cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Nòstre ostal crema e agacham endacòm mai
Contengut
Lo passatge lo mai celèbre del discors de Jacques Chirac es constituït per qualques frasas liminaras :
Enumerèt après los grands problèmas environamentals e de desvolopament uman que se pausan continent per continent. Citada la primièra, l'Euròpa tocada per de catastròfas naturalas e de crisis sanitàrias. En America del Nòrd, l'economia dels Estats Units sovent e. L'America latina que vei ressorgir e sos contracòps socials. De son costat, l'Asia menaçada d'empoisonament per una pollucion que s'espandís e menaça, çò dont testimoniarà, segon Jacques Chirac,. L'Africa per çò qu'es d'es. Per finir, citèt d'unes Estats insulars menaçats de disparicion del fach del rescalfament climatic.
Comentaris e analisis
vinheta|[[Jacques Chirac (a drecha) en 2002 ambe George W. Bush (a esquèrra), una cibla indirècta de son discors de Johannesburg.]] Los comentaires del discors consideran generalament que constituís una descripcion exacta de la situacion en cors en matèria d'environament. Pr’aquò opausat a Jacques Chirac sus de nombrosas questions, lo Partit Comunista Francés estima per exemple que per son biais França aguèt rason, a trobat.
Çaquelà, las rasons que possan los uns e los autres a jutjar lo contengut del discors positivament divergisson, e lo PCF i vei per exemple un vertadièr diagnostic portat per França dins e que.
Consequéncias
Ulteriorament, mantun comentaires soslinhan que ni Jacques Chirac, ni las personas l'escotant o que visava implicitament an pas pres de mesuras en favor de l'environament. La formula es alara represa per la premsa, per indicar que lo fuòc crema totjorn e/o que un tal agacha totjorn endacòm mai.
Segon lo Partit Comunista Francés, atal :""De fach, pauc après lo Somalh, Jacques Chirac aviá ja declarat que sabiá que l'impacte de l'encontre internacional seriá reduch, se çò es en matèria de sensibilizacion :""
Autras expressions
Un provèrbi romanés es mai pròche, ambe la meteissa significacion : (Țara arde și baba se piaptănă).
Al Fòrum Economic Mondial de genièr de 2019, la joventa militanta suedesa Greta Thunberg utiliza una formulacion similara en declarant :.
Riogordo
Riogordo es un municipi de la província espanhòla de Malaga e de la Comunautat Autonòma d'Andalosia.
Cordesse
Cordesse es una comuna francesa, situada dins lo departament de Sòna e Léger e la region de Borgonha.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
15 d'agost
Decèsses
Vejatz tanben:
Marcelhan (Gers)
Geografia
vignette|upright=1.6|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
Las fòrmas ancianas que son Marcilan, cap a 1090, de Marcellano en 1127, de Marcelliano en 1138. Marcelhan que vengueré d'un nom latin d'òme, Marcellius o Marcilius, dab lo sufixe [latin] -anum, segon Dauzat e Rostaing, deu nom « romanic » d'òme Marcellianus, shens sufixe, segon Negre,.
Giovanni Maria Lancisi
Giovanni Maria Lancisi (26 d'octòbre de 1654, Roma - 20 de genier de 1720, Roma) es un mètge italian de la fin dau sègle XVII e dau començament dau sègle XVIII.
Eissit de l'Universitat La Sapienza de Roma, estudièt lo paludisme e capitèt d'establir un liame entre la malautiá e la preséncia d'insèctes vivent dins de zònas palunosas. Per descriure aquela influéncia marrida dei paluns, introduguèt lo tèrme mal’aria (« èr marrit » en occitan) per designar l'infeccion. Estudièt tanben lo foncionament dau còr e depintèt plusors problemas cardiacs coma l'insufiséncia cardiaca drecha.
Foguèt mètge dau papa Clement XI (1700-1721).
Andanas Jules Guesde
vinheta|280x280px|L'esplanada dels Francés d'Africa del Nòrd, sus las andanas. Las andanas Jules Guesde son una artèria de Tolosa religant lo Grand Redond a las andanas Paul Feuga.
Las passejadas son divididas actualament en tres partidas principalas separadas per una rengada d'arbre cadunas, a las quals s'ajustan egalament doas contra-passejadas de cada costats de l'artèria, totalizant donc cinc partidas. La partida nòrd possedís una rota a doble sens, e la contra-passejada un parcatge e una via a sens unic. La partida centrala a un grand espaci verd previst a l'origina per i far passar lo tramvai e possedissent una pista ciclabla, e la partida sud possedís l'esplanada dels Francés d'Africa del Nòrd, e la contra-passejada es majoritàriament una via pedona.
Blòcs de Montcarles
Dins lo principat de Mónegue, lo sector de Montcarles es divisit en blòcs (îlots, en francés):
Itsac
Itsac (Itzac en francés) es una comuna lengadociana situada dins lo departament de Tarn e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Toponimia
Lo nom es atestat en 1261 : Etzac. Es un nom en -ac, derivat del sufixe celtic -*ako- e latinizat en -acum. S'ajusta normalament a un nom de grand proprietari. Lo dobte es doncas mai que mai sul nom d'aquel mèstre. Dauzat pensa, en fasent veire sos dobtes, a Itius, Negre a Eppius o Eggius e los Féniés seleccionan Eppius.
Las geminadas prepausadas per Negre e los Féniés se simplifican. Foneticament, pausa problèma. E quitament se lo lengadocian occidental e central coneis un grand nombre d'africadas del tipe [t͡s], apareisson generalament pas a l'escrit, mai que mai al sègle XIII. Cal considerar lo cas d'Itsac coma excepcional. Se poiriá teoricament pensar, per explicar aquela particularitat, en mai de las proposicions dels autors citats, a un nom en tres sillabas dont la segonda se seriá amudida (sincòpa de la pretonica), en daissant las consonantas que li sèrvon de limits, eventualament modificadas per lor contacte recipròc : E + (oclusiva) + (e ?) + (consonanta) + -ac > E + (consonanta eventualament modificada) + (consonanta eventualament modificada) + -ac; mas la dificultat es de lo trobar. *Iccidius, citat per Sijac, conven pas. Fòra dels noms de persona, tempta d'evocar la vinha nommada ĕtēsĭācus, mas aquò supausariá qualques condicions per donar Etzac ( -sia- passa regularament a -sa-, donc *Edesac es pas impossible, mas perqué dels dos e, lo que combina lo desavantatge d'èsser inicial e brèu se seriá conservat e l'autre perdut ? E perqué un nom de vinha sense sufixe per un vilatge o una villa ?).
Bedoin
Bedoin (Bédoin en francés) es una comuna provençala, situada dins lo departament de Vauclusa e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur.
Ronda
Ronda es un municipi de la província espanhòla de Malaga e de la Comunautat Autonòma d'Andalosia.
Achim-Helge von Beust
Achim-Helge Marquard Freiherr von Beust (Lübeck, 16 de març de 1917 – Amborg, 7 de genièr de 2007) foguèt un politician alemand del CDU.
Espròvas atleticas combinadas
Las espròvas atleticas combinadas son las competicions qu'amassan mai d'una disciplinas d'atletisme talas que lo decatlon, lo pentatlon o l'octatlon, las espròvas se debanan generalament pendent dos jorns. Lo classament dels participants s'opèra per l'adicion dels punts de cada espròva segon un barèma d'equivaléncias elaborat per l'Associacion internacionala de las federacions d'atletisme.
16 d'agost
Decèsses
Veire tanben :
.song
("cançon", en anglés) es un nom de domeni generic. Es en servici dempuèi lo 24 de febrièr de 2016.
Uppsala
Uppsala es una vila istorica de Suècia e la capitala del comtat d'Uppsala. Sa populacion èra estimada a 138 423 abitants en 2005. Sa superficia totala es 47,7 km².
thumb|230px|left|Catedrala d'Uppsala.
Canal de Moçambic
thumb|Localizacion del Canal, entre lo [[Africa|continent african e Madagascar.]] Lo canal de Moçambic (var. canau de Moçambic) es la part de l'ocean indian situada entre l'illa de Madagascar e la còsta de Moçambic. Fa aperaquí 460 km de larg e lo punt mai estrech es entre Angoche (Moçambic) e Tambohorano (Madagascar). La longor (nord-sud) es d' aperaquí 1600 km). La prigondor maximala es de 3292 mètres
Pi
upright=1.4|thumb|Se lo diamètre dau cercle vau 1, sa circonferéncia vau π.
Lo nombre pi, notat amb la letra grèga dau meteis nom π, es una constanta matematica que sa valor es lo repòrt entre la circonferéncia d’un cercle quin que siá e son diamètre, en geometria euclidiana; es tanben la valor dau repòrt entre la superfícia d'un cercle e lo carrat de son rai.
Sonat tanben, lo nombre π a per valor aproximada, en escritura decimala, 3.142. De formulas scientificas nombrosas, dins de domenis coma la fisica, l'engenhariá e de segur lei matematicas, fan intervenir π, qu'es una dei constantas matematicas mai importantas.
Aqueu nombre es irracionau: autrament dich, se pòt pas exprimir coma lo quocient de dos nombres entiers; aiçò implica que son escritura decimala es ni finida, ni periodica. Es tanben transcendent, çò que vòu dire qu’existís pas de polinòmi non nul de coeficients entiers que π ne siá una raiç; se deu a Ferdinand von Lindemann la demostracion d'aqueu resultat en 1882. La determinacion de valors aproximadas pron precisas de π e la comprension de sa natura son de questions qu'an traversat l'istòria dei matematicas.
La letra π que nòta aqueu nombre es simplament l'iniciala dau mot grèc περίμετρος,. Foguèt utilizada premier per William Jones en 1707 puei popularizada per Leonhard Euler en 1737.
Definicions
thumb|right|Circonferéncia = π × diamètre
En geometria euclidiana, π se definís coma lo repòrt entre la circonferéncia C d'un cercle e son diamètre d :
Lo repòrt C/d es constant; autrament dich, depend pas de la talha dau cercle. Per exemple, se de dos cercles, lo diamètre dau premier es doble d'aqueu dau segond, la circonferéncia dau premier es tanben dobla d'aquela dau segond: lo repòrt C/d càmbia pas.
Se pòt tanben definir π coma lo repòrt entre la superfícia A d'un cercle e la superfícia d'un carrat qu'a per costat lo rai dau cercle, :
Aquelei definicions se justifican per cèrtei proprietats de la geometria euclidiana, coma la qu'enóncia que totei lei cercles son semblables. Mai lo nombre π apareis dins de domenis dei matematicas que son pas directament liats a la geometria. Dins leis expausats axiomatics dei matematicas, sovent se definís π a partir de l'analisi matematica: se pòt donar una definicion dei foncions trigonometricas (cos, sin) independenta de la geometria dau cercle, puei definir π coma lo doble dau pus pichon nombre positiu x tau que cos(x) = 0. Lei formulas balhadas infra pòdon servir de definicions equivalentas de π (pron que se justifique que definisson lo meteis nombre).
Irracionalitat
Lo nombre π es irracionau, çò que significa qu'es impossible de trobar d'entiers p e q taus que π=p/q. Al-Khawarizmi conjectura tre lo sègle IX que π es irracionau. Moshé Maimonides menciona pereu aquela idèa au sègle XII. Pasmens faudrà esperar lo sègle XVIII per que Johann Heinrich Lambert ne fague la demostracion.
Es en 1761 que dins son Mémoires sur quelques propriétés remarquables des quantités transcendantes, circulaires et logarithmiques, Lambert estúdia lo desvolopament en fraccion continua de tan(x) e demòstra que lo desvolopament en fraccion continua de tan(m/n) (ont m, n son d'entiers naturaus diferents de 0) es: Per consequent, quand x es diferent de 0 e racionau, lo desvolopament en fraccion continua de tan(x) es illimitat; mai se sap qu’un tau desvolopament illimitat mena a un nombre irracionau. Fin finala, quand x es diferent de 0 e racionau, tan(x) es irracionau. Se'n dedutz l'irracionalitat de π: se lo nombre π foguèsse racionau, tanben o seriá π/4, doncas tan(π/4) seriá irracionau; coma tan(π/4) = 1, qu'es racionau, es absurde.
Au sègle XX, s'es trobat d'autrei demostracions d'irracionalitat qu'exigisson pas de conoissenças pus avançadas que leis elements dau calcul integrau. Una d'entre elei, que se deu a Ivan Niven, es ben coneguda,. Mary Cartwright aviá trobat un pauc aperavans una demostracion analòga.
Transcendéncia
Lo nombre π es tanben transcendent, valent a dire qu'existís ges de polinòmi de coeficients racionaus admetent π per raiç.
Es au sègle XIX que se demostrèt aqueu resultat. En 1873, Charles Hermite provèt que la basa dau logaritme neperian, lo nombre e, es transcendenta. En 1882, Ferdinand von Lindemann generalizèt son metòde en un teorèma (Teorèma d'Hermite-Lindemann) qu'estipula que, se x es un nombre reau o complèxe diferent de 0 e algebric (çò es non transcendent), alora ex es transcendent. Se'n dedutz la transcendéncia de π: se lo nombre π foguèsse algebric, tanben o seriá iπ, doncas eiπ seriá transcendent; coma eiπ = cos(π) + i sin(π) = -1, qu'es algebric, es absurde.
Una consequéncia importanta de la transcendéncia de π es qu'aquest nombre es pas constructible. D'efècte, lo teorèma de Wantzel enóncia entre autrei que tot nombre constructible es algebric. Dau fach que lei coordenadas de totei lei ponchs que se pòdon construire amb la règla e lo compàs son de nombres constructibles, la qüadratura dau cercle es impossibla: se pòt pas construire, solament amb la règla e lo compàs, un carrat que sa superfícia seriá la d'un cercle donat. Aqueu resultat es important istoricament, car la qüadratura dau cercle es un dei problèmas celèbres de geometria elementària que nos leguèron lei matematicians grècs de l'Antiquitat.
Representacion decimala
Lei 50 premierei chifras de l'escritura decimala de π son:
Mentre qu'a l'ora d'ara, se conois mai de 1012 decimalas de π, dins leis aplicacions s'utiliza fòrça rarament mai d'un desenau de chifras. Per exemple, l'aproximacion de π que s'obtèn en conservant lei 39 premierei decimalas sufís per calcular la circonferéncia d'un cercle que sei dimensions son aquelei de l'univèrs observable amb una precision de l'òrdre dau rai d'un atòm d'idrogèn,.
Estent que π es irracionau, sa representacion decimala es illimitada e non periodica. La seguida dei decimalas de π a totjorn pivelat matematicians e amators, e s'es consacrat abòrd d'esfòrç dins lei darriers sègles per obtenir de mai en mai de decimalas e n'estudiar lei proprietats. Se conois ara mai de mila miliards de decimalas de π. Maugrat lei recèrcas efectuadas, se i es decelat ges d'estructura, e lo nombre π sembla de se comportar coma un generador de nombres aleatòris. Lei chifras de la representacion decimala de π son disponiblas subre fòrça paginas d'Internet; existis de logiciaus de calcul dei decimalas de π que ne pòdon determinar de miliards e que se pòt installar sus un ordinator personau quin que siá.
D'autra part, lo desvolopament decimau de π duèrbe d’autrei questions, en particular de saber se π es un nombre normau, valent a dire se sei chifras en escritura decimala son equirepartidas. Òm se pòt tanben demandar se π es un nombre univèrs, çò es se se pòt trobar dins son desvolopament decimau una sequéncia predefinida de chifras, quina que siá (per exemple: 123,456,789,987,654,320). Uei, se conois pas de respònsa a aquelei questions.
Aproximacion de π
Se pòt trobar empiricament una valor aproximada de π, per mejan d'un grand cercle que se'n mesura lo diamètre e la circonferéncia, puis en devesissent la circonferéncia per lo diamètre. Una autre encaminament geometric, atribuit a Arquimèdes, consistís a calcular lo perimètre Pn d'un poligòn regular de n costats circonscrich a un cercle de diamètre d. S'obtèn alora π gràcias a la formula: Au mai lo nombre n de costats dau poligòn es grand, au mai es precisa l'aproximacion de π per lo quocient Pn / d. Arquimèdes determinèt la precision dau metòde en comparant lo perimètre dau poligòn circonscrich amb aqueu d'un poligòn regular dau meteis nombre de costats inscrich dins lo cercle. Amb dos poligòns de 96 costats, establiguèt que:
Tanben se pòt obtenir de valors aproximadas de π per mejan de metòdes d'analisi matematica. La màger part dei formulas que s'utiliza per calcular π se fondan subre sei proprietats analiticas e son de mau comprendre sensa conoissenças en trigonometria e calcul integrau. Pasmens, d'unei son pron simplas, coma la formula de Leibniz :
Mai aquela seria convergís tròp lentament e, maugrat sa simplicitat aparenta, pòt pas servir tala e quala per calcular d'aproximacions de π (fau gaireben 300 tèrmes per obtenir doas decimalas exactas). Pasmens, es possible d'accelerar la convergéncia: se definís a partir de la precedenta una autra seguida que convergís vèrs π fòrça mai rapidament, en pausant:
e en definissent:
Lo calcul de p_{10,10} demanda aperaquí lo meteis temps qu'aqueu que fau per obtenir lei 150 premiers tèrmes de la seria iniciala, mai la precision es ben melhora:
Geometria
Lo nombre π apareis dins fòrça formulas de geometria pertocant lei cercles e leis esfèras
L'aira d’un cilindre circonscrich a l'esfèra e de meteissa autor es egala a la de l'esfèra.
Tanben se tròba π dins l'expression deis airas e volums deis iperesfèras (de mai de 3 dimensions).
La mesura d’angle 180° (en gras) es egala a π radians.
En geometria euclidiana, la soma deis angles d’un triangle es egala a π. En geometria non euclidiana, aquela soma pòt èsser superiora o inferiora a π, e lo repòrt de la circonferéncia dau cercle a son diamètre pòt tanben diferir de π.
Autrei definicions
La definicion istorica e usuala dau nombre π (lo repòrt de la circonferéncia d’un cercle a son diamètre) es inadaptada per desgatjar lei proprietats dau nombre π, que sòrton largament dau quadre de la geometria. Per semblant ai foncions cosinus e sinus que se definisson intuitivament en partent dau cercle trigonometric mai rigorosament per mejan dei serias de poténcias, se pòt definir analiticament lo nombre π, permetent son estudi gràcias ais instruments de l’analisi.
Lei proprietats exp(z+w)=exp(z)exp(w) e exp(0)=1 que resultan de la definicion analitica de l’exponenciala fan que l’aplicacion es un morfisme de grops  continu dau grop additiu  vèrs lo grop multiplicatiu  (onte  es l’ensemble dei nombres complèxes que son modul vau  1). Se demòstra puei que l’ensemble dei nombres reaus t taus que exp(it) = 1 es de la forma onte a es un reau estrictament positiu. Se definís alora \pi=a/2. Lo calcul integrau permet puei de verificar qu'aquela definicion abstracha correspònd a aquela de la geometria euclidiana.
Lo grop Bourbaki prepausa una autra definicion fòrça vesina en demostrant qu'existís un morfisme de grop  f continu de vèrs  tau que f(1/4) = i. Demòstra qu'aqueu morfisme es periodic de periòde 1, derivable e qu’existís un reau a tau que, per tot reau x, f'(x) = 2iaf(x). Definís alora π = a.
Lei dos metòdes precedents consistisson en realitat a rectificar lo cercle siá amb la foncion siá amb la foncion
Citem enfin (per clavar arbitrariament aquela lista) la definicion integrala seguenta de π, que se tròba dins cèrtei presentacions de l'analisi complèxa:
Seguidas e serias
De seguidas o serias variadas convergisson vers π (o un sieu multiple racionau) e son la fònt de calculs d'aproximacions d'aqueu nombre.
Metòde d’Arquimèdes
Lei doas seguidas definidas per, e , n ≥ 3, representan lei semiperimètres dei poligòns regulars de n costats, inscrich dins lo cercle trigonometric per sn, exinscrich per tn. S'utilizan per mejan de seguidas extrachas que son indèx (lo nombre de costats dau poligòn) dobla a cada iteracion, per obtenir π en passant au limit dins d’expressions ont apareisson leis operacions aritmeticas elementàrias e la raiç carrada. Ansin, òm se pòt inspirar dau metòde d'Arquimèdes — vejatz l'istoric dau calcul de π — per donar una definicion recurrenta dei seguidas extrachas qu'an per tèrmes e  o encara  e, gràcias ais identitats trigonometricas usualas: En utilizant leis identitats trigonometricas, e   (x ∈ [0,π]), se pòt exprimir s2k+1 e s3.2k  (k≥1) per embessonaments successius de raiç carradas.
Lo nombre π se pòt alora escriure coma una expression onte s'embessonan de raiç carradas:
o encara:
Una autra expression de s2k+1, que se pòt deduire simplament de la premiera d'aquelei doas egalitats (basta de multiplicar per √(2+√…)), mena au produch infinit seguent (formula de François Viète, 1593).
Seguidas recursivas
Una seguida que sa definicion s'inspira de la formula de Brent-Salamin (1975):
Sián tres seguidas realas (A_n), (B_n) e (C_n) que se definisson mutualament: Alara: Es de notar que lo nombre de decimalas exactas (en basa 10) dobla quasi a cada iteracion.
Probabilitats e estatisticas
Lo nombre π apareis sovent en probabilitats e en estatisticas. Citem entre autrei:
D'autra part, existís divèrseis experiéncias aleatòrias ont una probabilitat s'exprimís en foncion de π. Pòdon doncas servir (teoricament), en efectuant un grand nombre d'espròvas, a determinar una aproximacion de π.
L’agulha de Buffon es una experiéncia aleatòria imaginada per lo naturalista Buffon. Consistís a mandar una agulha de longor a sus un postam que sei pòsts son de largor L. La question es de determinar la probabilitat que l’agulha cope la linha separant doas pòsts; aquela probabilitat es, , , :
Se pòt utilizar aquò per determinar una aproximacion de π:
onte n es lo nombre d'agulhas mandadas, e x es lo nombre d'aquelei que crosan una linha. D'efècte, se n es grand, la probabilitat p es vesina de la frequéncia p' = x / n (lei dei grands nombres):
La precision d'aqueu metòde es fòrça limitada; e mai lo resultat siá matematicament corrècte, se pòt pas utilizar per determinar experimentalament mai de quauquei decimalas de π.
thumb|Avaloracion de π per lo metòde de Montcarles.
Seguida logistica
Siá (xn) la seguida deis iterats de la foncion logistica de paramètre \mu = 4 aplicada a un reau x0 chausit dins l'interval [0, 1] (valent a dire que se definís, per tot, ). La seguida (x_n) sòrt de l'interval [0;1] e divergís per gaireben totei lei valors inicialas.
Òm a: per quasi totei lei valors inicialas x_0.
Aproximacions numericas
Coma π es transcendent, n'existís pas d'expression utilizant unicament de nombres e de foncions algebricas. Leis expressions de π ont apareisson ren que leis operacions de l'aritmetica elementària fan generalament intervenir de somas infinidas (serias) o de produchs infinits ; au mai s'aponde de tèrmes (o de factors) dins lo calcul, au mai lo resultat serà precís.
Per consequent, la preséncia de π dins de calculs numerics impausa de lo remplaçar per una aproximacion. Ben sovent, leis aproximacions 3,14 o 22/7 sufison; per una precision melhora, leis engenhaires utilizan sovent 3,1416 o 3,14159 (respectivament 5, 6 chifras significativas). Leis aproximacions 22/7 e 355/113 (qu'an respectivament 3, 6 chifras significativas), s'obtenon a partir dau desvolopament de π en fraccion continua.
L'aproximacion de π per 355/113 es la melhora que se pòsque escriure amb ren que 3 o 4 chifras au numerator e au denominator; la melhora aproximacion seguenta es 103993/33102, que ne demanda un nombre fòrça mai important (aiçò vèn de l'aparicion dau nombre 292 dins lo desvolopament en fraccion continua de π).
La premiera aproximacion numerica de π foguèt probable 3. Es una estimacion per defaut perqu'es lo repòrt entre lo perimètre d'un exagòn regular inscrich dins un cercle e lo diamètre dau cercle.
Fraccions continuas
La seguida dei denominators parciaus dau desvolopament de π en fraccion continua a pas de regularitat vesedoira :
çò qu'es una notacion equivalenta a:
Pasmens, existís de fraccions continuas generalizadas representant π e qu'an una estructura regulara :
Lo nombre π/2 se pòt tanben escriure coma fraccion continua generalizada, fasent intervenir la seguida deis invèrs dei nombres entiers:
Questions dubèrtas
De questions nombrosas se pausan encara: π, e son dos nombres transcendents, mai son algebricament independents o existís un polinòmi de doas variablas e de coeficients entiers que lo pareu (π, e) ne siá solucion? La question es encara en suspens. En 1929, Aleksandr Gelfond demostrèt que eπ es transcendent e en 1996, Iurii Nesterenko a demostrat que π e eπ son algebricament independents.
Coma es estat dich supra, se sap pas encara se lo nombre π es normau, ni mai s'es un nombre univèrs en basa 10.
Lo nombre π dins l'art
Fòrça obratges o sites senhalan la preséncia supausada dau nombre π dins l'arquitectura dei piramidas; pus precisament, π seriá lo repòrt entre lo perimètre de la basa e lo doble de l'autor dei piramidas. Es verai que la penda de la piramida de Kheops es de 14/11; per tant, lo repòrt de la basa a l'autor es 22/14, la mitat de 22/7, una aproximacion frequenta de π. Per aquò, i fau veire una intencion? Es mai que dobtós puei que la penda dei piramidas es pas constanta e que, segon lei regions e leis epòcas, se tròba de pendas de 6/5 (piramida roja), 4/3 (piramida de Khephren) o 7/5 (piramida romboïdala) que menan a un repòrt (entre perimètre e doble de l'autor) alunhat de π.
En tot cas, lo nombre π es present dins la cultura artistica modèrna. Per exemple, dins Contact, un roman de Carl Sagan, jòga un ròtle clau dins lo scenario e se suggerís que i a un messatge escondut fonsament dins sei decimalas, plaçat per lo creator de l'univèrs. Aquela partida de l'istòria es estada levada de l'adaptacion dau roman au cinèma.
Dins lo domeni musicau, la cantairitz e compositritz Kate Bush publiquèt en 2005 son album Aerial, contenent lo tròç « π » que sei paraulas son principalament compausadas dei decimalas de π.
Salares
Salares es un municipi de la província espanhòla de Malaga e de la Comunautat Autonòma d'Andalosia.
Quiévelon
es una comuna francesa del departament del Nòrd e de la region del Nòrd-Pas de Calais.
Frederick Sanger
Frederick Sanger (n. en 1918) es un bioquimista anglés. A recebut lo Prèmi Nobel de Quimia en 1958 per l'estudi de l'insulina e en 1980 per son trabalh sus la determinacion de sequéncias de basas dins los acids nucleïcs. Es una de las quatre personas que son estats premiadas dos còps amb lo Prèmi Nobel, amassa Marie Curie, Linus Carl Pauling e John Bardeen.
Biografia
Estudièt ensenhament segondari dins la vila de Bryanston e estudièt posteriorament Sciéncias naturalas a l'Universitat de Cambridge, ont se licencièt lo 1941. Inicialament interessat en medecina, se decantèt fin finala per la bioquimia per realizar lo sieu doctorat l'an 1943 a Cambridge, d'ont ne foguèt posteriorament investigador del Laboratòri de Bioquimia.
Es actualament membre de l'Academia Francesa de Sciéncias.
Arnold Pagenstecher
Arnold Andreas Friedrich Pagenstecher (Dillenburg, 25 de decembre de 1837 - Wiesbaden, 11 de junh de 1913) foguèt un entomologista e mètge alemand.
17 d'agost
Decèsses
Vejatz tanben:
Los Plans
Los Plans pòt designar:
Ulisses
Ulisses (en grèc ancian Ὀδυσσεύς / Odysseús, en latin Ulixes o Ulysses) es un dels eròis mai famoses de la mitologia grèga. Filh de Laèrtes e Anticlèa se marida amb Penelòpa que n'aurà un filh, Telemac. Es celèbre per sa mètis, que fa son conselh plan apreciat dins la Guèrra de Tròia. Es tanben per la "mètis" que se destria pendent lo periple long que coneis en tornant de Tròia, cantat per Omèr dins l'Odissèa.
L'eròi de l'Odissèa
thumb|right|200px|Ulisses porgís de vin al [[Ciclòp, còpia romana d'un original de la fin de l'epòca ellenistica, Musèu Chiaramonti]]
Ulisses foguèt un guerrièr qu'a travèrs d'aquesta istòria, naveguèt amb sos companhs per arribar al seu lar e luchèt contra tot tipes de mostres.
Martin Brauß
Martin Brauß (Mannheim, 1958) es un pianista, musicològ, director d'orquèstra e professor d'universitat alemand.
David Blacha
thumb|250px|David Blacha David Blacha (Wickede, Alemanha, 22 d'octobre de 1990) es un fotbolaire polonés.
.tunes
("melodia, ton", en anglés) es un nom de domeni generic. Es en servici dempuèi lo 25 de febrièr de 2016.
Sayalonga
Sayalonga es un municipi de la província espanhòla de Malaga e de la Comunautat Autonòma d'Andalosia.
Incendi de l'usina Lubrizol de Roan
vinheta|280px|L'incendi de l'usina lo 26 de setembre al matin. L'incendi de l'usina Lubrizol de Roan aguèt lòc lo 26 de setembre de 2019 dins una usina de produchs quimics de la societat Lubrizol classada Seveso II sulhet naut que sintetiza e estoca de produchs quimics (fosforats et organosulfurats) destinats a èsser utilizats coma additius per lubrificants.
Evaluacion del risc
L'usina Lubrizol es autorizada a estocar al maximum 384 tonas de pentasulfur de fosfòr e produtz sus plaça de l'acid ditiofosfòric e de dialquiditiofosfat de zinc (50 000 tonas per an autorizadas, en 2014).
Patrick Manson
Patrick Manson (3 d'octòbre de 1844, Old Meldrum - 9 d'abriu de 1922, Londres) es un mètge britanic de la fin dau sègle XIX e dau començament dau sègle XX.
Mètge en Hong Kong de 1866 a 1889, i estudièt la filariòsi. Demostrèt que sa causa èra un vèrme (la filària de Bancroft) que deviá parasitar un moissau per cumplir son cicle de vida. Emetèt una ipotèsi similara per lo paludisme e sospichèt un moissau dau genre Culex. Pasmens, aquò mau capitèt car lo moissau vector dau paludisme es dau genre Anopheles.
Givry-en-Argonne
Givry-en-Argonne es una comuna francesa, situada dins lo departament de Marna e la region de Champanha-Ardena.
Aryabhata
Aryabhata (476 - sègle VI) es un astronòm indian de la premiera mitat dau sègle VI. Es l'autor de l'Aryabhatiya que presenta un sistèma quasi copernician amb una Tèrra que vira a l'entorn de son aisse e de planetas que viran a l'entorn dau Soleu segon d'orbitas ellipticas. Aqueu modèl li permetèt de preveire leis eclipsis solaras e lunaras d'un biais precís.
Givry-en-Argonne
Geografia
La municipalitat a situat a Unitat|15|km}} de Santa-Ménéhould e a Unitat|45|km de Chalons de Champanha.
La commune est située à 15 km de Sainte-Ménéhould et à 45 km de Châlons-en-Champagne.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Vauxcéré
es una anciana comuna francesa del departament d'Aisne e de la region dels Nauts de França. Lo 1èr de genièr de 2016, es venguda una comuna delegada de la comuna novèla dels Septvallons.
Nacionalisme andalós
vinheta|Monument a [[Blas Infante, paire d'Andalosia, erigit al luòc ont foguèt executat sens jutjament pels insurgentes franquistas en 1936.]] Lo nacionalisme andalós, o « andalucismo », es un movement politic e social que defend la reconeissença d’Andalosia coma nacion al nivèl europèu. Los principals partits politics que representan lo nacionalisme andalós son lo Partido Andalucista, lo Partido Socialista de Andalucía e la Nación Andaluza.
Sedella
Sedella es un municipi de la província espanhòla de Malaga e de la Comunautat Autonòma d'Andalosia.
Hussigny-Godbrange
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Sant-Koulman
Sant-Koulman en breton (Saint-Colomban en francés) es una comuna francesa, situada dins lo departament del Léger Atlantic e la region dels Païses de Léger.
A. R. Rahman
Allah Rakha Rahman (en tamil: ஏ. ஆர். ரகுமான்), de son nom vertadièr A. S. Dileep Kumar e mai conegut coma A. R. Rahman (Chennai, 6 de genièr de 1966) es un musician e compositor indian de musica de films dels mai famoses d'Índia.
Gabriele Hooffacker
Gabriele Hooffacker (nascuda lo 10 de febrièr de 1959 a Munic) es una jornalista alemanda.
Dirham
thumb|right|Dirham batut durant lo rèine dau califa [[Umar II.]]
Lo dirham es una moneda d'argent producha a partir de l'emergéncia dau Califat Omeia. Amb lo dinar d'aur, foguèt una importanta moneda de transaccion durant plusors sègles, principalament dins lo bacin mediterranèu e dins lo mond arabi. Son nom a inspirat l'apelacion de plusors monedas modèrnas.
.telecity
(nom de marca, de tele, prefix grèc, "a distància", e "ciutat" en anglés) es un nom de domeni generic depausat per l’entrepresa anglesa TelecityGroup International Limited. Es en servici dempuèi lo 25 de febrièr de 2016.
Sierra de Yeguas
Sierra de Yeguas es un municipi de la província espanhòla de Malaga e de la Comunautat Autonòma d'Andalosia.
Villevenard
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
OneRepublic
right|200px|thumb|OneRepublic sus l'empont en 2013 OneRepublic es un grop de pop ròck anglofòn american devengut fòrça popular capvath lo monde entièr, originari de Colorado Springs dins lo Colorado (Estats Units). Fondat en 2002, començèron d'aver fòrça succès ambe lors singles Apologize (sortit en 2007) e Stop and Stare en 2008, dos tròcis tirats de lor album de 2007 Dreaming Out Loud. Aital, Apologize es estat la cançon la mai telecargada legalament en 2008 als Estats Units. En Occitània, lor cançon la mai coneguda es un tròç de 2013 que se sona Counting Stars.
Lo grop es nascut del rencontre en 1996 de dos liceans de la Colorado Springs Christian High School : Ryan Tedder e Zach Filkins. En 2002, se retròban a Los Angeles en Califòrnia e forman alavetz lo grop Republic ambe Eddie Fisher, Brent Kutzle (qu'a remplaçat a la bassa Tim Myers en 2007) e Drew Brown, puèi càmbian un pauc mai tard lor nom en OneRepublic.
Wikipèdia en eslovac
La Wikipèdia en eslovac (Slovenská Wikipédia) es la version en lenga eslovaca de l’enciclopèdia en linha Wikipèdia. Foguèt fondada en octobre de 2003.
Geneuille
Geneuille es una comuna francesa, situada dins lo departament de Dobs e la region de la Franca Comtat.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Teba
Teba es un municipi de la província espanhòla de Malaga e de la Comunautat Autonòma d'Andalosia.
Hauterive (Iona)
Hauterive  es una comuna francesa administrada per lo departament d'Iona de la region de Borgonha.
Istòria
Lo cartulaire general del Yonne cita Nauta Ripa l'an 853. Lo abbaye dels iles d'Aussèrra i figura coma proprietària al XIIIe sègle. La curació de Seignelay s'i #implantar abans la Revolucion. Es tot aquel #que se'n sap. S'anòta en los registres de la curació de l'an 1700 una disputa entre aquela e la fabrica en çò que tanh a la restauracion del presbytère. Lo tet a #èsser fach alavetz amb los douves d'un barril #que i auriá contengut lo vin preferit del rei Henri IV. Al luòc ditz la Crotz, a existit un ancian solar. Lo endroit tira lo sieu nom d'una crotz de pèira #que i i aguèt plantat l'an 1672. La distincion de Hauterive levava marques de Seignelay.
Una inscripcion del IIe sègle. — L'emperaire romain Comòda (161-192 après- J.-C.). Crusèl, pròdig e plen de orgueil, se fasiá adorar coma un dieu. Jos lo sieu regna, Jullius Cautulionus, prefècte imperial de Langres e del Langrois, lududes i aviá fach elevar un monument aital coma a l'emperairitz Crispine. Lo 17 de setembre de 1728, una pèira d'aquel monument i aguèt descobèrt sul ter-ritoire de la parròquia de Hauterive per un cultivateur en défrichant una pleta. Aiçò èra una pèira de dos pès de longitud sus quinze poces d'ample e cinc poces de espessor en portant en cartas onciales l'inscripcion coma-mémorative #que voici : « Jullius Cautulionus, prefècte del Langrois, a erigit aquel monument de la siá gratitude al divin emperaire César Comòda, granda pontife, revestit dempuèi sièis ans de la poténcia tribunitienne, e a la divina Crispine, l'emperairitz, per aver-ne recebut un don o gratification d'un milion de sesterces ». Sul costat opausat de la pèira se vesiá una ouver-ture ronda, granda aperaquí coma una pèça de dos francs de los nòstres jorns, barrada per una rondelle de marbre. En desligant aquela rondelle, en #quèir una condecora de sòus a la dobla effigie de Comòda e de Crispinc amb aquelas paraulas en exergue, d'un costat : Imp. Antonius Commodus Germ. Aug. E de l'autre Cris pina Augusta.
Lo Eglise a #èsser bastida l'an 1865 en l'estil ogival del XIlIe sègle, sus una autra localizacion que la glèisa de XVIe sègle #que ne demòra pas mai de vestigis e #que li caliá aver-i remplaçat una capèla primitive. De la glèisa del XVIe s'a totun la campana #qu'es en lo nòu campanal. La glèisa actuala a pas #qu'una nef épaulée de contreforts nòus e dos travées solament. Los chapiteaux de los sieus colonnettes son pas pas sculptés.
Giotto di Bondone
thumb|right|200px|Estatua de Giotto al piazzale dels Oficis a Florença Giotto di Bondone o Ambrogiotto di Bondone (Vespignano o Rominano, 1267 - Florença, lo 8 de genièr de 1337) foguèt un pintre, escultor e arquitècte italian, que sas òbras foguèron a l'origina del novelum de la pintura occidentala. Foguèt l'influéncia de sa pintura que provoquèt lo vast movement de la Renaissença del sègle seguent.
Hauterive (Iona)
Istòria
Extrach de l'Istòria de las municipalitats del Yonne (Maurici Pignard-Peguet)
Giotto di Bondone
Giotto fa part del corrent artistic de la Prerenaissença que se manifèsta en Itàlia a la començança del sègle XIV, e qu'es un de sos mèstres. En aquela fin de l'Edat Mejana, Giotto es lo primièr artista que sa pensada e sa novèla vision del monde ajudan a construire aquel movement, l'umanisme, que plaça l'Òme a la plaça centrala de l'Univèrs e li permet d'èsser mèstre de son pròpri destin.
Hauterive (Iona)
Istòria
Le cartulaire général de l’Yonne cite Alta Ripa en 853. L’abbaye des iles d’Auxerre y figure comme propriétaire au XIIIe siècle. La cure de Seignelay s’y implanta avant la Révolution. C’est tout ce qu’on en sait. On note dans les registres de la cure de l’an 1700 une querelle entre celle-ci et la fabrique au sujet de la restauration du presbytère. Le plafond a été fait alors avec les douves d’un tonneau qui aurait contenu le vin préféré du roi Henri IV. Au lieu dit la Croix, il a existé un ancien manoir. L’endroit tire son nom d’une croix de pierre qui y fut plantée en 1672. La seigneurie d’Hauterive relevait des marquis de Seignelay.
Une inscription du IIe siècle. — L’empereur romain Commode (161-192 après- J.-C.). cruel, prodigue et plein d’orgueil, se faisait adorer comme un dieu. Sous son règne, Jullius Cautulionus, préfet impérial de Langres et du Langrois, lui avait fait élever un monument ainsi qu’à l’impératrice Crispine. Le 17 septembre 1728, une pierre de ce monument fut découverte sur le ter-ritoire de la paroisse de Hauterive par un cultivateur en défrichant un enclos. C’était une pierre de deux pieds de long sur quinze pouces de large et cinq pouces d’épaisseur portant en lettres onciales l’inscription com-mémorative que voici : « Jullius Cautulionus, préfet du Langrois, a érigé ce monument de sa gratitude au divin empereur César Commode, grand pontife, revêtu depuis six ans de la puissance tribunitienne, et à la divine Crispine, l’impératrice, pour en avoir reçu un don ou gratification d’un million de sesterces ». Sur le côté opposé de la pierre on voyait une ouver-ture ronde, grande environ comme une pièce de deux francs de nos jours, fermée par une rondelle de marbre. En détachant cette rondelle, il en tomba une médaille d’argent à la double effigie de Commode et de Crispinc avec ces mots en exergue, d’un côté : Imp. Antonius Commodus Germ. Aug. et de l’autre Cris pina Augusta.
Giotto di Bondone
Las frescas que Giotto pintèt a Florença (glèisa de Santa Croce de Florença), a Assisi (basilica de Sant Francés d'Assisi) e a Pàdoa (capèla dels Scrovegni dins la glèisa de l'Arena de Pàdoa) figuran dins los soms de l'art crestian.
Hauterive (Iona)
Istòria
L’Eglise a été bâtie en 1865 dans le style ogival du XIlIe siècle, sur un autre emplacement que l’église de XVIe siècle dont il ne reste plus de vestiges et qui devait avoir remplacé une chapelle primitive. De l’église du XVIe on a toutefois la cloche qui est dans le nouveau clocher. L’église actuelle n’a qu’une nef épaulée de contreforts neufs et deux travées seulement. Les chapiteaux de ses colonnettes ne sont pas sculptés.
Giotto di Bondone
Son influéncia sus las generacions d'artistas que li subrevisquèron es tan granda que se pòt parlar d' « escòlas giottescas » al subjècte d'unas escòlas de pintura de l'epòca. Pintres coma los de l'escòla de Rimini (Giovanni Baronzio, Neri da Rimini, Pietro da Rimini) son considerats coma sos eretièrs Dempuèi lo passatge de Giotto, de mal datar (versemblablament entre 1303 e 1309) dins lor vila, ont venguèt pénher un cicle de frescas (uèi perdudas).
Hauterive (Iona)
Istòria
Extrait de l'Histoire des communes de l'Yonne (Maurice Pignard-Peguet)
Giotto di Bondone
Biografia
thumb|left|Placa commemorativa a Vespignano thumb|Placa commemorativa sul pont de Cimabue thumb|Verge amb l'enfant, Pintura sus fusta, (v. [[1320), National Gallery of Art, Washington, DC]] thumb|right|Retrait de [[Dante Alighieri per Giotto]] Giotto nasquèt dins una familha païsana de Colle di Vespignano (o a Romignano), un vilatge prèp de Vicchio di Mugello, al nòrd-èst de Florença, en Toscana.
Dins sa tecnica, Giotto marquèt una ruptura amb l'art gotic italian del Trecento, passant d'una concepcion ieratica de la pintura (representacion dels personatges dins una concepcion pro immobila dins l'estampadura) cap a un cèrt naturalisme. Atal, representèt de scènas ont l'accent foguèt mes sus la comunicacion entre los personatges e la perspectiva amb un ponch de fugida.
Hauterive (Iona)
Nòtas
<references group=N/>
Giotto di Bondone
Biografia
Aguèt Taddeo Gaddi per disciple.
Giotto moriguèt a Florença lo 8 de genièr de 1337 e foguèt enterrat amb pompas dins la catedrala que ne foguèt l'arquitècte. Amb la seuna femna, Ciuta di Lapo di Pela, aguèt uèit enfants, que l'ainat, Francesco, foguèt introduch en 1311 dins la companhiá dels pintres de Florença.
Sas pinturas son d'inspiracion religiosa: fòrça retaules, grandas superfícias cobèrtas amb frescas a Pàdoa (scènas de la Bíblia a la capèla de l'Annunziata o dels Scrovegni) e a Assisi (basilica inferiora e, subretot, scènas de la vida de Francés d'Assisi dins la basilica superiora, frescas del Palazzo della Ragione de Pàdoa, destruidas en 1420).
Fòrça artistas modèrnes trobèron l'inspiracion dins l'òbra de Giotto, - ont posèron a la font d'un umanisme que demòra valable a totas las epòcas.
L'encontre amb Cimabue
Segon la legenda, reculhida per Lorenzo Ghiberti e Giorgio Vasari, « Giotto enfant auriá començat per gardar las cabras de son paire Bondone, e lo pintre Cimabue, lo susprenguèt que dessenhava sus una pèira amb de carbon sus las ribas d'un riu; meravilhat per son engenh primaic, auriá menat lo pastorèl, qu'aviá una dotzena d'annadas, dins son talhièr ». Se pòt véser la pèira commemorativa prèp del pont ont se seriá tengut aquel encontre ipotetic.
D'autres tèxtes pus recents afirman que se serián encontrats a Florença. Ça que la, es plan Cimabue que acertèt la formacion d'aquel mainat talentós.
Palya
Lo palya (o bareli palya) es una lenga indoariana parlada en Índia.
Giotto di Bondone
Citacions al subjècte de Giotto
Boccacio, dins una novèla del Decameron, (1350) :
Giorgio Vasari :
Palya
Classificacion
Lo palya fa partida del grop bhil de las lengas indoarianas centralas, una branca de las lengas indoarianas, que fan partida de la familha indoeuropèa. Dos autras lengas son parladas per la populacion dels barela, lo bareli pauri e lo bareli rathwi.
Giotto di Bondone
Anecdòtas
Lo papa Beneset XII, via un de sos emissaris, cachèt Giotto de li balhar la pus pura pròva de son talent. Aquel darrièr tracèt sus un fuèlh destinat al pontife sobeiran un cercle perfèit a man levada. L'ancian pastorèl demostrèt son engenh e poguèt alavetz viatjar a Roma per realizar mai d'una òbras.
Las frescas de la basilica de Sant Francés d'Assisi
Aquelas frescas, qu'inaugurèron un biais de pénher novèl e vivent, eissit de l'observacion de la natura, la precision expressiva de las actituds e dels traits, segurament, excitèron lo vam dels contemporanèus. Foguèt lo primièr còp qu'òm alassèt amb fòrça amb la tradicion bizantina.
Òbras realizadas a Roma
A Roma, Giotto executèt qualques òbras que mai d'una foguèron perdudas o arroïnadas, demest elas un Crucific pintat a la destrempa per la glèisa de Santa Maria sopra Minerva, o las frescas de San Giorgio in Velabro.
La pus importanta de las òbras de Giotto dins la Basilica de Sant Pèire, es la celèbra mosaïca monumentala de La Navicella, qu'orna uèi lo vestibul de l'immensa glèisa - primitivament decorèt la faciada -, e lo retaule del grand altar, conservat dempuèi lo sègle XV dins la sacristia dels canonges.
Passatge a Rimini
La preséncia de Giotto a Rimini es pas de bon datar amb precision, mas son influéncia suls artistas de l'escòla de Rimini (Giovanni Baronzio, Pietro da Rimini, Neri da Rimini) es incontestabla.
18 d'agost
Decèsses
Veire tanben :
Giotto di Bondone
Las frescas de la glèisa de l'Arena
thumb|right|Frescas de la [[Glèisa de l'Arena de Pàdoa|glèisa de l'Arena - L'Ascension de Crist]] De 1303 a 1306, Giotto foguèt a Pàdoa ont pintèt las cinquanta tres frescas de la capèla Scrovegni o capèla de Santa Maria dell'Arena dins la glèisa de l'Arena, que son consideras coma son cap d'òbra e un dels tornament de l'istòria de la pintura europèa. Aviá probablament quaranta ans quand comencèt la decoracion de la capèla.
Giotto arquitècte : lo campanal de Giotto
thumb|Campanal de la catedrala de Florença (1334-1357) Coma arquitècte e coma escultor, Giotto daissèt a Florença un monument fòrça elegant e armoniós, lo campanal de la catedrala. Foguèt lo 12 de abril de 1334 que la comuna de Florença nomenèt Giotto « Magnus magister (Grand mèstre) e capomaestro (cap arquitècte) de Santa Maria del Fiore, (Santa Reparata a l'epòca). Aquela catedrala, començada per Arnolfo di Cambio, aviá pas encara de faciada, de copòla e de campanal.
.chase
(del politician american Salmon Portland Chase, 1808-1873) es un nom de domeni generic depausat per la banca americana JPMorgan Chase. Es en servici dempuèi lo 27 de febrièr de 2016.
Ausèl
Leis aucèus (var. aucel, aucèl, auceu, auchèth, audèth, ausèl, ausèth, auseu ) son un ensemble d'espècias animalas caracterizadas per la preséncia d'un plumatge. Probablament apareguts durant lo Jurassic i a 150 milions d'ans, son venguts un grop important presents sus totei lei continents e totei leis oceans terrèstres. Uei, aperaquí 11,000 espècias viventas son estadas identificadas.
Giotto di Bondone
Autras òbras
thumb|right|Vida de Sant Francés, dins la capèla Bardi de la Basilica de [[Santa Croce de Florença ]]
Ausèl
En mai de la preséncia de la plumas, la màger part deis aucèus son capables de volar. An d'alimentacions variadas anant de l'erbivorisme au carnivorisme amb d'espèctres alimentaris fòrça reduchas ò, au contrari, largament opportunistas. Una gròssa diversitat s'observa tanben dins lei talhas (5 cm a 2,75 m), dins lei duradas de vida (de quauqueis ans a mai de 80 ans) e dins lei mòdes d'organizacion (dau pareu mai ò mens isolat a de colonias de plusors desenaus de miliers d'individús). Dins aquò, maugrat aquela diversitat, mai d'una espècia es uei menaçada de disparicion en causa de l'accion de l'èsser uman sus la natura.
L'aparicion deis aucèus
thumb|right|[[Fotografia dau fossil d'un Archaeopteryx lithographica, un genre de dinosaure probablament precursor dei premiereis aucèus.]]