxas portuàrias.
La conquista francesa
A la fin deis annadas 1880, lei tensions entre França e Dahomey s'agravèron. Lo rèi Behanzin decidèt en 1890 de reglar militarament lo problema e ataquèt Porto-Novo qu'èra vengut la posicion principala dei Francés dins la region. Pasmens, foguèt batut e deguèt reconóisser la preséncia francesa dins la region e se plaçar sota lo protectorat de París. Dins aquò, aquel acòrd intrèt jamai en vigor e França preparèt a son torn una ataca qu'aguèt luòc en 1892. Lei vilas principalas de Dahomey foguèron aisament conquistadas per lei Francés e Behanzin foguèt finalament obligat de capitular en 1894.
Dahomey foguèt annexat per França e sa disparicion eliminèt l'obstacle qu'empachava la penetracion europèa dins lei regions interioras. Ansin, lei Francés agantèron Gordo en 1894 e Gorma en 1895. En 1897 e 1898, un tractat francoalemand e una conferéncia coloniala francobritanica permetèron d'establir lei limits dei diferentei colonias de la region. Pasmens, dins la zòna francesa, de resisténcias persistiguèron fins a la fin deis annadas 1910.
L'administracion francesa
França creèt leis Establiments Francés dau Gof de Benin en 1883 per administrar sei conquistas e sei protectorats dau futur Benin. En 1894, formèron la colonia de Dahomey que foguèt restacada dètz ans pus tard a l'Africa Occidentala Francesa. I adoptèt una politica d'administracion dirècta e eliminèt la màger part dei reiaumes tradicionaus. Lo sud dau territòri conoguèt alora un desvolopament relativament important e venguèt un centre de recrutament de foncionaris africans e de soudats de l'armada coloniala (tiralhaires senegalés). De mai, Dahomey recebèt d'investiments non negligibles dins lo sector de la produccion d'òli. Pasmens, aqueu sector conoguèt una crisi dins lo corrent deis annadas 1930. En revènge, lo nòrd de la colonia interessèt gaire lei Francés.
La Premiera Guèrra Mondiala favorizèt l'emergéncia d'una vida politica beninesa e la colonia venguèt un centre de la politica africana après la Segonda Guèrra Mondiala. Sourou Migan Apithy (originari dau sud-èst), Hubert Maga (dau nòrd) e Justin Ahomadegbé (sud-oèst) ne'n foguèron lei figuras principalas. Participèron en particular a la vida politica de la IV Republica Francesa e ai negociacions regardant l'evolucion institucionala de l'Empèri Francés.
L'independéncia
En 1956, la lèi Defferre donèt una autonòmia intèrna ai colonias francesas ambé la creacion de conseus legislatius. Puei, dos ans pus tard, Dahomey acceptèt de venir membre de la Comunautat Francesa. Pasmens, aquel ensems foncionèt pas e Dahomey demandèt e obtenguèt son independéncia lo 1 d'aost de 1960.
La Republica de Dahomey
Hubert Maga venguèt lo premier president de Dahomey en 1960. Deguèt rapidament faciar una situacion malaisada en causa de la desgradacion de l'economia e dau retorn dei foncionaris beninés licenciats deis administracions colonialas de l'AOF e de l'AEF. Aquò entraïnèt de tensions politicas. En 1963, lo coronèu Christophe Soglo e l'armada impausèron lo principi d'un govèrn tripartita gropant Apithy, Maga e Ahomadegbé. Un an pus tard, una constitucion novèla foguèt adoptada mai lo projècte mau capitèt. En 1965, Soglo prenguèt dirèctament lo poder mai foguèt reversat per un còp d'estat en 1967. Lo país s'afonsèt alora dins un periòde d'instabilitat fins a la creacion d'un conseu presidenciau (Apithy, Maga e Ahomadegbé) en 1970. Pasmens, aquò permetèt pas de resòuvre lei problemas dau país.
La Republica Populara de Benin
En 1972, un còp d'estat organizat per lo coronèu Mathieu Kérékou reversèt lo conseu presidenciau. Lo remplacèt per un Conseu Nacionau de la Revolucion que decidèt d'aplicar lei principis dau marxisme-leninisme en 1974. Un an pus tard, lo nom dau país foguèt cambiat e la Republica de Dahomey venguèt la Republica Populara de Benin. En 1977, una consitucion instaurèt un regime d'assemblada amb un partit unic (Partit de la Revolucion Populara de Benin, PRPB). Pasmens, lo cambiament de politica economica eliminèt pas lo maucontentament popular e d'esmogudas grèvas se debanèron en 1989 a Porto Novo e a Cotonou. Afeblit, lo poder acceptèt de negociar l'abandon dau comunisme.
Benin dempuei 1990
Après lei manifestacions de 1989, una conferéncia nacionala decidèt de l'abandon dau marxisme e l'instauracion d'un regime democratic multipartita. Dempuei aqueu periòde, Benin a d'institucions democraticas que son bòn foncionament foguèt simbolizat per d'alternàncias politicas en 1991 (eleccion de Nicéphore Soglo, un administrator de la Banca Mondiala), en 1996 (retorn au poder de Mathieu Kérékou) e en 2006 (eleccion de Thomas Yaqi Boni, un ancian banquier). Aquò dona un imatge positiu au país que pòu ansin obtenir lo sostèn dei balhaires de fons internacionaus (França, Estats Units... etc.). Dins aquò, la situacion economica es totjorn relativament marrida.
Racatau
Racatau es una cançon de La Mal Coiffée :
De bon matin me soi levada Un parelh d'oras d'avant jorn N'ai entendut cantar la calandra E lo novèl rossinholet Que me disián dins son lengatge Mas tas amors son pas aicí N'es una filha embarcada Dins una barca de papièr Mas lo barquièr que la menava N'èra un nommat cordonièr. Mas lo martèl n'era de coire, E lo linhòl de pel de gos.
Nigèr (país)
Lo periòde de Hamani Diori
Après l'independéncia, Hamani Diori favorizèt l'adopcion d'una constitucion presidencialista e foguèt elegit a la presidéncia en novembre de 1960. Instaurèt rapidament un regime autoritari e lo Partit Progressista Nigerin venguèt partit unic. Pasmens, franc d'un atemptat mancat organizat en 1965 per de partisans de Djibo Bakari, lo periòde demorèt suau gràcias a una importanta creissença economica basada sus lei perspectivas de desvolopament de l'industria miniera (urani) e de relacions bònas ambé França.
Aquò durèt fins au començament deis annadas 1970 quand una secaressa grèva entraïnèt de trèbols sociaus. Ansin, lo 15 d'abriu de 1974, un còp d'estat militar dirigit per lo luòctenent coronèu Seyni Kountché reversèt lo president que son clan èra accusat de corupcion.
Lo regime militar
Lei militars gardèron lo poder de 1974 a 1991 e establiguèron un regime dictatoriau. En particular, arrestèron lei caps politics principaus, suspendiguèron la constitucion e formèron una junta dotada dei poders executiu e legislatiu. Pasmens, gràcias ai revenguts eissits de la mina d'urani d'Arlit, lei militars deguèron faciar ges de contestacion importanta dins lo corrent deis annadas 1970.
La situacion cambièt a partir de 1980 en causa d'un retorn de periòdes de secaressa e d'una demenicion dei vendas d'urani. Ansin, après la mòrt de Seyni Kountché, son successor, lo coronèu Ali Saibou, foguèt obligat de s'engatjar dins un procès de legitimacion dau regime. Fondèt donc un partit unic, lo Movement Nacionau per una Societat de Desvolopament (MNSD), adoptèt una constitucion novèla e organizèt una eleccion presidenciala per venir president. Pasmens, aquò foguèt pas sufisent car un agravament de la crisi economica entraïnèt de manifestacions e de grèvas en 1990 e l'annada seguenta, Saibou deguèt laissar lo poder e restablir d'institucions democraticas.
Nigèr dempuei 1991
Après la fin dau regime militar, una constitucion democratica foguèt adoptada en 1992. Pasmens, aqueu periòde democratic durèt gaire car lo president Mahamane Ousmane, elegit en 1993, mau capitèt de redreiçar una situacion economica marrida agravada per lo començament d'una insureccion toareg en 1994-1995. En 1996, lei militars, dirigits per lo coronèu Ibrahim Baré Mainassara, reprenguèron la direccion dau país après un còp d'estat. Una constitucion novèla foguèt redigida que permetèt a Mainassara de venir president a l'eissida d'eleccions trucadas. Dins aquò, foguèt assassinat en 1999 per sa garda personala.
Après sa mòrt, una comission de reconcialicion nacionala adoptèt una novèla constitucion d'inspiracion democratica. Tandja Mamadou (MNSD) foguèt elegit president. Fins a 2004, enregistrèt mai d'un succès (annulacion d'una partida dau deute dau país, represa economica...) e foguèt reelegit president. Pasmens, en 2005, una crisi alimentària destabilizèt tornarmai lo país. Sei consequéncias foguèron una multiplicacion dei manifestacions dins lo sud e una represa de la rebellion toareg dins lo nòrd (en 2007). La crisi economica de 2008 e lei modificacions de la constitucion per permetre un tresen mandat de Tandja Mamadou en 2009 agravèron la situacion.
Aquela instabilitat favorizèt un novèu còp d'estat que se debanèt en febrier de 2010. Pasmens, aqueu còp, lei militars comandats per Salou Djibo gardèron pas lo poder. D'efèct, au començament de l'annada seguenta, après l'adopcion d'una novèla constitucion, organizèron una eleccion presidenciala ganhada per Mahamadou Issoufou, cap d'un partit d'oposicion. En mai d'aquò, Brigi Rafini, un Toareg, foguèt nomat Premier Ministre per assaiar d'amaisar lei relacions ambé lei comunautats dau nòrd. Enfin, lo govèrn a adoptat un important programa destinat a defugir lei crisis alimentàrias recurrentas (construccion de la restanca de Kandadji, mesuras per alentir la degradacion dei tèrras agricòlas, fons de proteccion dei païsans). Dins aquò, en parallèl, Nigèr dèu luchar còntra lei movements jihadistas de Sahèl (AQMI) e de Nigèria (Boko Haram) que menan d'incursions e d'atemptats regulars còntra son territòri. Ansin, en 2015, lo país fasiá totjorn partida deis estats pus paures de la planeta e lei perspectivas de progrès rapides èran relativament limitadas.
Linha 4 del tramvai de Montpelhièr
vinheta|Alstom Citadis 302 a l'estacion Georges Frêche - Comuna. La linha 4 del tramvai de Montpelhièr es una linha del malhum de tramvai a Montpelhièr.
Es l'unica linha de tramvai de la vila amb una traduccion en occitan de las anóncias de las estacions.
Traçat e estacions
La linha fa lo torn del centre-vila.
Melhac
Melhac (Meilhac en francés) es una comuna lemosina situada dins lo departament de la Nauta Vinhana e la region de la Novela Aquitània, ancianament de Lemosin.
Geografia
miniatura|gaucha|Situacion de Melhac en Nauta Vinhana
Charny-sur-Meuse
Charny-sur-Meuse es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mòsa e la region de Lorena.
Cabe
Lo cabe (o savè, ṣabe, tsábε) es una lenga ioroboïda parlada en Benin.
Charny-sur-Meuse
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Cabe
Localisacion
Lo cabe es parlat dins los districts rurals de Savè and Ouèssè dins la província de Zou, e dins aquel de Tchaourou, dins la província de Borgou.
Sent Vincenç de Riba d'Òlt
Sent Vincenç de Riba d'Òlt (Saint-Vincent-Rive-d'Olt en francés) es una comuna carcinòla situada dins lo departament francés d'Òut e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Cabe
Classificacion
Lo cabe fa partida d'un continuum dialèctal, l'ede, qu'acampa de parlars de la familha ioroboïda. Aquels dialèctes ede, que son presents en Benin e en Tògo, son, fòra del cabe, l'ica, l'idaca, l'ije, lo nago, lo kura nago, lo manigri, l'ife. Per Blench, l'ede es pas qu'un grop de dialèctes del ioroba. Lo tèrme ede es en mai lo mot ioroba per « lenga ».
Magnant
Magnant es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Auba e la region de Champanha-Ardena.
Geografia
La municipalitat de Magnant a situat près del Lac d'Orient
La commune de Magnant est située à proximité du Lac d'Orient
Istòria
Çò de general de Gaulle i èra vengut a Magnant lo 27 d'abril de 1963, Magnant es la municipalitat o lo maréchal Leclerc a #èsser ferit pendent la guèrra.
Le général de Gaulle était venu a Magnant le 27 avril 1963, Magnant est la commune ou le maréchal Leclerc a été blessé durant la guerre.
Bons-en-Chablais
Bons en arpitan (Bons-en-Chablais en francés) es una comuna arpitana de Savòia, situada dins lo departament de la Nauta Savòia e la region de Ròse-Aups.
Geografia
Bones-en-Chablais es una municipalitat del bas Chablais, situada a unitat|15|km –  al Sud Oèst de Thonon-los-Bains e a unitat|59|km  –  al Nòrd de  Anecí.
Bons-en-Chablais est une commune du bas Chablais, située à 15 km au Sud Ouest de Thonon-les-Bains et à 59 km au Nord d' Annecy.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
La municipalitat de Bones, per decrèt préfectoral del 11 de mai de 1966 (J.O. Del 26 de junh de 1966), ven Bones-en-Chablais, absorbent a l'escasença las ancianes comunas de Brens e de Sant-Didier-en-Chablais.
Sambourg
Sambourg es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Iona e la region de Borgonha.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Nòtas
<references group=N/>
Hammurabi
right|thumb|350px|Reiaume d'Hammurabi, de 1792 a 1750 avans l'èra crestiana
Samir de los Caños
Samir de los Caños es un municipi de la província espanhòla de Zamora dins la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Parmilieu
Geografia
La municipalitat de Parmilieu a situat a l'extrèm nòrd del departament del Isère
La commune de Parmilieu est située à l'extrême nord du département de l'Isère
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
La municipalitat de Parmilieu conserva un patrimòni excepcional ligat a la pèira ; Lo ligam seguent permet d'accedir a una mapa interactiu en presentant los nombroses tresaurs d'aquel patrimòni (cadun en essent presentat amb fòto e comentari).
dins lo sègle darrièr lo vilatge a comptat fins a 30 carrièras de pèiras. Las carrièras espetan un calcaire en provenent de de depauses sédimentaires en datant de 170 Milions d'ans (Mièg del Jurassique, escalona stratigraphique del Bathonien).
La commune de Parmilieu conserve un patrimoine exceptionnel lié à la pierre ; Le lien suivant permet d'accéder à une carte interactive présentant les nombreux trésors de ce patrimoine (chacun étant présenté avec photo et commentaire).
Au siècle dernier le village a compté jusqu'à 30 carrières de pierres. Les carrières exploitent un calcaire provenant de dépôts sédimentaires datant de 170 Millions d'années (Milieu du Jurassique, étage stratigraphique du Bathonien).
Eugèni Vivarés
Eugèni Vivarés (Seta, 10 de febrièr de 1808–21 de novembre de 1887) foguèt un escrivan e politician occitan de l'airal de Seta.
Biografia
Eugèni Vivarés partiguèt estudiar a Paris e i obtenguèt la licéncia de drech en 1831. Quand tornèt a Seta, fondèt lo jornal La Méditerranée (1844) e mai tard, a Montpelhièr, Le Messager du Midi (1848). Foguèt tanben conselhièr municipal de Seta durant gaireben vint-e-cinc ans. Aprèp son òbra principala La volada de las focas publicada en 1844, sortiguèt dins lo jornal l'Indépendant una autra òbra comica, La volalha en revolucion que seriá editada puèi en 1861.
Bibliografia
-En occitan:
-En francés:
Yzeron
Yzeron es una comuna arpitana, situada dins lo departament de Ròse e la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament de Ròse-Aups.
Litago
Litago es un municipi de la província espanhòla de Saragossa dins la Comunautat Autonòma d'Aragon.
Sant-Pêr-Raez
Sant-Pêr-Raez en breton ( Saint-Père-en-Retz en francés) es una comuna francesa, situada dins lo departament del Léger Atlantic e la region dels Païses de Léger.
Bossugan
Toponimia
Las fòrmas ancianas son : Bauzugan (decimam Sancte Eulaliae de ~), Bosugan (decima de ~), Bauzugans (parrogia de ~), totas sense data e que venen deu Cartulari de La Seuga. Dauzat postula un nom gallés d'òme *Bussucus, de Bussus, emb lo sufixe -anum. Bossugan seré donc benlèu una anciana granda propietat antica qu'avèva per mèste *Bussucus. Negre, citat per B. Boyrie-Fénié, aima mèi lo gascon bossuga [ o puslèu boçuga ], « luec cabassat, cobèrt de forragars », emb lo sufixe locatiu -an. Coma lo vilatge e sa glèisa son dens una conca de relèu tranquil, mes entre de las còstas au nòrd-èst e au sud, Bénédicte Boyrie-Fénié accèpta mèi o mens l'idèa d'un luec plen de forragars; lo sufixe -an fut utilizat tardivament, donc sa preséncia emb un nom occitan pausa pas de problèma. B. Boyrie-Fénié explica las fòrmas ancianas Bauzugan per la preséncia possibla d'un copista lengadocian, qu'auré subit l'atraccion de bausa, « pèira deu foguèir, ròc escalabrós ». L'istòria d'aqueth copista lengadocian a La Seuga es pas impossibla, mes l'atraccion per bausa d'un segment de mot bossa (= bòça), mot plan mèi frequent, es completament inversemblabla. L'atraccion deu aver jogat dens l'aute sens. De mèi, en 1801, la comuna es encara citada devath los noms de Bausugan e de Bossugan. Lo sol defaut de Bausugan, fòrma d'origina probablament modificada en Bossugan, es la dificultat de trobar los etimes que l'explicarién. Lo germanic bald-, per exemple, consèrva lo -d-. La dificultat es la medisha per un aute -gan, Gardegan, qu'embarrassa Bénédicte Boyrie-Fénié, tot coma Dauzat.
Istòria
La comuna compren una parròquia dispareguda au sègle XVI, Brunhac, que probable fut lo prumèir nucli d'abitat. Ne demòra un castèth d'aqueth nom.
Villafuerte
Villafuerte es un municipi de la província espanhòla de Valhadolid dins la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Totens
Geografia
Comuna situada sus Marcaissona (nom supausat) en Lauragués a 31 km a l'Èst de Tolosa.
Istòria
Pendent l'Ancian Regime, Totens èra de la diocèsi civila de Tolosa, doncas de la província de Lengadòc, de la generalitat de Tolosa, de l'archidiocèsi de Tolosa, de la senescauciá de Lauragués. Le vocable de la glèisa es Sent Pèire. Tanlèu 1790, Totens èra del canton de Caramanh. La comuna es citada Toutens et Les Cédals en l’an IV ; çò que pausa problèma : Les Cédals es lo nom de la comunautat de Falgairac, dins la comuna de Caragodas.
En 2015, suprimiguèron le canton de Caramanh e Totens passèc al canton de Revèl, largament espandit.
Jean-Martial-Anthime Dupont
Jean-Martial-Anthime Dupont (Saint-Thomas-de-Conac, 1841 - Vèrs 1890) foguèt una personalitat de la Comuna de París (1871).
Condamnat en 1870 a 15 annadas de preson per complòt contra la seguretat de l'Estat, foguèt liberat per la proclamacion de la Republica lo 4 de setembre. Durant l'insurreccion dau 18 de març de 1871, venguèt comissari de polícia de l'Hôtel-de-Ville puei cap de la polícia municipala lo 23. Elegit membre de la Comuna, faguèt partida de la Comission de seguretat generala. Votèt per la creacion dau Comitat de Salut Public. Après la Setmana Saunosa, s'exilièt a Londres. Tornèt clandestinament en França e foguèt arrestat en julhet de 1872. Condamnat a mòrt, foguèt finalament deportat en Nòva Caledònia en 1879.
Sim-Muballit
Sin-Muballit foguèt un rèi de la dinastia amorrita de Babilònia vèrs 1812-1793 aC. Succediguèt a Apil-Sin (vèrs 1831-1813 aC). Pendent son rèine, Babilònia venguèt un reiaume podent rivalizar ambé leis autrei poissanças de Mesopotamia. Son successor foguèt Hammurabi.
Cronce
Cronce (en francés) z-es una comuna auvernhassa, situada dins lo departament del Naut Léger e la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament d'Auvèrnhe.
Comunas vesinas
400px|left|Distanças e posicion relativa
toponimia
La prononciacion a Solatges es ['krɔnsə].
Gizay
Toponimia
Las atestacions ancianas son, per lhuec:
Nòtas
<references group="N"/>
Foissy-sur-Vanne
Foissy-sur-Vanne es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Iona e la region de Borgonha.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Nòtas
<references group=N/>
Ciutat de Carcassona
thumb|350px|right|La Ciutat de Carcassona, vista del vinhal.