cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Peninsula de San Francisco
thumb|right|200px Situada en Califòrnia dins l'airal de la baia de San Francisco, la Peninsula de San Francisco es una de las doas peninsulas que separan la baia de San Francisco de l'Ocean Pacific. A son poncha nòrd se tròba la ciutat de San Francisco e lo Pont del Golden Gate que rejonh lo comtat de Marin. A sa basa sud se situa la partida nòrd del comtat de Santa Clara, que conten las vilas de Palo Alto, Mountain View e Los Altos. La majoritat de la peninsula es ocupada pel comtat de San Mateo, entre los comtats de San Francisco e Santa Clara, e compren las vilas d'Atherton, Belmont, Brisbane, Burlingame, Colma, Daly City, East Palo Alto, El Granada, Foster City, Hillsborough, Half Moon Bay, La Honda, Loma Mar, Los Altos, Menlo Park, Millbrae, Mountain View, Pacifica, Palo Alto, Pescadero, Portola Valley, Redwood City, San Bruno, San Carlos, San Mateo, South San Francisco, Sunnyvale e Woodside.
Quand los californians evòcan la "Peninsula", designan solament las partidas al sud de San Francisco, o de còps solament lo comtat de San Mateo.
Tres ponts, lo Pont de Dumbarton, lo Pont de San Mateo e lo Pont de la Baia encamban la baia de San Francisco d'aquela granda peninsula fins al continent.
Navars
Navars (Nabas en francés, Nabarzi en basco) qu'ei ua comuna bearnesa administrada peu departament deus Pirenèus Atlantics de la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
La prononciacion qu'ei [na'bas]. Las fòrmas ancianas que son Navars au sègle XIau e en 1105-1119, Navas en 1376, Nabas en 1542, Nabaas en 1610, Nabas en 1656, Nabas (mapa de Cassini, a la fin deu sègle XVIIIau). Lo nom basco qu'ei Nabarzi.
Segon Dauzat e Rostaing, Navars que vien deu preceltic nava, « plana, planèr », dab lo sufixe preceltic -aris.
Segon Miquèu Grosclaude nava qu'ei un tèma preindoeuropèu, espandit dens la toponimia occitana e iberica, frequent au País Basco. J.B. Orpustan que'u defineish com « plana enter montanhas ». Dens lo cas de Navars, aqueth correspón pas gaire au site. Que cau tanben explicar la finau -ars, mès i a pas de pròva de l'existéncia deu sufixe -aris. Grosclaude que precisa Navar ei un nom de persona atestat; la finau qu'ei lo sufixe collectiu -tz, segon l'exemple de Bibentz (Viventius + -tz). Lo mot que passè de [na'bars] a [na'bas] per assimilacion, frequenta en gascon, de r a s.
Trégon
Tregon-Poudour en breton ( Trégon en francés) es una comuna bretona, situada dins lo departament de las Còstas d'Arvòr e la region de Bretanha.
Maninka de Kita
Lo maninka de Kita (o malinke central) es una lenga mande, una branca de las lengas nigèrocongolesas, parlada en Mali.
Localisacion
Lo maninka de Kita es parlat dins e a l'entorn de la ciutat de Kita en Mali.
Situacion sociolingüistica
Lo maninka de Kita coneis una situacion de diglossia amb lo bambara, la lenga nacionala de Mali, pròcha del maninka, que lo remplaça pauc a pauc. La lenga a pas d'estatut de lenga nacionala e es pas utilizada dins los mèdias e pas mai ensenhada a l'escòla.
classificacion
Lo maninka de Kita es una lenga mandinga un sosgrop important del mande de l'oèst que compren tamben lo bambara, lo bolon, lo diola, lo jahanka, lo kassonke, lo malinke, lo maninka, lo marka e lo sininkere.
Usseau (Vinhana)
Usseau es una comuna peitavina, situada dins lo departament de Viena e la region de Novela Aquitània, ancianament de Peitau-Charantas.
Comunas limitròfas
400px|gaucha||Distanças e posicion relativa
Toponimia
Las atestacions ancianas son, per lhuec:
Osasco (Brasil)
Osasco es una vila de l'estat brasilièr de São Paulo. Sa populacion totala èra 714 950 abitants en 2006. Sa superfícia totala es 66 km².
Guilberville
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Sabres
Sabres (en francés tanplan com en occitan) qu'ei ua comuna gascona situada dens lo departament de las Lanas e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània. Qu'ei la comuna on Bernat Manciet e vadó.
Toponimia
Las fòrmas ancianas que son : Sabres (Sanctus Michael de ~), au sègle XI o XII, en latin, Sabres (castrum de ~), en 1254, en latin, Sabris (de ~), en 1289, en latin, Sabris (ecclesia Sancti Michaelis de ~), en 1310, en latin, Sabres (mapas de 1647, 1651, deu començament deu sègle XVIII, de 1714 e de 1733, en francés). La prononciacion qu'ei ['sabrəs]. Negre, citat per Bénédicte Boyrie-Fénié, que declara « on dit [sabla:] », çò qui sembla presentar una prononciacion (contradictòria damb la donada per B. Boyrie-Fénié) e qu'interprèta lo nom com lo plurau deu gascon sabre, « sabre, cotèra (eslor) » qui auré coneishut l'atraccion deu gascon sabla. Bénédicte Boyrie-Fénié que constata l'abséncia de tot sufixe collectiu qui ei normalament associat a las plantas e qu'aima mei explicar lo nom per un nom de persona aquitanic Sabariz. L'accentuacion sus Sa- que hè càder la sillaba centrala : Sàbariz > Sabris.
Marolles-lès-Saint-Calais
Marolles-lès-Saint-Calais es una comuna francesa, situada dins lo departament de Sarta e la region dels Païses de Léger.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Nòtas
<references group=N/>
Heist-op-den-Berg
Heist-op-den-Berg es una comuna de la província bèlga d'Anvèrs.
Neuvilley
Neuvilley es una comuna francesa, situada dins lo departament de Jura e la region de Franca Comtat
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Gavarnac
Gavarnac, segon las règlas de la grafia classica, o Gabarnac (Gabarnac en francés) es una comuna bordalesa de Guiana, lingüisticament gascona, administrada per lo departament de Gironda de la region de Novèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
Las fòrmas ancianas son Bonafus de Gabarnag, en 1087, cappella de Gavarnaco, en latin, en 1342, cappella de Gauarnaco, en latin, en 1361, Gauarnac, en 1361,. Segon Dauzat, Gavarnac es una varianta de Cabarnac, nom que sembla absent de son diccionari e que correspond probablament a Cavarnac o Cabarnac, comuna d'Arnac (Cantal). Per Ernèst Negre, citat per Bénédicte Boyrie-Fénié, Gavarnac ven dau nom gallés d'òme Cavarinus, atestat, damb lo sufixe -acos (-ācon). B. Boyrie-Fénié accèpta la solucion de Negre e precisa que un C- iniciau se pòt sonorizar. *Gabarinago se sincòpa en *Gabarnag(o). Mes un còp de mèi, B. Boyrie-Fénié coneish pas las règlas de la grafia classica o las refusa e son -v- etimologic (pr'aquò prononciat [β] dempui pausa) diu demorar v a l'escrit. Las duas atestacions de 1361 semblan ben revelar un [-w-] interior que correspond a la prononciacion de -v-. Adara, aquera articulacion se tròba au sud-oèst de Garòna (civada [si'wadə] contra [si'βadə] au nòrd-èst), mes aqueth fenomèn a poscut se desplaçar.
Gavarnac èra probablament una anciana granda propietat antica qu'avèva per mèste Cauarinos / Cavarinus.
Comtat deis Estats Units
Ais Estats Units, un comtat (anglés : county) es una forma de govèrn locau, una division territoriala pus pichona qu'un Estat mai pus gròssa qu'una vila o una municipalitat, dins un Estat o un territòri. Pus rarament, dins lei vilas mai grandas deis Estats Units, una vila pòu comprendre mai d'un comtat (coma lei boroughs de Noava York) o pòu èstre, en fach, la mema entitat politica (coma San Francisco).
Ismaèl Girard
Ismaèl Girard (Gençac en Savés), Gasconha, junh de 1898 - Tolosa, Lengadòc, 1976) foguèt un mètge e escrivan occitan, plan implicat dins la naissença de l'occitanisme contemporanèu.
Comtat deis Estats Units
Quai toi lei territòris deis Estats Units son cubèrts de comtats o de juridiccions assimiladas, franc d'Alaska que si compausa de boroughs, onte la mitat dau territòri a pas de representacion locala e que l'Estat administra directament, e Loïsiana que si divisa en parròquias. Levat d'aiçò, lei poders, la talha e la populacion dei comtats poadon variar totplen d'un Estat a l'autre.
Ismaèl Girard
Biografia
Ismaèl Girard nasquèt en 1898 a Gençac, un vilatjon gascon situat a ras de Montpesat. Faguèt sos estudis segondaris al collègi Sant Nicolau de Gimont. Foguèt en aquel temps que son interès per l'occitan comencèt qu'aguèt coma professor Leopòld Medan. Posteriorament foguèt un dels impulsors de l'occitanisme abans la Segonda Guèrra Mondiala. En 1923 fondèt amb Camil Soula la revista Òc e foguèt un dels fondadors de la Societat d'Estudis Occitans. Puèi en 1928 realizèt amb Josep Carbonell i Gener l'exemplar famós de l'Amic de les Arts sus la poesia occitana, e collaborèt tanben amb l'Oficina de Relacions Meridionals de la Generalitat de Catalonha. En 1945 foguèt tanben demest los que fondèron l'Institut d'Estudis Occitans e i collaborèt un brave temps. Pr'aquò se n'alunhèt definitivament en 1964 per de rasons d'orientacion. Publiquèt divèrsas poesias en gascon jol pseudonim Delfin Dario.
Comtat deis Estats Units
Au centre d'administracion d'un comtat, analògue a un capluec, li dién abitualament sèti de comtat (county seat).
Ismaèl Girard
Bibliografia
Òbras scientificas (en francés)
Literatura
Troian (astronomia)
Un troian es un asteroïde ò un satellit naturau qu'orbita a proximitat dei ponchs de Lagrange L4 ò L5 d'un sistèma de doas massas (generalament lo Soleu e una planeta). Prevista tre 1772 per Joseph-Louis Lagrange (1736-1813), son existéncia foguèt confiermada en 1906 ambé la descubèrta de l'asteroïde (588) Achille.
Dins lo Sistèma Solar, la màger part dei troians coneguts se situan lòng de l'orbita de Jupitèr. Segon la nomenclatura tradicionala, recebèron de noms eissits de la mitologia grèga. Lo grop situat a l'entorn dau ponch L4 venguèt aqueu dei « Grècs » e aqueu situat a l'entorn dau ponch L5 aqueu dei « Troians ». Pasmens, de troians son estats identificats per Vènus, per la Tèrra, per Mart, per Uranus e per Neptun. La preséncia de troians lòng de l'orbita de Saturne sembla pas possibla en causa dei perturbacions gravitacionalas de Jupitèr.
Arcey (Còsta d'Aur)
Arcey  es una comuna francesa administrada per lo departament de Còsta d'Aur de la region de Borgonha.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Rutali
Rutali es una comuna corsa, situada dins lo departament de Nauta Corsega‎ e la region de Corsega.
Torchamp
Torchamp es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Orne e la region de la Bassa Normandia.
Geografia
La municipalitat es en lo Domfrontais. Lo sieu bourg es al nòrd-es de Passava e a Unitat|8.5|km  al sud-oèst de Domfront.
La commune est dans le Domfrontais. Son bourg est à 7 km au nord-est de Passais et à 8.5 km au sud-ouest de Domfront.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Cauroir
es una comuna francesa del departament del Nòrd e de la region dels Nauts de França.
Istòria
Cauroir Èra la una dels 12 pairies del Cambrésis.
Remicourt
Remicourt es una comuna francesa, situada dins lo departament dels Vòges e la region de Lorena.
Cauroir
Istòria
Cauroir était l'une des 12 pairies du Cambrésis.
Remicourt
Geografia
Remicourt Es una pichona municipalitat adaigat pel Val de Arol, en aval de Offroicourt e en amont de Thiraucourt. Aquel afluent del Madon pres Mirecourt, a l'èst-nòrd-es. De part e d'autra de la siá vallée s'elèvan de tucs boisées : bòsc de la Malhaye al sud-es, bòsc de la Rappe al nòrd-oèst.
Remicourt est une petite commune arrosée par le Val d'Arol, en aval d'Offroicourt et en amont de Thiraucourt. Cet affluent du Madon rejoint Mirecourt, 6 km à l'est-nord-est. De part et d'autre de sa vallée s'élèvent des collines boisées : bois de la Malhaye au sud-est, bois de la Rappe au nord-ouest.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Lista dei rotas nacionalas de França
Lei rotas nacionalas son, en França, de vias importantas o que travèssan de porcions larjas dau territòri, per ouposicion ai rotas departamentalas o comunalas. L'usatge n'es gratuit, levat au moment de passar certans oubratges d'art que son somés an un peatge. Son dubèrtas per toi lei veïcules, franc de certanei seccions qu'an l'estatut de via rapida o d'autorota.
La construccion, l'entretenança e l'esplecha d'aquelei vias son a carga de l'Estat ; fins en 2006, lei direccions departamentalas de l'Equipament leis avián a carga.
Castèthnau de Tursan
Castèthnau de Tursan (Castelnau-Tursan en francés) qu'ei ua comuna gascona situada dens lo departament de las Lanas e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Geografia
vignette|upright=1.6|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
La prononciacion qu'ei [kastɛt'naw]. Las fòrmas ancianas que son Gerardi de Castro, en latin, en 1277, de Castronovo, en latin, en 1299, Castetnau (mapa de 1638), Castelnau (mapas deu sègle XVII, shens data, de 1651, deu començament deu sègle XVIII, de 1714).
Dauzat qu'explica lo nom com castellum novum, « castèth nau ».
Negre, citat per B. Boyrie-Fénié, que parla d'ua adaptacion lengadociana [peu nom francés] deu gascon castèth nau; Astor, tanben citat per B. Boyrie-Fénié, d'ua varianta de castèl nòu, « castèth nau ».
Qu'ei ua fondacion d'un « castèth nau » e deu son borg, a l'Edat Mejana. Peu determinant, la fòrma mei anciana coneishuda d'aqueth ancian pagusqu'ei Theurssano, au sègle XIII. Que vien probablament deu nomen Turcius dab lo sufixe -anu-, qui èra benlhèu lo propietari de la villa eponima de Vièla.
Ahimsa
thumb|Lo Senhor [[Mahāvīra, « Conquerent » (Jina) del jaïnisme, religion de l'ahimsa.]]
Ahimsa (en sanscrit: IAST:ahiṃsā ; devanāgarī: अहिंसा) significa non-violéncia o respècte de la vida. Es tanben un concèpte de la filosofia indiana qu'es en rapòrt amb la benvolença. Lo mot ahimsa designa literalament « l'accion o lo fach de causar cap de prejudici a degun », himsa significant « accion de causar de prejudici, nafra » e a- essent un prefix privatiu. Es interpretat de biais diferents, mai sovent coma un biais de relacion pacifica amb tot èsser vivent.
L'ahimsa es una compausanta importanta de l'indoïsme, del bodisme, e del jaïnisme que l'aplicant estrictament,. Lo sikhisme defend tanben aquela valor tot coma l'egalitat sociala. Aquel tèrme apareis dins la Chandogya Upanishad qu'aparten a l'ensems de las Mukhya Upanishads. Aquela Upanishad es una de las mai ancianas (-500).
Dins las tradicions indianas
L'imajariá populara en Índia representa l'ahimsa coma una leona e una vaca se desassedant al meteis punt d'aiga en patz, amb a vegada en mai la representacion d'un pichon leonet causissent de beure als pièches de la vaca e los vedèls a las mamèlas de la leona; aquela imajariá es subretot utilizada a l'encòp pel jaïnisme e l'indoïsme.
Aquò illustra la percepcion antica, dins las tradicions indianas, de l'ahimsa: aquel que fa cap de mal als èssers animats, que los somet a cap de constrencha, essent l'enemic de degun, a pas mai d'enemic. A la simpatiá d'aquela anma individuala, que discrimina ges de creatura, respond la simpatia universala: dangièrs e paurs son abolits.
E se vei alara las crentoses gasèlas e las bèstias fèras, ors e leons al cap, venir lecar los pés del yogin enrasigats dins l'ahimsa, la non-violéncia universala (yoga-sutra de Patanjali, II, 35). Amb el, caval e bufle, mirga e cat, sèrp e mangosta, aqueles enemics de naissença, renoncian d'un acòrdi comun a lor inimitat ; los aucèls, afranquits de tota crenhença emplenan tant que vòlon los airs de lors cants melodioses :
Dins l'indoïsme
Segon lo savi Vyasa, « l'ahimsa consistís de jamai ferrir, de cap de biais, una creatura viventa quina que siá ». Fondada sus la compassion, podent prene un ròtle actiu incarnant la generositat e lo desinterès (òbra caritativa per exemple), aquela doctrina es a la basa de l'etica indóa qu'es personificada per la divessa Ahimsa, la femna del dieu Dharma (dharma, « òrdre sociocosmic » dins l'indoïsme). Es lo primièr dels cinc renonçaments que lo iògi en recerca de l'Illuminacion deu se somètre, quitament s'es pas especificament iòguic, mas desirat per tot « onèst òme »,.
L'ahimsa es encara mai qu'una « vertut » perqu'es vista, dempuèi l'antiquitat indiana, coma la basa politica de la societat « nòbla », non demoniaca — enemiga dels dieus, del dharma, del cosmòs —, perque essent lo primièr dels tres primièrs devers de basa (ahimsa, satyam, asteya) de tota la comunautat indóa (los arya o « nòbles » en sanscrit) de las Leis de Manu,.
Personificacion
Dins la mitologia indóa, ahimsa es personificada per Ahimsa devi, la divesa de la non-violéncia: es l'esposa del dieu Dharma (dever universal); es la maire del dieu Vishnu.
Ahimsa e vegetarisme dins l'indoïsme
L'indoïsme essent una civilizacion, e non una religion al sens estrict e occidental del tèrme, lo vegetarisme es pas d'obligatòri per èsser « indó » e s'afirmar coma tal. Pasmens, aquela pratictica alimentária es indissociable d'una vertadièra observança de l'ahimsa, la « non-violéncia », e es una de las caracteristicas dels Ārya (« Nòbles » dans las lengas indianas), – comunautat « pura » al respècte dels Dasyu (« demons »); segon las Leis de Manu), los Ārya practican en efècte coma primièr principi l'ahimsa, la « volontat de nafarar la mendre creatura », que sián Bramans (sacrificators-enseinhaires), Kshatriya (guerrièr), Vaïshya (agricultors, artesans e comerçants), o Shūdra (servicials).
Bouddhisme theravada
Al contrari de çó que se passèt dins l'indoïsme e dins lo jaïnisme, lo tèrme ahimsa (o le tèrme pali parent d'avihimsa) aparéis gaire dins os tèxtes bodistas ancians, quitament se la non-violéncia i siá de contunh implicit (per exemple, l'Aggi-sutta condamna los sacrificis d'animals comuns dins lo bramanisme). Lo biais que lo bodisme entend la non-violéncia es pas tan rigid que pels Jaïns, quitament se los bodistas totjorn condamnèron lo murtre dels èssers vivents. Dins la tradicion theravada, lo vegetarisme es pas obligatòri. L'emperaire Ashoka, aprèp sa conversion, recomandava lo vegetarisme mas lo faguèt pas obligatòri. E mai, la tentativa de chisme de Devadatta, raportada pel canon pali, expausa clarament lo refús del Boda de far obligatòri lo vegetarisme (una de las cinc règlas que volgava pas precisament impausar Devadatta).
Lo canon pali descriu lo rei ideal coma un pacifista, quitament se dispausa d'una armada. Mai d'uns tèxtes justifican las guèrres defensivas: per exemple, lo Samyutta Kosala, que lo rei Pasenadi defend lo seu reialme contra una ataca del rei Ajatasattu.
Segon los comentaris del theravāda, i a cinc factors necessaris per qu'un acte siá a l'encòp un acte de tuar e siá carmicament desfavorable. Son: (1) la preséncia d'un èsser vivent, uman o animal; (2) la coneissénça que siá un èsser vivent; (3) l'intencion de tuar; (4) l'acte de tuar per quin mejans que siá, e (5) la mòrt que ne resulta. Qualques bodistas remarcan que dins de posturas defensivas, dins lo cas d'una "guèrra justa", l'intencion primièra d'un soldat es pas de tuar, mas de se defendre, e l'acte de tuar dins aquela situacion auriá de ressons carmics minims.
Bodisme mahayana
Dins lo bodisme mahayana, lo fach de tuar un animal – e quitament l'intencion d'o tuar – es condamnat. En efècte, la vacuitat dels darmas es insparable de la compassion (Karuna). La non-violéncia fa partit dels vòts del bodisattva, qu'òbra per ajudar l'ensems dels èssers de trobar lor deliurança. Los èssers son egals en dignitat perque cadun a, en se, la natura de Boda.
Pasmens, aquela non-violéncia es pas passiva e empacha pas de se defendre contra una agression: mètre en estat de non nòire un criminal es justificat. Un sutra del Mahayana, l'Upaya-Kausalya Sutra, menciona un cas que lo bodisattva, capitan "Maha Karuna" d'una nau, tuèt un pirata que menaçava de tuar totes los passatgèrs d'un batèl. Aquel acte es considerat coma plan meritòri (e lo pirata comprés, qu'obtenguèt una nòva naissença mai favorabla que s'aviá pas podut liurament complir los seus crimes).
Dins lo sikhisme
Lo sikhisme presicar la valor morala que representa l'ahimsa. Fòrça escrichs del Guru Granth Sahib, lo Libre sant del sikhisme metent en proscèna l'ahimsa. Guru Arjan preguèt l'uman de far de mal a degun, a res per venir cap a Dieu, Waheguru, amb onor. L'egalitat, la justícia, la compassion, la caritat son de valors de cultivar. Guru Tegh Bahadur tanben diguèt que l'òme savi deu terrorizar degun e deu pas èsser terrorizat. Sus aquel punch la balança tremola un pauc perque lo darrièr goro sikh, Guru Gobind Singh prenguèt las armas e moriguèt en martir a causa de las invasions estrangièras que decimèron lo pòble sikh; per la justícia, la libertat, encara que cal se batre quand los metòdes pacifics son agotats. L'espasa deu pas èsser utilizada per una fin individuala, mas pel ben d'un grop, d'una societat. L'istòria del sikhisme e los seus martirs, sos olocausts faguèron que los darrièrs goros fondators tornèron sus l'ahimsa, que de tota mena deu prevaler.
Roosdaal
Roosdaal es una comuna de la província bèlga del Brabant Flamenc.
Numismatica
La Numismatica (del latin numisma, qu'es en realitat originari del grèc: νομισμα - nomisma - valent a dire moneda) es l'estudi scientific de la moneda e de son istòria.
Sovent s'emplega d'un biais un pauc impròpri aqueste nom o lo de numismata per designar lo colleccionisme de la moneda o lo colleccionaire idem.
Aucamvila (Nauta Garona)
Aucamvila (Aucamville en francés) es una comuna lengadociana situada dins lo departament de la Nauta Garona e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Geografia
Aucamvila es una vila de l'Airal urban de Tolosa e del Comunautat urbana del Grand Tolosa.
Istòria
Pendent l'Ancian Regime, Aucamvila, comunautat non parròquia, èra de la diocèsi civila de Tolosa, doncas de la província de Lengadòc, de la generalitat de Tolosa, de l'archidiocèsi de Tolosa e de la senescauciá de Tolosa. En 1790, Aucamvila èra del canton de Bruguièras; en l'an IX, del canton de Tolosa-nòrd, en 1973, de Tolosa-14. Croix-Bénite (nom francés) fosquèc incorporat a Aucamvila per ordenança del 14 d'abril 1847. Le vocable de la glèisa es Nòstra Dòna (decret del 13 de març 1863.
Las apertenéncias de Croix-Bénite (nom francés), comunautat non parròquia, son semblablas e la comuna fosquèc dels meteisses cantons abans son annexion.
Administracion
Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del canton de Tolosa-14; es ara del canton de Castèlginèst.
Canton d'Auloron Darrèr
Istòria
Los cantons de Senta Maria d'Auloron e d'Auloron que's creèn en 1790 dens lo districte d'Auloron.
En 1801, los cantons d'Auloron e de Senta Maria qu'estón conservats. En 1841, la comuna de Senta Maria qu'incorporè Légugnon (nom francés). Lo canton de Senta Maria que vadó canton de Senta Maria e Légugnon. Puish, per la lei deu 18 de mai de 1858, Senta Maria e Légugnon que fusionè dab Auloron. Lo canton d'Auloron que vadó canton d'Auloron e Senta Maria Davant, mentre que lo canton de Senta Maria e Légugnon e vadó canton d'Auloron e Senta Maria Darrèr,.
A las eleccions departamentaus deu 22 de març de 2015, en aplicacion deu decret deu 25 de heurèr de 2014 qui delimita los cantons deus Pirenèus Atlantics, los dus cantons d'Auloron qu'estón suprimits, en tot deishar naishença a autes dus cantons de configuracions diferentas.
Rai (geometria)
220px|right|Rai, diamètre, circonferéncia, cercle En geometria, lo rai d'un cercle o d'una esfèra es un segment de drecha quin que siá ligant son centre a sa circonferéncia. Par extension, lo rai d'un cercle o d'una esfèra es la longor de cada d'aqueles segments. Lo rai es la mitat del diamètre. En sciéncias e en engenhariá, lo tèrme rai de corbadura es sovent utilizat coma sinonim de rai.
Universitat Juraj Dobrila de Pula
L’Universitat Juraj Dobrila de Pula (en croat: Sveučilište Jurja Dobrile u Puli) es una universitat a Pula, Croàcia.
Rai (geometria)
Mai generalament — en geometria, engenhariá, Teoria dels grafes, e dins fòrça d'autres contèxtes — lo rai d'una causa (per exemple un cilindre, un poligòn, un graf, o una pèça mecanica) es la distància de son centre o axe de simetria a sos punts de superfícia mai alunhats. Dins aquel cas, lo rai pòt èsser pus grand que la mitat del diamètre.
La relacion entre lo rai r\! e la circonferéncia c\! d'un cercle es.
Calcul del rai
right|450px Per calcular lo rai d'un cercle passant per tres punts, se pòt utilizar la formula seguenta:
ont \theta \! es l'angle
Aira de l'ellipsa
right|200px
ont a e b son los semiaxes de l'ellipsa (se ditz, rarament, que son los rais de l'ellipsa).
Sa mesura
La primièra mesura del rai terrèstre en astronomia foguèt concebuda per Eratostènes. Son calcul es lo seguent: lo Solelh es tan alunhat que sos rais arriban parallelament en tot punt de la Tèrra. Aviá legit qu'a Siene (Assoan), los rais tombavan verticalament dins un potz lo jorn del solstici d'estiu. Aquò vòl dire que lo Solelh passa pel zenit, alara i a pas d'ombra. Mai al nòrd, al meteis moment, los rais atenhián Alexàndria jos un angle non nul, que mesurèt. L'angle mesurat es d'un cinquanten de cercle. Aquò significa que la circonferéncia de la Tèrra es cinquanta còps pus granda que la distància de Siene cap a Alexàndria. Aviá tanben legit que las caravanas de camels partent de Siene comptavan cinquanta jorns per aténher Alexàndria percorrent cent estadis cada jorn. Calculèt que la distància entre ambedoas vilas de la val de Nil èra de. L'estadi equival a.
Per mesura de l'ombre portada amb d'objèctes de nautor coneguda situats en dos punts de latitud diferenta, trobèt la valor de per la longor del meridian, es a dire la circonferéncia terrèstra. Aquela mesura es exacta a 2% prèp. Ne deduguèt lo rai de la Tèrra.
Son utilizacion
Lo rai terrèstre es utilizat per fòrça calculs astronomics coma:
Sent Privat d'Alèir
Sant Privat d'Alèir (Saint-Privat-d'Allier en francés) z-es una comuna occitana, situada dins lo departament del Naut Léger e la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament d'Auvèrnhe. Dempueis lo 1èr de genèir 2017, es comuna delegada e chapluòc de la comuna novèla de Sent Privat d'Alèir.
Comunas vesinas
400px|left|Distanças e posicion relativa
Hemiksem
Hemiksem es una comuna de la província bèlga d'Anvèrs.
Campionat d'Espanha de fotbòl de D2
Lo campionat d'Espanha de fotbòl de segonda division, que li dién generalament LaLiga Hypermotion o Segunda División es lo segond escalon mai aut dau fotbòl professionau espanhòu.
Despuei 2010, a la fin de cada sason, lei dos premiers dau classament montan directament en premiera division e lei quatre seguents si qualifican per lei play-offs d'accession (lo venceire monta en D1). Lei quatre darriers son relegats en tresena division
Les Islettes
Les Islettes es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mòsa e la region de Lorena.
Geografia
Es un vilatge situat a la cœur del Argonne, e termierèr amb lo departament de la Marna. A l'èst de la Biesme, lo vilatge marca uèi l'intrada occidentala de la Meuse. S'es desvolopat en un primièr temps segon una estructura tradicionala a l'entorn d'una glèisa, per contunhar la siá urbanizacion en forma lineal, la longitud de la rota (uèi RN3, d'en un autre luòc descatalogada dempuèi pauc e venguda D603 mas antany via imperiala) #que la trauèssa. Los Islettes representan egalament la frontièra occidentala del bòsc de Argonne.
C'est un village situé au cœur de l'Argonne, et frontalier avec le département de la Marne. À l'est de la Biesme, le village marque aujourd'hui l'entrée occidentale de la Meuse. Il s'est développé dans un premier temps selon une structure traditionnelle autour d'une église, pour continuer son urbanisation en forme linéaire, le long de la route (aujourd'hui RN3, d'ailleurs déclassée depuis peu et devenue D603 mais autrefois voie impériale) qui le traverse. Les Islettes représentent également la frontière occidentale de la forêt d'Argonne.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Lo nom dels Islettes ven del fach qu'aiçò èra 3 pichonas islas #que son uèi connectadas. A #èsser, a divèrsas recuperacions, una plaça-frontièra entre doas entités territorialas. Uèi la Marna e la Meuse, la Champagne-Ardenne e la Lorraine, mas ièr, lo Sant Empèri Germanique e lo Reialme de França, separats pel riu de la Biesme.
Lo nom dels Islettes a #èsser donat a las famosas faïences fabricadas a per l'ostal Bernard. Aqueles faïences son l'objècte de colleccion. La vallée de Biesme, ont se situa lo pòble dels Islettes, #èsser longtemps un centre de produccion industriala fins al començament de la : en mai de la faïencerie, s'i comptava verreries. Lo anciana verrerie del pòble, uèi destruida, se situava dins lo quartièr de la Cardine, al Sud del pòble.
Le nom de Les Islettes vient du fait que c'était 3 petites îles qui sont aujourd'hui reliées. Il a été, à plusieurs reprises, un poste-frontière entre deux entités territoriales. Aujourd'hui la Marne et la Meuse, la Champagne-Ardenne et la Lorraine, mais hier, le Saint Empire Germanique et le Royaume de France, séparés par la rivière de la Biesme.
Le nom des Islettes a été donné aux fameuses faïences fabriquées au par la maison Bernard. Ces faïences sont l'objet de collection. La vallée de Biesme, où se situe le village des Islettes, fut longtemps un centre de production industrielle jusqu'au début du : outre la faïencerie, on y comptait des verreries. L'ancienne verrerie du village, aujourd'hui détruite, se situait dans le quartier de la Cardine, au Sud du village.
Rotselaar
Rotselaar es una comuna de la província bèlga del Brabant Flamenc.
Santo André
Santo André es una vila industriala, comerciala e de servicis de l'estat brasilièr de São Paulo. Sa populacion totala èra 673 234 abitants en 2006. Sa superfícia totala es 174,8 km².
Newton
Sciéncia e tecnica
Lo newton, unitat de fòrça dau Sistèma Internacionau, es estat nomenat ansin en onor d'Isaac Newton.
Courtavon
Courtavon es una comuna francesa situada dins lo departament deu Haut Ren e la region del Grand Èst.
Herentals
Herentals es una comuna de la província bèlga d'Anvèrs.
Batman
Batman es un personatge de ficcion de DC Comics, un supereròi que apareguèt per primièr còp dins Detective Comics #27 de mai de 1939. Batman foguèt cocreat per l'artista Bob Kane e l'escrivan Bill Finger, a mai se en realitat sonque Kane ne recebèt lo crèdit oficial. Dempuèi aquel temps Batman es vengut un dels supereròis mai reconegut internacionalament.
L'identitat secreta de Batman es Bruce Wayne, un milionari playboy, industrial e filantròp. Foguèt lo testimòni de l'assassinat de sos parents quand èra enfant e aquò lo menèt a s'entrainar per arribar a la cima de la perfeccion fisica e intellectuala. Vestís un costuma que se sembla a una ratapenada, e combat lo crime. A la diferéncia de maites supereròis, a pas cap de superpoder o d'abilitats extraordinàrias. Emplega son intelligéncia, e sos dons de detectiu, las sciéncias e la tecnologia, amassa amb sa riquesa, sa fòrça fisica, e intimidacion dins sa guèrra contra lo crime.
Scherpenheuvel-Zichem
Scherpenheuvel-Zichem es una comuna de la província bèlga del Brabant Flamenc.
Villeneuve-sur-Conie
Villeneuve-sur-Conie es una comuna francesa, situada dins lo departament de Loiret e la region dau Centre.
Geografia
La Conie, afluent del Loir, travèrsa lo territòri de la comuna.
La Conie, affluent du Loir, traverse le territoire de la commune.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Saint-Martin-du-Lac
Saint-Martin-du-Lac es una comuna francesa, situada dins lo departament de Sòna e Léger e la region de Borgonha Franca Comtat.
Herenthout
Herenthout es una comuna de la província bèlga d'Anvèrs.
Galhan de Medòc
Galhan de Medòc (Gaillan-en-Médoc en francés) es una comuna medoquina de Guiana, lingüisticament gascona, administrada pr'au departament de Gironda de la region de Noèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Athée (Còsta d'Aur)
Athée  es una comuna francesa administrada per lo departament de Còsta d'Aur de la region de Borgonha.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Constanța
Constanța (prononciat constantsa) es una vila de Romania. La municipalitat de Constanța compte una populacion de 304 279 abitants en 2007 (la cinquena del país pel nombre d'abitants), mas l'aglomeracion compte prèp de 450 000 abitants amb las comunas limitròfas sus une superfícia de, es a dire la segonda aglomeracion del país aprèp Bucarèst.
Ronha
Ronha ò Ronhas (Rognes en francés) es una comuna provençala situada dins lo departament dei Bocas de Ròse e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur. Se tròba a l'èst de Lambesc e a 21 km au nòrd-oèst d'Ais de Provença. Fondada a l'entorn d'un castèu durant la segonda mitat de l'Edat Mejana, es un vilatge agricòla e periurban.
Toponimia
Las fòrmas ancianas son de Rognas en 1092, de Roinas, en 1118, de Ronhis, en 1351. Ronhas vendriá d'un nom latin d'òme, Rŭnius o Ronius, villa sosentendut (Dauzat e Rostaing), Runnius (los Féniés),. Ronhas èra donc probablament una anciana granda proprietat antica qu'aviá per mèstre Rŭnius, Ronius ò Runnius.
Geografia
thumb|left|[[Basalt dau volcan de Bèuluòc.]]
Ronha se situa sus lo pendís septentrionau de la cadena de Trevaressa e son territòri descend vèrs la vau de Durença qu'es situada au nòrd dau vilatge. Lei cimas pus autas se tròban donc dins lo sud onte certanei còlas passan 400 m d'altitud amb un maximom a 501 m. La seuva mediterranèa e lei zònas agricòlas, principalament de vinhas, dominan lo païsatge. Ges de riu important passa sus lo territòri de Ronha. Lo clima es de tipe mediterranèu.
Au nivèu geologic, la particularitat dau vilatge es lo volcan de Bèuluòc, situat au sud-èst, qu'es l'unic volcan present dins lei Bòcas dau Ròse. De tipe maar, foguèt actiu i a 18,2 milions d'ans. Fòrça usat per l'erosion, l'edifici principau a quasi disparegut. Pasmens, de jaç de ròcas volcanicas (basalt...) son visiblas sus una zòna de 2 a 3 km².
Istòria
thumb|left|Roïnas de Ronha apèrs lo [[Tèrratremol de Lambesc de 1909|tèrratrem de 1909.]]
Lei traças de preséncia umana pus vièlhas identificadas sus lo territòri de Ronha datan de l'Antiquitat. Après la conquista romana de la region, de construccions foguèron edificadas sus la còla dau Fossat, benlèu en liame amb lei peirieras esplechadas a aqueu periòde. Pasmens, l'istòria dau territòri es mau coneguda fins a la fin de l'Edat Mejana. D'efiech, au sègle XIV, plusors senhors de Ronha son mencionats dins de documents (Ricavi d'Alamanon, Pèire d'Alamanon...). Membre d'un ostau poderós dins aquela partida de Provença, ocupèron una plaça importanta dins la noblesa dau Comtat. En particular, Ricavi e Pèire foguèron nomats amirau de Provença.
Au sègle XVI, lo vilatge passèt dins lo domeni de l'Ostau d'Agoult. Demorèt un centre agricòla pron important per aver de cònsols. A la Revolucion Francesa, la populacion recensada foguèt de 1,919 abitants. Declinèt lentament en causa de l'exòdi rurau. Lo tèrratrem de 1909 agravèt la situacion car Ronha faguèt partida dei vilatges pus tocats per la catastròfa amb 14 mòrts. Ansin, après la Premiera Guèrra Mondiala, la populacion aviá demenit fins a un minimom de 918 estatjants en 1921. Après un lòng periòde d'estagnacion, lo desvolopament dei zònas periurbanas situadas a l'entorn d'Ais entraïnèt una aumentacion rapida de la populacion que passèt de 1,183 abitants en 1968 a 4,518 en 2006. Dempuei aquela data, la demografia sembla de s'estabilizar.
Cultura
Una part significativa dau patrimòni culturau de Ronha foguèt destrucha per lo tèrratrem de 1909, especialament dins lo quartier istoric dau Fossat. Pasmens, leis edificis pus solids an subreviscut coma la glèisa dau vilatge (bastida en 1607) e doas capèlas. Lo territòri comuna assosta tanben lei rèstas d'un mausolèu roman dau sègle II apC, lei roïnas dau castèu medievau (destruch en 1595) e un castèu de la fin dau sègle XVIII.
Au nivèu gastronomic, Ronha es una zòna de produccion de rabassa e, subretot, de vin (còstas d'Ais de Provença).
Meson
Un meson es una particula fisica compausada d'un nombre par de quarks e d'antiquarks e qu'an un espin entier. Fan donc partida deis adrons e dei bosons.
Les Roches-de-Condrieu
Les Roches-de-Condrieu en arpitan (Les Roches-de-Condrieu en francés) es una comuna arpitana dau Daufinat, situaa dins lo departament d'Isèra e la region de Ròse-Aups.
Panthera
Panthera es un de la familha dels felins (Felidae) que compòrta quatre espècias (leopard, leon, tigre e jaguar). Aquestas espècias se caracterizan per la capacitat de rugir.
Les Roches-de-Condrieu
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
L'istòria d'aquela municipalitat creada l'an 1792, es totalament ligada al fleuve (lo Rhône) doncas qu'a #èsser bastida a l'iniciativa de las mariniers de l'epòca, sus rochers avançats del Rhône.Aqueles darrièrs los an apareguts temibles en lo moment de lo sieu passatge malgrat que mai tard se son avérés èsser d'autentics remparts contra las inondacions. Es amb fòrça, coratge e generositat que las bateliers an forjat pichon a pichon aquel vilatge portuaire. De la persévérance e de la cresença en las riquesas del fleuve, luòc mythologique e organic poderós, an #èsser necessaris als pionièrs del "Rocher" per bastir una vila prospère e un havre de patz.
Panthera
Espècias e sosespècias
Existís nòu espècias qu'an per genre Panthera, sièis desaparegudas.
Les Roches-de-Condrieu
Istòria
L'histoire de cette commune créée en 1792, est entièrement liée au fleuve (le Rhône) puisqu'elle a été construite à l'initiative des mariniers de l'époque, sur des rochers avancés du Rhône.Ces derniers leur sont apparus redoutables lors de leur passage même si plus tard ils se sont avérés être de véritables remparts contre les inondations. C'est avec force, courage et générosité que les bateliers ont forgé petit à petit ce village portuaire. De la persévérance et de la croyance dans les richesses du fleuve, lieu mythologique et organique puissant, ont été nécessaires aux pionniers du "Rocher" pour bâtir une cité prospère et un havre de paix.
Panthera
Espècias e sosespècias
Las quatre espècias actualas son :
Catòrze sosespècias actualas dont tres decimadas per l’Òme e una desapareguda.
Nòu sosespècias actualas dont doas decimadas per l’Òme e cinc sosespècias desaparegudas.
Claus von Stauffenberg
thumb|right|Claus von Stauffenberg Claus Philip Maria Schenk, graf von Stauffenberg (15 de novembre de 1907 a Jettingen, en Bavièra - 21 de julhet de 1944 a Berlin) foguèt coronèl dins la Wehrmacht e comte (graf en alemand). Es la figura centrala d'un ensag de còp d'Estat militar, lo 20 de julhet de 1944, contra lo regim nazi.
Panthera
Espècias e sosespècias
Nòu sosespècias actualas dont tres decimadas per l’Òme e una desapareguda.
Uèch sosespècias actualas dont una decimada per l’Òme e doas desaparegudas.
Méon
Méon es una anciana comuna francesa, situada dins lo departament de Maine e Léger e la region dels Païses de Léger. Dempuèi lo 15 de decembre de 2016, es venguda comuna delegada de la comuna novèla de Noyant-Villages.
Panthera
Espècias actualas
Lo leopard (o pantèra) (Panthera pardus) viu actualament en Africa e Asia. Sa rauba es pigalhada. Es lo pus pichon felin de genre Panthera.
Méon
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Panthera
Espècias actualas
Lo leon (Panthera leo) se caracteriza per sa crinièra espessa pel mascle e sa capacitat de viure en grop (lo sol felin qu'a aquesta possibilitat). Son pelatge es falbe unit, mas los pichons son leugièrament pigalhats. Son airal de reparticion s’espandís en Africa Subsahariana e en Índia. Es lo segond felin del mond per la talha.
Lo tigre (Panthera tigris) es lo pus grand felin del genre Panthera. Son pelatge es irange amb de raias negras. Viu actualament en Asia Orientala.
Alliaria oficinala
L'Alliaria oficinala (Alliaria petiolata) es 'na planta erbacea bisannuala de la familha de las Brassicaceas, localament venguda envaissanta aus Estats Units (ente 'la deut pas estre confonduda emb de las especias indigenas qui li semblen (Dentaria), Osmorhiza claytonii, Saxifraga virginica).
Panthera
Espècias actualas
Lo jaguar (Panthera onca) viu actualament en America Centrala e del Sud dins la selva tropicala. Sembla fòrça lo leopard, mas en pus grand.
Alliaria oficinala
Etimologiá
Dau latin allium : 'lissa/alh, e petiolata perque las fuelhas inferioras an un long petiòle.
Panthera
Ibridacions e anomalias de pelatge
Arriba que d'individús d’espècias diferentas s'acoblen e balhen d'ibrids, coma lo tigron o lo ligre (entre lo leon e lo tigre), mas tanben entre las quatre espècias. Mas aquestes individús rares naisson sovent en captivitat.
Usson-du-Poitou
Usson-du-Poitou es una comuna peitavina, situada dins lo departament de Viena e la region de Novela Aquitània, ancianament de Peitau-Charantas.
Panthera
Ibridacions e anomalias de pelatge
Las anomalias de pelatge son pas mai frequentas, mas tòcan tanben las quatre espècias. Arriba que nascan un leon o un tigre blanc, una pantèra o un jaguar negre.
Usson-du-Poitou
Comunas limitròfas
400px|gaucha||Distanças e posicion relativa
Panthera
Istoric
Las primièras traças del genre Panthera datan del Pliocèn mejan (3,5 milions d’annadas environ) d’Euròpa. Sos fossils son atribuits a Panthera gombaszoegensis. Çaquelà, en Africa, un autre fossil trobat a Laetoli, datat tanben de 3,5 milions d’annadas sembla d'aparténer a un leon primitiu.
Usson-du-Poitou
Toponimia
Las atestacions ancianas son, per lhuec:
Panthera
Istoric
Panthera gombaszoegensis seriá çaquelà la primièra espècia de genre Panthera ; aviá de caractèrs de leons e de tigres, sos fossils son estats formalament identificats sul continent europèu (França, Itàlia, Anglatèrra, Espanha, Alemanha e Païses Basses) dins los depaus datats del Pliocèn tardiu e del Pleïstocèn inferior e mejan.
D’autres fossils del Pleïstocèn inferior de l’Ancian Mond apartenon a Panthera combaszoe e Panthera schreuderi.
Usson-du-Poitou
Nòtas
<references group="N"/>
Alliaria oficinala
Descripcion
Las fuelhas son cordiformas, dentadas, an l'odor de 'lissa quante 'las son frolhadas, las flors son blanchas e en fòrma de crotz. La frucha son de las silicas erigidas.
Caracteristicas
thumb|left|Inflorescencia thumb|left|Inflorescencia, detalh thumb|left|Fuelha
Qu'es 'na planta ruderala (plais, brossas, bruas, terrens vagues) e forestiera daus sòus calcaris o saturats. 'L'es comuna en Euròpa.
Usatge alimentari
La grana poden servir de substitut a la mostarda negra dins l'elaboracion dau condiment dau mesma nom (mostarda). Las jòunas fueilhas boiradas dins 'na salada balhen un leugier gost de 'lissa. Podem totparier l'emplejar dins dau burre, n-en far dau pisto o dau pestò.
Panthera
Istoric
Las primièras formas de leopards, Panthera crassidens, son aparegudas al Pleïstocèn inferior (1,5 milions d’annadas) en Africa ; puèi l’espècia, aprèp èsser estada remplaçada per Panthera pardus, migrèt sus tota Africa, en Euròpa (ont es actualament desapareguda) e sus tota Asia.
Fa environ 350,000 ans, Panthera leo fossilis foguèt remplaçat per una autra sosespècia pas gaire mai pichona : Panthera leo spelaea, lo leon de las cavèrnas. Aquesta sosespècia es estada trobada un pauc pertot en Euròpa (França, Alemanha, Anglatèrra) a la Siberia Orientala. Aqueste leon es plan conegut sus las parets de las cavèrnas europèas, per las gravaduras e pinturas del Paleolitic superior ; d’autres imatges son estats gravats dins d’evòri (defensas de mamots). Sembla que, d’aprèp los « testimoniatges » de la bauma de Chauvet, lo leon de las cavèrnas deviá èsser especializat dins la caça dels bisons (Bison priscus).
Los leons d’Asia (Panthera leo persica) semblan d'èsser una relíquia dels leons de las cavèrnas. A la fin del periòde glaciari, son territòri s’espandissiá de la peninsula italiana a Índia.
Una sosespècia de la talha del leon d’Asia, de cran pus cort (apelat Panthera leo vereshchagini), s’installèt a l'ocasion d’un refrejament general, fa environ 35,000 ans, sus l'estrech de Bering, de la Siberia (Russia) al territòri de Yukon (Canadà) ; un immens glacièr separava Yukon e Alaska de la rèsta del continent nòrd-american.
A l'ocasion d’un rescalfament, fa 25,000 ans, l'estrech de Bering s’escafèt tornarmai jos las aigas ; un corredor de tèrra se creèt lo long de las Montanhas Rocosas, ligant lo territòri de Yukon e los Estats Units ; los lions, qu'an encara evoluit, migrèron vèrs los Estats Units.
Aquesta ultima sosespècia, apelada Panthera leo atrox, lo leon american, foguèt la pus granda e la pus poderosa de totas las sosespècias de leons (mai granda encara que lo tigre de Siberia e son ancèstre Panthera leo fossilis). S’installèt rapidament sus aqueste continent. Sos mai bèls fossils provenon de Rancho La Brea, un jaç de quitran natural a Los Angeles ont son estats exumats prèp de 80 especimèns.
La sosespècia s’installèt en Mexic, passèt l’istme de Panamà e migrèt vèrs l’America del Sud. Foguèt blocada pels Andes, mas s’installèt lo long del Pacific fins a Peró.
Los leons de l'estrech de Bering (Panthera leo vereshchagini) e d’America (Panthera leo atrox) an probable la meteissa origina que los tigres (Panthera tigris) ; se pòt doncas suggerir que Panthera leo spelaea foguèt tanben l’ancèstre del tigre. L’espècia Panthera palaeosinensis, del Pleïstocèn mejan de China, foguèt sens cap de dobte lo cadenon mancant entre las doas espècias. Autres còps, se podiá rencontrar lo tigre en Asia Menora, mas s’atudèt, victima de la caça.
Lo jaguar (Panthera onca), es sens dobte lo descendent de Panthera leo atrox. Panthera onca augusta, una espècia de jaguar nòrd-americana, foguèt tanben exumada dels poses de quitran de Rancho La Brea. Lo jaguar viviá autres còps en America del Nòrd, abans de s’atudar, victima de la caça.
Pastís gascon
Lo pastís gascon qu'es ua còca que's minja lo 6 de genèr per la hèsta deus reis.
Corona dels reis
vinheta|drecha
Aquesta especialitat se pòt trobar tanben dins los Païses Catalans, portugueses e ispanofònes.
Herselt
Herselt es una comuna de la província bèlga d'Anvèrs.
Comunas dels Auts Aups
Lista de las 177 comunas dels Auts Aups per òrdre alfabetic, amb lor còde INSEE e lor còde postal principal. Vejatz tanben la lista dels cantons e la lista de las comunas ancianas.
Urbanisme
Segon la classificacion de l'INSEE, la tipologia de las comunas dels Auts Aups se despartís aital :
Las comunas urbanas dau departement forman doas airas urbanas :
Note : les données présentées ici ne concernent que les communes appartenant aux Hautes-Alpes. Il est possible qu'une aire urbaine s'étende sur plusieurs départements (c'est le cas de celle de Gap).
Les aires urbaines des Hautes-Alpes se rattachent à deux espaces urbains distincts :
Sint-Genesius-Rode
Sint-Genesius-Rode es una comuna de la província bèlga del Brabant Flamenc.
Sint-Pieters-Leeuw
Sint-Pieters-Leeuw es una comuna de la província bèlga del Brabant Flamenc.
Hoogstraten
Hoogstraten es una comuna de la província bèlga d'Anvèrs.
Touquettes
Touquettes es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Orne e la region de la Bassa Normandia.