cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Berchères-sur-Vesgre
Istòria
Le hameau de La Ville-l'Évesque, qui dépendait de l'évêque de Chartres, a été réuni à la commune en 1854.
Apremont (Oise)
Apremont es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Oise e la region dels Nauts de França.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Viòus en la Val
Viòus en la Val (Viols-en-Laval en francés) es una comuna lengadociana situada dins lo departament d'Erau e la region d', ancianament de Lengadòc-Rosselhon.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
Segon Dauzat e Rostaing, Viòus ven de l'ancian provençau viòu, « viòu, carrairon, caminòu » ; segon Hamlin, Viòus es un nom manlevat a Viòus lo Fòrt.
Segon Hamlin, la val èra una depression situada en contrabàs de Montferrand, que designava a l'Edat Mejana, non pas sonque un castèu, mas tota l'aresta montanhòla que lo Puòg de Sant Lop n'es qu'una partida.
Remilly-Wirquin
es una comuna francesa, situada dins lo departament del Pas de Calais e la region del Nòrd-Pas de Calais.
Geografia
thumb|Vue sur une pâture et sur le paysage de bocage et de vallée, mai 2011.
Irène Koki Mutungi
vinheta|Koki Mutungi. Irène Koki Mutungi, nascuda en 1976 a Kenya, es una pilòta de linha kenyana. Foguèt la primièra femna sul continent african a devenir comandanta de bòrd. Es una comandanta sul Boeing 787 Dreamliner, e vòla per Kenya Airways, la companhiá aeriana nacionala de Kenya.
Debuts e formacion
Nascuda en 1976 de parents kenyans, son paire èra pilòt de linha a Kenya Airways e a dempuèi pres sa retirada e es consultant per l'aviacion. Koki va a l'escòla Moi Girls School Nairobi. Après sas estudis segondàrias, en 1992 a l'edat de, s'inscriut a l'escòla de pilotatge de Nairòbi a l'aeropòrt Wilson , ont obten sa licéncia de pilòta privada. Contunha sa formacion de pilòta a Oklahoma City, als Estats Units, ont obten sa licéncia de pilòta comerciala per l'administracion federala de l'aviacion.
Carrièra
vinheta|Un Boeing 787 de Kenya Airways. Tòrna a Kenya en 1995, e es engatjada per Kenya Airways, ont demòra la sola femna pendent sièis ans. En 2004, deven la primièra femna africana comandanta d'un avion comercial, sul Boeing 737, e mai tàrd lo 767.
A après seguit l'estagi d'adaptacion que li a permés de far la transicion per èsser comandanta d'un 787 Dreamliner, fasent d'ela la primièra femna comandanta al mond per aqueste aparelh.
Estampuras
Estampuras (Estampures en francés) qu'ei ua comuna gascona d'Astarac situada dens lo departament deus Hauts Pirenèus e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
La prononciacion qu'ei [échtam'purèh] (grafia fonetica deus autors). Las fòrmas ancianas que son Oddo de-Stampures en 1170, Raymundus de-Stampuras, en 1171, in castro de-Stampuras, en 1243, De Stampuris en 1313 e 1342, Estempures (mapa de Cassini a la fin deu sègle XVIIIau).
Per Dauzat, lo nom d'Estampuras e lo d'Estampas (comuna confrontanta) semblan pas aver d'explicas. Negre que parla deu gascon estampura « alargament deus traucs de hèr de chivau, benlèu per representar la fòrma deu vilatge ! ».
Pr'aquò, per Grosclaude, qui torna préner ua idèa de Robert Aymard (Dictionnaire des Noms de Lieux des Hautes-Pyrénées, 1996) suu sens deu vèrbe estampar, los dus noms que semblan en relacion dab lo germanic stamp. Lo sens prumèr qu'ei « esprémer, cachar » mès que pòt estar tanben en relacion dab l'idèa de « barrar » : estampa « contravent de barradura », estampà's « barrà's a casa ». Lo sens que pòt estar de « barri, clauson » o benlhèu de « trolh », de « molin », o quitament de « harga » e lo sens actuau qu'es benlhèu diferent deu sens de l'epòca de la fixacion deu nom. A Estampuras que i a traças de varats autorn deu cementèri, çò qui porré justificar la nocion de « barri ».
Barneville-sur-Seine
Barneville-sur-Seine en normand (Barneville-sur-Seine en francés) es una comuna normanda, situada dins lo departament d'Eure e la region de la Nauta Normandia.
Armancourt (Oise)
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Barneville-sur-Seine
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Gaudent
Geografia
Aute vilatge o quartièr : Eth Plan d'Ilhèu.
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
Era prononciacion qu'ei [gaw'dén] (grafia fonetica deths autors). Eras fòrmas ancianas que son : de Gaudento, en latin, en 1387, Gaudent (mapa de Cassini, ara fin deth sègle XVIII), Godent.
Segon Dauzat, Gaudent que vien probablament deth nom latin d'òmi Gaudens. Segon Negre, Gaudent que vien deth nom latin d'òmi Gaudens. Segon R. Aymard, pr'amor deras prumèras atestacions (citadas per Lejosne dens eth son diccionari topografic), Gauderii, Gauderentis, Gauderens, era ipotèsi d'un nom germanic deth tipe Walt-hari > Walter > Gautier qu'ei milhora.
Segon Miquèu Grosclaude, eras fòrmas ancianas citadas per Aymard que van dens eth sens d'un nom germanic Walt-hari > Gauder; dab eth nom latin Gaudens, era tombada de -s s'explica pas. Ua possibilitat qu'ei eth participi passat latin gaudentem, qui ei pas estat utilizat com nom de persona.
Viòus lo Fòrt
Viòus lo Fòrt (Viols-le-Fort en francés) es una comuna lengadociana situada dins lo departament d'Erau e la region d', ancianament de Lengadòc-Rosselhon.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
Las fòrmas ancianas son : ecclesiam S. Stephani de Volio en 1109, presbiteri de Volio en 1119, Guilelmi de Voil en 1127, parrochia S. Stephani de Volio en 1130, de Volio, sense data [sègle XII ?], 1161, 1181, villa de Volio, forciam de Volio en 1197, prior de Voil, sense data, villa de Bolio, sense data, villa de Volio en 1229, parrochia S. Stephani de Volio en 1238, 1274, 1303, 1323, prior de Bolio en 1392, de Volio a la fin dau sègle XIV, en 1529, 1550, du lieu de Vyols près Montpellier en 1579, Viol en 1626, Violz en 1629, Viols en 1648, Viols le fort en 1740-60, Viol corregit en Viols le fort en 1740-60, Viols en 1771, Viols le Fort en 1770-72 (mapa de Cassini).
Segon Dauzat e Rostaing, Viòus ven de l'ancian provençau viòu, « viòu, carrairon, caminòu » ; segon Hamlin, Viòus ven probablament dau nom gallic de persona *Voculus, masculin de Vocula (D.E. Evans, Gaulish Personal Names, p. 289) emplegat sense sufixe (segon Negre, TGF, I, p. 232). Segon Delamarre, Viòus ven de uocūl(i)on (derivacion neutra au singular), la proprietat de Vocūlā, nom plan atestat, amb un tractament voculo- > *vuòlh > viol, coma oculum > uòlh.
Luòcs e monuments
thumb|left|150px||Dolmèn de la Dralha.
Fontaine-le-Sec
Fontainne-Sèque en picard (Fontaine-le-Sec en francés) es una comuna francesa, situada dins lo departament de Somme e la region dels Nauts de França.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Nòtas
<references group=N/>
Estarvièla
Estarvièla (Estarvielle en francés) qu'ei ua comuna gascona de Comenge, ena Vath de Loron, situada en eth departament deths Hauts Pirenèus e era region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
Era prononciacion qu'ei [éstar'byèlo] (grafia fonetica deths autors). Eras fòrmas ancianas que son : De Starvilla, en latin, en 1387, Estervielle en 1790.
Segon Dauzat, Estarvièla que vien benlhèu deth nom visigotic d'òmi Asthar, dab eth latin villa, « proprietat rurau ». Negre e R. Aymard que son tanben per Astharus + villa.
Miquèu Grosclaude qu'ei tanben per un nom germanic, probablament visigotic, Asthar, atestat en Gasconha segon Berganton : Astarius, abat de Cimòrra ath sègle X, dab eth latin villa; Estarvièla qu'èra era proprietat d'Asthar.
Vilamanda
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
Vilamagna ven del latin Vila magna, la vila granda.
Vilamanda
Segon Dauzat e Rostaing, Villeveyrac (nom francés) es format de villa, « domèni rural, puèi vilatge, puèi pauc a pauc lo sens modèrne », e del nom ancian del vilatge [error : Vairac es situat al sud de Vilamanda] ; segon Hamlin, Villeveyrac (nom francés) es un establiment relativament recent, que son nom ven del masatge de Veyrac, a 2 km cap al sud. Cap mencion del nom occitan.
Vairac
Las fòrmas ancianas son : villa Vairago en 990, alode, cujus vocabulum est Vairacus, cap a 1034, de Vairaco en 1046, villam de Vairiaco, cap a 1068, a Vairaco en 1139, pignore de Variaco en 1150, viam publicam de Vairaco en 1165, ecclesie S. Felicis de Vairaco en 1165, ad Vairac en 1168, villa que vocatur Vairac en 1179, apud Vairac, in molendino de Vairaco en 1182, in mota de Vairaco en 1188, Vairac moulin en 1643, Vayrac en 1770-72 (mapa de Cassini) .
Vairac ven del gentilici latin Varius, amb lo sufixe -acum. Vairac èra una granda proprietat galloromana,.
Comunautat d'aglomeracion deu Bascoat
vinheta|La comunautat d'aglomeracion dab la termièra deu Bascoat (en vèrd) e la termièra linguistica (en jaune)
Vilamanda
Valmanha (abadiá)
Las fòrmas ancianas son : ecclesia de Valle magna en 1139, Beate Marie Vallis magne de Tortoreria en 1140, in capite Vallis magne en 1148, cenobii S. Marie Vallis magne, abbatis Vallis magne en 1146 e 1883, monasterii Vallis magne en 1170, Vallimagne en 1172, el reg de Val mania en 1189, abbas Vallis Magne, a la fin del sègle XIV, Villamagna en 1418, l'abbaye de Valmaigne, en 1518, Villemanc en 1570, Valmagne en 1571, Ville maigne en 1622, Villemagne en 1626, 1643, Valmagne en 1708, 1740-60, Vallemagne en 1740-60, 1770-72 (mapa de Cassini).
Comunautat d'aglomeracion deu Bascoat
La Comunautat d'aglomeracion deu Bascoat (oficiaument, en basco, Euskal Hirigune Elkargoa - EHE, en francés, communauté d'agglomération du Pays Basque, CAPB, en occitan, Comunautat d'Aglomeracion País Basco) qu'ei ua estructura intercomunau de l'Estat francés, en lo departament deus Pirenèus Atlantics e la region de Navèra Aquitània.
Vilamanda
Valmanha (abadiá)
Segon Hamlin, Valmanha ven del latin vallis magna « granda val » : es un nom sabent, inventat quand fondèron l'abadiá en 1138, sus de tèrras que fasián partida del domeni de Tortoreria : *Tortolièiras, [luòc disparegut mas identificat], comuna de Lopian e Mesa; lo nom de val manha se referissiá a la situacion de l'abadiá dins una plana environada de puòges.
Comunautat d'aglomeracion deu Bascoat
Qu'ei la seishau comunautat d'aglomeracion la mei poblada de França e la prumèra en nombre de comunas (qu'ei tanben mei poblada que 25 departaments). Aqueth EPCI qu'ei lo dusau lo mei poblat de Novèla Aquitània après Bordèu Metropòli e lo prumèr deu departament deus Pirenèus Atlantics.
Lo 23 de junh de 2018, lo Conselh comunautari que vòta l'oficialitat deu basco e de l'occitan suu territòri sancèr de la Comunautat.
Antecedents
La creacion de la comunautat d'aglomeracion deu Bascoat qu'ei ligada a ua vielha reivindicacion d'ua administracion pròpia ad aqueth territòri. Aquera reivindicacion que vadó tanlèu suprimir las constitucions particularas bascas (Reiaume de Navarra, vescomtat de Labord e vescomtat de Sola). Après aver refusat la creacion d'un departament coma volèvan mantuns bascos, lo governament francés que perpausè l'union deu Bascoat mercés a la lei NOTRe promulgada en 2015 dab ua navèra grana intercomunalitat unica basca.
Creacion
La lei NOTRe que fixè un lindau minimum de 15 000 abitants per cad EPCI. 5 intercomunalitats deu País Basco interior ne pleèn pas aquera condicion e devón pensar a ua fusion. De cap ad aquera necessitat emergí l'idèa d'ua fusion generau permetent la creacion d'ua sola intercomunalitat per l'ensemble deu País Basco. L'associacion Batera qu'aderí ad aquera idèa e hasó campanha en favor de la Comunautat País Basco.
Un purmèr arrestat prefectorau deu 14 de març de 2016 que tractè deu proiècte de perimètre de la comunautat d'aglomeracion deu País Basco. Las 158 comunas deu País Basco qu'estón invitadas a posicionà's, en un limit de 75 dias a comptar de la notificacion de l'arrestat, sus aqueth projècte inscriut dens l'esquèma departamentau. Los conselhs municipaus qu'arribèn atau a ua decision deu 22 de març au 31 de mai 2016. Los resultats, unanimes, qu'anèn au delà deus critèris exigits per la prefectura.
La comunautat d'aglomeracion unica qu'ei creada per un navèth arrestat prefectorau deu 13 de julhet de 2016 e efectiva despuish lo 1èr de genèr de 2017. En mei de las competéncias de las intercomunalitats que remplaça, la comunautat d'aglomeracion que beu tanben lo sindicat mixte Bizi Garbia, dissolvut per arrestat prefectorau deu 21 de deceme de 2016, efectiu lo 26 de deceme de 2016.
Geografia
La comunautat d'aglomeracion que cobrís l'ensemble deu País Basco francés sonque las duas comunas soletinas de Gestars e d'Esquiula, mès qu'integra la comuna biarnesa de Lishòs. Gestars qu'aderí a la Comunautat de las comunas de Sauvatèrra-de-Biarn le 1èr de genèr de 2005, Esquiula a la Comunautat de las comunas deu Pemont Auloronés lo 4au de novembre de 2002 e Lishòs a la Comunautat de las comunas de Sola-Xiberoa desempuish lo 1èr de genèr de 2012.
vignette|Intercomunalitats deus Pirenèus Atlantics aprèp lo 1èr de genèr de 2018.
Que comprend 158 comunas per ua superficia de e regropa las dètz intercomunalitats preexistentas seguentas :
La talha de la comunautat que provoca quauquas incoheréncias administratius. Las 158 comunas que son repartidas entre l'arrondiment de Baiona (122 comunas) e lo d'Auloron-Senta-Maria (36 comunas). Pr'aquò, lo prefècte deus Pirenèus-Atlantics n'a pas pensat bon de regropar aqueras comunas en un sol arrondiment, coma lo preconiza l'Estat. La medisha estructura qu'ei la dependéncia de dus sosprefèctes e deu prefècte. Aqueras 158 comunas que corresponen tanben au territòri de 12 cantons e de tres circonscripcions legislatius (4au, 5au, 6au).
Sèti
Lo sèti de la comunautat d'aglomeracion deu Bascoat qu'ei situat, a l'estona de la soa creacion, au 15, avienguda Foch, a Baiona (64100), dinc alavetz sèti de l'aglomeracion Còsta Basca-Ador.
Las purmèras acampadas qu'an estat celebradas dens l'"amphi 400" deu campus universitari de la Niva a Baiona.
Conselh executiu
Lo conselh executiu de la comunautat d'aglomeracion deu Bascoat qu'ei compausat de 25 sòcis : un president, 15 vide-presidents e 9 conselhèrs delegats.
President
Lo president de la comunautat d'aglomeracion deu País Basco qu'ei elegit peu conselh comunautari. Despuish la creacion de la comunautat d'aglomeracion, un sol president qu'estó elegit:
Vice-presidents
Los 15 vice-presidents que son elegits peu conselh comunautari. Au temps de la lor prumèra eleccion, los presidents sortents de las 2 comunautats d'aglomeracion e de las 8 comunautats de las comunas preexistentas qu'estón nomats tad aqueths emplecs. Los 5 vice-presidents sobrants qu'estón causits au demiei deus conselhèrs comunautaris.
Conselh permanent
Lo conselh permanent qu'ei compausat de 53 sòcis, elegits au moment deu conselh comunautari deu 4 de heurèr de 2017. Au demiei de eths, 9 que son designats coma conselhèrs delegats deu conselh executiu (lista per ordi d'importància de las comunas) :
Conselh comunautari
Lo conselh comunautari de la comunautat d'aglomeracion deu Bascoat qu'ei compausat de 233 siètis municipaus :
Baiona qu'a 22 siètis, Anglet 18, Biàrritz 11, Hendaye 7, Saint-Jean-de-Luz 6, Urrugne 4, Lo Bocau, Ciboure, Cambo e Bidart 3 ; Ustaritz, Hasparren, Saint-Pée-sur-Nivelle, Moguerre e Saint-Pierre-d'Irube 2. Las 143 autas comunas qu'an un sièti.
Au demièi deus que sietan, que trobam 1 deputat, 4 conselhèrs regionaus e 13 conselhèrs departamentaus. N'i a pas nat senator o deputat europèu.
.
Direccion generau deus servicis
Lo director generau deus servicis (DGS) qu'ei lo mei haut foncionari au perhons de l'aglomeracion. Qu'ei encargat de cap a 1150 agents. La comunautat d'aglomeracion deu País Basco que compta un sol director generau deus servicis desempuish la soa creacion :
Vilamanda
Istòria
Las primièras atestacions d'abitacion dins l'airal son del sègle X. Un vilatge situat a l'entorn del domeni de Veirac es ja citat en 990 dins lo testament del vescomte de Besièrs e Agde, Guilhèm II. Lo vilatge actual, dependent de l'abadiá de Valmagna, foguèt aparentament fondat per de monges.
A l'entorn de 1873, del temps del foratge d'un tunèl per far passar los trens, se descobriguèron de jaces de baucita dins mantes terrenhs de la comuna. Dapasset l'explotacion se desvolopèt e contribusiguèt al creis de l'airal. Per tal de facilitar lo transpòrt de la baucita se bastiguèt lo viaducte de Ròcamala cap a la fin del sègle XIX.
Solon
thumb|right|Bust [[Empèri Roman|roman de Solon.]]
Solon (vèrs 640 avC, Atenas - 558 avC, illa de Chipre) es un òme d'Estat de la ciutat-estat d'Atenas de la premiera mitat dau sègle VI avC. Autor d'una importanta òbra legislativa, es considerat coma un dei fondators de la democracia atenenca gràcias a una reforma deis institucions politicas de la vila.
Originas
La vida de Solon es mau coneguda. Es subretot documentada per leis escrichs d'Erodòt (484-425 avC), de Filon d'Alexàndria (20 avC - 45 apC e de Plutac (46-119 apC) qu'escriguèron sa bibliografia plusors sègles après sa mòrt. Segon elei, Solon nasquèt dins una familha eupatrida d'Atenas e foguèt inicialament marchand. Aguèt un succès important dins seis entrepresas car foguèt considerat coma un dei premiers ciutadans atenencs tant per la fortuna que per lo saber. De mai, en son abséncia, Atenas poguèt pas empedir la conquista de l'illa de Salamina per leis abitants de Megara. L'escandòl foguèt probablament important car la vila votèt una lèi per enebir tota mencion d'aquela desfacha (sota pena de mòrt).
La conquista de Salamina
Dins lo corrent deis ans 590, Solon prenguèt la tèsta d'un partit favorable a la reconquista de Salamina. Amb l'ajuda de Pisistrat, futur tiran de la vila de 561 a 527 avC, obtenguèt l'abrogacion de la lèi enebissent de parlar de la pèrda de l'illa e foguèt nomat cap de l'expedicion militara. L'operacion s'acabèt per una victòria e Solon sembla venir fòrça popular dins la ciutat.
La reforma deis institucions atenencas
En despiech de son succès militar còntra Megara, Atenas èra, au començament dau sègle VI avC, dins un periòde de crisi socioeconomica grèva. La vila èra dirigida per leis Eupatrids, una aristocracia terrenca proprietària dei tèrras pus drudas. A l'autre bot de l'escala sociala, lei classas pus pauras èran menaçadas per l'endeutament que podiá menar a l'esclavatge. Entre lei dos, lei marchands, grop sociau dinamic e en expansion, revendicavan una participacion pus importanta au poder. Finalament, vèrs 594 avC, la guèrra civila menacèt e leis abitants elegiguèron Solon coma arcont dotat de poders excepcionaus per trobar una solucion duradissa ai problemas de la ciutat.
Lei reformas de Solon aguèron una influéncia majora sus la societat atenenca car permetèron de resòuvre lei crisis sociala e politica. Son premier aisse foguèt d'adoptar una tiera de lèis per melhorar la situacion sociala. Sa decision majora foguèt de suprimir l'esclavatge per deute e de liberar lei ciutadans venguts esclaus per aquela rason, çò qu'èra una innovacion importanta dins la Grècia antica. D'efiech, per lo premier còp, una ciutat decidèt de privilegiar l'interès de l'Estat au detriment d'aquelei de l'aristocracia. En complement, Solon adoptèt de mesuras per sostenir lei païsans (primas per la captura dei lops, ajuda per la plantacion d'aubres fruchaus...) e lei marchands (definicion deis unitats de mesura, mesa en circulacion de pèças d'argent...).
Pasmens, lei reformas pus importantas regardèron lo domeni politic. Premier, creèt quatre classas de ciutadans definidas segon de critèris de richessa annuala producha : Leis archonts foguèron desenant chausits dins la premiera classa e lei magistrats dins lei tres premieras. En revènge, innovacion importanta, totei lei ciutadans podián participar ais assembladas politicas. D'autra part, Solon creèt la Bolé, un conseu de 400 personas encargat de preparar lo trabalh legislatiu de l'ecclesia, e l'Elièa, un tribunau constituït per lei quatre classas. Enfin, regardant la justícia, lei lèis de Dracon, fòrça duras, foguèron abolidas franc d'aquelei sus lo murtre.
Lei reformas de Solon fondèron lei basas de la democracia atenenca dei sègles seguents. Per s'assegurar dau respècte deis institucions novèlas, Solon ordonèt ais autreis archonts e a totei lei ciutadans de jurar obeïr ai lèis novèlas.
Fin de vida
Après aver realizat son òbra legislativa, Solon quitèt Atenas per viatjar en Egipte, en Lidia e dins l'illa de Chipre. S'entornèt dins sa vila vèrs 560 per s'opausar a la tirania de Pisistrat. Pasmens, mau capitèt e deguèt tornarmai quitar Atenas. Après una segonda temptativa menada per contestar lo poder de Pisistrat, s'installèt definitivament en Chipre onte moriguèt.
Influéncia e posteritat
thumb|right|Solon representat coma un savi dins una miniatura aràbia de l'[[Edat Mejana.]]
Lei reformas de Solon foguèron celebradas en Grècia tre l'Antiquitat. Fa ansin partida dei Sèt Savis de Grècia e son trabalh foguèt commentat d'un biais positiu per mai d'un filosòf. D'efiech, seis institucions demorèron en plaça durant lo periòde de la democracia atenenca. Permetèron a la ciutat d'agantar son apogèu durant lo sègle V avC amb lei reformas de Clistèn e de Pericles.
Solon foguèt tanben un autor de poesia reconegut per sei contemporanèus. Uei, sei tèxtes son considerats per leis istorians coma una fònt per estudiar la natura de la crisi sociala d'Atenas dau començament dau sègle VI avC.
La Pommeray (Maine e Léger)
La Pommeray es una comuna francesa, situada dins lo departament de Maine e Léger e la region dels Païses de Léger.
Geografia
La Pommeraye a situat approximativement al centre d'un triangle format de las vilas de Angieus, Nantas e Cholet, en la pichona region de las Mauges, a aperaquí tres quilomètres al sud dels bòrds de Loire, al mièg dels coteaux de vinhas e d'òrtas.
La Pommeraye est située approximativement au centre d'un triangle formé par les villes d'Angers, Nantes et Cholet, dans la petite région des Mauges, à environ trois kilomètres au sud des bords de Loire, au milieu des coteaux de vignes et de vergers.
La Pommeraye fait partie du département de Maine-et-Loire.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Leonidàs Ièr
thumb|right|Esquèma simplificat dei [[Guèrras Medicas amb la batalha dei Termopilas.]]
Leonidàs I (vèrs 540 avC, Esparta - 480 avC, Termopilas) es un rèi agiada d'Esparta que reinèt de 488 a 480 avC. Fiu d'Anaxandridas II (560-520 avC), succediguèt a son fraire Cleomenes I (520-488 avC). Foguèt remplaçat per son nebòt Pleistarchos (479-458 avC).
En 481 avC, au començament de la Segonda Guèrra Medica, foguèt encargat de comandar l'armada grèga encargada de combatre l'armada pèrsa dins lo nòrd de Grècia. Tre son començament, l'expedicion foguèt marcada per de profecias anonciant la mòrt d'un rèi espartenc coma una condicion de la victòria grèga. De mai, de tensions entre ciutats-estats alentiguèron la formacion de l'armada. Ansin, Leonidàs poguèt pas intervenir dins lo nòrd de la peninsula. En plaça, deguèt blocar lo pas dei Termopilas per empachar l'intrada dei tropas aquemenidas en Grècia Centrala. Per aquò, dispausèt d'una fòrça de quauquei miliers d'òmes.
Ajudat per lo generau Demofil de Tespia, establiguèt una defensa eficaça que bloquèt l'avançada advèrsa durant tres jorns. Dins aquò, lei Grècs foguèron traïts per un pastre que mostrèt a son adversari un passatge dins lei montanhas permetent de contornejar lo pas. Menaçat d'enceuclament, Leonidàs ordonèt la retirada de la màger part dei fòrças grègas vèrs lo sud mai demorèt amb un contingent de Tebans e de Tespians per tenir lei defensas. Lei causas d'aquela chausida son pauc claras (volontat de respectar la profecia ? temptativa d'alentir la perseguida pèrsa ?) mai la batalha s'acabèt per l'anientament dei soudats espartencs e tespians.
Aquela mòrt aguèt un resclantiment fòrça important en Grècia. D'efiech, mostrèt lo respècte per Leonidàs e seis òmes dei lèis espartencas qu'enebissián a sei soudats de capitular sus lo prat batalhier. Ansin, Esparta ganhèt un prestigi considerable e Leonidàs venguèt l'objècte d'un culte eroïc. Uei, es encara considerat coma l'exemple dau cap e dau soudat espartenc e son accion a la batalha dei Termopilas es estada adaptada dins mai d'un libre e d'un film.
Veilly
Veilly es una comuna francesa, situada dins lo departament de Còsta d'Aur e la region de Borgonha.
Geografia
Veilly Se tròba al caireforc dels païses entre la Posteriora-Còsta de Beaune, lo començament del massís del Morvan e las planas de la Auxois. Bligny-Sus-Ouche e Arnay-lo-Pòrti  son los dos bourgs los mai prèps de Veilly.
La municipalitat de Veilly possedís una superficie d'unitat|539.43|a #qu'unitat|66.34|li cal  bòsc e de bòsques e  de proprietats bastidas. Lo ponch culminant de la municipalitat se tròba a la reünion del tuc dich del "Mont de Veilly". Lo riu #que travèrsa Veilly proven de la font de "Vertelet" e se tira en la étang "Lo Void del Isle".
Existís dos étangs : lo étang del Void del Ile e lo étang del abreuvoir dels gués. De meteis, la municipalitat de Veilly possedís una font minerala ferrugineuse e leugièrament purgative.
La commune de Veilly possède une superficie de 539.43 ha dont 66.34 ha de bois et forêts et 4.89 ha de propriétés bâties. Le point culminant de la commune se trouve au sommet de la colline dite du "Mont de Veilly". La rivière qui traverse Veilly provient de la source de "Vertelet" et se jette dans l'étang "Le Creux de l'Isle".
Il existe deux étangs : l’étang du Creux de l'Ile et l’étang de l'abreuvoir des gués. De même, la commune de Veilly possède une source minérale ferrugineuse et légèrement purgative.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Pescajon
vinheta|Una pila de pescajons. vinheta|Una venta pescajons. Lo pescajon es un plat compausat d'una prima sisa de pasta facha a basa de farina (mai sovent de blat o de blat negre) aglomerada a un liquid (lach, a vegada mesclat l'aiga o de la bièrra) e uòus. Se presenta jos forma redonda.
Lo pescajon es cuèch dins una padena ordinària o especializada o sus una placa calfanta.
Lo pescajon se manja caud o freg, sucrat o salat, coma plat principal o coma dessèrt. Es servida sola, o amb garnitura o encara farcida.
Preparacion
esquèrra|vinheta|Coseson d'un pescajon. vinheta|Fin de coseson d'un percajon. Se destrian los pescajon de color clara preparats amb de farina de froment, de lentilha, de milh, de ris, de semola, de teff o de céser, e aquelas, fòrça mai brunas, realizadas amb de farina de blat negre.
Estença
Estença (Estensan en francés) qu'ei ua comuna gascona de Comenge, ena Vath d'Aura, situada en eth departament deths Hauts Pirenèus e era region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.
Pescajon
Preparacion
Pels pescajons de froment consomits en dessèrt, los ingredients mai sovent utilizats per la pasta son la farina, los uòus, lo lach, lo sucre e a vegada l'aiga e la bièrra. S'i apond a vegada d'aròmas coma la vanilha, de la flor d'irangièr, del rom o de l'alcòl de pomat (lambig, calvados).
Estença
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Pescajon
Preparacion
Pels pescajons de blat negre, los ingredients de basa son la farina de blat negre, l'aiga e de sal. S'i apond a vegada de bièrra, un pauc d'òli, d'autras farinas en quantitat mendre (froment, castanha), e de pebre.
Estença
Toponimia
Era prononciacion qu'ei [és'ténso] (grafia fonetica deths autors). Eras fòrmas ancianas que son : De Stensano et de Stensanheto, en latin, en 1387, Estansan en 1767.
Pescajon
Preparacion
Un pescajon s'obten espandissent una partida de pasta, jos la forma d'un disc, sus una aisina onchada e calfada (placa de fonta, padena), e la fasent cóire alternativament sus ambedoas fàcias.
Estença
Toponimia
Segon Dauzat, Estença que vien d'un radicau prelatin est-, oronime o probable (e a còps nom d'aigas), damb un sufixe prelatin e un sufixe latin -ianum. Segon Rohlfs, Estença que vien deth nom latin Stentius, damb eth sufixe -anum.
Segon Miquèu Grosclaude, Estença que vien deth nom latin Stentius, damb eth sufixe -anum; que i a un arreculament deth accent. Estença qu'èra era proprietat antica de Stentius.
Pescajon
Preparacion
Lo pescajon francés se prepara sens levam, al contrari per exemple del pancake american o del blini rus o ucrainian.
Consomacion
vinheta|Pescajon farcits de [[ratatolha.]] esquèrra|vinheta|Pastèl de pescajons empilats. Lo pescajon pòt se consomir sol, mas es sovent cobrit d'una garnitura coma lo sucre, de la confitura, de chocolat d'onchar, de la crèma montada, du fromatge, de cambajon, veire de legums cuèchs. Lo pescajon es mai sovent sucrat per aqueles de froment e puslèu salat per aquel de blat negre.
Lo pescajon pòt èsser farcida e rabinada al forn. Se presenta plegada en quatre, rotlada, en mièja luna, en triangle, en borsa.
Tanben se pòt flambar : se versa sul pescajon caud un alcòl calfat (sovent del Grand Marnier) sus que se fa fuòc. Se pòt acompanha d'una bola de glaça.
Fèsta tradicionala ligada al pescajon
A la Candelièra o al Dimars Gras, es frequent de cosinar de pescajon. La legenda dich que per assegurar una prosperitat tota l'annada, cal far saltar lo pescajons amb una moneda dins la man.
José Manuel Balmaceda
José Manuel Emiliano Balmaceda Fernández (1840 - 1891) òme politic foguèt president de Chile entre 1886 e 1891.
Epaminondas
thumb|right|Estatua d'Epaminondas.
Epaminondas (vèrs 418, Tebas - 362 avC, Mantinèa) es un generau e un òme politic teban de la premiera mitat dau sègle IV avC. Amic de Pelopidas, un dei caps dau partit popular de la vila, participèt a la liberacion de sa ciutat, ocupada per Esparta, en 379-378 avC. Puei, reorganizèt l'armada tebana e ne'n venguèt lo cap comandant. Amb aquelei fòrças, infligiguèt una gròssa desfacha a Esparta a la batalha de Leuctra en 372 avC. Aquò marquèt lo començament dau declin de la poissança espartenca e permetèt ai Tebans de venir la poissança dominanta en Grècia. Pasmens, aquela egemonia se turtèt a l'ostilitat deis autrei ciutats. En 362 avC, Epaminondas deguèt donc combatre una coalicion gropant Esparta, Atenas, Mantinèa e Corint. Venceire, moriguèt sus lo prat batalhier de Mantinèa, çò qu'entraïnèt la fin de l'egemonia tebana.
Jovença e formacion
Epaminondas nasquèt dins una familha modèsta de la noblesa tebana entre 420 e 415 avC. Son paire, Polimnis, es principalament conegut per aver acuelhit lo filosòf pitagorician Lisis de Tarenta († 390 avC) durant un exili en Grècia. Epaminondas aguèt donc una educacion avançada dins mai d'un domeni. En parallèl, se destrièt sus lo prat batalhier, especialament durant la Guèrra de Corint. D'efiech, i sauvèt la vida de Pelopidas, un cap dau partit popular de la ciutat e lei dos òmes venguèron amics.
La lucha còntra l'egemonia espartenca
En 382 avC, Esparta aprofichèt una error dei Tebans per installar una garnison dins la vila. Aquela ocupacion durèt quatre ans e plusors caps dei faccions populars deguèron quitar la ciutat per s'installar a Atenas. Pasmens, Epaminondas demorèt dins la vila e i encoratjèt la revòuta. En 379 avC, menèt ansin un grop de combatents a l'assaut de la Cadmèa, l'acropòli de Tebas. Aquò permetèt de liberar la ciutat après la retirada definitiva deis Espartencs en 378 avC.
Pasmens, Esparta renoncièt pas a l'idèa de tornar establir sa preséncia en Grècia Centrala. Ansin, una lònga guèrra comencèt entre leis Espartencs e lei Tebans. De 378 a 376 avC, sensa l'ajuda deis Atenencs, lei Tebans perdiguèron lo sostèn de plusors ciutats-estats de la region mai capitèron a resistir. Durant aqueu periòde, Epaminondas venguèt una figura politica de sa ciutat amb una eleccion au pòste de beotarc. Participèt tanben ai combats e obtenguèt plusors victòrias gràcias a de tacticas de guerilha. Puei, en 375 avC, ganhèt una batalha importanta còntra plusors ciutats de Grècia Centrala aliadas ais Espartencs. Per empedir tota defeccion suplementària, ordonèt tanben la destruccion de Tanagra, de Platèa – aliada istorica d'Atenas – e de Tespies.
La destruccion de Platèa aguèt un efiech fòrça negatiu sus l'imatge de Tebas en causa dau ròtle tengut per aquela ciutat durant lei Guèrras Medicas. Pasmens, entraïnèt una viva reaccion d'Esparta que mandèt una armada importanta en Beocia. Menada per lo rèi Cleombrot II, aquela fòrça foguèt esquichada a la batalha de Leuctra per l'armada tebana dirigida per Epaminondas.
L'establiment de l'egemonia tebana
La batalha de Leuctra aguèt un resclantiment major en Grècia car l'armada espartenca èra considerada coma invinsibla. De mai, lei Tebans i èran en inferioritat numerica. Pasmens, Epaminondas aguèt l'idèa de modificar l'òrdre tradicionau de la falanja grèga per resistir ais assauts advèrs. Leis Espartencs i perdiguèron un milier d'òmes, compres lo rèi Cleombrot II, e deguèron se retirar vèrs lo sud.
Après aqueu succès, Epaminondas obtenguèt l'aliança de plusors ciutats-grègas desirosas de combatre l'egemonia espartenca. Aquò li permetèt de reünir una armada considerabla (fins a 80,000 òmes) e d'intrar en Peloponès. Pasmens, lo rèi espartenc Agesilas II rebutèt totei leis atacas dirèctas còntra Esparta. Incapable de rompre aquela resisténcia, Epaminondas decidèt de dirigir sei fòrças vèrs lo rèsta de Peloponès onte combateguèt totei leis elements i fondant la poissança de son enemiga. En particular, liberèt leis Ilots, ordonèt la reconstruccion dei fortificacions de Mantinèa e bastiguèt plusors fortalesas destinadas a blocar leis Espartencs dins lo sud-èst de la peninsula.
La defensa de l'egemonia tebana
A son retorn a Tebas, Epaminondas foguèt brèvament menaçat per un procès ordonat per seis adversaris car aviá passat lei limits de son mandat de beotarc. Pasmens, en causa de sei succès, foguèt aisament aquitat e tornar elegit beotarc. En revènge, deguèt faciar una menaça novèla amb la formacion d'una aliança entre Atenas e Corint. Aquela coalicion foguèt pauc a pauc ragantada per d'autrei ciutats grègas, compres Esparta.
Lei fòrças tebanas mantenguèron una situacion d'equilibri militar sus lei frònts terrèstres e maritims. Pasmens, lo conflicte alassèt plusors aliats de Tebas. En particular, en 362 avC, Mantinèa assaièt de rompre son aliança amb Tebas, çò qu'èra enebit per un tractat signat entre lei doas vilas. Per i mantenir la dominacion tebana en plaça, Epaminondas i anèt amb una importanta armada (32,000). Se turtèt a una coalicion grègas aguent reünit 23,000 òmes. Epaminondas e la màger part de sei luòctenents foguèron tuats durant lo combat. Ansin, maugrat una victòria tactica, lei Tebans deguèron negociar. Aquò entraïnèt la fin de l'egemonia tebana e marquèt lo començament de l'expansion macedoniana.
Influéncia e posteritat
Au nivèu militar, Epaminondas es tanben famós per son utilizacion de l'òrdre oblic dins lei combats de falanja. Aquò li permetèt de ganhar sei doas batalhas majoras. Autra innovacion, placèt sei tropas d'elèit sus l'ala senèstra de sa falanja en fàcia dei tropas d'elèit enemigas. Aquò permetiá a l'ala senèstra de sa falanja, tradicionalament l'ala febla d'aquela formacion, de resistir ais atacas enemigas.
Belleherbe
Belleherbe es una comuna francesa, situada dins lo departament de Dobs e la region de la Franca Comtat.
Fontaine-lès-Cappy
Fontainne-lès-Capin en picard (Fontaine-lès-Cappy en francés) es una comuna francesa, situada dins lo departament de Somme e la region dels Nauts de França.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Nòtas
<references group=N/>
Regnauville
es una comuna francesa, situada dins lo departament del Pas de Calais e la region dels Nauts de França.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
La Trinité-de-Thouberville
La Trinité-de-Thouberville en normand (La Trinité-de-Thouberville en francés) es una comuna normanda, situada dins lo departament d'Eure e la region de la Normandia.
Geografia
Es limitrophe a Sant-Ouen-de-Thouberville e a Caumont. Lo vilatge en dispausant pas la siá pròpria escòla, los parents dels mainats de la vila pòdon escuélher entre las escòlas maternals e primàrias de Sant-Ouen-de-Thouberville e Caumont.
Elle est limitrophe à Saint-Ouen-de-Thouberville et à Caumont. Le village ne disposant pas de sa propre école, les parents des enfants de la ville peuvent choisir entre les écoles maternelles et primaires de Saint-Ouen-de-Thouberville et Caumont.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Vic de la Gardiòla
Vic de la Gardiòla (Vic-la-Gardiole en francés) es una comuna lengadociana situada dins lo departament d'Erau e la region d', ancianament de Lengadòc-Rosselhon.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Vic
Las fòrmas ancianas son : ecclesiam S. Johannis de Vico en 1106, 1146, 1154, villam que vocatur Vicus in valle, cap a 1109, in terminio de Vico en 1151, 1153, de Vico, Vicum en 1157, ville de Vico, ecclesie S. Leocadie de Vico en 1161, en tot lo termini de Vic en 1161-66, villam de Vicco, de Vico en 1208, castri de Vico en 1281, 1312, de Vic en 1319, Vic en 1570, 1626, 1643, 1740-60, 1770-71 (mapa de Cassini).
Vic ven dau latin vicus « grop d'abitacions, vilatge »; lo vicus, division administrativa romana qu'aviá pas d'estatuts, s'opausava, en drech, au municipium, vilatge de ciutadans romans, e a la colonia, vilatge de colons,.
La Gardiòla (determinant)
Lo nom es atestat en 1770-72, Montagne de la Gardiole (mapa de Cassini). Entre garda e gàrdia (francés gardie), lo segond es lo mai utilizat regionalament. Es un mot d'origina germanica qu'a lo sens de « luòc naut, utilizat per observar, sovent la mar o un limit administratiu ». Lo sol derivat corrent de gàrdia es gardiòla''.
Gustau Aliròl
Gustau Aliròl (en francés: Gustave Alirol; Lo Puèi de Velai, 31 d'agost de 1948) es un universitari e politician occitan. Es actualament president del Partit Occitan e president de Regions e Pòbles Solidaris.
Biografia
Gustau Aliròl ensenha lo drech privat a l'Universitat de Lion III. Foguèt cònsol de la comuna de Sant Ostian (Auvèrnhe) dempuèi lo 19 març de 2001 fins al 16 de març de 2008 e se presentèt coma candidat a las legislativas de junh de 2007. A mai d'èsser president del Partit Occitan e de Regions e Pòbles Solidaris es tanben vicepresident de l'Aligança Liura Europèa.
A las eleccions regionalas de 2010, es estat candidat al primièr torn sur la lista Europe écologie e puèi al segond torn sus la lista "Rassemblement pour l'Auvergne Juste et Solidaire" de René Souchon.
Saint-Georges-du-Bois (Maine e Léger)
Saint-Georges-du-Bois es una comuna francesa, situada dins lo departament de Maine e Léger e la region dels Païses de Léger.
Geografia
Aquel vilatge angevin de l'oèst de la França se situa en lo Baugeois.
Ce village angevin de l’ouest de la France se situe dans le Baugeois.
Beuzeg-ar-C'hab
Beuzeg-ar-C'hab en breton ( Beuzec-Cap-Sizun en francés) es una comuna bretona, situada dins lo departament de Finistèrra e la region de Bretanha.
Geografia
thumb|left|Kastel Koz Sus la punta de Beuzec (al luènh, lo [[cap de la Cabra)]] Beuzec-Cap de-Sizun a situat dessús la còsta nòrd del Cap de Sizun, sus la baia de Douarnenez, cara al cap de la Cabra (presqu'isla de Crozon).
thumb|left|Kastel Koz sur la pointe de Beuzec (au loin, le [[cap de la Chèvre)]] Beuzec-Cap-Sizun est située sur la côte nord du Cap Sizun, sur la baie de Douarnenez, face au cap de la Chèvre (presqu'île de Crozon).
Galhagòs
Galhagòs (Gaillagos en francés) qu'ei ua comuna gascona de Bigòrra, en Lavedan, situada dens eth departament deths Hauts Pirenèus e era region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
Era prononciacion qu'ei [galya'gòs] (grafia fonetica deths autors). Eras fòrmas ancianas que son : Galhagos, Gallagos cap a 1050-1070, Gaiagos, cap a 1069, Arnaldo Willelmo de Galhagos cap a 1075, Gaillagos en 1168, Galhagos cap a 1200-1230, en 1256 e en 1313, Gailhagos en 1285, de Galhagossio, en latin, en 1379, Gualhaguos en 1429, Gaillagos (mapa de Cassini, ara fin deth sègle XVIII).
Segon Dauzat, Galhagòs que vien deth nom galloroman d'òmi *Galliacus, derivat de Gallius, dab eth sufixe aquitan ossum. Dauzat e Negre qu'escriven Galliacus ei inatestat. Boisgontier qu'escriu eth nom ei pauc atestat. Pr'aquò, R. Aymard que n'a trobat ua referéncia dens un tèxte de Sent Prospèr d'Aquitània. Galhagòs qu'èra era proprietat de ''Galliacus.
Agatha Barbara
Agatha Barbara (1923-2002) professora e femna politica foguèt presidenta de Malta, entre 1982 e 1987.
Las Veirièiras de Moçan
Las Veirièiras de Moçan (Verreries-de-Moussans en francés) es una comuna lengadociana situada dins lo departament d'Erau e la region d', ancianament de Lengadòc-Rosselhon.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Las Veirièiras
La prononciacion es [laj bèj'rjèjros]. Las fòrmas ancianas son : verreries de Moussans en 1590, les Verrières Hautes de Moussans, des Verrières basses dud[it] Moussans en 1609, des Verrières de Moussans en 1671, des Verreries en 1695, p[aroi]sse, eglise de Verrieres en 1740-60, les Verierres en 1771, les Verreries en 1773-74 (mapa de Cassini).
Segon Dauzat e Rostaing, (Las) Veirièiras (sa traduccion francesa) es la fòrma modèrna del latin vitraria, de vitrum, « veire », amb lo sufixe -aria.
Moçan
Moçan es lo nom d'un castèl. La prononciacion es [mu'sãń]. Las fòrmas ancianas son : du lieu de Mousans, de Moussan, four verrier de Mousan en 1487, al loc de Moussans en 1514, Moussans, Mossans en 1565, Moussans en 1590, Moussan en 1773-74 (mapa de Cassini).
Segon Hamlin, Moçan ven del gentilici latin Mottius, amb lo sufixe -anum. Moçan èra una proprietat galloromana. Mottios poiriá tanben èsser un nom gallic. Per Moçan (Aude), de Mosciano en 933, Albèrt Dauzat e Rostaing causisson Mustius o *Muscius. Aquela proposicion, mai que mai *Muscius, conven fòrt plan per explicar la fòrma de 933, mas *Muscius auriá puslèu donat *Moissan.
Auteuil (Oise)
Auteuil es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Oise e la region dels Nauts de França.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Flags of the World
Flags of the World (bandièras del mond) es una associacion informala de la tòca non lucrativa dedicada a l'estudi de las bandièras. Creada en 1993 per Giuseppe Bottasini, foguèt a la debuta una lista de discussion per corrièr electronic sus las bandièras, en lenga anglesa. Dempuèi la fin de 1994, la informacions de la lista de discussion son compilada dins una enciclopèdia sus Internet, tanben nomenada Flags of the World (ISSN 1712-9842). Lo bailejament de la lista de discussion e de l'enciclopèdia es assegurat per una còla de volontaris.
Velars-sur-Ouche
Velars-sur-Ouche es una comuna francesa, situada dins lo departament de Còsta d'Aur e la region de Borgonha.
Geografia
Velars-Sus-Ouche a situat a l'Oèst de Dijon, en direccion de Dijon.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Linx iberic
Lo linx iberic o linx pardèla (nom scientific Lynx pardinus), es una espècia del genre Linx.
Descripcion
Lo Linx iberic a una pel fòrça ma tacada qu'aquela de las mai espècias del genre Linx. Se distinga del linx comun per una còa mai corta qu'aquela del Linx boreal.
Lo Linx iberic pèsa en mejana 9 a 13 quilogramas, lo mascle essent en general mai gros e mai grand que la feme. La longor totala es de 85 a amb una coa entre 12 e , ,. La nautor al garròt es de 42 a.
Lo Linx iberic es un excellent sautaire, mercés a la patas posterioras subretot adaptats al bond : per exemple, un linx captiu s'escapèt en sautant al dessús d'una barralha electrificada de quatre mètres.
Analisi genetic
Arbre filogenetic del genre Linx
Lo Linx de Soire
Alara que los fossils sian escasses pels félins, los linxes ne son una excepcion. Lo Linx de Soire (Lynx issodoriensis) es sovent considerat coma l'aujòl comun del genre Lynx. Avent un aral de reparticion fòrça grand, Lynx issiodorensis presentava une morfòlogia pròche dels Felinae tot n'avent las caracteristicas dels linx, : una coa corta e la denticion de 28 dents. Foguèron prepausada mai d'un ipotèsis d'« aparicions » dels linx modèrnes mejans la forma intermediara du Linx de Soire. Una primièra ipotèsi suggerís una divergéncia en tres linhadas diferentas: L. pardinus, L. lynx, e L. rufus ; dins aquela primièra ipotsesi, L. canadensis descend de L. lynx.
Las primièras formas de Lynx pardinus poirián datar de fossils atribuits a Lynx issiodorensis del Pleïstocèn mejan segon Argant (1996). Lo Linx de las cavèrnas Lynx pardinus speleus o Lynx spelaea, que de traças foguèron trapadas dins de balmas de l’Observatòri a Mónegue e de Grimaldi en Itàlia, possedís de caracteristicas intermediàras entre Lynx lynx e Lynx pardinus. Es possible que lo linx de Soire aja evoluat cap al linx de las cavèrnas qu'el meteis evoluèt cap al lynx iberic. D'estudis menadas sus la morfologia e sus l'esquelèra del Linx iberic mostrèron l'simpatria entre le Linx iberic e lo Linx boreal al sud-oèst de l’Euròpa pendent lo Pleïstocèn. Abedoas espècias son de presentar considerats coma allopatrics. Lo Linx d'Eurasia Lynx lynx es mai alunhat de Lynx issiodorensis que li Linx iberic ; una ipotèsi prepausada es que lo Linx boreal, originari d'Asia, auriá rebutat lo Linx iberic sus la peninsula.
Regime alimentari
Son alimentacion compren de conilhs e de las lèbres (93 %), de rosegaires coma rat, la mirga e l'Esquiròl e los aucèls coma de guits e de perdrices, de pichons de cèrvids, eca.
Reproduccion
La feme dona mai sovent naissença en abril aprèp dos meses de gestacion. De 1 a 5 joves naissent aprèp 63 o 68 jorns de gestacion. Son cècs e pèson pas mai de 250 gramas. L'edat d'emancipacion es de 7 a 10 meses, e los jòves son sexualament madurs a 33 meses pels mascles e 21 meses per las femes.