cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Vaux-le-Pénil
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Nòtas
<references group=N/>
Cofrentes
Cofrentes es un municipi de la província espanhòla de Valéncia dins la Comunautat Autonòma del País Valencian.
Estat de Vau
thumb|right|350px|L’estat de Vau dins lo Bahr el Ghazal Occidental (jaune)
L’estat de Vau (en anglés, Waw) foguèt un estat del Sodan del Sud, dins la region istorica del Bahr el Ghazal. La capitala n’èra Vau.
L’estat es creat en 2015 per la division del Bahr el Ghazal Occidental, que n’es la part orientala. Es suprimit en 2020 e reïntegrat dins lo Bahr el Ghazal Occidental.
Xonville
Xonville es una comuna francesa, situada dins lo departament de Meurthe e Mosèla e la region de Lorena.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Castèth de Coucy
thumb|250px|Castèth de Coucy Lo castèth de Coucy que's situa en Picardia dens l'actuau departament d'Aisne. Qu'ei proprietat de l'estat francés e que ho classat monument istoric en 1862.
Que ho fondat au sègle X per Hervé bisbe de Rems puish pres per Albéric, purmèr senhor de Coucy, au sègle XI.
Enguerrand III de Coucy que bastí lo gran castèth admirat per Violet le Duc e qu'òm pòt véder las rueinas uei lo dia.
En 1498 que ho estacat per Loís XII de França au domeni reiau.
Que ho desmantelat per Loís XIV de França, puish utilizat com peirera a la Revolucion.
Crompat per l'Estat francés en 1829 que ho ahortit e restaurat au sègle XIX per Viollet-le-Duc.
Durant la Purmèra guèrra Mondiau las òsts alemandas qu'ocupèn Coucy tres durant annadas e, en se retirant, que hen explosar lo castèth shens rason estrategica aparenta.
Lòl
thumb|right|350px|L’estat de Lòl dins lo Bahr el Ghazal Occidental (jaune) e lo Bahr el Ghazal Septentrional (irange) thumb|right|350px|L’estat de Lòl dins lo Bahr el Ghazal Septentrional L’Estat de Lòl (en anglés, Lol) es un estat del Sodan del Sud, dins la region istorica del Bahr el Ghazal. La capitala n’es Raga.
L’estat es creat en 2015 per la fusion entre la part nòrd-occidentala del Bahr el Ghazal Septentrional e de l'oèst del Bahr el Ghazal Occidental.
Saint-Laurent-en-Gâtines
Saint-Laurent-en-Gâtines es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Indre e Léger e la region dau Centre.
Geografia
Notificam que la duchesse Madama Gigi de calvi #èsser cremar sul grand luòc lo 21 fevrier 1169.
Ardeuil e Montfauxelles
Ardeuil e Montfauxelles es una comuna francesa del departament de las Ardenas e de la region de Champanha e Ardena.
Saint-Laurent-en-Gâtines
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Ardeuil e Montfauxelles
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Pala
thumb|280px|right|Catedrala de Pala. Pala qu'ei la vila chadiana capitala dins la Region de Mayo-Kebbi Oèst e del departament del Mayo-Dallah. Comptava amb 37 380 abitants en 2008.
Totanés
Totanés es un municipi de la província espanhòla de Toledo dins la Comunautat Autonòma de Castelha-La Mancha.
Batalha d'Anglatèrra
La batalha d'Anglatèrra es una batalha aeriana que se debanèt dins lo corrent de la Segonda Guèrra Mondiala en julhet de 1940 e mai de 1941. Opausèt l'aviacion britanica, renfòrçada per de volontaris venguts de país estrangiers (Polonés, Checoslovacs... etc.) ò dau Commonwealth (Neozelandés, Canadencs... etc.), ai fòrças aerianas alemandas renfòrçadas per d'unitats italianas. Foguèt la consequéncia de la temptativa alemanda de destrurre l'aviacion britanica, de destrurre seis infrastructuras e d'anientar sei capacitats de produccion ò de mantenença. Un segond objectiu èra de terrorizar lei populacions civilas britanicas. Pasmens, l'ofensiva se turtèt a una resisténcia acarnada e mau capitèt. En mai de 1941, leis Alemands deguèron l'arrestar après la pèrda de 1,887 avions e d'aperaquí 4,300 pilòts còntra solament 1,547 avions, 544 pilòts perduts e un milier de personaus suplementaris per leis Aliats. Aperaquí 40,000 civius foguèron tuats e 50,000 bleçats per lei bombardaments alemands.
Rezza
Rezza es una comuna còrsa. Administrativament, es dins lo departament de Corsega del Sud de l’Estat francés.
Kazimieras Jaunius
Kazimieras Jaunius (1848 - 1908) foguèt un eclesiastic e lingüista lituanian. Foguèt un escolan de Antanas Baranauskas e venguèt rapidament una de las autoritats en lingüistica e en lituanian del sègle XIX. Foguèt professor a l'Universitat de teologia de Sant Petersborg ont ensenhava las lengas classicas e l'ebrèu. Foguèt fach Doctor honoris causa de l'Universitat de Kazan. A mai se publiquèt pas gaire, Jaunius portèt de progrèsses importants en lingüistica e dins l'estudi dels ligams del lituanian amb las autras lengas e mai la sistematizacion de la descripcion dels dialèctes lituanians. Collaborèt amb lo lingüista polonés Jan Niecisław Baudouin de Courtenay e lo "patriarca de la nacion lituaniana" Jonas Basanavičius.
Rezza
Geografia
Rezza es dins la val de Cruzzinu.
Kazimieras Jaunius
Kazimieras Būga, un dels lingüistas e expèrts mai prestigioses de la lenga lituaniana, foguèt son discípol mai influent. Tre 1903 aviá començat a trabalhar coma secretari personal de Jaunius. Posteriorament amassèt lo material e documents de Jaunius, qu'aviá pas publicat gaire. Preparèt aital quatre volums dels escriches de Jaunius per los publicar.
Bahr el Ghazal Occidental
thumb|right|350px|Division de l’estat del Bahr el Ghazal Occidental (en jaune) en 2015
Lo  èra un estat del Sodan del Sud. La capitala n’èra Vau. En 2015 es partejat entre dos estats novèls: Vau e Lòl.
Esqueleta
thumb|right|[[Fotografia de l'esquelèt d'un tyrannosaurus.]]
L’esquelèt (var. esqueleta, esquelèta, òssa, ossamenta, òssas ) es una estructura animala rigida que sèrv de supòrt per lei muscles e leis organs. Permet tanben a un organisme pluricellular de protegir seis organs e de gardar una certana formada maugrat lei fòrças exercidas per la gravitat terrèstra.
Existís plusors tipes d'esquelèts que son lo citosquelèt de certaneis organismes unicellulars, l'idrosquelèt present dins certaneis espècias aqüaticas, l'exosquelèt qu'es un esquelèt rigid extèrne e l'endosquelèt qu'es un esquelèt rigid intèrne. Amb lei muscles e una partida dau sistèma nerviós, aqueleis esquelèts forman l'aparelh locomotor.
Citosquelèt
Lo citosquelèt es un ret de filaments proteïcs que permèton de donar sa forma a una cellula eucariòta e de la protegir. Pasmens, lo tèrme « esquelèt » atribuit a aquela estructura pòu èsser enganaire : En 2006, l'existéncia d'un citosquelèt foguèt demostrada en lei cellulas procariòtas. Son organizacion es encara mau coneguda mai sembla presentar de diferéncias importantas amb lo citosquelèt deis eucariòtas.
Idrosquelèt
L'idrosquelèt (ò esquelèt idrostatic) es un compartiment que contèn un liquid sota pression. Permet a un organisme de protegir seis organs intèrnes. Dins lei mitans aqüatics, pòu tanben servir a la locomocion per peristaltisme. Es un tipe d'esquelèta frequent en lei cnidaris, lei platihelmints, lei nematòdes e leis anellids. Se fau tanben nòtar l'existéncia d'estructuras organicas amb una estructura idrostatica en d'espècias dotats d'un autre tipe d'esquelèt. Per exemple, en l'èsser uman, l'ereccion dau penis es permesa per una tala estructura.
Exosquelèt
Un exosquelèt (ò esquelèt intèrne) es una envolopa rigida, en contacte dirècte amb l'environament, que permet de protegir e de suportar l'animau. Es de còps dich « cauquilha » ò « clòsca ». Existís plusors tipes diferents d'esquelèts intèrnes car se tròban dins d'organismes fòrça diferents coma leis artropòdes, lei molluscs, lo corau ò lei diatomacèas. Provesisson generalament una proteccion fòrça eficaça mai son desvolopament consuma mai d'energia qu'un esquelèt intèrne. De mai, l'organisme es de còps obligat de l'abandonar per ne'n fabricar un novèu.
Endosquelèt
Un endosquelèt (ò esquelèt intèrne) es un ensemble d'estructuras que permèton de suportar lei teissuts de l'organisme. Pasmens, au contrari d'un exosquelèt, asseguran pas la separacion entre lei mitans intèrne e extèrne. Lei pus coneguts son aquelei dei vertebrats que son fachs d'òs e de cartilatge. Dins aquò, d'autrei grops d'animaus, especialament au sen deis equinodèrmas, an un endosquelèt. A respècte d'un exosquelèt, un esquelèt intèrne ofrís una proteccion pus febla mai permet una creissença pus aisada de l'organisme.
Esquelèt uman
thumb|Descripcion de l'[[esquelèt uman.]]
L'esquelèt uman es compausat de 206 òs constants e d'un nombre variable d'òs subrenumeraris que se desvolopan generalament lòng d'un ligament articular (sesamoïds) e entre leis òs de la vòuta craniana (òs wormians). Sa massa totala es de 3 a 4 kg en la femna e de 4 a 6 kg en l'òme. Aqueleis òs forman, amb lei ligaments, lei tendons, lei muscles e lo cartilatge, lo sistèma locomotor de l'èsser uman. An tanben un ròtle de supòrt per lei muscles e de proteccion per certaneis organs coma lo còr e lo cervèu.
L'esquelèt uman es organizat a l'entorn de plusors ensembles :
Au nivèu culturau, l'esquelèt es sovent considerat coma una representacion e mai una personificacion de la mòrt car es la darriera partida d'un còrs uman que disparéis durant lo procès de decomposicion normau d'un còrs. Aquela proprietat conferís una importància particulara ais esquelèts en arqueologia e en paleontologia. D'efiech, son generalament l'element principau que permet de descriure l'anatomia d'un èsser uman ò d'una espècia ancian.
Villefranche-sur-Saône
Velafranche (oficialament en francés Villefranche-sur-Saône) es una comuna arpitana, situada dins lo departament de Ròse e la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament de Ròse-Aups.
303a esquadrilha de caça polonesa
La 303 esquadrilha de caça polonesa ò esquadrilha de Kościuszko (« Warszawski Dywizjon im. Tadeusza Kościuszki » en polonés) èra una esquadrilha de caça compausada de pilòts polonés que serviguèron au sen de la Royal Air Force durant la Segonda Guèrra Mondiala. Formada lo 2 d'aost de 1940, venguèt operacionala lo 31 d'aost seguent e foguèt dissòuta en decembre de 1946. Se destrièt durant la batalha d'Anglatèrra gràcias au nombre recòrd d'avions alemands destruchs per sei pilòts (au mens 5% dei pèrdas alemandas) e foguèt la pus famosa dei 15 esquadrilhas polonesas engatjadas sus lo frònt de l'Oèst.
Villefranche-sur-Saône
Geografia
Es la principala vila e sola aglomeracion del Baujolés, de còps sonada « Villefranche-en-Beaujolais ». La vila es situat a 35|km al nòrd de Lion, sul 46n parallel nòrd e sul marge esquèrre de Sòna.
Vista parciala de Villefranche-sus-Saône|500px vignette|Esquèrra|Villefranche vista del sud
Istòria
thumb|Esquèrra|La carrièra Nacionala al sègle XIX
Aníbal Troilo
200px|thumb|Aníbal Troilo Aníbal Troilo (Buenos Aires, l'11 de julhet de 1914 - Buenos Aires, lo 18 de mai de 1975), chafrat Pichuco que ho dab Ástor Piazzolla lo màger bandoneonista de tango ; que ho tanben compositor e director d'orquèstra de tango.
Vita
Los sons pairs que s'aperavan Felisa Bagnolo e Aníbal Carmelo Troilo. Mainatge qu'audiva a jogar tangos dens los cafés de Buenos Aires e aus detz ans que convençó los sons pairs deu crompar un bandoneon. La soa mair que'n trovè un de 140 pesos de pagar en 10 còps mes los vedendor que desapareishó arron deu quatau pagament shens non pas domandar arren mei. Aqueth bandoneon que hore lo qui jogare tota la soa vita sancera.
Aus 11 ans (en 1925) que jogava au mercat de l'Abasto e aus 15 qu'avèva ja lo son quintet. 200px|thumb|left|Pichuco en [[1971]]
En 1930 qu'entrè dens un sextet on Osvaldo Pugliese be hasèva lo pianista. Arron que joguè dens las orquèstras de Juan "Pacho" Maglio, Julio de Caro, Juan D'Arienzo, Ángel D'Agostino e Juan Cobián abans de fondar, en 1937, lo son qui debutè dens un club portènhe aperat lo Marabú.
A partir de julhet de 1939 Ástor Piazzolla qui vienèva d'arribar deu son Mar del Plata nadau, que comencè a escotar regularament e dab passion l'orquèstra de Troilo e de practicar çò qu'aprenèva au bandoneon. Lèu qu'aprochè un deus musicians entà poder entrar dens l'orquèstra en s'i escàder. N'i he pas sonque lo bandoneonista mes qu'ajudè tanen Pichuco a adobar las particions dab las soas influèncias musicaus mei academicas.
Suu plan personau : qu'esposè Zita Calachi en 1938, qu'avó ua amistat de las pregondas dab lo poeta de tango Homero Manzi, que ho un suportaire famós de River Plate e qu'avó coentas dab l'alcòl e la cocaïna.
Galeria General Güemes
thumb|right|200px|Interiorleft|thumb|200px|Lo bastiment en [[1916]]La Galeria General Güemes qu'ei ua de las granas botigas istoricas de Buenos Aires. Au moment dela soa inauguracion en 1915 qu'èra lo gratacèu màger e mei modèrne de Buenos Aires.
Que's tròba au numèro 165 de las carrèras Florida de San Martín. Qu'ei haut de 176 m dab 14 solèrs.
Lo projècte de bastida que ho entamenat per dus salteños, puish, la banca Supervielle, proprietària deu terrenh tocatocant que s'i horní en bèth cambiar l'endom. Que ho inaugurat en preséncia deu president de la Republica Victorino dela Plaza, descendent deu eròi salteño Martín Miguel de Güemes.
Enter lo sons resident que comptè dab Antoine de Saint-Exupery qui y escrivó en aprtida lo son Vòu de nuèit.
En 1971 que pateshó un incendi seriós. Que ho restaurat durant las annadas 2000 entà reviscolar com lòc comerciau e toristic dab un bethvéder entà observar la ciutat de haut.
Canton de Lausun
Lo canton de Lausun es una anciana division administrativa d'Agenés e de Perigòrd (Anhac, Sent Nazari, Caisaguet, Queyssel, Saint Macaire, en francés, dins la comuna de Lausun), situada dins l'arrondiment de Marmanda, lo departament d'Òut e Garona e la region d'Aquitània, adara de Novèla Aquitània. Las 15 comunas son dempuèi 2015 dins lo canton de la Val de Dròt (burèu centralizator Miramont de Guiana) e son totas tanben dins la Comunautat de comunas del País de Lausun. La lenga autoctòna es l'occitan lengadocian, dins sa varianta dita perigòrda, esquematicament lo brageiragués.
Istòria
Lo canton se creet a la Revolucion.
.mma
(acorcha de Mutuelles du Mans Assurances) es un nom de domeni generic depausat per MMA. Es en servici dempuèi lo 31 de març de 2015.
Esquadrilha
Una esquadrilha es un tipe d'unitat militara au sen dei fòrças aerianas, dei fòrças aeronavalas, dei marinas militaras e dei fòrças estrategicas de plusors país.
Creissent
thumb|right|400px|Mapa daus dialèctes occitans: lo Creissent es a l'extrèm nòrd daus domenis dau lemosin e de l'auvernhat. Lo Creissent (o en gascon lo Creishent) es una zona dins l'extrèm nòrd d'Occitània, en forma de creissent, ont òm parla de varietats d'occitan (de lemosin mai d'auvernhat) que tenon de traits de transicion vèrs lo francés, pasmens los traits lingüistics occitans i dominan.
Lo primèir autor qu'utilizèt lo nom de Creissent foguèt lo lingüista occitan Juli Ronjat, dins sa tèsi de 1913.
De còps, los parlars dau Creissent dau costat lemosin, a l'oèst, son apelats tanben marchés mas correspondon pas exactament a l'extension de la província de la Marcha.
Lo territòri
Lo territòri dau Creissent se compausa:
Las vilas occitanas mai importantas dau Creissent son Garait, Montluçon e Vichèi.
Martí de Riquer
Martí de Riquer Morera, comte de Casa Dávalos, (Barcelona, 3 de mai de 1914 – Barcelona, 17 de setembre de 2013) foguèt un escrivan e filològ catalan, un dels especialistas mai notables de la literatura de l'Edat Mejana, mai que mai dels trobadors.
Creissent
L'atribucion dau Creissent a l'occitan
La granda majoritat daus lingüistas especializats dins lo Creissent afortisson lo caractèr majoritariament occitan d'aquela zona lingüistica (Tortolon & Bringuièr, Dahmen, Escofier, Chambon & Olivier, Quint). Solet Ronjat exprimís un avís mai prudent en refusant de dire explicitament se lo Creissent relèva mai de l'occitan o dau francés. En seguida de la prudéncia de Ronjat, quauques libres de vulgarizacion occitanista (Bèc, Lafont) esitèron de presentar lo Creissent coma una zona integralament occitana. Pasmens las experiéncias culturalas menadas dins lo Creissent a partir daus ans 1970 (Quint, Mèrle) pròvan que la presa de consciéncia occitana, lingüisticament e culturala, lai se fai sens dificultat. Uei lo jorn, doncas, e dempuèi los ans 1970, las mapas d'Occitània incluson gaireben totas lo Creissent dedins lo País d'Òc.
Martí de Riquer
Biografia
Nasquèt lo 3 de mai de 1914 a Barcelona dins una familha d'origina aristocratica; es lo felen d'Alexandre de Riquer i Ynglada. Es membre de la Real Academia Española dempuèi 1965, president de la Reial Acadèmia de Bones Lletres de Barcelona e membre de nombrosas institucions estrangières. A mai es catedràtic emerit de Literatura Romanica de l'Universitat de Barcelona.
La Casuda de l’Ostal Usher
La Casuda de l’ostal Usher (anglés: The Fall of the House of Usher) es una novèla de l’escrican american Edgar Allan Poe, d’en primièr publicat en 1839 dins lo Burton's Gentleman's Magazine abans d’èsser inclusida dins lo recuèlh Tales of the Grotesque and Arabesque in 1840. Aquesta novèla es un roman de ficcion gotic inclusissent de tèmas coma lo baujum, la familha, l’isolament, las indentitas metafisicas.
Intriga
L’istòria comença amb l’arribada d’un narrator (que lo nom es desconegut) arribant a l’ostal de son amic, Roderick Usher, après aver recebut una letra d’el, venent d’una partida alunhada del país, se planhent d’èsser malaut e demandant ajuda. Al arribar, lo narrator nota una prima ascla anant del teulat, davalant la faciada del bastit fins al lac adjascent.
Es revelat que la sòrre bessona de Roderick, Madeline, es tanben malauta e cai dins d’espaimes cataleptics la fasent paréisser mòrta. Roderick e Madeline demoran los sols membres de la familha Usher.
Lo narrator es impressionnat per las printuras de Roderick e assag de lo sosténer legissent amb el e escochant sas composicions musicalas improvisadas a la guitar. Roderick canta "The Haunted Palace", puèi dich al narrator que créis que l’ostal ont viu es vivent, e qu’aquesta sensacion ven de la disposicion de la maçonariá e de la vegetacion a l’entorn. Mai tard, Roderick crei que son destin es en ligam amb lo maine de familha.
Martí de Riquer
Biografia
Estudiós de la literatura medievala tant en occitan coma en espanhòl e en catalan, es una de las autoritats mai reconegudas a nivèl filologic tant dins l'estat espanhòl coma en Euròpa.
Creissent
L'atribucion dau Creissent a l'occitan
Totes aqueles faits objectius permeton de considerar que lo Creissent es ben occitan.
La Casuda de l’Ostal Usher
Intriga
Roderick infòrma mai tard lo narrator que sa sòrre moriguèt e insistís per que siá plaçada pendent doas setmanas dins la tomba de familha situada dins l’ostal adans d’èsser enterrada definitivament. Lo narrator ajuda Roderick a plaçar lo còrs dins la tomba, e nota that Madeline a las gautas ròsas, coma a vegada après la mòrt. La rebondisson, mas la setmana passant ambedos Roderick e lo narrator se sentisson venir sempre mai agitat sens rason aparenta. Una tempèsta comença. Roderick arriba dins la cmabra del narator, qu’es situida jus sota la vòlta, e alara dobrís la finèstra a la tempèsta. Nòta que lo lac a l’entorn de l’ostal sembla lusir dins l’escur, tot coma lusissiá dins las pinturas de Roderick Usher, quitament sens liuç.
Martí de Riquer
Biografia
En 1991 foguèt recompensat pel Prèmi Nacional d'ensag de las Letras Espanhòlas per son òbra Aproximació al Tirant lo Blanc; en 1997 recebèt lo Prèmi Prínci d'Astúrias de Sciéncies Socialas; en 1999 aguèt lo Prèmi Lletra d'Or per Quinze generacions d'una família catalana; e en 2000 lo Prèmi Nacional de las Letras Espanhòlas.
Creissent
Evolucion istorica, territoriala e lingüistica
Las influéncias dau francés son ancianas dins lo Creissent: tre la segonda mitat dau sègle XIII, los documents administratius e juridics lai foguèron escrits en francés e non pas en occitan, tant dins la Marcha_(Lemosin) (domeni lemosin) coma en Borbonés (domeni auvernhat). Aquò venguèt de la preséncia d'administrators e de senhors francofòns. En Borbonés, quitament, los primèirs documents escrits coneguts en lenga vulgara son d'actes en francés amb quauques formas occitanas inseridas, a partir de 1245. Doncas lo Creissent coneguèt una situacion de diglossia francooccitana tre aquela epòca, plan longtemps avans la penetracion dau francés dins la rèsta d'Occitània.
La Casuda de l’Ostal Usher
Intriga
Lo narrator assag de calmar Roderick legissent a vòtz nauta The Mad Trist, una novèla presentant un cavalièr nomenat Ethelred que fa fraccion dins la demorança d’un ermita alara qu’assajava de fugir la tempèsta que ven, que cercava un palai d’aur gardat per un drac. encontra tanben, penjat a la paret, un bloquièr de laton lusent sus qual es escricha la legenda:
Cònsol
Un cònsol (al masculin) o una consolessa (al femenin) pòt èsser:
Creissent
Evolucion istorica, territoriala e lingüistica
Quò es una chausa segura que lo limit entre occitan e francés a reculat long daus sègles e que se trobava mai au nòrd a passat temps. Los parlars francés situats au nòrd dau Creissent (sud de Berric, nòrd de Borbonés) gardan encara las traças d'un substrat occitan (Dahmen).
La Casuda de l’Ostal Usher
Intriga
Amb un còp de sa maça, Ethelred tua lo drac, que morís dins un siscle, e vol prene lo bloquièr, que cai al sol dins un tarabast desturbant.
Alara que lo narrator legís la dintrada per fraccion del cavalièr dins la demorança, de bruchs de cruissiment e d’esquiç s’ausisson endacòm dins l’ostal. Quand lo drac es descrich morissent dins un siscle, un siscle s’ausís, encara endacòm dins l’ostal. Coma conta que lo bloquièr cai de la paret, un rebat, metallic e cau, se pòt ausir. Roderick ven sempre mai isteric, fins a clamar qu’aquestes sons son fach per sa sòrra, que de verai encara èra viventa quand foguèt enterrada.
Mai, Roderick d’un biais saviá qu’èra viventa. Puèi la pòrta de la cambra es dobèrta per revelar Madeline aquí de pé. Cai sus son fraire e ambedos son tombats al sol coma de cadavres. Lo narrator fugís alara l’ostal, e, çò fasent, nota un luçet de lutz de luna rèire d’el que se’n torna, lo temps de veire lusir la luna passant l’ascla alargada. Coma es a mirar, l’ostal Usher se partís en dos e los tròces s‘enfonça dins lo lac.
Font d’inspiracion
drecha|vinheta|Ostal del filh de [[Hezekiah Usher, Hezekiah]] L’inspiracion de Poe per aquesta istòria seriá basada suls eveniments de l’ostal Hezekiah Usher, qu’es situada dins l’estat d’Usher a fasent partir de la Boston modèrna entre Tremont Street (al NO), Washington Street (al SE), Avery Street (al S) e Winter Street (al N). L’ostal foguèt bastit en 1684 e aclapada o desplaçada en 1830. D’autras fonts indica qu’un marin e la jove esposa del proprietari mai vièlh foguèro preses e enterrats sul luòc de lor encontra pel marritt. Quand l’ostalUsher foguèt desmolida en 1830, dos cors foguèron trobats abraçats dins una cava.
Una autra font d’inspiracion may seriá un verai parelh del nom de Sr. e Sra. Luke Usher, amics e collègas actors de sa maire Eliza Poe. Lo parelh s’ocupèt dels tres enfants d’Eliza (qu’un èra Poe) alara qu’èra malauta e que moriguèt en seguida.
L’escrivan alemand E. T. A. Hoffmann, qu’èra un modèl e una inspiracion per Poe, publiquèt l’istòria Das Majorat in 1819. I a de similituds entre las dos istòrias, coma lo partiment en dos de l’ostal, sons esglasiants dins la nèch, l’istòria dins l’istòria e lo proprietari nomenat "Roderich".Coma Poe coneissiá las òbras d’Hoffmann de segur sabiá l’istòria e biaisut utilizèt los elements pel sieu objectiu.
L’istòria d’un autre autor alamant, Heinrich Clauren, (1812) The Robber's Castle, atal traducha per John Hardman e publicada dins lo Blackwood's Magazine en 1828 jol títol "The Robber's Tower", poiriá èsser una inspiracion segon Arno Schmidt e Thomas Hansen. Amb d’elements, coma una femna jove que crenta un enterrament prematurat dins una sepultura just sota la chambra del protagonista, d’instrumets de còrda e lo besson vivent de la sòrra enterrada, Diane Hoeveler identifia de pròvas textualas de l’utilizacion de Poe dins son istòria, e conclutz que l’inclusion de Vigiliae Mortuorum secundum Chorum Ecclesiae Maguntinae (Vigilis de la Mòrt segon los usatges de la glèisa de Maiança) es una utilizacion del libre esscur "The Robber's Tower".
Analisis
drecha|vinheta|1894 illustracion de Aubrey Beardsley "lacasuda de l’ostal Usher" es considerat coma lo melhor example de l’ "albsolut" de Poe ont cada element e detalh es ligat e pertinent.
La preséncia d’un ostal grand se desintegrant sibolizant la destruccion del cors uman es un element caracteristic de las darrirèras òbras de Poe.
"La Casuda de l’ostal Usher" mòstra la capacitat de Poe per crear un ton emocional dins son trabalh, subretot los sentiments de paur, pèrda e culpabilitat. Aquestas emocions enrodan Roderick Usher, que, coma fòrça personatge de Poe, sofrís d’una malautiá sens. Coma lo narrator dins "The Tell-Tale Heart", sa malautiá inflama l’iperactivitat de sos senses. Aquesta malautiá se manifèsta fisicament mas se basa sus la ment de Roderick o tanben de son estat moral. Es malaut, coma es suggerit, per que s’espèra èsser malaut a causa dels antecedents de malautiá dins sa familha, alara, es essencialament ipocondriac. De mèsme, enterra sa sòrre viventa perque s’espèra a l’enterrar viventa, creant la sieuna profecia autorealizatritz.
L’ostal Usher, qu’es una dobla referéncia l’estructura solida e a la familha, ten un ròtle significatiu dins l’istòria. Es lo primièr "personatge" que lo narrator introdutz al lector, ne fa una descripcion umanizada: sa finèstras son descrichas soma "semblant a d’uèis" dins lo primièr paragraf. L’ascla que desvolpa sus la faciada simboliza la decadéncia de la familha Usher que son ostal "morís" mentretant los bessons Usher. Aquesta conneccion es soslinhada pel poema de Roderick "The Haunted Palace" que sembla una referéncia dirècta a l’ostal que lo malaur es anonciat.
L’intriga del conte menèt fòrça criticas a analizar coma una descripcion de la psiquè umana, comparant, per exemple, l’Ostal a l’inconscient, e l’ascla centrala simbolizant una personalitat dissociativa. Una relacion incestuosa entre Roderick e Madeline es pas jamai explicita, mas sembla implicta a causa de l’estranh ligam entre los dos.
L’òpi, que Poe menciona mai d’un còp dins sa pròsa o e poemas, i fa allusion dos còps dins lo conte. La sensacion lugubra provocada pel païsatge mòrne a l’entorn del maine Usher es comaprat pel narrator al malaise causat pels simptòmas de retirada dels opiomans. Lo narrator also descriu l’aparéncia de Roderick Usher a un "irrecobrable manjaire d’òpi."
Aspèctes literaris e critica
Amb "The Tell-Tale Heart", "The Black Cat" e "The Cask of Amontillado", "The Fall of the House of Usher" es considerat coma unas de la òbras en pròsa mai celèbra de Poe.
Aquesta òbra macabra e trebolanta es reconeguda coma un cap d’òbra de la literatura gotica nordamericana. en efièch, dins fòrça de sa istòrias, Poe malèu fòrça a la tradicio gotica ja desvolopada. Atla, coma G. R. Thomson escriu dins l’introduccion al Great Short Works of Edgar Allan Poe, "lo conte de longas foguèt considerat coma un cap d’òbra de l’orror gotica; es tanben un cap d’òbra d’ironia dramatica de simbolisme estructural."
"La casuda de l’ostal Usher" foguèt criticat coma essent tròp formal. Poe foguèt criticat per aver seguit de modèls establits dins d’òbras coma "Morella " e "Ligeia", posant de personatges de sèrva dins de scenes de sèrva e de situacions de sèrva. De tèmas repetitius coma de malautiás sens nom, baujum e resurreccion son tanben criticats. Washington Irving explica a Poe dins una letra del 6 de novembre de 1839: "Avètz estat tròp anciós de presentar vostres imatges de biais vivient als uèis, o tròp mesfisant de vòstre efièch, e avètz mes tròp de color. Es una error del bon costat – lo costat de la profusion."
John McAleer sostengava l’idèa d’Herman Melville que "reifiar lo personatge defalhent d’ Ahab dins Moby-Dick ven de la "fòrça evocativa" de "La Casuda de l’ostal Usher" de Poe. Per ambedos Ahab e l’Ostal Usher, l’aparéncia de soliditat fondamentala es visiblament defectuosa – per la cicatriz livida d’Ahab, e per l’ascla de la faciada Usher.
Dins d’autre mèdia
La Chute de la maison Usher</i> es un film francés d’orror mut de 1928 de Jean Epstein amb Marguerite Gance, Jean Debucourt, and Charles Lamy.
Una segonda vesion en mut, foguèt tanben realizada en 1928, realizada per James Sibley Watson e Melville Webber.
Un afogat de l’òbra de Poe, lo realizator Curtis Harrington abordèt l’istòria dins son primièr e darrièr film. Jogant d’esprel los ròtle de Roderick e Madeline Usher dins la doas versions, Harrington filmèt son original 10-minutas de mut e en 8mm en 1942, e tornèt filmar una version 36 minutas simplament titilada Usher en 35mm.
l’actritz Gwendoline Watford faguèt son començament jogant Lady Usher dins The Fall of the House of Usher, una version britanica blanc e negre de 1947
Un fim de pichon budjet foguèt realizat per Roger Corman B-film de 1960, House of Usher, ambd Vincent Price (Roderick Usher), Myrna Fahey (Madeline) e Mark Damon (Philip Winthrop), promés de Madeline. Puèi filmèt una seriá de uèit films inspirats per l’òbra d’Edgar Allan Poe.
Un film de stop-motion foguèt dirigit per Jan Švankmajer titulat Zánik domu Usherú en 1982.
Entre 1908–17, Claude Debussy worked on an opera cale La chute de la maison Usher. lo libretto es d’el, basat sus Poe, e i a una òbra companha (Le diable dans le beffroi) basat sus la novèla de Poe "The Devil in the Belfry". L’òbra demora inacabada a la mòrt de Debussy; mas, recentament foguèt completat per diferent musicològs, coma Juan Allende-Blin e Robert Orledge.
Al començament de las annadas 1970, Steven Berkoff trabalhèt a una adaptacion teatrala 'The Fall of the House of Usher' amb 35 scènas brèva seguissent de près l’istòria de Poe.
En 1976 Alan Parsons Project, realiza Tales of Mystery and Imagination, adaptant d’istòrias de Poe en musica. Las segonda partida de l’album es un ensems de cinc partidas dedicadas a "The Fall of the House of Usher", amb una introduccion contada per Orson Welles.
The Fall of the House of Usher es un opèra compausat per Peter Hammill amb un libret de Chris Judge Smith realizat en 1991
Cònsol
A l'Edat Mejana los cònsols èran los conselhièrs municipals ; partajavan l’administracion de la ciutat, d’aquel temps, amb lo poder feudal dau senhor (representant formal dau Rei) assegurat per lo viguièr (magistrat que rendiá la justícia abans la Revolucion de 1789. Viguier es la forma romanica, forma populara venguda del latin vicarius que a donat tanben vicari, forma sabenta).
La forma referenciala e classica d'aqueste mot es cònsol, consolessa, segon la nòrma classica de l'occitan, e es una forma valida dins totes los dialèctes. Las variantas innombrablas e localizadas coma conse, cònse, còssol, còsso* son pas referencialas.
Begonia
Begonia ― en occitan begònia ― es un genre de plantas de flors perennas de la familha de las begoniaceae. Lo genre conten mai de 2 000 espècias de plantas diferentas. Las begònias son autòctonas dels climas umids subtropicals e tropicals. D'unas espècias son comunament cultivadas a l'interior coma plantas ornamentalas dins los climas mai frescs. Dins los climats mai frescs, d'espècias son cultivadas a l'exterior pendent l'estiu per las lors flors brilhantas e coloridas, que tenon sepals mas pas petals.
Lang Lang (pianista)
Lang Lang (en chinés: 郎朗; pinyin: Láng Lǎng; Shenyang, 14 de junh de 1982) es un pianista virtuós chinés que demòra actualament als Estats Units. Lang a tocat amb las orquèstras mai famosas d'Euròpa, dels Estats Units e de China. En 2009 la revista Time lo classifiquèt demest las cent personas mai influentas del mond entièr.
Creissent
Evolucion istorica, territoriala e lingüistica
L'avançada dau francés vèrs lo Creissent es fenomèn long e progressiu, es diferent de la desoccitanizacion pro rapida de Peitau, Santonge e Engolmés que se faguèt entre los sègles XII/XIII e XV.
Dins lo Creissent, la progression dau francismes avança e fragiliza l'occitan. Durant los darrèirs sègles, aquela progression sembla d'aver avançat mai lèu dins la Marcha (domeni lemosin) qu'en Borbonés (domeni auvernhat). Mas dempuèi lo sègle XX, en tot cas, la generalizacion dau francés abotís a una situacion de diglossia e de substitucion lingüistica similara dins l'ensems d'Occitània. Aquò relativiza, uèi, l'aspècte "afrancesat" de l'occitan dau Creissent, perque gaireben totes los parlars occitans s'afrancesan.
Subdivisions dialectologicas
Existís gran de subdivision dialectologica ben clara dins lo Creissent e l'impression generala es aquela d'una fragmentacion granda. I a gran de limit clar entre auvernhat e lemosin ja que lo "limit" entre aqueles dos dialèctes es una vasta zona de transicion dins l'èst de la region de Lemosin (que vai ben delai lo Creissent).
En tot cas, d'un ponch de vista culturau, e eventualament dialectologic, l'oèst dau Creissent se restacha puslèu a Lemosin o a la Marcha (lai se parla dau marchés coma sosdialècte dau lemosin) mentre que l'èst dau Creissent se restacha a Borbonés (e au domeni dialectologic auvernhat).
Dins lo domeni auvernhat, òm destria una zona d'influéncia dau francoprovençau dins lo sud-èst de Borbonés (sud-èst d'Alèir), vèrs la Montanha Borbonesa. La d intervocalica lai es tombada dempuèi una epòca fòrça anciana, en particular dins la terminason -aa (per -ada), coma en vivaroalpenc (ont la chasuda de d maitot s'explica per la proximitat amb lo francoprovençau).
Los traits daus parlars dau Creissent
Los parlars dau Creissent son pro eterogenèus (segon Ronjat) mas i trobam sovent las caracteristicas seguentas:
Preishac d'Ador
Preishac d'Ador (Préchac-sur-Adour en francés) qu'ei ua comuna occitana de Gasconha situada dens lo departament de Gers e la region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.
Geografia
vignette|upright=1.6|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
Preishac que veng d'un nom latin d'òme, Priscius, derivat de Priscus, dab lo sufixe -acum, , latinizacion deu sufixe gallic -ācon. Segon Negre, Preishac que veng deu nom « romanic » de persona Priscus, tractat com Priscius, dab lo sufixe -acum. Preishac qu'èra donc probablament una anciana grana proprietat antica qui avèva per mèste Priscius / Priscus.
Lòcs e monuments
Glèisa classada monument istoric damb un retaule deu sègle XVIII.
Gindon
Gindon (Gindou en francés) es una comuna carcinòla situada dins lo departament francés d'Òut e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Andrew Lloyd Webber
thumb|right|Andrew Lloyd Webber
Caluire et Cuire
Caluire e Cuire es una comuna francesa situada dins la Metropòli de Lion e la region d'Auvèrnhe Ròse Aups.
Istòria
La comuna es creada en novembre de 1793 per la fusion de Caluire e Cuire. Pren qualque temps lo nom de Scévola.
Filologia
La filologia es la sciéncia de l'estudi dels tèxtes e lengas ancianas. Al sègle XIX èra la sciéncia precursora de la lingüistica e dempuèi lo sègle XX es venguda una part de la lingüistica. Aqueste tèrme significa inicialament amor (del grèc philo-) d'aprene e literatura (del grèc -logia). Dins las tradicions academicas de maitas nacions, lo nom "filologia" descriu l'estudi d'una lenga amassa amb sa literatura e tanben los contèxtes istorics e culturals que son indispensables per tal de comprendre los trabalhs literaris e los autres tèxtes culturals significatius. La filologia compren doncas l'estudi de la gramatica, la retorica, l'istòria o l'interpretacion d'autors, coma tanben las tradicions criticas associadas a una lenga en particular.
Aquesta definicion ven un pauc curiosa uèi e la filologia tend ara a se referir als estudis academics associats a una lenga, en i gropar de domenis coma la fonetica, la morfosintaxi, la dialectologia, la lingüistica istorica, etc. dins la partida de lenga e los periòdes divèrses de la literatura que i correspondon.
Demest las brancas de la filologia cal citar la lingüistica istorica. Foguèron observadas de semblanças prigondas entre lo sanscrit e las lengas europèas, tre lo sègle XVIII, çò que menèt a l'elaboracion de la teoria del protoindoeuropèu. L'interès de la filologia dins las lengas ancianas portèt a l'estudi de las lengas percebudas coma "exoticas" pendent lo sègle XIX pel fach que podrián aportar d'ajudas per comprendre las originas dels tèxtes mai ancians.
Als Estats Units d'America, l'American Journal of Philology foguèt fondat en 1880 per Basil Lanneau Gildersleeve, un professor de Letras classicas de l'Universitat Johns Hopkins. Dins lo domeni occitan cal citar la Revue des Langues Romanes, revista fondada a Montpelhièr e capitanejada per A. Roqueferrier a la fin del sègle XIX.
La filologia compren tanben d'analisis de tèxtes, la nomenada critica textuala, qu'assaja de reconstruire lo tèxt original perdut que serviguèt de modèl a las còpias manuscritas posterioras. Per o aconseguir, se basa sus las errors de transmission, dins las variantas localas e dins l'analisi exaustiva tant del tèxt coma del sieu supòrt per establir l'arbre genealogic de l'òbra. Aquesta branca es çò que s'entend coma filologia dins los païses francofòns, que preferisson d'utilizar d'autres tèrmes per la rèsta de las disciplinas lingüisticas.
Qualques filològs :
Cauna de l'Aguzon
La cauna de l'Aguzon es situada a Escolobre, als confinhs de Fenolhedés, entre las vilas d'Atsat e d'Usson, al sud de Quilhan, dins lo departament d'Aude. Es compausada de salas nombrosas presentant d'estalagmitas, d'estalactitas e de colomnas. La temperatura i es de 9 °C. Lo malhum es constituit de de galariás. Lo site es obèrt a las visitas del public.
Turleque
Turleque es un municipi de la província espanhòla de Toledo dins la Comunautat Autonòma de Castelha-La Mancha.
Corbera
Corbera es un municipi de la província espanhòla de Valéncia dins la Comunautat Autonòma del País Valencian.
Albièras
Albièras (Albières en francés) es una comuna lengadociana, situada dins lo departament d'Aude e la region d', ancianament de Lengadòc-Rosselhon.
Toponimia
Las fòrmas ancianas son Castrum d'Albiere en 1183, segon Gallia Christiana, de Alberiis, en 1252, Albayras, al sègle XIV, Albieras... Albyeras, en 1538, Albières en 1781. L'abat Sabarthès escriviá Albièros en lenga vulgara, comprene en occitan.
Ausits
Ausits (Auzits en francés) es una comuna roergassa situada dins lo departament d'Avairon e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Geografia
vignette|upright=1.6|centre|Comunas a l'entorn.
Saint-Gilles-Croix-de-Vie
Saint-Gilles-Croix-de-Vie es una comuna peitavina, situada dins lo departament de Vendea e la region daus País de Leire.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
The Beach Boys
The Beach Boys es un grop de musica rock american dels mai famoses. Se formèt en 1961 a Hawthorne en Califòrnia e coneguèt una popularitat fòrça importanta dins las annadas 1960 e 1970.
Saint-Gilles-Croix-de-Vie
Toponimia
Las atestacions ancianas son, per lhuec:
Nòtas
<references group="N"/>
.慈善
(punycode .xn--30rr7y, císhàn, "caritat" en chinés) es un nom de domeni generic. Es en servici dempuèi lo 31 de març de 2015.
Cortes de Pallás
Cortes de Pallás es un municipi de la província espanhòla de Valéncia dins la Comunautat Autonòma del País Valencian.
Teatre Maipo
Lo teatre Maipo qu'ei un deus grans empont istoric de Buenos Aires e ua referéncia emblematica dens l'univers urban deu tango.
Califòrnia
Sa capitala politica es Sacramento e lo gentilici es californian -a. La vila mai poblada es Los Angeles. Sa populacion es fòrça divèrsa e son economia dinamica es poderosa.
Teatre Maipo
Lo prumèr teatre establit ad aqueth endret que ho inaugurat en 1908 dab un prethèitz elitista e devath lo nom de Teatre Scala. Que ho batejat ua estona Teatre Esmeralda abans de préner lo son nom definitiu e famós de Maipo en 1922.
Califòrnia
En occitan, Califòrnia se pòt prononciar.
Teatre Maipo
Que patí dus incendis en 1928 e 1943 e que vadó durant las annadas 1940 un teatre de "vedettes" on e's presentèn actors e cantaires deu music hall argentin com Tita Merello, Nélida Roca, Niní Marshall, Nélida Lobato, Tato Bores, Carlos Perciavalle, Moria Casán, Antonio Gasalla e Zulma Lobato.
Califòrnia
Istòria
miniatura|esquèrra|Carta de las regions tribalas e lingüisticas de Califòrnia al moment del contacte europèu. Califòrnia foguèt descobèrta al sègle XVI pels exploradors europèus João Rodrigues Cabrilho, en 1542, e Francis Drake en 1579; mas èra alavetz ja ocupada dempuei mai de 13,000 ans per de pòbles amerindians, coma los Chumash, Pomo o Salinan.
Foguèt colonizada pels espanhòls en 1765 sos l'ambicion de Carles III d'Espanha.
miniatura|esquèrra|[[Blason de Las Califòrnias.]]
Après l'independéncia de Mexic en 1821, Califòrnia venguèt un estat mexican. Mas los Estats Units annexèron l'estat après la Guèrra americanomexicana en 1847.
La febre de l'aur traguèt mai de 200,000 colons dins lo territòri nòu en tot aflaquir las populacions indianas. En 1850, Califòrnia venguèt lo 31en estat de l'union. Se jonhèt als nordistas durant la Guèrra Civila.
La descobèrta del petròli, l'arribada de l'industria cinematografica a Hollywood, la nauta tecnologia, lo clima aculhent traguèron d'abitants novèls entre 1900 e 1970, Califòrnia passèt d'1 milion a 20 milions d'abitants e l'estat foguèt reconegut en 1980 coma l'ochena economia del mond per òrdre d'importància.
Geografia
Tresen pus grand estat dels Estats Units, Califòrnia cobrís, siá 4,4% de la superfícia dels Estats Units.
A l'extrèm èst, la Val de la Mòrt atenh d'altituds negativas, fins a 86 mètres jol nivèl mejan de la mar. La Sierra Nevada ocupa la Califòrnia orientala amb una orientacion meridiana : es cobèrta de selvas de conifèrs e de sequòias (coma per exemple al Yosemite e al Pargue Nacional de Sequòia e Kings Canyon). Son trescòl n'es lo mont Whitney amb 4420 mètres d'altitud.
Economia
Califòrnia representa 14% del produch nacional brut dels Estats Units. Foguèsse independenta, seriá la seisena poténcia economica mondiala.
Califòrnia es mondialament coneguda per d'un latz sas entrepresas informaticas de la Silicon Valley (Apple e Hewlett-Packard), e endacòm-mai pels famoses estudiòs de cinèma d'Hollywood.
Mariano Baptista
Mariano Baptista Caserta (Calchani, Cochabamba, 16 de julh de 1832 - Cochabamba, 19 de març de 1907) foguèt un politician, avocat e jornalista bolivian. Intellectual de tria, capitèt d'èsser deputat mantun còp. Sa trajectòria politica lo menèt a venir Ministre de las Relacions Exterioras dos còps (de 1873 a 1876 e de 1888 a 1891), President del Congrès (de 1884 a 1888) e puèi President Constitucional de la Republica (1892-1896).
Le Moulinet-sur-Solin
Le Moulinet-sur-Solin es una comuna francesa, situada dins lo departament de Loiret e la region dau Centre e Vau de Léger.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Alairàs
Alairàs (Alleyras en francés) z-es una comuna en partida velaiosa, en partida gigaudiana, situada dins lo departament delh Naut Léger e la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament d'Auvèrnhe.
Geografia
L'aglomeracion principala es Lo Pònt d'Alairàs, (caireforc important, gara, comèrcis, proximitat d'un vilatge de vacanças).
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
La prononciacion, relevada a La Clausa, comuna de Gresas e a Cubèl, es [alej'ras].
Las fòrmas ancianas son Alairac, ecclesia d'Alairas, en 1253, Alayras, en 1288, Villa de Alayraco, en 1327, Parochia de Aleyratio, en 1360, Ecclesia B. Martini de Aleyracio, en 1500, Le prieur d'Aleiras, en 1506, Aleras, en 1527, Prioratus regularis S. Martini Aleyrassii, en 1534.
Le diccionari Dauzat e Rostaing cita pas que la fòrma delh sègle XIII, Alairac. L'etimologia seriá doncas la mesma que la d'Alairac (Auvèrnhe), vilatge prèp delh Monestier de Gaselha, qu'es tanben en lo departament delh Naut Léger, Alairac (Carcassés), Alairac (Droma), comuna de Vindrac e Alairac e un vilatjòt de la comuna de Sautairargues, citat en 804 jol nom de villa Alairanicos. L'origina seriá lo nom d'òme latin Alarius o Hilarius ame'l sufixe -acum (puslèu -aceum, a causa de la majoritat de las fòrmas ancianas), o lo nom gallic Allarios ame'l sufixe -ati-/''-ate- ; se tractariá donc de la propietat d'Allarios, Alarius (se lo nom existís : Xavier Delamarre precisa que Allarius es pas un nom latin ) o Hilarius. La grafia seriá Alairàs.
En la mitat nord de l'occitan, lo passatge de -ai- pretonic a -ei- es ja realizat alh sègle XIV (Alairac (Auvèrnhe) es escrit Aleirac en 1309 ).
Enteropneusta
La classa dels enteropneustes (Enteropneusta) sembla la dels anelids (vèrms). Còmpta d'individús que pòdon aténher fins a de long. Se pòdon desplaçar sus de longas distàncias; çaquelà, son capables de s'amagar dins los sediments per escapar als predators. La reproduccion se fa sus las plajas e la ponta se fa en mar. S'obten alara de larvas planctonicas pelagicas. La proboscis secreta un mucus que blòca las predas, çò que permet apuèi de las engolir.
Alairàs
Toponimia Vabres
Veire a l'article.
Demografia Vabres
Veire a l'article.
Hyŏksin (mètro de Pyeongyang)
Hyŏksin (en occitan, ) es una estacion de la linha Hyŏksin del mètro de Pyeongyang.
Situacion sul malhum
Hyŏksin es situada sus la linha Hyŏksin del mètro de Pyeongyang, entre las estacions Kŏnsŏl e Chŏnsŭng.
Holoholo
Lo holoholo es una lenga banto parlada en Republica Democratica de Còngo,.
Localisacion
Lo holoholo es parlat dins lo territòri de Kalemie, dins la província de Tanganyika.
Classificacion
Per Nurse e Philippson (2003), lo holoholo fa partida d'un grop lega-kalanga amb lo bali, l'amba, lo komo, lo songola, lo lega-mwenga, lo zimba, lo bangubangu, e lo lika.
Auguste Antoine Piccard
Auguste Antoine Piccard (1884-1962) foguèt un fisician, inventor e explorator soís. Inventèt lo batiscafe, embarcacion utilizada dins l'exploracion de grandas prigondors sosmarinas.
Arsaces Ièr
Arsaces Ièr (mòrt en 217) foguèt lo fondador de l'estat part que regnèt de 247 a sa mòrt, en 217 avC. Son filh, Arsaces II li succediguèt.
Genèsi de l'estat part
Lo començament de l'estat part es mal conegut. Los parts èran una tribú nomada, que venguèt d'Asia Centrala e fasián segon Strabon partida de la confederacion dels Δάαι (daai, dahae) e s'apelavan a l'origina los parnes (Πάρνοι, Ἂπαρνοι),.