cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Saint-Jean-d'Aulps
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
L'istòria de Sants-Texans-de Aulps a ligat a aquela del abbaye de Aulps.
L'histoire de Saint-Jean-d'Aulps est liée à celle de l'abbaye d'Aulps.
Alassane Ouattara
Alassane Dramane Ouattara (n. 1942) es l'actual president de Còsta d'Evòri, administrator public e òme politic, foguèt tanben primièr ministre de Còsta d'Evòri entre 1990 e 1993.
Baby boom
thumb|400x400px|Taus de natalitat als Estats Units d'America entre 2004 ; le segment en rouge correspond au baby boom dans ce pays. Lo baby boom o « pic de la natalitat » es un aument important del taus de natalitat dins unes païses, just après la fin de la Segonda Guèrra mondiala. Los enfants nascuts pendent aquel periòde son a vegadas nomenats los « baby boomers ».
Alassane Ouattara
En decembre de 2010 foguèt venceire de las eleccions presidencialas. Pasmens lo president Gbagbo se faguèt proclamar elegit per lo Conselh Constitucional. Economista de profession qu'a trabalhat al FMI, durant son mandat de primièr ministre, assaniguèt las finàncias publicas del país e faguèt tornar partir l’economia al pretz d’una politica de rigor budgetària. Foguèt elegit en 1999 al cap del Rassemblement des républicains (RDR), mas se poguèt pas presentar a las eleccions presidencials de 1995 e 2000 per encausa del concèpte d’ivoirité.
Baby boom
Aquel periòde s'espandís de 1945 fins a 1975 Dins gaireben totes los païses nordeuropèus. Per unes païses coma Franca, comencèt mai lèu, a partir de 1942 e per d'autres contunhèt fins a 1974, mas d'intensitat mendre. Pendent las doas primièras decennias del sègle  XXI, los baby boomers que prenon la retirada en massa creèron un novèl efièch socioeconomic important: Lo « papy boom ».
Fin de la Segonda Guèrra mondiala
alt=Le 27 juillet 1944, cérémonie de baptême de plusieurs bébés nés à la maternité de la maison maternelle départementale du Calvados, au château de Bénouville.|left|thumb|Lo 27 de julhet de 1944, ceremonia de [[Baptême catholique|baptisme de mai d'un nenons nascuts a la maternitat de l'ostal mairal departemental de Calvados.]] La Segonda Guèrra mondiala s'acaba en 1945 per una victòria totala dels Aliats, amb l'Union de las republicas socialistas sovieticas, Canadà, los Estats Units d'America, França  e Lo Reialme Unit. Se cavèt un grand valat dins l'economia e la demografia dins gaireben totes los païses d'Euròpa, l'America del Nòrd ela beneficièt d'un reviscol economic e d'una explosion demografica istorica.
Generacion sociologica
Los baby boomers son tanben una generacion sociologica. Segon la teoria de William Strauss e Neil Howe, la generacion dels boomers occidentals seriá compausada subretot d'idealistas e d'egocentrics. Aquela generacion seriá en conflicte amb la generacion X e auriá a vegadas de dificultats a comprene lo conservatisme, l'omogeneïtat e las capacitats de trabalh en equipa que realizan lors enfants de la generacion Y.
Lo sociològ francés Louis Chauvel soslinha Lo benastre istoric excepcionel dels membres d'aquela generacion, dins los païses occidentals, e soslinha çò que considèra coma la lor responsabilitat dins la crisi que vivon las generacions seguentas. Al contrari, de cercaires coma Claudine Attias-Donfut o Serge Guérin rebutan aquel vejaire mecanista e soslinhan l'importança de las solidaritats entre las generacions. Monstran que las disparitats se realizan d'en primièr dins cada quita generacion.
Paquistan
populacion (an) 805 000 abitants (1998) populacion (an) 10 032 000 abitants (2000) Densitat 206 ab/km² - Jorn 14 d'agost de 1947
Paquistan (پاکستان en ordo ) es un país d'Asia dau Sud que si situa entre Iran, Afganistan, China, Índia e l'Ocean Indian. Independent dempuei 1947, es una republica islamica que fa partida dei poissanças regionalas de la region gràcias a una populacion de mai de 200 milions d'abitants e una armada nombrosa dotada de l'arma nucleara. Sa capitala es Islamabad e l'islam sunita es sa religion d'Estat. Lo gentilici es paquistanés -esa.
Paquistan es centrat sus la vau dau fluvi Indus, una zòna agricòla druda qu'es un centre ancian de civilizacion. Region nòrd-oèst de la Peninsula Indiana, es istoricament pus vulnerable ais invasions e ais influéncias en provenància dau rèsta d'Asia Centrala e d'Orient Mejan. Lo territòri paquistanés foguèt ansin rapidament islamizat durant la conquista musulmana deis Índias. Aquò entraïnèt pauc a pauc l'aparicion de diferéncias culturalas amb lo rèsta dau soscontinent onte l'islam èra pus minoritari. Durant lo sègle XX, l'oposicion a la colonizacion britanica si doblèt donc d'una oposicion ais ambicions politicas de la majoritat indó. En 1947-1948, aquò menèt au partiment deis Índias Britanicas entre Índia, en majoritat indoïsta, e Paquistan, en majoritat musulman. En 1971, la mitat orientala de Paquistan si revoutèt e venguèt independenta per formar lo Bangladèsh actuau. Aquela pèrda territòriala entraïnèt una crisi en Paquistan. Una dictatura militara islamizèt lo país e chausissèt de venir l'aliat de referéncia deis Estats Units per luchar còntra lo comunisme dins la region. Dins aquò, en despiech de son ròtne dins lei guèrras menadas en Afganistan, la diplomacia paquistanesa demòra concentrada sus lo conflicte còntra Índia per lo contraròtle de Cachemir.
Geografia fisica
Paquistan a un territòri de 803,000 a 880,000 km² que si situa entre Iran, Afganistan, China e d'Índia. Sa superficia es variabla en causa dei conflictes frontaliers que l'opausan a sei vesins dins la region de Cachemir. Au nivèu geografic, si situa entre la Mar d'Oman au sud e l'extremitat occidentala d'Imalaia au nòrd. Per aquela rason, fa donc partida de l'Orient Mejan (regions aridas e montanhosas de l'oèst lòng d'Afganistan e d'Iran) e dau soscontinent indian a l'èst (vau e plans d'Indus).
Per simplificar, sa geografia fisica pòt èsser reducha a tres ensembles principaus :
L'idrologia es dominada per Indus qu'es un fluvi fòrça important amb un longor de 3,180 km per un debit mejan de 4,072 m3/s dins la vila de Sukkur. Raja dau nòrd vèrs lo sud segon un aisse nòrd-èst sud-oèst. Seis afluents pus importants, coma la ribiera Kabol, forman generalament de vaus ortogonalas a aquel aisse. En causa de l'ensarrament de la vau e de l'importància de la monson, leis inondacions li son frequentas e sovent mortalas.
Clima
La màger part de Paquistan a un clima desertic caud caracterizat per de temperaturas autas tota l'annada, de precipitacions feblas (sovent mens de 200 mm). Pasmens, la monson e lei glaciers imalaians permèton, cada annada, d'alimentar Indus. Lo rèsta dau país es egalament arid levat dei regions septentrionalas onte l'influéncia dei montanhas favoriza un clima pus umid. Dins lei zònas pus autas, lo clima es de tipe montanhós amb plusors glaciers permanents.
Demografia e vilas principalas
Lei doas vilas pus importantas dau país son lei dos centres istorics de Karachi au sud (14,9 milions d'abitants en 2017) e de Lahore a l'èst (11,1 milions). Leis autreis aglomeracions majoras son tanben de ciutats ancianas coma Faisalabad (3,2 milions), Rawalpindi (2,1 milions), Gujranwala (2 milions), Peshawar (2 milions), Multan (1,9 milions), Hyderabad (1,7 milions) e Quetta (1 milion). La màger part d'aquelei centres urbans si tròban en Penjab e en Sind. La capitala, Islamabad, aviá una populacion leugierament superiora au milion d'abitants e èra solament la 9 aglomeracion pus importanta de Paquistan.
Lengas
L'ordo es la lenga oficiala dau país mai es solament la lenga mairala de 8 % de la populacion. Pasmens, lenga de l'elèit, de l'administracion e dau sistèma educatiu, es parlada ò compresa per 80 % deis abitants. Es una lenga dau grop indoiranian qu'es subretot parlada dins lo sud de Paquistan e dins lo nòrd-oèst d'Índia. L'anglés es tanben utilizat per l'elèit e probablament mestrejat per 5 % dei Paquistanés.
Quatre autrei lengas son reconegudas coma lenga províncialas : lo panjabi, lo sindhi, lo balochi e lo pashto. Segon la constitucion paquistanesa, aquelei lengas pòdon èsser declaradas cooficialas dins una província. Lo panjabi es parlat per 39 % de la populacion e es probablament la premiera lenga mairala dins lo país. Lo saraiki, parlat per 12 % deis abitants, e l'hindko, parlat per 2,2% deis estatjants, son de còps considerats coma de dialèctes d'aquela lenga. Pasmens, existisse tanben de corrents politics e culturaus fòrts que revendican una definicion distinta. Aquelei lengas son parladas dins lo centre e dins lei regions orientalas de Paquistan.
Lo pashto, parlat per 18,2% de la populacion en 2017, es la segonda lenga mairala paquistanesa. Es principalament utilizat dins lei regions frontalieras d'Afganistan. Lo sindhi es probablament la tresena lenga de Paquistan. Totjorn en 2017, èra la lenga premiera de 14,6% deis abitants. Es subretot parlat en Sind. Enfin, la darriera lenga provínciala, lo balochi, es la lenga majoritària de Balochistan. Pasmens, en causa de la demografia febla de la region, sei locutors representan solament 3% de la populacion paquistanesa.
Leis autrei lengas minoritàrias an pas d'estatut oficiau. Pasmens, segon lo recensament de 2017, son usatge es en aumentacion. Son generalament de lengatges pròches de l'ordo ò d'una lenga províncialas. La pus importanta, lo brahui (parlat per 1,2 % deis estatjants), si tròba dins lo centre. Dins aquò, lor nombre es pus important dins lei regions montanhosas dau nòrd (cachemiri, shina, balti, ladakhi, borochaski...). Dins lei regions occidentalas, es tanben possible de trobar de lengas persanas, coma l'hazara e lo dari, que son probablament arribadas per lo mejan de refugits ò d'imigrats afgans.
Religion
Paquistan es un país musulman a dominanta sunita. D'efèct, environ 75 a 85 % deis abitants son sunitas e 10 a 20% chiitas. L'islam tenguèt un ròtle centrau dins la fondacion dau país en 1948 e lo sunisme li es reconegut religion d'Estat. Pasmens, fins ais ans 1980, lo caractèr religiós demorèt limitat. Puei, Muhammad Zia-ul-Haq menèt una politica d'islamizacion en adoptar de lèis estrictas sus lei mors e sus lo blasfèmi.
Lei chiitas vivon principalament en Sind, en Kurram e en Sargodha mai de minoritats importantas si tròban dins la màger part dei vilas. Lei sunitas seguisson subretot l'escòla hanafita. Dins aquò, son devesits entre lo corrent barelvi, influenciat per lo sofisme, e lo corrent deobandi, literalista e conservator. Lei dos movements an sovent de mosquetas desseparadas e de tensions grèvas opausan regularament sunitas e chiitas e corrents barelvi e deobandi. Ansin, de 1990 a 2007, 4,000 foguèron tuadas dins d'esmogudas entraïnadas per aquelei conflictes.
Leis autrei religions son fòrça minoritàrias. Leis indós representan de 1,2 a 2 % de la populacion. Vivon principalament dins dos districtes de Sind, Tharparkar e Umerkot, onte constituïsson la majoritat deis abitants. Lo nombre de crestians seriá leugierament inferior a aqueu deis indós. Son pus dispersats e son victimas de discriminacions fòrça importantas.
Istòria
Fins au partiment deis Índias Britanicas, Paquistan fasiá partida de l'ensems indian e son istòria es aquela d'Índia. En 1947, foguèt devesit entre un Paquistan Occidentau que correspond au Paquistan actuau e un Paquistan Orientau que vendriá Bangladèsh après son independéncia en 1971.
Lo problema de l'unitat nacionala
thumb|right|Partiment de la peninsula indiana en 1947.
Au contrari de l'Union Indiana, Paquistan aviá a sa naissença una legitimitat istorica limitada en despiech de l'existéncia d'una religion comuna, l'islam, a totei leis abitants. D'efèct, devesit entre dos territòris alunchats e poblat de pòbles fòrça diferents, deguèt faciar lei volontats d'autonòmia, e de còps d'independéncia, de certanei regions. Aquò entraïnèt l'adopcion d'una politica autoritària de part dau govèrn centrau per impausar l'unitat nacionala que favorizèt rapidament la formacion de regimes fòrça autoritaris dirigits per lei militars.
Après la mòrt de Muhammad Jinnah, considerat coma lo paire de Paquistan, lo Premier Ministre Liaquat Ali Khan prenguèt la direccion dau país fins a son assassinat en 1951. Durant aqueu periòde, engatjèt Paquistan dins la Premiera Guèrra Indopaquistanesa entraïnada per lei tensions liadas au partiment deis estats indós ó musulmans frontaliers d'Índia e de Paquistan. S'acabèt per lo partiment de la region de Cachemir entre lei dos país que foguèt per la seguida l'objècte de tres guèrras suplementàrias. Liaquat Ali Khan deguèt tanben faciar una scission intèrna de la Liga Musulmana que perdèt son ròtle federator. En particular, foguèt remplaçada en Paquistan Orientau per la Liga Awami que s'opausava a la politica dau govèrn.
En 1956, l'adopcion d'una constitucion organizant oficialament Paquistan coma una federacion de doas províncias (Paquistan Occidentau e Paquistan Orientau) agravèt lo maucontament de plusors pòbles minoritaris de la mitat occidentala en causa de la dissolucion deis ancianei províncias istoricas. En fàcia dau desvolopament de l'instabilitat politica, lo president Iskander Mirza decidèt alora de reagir d'un biais autoritari. En octòbre de 1958, prononcièt l'abrogacion de la constitucion, la dissolucion dei partits politics e la proclamacion de la lèi marciala que son aplicacion foguèt fisada au generau Ayyub Khan.
Lo periòde Ayyub Khan
thumb|right|Division de Cachemir après 1963.
Ayyub Khan dirigissèt Paquistan de 1958 a 1969. Marginalizat, Iskander Mirza perdèt rapidament lo contrarotle de l'Estat e deguèt laissar sa plaça de president au generau. Un an pus tard, lo govèrn paquistanés foguèt dirèctament installat dins lei bastiments de l'estat-major de l'armada. Una reforma agrària foguèt organizada au profiech dei païsans mai sensa tocar ais interès dei grands proprietaris terrencs. En 1962, una constitucion novèla instaurèt un regime presidenciau amb l'eleccion dau President e de l'Assemblada Nacionala per un còrs electorau reduch de 80,000 grands electors designats localament. Permetèt tanben de levar la lèi marciala e d'organizar d'eleccions que s'acabèron per la reeleccion d'Ayyub Khan en 1965.
Après aquela guèrra, Ayyub Khan assaièt sensa succès de negociar un tractat de patz definitiu amb Índia mai la mòrt dau Premier Ministre indian Lal Bahadur Shastri e d'oposicions intèrnas fòrtas empachèron la realizacion d'aqueu projècte. Puei, a partir de 1967, lo President deguèt subretot si preocupar dau renfòrçament dei partits d'oposicion amb la fondacion dau Partit dau Pòble Paquistanés (PPP) per Ali Bhutto e la formulacion de revendicacions d'autonòmia pus importanta per lo Paquistan Orientau per la Liga Awami d'ara endavant dirigit per Mujibur Rahman. En 1969, laissèt sa plaça au generau Yahya Khan que restablissèt la lèi marciala mai organizèt l'eleccion d'una assemblada constituenta au sufragi universau en decembre de 1970.
L'independéncia de Bangladèsh
Dempuei lo partiment de 1947, lo Paquistan Orientau conoissiá de problemas especifics e relativament importants qu'èran mau resòuguts per leis autoritats dau govèrn centrau. Premier, lo remplaçament dei foncionaris qu'avián quitat la region en 1947 — leis indós dominavan largament l'administracion dau Bengala coloniau — èra estat realizat amb de personaus occidentaus que reprenguèron sovent lo ròtle e l'atitud deis administrators coloniaus. Puei, aqueu ressentiment foguèt agravat en 1952 quand lo govèrn centrau assaièt d'impausar l'ordo coma lenga oficiala de la totalitat de Paquistan. De movements de defensa dau bengali si formèron e alimentèron rapidament lei movements autonomistas. La manca d'investiments dins lei sectors a la basa de la vida economica dau Paquistan Orientau foguèt tanben una fònt de tension. Enfin, la dominacion de la classa politica dau Paquistan Occidentau, mens poblat, favorizèt l'emergéncia de revendicacions d'autonòmia en matèria de finanças, de comèrci exterior ò de politica locala.
La rompedura foguèt entraïnada per leis eleccions de 1970. La Liga Awami li ganhèt 160 deputats sus lei 162 dau Paquistan Orientau. Obtenguèt donc la majoritat absoluda a l'assemblada constituenta car solament 138 deputats èran designats per lo Paquistan Occidentau. Pasmens, lo generau Yahya Khan e Ali Bhutto (81 deputats per lo PPP) refusèron de laissar lo poder a la classa politica orientala. Dins la nuech dau 25 au 26 de març de 1971, l'armada paquistanesa acomencèt de reprimir militarament lei movements secessionistas. Mujibur Rahman foguèt arrestat e transferit a l'Oèst mai aquò empachèt pas l'acomençament de la saunosa Guèrra d'Independéncia de Bangladèsh. Fèt de centenaus de miliers de victimas e entraïnèt la fugida d'aperaquí 10 milions d'abitants en Índia. A la fin de l'annada, New Delhi aprofichèt la situacion per afeblir son rivau e entraïnèt la Tresena Guèrra Indopaquistanesa que s'acabèt per la capitulacion dei fòrças paquistanesas a l'Èst e l'independéncia de Bangladèsh. En fàcia de l'amplor de la desfacha, Yahya Khan foguèt obligat de laissar lo poder a Ali Bhutto.
Lo periòde Ali Bhutto
Ali Bhutto gardèt lo poder de 1973 a 1977. Instaurèt un regime parlamentari e un estat federau. Pasmens, de trèbols grèus si debanèron en Baluchistan e lo govèrn mandèt l'armada per li reprimir de guerilhas secessionistas. Puei, en 1977, leis eleccions s'acabèron per una victòria dau PPP fòrça contestada per leis autrei partits politics. Lei militars intervenguèron per restablir l'òrdre mai, en julhet, organizèron un còp d'estat, dirigit per lo generau Zia, e proclamèron la lèi marciala. Jutjat per l'assassinat d'un adversari politic, Ali Bhutto foguèt condamnat a mòrt e executat en 1979.
Lo periòde parlamentari deis annadas 1990
Après la mòrt dau generau Zia, Paquistan conoissèt un periòde de poder civiu de 1988 a 1999 marcat per la perseguida dau caòs interior e per un mantenement de l'influéncia dei militars. D'efèct, Benazir Bhutto, filha d'Ali Bhutto e cap novèu dau PPP, ganhèt leis eleccions de 1988 e venguèt cap dau govèrn fins a sa destitucion per lo president Ghulam Ishaq Khan en 1990. L'escrutinh seguent foguèt ganhat per la Liga Musulmana de Nawaz Sharif. Pasmens, intrèt rapidament en conflicte amb lo President. En fàcia dau blocatge de la situacion, l'armada obliguèt lei dos òmes de desmissionar en 1993. Benazir Bhutto ganhèt tornarmai l'eleccion e venguèt Premier Ministre fins a 1996. Pasmens, son mandat foguèt encara trebolat per de manifestacions, d'accusacions de corrupcion e d'afrontaments intèrnes. Foguèt donc tornarmai destituida.
Nawaz Sharif la remplacèt un còp de mai. Son segond mandat veguèt Paquistan venir una poissança nucleara en 1998. De mai a julhet de 1999, autorizèt d'infiltracions de combatents eissits de milícias islamistas, liadas a l'armada paquistanesa, lòng de la frontiera indiana. Aquò entraïnèt la Quatrena Guèrra Indopaquistanesa que s'acabèt per una victòria indiana. D'efèct, sensa sostèn de seis aliats tradicionaus, Islamabad deguèt arrestar de sostenir leis infiltracions permetent ais Indians de tornar conquistar una tiera de posicions ocupadas per leis islamistas. Aquela revirada entraïnèt rapidament lo reversament dau govèrn civiu per un còp d'estat militar organizat per lo generau Pervez Musharraf.
Paquistan dempuei 1999
Pervez Musharraf venguèt oficialament president en 2001 e capitèt de renfòrçar son poder gràcias a una tiera d'emendaments votats en 2003. Coma lo generau Zia, aprofichèt tanben lo contèxte internacionau favorable (Segonda Guèrra d'Afganistan) per obtenir un sostèn estatsunidenc. Dins aquò, mau capitèt de reglar lei dificultats economicas paquistanesas ni d'empachar l'expansion dau conflicte afgan ai zònas tribalas de la frontiera nòrd-oèst. En 2007, deguèt acceptar l'organizacion d'eleccions ganhadas en 2008 per Asif Ali Zardari, marit de Benazir Bhutto assassinada lo 27 de decembre de 2007. Una reforma constitucionala permetèt au Premier Ministre de tornar prendre la màger part dau poder executiu. Pasmens, la situacion economica si melhorèt pas e leis eleccions de 2013 an permes lo retorn au poder de Nawaz Sharif.
Arquitectura e escultura
Paquistan a un patrimòni arquitecturau relativament riche que data de l'Antiquitat Auta au periòde contemporanèu. D'efèct, lei recèrcas arqueologicas an permés de descubrir fòrça vestigis de la civilizacion de la vau d'Indus que dominèt la region de 3200 a 1900 avC (Mohenjo-daro). Puei, la vau foguèt una region importanta de plusors Estats de remarca coma l'Empèri Mogòl e divèrsei principats musulmans. En 2020, l'UNESCO aviá ansin classat sièis sites sus la lista dau Patrimòni Mondiau de l'Umanitat e leis autoritats paquistanesas avián prepausats 21 autrei sites arqueologics ò arquitecturaus sus la lista indicativa. La màger part d'aquelei sites son liats a de manifestacions de poder (tombèus, mosquetas, palais...) mai li a egalament de sites arqueologics preïstorics e antics.
Musica
La musica paquistanesa es fòrça diversificada en causa de l'istòria agitada dau país e de sa diversitat culturala. La musica indiana, la musica islamica, la musica afgana e lei musicas tradicionalas ne'n son lei fònts d'inspiracion principala. Dins certanei regions, li a tanben d'influéncias aràbias, iranianas e turcas. Globalament, existisse de registres sabents, populars e ibrids. Dempuei leis ans 1990, d'influéncias anglosaxonas començan tanben de si difusar per lo mejan dei cambis culturaus amb la diaspòra paquistanesa emigrada en Occident.
La musica sabenta es compausada de dos movements majors que son la musica indostanica, presenta dins tota la Peninsula Indiana, e lo ghazal. Lo premier movement es fondat sus un ensemble de règlas complèxas qu'es eissit de la musica de cort de la fin de l'Edat Mejana. Lo segond es aparegut dins la poesia aràbia au començament dau periòde medievau. Si difusèt amb la conquista islamica e arribèt en Índia entre lei sègles X e XIII. Es inspirat per l'amor deçauput.
La musica islamica paquistanesa es generalament considerada coma un registre ibrid entre l'aspècte sabent de la musica religiosa e l'aspècte popular dei confrariás sofi que la practican. Es constituïda de plusors genres de musica rituala coma lo qawwali, lo qal, lei nasheeds, lei na't e lei kafi. Certanei formas inspiran actualament de corrents musicaus pus populars qu'an rescontrat de succès internacionaus amb de cantaires coma Nusrat Fateh Ali Khan (1948-1997).
Literatura
La literatura paquistanesa es l'eiretiera de la literatura indiana e lo tèrme literatura paquistanesa es donc generalament aplicat ai movements literaris dau sègle XX, especialament a aqueleis apareguts après l'independéncia. Es una literatura diversificada gràcias a la richessa lingüistica dau país. Pasmens, dins la realitat, la màger part deis òbras son redigidas en ordo e en anglés. Son autor pus famós es probablament lo poèta Faiz Ahmed Faiz (1911-1984) qu'es conegut dins la màger part d'Asia per sei tèxtes inscrichs dins la tradicion sofi de recèrca d'un amor ideau e de justícia sociala. Entre leis autrei personalitats fondamentalas de la literatura paquistanesa, fau citar lo poèta e filosòf Mohamed Iqbal (1877-1938) qu'es sovent considerat coma lo paire espirituau dau país, l'istorian Sulaiman Nadvi (1884-1953), l'escrivan Manazir Ahsan Gilani (1892-1956) ò lo poèta Harbans Bhalla (1930-1993).
Dança e teatre
Lo teatre paquistanés tradicionau es inspirat per lo teatre persan e per lei danças indianas tradicionalas. Es principalament un art popular e locau. Lo teatre modèrne es aparegut durant lo periòde coloniau mai son influéncia es demorada limitada. Lei danças paquistanesas conéisson una situacion similara. Son relativament diversificadas e pròprias a cada pòble.
Cinèma
Lo cinèma paquistanés, de còps dich Lollywood, foguèt relativament prospèr entre leis ans 1950 e 1980. Inspirat per Hollywood a sa creacion, presentavan de trachs similars au cinèma indian de Bollywood. Son centre principau èra Lahore e, a son apogèu, produsiá un centenau de films cada an. Aqueleis òbras èran sovent destinadas a un public popular e èran fòrça inspiradas per lei succès estrangiers coma lo film d'orror Zinda Laash (Dracula en Paquistan) de 1967. De films erotics e pornografics foguèron tanben produchs e sortits.
Dònus
Dònus (mòrt lo 11 d'abriu de 678) foguèt lo 78 papa de la Glèisa Catolica Romana dau 2 de novembre au 11 d'abriu de 678. Succediguèt a Adeodat II (672-676) e foguèt remplaçat per Agaton (678-681).
Son pontificat foguèt brèu mai Dònus deguèt s'ocupar d'uneis afaires importants. Premier, obtenguèt la somission de l'arquevesque de Ravena qu'aviá assaiat de venir independent dau poder pontificau ambé lo sostèn de l'emperaire bizantin en 666. Puei, capitèt d'eliminar un grop de monges orientaus nestorians installats en Roma. Enfin, ordonèt la restauracion d'unei bastiments religiós de la vila.
Saint-Gobert
es una comuna francesa del departament d'Aisne e de la region de Picardia.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Aquel vilatge manlèva, dicha-se, lo sieu nom a Sant Gobert #que i seriá vengut se retirar sus lo sieu territòri a una epòca desconeguda. Dempuèi lo XIe sègle, existissiá un capítol de chanoines a Sant-Gobert. Elinand, avesque de Laon, en vesent la distensió d'aqueles religioses, los #caçar en 1092, e #donar la siá glèisa a la abbé de Sant-Denis, a la condicion #qu'el i luòc dels religioses de lo sieu abbaye.
Ce village emprunte, dit-on, son nom à Saint Gobert qui serait venu se retirer sur son territoire à une époque inconnue. Dès le XIe siècle, il existait un chapitre de chanoines à Saint-Gobert. Elinand, évêque de Laon, voyant le relâchement de ces religieux, les chassa en 1092, et donna leur église à l'abbé de Saint-Denis, à la condition qu'il y place des religieux de son abbaye.
Cleppé
Cleppé es una comuna francesa, situada dins lo departament de Léger e la region d'Auvèrnhe Ròse Aups.
Henry Campbell-Bannerman
Henry Campbell-Bannerman (1836-1908) comerçant e òme politic foguèt primièr ministre del Reialme Unit entre 1905 e 1908.
Ueis
Ueis (Huez en francés) es una comuna occitana dau Daufinat, situaa dins lo departament d'Isèra e la region d’Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament de Ròse-Aups.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Toponimia
Lo nom de la comuna se ditz [yːĭs] dins lo parlar d'Auris.
Boscarla
vinheta|esquèrra|Boscarla tèsta negra
Boscarla es l'apelacion occitana de plusiors aucèus de la familha dei Sylviidae.
diferéncias
D'un biais estrict, lei boscarlas son leis espécias dau genre Sylvia.
Lei boscarlas (Sylvia) son d'aucelons qui pareisson dau bèc cort, de la tèsta soventei fés bombuda e de la coá estrecha, de còp dreissada. En Occitània, la boscarla tèsta negra, la boscarla vèra, la boscarla de canier, la boscarla passeriera e la boscarla bondassiera son presentas sus lo territòri
Fòrça operacionala
thumb|right|[[Fotografia d'una fòrça operacionala centrada a l'entorn d'un pòrta-avions.]]
Boscarla
diferéncias
Si pareisson fòrça, aguent en comun son esquina bruna e son ventre pus clar. L'esquina pòu ètre raiada ò unida e son cant es un bòn biais de leis avisar. Vivon generalament lei boscarlas en Euròpa occidentala ò a l'entorn de la costiera de Mediterranèa, fins l'Africa subsahariana per quauqueis espécias.
Manjan totei d'insectas, amb de còps que l'a quauqueis fruchas d'estiu.
De notar que la boscarla de mar es tanben una apelacion de la tautena.
Cristobal de Molina
Cristobal de Molina (1529-1585) foguèt un prèire e un cronicaire espanhòu dau sègle XVI. Nascut en Andalosia, partiguèt en America dau Sud onte participèt a l'evangelizacion deis Amerindians. Estudièt tanben lei culturas indigènas e redigiguèt una òbra intitulada Relación de las fábulas y ritos de los Incas (« Relacion dei legendas e rites deis Incas » en occitan) qu'es una fònt istorica majora sus la societat inca.
Miguel de Estete
Miguel de Estete (1495-1572) foguèt un conquistador e un cronicaire espanhòu dau sègle XVI. Participèt a la conquista de l'Empèri Inca, especialament a la captura de l'emperaire inca Atahualpa e a la presa de Cuzco, e ai guèrras entre conquistadors dins lo camp de Diego de Almagro. Es l'autor d'una crònica importanta sus leis eveniments de la conquista.
Alec Douglas-Home
Alexander Frederick Douglas-Home (1903-1995), òme politic, foguèt primièr ministre del Reialme Unit entre 1963 e 1964.
Atlanta
thumb|280px|right|Edificis a Atlanta, Georgia.
De grandas entrepresas an lors sètis socials dins la ciutat, coma Coca Cola, la television CNN e la companhiá d'aviacion Delta Airlines.
Fossieux
Fossieux es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mosèla e la region de Lorena.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Village du ban de Delme, divisé en deux seigneuries : Lorraine et évêché, réunies au. En 1347, Liétard de Fossieux fit hommage au duc de Lorraine pour sa maison forte. La seigneurie relevait des Gournay au, puis des Grand-Faulx.
Carlos Santana
thumb|Carlos Santana (2011) Carlos Augusto Alves Santana, conegut coma Carlos Santana o Santana (Autlán de Navarro, Jalisco, 20 de julhet de 1947) es un guitarrista de rock mexican. Se faguèt famós durant la decada de las annadas 1960 e 1970 amb son grop, Santana, que foguèt una de las formacions pionièras dins la fusion de las musicas rock, salsa e jazz.
Creissa (Perigòrd)
Creissa (Creysse en francés) es una comuna d'Occitània, dins la region istorica de Perigòrd, administrada per lo departament de Dordonha de la region de Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
La prononciacion es [‘krɛjʂɒ]. Las fòrmas ancianas son Creysse/Croicha en 1107, Crossia en 1197, Crayscha al sègle XIII, Creyscha en 1382. Segon Dauzat, Creissa ven de Cruscia (villa sosentendut), d'un nom galloroman (d'origina gallica) d'òme *Crŭscius, Crūscius per lo site de las comunas de Dordonha. Tanet e Hordé son per un autre nom galloroman d'òme, Croceus, donc Crocea (villa).
Istòria
Aquel vilatge dempuei son començament, amb una gleisa e un molin per lo papièr. Una fon a flan de puèg a permés aquel artesanat.
Montreuil-des-Landes
Mousterel-al-Lann en breton ( Montreuil-des-Landes en francés) es una comuna bretona, situada dins lo departament d'Ille et Vilaine e la region de Bretanha.
Relacion d'equivaléncia
Definicion
Se sòna relacion d'equivaléncia dins un ensemble E (supausat non vuege) una relacion binària \mathcal{R} dins E qu'es au còp reflexiva, simetrica e transitiva, valent a dire :
Quand \mathcal{R} es una relacion d'equivaléncia dins E e que dos elements x, y de E son taus que , se ditz que :
Remarca : es clar que l'egalitat dins un ensemble E es una relacion d'equivaléncia dins E e que per tot element x de E, x es lo solet element equivalent (valent a dire aicí : egau) a x. La nocion de relacion d'equivaléncia generaliza la nocion d'egalitat.
Classas d'equivaléncia
Siá \mathcal{R} una relacion d'equivaléncia dins un ensemble E.
Definicion
Remarca : estent dos elements x, y de E : La proposicion (1) es ren autre que la definicion de la classa d'equivaléncia de x. Se'n dedutz : en intervertissent x, y, puei la proposicion (2) per simetria de \mathcal{R}.
Proprietat
Se pòt sintetizar tot aiçò ansin : l'ensemble dei classas d'equivaléncia modulo \mathcal{R} es una particion de l'ensemble E.
demostracion :
Ensemble quocient
Siá \mathcal{R} una relacion d'equivaléncia dins un ensemble E.
Definicion
L'ensemble quocient de l'ensemble E per la relacion d'equivaléncia \mathcal{R} es l'ensemble dei classas d'equivaléncia modulo \mathcal{R}, notat :.
Informalament, de passar de l'ensemble E a l'ensemble quocient consistís a identificar, per cada classa \mathcal{C} d'equivaléncia modulo \mathcal{R}, totei leis elements d'aquesta classa : se considèra que leis elements de \mathcal{C} ne fan plus qu'un. Es tipicament un procès d'abstraccion.
La nocion d'ensemble quocient es fondamentala en matematicas per la construccion d'ensembles novèus.
La subrejeccion canonica
Se definís l'aplicacion seguenta, qu'en tot element x de E, associa sa classa d'equivaléncia :
L'aplicacion ansin definida es subrejectiva (se \mathcal{C} es element de, existís aumens un element x de E tau que  , autrament dich :  . L'aplicacion \ \pi es sonada subrejeccion canonica de E vèrs l'ensemble quocient.
Proprietat
D'efècte,, e  , car dos elements de E an la meteissa classa se e solament se son equivalents.
La proprietat universala de l'ensemble quocient
Sián E, F dos ensembles, \mathcal{R} una relacion d'equivaléncia dins E, e la subrejeccion canonica.
A) Coma, per tot pareu (x, y) d'elements de E :  e.
Se, alora  : resulta de la relacion (1) que :.
B) Recipròca.
Exemples
Tot entier n se pòt escriure d'un solet biais sota la forma :, onte q es un entier e  : se ditz que q (respectivament r) es lo quocient (respectivament la rèsta) de la division euclidiana de n per 3 ; per exemple, se n = 17 : q = 5 e r = 2.
Alora,, donc  : estent dos entiers n, p :  se e solament se n, p an la meteissa rèsta dins la division euclidiana per 3.
Ansin, i a exactament tres possibilitats : Existisson exactament 3 classas d'equivaléncia modulo 3 dins \mathbb{Z}, aquelei de 0, 1, 2, que poirem notar respectivament :
Briançonet
Briançonet (Briançonnet en francés) es una comuna occitana dau Comtat de Niça, situada dins lo departament dei Aups Maritims e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur.
Relacion d'equivaléncia
Exemples
L'ensemble quocient de \mathbb{Z} per la congruéncia modulo 3, notat abitualament,  es :.
Briançonet
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
En l'Antiquitat, Briançonnet se trucava Brigomagus. Es un ancià oppidum de contunh bourg romain #que las pèiras #èsser réutilisées en bastiments mai tardanes, coma ne testifiquen las inscripcions romaines precintades en los murs dels ostals. Lo nom del vilatge installat en la vallée a l'arribada de las Romains n'es pas pas cèrt, mas pòt s'agir dels Velaunii.
Dans l’Antiquité, Briançonet s’appelait Brigomagus. C'est un ancien oppidum puis bourg romain dont les pierres furent réutilisées dans des constructions plus tardives, comme en témoignent les inscriptions romaines scellées dans les murs des maisons. Le nom du peuple installé dans la vallée à l’arrivée des Romains n’est pas certain, mais il peut s’agir des Velaunii.
Augusta (Maine)
thumb|280px|right|Lo capitòli de la vila d'Augusta, Maine.
Augusta es la capitala de l'estat american de Maine. Sa populacion en 2000 èra estimada a 18,560 abitants. Sa superfícia totala es 150,9 km².
Valés Occidental
Lo Valés Occidental (Vallès Occidental en catalan) es una comarca de Catalonha que limita amb lo Bages (al nòrd), lo Valés Oriental (al nòrd e a l'èst), lo Bas Llobregat (a l'oèst) e lo Barcelonès (al sud). Partejan la capitalitat de la comarca las vilas de Sabadell e Terrassa. Amb lo Valés Oriental fòrma la granda comarca naturala del Valés. Geograficament, lo Valés e lo Penedès fòrman la Fòssa tectonica del Valés-Penedès, dintre la Depression Prelitorala Catalana.
Geografia fisica
Las tèrras situadas a l'oèst de l'ais que va dempuèi l'Obac fins al Tibidabo (ponch culminant de la sèrra de Collserola), en passant per Matadepera, Sant Quirze del Vallès, Bellaterra e Sant Cugat del Vallès, son tributàrias del Llobregat. La part orientala de la depression a coma principala receptritz de las aigas d'aquela zòna la de Besòs, a travèrs d'afluents multiples, que se destaca demest eles lo riu Ripoll.
Geografia umana e economica
Las indústrias mai importantas dins la comarca son las texilas, mecanica, metallurgica, de maquinària, de material electric, del bastiment, quimia, panassièra, d'arts grafics e alimentaris. De mai, dins las darrièras annadas, coma consequéncia de la crisi industriala de la fin de las annadas 70 e de la debuta de las 80 s'es produsit un important desvolopament del sector comercial e dels servicis (informatica). Dins la zòna nòrd l'economia es predominantament rurala, en albergant a de mai un grand nombre d'urbanizacions de residéncias segondàrias.
Porpre
thumb|right|[[Porpre comun (Octopus vulgaris), espècia frequenta en Mediterranèa.]]
Lei porpres (var. lagast, lagast de mar, pofre, popre, poupre ) son un ensemble de cefalopòdes bentics, de l'òrdre deis Octopoda, que presentan de caracteristicas fisicas similaras coma de tentaculs prensils, una intelligéncia avançada, una capacitat de camoflatge per adaptacion de sa color de pèu, un còrs sople e un bèc de quitina.
Pasmens, lo tèrme es pas scientificament rigorós car recampa d'espècias de genres diferents. En causa d'aquela origina populara, la lista dei porpres varia donc segon leis autors e lei regions. Leis espècias presentas dins la lista aiçí dessota i son generalament presentas :
Forbach
Forbach es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mosèla e la region Grand Èst.
Geografia
La vila de Forbach se situa en la depression del Warndt, una mitat-boutonnière verda a la cœur d'un espaci fòrtament industrializat. La parca de Forbach acuèlh lo TGV Es #que connècta París a Frankfurt. Parlam aicí mai particularament del ICE de la DB (Deutsche Bahn) #que la generacion ne permet a Forbach d'èsser a 1 h 45 solament de París e a 2 h de Frankfurt-sobratz-o-Man.
Las municipalitats limitrophes son Stiring-Wendel, Behren-lès-Forbach, Morsbach, Œting, Schoeneck, Spicheren e Pichona-Rosselle aital coma Emmersweiler costat alemand.
Lo autoroute A 320 es tangente al territòri de la municipalitat, la en metent a 45 min de Mètz, 1 h 15 de Estrasburg o 1 h 05 de Nancy.
Forbach Es desservie per 4 sortidas de autoroute. En venent de Alemanha (inversement en venent de Mètz), la sortida Forbach-Es dessert lo quartièr Creutzberg e la zòna comerciala de la carrièra Santa-Guy. Forbach-Centre dessert lo Centri-vila, la Vila anautita, lo Schlossberg, lo sieu estadi e lo sieu parc, los espitals aital coma lo quartièr del Pichon Bòsc. Forbach-Centre de loisirs dessert la piscina, los tennis, lo Technopôle de Forbach Sud e l'espaci comercial de Guise. Forbach-Wiesberg-Marienau dessert Los quartièrs del Wiesberg, de Bellevue, del Bruch e de Marienau, la zòna industriala de l'Euròpa aital coma l'ensems de la zòna comerciala de l'Euròpa e Euròpa (aquela darrièra en essent administrativement e en partida situada sul ban de la municipalitat de Morsbach). Lo Eurozone Forbach-Nòrd e la Carrièra Centrala son egalament irrigats dempuèi aquela sortida de autoroute.
La ville de Forbach se situe dans la dépression du Warndt, une demi-boutonnière verte au cœur d’un espace fortement industrialisé. La gare de Forbach accueille le TGV Est qui relie Paris à Francfort. Parlons ici plus particulièrement de l’ICE de la DB (Deutsche Bahn) dont la génération permet à Forbach d’être à 1 h 45 seulement de Paris et à 2 h de Francfort-sur-le-Main.
Les communes limitrophes sont Stiring-Wendel, Behren-lès-Forbach, Morsbach, Œting, Schoeneck, Spicheren et Petite-Rosselle ainsi que Emmersweiler côté allemand.
L’autoroute A 320 est tangente au territoire de la commune, la plaçant à 45 min de Metz, 1 h 15 de Strasbourg ou 1 h 05 de Nancy.
Forbach est desservie par 4 sorties d’autoroute. En venant d’Allemagne (inversement en venant de Metz), la sortie Forbach-Est dessert le quartier Creutzberg et la zone commerciale de la rue Saint-Guy. Forbach-Centre dessert le Centre-ville, la Ville haute, le Schlossberg, son stade et son parc, les hôpitaux ainsi que le quartier de la Petite Forêt. Forbach-Centre de loisirs dessert la piscine, les tennis, le Technopôle de Forbach Sud et l’espace commercial de Guise. Forbach-Wiesberg-Marienau dessert les quartiers du Wiesberg, de Bellevue, du Bruch et de Marienau, la zone industrielle de l’Europe ainsi que l’ensemble de la zone commerciale de l’Europe et Europa (cette dernière étant administrativement et en partie située sur le ban de la commune de Morsbach). L'Eurozone Forbach-Nòrd et la Carrière Centrale sont également irrigués depuis cette sortie d'autoroute.
Carnivora
Los carnivòrs (Carnivora) son un òrdre de mamifèrs. Lo sieu nom ven del fach que manjan subretot de carn, es a dire, d'autres animals, a diferéncia dels erbívòrs que s'alimentan de vegetals o dels omnivòrs, que tenon una dieta variada.
Entre los carnivòrs se tròban diversas famílhas, distribuïdas en dos sosòdres:
Existís tanben un òrdre d'animals fossils, pròches dels actuals carnivòrs mas uèi atudat, los creodonts.
Joan-Claudi Peiròt
thumb|250px|Retrach de Claudi Peiròt Joan-Claudi Peiròt (Jean-Claude Peyrot en francés) tanben nomenat Claudi Peiròt (Claude Peyrot en francés) (Milhau, 3 de setembre de 1709 - Palhàs, 3 d'abril de 1795 ) foguèt un prèire e escrivan occitan qu'aviá per escais Lo prior de Pradinas. Escriguèt tanben de poesias en francés.
Tubersent
es una comuna francesa, situada dins lo departament del Pas de Calais e la region del Nòrd-Pas de Calais.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Sus una elevacion de la municipalitat, trucada La Rocque o La Roque se trobava un castèl féodal #que pas subsisteix mai cap de vestigi visible. Una barralha i n'es uèi bastida.
Microtubul
Los microtubuls que son estructuras de la cellula eucariòta. Que son formats per la polimerizacion d'un dimèrs de duas proteïnas (la tubulina α e la tubulina β) e, segon lo grad mei o mens avançat d'aquesta polimerizacion, que son mei o mens long. Que hen partida de l'esqueleta de la cellula (aperat citoesqueleta) e la loa capacitat de créisher e de mermar qu'ei utilizada per realizar los procès cellulars qui demandan moviments dehens lo citoplasma (lo liquid interior dens lo quau e banhan lo organet cellulars amassas) de la cellula : lo movement de vesiculas (per realizar ua secrecion), la migracion deus cromosòmas (aus qui son la mitòsi e la meïòsi) e la citocinèsi (la separacion d'ua cellula en mair en duas cellulas hilhas un còp acabada la division cellulara.
Estructura
Duas proteïnas, ua tubulia α e ua tubulina β que forman un dimèr. Per polimerizacion, mantun dimèrs que forman un protofilament. Fin finala, 13 microfilaments en ceucle que forman un microtubul. 600px|left|thumb|De haut a baish : Dimèr de tubulinas α e β, protofilament e microtubul format de 13 protofilaments (en perspectiva e copa).
Ròcatalhada
Ròcatalhada (Roquetaillade en francés) es una comuna lengadociana situada dins lo departament d'Aude e la region d', ancianament de Lengadòc-Rosselhon. Dempuèi 2019 es comuna delegada e caplòc de Ròcatalhada e Conilhac.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
Las fòrmas ancianas son Petra Talada, en 1156, Rocatalaida, en 1247, Roca Talada, en 1258, Roqua Talada, en 1258, Ecclesia de Ruppetalliata, en 1296, Roquatalada, al sègle XIII, De Ruppe Talliata, en 1319, Ruppes Talhata, en 1334, Ruppestalhiata, en 1338, De Rupetalliata, en 1347, Rocquetalhade, en 1571, etc. La prononciacion es Roquotalhádo (grafia de l'abat Sabarthès), doncas normalament [,rɔkɔta'ʎadɔ]. Lo mot ròca ven de *rocca, un mot prelatin, absent del latin classic, çò qu'explica qu'es sovent latinizat en rupe(s) dins los tèxtes. Ròca prenguèt lo sens de « puèg, tuca, mont rocassós », puèi de « castèl fòrt, fortalesa ». Lo sens de l'epitèt talhada es pas precisat per Dauzat e Rostaing.
Istòria
Lo 1er de genièr de 2019, la comuna fusionèt ambe Conilhac de la Montanha per formar la comuna novèla de Ròcatalhada e Conilhac, creada pel Prefècte d'Aude lo 5 de decembre de 2018. Las doás comunas venguèron comunas delegadas e Ròcatalhada es lo caplòc.
Agaton (papa)
Agaton (mòrt lo 10 de genier de 681) foguèt lo 79 papa de la Glèisa Catolica Romana dau 26 de junh de 678 au 10 de genier de 681. Succediguèt a Donus (676-678) e foguèt remplaçat per Leon II (681-683).
Originari de Sicília, son pontificat foguèt marcat per una tiera d'afaires importants. Premier, aguèt un ròtle major dins lo corrent dau seisen concili ecumenic (680-681) que condamnèt definitivament l'eretgia monotelista. Gràcias au sostèn pontificau a l'emperaire bizantin qu'aviá reünit aqueu concili, aquò permetèt d'amaisar lei relacions entre leis autoritats religiosas de Constantinòble e de Roma e de resòuvre l'esquisme entraïnat per la crisi monotelista. Puei, Agaton acomencèt de negociacions ambé Constantinòble regardant lei rapòrts de la Cort bizantina ambé leis eleccions papalas. En particular, obtenguèt l'abolicion deis impòsts pagats per lei papas a l'ocasion de son intronizacion.
Pedro Cieza de León
Pedro Cieza de León (1520-1554) foguèt un conquistador e un cronicaire espanhòu. Arribat en America en 1536, participèt a divèrseis expedicions militaras en Colómbia e a la guèrra còntra lei partisans de Gonzalo Pizarro. En 1548, s'installèt a Lima e acomencèt d'escriure sa crònica depintant la conquista de Peró intitulada Crónicas del Perú (« Crònicas de Peró » en occitan). Gràcias a un trabalh important de collècta dei testimònis dau periòde, son òbra es una fònt majora a prepaus d'aqueleis eveniments.
Canton de Carbon Blanc
Lo canton de Carbon Blanc es una anciana division administrativa e electorala francesa, en Bordalés e en Guiana, situada dens l'arrondiment de Bordèu, lo departament de Gironda e la region d'Aquitània, adara de Novèra Aquitània. Lo suprimiren en 2015. Las 6 comunas son desempui dens lo canton de la Peninsula (burèu centralizator Ambarés e La Grava). La lenga autoctòna es l'occitan gascon bordalés.
Istòria
Lo canton de Carbon Blanc se creèt a la Revolucion (Carbon Blanc, a l'epòca, èra dens la comuna de Bassens e Carbon Blanc, mès lo borg èra pus important que lo de Bassens).
Pr'amor de la creishença demografica periurbana, trocegèren lo canton de Carbon Blanc en creant lo canton de Senon en 1973 (pui, a partir d'aqueth canton, lo de Floirac en 1982) e lo canton de Larmont en 1982.
Sendèts (omonimia)
Sendèts pòt designar:
Bebop
Lo bebop (o bop) es un estil de jazz caracterizat per de tempos rapids e una improvisacion basada mai sus l'estructura armonica que sus la melodia. Foguèt desvolopat al començam e a la mitat dels ans quaranta del Sègle XX. L'Hard bop n'es pas qu'una evolucion posteriora que combina lo bebop amb lo blues e lo gospel. Los sieus principals creadors serián entre autras, Thelonious Monk, Charlie Parker, Max Roach e Dizzy Gillespie. Cronologicament ven après lo swing e abans lo cool jazz.
Al començament dels ans 40, lo swing se trobava dins una endrona. D'en primièr creat pels musicians negres aquela tendéncia foguèt lèu assumida per de musicians blancs (Glenn Miller, Benny Goodman...). Lo fach de jogar en big bands limitava fòrça la durada e la libertat pendent los solos. Après las prestacions en big band los musicians negres demoravan dins çò que nomenavan las jam sessions per far espelir lor creativitat dins de longs solos en ritmes furioses.