cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Harry Govier Seeley
Seely descriguéc e aperéc nombrosi dinosaures a partir des sòns fossils ath long dera sua vida laboral. Eth sòn libe sus es pterosaures, Dragons de l'aire (1901), senhaléc qu'es audèths e es pterosaures an plan de semblances. Era sua credença qu'auien un origen comun siguéc incorrecta e ataquéc era caracterizacion de Richard Owen des pterosaures coma planors lenti de sang hreda e es reconeguéc coma voladors activi de sang cauda.
Seely siguéc ajudant d'Adam Sedgwick en eth Woodwardian Museum de Cambridge de 1859 endauant. Dehugéc trabalhs en eth British Museum e en eth Geological Survey deth Reialme Unit tà contunhar eth sòn trabalh, més, fin-finau, admetéc un trabalh en eth King's College de Cambridge.
Nèrta
Descripcion
thumb|Fruchs. Lo fruch es una baia anomenada murton que normalament mesura 10x8mm. Es de color blau-negrós, pauc carnós e comestible qu'es cobért d'una capa de pruina quand madur.
Pteranodon sternbergi
Pteranodon Sternbergi' (volador de montanha shens dents)siguéc un pterosaure que demoréc enter eth miei e era fin deth cretacèu. Apertenhéc ara familha des Pteranodontidae e es sóns ossi fogueren trapats en Kansas, Estats Units. Es sues ales arribaren a éster de 9 metres d'aperaqui.
Nèrta
Descripcion
La florason se fa entre los meses de mai e lo començament d'agost.
Pteranodon sternbergi
Auia ua cresta que creishia de forma brusca e èra plan ampla en naut. Era dentadura de dejós soleta d'aguesta especia èra d'1,2 metres de longada, un tèrç més longa qu'era de Pteranodon ingens. Pteranodon sternbergi siguéc ansin un des pterosaures més longs e haguéc ua longada d'ales d'aperaqui 9 metres comparat damb es 7 metres de pteranodon ingens. Sonque excedit pes azhbdarabids coma Quetzalcoatlus o Titanoptery.
Nèrta
Composicion quimica
right|thumb|Ram de nèrtra.La composicion quimica de la nèrta es diferenta segons la zona que la planta buta. Per las fuèlhas se trapa de tanins, resinas, principis amars, òli essenciala (0,3%), aiga e sals minerals. Los fruchs, coma las fuèlhas, contenon de tanins, resinas, òli essenciala, aiga e sals minerals. E mai, tanben s'i trapa, d'acid malic e acid citric. Los compausents mai importants de l'òli de nèrta (fins a 0.8% dins las fuèlhas) son mirtenòl, acetat de mirtenòl, limonèn (23%), linalòl (20%), pinèn (14%), cineòl (11%), e mai, p-cimèn, geraniòl, neròl e l'acid fenilpropanoíd, metileugenòl. Existís una considerable variabilitat de la composicion de l'òli segon los diferents luòs que buta.
Pteranodon sternbergi
En 1910 G.F.Eaton, cap deth departament d'Osteologia e Paleontologia de Vertebrats en eth Peabody Museum deth Yale College a New Haven, haguéc ua lista d'esqueletas de Pteranodon damb non mens de 465 individús.
Nèrta
Usatges medicinals e accions farmacologicas
La nèrta a diferents usatges medicinals que se pòdon classificar segon la partida del còs que se tracta.
Pteranodon sternbergi
Pteranodon éra capable de volar per temps e leva-se en gésser a mar duberta tà préner peish. Es estrats der oest de kansas mos parlen de trobalhes en ua mar que corriua per tot Nòrd-america en eth cretacèu coma ua mar continental.
Cassinhòlas (Erau)
Cassinhòlas (Cassagnoles en francés) es una comuna lengadociana situada dins lo departament d'Erau e la region d', ancianament de Lengadòc-Rosselhon.
Nèrta
Usatges medicinals e accions farmacologicas
Totes aqueles usatges son determinats pels diferents compausants de la planta qu'agisson de biais diferent segon los seus principis actius.
Pteranodon sternbergi
Es luochs a ont es trobalhes de Pteranodon sigueren trapades eren coma minim a 160 Km dera costa. Pr'amor d'açò se pensa qu'aguests pterosaures morigueren sus o dens l'aiga, luenh des sòns nius o luochs tà posà-se, plan luenh dera costa. Maugrat es sues longes ales sóns còssos éran plan petits.
Cassinhòlas (Erau)
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Carlencaç e Levaç
Carlencaç (e Levaç) (Carlencas-et-Levas en francés) es una comuna lengadociana situada dins lo departament d'Erau e la region d', ancianament de Lengadòc-Rosselhon.
Nèrta
Usatges medicinals e accions farmacologicas
Las seunas fuèlhas contenon tanins, resinas, substàncias amaras, e sobretot, una òli essenciala que son los elements que donan las diversas propietats farmacologicas. Los tanins, conferisson a la planta las propietats astringentas. L'esséncia a una importanta accion antiseptica e antibiotica comparable a aquela de la penicillina. E mai, es expectorant, eupeptica, digestiva, emostatica e balsamica. Ajuda a combatre los processus inflamatòris de las vias respiratòrias: rhumes, bronquitis, tos, sinusitis, eca. per que conten un alcoòl, lo mirtòl, que li balha de propietats balsamicas, antisepticas i sedativa. Se pòt prene en infusion, siròp o també en forma d'estubada, coma las fuèlhas d'eucaliptus.
Pteranodon sternbergi
Bibliografia
The illustrated Directory of Dinosaurs and other prehistoric creatures, Greenwich Editions, 2005
Carlencaç e Levaç
Carlencaç
Las fòrmas ancianas (segon lo diccionari toponimic de Frank R. Hamlin) son parrochia S. Marani [legir: Martini] de Carnencas en 1164, villam de Carnencas en 1178 e 1216, de Carnencacio en 1323, rector de Carvencatio en 1351, de Carnencacio, a la fin del sègle XIV, de Calencacie en 1518, de Carlincas en 1529, prieur de Carlencas en 1571, Caulencas en 1613, Carlincas en 1643, l'église ruinée de Carlincas en 1740-60, Carlencas en 1740-60, Carlencas en 1771 e 1770-1772 (mapa de Cassini). Carlencaç es tanben una anciana parròquia de la comuna de Fontés, amb las meteissas fòrmas ancianas en Carn-. Lo nom es escrit fautivament Carlancas sus la mapa IGN actuala.
Las fòrmas ancianas [segon l'ancian diccionari toponimic d'Eugène Thomas, de qualitat mejana] son Calvates, en 804, Carnencas, en 1152, Carlincas, en 1529. Las fòrmas pus recentas s'explican pas amb la de 804 [cacografia o marrida atribucion d'Eugène Thomas ?]. Lo nom seriá format de carnenc-, a comparar amb Karnag que Dauzat explica per una raiç pre-indoeuropèa *kar-, qu'auriá donat lo celtic cairn, « molon, mont de pèiras »; lo complement de carnenc- seriá lo sufixe « gallés e pregallés » -inco. La finala -aç vendriá du sufixe « gallic e pregallic » -ates [lo pregallic o preceltic es probablament en tròp]. Per Karnag/Carnac, Xavier Delamarre l'interprèta en 2008 coma format de carn, « molon, mont de pèiras, mai que mai sus la tomba d'un eròi » (carnitu-, carnitus seriá « a, an auborat una tomba », çò qu'es a comparar amb un *Carni- present eventualament dins l'origina de Carlencaç). Mas en 2012 explica aquel toponime per Carnācon, proprietat de Carnos [amb -acon].
Nèrta
Usatges medicinals e accions farmacologicas
Los fruchs s'utilizan coma condiment, e tanben se ne pòt sortir d'elements per protegir la pèl. E los animals (singlars, pòrcs...) l'utilizan per regurgitar lo menjar.
Cassinhòlas (Erau)
Toponimia
Las fòrmas ancianas son : de Cassanolas en 1110, rector de Cassanholis en 1351, Cassignolles en 1518, de Cassagnole en 1529, rectorie de Cassagnoles en 1630, Cassaignolles en 1740-1760, Cassagnoles en 1740-1760, Cassagnioles en 1773-74 (mapa de Cassini).
Segon Dauzat, Cassinhòlas ven d'un derivat de cassanum, lo latin cassanea, amb lo sens de « garrissada » e un sufixe diminutiu -eola ; per Hamlin, lo sufixe diminutiu es òla, sus una basa occitana cassanha, « grop de garrics ». Joan Pèire Chambon critica la posicion d'Hamlin : lo supausat occitan cassanha sembla manlevat a la toponimia (lo mot existís pas en occitan coma apellatiu) e los representants del tipe cassanhòla son totes sense article, donc la formacion del toponime es probablament preoccitana (latin *CASSANEOLA).
San Vicente de Alcántara
San Vicente de Alcántara es un municipi de la província espanhòla de Badajoz e de la Comunautat Autonòma d'Extremadura.
Nèrta
Toxicitat
Cal prene en compte la possibla toxicitat de l'òli essenciala e del mirtòl e aplicar pas de dosis importantas (dosi maxim 2-3 gr.) per la possible aparicion de reaccions allergicas.
Carlencaç e Levaç
Carlencaç
Segon Hamlin, los dos Carlencaç son de derivats d'una basa preindoeuropèa carn- (segon Louis-Fernand Flutre, 1892-1978), de sens desconegut, amb los sufixes -enc- e -as; cadun dels dos noms a patit de la dissimilacion -n-n- > -l-n-. La celticitat de Carlencaç es pas gaire dobtosa (abondància de l'element carn- dins lo lexic e l'antroponimia e de la derivacion -ate-, ati- dins la toponimia); l'element central (-inc, puslèu que -enc) es tanben probablament celtic (nombrós noms amb -inc, abrincates, acuincon > Buda(pèst), bodincos > Pò, etc).
Levaç
Las fòrmas ancianas son meas ecclesias de Levaz, cap a 972, rector ecclesiarum de Levaton en 1323, rector de Levatio en 1351, de Levassio en 1361, Levas en 1571, 1590, 1643, l'eglise de Leyas en 1740-60, le Vas en 1740-60, Levas en 1770-1772 (mapa de Cassini). Levaç vendriá (segon Carles Rostaing) d'un tèma preindoeuropèu *lev-, « penda » e d'un sufixe prelatin -atis.
Lo sufixe deu èsser -ate-, -ati- e donc probablament gallic. Mas una basa gallica leuo-, « lisanta, lenta », basada sus la meteissa raiç que lo latin levis, « lis », aplicable a de flumes, es pas pertinenta aicí : i a pas de flume nimai de riu a Levaç.
Nèrta
Usatges culturals
La nèrta fa partit de las « quatre espècias » de vegetals que los josieus utilizan per constituir lo Lolav (amb un ram palmièr, un ram de salze e un cedrat), pendent la fèsta de Soccòt (fèstas de las cabanas a l'entorn de setembre, que seguís los festenals de l'an nòu josieu).
La nèrta s'utiliza basicament dins lo camp de la perfumeriá, mai sovent pels perfums masculins.
Sovent s'utiliza coma decoracion e en ebenisteriá.
En Sardenha e Corsega se ne fa una licòr aromatica.
Saint-Paul (Savòia)
Saint-Paul en arpitan (Saint-Paul en francés) es una comuna arpitana de Savòia administrada per lo departament de Savòia de la region de Ròse-Aups.
Nèrta
Multiplicacion
La cultura de la nèrta demanda de sols frescs en luòcs obèrts e umids e un clima suau. Resistís gaire a las temperaturas extrèmas. La seuna multiplicacion es aisida e lo biais mai normal se fa per las granas que s'obtenon dels murtons al mes de setembre. Tanben se pòt multiplicar amb de porretas de la planta maire. Es fòrça utilizada en jardineriá per fòrça rasons, aisit de cultivar amb succès, a un fulham fòrça dens e aromatic.
Salvatierra de los Barros
Salvatierra de los Barros es un municipi de la província espanhòla de Badajoz e de la Comunautat Autonòma d'Extremadura.
Saint-Paul (Savòia)
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Lanloup
Sant-Loup en breton ( Lanloup en francés) es una comuna bretona, situada dins lo departament de las Còstas d'Arvòr e la region de Bretanha.
Istòria
La parròquia de Lanloup fasiá partida del doyenné de Dòl en levant del évêché de Dòl e èra jol vocable de sant Lop. I aviá cossí trève Lanleff.
La paroisse de Lanloup faisait partie du doyenné de Dol relevant de l'évêché de Dol et était sous le vocable de saint Loup. Elle avait comme trève Lanleff.
Tinhac
Tinhac (Tignac en francés) es una comuna occitana del Comtat de Fois, situada dins lo departament d'Arièja e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
La prononciacion es [ti'ɲak]. Las fòrmas ancianas son Tiniago, en 987 e 994, Tinhaco, en 1272 e 1273, Tinhacum, Tinhac, Tinhaci, Tinhaco en 1318-1325, Tinhaco en 1359, Tinhac, en 1385 e 1390, Tignac, cap a 1460 (Cronica d'Esquerrièr). Segon Dauzat e Rostaing, Tinhac s'explicariá per un nom latin d'òme, Tennius o Tineius, ambe'l sufixe -acum, latinizacion del sufixe gallés -āco(n). Segon Negre, citat per Patrici Pojada, Tinhac ven del nom latin d'òme Tennius, ambe'l sufixe -acum. Segon Lemoine, tanben citat per Patrici Pojada, Tinhac ven del nom galloroman d'òme Tinius, ambe'l sufixe -acum. Segon Delamarre, Tinhac representariá le celtic tiniācon, nom de la proprietat de Tinios (vengut de *Tindo- ?). Segon Felip Carbona, citat per P. Pojada, se lo -ac final èra -at, Tinhac poiriá èsser format sus de basc e representar tin « cima, punta », ambe'l sufixe de direccion -at (« en direccion de la cima »),. Patrici Pojada constata que totas las fòrmas ancianas son clarament en -ac, eretièr del sufixe d'apertenéncia galloroman -acum. Tinhac èra donc la proprietat de Tinios (= Tinius) o d'una autra persona de nom vesin e foneticament adaptat.
Julian de Casabona
Julian de Casabona (1897-1988, Julien Casebonne en francés) qu'ei un escrivan de lenga occitana originari de Bearn, membre de l'Escòla Gaston Febus, la branca bearnesa e gascona deu Felibritge. Vadut a Herrèra, que passè la màger partida de la soa vita a Busi, on hasè au paisan. Que descobrí la literatura gascona a l'atge de quinze ans au parat d'un devís de Simin Palai a Herrèra.
Òbras
Au dia de uei, la soa òbra qu'ei considerada com ua de las mei importantas òbras en pròsa de la literatura felibrenca gascona.
William arap Ruto
William Kipchirchir Samoei arap Ruto (nascut lo 21 de decembre de 1966 a Camagot) es un òme politic quenhan. Foguèt vice-president de 2013 a 2022. Es l’actual president de la Republica.
Santa Marta
Santa Marta es un municipi de la província espanhòla de Badajoz e de la Comunautat Autonòma d'Extremadura.
Sancti-Spíritus (Badajoz)
vinheta
Sancti-Spíritus es un municipi de la província espanhòla de Badajoz e de la Comunautat Autonòma d'Extremadura.
Sant Alari (Puèi Domat)
Sant Alari, fòrma dobtosa (Saint-Hilaire en francés), z-es 'na comuna auvernhassa dau departament dau Puèi de Doma e la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament d'Auvèrnhe.
Toponimia
Sent Ilari, en latin Hilarius, èra mai que mai un avesque de Peitieus, Sant Ilari de Peitieus, al sègle IV, un papa, al sègle V, o un avesque d'Arle, al sègle V,.
Nòtas
<references group="N"/>
Anhanguera
Anhanguera siguèc un pterosaure que demoréc en eth miei deth cretacèu. Apertenguéc ara familha des Anhangueridae. Es sues trobalhes fogueren trobades en Brasil e era sua longada d'ales éra de quate metres.
En 1951 eth brasilièr L.I.Price descriguéc eth prumèr pterosaure sud-american. Es trobalhes éran ossi fossils d'un gran pterosaure damb ua longada d'ales d'aperaqui 3,5 metres. Price madeish diguéc qu'aguestes éran es restes d'ua esqueleta de pterosaure ena Formason de Santana, en eth nòrd-est deth Brasil.
Aguesta Formason de Santana tien 200 m més ei sonque ena part superior que se formaren fossils hè 115 milions d'ans, en eth lèu cretacèu, en un lòc pròche dera còsta.
Bibliografia
The Illustrated Directory of Dinosaurs and other prehistoric creatures, Greenwich Editions, 2005.
Nyctosaurus
Nyctosaurus siguéc un genre de pterosaure dera familha des Nyctosauridae que demoréc en eth cretacèu tardièr en Kansas més tanben en Brasil. Era longada des sues ales éra de 2.9 m.
Goulien
Goulien en breton ( Goulien en francés) es una comuna bretona, situada dins lo departament de Finistèrra e la region de Bretanha.
Nyctosaurus
Quan més material de pterosaure foguéc trapat enes Smoky Hill River, a l'oest de Kansas, en 1870, Othniel Charles Marsh reconeguéc qu'includien trobalhes d'esqueleta d'un aute tipe, més petit que no pas Pteranodon. Es aperéc Nyctosaurus ( reptil nud ). En 1900 van éster descrites diuerses esqueletes per part de S.W. Williston, que tanben va hèr ua prumèra resbatida.
Un humer e ua vertebra dorsal deth lèu cretacèu marin d'Oregon qu'ei semblant au de Nyctosaurus més lèu foguéc descrit coma ua especia més grana, descrita en 1928 per Gilmore coma Pteranodon oregonensis.
Es trobalhes de Pterosaure deth cretacèu tardièr tanben an estat trapades en d'autes luochs de Nòrd-America e benlèu que son pteradontids. Quauques rapòrts rellevants son venguts de Delaware, Georgia, Montana e Alberta.
Bibliografia
The illustrated Directory of Dinosaurs and other prehistoric creatures, Greenwich Editions, 2005
Tortosa (Arièja)
Tortosa (en francés: Tourtouse) es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Arièja e la region administrativa d'Occitània.
Istòria
En l'istòria, la parròquia de Sòr dependèt dels estats del Lengadòc.
Choue
Choue es una comuna francesa, situada dins lo departament de Loir e Char e la region dau Centre.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Avenc d'Armand
L'avenc d'Armand se tròba en Roergue, dins la comuna d'Ura e la Parada, entre Maruèis e Santa Enimia. Embarra un bòsc d'estalagmitas.
Choue
Istòria
Au vivait en la paroisse de Choue, près Mondoubleau, une famille du nom de Peschard occupant dans le pays une situation prépondérante.
Avenc d'Armand
Pòrta lo nom de son inventor, Loís Armand, faure al Rosièr, que i davalèt lo primièr lo 19 de setembre de 1897.
Descripcion
La sala principala, que son sòl se situa a - de la superfícia, a una longor de, una largor de  e una nautor mejana de. Abriga un bòsc de pus de 400 estalagmitas, que una de de naut, la pus granda coneguda dins lo mond.
Foguèt dobèrta al public l'11 de junh de 1927 de mercé lo pertusatge d'un tunèl de de long, en penda doça, equipat de lòcas. Uèi, un funicular permet de davalar dins la balma.
Sent Inhat
Sent Inhat (Saint-Ignat en francés) z-es 'na comuna auvernhassa dau departament dau Puèi de Doma e la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament d'Auvèrnhe.
Nòtas
<references group="N"/>
Segura de León
Segura de León es un municipi de la província espanhòla de Badajoz e de la Comunautat Autonòma d'Extremadura.
H. G. Wells
Herbert George Wells, mai conegut jos la signatura H. G. Wells, nascut lo 21 desetembre de 1866 de 21 Bromley dins lo Kent (Reialme Unit) e mòrt lo 13 d'agost de 1946 a Londres, es un escrivan britanic subretot conegut uèi per sos romans de sciéncia-ficcion. Pasemens foguèt tanben l'autor de fòrça romans de satira sociala, d'òbras de prospectiva, de reflexions politicas e socialas e d'obratges de vulgarizacion tocant tanben a la biologia, l'istòria e questions socialas. Es considerat coma lo paire de la sciéncia-ficcion contemporanèa.
Quevauvillers
Quevauvillers (Gueuvillé en Picard) es una comuna francesa, situada dins lo departament de Somme e la region de Picardia.
H. G. Wells
Biografia
Foguèt un autor fòrça prolific qu'escriguèt de romans que sián realistas, de sciéncia-ficcion, d'ensag sus l'istòria de l'umanitat o l'evolucion futura de la societat. Herbert George Wells èra un socialista convencut. Après 1900, sas òbras venguèront mai politicas e didacticas. Sa femna l'auriá ajudat a escriure sos tèxtes.
Quevauvillers
Geografia
thumb|left|Calvaire A la sortida del bourg, en direccion de [[Fluy.]] Quevauvillers A situat sus la D1029 e la longitud de la autoroute (sens doncas coma un échangeur pas desserve dirèctament la comuna), al sud-oèst de Amians dintratz aquela e Poix-de-Picardie.
H. G. Wells
Enfança e jovença
H.George Wells foguèt lo cinquen e darrirèr enfant de Joseph Wells, un jardinièr e jogaire de criquet vengut botiguièr, e de Sarah Neal, una anciana domestica. Nasquèt a Atlas House, 47 High Street, Bromley, dins lo Kent. Sa familha aparteniá a la classa mejana pauc rica. Un eritatge permèt a la familha de crompar una botiga de porcelanas que jamai venguèt prospèra. Joseph foguèt obligat de vendre de batoiras e de balas de criquet per noirir sa familha. Tanben recebiá de fèbles remuneracions per las partidas quel participava.
Ursula von der Leyen
Ursula Gertrud von der Leyen nascuda Albrecht (Ixelles, 8 d'octobre de 1958) es una femna politica alemanda qu'ocupa lo pòste de presidenta de la Commission europèa dempuèi 2019. Serviguèt dins lo Governament federal alemand entre 2005 e 2019, ocupant de pòstes successius dins lo gabinet d'Angela Merkel, pus recentament coma ministre de la Defensa. Von der Leyen es sòci de l'Union crestiana-democrata (CDU) de centre-dreit e de son omològ europèu, lo Partit popular europèu (PPE).
Nasquèt e creissèt a Ixelles, una comuna de Brussèlas, de parents alemands. Lo paire, Ernst Albrecht, foguèt un dels primièrs foncionaris europèus. Foguèt abalida bilingüe en alemand e en francés. Se mudèt dins la region de Hannover en 1971 quora lo paire dintrèt en politica per venir ministre-president de l'Estat de Bassa Saxònia en 1976. Coma estudianta en economia a la London School of Economics a la fin dels ans 1970, visquèt amb lo nom de Rose Ladson, le nom de familha de la rèire-grand americana de Charleston, Carolina del Sud. Après aver obtengut son diplòma de medecin a la Hannover Medical School en 1987, s'especializèt dins la santat feminina. En 1986, esposèt son colèga medecin Heiko von der Leyen de la familha von der Leyen de mercands de seda. Coma maire de set enfants, foguèt femna a l'ostal pendent una partida dels ans 1990 e visquèt quatre ans a Stanford, en Califòrnia, mentre que son marit èra professor a l'Universitat de la vila, tornèron en Alemanha en 1996.
Quevauvillers
Istòria
Lo vilatge De Quevauvillers a aparegut al epòca romaine. Lo sieu primièr Nom #èsser Equitum villa (residéncia dels cavalièrs), aiçò èra ne fa un relèu de cavalleria #que la creacion e ne aviá retut necessària per la aparicion d'una via romaine en en connectant Amians a Roan.
H. G. Wells
Enfança e jovença
Un incident arribat alara qu'aviá pas que set ans foguèt determinant per la seguida de sa vida. A causa d'un accident d'espòrt, deguèt demorar un temps al lièch amb una camba rompuda. Passava le temps legissent de romans e s'apassionava pels autres monds que li donavan accès sas novèlas lecturas, alara prenguèt gost a l'escritura. Mai tard onga, dintrèt a la Thomas Morley's Commercial Academy, una escòla privada fondada en 1849. L'ensenhament i èra erratic, plus puslèu axat, coma Wells lo contèt mai tard, sus l'escritura calligraficada e los calculs utils als sols òmes d'afars. Wells contunhèt son escolaritat fins a 1880. Mas en 1877, un novèl incident obscurciguèt la jovença de l'autor : a la seguida d'una casuda, son paire se fractura una camba e deu abandonar sa carrièra esportiva que representava una partida importanta dels revenguts de la familha.
Quevauvillers
Istòria
Al epòca de las grandas invasions normandes, lo vilatge e aguèt destruit, mas la municipalitat se'n #levar.
H. G. Wells
Enfança e jovença
Incapables de suportar mai la carga de familha, los parents Wells placèron lors enfants coma aprendisses dins diferents còrs de mestièr. Atal, de 1881 a 1883, Herbert George Wells faguèt un aprendissatge coma mercand de teissuts a la Southsea Drapery Emporium. Aquesta experiéncia li inspirèt mai tard sos romans titolats The Wheels of Chance (Las Ròdas de la fortuna) e Kipps, que descrivián la vida d'un aprendís mercand de teissuts que comenta de biais critic la reparticion de las riquessas dins lo mond.
Los parents Wells s'entendián pas plan - èra ela protestanta e el liure pensaire -, alara sa maire tornèt trabalhar coma femna de cambra a Up Park, un ostal de camp del Sussex, una foncion que la permetava pas a menar ni son espos, ni sa familha. Enseguida, Sarah e Joseph visquèt separats, sens pasmens divorciar, ni aver d'autras amoretas. Herbert George Wells profiècha pas de son aprendissatge coma mercand de teissut, nimai de son aprendissatge coma assistant quimista, ni de son experiéncia coma ensenhaire auxiliar, çò que l'obliguèt a tornar regularament ca a sa maire a Up Park, fins a qu'encontre una situacion mai establa. H. G. Wells profiechava de sas demorança a Up Park per legir los libres de la supèrba bibliotèca de l'ostal.
Quevauvillers
Istòria
En 1968, lo topographe, flâneur e critic d'arquitectura anglesa, Ian Nairn, descrich lo pòble aital:
Le village de Quevauvillers est apparu à l'époque romaine. Son premier nom fut Equitum villa (résidence des cavaliers), c'était en fait un relais de cavalerie dont la création était rendue nécessaire par l'apparition d'une voie romaine reliant Amiens à Rouen.
H. G. Wells
Annadas d'estudis
Aquestas annadas marcan lo començament de son interés creissent per una reforma possibla de la societat. Comença son apròche del subjècte en estudiant la Republica de Platon, puèi estudiant las idèas mai contemporanèas del socialisme coma aquestas s'exprimissent al sen de la Fabian Society e dins la lecturas a la Kelmscott House, l'ostal de William Morris. Es tanben un dels fondators de The Science School Journal, un periodic que li permetava d'exprimar las sieunas idèas sus la literatura e la societat. L'annada escolara 1886-1887 foguèt sa darrièra annada d'estudis. Malgrat que capitèt als examèns de biologia e de fisica, facassèt l'examèn de geologia e podèt pas passar a l'an superior e perdèt sa borsa. Herbert George Wells se trapèt sens revengut. Sa tanta Mary, una cosina de son paire, l'invitèt a demorar a çò d'ela. Pendent sa demorança coneguèt sa cosina Isabel, qu'epousèt en 1891.
Quevauvillers
Istòria
À l'époque des grandes invasions normandes, le village fut détruit, mais la commune s'en releva.
H. G. Wells
Los premièrs romans de « sciéncia-ficcion »
Lo primièr succès commercial de Herbert George Wells foguèt Anticipations, paregut en 1901. Es benlèu son òbra mai explicitament futurista, lo sostítol èra An Experiment in Prophecy (una experiéncia en profeciá) que pareguèt d'en primièr per episòdis dins una revista. Aqueste libre es interessant a l'encòp per sas bonas intuicions (los trains e las veituras resultant de la migracion de las populacions dels centres-vilas cap a las banlègas; las restriccions moralas declinant quand los òmes e las femnas cercan mai de libertat sexuala) e per sas errors (« mon imaginacion refusa de veire un quin que siá sosmarin far pas mai qu'estofar son equipatge e l'enfonzar dins las mars »). drecha|vinheta|150x150px|Estatua d'un tripòd de [[La Guèrra dels monds, erigida dins le centre-vila de Woking en Grand Bretanha.]] Sos primièrs romans, que se nomenavan a l'epòca de « romans scientifics », inaugurèron un grand nombre de tèmas venguts de grands classics en sciéncia ficcion, coma La Maquina del temps, L'Illa del Doctor, L'Òme Invisible e La Guerre des mondes (amb de version pel cinèma), e foguèron sovent consieradas coma fòrça infliénciadas per las òbras de Jules Verne. Mas Wells refusava lo títol de « Jules Verne anglés » coma l'explica dins una prefàcia qu'escriviguèt per una edicion novèla dels romans scientifics (Scientific romances) en 1933. Wells opausava sas òbras d'imaginacion e los romans d'anticipacion del Francés. Aquestas invencions avián pas per tòca de mostrar çò que deviá se produire dins la realitat, mas de simplament prene possession del lector per l'illusion romanèsca. Comparava sos romans à L'Ase d'aur d'Apulèu, a l'Istòria veritabla de Lucian de Samosat, a Peter Schlemil d'Adelbert von Chamisso e à Frankenstein, o lo Prometèu modèrne de Mary Shelley. Wells escriguèt d'autres romans, non fantastics, que recebèron un plan bon acuèlh de las criticas, coma Tono-Bungay e Kipps. Wells foguèt tanben l'autor de dotzenas de novèlas, la mai coneguda essent The Country of the Blind (1911).
Quitament se s'agís pas d'un roman de sciéncia-ficcion, Tono-Bungay faguèt una larga partida a la desintegracion radioactiva. Aquesta jòga un ròtle clau dins The World Set Free paregut en 1914. aqueste recit conten çò que se pòt considerar coma sa melhora intuicion profetica. Los scientifics de l'epòca savián que la desintegracion del radi largavan d'energia e fèble rai pendent de milièrs d'annadas. Lo taus de rai èra tròp fèble per aver una quina que siá utilitat practica, mas la quantitat totala d'energia liberada èra enòrma. Lo roman de Wells vira a l'entorn d'una invencion non especificada qu'accelèra le procés de desintegracion radioactiva per produire de bombas qu'explosan amb una poténcia digna dels explosius ordinaris, mas que contunhan d'explosar pendent de jorns e de jorns. Leó Szilárd reconeguèt qu'aqueste libre li inspirèt la teoria de la reaccion nucleda en cadena.
Obratges de vulgarizacion
Wells escriguèt tanben d'obratges especializags. Son òbra en dos volums mai celèbre foguèt The Outline of History (1920) qu'inaugurava una novèla èra de vulgarizacion istoric a destinacion del grand public. Los istorians professionals l'aculhiguèron amb circonspeccion, levat Arnold J. Toynbee que qualifiquèt l'obratge de melhora introduccion possibla a l'istòria mondiala. Fòrça autres autors segiguèron dins aquesta dralha de la vulgarizacion.
En 1927, Florence Deeks perseguís Wells per plagiat, arguissent qu'aviá copiat la mai granda partida de The Outline of History a partir de son manuscrit titulat The Web. Malgrat fòrça similaritats d'estil e errors istoricas comunas, la justícia disculpa Wells.
Utopias e distopias
Al començament de sa carrièra, Wells cercava un melhor biais d'organizar la societat, escriviant fòrça utopias. Aquestes romans començavan mai sovent per la descripcion d'un mond corrent a la catastròfa fins a que la populacion mondiala accedisca a un mòde de vida melhor : es adire mercé a un misteriós gas liberat per una comèta e que fasiá los umans mai racionals (In the Days of the Comet), o mercé a un conselh scientific prenguent lo poder (The Shape of Things to Come (1933)), adaptat mai tard pel film d'Alexander Korda, Things to Come, datat de 1936. Wells faguèt tanben la descripcion d'una reconstruccion sociala de pòstguèrra per l'aveniment de dictators faissistas dins The Autocracy of Mr Parham (1930) e The Holy Terror (1939).
Wells questiona la quita esséncia de l'umanitat en oposant las idèas de natura e de cultura. Totas sas utopias s'acaban pas obligatòriament de biais astruc, coma lo roman When the Sleeper Wakes (1899) (publicat de nòu jol títol The Sleeper Awakes, 1910) que ten mai de la distopia. L'Illa del doctor Moreau, mai escur, fòrça encara o trach. Lo narrator, prisonièr sus una illa ont los animals son cambiats en èsser umans per viviseccion, mas sens succès, dintra en Granda Bretanha. Alara que Gulliver de retorn d'aquò dels Houyhnhnms, ven pas capable de veire sos conciutadans autrament que coma de bèstias civilizadas retornant lentament cap a lor natura animala.
Autres escrits
Wells redigiguèt tanben la prefàcia de la primièra edicion dels jornals intims de W. N. P. Barbellion, The Journal of a Disappointed Man (Lo Jornal d'un òme decebut), publicat en 1919. Coma fòrça criticas pensavan que Barbellion èra pas qu'un pseudonime, Wells foguèt longtemps considerat coma lo vertadièr autor del Jornal; Wells sempre deneguèt, mas las rumors persistèron fins a la mòrt de Barbellion ongan.
En 1938, publiquèt World Brain, una seria d'ensags sus l'organisacion futura de la coneissença e de l'educacion, d'entre que se trapa un ensag titulat The Idea of a Permanent World Encyclopaedia (Una idèa d'enciclopedia mondiala permanenta), concèpte a vegada semblabla al projècte Wikipédia.
L'artista
Herbert George Wells s'exprimissiá tanben pel dessenh qu'èran sovent sus las tampas dels sieus libres. Lo tèmas dels dessenhs tocavan un larg ventalh, anant del comentari politic a las criticas literàrias en passant per de subjèctes mai romantics. Pendent sas annadas de maridatge amb Amy Catherine - que nomenava Jane -, dessenhèt un grand nombre de scènas de lor maridatge. Nomenava aquestes dessenhs picshuas (una deformacion umoristica del tèrme anglés pictures).
L'autor de jòcs
E cerca d'un biais mai estructurat de jogar als jòcs de guèrra, Herbert George Wells es l'autor de Floor Games (1911), seguit per Little Wars (1913). Little Wars es un  dels primièrs jòc de guèrra miniatur amb de figurinas.
Vida privada
En 1891, Herbert George Wells esposa sa cosina Isabel Mary Wells, mas la quita en 1894 per una de sas estudiantas, Amy Catherine Robbins, qu'eposa en 1895. Amb sa segonda femna an dos filhs: George Philip (d'escais Gip) en 1901 e Frank Richard en 1903.
En 1898, comanda a l'arquitècte anglés Charles Voysey, un ostal, bastit a Sandgate dins lo Kent.
Pendent aquestas annadas de maridatge amb Amy, Wells entreten d'amoretas amb fòrça femnas, coma l'activista americana del contraròtle de las naissenças, Margaret Sanger. Aguèt una filha, Anna-Jane, amb l'escrivana feminista Amber Reeves en 1909 e un filh en 1914, Anthony West, amb la romancièra e feminista Rebecca West, de vint e sièis ans mai jova. Pasmens qu'Amy Catherine aja conegut lo ligams fòra maridatge, demorèt mariada a Herbert George Wells fin a que moriguèt ela en 1927. Wells tanben s'enemorèt d'Odette Keun e Moura Budberg. « Jamai foguèt un grand romantic, » escriguèt Wells dins An Experiment in Autobiography (1934), « pasmens s'amèri plan prigondament fòrça de gents. »
Sensibilitat socialista
drecha|vinheta|Herbert George Wells fotograficat per [[Yousuf Karsh en 1943]] H. G. Wells se considerava coma socialista, quitament s'èra d'escasenças en desacòrdi amb d'autres socialistas de son epòca. Èra membre de la Fabian Society, mas la quita enseguida que jutjava aquesta organizacion fòrça mai radicala que l'auriá volgut. Quitament ven un dels siueus adversaris mai afogats, reprochant a sos membres d'aver una marida compreneson dels problèmas economics e educatius. Tanben foguèt lo candidat del Labour Party a l'Universitat de Londres en 1922 e 1923, mas quitament a l'epòca sa fe en lo sieu partit èra pel mens fragil.
Sas reflexions sul socialisme impregnan unes de sos romans d'anticipacion, coma La Maquina del temps e Los Primiers Òmes dins la Luna, romans ont los erois descobrisson, respectivament dins l'avenir e sus la luna, de societats novèlas. Dins La Guèrra dels monds, met en parallèl las atacas marcianas contra la tèrra e las practicas genocidàrias de l'Empèri britanic en Tasmania.
Vèrs la fin de la Segonda Guèrra mondiala, los Alliats descobriguèron que los SS avián establit una lista dels intellectuals e politicians a assassinar just après l'invasion de la Granda Bretanha pendent l'Operacion Sea Lion. Lo nom d'Herbert George Wells èra al cap de tièra,a causa de sas idèas socialistas e per sas activitats al PEN club international.
L'Estat-Mond
Son idèa politica mai espelida èra aquesta de la necessitat de crear un Estat-Mond. Segon son autobiografia, considerava qu'a partir de 1900 un Estat-Mond èra inevitable. Se los detalhs d'aqueste Estat-Mond varièron amb lo temps, son principi fondamental consistissiá a organizar una societat que favorizariá las sciéncias, acabariá amb los nacionalismes e permetriá als ciutadans de progressar segon los meritis e pas pus en fonccion de lor naissença. A l'epòca ont pansava qu'un Estat-Mond èra inevitable, realisa tanben que lo tipe de democracia parlamentària que se practicava a l'epòca èra pas satisfasenta. Atal alara que trabalhava a la Carta de las Nacions unidas, s'opausèt a tota mencion del tèrme democracia. Mai, crenhava que lo ciutadans mejan siá pas jamas pro educat o enluzit per tractar dels problèmas màger del mond. Es la causa que pensava dever limitar lo drech de vòte als scientifics, ingenhèires e autres gents de meriti. Mas defendavan al mèsme temps l'idèa que los ciutadans devián gausir del maxim de libertat possibla, del moment qu'aquesta restenga pas aquesta d'altrú. Totas las valors que defendava H. G. Wells foguèron sempre criticadas a partir dels ans 1920.
Fins a las annadas 1930, Wells demorèt convencut de la necessitat de cear un Estat-Mond. Dins aquesta dralha, aculhiguèt amb entosiasme los ensags de Lenin de rebastir l'economia russa, coma o dich dins Russia in the Shadows (1920). Al començament, H. G. Wells pensava que Lenin poiriá pas engatjar la construccion del mond planificat que somiava, quitament s'èra el un socialista fonzièrament antimarxista, anant fins a afirmar que lo mond se portariá melhor se Karl Marx aviá jamai existit. Enseguida, la politica d'Iòssif Stàlin lo fa cambiar de vejaire sus l'Union sovietica, pasmens que sa primièra impression sus Stalin fût foguèt mesclada. Amava pas çò que considerava èsser per Stalin una ortodoxia aguda, mas pasmens lausava de qualitats, disent qu'aviá « jamai encontrat un òme mai just, mai candid e mai onèste », remandant atal l'escura reputacion de Stalin coma injusta, veire falsa. Mas jutjava lo biais de governar de Stalin plan mai règde, fasent pas cap de plaça a la mendre pensada independenta, e tròp motuda per realament menar a la Cosmopolis qu'el volgava.
Eugenisme, engatjament e desengatjament per la sciéncia e la tecnologia
H. G. Wells aderís a la Societat eugenica en 1907, mas rebuta las tèsis de Francis Galton. S'interessa pasmens a l'eugenisme negatiu.
Amb resèrvas o ironias, Georges Bernanos soslinha de biais seguent : « dins lo darrièr pichon libre de Wells, Mind at the End of Its Tether (Esperit a mand de desenfilar), malediccion puslèu que testament, l'escrivan celèbra que s'èra cresgut alara naïvament lo profèta du futur paradis de las maquinas, del l'Edat d'Aur novèla, escrich sas paraulas desesperadas » :
Son eritatge
Tanben de son vivent coma après sa mòrt, Herbert George Wells es considerat coma un pensaire socialista de tria. Mas sa celebritat de postum ten subretot de sos romans e de son ròtle davancièr dins l’istòria de la sciéncia-ficcion. Wells a tanben la reputacion d'èsser indirèctament l'inventor de la reproduccion mecanica de la vida animada, que deuriá menar a la robotica. Los primièrs mecas, los tripòdes marcians, apareisson dins son roman La Guèrra dels monds.
Contribucion a la naissença de la sciéncia-ficcion
Wells es sovent reconegut coma lo primièr autor de la sciéncia-ficcion.
Mary Shelley e son Frankenstein o lo Prometèu modèrne, o Edgar Poe e son admirator Jules Verne que ja desvolopava los tèmas de la sciéncia-ficcion modèrna, cadun a lor biais, desvelèron aquesta literatura per d'òbras que forman la genèsi d'una sciéncia-ficcion que se pressentava dins diferentas òbras que nos menan de Savinien Cyrano de Bergerac puèi Voltaire (Micromegas ont vitjan d'abitants de l'estela Sirius), a Thomas More o quitament a Luci de Samosat. Aquestes autors an en comun, per capitar a lors fins, d'expleitar lo If (E se… en occitan). Tractant un a un sos tèmas màger, Wells ne faguèt un genre literari e dins sa dralha, ajudat per Orson Welles, preparèt l'espelida de la sciéncia-ficcion.
Autras publicacions
vinheta|Première et quatrième de couverture de Ce que sera La Grande Paix.
Croquet
Los croquets son signes de pontuacion. Son utilizats sovent en complement de las parentèsis tà enquadrar un element o un ensemble d'elements dens un tèxte qu'utiliza dejà parentèsis. Serveishen tanben tà enquadrar :
Carri pesuc
thumb|Char B1 bis, un carri pesuc [[França|francés]] Un carri pesuc foguèt un concèpte de carri de combat utilizat deis annadas 1930 ais annadas 1970. Gropava l'ensems dei carris equipats d'un armament important e una velocitat febla. Lor objectiu èra de rompre lei linhas enemigas per permetre una esplecha per lei carris mejans. Après la Segonda Guèrra Mondiala, lei carris pesucs declinèron pauc a pauc au profiech dei carris de combat principaus que tenián d'armaments e de blindatges equivalents mai una mobilitat superiora.
Saint-Jacques-d'Ambur
Saint-Jacques-d'Ambur (Saint-Jacques-d'Ambur en francés) z-es 'na comuna auvernhassa dau departament dau Puèi de Doma e la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament d'Auvèrnhe.
Nòtas
<references group="N"/>
Los Santos de Maimona
Los Santos de Maimona es un municipi de la província espanhòla de Badajoz e de la Comunautat Autonòma d'Extremadura.
Siruela
Siruela es un municipi de la província espanhòla de Badajoz e de la Comunautat Autonòma d'Extremadura.
Solana de los Barros
Solana de los Barros es un municipi de la província espanhòla de Badajoz e de la Comunautat Autonòma d'Extremadura.
Teatre Libertat
thumb|left|Inauguracion del teatre, 2011 thumb|right|Entrada [[Plaça de la Libertat (Tolon)|Plaça de la Libertat]] Lo teatre Libertat (en francés Théâtre Liberté) es un teatre situat sus la Plaça de la Libertat a Tolon. Foguèt inaugurat pel cònsol Hubert Falco e lo ministre de la cultura Frederic Miterrand lo 17 de setembre de 2011, après tres annadas d'òbras. Sos directors son los fraires Charles Berling e Philippe Berling.
Compta amb tres salas de talhas diferentas : la sala Albert Camus (la mai granda amb 703 plaças), e en aval, doas salas : la sala Toscan du Plantier (per 150 personas) e la sala Fanny Ardant (per 146).
La programacion 2011-2012 compren d' òbras de teatre (d'òbras de Shakespeare e d'autras mai contemporanèas), de musica (Alain Chamfort, Thomas Dutronc...), de comics (Boujenah, Alévêque...), de dança.
Quivières
Quivières es una comuna francesa, situada dins lo departament de Somme e la region dels Nauts de França.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Nòtas
<references group=N/>
Talavera la Real
Talavera la Real es un municipi de la província espanhòla de Badajoz e de la Comunautat Autonòma d'Extremadura.
Talarrubias
Talarrubias es un municipi de la província espanhòla de Badajoz e de la Comunautat Autonòma d'Extremadura.
.juegos
("jòcs" en espanhòl) es un nom de domeni generic. Es en servici dempuèi lo 15 de mai de 2014.
.luxe
("luxe" en anglés) es un nom de domeni generic. Es en servici dempuèi lo 15 de mai de 2014.
Bonnaud
Bonnaud es una comuna francesa, situada dins lo departament de Jura e la region de Borgonha Franca Comtat
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Táliga
Táliga es un municipi de la província espanhòla de Badajoz e de la Comunautat Autonòma d'Extremadura.
Chimborazo (volcan)
Lo Chimborazo es un volcan d’Eqüator culminant a 6263 m d’altitud e situat près de Riobamba, a gaireben 180 km al sud de Quito. Es le suc mai naut dels Andes equatorians, que domina una region de 50000 km, sa basa fasent 20 km de diamètre.
Es chafrat Taita Chimborazo, es a dire Papà Chimborazo, la maire essent Mama Tungurahua. Es figurat sus l'escut de l'Eqüator.
Cima « mai nauta del mond »
Lo Chimborazo se pòt definir coma mai nauta cima del mond, la considerant coma la cima mai alunhada del centre de la Tèrra. En efièch, la tèrra a una forma d'ellipsoïdea, que lo rai es d'unes 21 km mai important a l'eqüator qu'als pòls, e lo Chimborazo es pròche d'aquel eqüator, mai que las cimas de l'Imalaia. La cima del Chimborazo es donc tanben lo punt de la superfícia de la Tèrra que la distança minimala al Solelh al cors d'una annada es la mai pichona. Segon las mesuras realizadas per una mission francoequatoriana de l'Institut de recerca pel desvelopament, la cima del Chimborazo se trapa a 6384.416 quilomètres del centre de la Tèrra (l'Everest n'es alunhar de 6382.605 quilomètres).
Geografia
Lo glacièr del Chimborazo es la font d'aprovisionament en aiga dels abitants dels cantons de Bolívar e de Chimborazo, ambedos en Equator. La capitala del canton de Bolívar, Guaranda (25000 abitants) es aprovesit per vertientes dins lo naut páramo (planòl arid andin al dessús de 4000 m) situat a 25 km de la vila. A l'estiu de 2005, l'aprovisionament en aiga de la vila subís de crisis, benlèu deguts a la rapida disparicion de la cobertura glaciària del Chimborazo. Segon de cercaires franceses, los nauts glacièrs andins fondon a une velocitat accelerada e fòrça deurián desaparéisser dins las decenniás venentas. Es perque las vilas de Quito, Lima, La Paz e d'autras, que l'alimentacion en aiga depend de fonts glaciàrias, deurànt afretar d'importantas penurias d'aiga dins un avenir pròche.
Istòria
Inspirè lo Libertador Simón Bolívar, qu'escriguèt un poèma sus aquel volcan.
Tremolet
Tremolet (Trémoulet en francés) es una comuna occitana situada dins lo departament d'Arièja e la region.
Chimborazo (volcan)
Istòria
Sa darrièra eruption remanda a mai dètz mila ans. Ara, es considerat coma representant un risc minim d’erupcion.
Observacions astronomicas
Los scientifics Pierre Bouguer e Charles Marie de La Condamine i faguèron, entre 1735 e 1744, de relevats estellars a doas estacions diferentas a l'entorn del mont, s'ajudant per aquó, d'un plombèl, coma referéncia. Constatèron un pichon desviament entre los sites de mesuras e amb las valors previstats. Aquel fenomèn foguèt la primièra mòstra de l'influéncia gravitacionala d'una massa rocasuda importanta, que foguèt provada sonque en 1774 a l'entorn d'un mont escossés.
Tamurejo
Tamurejo es un municipi de la província espanhòla de Badajoz e de la Comunautat Autonòma d'Extremadura.
Jacmelina
300px|thumb|Pòcha d'un de sos disques Jacmelina foguèt una cantaira occitana del sègle XX que participèt a l'espelida de la Nòva Cançon occitana.
Biografia
Jacmelina (Tolosa, lo 14 de març de 1940 - Tolosa, lo 9 de genièr de 1993) foguèt professora d'anglés a Tolosa. Las cançons qu'interpretèt foguèron escrichas per mantun escrivan o militant occitan celèbre coma Bernat Manciet, Maurici Andrieu, Joan Pèire Baldit o Marcèu Esquieu.
Boulleville
Boulleville en normand (Boulleville en francés) es una comuna normanda, situada dins lo departament d'Eure e la region de la Nauta Normandia.
.beer
("bièrra" en anglés) es un nom de domeni generic. Es en servici dempuèi lo 15 de mai de 2014.
Boulleville
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Afgani
L'afgani (افغانۍ) es la moneda nacionala d'Afganistan.
Torremayor
Torremayor es un municipi de la província espanhòla de Badajoz e de la Comunautat Autonòma d'Extremadura.
Afgani
Lo simbòl ISO 4217 de l'afgani es AFN. Es devesit en 100 pul.
Tortròl
Tortròl (Tourtrol en francés) es una comuna occitana de Lengadòc, situada dins lo departament d'Arièja e la region d'Occitània.
Torre de Miguel Sesmero
Torre de Miguel Sesmero es un municipi de la província espanhòla de Badajoz e de la Comunautat Autonòma d'Extremadura.
Saint-Jean-d'Heurs
Saint-Jean-d'Heurs (Saint-Jean-d'Heurs en francés) z-es 'na comuna auvernhassa dau departament dau Puèi de Doma e la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament d'Auvèrnhe.
Nòtas
<references group="N"/>
Tròia
Tròia (Troye-d'Ariège en francés) es una comuna occitana de Lengadòc, situada dins lo departament d'Arièja e la region de Miègjorn-Pirenèus.
Castanet lo Naut
Castanet (lo Naut) ([\kas.ta.'net lu 'nawt\], Castanet-le-Haut en francés) es una comuna lengadociana situada dins lo departament d'Erau e la region d', ancianament de Lengadòc-Rosselhon.
Saint-André (Savòia)
Saint-André en arpitan (Saint-André en francés) es una comuna arpitana de Savòia administrada per lo departament de Savòia de la region de Ròse-Aups.
Castanet lo Naut
Toponimia
Las fòrmas ancianas son : de Castaneto en 1271, 1344, Castenet en 1613, le village de Castanet en 1740-60, Castanet en 1740-60, 1770-72 (mapa de Cassini). Castanet lo Naut s'opausa, de segur, a Castanet lo Bas, situat a 8 km a l'oèst de Sant Gervais. Castanet lo Bas es a 290-300 m, Castanet lo Naut a mai de 430 m. Frank R. Hamlin pensa que lo besonh de destriar los dos vilatges per un determinant es recent. Castanet es eretièr del latin castaneum « castanh, castanhièr », e del sufixe -etum, de valor collectiva (Dauzat). Hamlin precisa que lo nom ven del latin castanetum « castanhal, castanheda » puslèu que d'una formacion occitana, que seriá normalament castanhet,. La motivacion del nom es l'abondància dels castanhièrs (e lor utilitat per l'alimentacion umana).
Saint-André (Savòia)
Geografia
La municipalitat de Sant André a situat a 1 088 mètres d'altitud, en la vallée de la Mauriana, a 4 km de Modane. Sant-André es una municipalitat del Parc nacional de la Vanoise.Se compausa d'una multitude de caseriux :
La commune de Saint André est située à 1 088 mètres d'altitude, dans la vallée de la Maurienne, à 4 km de Modane. Saint-André est une commune du Parc national de la Vanoise.Elle se compose d'une multitude de hameaux :
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa