cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Scy-Chazelles
Istòria
Comme les autres communes de Moselle, la commune de Scy-Chazelles est annexée à l’Empire allemand de 1871 à 1918 et de 1940 à 1944. Le 1er avril 1941, la commune de Scy-Chazelles, rebaptisée "Sigach", intégre le district urbain de Metz (Stadtkreis Metz). Malgré la combativité des troupes allemandes de la 462e Volks-Grenadier-Division de l'armée de Knobelsdorff, Scy-Chazelles est libérée par la 5e DI de l'armée Patton le 21 novembre 1944, à la fin de la bataille de Metz, mettant ainsi fin à quatre années de souffrance.
Leiva
Leiva es una comuna de la Rioja.
Neubois
Gereuth  en alemanic (Neubois en francés) es una comuna francesa del departament del Bas Ren e de la region del Grand Èst.
Comunas de Losera
Per las autras comunas, vejatz Listas de las comunas de França.
Neubois
Geografia
La municipalitat de Neubois se tròba sul marge drech del Giessen (lo Comte-ban) un pauc lo confluisson abans del Val de Villé e del Val de Lièpvre. Lo finage presente tres territòris plan desparièrs : Neubois Domina d'una part los pòbles de Dieffenbach-a lo-Val, Nòva-Glèisa e Breitenau e, d'autra part, las primièras localités prèpas de la vallée de Sant Ostal-a las-Minas : La Vancelle, Rombach-lo-Franc. Aquela configuracion particulara, nascuda de l'istòria anciana (ancian bòsc del Comte-Ban) val a la municipalitat de possedir amb los sieus 1142 a lo un dels finages los mai vasts del costat, just après aqueles de Breitenbach e de Urbeis.
La commune de Neubois se trouve sur la rive droite du Giessen (le Comte-ban) un peu avant le confluent du Val de Villé et du Val de Lièpvre. Le finage présente trois territoires bien distincts : Neubois domine d'une part les villages de Dieffenbach-au-Val, Neuve-Église et Breitenau et, d'autre part, les premières localités proches de la vallée de Sainte Marie-aux-Mines : La Vancelle, Rombach-le-Franc. Cette configuration particulière, née de l'histoire ancienne (ancienne forêt du Comte-Ban) vaut à la commune de posséder avec ses 1142 ha l'un des finages les plus vastes du canton, juste après ceux de Breitenbach et d'Urbeis.
Comunas de Losera
Lista de las 185 comunas del departament de Losera (Lengadòc) per òrdre alfabetic, amb lor còdi INSEE e lor còdi postal principal. Vejatz tanben la lista dels cantons.
Regalícia
thumb|Raices thumb|Partida aeriana thumb|Glycyrrhiza glabra - [[Musèu d'Istòria Naturala de Tolosa]]
Thomas Carlyle
Thomas Carlyle (4 de decembre de 1795, 5 de febrier de 1881) èra un filosòf, satirista, ensagista, tranductor, istorian, matematician e professor escocés. Considerat coma un dels mai important comentator social de son epòca, faguèt de leissons dins sa vida que d'unas lausan l'epòca victoriana. Una d'aquestas conferéncias rebaton  son òbra celèbra On Heroes, Hero-Worship, and The Heroic in History ont explica que lo ròtle clau de l'istòria demora dins las accions del "Grand Òme", establissent que "l'istòria del mond ten sonque a la biografia del grand òme".
Coma istorian, son libre de 1837 The French Revolution: A History foguèt inspirat de l'òbra de Charles Dickens A Tale of Two Cities (1859) e demora popular fins ara. Lo Sartor Resartus de Carlyle (1836) es roman filosofic destacat.
Coma grand polemista, Carlyle formulèt lo tèrme de "La sciéncia lugubra" epitèt per l'economia. Tanben escriguèt los articles de l'Edinburgh Encyclopædia, e son Occasional Discourse on the Negro Question (1849) demoran controversiats. Un temps Crestian, Carlyle perdèt sa fe alara qu'èra a University of Edinburgh, adoptant mai tard una forma de deïsme.
Cornot
Cornot es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Nauta Sòna e la region de la Franca Comtat.
Thomas Carlyle
En matematica, es conegut pel cercle de Carlyle, un metòde utilizat per las equacions del segon gra e pel desvolopament de la construccion amb règle e compàs pels poligòns regulars.
Cornot
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Thomas Carlyle
Jovença e influéncias
esquèrra|vinheta|Ostal ont nasquèt Thomas Carlyle, Ecclefechan Carlyle nasquèt a Ecclefechan dins lo Dumfriesshire.Sos parents decidiguèron que seriá educat a la Annan Academy, Annan, ont foguèt tant brutalejat e secutat que ne partiguèt après tres annadas. Son paire èra membre de la Glèisa sediciosa Burgher Jovent, las cresenças fòrça calvinistas de sa familha (e país) l'influencièron fòrça.
Après èsser passat a l'Universitat d'Edinburgh, Carlyle venguèt un professor de matematicas, d'en primièr a Annan puèi a Kirkcaldy, ont venguèt fòrça amic del mistic Edward Irving. (Podent fat confusion, i a un autre Thomas Carlyle, nascut unas annadas mai tard, en relacion amb Irving mejans l'òbra amb la Glèisa catolica e apostolica. )
En 1819–1821, Carlyle tornèt a l'Universitat d'Edinburgh, ont es somés a una intensa crisi de fe e cresença, que li dona la font de Sartor Resartus ("Lo sartre detalhat o al menut"), que pel primièr còp portèt al public.
Carlyle developèt de dolors estomacalas, benlèu d'ulcèrs gastrics, que las gardèt tota sa vida e benlèu la causa de sa reputacion de personalitat tòrta, rasonària e puslèu desagradabla. L'estil de sa pròsa, coneguda per èsser renosa a vegada fèra, conforta sa semblança iretja. drecha|vinheta|Ostal de Carlyle 4 (ara 33) Ampton Street, Londres La pensasda de Carlyle es fòrça influenciada per l'idealisme alemand, subretot per l'òbra de Johann Gottlieb Fichte. S'impausèt coma un expèrt de la literatura alemanda dins una seria d'asags pel Fraser's Magazine, e traduguèt d'òbras alemandas, coma l'òbra de Goethe Wilhelm Meisters Lehrjahre. Tanben escriquèt una Vida de Schiller (1825).
Regalícia
La regalícia del grèc γλυκύρριζα (Glycyrrhiza glabra L.) es una planta vivaça de la familha de las Fabacèas, de la sosfamilha de las Faboideae, de raices aromaticas. Es originària del sud d'Euròpa e d'Asia.
La regalícia designa tanben la raiç d'aquela planta. Elixir de longa vida per la medecina tradicionala chinesa e segon Ipocrates, aquela raiç, de gost caracteristic, doç e amar, es culhida dempuèi l'Antiquitat sus la còsta ionica calabrica, ont buta naturalament.
Descripcion
La regalícia es una planta erbacèa mesurant entre e  de naut.
Sas raices forman de rizòmas.
Pòrta de grandas fuèlhas penadas, de 7 a 15 centimètres de long, compausadas de 9 a 17 foliòlas, e de flors pichonas violetas d'un centimètre de diamètre, dispausadas en inflorescéncia.
Son fruch es una dòlsa plana, de 2 a de long, conten fòrça granas.
Cultura
La regalícia buta melhor dins un sol ric e umid e necessita un climat caud, coma sul bacin de la Mediterranèa, al sud dels Estats Units d'America, a Orient Mejan, en Africa del Nòrd e a Maurici.
Plantada dins una zona climatica que li cal, la regalícia pòt venir invasiva: quitament après arrancatge de las raices, la mendre trencadís demorat en tèrra engendrará un brot nòu.
Istòria
Glycyrrhiza ven del grèc ancian γλυκύς glucus (doç, sucrat), e ῥἰζα rhidza (raiç, rizòma). La regalícia es tanben nomenada bòsc doç.
En 1950, èra utilizada en cas d’ulcèras e de gastritis e tanben contra lo raumàs, la bronquiti o los mals de gòrja.
Composicion
La regalícia conten fòrça principis actius: e tanben
Per la santat
La regalícia es utilizada dempuèi de sègles dins la farmacopèa chinesa, coma estimulant de las facultats cerebralas.
Una molecula, nomenada BHP, extracha de la regalícia arrestariá lèu la creissença de las tumors cancerosas de la prostata e del sen, desactivant una proteïna que favoriza lor espandiment.
La regalícia (seca) conten 3 a 5 % de glicirizina, aquela substéncia modifica lo metabolisme de las ormonas corticoïdas subretot empachant una enzima importanta (11-beta-idroxisteroíd desidrogenasi) que transforma entre autre lo cortisòl, plan actiu, en cortisona, fòrça mens activa. Aquela inibicion provòca l'apareisson d'un sindròma de pseudo iperaldosteronisme qu'associa edemas, aument de la pression arteriala (HTA) e baissa del potassi sanguin. L'enoxolòna (acid gliciritic: metabolit de la glicirizina) es 200 a 1000 còps mai activa sus aquel sistèma enzimatic que la regalícia pura. Lo lindal toxic seriá gaireben d'un grama de glicirizina per jorn sus una durada longa, mas de personas pòdon desvolopar de signes d'intoxicacion a de dòsis mendras (300 a /j). Lo tenor en extrach de regalícia en lecariá e bevendas pron variable e plan notificada; los farmacològs penson que en utilizacion de contunh seriá melhor absorbar pas mai de 125 a de glicirizina per jorn. La regalícia èra utilizada, amb l'òrdi e l'agram, per far la tisana ordinària dels espitals, sens indicacion particulara, bona per tot.
Thomas Carlyle
Jovença e influéncias
En 1826, Thomas Carlyle se maridèt amb sa collèga l'intellectuala Jane Baillie Welsh, qu'encontrèt mejans Edmund Irving pendent sos estidis d'alemand. En 1827, postulèt per la Cadièra de Morala filosofica a l'universitat St Andrews mas foguèt pas nomenat. Las proprietats de Jane conteniá un ostal a Craigenputtock, una bòrda dins lo Dumfrieshire, Escòcia. Escriguèt sus sa vida a Craigenputtockr: "Segur que per i aver demorat e pensat jamai trobèri pel mond un luòc tan favorable." Alà Carlyle escriguèt un dels sieus mai destacats assags, e comencèt una longa amistat amb l'assagista American Ralph Waldo Emerson.
En 1831, Carlyles mudèron a Londres, s'installèt d'en primièr dins un lotjament 4 (ara 33) Ampton Street, Kings Cross. En 1834, mudèron 5 (ara 24) Cheyne Row, Chelsea, que venguèt lo musèu Carlyle. Alara èra conegut coma lo "Savi de Chelsea", e un membre del cercle literari que n'èran los assagistas Leigh Hunt e John Stuart Mill.
Aquí Carlyle escriguèt The French Revolution: A History (3 volums, 1837), un estudi istoric se concentrant sus l'opression dels paures en França e las orrors de la fola desfrenada. Aqueste libre venguèt leu al vam.
Primièrs escrichs
En 1821, Carlyle abandonèt la profession de clèrgue per se concentrar sus sa vida d'escrivan. Sa primièra ficcion èra "Cruthers and Jonson", una dels  nombroses assags avortats per escruire un roman. Après son òbra de traduccion Wilhelm Meister's Apprenticeship de Goethe, ne venguèt a se fisar de la forma del roman realista e alara desvolopèt una forma novèla de ficcion. En mai de sos assags sus la literatura alemanda, se lancèt dins  de comentaris mai aviats sus la cultura modèrna dins sos influents assags Signs of the Times e Characteristics. Mai tard, establís sa preferéncia absoluda preferéncia pel natural sus l'artificial: "Alara, coma avèm una poèsia artificiala, e premian pas que lo natural; alara tanben avèm una moralitat artificiala, una saviesa artificiala, una societat artificiala".
Mai, a l'epòca escriguèt d'articles conciderant las vida e òbras de diferents poètas e òmes de letras, coma Goethe, Voltaire e Diderot.
Sartor Resartus
A causa de la natura enigmatica de Sartor Resartus, es pas suprenent que venguèt al vam. Sa popularitat grantiguèt amb los ans venets, e foguèt publicat en libre Boston en 1836, amb una prefàcia Ralph Waldo Emerson, influenciant lo desvolopament del Transcendentalisme. L'edicion anglesa seguèt en 1838.
Non e Òc per sempre
drecha|vinheta|Aquarella de Thomas Carlyle a 46 ans, per Samuel Laurence L' Everlasting Yea (Òc per sempre) es atal que Carlyle nomena dins son libre l'esperit de la fe en Dieu dins una actitud qu'exprima de biais clar, resolut, estable, e sens compromes l'antagonism al respècte de l'Everlasting No (Non per sempre), e lo principi qu'i a pas gaire de fe en Dieu levat dins un tal antagonisme contra l'esperit opausat a Dieu.
L'Everlasting No (Non per sempre) es lo nom que Carlyle utiliza per l'esperit de la desecresença en Dieu, subretot tal se manifesta d'esperse, o puslèu per Teufelsdröckh, guerrejar conta el; l'esperit, que, coma encarnat dins lo Mefistofeles de Goethe, es sempre negant – der stets verneint – la realitat de la pensada divina, la persona, e la vida de l'umanitat, e a un cautiu plaser a se burlar de tot çò qu'es naut e nòble coma essent clòt e void.
Dins Sartor Resartus, lo narrator se mòu del "Non per sempre" fins a l' "Òc per sempre," mas sonque mejans "Lo centre indiferent," una posicion d'agnosticisme e de destacament. Es solament après aver redusit los desirs e la certitud, mirant una mena d' "indiferéncia" bodista, que lo narrator realiza son afirmacion. Atal, es comparable a l' "acte de fe" de filosòf contemporanèu Søren Kierkegaard dins En Conclusion del postscripton non scientific.
Culte del Silenci e Lagui
Basat sul cristianisme descrich per Goethe coma "Silenci e Lagui", e "nòstra mai nauta religion, pel Filh de l'Òme", apond Carlyle, interpretant aquò coma, "i a pas de corona nòbla, plan usada o simplament usada, mas es una corona d'espina".
Lo "Culte del Silenci" es atal que Carlyle nomena lo sacrat respècte per la restenguda de la paraula coma "la pensada venguda silenci se madura, … tenir sa lenga fins a que lo sens pausat en rèire comence a bolegar," una doctrina que fòrça coprenon mal, benlèu volontàriament, semblariá; lo silenci essent per el la quita matritz de que cada causa nais.
La revolucion francesa, una istòria
vinheta|Monument per Thomas Carlyle, a Kelvingrove Park, Glasgow En 1834, Carlyle mudèt de Londres a Craigenputtock e comencèt a evoluar en de celèbra companhiá. A Reialme Unit, lo succes de Carlyle èra assegurat per la publicacion de son libre en tres volums The French Revolution: A History (La revolucion francesa: una istòria) en 1837. Après que lo manuscrit acabat del primièr volum siá accidentelament brutlat per la serviciala del filosòf John Stuart Mill, Carlyle escriguèt lo segond e tresen volums abans de tornar escriure lo primièr depuèi lo començament.
Per Carlyle, los eveniments caotics demandan que siá nomenats d' 'eròis' per prene lo contraròtle de las fòrças concurrentas e eruptivas de la societat. Sens negar l'importança de l'economia e las explicacions practicas dels eveniments, considerava aquestas fòrças coma 'esperitala' – los espers e aspiracions del pòble que prenon la forma d'idèas, e èran sovent sedimentadas dins d'ideologias ("formulas" o "ismes", coma los nomena el). Dins la vision de Carlyle, sols los individús dinamics pòdon mestrejar e dirigir aquestas energias espiritalas energies de biais eficaç: del moment que las 'formulas' ideologicas replaçan l'accion eroïca umana, la societat ven desumanizada.
Macastre
250px|vinheta|esquèrra Macastre es un municipi de la província espanhòla de Valéncia dins la Comunautat Autonòma del País Valencian.
Thomas Carlyle
La revolucion francesa, una istòria
Charles Dickens utiliza l'òbra de Carlyle coma font segondària pels eveniments de la Revolucion francesa dins son roman A Tale of Two Cities (Un conte de duas ciutat).
Eròis e culte de l'eròi
Coma las opinions de fòrça pensaires de l'epòca, aquestas idèas influencièron lo desvelopament e l'arribada que siá del Socialisme o del Faissisme. Carlyle camina cap a aquesta darrièra pensada pendent las annadas 1840s, provocant la rupture de fòrça vièlhs amics e aliats, coma Mill e, dins una mendre mesura, Emerson. Sa cresença dins l'impotança del líder eroïc in the importance of heroic encontra sa forma dins lo libre On Heroes, Hero-Worship, and The Heroic in History, (Suls eròis, lo culte de l'eròi, e l'eroïc dins l'Istòria) ont compara un larg ventalh de diferents tipes d'eròis, coma Odin, Maomet, Oliver Cromwell, Napoleon, William Shakespeare, Dante, Samuel Johnson, Jean-Jacques Rousseau, Robert Burns, John Knox, e Martin Luther. Aquestas conferéncias de Carlyle son consideradas coma una formulacion davancièra e poderosa de la teoria del Grand Òme. vinheta|Thomas Carlyle en 1854 Lo libre se basa sus las conferéncias que donèt. The French Revolution faguèt venir Carlyle celèbre, mas pas gaire ric. Sos amics trabalhan a lo restablir li organizant de cicle de conferéncias publicas, coitant lo public e vendent de tiquet a una guinèa. Carlyle amava pas far de cenferéncias, mas se'n trobèt capable, e mai important aquò li balhèt l'argent necessari. Entre 1837 e 1840, Carlyle denèt quatre cicle de conferéncias. Lo subjècte final es "Eròis." De las nòtas preparatòrias de sas conferéncias, n'escriguèt son libre, reprodusent los efièchs particulars del discors parlat.
Nietzsche èra plan en accòrdi amb lo culte de l'eròi de Carlyle, transferrissent fòrça qualitiats de l'eròi a son concèpte de subreòme. Pensava que l'eròi deuriá èsser venerat, non pas pel ben que faguèt al pòble, mas simplament per admiracion de meravelhós. L'eròi d'esperse se justifica d'èsser grand coma un òme causit pel destin. Dins la lucha per la vida es un conquerent, venent mai fòrt mejans lo conflicte. L'eròi es pas vergonhós de sa fòrça; Puslèu que las vertuts cristiana de doçor, umilitat e compassion, respècta las beatituds del vitalism eroís: coratge, noblesa, ufan, e drech de governar. L'eslogan: "La bona vielha règla, lo plan simple, aqueste qu'a lo poder lo garde, e lo prenga qui pòt."
Per Carlyle, l'eròi es a vegada similar a l'òme "magnanim" d'Aristòtel – un paersona que faguèt flòri dins lo sens mai complet. Pasmens, per Carlyle, al contra d'Aristòtel, lo mond es emplit de contradictions amb que l'eròi deu compausar. Totes los eròis serán imperfèctes. Los eroïsme ten dins lor energia creativa fàcia a las dificultats, pas cap dins lor perfeccion morala. Escarnir una tala persona per sos revèrs es la filosofia d'aquestes que cercan lo confòt dins lo mond convencional. Carlyle nomena aquò 'vailetisme', per l'expression 'pas cap d'òme es un eròi per son vailet.'
Lo Passat e lo Present
En 1843, publiquèt aqueste antidemocratic Past and Present (Lo Passat e lo Present), amb sa doctrina del trabalh ordonat. En que, l'atencion foguèt portada sus çò que nomenèt  "La condicion de l'Angaltèrra..L'Anglatèrra rebofa de riquesas...per satisfar totes los besonh umans; mas l'Anglatèrra morís d'inanicion".
Òbras de seguir
vinheta|Pintura d'Helen Allingham (1879) de Carlyle totes sos libres aguèron una influéncia a l'epòca, subretot suls escrivans coma Charles Dickens e John Ruskin. Pasmens, après la Revolucions de 1848 e las agitacions politicas al Reialme Unit, Carlyle publiquèt una collection d'assags titulats "Latter-Day Pamphlets" Pafelets sus jorn darrièr (1850) ont ataca la democracia coma un ideal social absurd, tot en condemnant lo lideratge ereditari aristocratic. Dos de sos assags, No. I: "Lo Temps present" and No. II: "Presons modèlas" que foguèt revisat per Karl Marx e Friedrich Engels en abril de 1850. Carlyle criticava lo lideratge ereditari aristocratic coma "endormida"; pasmens, criticava la democracia coma un nonsens, se burlant de l'idèa que l'objectiu verai poiriá èsser descobèrta per pesar los vòtes per l'aténher. Lo govèrn deuriá venir d'aquestes que son mai capables de liderar. Mas cossí los líders deurián èsser trobats, e cossè seguir son exemple, es quicòm que Carlyle podava pas (o volgava pas) dire clarament. Marx e Engels son en accòrdi amb Carlyle que fa la critica de l'aristocracia ereditària. Mas critiquèron lo plan de Carlyle d'utilzar la democracia per trobar lo "mai nòble" e los autres "Nòbles" devent formar lo governament per las personas "mai cablas"s. Anthony Trollope, el, considèra plan que dins aquestes Pamflets. Un sègle mai tard, Northrop Frye parlava de la "pròsa de la colèra...ectoplame retoric" de Carlyle. esquèrra|vinheta|Caricatura de Ape publicada dins Vanity Fair en 1870 Dins los darrièrs escrichs, Carlyle cercava examinar las esscasenças del lideratge eroìc dins l'istòria. Letters and Speeches of Oliver Cromwell (letras e discors d'Oliver Cromwell, 1845) presentèt un imatge positiu de Cromwell: qualqun qu'assag de soudar las fòrças de reformas en conflicte per ara. Carlyle cerquèt de far dels mots de Cromwell vivent amb sos mots lo citant directament, puèi comentant lo sens d'aquestes mots dins lo contèxte treble de l'epòca. Encara un còp ensejava de far lo 'passat' 'present' per sos legidors: “es epic, sempre vivent”.
Son assag "Occasional Discourse on the Negro Question" (Discors de circonstància sus la question dels negres, 1849) suggerís ques l'esclavatge auriá jamai degut èsser abolit, o alara replaçat pel servatge. Se cal gardar sota òrdre, argís, e forçar lo pòble a trabalhar que, autrament seriá pigre e incapable: “Los negres de las Antilhas foguèron emancipatats e, en aparéncia, refusan de trabalhar”. Aquò, e lo sosten de Carlyle a la mesuras repressivas del Governaire Edward Eyre en Jamaïca pendent la rebellion de Morant Bay, mai tard l'isolèt de sos aliats liberals. Coma governaire de la Colonia, Eyre, per paur d'una sosmauta populara, subte reprimiguèt la rebellion, e fòrça païsans negres foguèron tuats. De centenat foetats. Tanben autorizèt l'execucion de George William Gordon, un membre de l'assemblada coloniala qu'èra supausat mestís supausat èsser implicat dins la rebellion. Aquestes eveniments fagèron gran controvèrsia en Grand Bretanha, e ne resultèt de demandas per que Eyre siá arrestats e jutjat pel murtre de Gordon. John Stuart Mill organzèt lo Comitat de  Jamaica, qu'exigís lo jutjament inclusissent d'intellectuals britanics celèbres (coma John Bright, Charles Darwin, Frederic Harrison, Thomas Hughes, Thomas Henry Huxley, e Herbert Spencer).
Carlyle organizèt un comitat rival de defensa e de sosten al Governaire Eyre per sa defensa, arguissent qu'Eyre agiguèt de biais decisiu per restablir l'òrdre. Los sostens son John Ruskin, Charles Kingsley, Charles Dickens, Alfred Tennyson e John Tyndall. Dos còps Eyre foguèt acusat de murtre, mas jamai de debanèron los processes.
De vejaires similars foguèron exprimits dins Shooting Niagara, and After? (fusilhada en Niagara, e après?), escrich après que passèt lo Electoral Reform Act of 1867 ont "torna afirmar sa cresença dins un savi lideratge (e son pòble savi), son incredulitat dins la democracia e son òdi dels trabalhadors qu'èra pas autentic".
Frederic lo Grand
vinheta|Carlyle (esquèrra) presentat amb Frederick Maurice dins una pintura de Ford Madox Brown (1865) Sa darrièra òbra màger es la vida epica de Frederic lo Grand (1858–1865). Carlyle assag de mostrar cossí un líder eroïc pòt fabregar un Estat, e ajuda a crear una novèla culture per una nacion. Per Carlyle, Frederic incarnat per la transicion dels ideals de las luses del sègle XVIII capa a ua novèla cultur modèrna d'un dinamisme esperital incarnat per l'Allenanha, sas pensadas e sa politica. Lo libre es fòrça celèbre per son retrach viu, de segur parcial, de la batalha de Frederic, ont Carlyle comunica sa vision d'un caòs gaireben aclapant, mestrejat per un lideratge d'engenh.
Carlyle aguèt du mal a escriure son libre amb Frederic, lo nomenant "Thirteen Years War" (La guèrra de trenta ans). Es qualificat entre autre, "La Cachavièlha," "Lo Minotaure," e "Lo Libre indicible". En 1852, faguèt son primièr viatge en Allemanha per ne prene de material, visitar los luòcs de batalha de Frederic e notant lor topografia. Encara viatgèt en Allemanha per estudiar los camps de batalhas en Allemanha en 1858. L'òbra compren sièis volums; los dos primièrs volums foguèron publicat en 1858, lo tresen en 1862, lo quatren en 1864 e los dos darrièrs en 1865. Emerson la considerava coma "De luènh lo libre mai esperital que jamai foguèt escrich". James Russell Lowell remarquèt una errors, mas escriguèt: "Los personatges de fòrça istorians semblan a de monacas claufidas de bren, que tot lo contengut s'agota de cada trauc que la critia pòt esquiçar; mas aquestes de Carlyle son tan reals en comparson, que, los fissant, sagnan." L'obratge foguèt estudiats coma manual dins la acadèmias militaras. David Daiches, pasmens, mai tard concluguèt "perque son 'idèa' de Frederick es pas veraiament afortida perd de pròvas, son esfòrç mitopoeïc en partida aboca".
L'esfòrç implicat dins l'escritura de libre fa damatge a Carlyle, que ne venguèt fòrça depressiu, e subjècte amb diferents mals benlèu psicosomatics. En 1853 escriguèt una letra a sa sòrre descrivent the construction de sa pichona atica sus son ostal a Chelsea, puslèu una pèça d'escrivant insonorizada. Malaurosament, l'alandament faguèt "la pèça mai brusenta de l'ostal". La recepcion tebesa del libre contribuiguèt a la baissa de produccion literària de Carlyle.
Darrièras òbras
Los darrirèrs escrichs son mai sovent de corts assags, coma (l'infructuós) The Early Kings of Norway, (Los primièrs reis de Norvègia), An Essay on the Portraits of John Knox (Una assag sul retrach de John Knox) en 1875, volent mostrar que lo celèbre retrach de John Knox es pas qu'una pintura del prelat escocés. Èra ligat a l'interés de longas pels retrach istoric, qu'aviá ja provesit son projècte de fondar una gallariá nacionala de retrachs, concretisat per la creacion de la Galariá Nacionala dels Retrach a Londres e la Galariá Escocesa Nacionala dels retrachs. Foguèt elegit a l'American Academy of Arts and Sciences en 1878.
Vida privada
vinheta|Retrach de Carlyle dins son jardin a Chelsea drecha|vinheta|Retrach de Jane Welsh Carlyle per Samuel Laurence, c. 1852 Carlyle aguèt fòrça romanças abans de se maridar amb Jane Welsh, una importanta figura literària d'esperela. De sas romança notablas i a Margaret Gordon, un escolan d'Edward Irving. Après aver encontrat Jane, s'enamorèt de Kitty Kirkpatrick, la filha d'un oficier britanic e una princessa indiana. William Dalrymple, autor de White Mughals, suggerís que sos sentiment cambièron, mas mas escasenças socialas faguèron lo maridatge impossible, que Carlyle èra alara paure..
Thomas tanben una amistat amb l'escrivana Geraldine Jewsbury comencèt en 1840. Ongan Jewsbury was dintrèt dins un estat depressiu e experiementèt de dobte religiós. Escriguèt a Carlyle per l'orientar e lo mercejèt de sos assags ben escrichs. Fin finala Carlyle invitèt Jewsbury a Cheyne Row, ont Carlyle e Jane demoravan. Jewsbury e Jane benguèron alara plan amigas e Carlyle tanben ajudèt Jewsbury a dintrar sus l'empont literari anglés.
Maridatge
Carlyle se maridèt amb Jane Welsh en 1826. Encontrèt Welsh mejans son amic e tutor Edward Irving, amb qui comencèt a aver un atrach romantic mutual (senon intima). Welsh èra lo subjècte del poèma graciós Leigh Hunt, "Jenny kiss'd Me".
Lor maridatge venguèt un dels mai celèbres, plan documentat, e malastruc de las unions literàrias. Mai de 9000 letras entre Carlyle e son esposa figuèron publicada mostrant que l'afeccion del parelh per l'un l'autre amb de colèras frequentas.
Carlyle pauc a pauc s'alunhèt de son esposa. Lo biograr de Carlyle, biographer James Anthony Froude publiquèt (de postum) son opinion que lo maridatge demorèt non consumat.
Pasmens s'èra ja invalida dempuèi d'ora, la mòrt subita de son esposa en 1866 èra inatenduda e capvirèt fòrça Tan esmogut Carlyle escriguèt son libre plan critica "Reminiscences of Jane Welsh Carlyle" (remenbrança de Jane Welsh Carlyle), publicat de postum.
La vida d'après
Carlyle foguèt namenat Lord Rector de l'Universitat d'Edinburgh. Tres setmanas après son discors inaugural, moriguèt Jane, e an partida se retirèt de son activat sociala. Aquestas darrièras annadas las passèt 24 Cheyne Row (ara n°5), Chelsea, London SW3 mas sempre volgava tornar a Craigenputtock.
Mòrt
vinheta|Tomba de Carlyle a Ecclefechan A la mòrt de Carlyle lo 5 de febrièr de 1881 a Londres, L'interament a Abadiá de Westminster foguèt ofèrt mas rebutat que de segur volgava èsser enterrat près de sos parents a Ecclefechan. Sos darrièrs mots son, "Donc, vaquí la mort. Plan!"
Biografia
Carlyle auriá preferit que pas cap de bibliografia siá escricha sus el, mas quand comprenguèt que son desir seriá pas respectat e que diferentas personas esperavan sa mòrt per ne publicar, donèt e provesiguèt a son amic James Anthony Froude fòrça documents sus el e son esposa. L'assag de Carlyle sus sa femna es contengut dins Reminiscences (remembres), publicat pauc après sa mòrt per Froude, que tanben publiquèt Letters and Memorials of Jane Welsh Carlyle (Letras e memòrias Jane Welsh Carlyle) anotatat pel quita Carlyle. Life of Carlyle (Vida de Carlyle) de Froude foguèt publicada entre 1882–84. La franquesa d'aqueste libre èra unausida al respècte dels estandards abituals de la bibliografias del sègle XIX. L'òbra de Froude foguèt atacada per la familha de Carlyle, sobretot lo nebòt, Alexander Carlyle e la neboda, Margaret Aitken Carlyle. Pasmens, la quita biografia in question èra en acòrdi amb las quitas conviccions de Carlyle que las mancas dels eròis podavan èsser discutidas, sens mermar sas realizacions. Froude, que foguèt designat pel quita Carlyle coma son futur biografe, èra plan fòrça conscient d'aquesta pensada. La defensa de Froude de sa decision, My Relations With Carlyle (Mas relacions amb Carlyle) foguèt publicada de postum en 1903, comprenent una novèla impression del testament de Carlyle de 1873, ont Carlyle bestira: "Un brèva biografia de ièu qu'en realitat auriá preferit que n'i aja pas." Pasmens, Carlyle dins lo testament se referís al mèsme temps e completament tornat al jutjament de Froude al subjècte, que "la decision deu èsser presa coma la mieuna."
Influéncia
esquèrra|vinheta|Carlyle pintat per John Everett Millais. Froude escrich sus la pintura "dins las mans de Millais lo vièlh Carlyle se tengava sus la tela coma jamai l'ai vist dempuèi trenta ans. Lo secret interior dels trachs son estats evidentament preses. I aviá una semblaça que pas cap d'escultor, pas cap de fotograf aviá encara egalat o aprochat. Après, sai pas cossí, sembla s'escafar." Thomas Carlyle es remarcable a l'encòp per la continuacion de las vièlhas tradicions dels satiristas Tory del sègle XVIII en Anglatèrra e per aver fabregat un tradicion novèla critica de progrès de l'èra Victoriana. Sartor Resartus se pòt veire coma un contunh de las satiras caotica scepticas de Jonathan Swift e Laurence Sterne e coma una enunciacion d'un novèl punt de vista de las valors.
Carlyle es tanben important per ajudar a introduire lo romantisme alemand dins la literatura britanica. Pasmens se Samuel Taylor Coleridge introduguèt Schiller, los esfòrces de Carlyle en favor de Schiller e Goethe portaràn de fuchs. vinheta|Arrangement in Grey and Black, No. 2: Portrait of Thomas Carlyle. James McNeill Whistler, 1872–3. Òli sus tela, 171 x 143.5 cm. La reputacion de las primièras òbras de Carlyle's early work demora granda al sègle XIX, mas declinèt al XX. Fòrça criticas del sègle identifica Carlyle coma una influéncia pel faissisme de del Nazisme. Ernst Cassirer arguís dins The Myth of the State (Lo mite de l'Estat) que l'eròi de l'òbra de Carlyle contribuiguèt a las idèas del sègle XX del lidertge politic que venguèt en partida l'ideologia politica faissista.
Sartor Resartus foguèt recentament reconegut coma un cap d'òbra, anticipant fòrça idèas màger de la filosafia e los desvolopaments culturals, dempuèi l'existentialisme cap al oostmodernisme. Foguèt arguit qu'aquesta critica de las formulas ideologicas dins The French Revolution dona un bon compte rendut de cossí las culturas revolucionàrias torna en dogmatisme repressiu.
Essencialament Romantic, Carlyle assag de reconciliar la afeccion romanticas de sentiments e la libertat amb un respècte dels fachs istorics e politics. Fòrça penson qu'èra sempre mai ligat a la quita idèa de la luta eroïca que per l'objectiu especific de la luta quina que siá. Pasmens, la pensada de Carlyle de contunh utilizat dins l'umanitat de l'eròi, o Grand Òme, comença de breu a la fin de son assag sus Maomet (dins On Heroes, Hero Worship & the Heroic in History), ont conclutz que: “lo Grand Òme èra sempre coma un lamp venent del Cèl; lo rèste de l'òme l'esperava coma l'essencia, puèi s'afogan ensemble."
Òbras
Publicat dins "Collected Works" de Carlyle:
Edicions non autorized sus la bibliografia:
Edicions postumas:
Sabon de Marselha
Lo sabon de Marselha es un tipe de sabon resultant de la saponificacion d'una mescla d'òlis subretot vegetalas per la soda. Subretot eficaç per son poder netejant, aquel produch utilizat per l’igièna dau còs se pòt fabricar de biais industrial o artisanal. Un taus de 72 % en massa d’acid gras es garantida dins lo sabon de Marselha tradicional, realizat sonque amb d'òli d'oliva.
Lo primier sabonièr dins la region es recensat en 1370. La formula d'aquel sabon foguèt reglamentada al sègle XVII jol rei Loís XIV. En 1688, Colbert passa un edicte limitant l'utilizacion dau nom « de Marselha » als sabons fabricats a l'òli d'oliva dins la region de Marselha.
La region de Marselha compta 90 sabonariás al sègle XX e conéis son apogèu en 1913 amb 180 000 tonas produchas. Après 1950, lo vam daus detergents de sintèsi provòca lo declin. vinheta|Sabons de Marselha. vinheta|Sabons de Marselha.
La creacion de l'industria dau sabon de Marselha
esquèrra|vinheta|Sapon d'Alèp A çò nòstre, lo sabon es utilizat dempuèi l'Antiquitat. L'enciclopedista roman dau sègle I, Plini, conta dins son Istòria naturala (XXVIII, 191) que lei Galleses emplegavan un produch a basa de seu e de cendres per se ténher lei pels en ros. Aquel sabon servís de gel e de decolorant als pels.
L'origina dau sabon de Marselha ven dau sabon originari d'Alèp en Siria, existissent dempuèi de miliers d'annadas. Lo biais de fabricacion d'aquel, a basa d'òli d'oliva e de laurièr s'espandiguèt dins lo bacin mediterranèu, amb lei Crosadas, passant per Itàlia e Espanha, per arribar a Marselha.
La cituitat focèa possedís de manufacturas de sabon a partir dau sègle XII qu'utilizan coma matèria primièra l'òli d'oliva extracha en Provença. La soda, tèrme que designa un carbonat de sòdi mai o mens pur, ven deis cendres deis plantas daus mitans salins, subretot l'engana. Crescas Davin es al sègle XIV  lo primièr sabonièr oficial de la vila. En 1593, Georges Prunemoyr, passa l'estadi artisanal, fonda la primièra fabrica marselhesa.
Al començament de sègle XVII, la produccion deis sabonariás marselhesas capita pas a satisfar la demanda de la vila e son territòri. Lo pòrt de Marselha recep de sabons de Gènoa e d'Alacant. Mas la guèrra trenca lo provesiment d'Espanha, lei sabonièrs marselheses devon aumentar lor produccion de biais a poder fornir l'Euròpa occidentala, d'en primièr lo nòrd dau reialme de França, lei illas britanicas, Olanda e subretot Alemanha, ont lei crompaires comandan fòrça abans lo grand collaps de la Guèrra de Trenta Ans.
En 1660, i aviá dins vila set fabricas que la produccion annadièra s'auça a près de 20 000 tonas. Jos Loís XIV de França, la qualitat deis produccions marselhesas es tala que « lo sabon de Marselha » ven un nom comun. S'agís alara d'un sabon de color verda que se vend subretot en barra de 5 kg o en pans de 20 kg.
Lo 5 octobre de 1688, un edicte de Loís XIV, signat per Jean-Baptiste Colbert de Seignelay filh de Colbert, secretari de l'Ostal dau Rei, reglamente la fabricacion dau sabon. Segon l'article III de l'edictz: « On ne pourra se servir dans la fabrique de savon, avec la barrille, soude ou cendre, d'aucune graisse, beurre ni autres matières ; mais seulement des huiles d'olives pures, et sans mélange de graisse, sous peine de confiscation des marchandises ». Lei manufacturas de sabons devon arrestar lor activitat l’estiu car la calor damatja la qualitat dau sabon. Lo respècte d'aquela reglamentacion fa la qualitat dau sabon e fa la renomenada deis sabonariás marselhesas.
Dins aquel temps, de fabricas de sabon s'installan dins la region, a Selon, Tolon o Arle.
L'industria dau sabon
En 1786, quaranta e nòu sabonariás produson a Marselha 76 000 tonas, emplegan 600 obrièrs e en apond per la sason de fabricacion, 1 500 forçats prestats per l’arsenal deis galèras.
Après lei desòrdres economics causats per la Revolucion francesa, l'industria marselhesa contunha a se desvelopar fins a aténher seissanta e dis sabonariás en 1813. La soda s'obten alara dempuèi lo sal de mar, d'acid sulfuric resultat de la combustion dau sofre, de calcari et de carbon vegetal, aplicant lo recent procediment quimic de Nicolas Leblanc. vinheta|200x200px|Factorerie Fabre a [[Porto Novo|Porto-Novo (Dahomey, 1895)]] A partir de 1820, de novèlas matèrias grassas son importadas e transitan pel pòrt de Marselha. Lei òlis de palme, d'arachida, de cocòt e de sesam venent d'Africa o de l'Orient Mejan son utilizadas per la fabricacion du sabon.
Lei sabonariás marselhesas son concurrenciadas per lei sabonariás anglesas o parisencas, aquelas darrièras emplegan de seu que dona un sabon mens car.
Al començament de sègle XX, la vila de Marselha possedís nonanta sabonariás. François Merklen fixa en 1906 la formula dau sabon de Marselha : 63 % d'òli de còpra o de palma, 9 % de soda o sal marin, 28 % d'aiga. Aquela industria es florissenta fins a la Primièra Guèrra mondiala ont la dificultat daus transpòrts maritims deis granas tòca fòrça l'activitat deis sabonariás. En 1913, la produccion representa 180 000 tonas e es pas mai que de 52 817 tonas en 1918.
Après la guèrra, la sabonariá benefícia daus progreses de la mecanizacion pasmens se la qualitat dau produch se la deu a l'emplec dei ancians procediments e la produccion contunha a aumentar fins a 120 000 tonas en 1938. Quand la Segonda Guèrra mondiala se desencadena, Marselha realiza encara la mitat de la produccion francesa mas lei ans venents son desastroses. Lo sabon es suplantat pels detergents de sintèsi e lei sabonariás marselehesas tancan gaireben totas.
Dins la region marselhesa, solas quatre sabonariás contunhan de fabricar de sabon coma se fabricava fa tres sègles e produson encara lo celèbre cube de 600 gramas estampilhat amb lo nom de la sabonariá e la mencion « 72 % d’huile » d'entre que Savonnerie Fer à Cheval, la Savonnerie du Midi e Savonnerie Marius Fabre.
Fabricacion dau sabon de Marselha
La saponificacion de coses gras es la reaccion que lei mèstres saponièrs marselheses realizavan dins dei tinas tradicionalas o industrialas.
La saponificacion
Lo sapon de Marselha resulta d'una reaccion quimica de saponificacion. Es una simpla idrolisi alcalina, de còss gras per una basa fòrta. Lei estèrs que son lei coses grases eissits de grassas animalas son idrolisadas en mitan alcalin per una basa, la soda NaOH. L'idrolisi dei estèrs produtz de gliceròl (glicerina) mescla de carboxilats de sòdi, es a dire daus sals metallicas d'acids gras, que constituisson lo compausant determinant dau sabon jos una fasa condensada, a vegada nomenada semicristallina après secatge.
Lo procediment marselhés
Lo procediment marselhés es un procediment discontinú de fabricacion dau sapon. Se compausa d'aquelas estapas :
L'empastatge e l’espinatge
S'introdutz al meteis temps lei matèrias grassas e la soda dins una tina o una pairòla, de granda contenéncia, e se las mesclan tot en las caufant a 120 °C. La saponificacion comença. La temperatura auta servís a accelerar la reaccion de saponificacion. Les grassas e la soda son pas miscibles. Per facilitar la reaccion, se plaça un fons de sabon venent d'una precedenta fabricacion que servís a formar una emulsion entre lei fasas oliosas e aquosas. Es per la meteissa rason que se bolega la mescla.
Se sostira enseguda la glicerina obtenguda, que se jonh a la fasa aquosa en fons de tina. Atal, l'industria dau sapon dona naissença a d'industrias annèxas. Un autre exemple d'industria annèxa es la « estearinariá » o fabricacion deis bogias per precipitacion de l'acid estearic apondant un acid dins una solucion de sapon a basa de gras saturat coma lo seu.
La cuècha
S'apond de soda per aver una reaccion mai complèta deis matèrias grassas. Se una partida des matèrias grassas reagissián pas amb la soda, riscariá de rancir e fariá dei problèmas de conservacion. La pasta se còi pendent d'oras.
Lo relargatge
La pasta es netejada amb d'aiga salada pendent d'oras per eliminar la soda en excès. S'utiliza una solucion aquosa saturada en clorur de sòdi siá 360 g de NaCl per litre d'aiga. Lo sabon es fòrça pauc soluble dins l’aiga salada a la diferéncia de la soda. Forma un precipitat que se pren per sostiratge.
Lumbreras
Lumbreras es una comuna de la Rioja.
Sabon de Marselha
La liquidacion
La pasta se plaça al repaus. Es lavada a l’aiga.
Lo colatge e lo secatge
La pasta fluida es colada dins dei mòtles, puèi lo sabon umid es mes a secar per que durcisca.
Le decopatge e l’estampilhatge
Lo sabon solidificat es decopat en cubes, puèi marcat. A l'origina, lo sabon de Marselha tradicional mostrava lo 72 % d'huile d'olive. Conten aquel taus massic en acid gras, acid gras venent de l'òli d'oliva. Aquel percentatge èra estampilhat sul sabon.
Utilizacion
Lo sabon de Marselha es d'en primièr un produch de proprietat que l'usatge a quotidian es provat fa de sègles, subretot per lei mans e lo visatge. Servís tanben coma netejant d'ostal e per lo lavatge dau linge. Existisson de palhetas de sabon de Marselha per la bugada. S'emplega per exemple per lavar lo linge deis personas allergicas e daus nenons que conten pas d’ingredients allergizants. Antimita e bactericid, contribuiguèt a la bassa de la mortalitat infantila al sègle XIX. Segon una cresença populara, plaçat al fons d'un lièch evitariá d'aver dei rampas.
Una definicion oficiala
Lo tèrme « savon de Marseille » es ges una apellacion d'origina contrarotlada, corespond pas qu'à un procediment de fabricacion que foguèt aprovat dempuèi maç de 2003 per la DGCCRF. Aquel metòde es eissit d'un còde validat unilateralament per l’Associacion francesa deis industrias de la detergéncia, de l'entreten e dei produchs d'igièna industriala o AFISE. Aquel còde definís lo biais de fabricacion, basat sus lei quatre estapas istoricas que son l'empastatge/cuècha, lo relargatge de la glicerina, lo lavatge e la liquidacion, per realizar una fasa cristallina lissa a 63 % d’acids gras minim. Definís tanben de constrenchas en matèria de cargament de coses gras, exclusissent lei òlis acidas levat deis òlis daus residuts d'oliva. Admés lo seu jos resèrva d'una qualitat confòrma al reglament europèu CE 1774/2002 suls derivats animals utilizables en cosmetica.
Fin finala, aquel « còde dau sabon de Marselha » limita lei aponds e exclusís subretot lei tensio-actius de sintèsi. Lei apondons utilizables devon èsser conformes a la directiva CE 76/768 puèi al reglament (CE) 1223/2009 relatius a la mesa sul mercat daus produchs cosmetics, d'igièna e de teleta. Aquel còde destria una qualitat dicha sabon de Marselha brut, sens colorant, sens perfum, sens apondons. I a donc pas d'obligacion de fabricar un sabon a Marselha per que pòsca aver l'apellacion. L'apellacion es ligada al metòde de saponificacion dicha « marselhesa », realizada amb lo procediment Leblanc de fabricacion quimica de la soda caustica.
Aquel còde es pro larg e permet a una granda quantitat de sabons d'originas divèrsas de beneficiar de l'apellacion Savon de Marseille. Alara, China e Turquia son lei mai gròsses fabricants de sabon de Marselha.
Fòrça societats se dison sabonariá o revendican la nocion de Mèstre Sabonièr. En realitat son pas que de « condicionaires » de sabon. La basa sabon ven subretot d'Asia dau Sud-Èst e lo trabalh consistís pas que de colorar, perfumar e colar aquela basa sabon fabricada segon un procediment modèrne que pòt beneficiar de l'apellacion Marseille segon lo còde de l'AFISE.
Lo sabon de Marselha en Provença
Lo sabon de Marselha fabricat a çò nòstre ven una excepcion, mai que lo sabon de Marselha es produch dins d'autras regions de França.
En Provença, i a ara quatre sabonariás artesanalas que respectan la recepta d'origina. Donan mai 30% de la fabricacion nacionala amb, a Marselha, La Compagnie des Détergents du Savon de Marseille (quartièr Sant Bartomieu), La Savonnerie du Midi (quartièr deis Aigaladas). Le Sérail, a Santa Marta e, a Selon, Marius Fabre.
Lo sabon industrial
Lo sabon de Marselha industrial es un sabon d'ostal o de teleta qu conten diferents acids gras, venent de la saponificacion de diferentas matèrias grassas. Lei principalas matèrias grassas utilizadas e lei acids gras obtenguts son mencionats dins lo tablèu en dejós: Lo sabon de Marselha industrial conten tanben d'aponds variats : agents anticalcaris, conservators, colorants, perfums... Aqueles additius son sovent polluents, es a dire dificil de biodegradar o avent un potencial toxic dins lo mitan fluvial o limnic.
Francés Xavièr Fabre
thumb|Francés Xavièr baron Fabre, autoretrach
thumb|right|Retrach de [[Lucien Bonaparta per F.X. Fabre]]
Francés Xavièr Fabre (nascut lo 1èr d'abril de 1766 e mòrt le 16 de març de 1837 a Montpelhièr, baron en 1828 ) èra un pintre d'Istòria, païsagista e gravaire francés del movement artistic classic.
Prèmi de Roma en 1787. Foguèt l'amic d'Alfieri e de la comtessa d'Albany veusa del darrièr dels Stuarts. A partir de 1790, trabalhèt luenh de París e de son mèstre David. Sa clientèla es divèrsa e aristocratica en Itàlia. Dona de sos modèls d'imatges agradables, un pauc flatós, gaireben realistas, conformes a la concepcion del retrach tradicional mondan. Un de sos retraches mai celèbres es lo del fraire de Napoleon I, Lucian Bonaparta, pintat en 1808 e que faguèt tres còps qu'un es al Museo Napoleonico de Roma, une autre al Musèu Fabre e lo tresen dins une granda colleccion napoleoniana privada. Sortís pas del repertòri de tradicion. Per l'estil s’inspira d'aquel de David dels ans 1780. Se distinguís per la severitat de l'estil, la puretat del dessenh e la riquessa de la color.
Actualitat
Tanben s'emplega lo tèrme entà parlar dera actualitat d'ua idèa, d'ua doctrina o d'un sistèma de pensada.
Vejatz tanben
Jornalismo
Tsogo
Lo tsogo (o getsogo) es una lenga banto parlada al Gabon.
Localisacion
Lo tsogo, sonat dins lo lenga ɣetsɔɣɔ, es parlat prèp de Mouila, lo capluòc de la província de Ngounié.
Classificacion
Per Nurse e Philippson (2003), lo tsogo fa partida d'un grop tsogo amb lo viya, lo kande, lo pove, lo himba, lo bongwe e lo pinzi.
Manises
Manises es un municipi de la província espanhòla de Valéncia dins la Comunautat Autonòma del País Valencian.
Oncy-sur-École
Oncy-sur-École es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Essonne e la region d'Illa de França.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Saint-Jean-de-Beugné
Saint-Jean-de-Beugné es una comuna peitavina, situada dins lo departament de Vendea e la region daus País de Leire.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Nòtas
<references group="N"/>
Seingbouse
Seingbouse es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mosèla e la region de Lorena.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa