cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ofensiva de Belgrad
L'ofensiva de Belgrad se debanèt dins lo corrent de la Segonda Guèrra Mondiala dau 14 de setembre au 24 de novembre de 1944. Foguèt una tiera d'atacas destinada a liberar la mitat orientala de Iogoslavia organizada per l'armada sovietica, l'armada bulgara e lei partisans iogoslaus. Un autre objectiu dei Sovietics èra de fixar lei tropas alemanda estacionadas dins la region per empachar lo mandadís de renfòrç en Ongria ont avián d'importanteis ofensivas còntra Budapèst. S'acabèt per un succès important dei Sovietics e de seis aliats ambé la liberacion de Belgrad (24 de novembre) e de la màger part de Serbia. Pasmens, la Wehrmacht e seis aliats croats capitèron de se retirar en Croàcia e en Bòsnia onte restaurèron una linha defensiva solida.
Vida e opinions de Tristram Shandy, Gentilòme
Vida e opinions de Tristam Shandy, Gentilòme(en anglés: The Life and Opinions of Tristram Shandy, Gentleman) o simplament Tristram Shandy es un roman de Laurence Sterne. Foguèt publicat en nòu volums, los dos primièr apareguèron en 1759, e los set autres los sets ans seguents (vols. 3 e 4, 1761; vols. 5 e 6, 1762; vols. 7 e 8, 1765; vol. 9, 1767). Lo subjècte es la bibliografia del personatge eponim. L'estil es marcat per la digression, lo doble sens, e los mejans grafics.
Sterne èra un grand legidor, çò que se rebat dins Tristram Shandy. Fòrça de las comparasons, per exemple, son de ressons dels mots dels poètas metafisics del sègle XVII, e lo quita roman, centrat pels problèmas de lengatge, fa referéncia de contunh a las teorias de John Locke dins An Essay Concerning Human Understanding. Arthur Schopenhauer cita Tristram Shandy coma essent un dels mai grands roman jamai escrich.
Sinòpsis e estil
esquèrra|vinheta|"Las bòtas transformadas en mortièr": Trim troba un vièlha par de bòtas usatgièras. Malaurosament, se descobrís qu'èra aquesta de rèire grand de Walter's. (Libre III, Capítols XXII e XXIII) Coma lo títol lo suggerís, lo libre es es en aparéncia lo raconta de l'istòria de la vida de Tristram. Mas la galejada màger del roman es que pòt pas res explicar simplament, que deu far de digressions apndre de contèxte e de color a son conte, de tal biais que la quita naissença de Tristram s'atenh pas qu'al volum III.
En consequéncia, en mai de Tristram qu'es lo narrator, los personatges mai familièr e important del libre son los sieus paire (Walter), maire, his oncle (Toby), lo servicial de Toby (Trim), e un ensemble de personatges populars ninors, coma lo cambrièra, Susannah, Doctor Slop, e lo pastor, Yorick, que mai tard venguèt lo nom d'escrivan de Sterne e un còp publicitari. Yorick es tanben un personatge de la segonda òbra de Sterne A Sentimental Journey Through France and Italy.
La majora partida de l'accion a per subjècte las contrarietats dels domestics o malentenduts, que l'umor ven de l'oposicion dels temperaments de Walter—esplenetic, racional, e un briu sarcastic—e Oncle Toby, qu'es doç, simple, e amant son propdan.
Entre aquestes eveniments, Tristram coma narrator discuta longament sus sas practicas sexualas, escòrnas, de l'influéncia dels noms de cadun, e dels nases, e tanben de las exploracions obstetricas, las guèrras de sètge, e la filosofia alara que lucha per acampar sos documents e acabar l'istòria de sa vida.
Quitament se Tristram es sempre present coma narrator e comentator, lo libre conten pauc de sa vida, solament una istòria d'un viatge en França e de comptes renduts de quatre peripecias comicas que marquèron lo cors de sa vida. D'en primièr, alara qu'èra encara pas qu'un homunculus, l'implantacion de Tristram dins lo maire de la maire. Al moment clau de la procreacion, sa maire demandèt a son paire se remembra aver remontat lo temps. La distraccion e  contrarietat perturbèron l'equilibri de las umors necessàrias a concebre un enfant plan favorizat. Second, una de las teorias de son paire es qu'un nas grand e atractiu èra important per un òme fasent camin dins sa vida. Dins una naissença malaisida, lo nas de Tristram èra espotit per Dr. Slop. Tresen, una autra teoria de son paire another of èra que lo nom d'una persona exercís una enòrma influéncia sus la natura de la persona e sas escasenças, e lo pièger nom possible es Tristram. Al vejaire dels accidents precedents, lo paire de Tristram decretèt que l'enfant recebrà un nom plan propici, Trismegistus. Susannah mangled the name in conveying it to the curate, and the child was christened Tristram. Segon la teoria de son paire, son nom, essent una combinason de "Trismegistus" (ssegon lo mistic esoteric Hermes Trismegistus) e "Tristan" (que l'etimologia populara ven del Latin tristis), lo condamna a una vida de malaur amb l'inapacitat de comprene las causas de son infortuna.
Fin fanala, encara enfant, Tristram patiguèt d'una circoncision accidentala alara Susannah daissèt caire un encastre de fenèstra alara qu'urinava per la fenèstra que son pissador mancava.
Tecnicas e influéncias
vinheta|Oncle Toby e Veusa Wadman per [[Charles Robert Leslie ]]
Manlèu artistic e accusacions de plagiat
La criticas victorianas del sègle XIX ostilas a Sterne a causa de la pretenduda obscenitat d'aquesta pròsa, utilizan las descobèrtas de per difamar Sterne, e afirman qu'èra malonèst artisticament, e l'acusèron gaireben de biais unanim de plagiat nèci.L'erudit Graham Petrie analisèt de près en 1970 los passatges en question; observèt que de comentators mai recent son ara en acòrdi per dire que Sterne "torna organizar çò que manlevèt per ne donar mai d'umoros, o mai de sentiment, o mai de ritmel", pas cap d'aquestes "sembla s'èsser demandat se Sterne aviá un autre objectiu, pas qu'artistic". Estudiant lo passatge a del Volum V, capítol 3, Petrie observa: "un tal passatge...revela que la copia de Sterne èra purament mecanica, e que sa novèla oraganizacion va plan al delà del necessari for a de simples objectius estilistics".
Rabelais
L'influéncia màger de Tristram Shandy es los Gargantua e Pantagruel de Rabelais. Rabelais èra de luènh l'autor preferit de Sterne, e dins sa correspondéncia ven clar que se considerava lo successor de Rabelais dins l'escritura umoristica. Un passatge incorporat per Sterne concernís "la longor e la qualitat del nas". Sterne escriguèt dins un precedent article A Rabelaisian Fragment qu'indica sa familiaritat amb l'òbra de monge e doctor francés.
Se'n trufar del solenne
Sterne èra pas partisan de la gravitas, una qualitat qu'excitava son descòr. Tristram Shandy dona un torn ridicul a de passatges solemnes per d'autors respectats qu'incorpora, tanben çò fa amb lo genre literari de la consolatio.
D'entre los subjèctes objèctesd'aqueste ridicul i a unas opcions contenguda dins The Anatomy of Melancholy de Rober Burton un libre que menciona los sermons coma lo mai respectable d'escritura, e un dels favorits dels sabents. L'actitud de Burton èra d'assajar de provar de fachs irrefutables per de citacions pesugas. Son libre consistís subretot en una colleccion de las opinions d'un ensemble d'escrivans (s'absten modament d'apondre la sieuna) divisat en categorias passadas e vielhanchonas. Tracta de tot, dempuèi las doctrinas religiosas a la disciplina militària, dempuèi la navigacion interiora a la moralitat de las escola de dança.
Fòrça singularitats dels personatges de Tristram Shandy ven de Burton. Burton se liura a un esboç utopic del govèrn perfièch dins sa prefàcia al lector, que constituís la basa de las nocions de Tristram Shandy al subjècte. E Sterne parodia l'utilizacion per Burton de las citacion pesugas. Los quatres primièr passatges de Tristram Shandy se basan su de passatges de Burton.
Dins lo capítol 3, volum 5, Sterne parodia lo genre de la consolatio, mesclant e tornant trabalhar de passatges de las tres "seccion plan destriadas" de l'Anatonia de Burton, inclusissent una parodia de "raconta greu e sòbre" de Burton al subjècte del lagui de Ciceron a la mòrt de sa filha Tullia (filha de Cieron).
Maria Quitéria
Maria Quitéria (1792 - 1853) èra una frema oficier brasiliana que participèt a la Guèrra d'Independéncia de Brasil (1822-1823) vestida coma un òme. Subrenomat la Joana d'Arc Brasiliana, agantèt lo grade de luòctenent.
Vida e opinions de Tristram Shandy, Gentilòme
Autras tecnicas e influéncias
L'ombra de Cervantes es presenta dins lo roman de Sterne. Las referéncias frequentas de Rocinante, Lo personatge Oncle Toby (que sembla a Don Quichòte mai d'un biais) e la quita descripcion de Sterne de sos personatges d' "umor Cervantesc", e tanben l'estructura originala de Tristram Shandy, deu fòrça a la segonda partida del roman de Cervantes.
Lo roman utiliza tanben de teorias de John Locke sus empirisme, o lo biais qu'assemblan çò que sabèm de nosaltres e del mond per las "associacion d'idèas" que nos ven dels cins senses. Sterne es a son torn respectuós e satirica de las teorias de Locke, utilizant las associacion d'idèas per bastir sos personatges "hobby-horses", o lors obsessions fantascas, qu'ordan e desordonan los vidas mai d'un biais. Sterne manlèva las teorias del lengatge de Locke (sul fosc e l'arbitrari del mots e lor utilizacion) e s'i opausa, e passa donc fòrça temps a discutir cada qu'utiliza—amb "digressions, gestes, apielada en aparéncia trivial dins l'esfòrç d'aténher la vertat".
Un grand nombre d'opinion critica sosten que Tristram Shandy es mai comprés coma un d'una tradicion literària obsolèta del "Learned Wit" (l'esperit sabent), en partit seguent la contribucion de D W Jefferson.
Recepcion e influéncia
De contemporanèus de Sterne estimavan pas gaire lo roman, mas son umour gorrin èra popular dins la societat de Londres. Amb lo temps, venguèt un dels romans comics anglés màger. Schopenhauer, subretot, lo considerava coma l'acme e lo coronament crowning d'aquesta novèla forma de roman, un dels "quatre romans al suc de lor classa", amb Wilhelm Meister de Goethe, La Nouvelle Héloïse de Rousseau, e Don Quichòte de Miguel de Cervantes. Quitament, e, 1825 Schopenhauer demandèt a F.A. Brockhaus de realizar la tranduccion en Alemand (ofèrta rebutada).
Samuel Johnson en 1776 comentèt, "Pas res d'estranh dura longtemps. Tristram Shandy durèt pas." Schopenhauer refutèt en privat Samuel Johnson, disent: "L'òme Sterne val 1000 pedants e licenciats ordinaris coma Dr.J." Lo jove Karl Marx èra un adèpte deTristram Shandy, e escriguèt un cort roman umoristic publicat longtemps après sa mort, Escòrpi e Feliç, manifèstament influenciat per l'òbra de Sterne. Goethe lausa Sterne dins Wilhelm Meister's Journeyman Years, qu'aqueste darrièr influencièt Nietzsche.
Tristram Shandy tanben a estat agachat pels formalistas e d'autres criticas literaris coma davancièr de fòrça procediments e estils narratius utilizat pels modernistas e postmodernistas coma James Joyce, Virginia Woolf, Carlos Fuentes, Milan Kundera and Salman Rushdie.
Ligams extèrnes
Edicions
Autres
Bercero
Bercero es un municipi de la província espanhòla de Valhadolid dins la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Front de Liberacion Nacionala Canac e Socialista
vinheta|[[Bandièra del front.]] Lo Front de Liberacion Nacionala Canac e Socialista (en francés Front de libération nationale kanak et socialiste abreujat FLNKS) es un rassemblament de partits politics de Nòva Caledònia fondat durant lo congrès de dissolucion del Front Independentista del 22 al 24 de setembre de 1984.
Ofensiva de la Baltica
L'ofensiva de la Baltica se debanèt dins lo corrent de la Segonda Guèrra Mondiala dau 14 de setembre au 24 de novembre de 1944. Opausèt l'Armada Roja que gropèt mai de 1,500,000 combatents sostenguts per 17,000 canons, 3,000 carris e 2,600 avions ai fòrças de l'Axe (armada alemanda renfòrçada per de volontaris locaus) qu'alinhèt aperaquí 730,000 òmes, 7,000 pèças d'artilhariá, 1,260 carris e 400 avions. S'acabèt per una victòria sovietica importanta ambé la reconquista la màger part dei país baltics e l'enceuclament dei rèstas dau Grop d'armadas Nòrd de la Wehrmacht (500,000 òmes) dins la peninsula de Curlàndia onte demorèt blocat fins a la fin de la guèrra.
Laurence Sterne
Laurence Sterne (24 de novembre de 1713 – 18 de març de 1768) èra un escrivan anglés nascut en Irlanda tanben clèrgue Anglican. Escriguèt los romans The Life and Opinions of Tristram Shandy, Gentleman e A Sentimental Journey Through France and Italy, de sermons, e tanben sas memòrias, e èra implicat dins la politica locala. Sterne moriguèt a Londres après d'annadas de lucha la tuberculòsi.
Enfança e educacion
vinheta|Laurence Sterne per Joseph Nollekens, 1766, National Portrait Gallery, Londres Sterne nasquèt a Clonmel, Comtat de Tipperary. Son paire, Roger Sterne, èra ensenha dins un regiment britanic de retorn de Dunquèrca, que se'n retorèt lo jorn de la naissença de son filh. Quand aviásièis meses la familha tornèt al Yorkshire, e en Julhet de 1715 encara midèron en Irelanda.
La primièra decenia de la vida de Sterne la passèt a mudar dins los luòcs ont son paire èra assignat per tota l'Irlanda:Clonmel, Dublin, Wicklow Town, Annamoe (County Wicklow), Drogheda (County Louth), Castlepollard (County Westmeath), e Carrickfergus (County Antrim). En 1724, son paire menèt a son fraire, Richard, que Sterne que siá edicat a Hipperholme Grammar School près de Halifax; Sterne jamai tornèt veire son paire que Roger foguèt mandat en Jamaica ont moriguèt de febre en 1731. Sterne foguèt admés al Jesus College de Cambridge, enn Julhet de 1733 a 20ans. Son reire gradn paire Richard Sterne aviá estat Mèstre del college e tanben Arquevesque de York. Sterne obtenguèt lo Bachelor of Arts en genièr de 1737; e lo Master of Arts en 1740.
Començament de carrièra
Jaques Sterne èra un clèrgue poserós e un politician engatjat. En 1741–42 Sterne escriguèt d'articles politicals articles sostenent l'administracion de Sir Robert Walpole per un jornal per son oncle mas lèu se retirèt de la politica per fàstic. Son oncle venguèt son enemic jurat, entrepachava sa promocion tan que podava.
Sterne demorèt a Sutton pendent trenta ans, pendent aqueste epòca gardèt un intimitat qu'aviá començat a Cambridge amb John Hall-Stevenson, un bon vivant acomplit e plen d'esperit proprietari de Skelton Hall a Cleveland, Yorkshire.
Escritura
esquèrra|vinheta|Shandy Hall, ostal de Sterne a [[Coxwold, North Yorkshire]] En 1759, per sosténer son degan dins una garrolha decapèla, Sterne escriguèt A Political Romance, una satira swiftiana dels dignitaris del tribunal religios. A la demanda de òme de Glèisa trebolats, lo libre foguèt brutlat. Alara, Sterne aviá perdut las escasenças d'avançament clerical mas descobriguèt son verai talent; fins alara, "a pena saviá que podava esciure, encara mens amb umor per far rire lo lector".
Son talent descobèrt, a l'edat de 46 ans, confièt sos parroquians a un vicari, e se consacrèt a l'escritura pel rèste de sa vida. Alara que viviá al camp, sens aver capitat a aumentar sos revenguts de bordièr, e combatent sa tubercolòsi, Sterne comencèt son òbra mai coneguda, The Life and Opinions of Tristram Shandy, Gentleman, lo primièr volum foguèt publicat en 1759. Sterne trabalhava a son òbra comica l'annada que sa maire moriguèt, que sa femna èra fòrça malauta, e que sa filha èra presa de febre. Escriguèt lo mai aviadament que podava, compausant los primièrs 18 capítols entre genièr e març de1759.
Una primièra version, plan satirica, foguèt rebutada per Robert Dodsley, l'imprimaire Londonina, just al moment que la vida de Sterne èra trebolada. Sa maire e son oncle moriguèron. Sa femna faguèt una depression nerviosa e menacèt de se suicidar. Sterne contunhèt sonòbra, mas de cada frasa, disiá, qu'èra "escricha jos la mai granda pesantor del còr." Dins aqueste estat d'esperit, adoceja la satira e conta los detalhs de las opinins de Tristram, de sa familha excentric familha e son enfança malaürosa amb un umor simpatic, a vegada ilariant, o melancolic suau—un tragicomèdia.
La publication de Tristram Shandy faguèt Sterne celèbra a Londres e sul continent. Èra encantat per l'atencion, e declara "Escrivi pas per la sacietat mas per la celebritat." Passava una partida de cada annada a Londres, festejant los volums recentament pareguts. Quitament après la publicacion dels volums tres e quatre de Tristram Shandy, son amor pels esgards (subretot al respècte del succés financièr) mermava pas. Dins una autra letra, escriguèt "Una mitat de la vila charpa mon libre d'amarum, alara que l'autra mitat crida lo cèl—lo melhor: que lo charpen o que lo cropen, e de tala mesura, que passèm a la segonda edicion, tant aviat que se pòt." Alara, lo Baron Fauconberg recompansat Sterne lo nomenant curat perpetual de Coxwold, North Yorkshire.
Viatges
vinheta|[[Aquarella de Strene pel pintre fracés Louis Carrogis Carmontelle, ca. 1762]] Sterne contunhava de se batre contra sa malautiá, e se'n anèt d'Anglatèrra per França en 1762 dins un esfòrç per trobar un climat que poiriá aleujar sa sofrença. Sterne prenguèt l'escasença de se ligar al còrs en partença per Turin, que l'Anglatèrra a la França èran encara adversaris dins la Guèrra de sèt ans. Sterne èra gratificat per la recepcion en France que lo rebat del genial Tristram Shandy ne'n aviá fach una celebritat. Unes aspèctes de son viatge en França son incorporats dins, A Sentimental Journey Through France and Italy.
Eliza
Early in 1767 Sterne encontrè Eliza Draper, L'esposa d'un oficièr de la Companhiá anglesa de las Índias orientalas, demorada sola a Londres. Lèu foguèt pres pel gaubi, vivacitat e intelligéncia d'Eliza, e ela malcorèt pas l'atension d'un òme tan celèbre. Sovent s'encontravan, escambiavan de retrachs miniaturs, e l'admiracion de Sterne venguèt una qu'assagava pas d'amagar. Dins una granda pèna Eliza deguèt tornar en Índia tres meses après lor encontra, e el moriguèt de consumpcion un an après sens la tornar veire. Al començament de 1768, Sterne sortiguèt Sentimental Journey que conten de referéncias efusivas sus ela, e los relacions, pasmens platonic, prenguèron un gran vam. Tanben escriguèt Journal to Eliza qu'una partida la li mandèt, e lo rèste venguèt al jorn quand foguèt presentat al British Museum en 1894. Après la mòrt de Sterne, Eliza autorizèt detz de sas letras per èsser publicat jol títol Letters from Yorick to Eliza e las podèt imprimir, pasmens se de contafaiçon circulavan, benlèu per William Combe, dins un volum titulat Eliza’s Letters to Yorick.
Mòrt e "resurreccion"
Mens d'un mes après la publicacion de Sentimental Journey, en 1768, la fòrças de Sterne l'abandonèron, e he moriguèt dins son lotjament 41 Old Bond Street lo 18 de Març, a l'edat de 54. Foguèt interrat al cimentèri de St George's, Hanover Square.
Segon una rumor espandida lo còrs de Sterne foguèt pant pauc après son enterrament e vendut a d'anatomistas de Cambridge University. Per incidéncia, se dich que son còrs foguèt reconegut per Charles Collignon e discretament tornat al cimentari a St George's. Un an après un grop de Francmaçons erigiguèt una pèira en sa memòria près de son primièr luòc de sepultura. Quand lo cimentari de St. George foguèt adobat en 1969. Un crani foguèt identificat per correspondre al bust de Sterne fach per Nollekens.
L'istòria de novèl enterrament del crani de Sterne a Coxwold es contat per Malcolm Bradbury dins To The Hermitage.
Òbras
Es susprenent las diferéncias dels vejaires de las criticas europèas de l'epòca, que lausan Sterne e Tristram Shandy coma innovant e superior. Voltaire diguèt qu'èra "plan superior a Rabelais", e mai tard Goethe lausava Sterne coma "lo mai bèl esperit qu'aja jamai viscut." Pendent sa quita vida e longtemps après, assagèron fòrça de valorar Sterne coma altrasensible; de partidas de Tristram Shandy, coma lo raconta de Le Fever, foguèron publicat de biais separat, lausat pels moralistas de l'epòca. Lo succès del roman e sa publicacion en fulheton permetèt a d'emuls de publicar de panflets al subjècte dels personatges Shandeans e d'autres documents alara que lo roman èra pas encara acabada
Lo roman comença pel raconta narration, pel quita Tristram, de la sieuna concepcion. Aqueste camina per estapas, subretot per çò que Sterne nomena "digression progressiva" de biais qu'atengam la naissença de Tristram abans lo tresen volum. Lo roman es ric en personatges e umor, e las influéncias dins Rabelais e Miguel de Cervantes son fòrça presentas. Lo roman s'acaba après 9 volums, publicats en una decenia, mas sens res que se poiriá èsser considerat coma aver una conclusion tradicionala. Sterne inserís de sermons, assags e document legal dins las paginas del roman; e explora las limitas tipograficas e lo dessenh de l'estampariá inclusissent de paginas marbrar e de pagina entièrament negra sens raconta. Fòrça novelums foguèron introduch per Sterne, d'adaptacions de forma explorant çò que constituís lo roman, aguèro una granda influéncia suls escrivans modernista coma James Joyce e Virginia Woolf, e encara mai contemporanèu coma Thomas Pynchon e David Foster Wallace. Italo Calvino se referís aTristram Shandy as the "aujòl incontestable de totes los romans d'avantgarda de nòstre sègle". Lo formalista rus Viktor Shklovsky vei Tristram Shandy coma arquetipe, novèla quintessenciala, que totes los autres romans son de simples subsidiaris: "Tristram Shandy es lo roman mai tipic del mond de literatura."
Pasmens, las criticas màger de Tristram Shandy tendon fòrça a se polarizar dins las evaluacions de sa significacion. Dempuèi las annadas 1950, amb DW Jefferson, d'unes arguisson que, quina que siá l'eritatge de son influéncia, Tristram Shandy dins son contèxte real representa un rebat d'un mai ancian, la tradicion de la Renaissença de "coneissença de l'esperit" – a causa d'un deute per las influéncias de l'apròche del Scriblerus Club.
A Sentimental Journey Through France and Italy es un libre mens influential book, mas aculhit pels critics angleses de l'epòca. Lo libre ten de parallels estilistics amb Tristram Shandy, de fach, lo narrator es un dels personatges minors dels romans seguents. Quitament se l'istòria es mai dirècta, A Sentimental Journey se pòt comprene coma fasent partit del mèsme projècte artistic project que Tristram Shandy aparten.
Dos volums delsSermons de Sterne foguèron publicats pendent sa vida; fòrça copias de sos Sermons foguèron vendudas dins sa vida al mèsme temps que las copias de Tristram Shandy, e pendent un moment èra mai conegut dins los cercles coma predicaire que coma romancièr. Los sermons, pasmens, son convencional que siá dins l'estil e lo contengut. Diferents volums de letras foguèron publicat après sa mòrt, coma lo Journal to Eliza, una letra d'amor mai sentimentala qu'umoristica a una femna que Sterne corteja las darrièras annadas d'annadas. Al compar a fòrça autors de sègle XVIII, lo còrpus de l'òbra de Sterne es puslèu pichon.
Lista dels primièrs ministres de Norvègia
thumb|right|120px|Escut de Norvègia. Lo primièr ministre es lo cap de govèrn de Norvègia. En l'an 1873 foguèt creada la carga de primièr ministre de Norvègia.
Primièrs ministres en Christiania (1873–1905)
Vaquí la lista dels primièrs ministres en Christiania (actuala Òslo) abans l'independencia norvegiana (entre lo 1873 e lo 1905).
Primièrs Ministres dempuèi l'independéncia fins a la Segonda Guèrra Mondiala (1905 -1945)
Vaquí la lista dels primièrs ministres de Norvègia dempuèi la dissolucion de l'union amb Suècia, en 1905.
Primièrs ministres dempuèi la Segonda Guèrra Mondiala
(*) en exili entre 1940 e 1945
Pòbles indigènas de Brasil
Au començament dau sègle XVI, la màger part dei pòbles indigènas de Brasil formavan de tribús seminomadas que son economia èra basada sus la caça, la pesca, la culhida e l'agricultura itineranta. Lo nombre de tribús qu'existián d'aqueu temps es estimat a aperaquí 2,000 per leis istorians modèrnes. Aurián gropat entre 5 e 15 milions d'abitants. Pasmens, coma per lo rèsta dau continent, l'installacion deis europèus entraïnèt un declin rapide dei populacions indigènas en causa dei malautiás importadas per lei colons e leis esclaus, dei conflictes entre indigèns e colons e de l'assimilacion deis indigèns au sen de la societat europèa.
Oberehnheim
Oberehnheim (alemand estandard, Ewernàhn o Owernah en alsacian, Obernai en francés) es una comuna alsaciana. Administrativament, es dins lo departament del Bas Ren e la region Grand Èst de l’estat francés.
Geografia
thumb|Luòc central de Obernai Situada a 25 km al sud-oèst d'Estrasborg, Obernai es una de las vilas de la plana d'Alsàcia a la broa del piamont dels Vòges.
Istòria
Oberehnheim èra una ciutat liura de l'empèri germanic, aliada a çò que sonèron la decapòli. Foguèt gaireben destrusida a la guèrra de trenta ans. En 1679, foguèt annexada a França.
Sant Martin d'Ardecha
left|thumb|Lo pont en dessobre delh [[riu d'Ardecha]]
Sant Martin d'Ardecha (Saint-Martin-d'Ardèche en francés) es una comuna occitana de Vivarés situada dins lo departament d'Ardecha e la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament de Ròse-Aups.
Geografia
La municipalitat de Sant-Martin-de Ardèche se situa a l'extrèm sud-es del departament del Ardèche e s'estend sus 533 ectaras. Per l'essencial - del Ranc Pointu, sièis en amont, en las Gargamèlas, fins al vilatge - lo sieu territòri a limitat al miègjorn pel riu #qu'a donat lo sieu nom al departament l'an 1793 e #que marca a aquel nivèl la frontièra amb lo Gard e amb la municipalitat de Aiguèze. Sant-Martin dépendait d'en un autre luòc d'aquela jol Ancian Regim.
La commune de Sant Martin d'Ardecha se situe à l'extrême sud-est du département de l'Ardèche et s'étend sur 533 hectares. Pour l'essentiel - du Ranc Pointu, sis en amont, dans les Gorges, jusqu'au village - son territoire est limité au midi par la rivière qui a donné son nom au département en 1793 et qui marque à ce niveau la frontière avec le Gard et avec la commune d'Aiguèze. Saint-Martin dépendait d'ailleurs de celle-ci sous l'Ancien Régime.
Comunas vesinas
400px|left|Distanças e posicion relativa
Istòria
Lo vilatge a #èsser fòrça d'ora un luòc de passatge per pelegrins e viatgèrs. Caseriu De pescadors e de bateliers establís sus un dels gués en permetent de traversar lo Ardèche (en defòra dels periòdes de crussa), St-Martin "de la Peyre" (de la Pèira) depen de Aiguèze (pòble de rasclets) #que lo donjon ne domina la vallée, doncas del duché de Uzès : pauc o mencion abans començament, amb lo érection del castèl del Bosquet per l'avesque de Viviers vesin. Las doas comunitats an destin ligat fins a la Revolucion e a la creacion dels departaments : Aiguèze en lo Gard (en lo costat de Pont-Sant-Esperit) e Sant-Martin de la Pèira ven Sant-Martin-de Ardèche (en lo costat de Borg Sant Andiòu).
Le village a été très tôt un lieu de passage pour pèlerins et voyageurs. Hameau de pêcheurs et de bateliers établis sur un des gués permettant de traverser l'Ardèche (en dehors des périodes de crue), St-Martin "de la Peyre" (de la Pierre) dépend d'Aiguèze (village de rasclets) dont le donjon domine la vallée, donc du duché d'Uzès : peu ou pas de mention avant début, avec l'érection du château du Bosquet par l'évêque de Viviers voisin. Les deux communautés ont destin lié jusqu'à la Révolution et à la création des départements : Aiguèze dans le Gard (dans le canton de Pont-Saint-Esprit) et Saint-Martin de la Pierre devient Sant Martin d'Ardecha (dans le canton de Borg Sant Andiòu).
Berceruelo
Berceruelo es un municipi de la província espanhòla de Valhadolid dins la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Lipit-Enlil
Lipit-Enlil foguèt lo uechen rèi de la premiera dinastia d'Isin. Succediguèt a Bur-Sin e reinèt vèrs -1924/-1896.
Jan Peder Syse
Jan Peder Syse (1930-1997) foguèt primièr ministre de Norvègia entre 1989 e 1990.
Oasís de Faium
L’oasís de Faium es una depression dins lo desèrt situat a l'oèst de Nil e au sud dau Caire. D'una superficia de 1,270 a 1,700 km², es alimentada per Nil via lo canau de Bahr Yussef que foguèt cavat vèrs 2,300 av. JC per aprefondir un oed qu'èra alimentat per lei vengudas deis aigas annualas dau riu. Lo centre de l'oasís es ocupat per lo Lac Moeris.
L'oasís de Faium es una zòna agricòla fòrça druda e un centre demografic important en Egipte dempuei l'Antiquitat Auta. S'i troba un nombre important de vestigis arqueologics.
François Bonneau
François Bonneau (n. lo 12 d'octobre de 1953 a Amilly,  Loiret) es un òme politic francés. Es lo president del Conselh regional de la region Centre, puèi Centre e Vau de Léger, dempuèi 2007.
Braize
Braize es una comuna francofòna de Borbonés, situada dins lo departament d'Alèir e la region d'Auvèrnhe Ròse Aups.
Geografia
[
Diada
La Diada, o melhor dit la Diada Nacionala de Catalonha, es la fèsta de la nacion catalana. Se fa cada 11 de setembre e es un jorn sense trabalh al Principat.
La fèsta nacionala de Catalonha foguèt la primièra lei aprovada pel Parlament de Catalonha en 1980. La Jornada Nacionala (cat. Diada Nacional) commemòra l'actitud de resisténcia activa contra l'opression e l'espèr d'una totala recuperacion nacionala pendent la Guèrra de Succession Espanhòla, que comportèt la pèrda de las libertats de Catalonha lo meteis jorn de 1714, après lo Sètge de Barcelona e sa presa per Felip V d'Espanha.
Las celebracions ligadas a la Diada, ambe la montada de l'independentisme en Catalonha, prenon d'importància. Aital, la Diada de 2012 foguèt marcada per una manifestacion sobeiranista geganta a Barcelona ambe mai d'un milion de participants. La Via Catalana, que se debanèt l'11 de setembre de 2013 e comptèt mai d'un milion e mièg de personas, marquèt una etapa importanta pel futur de Catalonha.
Puisieulx
Puisieulx es una comuna francesa, situada dins lo departament de Marna e la region del Grand Èst.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Lengas bamileke
Las lengas bamileke, parladas en Cameron, constituïsson un continuum dialèctal de lengas grassfields de l'èst. Fan partida de la branca grassfields de las lengas nigèrocongolesas.
Classificacion
La classificacion del bamileke es, :
Kate Middleton
vinheta|drecha|200px Catherine Elizabeth «Kate» Middleton (Reading, lo 9 de genièr de 1982) es la nòvia del prince William, lo filh del prince eretièr del Reialme Unit Charles, Prince of Wales. Se maridèt amb lo prince lo 29 d'abrial de 2011. Es dempuèi duquessa de Cambridge.
Jacques Chirac
Jacques Chirac (Jacme Cirac en occitan) es un òme politic de nacionalitat francesa nascut a París lo 29 de novembre de 1932 e mòrt lo 26 de setembre de 2019. Foguèt president de França de 1995 fins a 2007. Exerciguèt dos mandats, un de 1995 a 2002 (que foguèt lo darrièr septennat de la Vna Republica) e l'autre de 2002 a 2007 (que foguèt lo primièr quinquennat de la Vna Republica). Son paire Abel François Marie Chirac èra nascut a Bel Luec (dins la franja de parlar lengadocian de Lemosin) en 1898. Los Ciracs (ortogràfia originala) sortigueren de Gròs Chastanh, un pauc mai amont dins la val de Dordonha.
Bobadilla del Campo
Bobadilla del Campo es un municipi de la província espanhòla de Valhadolid dins la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
La Haye-de-Calleville
Geografia
La Haye de Calleville es una municipalitat situada a l'Oèst del departament de l'Eure
La Haye de Calleville est une commune situé à l'Ouest du département de l'Eure
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Besmont
Besmont es una comuna francesa del departament d'Aisne e de la region de Picardia.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Polinesia
thumb|right|300px|Mapa de las illas de [[Lengas polinesianas|lenga polinesiana dins l'Ocean Pacific]] Polinesia (del grèc πολύς "polus" manuna + νῆσος "nēsos" illa) es una region d'Oceania, qu'amassa un grop de mai de 1000 illas localizadas al centre e al sud de l'Ocean Pacific.
Geograficament, Polinesia pòt èsser definida coma un triangle amb sos angles situats a Hawaii, Nòva Zelanda e a l'Illa de Pascas (Rapa Nui). L'autre grop principal d'illas situadas dins lo triangle polinesian son Samoa, Tònga, la cadena d'illas divèrsas que forman las Illas Cook e la Polinesia Francesa. Niue es una illa estat isolada al centre de Polinesia.
thumb|left|200px|La baia de Cook a Moorea, Polinesia Francesa
Erra-imitti
Erra-imitti foguèt lo noven rèi de la premiera dinastia d'Isin. Succediguèt a Bur-Sin e reinèt vèrs -1868/-1861. Pendent son rèine, Isin perdèt la vila de Nippur en -1866. Aquela desfacha foguèt fòrça importanta que signifiquèt que lei dieus aurián poscut abandonar Isin. Aguèt per successor Enlil-bani.
Saint-Michel-Mont-Mercure
Saint-Michel-Mont-Mercure es una comuna peitavina, situada dins lo departament de Vendea e la region daus País de Leire.
Transilvània
thumb|Drapèu de Transilvània jos l'Empèri Austroongrés Transilvània (en romanés Transilvania o Ardeal; en ongrés Erdély; en alemand Siebenbürgen) es una region formada pels territòris occidentals o centrals de Romania. Foguèt un principat del sègle X fins a 1918, quand s'unifiquèt amb Moldàvia e Valaquia per constituir l'estat romanés.
Geografia
framed|Carta de [[Romania ; Transilvània, en jaune]] thumb|right thumb|right thumb|right Lo territòri que uèi es conegut amb lo nom de Transilvània es format per 16 comtats (en romanés judeţi), amb una superfícia totala de gaireben, mai de la mitat de la superficia totala de Romania, e localizats al centre e al nòrd-oest del país. Los 16 comtats son: Alba, Arad, Bihor, Bistriţa-Năsăud, Braşov, Caraş-Severin, Cluj, Covasna, Harghita, Hunedoara, Maramureş, Mureş, Sălaj, Satu Mare, Sibiu e Timiş.
Saint-Michel-Mont-Mercure
Toponimia
Las atestacions ancianas son, per lhuec:
Transilvània
Geografia
La plana transilvana, amb una altitud de 300 m a 500 m al dessús del nivèl de la mar, conten los rius Mureş, Someş, Criş e Olt, e tanben d'autres tributaris de Danubi. Cluj-Napoca, amb una populacion de 318,027 abitants, n'es la ciutat principala; d'autres centres urbans importants son: Timişoara (317,651) ab., Braşov (283,901 ab.), Oradea (206,527 ab.), Arad (172,824 ab.), Sibiu (155,045 ab.), Târgu Mureş (149,577 ab.), Baia Mare (137,976 ab.) e Satu Mare (115,630 ab.).
Saint-Michel-Mont-Mercure
Nòtas
<references group="N"/>
Transilvània
Economia
Transilvània a fòrça ressorsas mineralas, principalament : lignit, fèrre, plomb, manganès, aur, coire, gas natural, sal e sofre. I a grands industrias siderurgicas, quimicas e textilas. D'autras ocupacions importantas de la populacion son l'elevatge, la produccion de vin e de fruchs.
En Transilvània se produtz 35% del PIB de Romania, e a un PIB per càpita (PPP) de 9125 euros, un 10% pus naut que la mejana romanesa.
Baulny
Baulny es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mòsa e la region de Lorena.
Transilvània
Etimologia
Lo nom de Transilvània foguèt utilizat per primièr còp dins un document latin en 1075 coma "Ultra Silvam", que significa "mai enlà del bòsc". Lo nom foguèt cambiat dempuèi per "Transylvania", qu'a lo meteis sens.
Baulny
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Transilvània
Etimologia
Lo nom alemand Siebenbürgen significa "sèt ciutats", en referéncia a las ciutats dels saxons transilvans de la region. Lo nom romanés Ardeal e lo nom ongrés Erdély an pas una origina precisa.
<!--- VERSION EN ANGLÉS PENDENT DE TRADUIRE ---
Ancient History: Transylvania as the heartland of the Dacian state
Herodotus gives an account of the Agathyrsi, who lived in Transylvania during the 5th century BC.
A kingdom of Dacia was in existence at least as early as the beginning of the 2nd century BC under a king, Oroles. Under Burebista, the greatest king of Dacia and a contemporary of Julius Caesar, the Dacian kingdom reached its maximum extent. The area now constituting Transylvania was the political center of Dacia.
Charles Ghankay Taylor
Charles McArthur Ghankay Taylor (n. 1948) economista e òme politic, foguèt president de Libèria entre 1997 e 2003.
Transilvània
Ancient History: Transylvania as the heartland of the Dacian state
The Dacians are often mentioned under Augustus, according to whom they were compelled to recognize Roman supremacy. However they were by no means subdued, and in later times seized every opportunity of crossing the frozen Danube during winter and ravaging the Roman cities in the recently acquired Roman province Moesia.
Bocigas
Bocigas es un municipi de la província espanhòla de Valhadolid dins la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Transilvània
Ancient History: Transylvania as the heartland of the Dacian state
The Dacians built several important fortified cities, among them Sarmizegetusa, near today's Hunedoara.
Dread Mar-I
Mariano Javier Castro (Quequén, 31 de genièr de 1978), conegut jol nom d'artista Dread Mar-I es un cantaire argentin de reggae.
Transilvània
Ancient History: Transylvania as the heartland of the Dacian state
The Roman Empire expansion in the Balkans brought the Dacians into open conflict with Rome. During the reign of Decebalus, the Dacians were engaged in several wars with the Romans (from 85 to 89). After two severe reverses, the Romans gained an advantage, but were obliged to make peace owing to the defeat of Domitian by the Marcomanni. As a result, the Dacians were left independent, but had to pay an annual tribute to the Emperor.
In 101-102 Trajan began a military campaign (Dacian Wars) against the Dacians which included the siege of the Dacian capital Sarmizegetusa and the occupation of part of the country. Decebalus was left as a client king under a Roman protectorate. Three years later, the Dacians rebelled and destroyed the Roman troops in Dacia. The second campaign (105-106) ended with the suicide of Decebalus and the conversion of parts of Dacia into the Roman province Dacia Trajana. The history of the Dacian Wars is given in Dio Cassius, but the best commentary upon it is the famous Column of Trajan in Rome.
Early Middle Ages: From Dacia to the Great Migrations
The Romans exploited the gold mines in the province extensively, building access roads and forts to protect them, like Abrud. Colonists from Thracia, Moesia, Macedonia, Gaul, Syria, and other Roman provinces were brought in to settle the land, developing cities like Apulum (now Alba Iulia) and Napoca (now Cluj Napoca) into municipiums and colonias.
The Dacians rebelled frequently, with the biggest rebellion occurring at the death of Trajan. Sarmatians and Burs were allowed to settle inside Dacia Trajana after repeated clashes with the roman administration. During the 3rd century increasing pressure from the free Dacians (Carpians) and Visigoths forced the Romans to abandon exposed Dacia Trajana.
In 271, the Roman emperor Aurelian abandoned Dacia Trajana and reorganised a new Dacia Aureliana inside former Moesia Superior. The abandonment of Dacia Trajana by the Romans is mentioned by Eutropius in his BREVIARIVM LIBER NONVS.
''The province of Dacia, which Trajan had formed beyond the Danube, he gave up, despairing, after all Illyricum and Moesia had been depopulated, of being able to retain it. The Roman citizens, removed from the town and lands of Dacia, he settled in the interior of Moesia, calling that Dacia which now divides the two Moesiae, and which is on the right hand of the Danube as it runs to the sea, whereas Dacia was previously on the left.''
The former Dacia Trajana province was controlled by the Visigoths and Carpians until they were in turn displaced and subdued by the Huns in 376. The Huns, under the leadership of Attila, established a base in the Pannonian plain which lasted until Attila's death in 453.
After the disintegration of Attila's empire, the territory of Transylvania was controlled by the remnants of various confederates (Alans, Longobards, Rukhs-As) of Attila's Huns, and the Gepids. No major power was able to exert control over the region for any great length of time, until the Eurasian Avars from Scythia established their military leadership. The Avar Khanate was, however, crushed by the Bulgars under Khan Krum at the beginning of the 9th century and Transylvania, along with eastern Pannonia, was incorporated into the First Bulgarian Empire.
According to Gesta Hungarorum, a chronicle dating from the 12th century, the states of Gelou - ruler of the Vlachs (Romanians) in Ardeal (Transylvania proper), Glad in Banat, and Menumorut in Byhor (Bihor and Bihar counties), were defeated by the Magyars in Transylvania during the 10th century. Gesta Hungarorum and De Administrando Imperio also speak of three rulers called Geula/Gyyla/Gylas in Transylvania. (see Gyula article). The existence of these leaders is a subject of debate between various historians. According to some recent research, the Bulgars might have retained at least nominal control of parts of the Carpathian Basin until around 1000.
In 978 Catholic missionaries established a church in a fort at the site of the present-day city of Oradea.
The history of Transylvania during the early Middle Ages is difficult to ascertain due to the scarcity of reliable written or archeological evidence. There are two major conflicting theories concerning whether or not the Romanized Dacian population (the ancestors of the Romanians) continued to live in Transylvania after the withdrawal of the Romans, and therefore whether or not the Romanians were present in Transylvania at the time of the Great Migrations, particularly at the time of the Magyar conquest; see: Origin of Romanians.These conflicting hypotheses are often used to back competing nationalistic claims by Hungarian and Romanian chauvinists.
Late Middle Ages: Transylvania as part of the Kingdom of Hungary
In 1000 Stephen, prince of Hungary, swore allegiance to Rome, and became King Stephen I of Hungary, adopting Catholicism and bringing about the Christianization of the Magyars. Stephen's maternal uncle Gyula, the ruler of Transylvania, antagonised the new king by giving refuge to his opponents. Gyula also maintained control of the economically important Transylvanian salt mines. In 1003, Stephen led an army into Transylvania and Gyula surrendered without a fight. This made possible the organisation of the Transylvanian Catholic episcopacy which was finished in 1009 when the bishop of Ostia as the legate of the Pope paid a visit to Stephen; together they approved the division of the dioceses and their boundaries. The authority of the Kings of Hungary over Transylvania was consolidated in the 12th and 13th centuries.
The Szeklers, a Hungarian-speaking community of uncertain origin, may have entered Transylvania before the Magyars conquered the Carpathian basin. By the 12th century the Szeklers were established in eastern and southeastern Transylvania as border guards.
In the 12th and 13th centuries, the areas in the south and northeast were settled by German colonists called (then and now) Saxons. Siebenbürgen, the German name for Transylvania, derives from the seven principal fortified towns founded by these Transylvanian Saxons. The German influence became more marked when, early in the 13th century, King Andrew II of Hungary called on the Teutonic Knights to protect Transylvania in the Burzenland from the Cumans, who were followed in 1241 by the Mongols. The Cumans converted to Catholicism, and, after they were defeated by the Mongols, looked for refuge in Transylvania; Erzsebet, a Cumanian princess, married Stephen V of Hungary in 1254.
The administration of Transylvania was in the hands of a voivod, who by the mid-13th century controlled the whole region.
After the suppression of the Budai Nagy Antal-revolt in 1437, the political system was based on Unio Trium Natiorum (The Unity of the Three Nations). Society was divided into three privileged nations, the nobility (mostly Magyars), the Szeklers, and the Saxon burghers. These nations, however, corresponded more to social and religious rather than ethnic divisions. The Romanians were Orthodox, having the right to own land or access to nobility only through conversion to Catholicism, thus they were only tolerated by this system. Although the class of serfs consisted mostly of Romanians, it also included people of Saxon, Szekler, and Hungarian origin. On the other hand, a few Romanians succeeded in entering the ranks of the nobility after converting to Catholicism. Romanian culture developed during this period- for instance, the first Romanian book was printed there.
A key figure to emerge in Transylvania in the first half of the 15th century was John Hunyadi, who was of a Magyarized Romanian family. Hunyadi was awarded numerous estates and a seat in the royal council for his services to Sigismund, King of Hungary and Holy Roman Emperor. After supporting the candidature of Ladislaus III of Poland to the throne of Hungary, he was rewarded in 1440 with the captaincy of the fortress of Nándorfehérvár (Belgrade) and the voivodship of Transylvania. His subsequent military exploits against the Ottoman Empire brought him further status as the governor of Hungary in 1446 and papal recognition as the Prince of Transylvania in 1448. John Hunyadi was also the father of Matthias Corvinus of Hungary.