cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Pont-d'Ouilly
Istòria
La Deuxième Guerre mondiale est très douloureuse pour l'agglomération de Pont-d'Ouilly. Les bombardements, dont le but est de détruire le pont, atteignent de nombreuses habitations aux alentours, et les deux communes d'Ouilly-le-Basset et de Saint-Marc-d'Ouilly sont déclarées sinistrées. Face aux difficultés administratives et financières pour la reconstruction, elles décident de fusionner pour former la commune de Pont-d'Ouilly créée par décret en date du 23 août 1947.
Báguena
Báguena es un municipi de la província espanhòla de Teròl dins la Comunautat Autonòma d'Aragon.
Brilhac
Brilhac (Brillac en francés) es una comuna situada dins lo departament de Charanta e la region de Novela Aquitània, ancianament de Peitau-Charantas.
Segon Xavier Lansade, lo parlar de la comuna es lo lemosin.
Lista daus maires
miniatura|centre|La mairariá de Brilhac.miniatura|dreita|Roge: La [[Comunautat de comunas de Charanta Lemosina|CC de Charanta Lemosina dins Charanta A. Frontiera òc/oïl<br/ >B. Comunas occitanas<br/ >C. Comunas emb un bocin occitan<br/ >D. Comunas peitavinas-sentongesas]]
Nòtas e referéncias
<references group="N"/>
Confessions
Confessions es una òbra autobiografica d'Agustin d'Ipòna, escrivuda en latin entre 397 e 398, dens laquau conta la soa quèsta de Diu. Es compausada de tretze libes.
Stéphanie Gibaud
thumb|250px|Stéphanie Gibaud en 2015 Stéphanie Gibaud (Lille, França, 6 de junh de 1965) es una especialista de relacions publicas e de marketing evenimencial francesa. Es famosa per son ròtle de quincaira a partir de sa denonciacion de las practicas de frau e d'evasion fiscals de la banca UBS. Malgrat sas revelacions que permetèron al fisc francés de recuperar de milions d'èuros, se tròba sens emplec dempuèi 2012 e a mand de pèrdre son apartament.
Confessions
Contèxte istoric
Avant Teodòsi, dus Emperaires partatjan lo poder : Dioclecian puish Constantin. Organizan l'Empèri Roman contra las revolucions e las invasion. La persona de l'Emperaire es considerada coma sacrada e li balhan un absolutisme totau. l'Empèri Roman es devesit en duas partidas : l'Orient e l'Occident. Caduna es gavidada per un Emperaire e un dirigent. Se parla de tetrarquia (dus August e dus Cesar). I a tanben duas capitalas : Constantinòple e Ravena, puish Milan.
Elaboracion de l'òbra
Aquesta òbra es estada escrivuda en tres annadas. Agustin a 45 ans, es batejat despuish 10 ans e avesque d'Ipòna despuish 2 ans. En 394, compren que l'uman es pas capable de tornar se de cap au ben shens nada gràcia divina après una relectura deu verset de Sent Pau : « Qu'as que n'ic ajas recebut ? ».
Canton del Boisson de Cadonh
Lo canton del Boisson de Cadonh es una anciana division administrativa del Perigòrd, suprimida en 2015, situada dins l'arrondiment de Brageirac, lo departament de Dordonha e la region d'Aquitània, adara de Novèla Aquitània. Las 8 comunas son dempuèi 2015 dins lo canton de La Linda e tanben dins la Comunautat de comunas de las Bastidas Dordonha-Perigòrd. La lenga autoctòna es l'occitan lengadocian, dins sa varianta brageiraguesa o sarladesa.
Istòria
Los cantons de Cadonh e de Montferrand de Perigòrd se creèron en 1790. Lo 13 de brumaire an X (4 de novembre 1801), lo canton de Cadonh se conservèt e lo de Montferrand fuguèt suprimit; de las comunas d'aquel ancian canton passèron dins lo canton de Cadonh,.
Confessions
Caracteristicas de l'escritura
Se pòden destriar las caracteristicas seguentas dens l'òbra d'Agustin :
Canton del Boisson de Cadonh
Istòria
Lo 1èr de genièr de 1974, las tres comunas de Cadonh, Palairac e Urval (provisòriament per Urval) fusionèren (estatut de fusion-associacion) emb Lo Boisson e Cussac; la comuna novèla prenguèt lo nom del Boisson de Cadonh e venguèt capluòc del canton ,
A las eleccions departamentalas del 22 de març 2015, en aplicacion del decret del 21 de febrièr de 2014 que delimita los cantons del departament de Dordonha, lo canton del Boisson de Cadonh fuguèt suprimit.
Ingolsheim
Ingolsheim en alemannisch (Ingolsheim en francés) es una comuna francesa del departament del Bas Ren e de la region d'Alsàcia.
Geografia
Ingolsheim Es un pichon vilatge encara en granda part agricòla, situat entre Soultz-jos-Bòsques e Wissembourg, en lo Nòrd del Alsace. A traversat pel cors d'aiga Bremmelbach. Las municipalitats limitrophes son Cleebourg, Hunspach, Riedseltz e Seebach.
Ingolsheim est un petit village encore en grande partie agricole, situé entre Soultz-sous-Forêts et Wissembourg, dans le Nord de l'Alsace. Il est traversé par le cours d'eau Bremmelbach. Les communes limitrophes sont Cleebourg, Hunspach, Riedseltz et Seebach.
Istòria
Lo vilatge de Ingolsheim tròba las siás originas fòrça d'ora, doncas que lo toponyme « Ingoldeshaha » se tròba dempuèi 967 en la charte imperiala de Otton II.
Lo nom muta de contunh divèrsas fes fins a arribar a lo sieu nom definitiu.
La Reforma a introdusit en 1558 e un simultaneum es en vigor fins en 1900 (data de bastiment de la glèisa catolica).
La Segonda Guèrra mondiala es una rude pròva pels abitants, a causa de la proximitat de la linha Maginot (mens de 1 km), e sustot lo labor fortificada de Schoenenbourg.
Los abitants an deslotjat a Bessines-sus-Gartempe, en Anautita-Viena.
Le village d'Ingolsheim trouve ses origines très tôt, puisque le toponyme « Ingoldeshaha » se retrouve dès 967 dans la charte impériale d'Otton II.
Le nom muta ensuite plusieurs fois jusqu'à atteindre son nom définitif.
La Réforme est introduite en 1558 et un simultaneum est en vigueur jusqu'en 1900 (date de construction de l'église catholique).
La Seconde Guerre mondiale est une rude épreuve pour les habitants, due à la proximité de la ligne Maginot (moins d'1 km), et notamment l'ouvrage fortifié de Schoenenbourg.
Les habitants sont évacués à Bessines-sur-Gartempe, en Haute-Vienne.
Montagut de Borjac
Istòria
Pendent l'Ancian Regime, Montagut, Montégut o Montégut d’Aurignac, qu'èra de l'eleccion de Comenge, doncas de la província de Gasconha, de la generalitat d'Aush, de la diocèsi de Lombèrs e de la senescaucia de Tolosa. Lo vocable de la glèisa qu'es Sent Supèri. Tanlèu 1790, Montagut qu'èra deu canton deu Hosseret. Oficiaument, Montégut que vengó Montégut-Bourjac per decret deu 3 de decembre 1925.
Tremblecourt
Tremblecourt es una comuna francesa, situada dins lo departament de Meurthe e Mosèla e la region del Grand Èst.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Adé (cantaira francesa)
right|200px|thumb|Adélaïde Chabannes de Balsac en 2023. Adélaïde Chabannes de Balsac, dicha Adé, es una cantaira francesa de París (França), nascuda lo 20 d'abril de 1995.
En abril de 2022, publica son primièr single sòlo, Tout savoir, qu'es estat una capitada.
Cirth
vinheta|Tauleta amb de runas Cirth. Lo cirth (en sindarin: de runas) es un alfabet creat pel filològ e escrivan J.R.R. Tolkien per son mond imaginàri de la Tèrra Mejana. Segon la mitologia de Tolkien aqueste alfabet foguèt creat per Daeron de Doriath pendent la Tresena Edat de l'empresonament de Morgoth per l'utilitzar en de gravaduras.
Maugrat que los Sindar las utilizèron gaire fins gaireben la fin de la Primièra Edat del Solelh, foguèron adoptadas pels Khazad (nans), que las espandiguèron per tota la Tèrra Mejana.
Las cirth originalas formavan un tipe asistematic, parièr que totes lors derivats, coma Angerthas Moria, mas pas las Angerthas Daeron.
Nomenadas de certhas en quenya e de runas en oestron.
Las Angerthas Daeron son 60 letras
Chittoor
Chittoor (Chitor, en telogo: చిత్తూరు Cittūru) es una vila de l'estat d'Andhra Pradesh, en Índia.
Administracion
Chittoor es lo capluòc del districte de Chittoor.
Demografia
Al recensament de 2011, la populacion de la vila èra de 153 756 abitants e aquela de l'aglomeracion, sonada la metropòli, èra de 175 647.
Quincaire
Un quincaire o denonciaire o mai alertaire (en anglés: whistleblower, "fiulaire") es una persona que trabalha per un organisme e ven a denonciar publicament o a una tèrça persona las malafachas o las irregularitats comesas per aquesta entitat per de rasons consideradas d'interès public. Lo fenomèn prenguèt de vam a partir de las annadas 1990 e venguèt mai publicizat tre l'escandal causat per las revelacions sus de documents de la CIA fachas per Edward Snowden.
Mai recentament, una autra quincaira, Stéphanie Gibaud, revelèt las practicas desonestas de la banca UBS.
Sultanat Ajuran
thumb|right|Fortalesa de Gondereshe bastida per lo Sultanat Ajuran.
Lo Sultanat Ajuran es un estat somalian qu'existiguèt entre lei sègles XIII e XVII. Integrat au comèrci maritim de l'Ocean Indian, fa partida d'un ensemble de sultanats musulmans installats dins la Bana d'Africa. Gràcias a una administracion centralizada e una armada ben organizada, resistiguèt ais invasions oromos vengudas de l'oèst e ais expedicions maritimas portuguesas e omanesas. De mai, aviá lo contraròtle de flumes costiers capables d'assegurar l'aigatge de son agricultura.
Encelada (luna)
Encelada es un satellit naturau de Saturne descubèrt per l'astronòm William Herschel (1738-1822) en 1789. Seisen lunas dau sistèma saturnian per òrdre d'importància, orbita dins la partida extèrna dau sistèma d'anèus de Saturne segon una trajectòria quasi circulara e sincròna. Es l'objècte d'estudis scientifics importants dempuei lo començament dau sègle XXI car presenta de caracteristicas susprenentas (activitat geologica importanta, ossible ocean sosterranh...) per un objècte tant pichon.
Istòria
Encelada foguèt descubèrt per l'astronòm britanic William Herschel (1738-1822) lo 28 d'aost de 1789 durant la premiera utilizacion dau telescòpi de 1,2 m de l'Observatory House de Slough. Coma la màger part dei satellits naturaus de Saturne identificats avans l'Èra Espaciala, foguèt descubèrt durant un equinòcci saturnian que permet de redurre la luminositat deis anèus. Son nom foguèt fixat durant lo sègle XIX a partir d'una prepausicion de John Herschel (1792-1871), fiu de William Herschel, que suggeriguèt de li donar lo nom d'un gigant de la mitologia grèga.
Fins ais ans 1980, Encelada demorèt pauc conegut car lei telescòpis terrèstres permèton pas d'i observar de detalhs importants. La premiera informacion sus son estructura foguèt donada per la sonda Voyager 1 que poguèt prendre una fotografia distanta en decembre de 1980. Mostrèt una superficia lisca, çò qu'èra un indici mostrant la preséncia possibla d'una activitat geologica. Aquò foguèt confiermat en aost de 1981 per Voyager 2 que realizèt de fotografias pus pròchas permetent de descubrir una superficia lisca, lusenta e recenta. De mai, observèt de signes recents d'activitat geologica. Considerant sa talha e sa massa reducha, aquela descubèrta foguèt una suspresa importanta car èra pas prevista per lei modèls dau periòde.
Durant leis ans 2000, lo satellit foguèt donc considerat coma un objectiu important de la mission Cassini e foguèt l'objècte de plusors passatges raprochats de la sonda (de còps a mens de 50 km de sa superficia). Aquò permetèt d'observar la preséncia de guèisers dins lei regions australas e de mesurar una temperatura de superficia pus auta qu'esperat.
Estructura intèrna
Encelada es un objècte quasi esferic de 513 × 503 × 497 km. A una estructura intèrna diferenciada e una activitat geologica importanta. De mai, en l'abséncia de missions dirèctas, es malaisat de determinar la natura dei jaç intèrnes dau satellit. Lei mesuras gravitacionalas menadas per la mission Cassini an mostrat l'existéncia probabla d'un nuclèu de fèrre e de silicats que podriá assostar d'elements radioactius. Lo diamètre d'aqueu nuclèu sembla ocupar la màger part de l'interior d'Encelada. Sa temperatura es estimada a 1,000 K. L'origina d'aqueu fenomèn es mau coneguda car lei modèls actuaus an de dificultats per identificar la fònt d'energia permetent de l'alimentar. Es probablament liada a la calor emesa per la desintegracion d'elements radioactius e ais efiechs dei fòrças de marèia.
A l'entorn dau nuclèu, se situariá un mantèu parcialament liquid format d'aiga e d'amoniac. L'espessor d'aqueu jaç seriá de 25 a 30 km. Dins lei modèls, la mescla seriá dins lei proporcions dos tèrç un tèrç. Pasmens, lei mesuras realizadas sus la vapor dei guèisers dau Pòl Sud dau satellit realizadas per Cassini an mostrat de valors diferentas amb una concentracion pus febla d'amoniac. Enfin, la crosta seriá constituïda de glaç e auriá una espessor de 10 km.
Caracteristicas geologicas
Plusors caracteristicas geologicas son estadas identificadas a la superficia d'Encelada. Lei pus importantas son : La superficia es principalament cubèrta de glaç regularament renovelats per un procès de criovolcanisme. Sa temperatura mejana es de 75 K amb de variacions entre 32,5 K e 145 K. Son temps mejan sembla ansin datar de 100 milions d'ans, çò qu'es relativament recent dins lo Sistèma Solar. Aquò dona au satellit l'albedòo pus important dau Sistèma Solar (0,81) car la màger part dau raionament solar es rebatuda per lo glaç.
Craterizacion
Coma per la màger part deis objèctes dau Sistèma Solar, la superficia d'Encelada es cubèrta de cratèrs d'impacte. Tres tipes de regions son estadas definidas : Un nombre de cratèrs presenta de signes de modificacions entraïnadas per de movements tectonics e per un fenomèn, encara mau conegut, de depaus de matèria eissida de l'anèu E de Saturne.
Formacions tectonicas
Encelada presenta una activitat tectonica a l'origina de formacions caracteristicas coma de falhas e de plecs curvilinèus engendrats per de deformacions de la crosta. Lei formacions pus importantas son de rifts d'una longor de 200 km amb una largor de 5 a 10 km e una prefondor de 1,000 m. Semblan relativament recentas car copan d'estructuras pus ancianas e car sei relèus son escabrós. Lei plecs son principalament situats ai limits entre lei regions de plans liscs e de cratèrs. Semblan a d'estructuras similaras observadas a la superficia de Ganimèdes mai son origina es pauc clara. Enfin, la mission Cassini a descubèrt de tacas negras de 125 a 750 m a l'entorn de certanei falhas.
Criovolcanisme
L'existéncia d'un criovolcanisme es atestada per de fotografias dei regions vesinas dau Pòl Sud presas per la mission Cassini. queu fenomèn permetriá d'explicar la preséncia de l'atmosfèra d'Encelada e l'existéncia de l'anèu E de Saturne. Pren la forma de guèisers d'aiga e d'amoniac. Pasmens, son mecanisme precís es desconegut e varia segon lei modèls retenguts per descriure l'estructura intèrna dau satellit.
Particularitats dei regions australas
Lo Pòl Sud d'Encelada sembla assostar la màger part dei fenomèns geologics actualament actius a sa superficia. D'efiech, lei cratèrs i son quasi absents e lei modèls actuaus permèton d'estimar son temps mejan entre 10 e 100 milions d'ans. Aquela region presenta tanben quatre formacions geologicas fòrça jovas que son dichas « raiaduras de tigre ». Quasi parallèlas e separadas de 35 km, an una longor de 130 km, una largor de 2 a 4 km e una prefondor de 500 m. Certanei terrens i foguèron formats i a mens de 10 ans car s'i observa la preséncia de cristaus de glaç. Aquelei « raiaduras de tigre » son donc probablament l'aspècte dei regions geologicament activas de la superficia dau satellit.
Caracteristicas orbitalas
Encelada es un satellit major de la partida intèrna dau sistèma saturnian. Orbita dins l'anèu E qu'es l'anèu pus extèrna de la planeta a una distància mejana de 238,000 km de son centre. Son orbita es quasi circulara (e = 0,004 52), pauc clinada (0,019°), sincròna e en resonància 2:1 amb Dione, un autre satellit major dau sistèma intèrne de Saturne. Realiza un torn de la planeta en 32 h 53 mn.
Relacion amb l'anèu E
Localizat entre 181,000 e 483,000 km, l'anèu E de Saturne es l'anèu pus extèrne de la planeta. A la particularitat de se situar en delà dau limit de Roche e lei calculs teorics mòstran una instabilitat fòrça importanta. Ansin, la durada de vida d'aquel anèu es estimat entre 10,000 e un milion d'ans. Òr, sembla ben pus ancian, çò que necessita un apòrt regular en matèria. La mission Cassini a mostrat l'importància d'Encelada dins aqueu procès gràcias a dos mecanismes :
Vida extraterrèstra
En causa de la preséncia possibla d'un ocean d'aiga en dessota de sa crosta, Encelada es sovent presentat coma un endrech susceptible d'assostar una forma de vida. Aquela ipotèsi es renfòrçada per la preséncia d'idrocarburs e de moleculas organicas dins lei jaç intèrnes e d'una temperatura pron importanta per assegurar l'existéncia d'aiga liquida. Dins aquò, a l'ora d'ara, ges d'indici permet d'i afiermar l'existéncia passada ò presenta d'una forma de vida. De missions espacialas son l'objèctes d'estudi per assaiar de mandar una sonda a l'entorn dau satellit capabla de respòndre a la question.
Observacion
Par un astronòm amator, l'observator d'Encelada es un objectiu malaisat car lo satellit es generalament escondut per lo lume de Saturne ò de seis anèus. Pasmens, sa magnitud aparenta (11,79) pausa pas de problemas se lei condicions son favorablas (qualitat dau cèu bòna, anèus pauc visibles...). Un telescòpi d'au mens 300 mm es considerat coma necessari. Gràcias a son periòde de revolucion cort (1,37 j), es possible d'observar son movement durant una nuech d'observacion.
Oestron
L'Oestron es una lengua inventada per J.R.R. Tolkien dins la sieuna òbra literària de la Tèrra Mejana. Plusors còps es nomentada Lenga Comuna. Pendent lo temps de la Guèrra de l'Anèl, l'Oestron èra la lenga de totes los òmes e hobbits que demoravan en de zònas que bèl temps èra apertenián a Gondor e Arnor, e tanplan los abitants de las ribas occidentalas de l'Anduin, mas pas los abitants del bòsc de Druadan, los Dudendalins, e los Rohirrim. L'Oestron, èra una lenga franca a las tèrras a l'oèst de Rhûn, èra la lengua publica dels nans, e la basa de divèrsas lengas dels orcs. A l'origina l'oestron èra una barreja d'Adûnaic e de las lengas dels pòbles de las còstas de la Tèrra Mejana. Aquesta barreja se produsiguèt pendent lo long de la Segonda Edat amb l'establiment de colonias de numenoreans a las còstes de la Tèrra Mejana. Aprés l'arribada d'Elendil, recebèt d'importantas aportacions del Sindarin, i foguèt aital que la lenga s'espandiguèt. La lengua dels hobbits es un dialècte campanhard de l'oestron. Las lengas dels òmes de Rhovanion de Rohan èran pròches de l'oestron, car totas avián coma ancessor la lenga dels Edain e lors parents.
Trieux
Trieux pòt essèr:
Esociformes
Les Esociformes son un òrdre de peisses actinopterigians que compòrta entre autres los bechets.
Lista de las familles
Segon e  :
Langi
Lo langi (o rangi) es una lenga banto parlada a Tanzania.
Localizacion
Lo langi es parlat dins l'èst de Tanzania, dins lo district de Kondoa, dins la region de Dodoma.
Technotronic
Technotronic es un grop anglofòn house a l'origina puèi eurodance en seguida amb la cantaira Ya Kid K (de son nom vertadièr Manuela Kamosi, nascuda lo 26 de genièr de 1972 a Kinshasa al Còngo), e produch pel Bèlga Jo Bogaert.
Technotronic es mai precisament d'estil hip-house, sosgenre mesclant house e rap (coma los britanics Beatmasters), aparentat a la scèna new beat coma grop house europèu del continent.
Civray-de-Touraine
Civray-de-Touraine es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Indre e Léger e la region dau Centre e Vau de Léger.
Tanis
Tanis pòt essèr:
Tamerville
Tamerville es una comuna normanda, situada dins lo departament de la Marga e la region de la Bassa Normandia.
.htc
(acrocha de High Tech Computer Corporation, ''societat d’ordinators de la tecnologia superiora, en anglés) es un nom de domeni generic depausat per l’entrepresa formosana Hóngdá Guójì Diànzǐ Gǔfèn Yǒuxiàn Gōngsī (宏達國際電子股份有限公司). Es en servici dempuèi lo 2 d’abril de 2016.
Vilalba dels Arcs
Vilalba dels Arcs es un municipi de la província catalana de Tarragona del Principat de Catalonha.
Mantilly
Mantilly es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Orne e la region de la Bassa Normandia.
Geografia
Lo bourg se situa al sud-oèst del departament del Adorna, al sud de la region Bassa-Normandie, en la region naturala e bocagère del Domfrontais, egalament trucada « Passava ». Mantilly Es la municipalitat la mai occidentala del departament del Adorna e es limitrophe de la Mange e de la Mayenne. En cobrint 2,870 ectaras, lo sieu territòri es çò de mès d'estendut del costat de Passava (lo territòri de Sant-Fraimbault en cobrint 11 ectaras de mens).
Le bourg se situe au sud-ouest du département de l'Orne, au sud de la région Basse-Normandie, dans la région naturelle et bocagère du Domfrontais, également appelée « Passais ». Mantilly est la commune la plus occidentale du département de l'Orne et est limitrophe de la Manche et de la Mayenne. Couvrant 2,870 hectares, son territoire est le plus étendu du canton de Passais (le territoire de Saint-Fraimbault couvrant 11 hectares de moins).
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Mantilly Es lo un dels principals larèrs de la revòlta de las va-de nuses-pès, en 1639.
Pendent lo periòde revolucionari, Mantilly es un luòc actiu de la chouannerie normande, sustot al travers de Michel Guesdon.
Ne, i debuta la revòlta de las bouilleurs de crus, jos la impulsió de Jules Romain Lo Monnier e de la Federacion dels sindicats agricòlas del Adorna (FSAO).
Mario Vargas Llosa
Mario Vargas Llosa (nascut Jorge Mario Pedro Vargas Llosa) es un escrivan e òme politic de Peró. Lo 7 d'octobre de 2010 reçaup lo Prèmi Nobel de Literatura.
Biografia
Nasquèt dins la vila d'Arequipa (Peró) lo 28 de març de 1936. Es lo filh d'Ernesto Vargas Maldonado e de Dora Llosa Ureta, que se desseparèron abans sa naissença. Provenent d'una familha de classa mejana, partiguèt quand èra pichonet, amb sa maire, a la vila boliviana de Cochabamba on visquèt tota son enfança e faguèt sos primièrs estudis al Collègi La Salle d'aquela ciutat. Del temps del govèrn de José Luis Bustamante y Rivero son grand obtenguèt una carga politica a la vila de Piura çò que lo menèt a tornar en Peró amb tota sa familha e a s'installar en aquesta ciutat. En 1946 aguèt l'escasença de conéisser son paire, que residissiá a Lima.
Mantilly
Istòria
Durant la période révolutionnaire, Mantilly est une place active de la chouannerie normande, notamment au travers de Michel Guesdon.
En mars, y débute la révolte des bouilleurs de cru, sous l'impulsion de Jules Romain Le Monnier et de la Fédération des syndicats agricoles de l'Orne (FSAO).
Mario Vargas Llosa
Biografia
L'estiu d'abans sa darrièra annada dins lo collègi, Vargas Llosa s'inicièt al trabalh de jornalista. Abandonèt lo collègi militar per tal de contunhar sos estudis a Piura, ont trabalhava a la publicacion del jornal local La Industria e ont, a mai, se realizèt la representacion teatrala de sa primièra òbra dramatica La huida del Inca (la fugida de l'Inca).
Del temps del govèrn de Manuel A. Odría dintrèt a l'Universitat Nacional Major de San Marcos, ont estudièt qualques corses de Drech e acabèt sos estudis literaris. Sa vocacion d'escrivan èra a se consolidar e a l'encòp sa carrièra de jornalista mermava e laissava pas a les sas obligacions novèlas.
L'installacion en Euròpa
En 1958 obtenguèt la borsa d'estudis "Javier Prado" que li permetèt de viatjar a Madrid l'annada seguenta. Faguèt son doctorat a l'Universitat Complutense de Madrid, qu'obtenguèt Doctorat en Filosofia e Letras. En 1959 publiquèt un ensems de contes jol títol de Los jefes, qu'obtenguèt lo prèmi "Leopoldo Arias", en s'installar immediatament a París.
Suscitèt l'atencion generala per primièr còp coma escrivan amb son primièr roman La Ciudad y los Perros (1962) basada sus son viscut d'adolescent coma cabdet al Collègi Militar Leoncio Prado.
Son òbra plan sovent critica la ierarquia de las castas socialas e racialas encara d'actualitat dins lo Peró d'uèi e dins l'ensems de l'America Latina. Maites de sos escriches son de natura autobiografica, coma La Casa Verde (1966) e La tía Julia y el escribidor  (1977). Son ambiciós roman istoric La guerra del fín del mundo (1981) se debana en las profonditats del sertao brasiler del sègle XIX, e se basa sus de faches autentics de l'istòria de Brasil.
En 1965 tornèt al país per se maridar amb Patricia Llosa, sa cosina, amb qui aguèt tres enfants. Tornèt en Euròpa, e s'installèt a París, puèi Londres e Barcelona. En 1974 tornèt un còp mai en Peró e faguèt d'incursions dins lo jornalisme a la television coma menaire del programa politic "La Torre de Babel".
Incursion en politica
Al decenni de 1980 Vargas Llosa s'impliquèt dirèctament en politica e susprenguèt per sas posicions neoliberalas de drecha, vist que los corrents intellectuals d'aquel temps se caracterizavan per sas posicions publicas d'esquèrra.
En 1983 foguèt nomenat pel qu'èra alara lo President de Peró, Fernando Belaúnde Terry, president de la Comission de Recèrca del Cas Uchuraccay, que sa mission èra de porgir lum sus l'assassinat de uèch jornalistas.
En 1987 davant las temptativas del govèrn aprista d'Alan García de nacionalizar la banca nacionala, Vargas Llosa se manifestèt veementament coma un menaire politic, capitanejant la protesta contra aquela accion. Entamenèt aital sa carrièra politica e se presentèt coma candidat a la Presidéncia de Peró en 1990. Pendent una bona part de la campanha electorala, foguèt candidat preferit; pasmens, la popularitat creissenta e inesperada d'Alberto Fujimori, que fins a 15 jorns abans l'eleccion teniá mens de 10% de las preferéncias, desemboquèt sus una segonda votada que Vargas Llosa perdèt.
Aprèp las eleccions s'installèt dins la vila de Madrid. Lo govèrn del PSOE li autregèt la nacionalitat espanhòla en 1993, sens que li calguèsse renonciar a la peroana. Es membre de la Real Acadèmia Espanyola de la Llengua.
Vargas Llosa s'ocupèt tornarmai de la literatura amb son libre autobiografic El pez en el agua (1993), Los cuadernos de don Rigoberto  (1996), e El paraíso en la otra esquina  (2002).
Long de sa carrièra literària, Vargas Llosa recebèt d'innombrables prèmis e distincions, que ne cal metre en avant los dos guerdons màgers que se pòscan decernir dins l'encastre de las letras ispanicas: lo Prèmi Rómulo Gallegos en 1967 e lo Premio Cervantes en 1994. I cal apondre a mai lo "Premio Nacional de Novela" de Peró en 1967; lo prèmi Príncipe de Astúrias de las Letras en 1986, amassa amb Rafael Lapesa Melgar, per sos dons extraordinaris de fabulacion literària, la riquesa e varietat de son òbra, animada d'un esperit de libertat creativa, e sa mestresa de la lenga; e lo Premio Planeta de 1993 per son roman Lituma en los Andes.
En 2010, Mario Vargas Llosa ganhèt lo Prèmi Nobel de Literatura.
Bañón
Bañón es un municipi de la província espanhòla de Teròl dins la Comunautat Autonòma d'Aragon.
Saint-Ouen-sur-Morin
Saint-Ouen-sur-Morin es una comuna francesa, situada dins lo departament de Sèina e Marna e la region d'Illa de França.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Nòtas
<references group=N/>
Pèir de Lostaunau
Pèir de Lostaunau (Aidiu, 1754 - 1841), pastor, aventurèr, militar, aristocrata indian (rajah de Sikandra, e mistic bearnés deu sègle XVIII.
Calhac
Calhac (Caillac en francés) es una comuna carcinòla situada dins lo departament francés d'Òut e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Pèir de Lostaunau
Vadut praube a Aidiu (Vath d'Aspa) que ho aulhèr. Encargat de miar un tropèth a Bordèu, qu'ac venè entà préner la mar. En Índia qu'aquesí l'ahida d'un princi e que vadó atau rajah e ric.
Calhac
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
Calhac ven del nom d'òme latin Callius ambe'l sufixe latinizat, d'origina celtica, -acum,. Se tractariá donc de la propietat, la villa de Callius.
New York Knicks
Los New York Knickerbokers, mai coneguts coma los knicks, son una equipa professionala de la NBA que lo sèti es a Nòva York, e l'organizacion amb lo budgèt mai naut de la competicion, estimat a qualques 608 milions de dolars. Foguèt un dels membres fondators de la BAA (Basketball Association of America), precedenta de l'actuala NBA.
Primièrs ans
Lo primièr partit dels Knicks, e de la BAA, foguèt contra los Toronto Huskies e se joguèc lo 2 de decembre de 1946 al Toronto's Maple Gardens, ont los knicks ganhèron 68-66. L'entraïnaire dels Knickerbokers èra Neil Cohalan, e l'equipa acostumava a jogar playoff cada an. Pendent lo primièr decènni de la NBA, los knickerbockers atenguèron las finalas tres ans consecutius (1951-53).
Ans dolentes
De 1960 a 1966, los knicks passèron de moments dolentes, e acabèron darrièrs de la Division Èst cada an. Qualques unas de las piègers desbrandas arribèron pendent aquel periòde. Un exemple es la desbranda contra los Angeles Lakers per 178-100. Un autre granda desbranda foguèt contra los Philadelphia Warriors lo 2 de març de 1962, en quèir per 169-147. En aquel partit, Wilt Chamberlain anotèt 100 ponches, recòrd a l'istòria de la NBA.
Campions
En 1968, après que lo knicks se classifiquèsson pels playoffs pel primièr còp dempuèi 1959, decidiguèron contractar l'entraïnaire Red Holzman. Amb Holzman davant, e amb l'ajuda de las joves valors coma Bill Bradley e Walt "Clyde" Frazier, l'equipa tornèt als playoffs l'an seguent. La sason seguenta, l'equipa contractèt Dave DeBusschere, dels Detroit Pistons, e atenguèron una marca de 52-27. Als playoff atenguèron superar la primièra ronda en s'impausar als Washington Bullets, mas queigueren a la finala de la Division Atlantica en tèsta los Boston Celtics.
Donnie Walsh epòca
Al Draft 2009, los knicks escuelhèron a Jordan Hill e Toney Douglas en las posicions 8 e 29. De mai, traspassèron a Quentin Richardson a los Memphis Grizzlies en escambi de Darko Miličić. La sason 2009-10 comencèt pas fòrça ben pels knicks. Aital, lo 13 de decembre de 2009 decidiguèron se refortilhar amb l'incorporacion de Jonathan Bender.
Pabalhons
150px|thumb|Madison Square Garden
Numèros retirats
Los Knicks an retirat los numèros de 9 jogaires.
Equipa actuala
''Actualizat a 13.12.2009. Font: NBA.com''
Ballaison
Balêson en arpitan (Ballaison en francés) es una comuna arpitana de Savòia, situada dins lo departament de la Nauta Savòia e la region de Ròse-Aups.
Emmanuel Macron
Emmanuel Jean-Michel Frédéric Macron (nascut lo 21 de decembre de 1977 a Amians) es un banquièr d'afars, naut foncionari e òme politic francés. Es lo president de la Republica francesa dempuèi lo 14 de mai de 2017.
Diplomat en estudis aprigondits de filosofia, inspector de las Finanças, foguèt banquièr d'afars a çò de Rothschild & Cie abans d'èsser nomenat secretari general adjonch de la presidéncia de la Republica prés de François Hollande de mai de 2012 a junh de 2014.
Entre agost de 2014 e agost de 2016, foguèt ministre de l'Economia, de l'Industria e del Numeric dins lo Govèrn de Manuel Valls (2). En abrial de 2016, fondèt lo movement politic « En marche ! » puèi demissionèt de sas foncions de ministre en agost de la meteissa annada. Tres meses mai tard, lo 16 de novembre, anoncièt sa candidatura a l'Eleccion presidenciala francesa de 2017.
Originas familialas e vida privada
Es lo filh de Jean-Michel Macron, mètge professor de neurologia a l'espital d'Amians e responsable d'ensenhament a l'Universitat de Picardia ; sa maire, Françoise Noguès, èra mètja conselhièra de la Sécuritat sociala. Es de la granda, principala de collègi, que los seus parents èran illetrats, que ven, segon el, son engatjament a l'esquèrra. La famiha Macron es originària del vilatge d'Authie dins la Somme. Per sa maire, Emmanuel Macron es occitan, d'origina gascona de Bigòrra - sons grands del costat mairal s'apelavan Joan -Jean- Noguès e Germana - Germaine - Arribet - e lengadociana per sa rèire grand nascuda Mas. Conservèt atal un ligam constant amb la vila de Banhèras de Bigòrra.
En 2007, maridèt Brigitte Trogneux, eissida d'una familha de chocolatièrs amianés, al Touquet ont possedís un masatge. Encontrèt son esposa, de 24 ans son aïnada, del temps qu'èra sa professora de francés e animatritz de teatre al licèu privat La Providence d'Amians.
Formacion e activitats annèxas
Faguèt los estudis de la seisena a la primièra au licèu La Providence, un establiment catolic d'Amians fondat pels jesuistas. Contunhèt son escolaritat al licèu Enric IV ont obtenguèt lo bachilierat scientific. Foguèt admés enseguida en CPGE B/L - Letras e sciéncias socialas, capitèt pas lo concors d’intrada a l’Escòla normala superiora abans d'obtenir un DEA de filosofia a l'universitat de París-Nanterre (Memòri sus l'interès general, al respècte de filosofia del drech d'Hegel, jos la direccion d'Étienne Balibar) e venguèt assistent del filosòf Paul Ricœur, per la redaccion de son libre La Memòria, l’istòria, l’oblit entre 1999 e 2001,. Es tanben membre del comitat de redaccion de la revista Esprit.
Diplomat de l'Institut d'estudis politics de París (2001), integrèt l'ENA a Estrasborg de 2002 a 2004 dins la promocion Léopold Sédar Senghor.
Seguèt, pendent dètz ans, d'estudis de piano al conservatòri d'Amians e acabèt tresen,.
Practiquèt la bòxa francesa e lo fotbòl.
Es tanben administrator del théâtre de la Ville'.
Militantisme politic
Es un pròche de l'ancian Primièr ministre socialista Michel Rocard dempuèi 2002.
Collabora tanben amb la fondacion Joan Jaurés a partir de 2006. Encontrèt François Hollande en 2006 per l'intermediari de Jean-Pierre Jouyet e s'engatja amb el a partir de 2010. Pendent l'eleccion presidennciala de 2007, faguèt partit del grop Les Gracques, compausat d’ancians patrons e nauts foncionaris, que remembra una alliança entre Ségolène Royal e François Bayrou,. Ensagèt enseguida d’obtenir del PS, una investitura a las legislativas en Picardia. Mas, los socialistas del Nòrd refusant de lo causir, es pas candidat. Aquel escaç, associat a la victòria de Nicolas Sarkozy a l'eleccion presidenciala de 2007, l'insitís a donar un torn novèl a sa carrièra.
Sostenguèt Francés Hollande a la primària presidenciala socialista de 2011. De julhet a decembre de 2011, anima un ensems d'expèrts e d'economistas, lo grop de la Rotonda, compausat dels economistas Philippe Aghion, Gilbert Cette e Elie Cohen, e que fa rappòrt totes los quinze jorns al candidat,.
Una candidatura li es prepausada dins sa vila natala d'Amians per las municipalas de 2014 mas neguèt. Es a causa d'aquela abséncia de mandat electoral que Francés Hollande venguèt l'idèa de li confiar lo Ministèri del Budgèt dins lo Govèrn de Manuel Valls (1). En 2014, es pressentit per un largatge dins los Nauts Pirenèus, sus la circonscripcion de Jean Glavany, per las legislativas de 2017.
Carrièra professionala
En 2004, a l'eissida de son escolaritat a l'ENA, integrèt lo còs de l'Inspeccion de las Finanças,.
En 2007 foguèt nomenat raportaire de la Commission per la liberacion de la creissença francesa (« commission Attali »).
En setembre de 2008, se metèt en disponibilitat de la foncion publica, e venguèt banquièr d'afars per Rothschild & Co,. Recrutat per François Henrot sus recomandacion de Jacques Attali e de Serge Weinberg, indica que l'escaç de son militantisme local e l'eleccion de Nicolas Sarkozy a la presidéncia de la Republica lo poussé menèro a aquela activitat.
En 2010, venguèt associat de la banca.
En 2012, es nomenat gerent, e pilòt d'una negociacion màger de l'an (la compra per Nestlé d'una filiala de Pfizer), una transaccion de mai de nòu miliards d'èuros que lo faguèt venir milionari,. François Henrot diguèt « d'el que seriá estat, s’èra demorat dins lo mestièr, un dels melhors en França, sens dobte quitament en Euròpa ».
. Entre decembre 2010, data de sa nominacion coma associat gerent, e mai de 2012, data de son arribada a l'Elisèu, Emmanuel Macron indica aver ganhat 2 milions d'èuros brut.
Secretari general adjonch de la presidéncia de la Republica
Lo 15 de mai de 2012, Emmanuel Macron, tornat a la foncion publica, venguèt secretari general adjonch de l'Elisèu amb Nicolas Revel. Segonda lo nòu secretari general, Pierre-René Lemas. Es un dels artisans, , veire a l'originea del pacte de responsabilitat e del credit d'impòst per la competitivitat e l'emplec.
Ministre de l'Economia, de l'Industria e del Numeric
thumb|Emmanuel Macron pendent lo passament de poder. Lo 26 d'agost de 2014, foguèt nomenat ministre de l'Economia, de l'Industria e del Numeric dins lo Govèrn de Manuel Valls (2) per remplaçar Arnaud Montebourg. Venent lo ministre de l’Economie mai jove dempuèi Valèri Giscard d'Estanh dins lo Govèrn de Jòrdi Pompidor (1) en 1962, es alara qualificat per de mèdias e actors politics d'« antiMontebourg » , e de « simbòl » d'un viratge liberal de l'executiu ,.
Presenta en decembre de 2014 al Conselh dels Ministres, lo projècte de lei per la creissença et l'activitat, o "Lei Macron", qu'a per objectiu de « desverrolhar l'economia francesa » modificant entre autre la reglamentacion al subjècte del trabalh lo dimenge, las professions reglamentadas, los transpòrts e le permés de menar, e la vida de las entrepresas e dels salariats. Per paur de trobar pas de majoritat sul tèxte, lo Govèrn de Manuel Valls (2) decidís de far pas votar aquela reforma pels parlementaris e d'utilizar l'article 49-3 de la Constitucion, per la far adoptar.
President de la Republica
En abril de 2016, fonda son movement politic, nomenat En marche !, e demissiona quatre meses mai tard de sas foncions de ministre. Candidat a la presidéncia de la Republica, acaba al cap del prièr torn amb 24,01 % dels vòtes debans Marine Le Pen (21,30 %) e es elegit al segond torn lo 7 de mai de 2017 amb 66,10 % dels vòtes contra 33,90 % per la candidata del Acampament nacional. Ven, a 39 ans, lo president mai jove de l'istòria de las cinc Republicas francesas e lo dirigent mai jove del G20.
Presas de posicion
Qualificat pels observators de socialiberal,.
Pendent la campanha presidenciala de Francés Hollande, declara en pichon comitat al subjècte de sa proposicion de taxe a 75 % suls fòrça nauts revenguts: « Es Cuba sens lo solelh! »
. Es encara mai favorable a la suppression de los ròdols fiscals.
Quand lo ministre de l'Industria Arnaud Montebourg ensag de salvar los emplecs menaçats del site ArcelorMittal de Florange, afirma que l'« esquèrra romantica ». deu obrir los uèlhs, e apond: « L'esquèrra es censada cambiar lo real mas, a causa de las contrenchas, cambiar lo real será complicat »
. S'es pas ostil a l'opcion de nacionalizar los nauts fornèls, estima qu'Arnaud Montebourg s'embarra tròp dins aquela unica solucion.
Confia mai: « A la davalada de 2013, auriai podut sortir [del secretariat general de l'Elisèu] perque nòstra reforma de las retiradas èra pas a la nautor de çò que se deviá far »
.
Dins una entrevista donanda al Point lo jorn abans de sa nominacion coma ministre de l'Economia, de l'Industria e del Numeric dins lo Govèrn de Manuel Valls (2), declara:
Lo cabinet del Primier ministre indica alara que lo govèrn « a pas l'intencion de tornar sus la durada legala del trabalh a 35 oras », que la modificacion eventuala « relèva de discussions entre partenaris socials » que l'executiu « respecterá ».
En genièr de 2015, Emmanuel Macron dona dempuèi Las Vegas un entrevista al jornal Les Échos, ont declara: « Cal joves franceses qu'ajan enveja de venir miliardaris ». Aquela presa de posicion provòca un tir dempuèi son camp, lo primièr secretari del PS comprés, que declara: « L'atrach del ganh, dels miliardaris... es vertadièrament pas una causa que me va ». Al delá del Front d'Esquèrra e del PCF qu'exprisson lo rebut d'aquela idèa, d'unes a drecha, coma François Fillon ironizan: « Compreni qu'es un objectiu que pòt èsser lo seu, o que aviá podut èsser lo seu dins lo passat, mas es subretot, tròbi un pauc reductor coma ideal de vida ». Fin finala, la premsa dobta qu'aquel genre de sortida ajude lo ministre a far passar sa lei.
L'Hôpital-Saint-Lieffroy
L'Hôpital-Saint-Lieffroy es una comuna francesa, situada dins lo departament de Dobs e la region de la Franca Comtat.
Maynard Ferguson
thumbMaynard Walter Ferguson (Verdun, Montreal, lo 4 de mai de 1928 – Ventura, Califòrnia, lo 23 d'agost de 2006) que ho un trompetista virtuòse de varietat e de jazz destacat per la soa abilitat entà pujar asidament mei enlà deu registre subre agut (per suber deu doble contra ut).
Hilh d'un violonista, qu'estudiè en purmèr lo piano e lo vriulon ; qu'èra tanben un trombonista sancer a despart de jogar mantun aute instrumet com l'eufòni o la trompa.
Hèsta d'Aran
Era Hèsta d'Aran ei era hèsta nacionau dera Val d'Aran. Se celèbre cada 17 de junh entà commemorar era restitucion deth Conselh Generau d'Aran, 157 ans dempús dera sua abolicion per ua real cédula espanhòla de 1834 e entà celebrar era recuperacion der autogovèrn enes eleccions araneses de 1991.
Era Val d'Aran recuperèc es sues quites institucions un sègle e miei dempús que siguessen abolides damb era creacion des províncies espanhòles e era sua incorporacion ena província de Lhèida. Eth 1313, Jaume II auie autrejat er autogovèrn mejançant era Querimònia. Es actes de celebracion dera Hèsta includissen ua desfilada de penons portadi pes representants de cada terçon, ua missa solemna ath Santuari de Nòstra Senhora de Mijaran, era issada dera banèra e era interpretacion der imne nacionau, Montanhes araneses.
Hans Sachs
thumb|250px|Representacion de Hans Sachs sus una gravadura de Michael Ostendorfer Hans Sachs (Nurembèrg, 5 de novembre de 1494 – Nurembèrg, 19 de genièr de 1576) foguèt un poèta e mèstre cantaire alemand. Autor emblematic, lo compositor es lo personatge principal de l'opèra de Richard Wagner Die Meistersinger von Nürnberg.
Òbras
thumb|upright|Sämtliche Fabeln und Schwänke, 1 (1893)
.mutual
(mutuala, en anglés) es un nom de domeni generic depausat per l’entrepresa americana Northwestern Mutual. Es en servici dempuèi lo 4 d’abril de 2016.
Tanben veire
.northwesternmutual
Lo Bolin
Lo Bolin (Leboulin en francés) qu'ei ua comuna occitana de Gasconha situada dens lo departament de Gers e la region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.
Geografia
vignette|upright=1.6|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
Ni Dauzat nimei Negre non disen arren sus Lebolin, probablament nom d'un castèth a l'origina.
Guy de Maupassant
Henri René Albert Guy de Maupassant (castèl de Minomesnil, Tourville-sur-Arques, França, 5 d'agost de 1850 – París, 6 de julh de 1893) foguèt un escrivan francés. Demest los autors mai populars del sègle XIX, foguèt un dels creadors del conte modèrn e un mèstre de la novèla literària. Aperten a l'escòla realista, que descriu las vidas e las destinadas umanas e las fòrças socialas en tèrmes desillusionats e sovent pessimistas.
Maupassant èra lo "protegit" de Flaubert e sas istòrias son caracterizadas per una economia d'estil e un desnosament eficaç e aisit. L'accion se debana sovent durant la Guèrra Francoalemanda de 1870, ont i descriu la futilitat de la guèrra e los civils innocents que, pres dins d'eveniments que los despassan, son en permanéncias cambiats per son experiencia. Escriguèt qualques 300 istòrias cortas, sièis novèlas, tres racontes de viatge, e un volum de verses. Sa primièra publicacion, Boule de Suif ("Bola de Seu", 1880), es sovent considererada coma son cap d'òbra.
Sent Pardos Corbier
Sent Pardos Corbier, nom occitan a verificar, (Saint-Pardoux-Corbier en francés) es una comuna lemosina situada dins lo departament de Corresa e la region de Novela Aquitània, ancianament de Lemosin.
Istòria
Entre 1790 e 1794, la comuna de Corbier es estachada a la de Sent Pardós.
Double Dee
Double Dee es un grop italian eurodance anglofòn format en 1990 en plena mòda house per Davide Domenella e Donato « Danny » Losito. Lor primièr single, Found love, es lor mai granda capitada (tube en 1990).
Critica de la rason practica
La Critica de la Rason practica es lo segond dels tèxtes fondamentals d'Immanuel Kant, publicat en 1788 a Riga, ont expausa sa idèas sul terren de l'etica. Amb la Critica de la rason pura, es una de las òbras claus de la pensada kantiana.
L'etica prekantiana
thumb|Immanuel Kant Kant, del meteis biais qu'o faguèt sul terren de la coneissença, dins lo domeni de l'etica analisèt tanben las diferentas visions eticas pendent lo cors de l'istòria. Conclutz que totes los apròches etics precedents èran d'eticas materialas, es a dire, eticas que la conduita umana que considèra bona o marrida dependent de quicòm qu'es considerada coma lo Ben Suprèm de l'Èsser uman. (Platon, Aristotil, Epicur...). Aquel Ben Suprèm pòt èsser lo plaser, lo banaür, Dieu... Segon aquela vision etica i a tanben de mejans per aténher aquela fin de la conduita, e de nòrmas de comportament.
Ingwiller
Ingweiler  en alemannisch (Ingwiller en francés) es una comuna francesa del departament del Bas Ren e de la region d'Alsàcia.
Critica de la rason practica
Cap a una etica universala
Kant tròba tres tipe d'accions: Solament la darrièra de las accions analisadas es moralament bona, per que s'agís sens pas cap de fin: Lo dever pel dever. Kant aspira a crear una etica, racionala e universala, que s'impause a totes los èssers umans mejans de la rason. D'aquí ven lo besonh d'analisar la rason per que pòsca venir l'Umanitat adulta. Aquela etica a doas fonts principalas: Kant dona pas de nòrmas de conduita que nos permetriá viure onestament, mas nos dona de critèris racionals per determinar la validitat de totas las nòrmas. Cerca lo principi fondamental, l'unica orientacion valida per tota la conduita umana: Lo dever pel dever.
Un autre element fondamental que deu regir las accions umanas es que podèm pas considerar los èssers umans coma mejans, mas que devon los considerats totjorn coma una fin en se meteisses. Aquel element de la pensada kantian reconeis l'universalitat de la dignitat umana.
Los postulats de la rason practica
Dins la Critica de la rason pura, Kant met en evidéncia lo fait impossible que la metafisica siá una sciéncia, donc es impossible a arribar a conéisser l'alma, Dieu, la libertat... Mas Kant, pas jamai nega l'existéncia de l'alma, nimai de Dieu. Çò que ditz simplament es que son pas d'objèctes de coneissença. Lo camp de l'afirmacion d'aquelas realitats es pas la rason pura, mas la rason practica, se las deu admetre coma postulats. Per poder comprene melhor caldrà distinguir entre: Los principals postulats de la rason practica son los seguents: