cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Liure escambi
Aspècte teoric
Dins la primièra mitat del sègle XX, alunhat d'aquela preoccupacion del « dumping social », tres economistas – Eli Heckscher, Bertil Ohlin, e Paul Samuelson – an associat lors noms a l’elaboracion d’una teoria del comèrci internacional dich « Teorèma H.O.S. ». Segon aquel teorèma, dins l'encastre del liure escambi, las nacions tendon a s'especializar dins lo sector que demanda los factors de produccion mai abondants sus lor territòris. Atal, las nacions fortament dotadas en man d’òbras s'especializaràn dins las industrias de man d'òbra, al contrari los païses fortament dotats en capital s'especializaràn dins los sectors que demandon una importanta concentracion capitalistica. De segur se pòt far de distinccions mai subtilas : entre trabalhadors qualificats e trabalhadors pauc qualificats pel cas que nos interessa.
Quina consequéncia pels païses se dobrissent al comèrci internacional? Los païses del Sud s'especializaràn plan segur dins las produccions manufacturièras mai trivialas demandant un nombre important de trabalhadors pauc pagats. Al contrari los païses rics concentraran los activitats que demandan d'investiments pesucs o de man d’òbras qualificadas. De fach, l’activitat mondiala tend per exemple a veire las activitats de concepcions se realizar al Nòrd e aquelas de produccion al Sud.
Quin impacte sus las inegalitats? Dins un article de 1941, Paul Samuelson e Wolfgang Stolper deduson qu'aquela dinamica d'especializacon menariá a mermar las inegalitats e qu'èra donc necessari de renonciar a las politicas proteccionistas. En efièch, se se considèra dos factors distinctes A e B, se A es fòrça abondant sul sol nacional comparativament a B, seguirà naturalament que las lei de l’ofèrta et de la demanda favorizaràn injustament lo factor rare A al prejudici del factor B. Al contrari se lo païs fa comèrci amb una autra nacion avent una situacion invèrsa, l’inegalitat tendrà a desapareisser jol vam de l'especializacion. Autre efièch logic, la remuneracion d’un factor tendrà, a long tèrme, de venir similar dins los dos païses: per una meteissa qualificacion, los salairis dels obrièrs chineses e americans seràn comparables.
Efièchs suls trabalhadors pauc qualificats
En consequéncia, es comun d'admetre que l'obertura totala al comèrci internacional provocariá una convergéncia dels salaris dels trabalhadors pauc qualificats del Nòrd e del Sud.
Segon los oposants al liure escambi, lo nivèl cap ont convergirián los salaris seriá intermediàri entre lo salari actual dels salariats pauc qualificats del sud e aquel dels salariats pauc qualificats del nòrd, al punt pels salariats pauc qualificats del nòrd seriá melhor que se tanquen las frontièras.
Segon los partisans del liure escambi, lo nivèl cap ont convergirián los salaris seriá superior a l'actual salari dels salariats pauc qualificats del nòrd, al punt que quitament los salariats pauc qualificats del nòrd melhor que se dobriscan las frontièras.
David Ricardo aviá avançat dins sos Principis de l'economia politica e de l'impòst que l'importacion de produchs estrangièrs mens costoses permetiá una bassa dels prètz favorable al poder de crompa. A apartir del moment que las entrepresas podavan mermar los salaris nominals (sens reduire lo salari real) e donc far lo trabalh mai competitiu, favorizant lo vam de l'industria residenta e donc fin finala l'emplec.
Estudis empirics
Segon un estudi publicat per l’INSEE, lo comèrci francés amb los païses en via de desvelopament auriá provocat al maxim una pèrda de 330 000 emplecs, chifra pro flac al vejaire del caumatge del país. Mas aqueles calculs son contestats. Atal per l’economista estatsunian A. Wood, los escambis aurián provocat la pèrda de 9 milions d’emplecs dins los païses desvelopats e n'aurián creat 22 milions dins los païses en desvelopament. Se nota donc que quitament dins las estatisticas mostrant l’existéncia del fenomèn dich de «  dumping  social » mòstran qu’es a l’escala globala largament creator d’emplecs, mas aquel ganh quantitatiu es relativizat pels caractèrs qualitativament diferents entre emplecs perduts e creats.
Percepcion presenta
Lo liure escambi aparéis pauc popular en 2011 dins las enquèstas d'opinion. Près de 65 % dels franceses, italians, espanhòls, alemands sont favorables a un cert protectionisme (auça de las taxas doanièras pels païses coma China e Índia) segon de sondatge IFOP de 2011 comandats per une associacion.
Oposicions correntas al subjècte del liure escambi
Uèi, s'existís un fòrt consens entre fòrça economistas de diferentas tendéncias en favor del liure escambi, lo grand public es mai sovent mesfisant, veire ostil, sus aquela nocion. L'economista John Kay estima que las personas tendon a s'estimar capable de rasonaments economics sens n'aver las competéncias. Aquel tipe de considerations son de segur pas partejadas, per exemple, pels sindicats, que veson dins lo liure escambi una correguda al « mens disent social », de riscs de dumping social, e una guèrra economica aumentada entre los trabalhadors del mond entièr.
Concepcion de l'escambi coma un jòc de soma nula
La primièra cresença es que, s'i a un ganhant a l'escambi, i a tanben de segur un perdent. Aponduda al « fetichisme monetari », aquò mena a pensar que las exportacions son « bonas » alara que las importacions son « marridas ». La teoria de l'avantatge comparatii de David Ricardo (1817) ensag d'invalidar aquel rasonament.
Existís la meteissa cresença dins lo domèni del trabalh: es lo sofisme d'una massa fixa de trabalh. Aplicat al comèrci internacional, mena a creire que las importacions destruson de travail, e serián donc nefastas. Encara existís una cresença coma un dels motors del comèrci equitable, repausant implicitament sus l'idèa que lo comèrci ordinari seriá pas « equitable », que fariá de beneficis pas que per un dels partenaris comercials.
Lo « fetichisme monetari »
Es l'idèa, popularizada pels mercantilistas, que la riquesa correspond a la quantitat de moneda acumuladas. Lo tèrme foguèt inventat pel quita Karl Marx. Important, un país perdriá donc una quantitat d'argent presenta sus son territòri, alara que ne ganhariá exportant. Dempuèi Adam Smith, los economistas s'acòrdan sul fach que la riquesa correspond a la quantitat de bens e servicis disponibles a la populacion, la moneda essent utila sonque tant qu'es instrument. Las importacions permeton d'obtenir mai de bens, o de bens diferents, e son donc elas qu'enriquisan. Las exportacions son necessàrias que cal plan pagar las importacions, e son lo signe d'una capacitat productiva, mas desperelas constituisson una pèrda.
Pasmens se pòt notar que se consideram que la moneda es pas simplament utila coma aisina de l'escambi, mas que son abondància pòt tanben aver de resons sus la produccion (dins la teoria keynesiana per exemple), alara la teaoria mercantilista es pas que parcialament falsa. Pasmens s'es una error de considerar que les exportacions son de fonts de riquesa (de vertat son las importacions), pòdon segon de teorias estimular l’activitat economica d’un país fasent aumentar la massa monetària, las importacions avent l’efièch contrari.
Dificultats de percepcion dels còsts e beneficis
Mai sovent, los còsts associats al liure escambi son concentrats e plan visibles : deslocalizacions, licenciaments. Los ganhs, eles, son fòscs e pauc visibles : melhorant la productivitat de l'economia, lo liure escambi permet d'aumentar lo poder de crompa de la populacion entièra, e provòca d'emplegaments dins los sectors ganhants. L'aversion al risc explica l'atencion excessiva donadas a las pèrdas, e lo sofisme del veiral trencat de Frédéric Bastiat mòstra la dificultat a comprene los efièchs multiples d'una meteissa causa. Pasmens, lo problèma d'indemnizacion dels perdents (mai sovent, del repartiment dels ganhs del liure escambi) es pla real.
Confusion cort tèrme e long tèrme
Los ajustaments impausats pel liure escambi son sul còp visibles, subretot las pèrdas subte d'emplec. La tendéncia es d'extrapolar aqueles ajustaments cap a l'infinit, e de conclure que gaireben tot lo trabalh va desaparéisser. De fach, l'anaisi economica mòstra que la nòva allocacion dels factors de produccion arriba pas qu'un còp (fins a un equilibri novèl), alara los ganhs d'eficacitat son, eles, permanents. Atal, l'aument de la demanda globala donada possibla per l'aument del poder de crompa pòt provocar d'emplegaments dins totes los sectors en desvelopament de l'economia. Pasmens, lo problèma dels còsts d'ajustament es el tan plan real, e se lo « contèxte institucional » es tròp desfavorable, aqueles còsts pòdon absorbar una bona partida dels ganhs a l'escambi.
Lo liure escambi coma factor de patz
Una autra error es de considerar lo liure escambi coma automaticament factor de patz (al contrari del proteccionisme). De vertat, los exemples de conflicte al nom del liure escambi manca pas: atal la guèrra de l’òpi dins los ans 1830-1840 ligada a una volontat britanica d'obrir lo mercat chinés per la fòrça quitament se China s'avida, a l'epòca, en granda partida d'esperela en matèria economica,.
Valéry Giscard d'Estaing
Valéry Giscard d'Estaing (Valèri Giscard d'Estanh en occitan, 1926-2020), engenhaire e òme politic occitan e francés, foguèt cònse de Chamaleiras de 1967 a 1974, president de la Republica Francesa de 1974 a 1981 e president del Conselh regional d'Auvèrnhe de 1986 a 2004.
Ernèst Negre
Ernèst Angèli Serafin Negre (Gaulena, 11 d'octobre de 1907-15 d'abril de 2000) qu'èra capelan e professor a la Facultat liura de Tolosa, foguèt tanben un lingüista e escrivan occitan, autor de fòrça recèrcas sus la toponimia occitana e francesa.
Biografia
Ernèst Negre nasquèt dins una familha pagesa del país albigés (a Gaulena) en 1907. Obtenguèt la licéncia en letras en 1927. Lo sieu engatjament dins la vida eclesiastica (Grand Seminari de Tolosa) culminèt en 1933 quand foguèt ordonat prèstre. Foguèt puèi professor a Sant Estève de Valença d'Albigés (de 1933 a 1941), a Sant Somplesi (de 1941 a 1952) e a Valença (de 1952 a 1958) abans de presentar sa tèsi sus la toponimia del canton de Rabastens en 1959 e venir professor de filologia francesa e occitana a l'Institut Catolic de Tolosa. Foguèt un cercaire menimós e prolific. Foguèt en 1970 lo divulgador de l'òbra d'Augièr Galhard que traduguèt en francés e publiquèt (amb una traduccion) l'òbra de l'escrivan de Galhac, Matèu Bloin en 1976. Faguèt publicar lo libre de Gustau Farenc sus la flòra occitana de Tarn en 1973. En 1981 obtenguèt lo Prèmi Albèrt Dauzat. Foguèt un dels primièrs cercaires e collaboradors per l'Atlas Linguistique du Languedoc Occidental que ne menèt 23 enquèstas dins los departaments de Tarn, Avairon e Tarn e Garona. Escriguèt qualques pèças literàrias que la pus coneguda es Contes de Gaulena. Se publiquèt en 1984 un recuèlh dels articles del canonge. A sa mòrt, leguèt la siá bibliotèca e los sieus escriches al Collègi d'Occitània que n'èra estat president aprèp Josèp Salvat.
Bibliografia
Literatura occitana:
Toponimia (en francés):
Dialectologia (en francés):
Divèrs:
Charvieu-Chavagneux
Charvieu-Chavagneux es una comuna arpitana dau Daufinat, situada dins lo departament d'Isèra e la region de Ròse-Aups.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
La municipalitat actuala es sortida de la fusion, en 1961, de las municipalitats de Charvieu e Chavagneux.
La commune actuelle est issue de la fusion, en 1961, des communes de Charvieu et Chavagneux.
Wolfgang Amadeus Mozart
De segur leis òbras immensas son Die Zauberflöte (La Flaüta encantada), Così fan tutte (Ansin fan totei), Die Entführung aus dem Serail (Lo raubament dau Serai) e tant de sinfonias, coma la numèro 40 en sòl menor.
Escriguèt tanben un magnific Concèrto dau coronament qu'es un concèrto per piano e orquèstra.
Fuentes de Rubielos
vinheta|Panorámica de Fuentes de Rubielos, comarca Gúdar-Javalambre (Teruel) vinheta|Iglesia de Nuestra Señora de los Ángeles (Fuentes de Rubielos, Teruel)
270px|vinheta Fuentes de Rubielos es un municipi de la província espanhòla de Teròl dins la Comunautat Autonòma d'Aragon.
Brachauchenius
Brachauchenius lucasi ère un reptil marin escantit apartenhent ara familha des plesiosaures. Demorèc pendent eth cretacèu superior (hè d'aperaquí 80 milions d'annades). Es sues despulhes an sigut trapades en Kansas e Tèxas (Estats Units).
Hun Sen
Hun Sen (en khmer : ហ៊ុន សែន), nascut lo 5 d'agost de 1952(oficialament lo 4 d'abril de 1951 a Peam Koh Sna (districte de Stoeung Trang, província de Kampong Cham), es un òme d'Estat cambotjan, Primièr ministre dos còps, entre 1985 e 1993, puèi 1998.
Brachauchenius
Descripcion
Aguest animal (eth sòn nom scientific vò díder còth cuert ) siguec un des darrèrs grans plesiosaures damb eth cap gran e còth cuert, ua forma qu'avien toti es pliosaures. Es mesures èren importantes; sonque eth cran hèia un metre de longada e tota era bèstia ère en forma triangular damb es sues dents longues e acabava en un pont ponchut pas coma d'autes pliosaures. Eth còth ère plan robust e cuert damb sonque onze vertèbres cervicals.
Classament
Aguest plesiosaure siguec descrit per prumèr còp per Samuel Willinston en 1903 e siguec classat dens deth grop des pliosaures. Es caracteristiques deth cran a hèt díder quauqu'ns scientifics qu'aguest animal podie èster ua evolucion des elasmosaurids de còth long e damb un còth cuert e cap gran que passava a ocupar er espaci ecologic des superpredators marins qu'avien deishat uet es pliosaures coma Pliosaurus e Liopleurodon. Brachachenius probablaments siguec un pliosaure tipic dera madeisha familha que Kronosaurus. Un aute pliosaure deth cretacèu, ancara mès gran ère Megacephalosaurus.
Vida
Bracauchenius ère un des mès grani predators ena mar occidental que s'avia format coma un canal intern en eth cretacèu superior ena America del Nòrd actual. Les sues victimes èren de segur, grani peishi (Xiphadactinus), d'autes reptils marins mès petiti (mosasaures coma Plateocarpus), grani cefalopòdes (Tusotheuthis) e, de còps, audèths marins coma Hesperornis.
Bibliografia
· Williston S W, 1903. North American plesiosaurs. Part I. Field Columbian Mus. Pub. 2:1-77. Williston S W, 1907. The skull of Brachauchenius, with special observations on the relationship of the plesiosaurs. Proc. U.S. Nat. Mus. 32:477-89.
· Carpenter K. 1996. A Review of short-necked plesiosaurs from the Cretaceous of the western interior, North America. Neues Jahbruch für Geol. Palaont. Abh. (Stuttgart) 201 (2): 259-287.
· Schumacher BA, Everhart MJ. 2005. A stratigraphic and taxonomic review of plesiosaurs from the old “Fort Benton Group” of central Kansas: A new assessment of old records. Paludicola 5 (2): 33-54.
· Everhart MJ. 2007. Historical note on the 1884 discovery of Brachauchenius lucasi (Plesiosauria; Pliosauridae) in Ottawa County, Kansas. Kansas Academy of Science, Transactions 110 (3/4): 255-258.
Gilley (Nauta Marna)
Gilley (Nauta Marna) es una comuna francesa administrada per lo departament de la Nauta Marna de la region de Champanha-Ardena.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Collegiada de Sent Junian
La collegiada de Sent Junian (segle XI au XIV) es monument istoric dempuei la prumiera lista de 1840. Son origina remonta au segle VII, quand l'evesque de Lemòtges, Roric II, faguet bastir un oratòri subre la tomba de l'ermita Junian. Un collegi de chanonges fuguet installat a fin d'assegurar lo culte de Junian. La nau e lo transepte de 'queu monument d'estil romanic lemosin datan de la fin dau segle XI ; lo chabeç carrat, d'aspecte sever, es dau segle XIII. Lo cluchier centrau, agrotlat en 1922, fuguet tornar bastit. Las principalas curiositats de descubrir dins 'quela collegiada son la tomba de Sant Junian en calcari (segle XII), la fresca de la nau que representa los 24 vielhasses de l'Apocalipsi (segle XII) e la Chapela de Sant Marçau (segle XIII).
Mobutu Sese Seko
Mobutu Sese Seko Nkuku Ngbendu wa Za Banga (1930-1997) militar e òme politic, foguèt dictator de Zaire entre 1965 e 1997.
Labrador (region)
Labrador es la region continentala atribuida a la província de Tèrranòva e Labrador, pel comitat judiciari del Conselh privat de Londres. Mas, un confit frontalièr demora entre aquela província e Quebèc. La centrala de Churchill Falls e la poténcia territoriala en energia idroelectrica n'es lo simbòl. D'una part, un drech exclusiu e majoritari es acordat a la província atlantica respectivament de proprietat del territòri e de la centrala. Mai, d'un ponch de vista constitucional e geografic, Quebèc ten l'usufruch segon dos jutjaments de la Cort Suprèma de Canadà en 1984 e 1988.
El Tarròs
thumb|250px|Glèisa parroquiala de Santa Cecília El Tarròs es una localitat de la comarca d'Urgèl integrada actualament dins lo tèrme municipal de Tornabous. En seguida de la conquesta del Tarròs, Ermengòl IV, lo comte d'Urgèl, donèt aquela possession en 1080 a Guillem Isarn per tal que la faguèsse poblar e la defendèsse. Qualques sègles mai tard, en 1381, lo castèl del Tarròs èra proprietat de l’abadessa de Santa Cecília. Dos ans aprèp la localitat venguèt territòri del monastèri de Poblet.
Labrador (region)
Labrador es separat de l'illa de Tèrranòva per l'estrech de Belle-Isle. La region es una part de la peninsula de Labrador (que sa region costièra es de còps que i a tanben nomenada Markland, « tèrra de fusta » en noroèc).
El Tarròs
L'endrech es famós qu'i nasquèt un dels presidents de la Generalitat de Catalonha mai famoses, Lluís Companys.
Labrador (region)
Labrador a una populacion de 27,860 abitants (2001) que 30 % d'entre eles es d'origina autoctòna (Inuit, Innu e Mestís), espandida sus la superfícia de tant granda coma Itàlia, o Nòva Zelanda. S'i tròba una pichona comunautat francofòna d'origina quebequesa e acadiana, venguda dins las annadas 1960 per trabalhar dins l'expleitacion minièra.
Istòria
Un procès davant lo Conselh Privat a Londres, que durèt de 1922 fins a 1927, desavantatgèt fòrça Tèrranòva, que fasiá pas encara part de Canadà. Quebèc tostemps contestèt aquela decision dempuèi aqueste epòca. Al moment de sa dintrada dins la Confederacion canadiana, en 1949, Tèrranòva exigiguèt que la frontièra de 1927 faguèsse part integranta de la Constitucion.
Francesc Layret
thumb|250px|Placa commemorativa a la carrièra Balmes de Barcelona Francesc Layret i Foix (Barcelona, 10 de julh de 1880 - Barcelona, 30 de novembre de 1920) foguèt un politician e avocat catalan. Defensor del movement obrièr moriguèt assassinat per carrièra quand aviá pas que 40 ans, per encausa de son activisme politic lo 30 de novembre de 1920.
Labrador (region)
Istòria
La pretension de Quebèc es pasmens pas tant importanta coma autrescòps. La sola pretension mantenguda pel govèrn uèi es una definicion diferenta de la frontièra sud entre Labrador e Quebèc qu'apareis sus las mapas geograficas en Quebèc.
Francesc Layret
Biografia
Francesc Layret nasquèt en 1880 dins una familha amonedada de relotgièrs de Barcelona de simpatia republicana. Lo jove Francesc se vegèt matrassat per una malautiá quand aviá sonque dos ans. Aquesta li portèt una paralisi de las cambas que l'obliguèt tota la vida a caminar amb de cròças. A partir de 1895 estudièt amb lo futur president catalan Lluís Companys, que venguèt puèi son amic, al Liceu Poliglot del Passeig de Gràcia. Dintrèt puèi a l'Universitat de Barcelona per i far a l'encòp de drech e de filosofia.
Labrador (region)
Projècte de scission amb Tèrranòva
Una Comission reiala en 2002 revelèt una insatisfaccion fòrta dels Labradorians al subjècte de lor seuna plaça dins la Providéncia de Tèrranòva e Labrador e doncas una pression naissenta d'unes per que Labrador se dessepare de Tèrranòva e que se faga un territòri despartit.
Francesc Layret
Activisme politic
Tre la debuta del sègle XX fondèt amb Companys l'Associació Escolar Republicana, una entitat qu'amassava los estudiants favorables a las idèas federalistas de Francesc Pi i Margall. En 1902 participèt a la creacion del Ateneu Enciclopèdic Popular que ne venguèt president tre 1906.
Galve
Galve es un municipi de la província espanhòla de Teròl dins la Comunautat Autonòma d'Aragon.
Labrador (region)
Projècte de scission amb Tèrranòva
Los Innus aimavan mai que lo territòri venga lor patria coma Nunavut es pels Inuits; una resolucion de l'Assemblada de las Primièras Nacions en 1999 reclamèt Labrador coma patria dels Innu e exigiguèt sa reconeissença formala abans tota discussion constitucionala ulteriora sus la region.
Dempuèi 2005, los Inuits que vivon dins lo nòrd de Labrador tenon drech a un regim de govèrn autonòm dins una region nomenada Nunatsiavut ("nòstre bèl país"), que compren tot lo nòrd de Labrador e mai qualques regions dins las latituds centralas.
Vitrac (omonimia)
Vitrac pòt designar:
André Glucksmann
thumb|250px|André Glucksmann en 2009 André Glucksmann (Boulogne-Billancourt, França, 19 de junh de 1937 - París, 9 o 10 de novembre de 2015) foguèt un filosòf e ensagista francés. Es estat associat al corrent dich dels filosòfs novèls. Originalament pròche dels corrents maoïstas, sa lectura de l'òbra de Solzhenítsin li faguèt rebutar l'ideologia comunista abans de se dirigir posteriorament cap a de posicions mai pròchas de la drecha, en favor de l'atlantisme primièr e mai tard en sostenir Nicolas Sarkozy durant las eleccions presidencialas francesas de 2007.
Son filh, Raphaël Glucksmann, es un realizador de documentaris.
Le Ménil-Bérard
Le Ménil-Bérard es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Orne e la region de la Bassa Normandia.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
2001
Aquesta pagina concernís l'an 2001 del calendièr gregorian.
Albania
Dins un contèxte regionau trebolat per lei temptacions nacionalistas de formar una « Granda Albania » (Guèrra Civila de Macedònia... etc.), lo govèrn de Tirana se preocupèt sustot d'estabilitat intèrna. Lo govèrn d'Ilir Meta adoptèt donc una posicion de neutralitat dins lo conflicte macedonian e s'assegurèt de la bòna organizacion deis eleccions legislativas de junh. L'escrutinh confirmèt la posicion dei socialistas a la tèsta dau país. Pasmens, maugrat lo mantement de sa majoritat absoluda (73 deputats sus 140), lei socalistas perdiguèron 28 parlamentaris. Lei conservators, en revènge, ne ganhèron 22 per un totau de 46 elegits. Maugrat lo caractèr liure deis eleccions, reconegut per leis institucions internacionalas, refusèron de participar ai debats parlamentaris e demandèron l'organizacion d'eleccions novèlas (→ 2002).
Alemanha
Perseguida de la politica de reformas neoliberalas menada per lo govèrn de Gerhard Schröder. En particular, un sistèma de retiradas de capitalizacion foguèt adoptat lo 11 de mai. Pasmens, aquò mau capitèt de redreiçar l'economia alemanda e la situacion demorèt malaisada tota l'annada (aumentacion dau caumatge, inflacion limitant la consumacion, creissença febla... etc.). Ansin, après lo mes de mai, lo govèrn arrestèt provisorament sa politica liberala per preparar leis eleccions legislativas previstas l'annada seguenta (→ 2002).
Après leis atemptats dau 11 de setembre, Alemanha sostenguèt leis Estats Units e autorizèt l'utilizacion de son territòri per l'organizacion de l'ofensiva estatsunidenca còntra Afganistan. Puei, aculhiguèt a Bonn la conferéncia internacionala destinada a organizar l'Afganistan futur. Enfin, votèt lo mandadís d'un còrs armat destinat a sostenir lo còrs expedicionari estatsunidenc en Afganistan (16 de novembre).
Armenia
Dètz ans après son independéncia (→ 1991), Armenia deguèt faciar una annada novèla de crisi economica agravada per lo mantement de tensions lòng de la frontiera amb Azerbaitjan e un taus d'emigracion fòrça important.
Àustria
Après la fin dei sancions de l'Union Europèa còntra un govèrn austrian gropant conservators dau Partit Crestian Conservator e faissistas dau Partit de la Libertat, lo cancelier Wolfgang Schüssel capitèt de marginalizar son aliat. Pasmens, rompèt pas son aliança amb Jörg Haider (→ 2005) mai aprofichèt lei divisions dau Partit de la Libertat per impausar son programa (→ 2002).
Der Turm
'''Der Turm. Geschichte aus einem versunkenen Land''' es un libre de Uwe Tellkamp de 2008.
Poupry
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
2001
Bulgaria
En despiech deis avertiments de l'Union Europèa, lei Bulgars chausiguèron de votar en favor de l'èx-rèi Simeon II ais eleccions legislativas dau 17 de junh. Son movement, lo NSDV, ganhèt ansin la mitat de l'assemblada nacionala (120 deputats sus 240) amb 42,07% dei sufragis exprimits. Lei conservators dei Fòrças democraticas unidas obtenguèron 51 parlamentaris, la Coalicion per Bulgaria (senèstra) 48 e lo Movement dei Drechs e dei Libertats (Turcs e Eslaus musulmans) 21. Un acòrd entre lo NSDV e lo Movement dei Drechs e dei Libertats permetèt la formacion d'un govèrn de tecnocratas e d'òmes politics proeuropèus dirigit per Simeon II lo 24 de julhet.
Angòla
Perseguida de la Guèrra Civila d'Angòla opausant lo govèrn de José Eduardo dos Santos (MPLA) e lei rebèls de Jonas Savimbi (Unita). 16 dei 18 províncias dau país foguèron tocats per de combats dins lo corrent de l'annada. Pasmens, per l'Unita, maugrat de demonstracions de fòrça dins lo centre dau país, l'isolament diplomatic e economic contunièt de causar de dificultats. Ansin, en octòbre, lei fòrças governamentalas enregistrèron un succès important amb la destruccion dei basas de l'Unita d'Epongoloko e de Mufumbo (→ 2002).
Argeria
En Argeria, l'annada foguèt marcada per de trèbols sociaus e politics importants, especialament en Cabilia. Una repression policièra dura i faguèt de victimas (20 d'abriu). Aquò entraïnèt una extension dau movement e de manifestacions gigantas se debanèron lo 22 de mai (500,000 personas en Cabilia) e lo 14 de junh (600,000 personas dins la capitala). Lei manifestants demandavan una democratizacion vertadiera d'Argeria, una lucha còntra la corrupcion generalizada de l'elèit e la fin de la repression en Cabilia. Pasmens, la situacion se melhorèt pas e aperaquí 60 personas foguèron tuats fins a la fin dau movement. Fach excepcionau dins lo país, la polícia foguèt oficialament accusada d'èsser responsabla de l'agravament deis esmogudas lo 28 de julhet. A la fin de l'annada, la situacion èra totjorn pas amaisada maugrat de temptativas dau govèrn d'utilizar leis atemptats dau 11 de setembre per justificar sa politica (→ 2002).
Benin
Reeleccion de Mathieu Kérékou a l'eissida d'un escrutinh opac. Pasmens, aquò permetèt d'estabilizar la situacion politica. En revènge, dins lo domeni economic, maugrat un redreiçament de la creissença, la situacion demorèt marrida en causa de l'aumentacion dei cors de petròli e d'una inflacion importanta.
Botswana
Perseguida de la politica dau govèrn de Festus Mogae que son objectiu principau èra de restancar lei progrès de l'epidemia de SIDA que sa prevaléncia au sen de la populacion èra ansin de 27%. Pasmens, la malautiá contunièt de progressar maugrat leis atots importants dau país (democracia establa, gestion sana deis afaires publics... etc.). 18,000 decès e 27,000 infeccions novèlas foguèron ansin enregistrats dins lo corrent de l'annada.
Burkina Faso
Annada mitigada per Burkina Faso amb una situacion economica bòna mai de questions importantas que començavan de menaçar l'estabilitat dau país. Dins lo domeni politic, lo president Blaise Campaoré, qu'a la fisança deis institucions financieras mondialas, venguèt mai e mai impopular en causa de la natura dictatoriala de son regime. Dins lo domeni economic, l'agricultura nacionala comencèt d'èsser menaçada per una demenicion dei precipitacions anualas.
Burundi
Annada fòrça trebolada en Burundi en causa dei tensions entraïnadas dins lo país per lei conflictes etnics de la region. Pasmens, maugrat la perseguida dei combats entre Tutsis e Hutus e doas temptativas de còp d'estat, de negociacions contunièron entre lei movements armats principaus. Aquò permetèt la promulgacion d'una constitucion novèla (28 d'octòbre). Lo tèxte organizèt un partiment etnic dau poder amb un cambiament de president e de vice-president segon un cicle de 18 mes. De negociacions regardant lo desarmament generau poguèron donc començar (→ 2002).
Cameron
Perseguida de la politica de reduccion de la pauretat de Paul Biya que donèt encara ges de resultat concrèt. En mai d'aquò, lo govèrn se preocupèt dau desvolopament de la criminalitat e i respondèt d'un biais autoritari, çò qu'entraïnèt mai d'un escandòl de violéncia excessiva de part deis autoritats.
Centrafrica
Tres ans après la sarradura dei basas francesas (→ 1998), l'afondrament de la Republica Centrafricana contunièt amb de combats murtriers entre lei partisans dau president Ange-Félix Patassé e divèrsei grops de militars putschistas. Lo camp leialista capitèt finalament de gardar lo poder au sen de la capitala mai lo govèrn centrau restaurat teniá plus lo contraròtle dau rèsta dau país.
Sud-Africa
Annada malaisada per Sud-Africa onte lo president novèu, Thabo Mbeki, deguèt faciar un contèxte de dificultats economicas e socialas. D'efèct, l'abséncia de progrès sociaus vertadiers per lei populacions negras, lei progrès de l'epidemia de SIDA, l'aumentacion dau caumatge e la criminalitat fòrça importanta entraïnèron una contestacion creissenta dau poder per la populacion. Pasmens, en abriu, lo govèrn ganhèt un procès important còntra lei companhiás farmaceuticas que volián l'empachar d'utilizar liurament lei medicaments generics susceptibles d'ajudar a restancar l'epidemia de SIDA. Regardant l'evolucion de la malautiá, la situation èra totjorn catastròfica amb 210,000 mòrts e 610,000 contaminats novèus. E, a la fin de l'annada, la prevaléncia de la malautiá èra de 17,3%.
Belize
Un an après lo passatge dau ciclòn Keith qu'aviá causat de degalhs fòrça importants estimats a 250 milions de dolars, l'economia de Belize èra totjorn en crisi en causa de l'aplant deis activitats toristicas. En revènge, regardant leis incidents frontaliers amb Guatemala (→ 2000), lei tensions entre lei dos país demeniguèron amb la dubertura de negociacions.
Bolívia
Perseguida de la crisi economica, sociala e politica començada l'annada precedenta (→ 2000). Foguèt agravada per la demission dau president Hugo Banzer Suárez, fòrça fatigat. Foguèt remplaçat per son vice-president, Jorge Quiroga Ramírez, que deguèt contuniar de gerir la question malaisada de l'esplecha dau jaciment de gas naturau de Tarija (→ 2003). En parallèl, la question dei privatizacions contunièt d'entraïnar trèbols, manifestacions e blocatge deis axes de comunicacion.
Brasil
Après lei crisis de 1998-1999, l'economia brasilièra capitèt de resistir a la crisi sud-americana de 2001. Pasmens, maugrat aquelei resultats favorables, lo president Fernando Henrique Cardoso e son govèrn demorèron fòrça prudents per preparar leis eleccions de 2002. D'efèct, lo mantenement de la politica neoliberala dei govèrns conservators precedents aviá minat la basa electorala dei sociaus-democratas qu'èran fòrça afeblits (→ 2002).
Canadà
Venceire deis eleccions de l'annada precedenta (→ 2000) e sostengut per un contèxte economic favorable, lo Premier Ministre Jean Chrétien mantenguèt sa politica neoliberala. Pasmens, après leis atemptats de setembre, la desgradacion l'economia estatsunidenca menacèt rapidament l'estabilitat economica canadenca.
Chile
Premier president socialista chilen dempuei lo còp d'estat dau generau Augusto Pinochet (→ 2000), Ricardo Lagos adoptèt una politica fòrça liberala e aprofichèt una situacion economica favorabla per dopar la creissença chilena. Pasmens, en parallèl, assaièt d'adoptar quauquei lèis de progrès sociaus (→ 2002).
Afganistan
thumb|right|Esquèma generau de la guèrra d'Afganistan entre [[1992 e 2001.]]
En Afganistan, l'annada se pòu devesir en dos periòdes fòrça diferents : genier-setembre veguèt lei Taliban perseguir seis avançadas còntra l'Aliança dau Nòrd e octòbre-decembre veguèt lo regime taleb s'afondrar rapidament après l'ataca estatsunidenca consecutiva ais atemptats dau 11 de setembre.
Aquela eissida èra imprevisibla au començament de l'annada. D'efèct, après divèrsei victòrias lei Taliban s'estimavan pron fòrts per destrurre publicament leis estatuas dei Bodas de Bamian (3 de març) consideradas coma de simbòls idolatras. Puei, lo 9 de setembre, un atemptat capitat li permetèt d'eliminar lo comandant Ahmad Shah Massoud que dirigissiá lo principau movement de l'Aliança dau Nòrd. Aquela situacion favorabla cambièt totalament après lo 11 de setembre. Washington exigiguèt lo liurament immediat d'Osama bin Laden, aliat dei Taliban en Afganistan e suspèct principau deis atemptats còntra leis Estats Units d'America. En fàcia de l'abséncia de pròvas, lo govèrn dau mollah Omar refusèt. En plaça, prepausèt d'organizar lo procès de bin Laden en Afganistan. Puei, lo 20 de setembre, una assemblada religiosa afgana demandèt a bin Laden de quitar lo país. Pasmens, aquò foguèt pas sufisent e l'aliat paquistanés abandonèt lo regime taleb lo 5 d'octòbre. Dos jorns pus tard, leis Estats Units e lo Reiaume Unit començavan una campanha aeriana còntra lei Talibans.
En parallèl, leis Estatsunidencs reüniguèron plusors caps de faccions afganas per organizar un govèrn provisòri capable de remplaçar lo regime taleb. Lo 5 de decembre, quatre faccions signèron ansin leis acòrds de Bonn e Hamid Karzai foguèt designat coma cap d'Estat per una assemblada de captaus presidida per lo rèi Mohammed Zaher Chah. De fòrças occidentalas, sustot estatsunidencas, s'installèron dins lo país per sostenir lo govèrn novèu e assaiar d'arrestar Osama bin Laden e lei caps taliban principaus (→ 2002).
Arabia Saudita
Au nivèu economic, l'Arabia Saudita conoguèt una annada fòrça favorabla gràcias a l'aumentacion dei cors de petròli. En revènge, après leis atemptats dau 11 de setembre, la monarquia absoluda dau reiaume petrolièr deguèt faciar lei criticas de seis aliats occidentaus en causa de son sostèn a certanei movements islamistas.
Bangladèsh
Dins un contèxte economic favorable, l'annada veguèt la victòria de la coalicion de l'oposicion menada per Khaleda Zia (BNP) que ganhèt dos tèrç dei deputats. Aquò permetèt a Khaleda Zia de venir Premier Ministre per lo segond còp amb un programa basat sus lo desvolopament deis infrastructuras e lo melhorament de la competitivitat de la man d'òbra locala.
Brunei
Perseguida de la politica de diversificacion de l'economia nacionala jutjada tròp dependenta dei cors de petròli. En particular, lo desvolopament dau torisme foguèt un deis axes majors de la politica annuala dau sultan.
Cambòtja
En despiech de l'anóncia d'una importanta politica de reduccion deis inegalitats badantas minant lo país, l'annada 2001 semblèt a l'annada precedenta. D'efèct, maugrat una creissença economica importanta, i aguèt pauc ò ges de redistribucion dei richessas au sen de la societat cambotjana. En revènge, progrès important, l'estabilitat politica permetèt d'adoptar una lèi creant un tribunau per jutjar lei crimes dei Khmers Roges (→ 2003, 2006).
China
Annada de succès diplomatics e economics per Pequin qu'obtenguèt l'organizacion dei Jòcs Olimpics de 2008 (13 de julhet) e que venguèt sòci de l'OMC. Totjorn sostenguda per una creissença economica fòrça importanta, lo país conoguèt una crisi diplomatica amb Washington après un incident aerian qu'entraïnèt la captura d'un avion espion estatsunidenc lo 1 d'abriu. China contunièt tanben son raprochament amb Moscòu (tractat sinorus dau 16 de jullhet). Pasmens, après leis atemptats dau 11 de setembre, leis autoritats chinesas sostenguèron leis Estats Units e seis aliats de l'Aliança dau Nòrd còntra lei Taliban.
Austràlia
A la fin de l'annada, lo govèrn e leis autoritats de Sydney deguèron faciar una crisi environamentala amb d'incendis que causèron de degalhs importants dins lo relarg de la vila.
Guillaume Le Blond
Guillaume Le Blond, naissut a París en 1704 e mòrt en 1781, siguèt un matematician francés.
PlayStation 2
La PlayStation 2 (abreujat oficialament PS2) es una consòla de videojòcs de seisena generacion comercializada per Sony Computar Entertainment, filiala de Sony. Es sortida lo 4 de març de 2000 a Japon, lo 26 d'octobre de 2000 en America del Nòrd, lo 24 de novembre de 2000 en Euròpa e lo 30 de novembre de 2000 en Austràlia. La consòla èra en concurréncia amb la Dreamcast de Sega, la GameCube de Nintendo e la Xbox de Microsoft.
La PlayStation 2 a succedit a la PlayStation dins la gamma del meteis nom. A conegut una capitada immediata amb un milion d'exemplars venduts en qualques jorns a Japon. La PlayStation 2 atenh un total de 150 milions d'exemplars expedits en data del 31 de genièr de 2011 çò qu'en fach la consòla de salon la mai venduda de l'istòria dels videojòcs. Sony afirma qu'existís 10 828 títols de videojòc disponibles sus la consòla e que 1,52 miliard d'exemplars d'aqueles títols son estats venduts dempuèi lo lançament de la consòla. Pendent la fin de l'annada 2009, mentre que la consòla es comercializada dempuèi près d'una decennia, Sony explica que la PlayStation 2 demorarà sul mercat tant que i aurà de crompaires per sos jòcs. Aquesta es seguida per la PlayStation 3 en 2006.
La PlayStation 2 es uèi la consòla mai venduda de l'istòria del videojòc.
12 ans après son lançament, Sony anóncia oficialament l'arrèst de la distribucion de la PlayStation 2 a Japon, lo 28 de decembre de 20128 (contunhava totjorn de se vendre onorablament, figurant encara dins lo Top 10) e dins la rèsta del mond lo 4 de genièr de 2013.
Lo Monestièr de Clarmont
Lo Monestièr de Clarmont (Monestier-de-Clermont en francés) es una comuna occitana dau Daufinat, situaa dins lo departament d'Isèra e la region d’Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament de Ròse-Aups.
PlayStation 2
Una pagina se vira dins l'istòria del videojòc e pel constructor japonés, qu'aviá fach sensacion amb la sortida d'aquela consòla en març de 2000, a una epòca ont inclure sustot de seria la lectura dels DVD (format alara tot recent) dins aquel tip d'aparelh èra una innovacion importanta.
Lo Monestièr de Clarmont
Geografia
Lo vilatge de Monestier-de-Clermont, capluòc de canton situat a una altitud de 846 m, es la pòrta del Trièves, en  dejós dau còl dau Fau.
PlayStation 2
Istòria
Lo desvolopament de la PlayStation 2 es menat per Ken Kutaragi. La consòla es oficialament anonciada al salon E3 l'11 de mai de 1999. L'aparéncia de la consòla e la data de sortida japonesa son desveladas al salon Tokyo Game Show en setembre de 1999. La consòla deviá inicialament sortir en França lo 26 d'octobre de 2000 mas son lançament serà regetat al 24 de novembre de 2000
Lo Monestièr de Clarmont
Geografia
thumb|center|300px|Lo viaducte autoroutièr apercebut dempuèi lo Pas del Serpaton, dominant [[Gresa de Vercòrs.]]
PlayStation 2
Vendas
Las vendas de la PlayStation 2 son estimadas a un pauc mai de 150 milions d'exemplars en 2011. La barra dels 100 milions d'unitats distribuïdas es atencha en novembre de 2005, cinc ans e nòu meses après lo lançament de la consòla a Japon. La PlayStation, primièra consòla de salon a aver atench aquel cap, a mes nòu ans e sièis meses en comparason. La reparticion de las vendas suls tres pòls del mercat es de mai o mens 40 % per America del Nòrd, 38 % per Euròpa e 22 % per Japon (e Asia). En 2004, la consòla ocupa 70 % del mercat de las consòlas de videojòc.
Lo Monestièr de Clarmont
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
PlayStation 2
Vendas
Lo prètz de la consòla al lançament es fixat a 39 800 ¥ a Japon, a 299 USD als Estats Units e a 2990 francs ( 599 € en 2020 amb l'inflacion) en França.
Lo 7 de novembre de 2012, Sony a anonciat sus Twitter l'arrèst plan venent de la produccion de la PlayStation 2. La darrièra usina en activitat a barrat sas pòrtas qualques oras mai d'ora. La produccion de la consòla es arrestada lo 30 de novembre de 2012 e Sony anóncia cessar tota distribucion sul territòri Japonés a comptar del 28 de decembre de 2012. Lo 7 de genièr de 2013 la produccion e la distribucion de la PS2 es arrestada dins la rèsta del mond.
En agost de 2018, Sony anóncia per son sit oficial, la barradura al 7 de setembre del servici après-venda, lo darrièr encara actiu. Atal, Sony clau definitivament l'èra de la PlayStation 2.
Acessòris
La maneta de jòc oficiala, la DualShock 2, repren l'aparéncia globala de la DualShock. Los botons son d'ara enlà analogics (levat L3, R3 e Analog) e la maneta produtz dos nivèls de vibracions suplementàrias. Acompanhada d'aquesta, la carta memòria Memory Card (8 MB), qu'intègra la tecnologia MagicGate, es venduda separadament. D'autres accessòris son prepausats : una telecomanda, una adaptadoira ret, un disc dur, lo micro-casco HeadSet, los micros SingStar, las guitarras Guitar Hero, dels volants a retorn per fòrça, lo pistolet optic GunCon 2, lo clavièr-controlaire NetPlay Controller, lo multiplicateur de maneta Multitap, dels cables (AV analogica, S-Video, i.Link), lo prèst-a-montar Linux, o encara dels sòcles (orizontal e vertical).
L'EyeToy es una pichona camera desvolopada per Sony que se connècta al pòrt USB de la consòla e permet d'interagir amb l'univèrs de jòc en realizant de movements amb lo còs. Lançat en Euròpa lo 9 de julhet de 2003 en paquet amb lo jòc EyeToy: Play, l'accessòri coneis una certana capitada e tot una gamma de jòcs especialament concebuts pel periferic a espelit. La camera pòt tanben èsser utilizada coma webcam sus un ordenador gràcias a sa connectica USB e los pilòts apropriats. Sony a egalament comercializat de buzzers dins l'encastre de la seria Buzz!. Venduts per quatre, son provesits de cinc botons, dont quatre de colors, que permeton d'interagir amb los jòcs coma dins un jòc televisat.
Alfred Massotièr
L'abat Alfred Massotièr foguèt un escrivan occitan, autor en 1920 d'un poèma en occitan (Lou vi blanc de Gailhac pus clar que lou champogno) illustrat per Gustau Farenc e de cants (cantics e cançon de maridatge) recuperats per la Talvera.
Vitrac (Perigòrd)
Vitrac (en francés tanplan coma en occitan) es una comuna d'Occitània, dins la region istorica de Perigòrd, administrada per lo departament de Dordonha de la region de Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
La prononciacion es [βi’tra]. Lo nom es atestat al sègle XIII, Vitrac. Vitrac ven d'un nom latin d'òme, Victor, o del derivat Victorius (venguts del latin victor, « venceire, vencedor »), emb lo sufixe -acum, , , latinizacion del sufixe celtic -acon.
Dèlfes
Dèlfes èra un centre religiós major de l'Antiquitat grèga. Assostava l'oracle d'Apollon e l'Omphalos (« l'emborígol dau mond »). Dau sègle VI av. au sègle IV av. JC, foguèt lo santuari pus important de Grècia e lo simbòl de l'unitat dau pòble grèc.
Trigonam
Trigonam es una anciana comuna occitana, fusionada emb Antona en 1829. Veire Antona e Trigonam.
Gargallo
Gargallo es un municipi de la província espanhòla de Teròl dins la Comunautat Autonòma d'Aragon.
Salvador Seguí
thumb|250px|Salvador Seguí Salvador Seguí i Rubinat, escaissat El Noi del Sucre (Tornabous, l'Urgell, 23 de decembre de 1886 - Barcelona, 10 de març de 1923) foguèt un dels menaires mai famoses del movement anarcosindicalista de la Catalonha de la debuta del sègle XX.
Tolmin
Tolmin (Tolmino en italian, Tolmein en alemand) es una comuna (občina) d'Eslovènia, situada a l'extremitat occidentala dau país, sus la riba dau fluvi Isonzo.
Gustau Farenc
Gustau Farenc (en francés Gustave Farenc; Boisseson, 7 de març de 1878–11 de junh de 1972), foguèt un abat, arqueològ e escrivan occitan. Es l'autor d'una òbra sus la flòra occitana, que foguèt publicada per Ernèst Negre e de qualques escriches en occitan. Faguèt tanben las illustracions d'un poèma d'Alfred Massotièr.
Mauren
Mauren (/mauʁən/ en alemand; Mura en alemanic; del ancian alemand-naut Muor) es una comuna de Liechtenstein, dins lo país bas.
La comuna comprend las localitats de Mauren e Schaanwald.
Son nom ancian èra Muron.
Sent Jaime
Sent Jaime, fòrma probabla (Saint-Jaymes en francés), qu'es ua anciana comuna gascona d'Astarac, situada dens lo departament de Gers e la region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus. Despuish 1822, qu'es annexada a Sent Miquèu.
Cardalhac
Cardalhac (Cardaillac en francés) es una comuna carcinòla situada dins lo departament francés d'Òut e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Sent Jaime
Toponimia
La fòrma Jaime qu'es mei qu'espanhòla, qu'es gascona (minoritària) e que pareish dens l'ALG (Atlàs Lingüistic e Etnografic de Gasconha); la fòrma gascona mei correnta qu'es Jacme (mièi-sabenta). Correspond a dus apòstols, Sent Jacme lo Màger (supausat mòrt dens la Peninsula Iberica) e Sent Jacme lo Menor, martir,.
Cardalhac
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Lignières-la-Carelle
Lignières-la-Carelle es una anciana comuna francesa, situada dins lo departament de Sarta e la region dels Païses de Léger. Lo 1èr de genièr de 2015 fusionèt amb cinc autras comunas, per formar la comuna novèla de Villeneuve-en-Perseigne.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Nòtas
<references group=N/>
Mandiraja
thumb|400px|right|Mandiraja Mandiraja es lo capluóc del Banjarnegara dins la província indonesiana de Java central.
Gea de Albarracín
Gea de Albarracín es un municipi de la província espanhòla de Teròl dins la Comunautat Autonòma d'Aragon.
Sola
Sola qu'ei un ancian vescomtat feudau neishut en 832, quan lo purmèr rei de Pampalona Eneko Arista e nomenè Aznar I Galin purmèr vescomte, d'ua dinastia qui contunharé dinc au sègle XIII.
Au sègle XI, lo duc de Gasconha que cedí los sons drets relatius a Sola au vescomte de Bearn.
Los sons abitants que son los soletins.
Blason
L'ancian blason (leon sus hons arroi) deus senhors de Maulion que ho adoptat tà la capitau e tà arrepresentar l'ensemble deu territòri.
Dario Fo
left|80px|
Leptocleidus
Leptocleidus ei un genre escantit de pliosaurids leptocleidides (1) que demorèc pendent eth cretacèu, en Anglatèrra, Austràlia e Africa del Sud (2). Ei eth solet pliosaure conegut trapat en es estrats dera Isla de Wight.
Descripcion
Damb granes clavicules, interclavicules e omoplats petits, Leptocleidus ère semblant a Rhomaleosaurus (jurassic inferior) e as plesiosaures dera familha des Polycotylidae (cretacèu). Aguest animal avia 22 dents en cada maxillar e d'aperaquí 35 dents en cada costat dera maishèra. Eth cran avia forma triangular e avia ua cresta sagital e arribava enquiara fin deth nas. Ère desparièr d'autes pliosaures pr'amor qu'avia es costelhes cervicals damb un solet cap e ua prehonda depression en eth centre des vertèbres deth còth.
Dario Fo
A recebut lo Prèmi Nobel de Literatura en 1997.
Leptocleidus
Descripcion
Leptocleidus hèia 3 m de longada. totun, Leptocleidus superstes ère un 50% mès petit (1,5 m) e pr'açò qu'ère era espècia mès petita.
Vida
Leptocleidus ère desparièr d'autes plesiosaures pr'amor que demorava en lacs prehonds e probablaments tanben en arrius saladi o d'aigua dolça (coma en es boques des grans arrius). Açò hèc pensar Cruickshank qu'anava entàra aigua dolça pr'amor que hugie des grans plesiosaures e pliosaures. Es coneishen plan de despulhes enes Isles Britaniques mès era espècia Leptocleidus capensus siguec descurberta ena provincia deth Cap, en Africa del Sud (3). Atau qu'es coneishen aué quate espècies; Leptocleidus capensis, que demorèc en Africa del Sud, Leptocleidus clemai, que demorèc en Austràlia der oèst, Leptocleidus superstes, que demorèc en Anglatèrra e Leptocleidus sp que demorèc ena Isla de Wight.