cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Cinèma azerbaitjanés
Istòria
left|thumb|150px|Lo primièr estudi de cinèma a Bakó, fondada lo 1920. L'ubicacion de l'estudi èra darrièr del Palai de Govèrn a Bakó (superiora drecha). La bastissa existís pas mai. En 1915 los fraires Piron creèron una Societat per Accions e en 1916 e en 1917 se rodèron de pelliculas principalas de cortmetratge adeqüatament "En lo reialme de petròli e milions" sus la basa de narracion omonima de Ibrahim bey Musabeyov e "Arshin mal alan" sus la basa de la opereta omonima de Uzeyir Hajibeyov. Lo director de las doas pelliculas foguèt Boris Svetlov e la camèra Grigori Lemberg. Totes dos d'eles foguèron convidats de Sant Petersborg. En mai de 1918, après la proclamacion de la Republica Democratica de l'Azerbaitjan lo govèrn nòu faguèt fòrça reformas culturalas e de politicas. Las relacions exterioras diplomaticas, culturalas, politicas contribuiguèron a las vistas publicas doncas que los exemples primièrs del cinèma mondial se portèron a Bakó. En lo resultat comencèt aumentar la quantitat d'aficionats a cinematografia a Bakó. Lo 1918 eles se jonguèron en lo "Conselh de personalitat teatrala e de Cinematografia". En 28 de mai de 1919 se rodèt una pellicula d'actualitats consacradas a l'anniversari de la Republica Democratica de l'Azerbaitjan. Per desgràcia, aquela pellicula, qu'èra lo primièr exemple publicant de blindatge de l'Azerbaitjan, es pas arribat fins als nòstres jorns.
Après apropriacion de l'Azerbaitjan per l'Armada Roja Bolchevic e la decadéncia del govèrn nacional en abril de 1920, Nariman Narimanov, lo cap del comitat revolucionari, signèt decrèt sus la nacionalizacion d'entitats de cinematografia e fondèron Azerbaijanfilm. Se rodèt ongan las pelliculas d'actualitats coma "La desfilada d'unitats de l'Armada Roja a Bakó", "Lo congrès de pòbles orientales" e "L'Enterrament de 26 comissaris de Bakó". En 1923 s'establiguèt estudi de cinèma a l'Azerbaitjan. Dempuèi l'an 1925 se donèt a l'usatge la fabrica del cinèma qu'èra una branca principala de l'estudi de cinèma. L'estudi de cinèma en los ans 1923-1926 foguèt nomenat "L'Entitat de Fòto-Cinèma d'Azerbaitjan" (EFCA), en 1926-1930 coma "Azdovlatkino" (Cinèma Estatal de l'Azerbaitjan), en los ans 1930-1933 "Azerquino" (Cinèma de l'Azerbaitjan), en 1934 "Azdövletkinosenayesi" (Produccion de Cinèma Estatal de l'Azerbaitjan), en los ans 1935-1940 "Azerfilm" (Film Azerbaitjanés), en 1941-1959 "l'estudi de Bakó" e dempuèi 1961 pòrta lo nom de l'estudi de cinèma de "Film de l'Azerbaitjan " per nom de Dzafar Dzabbarli.
La pellicula "Bismillah" rodada per Abbas Mirza Sherifzade en 1926 es la primièra òbra independenta e Sherifzade es lo primièr director nacional de cinèma de la cinematografia de l'Azerbaitjan. En 1925 per'mor de sosténer a quadres de cinèma nacional foguèron convidats a Bakó famoses directors de cinèma coma I. Savchenco, V.Pudovquin, A. Becnazarov, N. Shenguelaya. En l'antologia de cinèma "Gloriós Azerbaitjan" rodada en 1926 jos la direccion de B. Pumpyansqui E V. Yeremeyev An parlat Piri Nuriyev, lo petrolièr e Gudrat Samedov, lo congriador de coton. E se fondamentèt aital la primièra filmacion sencronisada en republica. E se rodèt ongan lo primièr film sonòr de lo nòstre cinèma nacional - la comèdia "Al bòrd de la mar blava" qu'èra la produccion conjoncha d'estudis de cinèma "Azerfilm" e "Mejrabpomfilm". Aquel film jos la direccion de Boris Barnet e Samed Mardanov en 1995 se comprenguèt a la lista de 10 òbras buenissimas del cinèma mondial segon la sollicitud presentada de la revista "Nòtes de sciéncia cinematografica" per motiu de centenari del cinèma mondial entre cineastas mai coneguts, de mai a las listas de Bernar Ayzenshitsin a França, e la de Naum Cleyman a Russia. Samed Mardanov, Lo segond director d'aquel cinèma s'eduquèt en l'estudi del gèni Sergei Eisenstein a l'institut de Cinematografia Estatal de tota l'Union Sovietica e es lo primièr director de cinèma educat en l'istòria de Cinèma de l'Azerbaitjan. "Campanhards", lo primièr film principal independent del director de cinèma, es una de las mòstras melhoras de lo nòstre cinèma nacional per lo sieu nivèl de professionalitat.
E mai se la produccion de pellicula se demesitge en los ans de la Segonda Guèrra Mondiala, las camèras van totjorn en la linha principala de la tèsta. Las sequéncias rodadas en lo fragor del combat de la guèrra per las camèras S. Badalov, Dz. Mamedov, M. Mustafayev, A. Hasanov, èca. al present s'utilizan en los materials d'actualitats. Las camèras, dintrats a l'Iran – Azerbaitjan del Sud dempuèi principis de la guèrra al còrs de l'armada sovietica, an grauat en cinta la vida de pòble d'aicí, la desfilada de l'armada sovietica en Tabriz en 7 de novembre de 1942, lo procès de movement democratic e los caps del movement. En 1945 Rza Tajmasib, lo director rodèt "Arshin mal alan" (sus la basa de la opereta omonima de Uzeyir Hajibeyov). "Arshin mal alan" dempuèi la siá produccion fins uèi jorn es la pellicula de l'Azerbaitjan mai projectada en interiora e exteriora del país. Aquela pellicula se comprenguèt a la "Lista d'aur" a la lista de "100 pelliculas mai favorablas" projectadas pendent fòrça ans a la pantalha sovietica segon l'opinion unanima dels famoses especialistas de cinèma a las enquèstas sociologicas fachas per motiu del centenari del cinèma rus.
thumb|left|130px|La primièra pellicula sovietica de l'Azerbaitjan, "La Legenda del Tour Vèrge" (1924). En los ans 1950 a Bakó se celebrèt la setmana de pelliculas indi. En vesent lo gaudre de gents dins los cinèmas los directors de cinèma comencèron comprene los elements del cinèma indi a las siás pelliculas. En los ans 1950 a la produccion de cinèma se donava preferéncia a las comèdias musicalas, a melodramas rics amb los elements indis – "Bahtiyar" (dire. Latif Safarova 1955), "L'entrevista" (dire. Tofig Taguizade 1955), "S'Es pas ela, que siá l'autra" (1956), "Jol Sol brausent" (dire. Latif Safarova 1957), "La mairastra" (dire. Jabib Ismailov 1958). Esses ans son lo temps de diminucion del ritme del desvolopament dins lo cinèma de l'Azerbaitjan. A mejans dels ans 1960 e a la debuta dels ans 1970 la situacion se càmbia. Hassan Seyidbayli, lo director e guidon a portat fòrça personatges nòus, intelligentes, multicapes ("La gojata telefònista", "Perqué calas?", èca.). En las pelliculas rodadas en aquel periòde – "Batalhon desvencidor" (dire. Hassan Seyidbayli 1965), "Ieu èra pas tan bèla" (dire. Tofig Taguizade 1968), "Darrièra nuèch d'enfància" (dire. Arif Babayev 1968), "Dins una vila de sud" (dire. Eldar Guliyev 1969), "Lo nòstre professor Dzabish" (dire. Hassan Seyidbayli 1969), "Lo pan indivisible" (dire. Xamil Mahmudbayov 1969), "Ieu voldriá 7 filhs" (dire. Tofig Taguizade 1970) – se en essent l'influéncia de neorealisme italian.
Los ans 1970 son demorats en la memòria amb la creacion de la primièra pellicula-opèra dins lo cinèma de l'Azerbaitjan. En 1970 Vladimir Gorriquer, lo director de cinèma rodèt la pellicula-opèra "Sevil" sus la basa dels motius de l'òbra e la de l'opèra omonim de Ficrat Amirov, lo compositor. A fins dels ans 1970, a la debuta dels ans 1980 la lucha facha en lo nivèl estatal contra la corrupcion en tota l'Union Sovietica, après la perestroika e la politica de glasnost se daissèt veire dins cinèma tanben. En las pelliculas de esses ans "L'investigacion" (dire. Rasim Ochagov 1979), "Vòli comprene" (dire. Oqtay Mirgasumov 1980), "Lo sieu amor desgraciat" (dire. Ziyafet Abbasov 1980), "Lo diable es davant l'uèlh" (dire. Oqtay Mirgasumov 1987) s'es donat luòc mai als tèmas socials – assisament en la societat, abordiment, procediment arbitrari de foncionaris, èca. L'arribada de XXI s'acòrda mai per la demesitge considerablament per la quantitat per estudis independentes, alunhament de mejans privats de cinèma. Doncas, en los ans 2000 Estat s'es convertit grasalament a font financièra en dominant per la cinematografia e a pres la produccion a lo sieu contraròtle. Aquelas ans se caracteriza tanben per l'arribada de nòva generacion dins lo cinèma nacional. Aquela generacion, que perseguís de près los procèsses dins lo cinèma mondial, procuran produsir de films que poiràn sortir defòra dels limits del país dempuèi punt d'enguarda de visual e de dram. Entre los films en longmetratge e en cortmetratge de darrièrs ans unes coma "L'ostal" de Asif Rustamov, "Lo nud" de Ali Isa Dzabbarov, "La pòrta quadragesima" de Elchin Musaoglu, "La tor" de Xamil Nadzafzade, "Las pipas" de Chinguiz Rasulzade se projectèron en los festivals internacionales de cinèma en Rotterdam, Montreal e Tabriz, e a atengut fòrça succès.
Nòva York
Nòva York (var. Nava York, Nuòva York) (en anglés: New York City, New York) es la vila mai granda dels Estats Units d'America e una de las ciutats principalas del mond en populacion totala e tanben en activitats economicas e culturalas. La vila de Nòva York se tròba a l'extrèm sud de l'estat de Nòva York. La quita vila es dividida en 5 boroughs (quartièrs o districtes): Manhattan, Brooklyn, lo Bronx, lo Queens e Staten Island.
Sa populacion totala èra estimada a 8,404,079 abitants en 2004 (23,709,802 abitants dins la region metropolitana). La superfícia totala de la vila es 1214,4 km² (785,5 km² tèrra).
Lo gentilici es nòvayorkés -esa (var. navayorkés -esa, nuòvayorkés -esa).
De grandas entrepresas an lors sètis socials dins la ciutat.
Lo nom d'escais de la vila es "the Big Apple" (la poma granda).
Istòria
thumb|left|Nava Amsterdam en [[1660]]
La region de la futura Nava York qu'èra originalament poblada d'indians Lenape. Que ho explorada per l'explorator Giovanni da Verrazzano peu compte deu rei de França Francés I en bèth l'aperar Nava Engoleime. En 1614, d'Olandés que fondèn ua vila batejada Nava Amsterdam au sud de l'isla de Manhattan. Lo Director-generau, Peter Minuit, que comprè l'isla aus indians Lenape per 60 guilders (ua unitat monetària qui avèva chic o brica de sens entà eths).
En 1664, los anglés que conquestèn la vila en la tornar batejar Nava York, en aunor deu duc de York e d'Albany. A la fin de la Guèrra Anglo-olandesa, la possession anglesa que ho confirmada en escambi de rum.
La nava ciutat anglesa que pravè. Los anglés qu'i fondèn la Columbia University en 1754.
Lo 30 d'abriu de 1789 George Washington qu'i vadó president deus Estats Units.
Los sègle XIX que vedó la vila a créisher mercès a l'arribada massiva d'immigrants e en 1835 que vadó la màger vila deus país en despassant Filadèlfia.
Geografia
Nòva York es al nòrd-èst dels Estats Units, al sud-èst de l'estat de Nòva York e a mièg camin aproximativament entre Washington DC e Boston. La situacion dins la boca del flume Hdson a l'ocean Atlantic, que forma un pòrt protegit de forma naturala, a ajudat al creissement de la vila e a contribuït a l'aumentacion de l'importància comerciala de la ciutat. La major part de Nòva York s'estend subre tres illas: Manhattan, Staten Island e Long Island; lo terrenh edificable es escàs e, en conseqüéncia, i a una fòrta densitat de populacion.
Lo riu Hudson s'escorrís a travèrs de la val omònima fins a la badia de Nòva York. Entre Nova York e la vila de Troy lo riu se convertís en un estuari. Hudson separa Nòva York de Nòva Jersei. L'East River fluís dempuèi l'estreit de Long Island e separa lo Bronx e Manhattan de Long Island. Lo riu Harlem, entre los rius East e Hudson, separa Manhattan del Bronx.
Lo territòri de la vila s'es alterat considerablament a causa de l' intervencion umana: s'es ganhat fòrça terrenh als rius dempuèi los temps colonials neerlandeses. Aquò se nòta especialament al sud de Manhattan, ont foguèron menat a tèrme de planificacions coma Battery Park City dins los ans 70 e 80 del sègle XX. D'unas variacions d'altitud dins la topografia foguèron anivellada, particularament a Manhattan.
L'aira urbana de la vila es de 831,4 km². Lo punt mai naut es lo puèg Todt, a Staten Island (124,9 mètres desubre lo nivèl de la mar). Aqueste pujòl es cobèrt de bòsques, ja que es part de la cintura verda de Staten Island.
Walter Christaller
Walter Christaller (21 d'abriu de 1893, Altensteig - 9 de març de 1969, Königstein im Taunus) es un geograf alemand. Pionier de la Geografia Novèla, promouguèt una vision privilegiant l'estudi dei zònas urbanas, dei logicas urbanas e, pus generalament, deis elements regulars d'un espaci geografic. Sa tèsi sus lei « luòcs centraus d'Alemanha dau Sud », publicada en 1933, marquèt ansin una rompedura importanta dins l'istòria de la geografia.
A l'origina partisan deis idèas comunistas, se raprochèt pauc a pauc dau nazisme e venguèt sòci dau NSDAP en 1940. Foguèt encargat, sota la direccion de Konrad Meyer-Hetling (1901-1973), d'estudiar de plans de colonizacion alemanda en Euròpa de l'Èst. Après 1945, Christaller foguèt pas regardat per la denazificacion d'Alemanha. Totjorn partisan d'un govèrn autoritari, jonhèt lo partit comunista de l'Oèst e foguèt accusat, benlèu en causa de son passat, de son espionatge. Foguèt ansin pas tornat integrar dins son universitat. Dins aquò, l'importància metodologica de son trabalh foguèt pauc a pauc reconeguda.
Arrondiment de Gatnat
L’arrondiment de Gatnat es un ancian arrondiment d’Alèir suprimit en 1926. Èra gaireben tot en Occitània.
Istòria
L’arrondiment de Gatnat es creat en 1800. En 1926, es suprimit. Los chantons de Gatnat e Escuròlas passan a l'arrondiment de la Paliça, lo chanton d'Ebruelh a l'arrondiment de Montluçon, los  chantons de Chantela e Sant Porçanh a l'arrondiment de Molins.
Convergéncia Occitana
Convergéncia Occitana es un collectiu associatiu aplegant un seissantenat d'associacions engatjadas per la cultura occitana dins la region de Tolosa.
Foguèt creat lo 20 de julhet de 1998 a Tolosa. Mas enlà dels problèmas d'intendéncia, se tractava pel collectiu de determinar e endralhar una vertadièra politica culturala Occitana per Tolosa.
Aquesta estructura de sinergia permetrà a las associacions concernidas de se dotar dels mejans a la nautor dels prètzfaches de complir.
Un dels primièrs objectius en acòrdi amb lo municipi de Tolosa serà la creacion d'un "Ostal d'Occitània", casa comuna e centre nerviós d'aquesta dinamica nòva.
Antonin Scalia
Antonin Gregory Scalia (Trenton, Nòva Jersei, 11 de març 1936) es dempuèi 1986 un jutge, de tendéncia conservadora, de la Cort suprèma dels Estats Units.
Convergéncia Occitana
A l'opausat dels provincialismes e regionalismes reductors e passeistas, aquest eveniment istoric es una virada per l'elaboracion d'una politica internacionala a la nautor de la vocacion de la civilizacion Occitana, e d'una capitala coma Tolosa!
Son sèti, l'Ostal d'Occitània se trapa dins l'ostal de Boisson, 11, carrièra de Malcosinat a Tolosa. S'inaugurèt lo 16 de decembre de 2006. Son president actual es Joan Francés Laffont.
Ligam extèrne
lo sit internet
Esquay-Notre-Dame
Esquay-Notre-Dame es una comuna normanda, situada dins lo departament de Calvadòs e la region de la Bassa Normandia.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
La Comelle
La Comelle es una comuna francesa, situada dins lo departament de Sòna e Léger e la region de Borgonha.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Humanes de Madrid
Humanes de Madrid es un municipi d'Espanha de la Comunautat Autonòma uniprovínciala de Madrid.
Druida
vinheta|Dos druidas, segon una illustracion de Antiquitas explanatione et schematibus illustrata ([[Bernard de Montfaucon, 1719).]] Lo druida es un personatge fòrça important de la societat celtica, qu'es a l'encòp ministre del culte, teologian, filosòf, gardian del Saber e de la Saviesa, istorian, jurista e tanben conselhièr militar del rei e de la classa guerrièra. Primièr es l’intermediari entre los dieus e los òmes. Correspond donc a la primièra fonccion de ideologia tripartitas dels Indoeuropèus mostrada per Georges Dumézil.
Dins lo rconte Táin Bó Cúailnge (Plega de las vacas de Cooley), lo druida Cathbad provòca la mòrt d'un emissari que parlèt sens permission, que ''« Pas degun parla abans lo rei, mas lo rei parla pas abans son druida. »''
Es encargat de la celebracion de las ceremonias sagradas e al solelh a le drech de practicar los sacrificis.
Un sol nom de druida istoric nos es conegut : Diviciacos, que Juli Cesar nos apren que foguèt vergobret dels eduans, mas es Ciceron, que ne foguèt l'òste, que nos apren sa qualitat. Los autres druidas que los tèxtes mencionan tenon de la mitologia celtica.
Font e etimologia
Coma per tot al subjècte de la civilizacion celtica, existís pas cap de tèxte d’origina intèrna. Los quita druidas son a l’origina d'aqueste fach: considerant que la paraula escricha es mòrta, privilegièron l’oralitat e la memòria per la transmission del Sabeir. Pasmens, los Cèltas coneissián l’escritura (utilizavan l grèc) e l'utilizèron de biais marginal. Mai, los pòble de cultura gaelica inventèrron l'escritura ogamica que tres cents inscripcions per de rites funeraris nos parvenguèt gravadas dins la pèira. L'etimologia del mot « druida » – latin plurial druidæ (non atestat al singular) – es discutida. Se totes los especialistas s'acòrdan per reconéisser dins lo segond tèrme d'aqueste compausat la raiç *weid- – « saber, veire » –, lo primièr tèrme es sovent interpretat coma lo prefixe intensiu indoeuropèu dru- (δρῦς, « durs, fòrts coma lo garric » ), d'ont la traduccion correnta: « los fòrces sabents ». Aquesta explicacion foguèt criticada, per exemple pel lingüista Émile Benveniste, que part de la basa *der-w/dr-ew, « fèrm, solid ». Segon aqiesta etimologia, lo druida seriá « aqueste que sap fidelament, aqueste qu'a una vision veraia, segura »,. Dempuèi los Romans – coma Plini lo Vièlh e Lucan –, longtemps se pensèt que lo mot « druida » èra associat al roire (en grèc: δρυς, drus), a causa dels rites associats a aqueste arbre. Los lingüistas e filològs an ara establits qu'aqueste tèrme especificament celtic, present dins lo tèxte de Juli Cesar o aquestes de l'Edat Mejana, veniá de dru-wid-es que significa « fòrça sabents ». Se remarcarà pasmens que, curiosament, « casse » se dich derw (o derv/dero) en breton e que sus una raiç semblabla se forma en galés lo mot derwydd que significa « druida », çò que podèt menar a una cèrta confusion sus l'origina del mot; aquesta tèsi es categoricament rebutada per Christian-J. Guyonvarc'h e Françoise Le Roux per qui « Domora pas cap de possibilitat immediata de ligar le nom dels druidas a aqueste del casse (galés dervo-, irlandes daur, dar, gales derw, breton derv) ».
Fonts literàrias
Dos tipes de fonts nos permeton de prene lo subjècte: los testimoniatges antics e la consignacion, per de clergues, de tradicions oralas a l'Edat Mejana en Irlanda. Per la primièra categoria, cal citar per exemple Diodòr de Sicília (Bibliotèca istorica), Estrabon (Geografia), Pompòni Mela (De Corografia), Lucan (La Farsàlia), Plini lo Vièlh (Istòria naturala), Diogèn Laèrci, e subretot Cesar que, amb sos Comentaris sus la Guèrra de las Gàllias, nos dona fòrça e importantas informacions sus la societat galesa e tanben la religion e aqueste que la menan. Jean-Louis Brunaux insistís, el, sus l'apòrt de Posidonios d'Apamèa, que fòrça autors ancians se serián inspirats, a vegada fòrça dirèctament. Una segonda font documentària ven abondar la primièra e l’enriquir d’una origina diferenta: s’agís d’un ensemble important e incontornable de tèxtes irlandeses, per l’essencial, escrichs del sègle VIII al XV. Tornan escriure los mites e epopèias de l’Irlanda celtica que se transmetèron oralament de generacion en generacion. Los collectaires transcriptors los donèron d’un vernís cretian, jos que l’estudi descobrís l’original. D'aquesta literatura, se pòt citar: lo Cath Maighe Tuireadh (Batalha de Mag Tured), lo Tochmarc Étaíne  (Cortisa d’Estanh), lo Táin Bó Cúailnge (Plega de las vacas de Cooley), lo Lebor Gabála Érenn (Libre de las Conquistas) e los Mabinogion galeses. Juli Cesar escrich: « Los primièrs [los druidas] s'ocupan de las causas de la religion, presidisson als sacrificis publics e privats e reglan las practicas religiosas; los jovents venon en fola s'instruire près d'eles, e an fòrça onors ».
Lo descalatge geografic e cronologic entre las fonts continentalas e las fonts insularas sembla pausar problèma a unes autors. Atal, l’arqueològ Jean-Louis Brunaux pren lo partit d’escartar las fonts irlandesas per considerar pas que los autors grècs e latins e estudiar los druidas galeses. Mas gaireben totes, coma Christian-J. Guyonvarc'h e Françoise Le Roux per exemple, considèran per las fonts galesas e irlandesas, qu'es la retranscripcion qu'es tardièra, mas que lo fons es arcaïc. Albert Grenier nòta, el : ''« Tota aquesta literatura es veraiment estudiada sonque dempuèi un seissantenat d’annadas. se'n conéis ara la valor e l’interés. Tant mesclats sián los elements diferents, s'enrasiga oas mens dins un passat alunhat que l’isolament de l’Irlanda conservèt la tradicion. Alara que le continent subissiá lo revolum de las invasions barbaras, lo celtisme insular se desvolopèt, conservant una imatgeriá de l’anciana civilizacion »''. Miranda Jane Green remembra l'importança dels druidas dins la mitologia de l’Irlanda e nota la confirmacion dels tèxtes classics per los racontes mitics al subjècte de l'existéncia de tres tipes de membres de la classa sacerdotala.
Arqueologia
Se l’arqueologia nos mòstra los sanctuaris e de practicas cultualas, dich pas res suls estatut e la foncion. Segon Venceslas Kruta, « L'identificacion arqueologica dels druidas es dificila e quitament los cases que se pòdon considerars coma mai verasemblables demoran incertans ».
Originas
Cesar evòca una origina insulària del druidisme (« Se crei que lor doctrina nasquèt en Bretanha, e foguèt portada d'aquesta illa dins la Gàllia; uèi lo jorn aqueste que volon ne far un estudi prigondida van mai sovent s’instruire alà » ), mas aquesta tèsi es pas ges confirmada. Existís diferentas tèsis sus l’emergéncia de l’institucion druidica.
Estructura de la societat celtica
La societat celtica es divisada en tres òrdres socials. Cesar, contant sas operacions militaras, aviá notat que los Galeses (la plèba) èra dirigits per doas classas d’òmes, los druidas e los cavalièrs (equites): ''« Dins tota la Gàlia, i a pas que doas classas d'òmes que sián comptadas per quicòm e que sián onorats; que la multitud a pas guaire pus que lo reng dels esclaus, osant pas res d'esperela, e essent admesa a pas cap de conselh. […] De las doas categorias socialas privilegiadas, l'una es aquesta dels druidas, l'autra aquesta dels cacalièrs » ''. Tanben existís aquesta ierarquia dins l'estructura de la societat divina dels Tuatha Dé Danann, los dieus de l’Irlanda, que reproduson l'esquèma de l’ideologia tripartita dels Indoeuropèus, tal coma l'expausèt Georges Dumézil.
Ierarquia e estructura de l'òrdre sacerdotal
Lo quita òrdre sacerdotal es ierarquisat, e soss membres possedisson d'« especialitats ». Estrabon foguèt un dels primièrs autors a descriure aquesta categoria sociala:
« Pels pòbles galeses quines que sián s'encontran tres classas d'òmes que son l'objècte d'onors extraordinaris, a saber los Bardas, los Vatas e los Druidas: los Bardas, es a dire lo cantorals sagrats, los Vatas, es a dire los devinaires que presidisson als sacrificis e interrògan la nature, enfin los Druidas, que, de biais separat de la fisiologia o filosofia naturala, professon l'etica o filosofia morala. » — Estrabon, Geografia, IV, 4.
Dins la tradicion irlandesa, lo file (pl. filid) es un devinaire; remplacèt lo barda que possedissiá tanben las atribucions. En foncion de lors especialitéats, los filid son sencha (istorian, professor), brithem (jutge e jurista), scelaige (contaire), cainte (satirista), liaig (mètge), dorsaide (portièr), cruitire (arpista), deogbaire (botelhièr). Lo devinaire es lo faith, la profèta es banfaith o banfile. Ollamh es lo títol altissim (lo sens del mot es « doctor, sabent ») debant l’anruth (brilhant). L'oblaire essent l'estudiant.
Lo ròtle del druida dins la societat
vinheta|Los druidas, representacion fantaisista de [[Alphonse de Neuville|Neuville al sègle XIX.]] Claude Sterckx, Mitologia del mond cèlta, page 54, Marabout, Paris, 2009, ( ISBN 978-2-501-05410-2 )
Coma ministre de la religion, lo druida procedís a totes los rites cultuals, e subretot als sacrificis. Se los sacrificis umans de prisonièrs de guèrra son verificats, sembla pasmens qu’èran reservats a d'escasenças excepcionalas, los sacrificis animals (cavals, taurs, pòrcs, motons) o simbolics essent mai corrents.
L’ensenhament, es a dire la transmission orala del saber, fa tanben partit de sas responsabilitats. Se carga per exemple de l'instruccion dels enfants de l'aristocracia que d'unes vendrán druidas a lor torn. Es encara Cesar que nos apren « qu’un grand nombre de jovents venon s’instruire amb eles » e que los estudis pòdon durar vint ans; se cita lo chifre de cent cinquanta escolans pel druida mitic Cathbad, dins la tradicion irlandesa. En contrapartida d'aquesta longa initiacion, los druidas pagan pas d'impòsts e pas obligats a pòrtar las armas. Pasmens pòdon participar a la guèrra, i a pas d’interdit ni d’obligacion. Lo druida guerrièr es un personatge pro corrent. Atal, per exemple, lo druida Cathbad, que lo nom significa « Tuaire al combat ».
Los druidas son benlèu cirurgians, coma lo suggerisson unes sites arqueologics contenent d'instruments metallics coma de rèssas, escalpèls, pinças, sondas, cotèls de bronze e tanben d'òsses sòudats, cranis trépanats.
Dins lo contèxte celtic, lo domèni juridic fa partit de la teologia e ten donc de la religion. Es donc tot naturalament que los druidas son a l'encòp juristas e jutges. Magistrats, trencan tanben los conflictes greus entre las tribús galesas coma los litigis entre particulars. Lo non respècte d’un contracte es sanccionat per de penas que son codificadas segon la natura de la fauta e lo reng de las partidas dins la ierarquia sociala. Quand lo roi pronóncia la sanccion, es lo druida que conselha. A causa de la primautat de son estatut, del prestigi ligat a sa foncion, e tanben de sa qualitat de jurista, a taben la carga de las relacions diplomaticas per prevenir la guèrra o reglar las compensacions après l’agression. Tenent lor assemblada generala annala dins lo mitic bosc dels Carnutes, près de l'actuala vila de Chartres, segon Cesar, los druidas son d'actors de l'unitat galesa e considerats coma l'alma de la resisténcia la preséncia romana.
Coma sabent e garant del saber, es logic que los domènis de la filosofia, l’istòria, de la genealogia, de la toponimia sián lor competéncia, comprenent plan que çò que nomenam ara mitologia avíán alara una realitat. Per de rasons de legitimitat e de sobeiranetat, aquestas disciplinas devián èsser mai precisas possiblas. Viatjant per beneficiar d'escambis intellectuals, mestrejan mai d'una lengas estranguièras (grèc, etrusc, roman).
Los Tuatha Dé Danann (Gents de la divena Dana – los dieus de l’Irlanda) an un dieu-mètge, Diancecht qu'es un expèrt dans la mascariá e la medecina, sonha e restablís los ferrits, ressuscita los mòrts los banhant dins la Font de Santat, fabrica una protèsi pel rei Nuada que lo brach li foguèt arracat. Las epopèias son plenas d'aquesta garisons, ont las plantas, las incantacions e las bevendas magicas son utilizadas.
Lor granda coneissença de l'astronomia lor auriá permés de conceptualizar lo temps, qu'avèm una idèa mercé al calendièr de Coligny, que data de l’epòca galloromana e que las inscripcions constituisson un calendièr en lenga gal.
Lo rei prend pas la paraula abans lo druida, mas forman una mena de binòma indispensable e antagonista. Se lo rei exercís la sobeiranetat, lo fa jos l’inspiracion del druida que li deu lo conselh, i a dependéncia del poder politic a l'espirital.
Las practicas
De tèxtes irlandeses mòstran l’intervencion dels druidas al moment de la naissénça, per donar un nom a l’enfant e practicar una lustracion, que s’assimila a una forma de baptisme.
L’atencion portada als presagis es generala, que son l’expression de las volontats divinas e donc los presagis e la divinacion pòdon relevar pas que du religioses dins la mesura ont lo druida es l’intermediari e sa parauma sagrada. Es donc un domèni illimitat dempuèi l’instant qu’es question de l’avenir.
Lo mot irlandés geis (plural geasa) designe un interdit que pòt èsser negatiu (sens d’interdiccion) o positiu (sens d’obligacion); la geis ten fòrça de lei. S’adreiça subretot lo rei e als membres de la classa guerrièra e concernís l’ensemble de las activitats de la vida quotidiana.
Darvault
Darvault es una comuna francesa, situada dins lo departament de Sèina e Marna e la region d'Illa de França.
Druida
Las practicas
La magia, que la medecina es un perlongament, utiliza de tecnicas ritualas. Las plantas medicinalas ne son un element important, cal tanben notar l’elixir d’oblit que tòca la memòria, la musica, la Font de Santat que garís los ferrits dins las batalhas e ressuscita los mòrts, la poma, simbòl celtic per excelléncia de l’imortalitat e del saber, la culhida del vesc sul un casse, accompanhada del sacrifici de taurs, e plan d’autres.
Darvault
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Druida
Las practicas
Los elements tanben participan a aquesta religion: l’aiga per son poder de lustracion, lo fuòc que servís als sacrificis o a la purificacion dels tropèls, lo vent qu'a lo poder de pèrdre o d’anientir, la nèble que permet de se desplaçar de biais invisible.
Darvault
Nòtas
<references group=N/>
Druida
Las practicas
Las incantacions son tanben una practica plan utilizat. La literatura irlandesa parla per exemple del glam dicinn qu'es una malediccion suprèma que provòca la mòrt, de l’imbas forosnai qu'a lo sens d’illuminacion, e del dichetal do chennaib cnâime, que la significacion es incertana: aqueste « cantar de la profeciae » seriá una improvisacion. Lo laus es de la responsabilitat del barda, es una forma de poesia que consistís a metre en valor las qualitats d’un personatge. Lo blaime es de mèsma natura amb l’objectiu contrari, que cal pas confondre amb la satira qu'es una incantacion religiosa e legala que provòca mai sovent la mòrt. La geis es una incantacion constituida d'obligacions e d'interdits que los membres de la classa dels guerrièrs devon respectar, sota pena de mòrt.
Las fèstas religiosas
L’annada celtica (marcada per una sason sorna e une sason clara) conten quatre grandas fèstes religiosas de caractèr obligatòri, l’abséncia essent castigat de mòrt.
Lo druidisme
Segon lo Lebor Gabala (Libre de las Conquitas), lo druidisme foguèt inventat pels Partolonans, arribats en Irlanda tres cent dotze ans après le deluvi e que van l’ocupar pendent cinc mila ans. Cesar tanben pensa que lo druidisme es originari de l’ille de Bretanha, puèi s’es espandiguèt en Gàllia; mai afirma que nombre d’estudiants van se perfeccionar alà.
Tot çò que se pòt dire al rspècte pòt èsser qu’una emanacion de çò que sabèm de sos ministres. Mai qu’una religion, al sens que le comprenèm ara, lo druidisme es lo quita fondament de la civilizacion celtica, e lo reglament de l’ensemble de la societat. Tota la vida dels Cèltas es jol contraròtle dels druidas.
Los Cèltas èran convencuts de l’imortalitat de l’alma, es la rason que los guerrièrs sentisson pas cap de paur de la mòrt pendent las batalhas. De confusions dins la lectura dels tèxtes suggeriguèron la nocion de reincarnacion, mas aquesta es inexistenta. Mas se confondèt la reincarnacion e la metamorfòsi: los dieus cambian aisidament de forma e an de simbòls zoomòrfs, ors, còrbs, singlar, cigne, etc.
Lo Sidh es lo nom gaelic que designa l'« Autre Mond » celtic. Se situa a l’oèst, al delà de l’orizont de la mar, dins d'illas magnificas: sota la mar, dins los lacs e rius ont se situisson de somptuoses palais de cristal amb de dintradas misteriosas; sota los puèges e tucs. Es la demorança dels dieus.
Lo culte se practicava dins d'airals sagrats nomenats Nemeton en lenga gal (e nemed en gaelic), que se trapa la traça, per exemple, dins lo toponime de bosc de Nevet près de Locronan (Finistèrra), que la Tromenia, procession crestiana, contunha lo sovenir d’una ceremonia druidica. Es fòrt probable que de monuments megalitics, coma Karnag o Stonehenge, avián estats utilizats pels druidas. Se, a l’origina, lo Nemeton foguèt benlèu un luòc dubèrt, evoluiguèt fòça, per venir un enclaus, de forma mai sovent quadrangular, comprenent d'edificis de fusta e un potz per ofrendas.
Los filid irlandeses realizèron un sistèma de notacion, los  ogams (sistèma a vegada nomenat « escritura ogamica »), que jamai serviguèt a la redaccion de tèxtes, mas a d'inscripcions funeràrias (que tres cents son conegudas), o incantatòrias, gravadas dins la pèira o la fusta. Atribuit per la tradicion a Ogmios, lo dieu de la mascariá e de l’eloquéncia, aqueste alfabet compausats d’òscas e derivat de l’alfabet latin en associacion amb de noms d’arbres, demorèt cantonat a l’Irlanda, l’Escòcia e lo País de Galas.
La tèsi d’una origina chamanica preïstorica foguèt avançada, mas cai a l’analisi, e foguèt lèu abandonada. Mai, se lo singlar es l’animal emblematic de la classa sacerdotala, la nocion de totemisme es de remandre tota, correspondent pas dins sa definicion a las concepcions celtcas.
Lo druidisme foguèt una exclusivitat de la civilizacion celtica e resistís pas a la romanizacion de las zonas ont i èra implantada en Euròpa, ni a la cristianizacion de l’Irlanda. Per Philippe Jouët, « L’illusion d’una continuitat doctrinala, quitament parciala, entre druidisme e cristianisme repausa sus una interpretacion erronèa o tendenciosa d'unes tèxtes d'elaboracion recenta ».
Lo dieu druida
Dagda significa lo « dieu bon ». Èra un dels dieus mai importants de la mitologia irlandesa e èra mai sovent presentat coma un òme rustic rebala una enòrma maçuga montada sus ròdas. Dagda èra considerat coma un dieu savi, erudit e lo agrada fòrça dins l'art de la mascariá. Foguèt un dels caps dels Tuatha de Danann. Dagda èra tanben una poténcia combatent e l'amant de Morrigane (la divesa de la guèrra). Malgrat sa fòrça destructritz, foguèt tanben associada l'abondància, podent satisfar la fam de totes mercé a son pairòl al contengut inagotable. Es el qu'installa los Tuatha de Danann sota tèrra après lor desfacga fàcia als filhs de Milesius (los aujòs dels Irlandeses).
Los druidas mitics
Lista non exaustiva.
Vestit rituelic del druida
Lo vestit rituelic del druida contemporanèu es tipicament la saia (longa tunica blanca), un vel en forma de semicercle (autrecòps, una granda eissarpa), un bendèl de tèsta (simpla o ornat de tres trachs jaunes o daurats) e un ornament de pitre brodat de la crotz druidica (tòrc autrescòp).
Addys Mercedes
Addys Mercedes, coneguda anteriorament coma Addys D'Mercedes (Moa, Cuba, 1973) es una cantaira cubana de musica pop e de world music que demòra actualament a Düsseldorf (Alemanha) e a Tenerife (Islas Canàrias).
Comencèt a èsser coneguda al Reialme Unit en 2001 gràcias al Guildford Festival e dempuèi aquel moment faguèt doas viradas pels territòris britanics.
Rebellion toareg de 1990
La rebellion toareg de 1990 es una rebellion que i aguèt demest los ans 1990 e 1996 e foguèt un soslevament que cercava l'autonomia d'aquesta etnia o la creacion d'un estat propi. Se desvolopèt en Mali e Nigèr al meteis còp. La rebellion esclatèt après una grana fam que i aguèt en la region en las annadas 1980, amassa amb una grana represion e crisi politicas en los dos países que provoquèt una gran crisi de refugiats.
En Mali la rebellion s'inicièt en 1990, quan las tropas del govèrn ataquèron Gao amb una represion sagnosa. Un dels mès grans clams toareg erá que los soldats d'aquesta etnia podion pas accedir a mai nauts lòcs de comandament en l'armada. Lo conflicte s'apaisèt un pauc après lo nau govèrn d'Alpha Oumar Konaré, que faguèt reparacions en 1992. De mai, Mali creèt una naua region autonoma, la region de Kidal, e tanben una mai grana integracion dins la societat de Mali de los toaregs.
Mès en 1994 una fòrça de toaregs entrainada e armada per Libia ataquèt Gao, e aquò faguèt que l'armada maliana ataquèsse tanben aquesta etnia. Aital, la guèrra comencèt un aute còp e lo govèrn creèt una milicia songhai apelada Ghanda Koi. La guerra finiguèt finalament en 1996 quan se cremàron simbolicament 3.000 armas en Timboctó.
En Nigèr los combats en l'Aïr comencèron en 1990, en Agadez, un centre turistic, e Arlit, un vilatge minièr d'on s'extrasiá urani, e tanben en In-Gall, un centre istoric del comerçi regional que recebèt plan de tropas e d'on los estrangièrs foguèron evacuats. Los atacs foguèron paucs e la responsa foguèt pas eficaça mès lo dan economic foguèt gran. Aital, los dos grops mai importants signàron una trèva en 1994 e iniciàron negociacions. Mès los dos grops començàron a lutar demest els quan en 1995 moriguèt sospeitosament en un accident un cap rebel, e la guèrra contunhèt.
Fin finala, lo govèrn arribèt a divèrses acòrds de patz en 1995 amb tots los toareg e tanben amb divèrses tubu rebels, e negociàron en Ouagadougou. La majoritat dels combats finiguèt en aquela epòca mès los darrièrs rebels non deissàron las armas dinc a 1998. Lo govèrn prometèt que divèrses ex rebels intrarián en l'armada e, amb ajuda francesa, poguèt ajudar d'autes a tornar a la vida civila productiva. Tot e que i aguèron divèrses controversias politicas per l' integracion dels toareg, aquests poguèron s'integrar en la reconstruccion del comerci, la mineria e lo turisme.
Ussy
Ussy es una comuna normanda, situada dins lo departament de Calvadòs e la region de la Bassa Normandia.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Gametofit
200px|thumb|Gametofits de mossas Un gametofit qu'ei ua de las generacions deu cicle de las plantas ; lo gametofit qu'ei, dens aqueth cicle, l'organisme aploïde qui produseish gametas. Aqueths gametas (mascles e femenins) que son liberats entà fecondà's en bèth prodúser ua cellula diploïda qui balhará un esporofit. Aqueth darrèr que produsirà espòrs qui balharàn un aute gametofit. 200px|thumb|left|Esporofit d'ua mossa apitat suu gametofit En çò de la briofitas (com las mossas per exemple) lo gametofit qu'ei la partida de mei bon véder de las plantas mentre que'n çò de las espermafitas (las plantas qui floreishen) l'esporifit qu'ei dominant dens lo cicle (l'esporifit que's limita a quauques cellulas de la borsa embrionària).
26 de novembre
Decèsses
Vejatz tanben:
Peter Gould
thumb|right|Peter Gould en [[1997.]]
Peter Gould (18 de novembre de 1932, Coulsdon - 22 de genier de 2000, State College) es un geograf angloestatsunidenc famós per son ròtle dins l'estructuracion e la difusion de la Geografia Novèla, un important corrent de la geografia de la segonda mitat dau sègle XX. Recebèt lo Prèmi Vautrin-Lud en 1993. Son òbra pus importanta es probable Spatial organization: the geographer's view of the world, publicada en 1971, onte s'interessèt a l'epistemologia de sa disciplina. Promouguèt tanben fòrça l'estudi dei cartas mentalas.
Esporofit
200px|thumb|En çò de las espermafitas l'esporofit (aquiu un arbo) qu'ei l'organisme dominant L'esporofit, dens lo cicle de reproduccion de las plantas qu'ei l'organisme diploïde qui produseish espòrs. Aquestas espòrs que produsirán un gametofit aploïde qui liberarà gametas masclas e femèlas qui, en se rescontrant e balharàn un zigòt diploïde qui produsirá un aute esporofit. 200px|thumb|left|En çò de las mossas l'esporofita qu'ei mens important que lo gametofit mes que's pòt véder totun. En çò de las espermafitas (qu'ei a díser las plantas qui floreishen e qui dan granas) l'esporofita que domina (qu'ei per exemple l'arbo). Lo lor gametofit que's limita a quauques cellulas qui constitueishen la borsa embrionària. En çò de las mossas totun, lo gametofit s'ei tostemps vededer, b'ei pas la partida dominanta de la planta.
Gòlf
thumb|right|[[Fotografia d'una partida de gòlf.]]
Lo gòlf es un espòrt de precision jogat en plen aire que consistís a mandar una bala dins un trauc amb l'ajuda d'una cròca. L'objectiu dau jòc es de realizar un trajècte definit entre l'airau de partença e lo trauc amb un nombre minimau de còps. Aparegut a la fin de l'Edat Mejana ai Províncias Unidas, lo gòlf fa partida d'una familha de jòcs antics demandant de desplaçar una bala amb una cròca. Dins lo corrent deu sègles XVI e XVII, venguèt fòrça popular en Escòcia avans de se difusar lentament dins l'Empèri Britanic. Uei, es un espòrt que revendica au mens 50 milions de jogaires, principalament dins lei país anglosaxons.
Aparicion
thumb|right|Imatge d'un obratge mostrant un jòc similar au gòlf modèrne (vèrs [[1540).]]
L'existéncia de jòcs emplegan una bala e una cròça es atestada dempuei l'Antiquitat en Euròpa. Per exemple, dins l'Empèri Roman, existiá la panagica que consistiá a mandar una bala de cuer vèrs un objectiu determinat. Pasmens, l'usatge d'una cròça per o faire es pas segura. Puei, a la fin de l'Edat Mejana, lo jòc de malh, practicat en França, en Anglatèrra e ai Províncias Unidas, utilizava una maceta pichona per mandar una bala a travèrs un arcèu de palha. Enfin, se pòu mencionar l'existéncia dau chuiwan chinés qu'es un jòc dau sègle XI relativament similar au gòlf modèrne.
Aqueu darrier es originari d'Olanda. Dich colf, una partida es descricha dins un tèxte de 1297. Vèrs 1360, leis autoritats de Brussèlas foguèron obligadas d'adoptar una reglementacion per organizar la practica d'aqueu jòc que semblava geinar la vida vidanta deis abitants. Lo colf foguèt ansin autorizat en fòra dei limits de la ciutat e lo premier percors especiau es mencionat en 1483 a Haarlem. Pasmens, dispareguèt totalament de la region au sègle XVII en causa dau desvolopament dei jòcs d'interior.
Definicion dei règlas
thumb|right|[[Fotografia de John Henry Taylor (1871-1963), un jogaire major deis ans 1890-1930.]]
Lo premier reglament modèrne dau gòlf foguèt publicat en 1754 per lo Royal and Ancient Golf Club of St Andrews. Sei règlas an pauc variat e leis apondons ulteriors foguèron principalament introduchs per precisar un ponch particular. En particular, aqueu còdi fixèt definitivament lo nombre de traucs a 18. En revènge, la practica evolucionèt fòrça amb lo cambiament dei formas dau jòc e lo progrès tecnic dau materiau. Regardant lo premier aspècte, la formula pus populara èra lo match play, un duèl entre dos jogaires. Cada trauc permetiá au jogaire aguent realizat lo nombre pus feble de còps de marcar un ponch. Lo jogaire amb lo maximom de ponchs a la fin dau percors èra designat venceire.
Leis evolucions materialas comencèron a partir de 1848. Lei balas de cuer emplidas de plumas foguèron remplaçadas per de balas de cauchó. Puei, d'alveòlas foguèron apondudas per melhorar l'aerodinamisme. Regardant lei clubs, foguèron introduchs l'usatge dau grip per melhorar la tenguda e de placas destinadas a renfòrçar lei zònas d'impacte. Aquò favorizèt l'adopcion dau metau que remplacèt totalament la fusta au començament dau sègle XX. En parallèl, i aguèt tanben d'evolucion regardant lei tees, lei vèstits e lei sacs.
L'estandardizacion de l'equipament permes per la Revolucion Industriala e la nominacion d'oficiers escocés dins de garnisons de l'Empèri Britanic favorizèt una difusion lenta dau gòlf a partir de la fin deis ans 1770 : Estats Units en 1779, Índia en 1829 e Austràlia en 1851. Dins lo corrent deis ans 1870-1880, cada colonia britanica importanta aviá au mens un percors. En 1814, l'intrada d'una armada anglesa dins la region de Pau i favorizèt l'introduccion d'aqueu jòc e la vila acuelhiguèt lo premier percors situat en fòra d'un país anglosaxon en 1859. L'aspècte elitista dau gòlf apareguèt a la fin dau sègle XIX quand lo còst de l'inscripcion dins un club e la crompa dau materiau ne'n limitèt la practica ai classas pus aisadas.
Desvolopament dau gòlf
thumb|right|[[Fotografia de Tiger Woods, jogaire major deis ans 1990-2010.]]
Concani
Lo concani (o konkani) es una lenga indoariana parlada en Índia.
Localisacion e dialèctes
En Índia, lo concani es la lenga oficiala e principala de l'estat de Goa. la lenga es tamben parlada dins los estats vesins de Maharashtra, Karnataka e Kerala. Los concanis que vivon defòra de Goa son subretot los descendents d'aquels qu'an daissat Goa al sègle XVI, après la conquista portuguesa.
Lo concani, en granda part a causa de son istòria coloniala, es separat en dialèctes, que correspondon mai que mai als grops religioses. A Goa, lo konkani indo es lo dialècte dominant. Lo long de las còstas de Karnataka e de Kerala lo konkani saraswat, es parlat tamben per d'indos. Existís tamben un dialècte cristian de Karnataka. Dins los ancians territòris portugueses, son parlats los dialèctes cristians de Bardes e de Saxtti.
La lenga es pas encara vertadièrament estandardizada. Lo dialècte indo de Goa tend a venir la norma. Mas la question de l'escritura es pas resolguda, qu'a Goa s'escriu amb lo devanagari, mentre que de cristians escriven amb l'alfabet latin. La causida del parlar de Goa, significa tamben lo regèt dels portiguismas dins lo lexic, per los remplaçar per de tèrmes manlevats al sanscrit.
Classificacion
Lo concani fa partida de las lengas indoarianas del sud, una branca de las lengas indoarianas, que fan partida de la familha indoeuropèa.
Loeches
Loeches es un municipi d'Espanha de la Comunautat Autonòma uniprovínciala de Madrid.
Gòlf
Desvolopament dau gòlf
Au començament dau sègle XXI, lo còr dau gòlf es totjorn situat dins lei país anglosaxons, principalament leis Estats Units. Pasmens, lo gòlf es en creissença importanta en Asia amb 13,6 milions de jogaires còntra 1,7 milions en Oceania, 6,9 milions en Euròpa e 37,1 milions ais Estats Units. Leis autrei continents avián un ròtle reduch amb un milion de jogaires en America dau Sud e 500,000 en Africa.
Principi de basa
Lei règlas dau gòlf son regidas per l'United States Golf Association e per lo R&A Rules Limited (un organisme eissit dau Royal & Ancient Golf Club of St Andrews) après consultacion deis autreis autoritats que participan au desvolopament d'aquel espòrt dins lo mond. Comprènon lei règlas permetent d'organizar una partida, lei règlas d'etiqueta que definisson lo ocmportament d'un jogaire durant una partida e d'annèxas que regardan lo vocabulari, lo materiau e la jurisprudéncia.
Lo principi de basa es de mandar una bala dins un trauc en utilizant una cròça. L'objectiu es d'utilizar un nombre minimom de còps de cròça dins la bala per o faire. Existís doas formulas principalas :
Lo percors
thumb|right|Esquèma d'un trauc.
Un percors de gòlf es compausat de 18 traucs ò de 9 traucs (que permèton d'agantar 18 traucs gràcias a un anar e tornar). Es devesit en plusors zònas e presenta d'obstacles destinats a geinar la progression de la bala :
Lista dels presidents de las Filipinas
Presidents durant lo periòde de la Comunautat de las Filipinas
Gòlf
Lei traucs
Lo « par » es lo nombre de còps prevists per realizar un trauc. Generalament, un percors de gòlf modèrne es constituït de 4 « par 3 », de 10 « par 4 » e de 4 « par 5 ». Lo par totau dau circuit es de 72. Per ganhar una partida, es donc sovent necessari d'imaginar un ensemble de còps que permet de realizar un trauc amb un nombre de còps inferior au par. Existís un vocabulari precís per designar lo nombre de còps :