Ans_1930
Istòria
thumb|right|Incendi d'un quartier de [[Shanghai durant la premiera batalha d'amplor de la Segonda Guèrra Mondiala.]] thumb|right|Cadabres de civius chinés après lo [[chaple de Nanquin en decembre.]] 1937 : en Asia, començament de la partida sinojaponesa de la Segonda Guèrra Mondiala. Ben armats e organizats, lei Japonés enregistrèron plusors succès importants coma la presa de Pequin (julhet), de Shanghai (13 d'aost - 26 de novembre) e de Nanquin (13 de decembre). Per assaiar de rompre la resisténcia chinesa, Tòquio suspendiguèt l'aplicacion dei convencions de guèrra assegurant lei drechs dei presoniers de guèrra e ataquèt lei populacions civilas (chaple de Nanquin, 200,000 a 300,000 abitants tuats). Pasmens, lei nacionalistas e lei comunistas chinés respectèron seis acòrds de non agression signats en 1936 e capitèron de mantenir un frònt unit en fàcia de l'invasion. 1938 : extension dau drech de vòte ai femnas en Bulgaria e en Romania. 1938 : fin dei Grands Procès de Moscòu amb lo Procès dei 21 (execucion d'Aleksei Ríkov, de Nikolai Bukharin, de Guénrikh Iagoda... etc.) e lo remplaçament de Nikolai Iejov, cap dau NKVD, per Lavrenti Beria. Entre cinc e sièis milions de Sovietics èran estats victimas (arrestacion, desportacion ò execucion) dei Grandei Purgas que laissèron un sovenir de terror au sen de la societat fins a la mòrt d'Estalin. 1938 : en Alemanha, intensificacion de la politica antisemita d'Adolf Hitler (incendi dei sinagògas de Munic lo 9 de junh ò de Nuremberg lo 10 d'aost). L'objectiu dei nazis èra d'ara endavant d'entraïnar l'emigracion dei judieus alemands vèrs d'autrei país. Ansin, dins la nuech dau 28 au 29 d'octòbre, per venjar la mòrt d'un conselhier de l'ambassada alemanda de París tuat per un exiliat judieu alemand, lei nazis organizèron un pogrom gigant dins tot lo Reich. Entraïnèt la mòrt 91 personas, la destruccion de 267 sinagògas e de 7,500 botigas e l'arrestacion de 30,000 judieus que foguèron deportats dins lei camps de concentracion per la Gestapo. Puei, lo 12 de novembre, un impòst novèu foguèt creat, pagat solament per la communautat jucieva, per remborsar lei degalhs e lo regim decidiguèt « l'arianizacion » de totei leis entrepresas jucievas. Enfin, a la fin de l'annada, lei jucieus foguèron expulsats manu militari d'Àustria e de Checoslovaquia. thumb|right|Soudats chinés engatjats dins de combats urbans a [[Batalha de Taierzhuang|Taierzhuang.]] 1938 : en Asia Orientala, perseguida e intensificacion dei combats entre Chinés e Japonés. D'efiech, maugrat sei victòrias precedentas, l'armada imperiala japonesa capitava d'infligir una desfacha definitiva a son adversari que mobilizava de fòrças numericament ben superioras ai sieunas. Lei Japonés utilizèron donc d'armas pus violentas coma d'armas quimicas ò l'organizacion de campanhas aerianas de bombardament còntra lei metropòlis chinesas. Dins aquò, lei Chinés mostrèron de signes de progrès importants li permetent de rompre d'enceuclaments e de resistir a doas ofensivas niponas durant l'ofensiva nipona Xuzhou, la Taierzhuang e la premiera ofensiva còntra Wuhan, capitala provisòria dei nacionalistas. En revènge, mau capitèt de resistir a una segonda ataca còntra Wuhan e Chiang Kai-shek deguèt se retirar dins la vila montanhosa de Chongqing qu'èra totalament en fòra de la portada deis atacas terrèstras japonesas. thumb|right|Combats urbans dins la vila de [[Suizao durant la batalha de Suixian-Zaoyang.]] 1939 : en China, perseguida dei combats entre Chinés e Japonés. Après dos ans malaisats per l'armada chinesa, lo conflicte comencèt de s'equilibrar car la logistica nipona aviá de dificultats per avitalhar sei tropas. De mai, lo nivèu generau dei tropas chinesas èran egalament en progrès tant au nivèu de l'organizacion que de l'armament. Ansin, lei Chinés capitèron de resistir a plusors ofensivas de son adversari dins la region de Nanchang (17 de març - 9 de mai), de Batalha de Suixian-Zaoyang (20 d'abriu - 24 de mai), de Changsha (17 de setembre - 6 d'octòbre) e dau sud de Guangxi (ont una batalha comencèt lo 15 de novembre, → 1940). Encoratjant per aquelei succès defensius, lei nacionalistas assaièron d'organizar de còntra-ofensivas durant lo periòde ivernenc. Pasmens, foguèron largament batuts e, dins lo rèsta dau país, la situacion demorèt malaisada en causa dei bombardaments generalizats còntra lei vilas e de la repression saunosa dei guerilhas comunistas que minavan lei linhas d'avitalhament japonesas. 1939 : en Espanha, enebiment de l'usatge dau catalan per leis autoritats franquistas (16 de febrier). 1939 : ocupacion de la totalitat de Checoslovaquia per la Wehrmacht. Eslovaquia venguèt un estat satellit dau Reich e lo rèsta formèt lo protectorat alemand de Boèmia e Moràvia. 1939 : en Espanha, capitulacion deis armadas republicanas de la mitat sud dau país (500,000 òmes). Aquò permetèt l'intrada dei tropas franquistas dins Madrid entraïnant la fin de la Guèrra Civila Espanhòla. 1939 : après un ultimatum, ocupacion d'Albania per Itàlia. Lei fòrças italianas rescontrèron gaire de resisténcia e poguèron aisament establir un protectorat sus la region. thumb|right|Execucion de Polonés per un grop de SS alemands en octòbre de [[1939.]]