cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Dinastia Han
Lo periòde dei Han occidentaus
La formacion de la dinastia acomencèt en 210 avC après la mòrt de l'Emperaire Qin Shi Huangdi. Tre 209 avC, una revòuta foguèt dirigida còntra son fiu. La guèrra civila aguèt luòc fins a 206 avC ambé la fin de la dinastia Qin e la victòria d'un cap insurgit, Liu Bang, còntra seis aliats ancians. Fondèt adonc la dinastia Han e prenguèt lo títol d'Emperaire.
Lo rèine de Liu Bang s'acabèt en 195 avC. A sa mòrt, lo poder de la dinastia novèla es assegurat. Pasmens, sei successors deguèron luchar còntra divèrsei revòutas dins lei fèus imperiaus. Lo problema foguèt resougut per dos ensems de mesuras. Premier, lei fèus foguèron donats solament ai membres de la familha imperiala. Puei, après de revòutas novèlas, un foncionari imperiau foguèt nomat dins cada fèu que venguèt son cap vertadier enterin que la poissança dei senhors èra d'ara endavant solament nominala.
A partir dau rèine de Han Gaozu, lei sobeirans Han s'inquietèron egalament de progrès militars e territoriaus dau pòple Xiongnu. Un embargo sus lo comèrci d'armas foguèt decidit per l'Emperaire. Pasmens, l'embargo foguèt pas aplicat per certanei marchands e lei vendas continuèron. Una premiera guèrra aguèt donc luòc vèrs 200 avC. Batuts a la batalha de Baideng, lei Han deguèron acceptar un tribut important dins lo corrent dei negociacions de patz. Aqueu tractat empachèt pas durant lei rèines deis emperaires Laoshang Chanyu (174–160 avC) e Wen (180–157 avC) de combats ai frontieras e d'operacions de pilhatges. A partir deis annadas 130 avC, l'Emperaire Wu decidiguèt de mandar uneis ofensivas massivas còntra lo territòri Xiongnu. Lei Chinés foguèron venceires a Mobei en 119 avC e capitèron de prendre la region de Hexi. Lei rèis Xiongnu deguèron se replegar vèrs lo nòrd puei venir vassaus dei Hans en 51 avC. Ansin, vèrs 60 avC, China èra venguda lo poissança protectritz d'un nombre important d'estats asiatics siutats de lòng de la Via de la Seda. Una autra guèrra permetèt egalament l'ocupacion dau nòrd de Corèa.
La dinastia Xin
La fin dau sègle I avC foguèt marcada per lo ròtle important de Wang Zhengjun que foguèt emperaitritz (48-33 avC) puei maire e grand deis emperaires seguents. Aquelei darriers moriguèron generalament fòrça jovas entraïnant un afebliment de la dinastia. Wang Zhengjun permetèt l'ascension dau ministre e regent Wang Mang que capitèt d'usurpar lo poder e fondèt sa dinastia, la dinastia Xin, en 9.
Assaièt de mandar una tièra de refòrmas inspiradas per lo Confucianisme. Pasmens, en causa d'un manca de conoissenças sus la situacion dei campanhas e d'uneis inondacions dins lei regions agricòlas de l'Empèri, la situacion economica venguèt rapidament desastrosa. Wang Mang foguèt donc tuat en 23 per una revòuta. Puei, après dètz annadas de guèrras civilas còntra una partida de l'aristocràcia, Guangwu capitèt de restablir lo poder Han fondant la dinastia dei Hans orientaus.
Lo periòde dei Han orientaus
Lei revòutas de la fin dau rèine de Wang Meng e lei guèrras civilas après sa mòrt causèron un afebliment generau de China. Uneis estats vassaus avián aprofichat la situacion per prendre tornarmai lor indepéndencia. Foguèt lo cas de l'Asia Centrala, dau pòple Xiongnu e de Vietnam. La dinastia dei Hans orientaus deguèt donc dirigir unei guèrras e lei luchas ai frontieras venguèron quasi continualas. Lo govèrn centrau conoguèt donc de dificultas financieras e la societat venguèt pauc a pauc corrompuda.
Ansin, lei premiers emperaires Han orientaus capitèron de defendre la region de Hexi còntra lei Xiongnu dau nòrd a la batalha de Yiwulu en 73. Lei Chinés ocupèron Hami entre 73 e 75 e avèron una victòria decisiva còntra lei Xiongnu en 88-91. Entre 73 e 102, lo generau Ban Chao mandèt una tièra d'ofensivas vèrs l'Asia Centrala e creèt tornarmai lo Protectorat chinés dins aquelei regions. Enfin, l'Empèri deguèt luchar còntra la confederacion dei Xianbei. Vèrs 180, lei Chinés foguèron desfachs per lo rèi Xianbei Tanshihuai. Pasmens, la mòrt d'aqueu darrier entraïnèt la fin de la confederacion dei Xianbei qu'aprofichèron donc gaire lor victòria.
La fin de la dinastia Han
thumb|Division de l'Empèri entre lei Tres Reiaumes de Wei, Shu e Wu.
A partir de 180, la crisi economica e politica de l'Empèri s'agravèt. En 184, durant lo rèine de l'Emperaire Lingdi, una sècta taoïsta anoncièt la fin de la dinastia Han e causèt una revòuta fòrça organizada. Après de combats violents entre 189 e 192, foguèt espoutida solament en 205. Pasmens, aquela guèrra entraïnèt la desintegracion de l'autoritat imperiala. D'efèct, tre 196, la màger part de la politica de l'Empèri èra lo fach dau ministre e generau Cao Cao. Lo rèsta dau país foguèt devesit entre de senhors de guèrras e l'Emperaire gardèt solament un poder nominau. De mai, lei senhors diferents luchèron entre elei, especialament Cao Cao qu'assaièt d'unificar China a son avantatge. Ansin, en 208 après la batalha dei Bauç Roges, l'Empèri èra devesit entre tres reiaumes quasi independents : lo reiaume de Wei au nòrd dirigit per Cao Cao, lo reiaume de Wu au sud dirigit per Sun Quan e lo reiaume de Shu a l'oèst dirigit per Liu Bei e Zhuge Liang. Fòrça afeblit e isolat, l'Emperaire Xiandi (189-220) foguèt finalament rebutat en 220 per lo fiu de Cao Cao entraïnant la fin de la dinastia e la division oficiala dau país.
Lo govèrn centrau
thumb|right|Costum funerari imperiau en jade de la dinastia Han.
Lo poder deis emperaires Han èra teoricament illimitat. L'Emperaire èra donc lo comandament deis armadas, lo jutge suprèm e lo cap dei nominacions dei foncionaris principaus de l'administracion. Pasmens, existissiá un ensems de còrs d'estat que lor avejaire èra generalament escotat :
Lo govèrn locau
A l'excepcion dei fèus vassaus, lo govèrn locau de l'Empèri èra devesit en províncias, en comandaments e en comtats. Cada comtat èra compausat de districtes qu'èran fachs d'un grop de vilatges comptant generalament un centenau de familhas.
Lei províncias èran dirigidas per d'Inspectors o de Governadors segon lei regions e lei periòdes. Lei Governadors podián prendre certanei decisions sensa demandar l'autorizacion de l'Emperaire. En revenge, leis Inspectors avián un poder important solament durant leis epòcas de crisis. Un comandament èra dirigit per un Administrator qu'èra responsable de la direccion dei tropas militaras de la zona, de la justícia, de l'agricultura e de recomandacions de promocion dei foncionaris. Sota lei comandaments, lei caps dei comtats podián aver lo títol de Prefècte se lo comtat aviá 10,000 familhas o de Magistrat per lei sectors mens poblats. Lei Prefèctes e lei Magistrats s'ocupavan de faire respectar la lèi, de la reparticion dei corvadas e dau recensament deis abitants per l'impòst.
Lei fèus vassaus
En fòra dau sistèma d'administracion imperiala, existissiá egalament un sistèma de fèus donats en vassalitat per l'Emperaire. Au començament de la dinastia Han, aquelei fèus èran generalament reservats ai membres masculins de la familha imperiala o a seis aliats. L'administracion dei fèus èran similara au rèsta de l'Empèri ambé lo senhor locau que nomava la màger part dei foncionaris. Pasmens, après divèrsei revòutas, lo poder dei senhors dei fèus foguèt demenit e l'Emperaire obtenguèt la nominacion dei responsables pus importants de seis administracions. Ansin, pauc a pauc, lei senhors venguèron solament lei caps nominaus de sei territòris.
Lei fòrças armadas
thumb|right|Estatuas de soudats chinés durant la dinastia Han.
Lei fòrças armadas de la dinastia Han èran principalament un ensems de soudats conscrits realizant un servici de dos ans. Una fòrça professionala pichona èra estacionada a l'entorn de la capitala. La conscripcion èra divisida entre una annada d'entraïnament dins una dei tres brancas de l'armada (l'infantariá, la cavalariá o la flòta) puei una annada de servici efectiu. A l'epòca dei Han orientaus, leis emperaires assaièron de desvolopar la formacion d'una armada professionala pus importanta que son recrutament èra basat sus lo volontariat. De mai, pendent lei periòdes de guèrras, de volontàrias se podián engatjar dins l'armada.
Ierarquia deis abitants
La societat de la dinastia Han èra fòrtament ierarquizada. La cima èra ocupada per l'Emperaire seguit per lei senhors de fèus qu'èran egalament membre de son clan. Lo rèsta deis abitants, levat deis esclaus, èra devesit entre 20 classas. Lei classas pus autas èran aquelei dei membres de l'administracion. Après lei foncionaris, lo grop seguent èra aqueu dei païsans independent. Lei marchands, gaire considerats per lo regim, fasián partida dei classas pus bassas, e leis artisans èran situats entre lei païsans e lei marchands. Pasmens, certanei marchands, riches e membres de rets comerciaus poderós, podián defugir lor condicion e faire oficialament partida d'una classa superiora.
Economia
De veire : Economia de la dinastia Han.
Organizacion generala
L'economia chinésa dau periòde Han es caracterizada per una aumentacion significativa de la populacion, una creissença fòrça importanta de la produccion industriala e dau comèrci e per d'assais de nacionalizacion de la part dau govèrn centrau. Per acompanhar aqueu desvolopament, la quantitat de moneda batuda e mesa en circulacion aumentèt egalament e permetèt la creacion d'un sistèma monetari estable. Lei capitalas dei Hans occidentaus puei orientaus foguèron entre lei ciutats pus grandas e pus pobladas de lor epòca. Lo govèrn ordonèt tanben la bastida de vias e de pònts per facilitar lei cambis.
Au començament de la dinastia, lei païsans èran generalament autonòms. Pasmens, acomencèron de venir dependents dei cambis comerciaus ambé lei produccions dei províncias agricòlas de l'Empèri. Ansin, en causa d'un endeutament créissent, un nombre important de païsans venguèron de trabalhadors au servici d'un grand proprietari. La dinastia assaièt continuament de sostenir lei païsans pus modèsts (imposición, limitacion impausada per la lèi...) per luchar còntra l'influéncia de l'aristocràcia, dei proprietaris e dei marchands. De mai, lo govèrn dei Han occidentaus nacionalizèt leis industriás de fèrre e de sau.
Aquelei mesuras foguèron pauc a pauc suprimidas en causa de la crisi politica e economica vèrs la fin de la dinastia. La classa dei marchands independents foguèt afeblida au profiech dei grands proprietaris. Aquelei darriers poguèron aumentar lor poissança e contuniar un modèl economic basat sur una agricultura de tenements grands après la fin de la dinastia.
Impòsts
Lei païsans formavan la basa de l'imposicion durant la dinastia Han. Leis impòsts principaus tocavan la recòlta, la capitacion e la proprietat. Èran pus auts per lei marchands e lei proprietaris. D'efèct, l'impòst èra un otís important per lo govèrn per sostenir lei païsans. Per exemple, vèrs la fin de la dinastia, l'impòst sus la recòlta foguèt reduch fòrtament enterin que la taxacion sus la proprietat foguèt aumentada.
Moneda
thumb|Pèças de bronze de la dinastia Han.
La dinastia Han utilizèt inicialament la moneda dau periòde precendent. Sa politica evolucionèt pauc a pauc segon la situacion. Gaozu decidiguèt de permetre la fabricacion privada de la moneda e arrestèt la produccion imperiala. Aquela decision foguèt rapidament cambiada e la produccion privada enebida en 186 avC. En 182 puei 175 avC, una moneda novèla foguèt creada en bronze amb una massa de 2,6 g. Lei fabricants privats obtenguèron tornarmai lo drech de batre moneda après la segonda refòrma fins a 144 avC. Entre 120 e 113 avC, lo govèrn creèt una pèça de bronze que venguèt un estandard fins a la dinastia Tang (618-907). Lo drech de batre moneda foguèt definitivament retirat ai grops privats.
Religion
Durant la dinastia Han, la religion deis abitants de l'Empèri èra politeïsta e basada sus un ensems de sacrificis destinats ai dieus, esperits e ai membres ancians de la familha. Èra supausat que l'arma dei personas èra devesida en doas partidas : l'arma espirituala que viviá au paradís après la mòrt e l'arma liada au còrs que demorava dins la tomba. Lei ceremònias avián per objectiu de reünir aquelei doas partidas. L'Emperaire èra lo premier rèire d'aqueu culte e son ròtle religiós èra de realizar certanei sacrificis especiaus ai divinitats principats dau Paradís e ais esperits dei rius e dei montanhas.
La religion bodista intrèt en China durant lo periòde dei Hans orientaus vèrs 65 durant lo rèine de l'Emperaire Ming de Han. Aqueu rèine veguèt tanben la bastida dau premier temple bodista de China. Enfin, de tractats bodistas importants foguèron traduch en chinés durant lo periòde finau de la dinastia.
Sciéncias
La dinastia Han veguèt un desvolopament considerable dei sciéncias dins de domenis variats coma la metallurgia, l'arquitectura, lei matematicas, la medecina o la realizacion de veïculs. Lei descubèrtas e invencions principalas foguèron :
22 de setembre
Naissenças
1922 - Yvette Horner, acordeonista e pianista francesa (m. 2018)
Decèsses
Veire tanben :
Partit Democrata (Itàlia)
Lo Partit Democrata (en italian Partito Democratico), abreujat PD, es un partit politic italian, classat en general al centre esquèr. Fondat lo 14 d'octobre de 2007, lo PD reüniguèt dels corrents eissits de l'esquerra ancianament comunista e de la democracia crestiana.
Seguèt dins l'oposicion a Silvio Berlusconi entre 2008 e 2011, puèi sostenguèt sens participacion lo govèrn tecnic de Mario Monti. En 2013, constituiguèt la coalicion Itàlia. Ben comun, que fracassèt a emportar una majoritat establa al Parlament. S'installèt de tot biais al poder, amb Enrico Letta, puèi Matteo Renzi e Paolo Gentiloni, gràcias a una aliança amb de partits de centre drech. Desfach pro netament durant las eleccions de 2018, revirèt a l'oposicion.
Dempuèi setembre de 2019, lo partit fach part del segonda govèrn de Giuseppe Conte, dins una coalicion amb lo Movement de las Cinc Estelas.
Es membre del Partit Socialista Europèu.
Priapulida
Los priapulians son un embrancament de vèrms marins qu'an una trompa espinosa extensibla. Se ne coneis de fossils datant del Cambrian mejan. Lors parents mai pròches son probablament los kinorhyncha e los loricifera, amb los quals constituisson lo taxon Scalidophora.
Classificacion
Familhas
Yann-Fañch Kemener
thumb|250px|Yann-Fañch en concèrt en 2013 Yann-Fañch Kemener (en francés: Jean-François Quémener; Sant-Trifin, 7 d'abril de 1957) es un cantaire e etnomusicològ breton.
Femèla
En zoologia, una femèla es un animal apartenent al sèxe feme, caracterizat per la produccion d'ovuls que permeton la reproduccion de l'espècia, e, sovent, per la gestacion. L'ovul, produch per l'ovari, se transformant, aprèp fecondacion per un espermatozoïde produch per un individú mascle, en embrion que donarà naissença a un jove dirèctament (en passant de còps per un estadi larvari) dins las espècias viviparas o per l'intermediari d'un uòu pondut dins las espècias oviparas. Cal notar que per cèrtas espècias, especialament los peisses, la fecondacion se fa dins lo mitan ambiant; los uòus fecondats son pas portats per la femèla.
En occitan, au contrari d'autras lengas coma l'anglés o l'italian, lo tèrme (en tant que substantiu) s'aplica pas a l'espècia umana, senon dins un sens pejoratiu.
Per las espècias animalas mai familiaras, lo mascle e la femèla son sovent designats per de noms distints : atal, avèm la vaca e lo taure, la truèja e lo vèrre, la feda e lo marran, la galina e lo gal, etc. Per las espècias mens familiaras s'utiliza los adjectius « mascle » e « femèla » per distinguir los dos sèxes ; exemple una talpa mascle o femèla, un eriç mascle o femèla, lo nom de l'espècia podent èsser de genre masculin o femenin.
Femèla coma adjectiu caracteriza los organs e las foncions ligats a la reproduccion e al sèxe feme. S'utiliza tant en zoologia coma en botanica.
Vejatz tanben
♀
Mostiers Santa Maria
Mostiers Santa Maria (Moustiers-Sainte-Marie en francés) es una comuna provençala situada dins lo departament deis Aups d'Auta Provença e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur.
Gastrula
200px|thumb|Passatge d'ua [[blastula (1) a ua gastrula (2) mercés a la mudança de l'endodèrma]] Ua gastrula qu'ei l'estat de desvolopament de l'embrion au moment de la gastrulacion quan las cellulas de l'endodèrma be's mudan au dehens de l'embrion qui feneish per estar caperat pas aonque per l'endodèrma a l'exterior. Dab la gastrulacion l'embrion que comença d'estar dissimetric e que comença d'aquesir ua cavitat gastrica (mes, peu moment dab pas sonque un sol horat).
Mostiers Santa Maria
Lo gentilici es mosteirenc, mosteirenca.
Gastrula
La gastrula vien arron la blastula e abans la neurula.
Mostiers Santa Maria
Mostiers es celèbra per sei faienças.
Geografia
Al ponch d'amassada de las grandas rotas touristiques del Verdon, en aval del famós canyon, aquela localité, plan coneguda aficionadas de ceramica, constituissi un luòc excepcional.
Au point de rencontre des grandes routes touristiques du Verdon, en aval du fameux canyon, cette localité, bien connue des amateurs de céramique, constitue un site exceptionnel.
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
thumb|250px|left|Panèl d'intrada a Mostiers Santa Maria.
Istòria
thumb|Gros plan sur l'étoile
La vila de Mostiers foguèt fondada au sègle V per una colonia de monges. Coneguèt una granda renomada ai sègles XVII e XVIII per la fabricacion de faienças.
Segon Frederic Mistral, la cadena de l'estèla daurada seriá estada estacada entre lei dos rocàs au dessús de la vila, per la volontat dau cavalier de Blacatz de retorn de crosada. Presonier deis Infidèus a Damièta (Siria), aviá fach lo vòt, au jorn de son liurament, de tendre aquela cadena e d'i pendre l'estèla de setze brancas, emblèma de sa familha.
Dommartin-le-Saint-Père
Dommartin-le-Saint-Père es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Nauta Marna e la region de Champanha-Ardena.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Dammartin-en-Goële
Dammartin-en-Goële es una comuna francesa, situada dins lo departament de Sèina e Marna e la region d'Illa de França.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Nòtas
<references group=N/>
Collado Mediano
Collado Mediano es un municipi d'Espanha de la Comunautat Autonòma uniprovínciala de Madrid.
Espermatozoïde
Un espermatozoïde es una cellula aploïda sexuala (o gameta) producha per l'aparelh reproductor mascle de l'espècia. Los espermatozoïdes son estats descriches pel primièr còp en 1677 per Antoni van Leeuwenhoek.
Holling
Holling es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mosèla e la region del Grand Èst.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Denez Prigent
thumb|250px|Denez Prigent en 2014 Denez Prigent (Santec, Bretanha, 17 de febrièr de 1966) es un cantaire e cantautor breton. Son estil centrat sus la musica folk se fondamenta suls genres tradicionals gwerz e kan ha diskan.
Cezais
Cezais es una comuna peitavina, situada dins lo departament de Vendea e la region daus País de Leire.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Toponimia
Las atestacions ancianas son, per lhuec:
Nòtas
<references group="N"/>
Collado Villalba
Collado Villalba es un municipi d'Espanha de la Comunautat Autonòma uniprovínciala de Madrid.
Canton de Sent Girman
Lo canton de Sent Girman o de Sent Girman del Bèl Èrm es una anciana division administrativa de Carcin, suprimida en 2015, situada dins l'arrondiment de Gordon, lo departament d'Òut e la region de Miègjorn-Pirenèus, ara d'. A la refòrma cantonala de 2014, aplicada a las eleccions de 2015, las 10 comunas passèron al canton de Causse e Boriana, burèu centralizator a Espèra. La lenga autoctòna es l'occitan lengadocian naut-carcinòl.
Istòria
Lo canton se creèt pendent la Revolucion, normalament en 1790.
Fiennes
es una comuna francesa, situada dins lo departament del Pas de Calais e la region del Nòrd-Pas de Calais.
Mezzogiorno
vinheta Lo Mezzogiorno (en occitan lo Miègjorn) designa l'ensems de las regions peninsularas e insularas que correspondon al sud d'Itàlia. Sa definicion es diferenta d'aquela de l'Itàlia meridionala (segon l'Istituto nazionale di statistica) que compren pas las regions insularas.
Fiennes
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Gameta
200px|thumb|Rescontra d'un espermatozoïde e d'un ovul abans ua fecondacion. Un gameta (simbolizat dab la letra γ) qu'ei ua cellula aploïda gessida d'ua meiòsi e qui a acabat la soa diferenciacion. Un gameta femenin e un aute mascle que's pòden fecondar en se rescontrant e atau prodúser un zigòt (simbolizat per la letra ω) diploïde. Los espermatozoïdes e los ovuls son gametas animaus.
Fiennes
Istòria
4 de decembre 1362. Lo tractat de Brétigny l'impausa al rei de França que lo sieu cosin, sire de Fiennes, connétable, se sometre a Edouard III rei de Angleterre perque la siá tèrra èra la una de las dotze baronnies del comtat de Guînes davant èsser retuda als Angleses. Robert de Fiennes refusi. En 1370, Edouard III envia un capitani nomenat Robert Knolles s'apoderar del castèl de Fiennes amb 25 000 òm­los mieus amassa a Calava per aquel darrièr. Après qualques jorns de banc, los angleses se retiran découragés.
Mezzogiorno
Definicion
Lo tèrme de Mezzogiorno fa referéncia uèi a l'ensems de las regions del sud de l'Itàlia peninsulara e insulara, caracterizadas per un desvolopament economic mendre que la rèsta del país (feble teissut economic, caumatge elevat), e per una cultura e una sociologia particularas (implantacion mafiosa, feblesa de las institucions, conservatisme social).
Fiennes
Istòria
En 1642, Dominique de Estampes (1600 + 6 de mai 1691), marques de Valençay, aquerís lo fief de Fiennes per escambi. (cf. Ostal de Estampes). Maridat a Marguerite (alias Marida-Louise) de Montmorency (+ 1684), filha aînée de François, comte de Bouteville e sœur del maréchal pòrti de Luxemborg, a creat marques de Fiennes per cartas brevets de febrièr 1643 (alias del 14 de març de 1644, mas aquela segonda opcion poiriá revenir pas a las cartas mas a la data de enregistrament de las cartas).
Mezzogiorno
Definicion
D'un ponch de vista istoric lo Mezzogiorno designa las regions italianas que correspondon a l'ancian Reiaume de las Doas Sicílias, integrat a Itàlia en 1861, en seguida de l'Expedicion de las Mila menada per Garibaldi:
Fiennes
Istòria
En 1731, Angélique Françoise de Raymond, veusa de François-Henri de Estampes (vèrs 1650 + de junh 1711), marques de Valençay, coronèl d'un regiment de dragons, vend lo marquisat de Fiennes al Sr. De Fontanieu, mèstre de las comandas, de contunh aconselhar d'Estat.
Mezzogiorno
Definicion
Sardenha es egalament inclusa, malgrat son especificitat istorica, cultural e lingüistic, en rason de condicions economicas similaras.
Fiennes
Istòria
4 décembre 1362. Le traité de Brétigny l'impose au roi de France que son cousin, sire de Fiennes, connétable, se soumettre à Edouard III roi d'Angleterre car sa terre était l'une des douze baronnies du comté de Guînes devant être rendue aux Anglais. Robert de Fiennes refuse. En 1370, Edouard III envoie un capitaine nommé Robert Knolles s'emparer du château de Fiennes avec 25 000 hom­mes réunis à Calais par ce dernier. Après quelques jours de siège, les anglais se retirent découragés.
Blòc 0501
Lo  es un blòc (en francés, îlot) del sector de dins lo principat de Mónegue.
Sa superfícia es de 0.
Cabildo insular
Los membres son causits per sufragio universal dirècte dels ciutadans de cada illa. Lo cap de lista mai votat ocupa automaticament la Presidéncia, pasmens se se pòt capvirar per una mocion de censura posteriora.
Los cabildos foguèron creats per la Lei dels Cabildos en 1912 e se constituiguèron a partir de 1913, aquelas institucions son inspiradas dels cabildos e de conselhs de govèrn existissent dins l'Ancian Regim, que siá dins las Illas Canàrias o en America, pendent lo periòde colonial espanhòl, ont se mantenguèron fins al començament del procediment de decolonizacion. Pendent lo periòde 1939-1979, sos membres èran designats pel l'insténcia governatòria, e sas foncions se limitavan a l'administracion insulara, se concentrant dins los afars de proteccion sociala e santat publica, de carrirèra, camins e montanhas.
Al tornar la democracia, assumisson e inician los fars en relacion amb lo torisme, mitan ambient, cultura, espòrts, industria, carrièra, de camins, aiga potabla e d'assagatge, gestion de licéncias de caça e pesca, musèus, plajas, transpòrt public o organizacion territoriala. Pòdon inscriure seguent las eleccions d'impòstes indirectes suls combustibles. Aqueles cambiaments aumentèron dempuèi los ans 1990, après divèrses procediments de transferiment de competéncias del Govèrn de las Canàrias, per tòca de melhorar son budget.
Totes los cabildos s'agròpan dins la Federacion Canària de las Illas (FECAI).
Competéncias
Seguent l'article 43 de la lei de Regim Juridic de las Administracions Publicas de Canàrias, son de competéncias exclusivas del cabildo:
La Lei 14/1990, de 26 de julhet, de Regim Juridic de las Administracions Publicas de Canàrias, transferís als cabildos las seguentas competéncias: thumb|220x220px|Edifici del Cabildo de [[Fuerteventura.]] thumb|220x220px|Edifici del Cabildo de [[Tenerife.]]
Organizacion intèrna
Lo Cabildo se compausa dels seguents organs:
Notas
Existís una nòva Lei, La Lei 8/2015 de 1 d'abril de Cabildos Insulars.
Guinèa Bissau
populacion (an) 407 424 abitants (2007) Densitat 44,1 ab./km² - Jorn 24 de setembre de 1973 La Guinèa de Bissau (sovent acorchada Guinèa Bissau) es un país de l'oèst de l'Africa que confronta Senegal al nòrd, e Guinèa a l'èst e al sud. A l'oèst es bordat per l'Ocean Atlantic.
Lo gentilici es bissauguinean -ana.
Periòde precoloniau
Coma per leis autrei país d'Africa de l'Oèst alunchats de la vau de Nigèr, l'istòria anciana de Guinèa Bissau es quasi desconeguda avans l'arribada dei premiers navegaires portugués dins lo corrent dau sègle XV. Au sègle XVII, establiguèron plusors comptadors (Cacheu, Farim, Bissau e Ziguinchor) lòng dau litorau destinats a la tracha negriera.
Dins lei tèrras interioras, un reiaume mandingue dich Gabo, probablament fondat a la fin dau sègle XIII, dominèt la region a l'èst dau rio Geba. Sa capitala èra installada a Kansala. Au sègle XVIII, de nomadas peuls s'installèron dins lei regions perifericas avans de s'infiltrar dins lei regions centralas onte venguèron dominants en 1867.
Periòde coloniau
En 1956, lo Capverdian Amilcar Cabral fondèt lo Partit African per l'Independéncia de Guinèa e dau Cap Verd (PAIGC), d'inspiracion comunista. Trobèt de sostèns entre lei tribüs animistas dau litorau mai se turtèt a l'ostilitat dei Peuls e dau poder coloniau. En 1963, inicièt la lucha armada entraïnant, maugrat son assassinat en 1972, una lònga guèrra d'independéncia que durèt fins a la Revolucion Portuguesa de 1974.
Lo periòde Vieira
Après lo reversament de la dictatura portuguesa, Guinèa Bissau e lo Cap Verd obtenguèron rapidament son independéncia (lo 26 d'aost de 1974). Luis Cabral, fraire d'Amilcar, ne'n venguèt lo premier president e donèt una orientacion comunista au país. Assaièt tanben d'unificar lo Cap Verd e Guinèa Bissau. Pasmens, foguèt reversat en 1980 per son Premier Ministre Bernardo João Vieira qu'èra ostil a l'union entre lei doas ancianei colonias. Vieira mantenguèt la natura autoritari dau regime mai s'alunchèt dau marxisme-leninisme a partir de 1986.
Après la fin de la Guèrra Freja, foguèt obligat de liberalizar lo regime. Ganhèt just just lei premiereis eleccions liuras organizadas en 1994. Quatre ans pus tard, intrèt en conflicte ambé son cap d'estat-major, lo generau Ansumane Mané, que se mutinèt entraïnant una guèrra civila e la fugida de 200,000 abitants. Après un acòrd de patz, Vieira foguèt reversat per Mané en mai de 1999. Lo poder foguèt pasmens rapidament rendut ai civius e d'eleccions permetèron a l'oposicion de prendre la direccion dau país en genier de 2000 ambé l'eleccion de Kumba Ialá. Dins aquò, lo govèrn demorèt feble e foguèt la buta de divèrsei temptativas de còp d'estat (lo generau Mané i trobèt la mòrt en novembre de 2000). Finalament, en setembre de 2003, l'armada prenguèt dirèctament lo poder.
En 2004, d'eleccions veguèron la victòria dau PAIGC e lo retorn de Bernardo João Vieira. Mau capitèt de redreiçar la situacion economica e de tensions l'opausèron ai partits d'oposicion e ais oficiers superiors de l'armada. En 2009, foguèt sospichat de l'assassinat de Batista Tagmé Na Waié, cap de l'estat-major, e foguèt a son torn executat.
Guinèa Bissau dempuei 2009
Dempuei la mòrt de Vieira, lo país conoís una instabilitat cronica e un desvolopament inquietant de la criminalitat organizada (trafec de dròga entre l'America dau Sud e Euròpa) e de la corrupcion. En 2012, lei militars interrompèron l'eleccion presidenciala amb un còp d'estat e portèron lo generau Antonio Indjai a la tèsta de Guinèa Bissau. Après de negociacions, l'armada acceptèt de restituir lo poder ai civius. En 2014, d'eleccions permetèron la reformacion d'un govèrn civiu sota la susvelhança dei fòrças armadas.
Politica
Guinèa Bissau es una republica parlamentària, amb una Assemblada Nacionala Populara pluripartidaria, e tanben un president que son elegits per votacion populara. Lo president nomena lo primièr ministre après una consulta amb los partits de l'Assemblada. Lo poder es actualament al Partit African per l'Independéncia de Guinèa e Cap Verd (PAIGC). Lo president Malam Bacai Sanhá, elegit en 2012, es mòrt lo 9 de genièr de 2012. Lo president per interim Raimundo Pereira deu organizar d'eleccions abans 90 jorns.
Alexandre Grothendieck
Alexandre o Alexander Grothendieck, nascut lo 28 de març de 1928 a Berlin, mòrt lo 13 de novembre de 2014, a Sent Líser foguèt un matematician que demorèt volontariament apatrida tot en vivent subretot en Occitània.
Guinèa Bissau
Geografia
vinheta|300px|Mapa de Guinea Bissau. A una superfícia de 36,120 km² e una populacion de 1,611,000 abitants, l'an 2009. La capitala es Bissau.
Alexandre Grothendieck
Es considerat coma lo refondator de la geometria algebrica e, per aquò, coma un dels mai grands matematicians del sègle XX. Èra conegut per son intuicion extraordinària e sa capacitat de trabalh excepcionala. La medalha Fields li foguèt atribuïda en 1966.
Guinèa Bissau
Geografia
Aqueste pichon país tropical es format de tèrras bassas: lo punt culminant se tròba pas qu'a 300 m d'altitud. L'interior es una savana, e la còsta a paluns. La sason de las pluèjas altèrna amb de periòdes de vents cauds e secs provenent de Sahara. A l'intrada de l'estuari dels rius de Geba e Corubal s'estend l'archipèla dels Bijagós.
Alexandre Grothendieck
Ascendéncia e enfança
Sacha Schapiro, son paire, tanben conegut jol nom de Tanaroff, es un anarquista militant ucraïnian nascut a Novozybkov, vila situada ara en Russia, dins l'oblast de Briansk. es eissit d’una familha josieva Assidima. Après aver passat dètz ans en prison per sa participacion a de susmautas antitsaristas, Sacha Shapiro rejonguèt Berlin en 1922; i encontrèt sa futura companha, jornalista, tanben anarquista, Johanna "Hanka" Grothendieck, d’una familha protestanta amborguesa. Aquela familha d'Hanka auriá migrat dels Païses Basses al sègle XVIII. . Èra alara maridada a Johannes Raddatz, tanben jornalista: Alexander nasquèt d'un amor de sa maire amb Sacha Schapiro mas recebèt tanben lo nom de son paire legitim, « Raddatz ». Hanka divorcièt de Johannes Raddatz en 1929 mas maridèt pas Sacha, paire biologic d’Alexander, que tanpauc reconeguèt l'enfant. Enseguida, Alexander portèt le nom de sa maire, que tornèt prene son nom de gojata, « Grothendieck ».
Guinèa Bissau
Geografia
Lo clima de Guinèa Bissau es calent durant tot l'an e i a pauca variacion de temperatura: la mejana annala es. La mejana annala de pluèjas es 2024 mm.
Alexandre Grothendieck
Ascendéncia e enfança
Hanka e Sacha frequentavan los cercles radicals. En 1933, la pujada del nazisme los obliguèt a daissat Alemanha per França e Espanha ont portavan lor ajuda, en 1936, a la guèrra civila amb lo Frente Popular. Après 1933, Alexander foguèt plaçat dins la familha de Wilhelm Heydorn, un pastor protestant luterian, regent près d'Amborg. En 1939, los Heydorns, considerant qu’èra dangierós per un enfant d'ascendéncia partialament josieva de demorar en Alemanha, demandèron a sos parents que torne amb eles. Las retrobadas durèron pas gaire: son paire Sacha foguèt lèu internat al camp del Vernet en Arièja. En 1940, Hanka e son filh Alexander foguèron menats al camp de Riucròs, en Gavaudan; lo jove Alexander podèt sortir del camp per estudiar dins una escòla de Mende, vila vesina. Son prenom venguèt alara « Alexandre ». En 1942, son paire Sacha foguèt transferit de Vernet cap a Noèr (Volvèstre), puèi al camp de Drancy lo 14 d'agost de 1942, e desportat a Auschwitz ont morriguèt aquèl an. De 1942 a 1944, après lo passatge de la linha de demarcacion per las tropas alemandas, Alexandre foguèt separat de sa maire e amagat al Chambon, a « la Guespy », un ostal d'enfants del Secors soís, ont èron amagats fòrça autras jovas victimas de las leis racialas. Èra escolan del collègi Cevenòl, de la vila, ont passèt lo bachelierat a la fin de la guèrra.
Guinèa Bissau
Economia
De veire: Economia de Guinèa Bissau. Guinèa-Bissau es un dels païses pus paures del monde.
Alexandre Grothendieck
Estudiant
A la fin de la guèrra, Alexandre retrobèt sa maire e s'installèron a Maisargas près de Montpelhièr, ont visquèron modestament mercé a la borsa d'estudis d'Alexandre, a de trabalhs sasonièrs coma vendémias o las òbras d'ostal que fasiá amb sa maire. Inscrich en matematicas a l'universitat de Montpelhièr, que frequentava pauc los amfiteatres, preferent trabalhar sol a la definicion del concèpte de volum, sas primièras recercas que, al meteis temps que s'iniciava a la solitud del cercaire, lo menèron a renovela l'integrala de Lebesgue.
Guinèa Bissau
Cultura
La musica de Guinèa-Bissau aperten pel general al gumbe, genre musical de natura polirritmica, lo que es l'exportacion musicala mai considerabla. Malgrat aiçò, l'inestabilitat de la societat e lo relativament pichon desvolopament del meteis an fach que lo gumbe e d'autres genres associats ajan pas atengut transcender las frontièras e arribar a las grandas audiéncias.
Alexandre Grothendieck
Estudiant
En 1948, s'anèt a París, recomandat per son professor Jacques Soula a la destinacion de Élie Cartan. E André Magnier li accordèt una borsa. Lo professor Henri Cartan, filh d'Elie, lo dirigiguèt cap a Jean Dieudonné e Laurent Schwartz, a Nancí per preparar sa tèsi.
Matematician
Estacat de recerca del CNRS de 1950 a 1953. Dels sièis articles que redigiguèt pendent aquel periòde, ne causiguèt un, « Produchs tensorials topologics e espacis nuclears », per sosténer sa tèsi. Après la presentacion a París, per Laurent Schwartz, dels trabalhs d'Alexandre, aquel integrèt lo grop de Nicolas Bourbaki ont demorèt d'annadas. Paire d'un enfant, penava a trobar un trabalh. Sa situacion d'apatrid l'empachava d'accedir als emplecs de la foncion publica e la naturalizacion que podava sonque èsser obtenguda après la Conscripcion: refusava e deguèt trobar un mejans de viure. S'anèt de França per trabalhar, coma professor invitat, al Brasil de 1953 a 1954 puèi a l’Universitat del Kansas en 1955 e a l’Universitat de Chicago. Dins aquel periòde cambièt de subjècte d'estudi.
Après d'òbras remarcablas en analisi foncionala, anèt cap a la geometria algebrica. Revolucionèt aquel domèni en establissent de novèlas fondacions e introduguent la nocion de l'esquema, en collaboracion amb Jean-Pierre Serre.
Tornèt a París en 1956 coma mèstre de recerca del CNRS, e gaitèt cap a la topologia e la geometria algebrica. Produguèt alara una nòva version del teorèma de Riemann-Roch e mostrèt lo ligam amagat entre las proprietats analiticas e topologicas d'una varietat.
En 1957, la mòrt de la maire lo faguèt venir depressiu. L'an seguent, decidiguèt d'acabar sa òbras en cors e realizèt de pojadas espectacularas. Encontrèt tanben sa futura femna, Mireille, amb que aguèt tres enfants.
Dins lo novèl Institut dels hauts estudis scientifics (IHES), se consacrèt a la recerca en fisica teorica e en matematicas. Lo rejonguèronJean Dieudonné, René Thom, Louis Michel e David Ruelle, e comencèt a bastir una teoria de la geometria algébrica.
Entre 1960 e 1967, dirigiguèt los quatre primièrs capitols (divisats en uèit volums) dels Elements de geometria algebrica, en collaboracion amb Jean Dieudonné.
Laureat de la medalha Fields en 1966, refusèt d'anar en URSS per la recebre.
Ecologista radical
Un viatge al Vietnam en 1967, la prima de Praga e Mai de 1968 lo pojan cap als mitans contestataris fins a demissionar de l'IHES en 1970, protestent contra lo finançament parcial de l'institut pel ministèri de la Defensa.
A la seguida de sa demission, fondèt amb Pierre Samuel e Claude Chevalley lo grop ecologista e politic Subreviure e viure dins sa tòca de propagar sas idèas antimilitaristas e ecologistas.
Grothendieck obtenguèt un pòste de professor associat au Collègi de França ont, puslèu que d’ensenhar las matematicas – çò que s'esperava – donava una leisson titulada « Cal contunhar la recerca scientifica? ». Son pòste foguèt pas renovelat:.
En 1972, als EUA, Grothendieck encontrèt Justine Bumby, una estudianta en matematicas; divorcièt alara e fondèt amb ela una comunautat près de París. En 1973, obtenguèt un pòste de professor a l’Universitat Montpelhièr 2, ont demorèt fins a sa retirada en 1988. Lo parelh mudèt dins un vilatge Montpelhierenc e experimentèt la contracultura. De Justine Bumby nasquèt un enfant, John, que venguèt matematician; la companha daissèt l'òme pauc après.
Grothendieck escriguèt quatre libres de 1980 a 1995: La Loga Caminada per la teoria de Galois, Esquissa d'un Programa, Al percaç dels camps e Los Deribators. E mai, l'obratge mai celèbre es Culhidas e Semenalhas (1986), una autobiografia de près d’un milièr de paginas, escrich vèrs 1985, que trobava pas d'editor. I mòstra cossí sa vida passèt per tres passions: las matematicas, la quèsta de la femna e la meditacion.
En 1988 refusèt lo prèmi Crafoord que: :
Tanben rebutèt una Festschrift, un libre redigit en son omenatge per son seissenten anniversari, convencut que son òbra foguèt mal compresa.
En 1990, s'intallèt a La Sèrra, ont venquèt quasiermita fins a sa mòrt a l'espital pròche de Sent Gironç en 2014.
Òbras e influéncia
Lo màger de l’òbra de Grothendieck es publicat dins los monumentals, mas inacabats, Elements de geometria algebrica (EGA) e dins li Seminari de geometria algebrica del Bois Marie (SGA). La colleccion Fondements de la géométrie algébrique (FGA) en mai de sa seriá d'exposats al seminari Bourbaki.
Una avançada fondamentala que se deu a Grothendieck es l’invencion de la teoria de la coomologia sema e de la coomologia l-adica, que n'es eissit e servís de fondament per far passar las conjecturas de Weil a l'estadi de teorèma, subretot mercé al trabalh de Pierre Deligne, un dels escolans de Grothendieck.
E mai, son trabalh serviguèt de basa a Gerd Faltings per mostrar la conjectura de Mordell, coneguda dempuèi coma lo teorèma de Faltings.
Dins son autobiografia, classifica atal sas contribucions majoras (per òrdre cronologic d'apareisson) :
Pendent d'annadas, acumulèt de. En 1991, confièt un dels seus ancians estudiants, Jean Malgoire, cinc dels seus cartons, amb unas de notas. En 2010, escriguèt a Malgoire per li enebir tota publicacion d'aquelas notas, servadas a la facultat de Montpelhièr.
Òrdre de Sant Joan de Jerusalèm
Son origina remontariá a la fin del sègle XIen dins l'establiment dels mercants amalfitencs a Jerusalèm e la creacion d'espitals, d'en primièr a Jerusalèm, puèi en Tèrra Santa, d'ont lo nom d'espitalièrs. A la seguida de donacions, van possedir d'establiments, priorats e comandariá dins tota l'Euròpa catolica. Coma los templièrs, assumiguèron rapidament una foncion militara per aparar los pelegrins suls camins de Jerusalèm, puèi per combatre los sarrasins als costats dels francs de Tèrra Santa.
Alexandre Grothendieck
Notas
<references group="N"/>
Sant Martin de Vilareglan
Sant Martin de Vilareglan o de Vilareclam ( Saint-Martin-de-Villereglan en francés) es una comuna lengadociana, situada dins lo departament d'Aude e la region d', ancianament de Lengadòc-Rosselhon.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
Lo nom de la comuna garda la memòria de Sent Martin de Tors. Sant Martin, avesque de Tors, èra un evangelizator de las Gàllias al sègle IV, e las parròquias que pòrtan son nom datan sovent de la Nauta Edat Mejana.
Vilareclam (?) es format de l'eretièr del latin villa, a l'origina « granda proprietat », puèi « vilatge » a comptar del sègle XIen, e d'un nom que sembla pas un nom de persona coma de costuma, mès puslèu lo nom comun reclam, qu'apareis pas dins las primièras atestacions e qu'a pas una motivacio clara. Coma lo grope -gl- se pronóncia normalament [-kl-], la grafia Villereglan s'es impausada en francés. En tot cas, aquela interpretacion es una possibilitat. L'influéncia de Raglan, vila del País de Galas es pas tan probabla, nimai un nom ipotetic d'origina germanica que seriá *Reglan, prononciat [re'klan] en occitan. Vilareclam es tanben un castèl, mès aquò explicariá lo nom ?
Catalão
Catalão es una vila de l'estat brasilièr de Goiás. Sa populacion èra estimada a 75,623 abitants en 2007. Sa superfícia totala es 3777,8 km².
Istòria
La primièra referéncia istorica remonta a l'an 1722, dins lo tèxt "História de Goiás em Documentos", del religiós e istorian espanhòl-brasilièr Luís Palacín Rodriguez, que parla d'un luòc ont s'establiguèt supausadament un clèrgue d'origina catalana, lo que, fòrça probablament en companhiá d'autras personas, produsissiá gach pels explorators qu'anavan cap a las minas d'aur de la Capitania de Goiás.
En 1859 foguèt elevada a la categoria de vila e a la fin del sègle XIX aviá a l'entorn de 200 ostals e un pauc mai de 1000 abitants. Mercé a l'arribada del camin de fèrre dins la region experimentèt una importanta creissença dins lo decènni de 1920, en arribant a èsser la vila pus poblada de l'estat (38,514 abitants). Actualament es la 16 de l'estat per la populacion.
Faye Dunaway
Dorothy Faye Dunaway (n. 14 de genièr de 1941) es una actritz, productritz, realizatritz e scenarista americana de cinèma.
Comença la siá carrièra d'actritz a mejans del ans 1960. L'immens succès de la pellicula Bonnie y Clyde lo 1967 fa d'ela una estela. Simbòl sexual als decènnis del 1960 e 1970, recep un Oscar lo 1976 per Network. Los sieus autres grands succèsses comprenon The Thomas Crown affair, Little Big Man, The Four Musketeers , The Towering Inferno e Chinatown. De mai en mai de lo sieu Oscar a recebut dos BAFTA e tres Glòbes d'Aur.
Onychophora
Lo nom d'onicofòr proven del grèc "oνυχοϛ" (ongle) e "Φορειν" (portar) vòl dire literalament "que pòrta d'onglas" en referéncia a las àrpias que possedisson los lobopòdis.
Hammeville
Hammeville es una comuna francesa, situada dins lo departament de Meurthe e Mosèla e la region de Lorena.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Taxinomia
La taxinomia (del grèc ταξινομία taxis : renjament e nomos : lèi) es la partida de la biologia que visa a establir una classificacion sistematica dels èssers vivents.
Lo tèrme de taxinomia, format a partir de la rasic grèga taxis, es sovent preferit a taxonomia, çaquelà fòrça utilizat.
Origen e evolucion dels modèls
Totas las classificacions se presentan jos la forma d'un arbre (classament arborescent), dempuèi una rasic qu'inclutz totes los èssers vivents existents o avent existit, fins als individús.
Cada nos de l'arbre definís un taxon, qu'amassa totes los sostaxons qu'engendra lo nos.
Mas, dins lo passat, foguèt pas totjorn atal. Lo scientific suedés Carl von Linné (1707 - 1778) pausèt las fondacions de la sistematica, e foguèt l'autor d'una classificacion que sos grands principis foguèron la basa de la sistematica scientifica fins al mièg del sègle XX. Aquesta classificacion tradicionala, fortament antropocentrica, fa encara, en aquesta debuta del sègle XXI, partida del bagatge cultural comun. çaquelà, rebat de motius de la diversitat dels èssers vivents (creacion divina) talas qu’òm las pensava fa 250 ans, mas qu'an pas mai res de veire amb çò que pensam uèi d'aquestes motius (evolucion).
L’antropocentrisme es batut amb Charles Darwin que recomanda en 1859 una classificacion purament genealogica. S’i a agut evolucion, las espècias se devon classar segon lor gra d’aparentament evolutiu. Mas caldrà esperar gaireben un sègle per i arribar realament, e d'en primièr per qu'acceptem la genealogia coma inaccessibla (qual descend de qual ?) per nos concentrar melhor sus la filogenia (qual es pus pròche de qual ?). Dins la segonda mitat del sègle XX es aparegut l'apròchi filogenetic que per el lo critèri fondamental de la causida de la classificacion es que deu rebatre estrictament la filogenia, valent a dire los grases d’aparentament entre espècias. Quitament la nocion d'una tala filogenia es una consequéncia de la teoria de l'evolucion, e lo succès predictiu dels arbres filogenetics una de las pròvas d'aquesta teoria.
Entre d'autres exemples, los taxons tradicionals coma reptils, peisses, algas, dicotiledons, pongidats, an pas drech de ciutat en sistematica filogenetica, perque son considerats polifiletics (originas multiplas) o parafiletics (incomplèts). D'autres an sobreviscut amb qualques sequèlas, coma campairòls. Enfin, certans an sobremontat la tempèsta, coma animal (metazoaris) o mamifèrs. Remarquem qu'i aviá pas res d'evident a çò que totes los animals multicellulars partegèsson un ancèstre comun que los separa de tot vegetal o campairòl.
Segon las publicacions, se tròba de classificacions de tot tipe, dempuèi la classificacion tradicionala a pena remanejada, fins a las classificacions estrictament filogeneticas, en passant per diferentas mescladas, per exemple gardant las categorias, mas s'alinhant sus las descobèrtas recentas en matèria de filogenia.
La nocion d'espècia
Un concèpte important de classificacion, pro estable, es lo d'espècia. Aqueste gropament es relativament plan definit, almens per las espècias de reproduccion sexuada.