cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Bologne (Nauta Marna)
Istòria
Pendent la Mièja Edat, lo bourg èra cap de-luòc d'un pagus mérovingien nomenat Boloniensis (o Bononiensis), de contunh d'un comtat de 757 a, #que i aviá apertengut als comtes de Bassigny. Bolonha dépendit al continuament de Sexfontaines. Se comptava tanben los localités seguents : Condes, Helnane (desaparegut), Marault, Moriscas, Ormoy-lès-Sexfontaines, Saint-Flavien (desaparegut)...
thumb|upright=1.5| Chapelle Ste Bologne. Un buste en pierre de Cernunnos a été retrouvé sur le territoire de la commune.
À l'époque gallo-romaine, Bologne était un vicus des Lingons nommé Andarta, tenant une position stratégique sur la Marne, au carrefour de la voie romaine Montsaon/Soulosse. Puis les grandes invasions eurent raison du petit bourg, qui fut complètement ravagé. De cette époque naquit la légende de sainte Bologne, vierge qui aurait été martyrisée par Julien.
Durant le Moyen Âge, le bourg était chef-lieu d'un pagus mérovingien nommé Boloniensis (ou Bononiensis), puis d'un comté de 757 au, qui avait appartenu aux comtes de Bassigny. Bologne dépendit à la suite de Sexfontaines. On comptait aussi les localités suivantes : Condes, Helnane (disparu), Marault, Meures, Ormoy-lès-Sexfontaines, Saint-Flavien (disparu)...
Micologia
thumb|right|[[Fotografia de camparòus.]]
La micologia es la sciéncia qu'estúdia lei camparòus. En causa de son interès alimentari, artesanau e medicau, es una disciplina anciana que faguèt partida de la botanica fins a l'establiment de la diferéncia entre lei vegetaus e lei camparòus. D'efiech, de pinturas saharianas datant de 7000 avC representan de bolets. Puei, divèrseis usatges de bolets son mencionats dins de tèxtes antics ò medievaus ò son estats descubèrts per d'arqueològs. Pasmens, fins a l'aparicion dau metòde scientific modèrne, lei sabers demorèron dispersats e sovent insufisentas per caracterizar una espècia.
.укр
.укр (ukr, còdi punycode: .xn--j1amh) es lo nom de domeni d'Internet en cirillic reservat per Ucraïna. Lo domeni en alfabet latin es .ua.
Monteplain
Monteplain es una comuna francesa, situada dins lo departament de Jura e la region de Borgonha Franca Comtat
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Subligny
Probablhament Sulinhi (Subligny en francés) es una comuna francesa, situada dins lo departament de Char e la region dau Centre.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Toponimia
Las atestacions ancianas son, per lhuec:
Sajazarra
Sajazarra es una comuna de la Rioja.
Sortosville
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Hauffiosaurus
Hauffiosaurus ei un genre de reptil marin escantit, apartenhent ara familha des plesiosaures. Demorèc pendent eth jurassic inferior (hè 182 milions d'ans). Es sues despulhes an sigut trapades en Alemanha e Anglatèrra.
Descripcion
Aguest reptil marin ère relativaments petit e quauques espècies èren pas mès longues de 3,5 m. Hauffiosaurus avia un còth mès cuert que non pas d'autes pliosaurids (un tresau dera longada deth cos). Eth cap, d'aperaquí uns 40 cm, ère long e era maishèra encara mès. Es aletes èren plan longues (es uassi umer e femur èren es mès longui de toti es plesiosaures).
Classament
En 2011 siguec descrita ua navèra espècia de Hauffiosaurus, Hauffiosaurus tomistomimus, trapat ena formacion de Whitby Limestone, en Yorkshire, en Anglatèrra. Aguesta espècia ère mès grana qu'era auta e era esqueleta hèia d'aperaquí 4,85 m. Eth madeish estudi includiguèc tanben ua auta espècia que de prumèr se pensava qu'ère un Macroplata. Siguec aperada damb eth nom de Hauffiosaurus longirostris e hèia 5 m de longada.
Non se sap de segur quina ère era sua familha: se pòt díder de segur qu'ère un plesiosaure dera familha des pliosaurids o des romaleosaurids. Segontes un estudi hèt per Ketchum e Benson en 2011 Hauffiosaurus ère un pliosaure, eth grop de plesiosaures damb còth cuert e cap gran. Semblava mès un Thalassiodracon que non pas un Attenborosaurus o ua auta forma de pliosaure deth jurassic miei e superior.
Paleobiologia
Pauqui plesiosaures deth jurassic inferior avien ua cara coma era de Hauffiosaurus, long e sobtil. Açò hè pensar qu'avia ua dieta a base de peishi. Es dents èren longues e damb linhes verticals e pòt èster qu'avesse caçat victimes damb eth cos.
Eth sòn nom ei tà aunurar eth museu Hauff, en Holzmaden, en Alemanha, on se trapa er olotipe. Aguest museu privat siguec establert per Bernard Hauff (1866-1950), qu'estudièc toti es fossils que venien dera formacion de Holzmaden. Er epitet especific zanoni ei tà aunurar eth paleontològ american Robert Thomas Zanon (1957-1990). Es autes epitets especifics des autes espècies sòn tà hèr referència ara sua forma. Atau, Hauffiosaurus longirostris vò díder qu'à ua cara longa, Hauffiosaurus tomistomimus qu'ei com un gavial ( ua espècia de crocodil ) pas vertadièr pr'amor que son cran sembla coma eth deth crocodil d'aué Tomistoma schlegelii.
Bibliografia
· T. E. White. 1940. Holotype of Plesiosaurus longirostris Blake and classification of the plesiosaurs. Journal of Paleontology 14(5):451-467
· Frank Robin O'Keefe 2001: A cladistic analysis and taxonomic revision of the Plesiosauria (Reptilia: Sauropterygia). — Acta Zool. Fennica 213.
· Roger B. J. Benson, Hilary F. Ketchum, Leslie F. Noè and Marcela Gómez-Pérez (2011). "New information on Hauffiosaurus (Reptilia, Plesiosauria) based on a new species from the Alum Shale Member (Lower Toarcian: Lower Jurassic) of Yorkshire, UK". Palaeontology 54 (3): 547–571. doi:10.1111/j.1475-4983.2011.01044.x
· Peggy Vincent (2011). "A re-examination of Hauffiosaurus zanoni, a pliosauriod from the Toarcian (Early Jurassic) of Germany". Journal of Vertebrate Paleontology 31 (2): 340–351. doi:10.1080/02724634.2011.550352
· R. B. J. Benson and P. S. Druckenmiller. 2013. Faunal turnover of marine tetrapods during the Jurassic–Cretaceous transition. Biological Reviews
Varanha
Varanha (Varaignes en francés) es una comuna d'Occitània, situada dins la region istorica de Perigòrd, administrada per lo departament de Dordonha de la region de Novela Aquitània, ancianament d'Aquitània.
thumb|left|[[Egleisa de Varanha]] thumb|left|[[Chasteu de Varanha]].
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
La prononciacion es [va’ræːɲɒ] o [va’raːɲɒ]. Las fòrmas ancianas son Varanea (latinizacion) en 1283, Varaigne au segle XVII. Varanha ven d'un nom latin d'òme, Varenius o Veranius, emb la derivacion en -a (ville es sosentendut), , , latinizacion dau sufixe celtic -ācon. Varanha èra la propietat de Varenius o Veranius.
Canton de Senta Alvèra
Lo canton de Senta Alvèra es una anciana division administrativa de Perigòrd, suprimida en 2015, situada dins l'arrondiment de Brageirac, lo departament de Dordonha e la region d'Aquitània, adara de Novèla Aquitània. A la refòrma cantonala de 2014, aplicada a las eleccions de 2015, Senta Fe de Longà e Pesuls passèren au canton de La Linda e las autras 5 comunas au canton deu Perigòrd centrau (burèu centralizator : Vern). La lenga autoctòna es l'occitan lengadocian brageiragués, de transicion emb lo lemosin.
Pònt de La Bauma
Pònt de La Bauma (Pont-de-Labeaume en francés) es una comuna occitana de Vivarés, situada dins lo departament d'Ardecha e la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament de Ròse-Aups.
Canton de Senta Alvèra
Istòria
Los cantons de Limuèlh e de Lieurac se creèron en 1790. Lo 13 de brumaire an X (4 de novembre 1801), los cantons de Limuèlh e de Lieurac fuguèron suprimits e se creèt lo canton de Senta Alvèra emb de las comunas d'aqueus ancians cantons, ,.
Pònt de La Bauma
Comunas vesinas
400px|left|Distanças e posicion relativa
Canton de Senta Alvèra
Istòria
A las eleccions departamentalas del 22 de març 2015, en aplicacion del decret del 21 de febrièr de 2014 que delimita los cantons del departament de Dordonha, lo canton de Senta Alvera fuguèt suprimit. Après la supression deu canton, las comunas de Senta Alvèra e de Sent Laurenç deus Bastons fusionèron lo 1èr de genièr de 2016, emb lo nom de Senta Alvèra e Sent Laurenç deus Bastons. Puèi lo 1èr de genièr de 2017, la comuna de Sendrius s'i ajustèt e l'ensemble pòrta lo nom de Vau de Loira e Caudau.
Pr'amor de las intercomunalitats, la comuna de Limuèlh passèt en 2017 a l'arrondiment de Sarlat e La Canedat, Paunac, Senta Alvèra e Sent Laurenç deus Bastons a l'arrondiment de Periguers, mentre que Pesuls, Senta Fe de Longà e Tremolat demorèren dins l'arrondiment de Brageirac.
Pònt de La Bauma
Toponimia
La prononciacion d'un informator de Prunet es [,pɔn de la'bawmɔ].
Pònt es un mot occitan que ven delh latin pons, pontis e La Bauma ne'n es un autre, que seriá *balma, d'origina prelatina, pas coneguda. Lo vilatge es sus riba dreita e i a un pònt que travèrsa l'Ardecha. La Bauma es l'ancian nom delh vilatge (qu'èra pas parròquia) que venguèt chapluòc de la comuna.
Udaipur
Udaipur (odaipor, en indi, उदयपुर udayapur) es una vila indian de Rajasthan.
Administracion
Udaipur es lo capluòc del districte d'Udaipur.
Demografia
Al recensament de 2011, la populacion de la vila èra de 451,100 e aquela de l'aglomeracion, sonada la metropòli, èra de 474 531.
thumb|left|500px|Lo lac e lo palais d'Udaipur
San Vicente de la Sonsierra
San Vicente de la Sonsierra es una comuna de la Rioja.
Thiébauménil
Thiébauménil es una comuna francesa, situada dins lo departament de Meurthe e Mosèla e la region de Lorena.
Bourg (Nauta Marna)
Bourg (Nauta Marna) es una comuna francesa administrada per lo departament de la Nauta Marna de la region del Grand Èst.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Thiébauménil
Geografia
Thiébauménil est situé sur la Vezouze.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Thil
Thil pòt èsser:
الجزائر.
الجزائر. (aldjazair, còdi punycode: .xn--lgbbat1ad8j) es lo nom de domeni d'Internet en arabi per Argeria. Lo còdi latin en usança es .dz.
Little Eva
right|200px|thumb|Little Eva en 1962
Eva Narcissus Boyd, dicha Little Eva, es una cantaira anglofòna americana nascuda lo 29 de junh de 1943 a Belhaven en Carolina del Nòrd e mòrta lo 10 d'abril de 2003 a Kinston, en Carolina del Nòrd tanben.
En 1962, sa cançon The Loco-Motion se classa no 1 de las vendas de disques als Estats Units.
The Loco-Motion es tanben estat représ amb de succès capvath lo monde entièr a la fin de las annadas 1980 per Kylie Minogue.
عمان.
عمان. (oman, còdi punycode: .xn--mgb9awbf) es lo nom de domeni d'Internet en arabi per Oman. Lo nom de domeni latin es .om.
Richeval
Richeval es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mosèla e la region de Lorena.
Economia de França
Amb un PIB de 2 113 miliards de èuros, França es la 9 economia del mond, cossent a la mesura del PIB en tèrmes de la paritat de poder adquisitiu, e presenta la taxa mai bassa de praubesa del mond (6%). Segon lo Fons Monetari Internacional, es la segonda economia d'Euròpa, après Alemanha. Conten d'abondius recorses agricòlas, un fondament industrial solid, una fòrça laborala fòrça capacitada. Lo sector dels servicis representa 72% de l'economia del país. Comparat amb d'autras economias desvolopadas, la creissença del PIB francés es robusta, mas pas tan accelerat coma lo dels Estats Units] (2% entre 1994-1998). La taxa de caumatge es establa, mas lo deficit comercial en compte corrent a caracterizat lo comèrci francés dels darrièrs ans. Coma estat de l'Union Europèa s'es aculhit a l'èuro coma moneda (qu'a remplaçat lo franc).
França passa per una transicion, d'una economia modèrna e desvolopada ont la preséncia del govèrn en l'economia èra fòrça importanta, cap a una economia ont lo mercat es liure. Lo govèrn a privatizat fòrça grandas entrepresas, bancas e entrepresas de segur, e a concedit de parts d'entrepresas caps coma Air France, France Télécom, Renault, e Thales. Manten encara una fòrta preséncia en qualques sectors, particularament l'energia, lo transpòrt public, la defensa e l'industria.
Amb 75 milions de visitants estrangièrs, França es lo país pus visitat e a la tresena pus granda renda originària del torisme del mond.
Montreuil-sur-Thonnance
Geografia
thumb|left|Bòsc communale Lacets de Mélaire
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Conica
Una seccion conica o conica es una corba definida en un plan, pels ponts qu'anullan un polinòmi quadratic de formula: ont A, B e C son non nuls. thumb|400x400px|Paramètres d'una elipsi: 2a axe màger; 2b axe menor; l semilatus Las seccions conicas son exactament aquelas corbas que, per un punt F, una linha L que conten pas F e un nombre non negatiu e, son los luòcs geomètrics dels punts la distància qu'a F es egala a e còps la sieuna distància a L. F se nomena fogal, L la directritz, e e l'excentricitat.
L'excentricitat lineària (c) es la distància entre lo centre e lo fogal(o quin que siá dels dos fogals).
Lo latus rectum (2ℓ) es la còrda parallela a la directritz e que passa pel fogal (o quin que siá dels dos fogals).
Lo semilatus rectum (ℓ) Es la mitat del latus rectum.
Lo paramètre focal (p) es la distància dempuèi lo fogual (o quin que siá los dos fogals) a la directritz.
Las relacions seguentas mantenon: thumb|Las conicas son de tres tipes: [[Parabòla|parabòlas (1), ellipsas, en i inclusissent lo cercles (2), e Iperbòlas (3)]] Divèrses paramètres s'assòcian amb una seccion conica, coma o mòstra la taula seguenta. (Per l'ellipsa, la taula dona lo cas d'un > b, que l'axe màger es orizontal; pel cas contrari, l'escambi dels simbòls per e b . Per l'iperbòla, de l'oèst a l'èst. En totes los cases, a e b son positiu.)
Vision geometrica
Se pòt demostrar que, donat un polinòmi quadratic, es totjorn possible trobar un còn, real o imaginari, amb una interseccion amb lo plan que ven donada pel polinòmi d'origina. Dins lo cas real, es aisit trobar las deferentas possibilitats: Las conica son pas res de mai qu'un cas particular de quadricas, coma las projeccions d'una superfícia conica sul plan.
Forma canonica
La precedenta equacion la podèm escriure jos la forma matriciala
Ont:
Segon la forma canonica qu'adòpta la mairitz, trobam las diferentas solucions qu'an las conicas (son de valors realas, diferentas de ):M\,a,b,m\,0\, Existís tanben la possibilitat d'un ensems void e de la totalitat del plan.
Pèiraficha d'Òlt
Pèiraficha d'Òlt (Pierrefiche en francés) es una comuna roergassa situada dins lo departament d'Avairon e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Geografia
vignette|upright=1.6|centre|Comunas a l'entorn.
Blaia (Blaiés)
Blaia (Blaye en francés) es una comuna situada dens lo departament de Gironda e la region d'Aquitània. La vila es situada sus l'Estuari de Gironda.
Vila frontèira entre Occitania e França, Blaia n'es pas mei uei de lenga occitana mes de lenga d'oil. Es estada totun de lenga occitana dincas ad una data mau coneishuda, mes probable relativament recenta (sègles XVIII-XIX). Sa toponimia es tipicament gascona. Hèi çà que là partida de l'arrèir-parçan occitan.
thumb|left|300px|Vista de Blaia presa de la ciutadèla
Lillac (color)
Lillac (var. lillà(s), lilà(s), lilac) es un nom de color utilizat subretot dins la mòda e la decoracion que designa de nuanças de malve que remembra la color de las flors de la plante du même nom.
Doas colors porpras dichas lillac plan similaras son objècte de proteccion comerciala pel grop Mondelēz International per sas marcas de confiseria Cadbury e Milka.
Nuancièrs
Lo nuanciè RAL indica RAL 4001 Lillac roge e RAL 4005 Lillac blau.
Lo Bolben
Lo Bolben (Le Boulvé en francés) es una anciana comuna carcinòla situada dins lo departament francés d'Òut e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus. Dempuèi lo 1èr de genièr de 2019, es comuna delegada e capluòc de la comuna novèla de Pòrta de Carcin.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Trigonometria
La trigonometria es la branca dei matematicas qu'estúdia lei relacions entre lei distàncias e leis angles dins lei triangles. Per aquò, utiliza fòrça lei foncions trigonometricas sinus, cosinus e tangenta. Es apareguda durant l'Antiquitat en Egipte e en Mesopotamia per resòuvre de problemas liats a de calculs astronomics ò d'airas agricòlas. Pasmens, sa premiera estructuracion vertadiera aguèt luòc en Grècia vèrs lo sègle II avC. Puei, conoguèt de desvolopaments regulars durant lo periòde roman e durant l'Edat Mejana que menèron a la concepcion modèrna de la trigonometria definida per de personalitats coma François Viète e Leonhard Euler entre lei sègles XVI e XVIII. Dins lo mond modèrne, la trigonometria demòra una disciplina matematica de basa qu'es utilizada per resòuvre mai d'un problema d'engenhariá ò de triangulacion.
Definicions
vignette|droite|[[Triangle ABC, rectangle en C.]] thumb|right|Representacion de la mesura dei [[foncion trigonometrica|foncions trigonometricas principalas sus lo ceucle unitat.]]
La definicion pus simpla dei foncions trigonometricas utiliza un triangle rectangle. Dins un triangle ARC rectangle en C (cf. l'imatge çai-tocant), en notant \widehat A l'angle, lei foncions trigonometricas sinus, cosinus e tangenta son definidas per lei relacions :
Aquò permet de definir aquelei foncions per totei leis angles de 0° a 90°. Per generalizar a l'ensemble deis angles, s'utiliza lo ceucle unitat.
La trigonometria antica
thumb|right|Representacion modèrna de la construccion [[geometria|geometrica utilizada per Iparc per estimar la talha e la distància de la Luna e dau Soleu.]]
Una trigonometria primitiva foguèt descubèrta en Mesopotamia e en Egipte au començament dau millenari II avC. Permetiá de calcular de rapòrts dins de triangles e foguèt utilizada per de calculs d'aira, per de calculs astronomics ò per la construccion de monuments. Pasmens, en l'abséncia de la nocion d'angle, lei desvolopaments demorèron limitats. La mencion pus anciana d'una foncion trigonometrica apareguèt dins lei Shulba Sutras, un ensemble de tèxtes indians escrichs entre lei sègles VIII e VI avC. La valor dau sinus de π/4 (45°) i es corrèctament calculada coma egala a √2/2 a partir d'un metòde destinat a ceuclar un carrat. Pasmens, lei matematicians indians dau periòde desvolopèron pas la nocion de sinus dins un sens generau.
Lei premiereis estudis generaus de la trigonometria foguèron probablament publicats en Grècia. D'efiech, au sègle II avC, l'astronòm Iparc (v. 180-125 avC) utilizèt de « taulas trigonometricas » per calcular l'excentricitat deis orbitas de la Luna e dau Soleu e estimar lor diamètre e lor distància a respècte de la Tèrra. Per aquò, foguèt obligat de realizar de recèrcas sus lei foncions trigonometricas principalas. Pasmens, se certaneis istorians pensan qu'Iparc es lo fondator de la trigonometria, es possible que siegue l'eiretier de trabalhs pus ancians datant dei sègles V-III avC.
Lei trabalhs d'Iparc foguèron desvolopats per Ptolemèu (v. 100-168 apC) dins l’Almagest. En particular, foguèron establidas lei formulas d'addicion permetent de calcular lei valors de sin(a+b) e de cos(a+b). Foguèt tanben prepausada una relacion equivalenta a la formula modèrna de l'angle mitat. Enfin, Ptolemèu produguèt de taulas trigonometricas novèlas.
Lei desvolopaments medievaus
Durant la premiera partida de l'Edat Mejana, Índia foguèt tornarmai lo centre principau de la recèrca sus la trigonometria. Au sègle VI, lo matematician Aryabhata (476-sègle VI) donèt la premiera definicion modèrna dau sinus dins son obratge Arya-Siddhanta. I definiguèt tanben lo cosinus, lo versinus e l'invèrs dau sinus e calculèt lei valors dau sinus, dau versinus e dau cosinus per totei leis angles comprés entre 0° e 90° (amb d'intervals de 3,75°). L'òbra d'Aryabhata foguèt perseguida per d'autrei matematicians coma Varahamihira (505-587), Bhāskara I († sègle VII) e Brahmagupta (598-670). Descurbiguèron de relacions novèlas entre lei foncions trigonometricas, coma sin²(x) + cos²(x) = 1, e una formula permetent un calcul approximatiu dei valors dau sinus.
A partir dei sègles XII-XIII, lei conoissenças dei sabents arabis se difusèron lentament en Euròpa. Durant la segonda mitat dau sègle XV, èran ben mestrejadas per Regiomontanus (1436-1476) que considerèt la trigonometria coma una disciplina especifica dei matematicas, ponch de vista ja promòugut per l'Indian Bhāskara II (1114-1185) e l'Iranian Nasir al-Din al-Tusi (1201-1274). Aqueu periòde finau de l'Edat Mejana veguèt de descubèrtas novèlas realizadas per de matematicians arabis, persans ò indians coma lei demonstracions de la lèi dei sinus e de la lèi dei cosinus ò lo calcul de taulas trigonometricas d'una precision sensa precedents (12 decimalas per aquelei de Madhava). Pasmens, lo centre de la recèrca mondiala se desplacèt pauc a pauc vèrs Euròpa.
La trigonometria modèrna
thumb|right|[[Fotografia d'una taula trigonometrica europèa editada en 1619.]]
En 1551, lo tractat Canon doctrinæ triangulorum de Georg Joachim Rheticus (1514-1574) introduguèt una evolucion importanta dins la concepcion dei foncions trigonometricas en utilizant un triangle, en plaça d'un ceucle, per lei definir. Aquò permetèt au Francés François Viète (1540-1603) de publicar de taulas trigonometricas d'una precision novèla dins son obratge Canon Mathematicus publicat en 1579. De mai, enoncièt per lo premier còp lei formulas que lian entre elei lei sièis linhas trigonometricas. Aqueu trabalh venguèt la referéncia per lei libres prepausant de calculs adaptats a l'astronomia ò a la navegacion.
Formulas d'addicions e de diferéncias d'arcs
Lei doas formulas principalas que permèton d'addicionar dos arcs per lo cosinus e lo sinus son : Lei formulas de diferéncias s'obtènon en remplaçant b per –b e en considerant que la foncion cosinus es para e que lei foncions sinus e tangenta son imparas.
Formulas de multiplicacion d'arcs
Lei formulas principalas permetent de multiplicar d'arcs son :
Formulas de l'arc mitat
Aquelei formulas son utilizadas dins mai d'un problema. En pausant, s'obtèn :
Teorèma d'Al-Kashi
Lo teorèma d'Al-Kashi (ò lèi dei cosinus) s'aplica dins un triangle ABC de costats a = BC, b = BC e c = AB, s'obtèn la relacion : Aquela formula es fòrça utilizada en triangulacion. Lo teorèma de Pitagòras n'es un cas particular quand.
Resolucion d'un triangle
La resolucion d'un triangle consistís a trobar lei caracteristicas complètas d'un triangle a partir de donadas reduchas coma la longor d'un costat e la valor de dos angles adjacents ò un angle e la longor dei dos costats adjacents. Important en triangulacion, aqueu trabalh es realizat a partir dei formulas e teorèmas precedents.
Calcul de l'aira d'un triangle
L'aira A d'un triangle pòu èsser calculada a partir de la longor a e b dei dos costats adjacents e de l'angle que forman :
Formula de Moivre et d'Euler
La formula de Moivre permet de liar lei nombres complèxes e lei foncions trigonometricas :
Ièra dinastia egipciana
La capitau de la Ièra (e parciaument de la II dinastia) qu'èra Tinis, çò qui hè que son qualificadas de dinastias tinitas.
Durant la purmèra dinastia, Egipte, que s'organiza administrativament.
Los reis de la purmera dinastia que son generaument considerats com se seguint atau :
Com dens lo cas de las autas dinastias egipcianas, la division en dinastia qu'ei en partida arbitrària e adoptada per tradicion a la seguida de Maneton qui viscó mantuns sègles arron. A maugrat de la prosperitat e deu desvolopament observat per la riquessa deu mobilièr dens las tombas deus sons reis e deus membres de la loa cort, cèrtes testimoniatges (noms desfaçats) que pòden suggerir rupturas au dehens d'aquesta dinastia mentre que, au contre, la succession de Qaa e's he dilhèu en continuitat (a despart d'un desplaçament deu poder desempuish Tinis entà Menfis).
Los reis d'aquesta dinastia que hon sepelits dens la necropòli de Umm el-Qa'ab a Abidòs (emplaçament probable alavetz de la ciutat de Tinis).
Vibeuf
Vibeuf es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Sèina Maritima e la region de la Nauta Normandia.
Geografia
Comuna del país de Caux
Commune du pays de Caux
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Vojislav Koštunica
Vojislav Koštunica (Војислав Коштуница en sèrbe) es una personalitat politica de Serbia. Foguèt primièr ministre de 2004 a 2008.
ایران.
ایران. (iran, còdi punycode: .xn--mgba3a4f16a) es lo nom de domeni d'Internet en farsi per Iran. Es en servici dempuèi setembre de 2013. Lo domeni latin es .ir.
Mandos
vinheta|Luthiel davant Mandos don palais. Mandos, atanben nomentat Namo, es un persontage fictiu creat per John R.R. Tolkien dins la siena òbra sus la Tèrra Mejana.
Mandos lo Jutge es lo Vala responsable dels Palais de Mandos ont se pausan los esperits dels elfs assassinats (se non que serián immortals). Es lo marit de Vairë e lo fraire de Lorien e Nienna.
Es sevèr e sens passion, e jamai desbremba res. Es lo Vala que malasiguèt los Noldor quora marchèron d'Aman, e conselhèt que poguèsson pas tornar (aquò arribèt d'èsser gaireben una venjança). Mas a diferéncia de Morgoth, las sieunas malediccions son pas cruselas o venjativas per desir pròpri. Son la volontat d'Erue e seràn jamai dichas se i a pas l'òrdre de las dire de Manwë. Solament un còp foguèt pietós, quand Luthien cantèt las penas que patiguèt amb Beren, a Beleriand. En aquel moment, e amb lo consentiment de Manwë, diguèt de paraulas.
Mutacion (genetica)
thumb|right|[[Flor presentant un petal jaune en causa d'una mutacion.]]
Una mutacion genetica es una modificacion de l'informacion genetica dau genòma contenguda dins una cellula. Pòu entraïnar la disparicion d'un caractèr preexistent ò l'aparicion d'un caractèr novèu. Es generalament lo resultat de la modificacion d'un segment d'ADN, mai ò mens important, portat per un cromosòma mai dins de cas extrèms, es acompanhada per un cambiament de l'estructura ò dau nombre de cromosòmas. Lei modificacions pus frequentas son la pèrda d'un fragment de cromosòma (delecion), l'insercion d'un tròç d'ADN (insercion) e lo destacament d'un segment de cromosòma e sa fixaxion sus un autre (translocacion). Un nombre important de mutacions entraïnan de problemas de foncionament grèus e s'acaban per la mòrt de la cellula. Pasmens, lei mutacions viablas son de fenomèns estables (transmissibles a la descendéncia dei cellulas modificadas), rars, especifics (regardan generalament un trach precís) e espontanèus. Pasmens, i a de compausats quimics, dichs « mutagèns », que son capables d'aumentar la frequéncia dei mutacions. Lei mutacions que tòcan lei cellulas pòdon èsser transmesas a la descendéncia. Son donc lo motor de l'evolucion en permetent l'aparicion d'espècias novèlas. D'efiech, s'una mutacion viabla ofrís d'avantatges adaptatius a un individú, a mai de possibilitats d'èsser tornarmai transmesas.
Comunautat de comunas deu Gran Aush
La comunautat de comunas deu Gran Aush qu'ei ua anciana comunautat de comunas francesa, situada dens le departament de Gers.
Abbadia Alpina
Per ne saupre mai, veire L'Abaia.
Alexander Gode
Alexander Gottfried Friedrich Gode-von-Aesch (30 d'octòbre de 1906 - 10 d'agost de 1970) es un glossopoèta e lo principal realizador d’Interlingua. Èra d'origina alemanda per lo paire, de la vila hanseática de Bremen, e soís per la maire, eissida d'una anciana familha borgesa, los Von Aesch, d'un vilatjòt del ròdol de Bèrna.
Ensenhava las lengas romaans e l’alemand a las universitats Columbia e Chicago e èra actiu per interlingua dempuèi 1934.
Redigiguèt de libres educatius 1943-1946 e publiquèta amb I. Clark Stillman la seria Spanish at Sight, French at Sight e Portuguese at Sight. Tradusiguèt de centenats d'articles e qualques libres dempuèi divèrsas lengas en anglés. Publiquèt en 1941 un libre de 300 paginas, Natural Science in German Romanticism. Fondèt en 1946 e dirigiguèt l'ostal d'edicion Storm Publishers. Foguèt lo darrièr director de recèrca de l’IALA après 1946, redactor del Interlingua-English Dictionary (1951) e coautor de la Gramatica d'Interlingua (amb Hugh E. Blair, 1951). Agèt la carga de Interlingua Division de Science Service (1953-1967).
Autor de nombrosas publicacions en Interlingua e alemand. Cofondator e primièr president de l'Association Americana de Traductors. Pendent los sieus darrièrs ans tradusissiá de tèxtes scientifics jos la signatura Interlingua Translations. Coautor de Interlingua a prime vista, basat sus la sèria ...at Sight. Guierdonat entre autres del Harald Swanberg Distinguished Service Award de la American Medical Writers' Association per sas contribucions excellentas a de revistas medicals e per resumits en interlingua; tanben premiat per la Fédération Internationale des Traducteurs pel trabalh de traduccion de publicacions scientificas.
Alexander Gode moriguèt lo 10 d'agost de 1970 a 63 ans.
Aguilar del Alfambra
Aguilar del Alfambra es un municipi de la província espanhòla de Teròl dins la Comunautat Autonòma d'Aragon.
Ajmer
Ajmer (en indi, अजमेर ajamer) es una vila indiana de Rajasthan.
Administracion
Ajmer es lo capluòc del districte d'Ajmer.
Demografia
Al recensament de 2011, la populacion de la vila èra de 542 321 e aquela de l'aglomeracion, sonada la metropòli, èra de 551 101.
thumb|left|440px|Ajmer
Van
Van, en armèni Վան, es una vila de l'èst de Turquia situada sus la riba orientala dau Lac de Van a 1,730 m d'altitud. En 2012, aviá una populacion de 320,000 abitants (472,000 dins tota l'aglomeracion).
Fondada dins lo corrent dau millenari V av. JC, es una ciutat importanta dempuei lo millenari I av. JC quand venguèt una capitala d'Urartu. Après la destruccion d'aqueu reiaume a la fin dau sègle VII av. JC, venguèt un centre major dau poblament armèni en Anatolia fins au genocidi de 1915-1916 e ai combats de 1918-1920 entre Turcs e Armènis. La vila anciana foguèt alora totalament destrucha e una ciutat novèla bastida a quauquei quilomètres. Ara, la vila es principalament poblada de Curds.
Santa Coloma (La Rioja)
Santa Coloma es una comuna de la Rioja.
Pliosaurus
Pliosaurus ei un genre de gran reptil marin escantit, apartenhent ara familha des plesiosaures. demorèc pendent eth jurassic inferior ( hè 150 milions d'annades). Es despulhes fossils sigueren trapades en Anglatèrra. Eth nom deth genre tanben ei eth nom des pliosaures, dera familha des Pliosauroidea.
Descripcion
Pliosaurus avia un gran cap damb dents plan ponchudes. Ère, de segur, un des mès grans predators marins dera sua epòca. Es dents son particolarments robustes e jos era part anterior dera maishèra semblen canins longui utilizats tà dintrar ena carn dera victima e tuar-la. Es dents posteriors èren utilizats tà méter era victima entàra gola. Pliosaurus hèia d'aperaquí 9 m e podria èster que minjasse es sues victimes sanceres sens nhacar-les. Eth cap e eth còth èren ua ajuda en aguesta operacion.
Diuersi fossils hèn pensar qu'ère un predator oportunista que minjava cefalopodes, peishi e d'autes reptils. Es grans uelhs e es aurelhes aislades suggereishen qu'utilizava basicaments era vista en er alendament e pr'açò se pensa qu'avien ua foncion olfativa jos er aigua.
Classament
Pliosaurus da eth nom as pliosaures, un sosgrop de plesiosaures qu'avien un cap plan gran e un còth cuert e en açò qu'ère disparièr d'autes plesiosaures. Pliosaurus a deishat plan de fossils en Anglatèrra en estrats de hè 150 milions d'ans de tres espècies: Pliosaurus brachydeirus, Pliosaurus portentificus e Pliosaurus macromerus, aguesta darrèra espècia qu'ei un genre propi : Stretosaurus. Pliosaurus ère semblant a Liopleurodon, que demorèc quauqui milions d'ans avans.
Predator X
Predator X ei un especimèn de pliosaure que demorèc hè 147 milons d'ans, pendent er inici deth cretacèu. De prumèr que hèia 15 m, ua boca de 3 m, dents de 30 cm e pesava 45 tones. Er especimèn siguec trapat en er Artic, enes Isles Svalbard. Ère ua esqueleta pas sancera damb sonque troçi deth cran, vertèbres deth còth e dera esquia. Siguec descurbert en 2006 pendent ua expedicion hèta demest 2004 e 2001 e tanben sigueren trapats fossils dera dusaua espècia. Era descripcion siguec hèta en 2012 e publicada en eth Norwegian Journal of Geology (num.32).
Ua analisi posterior confermèc qu'ère un Pliosaurus funkei e tot e qu'ère plan gran, non ac ère pas tant : hèia sonque 11 m de longada, damb un cran de 3 m e pesava dètz tones (1). Es estrats on siguec trapat tanben avien diversi vertebrats marins deth mesozoic: dus plesiosaures mès mès petits damb còth long e dus itiosaures. Açò hèc revisar eth genre Pliosaurus e melhorar es relacions filogenetiques demest es pliosaures deth jurassic e es deth cretacèu.
Referències
1.- Brian Switek, Paleontologists Reveal the Identity of ‘Predator X’ in Wired, 15 ottobre 2012. URL consultato il 9 febbraio 2014.
L'Hôpital-du-Grosbois
L'Hôpital-du-Grosbois es una comuna francesa, situada dins lo departament de Dobs e la region de la Franca Comtat.
Geografia
Aquel pichon vilatge al pè de la còsta de Anroz, jouit d'un panorama amb vista sus las reünions de la nautor-Doubs, tala çò Crêt Moniot.
Ce petit village au pied de la côte d'Anroz, jouit d'un panorama avec vue sur les sommets du haut-Doubs, tel le Crêt Moniot.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Espital en dependent de l'espital Sant Jacques al XVe sègle.
Hôpital dépendant de l'hôpital Saint Jacques au XVe siècle.
Balitoridae
Los balitorids (Balitoridae) son una familha de peisses pichons d'Eurasia que vivon generalament dins de ruièts que venon de torrents vertadièrs al moment de la sason de las pluèjas. Aquelas lòcas de montanha an una boca granda chucadoira en posicion inferiora e de nadarèlas paras modificadas que se ne servisson coma d'una ventosa per s'ancorar a las pèiras del fons. Son fòrça aparentats a las lòcas de la familha dels cobitids que vivon en aigas mai calmas. Coma eles, an de barbilhons a l'entorn de la boca. Los cal pas confondre amb las espècias de la familha dels silurids, que lor semblan tanben, mas que son de peisses-gats d'un òrdre diferent, los silurifòrmes.
Aquela familha dels ciprinifòrmes compòrta mai de 600 espècias compresas dins mai de 60 genres. Fòrça d'aquelas espècias son introduchas en aqüari.
Castroviejo
Castroviejo es una comuna de la Rioja.
Saint-Mars-Vieux-Maisons
Saint-Mars-Vieux-Maisons es una comuna francesa, situada dins lo departament de Sèina e Marna e la region d'Illa de França.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Kars
Kars es una vila dau nòrd-èst de Turquia que sa populacion èra d'aperaquí 74,000 abitants en 2010.
Montcauv (Nauta Garona)
Montcauv (Moncaup en francés) qu'es ua comuna gascoa de Comenge, situada en eth departament dera Hauta Garona e era region administrativa d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.
Istòria
Pendent eth Ancian Regime, Montcauv qu'èra dera eleccion de Comenge, doncas dera província de Gasconha, dera generalitat d'Aush, dera diocèsi de Comenge e dera senescaucia de Pàmias. Eth vocable dera glèisa, annèxa d'Arguenòs, qu'es Sent Laurenç. Tanlèu 1790, Montcauv qu'èra deth canton d'Aspèth.
Maurice Utrillo
thumb|right|Maurice Utrillo Maurice Utrillo, nascut Maurice Valadon a París lo 25 de decembre de 1883 e mòrt a París lo 5 de novembre de 1955, filh de l'artista Suzanne Valadon, foguèt un pintor francés especializat dins los païsatges urbans. Nascut dins lo quartièr parisenc de Montmartre, n'es un dels pintors mai famoses. Per sa tendéncia preocupanta a l'alcolisme tombèt malaut dels nèrvis a 21 ans, donc sa maire l'encoratgèt per que comencèsse de pintar. De mercé son talent artistic grand e los sols ensenhaments de sa maire, Suzanne Valadon, diboissèt e pintèt çò que vesiá a Montmartre. Tre 1910 son òbra atreiguèt l'atencion dels critics, e ja en 1920 èra una figura legendària e sas òbras s'èran internacionalament difusadas. En 1928, lo govèrn francés l'onorèt amb la crotz de la Legion d'Onor.
Per causa de sos tresviraments mentals, foguèt mai d'un còp internat dins d'asils psiquiatrics. A mitat de sa vida, Utrillo venguèt religiós fervent e en 1935, a l'edat de 52 ans, se maridèt amb Lucie Valore e se mudèt a Le Vesinet, dins las banlègas de París. Èra alavetz tròp malaut per pintar a l'aire liure e, per aquò, pintava los païsatges que vesiá dempuèi las fenèstras de l'ostal, o de memòria. Malgrat son alcolisme, superèt los setanta ans. Moriguèt lo 5 de novembre de 1955 e foguèt enterrat al cementèri de Sant Vincenç de Montmartre.
Referéncias
Banlin-Lacroix et Joseph Foret, Editions Frédéric Birr (Paris), 1982
پاکستان.
پاکستان. (pakistan, còdi punycode: .xn--mgbai9azgqp6j) es lo nom de domeni d'Internet en ordo reservat per Paquistan. Es per ara pas utilizat.
Hydropotes inermis
L'idropòt (Hydropotes inermis), tanben apelat Cèrvi d'aiga o Cabiròl de las sanhas es un pichon cervid d'Asia.
Caracteristicas
Aqueste cervid pichon es fòrça crentós. Lo mascle, un pauc mai grand que la femèla, a de grandas caninas aparentas, utilizadas pendent los combats entre mascles. Los pichons, pòdon aver un pelatge leugièrament pigalhat, alara que los parents an un pelatge unit. thumb|250px
المغرب.
المغرب. (almaghrib, còdi punycode: .xn--mgbc0a9azcg) es lo nom de domeni d'Internet en arabi per Marròc. Lo nom de domeni latin es .ma
Vicente Fox Quesada
Vicente Fox Quesada (n. 1942) administrador d'entrepresas (èx-director de la Coca-Cola en Mexic) foguèt president de Mexic de 2000 a 2006. Foguèt lo primièr president d'un partit d'oposicion que ganhèsse las eleccions presidencialas dempuèi 1929.
Vicente Fox nasquèt lo 2 de julhet de 1942 dins la Ciutat de Mexic, dins una familha d'origina irlandesa del costat de son paire e basca del costat de sa maire que s'èra establida a Guanajuato. Faguèt sos estudis a l'Universidad Iberoamericana e assistiguèt als seminaris de negòcis de l'Universitat de Harvard. Trabalhèt per la companhiá Coca-Cola e ne venguèt qualques annadas aprèp lo supervisor de totas les operacions de l'America Latina. Son successor es Felipe Calderón elegit aprèp las eleccions de julhet de 2006, que las resultas son objècte d'una controvèrsia (acusacions de frauda per l'autre candidat Andrés Manuel López Obrador).
Aiguaviva de Bergantes
Aiguaviva de Bergantes (en castelhan Aguaviva) es un municipi de la província espanhòla de Teròl dins la Comunautat Autonòma d'Aragon.
Aiguaviva es un municipi tradicionalment catalanòfon.
Aiguaviva
Aiguaviva ven del latin aqua, « aiga » e viva (parièr en occitan) o de lors resultats en latin vulgar e en catalan.
Aig(u)a(s)viva(s) es un sintagma espandit coma toponime mai que mai en occitanoromanic (i a pas d'exemples, per las comunas o los municipis, d' *Aguaviva en iberoromanic o d' *Eauxvives en galloromanic; vertat es qu'en espanhòl o en portugués, l'adjectiu seriá diferent). Es mai que mai al plural, benlèu pas dempuèi l'origina, mès demòra al singular dins Aiguaviva de la Selva e Aiguaviva de Bergantes, las comunas catalanas (lo monestier d'Aigües Vives, a Carcaixent, al País Valencian, usa çaquelà del plural). Lo nom demanda pas de traduccion e pòt èsser motivat per la preséncia de rius, de fonts, o de rius que naisson de fonts; en mai del sens literal e concret, la motivacion del nom foguèt benlèu son aspècte melioratiu o valorizant : es benlèu pas per azard se, almens per las comunas e municipis, se tròba sonque en clima mediterranèu o oceanic d'influéncia mediterranèa e s'es absent de Lemosin, d'Auvèrnhe e de Gasconha, que l'aiga i manca pas. Dins la practica, se limita (totjorn per las comunas o municipis), al catalan, al lengadocian meridional e oriental e a la broá del provençal : a donc un caractèr regional net.
Bergantes
Bergantes es un riu de 60 km, afluent de Guadalop. Los ajustants son entre Aiguaviva e La Ginebrosa.
San Adrián
San Adrián es una comuna de la Comunautat Forala de Navarra al nòrd d'Espanha.
Look Sharp!
Look Sharp! es lo segond vertadièr album estúdio del grop anglofòn pop ròck suedés Roxette. Es estat enregistrat als estúdios EMI a Estocòlme (Suècia) e Trident a Londres (Reialme Unit) entre mai e junh de 1988.
Aquel album obten una capitada internacionala, classat 1er en Suècia e en Norvègia, mas tanben 23en als Estats Units gràcias a la capitada aciu-delà de The Look (single classat numèro 1 en 1989 als Estats Units, n°12 en França), de Listen to Your Heart (single el tanben classat numèro 1 als Estats Units), de Dressed for Success (classat numèro 4 als Estats Units), e de Dangerous (classat numèro 2 als Estats Units).
Vendut a 9 milions d'exemplars, Look Sharp! es considerat coma l'un dels melhors de Roxette.
Mar d'Aral
thumb|200px|Vaissèl dins una zòna assecada de la Mar d'Aral
La mar d'Aral es lo nom d'una mar interiora endoreïca d'Asia Centrala, situada entre 43° e 46° de latitud nòrd e entre 58° e 62° de longitud èst. Se parteja entre Cazacstan al nòrd e Ozbequistan al sud. En 1960, cobrissiá e èra la quatrena superfícia d'aiga salada interiora del mond. En 2000, aquela superfícia foguèt devesida per dos. Aquel assecament, causat pel desviament dels dos principals flumes, es una de las catastròfas environamentalas mai importantas del sègle XX.
Formacion
Dins sa forma actuala, la mar d'Aral es apareguda i a aperaquí 10,000 ans. Aperabans, a l'epòca glaciària, un periòde particularament sèc, i aviá pas dins la region que qualques paluns e estanhs ipersalats, levat al pus fòrt de las glaciacions quaternàrias quora las glaças de la mar de Kara blocavan l'escorreguda d'Ob e forçavan las aigas de la Siberia occidentala a s'escolar vèrs la mar Caspiana en passant pel bacin d'Aral. Aquò se produguèt pel darrièr còp i a a pauc près 90,000 ans e la mar atenguèt una talha de.
Après la darrièra glaciacion, la mar d'Aral s'es formada quora Sirdarià comencèt a emplir una depression cavada per l'erosion eoliana. Aquelas aigas a lasqualas venguèron lèu s'apondre las d'Amodarià èran pas encara saladas e la fauna aquatica veniá d'en primièr d'aqueles flumes. I a 5000 ans, la mar d'Aral atenguèt son extension, mai granda, son nivèl èra de 58-60 m e s'espandissiá entrò lo lac Sary Kamysh. Sas aigas s'escolavan alavetz dins la mar Caspiana per l'intermediari d'Ozboï çò que permetèt sa colonizacion pels peisses venguts de la Caspiana. Aquel maximum èra ligat a un clima pus caud e pus umd ; los flumes avián alara un debit tres còps mai enauçat qu'al començament de sègle XX e portavan  d'aiga l'an.
Mai tard, lo clima tornèt venir mai sèc e lo nivèl de la mar varièt en fonccion dels apòrts d'Amodarià que podiá siá alimentar la mar d'Aral, siá s'orientar cap al lac Sary Kamysh e Ozboï. Las reconstitucions paleogeograficas daissan pensar qu'aquel segond caminament foguèt probable entre -1800 e -1200 puèi entre +100 e +500 e de 1200 a 1550 fasent gaireben desaparéisser la mar d'Aral a aqueles periòdes.
Assecament
A la debuta de las annadas 1960, los economistas sovietics decidiguèron d'intensificar la cultura del coton en Ozbequistan e en Cazacstan. Los flumes d'Amodarià e Sirdarià foguèron desviats per irrigar las culturas. Aital en 1960 entre 20 e 60 km³ d'aiga doça son destornats. La manca d'apòrt en aiga asseca pauc a pauc la mar que son nivèl baissa de 20 a 60 cm cada an. Perdèt 50 % de sa superfícia dempuèi 1960, 14 m de prigondor e 60 % de son volum en març de 2009, çò qu'aumentèt la salinitat de l'aiga e tuèt gaireben tota forma de vida.
La separacion entre Pichona mar al nòrd e Granda mar al sud data de 1989. L'evolucion daissava presagiar la disparicion totala de la Granda mar cap a 2025, abans que d'òbras d'agençament foguèsson efectuadas. En 2007, se constata que lo nivèl de la pichona mar d'Aral (nòrd) remonta espectaclosament, pus lèu qu'o esperavan los expèrts encargats del dorsièr.
Consequéncias biologicas e biomedicalas
Uèi, las 24 espècias endemicas de la mar d’Aral son desaparegudas. Solament subsistís una espècia de clavelada importada, e seleccionada per subreviure a de tals taus de salinitat. Sa subrevida a tèrme long es pas assegurada, e mai dins la pichona mar. Dempuèi 2003, la mar d’Aral perdèt gaireben 75% de sa superfícia e 90% de son volum. Las quantitats gigantescas de pesticidas e d’insecticidas que, a l'epòca, foguèron carrejats pels dos flumes fin a la mar se depausèron e tornan montar ara a l'aire liure dins la sal amb l'evaporacion, provocant lo taus de mortalitat infantila mai elevat del mond; los tausses de càncers e d’anèmias dirèctament ligats a l'exposicion a de produits quimics foguèron confirmats per l’OMS.
Construccion d'una primièra levada
Per ara, una sola temptativa a capitat, es la construccion d'una levada al sud de la boca de Sirdarià, per tancar un estrech entre la Pichona mar (Maloïé), anciana mar bordièra al nòrd de l'anciana mar d'Aral, e la Granda mar (Bolchoïé, çò que rèsta del sud de la mar). Lo cònsol de la vila d'Aralsk, Alachibaï Baïmirzaev, faguèt construire en 1995 una levada de vint-e-dos quilomètres de long amb sabla e canavèra. Acabada en 1996, permetèt sulcòp d'evitar que las aigas del flume se perdèsson dins lo dèlta entre Pichona e Granda mar e de far remontar lo nivèl de la Pichona mar. Un semblant de vida renasquèt a l'entorn de la mar, qu'avança de mai d'uns quilomètres : canavèras, aucèls, rosegaires e rainals, e tanben unes peisses. Una tempèsta destruiguèt aquela levada en 1999, e lo nivèl de la mar tornèt pèrdre en part çò qu'aviá ganhat.
Restanca de Kokaral
La Banca Mondiala decidiguèt de finançar la construccion d'una restanca de beton amb una seria de peiradas per far sortir lo tròp de sal mercé a d'escampadors e de far tornar montar lo nivèl de l’aiga. Aquel projècte discutit que las òbras començaràn en 2003 deuriá permetre a la Pichona mar de tornar ganhar prèp de, mas risca al meteis temps de condemnar la Granda mar a un assecament encara mai rapid, encara qu'una vana situada en dessús del barratge prevei de versar lo tròp plen d’aiga dins la Granda Aral, situada per màger part en Ozbequistan.
Aital la restanca que permet a la vida de tornar dins la Pichona mar es una entre Cazacstan qu'aprofecha e Ozbequistan que sa gestion desastrosa d'Amodarià destruiguèt tota la vida dins la Granda mar.
En Cazacstan, un espèr torna nàisser amb los projèctes del president Noursoultan Nazarbaïev. Es possible d'enauçar lo nivèl de la pichona mar de sièis mètres, çò qu'autorizariá a l'industria de la pesca de tornar nàisser, e a la vila d'Aralsk de tornar èsser un pòrt. Aquel projècte estimat a 120 milions de dolars seriá finançat principalament per la renda del petròli de Cazacstan. Aquel projècte prevei tanben lo cavament d’un canal de joncion entre las doas concas e la construccion d'estructuras novèlas per esplechar l’energia idroelectrica.