cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Puchevillers
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Nòtas
<references group=N/>
Sinsat
Sinsat (Sinsat en francés) es una anciana comuna foissenca, situada dins lo departament d'Arièja e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus. Dempuèi lo 1èr de genièr de 2019, es fusionada dins la comuna novèla d’Aulòs e Sinsat que ne ven lo caplòc e una comuna delegada.
Toponimia
Sinsat es atestat en 1272, Sinsaco. Lo nom del vilatge vendriá del nom latin d'òme Sincius, ambe lo sufixe -acum, latinizacion del sufixe gallés -aco(n). Sinsat èra donc probablament una anciana granda propietat antica qu'aviá per mèstre Sincius. La grafia Sinçat seriá donc pus etimologica.
Per explicar la finala, en contradiccion ambe l'atestacion, se pòt supausar que coma dins l'oèst occitan (Gasconha, Agenés, Lemosin, Marcha), i aviá de gentilicis sense sufixe, donc per exemple *Sinçac --> los *sinçacs [-ats] (los abitants), e fin finala lo nom del vilatge o de la parròquia riscava de se tornar interpretar Sinçat, çò que se faguèt benlèu dins lo cas. La suposicion demòra fragila.
Saurischia
Es saurisquis (Saurischia deth grèc "pelvis de ludèrt" ) son un des dus òrdes tradicionaus des dinosaures. En 1888, Harry Seeley classifiquèt es dinosaures en dus grani ordes, basat ena estructura dera sua pelvis. Toti es dinosaures se conéishen per arretier era configuracion ancestrau des ossi dera pelvis. Toti es dinosaures carnivori ( es terópodi ) son membres des saurisquis, amassa tamb un des dus grani linages de dinousaures erbivori, es sauropodomorfi.
Ath final deth cretacèu, toti es familhes de saurisquis, sonque es audèths, s'escantiren pendent era grana extincion deth cretacèu. Se caracterizen pr'amor qu'era majoria d'individui an eth pubis ena medeisha direccion qu'un ludèrt, entà deuant, apontant tà es budèths. Se se considera coma un grop que sonque include reptils ( consideracion que depend dera hont consultada ) lavetz ei un grop parafiletic qu'exclode es audéths e ansin conforma pas un clade.
Sòr (Arièja)
Sòr (Sor en francés) es una comuna occitana de Lengadòc, situada dins lo departament d'Arièja e la region de Miègjorn-Pirenèus.
Castilblanco
Castilblanco es un municipi de la província espanhòla de Badajoz e de la Comunautat Autonòma d'Extremadura.
Castuera
Castuera es un municipi de la província espanhòla de Badajoz e de la Comunautat Autonòma d'Extremadura.
Cheles
Cheles es un municipi de la província espanhòla de Badajoz e de la Comunautat Autonòma d'Extremadura.
La Codosera
La Codosera es un municipi de la província espanhòla de Badajoz e de la Comunautat Autonòma d'Extremadura.
Le Triomphant (S616)
Le Triomphant es un sosmarin lançaire d'engenhs balistics que fa partida de la Marina Nacionala francesa dempuei 1997. Foguèt lo premier sosmarin de la classa Le Triomphant (classa). Sa mission principala es la dissuasion nucleara.
La Coronada
La Coronada es un municipi de la província espanhòla de Badajoz e de la Comunautat Autonòma d'Extremadura.
Cordobilla de Lácara
Cordobilla de Lácara es un municipi de la província espanhòla de Badajoz e de la Comunautat Autonòma d'Extremadura.
Bredual
Bredual en breton ( La Chapelle-Thouarault en francés) es una comuna bretona, situada dins lo departament d'Ille et Vilaine e la region de Bretanha.
Geografia
La proximitat de la vila de Roazhon lududes a permeses de inserir-se en la comunitat d'aglomeracion de Roazhon, Roazhon district l'an 1970, venguda Roazhon Metròpoli l'an 2000.
La proximité de la ville de Rennes lui a permis de s'insérer dans la communauté d'agglomération de Rennes, Rennes district en 1970, devenue Rennes Métropole en 2000.
Istòria
.
Punchy
Punchy es una comuna francesa, situada dins lo departament de Somme e la region de Picardia.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Nòtas
<references group=N/>
Gouenoù
Gouenoù en breton ( Gouesnou en francés) es una comuna bretona, situada dins lo departament de Finistèrra e la region de Bretanha.
Douadic
Douadic es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Endre e la region dau Centre e Vau de Léger.
Gouenoù
Geografia
thumb|left|Localizacion de la municipalitat de Gouesnou al se del departament del Finistère
Douadic
Comunas vesinas
400px|gaucha||Distanças e posicion relativa
Gouenoù
Geografia
Gouesnou es una vila de Brèst Metròpoli Océane (Comunitat Urbana de Brèst) amb las municipalitats de Bohars, Guilers, Guipavas, Lo Relecq-Kerhuon, Plougastel-Daoulas, Plouzané e Brèst. Gouesnou Aderís tanben al transcors del País de Brèst e a situat al nòrd de Brèst. La vila a traversat per un fleuve litoral : la Penfeld #que se tira de contunh en la rade de Brèst, via la arsenal de Brèst. La vila acuèlh en la siá part sud una part de la zòna industriala e comerciala màger de la region brestoise.
L'altitud del finage communal vària de 103 mètres a 58 mètres, lo bourg, situat sus una éminence, en se trobant cap a 80 mètres d'altitud.
La municipalitat aprofècha d'un climat océanique, temps fresc en ivèrn e doç en #èsser.
thumb|left|Localisation de la commune de Gouesnou au sein du département du Finistère
Gouesnou est une ville de Brest Métropole Océane (Communauté Urbaine de Brest) avec les communes de Bohars, Guilers, Guipavas, Le Relecq-Kerhuon, Plougastel-Daoulas, Plouzané et Brest. Gouesnou adhère aussi à la démarche du Pays de Brest et est située au nord de Brest. La ville est traversée par un fleuve côtier : la Penfeld qui se jette ensuite dans la rade de Brest, via l'arsenal de Brest. La ville accueille dans sa partie sud une partie de la zone industrielle et commerciale majeure de la région brestoise.
L'altitude du finage communal varie de 103 mètres à 58 mètres, le bourg, situé sur une éminence, se trouvant vers 80 mètres d'altitude.
La commune profite d'un climat océanique, temps frais en hiver et doux en été.
Pau Brocar
vinheta|Brocar vèrs [[1860.]] Pau Pèir Brocar (Paul Pierre Broca en francés; Senta Fe la Granda, 28 de junh de 1824—París 19 de julhet de 1880) es un mètge, anatomista e antropològ de l'Agenés lengadocian. Es subretot conegut per sas recercas sus l'airal de Brocar, una region dau lòbe frontau que pòrta son nom. L'airal de Brocar es implicada dins lo lengatge. Sos trabalhs an revelat que lo cervèl daus pacients afasics conteniá de lesions dins una part particulara dau cortex, dins la region frontala esquèrra. Foguèt la primièra pròva anatomica de la localizacion de la foncion cerebrala. Lo trabalh de Brocar a tanben contribuit al desvolopament de l'antropologia fisica, en fasent progressar la sciéncia de l'antropometria.
Le Noyer (Savòia)
Le Noyer en arpitan (Le Noyer en francés) es una comuna arpitana de Savòia administrada per lo departament de Savòia de la region de Ròse-Aups.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Francés Conòrd
Francés Conòrd, vadut en 1882 a l'Esparra, mòrt en 1973 a Sent Arlòdi (Medòc), es un felibre occitan, poèta e escrivan d’expression occitana.
Biografia
Originari dau nòrd dau Medòc, hilh de paisans e paisan eth-mèsme, estut, de las annadas 1900 abans, un daus membres los mèi actius de l’Escòla dau Medòc, cercle felibrenc fondat dau costat de L’Esparra pre quate autes poètas medoquins tartucats pre reviscolar la lenga occitana : son frair Jausep, l’abat Lafarga, Andriu Brion e lo futur abat Danièl Bergèir. L’Escòla dau Medòc se caracteriza pr’una granda fidelitat au Felibritge, trencant atau damb la tradicion de l’expression gascona de Bordèu, e notadament l’escòla « patoasanta » eretèira de Mèste Verdièr. Prenent frem au seriós lo messatge mistralenc, lo grop de felibres medoquins produsirà non solament poesia e pròsa, mès tanben lexics. A la diferéncia de son fraire Jausep, quitèt pas jamès lo país mairau de l'Esparra–Sent Arlòdi, sonque lo temps d'una captivitat en Alemanha, de 1915 avant dusc a 1918. Es possible auge apris l'aleman ad aquesta escadença, que sembla ager après revirat òbras de poètas alemands en gascon medoquin. Signava sas òbras «Romanilhòt daus Boishonets». Publiquèt frem de vèrs apuei de pròsa dens mantuas revistas : Aquitania, Armanac gascon, Reclams, Revue des Pays d’Oc, Revue méridionale, mès mens que son frair. Deishèt un inestimable lexic gascon medoquin.
Honts :
Sent Jau (Puèi de Doma)
Sent Jau, [sɛ̃ 'ʒow] (Saint-Gal-sur-Sioule en francés) z-es una comuna auvernhata dau departament dau Puèi de Doma e la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament d'Auvèrnhe.
Toponimia
La prononciacion ausida a Salpaleine (nom francés), dins la comuna de Marcilhac (Puèi Domat) e a 2 km dau limite de la comuna, es [sɛ̃'dʒow]. Coma le nom de l'animal (mascle de Gallus gallus domesticus) se ditz tanben [ʒow], [-ow-], amb un [-w] alongat (necessitat de diferenciacion de [-w-] e de [-o-], puèi que le segond es pusliau barrat), pòt èsser considerat coma la realizacion locala dau fonèma -au- tonic (per de las personas de mens de 60 ans, qu'an una coneissença passiva de l'occitan, la prononciacion z-es pusliau [ʒo]). La grafia fonologica es donc Sent Jau e un determinant z-es pas necessari per un usatge locau.
Nòtas
<references group="N"/>
Bouchevilliers
Bouchevilliers en normand (Bouchevilliers en francés) es una comuna normanda, situada dins lo departament d'Eure e la region de la Nauta Normandia.
Corte de Peleas
Corte de Peleas es un municipi de la província espanhòla de Badajoz e de la Comunautat Autonòma d'Extremadura.
Bouchevilliers
Geografia
Bouchevilliers A situat en la vallée de la Epte, principalament sul marge esquèrre del riu. Lo vilatge a situat a 9 km de Gournay-en-Bray e a 16 km de Gisors e de Étrépagny.
Bouchevilliers est situé dans la vallée de l'Epte, principalement sur la rive gauche de la rivière. Le village est situé à 9 km de Gournay-en-Bray et à 16 km de Gisors et d'Étrépagny.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Loina (omonimia)
Loina es un idronim, toponim e antroponim occitan:
Monts Zagros
Lei Monts Zagros son una cadena de montanhas situada en Iran e en Iraq.
Khuzestan
Khuzestan es una província d'Iran situat au sud-oèst. Franc dei costats lòng de la Mar Caspiana, es l'unic plan dau país.
Don Álvaro
Don Álvaro es un municipi de la província espanhòla de Badajoz e de la Comunautat Autonòma d'Extremadura.
Cristina
Cristina es un municipi de la província espanhòla de Badajoz e de la Comunautat Autonòma d'Extremadura.
Mont Damavand
Lo Mont Damavand es un volcan amorçat de la cadena dei Monts Alborz situat dins lo nòrd d'Iran. Sa darriera erupcion se debanèt vèrs 5000 avC.
Jausep Conòrd
Jausep Conòrd, vadut en 1872 a l’Esparra, mòrt en 1949, es un felibre occitan, poèta e escrivan d’expression occitana.
Sent Genèst (Puèi de Doma)
Sent Genèst [sɛ̃dzəˈnɛj], o enquèra Sent Ginèst [sɛdʒiˈnɛj] (Saint-Genès-Champanelle en francés) z-es una comuna auvernhata dau departament dau Puèi de Doma e la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament d'Auvèrnhe.
Nòtas
<references group="N"/>
Entrín Bajo
Entrín Bajo es un municipi de la província espanhòla de Badajoz e de la Comunautat Autonòma d'Extremadura.
Monts Alborz
Lei Monts Alborz son una cadena de montanhas situada dins lo nòrd d'Iran. Son ponch culminant es lo Mont Damavand (5671 m).
Desèrt de Kavir
Lo Desèrt de Kavir, o Dasht-e Kavir o Kavir-e Namak, es un desèrt salat situat dins un bacin dau nòrd dau plan iranian.
Auxy
Auxy pòt essèr:
Don Benito
Don Benito es un municipi de la província espanhòla de Badajoz e de la Comunautat Autonòma d'Extremadura.
Donatello
Donato di Niccolò di Betto Bardi ( 1386 - 13 de decembre de 1466), mai conegut coma Donatello, foguèt un esculptor italian de la Renaissença. Nascut a Florença, estudièt l'esculptura classica e la faguèt servir per desvolopar un estil Renaissança complet en esculptura. Passèt de temps dins d'autras vilas, e pendent que i travalhava sus de comandas, ensenhava als autres; sos sojorns a Roma, Pàdoa e Siena an introduït dins d'autras partidas d'Itàlia sas tecnicas, desvolopadas durant una longa e fructuosa carrièra. Finançat per Cosimo de 'Medici, lo David de Donatello foguèt la primièra esculptura masculina nuda autoportanta dempuèi l'Antiquitat.
Loina
Loina (Luynes en francés) es un vilatge occitan de Provença, sus l’aiga dau meteis nom. Es de la comuna d’Ais.
Collegiada
'Na collegiada es 'na egleisa non episcopala qu'es estada confiada a un collegi de clergues o chapítol collegiau, es a dire a 'na amassada de chanonges (de nombre variable segon los luecs).
Ròtle
Lo chapítol de chanonges (o de chanongessas) era la màger part dau temps creat (fondacion) per 'na familha senhorala, consirosa de reparar 'na fauta lorda o de preparar son salut eternau (sauvacion de l'arma) en s'assegurar la prejària quotidiana de las personas consacradas, en mai d'un luec de sepultura decent (a l'interior de l'egleisa collegiada).
Aitau, Renaud Bisin escriu dins (dau nom de la collegiada edificada en Auvèrnhe a l'epòca de Charles VIII):
Nòtas e referéncias
Káptalan
Feria
Feria es un municipi de la província espanhòla de Badajoz e de la Comunautat Autonòma d'Extremadura.
Esparragosa de Lares
thumb Esparragosa de Lares es un municipi de la província espanhòla de Badajoz e de la Comunautat Autonòma d'Extremadura.
Desèrt de Lut
vinheta|Desèrt de Lut Lo Desèrt de Lut, o Dasht-e-Lut, es un desèrt situat dins un plan de la region occidentala dau plan iranian. Amb una temperatura maximala mesurada de 70,7°C, fa partida deis endrechs pus cauds de la planeta.
Subduccion
Las placas pòdon èsser formada per la litosfèra oceanica o la litosfèra continentala. Una placa oceanica pòt limpar jos una placa continentala o jos una autra placa oceanica. Las zonas de subduccion son generalament de zonas terrèstras amb un taus enauçat de volcanisme, tèrratrems e ereccion de montanhas.
Brianny
Brianny es una comuna francesa, situada dins lo departament de Còsta d'Aur e la region de Borgonha Franca Comtat.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Esparragosa de la Serena
Esparragosa de la Serena es un municipi de la província espanhòla de Badajoz e de la Comunautat Autonòma d'Extremadura.
Loina (aiga)
Loina es un riu de Provença, afluent de Lar. Nais a Mimet e travèrsa lei comunas de Gardana e d’Ais ont rejonh Arc. A donat lo nom au vilage de Loina.
Puzeaux
Puzeaux es una comuna francesa, situada dins lo departament de Somme e la region de Picardia.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Nòtas
<references group=N/>
Fuente de Cantos
Fuente de Cantos es un municipi de la província espanhòla de Badajoz e de la Comunautat Autonòma d'Extremadura.
Businhargues
Businhargues (Buzignargues en francés) es una comuna lengadociana situada dins lo departament d'Erau e la region d', ancianament de Lengadòc-Rosselhon.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
La prononciacion es [bœzi'ɲargés]. Las fòrmas ancianas son : de S. Nazario de Businhanicis, de Buzinhanicis, ecclesia de Businianicis, sense data [sègle XII], prior de Businhanicis en 1392, Businhargues en 1526, de Businhanicis en 1529, 1550, Bassignaigues en 1626, Buzinargues en 1648, l'eglise et Ch[âte]au de Busignargues en 1740-60, Busignargues en 1740-60, Buziniargues en 1770-71 (mapa de Cassini).
Segon Dauzat, lo nom vendriá d'un nom gallo-roman d'òme *Besinius, del gallés Besius, amb lo doble sufixe -an-icum. Los Féniés aiman mai lo nom d'òme Businius. Segon Hamlin, Businhargues ven dau gentilici latin Buccinius, amb lo sufixe -anicis. Businhargues èra una proprietat galloromana. Per de rasons foneticas, lo sufixe -anicis emplegat sistematicament per Hamlin permet pas de menar a -argues (c- davant i > z); cal remplaçar per lo sufixe -anicos segon Joan Pèire Chambon.
Republica dei Corsaris
vinheta|Bandièra vinheta|Localisacion dei Bahamas dins la region La Republica dei Corsaris, o Republica dei Piratas, es lo nom dau repaire format, a partir de 1706 e fins en 1718, per d'ancians corsaris, venguts piratas, a Nassau, sus l'isla de Nòva Providència (New Providence en anglés), dins leis actuaus Bahamas (Cariba).
Estratovolcan
thumb|Lo [[Mont Fuji, en Japon, es un exemple d'estratovolcan.]] Un estratovolcan es un volcan que l'estructura es constituida per l'acumulacion de coladas de lava e de piroclasts (tefra) al cors dels diferents estadis eruptius, abitualament violents. Los estratovolcans prenon una forma conica amor de sa lava pastosa qu'es pas de bon circular, fasent de depaus de cendres e d'escorias mai que mai prèp de la chiminèia volcanica. Eissits d'un magmatisme de subduccion, sas erupcions son explosivas, de tipe vulcanian, estrombolian, pelean o plinian. La forma del volcan es generalament conica fins que, en seguida d'una nòva explosion del volcan, se forma un nòu còn pel cratèr o la caldera. Atenhon en general de grandas nautors e sos pendisses son prononciats (de còps que i a fins a 45 °).
Republica dei Corsaris
Descripcion
Malgrat qu'avent pas jamai constituit un Estat organizat au sens pròpri dau tèrme, aquela republica foguèt regida, tot lo long de son existéncia, per son pròpri còdi de leis independent. Leis activitats que i espandiguèron lei piratas membres provoquèron de nombroses deterioraments sus lo comèrci e la navegacion antillesa, fins qu'un governador britanic frescament nomenat en 1718, Woodes Rogers, restaura l'autoritat coloniala en metent fin a la preséncia pirata a Nassau. Utilizèt lei perdons reiaus e lei fòrças militaras per eradicar la Piratariá dins lei Caribas.
La Republica dei Corsaris èra poblada d'ancians corsaires, vengudas pirata per desercion subretot, e d'ancians fugitius que s'èran escapats de colonias espanhòlas vesinas.
Una proclamacion publicada lo 5 de setembre de 1717, per George Ièr de Granda Bretanha, promet lo perdon reiau per totei leis infraccions de piratariá, la condicion essent la reddicion au mai tard lo 5 de setembre de 1718, espandit mai tard au 1r de junh de 1719.
Aquò marca la fin de la Republica dei Corsaris.
Fuenlabrada de los Montes
Fuenlabrada de los Montes es un municipi de la província espanhòla de Badajoz e de la Comunautat Autonòma d'Extremadura.
Republica dei Corsaris
Posterioritat
La Republica dei Corsaris es visibla dins lo videojòc Assassin's Creed IV: Black Flag.
Es tant una bona part dau tèma de l'accion de la sèria Black Sails, avent per tela de fons la Republica dei Piratas e la lucha d'aquelei darrièrs contra leis angleses.
Nòtas e referéncias
1.Butler, Lindley S. (2000). ''Pirates, Privateers, and Rebel raiders of the Carolina Coast. Chapel Hill & London. The University of North Carolina Press. P.12. ISBN 0-8078-2553-0''
2. Brigham 1911, pp. 176-180
3.Jean-Marie Quéméner, La Republica dei Piratas, 2019
Sant Ginèst (Artensa)
Nòtas
<references group="N"/>
La Perrière (Savòia)
La Perrière en arpitan (La Perrière en francés) es una anciana comuna arpitana de Savòia Lo 1èr jde genièr de 2017, fusionèt amb Saint-Bon-Tarentaise per formar la comuna novèla de Courchevel que La Perrière forma una comuna delegada. Es administrada per lo departament de Savòia de la region d'Auvèrnhe Ròse Aups.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Écrille
Écrille es una comuna francesa, situada dins lo departament de Jura e la region de Franca Comtat
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Prebostat
Apareguts al sègle XI, los prebostats portavan divèrses noms segon la region: vescomtats en Normandia, vegariás en Provença, judicaturas o bailiás dins lo Miègjorn. Lo personal dels prebostats, a l'origina fòrça reduch, se desvolopèt a la fin de l'Edat Mejana per comprene de conselhièrs, de luòctenets e de procuradors reials. Lo prebostat coneissiá normalament tots los cas civils e criminals de son ressòrt, exceptat los cas reials (lèsa majestat, monedatge fals, eretgia, desòrdre public...) qu'apertenián als bailiatges, e los cas que concernissián a de nòbles e privilegiats, e recebiá l'apèl de las jurisdiccions senhoralas. Se fasiá apèl al bailiatge o a la senescalciá. Véser tanben prebòst reial.
Saint-Contest
Saint-Contest es una comuna normanda, situada dins lo departament de Calvadòs e la region de la Bassa Normandia.
Fuente del Arco
Fuente del Arco es un municipi de la província espanhòla de Badajoz e de la Comunautat Autonòma d'Extremadura.
Fuentes de León
Fuentes de León es un municipi de la província espanhòla de Badajoz e de la Comunautat Autonòma d'Extremadura.
Lista dels presidents de Nauru
thumb|200px|blason de Nauru. Lo president es lo cap d'Estat e cap de govèrn de Nauru. Vaquí la lista dels presidents de Nauru dempuèi 1968 (an de l’independéncia) fins a uèi.
Sent Genèst de Retz
Sent Genèst de Retz (Saint-Genès-du-Retz en francés) z-es 'na comuna auvernhassa dau departament dau Puèi de Doma e de la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament d'Auvèrnhe.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Nòtas
<references group="N"/>
Fuente del Maestre
Fuente del Maestre es un municipi de la província espanhòla de Badajoz e de la Comunautat Autonòma d'Extremadura.
Garbayuela
Garbayuela es un municipi de la província espanhòla de Badajoz e de la Comunautat Autonòma d'Extremadura.
Sent Ginèst (Liuradés)
Sent Ginèst [sɛ̃dʒəˈnɛj] (La Torreta [latuˈʁəta]en parlar de Sent Quentin, Saint-Genès-la-Tourette en francés) es una comuna occitana dau departament dau Puèi de Doma e la region d'Auvèrnhe..
Beuzid-an-Doured
La Boissière-du-Doré en francés (Beuzid-an-Doured en breton) es una comuna francesa, situada dins lo departament del Léger Atlantic e la region dels Païses de Léger.
Sent Ginèst (Liuradés)
Nòtas
<references group="N"/>
Garlitos
Garlitos es un municipi de la província espanhòla de Badajoz e de la Comunautat Autonòma d'Extremadura.
Firmin Borgada
Biografia
Nascut a Sant Estève de Maurs dins una familha pagesa en 1884, Firmin Borgada contunhèt lo prètzfach de sos aujòls e foguèt pagés tanben. A la Santa Estèla de 1913 recebèt las Palmas d'Argent dins la categoria "pròsa" per son òbra A l'ombra del cloquièr. Se maridèt lo 8 d'octobre de 1919 a Boisset amb Joana Paulina Julia Lacòsta. En 1923 demissionèt de son ròtle de felibre manteneire.
Soèish e Rogala
Soèish e Rogala, Soèish (Soueix-Rogalle en francés) qu'es ua comuna gascona de Coserans, situada dens lo departament d'Arièja e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Istòria
La comuna de Rogala qu'estó incorporada a Soèish lo 1èr de gèr 1973, en tant que comuna associada. Lo 1èr de gèr 2015, la fusion-associacion que's mudè en fusion simpla.
Demografia Rogala
Véser a l'article.
Cabrairòlas
Cabrairòlas (Cabreirolo en grafia mistralenca ; Cabrerolles en francés) es una comuna lengadociana situada dins lo departament d'Erau e la region d', ancianament de Lengadòc-Rosselhon.
Lo gentilici es cabrerolenc -enca (fr cabrerollais -aise).
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
Las fòrmas ancianas son : Cabrairole en 1199, de Cabrairola en 1247-48, de Calvayrola [legir : Cabrayrola en 1271, de Cabrayrollis en 1344, de Caprairolis, al sègle XVI, en 1636, Cabrairoles en 1643, Cabrerolles en 1708, Cabreyrolle en 1740-60, Cabreyrolles en 1740-60, p[aroi]sse de Cabrerolles en 1740-60, Cabrerolles en 1770-72 (mapa de Cassini).
Segon Dauzat, Cabrairòlas ven del latin caprari-ola, diminutiu de capraria, « luòc ont fan venir cabras », ; segon Hamlin, Cabrairòlas es un diminutiu de cabrièra, amb lo sufixe -òla [autre biais d'escriure çò qu'escriu Dauzat], caracteristic de l'ancian occitan, totjorn al sens d' « estable o pargue de cabras ».
Ennenda
Ennenda es una anciana comuna soïssa del canton de Glarona, ara fusionada dins la comuna de Glarona Mejana.
Unya
Unya es eth nom en catalan der ancian municipi aranés d’Unha. Es utilizat oficialament enter eth 1980 e eth 1984.
Chaudon
Chaudon pòt essèr:
Tèrra cremada
La tèrra cremada es una tactica que consistís a destrurre o a endomatjar lei ressorsas, lei mejans de produccions, leis infrastructuras, lei mejans de comuninacion, lei bastiments o l'environament per empachar son utilizacion per un enemic. Se pòu utilizar d'un biais ofensiu per demenir lei ressorsas dau territòri enemic (ofensiva Sherman durant la Guèrra de Secession en 1864) o d'un biais defensiu per assaiar d'empachar l'installacion d'un enemic sus son territòri (defensa sovietica còntra leis Alemands en 1941).
La Garrovilla
La Garrovilla es un municipi de la província espanhòla de Badajoz e de la Comunautat Autonòma d'Extremadura.
Netstal
Netstal es una anciana comuna soïssa del canton de Glarona, ara fusionada dins la comuna de Glarona Mejana.
Granja de Torrehermosa
Granja de Torrehermosa es un municipi de la província espanhòla de Badajoz e de la Comunautat Autonòma d'Extremadura.
Guareña
thumb|250px|Ostal comunal de Guareña
Guareña es un municipi de la província espanhòla de Badajoz e de la Comunautat Autonòma d'Extremadura.
Sorjat
Sorjat (Sorgeat en francés) es una comuna foissenca situada dins lo departament d'Arièja e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Toponimia
La prononciacion es [su'ɾʒat]. Las fòrmas ancianas son Burco en 994, Sorsat en 1118, 1119, 1228, Soriat en 1233, Soriacho, villa de Soriach en 1272, Suriatum, Soriatum, Suriachum, Soriac en 1318-1325, Suryat en 1385, 1390, 1401, 1445, Sorjat, cap a 1460 (Cronica d'Esquerrier). Segon Dauzat, lo nom de Sorjat ven del nom latin d'òme Sorbius e *Surdius, derivat de Surdus, ambe'l sufixe -acum. Segon Coromines, citat per P. Pojada, Sorjat auriá un radical liguro-« sorotaptic » (i.e. Urnenfelder) comun ambe Soriech e benlèu lo sufixe celtoïde o puslèu liguro-sorotaptic -ate. Segon Felip Carbona, tanben citat per P. Pojada, lo nom poiriá èsser ligat al basc sor(o) « camp, prat, prada » ambe'l basc jats, « balaja, escobat, planta per escoba (ginèsta, etc) » o lo basc iatze, « falguièra fumèla ». Segon Patrici Pojada, las fòrmas en -at altèrnan ambe las en -ac, que son benlèu ipercorrèctas, mès las en -at son las mai nombrosas. Las fòrmas ancianas trantalhan tanben entre Sors- e Sori- (mès -i- grafiava un [i] o un [ʒ] ? ); puèi Sorj-. Lo sens demòra escur. N.B. Cal èsser prudent ambe las fantasiás « sorotapticas » de Joan Corominas; los mots e los toponimes qu'atribuís a aquela civilizacion son, après examèn, tot banalament celtics e Salàs de Pallars, plaçat entre La Pobla de Segur (Segodunon) e Talarn sul meteis axe d'espandiment es logicament celtic coma los autres dos e pas mai sorotaptic (celtic arcaïc) que las vilas vesinas; simplament, se pòt pas decidir, d'après la fòrma del nom, s'avèm afar ambe de celtic arcaïc, d'epòca camp d'urnas, o de celtic pus recent e i a pas de frontièra entre aquelas epòcas de las lengas celticas. Segondament, lo resultat regular de la derivacion celtica en -ate / -ati es en -às e non pas en -at, çò que vòl díser que Sorjat es pas provesit d'un sufixe celtic.
Bill Irwin
William Mills Irwin (nascut en 1950) es un conegut actor american de comèdias del cinèma.
Herrera del Duque
Herrera del Duque es un municipi de la província espanhòla de Badajoz e de la Comunautat Autonòma d'Extremadura.
Riedern
Riedern es una anciana comuna soïssa del canton de Glarona, ara fusionada dins la comuna de Glarona Mejana.
Glarona Mejana
Glarona Mejana (Glaris Centrum en alemand) es una comuna soïssa del canton de Glarona, e lo caplòc d’aquel canton. Es creada en 2011 per fusion de Glarona, Ennenda, Netstal e Riedern.
Helechosa de los Montes
Helechosa de los Montes es un municipi de la província espanhòla de Badajoz e de la Comunautat Autonòma d'Extremadura.
Chitenay
Chitenay es una comuna francesa, situada dins lo departament de Loir e Char e la region dau Centre.
Geografia
Chitenay Es una municipalitat del Loir-e-Doncas que situada a aperaquí 15 km al sud de Bles, prefectura del departament. En se trobant en lo costat de Contres, lo vilatge se tròba en Sologne. Superficie De 1520 A Situat en Sologne viticole, airal de la AOC Cheverny. La municipalitat depen del País Dels Chateaux.
Universitat de Francfòrt
thumb|[[Max Horkheimer e Theodor Adorno, 1964]] L’Universitat de Francfòrt (en alemand : Goethe-Universität Frankfurt) es una universitat a Francfòrt de Men, Alemanha, fondada en 1912.
La Haba
La Haba es un municipi de la província espanhòla de Badajoz e de la Comunautat Autonòma d'Extremadura.
Solan de Coserans
Solan de Coserans (Soulan en francés) es una comuna occitana de Gasconha, en Coserans, situada dins lo departament d'Arièja e la region de Miègjorn-Pirenèus.
Sent Jòrgi de Mons
Sent Jòrgi de Mons (Saint-Georges-de-Mons en francés) z-es 'na comuna auvernhassa dau departament dau Puèi de Doma e la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament d'Auvèrnhe.
Higuera de la Serena
Higuera de la Serena es un municipi de la província espanhòla de Badajoz e de la Comunautat Autonòma d'Extremadura.
Montagny (Savòia)
Montagny en arpitan (Montagny en francés) es una comuna arpitana de Savòia administrada per lo departament de Savòia de la region d'Auvèrnhe Ròse Aups.
Geografia
1326 ectaras #que 334 en bòsques, exposicions al Sud, al pè del Mont JOVET e en cara de las stations d'esquí de Courchevel, La Tania, Méribel.
1326 hectares dont 334 en bois, exposés au Sud, au pied du Mont JOVET et en face des stations de ski de Courchevel, La Tania, Méribel.
Istòria
La forma anciana del nom n'es Montaniaco : domeni (acum) apertenent a Montanius, nom romain pro frequent e los toponymes Montagny son nombroses - almens 11 comunas a França - sens comptar las Montagnac del Sud-Oèst #qu'an la meteissa origina étymologique.
Istoric diocésaine : Coma los autres comunas del Costat de Bozel, Montagny fasiá partida del domeni temporal dels archevêques de Moûtiers. dins lo XVIIen sègle, per una simplificacion de la siá perception, la archevêque alberge los #dire e los sieus autres dreches als communiers de Montagny (set. 1664).
Istoric de la glèisa Santa Germain: La glèisa del cementèri #èsser entièrament reconstruite dins lo XVIIen sègle. De la bastissa roman, demòra pas mai que lo tèrç inferior del campanal. dins lo XIXen sègle, lo jos-sòl en s'enfonsant, la decision #èsser presa de reconstruire la glèisa a una autra localizacion. Los luòcs a l'entorn del cementèri #èsser défrichés per fraires de Moûtiers dins l'IXen sègle.
Istoric de la capèla de La nòstra-Madama de las Nèus: Una capèla i aguèt erigit l'an 1750 al continuament d'un voeu al luòc-ditz “La Bona Fontaine” sul scenari de la Chal. dins dolent estat, #èsser reconstruite mai près dels pòbles l'an 1891.
Las minas de anthracite de MONTAGNY an espetat dempuèi lo XVIIIen sègle. La Sra. De Varens, la protectrice de J.J. Rousseau, I #aportar de capitals. La siá espleitacion a mantengut una chifra de populacion comparativement mai elevat qu'en las autras municipalitats ruralas del sector del XVIen sègle al mièg del XIXen sègle. Lo carbon i aviá destinat a las Salines de Moûtiers. La mina a batut lo sieu plen entre 1940 - 1946. Lo darrièr concessionnaire #èsser “La Companhiá de las Minas de Carvin” (#qu'espetava la conca minaire del Nòrd Calava) e la #arturar en 1960 al continuament de la decision de las cartonneries de la Rochette d'utilizar una autra font d'energia. Cap a la fin del XIX° sègle, mercés a la preséncia de anthracite en lo sieu jos-sòl, BOZEL a egalament vist se dobrir una notícia ère amb l'espleitacion de las siás minas dempuèi 1880, l'implantacion d'una fabrica al Villard del Planay l'an 1898, e aquela d'una centrala electrica als Molins l'an 1910. En emplegant fins a 200 obrièrs l'an 1920, la fabrica del Villard barre las siás pòrtas l'an 1984. Aquela industrialisation de la vallée e de MOUTIERS a favorit lo maintien de la populacion al meteis temps qu'aquel de l'agricultura, en permetent aital als abitants d'exercir una dobla activitat. Lo fenomèn dels obrièrs-paysans èra aicí particularament plan representat.
(Referéncia : l'istòria de las municipalitats savoyardes del Sr. Hudry)
La forme ancienne du nom est Montaniaco : domaine (acum) appartenant à Montanius, nom romain assez fréquent et les toponymes Montagny sont nombreux - au moins 11 communes en France - sans compter les Montagnac du Sud-Ouest qui ont la même origine étymologique.
Historique diocésaine : Comme les autres communes du Canton de Bozel, Montagny faisait partie du domaine temporel des archevêques de Moûtiers. Au XVIIè siècle, pour une simplification de leur perception, l’archevêque alberge les dîmes et ses autres droits aux communiers de Montagny (sept. 1664).
Historique de la Maison Blanche: Les nobles de Bellegarde (résidant à Chambéry) avaient des biens dans la Commune. Leur château fut cédé le 25 sept. 1718 à la paroisse pour le logement du vicaire et pour une école. En 1861, le Conseil Municipal fait son acquisition et le bâtiment a depuis été utilisé, entre autres, pour loger les ouvriers étrangers de la mine (voir plus loin) puis pour des séjours brefs (colonies de vacances par exemple). En 2011, la "Maison Blanche" a servi de décor pour l'auberge "Edelweiss" dans le film de Charlotte de Turckheim, "Mince Alors"...
Historique de l'église Saint Germain: La glèisa du cimetière fut complètement reconstruite au XVIIè siècle. De l’édifice roman, il ne reste que le tiers inférieur du clocher. Au XIXè siècle, le sous-sol s’affaissant, la décision fut prise de reconstruire l’église à un autre emplacement. Les lieux autour du cimetière furent défrichés par des moines de Moûtiers au IXè siècle.
Historique de la chapelle de Notre-Dame des Neiges: Une chapelle fut érigée en 1750 à la suite d’un voeu au lieu-dit “La Bonne Fontaine” sur le plateau de la Chal. En mauvais état, elle fut reconstruite plus près des villages en 1891.
Historique des mines : Le sous-sol, en grande partie, est dans la zone houillère du Briançonnais (sous la révolution, la présence de charbon a même fait surnommer le lieu "Mont-Noir").
Les mines d’anthracite de MONTAGNY sont exploitées depuis le XVIIIè siècle. Mme De Varens, la protectrice de J.J. Rousseau, y apporta des capitaux. Leur exploitation a maintenu un chiffre de population comparativement plus élevé que dans les autres communes rurales du secteur du XVIè siècle au milieu du XIXè siècle. Le charbon était destiné aux Salines de Moûtiers. La mine a battu son plein entre 1940 - 1946. Le dernier concessionnaire fut “La Compagnie des Mines de Carvin” (qui exploitait le bassin minier du Nord Pas de Calais) et l’arrêta en 1960 à la suite de la décision des cartonneries de La Rochette d’utiliser une autre source d’énergie. Vers la fin du XIX° siècle, grâce à la présence d'anthracite dans son sous-sol, BOZEL a également vu s'ouvrir une nouvelle ère avec l'exploitation de ses mines dès 1880, l'implantation d'une usine au Villard du Planay en 1898, et celle d'une centrale électrique aux Moulins en 1910. Employant jusqu'à 200 ouvriers en 1920, l'usine du Villard ferme ses portes en 1984. Cette industrialisation de la vallée et de MOUTIERS a favorisé le maintien de la population en même temps que celui de l'agriculture, permettant ainsi aux habitants d'exercer une double activité. Le phénomène des ouvriers-paysans était ici particulièrement bien représenté.
(Référence : l’histoire des communes savoyardes de M. Hudry)
Higuera la Real
Higuera la Real es un municipi de la província espanhòla de Badajoz e de la Comunautat Autonòma d'Extremadura.
Higuera de Llerena
Higuera de Llerena es un municipi de la província espanhòla de Badajoz e de la Comunautat Autonòma d'Extremadura.
Liz Truss
Mary Elizabeth Truss, dita Liz Truss, nascuda lo 26 de julhet de 1975 a Oxford, es una femna politica britanica. Venguèt Primièra ministre del Reialme Unit lo 6 de setembre de 2022, l'endeman de son eleccion a la direccion del Partit conservator. Demissionèt 45 jorns après.
Liz Truss ocupèt de fonccions al cabinet dempuèi 2014, quora venguèt secretària d'Estat a l'Environament, a l'Alimentacion e als Afares rurals dins lo primièr governament de David Cameron. Venguda lord chancelier e secretària d'Estat a la Justícia en 2016 amb Theresa May, puèi secretària d'Estat al Comerci internacional e presidenta de la Commission del Comerci en 2019 amb Boris Johnson, foguèt nomenada secretària d'Estat als Afars estrangièrs, del Commonwealth e del Desvolopament en 2021.
Cernay-l'Église
Cernay-l'Église es una comuna francesa, situada dins lo departament de Dobs e la region de la Franca Comtat.
Geografia
Vilatge situat en lo Doubs.
Comunas limitrophes : Maîche, Damprichard.
Village situé dans le Doubs.
Communes limitrophes : Maîche, Damprichard.
Prebòst reiau
Dins lo vielh drech francés, lo mot prebòst a mantun sens e s'aplica a mai d'un tipe de foncion. Etimologicament (præpositus), s'aplica a tota persona plaçada a la testa de 'na brancha dau servici public, 'na posicion que, segon los vielhs principis, pareja un drech de jurisdiccion.
Cernay-l'Église
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Prebòst reiau
A partir dau segle XI, los capecians retiran l'administracion dau domeni reiau aus nòbles per la fisar a daus prebòsts, generalament daus roturiers rics, que possedissen lo drech de percebre los revenguts dau rei dins lor conscripcion o prebostat. 'Quela practica, favorabla a las finanças reialas, compòrta rapidament daus abús greus e, tre la fin dau segle XII, lo prebòst es contrarotlat per un baile sonat ; puei, au segle XIII, per un baile e un seneschau de pòst fixe.
Lo prebòst era a l'Atge Mejan l'intendent d'un domeni senhorau que son ròtle es d'administrar, de jutjar e de percebre las taxas. Era subordinat au baile. A mai, era charjat de gerir los bens e los revenguts au vejaire d'un mestre, d'un senhor laïc, o d'un eclesiastic. Lo prebòst encaissava los revenguts e entreteniá las bastissas, chasteus e ostaus reiaus. Lo prebòst donc venguet progressivament lo representant dau rei e de son poder dins 'na fraccion dau domeni. L'ensemble daus drechs e revenguts que levava constituissiá lo prebostat. Au segle XIV, lo poder judiciari daus prebòsts s'estendet per representar la jurisdiccion de prumiera instáncia, tan d'un punt de vista civil coma criminau. Quand lo rei concedissiá a 'na vila 'na charta de franchesas o de comuna, concedissiá tanben lo prebostat, es a dire tots los revenguts correspondents, mejançant lo versament de 'na soma fixa. Los abús e planhs daus subjectes se concentreren sus 'queu ofici.
Los prebòsts crompan 'na charja segon lo sistema d'afermatge: l'estat abandona au prebòst la percepcion daus divers impòsts valids dins lo reiaume, mejançant 'na soma d'argent. Mas aitau son de mau contrarotlar e susvelhar. Los prebòsts ne profechan per mancar a lors obligacions e fan çò que vòlen.
Quant a las finanças, los prebòsts se charjan de reculhir las rentas, es a dire lo cens, la tascha e la redevença.
Guèrra d'Espanha
La Guèrra d'Espanha, (tanben dicha Campanha d'Espanha pels Franceses, Guèrra d'Independéncia espanhòla pels Espanhòls e Guèrra Peninsulara pels Portugueses), foguèt un conflicte del periòde napoleonenc ont una seria de guèrra que commencèt en 1807 amb França e Espanha que declarèron la guerra a Portugal, qu’èra una aligat important del Reialme-Unit. Opausèt França e lo Primièr Empèri Francés, ajudada per de tropas polonesas del Ducat de Varsòvia, a una coalicion compausada d'Espanha, de Portugal e del Reialme-Unit. Comencèt en 1808 amb la dintrada de las tropas napolencas e s’acabèt amb lo retorn de Ferran VII d’Espanha al poder. Aquesta guerra foguèt provocada per la pretensión de Napoleon d’installar son fraire Josèp Bonaparte sul tròn d’Espanya aprèp las abdicacions de Baiona.
Tanben, lo conflicte aguèt un ròtle important dins la guerra civila espanhòla entre los afrancesats i los patriotes. Se desvelopèt en plena crisi de l’Antic Regim e amb un complèxe e de cambiants socials e politics prigonds, impulsats per l’aparicion de l’identitat nacionala espanhòla e l’influéncia dins lo camp “patriote” d’unes ideals nascuts de l’Illustracion e de la Revolucion francesa, paradoxalament difusats per l’elit dels afrancesats.
Dins l’analisis dels faches militars, se pòt pas parlar d’un afrontament entre las armadas francesa e espanhòla, mas qu’exist’is una importanta preséncia de la Guerra de Guerrillas, dins una dimension desconeguda fins al moment.
Segon lo tractat de Fontainebleau, signat lo 27 d’octòbre de 1807, lo Primièr Ministre, Manuel Godoy, fornia, fàcia a una novèla insvasion ispano-francesa de Portugal, lo supòrt logistic necessari al transit de las tropas imperialas. Jos lo comandament del general Jean-Andoche Junot, las tropas francesas dintrèron en Espanha lo 18 d’octòbre de 1807, traversant son territòri pro rapidament abans l’hivern e arribèron a la frontièira amb Portugal, lo 20 de novembre. Ça que la, los plans de Napoleon anèron mai luènh e sas tropas anèren prendre posicion dins d’importantas vilas e plaças fortas per tombar l’Ostal de Borbon e de la remplaçar per sa pròpia dinastia, convençut d’aver los sosten popular amb el.
La guerra se desvolopèt en divèrses fasas ont los dos camps prenguèron succesivament l’iniciativa, e destaquèt l’aparicion del fenomen guerriller que, amb las armadas regularas aliadas dirigidas per Arthur Wellesley, duc de Wellington, provoquèron l’usura progressiva de las fòrças bonapartencas. La populacion civila, que patiguèt dels efectes d’una guerra total, que tant los franceses coma los aligats abusèron de la populacion e dels objectius civils, tot en saquejant i devastant a gran escala per exemple l’industria espanhòla, que foguèt considerada coma una menaça per sos respectius interes.
Coma lo desmantèlament de las fabricas de tèxtils de Segovia e Avila o la destruccion de la vila de Sant Sebastian. Las primièras armadas de las fòrças espanhòlas a la prima e a l’estiu de 1808, amb la bastèsta del Bruc, la resisténcia de Saragossa i Valéncia e, en particular la sonada victòria de Bailén, provoquèron l’evacuacion de Portugal e la retirada francesa al nòrd de l’Ebre, seguida a la davalada de 1808 per la dintrada de la Gran Armada, dirigida per Napoleon-meteis, que culminèt lo maxim desplegament francés fins a la mitat de l’an 1812. La retirada dels efectius amb destinacion al camp de Russia foguèt aprofitada pels aligats per tornar prendre l’iniciativa a partir de sa victòria dins la Bastèsta dels Arapilles (lo 22 de julhet de 1812) e constratant l’ofensiva francesa, avançar al large de 1813 fins als Pireneus, desfachant los franceses dins las bastèstas de Vitòria (lo 21 de junh) i Sant Marcial (lo 31 d’agost). Lo tractat de Valencay (signat lo 11 de decembre de 1813) restaurèt Ferran VII e daissèt Espanya liura de la preséncia estangièira, mas empachèt pas l’invasion del territòri francés, estat la bastèta de Tolosa de Lengadòc (lo 10 d’abrial de 1814), lo darrièr afrontament de la guerra. Se referent a la guerra d’Independéncia espanhòla, Napoleon Ier, dins son exil, declarèt :
“Aquesta sacra guerra d’Espanya foguèt la causa primièra de totas las disgràcias de França. Totas las circonstàncias de mos desastres se relacionan amb aquest nos fatal : destrusiguèt mon autoritat moral a l’Europa, compliquèt mas dificultats, dubriguèt una escòla als soldats angleses...aquesta sacra guerra m’a perdut.”
En lo terren socioeconomic, la guerra costèt a Espanha una pèrda neta de populacion entre 215.000 e 375.000 estatjants, que poguèt pas se compensar e mai amb los indexes elevats de natalitat pròpias de l’epòca, per causa directa de la violéncia e las fams de 1812, e que se tornèt apondre a la crisis provocada desde las epidemias de malautiás, e la fam de 1808, que resultava en un balanç de descens demografic de 560.000 a 885.000 personas, del 6 al 10% de la populacion ponderada a partir del cens e 1787, qu’afectèt especialament Catalonha, Extremadura, i Andalosia. A l’ateracion sociala e la destruccion de las infraestructuras, industia e agricultura s’apondèt la caiguda de l’Estat e la pèrda d’una part important del patrimòni cultural.
Antecedents : politica exteriora e crisi de la monarquia exteriora
En 1806, a Berlin, Napoleon declarèt el Blocus Continental, que prohibiguèt als britanics las impotacions de l’Euròpa continentala, amb dos paises neutres, Suècia e lo Reialme de Portugal. Aprèp de la signatura del Tractat de Tilsit en 1807 amb Alexandre 1er de Russia, Napoleon decidiguèt d’atacar los pòrts portugueses.
Lo 27 d’octòbre, lo Reialme d’Espanha e lo Primièr Empèri Francés signèron lo Tractat de Fontainebleau, per qual se repatiriá Portugal en tres reialmes : lo novèl Reialme de la Lusitania nòrd, l’Algarve ( que i incluèt l’Alentejo) e lo demai coma lo Reilme de Portugal. Lo novembre, aprèp lo refús del Prince Joan de particpiar a aqueste Blocus Continental, Napoleon mandèt l’armada de Jean-Andoche Junot per envasir Portugal, mentre lo general Pierre Dupont de l’Étang anèt en direccion de Cadis e lo mariscal Nicolas Jean de Dieu Soult cap a La Corunya.
L’armada portuguesa era posicionada per defendre los pòrts martimes contra una invasion anglesa, e d’aqueste biais, Lisbona tombèt lo 1er de decembre e lo 29 de decembre de 1807 la reina Maria I e lo prince Joan, lo regent, fugiguèron a Rio de Janeiro amb tota la Cort e s’establiguèron en la novèla capitala.
Aligança ispano-francesa e guerra contra la Granda Bretanha
Lo tractat de Sant Ildefons de 1796, que foguèt signat entre la Convencion Nacionala Francesa e Carles IV d’Espanha, que foguèt representat pel favorit e primièr ministre Manuel Godoy, tan coma lo tractat d’Aranjuez de 1801 amb lo consolat de Napoleon Bonaparte, restabliguèron l’aliança tradicionala que dempuèi la proclamacion de Felipe V d’Espanha aguèt regit las relacions entre la corona espanhòla e la de França, que las portavan pendent lo sègle XVIII, dins la disputa d’interes economics e colonials, a una seria de successius affrontaments armats amb l’Empèri Britanic.
Al mes de mai de 1802, quora Napoleon decidiguèt de forçar la neutralitat de Portugal que se resistava a trencar coma aligat de la corona britanica, l’armada espanhòla intervenguèt a Portugal per provocar l’efemèra Guerra dels Orangièrs. Aqueste conflicte recebèt aquesta apelacion per causa de la branca d’orangièrs que Godoy mandèt a la reina quora assetjava la vila d’elvas, que posèt de manifèst la falta de resolucion de la cort espanhòla. Dempuèi 1803, Espanha ajudèt economicament e posèt a disposicion son armada per la guerra navala contra els britanics, que culmiariá a l’octòbre de 1805 pendent lla Bastèsta de Trafalgar.