cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Anarcofeminisme
Mujeres Libres
L'organizacion lucha sus dos fronts : per la liberacion de las femnas e per la revolucion sociala. Dins l'Espanha revolucionària dels ans 1936-1937, las Mujeres Libres s'opausan al sexisme de lors camaradas militants e volon s'emancipar de l'estatut marginal que lor es reservat al sen d'un movement libertari que pretend abolir la dominacion e la ierarquia. Per ela, l'emancipacion de las femnas es inseparable de l'emancipacion sociala. Se pels anarquistas, los mejans realizats dins la lucha revolucionària inspiran la societat futura, afirmisson que l'egalitat de las femnas seguirà pas automaticament la revolucion sociala se se reliza pas en practica sul còp. Mujeres Libres prepara las femnas e de ròtles de menairas dins lo movement anarquista, organizan d'ecòlas, de grops de paraula reservats a las femnas, tot aquò per que las femnas pòsca aquerir l'estima de se e la fisança dins lors capacitats.
Mujeres Libres publica un jornal eponime ont es abordat l'education sexuala, definit segon los tèrmes de l'epòca, coma « la coneissença del foncionament fisiologic de nòstre organisme, mai especialament l'aspècte eugenic e sexologic ». A Barcelona, l'associacion es a l'origina de la creacion de la Casa de la dona treballadora e de la campanha en favor de la reinsercion de las prostituidas dins los Liberatorios de prostitucion. La prostitucion es fermament combatuda. La tòca es pas de l'amenatjar mas de l'eradicar, fasent las femnas economicament independentas e realizant una prigonda revolucion sociala e morala. Mai se desòlan de veire fòrça de lors camaradas òmes frequentar los ostals de passa.
Amparo Poch y Gascón
thumb|Amparo Poch y Gascón Amparo Poch y Gascón, doctòra en medecina e propagandista de la libertat sexuala es una de las tres fondatriças de las Mujeres Libres. Dins La Vida sexual de la femna (1932), incita les femnas a s'espandir per l'amor liure e la practica de la bisexualitat. Es responsable, en 1936, dels Liberatorios de prostitución, ostals destinats a las prostituidas, ont pòdon recebre de sonhs de santat, de psicoterapia e una formacion professionala per lor permetre d'aquerir una independéncia economica per de mojans socialament acceptables. En decembre de 1937, es reponsable d'un luòc d'escambi e d'educacion per las femnas nomenat Casal de la Dona Treballadora.
Lucía Sánchez Saornil
thumb|Lucía Sánchez Saornil. Lucía Sánchez Saornil es una de las tres fondatriças de las Mujeres Libres. Es obertament lesbienna. Dempuèi joventa, escriu de poesia e es associada al movement literari dels ultraïstas. Ja en 1919, publiquèt dins fòrça jornals coma Los Quijotes, Tableros, Plural, Manantial e La Gaceta Literaria. Mercé son pseudonime masculin, pòt explorar de tematicas lesbienas a una epòca ont l'omosexualitat es criminalizada, subjècta a la censura e a la repression. Prigondament decebuda pels prejutjats chauvinistas dels republicans, se liga amb doas camaradas, Mercedes Comaposada e Amparo Poch y Gascón per formar Mujeres Libres en abril de 1936. Rebuta lo vejaire, dominant pels anarquistas, que l'egalitat dels sèxes vendrà naturalament d'una societat sens classas.
Bibliografia
right|thumb|He Zhen (sens data).
Ga'anda
Lo ga'anda (o gabin) es una lenga chadica de la familha afroasiatica parlada en Nigèria.
Localisacion
Lo ga'anda es parlat dins la zòna de govèrn local de Gombi dins l'Estat d'Adamawa,.
Classificacion
Lo ga'anda es una lenga chadica classada per Gravina (2014) dins la branca sud del biu-mandara, ont fa partida del grop tera.
Make Mine Music
Make Mine Music es un filme d'animacion american producha per Walt Disney e sortit en 1946. Es le 8e filme d'animacion Disney.
Provincia de Verbano, de Cusio e d'Ossola
Foguèt creada en 1992 a partir de 77 comunas preseas a la província de Novara.
Canton de Gradinhan
Lo canton de Gradinhan es una anciana division administrativa e electorala francesa, en Bordalés e en Guiana, situada dens l'arrondiment de Bordèu, lo departament de Gironda e la region d'Aquitània, adara de Novèra Aquitània. Lo creèren en 1982 e lo suprimiren en 2015. Las 3 comunas son desempui dens los cantons de Peçac-1 (Canejan e Sestàs) e de Peçac-2 (Gradinhan). La lenga autoctòna es l'occitan gascon bordalés.
Ans 1490
../.. | Ans 1460 | Ans 1470 | Ans 1480 |  Ans 1490 | Ans 1500 | Ans 1510 | Ans 1520 | ../..
Istòria
1491 : conversion au crestianisme dau manikongo Nzinga Nkuwu que venguèt Joan I de Kòngo. Una partida importanta de l'ostau reiau e deis elèits dau país l'imitèt. 1492 : dins la Peninsula Iberica, capitulacion de Granada (3 de genier) que foguèt annexada per Castelha. Aquò marquèt la disparicion dau darrier reiaumes musulmans de la region e la fin de la Reconquista. 1492 : consequéncia de la presa de Granada per leis Espanhòus, lei Rèis Catolics decidèron de renfòrçar sa politica de lucha còntra leis infidèus installats dins sei reiaumes. Ordonèron ansin l'expulsion dei Judieus (31 de març).
1492 : descubèrta dau continent american per una expedicion espanhòla dirigida per Cristòl Colomb. 1493 : dins l'Empèri Songai, revòuta dau governaire Askia Muhammad còntra lo poder. Sostengut per lei mitans religiós conservators ostils au rèi Sonni Baro, prenguèt lo poder a l'eissida de la batalha d'Anfao (12 d'abriu). Fondèt ansin la dinastia Askia. 1493 : dins l'Empèri Inca, assassinat de Tupac Yupanqui que foguèt victima dei complòts tròp nombrós que minavan la cort de Cuzco dempuei d'annadas. Foguèt remplaçat per son fiu Huayna Capac. 1493-1496 : segonda expedicion de Cristòl Colomb. Marquèt lo començament de la colonizacion d'America per leis Europèus qu'obliguèron leis indigèns de pagar de tributs regulars d'aur e de coton. Aquò entraïnèt una revòuta, durament reprimida, en 1495. 1494 : en Africa Orientala, mòrt dau negus Eskender que foguèt tuat durant una batalha còntra leis estats musulmans de la region. Son fiu, Amda Seyon II, foguèt rapidament reversat per son oncle Naod que capitèt de restablir la patz amb lo Sultanat d'Adel. L'emir d'Harrar assaièt de perseguir lo combat mai foguèt aisament vencut. 1497 : conquista de Melilla per Espanha. 1498 : succès de l'expedicion de Vasco de Gama que capitèt de passar lo sud dau continent african e d'agantar la peninsula indiana. Aquò anava permetre de durbir de liasons maritimas comercialas entre Portugau e Índia.
Sciéncias e tecnicas
1490 : descripcion dau principi de la capillaritat per lo sabent e artista italian Leonardo da Vinci (1452-1519). 1492 : invencion dau glòbe terrèstre per lo navegaire alemand Martin Behaim (1459-1507). 1494 : en Venècia, publicacion e impression de Summa de arithmetica, geometria, de proportioni et de proportionalita escrich per lo matematician italian Luca Pacioli (vèrs 1445-1517). Èra un resumit de l'ensemble dei conoissenças matematicas dau periòde, especialament en algèbra, e conoguèt un succès important. Inaugurèt tanben la comptabilitat. 1496 : publicacion d'un commentari de la teoria de Ptolomèu escrich per lo sabent alemand Regiomontanus (1436-1476). Dich Epytoma Joannis de Monte Regio in Almagestum Ptolomei, aqueu tractat favorizèt la difusion de la conoissença dau sistèma de Ptolomèu en Euròpa e sa revision dins lo corrent dau sègle seguent per Nicolau Copernic (1473-1543).
Sossac
Sossac (Soussac en francés) es una comuna deu Vasadés istoric, en Guiana, lingüisticament gascona, administrada per lo departament de Gironda e la region de Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
Bénédicte Boyrie-Fénié cita de las fòrmas ancianas en occitan : Sorsac, Sorssac, aus sègles XI-XIII, Sorsac (par. de ~), en 1276. Per Dauzat, sigut per Jacques Astor, Sossac ven deu nom latin d'òme Socius, emb lo sufixe -acum , latinizacion deu sufixe gallés -aco(n). Negre, citat per Bénédicte Boyrie-Fénié, aima mèi Celsus + -acu(m). Mes devèvan pas conéisher las atestacions medievalas. B. Boyrie-Fénié se contenta de senhalar l'assimilacion de [-r-] per [-s-] dens lo grope [-rs-], mes negligís de gaitar a la comuna lemosina de Sorçac, que sembla d'estar lo medish nom, e que Dauzat explica per un nom latin d'òme Surtius, emb lo sufixe -acum. Sossac èra donc benlèu una anciana granda propietat antica qu'avèva per mèste Surtius. Una grafia Soçac, per tant, seré pas abusiva.
Jean-Marie Degoutte
Jean-Marie Joseph Degoutte (1866-1938) foguèt un generau francés.
Soudat dins lo 36 regiment d'artilhariá, intrèt a l'Escòla de Saint-Cyr lo 29 d'octòbre de 1888. Entre 1890 e 1896, participèt ai campanhas en Tunisia e Madagascar. Venguèt capitani en 1896, luòctenent-coronèu en 1912 e coronèu lo 1 de novembre de 1914. Participèt en particular ais ofensivas de Champagne en setembre de 1915 puei venguèt generau de bregada lo 25 de març de 1916 e generau de division lo 9 de mai de 1917. Comandèt adonc lo 21 còrs de la VI armada francesa. Après la fin de la Premiera Guèrra Mondiala, foguèt cap de l'armada dau Ren puei venguèt membre dau Conseu de guèrra superior. Enfin, entre 1923 e 1925, dirigiguèt lei tropas francesas durant l'ocupacion de la Ruhr.
Hondeghem
es una comuna francesa del departament del Nòrd e de la region del Nòrd-Pas de Calais.
Geografia
thumb|left|Hondeghem En lo sieu costat e lo sieu arrondissement|180px
thumb|left|Hondeghem dans son canton et son arrondissement|180px.
Istòria
Los Senhors de la Wissche, venguts d'Artés al sègle, #prene lo nom de Hondeghem e Guillaume de Hondeghem #obténer del Pòrti de Bourgogne, #que n'èra chambellan lo títol de « Senhor del País »
Philippe de Horosco èra senhor al sègle, après la siá mòrt, la siá filha Charlotte #vendre a la Abbaye de Marquette, en 1698, lo patrocini de la Glèisa.
La Municipalitat de Hondeghem fasiá partida antany del diocèse de Ypres a Belgica.
Philippe de Horosco était seigneur au siècle, après sa mort, sa fille Charlotte vendit à l'Abbaye de Marquette, en 1698, le patronage de l'Église.
La Commune d'Hondeghem faisait partie autrefois du diocèse d'Ypres en Belgique.
Còdi de l'artesanat
Lo còdi de l'artesanat es un còdi juridic qu'aperten a l'ensemble dels còdis especializats francés.
Cadaqués
thumb|right|200px|Cadaqués, la plaja Cadaqués es un municipi de la comarca d'Alt Empordan dins la província de Girona en Catalonha (Espanha).
Melody Time
Melody Time es un filme d'animacion american producha per Walt Disney e sortit en 1948. Es le 10e filme d'animacion Disney.
Paron
Paron pòt essèr:
Còdi de las asseguranças (França)
Lo còdi de las asseguranças compren l'ensemble de las leis e dels reglaments que regisson las societats d'asseguranças e las relacions entre asseguraires e assegurats.
Poel
Poel, o Illa de Poel (en alemand: Insel Poel) es una illa alemanda situada dins la Mar Baltica, dins lo Land de Meclemborg-Cispomerània d'aperaquí e 2,485 abitants en 2018. Es situada en fàcia de la vila de Wismar e aperten coma comuna a l'arrondiment du Mecklembourg del Nòrd Oèst (Landkreis Nordwestmecklenburg).
Las vila principalas son Kirchdorf e Oertzenhof e los vilatges de Timmendorf, Wangern, Hinterwangern, Weitendorf, Weitendorf-Hof, Brandenhusen, Neuhof, Seedorf, Niendorf, Schwarzer Busch, Kaltenhof, Fährdorf, Malchow, Vorwitwerk et Gollorf. La màger part de las tèrras son de tèrras agricòlas. Kirchdorf ten un pòrt de plaséncia e un chantièr naval. Wismar Bay es considerat coma lo pòrt pus polit de la Baltica.
Copa Santa
Mistral escriguèt aquel cant en referéncia a una copa d'argent que lei felibres catalans porgiguèron ais felibres provençaus pendent una taulejada que se tenguèt en Avinhon lo 30 de julhet de 1867, per grandmercejar de l’acuelh donat au poèta catalan Víctor Balaguer, exiliat politic en Provença. Aquela copa es l’òbra de l'escultor Guillaume Fulconis e de l’argentièr Jarry.
En nòrma mistralenca
Prouvençau, veici la Coupo Que nous vèn di Catalan : A-de-rèng beguen en troupo Lou vin pur de nostre plan
refrin Coupo Santo E versanto Vuejo à plen bord, Vuejo abord Lis estrambord E l'enavans di fort !
D'un vièi pople fièr e libre Sian bessai la finicioun ; E, se toumbon li felibre, Toumbara nostro nacioun
Coupo Santo...
D'uno raço que regreio Sian bessai li proumié gréu ; Sian bessai de la patrìo Li cepoun emai li priéu.
Trobador
thumb|[[Bernat de Ventadorn, trobador medieval occitan - manuscrich de musica trobador del sègle XIII]]
Un trobador èra un poèta, e/o cantaire, durant l'Edat Mejana, en Occitània, e en Catalonha, en Aragon, Lombardia, Galícia-Portugal. Lo tèrme de trobador s'utiliza per designar los artistas que s'exprimisson en occitan (lemosin, auvernhat, provençal...). Trobaire es una autra forma del mot trobador, que ven d'una autra declinason del meteis mot en òc ancian. L'omològ femenin del trobador es la trobairitz.
Copa Santa
En nòrma mistralenca
Vuejo-nous lis esperanço E li raive dóu jouvènt, Dóu passat la remembranço, E la fe dins l'an que vèn,
Trobador
Etimologia
left|thumb|200px|[[Beatritz de Diá, trobairitz.]]
Kreator
300px|vinheta|Kreator (2018) Kreator qu'ei un grop de thrash metal alemand qui a causit l'anglés com lenga d'expression.
Trobador
Etimologia
Lo tèrme "trobador" es atestat al sègle XII en çò de Pèire d'Auvèrnhe. Lo mot se forma a partir del vèrb trobar que, en occitan ancian significava tanben "compausar", "inventar". Lo mot troubadour foguèt manlevat per lo francés al sègle XVI, d'efièch, es mencionat en 1575 al sens de « poèta liric cortés de lenga d'òc als sègles XII e XIII (J. de Nòstra Dama, Vies des anciens poetes provençaux, p. 14 ds Gdf. Compl.).
Lo tèrme occitan "trobador" se superpausa exactament al francés trouveur. Lo mot francés trouvère es atestat tanben al sègle XII, e representa l'ancian cas subjècte del mot de lenga d'oïl troveor (cas regim). Segon los lingüists l'occitan "trobar" e lo francés trouver remontan a un tèrme del latin popular non atestat *tropare « compausar, inventar un aire » d'ont « compausar un poèma », puèi « inventar, descobrir », derivat de tropus « figura de retorica », , , (cf. latin contropare)
Copa Santa
En nòrma mistralenca
Vuejo-nous la couneissènço Dóu Verai emai dóu Bèu, E lis àuti jouïssènço Que se trufon dóu toumbèu
Trobador
Etimologia
Al temps de Frederic Mistral, trobaire aviá una autra significacion en Provença: un poèta occitan que visquèt entre lei trobadors e lei felibres, amb lor poesia cridada la "trobariá". Es a dire los poètas occitans de l'Edat Modèrna. Malgrat aquò, la definicion la mai comuna de trobaire rèsta trobador o poèta.
Istòria
Los trobadors apareisson al moment de la Primièra Crosada (1096-1099) e començan a declinar al moment de la crosada albigesa (de 1209 al sègle XIV).
Copa Santa
En nòrma mistralenca
Vuejo-nous la Pouësìo Pèr canta tout ço que viéu, Car es elo l'ambrousìo, Que tremudo l'ome en diéu
Trobador
L'amor cortés o fin'amor
Es al sègle XII que nasquèt lo fin' amor, genre literari que l'invencion es atribuida a Guilhèm IX de Peiteus, dich lo Trobador (1071-1127).
Copa Santa
En nòrma mistralenca
Pèr la glòri dóu terraire Vautre enfin que sias counsènt. Catalan, de liuen, o fraire, Coumunien tóutis ensèn !
Trobador
L'amor cortés o fin'amor
Aqueste amor cortés foguèt un modèl per de generacions de trobadors e de trouvères (equivalent en lenga d'oïl), e Minnesänger (menestrel) en alemand). Emprentat de valors eroicas pròprias a la cavalariá, son fin amor es sovent realista e francament carnal, escarta pas l'adultèri, mas evòca tanben de sentiments delicats.
L'amor cortés se desvolopa per respondre a de règlas fòrt precisas, finalament codificadas per mantun arrèst pres a la cort d'Alienòr d'Aquitània.
Copa Santa
En nòrma classica
Provençaus, vaicí la copa Que nos ven dei catalans : A de rèng beguem en tropa Lo vin pur de nòstre plant !
Província de Campobasso
La Província de Campobasso es una província de la region de Molise en Itàlia.
Trobador
L'amor cortés o fin'amor
La reina Alienòr, felena de Guilhèm IX, fòrt cultivada, joguèt un ròtle considerable dins la difusion de l'ideologia de l'amor cortés.
Copa Santa
En nòrma classica
repic <b>Copa santa, E versanta, Vueja a plen bòrd, Vueja abòrd Leis estrambòrds E l'enavans dei fòrts ! </b>
Trobador
Genres
Los tèxtes dels trobadors corresponen a mai d'un genre :
Copa Santa
En nòrma classica
D'un vièlh pòble fièr e liure Siam bensai la finicion ; E se tomban lei felibres, Tombarà nòstra nacion.
D'una raça que regrelha Siam bensai lei promiers greus ; Siam bensai de la patria Lei cepons e mai lei prieus.
Vueja-nos leis esperanças E lei raives dau jovent, Dau passat la remembrança E la fe dins l'an que ven.
Vueja-nos la coneissença Dau verai e mai dau bèu, E leis autei joïssenças Que se trufan dau tombèu.
Vueja-nos la Poesia Pèr cantar tot çò que viu, Car es ela l'ambrosia Que tremuda l'òme en dieu.
Pèr la glòria dau terraire Vautres enfin que siatz consents, Catalans de luenh, ò fraires, Comuniem toteis ensems !
A Troll in Central Park
A Troll in Central Park es un filme d'animacion american sortit en 1994.
Rock-a-Doodle
Rock-a-Doodle es un filme d'animacion american producha per Sullivan Bluth Studios e Goldcrest Films.
L'Abizanda
L’Abizanda es un municipi de la província espanhòla d'Òsca e de la Comunautat Autonòma d'Aragon.
The Land Before Time
The Land Before Time es un filme d'animacion american producha per Amblin Entertainment e Lucasfilm.
Mabire
Lo mabire es una lenga chadica de la familha afroasiatica parlada en Chad. La lenga es quasi atudada.
Geoffrey Arend
thumb|Geoffrey Arend Geoffrey Arend (Manhattan, 28 de febrièr de 1978) es un actor american. Es maridat amb l'actritz Christina Hendricks dempuèi 2009.
Mabire
Classificacion
Lo mabire es una lenga chadica classada dins la branca orientala, ont fa partida del grop B.
Còdi de comèrci (França)
vinheta|Pintura murala de la sala d'audiéncia del tribunal de comèrci de París. En França, lo còdi de comèrci es un ensemble de leis que pòrtan sul drech comercial.
Espiuta
Espiuta (Azpilda en basco, Espiute en francés) qu'ei ua comuna bearnesa administrada peu departament deus Pirenèus Atlantics de la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Antigua e Barbuda
Antiga e Barbuda es un reialme del Commonwealth format per doas illas principalas, dins la Mar de las Caribas: Antiga (de ) e Barbuda (de ).
Espiuta
Geografia
vignette|upright=1.3|centre|Comunas a l'entorn.
Antigua e Barbuda
Lo gentilici es antigués -esa.
Espiuta
Toponimia
La prononciacion qu'ei [es'piwtə]. Las fòrmas ancianas que son Espiute en 1385, Spiute en 1548, Spiuta en 1548, Espiuta en 1608, Espiute (mapa de Cassini, a la fin deu sègle XVIIIau).
Antigua e Barbuda
Politica
Antigua e Barbuda es una monarquia parlamentària. Lo cap d'Estat es la reina d'Anglatèrra, Elisabèt II del Reialme Unit, representada per un governador general.
Espiuta
Toponimia
Segon Dauzat, Espiuta que vien deu gascon espiut, « espiau, espieut, espiut, pihorc ».
Antigua e Barbuda
Economia
De veire: Economia d'Antigua e Barbuda
Friedrich Wilhelm Grund
Friedrich Wilhelm Grund (Amborg, 7 d'octobre de 1791 - Amborg, 24 de novembre de 1874) foguèt un compositor, ensenhaire e cap d'orquèstra alemand.
Espiuta
Toponimia
Miquèu Grosclaude qu'arrefusa l'explicacion de Dauzat, pr'amor la fòrma femenina de totas las atestacions va en contra. Lo sens qu'ei pauc acceptable semanticament : lo sens de « pau » que seré acceptable, mès ei present dens nat diccionari. Espiuta qu'ei ua romanizacion deu basco Ezpilda o Azpilda, dab vocalizacion de l. Qu'ei format de ezpil, « prada » e eta, sufixe locatiu. Lo sens generau qu'ei de « lòc on i a pradas ».
Província de Sondrio
La Província de Sondrio es una província de la region de Lombardia en Itàlia.
All Dogs Go to Heaven
All Dogs Go to Heaven es un filme d'animacion american sortit per United Artists e Goldcrest Films.
Semiotica
La semiotica o semiologia (en grèc: Σημειωτικη, semeiotikos - "observador de signes") es la sciéncia de la foncion dels signes e dels simbòls dins la comunicacion umana, pas sonlament en lengatge mas tanben amb l'ajuda de divèrs mejans non lingüistics. La semiotica a tres brancas:
La semiotica ne comencèt a partir del comentari del lingüista soís Ferdinand de Saussure segon lo qual cap mot (e cap autre signe) ne son innadament juntats en acòrdi amb la seuna significacion. Apuèi, la semiotica se desvolopèt coma una disciplina scientifica, particularament gràcias a Claude Lévi-Strauss e a Rotland Bartas. S'es combinada amb l' estructuralisme per explorar la "produccion" de significacion en lengatge e autres sistèmas de signes e sotlinhar atal la natura convencionala d'aquesta produccion.
The Secret of NIMH
The Secret of NIMH es un filme d'animacion american producha per Aurora Productions e sortit per MGM/UA Entertainment Company per United Artists.
Bratislava
Bratislava (/ˈbracislaʋa/ en eslovac) es la capitala d'Eslovaquia dempuèi 1993. Sa populacion foguèt estimada a NaN abitants en 2020. Sa superfícia totala es 367,59 km².
Referéncias
<references responsive="1" group=""> thumb|286x286px|right|La partida anciana de Bratislava.
Còdi de la consomacion
Lo còdi de la consomacion es lo còdi que regropa las disposicions legislativas relativas al drech de la consomacion, qu'es un sos-ensemble del drech dels afars.
An American Tail
An American Tail es un filme d'animacion american producha per Sullivan Bluth Inc. e Amblin Entertainment e sortit en 1986.
Filip Vujanović
Filip Vujanović, avocat, es president de Montenegro dempuèi 2003, e lo primièr president del país dempuèi son independéncia, lo 3 de junh de 2006.
Batalha de Dobro Pole
La batalha de Dobro Pole se debanèt entre lo 14 e lo 19 de setembre de 1918 pendent la fin de la Premiera Guèrra Mondiala. Foguèt un succès important per l'Entenduda car entraïnèt la signatura d'un armistici lo 26 de setembre ambé Bulgaria.
La batalha comencèt lo 14 de setembre per un bombardament massís de l'artilhariá. Lo 15, doas divisions francesas (122 d'infantariá e 17 d'infantariá coloniala) e tres sèrbas (Shumadia, Timok e Iogoslavia) ataquèron lei 2 e 3 divisions d'infantariá bulgaras. Lei Bulgars èran inferiors en nombre e foguèron encerclats lo 19. Lei Sèrbes aprofichèron la situacion per avançar fins a Velès lo 23. Enterin, lei soudats bulgars se revoutèron e se repleguèron en Bulgaria.
Foton
Lo foton (del grèc: φως, "lutz"), qu'a per simbòl la lètra grèga gamma, γ, es la particula subatomica que fa de mediadora dins l'interaccion electromagnetica. Los fotons son associats a tota mena de radiacion electromagnetica.
Aínsa-Sobrarbe
Aínsa-Sobrarbe es un municipi de la província espanhòla d'Òsca e de la Comunautat Autonòma d'Aragon.
Agüero
Agüero es un municipi de la província espanhòla d'Òsca e de la Comunautat Autonòma d'Aragon.
Mar Roja
thumb|250px|right|La Mar Roja, entre Africa e Asia. La mar Roja (var. Mar Arroja) es un golf o braç de mar de l'ocean Indian situat entre Africa e Asia. Al sud es religada a l'ocean Indian per l'estrech de Bab al Mandab e lo golf d'Adèn. Al nòrd de la mar Roja se trapa la peninsula de Sinai situada entre lo golf d'Aqaba e lo golf de Suèz, ont lo Canal de Suèz fa un passatge cap a la mar Mediterranèa.
La mar Roja fa aproximativament 1900 km de long sus 300 km de larg ; la superfícia marina es de 438,000 km² a 450,000 km². Lo fons marin ten una prigondor maximala de 2500 m e en mejana de 500 m. Mas ten tanben unas plataformas pauc prigondas, famosas per la sieuna vida marina e los coralhs. Es l'abitat de mai de 1000 espècias d'invertebrats e de 200 de coralhs. La Mar Roja ocupa una partida de la Val del Rift.
Tilques
es una comuna francesa, situada dins lo departament del Pas de Calais e la region dels Nauts de França.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Tilques A testificat l'an 1139 jol nom de Tilleke forma germanisée de Tilliacum (domeni de Tillius)
Tilques est attesté en 1139 sous le nom de Tilleke forme germanisée de Tilliacum (domaine de Tillius)
Cornhac d'Eila
Cornhac d'Eila (Corgnac-sur-l'Isle en francés) es una comuna d'Occitània, dins la region istorica de Perigòrd, situada dins lo departament de Dordonha de la region de Novela Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
La prononciacion es [kur’ɲa] [‘dɛjlɒ]. Las fòrmas ancianas son Cornhac au segle XIII, Cornhacum (latinizacion) en 1408, Curnihac en 1727. Cornhac ven d'un nom latin d'òme, Cornius, emb lo sufixe -acum, , , latinizacion dau sufixe celtic -ācon. Cornhac èra la propietat de Cornius. Lo determinant es lo nom dau flume que i passa.
Maremne
Maremne qu'ei un parçan d'Occitània situat en.
La soa vila principau qu'ei Cap Berton.
Prunay-Cassereau
Geografia
Prunay-Cassereau Compte de nombroses caserius. Lo nom de qualqu'uns de dintratz eles s'explica pels caractéristiques del luòc:
Prunay-Cassereau compte de nombreux hameaux. Le nom de certains d'entre eux s'explique par les caractéristiques du lieu:
Maremne
Etimologia
L'antica vicomtat de Maremne (archipresbyteratus maritime en 1527, Annales du Midi, 1894), enter l'Ador et la mar de Gasconha, que's tira precisament lo nom de l'adjectiu latin maritimu : marít(i)mu > marétme > marénme e marémne.
Prunay-Cassereau
Istòria
Lo bourg de Prunay proven d'un défrichement del bòsc de Gastine. Fasiá partida del territòri immens de la "Villa de la Evêque", creat començament per Renaud, avesque de París e Comte de Vendôme.
Los registres paroissiaux de Prunay començan en 1562.
Le bourg de Prunay provient d'un défrichement de la forêt de Gastine. Il faisait partie du territoire immense de la "Villa de l'Evêque", créée début par Renaud, évêque de Paris et Comte de Vendôme.
Les registres paroissiaux de Prunay commencent en 1562.
Edat Modèrna
L'Edat Modèrna es una dei grandei sosdivisions cronologicas de l'istòria; es un tèrme utilizat per leis istorians per se referir au periòde d'Euròpa Occidentala e sei colonias situat entre l'Edat Mejana e l'Edat Contemporanèa. Se considèra tradicionalament que comença amb la casuda de l'Empèri Roman d'Orient (casuda de Constantinòble) (1453) o la descubèrta d'America (1492) e que s'acaba en 1789 amb lo començament de la Revolucion Francesa.
Aqueu periòde se caracterizèt per lo creissement de l'importància de la sciéncia, per lo progrès tecnologic rapid e per lo desvolopament embrionari de la politica civila e de l'economia capitalista. La transicion de l'Edat Mejana a l'Edat Modèrna foguèt pas subita; lei fenomèns principaus liats a la modernitat (lo capitalisme, l'umanisme, leis nacions-estat e d'autrei) s'èran ja gestats dempuei annadas anterioras, encara que dau sègle XV au XVI la rapiditat dei cambiaments e la consolidacion d'aquestei fenomèns foguèron consideradas coma lo començament d'una epòca novèla. Lo procèssus de transformacion comencèt amb lo passatge d'una economia agrària e rurala, basada sus un sistèma politic feudau, a una economia comerciala, mercantila e urbana, basada sus un sistèma politic organizat dins de nacions-estat. Aquela revolucion comencèt au sègle XII amb la consolidacion de mai d'una nacion-Estat e amb la conquista o l'union d'autrei. L'actor sociau dau cambiament foguèt la borgesiá, que favorissiá l'umanisme, leis arts e leis innovacions tecnologicas e scientificas. Es politicament una epòca de predominança clara de la monarquia, amb d'embrions dei país actuaus. Se produtz una expansion territoriala o colonialisme. I a un resorgiment dei ciutats, gràcias au comèrci e au melhorament dei comunicacions. La borgesiá s'impausa progressivament coma classa dominanta. Se produsiguèt una creissença demografica considerabla, liada a la descreissença de la mortalitat, gràcias au progrès scientific. La sciéncia, en fach, creis en prestigi e qualitat gràcias a la predominança de la rason, subretot dins lo periòde apelat Illustracion. I a tres estils artistics basics: la Renaissença, lo Barròc e lo Neoclassicisme. Pendent l'Edat Modèrna lo poder de la religion descreis. Lei luchas religiosas continuan, e se produtz la reforma dau Protestantisme.
Chancey
Chancey es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Nauta Sòna e la region de la Franca Comtat.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Noizay
Geografia
Noizay Es un vilatge rural de Touraine de 1747 ectaras #qu'a situat en lo departament de l'Indre-e-Loire (37), a 230 km de París, entre Tors (a 20 km) e Amboise (10 km).
S'estend entre la Loire, al sud, la plana céréalière e maraîchère traversada per la Cisse,  e las coteaux consagrats al vignoble del AOC Vouvray.
Noizay est un village rural de Touraine de 1747 hectares qui est situé dans le département de l'Indre-et-Loire (37), à 230 km de Paris, entre Tours (à 20 km) et Amboise (10 km).
Il s'étend entre la Loire, au sud, la plaine céréalière et maraîchère traversée par la Cisse,  et les coteaux consacrés au vignoble de l'AOC Vouvray.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Noizay Dintre en l'istòria l'an 886 en un diplôme de Charles Lo GRÒS. A, Noizay, parròquia rurala, es egalament un domeni féodal. Aquel fief levava de la baronnie de Vernou #que dépendait de la archevêque de Tors.
Noizay entre dans l'histoire en 886 dans un diplôme de Charles Le GROS. Au, Noizay, paroisse rurale, est également un domaine féodal. Ce fief relevait de la baronnie de Vernou qui dépendait de l'archevêque de Tours.
Aisa
Aisa es un municipi de la província espanhòla d'Òsca e de la Comunautat Autonòma d'Aragon.
Biòt
Biòt (Biot en francés) es una comuna occitana de Provença, situada dins lo departament dei Aups Maritims e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur.
Lutz de boèmia
thumb|200px|Max e don Latino, [[Vilanova de Arousa, ciutat nadau de l'autor]]Lutz de boèmia (var. Luses de boèmia ; en castelhan : Luces de bohemia) qu'ei ua mena de peça de teatre escrita per l'escrivan galician de lenga castelhana Ramón del Valle-Inclán. Dab aquesta òbra l'autor qu'estreè un genre lierari navèth batejat esperpento. La natura d'aqueth genre qu'ei con.hessada dens ua tirada vaduda famosa de la scena XII :''Los eròis classics refletats dens miralhs deus concaus que dan l'esperpento. Los imatges mei beròis, dens un miralh concau, que son absurdes e tanben L'Esperpento, b'ei Goya qui l'inventè.'' (en referéncia aus imatge absurdes de Goya qui hon inspirats per lo eveniments tragics deu son temps).
Lutz de boèmia qu'ei divisat en 15 scenas. Que ho publicat en purmèr per la revista ''Espanña en 1920, puish tornar editar per l'autor entà estampar ua navera version en 1924.
Que conda lo percors de Max o Máximo Estrella (acompanhat d'un aute personatge aperat don Latino), un poeta andalós praube e cèc, dens lòcs absurdes de Madrid (lo son ostau, ua tavèrna, ua càrcer, un ministèri, un jardin ...) on e crotzan personatge absurdes (un pintaire, poetas modernistas, un papagai...) abans de morí. Max que ho inspirat peu poeta Alejandro Sawa, andalós, cèc e mort, deu temps de la composicion de Lutz de boèmia.
Personatges
thumb|200px|left|[[Alejandro Sawa]]Com reflet de la realitat, Lutz de boèmia que mentau personatges reaus e coneguts. Max qu'ei un avatar de Alejandro Sawa ; dens lo son monde òm troba escrivans modernistas membres, com eth de çò quièra alavetz la boèmia madrilenca : Ciro Bayo, (aperat don Gay Peregrino dens lo tèxte) e Dorio de Gadex ; òm tròba tanben l'escrivan nicaraguaian Rubén Darío, lo librari Pueyo (aperat aquiu Zaratustra), lo ministre Julio Burell (qui ho efectivament ministre de la gobernación com ac designa lo tèxte e academician) e l'escrivan eslau refugiat en Espanha Ernesto Bark (Basileo Soulinake dens lo tèxte).
La lista deu personatge qu'ei donc la seguenta : Máximo Estrella (Max), Madame Collet (la soa molher, francesa), Claudinita (la soa hilha), don Latino de Hispalis (alter ego de Max), Zaratustra (lo librari), don fay, un Pelón, gojata de la portiera, Pica lagartos (lo tavernièr), un Coime de Tavèrna, Enriqueta la Pisa Bien, lo Rei de Portugau, un pintaire, Dorio de Gadex, joens modernistas: Rafael de los Vélez, Lucio Vero, Mínguez, Gálvez, Clariniy Pérez ; lo sereno, lo voz d'un vesn, los gardians de l'òrdi, Serafín el Bonito, lo Celador, lo Presoèr, lo Portièr d'ua Redaccion, don Filiberto (lo cap redactor).
Argument
thumb|200px|[[Rubén Darío]]Max, un escrivan cèc e praube, qu'ei estat arremerciat e qu'ei en çò d'eth dab la soa molher Madame Collet e la soa hilha Claudinita. Don Latino que cossira epr díser qu'a venut lo sons darrèr liber epr chic de monedas au librari Zaratustra e furiós, Max que decida de'use crubar(scena 1). Dens la libreria de Zaratustra, aquesta qu'arrefusa de tornar los libe en tot díser que los s'a venut adès. Don Gay qu'entra dens la libreria, tot just arribat d'Englatèrra, e tots de laudar aqueste país en bèth criticar Espanha e la soa religion (scena 2). Arron los eprsonatge que s'estàn dens la tavèrna de Picolagarto dab la Pisabien e lo Rey de Portugal ; i a susmauta dehòra (scena 3). Dens la carrèra be i a desòrdis e discussions dab los modernistas ;Max qu'ei arrestat peus policièr (scena 4). Max qu'ei detiengut e desseparat de don Latino (scena 5). Dens la soa cellula que hè la coneishença d'un obrèr catalan qui serà cinicament fesilhat ; que simpatzan en tot devisar deu capitalisme e de la neessitat d'ua revolucion ; fin fianu que'u se vienen cercar, de segur per estar executat (scena 6). Enter temps, don Latino e quauques modernistas que van a la redaccion demandar qu'òm hasca quauquarren entà lberar Max. après discussion de las tienudas enter Dorio de Gadex e lo cap redactor, aqueste que hè ua telefonada e Max qu'ei liberat (scena 7). Max que's vòu plàner auprès deu ministre ; que'u coneish e amassas que's bramban de la loa joentut quan lo ministre e èra un boèmi com eth ; en sovièr d'aquestas tempsada que'u perpausa ua pension per un emplec fictiu (scena 8). Dens un café borgés, Max e don Latino que rescontran Rubén Darío ; Max que l'admira (scena 9). Dens un parc Max e don Latino e rescontran duas prostituïdas : ua vièlha shens nada dent e ua moreta hèra joena qui's pega a Max (scena 10). Tornats dens las carrèras de Madrid que rescontran ua hemna qui plora lo son enfant tuat per ua bala tirada per la repression d'ua manifestacion obrera ; diverses personatges e hèn comentaris indiferents ; que s'enten lo brut de l'execucion de l'obrèr catalan ; Max qu'ei revoltat e esmavut (scena 11). Après ua darrèra allucinacion Max, shens cap hòrça, que's moreish après aver definit com estant un esperpento la loa tragedia ; don Latino que l'abandona suu lindau de l'ostau en lo bèth panar sa biaça (scena 12).
Garda pretoriana
La garda pretoriana es una unitat militara de l'armada romana qu'èra encargada de la proteccion personala de l'emperaire. Creada per August, la garda èra l'unica unitat militara que podiá intrar armada dins l'encencha sacrada de Roma. Sei soudats avián tanben d'avantatges importants a respècte dei tropas normalas (durada de servici pus corta, sòlda pus importanta...). Pasmens, podián tanben servir dirèctament sus lo prat batalhier coma unitat de resèrva. Seis efectius iniciaus èran de 4,500 òmes mai son volum aumentèt pauc a pauc per agantar 15,000 òmes a partir de la segonda mitat dau sègle II apC.
La garda pretoriana prenguèt rapidament una gròssa importància dins la vida politica de l'Empèri car podiá aisament proclamar un emperaire. Ansin, tre lo rèine de Claudi (41-54 apC), leis emperaires prenguèron l'abitud de pagar de primas excepcionalas (donativum) ai pretorians per s'assegurar de lor fidelitat. Lo donativum venguèt ansin pauc a pauc obligatòri au començament d'un rèine e per celebrar d'eveniments importants per la familha imperiala (naissença, maridatge...). En causa d'aqueu poder, lei pretorians èran pauc populars. Ansin, après l'anientament de la garda a la batalha dau pònt Milvius, Constantin I decidèt de la dissòudre definitivament en 313.
Ron
Lo ron es una lenga chadica de la familha afroasiatica parlada en Nigèria.
Localisacion
Lo ron es parlat dins las zònas de govèrn local de Barakin-Ladi, Bokkos e Mangu, dins l'estat de Plateau.
Classificacion
Lo ron es una lenga chadica classada dins la branca de l'oèst, ont fa partida del sosgrop ron del grop bole-angas.
Escritura
L'alfabet ron es :
Còdi de la construccion e de l'abitacion
En drech francés, lo còdi de la construccion e de l'abitacion (CCH) es lo còdi que regropa las disposicions legislativas e reglamentàrias relativas a la construccion, a la promocion immobiliària, als lotjaments socials e a d'autres questions relativas a l'immobiliari.
Pludual
Plua en breton ( Pludual en francés) es una comuna bretona, situada dins lo departament de las Còstas d'Arvòr e la region de Bretanha.
Geografia
Situada a una desena de quilomètres de Plouha, Pludual es una pichona municipalitat conviviale de mens de mila abitantas. Es un pichon bourg de campanha en calma, luènh de la vila.
Située à une dizaine de kilomètres de Plouha, Pludual est une petite commune conviviale de moins de mille habitants. C'est un petit bourg de campagne calme, loin de la ville.
Trust
vinheta Trust qu'ei un grop de hard rock francés format en 1977 a l'entorn deu cantaire Bernie Bonvoisin e deu guitarrista Norbert Krief (Nono). Qu'estón lo sol grop de hard rock francés a aver succès hòra de França mercés aus lors albums en anglés. Mes las loas paraulas qu'èran en purmèr escriutas e enregistradas en francés. Trust qu'ei un grop politicament engatjat pròche de l'anarchisme. Las loas paraulas que son sovent violentas e opausadas aus quites fondaments de la nosta societat : lo tribalh ("bosser huit heures"), la polícia ("police milice") e la preson ("le mitard", "sors tes griffes"), las eleccions ("la grande illusion"), etc...
La cançon la mai coneguda de Trust se ditz Antisocial (1980).
Província de l'Ogliastra
La Província de l'Ogliastra es una anciana província de Sardenha en Itàlia. Creada en 2001, es suprimida en 2016. Totas sas comunas levat una rejónhan la província de Nuoro. La comuna de Seui rejonh la província de Sardenha del Sud.
Indlandsis d'Antartida
L’Indlandsis d'Antartida es l'calòta polara que cuerb la màger part d'Antartida. Es compausat d'un jaç de glaç continentau que repausa dirèctament sus un substrat rocassós e de barrieras de glaç que s'estendon dins l'Ocean Antartic. Dins certaneis endrechs, lo jaç de glaç pòu agantar 4,000 m d'espessor e, en causa de sa massa, a menat a un enfonsament de la basa rocassosa dau continent. Lo volum totau de l'indlandsis representa aperaquí 61 % dei resèrvas d'aiga doça terrèstra.
L'aparicion de la calòta polara antartida aguèt luòc i a 45,5 milions d'ans que lo clima dau continent comencèt de se refrejar. Son existéncia es caracterizada per de variacions importantas en foncion de la temperatura generala dau clima mondiau. Ansin, la màger part dei glaç avián dispareguèron a la fin de l'Oligocèn i a 25 milions. La formacion de l'indlandsis actuau data de 13 milions d'ans. Es un element important dau clima bipolar dau Quaternari.
Còdi de la defensa
En drech francés, lo còdi de la defensa es lo còdi que visa a regropar l'ensemble de las disposicions legislativas e reglamentàrias sus la defensa nacionala.
Ribosòma
300px|thumb|Estructura geometrica de la grana sosunitat 50S deu ribosòma. Las [[proteïnas que son coloradas en blau e los acid ribonucleïc ribisomic (ARNr) en irange. Lo sit actiu, l'adenina 2486, qu'ei colorat en arroi.]] Lo ribosòma qu'ei un complexe d'ARN e de proteïnas on los acids ribonucleïcs messatgèrs (ARNm) e son lejuts e arrevirats en proteïnas peus acids ribonucleïcs de transferiment (ARNt) qui carrejan los diferents aminoacids (los constituents de las proteïnas). Qu'ei dens lo ribosòmas qui los ligams peptidics e son establits enter los aminoacids, començant atau a har créisher la cadena d'aminoacids qui, acabada e vaderà proteïna. Un gran nombre d'antibiotics (com l'eritromicina per exemple) que's fixan especificament suus ribosòmas deubacteris en los tuar.
500px|left|thumb|Procès d'arrevirada de l'[[ARNm (1) en proteïna (3) peus ribosòmas (2) compausat de duas sosunitats que s'amassan per'mor deu codon AUG qui, dens lo còde genetic, b'inícia la sintèsi de las proteïnas ; a l'envèrs, lo codon AUG que da lo messatge de desseparar las duas sosunitats deu ribosòma d'estancar la sintèsi]]
Montureux-lès-Baulay
Montureux-lès-Baulay es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Nauta Sòna e la region de la Franca Comtat.
Quesmy
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Pargue Natural d'Urkiola
thumb|250px|Mugarra thumb|250px|Lozalizacion del Pargue Natural d'Urkiola dins la [[Comunautat Autonòma Basca]] thumb|250px|Vista d'Untzillaitz, d'Aitz Txiki e d'Alluitz thumb|250px|Pòrt d'Urkiola thumb|250px|Santuari d'Urkiola. thumb|250px|Vista parciala del pargue. Santuari dels Sants Antònis d'Urkiola, lo còr del pargue, situat subre l'[[aigavèrs Mediterranèa / Atlantic]] Urkiola (Urkixola dins lo parlar local del dialècte biscaïn) es un pargue natural del País Basc. Lo nom vòl dire en basc.
Descripcion e accès
Son aira es de ], repartidas entre Abadiño, Amorebieta-Etxano , Aramaio , Atxondo , Dima , Durango , Izurtza e Mañaria. L'altitud varia entre (Mendiola) e  (Anboto). La via comarcala BI-623 dins la partida biscaïna, A-623 dins la partida alabesa, entre Vitòria e Durango, trauca lo pargue pel pòrt d'Urkiola ( d'altitud) ont se quilha lo Santuari de Sant Antòni e lo centre d'interpretacion de la natura Toki Alai.
Composicion geologica
Urkiola es format de grandas mòlas de ròca calcària recifala en mai d'elevacions pichonas de gres. La cadena d'Aramotz compta de tucs nombroses, que lo principal es Mugarra, ròc que son balç immens de la fàcia sud aculhís una granda varietat de voltors.
De sites naturals o preïstorics i son ligats a la mitologia del País Basc, atal la Cauna de Baltzola e lo Pònt dels Gentils a Dima. Una cauna a Anboto es la residéncia de Mari, la divessa maire de la mitologia basca, tanben apelada la.
La calcària recifala es rica en fossils de conquilhas marinas. Fa d'ans aqueles terrens èran ocupats per la mar. Es possible de trapar una granda varietat fossils bivalves.
Lo calcari e las pluèjas frequentas an donat luòc a un relèu karstic fòrça ric, amb de caunas embarrant de rèstas d'ocupacion umana preïstorica.
Flòra
La vegetacion i es influenciada per l'esplecha umana a travèrs los sègles d'ocupacion. L'altitud e la geologia determinan lo tipe de vegetacion.
Bando kick-boxing
Lo bando kick-boxing es la forma moderna de l'espòrt de lethwei, coneguda en Euròpa coma "boxeu birmanés a la quatre armas".
Neciguèt a America del Norte a comienzs dels ans 1960. Los luchadors combatisson utilizant los pès e los ponhs (cubierts amb guantes) en un ring carrat. A partir dels ans 1970 nacieron varias formas de full contact e de kick-boxing.
En competicion existisson duas formas de lucha: lo "bando kick-boxing controlat" (light contact) ont los luchadores se copan sin ferirse, e lo "bando kick-boxing del contacte chei (full contact) ont son permitits los còps potentes, destinat als adultes. De acord amb l'etat e lo nível tecnico, las reglas e las condicions de la competicion son variables: particularament, mudan las tecnicas autorizadas e proïbidas, lo tiempo de lucha, lo tipe de superficie de lucha (tapete o ring) e l'us de ciertas proteccions (capacete, plastron (protector del toraz e de l'abdomen), protectores de las tibias, las chinelas, etc.).
Asturian
L'asturian, tanben apelat bable (noms autoctòns: asturianu, bable), es una varietat del grop asturleonés que se parla en Astúrias. Segon los autors, se considèra que l'asturian es 1º una varietat de l'asturleonés considerat coma lenga en se, o ben 2º (segon la classificacion tradicionala) qu'es una varietat de l'asturleonés qu'es el una varietat de la lenga espanhòla. Pasmens los promotors de l'asturian refusan tota afiliacion amb l'espanhòl.
Província del Medio Campidano
La Província del Medio Campidano es una anciana província de Sardenha en Itàlia.
Es creada en 2001 mas ven operacionala en 2005. Es suprimida en febrièr de 2016.
Savilhan
Savilhan  (Savijan o Savian en piemontés; Savigliano en italian; Savillan en francés) es una comuna italiana de la província de Coni, dins la region de Piemont.
Roma
Una enclava de Roma es l'Estat dau Vatican, lo territòri sobeiran qu'albèrga la Santa Ses, lo pus pichon estat dau mond. Lei catolics considèran l'evesque de Roma (lo papa) coma lo successor de Sant Pèire e la vila de Roma coma lo centre dau Cristianisme o aumens dau catolicisme.
Savilhan
Savigliano confronta las comunas de Cavallermaggiore, Cervere, Fossan, Genola, Lanhasc, Marene, Monasterolo di Savigliano, Escarnafís, Verzòl, Villafalletto, Vottignasco.
Roma
Vila globala, Roma es la tresena destinacion toristica pus visitada d'Euròpa darrièr Londres e París. Los musèus del Vatican e lo Colisèu son entre los sites pus frequentats. Roma compta tanben nombroses ponts e fonts, 900 glèisas, e un grand nombre de musèus e d'universitats. En mai del torisme, l'economia de la vila es virada cap a las nòvas tecnologias, los medias e las telecomunicacions dempuèi las annadas 2000. Enrodada per las sèt còlas, la vila se situa a l'embocadura de Tibre e se devesís en vint e dos rioni. Roma organizèt tanben los Jòcs Olimpics d'estiu de 1960.
thumb|280px|left|Roma, vista dau mont Janicul.
Subdivisions administrativas
Lo territòri de la capitala es devesit en 15 municipi que pòrtan lo nom de Roma seguit d’un numèro, tradicionalament escrich en chifras romanas (Municipio Roma I a Municipio Roma XV). La comuna de Roma èra devesida en 20 circonscripcions dempuèi mai de 1972. En març de 1992 la 14ena circonscripcion venguèt la comuna de Fiumicino. En 2001 las ciconscripcions venguèron de comunas o municipis, apeladas de Roma I a Municipio Roma XX (sens Roma XIV). En 2013, d'unas comunas foguèron fusionadas e renumerotadas, ara de I a XV sens manca.
Istòria
l'annada -753. Istoricament, Roma que ho fondada autorn de sèt comas pobladas per tribus latinas puish reunidas amassas entà formar ua sola ciutat.
Lo purmèr regim politic de Roma que ho la monarquia, qui durè dinc a l'annada -509.