cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Glicemia
La glicemia (del grèc glukeròs = docinèl e haima = sang) designa lo taus de concentracion de glucòsa dins la sang.
.hr
.hr es lo nom de domeni d'Internet per Croàcia.
Referéncias
Toppdomän
Mesura fisica
thumb|Patron del quilograma estandard La mesura fisica qu'ei l'accion de determinar la o las valors d'ua grandor (longor, capacitat, etc.), per comparason dab ua grandor constanta de medisha espècia presa coma tèrme de referéncia (etalon o unitat).
Carles XVI Gustau
Carles XVI Gustau de Suècia (var. Charles XVI Gustau de Suècia) (en suedés Carl XVI Gustaf e inicialament Carl Gustaf Folke Hubertus), n. en 1946, es l'actual rei de Suècia.
Mesura fisica
Mesura fisica en mecanica classica
En mecanica classica, ua mesura fisica qu'ei ua valor numeric o magnitud d'un atribut fisic d'un objècte, coma la longor, la capacitat, lo volum o la massa, obtenguda per experimentacion e exprimida dens ua escala d'unitats.
Dens lo Sistèma Internacional d'Unitats pòt èsser lo mètre, lo litre o lo quilograma.
Mesura fisica en mecanica quantica
En mecanica quantica, quan mesuran ua grandor fisica (un atribut fisic), que pòden obténguer mei d’un resultat. Que parlan de probabilitat d’obténguer un resultat.
Los resultats possibles d’ua mesura en fisica quantica
alt=Valors quantificadas que pòt prénguer los resultats d'ua mesura d'energia. Que son discontinuas (gradèrs).|vinheta|Valors que pòt prénguer los resultats d'ua mesura d'energia. Que son discontinuas (gradèrs). A la grandor fisica A, qu’ei associada ua observabla Â. Aquera observabla que s’escriu per ua matriça de N colomnas e N linhas. Que pòden escríver la matriça dab la fòrma d'ua matriça diagonau. Tots los coeficients de la matriça que son nuls manca los de la diagonala. Que parlan de diagonalisacion. Las valors diagonaus de la matriça que son ditas valors pròprias de l’operator hermician. Que corresponen aus resultats possibles de la mesura fisica. Se i a un nombre finit de valors pròprias, que i a un nombre fenit de resultats possibles. Que dísen los resultats de la mesura que son quantificats.
Sauguís-Sent Estève
Sauguís-Sent Estève (Zalgize-Doneztebe en basco e Sauguis-Saint-Étienne en francés) qu'ei ua comuna de la província tradicionau de Sola. .
Santa Olalla
Santa Olalla es un municipi de la província espanhòla de Toledo dins la Comunautat Autonòma de Castelha-La Mancha.
Abdelmajid Lakhal
Abdelmajid Lakhal (nascut lo 29 de novembre de 1939 a Bizerte, Tunisia) es un actor tunisian de cinèma e de teatre, e director de teatre.
Dama blanca
L'apellacion dama blanca es donada a divèrsei mitas e aparicions subrenaturalas, coma de fadas, de mascas, de bugadieras de la nuech, de messatgiers de la mòrt ò de fantaumas de fremas defuntadas, d'Euròpa, compres en Occitània, e d'America dau Nòrd. Aquelei creaturas son aparegudas dins lei legendas a partir de la fin de l'Edat Mejana e son probablament eissidas dei banshees irlandesas.
Carrèra Florida
thumb|200px|left|Carrèra Florida en 1888thumb|200px|carrèra Florida ueiLa carrèra Florida qu'ei la purmèra, la màger e la mei famosa carrèra pietonièra de Buenos Aires. que s'esten enter l'avienguda Rivadavia (enlà de la quau es perlongada per la carrèraPerú, era tanben piertonièra sus quauques mètres) e la plaça San Martín.
Que vadó parciaument pietonièra (segon las òras deu dia) en 1971 abans d'ac váder sancerament en 1971 (a despart deu tròç qui's perlonga sus la plaça San Martín.
Noms
Au sègle XVIII qu'èra aperada carrèra San José. Apèrs que l'aperèn mens oficiosament carrèra Del Correo per'mor de la sede deu corrièr qui's trobava a l'interseccion de las presentas carrèras Perú (continuacion de Florida) e Hipólito Yrigoyen ; per'mor d'estar, a partir de 1789, la purmèra carrèra pavada, que ho tanben designada com la carrèra Del Empedrado. En 1808 que ho batejada carrèra Baltasar Unquera en aunor d'un marin espanhòu mort en bèth pelejar contre l'invasor anglés. En 1821 que ho tornada batejar Florida en memòria de la batalha deu medish nom liurada durant la Guèrra d'Independéncia dens lo Haut Peró. Devath lo govèrn de Juan Manuel de Rosas, en 1837, lo nom que ho cambiat per Perú abans que la carrèra crubesse lo definitivament lo nom de Florida en 1857. thumb|200px|left|[[Galerías Pacífico]]
Ocupacion e emplec
thumb|200px|Edifici de l'anciana Banca nazionale del Lavoro e copola de l'edifici BencichQu'èra a l'origina ua carrèra elitista pròcha deu center ; la famosa Mariquita Sánchez de Thompson y Mendeville qu'i avèva lo son ostau tan cossirat que l'Imne Nacionau Argentin i ho interpretat per purmèra vegada.
L'ocupacion sociau de Buenos Aires que ho totun capvirada per l'epidemia de hrebe jauna de 1971 qui mudè l'oligarquia de cap au nòrd de la ciutat (qui demòra dinc au dia de uei lo quartièr oligarquic e ric). Florida que vadó mei que mei marcadièra.
A la fin deu sègle XIX lo tram qu'i comencè a rollar.
En 2001 que peteishè hèra de la crisi economica abans de reviscolar dab lo retorn de la creishença.
Uas de las soas botigas màger tostemps en activitat que son de segur las Galerías Pacífico, Harrods, la Galeria General Güemes, la Galeria Jardín.
Jamāl Khāshuqjī
Jamāl Khāshuqjī (n. lo 13 d'octobre de 1958 a Medina e assassinat lo 2 d'octobre de 2018 a Istambol) es un jornalista saudian, assassinat pel poder.
Nécy
Nécy es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Orne e la region de la Bassa Normandia.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Le nom de la localité est attesté sous le forme latinisée Niciacus vers 1034.
Il s'agit d'une formation gallo-romane en -acum, suffixe d'origine gauloise marquant la propriété (de *-ako(n)), basée sur un nom de personne germanique Neccho ou Nic(ch)o ou encore latin Nicias.
.ht
.ht es lo nom de domeni d'Internet per Aïtí.
Referéncias
Toppdomän
Abáigar
Abáigar es una comuna de la Comunautat Forala de Navarra al nòrd d'Espanha.
OK Boomer
es una frasa fetiche e un mèm d'internet qu'a ganhat en popularitat en 2019. Es utilizat per virar en derision las actituds estereotipats atribuidas a la generacion dels baby boomers.
Origina
troba son origina dins una video ont l'òm vei un òme atjat pas identificat declarar que. La video a inspirat l'expression coma replica e critica dels ideals de las generacions precedentas qu'an fòrtament marcat la politica, l'economia e l'environament.
Espandiment
A aquela data, los videos associats al mot-clau #OkBoomer sus TikTok an estat visionadas 44,6 millions de còps.
Dins los mèdias
vinheta|La parlamentària [[Nòva Zelanda|neozelandesa Chlöe Swarbrick, qu'a utilizat l'expression per respondre a un collèga mai atjat que l'invectivava al Parlament.]] En novembre de 2019, Chlöe Swarbrick, una parlamentària neozelandesa, alara qu'interven sul cambiament climatic, respond d'un expeditiu a un collèga mai atjat que cerca a la desestabilizar. A la meteissa epoca, Politico joga amb lo mèm en entitolant un article sus la possible candidatura de Michael Bloomberg a la presidéncia dels Estats Units.
Analisi
Las reaccions son partejadas, anant de fins a. D'unes consideran que la frasa denota l'atgisme. Bob Lonsberry, animator de ràdio classat a drecha a mai qualificat boomer de, alara que William Shatner la considera coma un. Dins lo Guardian, Bhaskar Sunkara a criticat lo mèm en indicant que la generation dels boomers a besonh de solidaritat, nombre d'entre els esprovant de grandas dificultats economicas. La màger part dels Americans aprochant los dispausant de mens de  d'economias.
L'expression pòt tanben èsser utilizada per marcar una oposicion a un immobilisme mespresant, coma aqueste que s'es expremit a prepaus de Greta Thunberg, sens èsser fòrçament ligada a una diferéncia d’atge.
Monswiller
Monsweiler en alemannisch (Monswiller en francés) es una comuna francesa del departament del Bas Ren e de la region d'Alsàcia.
Geografia
Monswiller se situe à l'entrée est de Saverne et à 40 km à l'ouest environ de Strasbourg. Mis à part les villes et villages voisins, Monswiller est entourée de forêts et de champs.
Indiana
Indiana, es un estat dels Estats Units d'America. Es bordat al nòrd per lo Lac Michigan e l'estat de Michigan, a l'èst per Ohio, al sud per Kentucky e a l'oèst per Illinois.
Economia
De veire: Economia de l'estat d'Indiana
Linha B del mètro de Tolosa
La linha B es longa de 15,7 kilomètres. Passa pels quartièrs del nòrd de Tolosa de Bòrdaroja, Barrièra de París e dels Minimes, puèi traversa los baloards al nivèl de Compans-Caffarelli, davala cap al centre-vila, puèi vèrs los quartièrs del sud de Tolosa de Sent Miquèl, En Palòt, Sent Anha e Ranguèlh, per finir son percors a Ramonvila e Sent Anha.
La linha es la segonda linha del mètro tolosenc, obèrta en 2007 après 6 ans de trabalhs. Fa uèi l'objècte d'un projècte de perlongament al sud, en direccion de l'INPT, afin d'establir una connexion ambe la futura tresena linha del mètro.
vinheta|Mapa de la linha|centrat|700px
Estudis e construccion
L'entrepresa Matra Transport International foguèt causida en 1998 per fornir la via d'equipament, las faciadas de las estacions, los malhums electrics, los automatismes, lo pòst de contròla, e trenta-cinc trens de tipe VAL, per un montant total de 1,6 miliard de francs.
Del fach de la longor importanta de la linha, e per securizar sa planificacion e sos còsts, l'obrador del gròs-òbra de la linha B foguèt copat en 6 lòts per un montant total previsional de 6,35 milliards de francs :
Casas Bajas
vinheta|Casas Bajas, Rincón de Ademuz (Valencia, España)
Óblast de Transcarpàcia
Transcarpàcia (en ucraïnian Закарпатська область, Zakarpatska óblast o Закарпаття, Zakarpàttia; en ongrés Kárpátalja) es una de las 24 províncias o óblasts d'Ucraïna. Se tròba a l'extremitat occidentala de l'estat, confronta Polonha al nòrd, Eslovaquia al nòrd-oèst, Ongria al sud-oèst, Romania al sud, e las óblasts ucraïnianas de Lviv al nòrd-èst e d'Ivano-Frankivsk al sud-èst.
Casas Bajas
Casas Bajas es un municipi de la província espanhòla de Valéncia dins la Comunautat Autonòma del País Valencian.
Linha B del mètro de Tolosa
Espleitacion
La linha B foguèt inaugurada lo 30 de junh de 2007 per Jean-Louis Borloo (ministre de l'Ecologia), Joan Luc Modenc (cònsol de Tolosa), e Felip Douste-Blazy (president del Grand Tolosa).
Lo còst de construccion foguèt de 1,390,000,000€ HT (valor 2007), siá environ 89 M€/km (material rotlant inclús).
Nintendo
Nintendo Company, Limited (任天堂株式会社 Nintendō Kabushiki-kaisha) (nasdaq: NTDOY.PK) es una entrepresa multinacionala fondada en 1889 per Fusajiro Yamauchi pròche Kyoto en Japon.
Óblast de Transcarpàcia
A una superfícia de 12.800 km² e una populacion de 1.249.663 abitants (2004). La capitala es Ojhorod (У́жгород) e las vilas mai importantas Mocachève (Мука́чеве) e Txop (Чоп), notz de comunicacions. L'economia regionala es basada sul comèrci transfrontalièr e l'espleitacion vitivinicòla e forestièra.
Linha B del mètro de Tolosa
Espleitacion
Per festejar la primièra annada de linha, Tisséo fa appel a l'agéncia de design global tolosenca KLD-Design atal qu'a l'artista de carrièra local Chat Maigre per decorar uèch gàbias d'ascensors de la linha : Universitat Pau Sabatièr, Sent Anha-SNCF, Palais de Justícia, Carmes, Joan Jaurés, Joana d’Arc, Tres Cocuts, Bòrdaroja.
Dempuèi setembre de 2009, a l'ocasion del festenal Occitània, las anóncias vocalas de las estacions venentas se fa en francés e en occitan. Es la meteissa votz femenina qu'anoncia las estacions dins las doas lengas.
Nintendo
Istoric
Au començament, la societat produsiá de cartas de jogar japonesas : lei hanafudas. Partent deis annadas 1960, comencèt de diversificar seis activitats en produsent de joguets, d'arrís instantanèus, la gestion d'una companhiá de taxi... Partent deis annadas 1980, Nintendo decidiguèt d'investir lo mercat dei consòlas e dei juecs vidèos. A l'ora d'ara, es una dei pus gròsseis entrepresas d'aqueu sector : en 2005, Nintendo es classificat premier editor de juecs vidèos en Japon e segond ais Estats Units. Au premier de decembre 2005, Nintendo vendèt 387 milions de consòlas e 2,2 miliards de juecs vidèos dins lo monde. Encuei, son 3000 personas que trabalhan per Nintendo, a mitat repartidas entre la concepcion materiala e la concepcion logiciala, çò qu'es pron pauc en comparason dei sieus rivaus sus lo mercat dau juec vidèo, Sony e Microsoft.
Linha B del mètro de Tolosa
Espleitacion
Lo divendres 6 de decembre de 2013, lo recòrd de frequentacion foguèt batut ambe 226,444 validacions.
Lo 9 de genièr de 2017, la ruptura d’una canalizacion dins lo quartièr Sent Anha provoca l’inondacion de l'estacion sosterranha Sent Anha-SNCF. L'estacion es barradura per una durada estimada de doas setmanas al mens, e lo trafic interromput al sud de l'estacion Sant Miquèl – Marcel Langer lo temps del pompatge de l’aiga amassada dins lo tunèl.
Nintendo
La Famicom (nom japonés) ò Nintendo Entertainment System (nom occidentau que son acronim es NES)
Premiera consòla de salon Nintendo. Arribada en 1983 en Japon puei en 1986 en Occident.
Linha B del mètro de Tolosa
Espleitacion
Lo 12 de genièr de 2018, la Comission Nacionala del Debat Public anóncia que la concertacion publica sul perlongament al sud, cap a la futura tresena linha del mètro, se tendrà del 29 de genièr al 23 de febrièr de 2018.
En 2018, per la primièra annada dempuèi l'obèrtura de la linha B, aquesta darrièra enregistra mai de validacions que la linha A : 57 milions contra 53,3 milions sus la primièra linha del mètro tolosenc. Aqueste escart s'explica essencialament per la barradura estivala de la linha A pendent qualques setmanas, dins l'encastre dels trabalhs de doblament de sa capacitat.
Nintendo
La Game Boy e sei derivats (Game Boy Pocket, Game Boy Color, Game Boy Advance, Game Boy Micro)
Premiera consòla portadissa de Nintendo. Sortiguèt en 1989 en Japon. Conoissèt puei d'evolucions fins 2004 ambé la sortida de son darrier modèl, la GameBoy Micro.
Linha B del mètro de Tolosa
Traçat
esquèrra|vinheta|[[Boca de mètro de l'estacion Joana d’Arc.]] La longor totala de la linha es de 15,7km e es entièrament sosterranha. La linha B desservís 20 estacions al total : 19 a Tolosa e 1 a Ramonvila e Sent Anha. Traversa Tolosa del nòrd, a Bòrderoja, al sud-oèst, a Ramonvila.
A notar qu'a l'excepcion de l'estacion Joan Jaurés del fach de sa correspondéncia ambe la linha A, totas las estacions son similaras dins lors configuracion.
Nintendo
La Super Famicom (nom japonés) ò Super NES (nom american) ò Super Nintendo (nom europèu)
Consòla de salon 16 bits que sortiguèt en 1990.
Linha B del mètro de Tolosa
Traçat
La linha nais al nivèl de la plaça Maurina, al nòrd de Tolosa, dins lo quartièr de Bòrdaroja. La primièra estacion de la linha, al nòrd, es l'estacion Bòrderoja. Aqueste estacion possedís un parcatge relai. La linha davala après cap a l'estacion Tres Cocuts, dins lo quartièr dels Isards. Lo mètro passa après jos la linha ferroviària de Bordèu a Seta.
La linha davala alara vèrs lo sud, per arribar a La Vaca, estacion situada al nivèl de la carrièra Paul Verlaine, dins lo quartièr de la Barrièra de París. D'alhors, l'estacion venenta es l'estacion eponim, situada jos un giratòri, a proximitat de nombrós comèrcis. La linha contunha sa davalada, cap a las estacions Minimes-Claudi Nogaròu e Canal del Miègjorn, totas doas situadas dins lo quartièr dels Minimes. L'estacion Canal del Miègjorn se situa a costat del Conselh Departemental de la Nauta Garona, jos lo canal, e sos accès suls bòrds.
Nintendo
La Nintendo 64
Consòla de salon 64 bits que sortiguèt en 1996.
Linha B del mètro de Tolosa
Traçat
vinheta|Un tren de la linha B del mètro tolosenc. La linha intra après dins l'ipercentre tolosenc, ambe l'estacion Compans-Caffarelli, situada sul baloard de Las Croses. L'estacion desservís especialament lo quartièr d'afars omonim. Lo mètro effectua alara una bocla cap a l'èst per davala a l'estacion Joana d'Arc, a proximitat de la basilica de Sant Sarnin, sul baloard d'Estrasborg. L'estacion venenta es Joan Jaurés, estacion de correspondéncia ambe la linha A del mètro. L'estacion es situada a proximitat de la plaça Wilson, atal que de nombrós monuments tolosencs, coma la plaça del Capitòli.
Nintendo
La Nintendo DS e la Nintendo 3DS
La nòva generacion de portadissas de Nintendo. Per lo premier còp, una consòla de juec possedís un ecran tactil. Sortiguèt en 2004.
Linha B del mètro de Tolosa
Traçat
esquèrra|vinheta|Cais de l'estacion [[Palais de Justícia (mètro de Tolosa)|Palais de Justícia]] La linha contunha cap al sud ambe l'estacion Francés Verdier, situada a costat del monument dels mòrts, sul crosament entre lo baloard Lazare Carnot e la carrièra de Metz notadament. La linha fa alara un escart vèrs l'oèst puèi vèrs lo sud ambe l'estacion dels Carmes, situada a costat del celebre mercat tolosenc. Lo mètro davala après cap al sud e l'estacion Palais de Justícia, a proximitat del Pont de Sent Miquèl. L'estacion es tanben lo terminus de las linhas T1 e T2 del tramvai de Tolosa. La linha davala après en passant jos la grand carrièra Sant Miquèl cap a l'estacion Sant Miquèl Marcel Langer, situada a proximitat del stadium.
Nintendo
La Wii
La cincau consòla de salon de Nintendo. Son sistèma de contraròtle a la particularitat d'aver per lo premier còp sus una maquina "familiala" una deteccion dei movements dau jogaire que fonciona ambé de tecnologias coma la giroscopia e leis acceloromètres. Sortiguèt en 2006.
Linha B del mètro de Tolosa
Traçat
Lo mètro contunha sa davalada vèrs lo sud, ambe l'estacion En Palòt e lo quartièr omonim. Passa alara al nivèl de l'estacion fantauma Niel, sola estacion fantauma del malhum tolosenc. La linha contunha après son trajècte vèrs l'estacion Sent Anha-SNCF, estacion en correspondéncia ambe la gara de Sent Anha. Puèi lo mètro davala cap a l'estacion Sauselong, atal que l'estacion Ranguèlh, a proximitat del quartièr résidencial omonim.
Estacions particularas
vinheta|L'accès, condemnat, a l'estacion [[Niel (mètro de Tolosa)|Niel.]]
Nintendo
La Wii U
La sheisau consòla de salon de Nintendo serà comercializada lo 30 de noveme 2012. Lo design s'apròcha de la Wii, e la poténcia serà un chic mei eslevada que la de las Xbox 360 e PlayStation 3. Totun, coma d'acostuma, Nintendo de diferenciarà per un gameplay inovant. La navèra maneta, lo GamePad Wii U integrarà un giroscòp, una camerà faciau e una camerà au darrèir, un escran tactil de 6,2 poces, e la possibilitat de començar lo jòc sus la television e d'ic contunhar sus l'escran de la maneta.
Linha B del mètro de Tolosa
Estacions previstas
L'extension de la linha B figuèt declarada d'utilitat publica lo 7 de,febrièr de 2020, las òbras començan en 2022 per un servici previst a la fin de 2027
Parcatges relais
Tres parcatges relais pels automobilistas arribant de la banlèga :
Obradors e depaus
Lo depaus de la linha es situada al nòrd, après l'estacion Bòrdaroja.
Servici
Lo trajècte dura 26 minutas e 30 segondas.
Material rotlant
La linha es una linha de VAL, espleitada ambe de VAL 208 NG e NG2. Contrariament a la linha A, los VAL 206 e 208 de primièra generacion son pas utilizats sus aquesta linha.
Personal d'espleitacion
En çò Tisséo, existís diferentas tascas que devon èsser efectuadas per permetre una bona gestion de la linha de mètro :
Trafic
Aqueste tablèu recapitula lo trafic segon las annadas de la linha B :
Torisme
vinheta|La [[basilica de Sant Sarnin, accessible dempuèi l'estacion Joana d'Arc.]] La linha B traversa Tolosa del nòrd-oèst al sud-èst, e desservís de nombrós monuments et quartièrs toristics, coma :
Nòtas
<references group="N" />
Santo Domingo-Caudilla
Santo Domingo-Caudilla es un municipi de la província espanhòla de Toledo dins la Comunautat Autonòma de Castelha-La Mancha.
Sigmund Freud
Sigmund Freud, nascut Sigismund Schlomo Freud lo 6 de mai de 1856 e mòrt lo 23 de setembre de 1939, foguèt un psiquiatre austriac. Es considerat lo paire de la psicanalisi. Comencèt de s'interessar a l'ipnòsi e a son utilizacion per ajudar los malauts mentals. Pus tard abandonèt l'ipnòsi en favor de l'associacion liura e l'analisi dels sòmis per desvolopar la "terapia del parlar". Aqueles elements foguèron lo ponch de partença de la psicanalisi. Freud s'interessèt especialament a l'isteria (apelada actualament tresvirament de conversion, segon lo DSM-IV) e dins la neuròsi (reclassificada actualament en afeccions psicosomaticas, neuròsi e psicòsi, segon la nosologia psicanalitica).
Las teorias de Freud e lo tractament que donava a sos pacients causèron d'agitacion granda a Viena al sègle XIX e lo debat contunha uèi. Sas idèas son sovent discutidas e de còps criticadas coma de trabalhs de literatura e de cultura generala, al delà del debat sus l'importància scientifica de sos tractaments terapeutics. I a de partisans que lo considerèron un scientific grand de la medecina que descobriguèt de vertats importantas sus la psicologia umana, mentre qu'uns autres lo considèran un filosòf visionari que repausèt la natura umana en l'ajudar a se desliurar dels tabós.
Vida
Sigismund Schlomo Freud nasquèt a Freiberg (Příbor), en Moràvia, Chequia. Mainatge, sa familha se desplacèt a Viena per causa dels disturbis antisemitas. En 1877 abreugèt son nom de Sigismund Schlomo Freud a Sigmund Freud. Los primièrs ans de Freud son pauc coneguts pr'amor que destrusiguèt sos escriches personals per dos còps (en 1885 e en 1907). Al delà, sos escriches posteriors foguèron emparats dins los Archius de Sigmund Freud, que solament i avián accès Ernest Jones (son biograf oficial) e mantun membre del cercle prèp de la psicanalisi. Lo trabalh de Jeffrey Moussaieff Masson portèt de lutz sus la natura del material amagat.
En 1938, après l'annexion d'Àustria, partiguèt a Londres (Reialme Unit) ont se refugièt del Nazisme. Aquel exili e las repercusions e la politica de Hitler, afectèron fòrça subre l'estat d'arma e subre sas darrièras òbras e i moriguèt.
Anna Freud, sa filha, foguèt tanben una psicanalista importanta, particularament dins lo camp dels mainatges e del desvolopament psicologic. Sigmund Freud es lo grand del pintor Lucian Freud e de l'actor e escrivan Clement Freud, e rèiregrand de la jornalista Emma Freud, de la dessenhaira de mòda Bella Freud e de "relacions publicas" Matthew Freud.
Innovacions de Freud
Freud faguèt d'innovacions sus dos camps: desvolopèt simultanèament una teoria de la ment e la conducha umana, e una tecnica terapeutica per tal d'ajudar los malauts mentals.
Conscient e inconscient
Probablament la contribucion pus significativa a la pensada modèrna per Freud es son concèpte de l'inconscient. Al sègle XIX, la pensada predominanta en Occident foguèt lo positivisme, qu'afirmava que las personas podián, a travèrs la rason, se contrarotlar e contrarotlar lo mond. Freud crei qu'aquò èra fals, pr'amor que sèm pas totalament conscients de totas nòstras pensadas, e agissèm sovent per de rasons qu'an pas res de veire amb çò que pensam. Lo concèpte d'inconscient foguèt revolucionari e prepausava que la ment es devesida en jaces o nivèls e que i aviá de pensadas que circulavan «jos la superfícia». Los sòmis, apelats «lo camin a l'inconscient», fornissián l'exemple melhor de nòstra vida inconscienta, e dins lo libre "L'interpretacion dels sòmis" Freud explica l'existéncia de l'inconscient e, tanben, desvolopèt un metòde per tal de i accedir.
Lo preconscient foguèt descrich coma lo jaç entre lo conscient e l'inconscient, que i podèm accedir amb un pauc d'esfòrç. Lo tèrme de subconscient es uèi popularament utilizat, mas fa pas actualament partida de la terminologia psicanalitica.
Los positivistas e racionalistas, inclús fòrça dels que refusavan mantun elements del trabalh de Freud, accèptan que la ment es inconscienta, e que las personas sovent agisson per de de rasons inconscientas.
.hu
.hu es lo nom de domeni d'Internet per Ongria.
Sigmund Freud
Conscient e inconscient
La repression a una importància granda dins la coneissença de l'inconscient. Segon Freud, las personas experimentan sovent de pensadas o sentiments que son tan doloroses que los pòdon pas sosténer. Aquelas pensadas e sentiments - e lors remembres ligats- pòdon pas, segon Freud, èsser expulsats de la ment, mas pòdon èsser expulsats del conscient. Fan alavetz partida de l'inconscient.
.hu
Referéncias
Toppdomän
Fraissinhas (Carcin)
Fraissinhas (Frayssinhes en francés) es una comuna carcinòla situada dins lo departament francés d'Òut e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Sigmund Freud
Conscient e inconscient
Freud cerquèt una explicacion de l'accion de l'inconscient e prepausèt qu'aviá una estructura particulara. Prepausèt que l'inconscient èra dividit en tres partidas: l'Aquò, lo Ieu e lo Subre-Ieu.
Fraissinhas (Carcin)
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Sigmund Freud
L'Aquò
Pus tard Freud fa una modificacion d'aquela teoria, en ajustant sa cresença que cadun a l'idèa inconscienta de morir pr'amor que d'aquela manièra lo còrs es pas de suportar mai de tension. Unifica son primièr classament en una (Eros) e ajusta un tipe novèl de pulsion (Thanatos). La primièra dona la vida, lo besonh d'amar, mentre que la segonda se dirigís cap a la mòrt, la destructivitat.
Lo fach que l'Aquò siá irracional fa qu'aquel vòlga satisfar immediatament sos besonhs e preservar lo principi de plaser, donc, procurar lo plaser e defugir lo desplaser, en redusissent las tensions creadas. Autra caracteristica de l'Aquò es que se trapa defòra la morala, e per aquò sap pas diferenciar entre pulsions acceptablas e inacceeptablas.
Lo Ieu
Un element segond es lo Ieu, que sorgís de la modificacion parciala de l'Aquò, jos las influéncias e estimulacions que recep del mond exterior. A mesura que la persona creis, lo Ieu va en s'enriquissent amb las experiéncias e los aprendissatges que va en acumulant, e que li permeton de s'adaptar al mond. lo Ieu es lo responsable de controtlar las pulsions que provenon de l'Aquò, a travèrs lo principi de realitat, que estipula que l'obtencion del plaser serà determinada per las condicions extèrnas, en lo posposant se cal.
Lo Ieu ensaja sempre de satisfar las demandas de l'Aquò, mas se trapa pressionat per las restriccions que l'impausa lo Subre-Ieu. L'Aquò manda una pulsion cap al Ieu, mas aquela es de passar pel filtre del Subre-Ieu. S'aquel la considèra acceptabla, la daissarà passar, mas se non, agirà de barrièra e la deissarà pas passar. Arriba un moment que lo Ieu se trapa tan pressionat, tant per l'Aquò coma pel Subre-Ieu, que s'es de defendre en bèla sorta. Aquò se fa a travèrs los apelats "mecanismes de defensa", que son los mejans qu'utiliza lo Ieu per tal de donar sortida a las pulsions inacceptablas e d'evitar atal l'angoissa. Bloqueja inconscientament aquelas pulsions o las distorsiona per que siagan mens amenaçantas.
Mantun exemples d'aqueles mecanismes de defensa son:
Lo Subre-Ieu
Lo Subre-Ieu es un element integrant de la personalitat comparable amb lo ròtle desvolopat per la societat subre las personas. Es lo responsable de reprimir e controtlar las pulsions, e es lo fruch de la pression sociala impausada subre las personas. Se forma a travèrs l'educacion de la persona, inclusent l'aquisicion de modèls de conducha, de costumas, de contraròtle individual... Son ròtle fondamental es de decidir çò acceptable e çò inacceptable per tal que l'individú s'adapte a la societat que viu. Lo Subre-Ieu se pòt dividir en doas partidas:
Freud cresiá que la gent viu en societat per interès, çò que provòca que las personas ajan de restrénher lors pulsions per que senon la convivéncia seriá impossibla. Per aquò dins son libre Lo malestar dins la cultura ditz que "lo sentiment de culpabilitat es lo prètz de la cultura e lo d'èsser civilizats".
Un Ieu saludable fornís l'abiletat per nòstra adaptacion a la realitat e a l'interaccion amb lo mond exterior d'una manièra confortabla per l'Aquò e lo Subre-Ieu. L'afirmacion que la ment es pas una causa monolitica e omogenèa a generalament una influéncia granda sus la gent d'autres camps scientifics. Malgrat tot aquò, fòrça an questionat o refusat aquela teoria qu'afirma que la ment se devesís en tres componentas. Freud èra especialament interessat al ligam dinamic entre aquelas tres partidas de la ment. Argumentèt qu'aquel ligam es influenciat per de factors o energias innadas, qu'apelèt pulsions. Mas expliquèt tanben lors cambiaments segon lo contèxt social. Mantun cercaires an criticat Freud per donar una importància diferenta a aqueles factors, e fòrça dels partisans de Freud se son solament centrats sus un d'eles.
Complèxe d’Edip
Per Freud, l'estructura de nòstra personalitat se cràa a respècte del complèxe d’Edip (o d’Electra) e a la foncion paternala. Lo complèxe d’Edip interven al moment de l'estat fallic. Aquel periòde se termina per lo ligam de la recerca del plaser a una persona exteriora, la maire. Lo paire ven alavetz rival e l’enfant crenh d’èsser punit de son desir de la maire per la castracion pel paire. Lo mainatge reprimís donc sos desirs e complèta son Subre-Ieu amb lo concèpte de pudor entre autres.
Freud vesiá dins l'omosexualitat una fixacion (libido fixat dins un estadi de l'evolucion de l'òme e que provòca de simptòmas e de perversions) en l'Edip.
Morestel
Mouretél en arpitan ( Morestel en francés) es una comuna arpitana dau Daufinat, situada dins lo departament d'Isèra e la region de Ròse-Aups.
Geografia
La vila de Morestel se situa sus la anciana rota nacionala 75 (actuala RD 1075) dintre Borg de Bressa e Grenòble.
La vila es çò cap de-luòc del païses de las colors.
La ville de Morestel se situe sur l'ancienne route nationale 75 (actuelle RD 1075) entre Bourg-en-Bresse et Grenoble.
La ville est le chef-lieu du pays des couleurs.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Thomas Malory
Sir Thomas Malory (c. 1415 – 14 de Març de 1471) èra un escrivan anglés, autor or compilator de Le Morte d'Arthur. Dempuèi la fin del sègle XIX, es mai sovent identificat coma Sir Thomas Malory of Newbold Revel in Warwickshire, un cavalièr, proprietari, e Membre del Parlament. Abans, pensavan los biografs John Leland e John Bale qu'èra gallés (identificant "Malory" a "Maelor").
Identitat
Fòrça de çò que se sap de Malory ven del raconta contengut dins las preguièras del manuscrit de Winchester. I es descrich coma "knyght presoner" (cavalièr presonièr), lo destriant de sièis autres individús tanben nomenats Thomas Malory al sègle XV epòca ont foguèt escrich Le Morte d'Arthur.
En nota finala de "Tale of King Arthur" (libre I–IV) l'editor William Caxton escrich: "Vos prègui totes senhors e sehoras que legissètz aqueste libre sus Artús e sos cavalièrs, del començament al final, pregatz per ièu encara que soi vivent, que Dieu m'envia bona desliurança e a ma mòrt, vos prègui totes que preguètz per mon alma. Per aqueste libre que foguèt acabat la novena annada de reigne del rei Edoard IV per Sir Thomas Maleore, cavalièr, que l'ajuda Jèsus dins sa granda poténcia, que foguèt un servicial de Jèsus de jorn e de nuèch."
L'autor èra educat, que sas fonts "son tiradas de francés," çò que suggerís qu'èra d'una familha rica. L'edat del pretendent deu tanben correspondre a l'epòca de l'escritura.
Thomas Malory of Newbold Revel
De luènh lo melhor candidat per èsser aqueste autor es Thomas Malory of Newbold Revel de Warwickshire. H. Oskar Sommer prepausèt pel primièr còp aquesta identificacion dins l'edicion de Le Morte d'Arthur en 1890, a George Lyman Kittredge, professor a Harvard, presentèt de pròvas en 1896. Kittredge mostrèt Malory coma un soldat e un membre del Parlament, qu'es vencut a Calais amb Richard Beauchamp, Comte de Warwick. Pasmens, una biografia d'Edward Hicks publicada en 1928 revela que Malory aviá estat emprisonat coma panaire, bandit, raubaire, e violaire, que sembla malaisit correspondre a las nautas normas de la cavalariá del quita libre.
Malory nascut de Sir John Malory of Winwick, Northamptonshire, avent servit per la Justícia dins la Patz a Warwickshire e coma membre del Parlament, e de Lady Phillipa Malory, eritièra de Newbold. Nasquèt après 1415 e abans 1418, sabent qu'atenguèt sa majoritat (21 ans) entre 1434 e 1439. foguèt fach cavalièr lo 8 d'octobre de 1441, venguèt soldat profesional, al service del duc de Warwick—mas aquestas datas son vagas, e se sap pas perque foguèt destriat. Tengava son ròtle d'elector a Northamptonshire mas, en 1443, el e son co accomplici Eustace Barnaby son accuzats d'aver atacat, raubat, e panat 40 liuras dels bens de Thomas Smythe, pasmens se res li ven en carga. Se maridèt amb una femna nomenada Elizabeth Walsh, amb qui aguèron fin finala un filh, nomenat Robert, e benlèu un o dos mai enfants.
Riumartin
Riumartin (Rioux-Martin en francés) es una comuna francesa, situada dins lo departament de Charanta e la region de Novela Aquitània, ancianament de Peitau-Charantas.
Thomas Malory
Thomas Malory of Newbold Revel
Ongan, Malory foguèt elegit al Parlament, servissent coma knight of the shire de Warwickshire pel rèste de 1443, e nomenat a una comission reiala encargada de la distribucion d'argent dins las vilas pauras del Warwickshire. Malgrat las cargas criminalas contra el, sembla que demorèt en règla amb sos pars. En 1449, foguèt elegit membre del Parlament pel sèti assegurat de Great Bedwyn pel Duc de Buckingham.
Riumartin
Comunas limitròfas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Thomas Malory
Thomas Malory of Newbold Revel
L'estatut de Malory cambia subte en 1451 alara qu'es accusat he d'aver preparat una amboscada al Duc de Buckingham, Humphrey Stafford, un emiment Lancastrian dins la guèrra de las Ròsas, amb 26 autres òmes un jorn de 1450. L'accusacion foguèt jamai provada. En 1451, foguèt accusat d'aver extorquit 100 shillings a Margaret King e William Hales de Monks Kirby, puèi del mèsme contra John Mylner per 20 shillings. Tanben foguèt acusats d'aver fach fraccion de l'ostal de Hugh Smyth de Monks Kirby en 1450, panant 40 liuras de merças e d'aver violat l'esposa, e de l'aver encara atacat a Coventry uèit setmanas mai tard. Pasmens a l'epòca, la carga de viol s'aplicava tanben en cas de relacion concentida amb una femna maridada que l'espós aviá pas acceptat lo ligam.
Lista dels presidents de Malta
thumb|right|100px|Bandièra del president de Malta. Lo president es lo cap d'Estat de Malta. La carga foguèt creada lo 13 de decembre de 1974 quand Elisabeta II daissèt d'èsser la reina de Malta e Anthony Mamo daissèt d'èsser governador general e devenguèt lo primièr president del país.
Thomas Malory
Thomas Malory of Newbold Revel
Lo 15 de març de 1451, Malory e 19 autres s'ordonèt que sián arrestats. Lo foguèron pas, e los meses seguents, Malory e consòrts aurián fach una seriá de crimes, subretot raubatòris amb violéncia, mai de 100. Un còp, foguèt arrestat e emprisonat al castèl de Maxstoke, mas escapèt, passant la doga, e tornèt a Newbold Revel. Fòrça d'aqueste crimes, se s'èran realizats, semblan aver per cibla la propertat e partisans del Duc de Buckingham. Malory èra un partisan de l'ancian rival dels Buckinghams, lo Duc de Warwick, alara benlèu i aviá un motiu politica reire las atacas de Malory (en supausant que lo realizèt) o las cargas de Buckingham e consòrt contra el. Es possible que los enemics de Malory an ensajat de lo calomniar, e qu'es provat que lo duc de Buckingham èra un enemic de longas.
Lista dels presidents de Malta
Coma los monarcas britanics, lo President de Malta es un cap d'Estat constitucional; lo poder executiu rèsta en las mans del primièr ministre. Lo President es elegit per una Cambra de Representants (maltés Kamra tar-Rappreżentanti) unicamerala. La primièra femna qu'ocupèt la carga de president foguèt Agatha Barbara, anciana ministra del Trabalh. Lo president actual es George Abela, dempuèi lo 4 d'abril de 2009.
Riumartin
Nòtas e referéncias
<references group="N"/>
Thomas Malory
Thomas Malory of Newbold Revel
Fin finala Malory foguèt jutjat lo 23 d'agost de 1451, a Nuneaton, una vila situada al centre del poder dels Buckinghams luòc ont Malory trobèt pauc d'ajuda coma partisan de Beauchamps. Los acusats èran Malory e d'autres; amb fòrça cargas. Malory foguèt atacat e mandat a la prison de Marshalsea a Londres, ont demorèt un an. Demandèt un procès amb una jurada d'òme del sieu país. Sens succes, mas foguèt liberat. En març de 1452, tornèt a Marshalsea, que se n'escapèt dos meses mai tard, benlèu corrompent lo gardas e jaulièrs. un mes après encara tornèt en prison, aqueste còp i demorant fins al mai seguent, alara liberat amb una caucion de 200 liuras, pagada per numbre de partisans de Warwickshire.
Mai tard Malory foguèt arrestat a Colchester, acusat d'autres crimes, coma de raubaments e panatòri de cavals. Encara un còp, escapèt e de nòu arrestat e tornat a la prison de Marshalsea. Foguèt perdonat a l'accession d'Edoard IV en 1461. Jamai foguèt veraiament jutjat per totas aquestas cargas contra el, levat a Nuneaton en 1451. En 1462, Malory establiguèt sa succession per son filh Robert e, en 1466 o 1467, Robert engendrèt Nicholas, que foguèt lo darrièr eritièr de Malory.
Òbras
Malory benlèu foguèt emprisonat a la prison de Newgate a partir de 1460 fins a sa liberacion. Benlèu escriguèt Le Morte d'Arthur (La mòrt d'Artús) basat sus la mitologia Artusiana, La primièra òbra màger en anglés e en pròsa. Richard Whittington, cónsol màger de Londres, èra responsable de l'òbra filantropica que permet als prisonièr d'accedir a la bibliotèca del monastèri de Greyfriars tocant Newgate. Aquò, apondent la possibilitat que Malory aja un pauc de fortuna, li assegurariá un cèrt nivèl de confort e léser dins la prison. Sas fonts màger compren lo cicle Artusian en pròsa francesa, History of the Kings of Britain de Geoffrey of Monmouth's, e doas òbras anglesas nomenada Alliterative Morte Arthure e Stanzaic Morte Arthur.
L'òbra complèta comprend sièis romanças de 21 libres amb 507 capítols, qu'es fòrça mai cort dins las fonts originalas francesas. Malory organizèt aquestas diferentas fonts e consolidant l'ensemble de biais coërent. L'òbra originala es titulada The Book of King Arthur and His Noble Knights of the Round Table, mas l'editor William Caxton lo cambièt en Le Morte d'Arthur.
De criticas argumentèron que Le Morte d'Arthur de Malory èra primièr un commentari politic de la quita epòca de Malory. Malory conta d'n primièr un passat idilic jos la ferula del rei Artús e sos cavalièrs, mas coma l'intriga e las bragas se desvolopan, lo reialme utopic s'afonda, çò que pòt rebatre un parallel e un avertiment contra la luchas se debanant pendent las Guèrras de las ròsas. Los cambiaments contradictòris del personatge del rei Artús pendent l'òbra pièjan la teoria qu'Artús representa diferent e regnes segon sas istòrias. Aqueste argument foguèt tanben utilizat per ensajar de reconciliar la reputacion dobtosa de Malory coma persona que cambia de camp amb l'inesperat idealism de Le Morte d'Arthur.
Halecomorfes
Vejatz tanben
Pels amiifòrmes, vejatz en:Amiidae
Afganistan
Afganistan (pashto/ dari: افغانستان) es un país d'Asia Centrala que confronta Turcmenistan, Ozbequistan e Tatgiquistan au nòrd, Paquistan a l'èst e au sud, e Iran a l'oèst. Sa capitala es Kabol. Presenta un territòri fòrça montanhós generalament desertic ò semi desertic sensa accès a la mar.
Casinos
Casinos es un municipi de la província espanhòla de Valéncia dins la Comunautat Autonòma del País Valencian.
Afganistan
Lo desvolopament economic d'Afganistan es tanben una question malaisada car lo país es un dei pus paures de la planeta. D'efècte, maugrat una creissença de remerca dempuei 2002 e un sostèn important de seis aliats e de l'ONU, son PIB es encara fòrça feble. De mai, una partida importanta de l'economia es totalament en fòra dau contraròtle de l'estat car se desvolopèt sus lo territòri afgan una gròssa industria de produccion e d'exportacion de dròga (òpi e canebe principalament).
Geografia fisica
Lo fluvi Amodarià es lo corrent d'aiga pus important d'Afganistan. Se situa au nòrd e ne'n marca la frontiera amb Ozbequistan e Tatgiquistan. Lo segond corrent pus important es lo riu Kabol que passa dins la capitala. Es un afluent major d'Indus après son passatge de la frontiera paquistanesa. Forma una vau d'altitud dins lei regions orientalas dau país que tèn divèrsei centres urbans de remarca. Enfin, lo tresen corrent major es lo riu Helmand que marca lo relèu sud e qu'es a l'origina de la formacion d'una zòna agricòla importanta. Leis autrei rius afgans an un debit inferior a 100 m3/s e son d'una importància pus febla. Pasmens, pòdon marcar localament lo relèu e èstre a l'origina d'inondacions.
Clima
Lo clima d'Afganistan despend de son altitud, de sa distància a respèct de l'Ocean Indian e dei precipitacions. L'altitud entraïna una demenicion de la temperatura mejana. Dins lei regions pus autas, entraïna l'installacion d'un clima montanhard. La distància a respèct de l'ocean dona una influéncia continentala importanta sus lo clima afgan ambé d'ivèrns fregs (fòrça fregs dins lei regions montanhósas) e d'estius cauds (fòrça cauds dins lei plans). Lei precipitacions son feblas sus tot lo territòri. Se debanan generalament d'ivèrn sota la forma de tombadas de nèu. Lo nivèu de precipitacions definís finalament la natura dau clima qu'es de tipe desertic dins lo sud e lo centre dau país, semi arid dins lo nòrd e lo nòrd-èst e continentau ò temperat dins lei zònas d'altitud nòrd-orientaus.
Demografia
La demografia d'Afganistan es mau segura en causa de l'afondrament de l'estat e lei dificultats de la guèrra quasi permanenta dempuei l'invasion sovietica. En 2013, èra estimada a 31,1 milions de personas, compres lei 2,7 milions d'Afgans refugiats en Iran ò au Paquistan. Avans lo començament dau conflicte, un recensament parciau de 1979 estimèt la populacion a 15,5 milions d'abitants. Son temps es fòrça joine amb un temps mejan de 17,9 ans e una esperança de vida egala a 50,1 ans en 2013.
Lei condicions de santat son marridas ambé un taus de mortalitat infantila aut (119 mòrts per 1,000 naissenças) e un taus de mortalitat maternatala qu'es tanben important (460 mòrts per 100,000 naissenças). Leis espitaus e sei mejans son pauc nombrós (0,4 plaça per 100,000 abitants) e mau equipats. Enfin, existís de riscs de remarca de malautiás infecciosas coma de diarrèas ò de fèbres tifoïdas.
La màger part deis abitants son installadas dins de regions ruralas e lo taus d'urbanizacion es feble (23,5% en 2011). Dins aquò, es en aumentacion rapida (+4,4% en 2011) en causa de la guèrra. Lei vilas pus importantas son generalament lo centre dei províncias actualas. Franc de Kabol (3 milions d'abitants) e Qandahar (512,000 abitants), passan pas 500,000 abitants. Pasmens, coma crosiera de cambis e luòc de passatge obligatòris lòng dei rotas afganas, de vilas coma Herat (397,000 ab.), Mazar e Charif (397,000 ab.) ò Jalalabad (202,000 ab.) an un ròtle regionau important.
Enfin, la populacion afgana presenta de divisions etnicas importantas favorizadas per la geografia. Lei Pachtós (42% de la populacion) forman lo premier grop magerament situat dins lei regions sud e sud-èst. Lei Tatgics (27%) forman lo segond grop magerament situat dins lo nòrd-èst. Puei, lei Hazaras (9%) e leis Ozbècs (9%) representan doas populacions importantas dins lei regions centralas e dins lo nòrd. Enfin, divèrseis etnias coma leis Aimaks (4%), lei Turcmèns (3%), lei Balochs (2%), lei Pashayis, lei Quirguizs e lei Noristanis representan de minoritats localament importantas.
Lengas
thumb|right|Esquèma simplificat de la distribucion lingüistica d'Afganistan.
Una quarentenau de lengas son parladas per la populacion afgana e la mestraja d'unei lengas per un abitant es comuna. Lei principalas son aquelei dei grops etnics principaus dau país e son lo dari (un dialècte dau persan), lo pashto, divèrsei lengas turcas e lo baloch. En particular, lo dari, parlat per aperaquí 50% de la populacion, es la lenga veïculara dau país e la lenga premiera dei Hazaras e d'unei grops tatgics dei regions nòrd ò centralas. Lo pashto es la segonda lenga dau país (parlada per au mens 35% de la populacion ). Es la lenga majoritària dei regions sud. Aquelei doas lengas son lei doas lengas oficialas d'Afganistan. Leis autrei lengas pòdon aver un estatut oficiau dins lei regions onte son parladas per una partida importanta de la populacion locala.
Religions
En causa de la guèrra quasi continua dempuei 1979 e de l'afondrament de l'estat, leis estimacions sus la reparticion religiosa de la populacion afgana son mau seguras e realizat per d'organismes estrangiers. Pasmens, totei donan una majoritat clara de musulmans sunitas e una minoritat de musulmans chiistas, magerament situada dins lei regions centralas dau país. Segon leis estimacions principalas, la proporcion de sunitas se situa entre 80 e 89% de la populacion, aquela de chiistas entre 10 e 19% e lo rèsta es format de minoritats gaire nombrosas (zoroastrians, crestians...).
La Preïstòria e l'Antiquitat
La Preïstòria d'Afganistan es encara mau coneguda mai l'èsser uman sembla restar dins lo país dempuei au mens 32,000 ans. Lei vestigis antics pus vièlhs coneguts a l'ora d'ara son situats a Mundigak. Son datats dau milleni IV au sègle VI avC. De migracions arianas vengudas de l'oèst de la region foguèron probablament a l'origina de son premier poblament.
Durant l'Antiquitat, Afganistan foguèt conquistat per lei tropas de Cir II e integrat dins l'Empèri Pèrsa. Aqueu periòde durèt dos sègles e foguèt caracterizat per l'introduccion dau zoroastrisme. A la fin de l'Empèri Pèrsa, Afganistan foguèt conquistat per lei Grècs d'Alexandre lo Grand en 329 avC. Après la mòrt d'Alexandre, lo país venguèt l'enjòc de luchas entre lei dinastias ellenicas dei Seleucides e de Bactriana e la dinastia indiana dei Maurya. Puei, a la fin dau sègle II avC, de migracions novèlas de populacions arianas entraïnèron l'emergéncia d'un estat arian dich Empèri Kuixan. Aquel empèri dominèt Afganistan, Paquistan e lo nòrd d'Índia. Son apogèu se debanèt a la fin dau sègle I e au començament dau sègle II. Unei sobeirans d'aqueu reiaume encoratgèron la religion bodista que conoguèt un succès important en Afganistan. Pasmens, au sègle III, l'Empèri Kuixan intrèt dins un periòde de declin e, vèrs 240, perdèt Bactriana au profiech de l'Empèri Sassanida. Au sègle V, Afganistan deguèt faciar leis invasions dei Huns Blancs qu'ocupèron una partida dau país e s'installèron finalament dins lo bacin de Tarim.
L'Edat Mejana
thumb|right|Extension de l'Empèri de [[Tamburlan.]]