cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Chailloué
Geografia
Lo bourg a situat a 6 km de la parca de Nonant-lo-Pi (en direccion de Dreux) e a 7 km de la parca de Surdon (en direccion de Argentan e de Alençon).
Lo échangeur n°17 del A 88 a situat sus la comuna. Dona accès a Can e, pel A 28, a Roan e al Mans.
Espleitacion de grès per la fabricacion del macadam.
Le Don traverse la commune.
Chailloué est située à 5 km de Sées, à 9 km du Merlerault, à 11 km de Mortrée et à 18 km de Gacé.
Le bourg est situé à 6 km de la gare de Nonant-le-Pin (en direction de Dreux) et à 7 km de la gare de Surdon (en direction d'Argentan et d'Alençon).
L'échangeur n°17 de l'A 88 est situé sur la commune. Il donne accès à Caen et, par l'A 28, à Rouen et au Mans.
Exploitation de grès pour la fabrication du macadam.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Es a Chailloué #que i aguèt luòc en 1103 una batalha oponent Robert de Bellême, comte de Alençon e lo sieu suzerain, Robert Courteheuse, pòrti de Normandie. Lo pòrti de Normandie i aguèt vencut.
En 1821, Chailloué a absorbit la municipalitat de Surdon situada a l'oèst de lo sieu territòri (alentour del luòc-dich actual Vièlh Surdon). Es a la proximitat d'aquela municipalitat que la parca de Surdon, situada sul territòri del Castèl-de Almenêches, deu lo sieu nom. La vila de Surdon, per çò qu'es d'ela, bastida près de l'estacion, es sul territòri de Macé.
C'est à Chailloué qu'eut lieu en 1103 une bataille opposant Robert de Bellême, comte d'Alençon et son suzerain, Robert Courteheuse, duc de Normandie. Le duc de Normandie fut vaincu.
En 1821, Chailloué a absorbé la commune de Surdon située à l'ouest de son territoire (alentour du lieu-dit actuel Vieux Surdon). C'est à la proximité de cette commune que la gare de Surdon, située sur le territoire du Château-d'Almenêches, doit son nom. La cité de Surdon, quant à elle, construite à proximité de la gare, est sur le territoire de Macé.
Procervulus
vinheta|Procervulus serià estat cossí se pòt veire a l'imatge. Procervulus es una espècia de cèrvi escantilhada que demorèt en Euròpa.
Referéncias
Categoria: Mamifèr preïstoric
Esnouveaux
Geografia
Esnouveaux Se situa entre Ageville e Forcey.
Esnouveaux se situe entre Ageville et Forcey.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Arçay (Vinhana)
Arçay es una comuna francesa dau departament de Viena e de la region de Novela Aquitània, ancianament de Peitau-Charantas.
Toponimia
Las atestacions ancianas son, per lhuec:
Nòtas
<references group="N"/>
Carlos Chagas
Carlos Justiniano Ribeiro Chagas (1879-1934) foguèt un mètge e scientific brasilièr. Descobriguèt lo Trypanosoma cruzi, protozoari responsable de la malautiá de Chagas.
Diges
Diges es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Iona e la region de Borgonha.
Geografia
Diges, Los sieus 78 caserius e de luòcs diches : ANNINS, ARQUE-NòU, BON MERCAT, BòSC-CIVERT, BòSC-DE-VARENNES, BOIVINS, BOUGETS, BRÛLIS, BUISSON-BARDEAU, CHAÎNÉE, CAMPS-MOREAU, CAMPS-CLOS, CAMPS-OINTS, CAMPS-CHARIER, CAMPS-DE-LA-PORTERIA, CAMPS-DE-MELLY, CHASSEIGNE, CHAUME-CONTENT, CHENEAUX, CHENEVIèRES-DE-MONCHENOT, COGNATS, COLOMBIER, TRIBUNAL-BON MERCAT, CRAYOTS, DESCHAMPS, FONTAINE-A LOS-VèRSES, FONTAINE-DE DETLO-SAULE, BòSC, FRITONS-D'EN-BAS, FRITONS-De DETLO-ANAUTIT, ESTACION-DE-DIGES, ESTACION-DE-SAUILLY, GARENNE, GÂTE-BLED, GOGOT, GOUFFIERS, GRANDA-BUISSON, GRANDAS-BOULATS, GRANDAS-BUISSONS, GROSNIERS, GUÉRANDS, GUIS-ENCANTS, HALTE-DE-LEUGNY, JACQUOTS, JOLIVETS-De DETLOS-BASSES, JOLIVETS-De DETLO-ANAUTIT, LA-CROTZ-SONADA, L'ALIAR, MARCEAUX, MONT-CHENOT, MOLIN-COTTIN, MOLIN-GRILOT-BOUCHIS, MOLIN-RAGON, MORIREM, PòDI, PèIRA-DE DETLAS-PLOMBS, PèIRA-DE DETLO-RU, PRESSOIR, PROUX, RECASSIS, REVILLONNES, RIOTS-D'EN-BAS, RIOTS-De DETLO-ANAUTIT, ROBLOTERIE, SABLONNIèRE, SAUILLY, SIMONNETS, SOUMèTERIE, JOS-SANT-GERMAIN, TREILLES, TUILERIE, VARENNES, VAUBOURRÉES, VALI-ROFOTS, VERRERIE-BASSA, VERRERIE-ANAUTITA, VIVIER, VOLVENT
Diges, ses 78 hameaux et lieux dits : ANNINS, ARQUE-NEUF, BARATS, BOIS-CIVERT, BOIS-DE-VARENNES, BOIVINS, BOUGETS, BRÛLIS, BUISSON-BARDEAU, CHAÎNÉE, CHAMPS-MOREAU, CHAMPS-CLOS, CHAMPS-OINTS, CHAMPS-CHARIER, CHAMPS-DE-LA-LOGE, CHAMPS-DE-MELLY, CHASSEIGNE, CHAUME-CONTENT, CHENEAUX, CHENEVIÈRES-DE-MONCHENOT, COGNATS, COLOMBIER, COUR-BARAT, CRAYOTS, DESCHAMPS, FONTAINE-AUX-VERS, FONTAINE-DU-SAULE, FORÊT, FRITONS-D'EN-BAS, FRITONS-D'EN-HAUT, GARE-DE-DIGES, GARE-DE-SAUILLY, GARENNE, GÂTE-BLED, GOGOT, GOUFFIERS, GRAND-BUISSON, GRANDS-BOULATS, GRANDS-BUISSONS, GROSNIERS, GUÉRANDS, GUIS-CHARMES, HALTE-DE-LEUGNY, JACQUOTS, JOLIVETS-D'EN-BAS, JOLIVETS-D'EN-HAUT, LA-CROIX-SONNÉE, L'ALLIER, MARCEAUX, MONT-CHENOT, MOULIN-COTTIN, MOULIN-GRILOT-BOUCHIS, MOULIN-RAGON, MOURRONS, PEUX, PIERRE-DES-PLOMBS, PIERRE-DU-RU, PRESSOIR, PROUX, RECASSIS, REVILLONNES, RIOTS-D'EN-BAS, RIOTS-D'EN-HAUT, ROBLOTERIE, SABLONNIÈRE, SAUILLY, SIMONNETS, SOUMÈTERIE, SOUS-SAINT-GERMAIN, TREILLES, TUILERIE, VARENNES, VAUBOURRÉES, VAUX-ROFOTS, VERRERIE-BASSE, VERRERIE-HAUTE, VIVIER, VOLVENT
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Charles lo Chauve fòrça cresent, i aviá una devocion particulara per Sant-Germain d'Aussèrra. #Testificar La siá sollicitude cap a lo Abbaye en lududes en ofrint de nombrosas tèrras. Es aital coma dels domenis sièis a Sauilly, de contunh Volvent, Arqueneuf, e Bernay (a l'ora d'ara nomenat Jos St Germain) #venir la proprietat de lo abbaye de Sant-Germain.
Al començament de la, Gervais, abbé de Sant-Germain, #prene de mesuras per protegir los sieus bens contra lo pillage, #far alavetz emmurallar lo vilatge de Diges e bastís una fortalesa al dedins. Un pauc mai tard, per un acte signat l'an 1161, Guillaume IV, Comte d'Aussèrra, « #abandonar (#cedir) als fraires lo drech de gîte #que i aviá en lo bourg e la fortalesa de Diges ». Lo monastèri se #desvolopar e lo sieu influissi #ressortir quitament los limits regionales.
Lo 30 de junh de 1792 debanat la venta dels bens eclesiastics en dependent del Abbaye de Sant Germain a Diges, #que lo castèl fòrt. Lo acquéreur lo'n transforma en granja e de contunh #èsser inoccupé pendent divèrses decenis. Lo castèl de Diges a #èsser inscrich a l'inventari suplementari dels monuments istorics l'an 1931, mas a patit los outrages del temps. Racheté En 1963, es en cors de restauracion, demòra lo testimòni majestuós de l'istòria de Diges.
Diges A #èsser de 1886 a 1952 associat al camin de fèrre, doncas que sus lo sieu territòri se #comptar doas estacions Diges-Pourrain e Sauilly. Aqueles stations avián situat sus la linha Aussèrra Gien.
L'istòria de Diges #èsser tanben marcada per Ostal Noël. Aquela poèta auxerroise i #passar las siás vacanças de #èsser de 1928 a 1956. Aimava Diges, prigondament, fidèlement, e la siá darrièra visita, en 1967, data de qualques meses abans la siá mòrt. Demorarà totjorn fòrça ligada dins aquel pòble e, per las lududes provar, ofrirà a la municipalitat lo relòtge #que se tròba totjorn dins la comuna.
Charles le Chauve très croyant, avait une dévotion particulière pour Saint-Germain d’Auxerre. Il témoigna sa sollicitude envers l’Abbaye en lui offrant de nombreuses terres. C’est ainsi que des domaines sis à Sauilly, puis Volvent, Arqueneuf, et Bernay (actuellement nommé Sous St Germain) devinrent la propriété de l’abbaye de Saint-Germain.
Vers 990, Héribert, évêque d’Auxerre, fit don à l’Abbaye Saint Germain de onze églises de son diocèse, dont « Saint Martin de Diges ». C’est la première fois que le nom du village apparaît dans un texte. Ainsi, les trois terres de Sauilly, Arqueneuf et Bernay furent réunies en une seule paroisse et formèrent la Seigneurie de Diges.
Au début du, Gervais, abbé de Saint-Germain, prit des mesures pour protéger ses biens contre le pillage, il fit alors entourer de murailles le village de Diges et bâtit une forteresse à l’intérieur. Un peu plus tard, par un acte signé en 1161, Guillaume IV, Comte d’Auxerre, « quitta (céda) aux moines le droit de gîte qu’il avait dans le bourg et la forteresse de Diges ». Le monastère se développa et son influence dépassa même les limites régionales.
La forteresse fut prise et pillée pendant la guerre de Cent Ans. Mais sous François, le château de Diges fut restauré en 1576 par l’abbé François de Beaucaire.
Le 30 juin 1792 eu lieu la vente des biens ecclésiastiques dépendant de l’Abbaye de Saint Germain à Diges, dont le château fort. L’acquéreur le transforme en ferme et ensuite fut inoccupé pendant plusieurs décennies. Le château de Diges a été inscrit à l’inventaire supplémentaire des monuments historiques en 1931, mais il a subi les outrages du temps. Racheté en 1963, il est en cours de restauration, il reste le témoin majestueux de l’histoire de Diges.
Diges a été de 1886 à 1952 associé au chemin de fer, puisque sur son territoire on compta deux gares Diges-Pourrain et Sauilly. Ces stations étaient situées sur la ligne Auxerre Gien.
L’histoire de Diges fut aussi marquée par Marie Noël. Cette poétesse auxerroise y passa ses vacances d’été de 1928 à 1956. Elle aimait Diges, profondément, fidèlement, et sa dernière visite, en 1967, date de quelques mois avant sa mort. Elle restera toujours très attachée à ce village et, pour le lui prouver, offrira à la commune l’horloge qui se trouve toujours à la mairie.
Nòtas
<references group=N/>
Quilleco
un luòc, Biobío, Chile.
Tijarafe
Tijarafe es un municipi de la província espanhòla de Santa Cruz de Tenerife dins la Comunautat Autonòma de las Illas Canàrias.
La Garda (Corresa)
La Garda (Lagarde-Enval en francés) es una comuna lemosina situada dins lo departament de Corresa e la region de Novela Aquitània, ancianament de Lemosin.
Toponimia
Lo nom de La Garda ven d'un vèrbe germanic wardon que donèt lo mot germanic wart, latinizat en warda o wardia, « garda », puei « gacha », puei « tor de garda », puei « fortalesa en general »,.
Cary Grant
Archibald Alexander Leach dich Cary Grant (18 de genier de 1904, Bristol – 29 de novembre de 1986, Davenport) es un actor de cinèma estatsunidenc d'origina britanica. Comencèt sa carriera dins lei comèdias de Broadway avans de partir a Hollywood en 1931. Venguèt famós gràcias a sa participacion dins She Done Him Wrong (1933) e I'm No Angel (1933). Puei, fèt la màger part de sa carriera dins de comèdias coma The Awful Truth (1937), Bringing up Baby (1938), People Will Talk (1951) o Charade (1963), de films romantics coma The Philadelphia Story (1940) o An affair to remember (1957) e de films d'Alfred Hitchcock coma Suspicion (1941), Notorious (1946) o North by Northwest (1959)
Sent Laurenç de Valech
Sent Laurenç de Valech (Saint-Laurent-la-Vallée en francés) es una comuna d'Occitània, dins la region istorica de Perigòrd, administrada per lo departament de Dordonha de la region de Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Sent Laurenç
Las fòrmas ancianas son Ecclesia Sancti Laurentii, en latin, al començament del sègle XIV, Saint-Laurent-Castelnau entrò 1908. Sent Laurenç es un martir del sègle III que moriguet sus la grasilha, ,.
Pyeongyang
Pyeongyang (transcripcion anciana: Pyongyang, P'yŏngyang) es la capitala de Corèa dau Nòrd. Aviá 3,157,538 estatjants en 2023, segon lei chifras de las Nacions Unidas.
Sent Laurenç de Valech
Valech
Las fòrmas ancianas son La Valoch, Valech, Valuech, Valueoil en 1462. Chantal Tanet e Tristan Hordé se riscan, un pauc imprudentament, a escriure que lo nom d'aquel riu derivan de l'occitan val. La grafia es probablament Valuèg.
Drais
Drais (Draix en francés) es una comuna provençala situada dins lo departament deis Aups d'Auta Provença e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Çò polyptyque De Wadalde cita en 814 un Travigio e un Sinido #qu'apertenián al abbaye Sant-Victor de Marselha e an identificat amb Draix.
Una motte castrale a elevat al al luòc-dich lo Torn. La localité aperteniá al capítol de Digne dempuèi lo. Lo pòble de la Ròca-de-Draix lududes a ligat al e los dos fiefs existents son eles tanben fonduts en un sol. Las doas comunitats levavan de la viguerie de Digna.
La municipalitat fusiona amb aquela de Archail (Archail-Draix) de 1973 a 1979.
Le polyptyque de Wadalde cite en 814 un Travigio et un Sinido qui appartenaient à l’Marselha et sont identifiés avec Draix.
Une motte castrale est élevée au au lieu-dit la Tour. La localité appartenait au chapitre de Digne depuis le. Le village de la Roche-de-Draix lui est rattaché au et les deux fiefs existants sont eux aussi fondus en un seul. Les deux communautés relevaient de la viguerie de Digne.
La commune fusionne avec celle d’Archail (Archail-Draix) de 1973 à 1979.
Jorge del Castillo
Jorge Alfonso Alejandro del Castillo Gálvez, avocat e òme politic n. 1950, foguèt primièr ministre de Peró entre 2006 e 2008.
John Quincy Adams
John Quincy Adams, avocat e diplomata, foguèt president dels Estats Units d'America entre 1825 e 1829.
Caurel (Marna)
Caurel es una comuna francesa administrada per lo departament de Marna de la region de Champanha-Ardena.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Sanilhac e Sagriers
Sanilhac (e Sagriers) (Sanilhac-Sagriès en francés) es una comuna lengadociana situada dins lo departament de Gard e la region d', ancianament de Lengadòc-Rosselhon.
Saint-Brandan
Sant-Vedan en breton ( Saint-Brandan en francés) es una comuna bretona, situada dins lo departament de las Còstas d'Arvòr e la region de Bretanha.
Saxofòn
thumb|Saxofòn alto Lo saxofòn (de Sax, nom de son creador e phonos, "son" en grèc), es un instrument de vent amb enche.
Istòria
Lo saxofòn foguèt fabricat per Adolphe Sax, celèbre fabricant d'instruments nascut a Brussèlas, en 1814. Sax s'installèt a París per tal de poder vendre melhor son invencion. I moriguèt ruïnat en 1894.
thumb|Posicions dels dets A la debuta aviá pas que 18 claus. Sa gamma cromatica anava dempuèi lo Si natural grèu (B) fins al re natural agut (D). Actualament los saxofòns tenon una gamma cromatica que va del Si bemòl grèu (B♭) al Fa sostengut agut (F#). Existisson d'unes modèls recents qu'arriban ja al Sòl agut (G).
L'emplec preferit del saxofòn es dins las orquèstras e mai que mai dins lo mond del Jazz, ont es un instrument indefugible.
Espaci nòu
Espaci nòu es un roman de Pèire Pessamessa, tresen e darrièr volum de la seria De fuòc amb de cendre. Foguèt publicat en 1978 dins la collection A tots de l'IEO.
Trypanosoma cruzi
Lo Trypanosoma cruzi es un protozoari responsable de la Malautiá de Chagas, una malautiá originària d'America qu'afècta lo sistèma nerviós central dels animals e tanben dels umans, e pòt tuar per crisi cardiaca. Lo trypanosoma e tanben son vector (l'insècte Triatoma infestans) foguèron descobèrts per lo mètge brasilièr Carlos Chagas.
Turiasorex
Turiasorex es un genre escantilhat de mirga que demorèt a l'èst de la Peninsula Iberica pendent lo Miocèn. Los fossils foguèron encontrats en Calatayud-Daroca e Teruel, en Aragon. Foguèt de primièr nomentat aital per Jan A. van Dam, Lars W. van den Hoek Ostende e Jelle W. F. Reumer en 2011 e l'espècia tipe es Turiasorex pierremeini. Referéncias Categoria: mamifèr preïstoric
Lycyaena
Lycyaena es un genre escantilhat de carnivòr terrestre de la familha dels Hyaenidae. Lycyaena foguèt una ièna caçaire e pas una tipe de ièna carronhaire. Es estat suggerit per R. F. Ewer, a The Carnivores(1973) que Lycyaena poiriá èsser estat un ancessor de Proteles (Proteles cristatus).
Referéncias
Categoria: Mamifèr preïstoric
Cambajon de Baiona
thumb|Lo sagèl del Cambajon de Baiona Lo Cambajon de Baiona es un cambajon francés que benefícia d'una Indicacion geographica protegida. L'elevatge dels pòrcs se fa amb una alimentacion que ten almens 60 % de cerealas e la decopa deu èsser del tipe Sud-Oèst. Es a dire que lo cambajon fa 8,5 kg almens, una abséncia de deca d’aspècte e una qualitat de la carn e del gras. La copa es redonda, lo garron es desjuntat o ressat al nivèl del desnosador e l’espessor del gras a l’aplomb de la cap del amaluc es almens de 10 mm.
Genetica
La genetica (del grèc genno γεννώ "far nàisser") es la partida de la biologia que tracha dels gens, de las leis de l'ereditat e de tot çò qu'i es ligat.
Gregòr Mendel es considerat coma lo paire de la genetica (la pus basica, nomenada genetica mendeliana)
Ara s'espandís al domeni del deschiframent del genòma uman (Projècte Genòma Uman). Podèm diferenciar divèrsas classificacions de la genetica en foncion de l'espècia estudiada o del tipe d'estudi: genetica umana, genetica microbiana, genetica moleculara,...
Istòria
L'estudi de la transmission deus caractèrs deus genitors aus lors descendents que ho desvolopat per l'òme au medish temps que l'eslhevatge e l'agricultura entà melhorar l'adaptacion de las bèstias e de las plantas entaus lors besonhs.
D'un ponch de vista scientific totun, l'idea que los caractèrs deus èstes vius e hossen conservats, carrejats e transmes dab un supòrt materiau be vadèr pas evidenta abans lo sègle XIX.
En purmèr que caló trencar dens la peleja enter lamarkisme e darwinisme per'mor la purmèra teoria que perpausava la transmission possibla de caractèrs aquesits (dits d'un aute biais, que los eveniment viscuts per un èste vius e podevan marcat la qualitat deus caractèts genetics transmés). Per Darwin totun los èstes vius e transmeten sonque los lors caractèrs genetics dab totun lo pes de la seleccion naturala qui au nivèu d'ua populacion a favoriza tau o tau caractèr genetic transmissible). Fin finala la teoria darwiniana que l'emportè sus las teorias de Lamarck aubrint atau lo camin entà l'estudi de la transmission deus caractèrs genetics transmés peu genitor a lor descendent au mejan d'un supòrt materiau alavetz desconegut.
Estèvia
Descripcion
thumb|left|150px|Inflorescéncia de Stevia rebaudiana La Stevia rebaudiana es un arbrilhon que mesura fins a 90 cm de naut e se caracteriza per des fuèlhas de color verd brilhant, simplas, pubescentas, ellipticas, dentadas e altèrnas, que mesuran entre 3 e 5 cm de long per 1,5 a 2 cm de larg. Los pès son erbacèus, epigèus, pubescents e dreches; tendon a se ramificar aprèp lo primièr cicle vegetatiu e tendon a se clinar. Las racinas filifòrmas son subretot superficialas e an sufisentament de fòrça vitala per permetre lo rebrot de la planta. Una racina mai gròssa s'enfonsa mai prigond. Son fibrosas e perennas.
Es una planta dioïca que presenta d'inflorescéncias que creisson sus un axe amb de flors pichonas, tubularas e de color blanca, sens fragrància perceptibla. Las flors son pollinizadas per las abelhas. Jos las latitudas nòstras es pas abitual que done de fruches fèrtils. Los fruches son dotats d'una tufa que lo vent transpòrta aisidament.
Farmacologia
thumb|right|L'esteviol es lo principi actiu mai present de la Stevia rebaudiana.
Heterosids diterpenics: esteviosids (6%), dulcosids, rebaudiosids A, B, C, D i E. Los esteviosids fan que las fuèlhas son de 10 a 30 còps mai doces que lo sucre. Lo gost doç es degut als glicosids d'esteviol, subretot a l'esteoviosid e al rebaudiosid A.
Usatges medecinals
La Stevia rebaudiana es una planta que regula lo sucre del sang, redusís la pression arteriala e regula l'aparelh digestiu en general. Tanben agís favorablament per fòrça personas ansiosas, redusís las graissas e es diüretic. Una autra aplicacion de l'estevia son los gargarismes bucals en infusar aquela. S'observèt un efècte similar a d'autres antiseptics quimics coma la clorexidina, qu'agís coma preventiu de las carias bucalas.
Accions farmacologicas
Intensament edulcorant (l'esteoviosid es entre 200 e 300 còps mai doç que la sacarosa). Leugièrament laxatiu osmotic e Leugièrament ipoglicemiant e ipertensor, antibacterian. Indicat per l'estenòsi. Succedanèu del sucre pels diabetics.
Toxicitat
Aprèp fòrça estudis, s'observèt pas de toxicitat.
Istòria
Aquela planta foguèt utilizada a l'epòca precolombiana pels guaranis de la region, que la nomenavan èrba dolça, e s'utilizava coma edulcorant pel mate e autras infusions. Aquel arbrilhon atirèt pas l'atencion dels colonizadors, e solament foguèt identificada pel naturalista paraguaian Moisés de Santiago Bertoni que en 1887 descobriguèt sas proprietats edulcorantas. En 1905 la registrèt jol nom de Stevia rebaudiana Bertoni. Tres ans mai tard, Juan B. Aranda Jiménez, espós de Vera Bertoni (filha del Dr. Bertoni), a Pòrt Bertoni – Naut Panamà, faguèt la primièra cultura extensiva. En 1921 l'esteviosid foguèt reconeguda coma una substància 300 còps mai dolça que lo sucre davant l'Union Quimica Internacionala. Mai tard se realizèron de preparacions pels diabetics e tanben se faguèron d'estudis sus l'estructura quimica de l'estevia als Estats Units d'America. En 1959 se plantèt al Jardin Botanic de Rio de Janeiro, e d'autras espècias a São Paulo e alavetz comencèt los estudis dels divèrses laboratòris de Brasil e del monde.
En 1966 comencèt al Paraguai la venda del "kaá-heé", en fuèlhas, jol nom de "Dulce té del Paraguai" del senhor De Gásperi. A partir d'aqueles ans s'intensifiquèt los estudis de l'estevia dins maites païses del mond, mas subretot en Japon. S'estudièron totes sos principis actius, se pròvèt son innocuïtat e alavetz l'industria japonesa ne comenèt l'industrializacion. En 1993 s'incorporèt l'esteviosid dins lo Còde Alimentari Nacional. En setembre de 1995 la Food and Drug Administration (FDA) dels Estats Units d'America aprovèt l'estèvia, autorizant sa venda e mai qu'interfere amb los interèsses de las industrias productrises d'edulcorants artificials. Quand moriguèt Bertoni, los estudis contunhèron amb l'agronòm Juan B. Aranda Jiménez (gendre del Dr. Bertoni).
Cultura
Stevia rebaudiana buta en terrens sablonoses e pauc fertils, e es plurianala, atal cada prima rebrotan de novèls e nombroses brots a partir de las racinas. Cal brocar a la prima e al mitan del mes d'agost. A partir d'una planta que rebrota pendent la prima se'n pòdon far de 200 a 500 plants. La culhida de las fuèlhas (principis actiu de la planta) se fa just abans de la florison, per tal que se mantengan la concentracion maximala possibla en principis actius. Un sol apond organic l'an es sufisent e al debut de la prima, e se s'utiliza un apond mineral o quimic se deu aplicar cada 30 jorns e totjorn dos meses aprèp la transplantacion. Aquel arbrilhon es fòrça resistent a la mosidura e als insèctes, alara, l'usatge d'insecticides es minium, atal es possible de traire lo maximum de la planta sens se preocupar de las possibles toxicitats produsidas per un tractament amb pesticids o antifongics.
Aeroscopia
Aeroscopia es un musèu aeronautic situat a Blanhac (Nauta Garona), près del site AéroConstellation, e aculhís un dels exemplars del Concorde. Foguèt inaugurat lo 14 de genièr de 2015.
Localizacion
Lo bastiment es situat en fàcia de l'usina Jean-Luc Lagardère, sul site de Pinòt a Blanhac.
Istoric
L'idèa d'un musèu consacrat a l'aviacion a Tolosa existís dempuèi las annadas 1980. Fin finala foguèt a partir de la fin de las annadas 2000 que lo projècte del musèu comencèt a se realizar. En 2009 alara que lo finançament èra gaireben acabat, lo projècte èra suspendut a la decision de la vila de Tolosa, alara que lo projècte èra suportat per l'associacion « Terre d'Envol », , fin finala se decidiguèt.
La primièra pèira d'Aeroscopia se pausèt lo dijòus 16 de junh de 2011 en preséncia de Bernard Keller, cònsol màger de Blanhac, Pèire Cohen, cònsol màger de Tolosa, Nicole Belloubet, vicepresidenta del conselh regional, Fabrice Brégier, director executiu d'Airbus, e de las associacions portant la lors colleccions al musèu. Las òbras comencèron en junh de 2012 amb lo terrassament.
Lo 14 de març de 2014, los primièrs aparelhs intrèron al musèu, s'agís del Falcon 10 de las Alas Ancianas Tolosa, de l'Aérospatiale Corvette e del Concorde de l'Acadèmia de l'aire e de l'espaci.
Finançament
Lo projècte a costat 21,5 milions d’èuros en finançaments publics e privats.
Lo site (musèu e centre de seminari) es gerit per la societat Manatour.
Masaugas
thumb|200px|left|Monument pacifista dei mòrts ambé la frasa signada per [[Anatole France : "L'union dei trabalhadors farà la patz dau Monde."]]
Comunautat de comunas del País de L'Albenca e Limonha
La Comunautat de comunas del País de L'Albenca e Limonha es una intercomunalitat, carcinòla situada dins lo departament d'Òut e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus. Son còdi SIREN es 244600532. La lenga autoctòna es l'occitan lengadocian carcinòl.
Masaugas
Masaugas o Maugas, (Mazaugues en francés) es una comuna provençala situada dins lo departament de Var e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur.
Comunautat de comunas del País de L'Albenca e Limonha
Istòria
Sortida del SIVOM del canton de L'Albenca, la comunautat se creèt lo 30 de decembre 1998 ambe las 13 comunas d'aquel canton.
Masaugas
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Comunautat de comunas del País de L'Albenca e Limonha
Istòria
En 2001, Jacques Pouget, cònsol de L'Albenca remplacèt Raymond Lacan, cònsol de Bèlfòrt de Carcin a la presidéncia e arribèron 4 comunas del canton de Limonha, Concòts, Luganhac, Salhac e Varaire.
Lo 1èr de genièr 2003, Fontanas quitèt l'intercomunalitat per la comunautat de comunas del País de Caors, seguida per Siurac en 2009.
Lo 1èr de genièr 2014, la comunautat recebèt de comunas vengudas de la comunautat de comunas d'Òlt-Célé (Bèlregard, Bergantin Cregòls, Esclausèls, Limonha de Carcin, Senibièras, Sant Martin Laboval e Vidalhac). Lo 30 de març 2015, l'intercomunalitat cambièt de nom e ven CC del País de L'Albenca e Limonha per associar milhor las comunas del causse de Limonha.
Veire tanben
thumb|600px|center|Mapa daus EPCI d'Òut al 1ièr de genièr 2019
Onze oras passadas de cinc
Onze oras passadas de cinc es un roman de Pèire Pessamessa, primièr volum de la seria De fuòc amb de cendre. Foguèt publicat en 1973 dins la collection A tots (n°5) de l'IEO. Conta l'istòria d'un jove Occitan de Provença que, en 1944, se daissa embrigadar dins una division SS que lo menarà sul front rus e al cap d'el meteis.
Sinòpsi
Lo roman comença en 1943 amb la vida de tres companhs d'un collègi de Provença. Pèire, lo narrator, Norbèrt e Marqueton. Jos l'influéncia de Norbèrt, jove idealista resoludament occitanista conquistat per las idèas nazis, Pèire s'engatja dins la SS e se daissa ganhar per aquelas idèas, mentre que Marqueton rejonh la Resisténcia.
Comentari
Defugissent las idèas simplas, lo romancièr capita l'escomesa d'escapar al debat moral per porgir un mond e una umanitat restituits dins lor complexitat. Los tres collegians del començament del roman, als primièrs temps de l'amor e de la descobèrta de la sexualitat, cabussan dins lo mond dels òmes, menats non pas pels eveniments mas per las idèas, lor vista del mond o lors ideals. Sens jutjar ni pr'aquò excusar, lo lector es emportat per la vitalitat d'un roman que sembla pas que miralhar una demèst las vidas possiblas.
Cal dire, çaquelà, que los antieròis nazis presentats per Pessamessa ne demòran als crimes de guèrra. S'exprimisson una ideologia segurament abjècta, lors actes son los d'una guèrra napoleoniana. Cap de camp d'exterminacion. Cap d'Orador. Es lo limit benlèu d'aqueste roman, qu'es un dels grands romans de la literatura occitana contemporanèa. S'agís d'un roman d'aprendissatge per cu a ja viscut, prompt a contentar lo legeire en quista de prigondor, mai non pas que de rasonaments o de moralas simplistas. Per far cort avètz aquí un roman destinat al legeire de romans.
Jean Gabin
thumb|Jean Gabin (1949) Jean Moncorgé dich Jean Gabin (17 de mai de 1904, París – 15 de novembre de 1976, Neuilly-sur-Seine) es un actor de cinèma francés. Comencèt sa carriera pendent l'entre doas guèrras e tornèt rapidament ambé de realizators importants coma Julien Duvivier o Jean Renoir. Après la desfacha francesa de 1940, s'engatjèt dins l'armada de la França Liura onte combatèt coma marin puei coma cap de carri. Après la guèrra, venguèt una vedeta dau cinèma francés e foguèt famós per sei ròtles de policiers o de drogants, especialament dins lei films de Michel Audiard.
June
vinheta|Illustracion del june dins la cultura occidentala: una sieta voida amb un veire d'aiga. Lo june es la privacion, volontària o non, de noirutura, acompanhada o non d'una privacion de bevenda. Lo june parcial fa partit integrante da la practica d’unas religions (quaresma, saum pendent lo ramadan, etc.).
Del vejaire medical e fisiologic, se considèra que lo periòde de june comença a partir de la siesena ora après lo dernièr repai. Lo june desencadena de mecanismes d'adaptacions fisiologicas que son l'eritatge del lent procediment de l'evolucion. Diferentas experiéncias mostrèron sul model animal qu'una restriccion alimentària non excessiva perlonga la durada de vida de fòrças espècias (mirga, rata, monin resus ). Un estudi publicat dins Natura en 2016 se mostrèt tanben qu’aqueste june s'acompanha d'una diminucion dels domatges a l'ADN. Sus un periòde cort, lo june intermitent permet una pèrda de pes e de massa grassa similària a la restriccion calorica e tanben un aument de la sensibilitat l'insulina. En França, lo ret NACRe publica en 2017 amb l'Institut Nacional del Càncer una revista sistematica analizant l'ensemble de la literatura scientifica sul subjècte e conclutz en una abséncia de pròva d'un efièch del june per l'èsser uman (benefic o deleter) en prevencion o pendent un càncer,.
Introduccion
La facultat de far de sèrvas amb un maxim d'eficacitat, conjugada a l'utilizacion fòrça eficienta de ces substrats, permetèt a l’uman de seguir e tanben de se desvelopar dins de condicions fòrça pauc favorables del vejaire alimentari, aquò fins a un periòde pla recente de l'istòria en Euròoa, mas ara encora dins fòrça païse en dévelopament.
Pasmens una privacion proteïnoenergetica sostenguda provòca una sensibilitat a las infeccions ligadas a l'alteracion de las defensas imunitàrias, e pòt fin finala menar a la mòrt. Classicament, se considèra qu'una reduccion de 50 % de la massa proteïca es incompatibla amb la vida.
Lo doctor Otto Buchinger foguèt lo primièr scientific de l'Euròpa de l'Oèst a s'interessar al subjècte, quitament se en URSS fòrça estudis scientifics ajan estas menadas dempuèi quaranta ans, jamai tradusidas e demoradas desconegudas en occident. Aquestes estudis aurián montrat de melhoraments remarcables dins unas malautiás coma lo diabèta sacarina, la poliartritis rumatoïda e d'autres rumatismes, l'ipertension arteriala, l'asma, l'insufiséncia cardiaca o l'alergie. « Lo june estimulariá las fòrças curativas de l'organisme » ,
Dins son rapòrt de 2017 analizant l'ensemble de la literatura scientifica sul subjècte, lo Ret nacional alimenta ion càncer recerca (NACRe) conclutz:
Fisiologia del june total
vinheta|Estructua del D-glucòsa. vinheta|Metabolisme. Pendent un june total, solas las pèrdas idricas son compensadas. I a pas d'absorpcion de nutriments capables d'èsser utilizats o servats. L'organisme utiliza alara lo glicogèn del fetge, lo descompausa e larga lo glucòsa dins la circulacion. La neoglucogenèsi, estimulada pel cortisòl, es primordiala pel manten de la concentracion normale de glucòsa dins la sang entre los repais. Aquesta concentracion deu demorar sufisenta que lo cervèl pòt utilizar pas que lo glucòsa per son metabolisme e conten pas de glicogèn.
L'insulina e le glucagon son los màger factors ormonals que dependon los anars e retors entre l'anabolisme e le catabolisme, mas l'adrenalina, lo cortisòl e l’ormòna de creissença son tanben implicats dins lo metabolisme dels nutriments.
Nicolau Cabasilas
Nascut a Tessalonica, èra lo nebòt de Nil Cabasilas que foguèt arquevesque de la vila de 1361 a 1363. Menèt d'estudis juridics a Tessalonica e a Constantinòple avans de rintrar dins sa ciutat natala. En 1345, durant la guèrra civila entre leis emperaires Joan V Paleòleg e Joan VI Cantacuzèn, dirigiguèt una ambaissada cargada de negociar la rediccion de Tessalonica auprès de Joan VI. Pasmens, a son retorn, se turtèt a una revòuta dei faccions popularas que chaplèron l'aristocracia. Deguèt s'enfugir a la Cort Joan VI e ne'n venguèt un conselhier pròche fins a son abdicacion en decembre de 1854.
June
June immediat
Se produch a partir de l'abséncia de presa d’aliment dins las dotze oras seguent lo darrièr repai, abitualament entre lo darrièr repai de vespre e lo pichon dejunat de l’endeman. La secrection d'insulina diminís, alara qu’aquesta del glucagon aumenta. Aqueste jòc ormonal provòca una estimulacion de la lipolisa e de l'oxidacion dels acids gras, puèi una cetogenèsi. Per manténer la glicemia, la glicogenolisi es estimulada, de biais exclusiu.
Nicolau Cabasilas
Son òbra literària es principalament consacrada a d'estudis teologics (La Vida en Crist e Explicacion de la divina liturgia) qu'aguèron una influéncia importanta sus la pietat ortodoxa dins lo corrent dei sègles seguents. Foguèt tanben l'autor de plusors omelias. Pasmens, son trabalh se limitèt pas au domeni religiós car escriguèt pereu de tractats filosofics (Còntra Pyrrhon), juridics ò politics e s'interessèt au problema dei debitors roïnats.
June
Las tres fasas del june
Lo june es classicament divisat en tres fasas successivas. Las fasas I e II correspondon a la mesa en plaça dels mecanismes d'estalvis proteïcs al respècte de l'aument progressiu e sostengut de l'utilizacion dels acids gras e dels còrs cetonics coma substrats energetics.
La primièra fasa es la « fasa de june cort » correspondent a una abséncia de presa d’aliment d'una durada anant de dotze oras a tres o quatre jorns. L'agotament de las sèrvas de glicogèn provòca una baissa de la glicemia indispensabla a cervèl. La sola font de glucòsi de l'organisme ven de la neoglucogenèsi. Es pasmens clair qu’aquesta estimuacion pòt pas contunhar, la fonda proteïna essent tròp rapida e incompatibla amb una subrevida longa. Una adaptacion aqueste còp a l’objactiu d’estalivar de proteïnas, en mai de provesir de glucòsa, donc deura dintrar en jòc pendent lo june long. De segur la transicion es progressiva, e se vei alara una diminucion regulara de la concentracion del glucòsa, de son renovèlament e tanben de la concentracion plasmatica dels acids aminats gluconeogenics (acids aminats capables de provesir de glucòsa).
La segonda fasa es lo « june long ». Aquesta fasa comença vèrs lo 5n o 7n jorn de june e pòt durar de setmanas. Aquesta fasa se caracteriza per una pèrda proteïca fòrça mens marcada (Environ d'azòt/jorn vèrs la 2a setmana) e establa. La màger modificacion es l'aument important de la concentracion plasmatica dels còrs cetonics. A causa d’aquesta aument, lo cervèl oxida fòrça mens de glucòsa, çò que fa mai indispensable lo manten d'una intensa gluconeogenèsi epatica e renala a partir de acids aminats musculars. Aquò provòca una diminucion de la proteolisi (subretot la produccion de glutamina e d'alanina) e permet l'estalivi proteïc. La reduccion de la proteolisa musculara e l’estabilitat de la proteosintèoi permeton un manten (o una baissa mai lenta) de la massa proteïca musculara. Aqueste estalvi proteïc relatiu permet donc una subrevida longa. Son mecanisme demora pasmens misteriós.
la fasa III o terminala (o la limita de l'adaptacion al june): aquesta fasa terminala foguèt estudiada pas que per l'animal e subretot lo pingüin emperaire, coma amb Yvon Le Maho. Lo passatge a aquesta darrièra fasa del june es marcat pe un net contraste: los taus plasmatics d'acids gras e de còrs cetonics s'aclapan, alara que la glicemia s'auça, e lo catabolisme proteïc aumenta de biais important per la neoglucogenèsi. Lo passatge a aquesta tresena fasa de june amb aument de la mobilizacion de las proteïnas arriba alara que demora pres de 20 % de las sèrvas lipidicas, contradisent largament l'idèa d'una fasa irreversibla. Pasmens s’aquesta tresena fasa es pas irreversibla, es pasmens limitada de brèu. Es la consomacion de las proteïnas pendent aquesta fasa qu’es responsabla d'una fòrta morbiditat e mortalitat. Lo cas particular dels animals obeses foguèt estudiat e mèna a de constacions plan susprenentas: aquestes animals obeses dintran pas en fasa terminala, gardan en permanéncia un comportament d'estalvi proteïc. « A causa de lors sèrvas lipidicas considerablas, junan plan mai de temps mas arriban in fine a una deplecion proteïca plan mai marcada que pels animals magres. A la fin del june (a la mòrt), los animals magres perdèron 98 % de lors sèrvas lipidicas e 29 % de lors proteïnas totalas, alara que los animals obeses perdèron « pas que » 82 % de lor sèrva lipidica e 57 % de lors proteïnas corporalas. Se las sèrvas lipidicas representan lo factor limitant de la durada del june pel subjècte prim, Son las sèrvas proteïcas que representan lo real factor limitant de la durada del june per l'obese, l'observacion de las sèrvas lipidicas pòdon èsser fòrça enganaire ».
Limitas e dangièrs
Un adult de 1,70 m, pesant 70 kg, possedissent unes 15 kg de sèrva de grass. Mas al delà, de contunhar lo june consoma las proteïnas del còrs. L'organisme cataboliza d’acids aminats que pòdon èsser convertits en glucòsi Pendent la neoglucogenèsi per provesir lo cervèl. Mas las proteïnas son servadas dins los muscles (coma lo còr). Un seguit medical es vital a partir de la 4a setmana, seguent l'estat de santat, las condicions del june e la natura de las sèrvas del començament.
Coma lo mòstra l'istòria de a Cork (Irlanda) en 1920, que lo june durèt  ; l'organisme uman, jove e bona santat, pòt suportar un june total (mas excluissent pas la presa de liquids), non pas saes sequèlas, pendent un periòde podent anar fins a tres meses. Pendent la Cauma de la fam irlandesa de 1981, Bobby Sands es mòrt après 66 jorns de june, alara que Kieran Doherty es mòrt après 73 jorns.
Exprimida en tèrme d'indici de massa corporala (IMC), una valor inferiora de 12 a 13 kg·m-2 es en principi sinonime de mòrt, quitament se de recobraments foguèron descrichs per de pacients adults joves desnoirits presentant de las IMC de l’òrdre de 8 a 9 kg·m-2. Un june long al de delà d'una cèrta durada provòca de segur la mòrt. La durada varia segon los individús, e pòt aténher mai de 85 jorns.
Models animals
Los animals malauts, nafrats o en Ivernacion reduson lors apòrts en noiritura. Lo june es indispensable a la subrevida en cas de carestiá o de famina. Las mòrsas junan en periòde de reproduccion alara que defendon lor territòri e lors femes. Los poletons junan sens beure tres jorns après l’espelida. Los ligombaus juna quand mudan. Los pingoïns mascles, qu’aparan lor uòu del freg en lo portant sus lors pés, junan fins a l’espelida dels pichons e la presa en carga d’aquestes per lor companha. Los animals que practican l'ibernacion junan de facto pendent aqueste periòde de fèble activitat.
Pendent lo june de las ratas, l’intestin prim evolua en quatre fasas:
e que d'autres tipes de junes an pas aquestes efièchs: restriccion caloric de 48 jorns o un sol june de 3 jorns, amb o sens represa progressiu de 3jorns.
De ratas Zucker magras e obèsas foguèron somes a 14 oras de june e a una exposicion al freg de lors teissuts adiposes, çò que mostrariá que l'exposicion al freg aumenta l'expression de l'ATGL e. Melhora sa regulacion pel june dins lo teissut adipós de las ratas magras. Per las ratas obèsas, l'exposicion al freg aumenta tanben l'expression de l'ATGL mas ne capitan pas a melhorar sa regulacion pel june, çò que poiriá contribuir a una dificultat aumentada per la mobilizacion dels lipids de las ratas magras.
Neurologia e psiquiatria
Una sintèsi d'estudis clinics mòstra que lo june s'acompanha sovent d'un nivèl aumentat de vigilància, d'una melhoracion de l'omor, d'un sentiment subjectiu de ben èsser, e a vegada d'euforia. Las melhoracions de l'umor, de la vigilància e un sentiment de tranquillitat correspondent a un efièch suls simptòmas depressius observables entre lo segond jorn e lo seten jorns de june.
Anestesiologia e quirurgia
Un june preanestesic es necessari, avant una anestesia locoregionala e avant una anestesia generala non urgenta. Se fa necessari, a causa del risc d'inalacion del liquid gastric pendent la fasa d'induccion de l'anestesia (sindròma de Mendelson), podent provocar fòrça complicacions coma las pneumopatias d'inalacion.
Après una intervencion quirurgicala, lo june pòt èsser indicat, a causa de:
Las òbras del Pr Henrik Kehlet, al subjècte del recobrament rapid après quirurgia mostrèron qu’aqueste june avant intervencion deu pas èsser tròp long que majorar l’ància fisiologica preoperatòria. Atal, los solids son uèi acceptats fins a e los liquids clars fins a  avant l'intervencion alara qu'autrecòps èra demandat al pacient de « manjar pas res e veire pas res après la mièjanuèch » de la velha de la quirurgia. Tanben, alara que lo june pòstoperatòri foguèt de longa conselhat e practica, es ara provay que tornat a l'alimentacion mai rapidament possible (unas oras après l'intervencion) facilita lo retorn del transit e lo recobrament fisiologic de l'operat.
June intermitent o june alternat
Lo june intermitent, o june alternat, es una practica que consistís a alternar de fasas d'abstencion de noiritura amb de fasas ont se la pòt consumir. Quitament se foguèt popularizada per d’obratges de regims, aquesta practica es estudiada dempuèi 1943 e mostrèt una cèrta eficacitat dins la pèrda de pes, tot coma la restriccion calorica. De resultats preliminaris indican un manten o una melhoracion d’unes biomarcaires, coma la sensibilitat a l'insulina.
Junes terapeutics
Lo june terapeutic es una practica popularizada pel mètge Otto Buchinger al començament del sègle XX en Euròpa de l'Oèst.
Als EUA, es l'igienista Herbert M. Shelton que presiquèt los benfachs del june per recobrar la santat. Generalizèt un pauc aquesta terapia en dobrissent d’escòlas de santat (Health School) permetent de prepausar a de malauts de junar amb seguit. Supervisèt mai de 30 000 junes dins sa vida. En Occident, n’es una granda figura, mercé a son trabalh e son obratge mostrant que lo june es un mejan terapeutic natural e eficaç.
De cercaire en URSS estudièron los mecanismes del june pendent mai de quaranta ans e faguèron l’experiéncia del june terapeutic sus des desenas de milièrs de pacients dins l’encastre d'una politica nacionala de santat publica, subretot desvelopada en Siberia. Tot aquò es meninosament descrit dins fòrça estudis, que jamai foguèron traduchas e sont donc demoradas desconegudas en Occident, ,.
Valter Longo confronta lo june al càncer (de la mirga de laboratòri e de las cellulas isoladas en cultura), ,. Declara « Ai recentament fach una presentacion davant una de las mai importantas companhias farmaceuticas al mond, e faguèri l’escomesa als dirigents de l'entrepresa de realizat un coctèl de medicaments, pas un simple medicament mas un coctèl de medicaments, que los efièchs serián mai poderoses qu’aqueste del june. »
Las recercas sus las aplicacions de la reduccion calorica e del june contunhan, ,. Lo cambiament d'alimentacion, Subretot la reduccion calorica, son preconizats per unas malautiás del fetge coma l’esteatòsi epatica non alcolica. La restricccion calorica o lo june podèron pas mostrar d'indicacion medicala reconeguda per s’aparar desl efièchs del vielhum. Als EUA, lo National Council Against Health Fraud (NCAHF) « avertís contra l'usatge long del june Per d’objectius de santat e pensa qu'obligar d’enfants a junar es un forma de maltractament. »
Sul modèl animal, lo june, que siá repetit o intermitent, mostrèt pas fins de benefici dins la prevencion o lo tractament del càncer, (rapòrt del réseau NACRe utilizat per l'Institut nacional del càncer. D’estudis, encara sul modèl animal, suggerisson que l'efièch del june sus las tumors cancerosas poiriá èsser dependent del tipe de càncer e de la durada del june.
June religiós e filosofic
Lo june per rasons medicalas o esperitalas es conegut dempuèi l'Antiquitat. Se’n fa mencion dins lo Mahâbhârata e los Upaniṣad.
Dins la Grècia antica, quand qualqu’un vengava malaut e venián los prèires del temple del dieu garisseires Asclèpi (Esculap pels Romans), aquestes darrièrs, quand capitavan pas a lo garir pels metòdes tradicionals alara en usatge, utilizavan a vegada un metòde expeditiu. Paréis qu’èra exiliat, lo « malaut » amb una bona quantitat d'aiga doça (e sens pas res de manjar), pendent un trentenat de jorns, sus un ròc alunhat dins la mar o edacòm mai, ont èra censat pregar. Quand s’anava lo cercar, èra tornat a l’alimentar en doçor, e pauc après, la santat tornava.
Glèisa catolica e Glèisa ortodòxa
Lo june es una practica correnta dins la Glèisa catolica e ortodòxa ont es considerat coma una practica de peniténcia que permet de prene consciéncia de sas mancaments e de s’aprochar de Dieu (veire Mat IV 2 Lc IV 1-4). Consistís en una privacion volontària de noiritura: pendent un jorn junat lo fidèl fa pas qu'un sol repai dins la jornada (tradicionalament de miègjorn), que pòt completar per de leugièras collacions del matin e de vespre coma de pan e d'aiga o alara una sopa.
Lo june es sovent associat a l'abstinéncia de vianda, una autra practica penitenciala; pasmens las doas practicas son diferentas: de jorns son consacrats al june, d'autres a l'abstinéncia, e unes als dos. Dins la Glèisa ortodòxa, coma dins laGlèisa catolica romana, lo june es demandat a las personas volent recebre la comunion, aquesta practica es nomenada lo june eucaristic. Pels catolics, avant la reforma liturgica del concili Vatican II, lo june començava la veilha a partir de miejanuèch fins a la comunion. Uèi, la Glèisa catolica demanda un june d'una ora minim avant de recebre la comunion. (Canon 919 del Novèl Còde de Drech canonic, 1983).
Edat Mejana nauta
Jol règne de Carlesmanhe (entre los sègle VIII e IX), sembla que pendent lo periòde de june, aqueste sobeiran avancèsse son repai d'una ora, a saber a Puslèu que none, e un evèsque se’n seriá escandalizat. Una autra legenda conta que lo primièr capitulari saxon dictat vèrs 785 prevei la pèna de mòrt pels Saxons respectant pas lo precèpte. Fòra d’aquestes cas extrèmas, que cal tornar dins lo contèxte, la violacion del june podava valer de sevèras peniténcias.
Ara
Al subjècte del june reservat als fidèls catolics, lo còde de drech canonic de 1983 presisa los detalh. Lo june ecclesiastic e l'abstinéncia seràn observats lo dimercre de las Cendras e lo diendres sant (còde 1251) a causa de « la volontat de reparar lo pescat e d'i renonciar » e « la preparacion a l’encontre de Pascas », levat pels fidèls avent mens de e aquestes de mai de  (code 1252). Per aquestes, l'abstinéncia es sempre recomandada (còde 1252).