cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Tibre
Affluents
Los afluents principals son Paglia apondut de Chiani que passa a Orvieto, Nera que passa Terni e Aniene (o Teverone) que raja Subiaco.
Istòria
Se de tradicions romanas ligam lo nom del flum - en latin Tiberis - a la negada d'un individú d'aquel nom, semblariá pasmens que l'origina de l'idronimia siá puslèu eissida de la langa etrusca, perque gaireben tot lo seu cors travèrsa lor territòri, alara qu'aqueles darrièrs aurián batejat lo flum jol nom de Rumon, tèrme que poiriá aver designat mai tard la vila de Roma.
Lo primièr pont que los Romans bastiguèton sus Tibre en aval de l'Illa Tiberina èra lo pont Sublicius que segon la legenda, vendriá de la volontat del rei sabin Ancus Marcius per facilitar los escambis entre Latins e etrusques, perque se situava a nautor del Forum Boarium ("Marcat de buòus"), lo mai ancian dels forums romans. Èra tot bastit de fusta pesque siá desmontat subte, dins lo cas que las relacions ambedos pòbles se deteriorarián.
D'efèit, al temps de la monarquia, lo Tibre constituissiá una frontièra naturala de Roma amb l'Etrúria. Jos la republica, un quartièr « Al delà del Tibre » (e doncas de la vila), le Transtiberim (lo Trastevere d'ara) se constituiguèt, pobla surbretot de Josieus e de Sirians. Aquela tèrra d'en primièr « estrangièra » foguèt anexada mai tard a la vila de Roa jos l'emperaire August.
D'autres ponts foguèron bastits sul Tibre, los tèxtes que nos parvenguèon n'indican tretze, nombre excepcional per una ciutat antica, confirmat per una inscripcion datant dels emperaires Valentinian e Valens ordonant d'òbras de renovacion suls tretze ponts. Una commission d'administrators creats per Tibèri, los procuratores alvei Tiberis et riparum (procurators del lièch e de las ribas del Tibre) èra cargada de mantenir de ponts e des broas, del tèrmes de las partidas publicas d'aquelas, e de las concessions de navigacion sul flem.
Idrometria - Los debits a Roma
Lo debit de Tibre foguèt observat sus un periòde de 59 ans (1921-1979) a Roma, capitala del país. Tibre es un flum pas tròp abondant. Le modul del flum a Rome es de per una superfíciade, çò que correspond a gaireben tot l'agavèrs. La lama d'aiga rajan dins lo seu agavèrs es de anadièrament, çò que se pòt considerar pas gaire naut. Pel debit especific, aténh per segonda e per km de bacin.
Sul periòde d'observacion de 59 ans, lo debit mensual minimal foguèt de en agost de 1946, çò que demorèt fòrt confortable; lo debit mensual maximal èra de  en decembre de 1937.
thumb|center|544px|Tibre a [[Roma vist dempuèi lo pont Sant'Angelo.]]
Nòtas e referéncias
<References/>
Aragon (riu)
Aragon (en aragonés SLA: Aragon; en aragonés GO e en castelhan: Aragón) es un riu situat en Aragon e Navarra e es un afluent d'Èbre.
Delouze-Rosières
Delouze-Rosières es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mòsa e la region de Lorena.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Aquela municipalitat proven de la fusion lo 1er en genièr 1973 de las ancianes comunas de Delouze e de Rosières-en-Bles.
Cette commune provient de la fusion le 1er janvier 1973 des anciennes communes de Delouze et de Rosières-en-Blois.
Rionansa
Rionansa es una comuna de Cantàbria.
Santa Catarina
Santa Catarina es un estat de la Region Sud de Brasil. Confronta l'estat del Paraná al nòrd, lo Rio Grande do Sul al sud, e l'Argentina a l'oèst. Es bordat per l'Ocean Atlantic a l'oèst. Sa superfícia totala es 95,442.9 km2, similara a la d'Ongria.
Geografia
La montanha mai nauta de l'estat es lo Morro da Igreja, amb 1828 m, dins lo municipi d'Urubici. La vila principala es Joinville (pus granda que la capitala, Florianópolis).
Clima
Sul litoral, lo clima es subtropical, amb d'estius cauds e de vents pus freges e intenses durant l'ivèrn. Als punts mai nauts de l'estat (altituds superioras a 1000 m), i pòt aver la formacion de gelada e tanben la precipitacion de nèu dins los ivèrns mai fòrts.
Economia
Las activitats economicas principalas son l'industria (principalament aliments, begudas, textils, ceramica, metallurgia maquinas), la mineracion e l'elevatge.
Aragon (omonimia)
Aragon pòt èsser:
Gruiformes
L'òrdre dels Gruifòrmes es un òrdre d'ausèls que se caracterizan per son bèc long e ponchut e l'abséncia de papach. S'encontran generalament dins los mitans doberts coma las estèpas o al long de las ribas de ribièras. Nisan al sòl, an de pichons nidifuges mas que pòdon èsser dependents de sos parents per la noiridura.
Lista de las familhas
Los turnicids (16 espècias de turnix) son actualament classats dins un òrdre particular, los Turnicifòrmes.
Comunas de Vinhana
Per las autras comunas, vejatz Listas de las comunas de França.
Lista de las 281 comunas dau departament la Viena per òrdre alfabetic, amb lor còde INSEE e lor còde postal principal, e mai lor apartenéncia a las principalas estructuras intercomunalas en 2004. Veire tanben la lista dels cantons e la lista de las comunas ancianas.
Comunautats
Comunautat d'aglomeracion de Peitieus (CAP), creada en 2000.
Comunautat d'aglomeracion dau País Châtelleraudés (CAC), creada en 2001.
Comunautat de comunas dau País Loudunais
Comunautat de comunas dau Val Vert dau Clain
Comunautat de comunas dau País Chauvinois
Comunautat de comunas dau Montmorillonnais
Comunautat de comunas dau País Mélusin
Comunautat de comunas de la Region de Couhé
Comunautat de comunas dau Civraisien
Comunautat de comunas Mâble e Vienne
Comunautat de comunas dau País Charlois
Comunautat de comunas Vonne et Clain
Comunautat de comunas Vinhana et Creuse
Comunautat de comunas dau País Gencéen
Comunautat de comunas dau País Vouglaisien
Comunautat de comunas dau Lencloîtrais
Comunautat de comunas dau Neuvillois
Comunautat de comunas dau Lussacois
Comunautat de comunas dau Mirebalais
Comunautat de comunas dels Vals de Gartempe e Creuse
Mesitornithidae
La familha dels mesitornitids (o Mesitornithidae) compren las 3 espècias de mesitas, ausèls terrèstres de talha mejana (de 30 a 32 cm), de coa longa, alas cortas e fòrtas patas.
Linha 3
Lo terme linha 3 es utilizat per designar un grand nombre de linha de transpòrts en comun :
Lista dels sobeirans visigòts
Aqueste article fa la lista cronologica dels sobeirans visigòts.
Vejatz tanben
Visigoths
Cernés
thumb
Lo Cernés es una region de l'extrème sud-èst dau Bordalés ; correspon a la valèia de Ciron, dont lo nom a d'alhurs la medissa origina, e a las Gravas.
Tanlèu lo XII° siègle, formèt un archiprestat, dont lo caplòc èra Gradinhan. Amassèva lo comtat d'Ornon, la prevostat de Barsac, plusiors baronias, lo marquisat de Lendiràs, una partida de la baronia de Veirinas (Pessac) e quauquas senhorias, dont lo Castèthnau de Cernés. Caperèva 51 comunas actualas, dont lo quartèir Sent Nicolas de las Gravas a Bordèu
Nau afluents de Garona travèrsan lo Cernés, mèi l'Èira au sud-oèst. Aqueste territòri es au caireforc entre lo camin de Tolosa e lo camin de Baiona (camin de Sent Jacme). Seré tanben a Sent Medard d'Airans, d'autscòps d'Aruan, qu'auré estut lo prumèir lòc de franquissament de Garona dens sa baisha valèia.
Bragairac
Geografia
Bragairac es dins l'airal urban de Tolosa e en Savés a 21 km a l'Oèst de Murèth.
Cernés
Las comunas de Cernés
Arbanats - Aiga Mòrta de las Gravas - Balisac - Barsac - Bautiran - Bèglas - Belin-Beliet - Bomas - Bordèu (partida) - Budòs - Cabanac e Vilagrens - Cadaujac - Canejan - Castra - Cerons - Cestàs - Hargas de Lengon - Gradinhan - Guilhòs - Austens - Ilats - Isla Sent Jòrge - la Brèda - Lendiràs - lo Barp - Leujats - Leunhan - lo Tusan - Loishats - Martilhac - Navalhan - Aurinha - Pessac - Podensac - Portèths - Prenhac - Pujòus de Ciron - Sent Lugèir - Sent Magne - Sent Medard d'Airans - Sent Miquèu de Riufred - Sent Maurilhon - Sent Sèuve - Sent Sefrian - Saucats - Sautèrnas - Talença - Tolena - Vilandraut - Vilanava d'Ornon - Viralada.
Bragairac
Istòria
Pendent l'Ancian Regime, Bragairac èra de l'eleccion de Comenge, doncas de la província de Gasconha, de la generalitat d'Aush, de la diocèsi de Lombèrs, de la senescaucia de Tolosa. Tanlèu 1790, Bragairac èra deu canton de Sent Lis. Lo nom de la comuna èra Bragayrac et Saint-Thomas en l'an VIII. Lagarde-Savès estoc incorporada a Bragairac tanlèu 1790. Lo vocable de la glèisa, annèxa de Sent Tomàs, qu'es Sent Sarnin.
Lagarde-Savès (benlèu La Garda o La Guarda de Savés) èra de l'eleccion de Comenge, de la generalitat d'Aush e de la senescaucia de Tolosa.
Espinèla
L’espinèla es un minerau incolòr a l’estat pur e tintat de divèrsei colors (negre, roge, brun, jaune ò blau) en preséncia d'impuretats. A una duretat de 7,5-8,0 e una densitat de 3,5-4,1. Es format d’oxid d’alumini e de magnèsi (simbòl quimic: MgAl2O4) cristallizat segon un sistèma cubic de classa exacisoctaedrica. Dins la natura, s’observa generalament sota la forma de cristaus cubics de talha pichona. Son esclat es veirenc.
L’espinèla es tipica dei cauquiers e dei dolomias metamorfizats per contacte. Se pòu tanben trobar dins certanei ròcas magmaticas en foncion de la composicion dau magma d’origina e dins de depaus sedimentaris (placers). Es sovent associat ambé la calcita, la flogopita ò la pargasita. Lei varietats lindas e transparentas son utilizadas coma gemmas.
Saint-Léger-sur-Dheune
Geografia
thumb|left|Carrièra principala de Sant-Leugièr-sus-Dheune (D 978) thumb|left|Sant-Leugièr-sus-Dheune - canal del Centre e via verda
Istòria
Vilatge agricòla e viticole (la vinha a gaireben desaparegut a l'epòca contemporanèa), Sant-Leugièr-sus-Dheune s'es transformat en bourgade al començament del XIXe sègle amb lo creusement del canal del Centre meses n'aiga l'an 1793 e mai tard (1861-1867) l'arribada del camin de fèrre Nivèrns - Chagny. Se desvolòpan alavetz activitats comercialas e industrialas coma de las tuileries, de las plâtreries a partir d'una carrièra de gypse a Charrecey e l'espleitacion de carbon de 1830 a 1900. La populacion tripla gaireben dins un sègle (1786 : 915 abitants - 1836 : 1755 abitants - 1891 : 2395 abitants) per declinar de contunh amb las evolucions economicas coma l'abandon de las activitats en pèrda de rentabilitat (minas, vignoble) e lo déclin de la navegacion vendeira sul canal. Après un ponch bas l'an 2000 amb 1330 abitants, lo bourg tròba una cèrt creissement démographique (2007 :mai de 1500 abitants) amb activitats nòvas (talhièrs de mecanica e de chaudronnerie, transpòrt) e tanben una dubertura al torisme e la creacion d'una halte nàutica per la navegacion de plaisance sul Canal del Centre aital coma una via verda per cycliste sul camin de halage de Chagny a Digoin.
Village agricole et viticole (la vigne a presque disparu à l'époque contemporaine), Saint-Léger-sur-Dheune s'est transformée en bourgade au début du XIXe siècle avec le creusement du canal du Centre mis en eau en 1793 et plus tard (1861-1867) l'arrivée du chemin de fer Nevers - Chagny. Se développent alors des activités commerciales et industrielles comme des tuileries, des plâtreries à partir d'une carrière de gypse à Charrecey et l'exploitation de charbon de 1830 à 1900. La population triple presque en un siècle (1786 : 915 habitants - 1836 : 1755 habitants - 1891 : 2395 habitants) pour décliner ensuite avec les évolutions économiques comme l'abandon des activités en perte de rentabilité (mines, vignoble) et le déclin de la navigation marchande sur le canal. Après un point bas en 2000 avec 1330 habitants, le bourg retrouve une certaine croissance démographique (2007 :plus de 1500 habitants) avec des activités nouvelles (ateliers de mécanique et de chaudronnerie, transport) et aussi une ouverture au tourisme et la création d'une halte nautique pour la navigation de plaisance sur le Canal du Centre ainsi qu'une voie verte pour cycliste sur le chemin de halage de Chagny à Digoin.
Agnin
Agnin en arpitan (oficialament en francés Agnin) es una comuna arpitana dau Daufinat, situaa dins lo departament d'Isèra e la region de Ròse-Aups.
Geografia
La municipalitat a situat a Unitat|25|km}} de Viena e a Unitat|50|km –  de Lion. Los abitants son los Agnitaires.
Comunas vesinas
400px|left|Distanças e posicion relativa
Istòria
100px
Blasonnement: Talhat : al primièr d'aur a la glèisa del luòc sostengut, a dextre, d'un écusson a doas oras claus passadas en sautoir e senestré, en cap, d'un panatòri, lo tot representat al molzut, al segond de caras al dauphin d'aur adextré d'una ròsa tigée e canerada al natural ; a la cotice en barra d'aur cargat de l'inscripcion AGNIN en cartas capitals de sable, enquadernant sus la partition
Blasonnement: Taillé : au premier d'or à l'église du lieu soutenue, à dextre, d'un écusson aux deux clefs passées en sautoir et senestré, en chef, d'un vol, le tout représenté au trait, au second de gueules au dauphin d'or adextré d'une rose tigée et feuillée au naturel ; à la cotice en barre d'or chargée de l'inscription AGNIN en lettres capitales de sable, brochant sur la partition
Stattmatten
Stattmatten en alemannisch (Stattmatten en francés) es una comuna francesa del departament del Bas Ren e de la region d'Alsàcia.
Geografia
L'altitud minimale e maximala de Stattmatten son respectivements de 116 m e 122 m.
Stattmatten A adaigat per la Moder.
L'altitude minimale et maximale de Stattmatten sont respectivements de 116 m et 122 m.
Istòria
Ce petit village du Ried du Nord, à l'écart des grands axes routiers, compte actuellement 599 habitants. Si les premières archives mentionnant son nom remontent au, la naissance de Stattmatten devait se situer aux environs du. En 1359, le village passe avec dix autres communes de l'Uffried aux mains des barons de Fleckenstein. Une légende transmise par les générations raconte que le village fut fondé par une famille suisse, les Heintzen, qui en longeant le Rhin fut émerveillée par la beauté du site. Elle amarra son bateau près d'une berge, un quai actif près d'une prairie verdoyante (Statt en den matten) et finit par s'y établir définitivement. L'histoire de la bourgade est étroitement liée a celle du Rhin, frontière naturelle et zone de passage des gens de guerre. Stattmatten faillit disparaitre comme d'autres villages dans les méandres des pillages, mises à sac et autres horreurs de guerre. Celle de Trente Ans (1618-1648) fut la plus meurtrière et rares furent les familles qui survécurent en se réfugiant sur les îles du Rhin. Lors de la guerre de Succession d'Espagne (1701-1714), le maréchal de Villars, commandant les troupes du roi de France livra en 1706 une bataille importante contre les armées du Prince de Bade qui lui permit entre autres de prendre le tête du pont du Rhin à Stattmatten. Lors de l'extinction de la lignée mâle des Fleckenstein en 1720, le village passa jusqu'à la Révolution aux mains du Cardinal Rohan Soubise. La population de Statmatten a payé un lourd tribut lors des deux guerres mondiales. Dans les siècles passés, la plupart des habitants vivaient de la pêche, de la batellerie et de l'agriculture. On rencontre également quelques orpailleurs qui restent en mémoire par les surnoms familiers (Hofname) tels que Goldriecke ou Goldschaengel. La réforme protestante fut instaurée en 1543.
Haut Entre Duas Mars
Au levant de l'Entre Duas Mars, s'agís d'una region chic gasconizada, cubèrta d'autscòps per la Petita Gavaisheria e la zòna lengadociana de Gironda. Compren los cantons de la Rèula, Sauvatèrra (partida orientala), Montsegur e Pelagrua. Lo paisatge, au contrari dau cochant de l'Entre Duas Mars, es mens viticòla e mèi virat cap a l'eslevatge e a la policultura, dens la continuitat dau Vasadés e d'Òlt e Garona. I tròban frem de prats.
Lo haut Entre Duas Mars es constituit en comunautat de comunas.
Masuelh
Etimologicament Masuelh (Mazeuil en francés) es una comuna francesa dau departament de Viena e de la region de Novela Aquitània, ancianament de Peitau-Charantas.
Geografia
miniatura|gaucha|La plana entre Mazeuil e Saint-Jean-de-Sauves.
Toponimia
Las atestacions ancianas son, per lhuec:
Nòtas
<references group="N"/>
Los Caps Negues
Los Caps Negues es un grope de rugbijaires de Vasats qu'a aujut enveja de mantenir lo "patuàs vasadés" deus vièlhs en compausant cançons en gascon, sus la caça de la paloma, lo rugbi, las hemnas, lo bueu... Lo parelh de cantaires, Robert Offredo e Frédérique Dubos, son acompanhats de guitarras, acordeon, flaütas e percussions.
.at
.at es lo nom de domeni d'Internet per Àustria.
Referéncias
סיומת אינטרנט Toppdomän
Flavius Arcadius
Flavius Arcadius (377-408) èra lo premier emperaire de l'Empèri Bizantin. Fiu de Teodòsi I e d'Aelia Flacilla, reinèt de 395 a sa mòrt. Son fiu Teodòsi II li succediguèt. De 395 a 400, son rèine foguèt marcat per l'influéncia granda de sei conselhiers e son poder personau acomencèt solament après l'eliminacion d'aquelei darriers. Per la seguida, luchèt activament còntra lo paganisme e l'arianisme.
Harold en Italia
thumb|200px|Lo [[Abruç]]Harold en Italia (o Sinfonia en quate partidas dab alto principau « Harold en Italia », op. 16 o H 68) qu'ei ua sinfonia d'Hector Berlioz escrivuda entà har estinglar l'alto (çò qui la hè d'un genre particular enter sinfonia e concerto).
Istòria
Dens los sons Memòris las circonstàncias particularas de la soa composicion : lo violonista Niccolò Paganini que seré anat trobar Berlioz entà eth comandar la soa composicion per'mor de la soa aquesida d'un vriulon alto stradivari e que sentiva la manca de musica entà lo jogar ; quan Berlioz e presentè lo son tribalh, Paganini no'u voló pas interpretar, decebut de la part tròp modesta vodada au son instrument. Totun, en l'audir que s'anè tornar véder Berlioz entà'u testimoniar la soa immensa admiracion que soslinhé en eth auherir 20,000 francs qui Berlioz arrecebé en ua tempsada qui'us s'avèva efectivament besonh.
Aquesta òbra qu'ei literariament inspirada peu roman en vers de Lord Byron Childe-Harold's Pilgrimage (lo ) e musicaument per las camadas de Berlioz dens los Abruç durant lo son sejorn en Italia.
Que ho interpretat peu purmèr còp lo 23 de noveme de 1834 au Conservatòri de París per l'altista Chrétien Urhan.
Estructura
Harold en Italia que's compausa de quate movements :
Fontenay-sous-Fouronnes
Fontenay-sous-Fouronnes es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Iona e la region de Borgonha.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Nòtas
<references group=N/>
Sainte-Marguerite-de-Carrouges
Sainte-Marguerite-de-Carrouges es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Orne e la region de la Bassa Normandia.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Teogonia
Una teogonia (en grec ancian, de , « dieu », e , « engendrar ») designe tot recit mitologic sus las originas e lass genealogias divinas.
1976
Aquesta pagina concernís l'an  del calendièr gregorian.
Teogonia
Constituís una forma de recit original, tot coma una cosmogonia (que descrich la naissença de l'Univèrs e del mond), qu’es sovent indissociable, o una antropogonia (que descrich la naissença e lo destin de l'umanitat). S'agís sovent d'armonizar, a la limita de la poèsia e de la doctrina, de legendas destriadas al subjècte de las causas primièras. L'exemple mai celèbre es la Teogonia d'Esiòde (sègle VIIIe AbC.), fixant lo canon del recit olimpian dins la mitologia grèga.
1976
Seichèlas
Independéncia dau país lo 29 de junh.
Armament
Intrada en servici dau premier carri de combat de tresena generacion (lo T-80 sovietic). A respèct dei carris de segonda generacion, dispausan d'un blindatge composit pus resistent, d'una velocitat pus importanta e de sistèmas informatics d'estabilizacion e de contraròtle de tir que permeton de destrurre rapidament una buta a una portada d'au mens 2,000 m.
Teogonia
d’entre los recits coneguts, se pòt citar:
1976
Astronomia
Capitada de la mesa en orbita de la mission estatsunidenca Viking 2 a l'entorn de Mart. Lo 3 de setembre, la sonda principala larguèt un module d'atteratge que capitèt de se pausar a la superficia de la planeta. La mission estudièt en particular la composicion atmosferica e la preséncia d'una forma de vida. Foncionèt fins a 1978.
Fisica
Descubèrta d'un lepton novèu dich tau per Martin Lewis Perl. Aquela particula a de proprietats similaras a aquelei de l'electron mai sa massa es aperaquí 3,500 còps pus granda. L'autor d'aquela descubèrta recebèt lo Prèmi Nobel de Fisica 1995.
Informatica
D'autra part, desvolopament dau sistèma operatiu CP/M per l'engenhaire estatsunidenc Gary Kildall (1942-1994). Aqueu sistèma venguèt rapidament lo sistèma d'esplecha estandard deis ordinators 8 bits de la fin deis annadas 1970 fins au desvolopament de MS-DOS per Microsoft.
Medecina
A partir dei trabalhs dau genetician estatsunidenc Baruch Blumberg (1925-2011), desvolopament dau premier vaccin còntra l'epatita B per una còla dirigida per lo mètge francés Philippe Maupas (1939-1981).
Teodòsi II
Teodòsi II (10 d'abriu de 401 - 28 de julhèt de 450) èra lo segond emperaire de l'Empèri Bizantin de 408 a sa mòrt. Èra lo successor de son paire Flavius Arcadius e foguèt remplaçat per Marcian que venguèt lo marit de sa sòrre a la seguida d'un complòt per la succession. Son rèine foguèt marcat per la controvèrsa religiosa a prepaus dau nestorianisme e per de guèrras frontalieras còntra lei Huns e lei Pèrs.
Chrétien Urhan
thumb|200px|Chrétien UrhanChrétien Urhan (Montjoie, lo 16 de heurèr de 1790 - Belleville, lo 2 de noveme de 1845) que ho un altista, jogaire de viòla d'amor e violonista francés.
Vadut a Montjoie au ras d'Ais d'Alemanha e alavetz ocupat per França, que ho arremarcat per l'emperatriz Josefina de Beauharnais qui'u mandè estudiar a París dab Lesueur, Kreutzer e Ròda.
Urhan que remplacè Paganini dens la purmèra interpretacion d'Harold en Italia d'Hector Berlioz qui ho ua escadudas de las granas.
Walia
Walia (? - 418), Rei dels visigòts entre 415 e 418. Sucediguèt a Ataülf a la mòrt en 415 de Sigeric assassinat pels seus seccessors après una setmana de govèrn. Establiguèt la capitala dels Visigòts a Tolosa.
Auřivéta San Michèe
Auriveta e Sant Miquèl o Auriveta o L'Auriveta (Auřivéta San Michèe en roiasc, Olivetta San Michele en italian) es una comuna de la Val Ròia, en Occitània ont se parla lo roiasc (parlar de transicion vèrs lo ligur), dins la Val de Ròia‎ e la província d'Impèria (region italiana de Ligúria).
Walia
Biografia
thumb|130px|left|Representacion de Walia, reis dels Visigòts, sus una gravadura de 1794 Ensajèt de s'establir al nòrd d'Africa mas poguèt pas e signèt la patz amb l'Emperaire roman Honorius, e dins un tractat (foedus) Walia s'engatgèt a far de Gala Placidia la seuna esposa (sòr d'Honorius, raptada per Alaric Ièr e remandada per Ataülf) e a forabandir de la Peninsula Iberica los pòbles barbars que s'i èran establits dempuèi 409.
Auřivéta San Michèe
Presentacion en roiasc
Auřivéta San Michèe l’é in paìsë dë ařime ch’ër së trova sciǘ ina culéta, ën ř’uřtima part italiana da Val Roya; ër sé tërritori s’alarga sciű 13,84 Km², ën t’ina fascia d’autéssa chë la va dai 141 métru dë Giauma, pëcin grup dë càe ën frassiùn San Michèe, ai 1326 m. de ròche d’ër Munt Butetta. A cumüna la é furmàa da tréi frassiùn, Auřivéta, San Michèe, e Fanghét. Düi autri paisöti: Piena e Libri, dopu a sëgunda guèra mundiale, cun i növi cunei tra ř’Italia e a Fransa fissài dar Tratà dë Parigi dëř 1947, li sun passai da a comuna d’Auriveta aa cumüna dë Brelh de Ròia, pigliénd ‘ër nòm dë Piene-Haute e de Libre.
Walia
Biografia
Del seu costat l'emperaire Honorius donèt 600 000 mesuras de blat als visigòts e permetèt lor installacion dins la peninsula. Em 4l8, Valia dintrèt en Ispània e sometèt los sueves, los vandals silings, establits en Andalosia e los alans de Lusitània. Dels quatre pòbles barbars (vandals asdinges, vandals silinges, sueves e alans) qu'èran istallats dins la Peninsula sonque ne demorèron dos, mas quand apareguèt que serián eles tanben someses per Walia, Honorius decidiguèt de cambiar lo seus plans e luirèt Aquitània als visigòts per que s'i establiscan. Amb la mòrt de Walia desapareguèt la dinastia dels baltings qu'aviá começat amb Alaric Ièr.
Auřivéta San Michèe
Istòria
La comuna de la Penna foguèt annexada a França en 1805 e inclosa dins lo departament dels Aups Maritims. Tornèt al reialme de Sardenha en 1814.
thumb|left|200px|Auriveta dins l’anciana Comunautat de Montanha d’Intemelia (jaune) e la província d’Impèria Auriveta èra dins la Comunautat de Montanha d’Intemelia de sa creacion en 1973 fins a sa supression en 2011.
Dempuèi 2015 es inclosa dins l’Union de las Comunas de las Vals Nèrvia e Ròia.
Troyon (Mòsa)
Troyon  es una comuna francesa administrada per lo departament de Mòsa de la region de Lorena.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Grimbosq
Grimbosq es una comuna normanda, situada dins lo departament de Calvadòs e la region de la Bassa Normandia.
Geografia
Grimbosq A situat a l'oèst de la bòsc del meteis nom, en un méandre del Adorna, es-a dire entre lo bòsc e lo fleuve.
Grimbosq est située à l'ouest de la forêt du même nom, dans un méandre de l'Orne, c'est-à-dire entre la forêt et le fleuve.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
La bòsc de Grimbosq ocupava pendent lo Mièja Edat la superfícia ont se situa a l'ora d'ara lo bourg, continuament al bastiment del castèl de Olivet, dels paysans se #installar a proximitat.
La forêt de Grimbosq occupait pendant le Moyen Âge la surface où se situe actuellement le bourg, suite à la construction du château d'Olivet, des paysans s'installèrent à proximité.
Eridu
Eridu èra una ciutat-estat de Mesopotamia situat dins lo país de Sumer. Es considerada coma una dei vilas umanas pus ancianas de l'Istòria. Fondada probablament vèrs 5000 avC, agantèt son apogèu vèrs 2900 avC e èra alora un dei centres majors de la region. Per la seguida, declinèt au profiech d'Ur e i a gaire de vestigis d'una ocupacion importanta après 2050 avC.
.au
.au es lo nom de domeni d'Internet per Austràlia.
Canton de Pau Davant
Lo canton de Pau Davant (de Pau-Est en francés) qu'ei ua anciana division administrativa de Bearn, dens l'arrondiment de Pau, lo departament deus Pirenèus Atlantics e la region d'Aquitània, adara de Navèra Aquitània. Despuish 2015, que i a quate cantons a Pau; Idron qu'ei deu canton de Pau-2, Artigalotan, Lee e Ossa que son deu canton deu País de Morlans e deu Montanerés e Nostin qu'ei deu canton de Vallées de l'Ousse et du Lagoin (en francés. La lenga autoctòna qu'ei l'occitan gascon, dens sa varianta bearnesa.
.au
Referéncias
Toppdomän
Kazallu
Kazallu èra lo nom d'una ciutat-estat de Mesopotamia antica. Probablament situat a un quinsenau de quilomètres au sud de Babilònia, la vila foguèt conquista e destrucha per Sargon d'Akkad vèrs lo sègle XXIV o XXIII avC. Après la fin de la tresena dinastia d'Ur, Kazallu venguèt independenta avans de passar sota la dominacion de Larsa au sègle XIX avC.
Cronos
Cronos designa:
Maskelynes (lenga)
Lo maskelynes es una lenga oceaniana parladas a Vanuatu.
Localizacion
Lo maskelynes es parlat al larg del sud de Malakula, la segonda mai granda de Vanuatu. Los locutors vivon d'en primièr sus l'illa d'Uluveu, que fa partida del archipèla pichon de las maskelynes.
Classificacion
Lo maskelynes es una lenga vanuatu central, un grop de las lengas oceanianas del sud restacat a las lengas oceanianas. Aquestas fan partida de la branca malaiopolinesiana de la familha austronesiana.
Escritura
L'alfabet maskelynes es :
Charentay
(en francés) | longitud=4.68 | latitud=46.0897222222 | alt mej = | alt maxi =272 | km²           =13.78 }} Charentay  en arpitan (Charentay  en francés) es una comuna arpitana, situada dins lo departament de Ròse e la region de Ròse-Aups.
Geografia
Village de plaine à 50 km de Lyon et 20 km de Mâcon.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Çò Castèl de Arginy (, restaurat al ) i auriá protegit qualques nòbles Templiers.
Le château d'Arginy (, restauré au ) aurait abrité quelques nobles Templiers.
Campfranc
Campfranc (en aragonés SLA Canfran, en aragonés GO Canfrán, en castelhan Canfranc) qu'es ua comuna d'Aragon dens era vath deth medish nom. En qu'avèva  abitants.
Toponimia
Eth nom Campfranc qu'es atestat en lenga classica. Ua “chiqueta de Campfranc” qu'ei ua hilha de pòca vertut.
Canabièra
Canabièra pòt designar:
Comunas d'Avairon
thumb|Las comunas d'Avairon - Mapa de l'Institut Occitan Avaironés Per las autras comunas, vejatz Lista de las comunas de França.
Lista de las 304 comunas d'Avairon per òrdre alfabetic, amb lo còdi INSEE e lo còdi postal.
(CAR) Comunautat d'aglomeracion del Grand Rodés, creat en 2000.
Sent Berçon
Sent Berçon (Saint-Bressou en francés) es una comuna carcinòla situada dins lo departament francés d'Òut e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Arthel
Arthel es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Nièvre e la region de Borgonha.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Periòde d'Uruk
Lo periòde d'Uruk es un estadi dau desvolopament de la civilizacion protoistorica de Mesopotamia antica durant lo millenari IV avC. Foguèt caracterizat per l'aparicion e lo desvolopament dei premiers sistèmas de comptabilitat o d'escritura e un cambiament major dins l'organizacion urbana que veguèt una aumentacion de la talha dei vilas e la formacion dei premiers estats. Per exemple, la vila d'Uruk agantèt probablament una superficia situada entre 250 e 300 ectaras e la vila de Habuba Kabira presentèt un grop urban de 22 ectares protegit per un barri. A respèct dei periòdes precedents, la talha dei monuments principaus aumentèt tanben fòrtament. Ansin, lo temple D de l'Eanna a una superficia de 4 000 m² còntra solament 280 m² per aqueu d'Eridu, pus grand temple conegut per lo periòde d'Obeïd. Lei tombas presentèron un movement identic. Aquelei fachs mòstran donc un poder pus fòrt e capable de mobilizar de mejans importants durant una durada lònga.
.aw
.aw es lo nom de domeni d'Internet per Aruba.
Referéncias
Toppdomän
Casp
Caspe es un municipi de la província espanhòla de Saragossa dins la Comunautat Autonòma d'Aragon.
Noms occitans
A Casp son comuns de noms d'ostal occitans coma Albiac o Cirac, de noms que gaireben se tròban pas dins los vilatges a l'entorn.
Lorlanja
Lorlanja (Lorlanges en francés) z-es una comuna auvernhassa situada dins lo departament del Naut Léger e la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament d'Auvèrnhe.
Comunas vesinas
400px|left|Distanças e posicion relativa
Longechaux
Longechaux es una comuna francesa, situada dins lo departament de Dobs e la region de la Borgonha Franca Comtat.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Periòde d'Obeïd
Lo periòde d'Obeïd es una epòca protoistorica de Mesopotamia Anciana situada aperaquí entre 6500 e 3750 avC. Son site principau es Eridu amb 19 nivèus d'ocupacion. Aqueu periòde es devesit en cinc epòcas pus pichonas :
Notre-Dame-du-Cruet
Notre-Dame-du-Cruet en arpitan (Notre-Dame-du-Cruet en francés) es una comuna arpitana de Savòia, situada dins lo departament de Savòia e la region de Ròse-Aups.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Saint-Avit
Saint-Avit es una comuna francesa, situada dins lo departament de Charanta e la region de Novela Aquitània, ancianament de Peitau-Charantas.
Comunas limitròfas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Toponimia
Las atestacions ancianas son, per luec:
Nòtas e referéncias
<references group="N"/>
Richarville
Richarville es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Essonne e la region d'Illa de França.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
1975
Aquesta pagina concernís l'an  del calendièr gregorian.
França
Après d'annadas de luchas, adopcion de la lèi Veil que legalizèt l'avortament. Per de rasons de compromés politic, laissava divèrsei limits per ne limitar l'usatge mai d'autrei lèis permetèron a cha pauc de lo liberalizar.
Espanha
Mòrt de Francisco Franco lo 20 de novembre que foguèt remplaçat per lo rèi Joan Carles lo 22.
Astronomia
Capitada de l'atteratge de la sonda Viking 1 de la NASA sus Mart. Fins a 1980, la mission (una sonda orbitala e una capsula destinada a l'atteratge) permetèt de fotografiar la planeta e d'i realizar divèrsei mesuras, especialament sus la composicion atmosferica e geologica.
Energia
Comercializacion de la premiera pila de liti. Tres còps pus competitiva que leis autrei modèls de pila dau periòde, trobèt rapidament d'aplicacions de tecnologia auta.
Felip VI d'Espanha
Felip VI d'Espanha, de son nom complèt Felip Joan Pablo Anfós de Todos los Santos de Borbon e Grecia (en castelhan: Felipe Juan Pablo Alfonso de Todos los Santos de Borbón y Grecia; Madrid, 5 de genièr de 1938), z-es lo rei actuau d'Espanha emb lo nom de Felip VI. Z-es lo filh del rei Joan Carles I d'Espanha e de la reina Sofia, lo fraire d'Elena de Borbon e de Cristina de Borbon. Z-es maridat amb Letizia Ortiz Rocasolano, z-an doas filhas qui se 'pelan Leonor de Borbón Ortíz (n. lo 31 d'octòbre de 2005) e Sofía de Borbón Ortíz (n. lo 29 d'abrial de 2007).
Gioacchino Rossini
Gioacchino Antonio Rossini (Pesaro, Estats deu Papa, lo 29 de heurèr de 1792 – Passy, lo 13 de noveme de 1868) que ho un deus compositors màger de l'istòria de l'opèra. Qu'ei l'autor notament deu Barbèr de Sevilha (en italian : Il Barbiere di Siviglia), de La Cenerentola, de La Gazza ladra ("la Piga panaira") e Guillaume Tell.
Briquenay
Briquenay es una comuna francesa del departament de las Ardenas e de la region de Champanha e Ardena.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Elena de Borbon
Elena de Borbon (Madrid, lo 20 de decembre de 1963) z-es la filha ainada del rei Juan Carlos Ièr d'Espanha e de la reina Sofia, la sòrre de Cristina de Borbon e del prince d'Astúrias Felipe d'Espanha, eiretèir del tròn d'Espanha. Z-èra tanben la femna de Jaime de Marichalar, se separèron en 2007. Z-an dos enfants : Felipe Juan Froilán de Todos los Santos (lo 17 de julhet de 1998) e Victoria Federica de Todos los Santos (lo 9 de setembre de 2000).
Besneville
Besneville es una comuna normanda, situada dins lo departament de la Marga e la region de la Bassa Normandia.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Leonor de Borbon Ortiz
Leonor de Borbon Ortiz (Madrid, 31 d'octòbre de 2005) z-es la filha ainada de Felip VI d'Espanha e de Letizia Ortiz Rocasolano e la sòr de Sofia de Borbon Ortiz. Z-es l'eireteira del tròn d'Espanha (Princessa d'Astúrias dempuei lo 19 de junh de 2014).
Pòrta pompidoira (mètro)
vinheta|De pòrtas pompidoiras del [[mètro de Tolosa.]] Las pòrtas pompidoiras, (var.pòrta trepaderas) o faciadas de cai, son de pòrtas automaticas enveiradas situadas dins una estacion de mètro, long dels cais a la broa de las vias. Aquestas pòrtas se dobrisson unicament al moment ont un tren es a l'arrèst dins l'estacion e son principalament destinadas a empachar los suicidis e los accidents.
Messemé
Messemé es una comuna francesa dau departament de Viena e de la region de Novela Aquitània, ancianament de Peitau-Charantas.
Comunas limitròfas
400px|gaucha||Distanças e posicion relativa
Toponimia
Las atestacions ancianas son, per lhuec:
Nòtas
<references group="N"/>
Allennes-les-Marais
Allennes-les-Marais es una comuna francesa del departament del Nòrd e de la region del Nòrd-Pas de Calais.
Istòria
D'origina incert, lo étymologie del nom Allennes vendriá de a lo (près) e len (riu), o de a la vetum (aulnaie), luòc plantat de aulnes.
S'es successivament trucada Halenes en 1178, Allennes en Carembault l'an 1787, Allennes sus las Marais a la fin del de contunh fin finala Alleunes o Allennes-los-Marais l'an 1801.
La tèrra de Allennes-las-Marais a mencionat dempuèi l'an 675 en un títol del abbaye Sant Vaast de Arras. Cap a 964, figura en las possessions de la abbaye Sant Pierre de Gand de contunh après i aver #èsser una dependéncia de Annœullin, aperten a la abbaye Sant-Martin de #Virar fins a la Revolucion.
Jos l'ancian regim, 4 familhas i exercisson successivament la justícia : los Allennes, los Neuville (Hugues de Neuville, senhor de Allennes i aurà aucit l'an 1415 a la batalha de Azincourt), las Oignies e las Croses de Euchin.
Delut
Delut es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mòsa e la region de Lorena.
Allennes-les-Marais
Istòria
En 1566, jos l' aucupacion espanhòla, los abitants de Allennes ajudan los seclinen essent a refusar l'invasion de las Gueux de contunh en 1642, lo pòrti de Milleray #que pren la vila de La Bassée, estrall lo vilatge e crema la granda granja de Allennes.
Una ordonnance de 1669 autorize los senhors a reclamar lo profit d'un tèrç de l'espleitacion de las marais de la Deûle. En 1777, los 2/3 los dels marais restants an partejat en porcions ménagères entre las villageois.
Jos l'ancian regim, Allennes fasiá partida del quartièr de Carembault, cap de-luòc Phalempin. thumb|170px|Allennes-los-Marais en lo sieu costat e lo sieu arrondissement
D’origine incertaine, l'étymologie du nom Allennes viendrait de al (bord) et len (rivière), ou de a la vetum (aulnaie), lieu planté d’aulnes.
Elle s’est successivement appelée Halenes en 1178, Allennes en Carembault en 1787, Allennes sur les Marais à la fin du puis enfin Alleunes ou Allennes-les-Marais en 1801.
En 1566, sous l’occupation espagnole, les habitants d’Allennes aident les seclinois à repousser l’invasion des Gueux puis en 1642, le duc de Milleray qui prend la ville de La Bassée, ravage le village et brûle la grande ferme d’Allennes.
Une ordonnance de 1669 autorise les seigneurs à réclamer le profit d'un tiers de l’exploitation des marais de la Deûle. En 1777, les 2/3 les des marais restants sont partagés en portions ménagères entre les villageois.
Sous l'ancien régime, Allennes faisait partie du quartier de Carembault, chef-lieu Phalempin. thumb|170px|Allennes-les-Marais dans son canton et son arrondissement.
Port sandwich (lenga)
Lo port sandwich es una lenga oceaniana parladas a Vanuatu.
Localizacion
Lo port sandwich es parlat dins lo sud-èst de l'illa de Malakula, la segonda mai granda de Vanuatu. Los locutors vivon a l'entorn de Lamap e an pas de nom per la lenga.
Classificacion
Lo port sandwich es una lenga vanuatu central, un grop de las lengas oceanianas del sud restacat a las lengas oceanianas. Aquestas fan partida de la branca malaiopolinesiana de la familha austronesiana.
Nòbla leiçon
La Nòbla leiçon (escrich La nobla leyczon dins la version originala) es un poèma religiós vaudés en occitan, dau començament dau sègle XV, compausat de 491 alexandrins. Es l'element pus conegut d'un corpus de tèxtes vaudés anonims dei Valadas Occitanas, escrichs dins lo parlar vivaroaupenc locau e datats de la fin de l'Edat Mejana.
Lo tèrme de leiçon a aicí son sens liturgic (e etimologic) de : se supausa que la Nòbla leiçon, legida a votz auta, serviguèt dins leis assembladas per l'edificacion dei fidèus. Es un compendi, sensa ges de pretencion literària, de l'Istòria Santa (Ancian e Novèu Testament), de la doctrina e de la morala vaudesas.
Edicions
La Nòbla leiçon foguèt publicada per lo premier còp en 1658, e traducha en anglés, per Samuel Morland dins lei pèças justificativas de son obratge: The History of the Evangelical Churches of the Valleys of Piemont. Après lei Pascas Vaudesas, Samuel Morland èra estat mandat en 1655 a Turin per Oliver Cromwell coma ambaissador extraordinari vèrs la cort de Savòia; deviá intervenir en favor dei Glèisas evangelicas piemontesas. La guèrra s'acabèt aquel an, e Morland demorèt quauquei temps a Genèva. Ne tornariá ambé la matèria de son libre.
Entre leis edicions modèrnas, se pòt citar:
Teogonia (Esiòde)
La Teogonia (en grèc ancian ) es una òbra del poèta grèc Esiòde del sègle VIII AbC escricha en examètres dactilics. Ten un ròtle fondator dins la relizacion de la mitologia grèga. Lo tèrme teogonia ven del nom que significa « dieu » e del vèrbe  que significa « engendrar ». S'agís donc d'un recit de l'origina dels dieus.
Subjècte
Lo poèma conta la naicença de « la raça sagrada dels Imortals vivents de semper » (v. 105). Comença per una longa invocacion a las Musas : Esiòde conta d’en primièr las escasenças de sa vocacion: las Musas l’an visitat alara que fasiá pasturar sos tropèls suls penjals del mont Elicon. Li donèron un ram de laurièr, e li donèron d cantar l’istoire dels dieus imortals. La sola condicion qu’impausan a la dona de clarvesença poetica es de las celebrar al començament e a la fin de cadun d’aquestes cants, çò que fa sul còp per un imne que pòt se destriar en quatre partidas:
Esiòde evòca enseguida l’emergéncia del règne de Zèus. Al començament es lo Caòs, estat d’indistinccion universal, seguit per Gaïa (la Tèrra), Erèba (las Sornièras) e Eròs (lo Desir, principi del començament e de l’origina). D’aquestas divinitats primièras naisson los elements naturals (la Nuèch, lo Jorn, etc.) e fòrça divinitats allegoricas (lo Sòm, la Mòrt, etc.).
En parallèl, de teomaquias (batalhas entre dieus) veson Zèus prene lo poder suls Imortels, e caçar las fòrças ancianas creatriças de desòrdre (los Titans e los Gigants). Zèus concilia en el la fòrça (« ten dins sa man lo tròn e lo lamp flamejant », v. 706-707) e l’intelligéncia (engoliguèt Mètis, divesa de l’intelligéncia biaisusa). Son règne se pièja sus la justícia, coma l simbolizan sas nòças amb Tèmis, divesa de la Justícia e de la Lei, amb que engendra las tres oras (mitologia) : l'Òrdre (Eunomia), la Justícia (Dikè) e la Patz (Eirenè).
Estructura de l'òbra
vinheta|Manuscrit del sègle XVI. Aqueste descopatge dels episòdis de la Teogonia suguís subretot aqueste de Paul Mazon dins la Notícia de la Teogonia.
Omèr e Esiòde
Omèr e Esiòde son ambedos considerats coma las fonts literàrias avent agut la mai fòrta influéncia sus la mitologia grèga. Lors poèmas utilizan lo mesme tipe vers e la mèsma lenga. A la fin del poèma, Zèus fa fòrça atencion a apasimar las ancianass poténcias coma Ecata o Stix. Se pòt i reconéisser l’influéncia de las mitologias de l’Orient Pròche subretot los mites ititas (legenda de Kumarbi e d'Ullikumi), babilonian o acadian (poèm& Enuma Elish).
Las teogonias d’Omèr e Esiòde an pasmens fòrça diferéncias. Atal, per Omèr, Zèus es l’aïnat dels filhs de Cronos, coma Poseidon lo soslinha mai d’un còp. Es sa primogenitura qu’assegura son poder e sa dominacion suls autres Imortals. E, per Esiòde, Zèus es lo tresen filh. Es sa victòria sus lo sieus paire qu’assegura sa dominacion.
Ribagorça
Ribagorça (en catalan e en aragonés SLA: Ribagorça; en aragonés GO e en castelhan: Ribagorza) pòt èsser:
Cristina de Borbon
Cristina de Borbon (lo 13 de junh de 1965) z-es la segònda filha del rei Juan Carlos Ièr d'Espanha e de la reina Sofia, la sòr d'Elena de Borbon e del prince d'Astúrias Felipe d'Espanha, eiretèir del tròn d'Espanha. Z-es tanben la femna de Iñaki Urdangarin. Z-an quatre enfants : Juan Valentín de Todos los Santos (lo 29 de novembre de 1999), Pablo Nicolás de Todos los Santos (lo 6 de decembre 2000), Miguel de Todos los Santos (lo 30 d'abrial de 2002) e Irene de Todos los Santos (lo 5 de junh de 2005).
Recife
thumb|550px|center|Lo centre de la vila de Recife, Pernambuco.
Recife es la capitala de Pernambuco. Sa populacion èra estimada a 1,400,000 abitants, en 2005. Sa superfícia totala es de 218 km².
Foguèt fondada en 1537 pels portugueses, ocupada pels neerlandeses entre 1630 e 1654, e tornarmai ocupada pels portugueses aprèp la derrota dels neerlandeses. Foguèt transformada en vila en 1823.
Actualament es un important centre de comèrci, servicis, industria e torisme del Nòrd-Èst de Brasil.
thumb|250px|left|Lo districte de Boa Viagem, a Recife.
thumb|left|250px|Plaja, avenguda e quartièr de Boa Viagem, a Recife.
Uruk
Uruk èra una ciutat-estat de Mesopotamia antica situada dins lo país de Sumèr. Lo sèti foguèt ocupat tre lo començament dau periòde d'Obeïd vèrs 5000 avC fins au sègle III av. Aguèt un ròtle important ai nivèus politic fins au sègle XX avC e religiós fins a son abandon.
Siria (region)
vinheta|Mapa americana de 1895 de l'[[Empèri Otoman|Empèri otoman a l'Orient Pròche e Mejan mostrant la plaça de la Siria encenclada a l'èst per Mesopotamia, al nòrd Anatolia e Curdistan, al sud Egipte e l'Arabia e a l'oèst Mediterranèa.]] Siria, en lovit Sura/i, en fenician ʔšr, en grèc ancian Συρία, tanben nomenada dins la literatura modèrna Granda Siria o Siria Palestina, es una region istorica de l'Orient Pròche a vegada identificada mai o mens exactament a la Granda Siria, Palestina o Levant.
Geografia
Sas frontièras cambièron segon los epòcas e los autors.
La mencion mai anciana d'aquel toponime se vei dins un manuscrit en lovit del sègle VIII AbC amb lo mot « Sura/i » tradusit en pfenician par « ʔšr ». Al Sègle V AbC, Erodòt delimita la Siria al nòrd pel fluvi Alis dins lo centre de l'Anatolia e al sud per Egipte e Arabia. Per Plini lo Vièlh e Pompòni Mela al Sègle I, Siria correspond al Creissent Fertil. A la fin de l'Antiquitat, los autors de l'epòca bordejan la region a l'oèst per Mediterranèa, a l'èst per Eufrates, al nòrd pels monts Taurus e al sud pel desèrt d'Arabia. Dins l'Ancian Testament, lo Ras Koron, un pichon suc, marca la frontièra entre Egipte e Siria.
Aquel toponime antic es utilizat enseguida per nomenar los Estats siroïtitas, las províncais romanas de Siria, que vendrà Celesiria puèi la Siria Fenicia, e de Siria Palestina, lo vilayet otoman de Syrie, le Royaume arabe de Syrie, la Siria mandatària, la Republica Siriana puèi la Siria Estat actual.
Istòria
Siria foguèt contrarotlada per fòrça poténcia e abitada per diferents pòbles (Egipcians ancians, Canaèus, Josieus, Assirians, Babilonians, Fenicians, Grècs ancieas, Romans, Bizantins, Arabs, Turcs e Europèus).
Depuis la fin de la Segonda Guèrra mondiala e la creacion d'Israèl, la Siria correspond tot o partida a Israèl, als territòris palestinians, a Jordania, al Liban, a Siria, al sud de Turquia, al tèrme occidentala d'Iraq e a l'extremitat septentrionala de l'Arabia saudita, inclusissent a vegada Chipre.
Demografia d'Islàndia
La populacion islandesa es estimada a 369 000 per 2021.
Dempuèi las annadas 2000, Islàndia coneis una immigracion de massa qu'a modificat lo paisatge uman de l'illa, autrescòps plan omogenèa etnicament.
Demorat longtemps un país plan fertil d'Euròpa, es a l'ora d'ara passat jol nivèl de renovèlament de la populacion emai se manten una feconditat superiora a 1,7 enfants per femna, çò que fa encara d'Islàndia un dels países mai fecond d'Euròpa occidentala.