cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Lenape
Caça e agricultura
thumb|200px|left| Lapowinsa, cap dels Lenape, desconegut, 1737 Los Lenape practicavan l'agricultura a granda escala per fin de far viure una societat mobila de caçaire-culheire dins la region a l'entorn del riu Delaware, l'aval del flume Hudson, e l'oèst del estuari de Long Island Sound. Los Lenape èran un pòble largament sedentari mas qu'ocupavan de camps sasonièrs, dins la tòca de seguir lo caçum que poblava la region: peisses, aucèls, frucha de mar e cèrvi. Desvolopèron de tecnicas de caça sofisticadas tot en gerir sas ressorsas. A l'arribada dels europèus, los Lenape cultivavan sos camps amb la tecnica de l'artiga, que melhorava la produccion. Recampavan tanben de quantitats bèlas de peisses e crustacèus per las baias de la region ; las clauvissas èran recampadas tot l'an pel sud de Nòva Jersei. La capitada d'aquestes metòdes permetèt a la tribú de manténer una populacion pus importanta que çò qu'una societat nomada sonque caçaira culhaira auriá pogut suportar. S'estima qu'al temps de l'installacion europèa i aviá aperaquí 15,000 Lenape en tot per aproximativament 80 sits de poblament situats a l'entorn de çò qu'es uèi l'airal metropolitan de Nòva York, Son de Lenape en canòts qu'encontrèron Giovanni da Verrazzano, lo primièr explorador europèu de dintrar dins New York Harbor, en 1524.
Amage
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
(508) Princetonia
(508) Princetonia es un asteroïde.
Economia de Iemèn
Iemèn es un país amb revenguts redusits, qu'es en dependent extrèmament de l'exportacion de pichons jaciments de petròli, responsables per 25% del produch interior brut e 70% de las rendas governamentalas. Es, malgrat aiçò, lo país pus paure del Orient Mejan.
Wikipèdia en ebrèu
La Wikipèdia en ebrèu (ויקיפדיה: האנציקלופדיה החופשית) es la version en ebrèu de l’enciclopèdia en linha Wikipèdia. Foguèt fondada lo 8 de julhet de 2003.
Joan de Nòstra Dama
Joan de Nòstra Dama foguèt un escrivan provençau dau començament dau sègle XVI e tanben lo fraire dau famós astrològ autor dei Centúrias, Miquèu de Nòstra Dama. Naissut dins una familha d'origina jusieva convertida au catolicisme, Joan de Nòstra Dama foguèt un catolic afogat e un defensor de la provençalitat.
Vodat a l'estudi dei trobadors (e ansin autor de Les vies des plus célèbres et anciens poètes provenceaux), èra fòrça familiarizat ambé lei tèxtes medievaus e Robèrt Lafont e Cristian Anatole sotalinhan ansin que foguèt un dei darriers escrivans de a emplegar la grafia classica e non pas lei grafèmas de la la lenga francesa.
Blòc 0104
Lo  es un blòc (en francés, îlot) del sector de dins lo principat de Mónegue.
Sa superfícia es de 0.
Villanueva de Tapia
Villanueva de Tapia es un municipi de la província espanhòla de Malaga e de la Comunautat Autonòma d'Andalosia.
Rire
thumb|Un enfant risent. Lo rire es un comportament reflèxe, exprimissent generalament un sentiment de jòia, que se manifèsta per una succession de pichonas expiracions en sacada acompanhada d'una vocalizacion pas articulada mai o mens sonòra. Aqueles movements concernent en primièr lo muscle respiratòri e lo laringe e son acompanhats d'una mimica provocada par la contraccion dels muscles facials, provocant la dubertura de la boca. D'autres movements mai o mens contrarotlats pòdon acompanhar lo rire.
Lo rire es subretot causat par l'umor, lo gratilh o lo rire d'autrú. Paradoxalament, lo rire es estrechament ligat amb son contrari emocional, la plorada, amb que pòt a vegadas se veire mesclat.
Contrariament a çò dich per Rabelais, lo rire es pas lo pròpri de l'Òme e existís per d'autres animals (per exemple lo chimpanzés). Per l'Òme, pareis vèrs lo quatren o cinquen mes.
Causas
Generalament, lo rire es causat per çò comic en general e per l'umor en particular. Lo rire es reputat per èsser contagiós: una persona que ritz provòca lo rire.
Significacions
Lo rire es dich « comunicatiu ». Los cercaires en psicologia cognitiva trobèron que las meteissas partidas del cervèl son activadas quand se nos conta un istòria comica o quand s'ausís un rire. Un subjècte qu'entend un rire aprèp una craca e que vendrà a rire atribuirà a la craca perque riguèt. Aquela experiéncia justifica l'utilizacion de rires enregistrats dins las emissions de television.
Quand lo rire es estat provocat un còp, serà pus facil de provocar un autre juste aprèp. Dins un espectacle comic, los actors patisson a provocar los primièrs rires, mas los rires venents son pus facils d'obtenir.
Lo rire es en general provocat quand s'acumula una tension o una paur, e que d'un còp se pren consciéncia qu'en realitat i aviá pas cap de dangièr.
Dins qualques païses, coma Japon, las gents se fòrçan de rire qaud son somés a una paur qu'es pas racionala o quand acaban d'aver paur.
Lo ròtle del rire seriá doble :
Lo ròtle del rire per un animal social coma l'òme es doncas fòrça important. Permet de far saber quand e ont i a pas mai de dangièr pel grope per poder s'amusar e se daissar anar.
Un que ritz sens rason o quand cal pas, es a dire en preséncia d'un dangièr real, serà vist coma un fòl.
Se trufar de qualqu'un en risent consistís a comunicar que presenta pas cap de dangièr.
Tipes de rires
Lo rire nerviós es una acumulacion de tensions que se relarga per evitar la panica. Lo rire pòt venir pas contrarotlat, pas apropriat e contunhar plan al delà del rire classic. Existís una forma patologica de rire associat a plusors sindròmes neuropsiciatrics, descrich pel primièr còp per Féré. Aquel rire patologic s'encontra aprèp de feridas de certanas partidas del cervèl, en particular l'ipotalamus, lo girus cortical anterior o lo lobe temporal. L'acid valproïc en injeccion pòt tanben provocar aquel estat de rire prodromic.
Existís un rire forçat o un rire fals, que s'utiliza quand se vòl far ben veire, alara que se a pas lo gost de rire.
Lo rire dins los autres animals
Malgrat l'observacion de Rabelais segon que, las observacions scientificas recentas mòstran que qualques animals (primates, rats , ) coneisson tanben lo rire.
Qualques psicològs comportamentals objèctan que lo vertadièr rire demanda de condicions prealablas coma la consciéncia de se o la capacitat a s'identificar a autrú, e qu'en consequéncia los animals rison pas vertadièrament del meteis biais que nosautres. Se pòt dire qu'aquela concepcion del rire se rapòrta pus particularament a l'umor qu'al rire en general, e que es doncas l'umor qu'es lo pròpri de l'Òme, e pas lo rire el meteis.
Los estudis mòstran lo similar del rire pels divèrs primatas (l'òme, le gorilla, l'orangotan, lo Chimpanzé...) seriá la pròva que lor rire ven d'una meteissa origina, e qu'auriá apuèi evoluat diferentament segon las espècias.
(509) Iolanda
(509) Iolanda es un asteroïde.
Imagine Dragons
right|200px|thumb|Lo grop american Imagine Dragons Imagine Dragons es un grop de pop ròck anglofòn american, fòrça populars capvath lo monde entièr, originari de Las Vegas dins lo Nevada (Estats Units).
Imagine Dragons es estat format en 2008 pel cantaire Dan Reynolds ambe Wayne Presic (originari d'Utah), Daniel Platzman e Ben McKee. Los quatre musicians començan per jogar sus l'empont dins los casinos e autres estanquets-concèrts de la ciutat de Las Vegas, puèi sortisson tres mini-albums abans d'èsser remarcats pel celèbre productor de musica Alex da Kid.
En 2012, sortisson aqueste còp lor primièr vertadièr album : Night Visions.
François Maillot
François Clément Maillot (18 de febrier de 1804, Briey - 24 de julhet de 1894, París) es un mètge francés dau sègle XIX. Mètge militar, estudièt lo paludisme, qu'èra a infligir de pèrdas importantas ai tropas francesas engatjadas dins la conquista d'Argeria, e desvolopèt un tractament preventiu eficaç a basa de sulfat de quinina.
Intrèt au Conseu de Santat en 1856 e ne'n venguèt president en 1864.
Trípol (Libia)
[[Fichièr:Tripoli_cityscape.jpg|thumb|left|400px|Trípol (Fòto: Patrick-André Perron) ]] Trípol es una vila de 1,680,000 estajants (2004) qu'es la capitala de Libia. En arabi se sona Taràbulus al Gharb, es a dire "Trípol de l'oèst" per la diferenciar del Trípol de Liban. La vila es situada a la broa del desèrt, al nord-oèst del país (32° 54' 8" Nòrd, 13° 11' 9" Èst) sus un tròç de territòri rocalhós que s'avança dins la mar Mediterranèa. Foguèt fondada al sègle VII abans JC pels fenicians que la sonèron Oea. Trípol es la vila pus granda, lo principal pòrt de mar e lo centre industrial e comercial pus grand de Libia. Es tanben lo sèti del govèrn e de l'universitat d'Al-Fateh. Vista la longa istòria de la ciutat, fòrça sits de Trípol an un grand interès arqueologic. Lo clima es mediterranèu, amb d'estius cauds e secs, d'ivèrns freges e de precipitacions moderadas.
La vila foguèt bombardada pels Estats Units en 1986 en represalhas del sosten supausat de Libia al terrorisme. Las sancions de las Nacions Unidas se levèron en 2003, çò que daissa preveire una aumentacion del trafec del pòrt e un efièch positiu sus l'economia de la vila.
Airal de Brocar
vinheta|Airal de Brocar. L'airal de Brocar es una de las doas principalas zònas del cervèl uman responsables del tractament del lengatge. Descobèrt pel mètge gascon Pau Brocar en 1861, se situa dins lo cortex cerebral al nivèl de la partida inferiora (o « pè ») de la tresena circonvolucion frontala de l'emisfèri dominant (esquerra per un dreitièr).
L'airal de Brocar es la zòna de produccion dels mots diches alara qu'una zòna diferenta del cervèl, l'airial de Wernicke, es responsable de la compreneson d'aqueles mots.
Descobèrta
Es en 1861 que Brocar publiquèt los resultats de l'autopsia de Leborgne, un pacient afasic que subreviviá dempuèi fòrça ans, descrivent amb precision lo sèti de la ferida cerebrala responsable.
Pau Brocar pensava aver trobat lo centre unic del lengatge, mas aquò foguèt lèu nuançat per la descobèrta d'autras zònas implicadas dins lo lengatge, subretot pel neurològ polonés Carl Wernicke, que descriguèt l'airial de Wernicke una decennia pus tard.
Roge
Lo roge (var. arroi, vermelh) es una color, es una de las tres colors primàrias de la sintèsi additiva. En psicologia umana, lo roge es associat amb la calor, l'energia, la sang e totas las esmogudas que, coma la colèra, la passion e l'amor.
Joseph Bienaimé Caventou
Joseph Bienaimé Caventou (30 de junh de 1795, Saint-Omer - 5 de mai de 1877, París) es un quimista e un farmacian francés dau sègle XIX. Estudièt l'isolament quimic de divèrsei principis actius coma l'emetina (1817), l'estricnina (1818), la brucina e la veratrina (1819), la cinchonina e la quinina (1820) e la cafeïna (1821). Realizèt la màger part de son trabalh amb Pierre Joseph Pelletier (1788-1842).
Foguèt elegit a l'Academia de Medecina en 1821 e professor de toxicologia a l'Escòla de Farmacia de 1835 a 1860.
(510) Mabella
(510) Mabella es un asteroïde.
Le Petit-Pressigny
Le Petit-Pressigny es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Indre e Léger e la region dau Centre.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Jim Morrison
James "Jim" Douglas Morrison (n. 1943, m. 1971) foguèt un cantaire, compositor, escrivan e poèta american mai conegut coma lo vocalista del gròp de rock The Doors.
Paolo Uccello
thumb|Retrait d'Uccello per un anonim del sègle XVI. Paolo di Dono di Paolo, dich Paolo Uccello (Florença, 1397 – Florença, 1475), es un pintre italian de la primièra Renaissença, filh de Dono di Paolo, cirurgian e barbièr, e d'Antonia di Giovanni del Beccuto.
Biografia
Paolo Uccello foguèt un pintre del Quattrocento (sègle XV) que marquèt l'istòria de la pintura per son mestritge de las novèlas règlas de la Perspectiva. Foguèt d'en primièr aprendís en çò de Lorenzo Ghiberti entre 1407 e 1414 environ, ailà faguèt coneissença amb de pintres coma Masolino, Donatello e Michelozzo. Participèt a l'epòca a las finicions de la pòrta del batistèri de Florença. Aprèp aver recebut las formacions de pintre, escultor, orfèbre e arquitècte, rejonhèt en 1424 la Companhiá dels pintres de San Luca e foguèt apelat un an pus tard per tornar far las mosaïcas de la basilica de San Marco (Venècia) destruidas per un encendi. En 1432 trabalhèt a la realizacion de la copòla de la glèisa de Santa Maria del Fiore. Recebèt sa primièra comanda monumentala en 1436 e realizèt la fresca lo Monument equèstre, dedicat al condottiere anglés John Hawkwood. Tota sa vida, faguèt de sas recèrcas sus la perspectiva una vertadièra passion anant de vegadas cap a l'obsession, rason per la quala lo critiquèron sos contemporanèus e l'escaissèron, Uccello ( en italian), segurament per causa de sos capricis e sa distraccion. Pr'aquò aquela istòria seriá una legenda, auriá apertengut a una anciana familha florentina exiliada a Bolonha, los Ucceli.
Segon Le Vite de Giorgio Vasari, Paolo Uccello acabèt sa vida en 1475 « solet, excentric, malencòni e paure ».
Principalas
thumb|400px|[[La Batalha de San Romano : un dels tres panèls dispersats dins lo monde La contraataca de Micheletto da Cotignola (1455), Musèu del Lovre, París]] Aquela òbra en tres panèls independents executada entre 1456 e 1460 es una de las pus conegudas de Paolo Uccello. Comandada pels Medicis, representa una scèna de l'istòria de Florença datant de 1432. Los tres episòdis son repartits dins tres païses :
Wikipèdia en latin
La Wikipèdia en latin (Vicipaedia) es la version en lenga latina de l’enciclopèdia en linha Wikipèdia. Foguèt fondada en mai de 2002.
Villanueva del Rosario
Villanueva del Rosario es un municipi de la província espanhòla de Malaga e de la Comunautat Autonòma d'Andalosia.
Blòc 0105
Lo  es un blòc (en francés, îlot) del sector de dins lo principat de Mónegue.
Sa superfícia es de 0.
Quemperven
Kemperven en breton ( Quemperven en francés) es una comuna bretona, situada dins lo departament de las Còstas d'Arvòr e la region de Bretanha.
(511) Davida
(511) Davida es un asteroïde.
Lobèrs
Lobèrs ( Loubers en francés) es una comuna d'Occitània (Lengadòc) del departament francés de Tarn (Miègjorn-Pirenèus).
Alejandro Agustín Lanusse
Alejandro Agustín Lanusse Gelly (28 d'agost de 1918 - 26 d'agost de 1996) que ho un militar argentin d'origina bearnesa qui ocupè de facto la presidéncia d'Argentina enter lo 22 de març de 1971 e lo 25 de mai de 1973. Que s'oposè au peronisme d'un biais anticonstitucionau mes que savó li tornar lo poder democraticament. La soa anticonstitucionalitat (dens un contexte istoric e politic on la constitucionalitat non ho que chic de còps la nòrma) que pòt envitar a mantuns jutjaments, mes non se 'u pòt pas con·hóner dab la dictatura argentina a laquau be s'opausè, ne ho victima, e testimoniè contra quan, tornada la democracia, l'autobatejat Processus de Reorganizacion Nacionau (qu'ei a díser, la Dictatura Militara Argentina) e ho jutjat.
Carrièra militara
Lanusse qu'entrè au Colegio Militar de la Nación en 1935 puish, en 1938, que vadó membre de la Cavaleria de l'Armada Argentina e que formè part deu prestigiós regiment de Grenadiers a Chivau, fondat peu Liberator generau José de San Martín. Arron divèrsas afectacions (Mendoza, Salta, Campo de Mayo, Chajarí) que participè au còp d'Estat orquestrat peu generau Benjamín Menéndez contra Juan Domingo Perón lo 28 de seteme de 1951. Condemnat a la preson a vita, que demorè durament en carcer en Rawson e en Río Gallegos dinc a la soa liberacion lo 19 de seteme de 1955, un dia abans la caduda de Perón, acassat per la Revolución Libertadora, lo còp d'Estat gavidat per Eduardo Lonardi e qui exilié Perón.
Enter octobre de 1955 e març de 1958 que ho cap deu Regiment de Grenadiers a Chivau (escòrta presidenciau).
En 1956 que ho mandat com embaishador especiau e extraordinari au Vatican per hestejar los 80 ans de Pie XII. Que tornè en 1960 per'mor d'estar nomat susdirector de l'Escòla Superiora de l'Armada. Durant la presidéncia de José María Guido (1962-1963) que militè dab los Azul (partisants d'un viste restabliment de la democracia). Antiperonista convençut, que ho ligat au còp d'Estat de Juan Carlos Onganía contra Arturo Umberto Illia, qui s'escadè lo 28 de junio de 1966, e aperat Revolucion Argentina. En 1962 que comandadava la Purmèra Division Blindada, e en 1968 que ho nomat cap comandant en cap de l'Armada.
La pujada cap a la presidéncia
Las divergéncias dab la politica d'Onganía e l'aflaquiment de la Revolucion Argentina qui afrontava las susmautas d'organizacions armadas clandestinas arron deu Cordobazo, que'u mièn a exigir la demission deu president e, per'mor deu son refús, de'u har cáder.
La Junta deus comandants en cap de las Hòrças Armadas, dont Lanusse e hasèva partida com cap de l'Armada, que remplacè de tira Onganía per Roberto Marcelo Levingston, qui, après un brèu temps com president, e ho au son torn destituit e remplat per Lanusse en març de 1971.
Govèrn
Durant lo son mandat que hasó mòstra d'un pragmatisme agut, en bèth restablir las relacions diplomaticas dab China, en repatriant lo cadabre d'Eva Perón e en bèth envitar Perón a tornar deu son exili en 1972. Suu plan economic que realizè o comencè òbras infrastructuraus de las importantas com rotas, centraus electricas, ponts, etc. Totun la soa gestion non podó pas jamei cambiar lo maucontenter generau e popular de cap a las duas etapas anterioras de l'auto nomada Revolución Argentina.
Entà adobar ua sortida de cap a la democracia, Lanusse que nomè Arturo Mor Roig, un òmi politic de simpatias radicaus, com Ministre de l'Interior. Qu'hore l'arquitècte deu Gran Acòrd Nacionau, un ensai de trovar ua sortida politica peu regim militar. En abriu de 1971, Mor Roig qu'anonciè que los partits politica non serèn pas mei vedats, e qu'us tornè los lors bens.
Dens un clima politic cada còp mei violent en lo quau, enter mantuns eveniments sagnós, s'escadó lo Massacre de Trelew, Lanusse se prometó de convocar eleccions en 1973; Héctor José Cámpora (l'òmi de palha que Perón e mandè per estar candidat a la soa plaça e atau non pas tornar d'exili avan qui agi avut un govern amistós per eth) que ho elejut president, e arron de la soa pujada, Lanusse que's retirè.
Ministres deu govèrn de Lanusse
Ministre de l'Economia e deu Tribalh: Aldo Ferrer
Ministre deu budget e de las Finanças: Juan Alberto Quillici; Cayetano Antonio Licciardo; Jorge Wehbe
Ministre de l'Interior: Arturo A. Cordón Aguirre; Arturo Mor Roig
Ministre deu Comèrci: Alfredo José Girelli
Ministre de las Òbras e deus Servicis Publics: Oscar J. Colombo; Oscar M. Chescotta
Ministre deu Benestar Sociau: Francisco Manrique; Gervasio R. Colombres; Oscar R. Puiggrós
Ministre de l'Exterior e deu Culte: Luis María de Pablo Pardó; Eduardo F. Mac Loughlin;
Ministre deu Tribalh: Rubens San Sebastián
Activitats publicas posterioras
Lanusse que ho un critic actiu deus actes de las juntas militaras durant lo Processus de Reorganizacion Nacionau, e que testimoniè durant los sons jutjaments qui's debanèn au parat deu retorn de la democracia en 1985. La dictatura que toquè los sons tanhents. En 1977, lo son ancian Secretari de premsa, Edgardo Sajón, que ho sequestrat e aucit sus ua taula de tortura dens un centre clandestin de detencion, en Buenos Aires. En deceme de 1978, la soa cosia Elena Angélica Holmberg que ho sequestrada e assassinada a París per comandòs clandestins de l'Armada Argentina. Qu'escrivó los libes "Mi testimonio" (lo men testimoniatge) e "Confesiones de un general".
Villanueva del Trabuco
Villanueva del Trabuco es un municipi de la província espanhòla de Malaga e de la Comunautat Autonòma d'Andalosia.
22 d'agost
Lo 22 d'agost es lo 234 jorn de l'an (235 en cas d'annada bissextila) del calendièr gregorian. Sant del jorn : Sant Fabrici.
Dèsses
Vejatz tanben:
Moings
Moings es una comuna francesa, situada dins lo departament de Charanta Maritima e la region de Novela Aquitània, ancianament de Peitau-Charantas.
Comunas vesinas
400px|gaucha||Distanças e posicion relativa
Toponimia
Las atestacions ancianas son, per luec:
Dolar
Dolar es lo nom de divèrsas monedas:
Clesles
Clesles es una comuna francesa, situada dins lo departament de Marna e la region de Champanha-Ardena.
Faucon
Faucon (Faucon en francés) es una comuna provençala, situada dins lo departament de Vauclusa e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur.
Igney (Meurthe e Mosèla)
Igney es una comuna francesa, situada dins lo departament de Meurthe e Mosèla e la region de Lorena.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Abans 1871, Igney fasiá partida de la arrondissement de Sarrebourg, en lo departament de la Meurthe. Amb la fin de preservar lo intégrité d'una linha ferroviaire privada e lo sieu accès a l'estacion de Avricourt, la França #negociar près de l'Empèri alemand una rectification de las frontièras. #Çò que #permetre a la municipalitat en lo sieu intégralité de demorar francesa. Soslinham totun #que dintre lo 10 de mai de 1871 (signatura del tractat de Frankfurt) e lo 12 d'octòbre de 1871 (signatura a Berlin de la convencion de rectification de la frontièra), la municipalitat de Igney #aperténer a l'empèri alemand pendent 5 mes e 2 jorns.
Chaple del 3 de març de 1976 a Gasteiz
Lo chaple del 3 de març de 1976 a Gasteiz es la confrontacion entre de manifestants e la polícia de l'estat espanhol, que ne tuèt 5 e ne nafrèt per balas mai de 150. thumb|[[Manuel Fraga Iribarne, ministre responsable de las fòrças tuairas en 1976 (fotografia de 2007) e fondator del Partit Popular espanhòl.]] thumb|Glèisa de Sant Francés d'Assisi a Gasteiz. thumb|Lluis Llach.
Igney (Meurthe e Mosèla)
Istòria
Damatges al cors de la guèrra 1939-1945.
Chaple del 3 de març de 1976 a Gasteiz
Istòria
left|thumb|Memorial de las victimas, dins la carrièra Bernal Díaz de Luco, fàcia a la glèisa de Sant Francés d'Assisi. En genièr de 1976, qualques 6000 trabalhadors entamenavan una cauma per protestar contra lo decrèt de moderacion salariala. Lo jorn de la tresena jornada de cauma generala, lo 3 de març, una amassada d'obrièrs èra convocada dins la glèisa de Sant Francés d'Assisi a Gasteiz. La polícia lancèt de granadas lacrimogènas dins la glèisa e faguèt fuòc sul mond desvariats que sortissián de la glèisa.
Saqqara
thumb|200px|Estatua deu taur [[Apis]]thumb|200px|left|SaqqaraSaqqara qu'ei un lòc sagrat de l'Egipte antica on e's tròban tombèus (mastaba e piramidas) de monarcas e de la loa cort desempuish lo Periòde Tinita. Qu'ei aquiu on lo faraon Djòser e's hè bastir la piramida mei anciana coneguda peu son arquitècte Imhetep.
Igney (Meurthe e Mosèla)
Istòria
Avant 1871, Igney faisait partie de l'arrondissement de Sarrebourg, dans le département de la Meurthe. Afin de préserver l'intégrité d'une ligne ferroviaire privée et son accès à la gare d'Avricourt, la France négocia auprès de l'Empire allemand une rectification des frontières. Ce qui permit à la commune dans son intégralité de rester française. Signalons néanmoins qu'entre le 10 mai 1871 (signature du traité de Francfort) et le 12 octobre 1871 (signature à Berlin de la convention de rectification de la frontière), la commune d'Igney appartint à l'empire allemand pendant 5 mois et 2 jours.
Saqqara
Autorn deus tombèu que's bastín tanben temple com lo famós Serapeum (temple deu diu taur Apis) decobèrt e horucat per Auguste Mariette au sègle XIX. Un aute temple famós qu'èra lo Bubasteion (nom grèc atau com Serapeum) vodat a la divessa Bastet e associat a ua immensa necropòli de gats.
Chaple del 3 de març de 1976 a Gasteiz
Reconeissença
En 2006, la proposicion de lei de Memòria istorica considerava las victimas coma victimas de la dictatura, a malgrat la mòrt del dictator 5 mes abans.
Omenatge
Lluís Llach escriguèt lo tèxte Campanades a morts en omenatge a las victimas. Lo cantèt a Gasteiz pels 30 ans del chaple. D'autres musicaires coma los grops Betagarri e Oi! an escrich de tèxtes sul chaple.
(512) Taurinensis
(512) Taurinensis es un asteroïde.
Igney (Meurthe e Mosèla)
Istòria
Dommages au cours de la guerre 1939-1945.
Mausac e Grand Castanh
Mausac e Grand Castanh (Mauzac-et-Grand-Castang en francés) es una comuna d'Occitània, dins la region istorica de Perigòrd, administrada per lo departament de Dordonha de la region de Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Mausac
La prononciacion es [mɔw’ʐa]. Las fòrmas ancianas son Mauzac en 1382, Mausacum en 1471. Mauzac e Rostaing explican Mausac per lo nom latin d'òme Maletius o gallic *Mausos, inatestat, emb lo sufixe -acon. Lo site de las comunas de Dordonha dona las meteissas ipotèsis. Chantal Tanet e Tristan Hordé son per un nom d'origina germanica Maletus (Maletius es inatestat), segut del sufixe -iacum. Xavier Delamarre explica Mausac, per *Magusācon, la proprietat de *Magusos (inatestat, mas lo Mars Magusanus es atestat).
Saint-Meyme-de-Rozans (nom francés)
La prononciacion es pas coneissuda. Saint Mayme o Saint Meyme es atestat en 1382 emb la latinizacion Sanctus Maximus de Rosano; lo sent es Sanctus Maximus; Rozans seriá « los bens de Rosianus », *Rosianus (fundus sosentendut). Per un nom gaireben omonime, Rosan, Dauzat e Rostaing l'explican per, benlèu, Rosius e lo sufixe -anum.
Grand Castanh
La prononciacion es [grɑ̃nkaʂ’tɑ̃n]. Las fòrmas ancianas son Locus de Grandi Castanho (latinizacion) en 1244, Grand Châtaignier al sègle XVIII. Lo nom ven de l'occitan castanh, l'aubre, ,.
Comuna francesa
Al 1èr de genièr de 2019, existissiá 34,968 comunas en França (dont 129 otramar) que cobrissián l'integralitat del territòri francés (a l'excepcion de Wallis e Futuna e de qualques territòris sens populacion permanenta), çò que representa environ la mitat del nombre total de comunas dins l'Union Europèa.
Vendeuil-Caply
Vendeuil-Caply es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Oise e la region dels Nauts de França.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Viñuela
Viñuela es un municipi de la província espanhòla de Malaga e de la Comunautat Autonòma d'Andalosia.
Verd
Lo verd es una color, es una de las tres colors primàrias, sa longor d'onda es compresa entre entre 520 e 570 nanomètres.
Blòc 0106
Lo  es un blòc (en francés, îlot) del sector de dins lo principat de Mónegue.
Sa superfícia es de 0.
La Chapelle-aux-Lys
La Chapelle-aux-Lys es una comuna peitavina, situada dins lo departament de Vendea e la region daus País de Leire.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
23 d'agost
Decèsses
Vejatz tanben:
La Chapelle-aux-Lys
Nòtas
<references group="N"/>
(513) Centesima
(513) Centesima es un asteroïde.
Yunquera
Yunquera es un municipi de la província espanhòla de Malaga e de la Comunautat Autonòma d'Andalosia.
Republica Federala Occitana
La Republica Federala Occitana (RFÒC) es un estat simbolic e democratic recobrissent lo territòri d'Occitània tota e representat per un govèrn federau designat per un president elegit au sufratge universau amb un mandat de 5 ans.
A l'origina, s'autoproclamèt a Tolosa lo 24 de març de 2007 lo Primièr Govèrn Provisòri Occitan (GPÒC) que fondèt la Republica Federala e Democratica dels Païses d'Òc. En lo 2010, en seguida de la promiera votacion presidenciala, l'entitat cambièt son nom en Republica Federala Occitana e lo Govèrn acabèt d'èsser provisòri.
Lo GPO dins lo païsatge politic occitan
Dins lo païsatge politic occitan, lo GPO a recebut sonque lo sosten de dos grops occitanistas: lo Partit de la Nacion Occitana (PNO) dirigit per Jaume Ressaire e lo grop dels Regionalistas Lengadocians e Catalans dirigits per Cristian Lacour. Certans sòcis del PNO son dins lo Govèrn Provisòri, en particular Jaume Ressaire, lo president del PNO, es tanben "ministre de la cultura" del GPO.
Los autres movements politics occitanistas participan pas al GPO e an pas manifestat cap de reaccion particulara a la fondacion del GPO (Partit Occitan, Gardarem la Tèrra, Anaram Au Patac, Hartèra, Iniciativa per Occitània, Paratge, Unitat d'Aran, Occitània Libertària, etc.). Los movements culturals occitans an pas reagit tanpauc, o puslèu las reaccions son estadas discretas e negativas. Aquò indica que lo GPO es pas representatiu de l'occitanisme politic en general e qu'a un impacte feble dins lo movement occitan.
Paire
thumb|Paire amb son filh Lo paire (var. pair) es la persona de sèxe masculin qu'es lo parent biologic o social d'un enfant.
Republica Federala Occitana
Lo GPO dins lo païsatge politic occitan
Los movements politics non occitanistas que son implantats en Occitània an pas manifestat tanpauc cap de reaccion particulara a la fondacion del GPO.
Ligams extèrnes
Sit del Govèrn Provisòri Occitan
Ettore Marchiafava
Ettore Marchiafava (3 de genier de 1847, Roma - 24 d'octòbre de 1935, Roma) es un mètge italian de la fin dau sègle XIX e dau començament dau sègle XX.
Mètge de tres papas e de la Cort Reiala de Savòia, realizèt plusors descubèrtas importantas sus lo paludisme de 1880 a 1891. En particular, amb Angelo Celli (1857-1914) e amb Amico Bignami (1862-1919), capitèt d'identificar plusors etapas dau cicle de vida dau parasit a l'origina de la malautiá.
Nassiet
Nassiet (en francés tanplan com en occitan) qu'ei ua comuna gascona de Shalòssa, situada dens lo departament de las Lanas e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
La prononciacion qu'ei [na'sjet]. Las fòrmas ancianas que son Sancta Maria de Necit aus sègles XI-XII, parochia de Nachet en 1270, Nesciet, en latin, en 1289, Nasset en 1305, de Incied o Naciet en 1475, Nassiet (mapas de 1638 e 1714), Nasciets (mapa de 1733).
Miranda de Ebro
Ligams extèrnes
thumb|left|200px|[[Èbre]] www.mirandadeebro.es Web de la comuna.
Nassiet
Toponimia
Dauzat e Rostaing qu'explican Nassiet per un nom latin d'òmi *Nassinus, tirat de Nassius, dab lo sufixe -ellum.
Segon Bénédicte Boyrie-Fénié, Nassiet que vien benlhèu d'un tèma *nars-, present dens l'occitan narsa, « lòc hangós, brau », probablament preceltic; la comuna qu'ei situada en riba deu Lui de França [mès lo borg qu'ei sus ua sèrra]. *Narsiet que mia a Nassiet per assimilacion de la liquida per la shiulanta. Qu'ei un nom qui seré benlhèu idronimic. Las atestacions mei ancianas que semblan jòcs de mots a partir deus vèrbes latins necare e nescire.
Traînel
Traînel es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Auba e la region de Champanha-Ardena.
Agassac (omonimia)
Agassac pòt èsser :
Traînel
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Traînel Èra lo nom de la una dels mai ancianas e dels mai poderoses linhatges de la noblesa champenoise, testificada dempuèi 1079 en la persona de Pons Ier, senhor de Pont e de Traînel.
Jol regna de Charlemagne, la familha nòbla de Pont-Trainel dispausava d'un vast domeni conegut per èsser un important luòc de passatge de la Seine (municipalitat actuala de Pont sus Seine) sul traçat d'una anciana via romaine. Lo castèl es édifié dempuèi la fin de la.
Dempuèi lo 12ème, la distincion i aguèt dividit en brancas aînée, #que Anseau, bouteiller de Champagne, e cadette dels senhors de Marigny, d'ont las distincions d'Aval (ne met aînée) e de Amont (met cadette). Lo nòble ostal de Trainel se #apagar en totas las siás brancas al 14ème.
Fins a la Revolucion, Traînel èra çò cap de-luòc d'un doyenné de la chrétienté al diocèse de Sens. Cap de-luòc de costat pendent la Revolucion.
Traînel était le nom de l'une des plus anciennes et des plus puissantes lignées de la noblesse champenoise, attestée dès 1079 en la personne de Pons Ier, seigneur de Pont et de Traînel.
Sous le règne de Charlemagne, la famille noble de Pont-Trainel disposait d'un vaste domaine connue pour être un important lieu de passage de la Seine (commune actuelle de Pont sur Seine) sur le tracé d'une ancienne voie romaine. Le château est édifié dès la fin du.
Dès le 12ème, la seigneurie fut divisée en branches aînée, dont Anseau, bouteiller de Champagne, et cadette des seigneurs de Marigny, d'où les seigneuries d'Aval (branche aînée) et d'Amont (branche cadette). La noble maison de Trainel s'éteignit dans toutes ses branches au 14ème.
Jusqu'à la Révolution, Traînel était le chef-lieu d'un doyenné de la chrétienté au diocèse de Sens. Chef-lieu de canton pendant la Révolution.
Évry-Grégy-sur-Yerre
Évry-Grégy-sur-Yerre es una comuna francesa, situada dins lo departament de Sèina e Marna e la region d'Illa de França.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Nòtas
<references group=N/>
Ans 80
|  |
../.. | Ans 60 | Ans 70 | Ans 80 | Ans 90 | Ans 100 | ../..
80 | 81 | 82 | 83 | 84 | 85 | 86 | 87 | 88 | 89
Los ans 80 designan sovent los ans 1980 fins a1989.
Eveniments
right|thumb|350px|Porcion reconstrucha del [[limes de Germania]]
Kelvin
Lo kelvin (dau nom de Lord Kelvin) es l'unitat de basa de temperatura termodinamica dau Sistèma Internacionau. Son simbòl es : K.
Remarca
Coma es pas una mesura relativa, lo nom dau kelvin es jamai precedit dau mot gra e son simbòl es jamai precedit de « ° », contrariament ai gras Celsius o Fahrenheit.
A l'origina, en 1954 (10 CGPM, resolucion 3, CR 79), au kelvin se li disiá lo « gra Kelvin », e son simbòl èra : °K. Lo « gra » foguèt suprimit au moment de la 13 CGPM, en 1967 (resolucion 3, CR 104) e lo simbòl venguèt : K.
Construccion de l'unitat kelvin
La valor 1/273,15 es deguda ni a l'azard ni a una realitat fisica (se seriá poscut chausir una definicion coma 1/100, 1/500 o 1/1000 de la temperatura termodinamica dau ponch triple de l'aiga), mai a la volontat de se cotar sus una unitat preexistenta. E mai la definicion oficiala dau gra Celsius siá basada sus aquela dau kelvin, aquest foguèt establit posteriorament.
La nocion de temperatura termodinamica (valent a dire implicitament de temperatura absoluda) introdutz la nocion de zèro absolut, que deu naturalament èsser la basa d'aquela escala de temperatura ; la valor dau zèro absolut es de.
D'autra part, la temperatura dau ponch triple de l'aiga, valent a dire aquela onte coexistisson lei tres estats (liquid, solid e gasós) a de tot segur semblat una referéncia pus invariabla que la temperatura de congelacion, maugrat que siá (fortuitament) quasi identica. Aquesta vària amb la pression, e a la pression atmosferica, es pus bassa d'aperaquí (o K) qu'aquela dau ponch triple sota una atmosfèra de pression.
S'arriba donc a la definicion condensada : Lo kelvin es la fraccion 1/273,16 de la temperatura termodinamica dau ponch triple de l'aiga.
Aquesta vèn en retorn la referéncia de la definicion dau gra Celsius, çò que permet que i ague pas doas definicions concurrentas. D'efècte, se s'afinava la precision dau gra Celsius a partir de sa definicion istorica, aquò necessitariá de modificar siá la relacion entre gra Celsius e kelvin, siá la definicion dau kelvin (que poiriá venir la fraccion 1/273,160 001 de la temperatura termodinamica...).
En 2005, la definicion es estada afinada (CIPM PV 94, recomandacion 2 CI-2005) en precisant la composicion isotopica de l’aiga que son ponch triple es utilizat :
Aquela composicion es la dau materiau de referéncia de l’Agéncia Internacionala de l’Energia Atomica (AIEA) conegut sota lo nom de "Vienna Standard Mean Ocean Water" (VSMOW), tau coma es recomandat per l’Union Internacionala de Quimia Pura e Aplicada (UICPA) dins J. R. de Laeter, J. K. Böhlke, P. De Bièvre, H. Hidaka, H. S. Peiser, K. J. R. Rosman, e P. D. P. Taylor (2003), Atomic Weights of the Elements: Review 2000 (IUPAC Technical Report), Pure and Applied Chemistry, Vol. 75, No. 6, pp. 683–800.
(514) Armida
(514) Armida es un asteroïde.
Blòc 0107
Lo  es un blòc (en francés, îlot) del sector de dins lo principat de Mónegue.
Sa superfícia es de 0.
Jury
Jury pòt essèr:
(515) Athalia
(515) Athalia es un asteroïde.
Vauxtin
es una comuna francesa del departament d'Aisne e de la region dels Nauts de França.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
La Marseillaise
Tèxte francés
I.	Allons enfants de la Patrie Le jour de gloire est arrivé ! Contre nous de la tyrannie L’étendard sanglant est levé (bis) Entendez-vous dans nos campagnes Mugir ces féroces soldats? Ils viennent jusque dans vos bras. Égorger vos fils, vos compagnes !
''Refranh : Aux armes citoyens Formez vos bataillons Marchons, marchons Qu’un sang impur Abreuve nos sillons''
III. Quoi ces cohortes étrangères ! Feraient la loi dans nos foyers ! Quoi ! ces phalanges mercenaires Terrasseraient nos fils guerriers ! (bis) Grand Dieu ! par des mains enchaînées Nos fronts sous le joug se ploieraient De vils despotes deviendraient Les maîtres des destinées. (al refranh)
IV. Tremblez, tyrans et vous perfides L’opprobre de tous les partis Tremblez ! vos projets parricides Vont enfin recevoir leurs prix ! (bis) Tout est soldat pour vous combattre S’ils tombent, nos jeunes héros La France en produit de nouveaux, Contre vous tout prêts à se battre. (al refranh)
V.	Français, en guerriers magnanimes Portez ou retenez vos coups ! Épargnez ces tristes victimes À regret s’armant contre nous (bis) Mais ces despotes sanguinaires Mais ces complices de Bouillé Tous ces tigres qui, sans pitié Déchirent le sein de leur mère ! (al refranh)
VI. Amour sacré de la Patrie Conduis, soutiens nos bras vengeurs Liberté, Liberté chérie Combats avec tes défenseurs ! (bis) Sous nos drapeaux, que la victoire Accoure à tes mâles accents Que tes ennemis expirants Voient ton triomphe et notre gloire ! (al refranh)
VIII. Dieu de clémence et de justice Vois nos tyrans, juge nos coeurs Que ta bonté nous soit propice Défends-nous de ces oppresseurs (bis) Tu règnes au ciel et sur terre Et devant Toi, tout doit fléchir De ton bras, viens nous soutenir Toi, grand Dieu, maître du tonnerre. (al refranh)
IX. Peuple français, connais ta gloire ; Couronné par l’Égalité, Quel triomphe, quelle victoire, D’avoir conquis la Liberté ! (bis) Le Dieu qui lance le tonnerre Et qui commande aux éléments, Pour exterminer les tyrans, Se sert de ton bras sur la terre. (al refranh)
X.	Nous avons de la tyrannie Repoussé les derniers efforts’; De nos climats, elle est bannie ; Chez les Français les rois sont morts. (bis) Vive à jamais la République ! Anathème à la royauté ! Que ce refrain, partout porté, Brave des rois la politique. (al refranh)
XI. La France que l’Europe admire A reconquis la Liberté Et chaque citoyen respire Sous les lois de l’Égalité ; (bis) Un jour son image chérie S’étendra sur tout l’univers. Peuples, vous briserez vos fers Et vous aurez une Patrie ! (al refranh)
XII. Foulant aux pieds les droits de l’Homme, Les soldatesques légions Des premiers habitants de Rome Asservirent les nations. (bis) Un projet plus grand et plus sage Nous engage dans les combats Et le Français n’arme son bras Que pour détruire l’esclavage. (al refranh)
XIII. Oui ! Déjà d’insolents despotes Et la bande des émigrés Faisant la guerre aux Sans-Culottes Par nos armes sont altérés’; (bis) Vainement leur espoir se fonde Sur le fanatisme irrité, Le signe de la Liberté Fera bientôt le tour du monde. (al refranh)
XIV. À vous ! Que la gloire environne, Citoyens, illustres guerriers, Craignez, dans les champs de Bellone, Craignez de flétrir vos lauriers ! (bis) Aux noirs soupçons inaccessibles Envers vos chefs, vos généraux, Ne quittez jamais vos drapeaux, Et vous resterez invincibles. (al refranh)
Version basca
Lo poèta basco Joan Batista Arxu ne publiquèt una version dins son recuèlh Kantu patriotak (1848).
Versions catalanas
Josep Anselm Clavé (Barcelona, 1824-1874) adapta la Marselhesa en catalan en 1871.
I. A l'arma, a l'arma, fills del poble, Lo jorn de glòria ja ha arribat ! Pels tirans alça xusma innoble Sos pendons enllotats en sang.
Oïu, oïu, com fer udola L'esbars famèlic d'eixos llops, Lo poble apura el fel a glops, i encès de ràbia i el cor tremola.
A l'arma, ciutadans! Alcem lo sometent! Lo airat jovent Banye ses mans En sang de vils tirans!
Trossege coratjós Lo poble Son jou ignominiós!
II. Fills de la terra catalana, Abans de morir que ser esclaus! Sone ja l'alarmant campana! Muiren ja els opressors malvats! De nou a indigne vassallatge Vol enjunyir-nos bando (sic) astut: Malhage el poble si un minut Suporta estúpid tal ultratge! A l'arma, ciutadans! Alcem lo sometent! Lo airat jovent Banye ses mans En sang de vils tirans! A l'arma, a l'arma, fills del poble, Lo jorn de glòria ja ha arribat!
III. Rompam la inèrcia que ens degrada! Lo poble llibre és poble fort. Llibertat, llibertat aimada, En ton foc s'han templat ja els cercs! Baix tos pendons, cantar victòria Podrem al fi de greus fatics; I a l'expirar tos enemics Veuran ton triumfo i nostra glòria. A l'arma, ciutadans! Alcem lo sometent! Lo airat jovent Banye ses mans En sang de vils tirans! Avant lo poble denudat! Lluitem per nostra llibertat! Avant lo poble! Lo jorn de glòria ja ha arribat! Avant!
Una autra version foguèt facha per Ignasi Iglésias i Pujadas al començament del s. XX.
Tots a les armes fills del poble el jorn de glòria és arribat,
amb nostra causa justa i noble triomfarà la llibertat, triomfarà la llibertat,
Armem-nos catalans, el sometent, ardidament petits i grans lluitem contra els tirans!
per l'ideal que ens agermana com més turments siguem més braus com més turments siguem més braus
malhaja el poble que ses penes suporta humil i resignat, malhaja el poble esclavitzat que no fa a trossos ses cadenes!
Armem-nos ciutadans, alcem el sometent, ardidament petits i grans lluitem contra els tirans!
Version alemanda
Lo poèta Friedrich Lehne ne faguèt una version en alemand, das Lied freier Landsleute, per servir d'imne a la republica de Mainz, tre 1793.
Mathons
Mathons es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Nauta Marna e la region de Champanha-Ardena.
La Marseillaise
Version alemanda
Wohlan! es geht! es ist gegangen! Uns segnet Gottes Vater-Blick; Laßt Sklaven vor Despoten bangen! Die feige Brut verdient kein Glück. Laßt uns der Freiheit würdig werden! Sie ist des Menschen bestes Gut, Und Fließt für sie auch all’ sein Blut – Genießt sein Sohn doch Glück auf Erden. Wohlan! die Wahl ist leicht! Nur Freiheit oder Tod! Weh’ dem! Fluch dem! Der je es wagt und unsrer Freiheit droht!
Wir pflügten willig unsre Äcker, Viel träge Prasser nährten wir; Doch seht! sie wurden immer kecker, Erniedrigt waren wir zum Tier. Geblendet von dem schnöden Glanze Den ihnen unser Fleiß verschafft, War stolz und stark durch unsre Kraft Manch fetter Pfaff, manch geiler Schranze. Wohlan! die Wahl ist leicht! Usw.
Wann künftig unsre Saaten blühen Dann ernten wir, nur wir, sie ein; So werden dann auch unsere Mühen Belohnt durch Gottes gaben sein. Kein Fürstenknecht darf uns mehr kränken, Nur dem Gesetz gehorchen wir, Und dieses macht uns nicht zum Tier, Es sichert uns vor bösen Ränken. Wohlan! die Wahl ist leicht! usw.
Wir selbst, wir machen die Gesetze, Denn wer weiß besser, was uns nützt Dadurch behalten wir die Schätze, Die dann kein Schwelger mehr besitzt. Wir wählen uns gerechte Richter, Die keines Schurken Gold besticht; Vertrauen wecket ihr Gesicht Schröckt nie wie jene Amts-Gesichter. Wohlan! die Wahl ist leicht! usw.
Seht diesen Baum, all’ ihr Despoten! Wir pflanzten unsern Rechten ihn; Und in des Vaterlandes Boden Soller noch unsem Enkeln blüh’n. Wir wollen ihn mit Mut beschützen, Bis die Gerechtigkeit gesiegt; In seinem Schatten dann vergnügt Am Abend unseres Lebens sitzen. Wohlan! die Wahl ist leicht! usw.
O Gott! Beschützer alles Guten! Schenk’ unsrer Freiheit deinen Schild! Wir wollen gerne für sie bluten, Wenn es dein Richter-Wink befiehlt. Gib unsren Werken deinen Segen! Denn der nur gründet unser Glück; Wir fordern dein Geschenk zurück; Komm’ unsrem Mut mi t Kraft entgegen! Wohlan! wir schwören dir! Nur Freiheit oder Tod! Weh’ dem! Fluch dem! Der je es wagt und unsrer Freiheit droht.
Angelo Celli
Angelo Celli (25 de març de 1857, Cagli - 2 de novembre de 1914, Roma) es un mètge e un zoologista italian de la fin dau sègle XIX e dau començament dau sègle XX.
Partisan dei teorias igienistas dau sègle XIX, trabalhèt amb Ettore Marchiafava (1847-1835) sus lo paludisme per confiermar e desvolopar la descubèrta dau Plasmodium realizat en 1880 per lo Francés Alphonse Laveran (1845-1922). Participèt ansin d'un biais decisiu a l'identificacion de plusors etapas importantas dau cicle de vida dau parasit a l'origina de la malautiá.
En parallèl, luchèt tanben còntra lei medicaments contrafachs que circulava en Itàlia e ajudèt a l'adopcion de lèis en favor de l'instruccion dei populacions tocadas per lo paludisme.
Economia d'Austràlia
L'economia d'Austràlia es fòrtament capitalista, amb lo 19en PIB per capita del mond (Font: CIA).
Economia de Belgica
thumb|250px|left|Edificis North Galaxy Towers en [[Brussèlas.]] L'economia de Belgica benefícia d'una localizacion geografica centrala, d'una ret de transpòrt grandament desvolopada, e d'una basa industriala e comerciala diversificada. L'industria es concentrada principalament dins la region de Flandra, al nòrd. Amb paucs de ressorsas naturalas, lo país impòrta de grandas quantitats de materials bruts, e expòrta principalament de produches manufacturats. Lo resultat n'es una economia fòrtament dependenta dels mercats mondials. Lo 2009 las bancas bèlgas foguèron seriosament afectadas per la crisi financièra internacionala, e tres grandas bancas recebèron d'aportacions de capital del govèrn.
Lo país es un dels fondadors de la Comunautat Economica Europèa (CEE), e sosten fòrtament l'alargament dels poders de l'UE per integrar las economias europèas. Belgica foguèt un dels primièrs païses que signèt l'union monetària, en genièr de 1999.
Amb d'exportacions equivalentas a 2/3 del PNB, Belgica depend fòrtament del comèrci mondial. Lo país expòrta dos còps mai per cápita qu'Alemanha, e cinc còps mai que Japon. Los avantatges comercials del país venon de sa localizacion geografica centrala, e d'una fòrça de trabalh nautament educada, multilingüa e productiva.