cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Sègle VIII
Istòria
730 : adopcion oficiala per Leon l'Isaurian. Aquò marquèt lo començament d'una lònga crisi au sen de l'Empèri Bizantin. 731 : dins la vila maia de Calakmul, inauguracion de plusors monuments permetent d'establir la dominacion de la ciutat-estat sus lei vilas de Dos Pilas, Naranjo e El Péru (→ 736). 732 : revirada d'una incursion araboberbèra en Gàllia après una desfacha saunosa a la batalha de Peitius còntra una coalicion dirigida per Carles Martèl e Audon d'Aquitània. 733 : en causa d'una tempèsta, revirada d'una expedicion navala bizantina destinada a reconquistar lei territòris perduts en Itàlia. v. 735 : data probabla dau premier contacte entre l'elèit cazar e lo judaïsme. La dinastia reinanta se convertiguèt a aquela religion, probablament per limitar l'influéncia dei crestians e dei musulmans. 736 : per de rasons desconegudas, benlèu una crisi agricòla, començament dau declin de la ciutat-estat maia de Calakmul. 740 : batalha d'Akroinon entre Bizantins e Arabes. Venceires, lei Bizantins capitèron de reprendre l'avantatge en Anatolia. 740 : destruccion d'una partida de Constantinòble per un tèrratrem. 741-743 : mòrt de l'emperaire bizantin Leon l'Isaurian. Sa succession entraïnèt una guèrra civila. S'acabèt per la victòria de l'emperaire Constantin V que limitèt la repression e perseguiguèt la politica de reorganizacion de son paire. 743-744 : mòrt dau califa Hicham (724-743). Son successor, Walid II (743-744), èra pus interessat per lei plasers que per la gestion de l'Estat. Pasmens, per assegurar son poder, ordonèt l'execucion de seis adversaris. Aquò entraïnèt la proclamacion d'un califa rivau, Yazid III, que capitèt de prendre lo poder. Ordonèt una reduccion generala dei despensas militaras mai moriguèt après solament sièis mes de rèine. Sa disparicion entraïnèt una guèrra novèla que s'acabèt rapidament per la victòria de Marwan II (744-750). 743-744 : importanta victòria de Tikal que capitèt de conquistar El Péru e Naranjo. Aquò afebliguèt grèvament Calakmul que perdiguèt son ret d'aliats. 745-747 : epidemia de pèsta grèva en Itàlia e en Grècia. Entraïnèt lo transferiment de la capitala bizantina de Constantinòble a Nicomèdia. 746 : reconquista de plusors territòris d'Anatolia per lei Bizantins de Constantin V. 748 : après l'arrestacion dau patriarca d'Alexàndria per leis autoritats egipcianas, invasion dau sud dau país per lei tropas de Makuria. Son rèi, Kyriakos, arrestèt son ofensiva en cambi de la liberacion dau patriarca.
748-750 : en Pèrsia, importanta revòuta còntra lei Omeias. Menada per Abu Muslim al-Khurasani e sostenguda per leis Abbassidas, entraïnèt lo reversament deis Omeias e la fondacion dau Califat Abbassida (→ 755 e 756). Lo califa omeia Marwan II foguèt assassinat e la màger part deis Omeias foguèron executats. v. 750 : vèrs aquela annada, Teotihuacan èra venguda un vilatge de 2,000 abitants dispersats dins lei roïnas de la ciutat. Aviá perdut tota importància. v. 750 : desplaçament de la capitala cazara dins la vila d'Atil. L'objectiu èra de renfòrçar lo contraròtle dei rotas marchandas qu'èran la fònt de revenguts de l'Estat.
751 : desfacha chinesa en Asia Centrala còntra una armada araboturca. Pasmens, aquela batalha marca lo limit orientau de l'expansion militara araba car lei venceires poguèron pas aprofichar sa victòria en causa de dificultats logisticas. Certanei presoniers chinés venguèron una fònt de difusion de sabers chinés dins lo mond musulman. 751 : en Nanzhao, revirada totala d'una invasion chinesa. Aquò confiermèt l'autonòmia dau reiaume. 751 : en Itàlia, presa de Ravena per lei Lombards. Aquò entraïnèt la fin de l'Exarcat de Ravena e limitèt lei possessions bizantinas dins la peninsula a quauquei pòchis dins lei regions meridionalas. 751 : dins lo Reiaume Franc, reversament de la dinastia merovingiana per Pepin lo Brèu que fondèt la dinastia carolingiana. 752-754 : dins l'Empèri Bizantin, reafiermancion de la doctrina iconoclasta per l'emperaire Constantin V. Maugrat de resisténcias importantas, Constantin capitèt de reünir un concili que reconoguèt sa primautat sus lo clergat. v. 755 : darrierei terralhas conegudas de la civilizacion de Nazca. 755 : dins lo Califat Abbassida, assassinat dau generau Abu Muslim al-Khurasani a l'eissida d'un complòt organizat per lo poder abbassida. Aquò entraïnèt de revòutas en Pèrsia (revòutas dei Companhons d'Abu Muslim) mai permetèt a la dinastia novèla d'eliminar un cap militar poderós. 756-760 : guèrra entre Bizantins e Bulgars. S'acabèt a l'avantatge dei Bizantins qu'impausèron una trèva a seis adversaris (→ 763). 756 : dins la Peninsula Iberica, de subrevivents de la dinastia omeia capitèron de fondar l'Emirat de Còrdoa. 760 : importanta campanha abbassida en Pèrsia per i restablir l'autoritat dau Califat qu'èra fòrça contestada dempuei l'assassinat d'Abu Muslim al-Khurasani. 761-762 : arrestacion e execucion de plusors membres de la familha d'Ali per leis Abbassidas. Aquò entraïnèt de revòutas dins la Peninsula Aràbia, en Mesopotamia e en Siria. Per melhorar son contraròtle sus lo Califat, leis Abbassidas transferiguèron sa capitala a Bagdad. 763 : dins lo Khanat Bulgar, presa dau poder per d'adversaris de la trèva signada amb lei Bizantins en 760. Aquò entraïnèt una represa de la guèrra. 763 : dins l'Empèri Bizantin, repression còntra d'adversaris de l'iconoclasme. Lei posicions se radicalizèron e l'emperaire Constantin V executèt plusors caps religiós ostils a l'iconoclasme, compres lo patriarca Constantin II. 770-780 : incursions arabas còntra lei províncias bizantinas d'Anatolia Orientala. En 776 e 778, lei Bizantins repostèron amb una ataca còntra Siria (→ 781). 774-775 : campanhas bizantinas còntra lei Bulgars. Maugrat de succès, l'emperaire Constantin V mau capitèt de sometre seis adversaris. Moriguèt de malautiá e foguèt remplaçat per son fiu Leon IV. 775 : mòrt dau califa Al-Mansur. Durant son rèine, estabilizèt lo poder abbassida e impausèt son primat a la màger part dau mond musulman. De mai, fondèt Bagdad que venguèt la vila pus poblada de la planeta dins lo corrent deis ans 770.
789 : premiereis incursions vikingas en Wessex. thumb|right|[[Peninsula Iberica vèrs 790.]] 790 : dins l'Empèri Bizantin, còp d'Estat còntra Irèna l'Atenenca. Aquò permetèt a Constantin VI de venir lo cap vertadier de l'Empèri (→ 792). 791 : assassinat d'Idris. Pasmens, sei successors capitèron de se mantenir dins la mitat occidentala de Magrèb. 791-792 : revirada d'una campanha de l'emperaire bizantin Constantin VI en Bulgaria. Afeblit, deguèt tornar partejar lo poder amb sa maire (→ 797). 791-796 : guèrra saunosa entre lei Francs e leis Avars. Batuts, leis Avars perdiguèron son tesaur e foguèron obligats de se convertir au cristianisme (→ 799). 794 : fondacion de Kyoto que venguèt la capitala novèla de Japon. 794-795 : illustrant lei dificultats deis Abbassidas per mantenir son poder en Africa, insureccion novèla d'Egipte. 797 : après una desfacha còntra leis Arabes, reversament de l'emperaire Constantin VI. Sa maire, Irèna l'Atenenca, venguèt la premiera emperatritz de l'Empèri. Lo poder novèu adoptèt una politica de sostèn ai marchands. 797 : per assaiar de restaurar son autoritat en Magrèb, lo poder abbassida nomèt Ibrahim ibn al-Aghlab emir de la mitat orientala de la region. La fortifiquèt largament per establir son contraròtle mai venguèt rapidament autonòm (→ 800). 798 : acabament provisòri dei combats entre Bizantins e Arabes amb lo pagament d'un tribut per Constantinòble. 799 : dins leis Illas Britanicas, quasi vassilizacion de Wessex per Mercia. 799-802 : revòuta deis Avars còntra lei Francs. 800 : en Magrèb Orientau, Ibrahim ibn al-Aghlab aprofichèt lo caos generalizat dins lei províncias africanas dau Califat Abbassida per obtenir la cession ereditària de son fèu en cambi d'un tribut anuau. Aquò marquèt la fondacion de la dinastia deis Aglabidas. 800 : coronament de Carlesmanhe coma emperaire per lo papa. Aquò donèt un prestigi considerable a la dinastia carolingiana.
Cultura
706-715 : construccion de la Granda Mosqueta deis Omeias de Damasc. Òbra majora dau periòde omeia, es un bastiment d'estile bizantin construch segon un plan arabi. Quauquei trachs sassanidas pòdon tanben s'observar dins la geometria. Illustra la naissença de l'art islamic a partir deis arts bizantins e iranians. 707 : construccion de la catedrala de Faras, capitala de Makuria. v. 760 : data probabla de la parucion dau Man'yoshu, una antologia de poesia japonesa qu'aguèt un ròtle important dins l'estructuracion de la lenga nipona. 794 : en Japon, la fin dau Periòde de Nara es tradicionalament considerada coma la data de transicion entre lo japonés ancian e lo japonés median.
Sciéncias e tecnicas
793 : existéncia de plusors papetariás dins la vila de Bagdad. Aquò atesta la difusion d'aqueu materiau vèrs l'oèst d'Eurasia (→ 900).
Benavent de Segrià
Benavent de Segrià es un municipi de la província catalana de Lhèida e de la Comunautat Autonòma de la Generalitat de Catalonha.
Nimesenc (sosdialècte)
Lo nimesenc es una de las quatre varietats parladas dins lo país de Gard. Se pòt considerar qu'a l'èst s'acaba a ras de las tèrras d'Argença, que presentan ja una fisionomia semblanta al rodanenc e a l'oèst un pauc abans de Vidorle ont comença lo tipe montpelhierenc mentre que lo nòrd del departament de Gard es de tipe cevenòl. Es un sosdialècte ibrid, ancianament lengadocian e progressivament provençalizat.
La produccion en occitan jos sa forma locala foguèt pro importanta dins lo ròdol nimesenc durant lo sègle XIX e un dels autors mai emblematics e representatius de l'airal es l'escrivan popular Antòni Bigòt.
Pasmens dempuèi la mitat del sègle XIX l'influéncia del Felibrige s'es notada fòrtament sul país gardonenc e fins al país de Vidorle, çò qu'a sovent portat a una mena de diglossia dels escrivans locals que d'unes, coma Loís Romieu o mai Loís Bard, renoncièron a la varietat locala en favor del modèl mistralenc.
Pamela Anderson
Pamela Denise Anderson (n. 1967), es una manequin e actritz canadiana de cinèma e television. Mentre foguèt maridada amb Tommy Lee, foguèt coneguda coma Pamela Anderson Lee. A dobla ciutadania canadiana e nòrd-americana dempuèi lo 2004.
Provença ara
Prouvènço aro <Provença ara> es un mesadièr occitan d'informacion que pareis a Marselha dempuèi 1987. Fa seguida a Prouvènço, dau!. Son animator màger es Bernat Giély.
Es estampat a 4500 exemplaris au format tabloïde sus lei premsas dau quotidian La Provence au Centre Méditerranéen de Presse de Marselha.
Fa servir la grafia mistralenca en adaptant lei tèxtes reçauputs en grafia classica.
Publica tanben d'obratges de pròsa en provençal sota l'apelacion Provença ara, ostau d'edicion.
Tótei lei numèro deis annadas 1996 a 2002 son estats numerizats e botats en linha sul site dau Ciel d'Oc.
Saint-Jorioz
Saint-Jorioz en arpitan (Saint-Jorioz en francés) es una comuna arpitana de Savòia, situada dins lo departament de la Nauta Savòia e la region de Ròse-Aups.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Marata
Lo marathi o marata (मराठी, Marāṭhī) (AFI: /məˈɾaʈʰi/) es una lenga indoariana. Es la lenga oficiala de l'estat indian de Maharashtra e una de las 23 lengas oficialas de l’Índia. Aviá 73 milions de parlaires en 2001. Lo marata es la lenga que ten lo quatren pus important nombre de parlaires nadius en Índia. Los dialèctes majors del marata son lo marata estandard e lo warhadii. I tanben mai d'un sosdialèctes coma l'ahirani, lo dangi, lo vadvali, lo samavedi, lo khandeshi e lo malwani.
Literatura latina
La literatura latina designa la literatura escricha en latin. Apareguèt dins lo corrent dau sègle III av. JC e demorèt fòrça dinamica fins ai sègles XVII-XVIII. Foguèt fòrça influenciada per la literatura grèga antica que li donèt sei temas e sei modèls. D'autra part, lo latin foguèt la lenga de l'Empèri Roman avans de venir la lingua franca deis elèits de l'Euròpa medievala. Foguèt donc a l'origina d'una literatura fòrça prestigiosa que tèn un nombre important d'autors majors coma Ciceron, Ovidi, Virgili, Tite-Live, Senèca, Sant Agustin, Boeci, Tomàs d'Aquin, Erasme, Spinoza ò Leibniz.
L'aparicion de la literatura latina
La literatura latina apareguèt dins lo corrent dau sègle III av. JC a la seguida dei contactes entre lei Romans e lei Grècs installats dins lo sud d'Itàlia e en Sicília. Lo premier escrivan latin conegut, Livius Andronicus (vèrs 280 - 207 av. JC), foguèt l'autor d'una traduccion de l'Odissèa d'Omèr. Èra un esclau afranquit d'origina grèga qu'organizèt en 240 av. JC la premiera representacion d'una pèça de teatre en latin. Foguèt rapidament imitat per d'autreis autors qu'assaièron de desvolopar de tematicas literàrias romanas.
La literatura latina arcaïca foguèt donc fòrça influenciada per la literatura grèga mai se dotèt pauc a pauc de trachs pròpris. D'efèct, leis escrivans adoptèron leis estiles literaris grècs e plusors s'inspirèron dirèctament dei tradicions ellenicas per redigir seis òbras. Foguèt per exemple lo cas dei tragedians Marcus Pacuvius (vèrs 220-132 av. JC) ò Lucius Accius (vèrs 170-86 av. JC). Pasmens, i aguèt de diferéncias car leis autors romans recebèron d'un còp totei lei formas d'escritura desvolopadas dins lo corrent dei sègles precedents per lei Grècs. Au contrari de Grècia, lei Romans s'especializèron donc pas dins un estile particular. D'autra part, certaneis autors coma Cneius Naevius (vèrs 270-201 av. JC) e Quintus Ennius (239-169 av. JC) adoptèron de fònts d'inspiracion localas coma lei Guèrras Punicas ò l'istòria de Roma. Autra evolucion de remarca, Caius Lucilius (vèrs 180-105 av. JC) inventèt la satira, genre novèu basat sus la critica trufarèla d'un subjècte ambé l'intencion de provocar, d'empachar un cambiament ò de faire chifrar.
Plaute e Terenci
Plaute (vèrs 254-184 av. JC) e Terenci (vèrs 190-159 av. JC) son considerats coma lei dos premiers mèstres de la literatura latina. D'efèct, una partida de sei pèças de teatre, genre dominant dau periòde en causa de son integracion au sen dei ceremònias religiosas, son conservadas. Inspirats per la literatura grèga, utilizèron de subjèctes ja tractats per Esquil (526-456 av. JC), Sofòcles (vèrs 495-405 av. JC) ò Euripides (480-406 av. JC). Pasmens, sei tèxtes foguèron pas de traduccions dirèctas mai puslèu d'adaptacions liuras illustrant la romanizacion progressiva de la literatura latina.
Plaute foguèt l'autor d'au mens un cinquantenau de pèças (un vintenau son conservadas, leis autrei son conegudas per de fragments de tèxte). Utilivaza un lengatge popular amb un nombre important d'arcaïsmes qu'es benlèu lo signe de convencions literàrias encara soplas a respèct dei periòdes seguents. Plusors de seis òbras aguèron una influéncia sus la literatura d'Euròpa Occidentala dei sègles XVI a XVIII coma lei tiradas dau Miles gloriosus (« lo Soudat fanfarron » en occitan) que prefiguran aquelei dau Matamore de l’Illusion Comica de Corneille ò l’Aulularia (« l'Ola ») qu'inspirèt l’Avar de Molière.
Terenci aguèt una carriera brèva de sièis pèças presentadas de 166 a 160 av. JC. Maugrat son respèct dei convencions grègas, donèt una psicologia trabalhada a sei personatges e, au contrari de Plaute, utilizèt lo lengatge deis elèits cultivadas de Roma. Foguèt una fònt d'inspiracion de Molière que s'inspirèt de Phormio (« lei Fraires ») per escriure Leis Enganas d'Escapin e d'Adelphoe (« lei Fraires ») per L'Escòla dei Marits.
Caton lo Censor
Òme politic e cap militar de premiera importància, Caton lo Censor (234-149 av. JC) foguèt tanben un autor important. Es en particular considerat coma lo premier prosator vertadier de la literatura latina amb un estile sec e precís. Pasmens, la quasi totalitat de seis escrichs son uei perduts e solament un obratge, De agri cultura (« De l'agricultura »), es conservat. Son cap d'òbra èra Les Origines (« Leis Originas ») que foguèt la premiera istòria complèta d'Itàlia. Foguèt tanben l'autor d'un nombre important de discors politics (au mens 150, 80 mai ò mens coneguts a l'ora d'ara gràcias a de fragments). D'un biais generau, seis òbras èran la perseguida de son activitat politica e Caton i foguèt lo defensor de la moralitat romana opausada ais influéncias jutjadas corruptritz de l'ellenisme.
Guigneville-sur-Essonne
Guigneville-sur-Essonne es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Essonne e la region d'Illa de França.
Literatura latina
Lo periòde ciceronian
La fin de la Republica Romana au sègle I av. JC foguèt un periòde de desvolopament important per la literatura latina ambé l'aparicion de genres literaris novèus e l'emprenta laissada per Ciceron, autor major de l'Antiquitat.
Guigneville-sur-Essonne
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Literatura latina
L'art oratòri e Ciceron
A partir de la fin dau sègle II av. JC, lei tensions politicas e socialas au sen de Roma favorizèron l'aparicion d'orators de talent. Aquela tendància conoguèt son apogèu au sègle seguent ambé lo desvolopament deis eloquéncias politica e judiciària. Aquò favorizèt l'integracion de la literatura au sen de la vida politica de la ciutat. Ciceron (106-43 av. JC) ne'n foguèt la figura emblematica.
Avocat dotat d'una formacion retorica solida, adoptèt de reglas pròchas d'aquelei de la musica per pontuar e accentuar lo ritme e la cadéncia de sei frasas per donar mai d'importància a seis arguments. Èra tanben un filosòf qu'introguèt la pensada grèga a Roma, especialament la forma dialogada de Platon. Elegit au consulat en 63 av. JC, minèt la conjuracion de Catilina gràcias ai quatre discors In Catilinam (« Lei Catilinaires ») avans de la reprimir militarament. Quasi inactiu durant la guèrra civila entre Cesar e Pompèu, se retirèt de la vida politica avans de sostenir Octavius còntra Antòni. Foguèt l'autor de 14 panflets còntra Antòni (« Lei Filipicas ») qu'entraïnèron son assassinat per de soudats au servici de son adversari.
En fòra de sei discors politicas e judiciaris, Ciceron laissèt una teoria de la retorica que sistematizava sei tecnicas e estudiava aquelei de sei compatriòtas e de sei predecessors (Brutus, De oratore). Assaièt tanben de latinizar la filosofia grèga gràcias a d'òbras de presentacion destinada au public roman coma Tusculanes (« Lei Discussions de Tusculum »), Laelius de Amicitia (« Laelius, sus l'Amistat ») ò Cato Maior de Senectute (« Caton l'Ancian, ò dau Vielhum »). Enfin, après sa mòrt, foguèt publicada sa correspondéncia, fòrça abondosa.
La poësia
Dins lo corrent dau periòde de la fin de la Republica, la poësia latina conoguèt un premier desvolopament ambé d'autors coma Lucrèci (vèrs 98-55 av. JC) e Catul (vèrs 84-54 av. JC). Lo premier es famós per son poèma De natura rerum (« De la Natura ») que mesclèt poësia e filosofia per presentar la teoria atomica de Demòcrit. Lo segond faguèt partida de l'escòla dei « poètas novèus » opausats ais ancians coma Ennius e defensors de l'alexandrisme. Es l'autor d'au mens 118 poèmas (epitalamis, elegias, poèmas mitologicas... etc.) que la mitat es dedicada a sa mestressa dicha Lesbia.
La literatura istòrica
La vitalitat literària dau sègle I av. JC favorizèt tanben lo desvolopament de l'istoriografia. Leis istorians dau periòde parlavan d'eveniments dirèctament vists ò viscuts amb un estile precís, concís e eficaç opausat a l'eloquéncia e a l'ornament de l'art oratòri ciceronian. Lo pus famós foguèt Juli Cesar (101-44 av. JC) que contèt sei campanhas successivas dins De Bello Gallico (« Commentaris sus la guèrra dei Gàllias ») e De bello civili (« Commentaris sus la guèrra civila »). Aqueleis òbras an la forma de cronicas objectivas mai èran en realitat destinadas a servir lei projèctes politics de Cesar. Salluste (86-35 av. JC) se raprochèt deis istorians dau periòde actuau amb una descripcion dau contèxte sociau e dei causas deis eveniments. Laissa en particular d'istòrias de la Conjuracion de Catilina e de la Guèrra còntra Jugurta. Enfin, Cornelius Nepos (99-24 av. JC) inaugurèt lo genre de la biografia ambé d'òbras coma De viris illustribus (« Istòria dei grandeis òmes »).
L'apogèu de la poësia e Virgili
A la seguida de la fin dau periòde republican, la dinastia dei Julioclaudians, especialament lo rèine d'August, marquèt l'apogèu de la poësia latina ambé mai d'un poèta majora coma Horace (65-8 av. JC), Tibul (50-19 av. JC), Properci (vèrs 47- vèrs 16 av. JC), Ovidi (43 av. JC - vèrs 17 ap. JC) e Virgili (70-19 av. JC) qu'es lo pus famós.
Horace foguèt premier l'autor d'òbras satiricas coma Leis Epodes avans de s'orientar vèrs de poèmas de granda poèsia coma Leis Òdas. Tibul e Properci se concentrèron sus la poèsia elegiaca per contar seis amors. Lo premier mesclèt sa passion a son amor de la natura e es considerat ambé Horace e Virgili coma l'inventor de la poèsia campèstra. Lo segond es unicament conegut gràcias a seis escrichs (au mens 92 poèmas). Dotat d'un estile fèrm e de còps escur, acomencèt ambé de poèmas amorós avans d'evolucionar pauc a pauc vèrs d'autrei tematicas, especialament d'evocacions dei premiereis annadas de Roma.
Ovidi foguèt un autor prolixe que foguèt exilat per Agust per de rasons desconegudas. Escriguèt de poèmas didactics destinats a l'ensenhament coma Ars amatoria (« L'Art d'aimar »), de poèmas lirics elegiacs coma Tristia (« Lei Tristes »), de poèmas lirics amorós e de poèmas epics coma Metamorphoses (« Lei metamorfòsis »). Son òbra a totjorn una influéncia sus la poèsia actuala.
Virgili a una influéncia similara a aquela d'Ovidi. Adoptèt lo modèl de la poèsia campèstra dau Grèc Teòcrit de Siracusa (vèrs 315-250 av. JC) ai païsatges e ai racòntes d'Itàlia. Es l'autor de tres òbras majoras. La premiera es leis Eclogae (« Lei Bucolicas ») formats de dialògs corts entre pastres. Son objectiu èra de restaurar l'interès dei Romans per l'agricultura. La segonda es Georgica (« Lei Georgicas ») qu'es encara un poèma didactic sus l'agricultura. Enfin, la tresena foguèt l’Aeneis (« L'Eneïda ») qu'es un poèma epic sus lo mite fondator de Roma. Aquela epopèia conoguèt un succès immens tre sa publicacion e es venguda l'equivalent latin de l'Odissèa. Ansin, l'estile e lo lengatge utilizats per Virgili venguèron lo modèl dau latin per mai d'una generacion d'autors ulteriors.
La pròsa
Maugrat lo prestigi de la poësia, la pròsa dau sègle I ap. JC aguèt tanben d'autors de remarca. Situat entre la fin dau periòde ciceronian e l'acomençament dau periòde imperiau, Varron (116-27 av. JC) foguèt un escrivan fòrça prolixe (au mens 600 libres). Estudièt de domenis scientifics, tecnics e filosofics nombrós e variats coma la lenga, lei matematicas, la medecina, l'arquitectura, l'agricultura, la moralitat, divèrseis escòlas filosoficas, leis institucions romanas ò encara la religion.
Tite-Live (59 av. JC-17 ap. JC) es lo prosator pus famós dau sègle e l'autor de l'Ab Urbe condita libri (« Istòria de Roma dempuei sa fondacion »). Formada de 142 libres, un quart es encara conegut mai lo rèsta es perdut. Pasmens, aquela òbra demora una fònt majora per l'estudi de l'istòria romana. Innovacion importanta, Tite-Live i utiliza de documents ò de fònts istorics. Dins aquò, adopta tanben sovent un estil dramatic ò tragic per donar mai d'importància ais eveniments a l'origina de la glòria de Roma.
La fin de la dinastia e Senèca
Pasmens, l'escrivan pus important dau periòde foguèt Senèca lo Jove (vèrs 4 av. JC - 65 ap. JC). Filosòf estoïcian que desvolopèt d'un biais decisiu son corrent de pensada, es l'autor de plusors tractats regardant la morala, d'un desenau de tragèdias e d'una correspòndia importanta. Refusèt l'estile ciceronian au profiech d'una escritura eficaça mai utilizèt regularament d'imatges ò de formulas per sostenir seis arguments. Seis òbras pus importantas son De vita beata (« De la vida urosa »), De Brevitate vitæ (« De la breveta de la vida ») e leis Epistulae morales ad Lucilium (« Letras a Lucilius »).
Lo periòde dei Flavians e deis Antonins
Lo periòde dei Flavians e deis Antonins — apogèu de l'Empèri Roman — conoguèt inicialament mai d'un autor de remarca dins de domenis variats coma lei sciéncias, l'istoriografia ò l'eloquéncia. Premier, se desvolopèt un classicisme novèu que son artesan principau foguèt lo retor Quintilian que lo sistematizèt dins De institutione oratoria (« L'institucion oratòria »). Leis eloquéncias moralizatritz e d'aparat conoguèron ansin una gròssa popularitat. Plini lo Jove (61-113) ne'n foguèt un deis autors majors e inventèt tanben lo genre epistolar ambé seis Letras. En revènge, l'eloquéncia politica trobèt ges de successor a Ciceron en causa de la concentracion dau poder entre lei mans de l'emperaire que limitava lei possibilitats de discors politic au pòble roman. Aqueu retorn de l'eloquéncia suscitèt una reaccion viva deis autors satirics romans coma Marcial (40-104) e subretot Juvenal que critiquèron durament la morala faussa de la societat romana de la dinastia flaviana.
L'istoriografia conoguèt tanben un periòde ric. Tacit (vèrs 58-122) dominèt lo genre ambé Historiae (« Istòrias »), que contèt leis eveniments au sen de l'Empèri de la mòrt de Neron a aquela de Domician, e Ab excessu diui Augusti (« Annaus »), òbra non acabada sus lei quatre premiereis emperaires. Amb un estile concís, se concentrèt sus lei motivacions umanas e non sus lei causas prefondas, çò que li permetèt de donar un aspèct dramatic a son racònte e de denonciar lei vicis dei protagonistas. Suetoni (vèrs 70-122) publiquèt egalament una òbra istoriografica fòrça importanta ambé De vita duodecim Caesarum libri VIII (« Vida dei dotze Cesars ») qu'es una fònt d'anecdòtas e de detalhs sus lei caps de Roma de Cesar a Domician.
Enfin, se fau nòtar l'òbra d'Apulèu (125-170) qu'es famós per son roman Asinus aureus (« L'Ase d'Aur » ò « Lei metamorfòsis »). Lo periòde d'Apulèu veguèt pasmens lo declin de la literatura romana classica. D'efèct, franc d'Aulus Gellius, autor de l'òbra enciclopedica Noctes Atticae (« Nuech aticas »), gaire d'autors romans ulteriors venguèron famós fins a l'emergéncia de la teologia crestiana illustrant lei dificultats romanas dau sègle III.
Lo periòde tardiu
Lo periòde antic tardiu correspond ai sègles de declin de l'Empèri Roman. Acomencèt ambé la lònga crisi militara intèrna dau sègle III e s'acabèt au sègle VI ambé la disparicion de l'Empèri d'Occident e la fin dei temptativas de reconquista de l'Empèri d'Orient. Es egalament marcat per la formacion deis estats barbars e per la disparicion dau paganisme au sen dau mond latin e grèc. La literatura latina i foguèt dominada per leis autors crestians. Fòrça opausats ai intellectuaus pagans, utilizèron inicialament una lenga amb un nombre important de particularismes locaus avans de tornar venir a la lenga classica a partir dau sègle IV.
Leis apologistas e lei Paires de la Glèisa
La situacion cambièt au sègle IV ambé la cristianizacion progressiva de l'Empèri. Giròni d'Estridon (347-420) realizèt una traduccion famosa de la Bíblia, la Vulgate, qu'es a l'origina dau tèxte de referéncia totjorn utilizat a l'ora d'ara per la Glèisa Catolica. Per aquò, utilizèt de fònts ebraïcas supausadas pus pròchas dau tèxte originau que lei versions alora en circulacion. Assaièt tanben de raprochar la lenga dau latin classic. Traduguèt tanben divèrsei tèxtes dei teologians grècs, especialament d'òbras d'Orígenes.
Un autre combat important dei crestians d'aqueu periòde foguèt la lucha còntra l'arianisme ambé Alari de Peitieus (vèrs 315-367). Enfin, ambé lo desvolopament dau culte, apareguèron tanben de tractats sus lei deures de sei ministres coma aqueleis escrichs per Ambròsi de Milan (vèrs 340-397) que publiquèt mai d'un estudi sus lo cant liturgic.
Sant Agustin ò Agustin d'Ipòna (354-430) èra un professor de retorica que venguèt evesque d'Ipòna en Africa. Es considerat coma l'escrivan pus important de la literatura latina crestiana. Autor d'un nombre important de presics, es subretot l'autor dei Confessiones (« Lei Confessions »), de De Civitate Dei contra paganos (« La Ciutat de Dieu ») e de De trinitate (« De la Trinitat »). Adaptèt tanben la filosofia grèga a la teologia crestiana ambé divèrsei trabalhs coma De immortalitate animae (« De l'immortalitat de l'Arma »). Enfin, luchèt còntra lei principaleis eresias presentas en Africa coma lo donatisme ò lo pelagisme. L'estile de Sant Agustin se raprochèt dau latin classic ciceronian amb un nombre limitat de neologismes ò de mòts populars que son objectiu èra de pausar d'un biais solid lei basas fondamentalas dau cristianisme. Dins aquò, utilizèt de variacions de sens ambé lei mòts chausits permetent de modificar la significacion d'expressions classicas. Marquèt ansin la transicion vèrs lo latin medievau.
La fin de l'Empèri Roman e leis invasions barbaras
Lo periòde finau dau declin de l'Empèri Roman veguèt lo desvolopament progressiu de l'utilizacion de la lenga « vulgara », valent a dire de la lenga parlada, per un nombre important d'escrivans que coexistiguèron ambé d'autors au contrari partisans d'un mantenement dau latin classic. Aquela diferenciacion regardèt tant lei tèxtes profans que lei tèxtes religiós. Ansin, lo tractat veterinari Chiron Centaurus, publicat dins lo corrent de la segonda mitat dau sègle IV, ò lo racònte d'un romavatge en Tèrra Santa coma lei Peregrinacions d'Egèria foguèron en lenga « vulgara ». Foguèt tanben lo cas de L'Istòria dei Francs escricha au sègle VI per l'evesque Gregòri de Tors (539-594).
Pasmens, lo latin classic resistiguèt e demorèt fòrça utilizat fins a l'afondrament de l'Empèri d'Occident. En particular, se pòu citar lo gramatican Aelius Donatius (vèrs 320-380) que foguèt l'autor de la gramatica Ars grammatica que foguèt utilizada fins a l'Edat Mejana. Priscian de Cesarèa foguèt tanben a l'origina d'un obratge fòrça complet sus la gramatica latina dins lo corrent de la premiera mitat dau sègle VI. Pasmens, a partir d'aqueu sègle, la fragmentacion de l'Empèri e leis invasions barbaras entraïnèron un declin de la cultura e deis elèits. La cultura literària conoguèt alora una crisi importanta e l'escritura dau latin venguèt pauc a pauc l'apanatge dau clergat, especialament dei monges dei monastèris. Leis autors principaus dua periòde foguèron Boeci (vèrs 480-524) traductor d'Aristòtel e autor de De consolatione philosophiae (« Consolacions de la Filosofia ») que venguèt una basa de l'ensenhament filosofic, Cassiodor (vèrs 485-580) autor de l'òbra teologica deis Institutiones (« Institucions ») e Isidòr de Sevilha (vèrs 560/570-636), evesque de la vila e autor d'una òbra enciclopedica dicha Etymologiae que demorèt fòrça populara fins a la fin de l'Edat Mejana.
La Renaissença carolingiana
La fin de l'Empèri Roman veguèt la disparicion dau latin coma lenga parlada e l'aparicion dei lengas romanicas. Pasmens, lo latin demorèt utilizat per lo clergat e l'administracion.
La Renaissença carolingiana acomencèt durant lo rèine de Pepin lo Brèu e foguèt perseguida per son fiu Carlesmanhe. Correspond a un periòde de relança deis estudis e de la cultura ambé la creacion d'escòlas, de sètis episcopaus e d'abadiás. Son objectiu èra d'auçar lo nivèu d'instruccion dau clergat. Per aquò, utilizèt premier leis obratges escrichs en latin classic per leis autors pagans coma Ciceron, per lei Paires de la Glèisa e per lei gramaticans. Pasmens, aquò empachèt pas una lenta divergéncia dau latin medievau a respèct de la lenga classica. La gramatica, l'istoriografia e la teologia foguèron lei tematicas deis escrivans principaus dau periòde. Entre elei, se pòu citar Alcuin (vèrs 735-804), conselhier de Carlesmanhe e autor de plusors dialògs, de Pau Diacre (vèrs 720-797/799) autor de Historia Langobardorum (« Istòria dei Lombards ») e de Joan Escot Erigèn (vèrs 815-877) autor d'un tractat filosofic e teologic dich De divisione naturae (« De la division de la natura »).
thumb|right|Retrach de [[Tomàs d'Aquin pintat en 1494.]]
L'Edat Mejana centrala foguèt caracterizat per la creacion dei premiereis universitats que permetèron d'estendre l'usatge dau latin ai professors e ais estudiants. La teologia e la filosofia demorèron lei domenis literaris principaus dau periòde. Pasmens, la poèsia conoguèt una renaissença importanta car un nombre important de teologians escriguèron tanben de poèmas religiós. Ansin, au sègle XII, Abelard (1079-1142) e Bernat de Claravau (1090-1153) publiquèron una tiera d'òbras teologicas e filosoficas qu'aguèron una gròssa influéncia sus la pensada religiosa. Aqueu trabalh foguèt perseguit au sègle seguent per Guilhem d'Auvèrnhe (1180-1249), per Bonaventura de Bagnoregio (vèrs 1220-1274) e subretot per Tomàs d'Aquin (1225-1274) que capitèt d'integrar la filosofia d'Aristòtel a la teologia catolica ambé son òbra majora dicha Summa theologiae (« La Soma teologica »). Tomàs d'Aquin escriguèt tanben plusors poèmas liturgics que certanei son totjorn cantats a l'ora d'ara. Abelard e Bernat de Claravau l'avián precedit dins aqueu domeni mai se pòu egalament citar Hermann Contract (1013-1054) autor d'una cronica e de mai d'un poèma, especialament l'Alma Redemptoris Mater e lo Salve Regina dedicats a la Verge, tre lo sègle XI.
Au sègle XIV, lo desvolopament de l'Umanisme entraïnèt un abandon dau latin medievau, mespresat per leis umanistas italians e francés, au profiech d'una restauracion dau latin classic inspirat per leis òbras de Ciceron ò de Virgili. Dich neolatin, aqueu lengatge foguèt aqueu deis elèits dau periòde. En particular, foguèt la lenga de Petrarca (1304-1374) e d'Erasme (1469-1539). Foguèt pereu utilizat per escriure de poèmas amorós per d'autors coma Petrarca, Boccaccio (1313-1375), lo papa Piu II (1405-1464), Cristoforo Landino (1424-1498), Ange Politien (1454-1494, Giovanni Giovano Pontano (1426-1503) e Michele Marullo (1453-1500). Dins aquò, lo poèta pus famós dau periòde foguèt Joan Segond autor dau recuelh erotic Liber Basiorum (« Lo Libre dei bais »). Sovent imitat per la seguida, es format de 19 poèmas inspirats per Catul e l'Antiquitat grèga, e desplega totei lei manifestacions corporalas dau bais en liason ambé divèrsei sentiments coma la desirança, lo regrèt ò l'amor.
Pasmens, maugrat aquela importància, lo neolatin dominèt pas totalament lo periòde umanista. Premier, certaneis autors contunièron d'utilizar lo latin medievau que s'èra pauc a pauc alunchat de la lenga classica. L'òbra pus famosa escricha ambé aquela lenga es De imitatione Christi (« L'imitacion de Jèsus Crist »), òbra de pietat crestiana supausada de Tomàs de Kempis, que fa partida dei caps d'òbras de la literatura crestiana. Au sègle XVIII, aperaquí 2,4 milions exemplaris èran en circulacion e l'obratge èra alora lo segond libre pus estampat après la Bíblia.
Dins aquò, la concurréncia pus importanta per lo neolatin èra aquela dei lengas vernacularas coma lo francés ò l'italian que son usatge se desvolopavan, compres au sen deis elèits literàrias. Ansin, mai d'un autor umanista utilizant lo latin, per exemple Boccaccio foguèt l'autor d'òbras en lenga vernaculara. De mai, certanei coma Joachim Du Bellay acomencèron de s'opausar a son utilizacion.
Lo declin de la literatura latina e sa subrevida
Après lo movement umanista, l'usatge dau latin acomencèt de declinar en causa dau desvolopament dei lengas vernacularas que conquistèron pauc a pauc sei letras de noblesa. Resistiguèt au sen deis escòlas e deis universitats mai a partir dau sègle XVII, lo prestigi ganhat per lo francés minèt sa posicion. D'efèct, dins lo corrent d'aqueu sègle, dispareguèron totalament la poèsia latina e lo ròtle de lenga internacionala dau latin. La filosofia ne'n gardèt l'usatge fins au sègle XVIII, especialament ambé Baruch Spinoza (1632-1677) ò Gottfried Leibniz (1646-1716).
Après aqueu periòde, la Glèisa Catolica foguèt la principala institucion onte subrevisquèt la literatura latina. D'efèct, la lenga i es encara la lenga oficiala de la liturgia e dei tèxtes pontificaus. Ansin, la màger part dei publicacions majoras de la Glèisa, coma per exemple lei decisions dau concili Vatican II, son premier publicadas en latin. Per aquò, un trabalh important de modernizacion de la lenga a luòc ambé l'introduccion de mòts novèus depintant lei concèptes e leis invencions modèrnas.
En fòra de la Glèisa, una autra subrevivança dau latin regarda lei sciéncias, especialament la biologia que l'utiliza coma lenga de referéncia per descriure leis espècias viventas.
25 de febrièr
Decèsses
Vejatz tanben:
Ramon Rogièr de Fois
thumb|right|200px|Troces del sagèl de Ramon Rogièr de Fois thumb|right|150 px|Armas dels comtes de Fois Ramon Rogièr de Fois, (1152 † 3 d'abril de 1223) foguèt comte de Fois de 1188 a 1223. Èra lo filh de Rogièr Bernat Ier de Fois e de Cecília Trencavel.
Esposèt en 1189 Felipa de Moncada e aguèron dos mainatges: Rogièr Bernat que vendriá comte de Fois, e Cecília, que se maridèt en 1224 amb Bernat V de Comenge. Ramon Rogièr aguèt tanben dos enfants illegitims : Lop de Fois, que venguèt senhor de Saverdun, e Esclarmonda de Fois.
Primièrs ans
Al començament de son règne Ramon participèt probablament a la Tresena Crosada amb lo rei de França Felip August al cors de la quala deu aver participat al sètge de Sant Joan d'Acre (Akkon), e mai que son nom aparesca pas dins las cronicas de l'eveniment. Quand foguèt tornat de la Tèrra Santa Raimon decidiguèt d'estendre son esfèra d'influéncia al sud dels Pirenèus e s'aliguèt a aquesta ocasion en 1196 amb lo vescomte Arnaut de Castelbon. Dintrèt alavetz en conflicte amb lo comte Ermengòl VIII d'Urgèl e amb l'avesque d'Urgèl, Bernat de Villemur.
Lo conflicte s'acabèt en febrièr de 1203 amb la captura e la reclusion de Raimon e de son aligat Arnaut; pasmens foguèron desliurats en setembre del meteis an mercé a la mediacion d'En Pèire II, rei d' Aragon, amb la tòca d'afortir sa conquista de Lengadòc. En Pèire donèt en 1209 en fièu a Raimon los castèls d'Usson e de Querigut après li aver ja assignat l'an precedent una autra senhoriá catalana.
Protector dels catars
Coma d'autres nòbles importants de Lengadòc Ramon, pr'amor de son estacament a la causa catara, foguèt sospechat d'eretgia. E mai qu'apatenguèsson encara a la Glèisa Catolica, la molhèr Felipa de Moncada e la sòrre Esclarmonda de Fois èran doas perfeitas de la fe catara. Raimon foguèt testimòni de la sòrre al cors de la ceremonia d'atribucion a aquesta darrièra del consolament de la part de l'avesque catar Guilhabèrt de Castras, que se debanèt a Fanjaus en 1204. En 1206 de mai aguèt luòc a Mirapeis, en tèrra de Fois, un concili de la nòva fe que i partecipèron 600 catars. Un an aprèp se debanèt a Pàmias l'ultima granda disputa entre los catars (entre los quals Esclarmonda de Fois e Beneset de Termes) e la Glèisa Catolica (Diego di Osma, Sant Domenge) que i èra present Ramon. Puèi la bastison per Raimon de Perelha de la fortalesa de Montsegur, luòc de refugi per los catars del territòri del comtat de Fois, aguèt un impacte considerable.
Avast Antivirus
Avast! es un programa informatic d'antivirus de l'entrepresa Avast Software, qu'a sa sedença a Praga, capitala de Chequia. Sa primièra version foguèt creada en 1988.
Ramon Rogièr de Fois
La Crosada dels Albigeses
Lo comtat de Fois venguèt tanben un dels objectius de la crosada demandada pel Papa Innocenci III contra lo catarisme, a la quala dempuèi lo començament Ramon Rogièr se refusèt de participar. Aprèp que los cavalièrs crosats en 1209, jol comandament de Simon de Montfòrt, aguèron conquistat Besièrs e Carcassona, la crosada arribèt al comtat de Fois.
Factor de transcripcion
thumb|Lo factor de transcripcion TATA binding protein en blau su l'ADN en roge
Un factor de transcripcion es una proteïna que participa en la regulacion de la transcripcion de l'ADN, mas que forma pas part de l'ARN polimerasa. Los factors de transcripcion pòdon agir en reconeissent e en se jonhent a de sequéncias concrètas d'ADN, en se jonhent a d'autres factors, o en se jonhent dirèctament a l'ARN polimerasa. Los factors de transcripcion son estimulats per de senhals citoplasmicas. A l'èsser activats aquerisson la capacitat de regular l'expression genica en lo nuclèu, en activant o en reprimant la transcripcion de divèrses gèns. Cèrts factors de transcripcion pòdon subir de mutacions que los mantenon continualament actius sens besonh de senhals extèrnes, en se transformant aital en oncogèns, en estimulant sensa contròle la sintèsi de proteïnas implicadas en la regulacion de lo cicle cellular. Aquò pòt donar luòc a lo creissement incontròlat de las cellulas e per consequència a un tumor. Entre aquestes factors de transcripcion qu'agisson coma oncoproteïnas son Maf, Myc, Max, Myb, Fos, Jun, Rel, Ets, etc. Los factors de transcripcion pòdon èsser activats o desactivats selectivament per d'autras proteïnas, sovent coma pas final de la cadena de transmission de senhals intracellulares. Los complèxes de transcripcion en las cellulas eucariòtas es fòrça mai complèxes qu'en los procariòtas a causa de lo màger talha de lo genòma eucariòtic. Lo complèxe de transcripcion en los eucariòtas a besonh de mai d'una etapa per se ensemblar. A causa de que pas una ARN polimerasa eucariòta es capaç de se jónher a las sequéncias de promotors sens la participacion de qualques autras proteïnas, la sequéncia d'ADN de los promotors a d'èsser una region reconeguda per de divèrses factors de transcripcion.
Féternes
Fètèrna en arpitan (Féternes en francés) es una comuna arpitana de Savòia, situada dins lo departament de la Nauta Savòia e la region d'Auvèrnhe Ròse Aups.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Niendorf
Niendorf (en bas alemand: Niendörp) es una comuna del bezirk d'Eimsbüttel de l'estat d'Amborg en Alemanha. En 2011 comptava 39.760 abitants.
Guga (fotbolaire)
Alexandre da Silva, subrenomat Guga, naissut lo 14 de julhet 1964 an Osasco en Brasil, es un ancian fotbolaire brasilian.
Újhartyán
Újhartyán es un vilatge e una comuna dau comitat de Pest en Ongria.
Flipou
Flipou en normand (Flipou en francés) es una comuna normanda, situada dins lo departament d'Eure e la region de la Nauta Normandia.
Geografia
La municipalitat se compausa de tres caserius :
La municipalitat a tres entrepresas : una yaourterie ("Granja dels àlbers", "lo gost de la tradicion"), una cidrerie e un artesan électricien-plombier.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
L'existéncia del vilatge es anciana coma lo pròva la descobèrta de nombrosas hachettes sus luòc. La parròquia, dédiée a Sant-Vaast, sembla remontar a l'epòca mérovingienne.
Lo abbaye de Lira s'establís a Flipou dempuèi l'epòca de la siá fondacion. De nombroses conflictes van l'opausar al senhor de l'epòca sul patrocini de Flipou.
Raoul De Val èra cap a 1150 un dels senhors de Flipou, proprietari de la redîme. En 1221, Jean de Cantieradas recep lo domeni de Flipou de Philippe Auguste, en recompensa de los sieus servicis.
Fins en 1642, lo nom de Fontipou es couramment utilizat. Aperten alavetz a Jean Hallé, aconselhar del rei al tribunal de las ajudas de Normandie. En 1750, Gilles-Louis Hallé, comte de Rouville, èra senhor de Flipou.
En 1854, Senneville a partejat entre Amfreville-jos-los-Monts (lo territòri del anciana comuna de Senneville d'abans 1819) e Flipou (lo territòri del anciana comuna de Orgeville-en-Vexin).
L’existence du village est ancienne comme le prouve la découverte de nombreuses hachettes sur place. La paroisse, dédiée à Saint-Vaast, semble remonter à l'époque mérovingienne.
Flipou relevait de la suzeraineté des comtes de Breteuil, seigneurs de Pont-Saint-Pierre. Du à la Révolution, Flipou était sous la suzeraineté des comtes de Gisors.
Biosca
Biosca es un municipi de la província catalana de Lhèida e de la Comunautat Autonòma de la Generalitat de Catalonha.
Flipou
Istòria
L'abbaye de Lyre s'établit à Flipou dès l'époque de sa fondation. De nombreux conflits vont l'opposer au seigneur de l'époque sur le patronage de Flipou.
Raoul de Vaux était vers 1150 un des seigneurs de Flipou, propriétaire de la redîme. En 1221, Jean de Monceaux reçoit le domaine de Flipou de Philippe Auguste, en récompense de ses services.
Jusqu'en 1642, le nom de Fontipou est couramment utilisé. Elle appartient alors à Jean Hallé, conseiller du roi à la cour des aides de Normandie. En 1750, Gilles-Louis Hallé, comte de Rouville, était seigneur de Flipou.
En 1854, Senneville est partagée entre Amfreville-sous-les-Monts (le territoire de l'ancienne commune de Senneville d'avant 1819) et Flipou (le territoire de l'ancienne commune d'Orgeville-en-Vexin).
Arbigny-sous-Varennes
Arbigny-sous-Varennes es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Nauta Marna e la region del Grand Èst.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Lengadòc-Rosselhon
Lengadòc-Rosselhon (Llenguadoc-Rosselló en catalan, Languedoc-Roussillon en francés) es una anciana region administrativa de França, situada en Occitània (per la màger part) e en Catalonha (per lo departament dels Pirenèus Orientals, levat lo parçan de Fenolhedés qu'es occitan).
La Oreja de Van Gogh
right|200px|thumb|La Oreja de Van Gogh sus l'empont a [[Madrid (Espanha) en 2012, dambe Leire Martínez au cant]]
Lengadòc-Rosselhon
Compreniá los departaments de Losera, Gard, Erau, Aude e dels Pirenèus Orientals.
La Oreja de Van Gogh
La Oreja de Van Gogh (L'aurelha de Van Gogh, de còps simplificat en LOVG o LODVG) qu'ei un grop de musica pop e pop ròck espanhòu deu País basco (Sent Sebastian) fondat en 1996. Lo grop qu'ei compausat deus musicians Pablo Benegas (guitarra), Álvaro Fuentes (bassa), Xabi San Martín (clavièrs) e Haritz Garde (bateria) dambe, a l'ora actuala, la cantaira Leire Martínez Ochoa.
Lengadòc-Rosselhon
Son capluòc èra Montpelhièr. Son còde INSEE èra 91.
La Oreja de Van Gogh
Las cançons las mei conegudas de La Oreja de Van Gogh que son Cuéntame al oído (cançon sortida en single fin 1998, succès deu començament de l'annada de 1999), La playa (2001), 20 de enero e Rosas (2003), o enqüèra El último vals (2008).
Arren qu'en Espanha, qu'aurén venuts mei de 3 260 000 albums.
Lengadòc-Rosselhon
Istòria
Los projèctes de refòrma territoriala de 2014 preveson la fusion amb Miègjorn-Pirenèus. Lo Senat francés vòta per manténer las doas regions en octobre de 2014. Finalament la fusion es votada en genièr de 2015.
Estructuracion urbana
La region es largament dominada per l'aglomeracion de Montpelhièr. Es un fenomèn recent, que tradusís una metropolizacion, una concentracion de la populacion e de las activitats dins las aglomeracions mai importantas.