cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Rosa Parks
Un jove pastor negre de, Martin Luther King, ambe lo concors de Ralph Abernathy, lança alara una campanha de protèsta e de boicòt contra la companhiá de bus que durarà. Lo 13 de novembre de 1956, la Cort Suprèma dels Estats Units cassèt las leis segregacionistas dins los buses, las declarant anticonstitucionalas.
Cadena de la Nerta
De l'Edat Mejana a la Revolucion Industriala
Après la casuda de l'Empèri Roman, la cadena de la Nerta foguèt gaire poblada en causa de la menaça representada per lei barbars e per lei Sarrasins. L'abitat se desplacèt vèrs de zònas fortificadas coma Sant Blasi. De mai, lo clima, vengut pus arid, èra pas favorable a una agricultura intensa. Lo Martegue demorèt lo centre demografic pus important de la region e lei còlas de la Nerta foguèron globablament integradas dins la Vescomtat dau Martegue (que venguèt un principat en 1581). Au nòrd-èst, lei Templiers establiguèron una comandariá a Sant Michèu de Ginhac en 1350. Dins lei pichons vilatges de la Còsta Blava, la pesca demorèt l'activitat principala.
Crotz de la Valor militara
La Crotz de la Valor militara es una decoracion de la Republica Francesa creada lo 11 d'abriu de 1956. Recompensa lei militars o assimilats e leis unitats militaras qu'an fa l'objècte d'una citacion per fachs d'armas sus un teatre d'operacions que pòu pas permetre l'atribucion de la Crotz de guèrra.
Cadena de la Nerta
De l'Edat Mejana a la Revolucion Industriala
A partir dau rèine de Ramon Berenguier V (1209-1245), lo Martegue venguèt un centre important en Provença Occidentala. Fins au rèine de Loís XIV (1643-1715), posquèt rivalizar amb Marselha e la Ciutat. Puei, declinèt, minada per la pèsta de 1720 e per la volontat reiala de privilegiar lo desvolopament de Marselha.
Aprendissatge automatic
Istoric
En 2015, una novèla estapa importanta es passada quand l'ordinator « AlphaGo » de Google ganha contra un dels melhors jogaires al jòc de Go, jòc societat coma lo mai dur del mond.
Cadena de la Nerta
L'industrializacion de la region
Aqueu desvolopament foguèt permés per la construccion d'aisses de comunicacion modèrnes e rapides. Lo premier es la linha de camin de fèrre entre Marselha e Miramàs que passa lòng de la mar. Fòrça murtriera, sa construccion menèt a l'installacion de centenaus d'obriers espanhòus e italians. Puei, entre 1972 e 1989, foguèt bastida l'Autorota A55 entre Marselha e lo Martegue. De rotas segondàrias complètan aquel ensemble.
Trompeta
Extensions tecnicas
Nòtas mei baishas que lo registre de l'instrument que pòden estar produsidas dab los pòts e l'aire. Qu'an un timbre estranh emplegat a còps dens la musica contemporanèa (e dens lo metòde de James Stamp qui preten encoratjar l'eslhève ad anar cercà's l'aisença tecnica en "bohant baish"). Aquestas nòtas que son aperadas nòtas pedalas.
L'articulacion deu son que deisha ua marge entà la microtonalitat (lo trompetista que pòt variar dens ua petita mesura la frequéncia d'ua medisha nòta - e quitament la jogar un pauc faussa ! -). Aquesta variacion que permet tanben de prodúser un vibrato.
Un aute ehèit particular que pòt estar produsit en tot prémer parciaument los pistons.
Los trilhs que son produsits au mejan deus pistons. Totun, las trompetas naturaus (e donc las trompetas barròcas) non pòden pas prodúser sonque trilhs labiau dab los pòts. Dens aqueste cas lo trilh qu'ei produsit pas sonque au mejan de l'aire e deus pòts en bèth alternar duas nòtas d'ua medisha seria armonica.
Trompetistas famós
thumb|200px|right|[[Gottfried Reiche]]
Aprendissatge automatic
Istoric
En 2016, un sistèma d'intelligéncia artificiala a basa d'aprendissatge automatic nomenat LipNet capita a legir sus las bocas amb un grand taus de capitada.
Trompeta
Trompetistas barròcs e classics (interpretes de trompetas barròcas e/o de claus)
Cesare Bendinelli, Johann Christoph Pezel, Gottfried Reiche, Anton Weidinger
Trompetistas e cornetistas modèrnes
Jean-Baptiste Arban, Maurici André, Bernard Soustrot, Eric Aubier, Håkan Hardenberger, Guy Touvron, Wynton Marsalis, Louis Armstrong, Miles Davis, Dizzy Gillespie, Arturo Sandoval, Alison Balsom
La trompeta per Joan de Cabanas
Enter los sons enigmas, l'escrivan provençau Joan de Cabana que presenta la trompeta dab l'ambigüetat seguenta :
Boca sus boca e lenga que fretilha
senti mon instint que petilha
Aprendissatge automatic
Principis
Los algoritmes utilizats permeton, dins d’un biais, a un sistèma pilotat per ordinator (un robot eventualament), o assistit per ordinator, d'adaptar sos analisis e sos comportaments en responsa, en se fondant sus l'analisi de donadas empiricas venent d'una basa de donnadas o de captors.
La dificultar es que l'ensemble de totes los comportaments possibles al respècte de totas las dintradas possiblas lèu ven tròp complèxe de descriure (Se dich explosion combinatòria). Se confia donc a des programas l’objectiu d'ajustar un modèl per simplificar aquesta complexitat e de l'utilizar de biais operacional. Idealament, l'aprendissatge deurà èsser non supervizat, es a dire que la natura de las donadas d'entraïnament es pas coneguda.
Trompeta
La trompeta per Joan de Cabanas
causa qu'anima còrs uman
Aprendissatge automatic
Principis
Aquestes programas, segon lor gra de perfeccionament, intègran eventualament de capacitats de tractament probabilista de las donnadas, d'analisi de donnadas eissuidas de captors, de reconeissença (reconeissença vocala, de forma, d'escritura…), d’exploracion de donadas, d'informatica teorica…
Trompeta
La trompeta per Joan de Cabanas
Quand parli n'articuli ren
Aprendissatge automatic
Tipes d'aprendissatge
Los algoritmes d'aprendissatge pòdon se categorizar segon lo mòde d'aprendissatge qu'utilizan:
Cadena de la Nerta
Fauna e flòra
thumb|Païsatge caracteristic dei garrigas de la cadena de la Nerta.
Aprendissatge automatic
Tipes d'aprendissatge
Lo sistèma deu aquí — dins l'espaci de descripcion (la soma de las donadas) — ciblar las donadas segon lors atributs disponibles, per las classificar en grop omogenèus d'exemples. La similaritat es mai sovent calculada segon una foncion de distància entre parelhs d'exemples. Es enseguida a l'operator d'associar o deduire del sens per cada grop e pels motius (patterns en anglés) d'aparicion de grops, o de grops de grops, dins lor « espaci ». Diferentas aisinas matematicas e logicials pòdon l'ajudar. Se dich tanben analisi de las donnadas en regression (ajustament d'un modèl per una procedura de tipe mendres carrats o autra optimisacion d'un fonccion de cost). S l'apròche es probabilista (es a dire que cada exemple, puslèu que d’èsser classificat dins una sola classa, es caracterizat per un jòc de probabilitats d'apartenéncia a caduna de las classas), se dich alara de « soft clustering » (per oposicion a « hard clustering »).
Algoritmes utilizats
Son, dins aqueste domèni:
Aquestes metòdes son sovent combinats per obténer diferentas variantas d'aprendissatge. L'utilizacion de tal o autre algoritme depend fòrça del pretzfach de resòlvre (classificacion, estimacion de valors…).
L'aprendissatge automatic es utilizat per un larg vantalh d'aplicacions, per ex.:
Factors de pertinéncia e d'eficacitat
Avant aquò, la qualitat del trabalh dependrà de factors inicials contrenhents, ligadas a la basa de donadas:
Estapas d'un projècte d'aprendissatge automatic
L'aprendissatge automatic se resuma pas sonque a un ensemble d'algoritmes mas es una lista d'estapas de prene en compte e de realizar per arribar a un resultat optimal :
Controvèrsias tecnicas
L’aprendissatge automatic demanda de grandas quantitats de donadas per foncionar coma cal. Pòt venir malaisit de contrarotlar l’integritat dels jòcs de donadas, per exemple dins lo cas de donadas generadass pels rets socials.
La qualitat de las « decisions » presas per un algoritme d’AA depend de la qualitat (donc de lor omogeneïtat, fiabilitat, etc.) de las donadas utilizadas per l’entraïnament mas subretot de lor quantitat. Donc, per un jòc de donadas socialas acampadas sens atencion particulara al respècte de la representacion de las minoritats, l’AA es estatisticament injust al vejaire d’aquestas. En efièch, la capacitat de prene de « bonas » decisions depend de la talha de las donadas, mas aquesta serç proporcionalament inferiora per las minoritats.
L’utilizacion d’algoritmes d’aprendissatge automatic demanda donc d’aver consciéncia de l’encastre de donadas que s’utilizèt per l’aprendissatge pendent lor utilizacion. Es donc pretenciós d’atribuir de vertuts tròp grandas als algoritmes d’aprendissatge automatic.
Aplicacion a la veitura autonòma
La veitura autonòma paréis realisabla mercé a l’aprendissatge automatic e las enòrmas quantitats de donadas generadas per la flota automobila, sempre mai connectada. Al contrariment del algoritmes classics (que seguisson un ensemble de règlas predeterminadas), l’aprendissatge automatic apren las sieunas règlas.
Los principals innovators dins lo domèni insistisson sul fach que le progrès ven de l’automatizacion dels procediments. Aquò presenta la manca que lo procediment d’aprendissatge automatic ven privatizat e escur. Privatizat, que los algoritmes d’AA constituisson de gigantèscas oportunitats economicas, e escurs que lor compreneson passa enrè de lor optimizacion. Aquesta evolucion pòt potencialament noire a la fisança del public a subjècte de l’aprendissatge automatic, mas subretot al potencial long tèrme de tecnologias pla prometosas.
Dins lo cas de l’AA e las veituras autonòmas, la question de la responsabilitat en cas d’accident se pausa. La societat deu portar una responsa a aquesta question, amb diferents apròches possibles. Als EUA, existís la tendéncia de jutjar una tecnologia per la qualitat del resultat que produch, alara qu’en Euròpa lo principi de precaucion es aplicada, e i a mai tendéncia a jutjar una novèla tecnologia al respècte de las precedentas, en evaluant las diferéncias al respècte de çò qu’es ja conegut. De procediments d’evaluacion dels riscs son en cors en Euròpa e als EUA.
La question de responsabilitat es tant mai complicada que la prioritat pels conceptors residís en la concepcion d’un algoritme optimal, e non pas de lo comprene. L’interpretabilitat dels algoritmes es necessària per ne comprene las decisions, per exemple quand aquestas decisions an un impacte prigond sus la vida dels individús. Aquesta nocion d’interpretabilitat, es a dire de la capacitat de comprene perque e cossí agís un algoritme, es tanben subjècta a interpretacion.
La question de l’accessibilitat de las donadas es subjècte a controvèrsia: dins lo cas de las veituras autonòmas, unes defendon l’accès public a las donadas, çò que permetriá un aprendissatge melhor pels algoritmes e concentrarià pas aqueste « aur numeric » dins las mans d’unes d’individús, mai que d’autres militan per la privatizacion de las donadas al nom del liure mercat, sens negligir lo fach que de bonas donadas constituisson un avantatge competitiu e donc economic.
Prospectiva
Dins las annadas 2000-2010, l'aprendissatge automatic es encara una tecnologia emergenta, mas polivalenta, qu’es per natura teoricament capable d'accelerar lo ritme de l'automatizacion e del quite autoaprendissatge. Combinat a l'aparicion de mejans novèls de produire, servar e far circular l'energia, e tanben a l'informatica ubiquista, podava capvirar las tecnologias e la societat (coma l'an fach la maquina de vapor e l'electricitat, puèi lo petròli e l'informatica prendent las revolucions industrialas precedentas. L'aprendissatge automatic poiriá generar de novelums e capacitats inesperadas, mas amb un risc qu’unes observators de pèrda de mestresa de la part dels umans sus fòrça pretzfachs que poiràn pas pus comprene e que seràn fachas en rotina per d’entitats informaticas e robotizadas. Aquò daissa veire d’impactes especifics complèxes e encara impossibles a evaluar sus l'emplec, lo trabalh e pus largament l'economia e las inegalitats.Segon lo jornal Science fin de 2017 : ''« Los efièchs sus l'emplec son mai complèxes que la simpla question del remplaçament e de las substitucions soslihnadas per unes. Pasmens se los efièchs economics del BA sián pro limitats uèi e que sèm pas confrontats a una « fin del trabalh » imminenta coma aquò es a vegada proclamat, las implicacions per l'economia e la man d'òbra son prigondas »''.
Es temptaire de s'inspirar dels èssers vivents sens los copiar de biais simple per concebre de maquinas capablas d'aprene. Las nocions de percèpte e de concèpte coma fenomèns neuronals fisics foguèron popularizats dins lo mond francofón per Jean-Pierre Changeux. L'aprendissatge automatic demora subretot un sosdomèni de l'informatica, mas es estrechament ligat de biais operacional a las sciéncias cognitivas, a las neurosciéncias, a la biologia e a la psicologia, e poiriá a la crosada d’aquestes domènis, nanotecnologias, biotecnologias, informatica e sciéncias cognitivas, menar a de sistèmas d'intelligéncia artificiala avent una basa mai larga.
Nòtas e referéncias
<references responsive="" group="">
Trompeta
La trompeta per Joan de Cabanas
cependent mei vassaus m'entendon
e quand leis apeli m'entendon
Rogny-les-Sept-Écluses
Rogny-les-Sept-Écluses es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Iona e la region de Borgonha.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Nòtas
<references group=N/>
Cadena de la Nerta
Fauna e flòra
En causa de sa topografia traversuda, la cadena de la Nerta es un espaci naturau pauc poblat a respècte dei regions vesinas (Marselha e zòna industriala de Fòs). A l'excepcion dei vilatges d'En Suá e dau Rove, lei zònas interioras son pauc pobladas e lo litorau rocassós a limitat lo desvolopament deis aglomeracions maritimas. La cadena presenta donc un ecosistèma mediterranèu relativament preservat constituït de seuvas de pins, de garrigas e de quauquei zònas umidas. Aquò permet la subrevida de mamifèrs de talha mejana coma la cabra e lo rainard. En particular, existís una populacion de cabras « marron » estimada a 500 individús en 2021. Au mens doas espècias de rata-penada son tanben presentas dins lei còlas.
L'endrech es tanben favorable ai reptils amb un dotzenau d'espècias de lizards, de sèrps e de tortugas. Mai d'un centenau d'espècias d'aucèus son estadas identificadas amb una part importanta d'espècias marinas. Pasmens, en fòra dei zònas litoralas, la màger part deis aucèus marins intran pas dins lei sectors pus terrèstres dau centre. Lei rapaç pichons son ben presents e si pòu observar d'espècias pus importantas coma l'agla de Bonelli e divèrsei chòts, compres lo dugàs.
Enfin, gràcias a la creacion de doas resèrvas naturalas dins leis aigas de la Còsta Blava, leis ecosistèmas marins son egalament relativament ben preservats en despiech de la pesca e, subretot, de la pollucion. Aquò explica la persisténcia dei populacions d'aucèus marins.
Vathcava e Aguin
Vathcava e Aguin (Betcave-Aguin en francés) qu'ei ua comuna gascoa d'Occitània situada dens lo departament de Gers e la region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.
Geografia
vignette|upright=1.6|centre|Comunas a l'entorn.
Vathcava
Segon Dauzat, Vathcava que ven deu gascon bèth e deu latin caua « clòt, cau [varat segon lo Gaffiot] ». Segon Negre, qui cita la mencion de 1338, de Vallecava, que s'ageish en realitat deu gascon vath e de l'adjectiu femenin cava, puish atraccion de bèth.
Aguin
Pas d'informacions.
Medalha de la Defensa Nacionala
La Medalha de la Defensa Nacionala es una decoracion de la Republica Francesa creada lo 21 d'abriu de 1982. Recompensa lei servicis renduts per lei militars dins d'activitats operacionalas o de preparacion operacionalas deis armadas e leis intervencions au profiech dei populacions.
Comillas
Comillas es un municipi de la província de Cantàbria.
María Graña
María Graña (Buenos Aires, lo 16 de junh de 1953) qu'ei ua cantaira argentina de tango.
Dionís
Dins la mitologia grèga, Dionís es dieu del vin, del gorrinitge e de las fèstas, representat mantun còp pel rasim o per una granda pantèra negra. Èra tanben conegut jol nom de Bacus, d'origina desconeguda. Es amb aqueste nom de Bacus que foguèt adoptat per la mitologia romana.
Dionís es lo fill del dieu Zèus e Semèle, una mortala, la filha de Cadmon, rei de Tèbas. Semèle demandèt a Zeus que li ensenhèsse tot son poder, e Zèus, rei dels dieus, mostrèt aital tota sa poténcia. En veire aquò, Semèle se moriguèt d'espant. Zeus, alara, que sabiá que Sèmele èra prens, li arranquèt l'enfanton qu'aviá dins lo ventre e lo cordurèt a sa cuèissa. Al cap de sièis meses, conta lo mite, nasquèt Dionís.
Quand Dionís nasquèt, Èra, l'esposa de Zeus s'embufèt e demandèt als Titans que tuèssen lo pichòt Dionís. Los Titans faguèron son prètzfach a la lèsta, abocinèron lo còs del fanton e ne faguèron còire los tròces.
Rèa, sa grand, maire de Zeus, qu'aviá vist l'òrre crime prenguèt los bocins del dieu pichonet e los botèt amassa an li donar una forma aproximativa, çò qu'explicariá l'origina de las deformitats de Dionís.
Economia de Santa Lúcia
L'economia de Santa Lúcia depend en granda part del cultiu de banana. Malgrat aiçò, los cambiaments en lo regim d'importacions de l'Union Europèa e la creissenta competéncia dels productors d'America Latina an forçat la diversificacion. En ans recents l'indústria del torisme e las finanças internacionales an aquerit un ròtle important en la composicion del sieu produch interior brut e actualament gaireben 73% del meteis es generat per l'indústria de servicis (2002). Lo sieu sector de manufactura es un dels pus diversificats de las Caribas Orientalas.
Los principals produchs d'exportacion de l'isla son la banana e qualques produchs texiles que vend al Reialme Unit e als Estats Units per una soma prèpa als U$ 30 milions, gaireben la mitat de las siás exportacions totalas.
L'illa foguèt un dels païses fondators de la Organizacion Mondiala del Comèrci e s'integrèt al Fons Monetari Internacional lo 15 de novembre de 1979.
Chalhac
Chalhac (Chaillac-sur-Vienne en francés) es una comuna lemosina situada dins lo departament de la Nauta Vinhana e la region de la Novela Aquitània, ancianament de Lemosin.
Geografia
miniatura|gaucha|Situacion de Chalhac en Nauta Vinhana
Toponimia
Chalhac ven dau nom d'òme latin Callius emb lo sufixe latinizat, d'origina celtica, -acum. S'agiriá donc de la propietat, la villa de Callius.
Intercomunalitat
Communauté de communes Porte Océane du Limousin
Arg-é Bam
Arg-é Bam (ò ciutadèla de Bam) es lo pus grand ensems mondiau bastit de bricas d'argiela situat dins la vila iraniana de Bam dins la província de Kerman. Fa partida dau Patrimòni Mondiau de l'UNESCO dempuei 2004. Es una ciutat-ciutadèla situada sus la Rota de la Seda que foguèt bastida a partir dau sègle V avC e ocupada fins ais annadas 1850. La rason de son abandon es mau coneguda. Lo 26 de decembre de 2003, foguèt quasi totalament destrucha un tèrratrem e de trabalhs de restauracion son en cors a l'ora d'ara.
Adriana Varela
thumb|200px|Adriana Varela en concèrt dens l'[[Ostau Arroset]] Adriana Varela (Buenos Aires, lo 9 de mai de 1952) qu'ei ua cantaira argentina de tango.
Benjamin Franklin
thumb|250px|Retrach de Benjamin Franklin fach pel pintor francés Joseph-Siffrein Duplessis en 1785 Benjamin Franklin (Boston, Massachusetts, 17 de genièr de 1706 – Filadèlfia, Pennsilvània, 17 d'abril de 1790) foguèt un scientific, inventor, escrivan, politician e diplomata american. Es una de las figuras mai importantas de l'istòria dels Estats Units que foguèt un dels Paires Fondators principals del país.
Sant Gervasi (Lengadòc)
Geografia
La comuna es situada dins los cantons nauts d'Erau dins los Monts d'Òrb, entre los monts d'Espinosa e d'Escandòrgue.
Es integrada dins lo Pargue Natural Regional del Naut Lengadòc.
Sant Gervais
La prononciacion es [san džer'bajs]. Las fòrmas ancianas son ecclesia S. Gervasii en 966, de S. Gervasio en 1204, 1271, S. Gervasii, jurixdictionis et districtus de S. Gervasio en 1344, de S. Gervasio en 1404, Sainct Gervys en 1579, S. Gervais en 1613, le bourg de St Gervais en 1740-60, St Gervais en 1770-72 (mapa de Cassini). Lo nom de Sant Gervais (o Gervasi, fòrma semi-sabenta) es lo d'un martir a Milan del temps de Dioclecian associat a son besson Protais (o Protasi),. Per un vilatge o una vila, Sant Gervais es un agionime. Es pas impossible que la vilòta aja agut un autre nom (veire Neiran)
Neiran
Segon totas las aparéncias e fòra de la finala, Neiran es lo meteis nom que Nerac, ancianament Neirac. Vendriá doncas d'un nom gallés d'òme, Nerius amb lo sufixe anu(m) (-acu- per Nerac ). Neiran seriá donc probablament lo nom d'una anciana granda proprietat antica qu'aviá per mèstre Nerius. Mas, quand òm vei lo siti enlairat e malaisit de Neiran, las paucas possibilitats agricòlas, es evident que se tracta pas que del nom : jamai i aguèt pas de proprietat rurala a Neiran. Lo siti de Neiran foguèt utilizat en periòde d'inseguretat e abandonat pauc a pauc a partir del sègle XV. Los que s'i installèron venián d'un luòc nommat Neiran e lo nom se mudèt amb eles. Aquel Neiran èra benlèu Sant Gervais o un luòc situat a proximitat.
Frank R. Hamlin confirma las explicacions lingüisticas donadas pels contributors. La prononciacion es [nè'jro]. Las fòrmas ancianas son : castro de Neirano en 1199, de Neirano en 1204, castello de Veirano [legir : Neirano] en 1209, de Neyrano, de Nerano en 1271, Nayro (cadastre). Neiran ven del gentilici latin Nerius, amb lo sufixe -anum. Neiran èra una proprietat galloromana.
Las Nièiras
Masatge e potz de mina. La prononciacion es [las 'njèjros]. Las fòrmas ancianas son les Nieres en 1759 e cap a 1780, les Averes en 1770-72. Lo nom representa al plural lo resultat del latin nigram, « negra ». nièr es lo resultat fonetic normal del latin nigrum, remplaçat per la fòrma savanta negre a data fòrça anciana (Ronjat, II, p. 228)
Castanet lo Bas
Lo nom es atestat Castanet en 1643 e en 1770-72 (mapa de Cassini). Frank R. Hamlin pensa que lo besonh de destriar los dos vilatges per un determinant es recent. Castanet lo Bas s'opausa, de segur, a Castanet lo Naut, situat 8 km a l'oèst de Sant Gervais. Castanet lo Bas es a 290-300 m, Castanet lo Naut a mai de 430 m. Castanet es eretièr del latin castaneum « castanh, castanhièr », e del sufixe -etum, de valor collectiva. Hamlin precisa que lo nom ven del latin castanetum « castanhal, castanheda » puslèu que d'una formacion occitana, que seriá normalament castanhet,. La motivacion del nom es l'abondància dels castanhièrs (e lor utilitat per l'alimentacion umana).
Meclè
La prononciacion es [mè'klè]. Las fòrmas ancianas son Meques en 1643, Mesque en 1771, Mecle en 1770-72 (mapa de Cassini). L'etimologia es escura. Un derivat de měgălē-, subrenom de Cibele, poiriá convenir.
Rongàs
Las fòrmas ancianas son : de S. Mauricio, de Regatz cum mansis en 1271 (transcripcion fautiva, la virgula es en tròp), de Rongassio en 1516, l'eglise et le village de Rongas en 1740-60, Rongas, 1770-72 (mapa de Cassini). Probablament lo nom es prelatin : tèma *rong-, de valor desconeguda (la mencion de 1271 representa probablament rõgatz), amb lo sufixe -atis. Combarnous (Revue Internationale d'Onomastique, XXVII p. 33) i vei lo radical gallic rug- « camin ».
Istòria
Pendent l'ancian regim la comuna se disiá Sant Gervasi Vila, per la desapariar de Sant Gervasi Tèrra Forana (uèi Ròsis).
La comuna èra estacada al departament de Tarn tre la constitucion dels departaments.
La comuna foguèt incorporada a Erau amb la lèi del 28 pluviôse de l'an V qu'escambièt lo canton d'Angles e lo canton de Sant Gervasi.
Prenguèt son nom francés actual amb lo decrèt del 8 octobre de 1958.
Baissey
Baissey es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Nauta Marna e la region de Champanha-Ardena.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Los Corrales de Buelna
Los Corrales de Buelna es un municipi de la província de Cantàbria.
Domairac (omonimia)
Domairac es un toponim occitan:
Norroy-lès-Pont-à-Mousson
Norroy-lès-Pont-à-Mousson es una comuna francesa, situada dins lo departament de Meurthe e Mosèla e la region de Lorena.
Geografia
thumb|left|Panorama. Norroy-lès-Pont-a-Monsó se situa en Lorraine, près de la Moselle, en Meurthe-e-Moselle. La vila se tròba a 4 km al nòrd de Pont-a-Monsó e fa partida de la Comunitat de las municipalitats del país de Pont-a-Monsó
thumb|left|Panorama. Norroy-lès-Pont-à-Mousson se situe en Lorraine, près de la Moselle, en Meurthe-et-Moselle. La ville se trouve à 4 km au nord de Pont-à-Mousson et fait partie de la Communauté des communes du pays de Pont-à-Mousson
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Fins a, Norroy i aviá environat de vinhas, lo vin local jouissait d'una polida reputacion afirmada per un dicton #que lududes conferissiá vertus singularas : Lo vin de Norroy, mai te'n bòsc, t'ai mai drech !!
Jusqu'au, Norroy était entouré de vignes, le vin local jouissait d’une belle réputation affirmée par un dicton qui lui conférait des vertus singulières : Le vin d'Norroy, plus t'en bois, plus tu t'tiens droit !!
Larringes
Larringes en arpitan (Larringes en francés) es una comuna arpitana de Savòia, situada dins lo departament de la Nauta Savòia e la region de Ròse-Aups.
Sexteto Mayor
Lo Sexteto Mayor qu'ei un ensemble argentin de tango fondat en 1973 ; qu'a viatjat hèra e regularament au punt de vàder un deus grops mei famós de tango. En 2003 que vadó lo purmèr grop argentir de ganhar un prèmi Grammy Latino.
Servaç
Servaç (Servas en francés) es una comuna lengadociana situada dins lo departament de Gard e la region d', ancianament de Lengadòc-Rosselhon.
Mitry e Mory
Mitry e Mory es una comuna francesa, situada dins lo departament de Sèina e Marna e la region d'Illa de França.
Nòtas
<references group=N/>
Availles-en-Châtellerault
Availles-en-Châtellerault es una comuna francesa dau departament de Viena e de la region de Novela Aquitània, ancianament de Peitau-Charantas.
Toponimia
Las atestacions ancianas son, per lhuec:
Nòtas
<references group="N"/>
Corquoy
Corquoy es una comuna francesa, situada dins lo departament de Char e la region dau Centre.
Fussey
Fussey es una comuna francesa, situada dins lo departament de Còsta d'Aur e la region de Borgonha.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Corquoy
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Brian Cox
thumb|Brian Cox (2011) Brian Denis Cox (Dundee, Escòcia, 1 de junh de 1946) es un actor escocés.
Moissac (omonimia)
Moissac pòt desinhar:
Moëslains
Moëslains es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Nauta Marna e la region de Champanha-Ardena.
Geografia
Village situé au bord de la Marne, à quelques km à l'ouest de Saint-Dizier (Vu Viamichelin).
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Província Sud (Nòva Caledònia)
La Província Sud es una de las tres províncias que constituisson la Nòva Caledònia. Correspond a la part sud-èst de la Grande Terre e a l'illa dels Pins. Son capluòc es Nomea qu'es tanben lo capluòc de la Nòva Caledònia.
La província Sud es la província caledoniana pus poblada mas tanben pus rica e pus desvolopada. Es dominada per l'aglomeracion del Grand Nomea que compta 179509 abitants. Òm i tròba l'aeropòrt Nomea-La Tontota qu'es lo sol aeropòrt internacional de l'archipèla.
Corvera de Toranzo
Corvera de Toranzo es un municipi de la província de Cantàbria.
Lengas etiosemiticas
Las lengas etiosemiticas son un dels grop de lengas, al sen de la branca semitica de las lengas afroasiaticas.
Classificacion
Cohen (1931) e Hetzron (1972) partisson l'etiosemitic en doas brancas, nòrd e sud. Hudson (2013) refa lo trabalh de classificacion e tròba cinc brancas d'etiosemitic. Sa classificacion es :
Sant Lionç
Sant Lionç (Saint-Lions en francés) es una comuna provençala situada dins lo departament deis Aups d'Auta Provença e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Lebanon Hanover
[[Imatge:Lebanon Hanover Wave-Gotik-Treffen 2017 07.jpg|right|250px|thumb|Lebanon Hanover en 2017 sus l'empont al festenal gotic de [[Leipzig]] en Alemanha]]
La musica de Lebanon Hanover es generalament associada a l'estili dark wave, minimalista e inspirada pel pòst-punk de las annadas 1980 e de son resson, lo gotic.
Lo tròç lo mai conegut de Lebanon Hanover es Gallowdance de 2013.
Le Rozel
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Medalha d'onor de la Polícia nacionala
La Medalha d'onor de la Polícia nacionala es una decoracion de la Republica Francesa creada lo 3 d'abriu de 1903. Recompensa lei policièrs amb una ancianetat de mai de 20 ans e deis estats de servicis irreprochables. Pòu tanben èsser decernida d'un biais excepcionau per distinguir lei policièrs tuats en servici o a l'ocasion de la fin de carriera d'un agent.
Douglas Dick
Douglas Dick, nascut lo 20 de novembre de 1920 a Charleston, es un actor e scenarista american.
La Mota d'Alas
Toponimia
La prononciacion es [la 'mutɔ 'dalɔ]. Mota es una varianta de mòta, del bas latin motta, probablament d'origina prelatina, qu'aviá lo sens de « nautor », puèi que prenguèt lo sens de « tuqueta naturala o artificiala emb un castèl dessús » e finalament venguèt lo nom del castèl,. Un castèl pòrta lo nom d'Alas, mas aquò's benlèu pas aqueste luèc qu'es a l'origina de La Mota (i a una tuca emb un molin al nòrd del vilatge, que fariá un site de defensa milhor ). Cossí explicar Alas ? Dins aquel territòri cafit de noms de pòbles barbars (veire la toponimia d'Alamans de Dròt e de Bergonhagas), òm pòt pensar al pòble dels Alans, mas aquò supausariá un reculament d'accent.
Istòria
Probable que La Mota d'Alas fusionèt emb La Vèrnha tanlèu la Revolucion.
Lòcs e monuments
Glèisa de Nòstra Dòna del sègle XI, modificada al sègle XV.
Crœttwiller
Kröttweiler en alemannisch (Crœttwiller en francés) es una comuna francesa del departament del Bas Ren e de la region d'Alsàcia.
Istòria
Croettwiller Se trobava antany sus las tèrras de l'emperairitz Adélaïde.
A lo vilatge aperteniá als Fleckenstein.
Es a Croettwiller que lo 24 de julhet 1870 a #aver luòc la primièra escarmouche de la guèrra Franco-Alemanha entre la patrolha del Graf Zeppelin, lo lancier Toussaint e lo gendarme Koehler. Una plaque commemorativa fixada a lo-dessus de l'intrada de la comuna a #èsser inaugurada lo 30 de mai 1985.
Croettwiller A la particularité amb Trimbach de dispausar dempuèi mai de 10 ans del sol còrs de sapeurs pompièrs intercommunal de la region.
Antany Comuna a en dominant agricòla, contràriament a uèi ont 95 % de la populacion es vengut obrièra e compte un fòrt percentatge de trabalhadors termierèrs.
Trzebinia
Trzebinia es la desena vila de Polonha.
Ligams extèrnes
thumb|250px|left|Trzebinia
Entrambasaguas
Entrambasaguas es un municipi de la província de Cantàbria.
Crœttwiller
Istòria
Croettwiller se trouvait autrefois sur les terres de l’impératrice Adélaïde.
Aux le village appartenait aux Fleckenstein.
En 1347, Croettwiller est cité pour la première fois comme village sous le nom de Kretenwilre. L’orthographe du nom a d’ailleurs changé plusieurs fois au cours des siècles : Greitweiler, Krötwiller, Groettweiler, Kreperer. Petite particularité à noter : Croettwiller commence par la lettre C, chose étonnante pour un nom à consonance germanique.
C’est à Croettwiller que le 24 juillet 1870 a eu lieu la première escarmouche de la guerre Franco-Allemande entre la patrouille du Graf Zeppelin, le lancier Toussaint et le gendarme Koehler. Une plaque commémorative fixée au-dessus de l’entrée de la mairie a été inaugurée le 30 mai 1985.
Croettwiller a la particularité avec Trimbach de disposer depuis plus de 10 ans du seul corps de sapeurs pompiers intercommunal de la région.
Autrefois commune à dominante agricole, contrairement à aujourd’hui où 95 % de la population est devenue ouvrière et compte un fort pourcentage de travailleurs frontaliers.
Miklós Horthy
thumb|200 px|right| Vitéz nagybanyai Horthy Miklós Miklós Horthy de Nagybánya (idem Vitéz nagybányai Horthy Miklós del sieu nom vertadièr segon l'us magiar d'emplec dels noms pichons e d'ostal, nascut a Kenderes, Ongria, en 1868, e mòrt a Estoril, Portugal en 1957) foguèt un amiral e òme politic ongrés.
La vida
Ministre de la Guèrra dins lo govèrn contrarevolucionari de Szeged, foguèt lo mai atissat dels adversaris de Béla Kun e de la Republica dels Conselhs qu'aiceste s'ensagèt d'instaurar en 1919.
Elegit Regent (n'acostumèt alara de se ne far apelar Vòstra Serena Majestat), instituiguèt un regim autoritari, reaccionari e rèireconservator. Aliat amb l'Alemanha nazi d'Adolf Hitler e l'Itàlia faissista de Benito Mussolini, s'annexèt lo sud d'Eslovaquia, l'Ucraïna subcarpatica e bona part de Transilvània entre 1938 e 1940.
Ne foguèt alavetz embandit d'al poder pel movement faissista ongrés de las Croses Sagetadas, e obligat de daissar Ongria, se n'anèt refugiar dins lo Portugal (o Estado Novo en aquela epòca) del dictator António de Oliveira Salazar. Lai moriguèt en 1957, a Estoril.
Champigny (Marna)
Champigny es una comuna francesa administrada per lo departament de Marna de la region de Champanha-Ardena.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Patrick Stewart
thumb|250px|Patrick Stewart a la Convencion Internacionala del Comic de San Diego en 2013 Patrick Stewart (Mirfield, Anglatèrra, 13 de julh de 1940) es un actor e comedian anglés. Se faguèt conéisser gràcias a divèrses ròtles dins d'òbras de Shakespeare mas es subretot a partir de son interpretacion del capitani Jean-Luc Picard dins la sèria Star Trek que venguèt famós internacionalament. Posteriorament interpretèt lo professor Charles Xavier dins los films dels X-Men.
Escalante
Escalante es un municipi de la província de Cantàbria.
Ensenha dei bleçats civius
L'Ensenha dei bleçats civius es una decoracion de la Republica Francesa creada lo 18 de julhet de 1918. Es destinada a distinguir lei civius bleçats per d'accions de guèrra.
Anatomia
thumb|right|Exemple de dessenh anatomic uman.
L'anatomia es la sciéncia medicala que descriu la forma e l'estructura deis organismes vivents e lei rapòrts deis organs e dei teissuts biologics que lei constituïsson. Per extension, pòu designar dirèctament l'estructura d'un organisme.
Probablament apareguda tre l'Antiquitat Auta en Mesopotamia e en Egipte, es una disciplina anciana qu'es una basa de l'ensenhament de la medecina dempuei aqueu periòde. D'efiech, gràcias a la possibilitat de realizar de disseccions ò de viviseccions sus d'animaus ò de cadabres umans, lei mètges antics poguèron realizar de descubèrtas tre la premiera partida dau milleni II avC. Dins aquò, l'aparicion de mejans d'observacion permetent d'observar la vida cellulara (microscòpi, radiografia, IRM, etc.) menèt a una multiplicacion dei descubèrtas a partir dau sègle XVIII. Aquò entraïnèt l'aparicion de plusors sosdisciplinas especializadas coma l'istologia e l'anatomopatologia.
Preïstòria
Un saber primitiu de l'anatomia durant la Preïstòria es possibla. Per exemple, de representacions parietalas de l'Aurinhacian insistisson fòrça sus lo sèxe. De perforacions realizadas sus de cranis d'animaus durant lo Paleolitic Superior e de trepanacions sus d'òmes de Neandertal son tanben d'indicis mostrant una certana conoissença dau cervèu e de son importància per la subrevida.
Antiquitat
En causa de l'existéncia probabla de sabers anatomics durant la Preïstòria, es pas possible de determinar clarament una data d'aparicion per la disciplina. Pasmens, l'aparicion de l'escritura permet, pauc a pauc, de documentar lei practicas localas dins mai d'una region.
Mesopotamia e Egipte
En Mesopotamia, tre la fin dau milleni III avC, existiá una tradicion anatomica au servici de l'art divinatòri. Ansin, l'analisi dei visceras d'animaus sacrificats èra utilizada per realizar divèrsei prediccions (meteorologia, recòltas, eissida d'un conflicte...). Pasmens, i aviá pereu d'aplicacions medicalas de conoissenças anatomicas. En particular, l'epatoscòpia aviá un ròtle dins lo pronostic e lo tractament dei malautiás. En Egipte, divèrsei papirús mòstran l'existéncia de conoissenças relativament avançadas en anatomia tre lo sègle XIX avC. Lei pus famós son lei papirús Edwin Smith que descriu l'interior dau crani e Ebers e Berlin 3038 que depintan plusors organs vitaus e lei vaissèus sanguins.
Índia
En Índia, divèrsei conoissenças sus l'anatomia apareguèron tre lo milleni II avC gràcias au desvolopament de la medecina indiana e, dins una mendra mesura, d'arts marciaus locaus. Provènon probablament de sacrificis rituaus d'animaus e lei liames amb lei teorias religiosas, coma la doctrina dei chakra, semblan febles. Pasmens, lei sabers anatomics indians demorèron relativament limitats. Per exemple, lo mètge Vagbhata († sègle VII) realizèt una carta dei ponchs sensibles per la subrevida umana mai la medecina indiana tradicionala, l’ayurveda, innovèt pauc fins a l'arribada de mètges musulmans e, pus tard, europèus dins la peninsula. Ansin, la premiera transcripcion dei tèrmes anatomics modèrnes en sanscrit foguèt l'òbra de Gaṇanatha Sena (1877-1945).
Grècia e Roma
En Grècia, la reflexion anatomica foguèt iniciada per lei filosòfs presocratics. Per exemple, Alcmeon de Crotona († sègle V avC) realizèt de disseccions e de viviseccions. Aquò li permetèt de descubrir plusors organs ò partidas de l'anatomia umana coma lo nèrvi optic ò la trompa d'Eustaqui. Lei sabers anatomics grècs foguèron integrats dins la teoria deis umors per de mètges coma Empèdocles († sègle V avC) e Ipocrates (vèrs 460-377 avC). Per exemple, l'esqueleta foguèt associada a la tèrra. Ansin, Aristòtel (384-322 avC) integrèt de donadas anatomicas dins lei descripcions dei 508 espècias presentadas dins son Istòria deis animaus.
Enebida en Grècia, la disseccion umana contunièt a Alexàndria durant lo periòde lagida durant quauquei decennis. Aquò permetèt d'observar la diferéncia entre leis artèrias e lei venas, de descriure lei valvas venosas, leis organs reproductors, l'intestin, lo sistèma nerviós e lo cervèu. Erasistrat (vèrs 320-250 avC) e Erofil de Calcedònia (335-280 avC) foguèron lei doas personalitats majoras d'aquela escòla. Se seis escrichs son desenant perduts, aguèron una gròssa influencia sus lei mètges grècoromans e arabis dei generacions seguentas. Galen (131-201 apC) es l'artesan major de la transmission d'aqueu saber. D'efiech, se la disseccion umana èra mai ò mens impossibla a son epòca, completèt sei conoissenças amb plusors disseccions de pòrc e redigiguèt de sintèsis dei conoissenças medicalas grècoromanas que demorèron influentas fins a la Renaissença dins leis espacis crestian e musulman.
Lei mètges arabis
Entre lei sègles VIII e XII, lo mond musulman foguèt un important centre culturau e scientific. Eiretier dei sabers grècs e persans gràcias a un important esfòrç de traduccion menat sota lo patronage de plusors califas e visirs. En particular, plusors mètges arabis e pèrses realizèron de disseccions d'animaus – e benlèu d'èssers umans – que permetèron de descubèrtas novèlas sus l'uelh, sus lo sistèma nerviós ò sus lo sistèma circulatòri. Per exemple, Ibn al-Nafis (1210-1288) descriguèt la pichona circulacion. L'ensemble d'aquelei recèrcas permetèron de mantenir lei sabers grècs e de corregir quauqueis errors.
Lo novelum medicau en Euròpa Occidentala
A partir de la fin dau sègle XI, l'Euròpa Occidentala conoguèt un novelum medicau que s'accelerèt a la fin de l'Edat Mejana. La traduccion d'obratges arabis e grècs majors, iniciada per d'ecclesiastics coma Constantin l'African (vèrs 1020-1087) ò per lei mètges de l'escòla de Salèrn en Sicília, suscitèt un important interès . Lo desvolopament deis universitats sostenguèt tanben aquela renaissença. En particular, aquela de Bolonha venguèt rapidament un centre famós per la cirurgia. Lo drech de realizar de disseccions, reconegut dins un decrèt de 1241, foguèt tanben un factor de progrès en anatomia. En 1316, aquò menèt a la publicacion dau premier obratge practic sus l'anatomia, escrich per Mondino de' Liuzzi (1275-1326), e dau premier atlàs anatomic, realizat per Guido da Vigevano (vèrs 1280-1349).
L'estructuracion de la disciplina
Durant la Renaissença, en Euròpa, l'anatomia conoguèt un procès d'estructuracion que permetèt de l'establir coma una disciplina medicala distinta e importanta. Tre 1472, son ròtle dins la medecina foguèt reconegut per lo papa Sixte IV (1471-1484). L'interès dau public èra tanben important coma o mòstra lo desvolopament dei teatres anatomics e de l'anatomia artistica. La preséncia d'artistas ais eveniments anatomics e lei progrès de la gravadura permetèron de melhorar e de generalizar leis illustracions. Aquò favorizèt una multiplicacion deis escòlas anatomicas
Musicaire
Un musicaire, un musician o un musiquièr, es una persona que jòga o compausa de musica. Los musicians se pòdon classificar en foncion de son ròtle dins la creacion o l'interpretacion musicala:
Rilly-sur-Vienne
Rilly-sur-Vienne es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Indre e Léger e la region dau Centre.
Anatomia
L'estructuracion de la disciplina
Pasmens, la question de la plaça de l'anatomia causèt de conflictes entre partisans d'una integracion de la disciplina dins la formacion de totei lei mètges e aquelei que consideravan la disciplina unicament utila ai cirurgians. L'influéncia dei tèxtes antics èra encara importanta e, dins aqueleis obratges, l'anatomia aviá generalament una plaça pus reducha. La descubèrta d'un nombre creissent d'errors dins lei tractats anatomics ancians demeniguèt gaire aquela influéncia. Tanben, i aviá de debats sus l'interès d'estudiar un còrs mòrt, es a dire sensa arma, per sonhar de vivents aguent una arma. Dins aquò, aquelei criticas poguèron pas s'opausar a l'estructuracion de la disciplina que venguèt un element centrau de l'ensenhament de la medecina durant aqueu periòde.
Lo desvolopament de l'experimentacion
Tre lo sègle XVI, André Vésale (1514-1564) desvolopèt una vision experimentala de l'anatomia. Publicat en 1543, son obratge principau, De humani corporis fabrica, èra illustrat per d'artistas majors de la Renaissença (Tician, Leonardo da Vinci...). Corregiguèt dirèctament aperaquí 200 errors presentas dins leis obratges de Galen, principalament causadas per de resultats de disseccions animalas generalizadas a l'òme d'un biais erronèu. Aquò èra una rompedura amb leis autreis anatomistas dau periòde que preferissián corregir d'un biais pus discrèt lei diferéncias entre leis observacions de l'epòca e lei descripcions anticas.
La vision de Vésale s'impausèt durant lo sègle XVII. Permetèt de progrès dins la descripcion deis organs, dei glandas e dau sistèma circulatòri. Tanben, menèt a una revision sistematica de l'anatomia de Galen. Au sègle XVIII, foguèt completada per l'aparicion dau microscòpi que permetèt l'observacion dei teissuts e d'organismes pichons coma leis insèctes. Au sègle XVIII, lo perfeccionament dau metòde scientific menèt a de descripcions pus precisas e a la creacion de colleccions d'especimens. Ansin, apareguèt l'idèa de crear de modèls de ciera destinats a l'ensenhament, çò que permetiá de redurre lo nombre de cadabres necessaris ai cors.
Au nivèu experimentau, l'Italian Giovanni Battista Morgagni (1682-1771) revolucionèt l'anatomia patologica en sistematizant lei disseccions per establir de liames entre simptòmas clinics e observacions post mortem. Félix Vicq d'Azyr (1748-1794) fondèt l'anatomia comparada e realizèt de descubèrtas que prefiguravan la lèi de correlacion dei formas. Enfin, Albrecht von Haller (1708-1777) insistiguèt sus lei liames entre l'anatomia e la fisiologia.
La naissença de l'istologia
Entre 1799 e 1803, lo mètge francés Xavier Bichat (1771-1802) publiquèt quatre obratges anatomics importants e mai utilizèsse pas de microscòpi. Dins sei recèrcas, desvolopèt la nocion de teissut e prepausèt un sistèma de classament per lei designar. Puei, avancèt l'idèa de l'existéncia d'un liame entre lei malautiás e de lesions organicas especificas. Aqueu principi foguèt a l'origina de l'istologia.
Pasmens, la fondacion de l'istologia modèrna esperèt la descubèrta dei cellulas e la generalizacion de microscòpis pron poderós per observar la vida cellulara. L'afiermacion de la teoria cellulara aguèt luòc amb la descubèrta d'agregats de cellulas vegetalas dins lei plantas per Matthias Jakob Schleiden (1804-1881) en 1838 e la generalizacion d'aquela descubèrta ais animaus per Theodor Schwann (1810-1882) un an pus tard. Encara pauc clara en 1840, la nocion de cellula venguèt l'objècte d'estudi de la citologia. Ansin, en 1893, en Die Zelle und die Gewebe, Oscar Hertwig (1849-1922) expliquèt lei diferéncias entre lei cellulas e lei teissuts.
Lo desvolopament de l'anatomopatologia
L'aparicion de l'istologia permetèt lo desvolopament rapid de l'anatomopatologia. Per aquò, un estudi sistematic dei relevats d'autopsia permetèt de donar una amplor novèla ai trabalhs de Morgagni. Ansin, en 1812, Gaspard Laurent Bayle (1774-1816) publiquèt un article definissent lo metòde anatomopatologic e sei limits. Puei, destrièt lei malautiás amb de lesions organicas e aqueleis amb de lesions vitalas, es a dire d'alteracions de foncions vitalas sensa efiechs fisics visibles. Segon eu, la disciplina permet unicament d'identificar lo premier ensemble de lesions. Un de seis estudiants, René Laennec (1781-1826), prepausèt de crear tres categorias d'alteracion (nutricion, forma ò posicion e textura). Sa descripcion de la degenerescéncia faleta dau fetge causada per la ciròsi aguèt un gròs succès internacionau.
Lei progrès tecnics dau sègle XX
Durant lo sègle XX, l'anatomia realizèt de progrès importants gràcias ai progrès dei tecnicas d'exploracion (microscòpi electronic, endoscòpi, IRM, etc.) e ai progrès dins la comprenença dau foncionament de l'organisme. La disciplina garda donc un interès major dins l'ensenhament mai, pauc a pauc, es venguda una sciéncia medicala pus aplicada au servici pus dirècte de la cirurgia e de l'industria dei protèsis. Aquelei tendàncias contunian dempuei lo començament dau sègle XXI.
Morfologia
La morfologia es l'estudi de la forma extèrna e l'estructura deis èssers vivents. A l'origina, designava la recèrca descriptiva en estudiant la forma e l'aspècte visuau de l'estructura extèrna d'un animau, d'una planta ò d'un organ. Pasmens, una definicion pus larga s'impausèt pauc a pauc.