cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Khasi
Lo khasi es una lenga austroasiatica parlada en Índia.
Buteo buteo
-Lo grop dels Buteo a l'oèst que son mai o mens sedentaris, o passaires sus distàncias cortetas:
-Lo grop Vulpinus a l'est que son mai que mai d'aucèls de passa:
Khasi
Classificacion e dialèctes
La magèr part de las lengas austroasiaticas parladas en Índia fan partida de la branca de las lengas munda, coma per exemple, l'ho o lo santali. Lo khasi, amb qualquas lengas pròchas tamben presentas en Meghalaya, lo pnar, lo war e lo lyngngam, forma una autra branca de l'austroasiatic.
Escritura
Al sègle XIX, de missionaris an convertit los khasis al cristianisme. Per traduir los evangèlis an desvolopat una escritura en alfabet latin qu'es totjorn utilizada per escriure la lenga.
Equipoténcia
En teoria deis ensembles, se ditz que dos ensembles E e F son equipotents (o eqüipotents) e se nòta E ≈ F, s'existís una bijeccion f : E \to F. Per definicion, dos ensembles (finits o non) an la meteissa cardinalitat, valent a dire lo meteis nombre d'elements, se son equipotents.
Proprietats de l'equipoténcia
L'equipoténcia a lei proprietats seguentas :
Aiçò pròva que dins tot ensemble \mathcal{E} d'ensembles, la relacion binària d'equipoténcia es una relacion d'equivaléncia, e que l'ensemble quocient pòt èsser identificat a l'ensemble dei cardinaus deis elements de \mathcal{E}. Per exemple, se es l'ensemble dei partidas d'un ensemble \Omega, l'equipoténcia es una relacion d'equivaléncia dins \mathcal{E}.
Mai es pas possible de dire que l'equipoténcia es una relacion d'equivaléncia dins l'ensemble de totei leis ensembles : dins la teoria classica deis ensembles, l'ensemble de totei leis ensembles existís pas.
Teorèma de Cantor-Bernstein
Lo teorèma de Cantor-Bernstein (o teorèma de Cantor-Bernstein-Schröder) es una caracterizacion de l'equipoténcia. S'enóncia ansin :
Estent dos ensembles E e F, s'existisson doas injeccions i : E \to F e j : F \to E, alora E ≈ F.
Ensembles equipotents a un ensemble infinit
Tot ensemble equipotent a un ensemble infinit es tanben infinit. Mai se saup dempuei lo sègle XIX e leis òbras de Georg Cantor qu'existisson d'ensembles infinits que son pas equipotents, valent a dire qu'an pas la meteissa cardinalitat (cf. çai subre).
Vejatz tanben
Mächtigkeit (Mathematik)
Kolinda Grabar-Kitarović
thumb|250px|Kolinda Grabar-Kitarović en 2017 Kolinda Grabar-Kitarović ( pron. [kȏlǐndǎ gr̩abâr̩ kitǎːr̩oʋit͡ɕ]; Rijeka, 29 d'abril de 1968) es una politiciana croata. Aprèp las eleccions de l'11 de genièr de 2015 que ganhèt amb l'Union Democratica Croata, venguèt presidenta de Croàcia a partir del 18 de febrièr del meteis an, çò que ne fa la primièra femna a ocupar la foncion presidenciala dins l'istòria del país.
Samuel Hahnemann
Christian Friedrich Samuel Hahnemann (10 d'abril de 1755 a Meißen, - 2 de julhet de 1843 a París) foguèt un mètge alemand que fondèt l'omeopatia. Hahnemann es tanben creditat de l'introduccion de la practica de la quarantena pendent son trabalh amb lo duc de Anhalt-Köthen.
Un monument a Washington, DC commemòra la vida e l'òbra d'Hahnemann.
Centrala nucleara de Tricastin
La centrale nucleaira de Tricastin se situa dins la comuna de Sant Pau de Tricastin, a de Pèiralata,  al sud de Montelaimar e  al nòrd d'Avinhon. Es la tresena pus anciana centrala del pargue nuclear francés.
Istoric
La centrala nucleara de Tricastin foguèt bastida en 1974, e mesa en servici en 1980 (T1 & T2) e 1981 (T3 & T4). Comprend quatre reactors d'aiga pressurizada (REP) de cadun, siá una poténcia totala de  per la centrala. La superfícia del site es de.
Lo refrejament de la centrala es assegurat per l'aiga del Canal de Donsèra-Mondragon. Lo combustible nuclear nòu arriba per transpòrt rotièr jos forma d'assemblatges fabricats, entre autres, a la FBFC. Lo combustible usat es entrepausat en piscina de refrejament pendent quelques meses, abans d'èsser expediat en tren a l'Usina de retractament de la Hague.
Sa proximitat amb de sites aquatics coma lo Ròse o la Gafièra, lo riu que travèrsa lo site de Tricastin. l'expausa als risques d’aigat.
La centrala produtz cada an aperaquí, siá 6 % de la produccion electrica francesa. L'usina vesina d'enriquiment Eurodif, qu'es uèi a èsser desmantelada, consomava aperaquí per an, siá aperaquí los dos-terces de la produccion de la centrala. Aquela proximitat permetiá de limitar las perdas degudas al transpòrt de l'electricitat.
Illas Balearas
Las Illas Balearas (en catalan : Illes Balears; en espanhòu: Islas Baleares) son un archipèla de la Mediterranèa Occidentala, una comunautat autonòma espanhòla uniprovinciala. Se compausan de las illas majoralas de Menòrca, Malhòrca, Eivissa e Formentera. La capitala es Palma e lo gentilici es balear -a.
Segon qualques nacionalistas coma lo partit Més, las Illas Balearas son una part dels Païses Catalans, una entitat culturala (o per autres, una sola nacion) qu'inclutz tots los territòris ont s'espandís istoricament la lenga catalana.
Organizacion territoriala
La comunautat autonòma de las Balearas se compausa d'una sola província e de quatre illas qu’an caduna un Conselh.
Economia
Lo torisme es una de las principalas activitats economicas de las Balearas.
Sent Giraud de Còrbs
Sent Giraud de Còrbs (Saint-Géraud-de-Corps en francés) es una comuna d'Occitània, dins la region istorica de Perigòrd, administrada per lo departament de Dordonha de la region de Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
(1109) Tata
(1109) Tata es un asteroïde.
Montdidier
Montdidier pòt essèr:
Flaiòsc
Flaiòsc (Flayosc en francés) es una comuna provençala situada dins lo departament de Var e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur.
Seda
thumb|right|300px|Seda de [[Cambòtja]] De seda (fibra textila d'origina animala) es producha per fòrça insèctes, aranhas e canilhas de parpalhons coma (Iponomeutas, bombyx). Aquela que s'utliza per produire de teissuts de seda es eissida del cocon produit per la canilha del bombyx de l'amorièr, cuca de seda o manhan.
Flaiòsc
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Seda
La tecnica permetent de produire la seda data de 2500 ab. C. e venguèt de China per la Rota de la Seda. Demorèt un secret fins a 560. La produccion comencèt en Euròpa al sègle VI. En cò nòstre, la produccion debutèt al sègle XIII.
La filadura
Per trobar l'extremitat de cada fil, se remena de contunh los cocons amb una pichona escoba de bruc (dins las Cevenas e en França) o de palha de ris (en China). Aquel per agafar los primièrs fils de desvidatge. Coma cada fil es tròp fin, se reünisson un desenat lors del desvidatge. Aqueles se sòudan entre eles mercé al gres, quand refregisson.
Los fils son entornejats sus de « debanadors », la seda es dicha seda « greja ». Aquela es apuèi entornejada sus de cabdèls. Un quilograma de seda greja s'obten amb uèit a detz quilogramas de cocon.
Composicion quimica
La seda es una proteïna, constituida d'un polimèr d'aminoacids. Es una repeticion d'aminoacids idrofòbs alanina-glicina. A una estructura en fuèlh beta.
Seda artificiala
Lo comte Hilaire de Chardonnet es l'inventor de la « seda artificiala » o viscosa. L'expression de seda artificiala es legalament interdicha dempuèi de decenias' ;  se deu parlar uèi de viscosa (o de raiona).
Comèrci de la seda amb Japon
A l’epoca Edo (sègle XIX), Japon salvèt la sericicultura francesa enviant de manhans per amagar las pèrdas ligadas a una epidemia. Puèi Louis Pasteur e sas equipas trobèron lo remèdi per aquela epidemia, una innovacion introduita par Meiji en Japon… E uèi encara, los manhans son l'objècte de collaboracions scientificas amb Japon.
L'Estaca (cançon)
L'Estaca qu'es ua cançon famosa deu cantautor catalan Lluís Llach. Qu'estoc publicada peu prumèr còp en 1968 ser la cara B deu tresau EP de Lluís Llach produït peu productor e editor catalan Concèntric.
Qu'estoc compausada pendent lo periòde de la dictatura deu General Franco en Espanha e qu'es ua cançon engatjada contra lo regim franquista e ua crida a la luta collectiva e a la libertat. Que celèbra tanben, d'un biais metaforic, la transmission entre generacions de militants, d'un mainatge a un pairbon ("avi" en catalan).
La cançon que serà censurada peu regim franquista e interdita pendent los concèrts aprèp ua mieja annada de difusion shens interdiccion. Mès èra dejà ua cançon plan coneguda e quan lo public e la reclamava, Lluís Llach e los sons musicians que la jogavan e lo public que's la cantava eth, ça conta Llach.
Aquera cançon que coneishoc un gran succès en Catalonha on es considerada coma l'imne non-oficiau deu país, a costat d'Els Segadors. Qu'es segurament la cançon de Llach mes celèbra peu mond. Qu'estoc tradusida en de nombrosas lengas, com l'occitan (dialèctes gascon, lengadocian e provençau), l'arabi dialectau tunisian ("Dima, dima"), lo basco ("Agure Zaharra"), lo còrs ("Catena"), lo dari (afgan), lo francés ("Le pieu"), lo polonés ("Mury, mury"), lo rus ("Steny (Стены) "), etc.
Genèsi e composicion
vinheta|Piano deu Mas Pi a Verges, on Lluís Llach compausèc L'Estaca Lluís Llach que compausèc L'Estaca au piano deu Mas Pi de Verges, en Baish Empordan, un vrèspe d'ivèrn que passava damb los sons amics e amigas. Qu'es per aquesta rason qu'enregistrèc la prumèra version au piano, quan las versions mes conegudas e son acompanhadas de la guitarra, subretot en concèrt. Qu'es ua de las prumèras cançons que creèc. Lo cantautor que's bremba que los sons amics " tostemps e la'u demandav[a]". Qu'explica que, se hagoc la musica "damb innocéncia", necessitèc l'ajuda de l'escrivana catalana Maria Aurèlia Capmany entau tèxte pramor que "d'escríver en catalan e'n sabèv[a] hèra pauc". La musica qu'es ua valsa rapida (signatura ritmica 3/4 e tempo a l'entorn de 210) en la minor. Per çò de las paraulas, Llach que s'inspirèc deus proseis qui avèva adolescent damb un vielh Siset, pairbon d'un amic son au son vilatge de Verges.
L'Avi Siset
La cançon que hica en scèna lo dialòg deu narrator damb un òme vielh nomenat "L'avi Siset". Lluís Llach que revelèc qu'aqueste òme existic reaument e sabèm adara que s'ageish de Narcís Llansa, pairbon d'un amic de Llach, qui anava pescar damb los dus adolescents pròp deu son vilatge de Verges en Empordan. Narcís Llansa, dit Siset, qu'èra un republican e un catalanista convençut, qu'estoc regidor de la vila de Besalú pendent la Segonda Republica Espanhòla, avant d'èster presonèr pendent los prumèrs ans de la dictatura franquista. Qu'ensenhèc a Lluís Llach l'istòria de la guèrra civila e lo formèc aus ideaus republicans e catalanistas, çò qui Llach e descriu coma "leiçons de filosofia, istòria e vita" hens lo prològ deu libe dedicat a l'istòria de Narcís Llansa e escrit per l'arrèr-hilh de Siset, Feliu Llança Pons.
Aqueths proseis inspirèn Lluís Llach quan escrivoc la cançon.
Versions
La cançon L'estaca que conseish dempush la soa creacion, ua longa istòria de traduccions e reinterpretacions. Qu'estoc notadament tradusida en "occitan, castelhan, basco, francés, còrs, sard, breton, polonés, alemanh, neerlandés, anglés, grèc, arabi, rus, galhèc, dari, yiddish" segon lo magasina musicau catalan Enderrock.
En occitan se coneisson las versions de Patric (en lengadocian), dels Pagalhós (en gascon) e de Lo Dalfin ("Lo Pal") en aupenc de las valadas.
Simbòl de la luta contra los poders autoritaris, que's la cantèn hens hèras movements de contestacion. Lo sindicat Solidarność que hagoc de la version polonesa Mury de Jacek Kaczmarski lo son imne contra lo regim comunista de la Republica Populara de Polònha. En arabi dialectau tunisian, qu'es la version Dima, dima de Yasser Jradi, qui es interpretada per la cantaira Emel Mathlouthi (qui representèc la Tunisia a la ceremonia de remesa deu Prèmi Nobel de la Patz aus dirigents de la transicion democratica) au temps de las protèstas de la "Revolucion deu Jansemin". La version russa, Steny (Стены, Las parets, 2012) cantada peu grop Arkadiy Kots pendent las amassadas anti-Potin, conseishoc un succès retrenient en Russia en seguida de l'arrestacion deus sòcis deu grop. L'Associacion de las Hemnas Revolucionàrias d'Afganistan qu'enregistrèc ua version en dari intitolada برپا (barku) ser un deus sos àlbums de cançons patrioticas e revolucionàrias.
En catalan, hèras artistas qu'an tornat interpretar L'Estaca. Lo collectiu musicau Tactikollectif creat a l'entorn deu grop tolosenc Zebda que n'enregistrèc ua version ser l'àlbum Motivés. Lo club de rugbi de Perpinhan, l'USAP, que l'a causit com imne esportiu aprèp que l'entrenaire de las annadas 90 Alain Teixidor e la prepausèssi entà "amuishar la catalanitat deu club".
Ligams extèrnes
Version de Lluís Llach en 1976 au Palau dels Espòrts de Barcelona
Milton Obote
Apollo Milton Opeto Obote, òme politic, foguèt president d'Oganda en doas ocasions: entre 1966 e 1971, e entre 1980 e 1985.
(1110) Jaroslawa
(1110) Jaroslawa es un asteroïde.
Neuville-sur-Saône
Neuville-sur-Saône es una comuna francesa situada dins la metropòli de Lion e la region d'.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Baye (Marna)
Baye es una comuna francesa administrada per lo departament de Marna de la region de Champanha-Ardena.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
(1111) Reinmuthia
(1111) Reinmuthia es un asteroïde.
João Pinheiro Chagas
João Pinheiro Chagas (1863-1925) jornalista, diplomata e òme politic, foguèt primièr ministre de Portugal entre lo 3 de setembre e lo 12 de novembre de 1911.
Afonso Augusto Moreira Pena
Afonso Augusto Moreira Pena (1847-1909) avocat, foguèt president de Brasil entre 1906 e 1909. Moriguèt durant son mandat.
Inici de carrièra
Graduat en Drech per la Facultat de Drech de São Paulo en 1870, Afonso Pena foguèt un dels fondators e director, en 1892, de la "Facultat Liura de Drech" de Minas Gerais, actuala Facultat de Drech de l'Universitat Federala de Minas Gerais (UFMG). Exerciguèt lo mandat de deputat per l'estat de Minas Gerais en 1874.
Los ans seguents, mentre se manteniá coma deputat, ocupèt tanben qualques ministèris: de la Guèrra (1882), de l'Agricultura, Comèrci e Òbras Publicas (1883 e 1884), e de la Justícia (1885). Afonso Pena e Rodrigues Alves, lo sieu companh de facultat, anèron los dos presidents de la republica qu'anèron abans conselhièrs de l'Empèri de Brasil.
Es l'unic membre del Gabinet Imperial de Pèire II que se faguèt President de la Republica de Brasil.
Afonso Pena presidiguèt de contunh l'Assemblada Constituenta de Minas Gerais en los primièrs ans de la republica.
Governador de Minas Gerais e vicepresident de la Republica
Foguèt governador de l'estat de Minas Gerais entre 1892 e 1894, en essent lo primièr governador de Minas Gerais a èsser elegit pel vòte dirècte. Foguèt pendent lo sieu govèrn que se decidiguèt pel cambiament de la capitala de l'estat, d'Ouro Preto pel pòble de Curral del Rey, uèi Belo Horizonte. Foguèt president del Banc do Brasil, de 1895 a 1898 e après senador per Minas Gerais.
Lo 1 de març de 1902, Rodrigues Alves foguèt elegit president de la Republica en avent Francisco Silviano de Almeida Brandão per vicepresident. Silviano Brandão moriguèt en setembre de 1902, abans la siá possession. Per ocupar lo sieu luòc, Afonso Pena foguèt elegit vicepresident, lo 18 de març de 1903, e venguèt vicepresident lo 23 de junh de 1903.
Sant Marçal (Gard)
Sant Marçal (Saint-Martial en francés) es una comuna lengadociana situada dins lo departament de Gard e la region d', ancianament de Lengadòc-Rosselhon.
Toponimia
Los estatjants se dison "Sant-marçaleses" [sammasaˈlezes], [sammɔsɔˈlezes], e per escaisnom "Saconièrs" o "Saconaires", que pòrtan (portavan...) de longa un sacon nosat a la talha que servissiá particularament per amassar las castanhas al temps de castanhadas. Un jornal local de Sant Marçal encara se ditz "la Grata e lo Sacon" (la grata es un esplech fach d'una branca crancuda per tirar los peloses d'entre las fuèlhas e las castanhas de dedins los peloses).
Lengas bahnaricas
Las lengas bahnaricas son un dels grops de las lengas austroasiaticas parladas en Asia del Sud-Èst.
Classificacion
thumb|right|260px|Distribucion de las lengas bahnaricas, en blau La classificacion de las lengas bahnaricas es :
Cagaraula
right|thumb|Cagaraula. La cagaraula o lo cagaròl (var. carcòlh, cargòlh (-olha) o l'escagaròl (var. escargòlh), la cacalausa o lo boièr (Helix aspera) es lo tèrme que s'aplica a la majoritat dels mollusques terrèstres amb cauquilha de la classa Gastropoda, que lor talha (pòdon mesurar a pena 2 mm) o lor forma es fòrça variada, e tanben a cèrts gasteropòdes aquatics coma los Planorbidae, sovent apelats cagaròls netejaires pels aficionats d'aqüariofilia.
Mirbel
Mirbel es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Nauta Marna e la region de Champanha-Ardena.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
(1112) Polonia
(1112) Polonia es un asteroïde.
Wignehies
es una comuna francesa del departament del Nòrd e de la region del Nòrd-Pas de Calais.
Geografia
En fach, Wignehies facha part administrativement de la Avesnois, géologiquement de las Ardennes, istoricament del Enaut e los sieus païsatges remembran la Thiérache.
La municipalitat se tròba a 110 km de Lille (Prefectura del Nòrd), Brusselles (Belgica) o Rems (Marna), a 55 km de Valencianas, Mos (B) o Charleroi (B) e a 16 km de Avesnes-sus-Helpe (Jos-Prefectura). Wignehies jouxte La vila de Fourmies.
La Belgica se tròba a 10 km e Wignhies jouxte çò departament de l'Aisne. thumb|Lo Helpe Mineure
Wignehies se situe dans le sud-est du département du Nord (Hainaut) en plein cœur du Parc naturel régional de l'Avesnois. L'Avesnois est connu pour ses prairies, son bocage et son relief un peu vallonné dans sa partie sud-est (début des contreforts des Ardennes), dite « petite Suisse du Nord ».
En fait, Wignehies fait partie administrativement de l'Avesnois, géologiquement des Ardennes, historiquement du Hainaut et ses paysages rappellent la Thiérache.
La commune se trouve à 110 km de Lille (Préfecture du Nord), Bruxelles (Belgique) ou Reims (Marne), à 55 km de Valenciennes, Mons (B) ou Charleroi (B) et à 16 km d'Avesnes-sur-Helpe (Sous-Préfecture). Wignehies jouxte la ville de Fourmies.
La Belgique se trouve à 10 km et Wignhies jouxte le département de l'Aisne. thumb|L'Helpe Mineure
Victor Meirelles
Victor Meirelles de Lima (n. en 1832, m. en 1903) foguèt un important pintor neoclassic brasilièr del sègle XIX. Filh d'immigrants portugueses, estudièt e abitèt a París grand part de sa vida, mas desvolopèt de tèmas brasilièrs.
(1113) Katja
(1113) Katja es un asteroïde.
Airent
Airent (Eyrein en francés) es una comuna lemosina situada dins lo departament de Corresa e la region de Novela Aquitània, ancianament de Lemosin.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Hermes da Fonseca
Hermes Rodrigues da Fonseca (1855-1923) militar (marescal), foguèt president de Brasil entre 1910 e 1914.
Torre
250px|vinheta|drecha|La Torre Carbonièra a [[Aigas Mòrtas]] Lo tèrme de torre o tor, en arquitectura o engenhariá, designa una estructura construcha per l'òme ont predomina la dimension verticala. Pòt èsser bastida coma una estructura independenta o coma una partida integranta d'un bastiment, e son plan pòt èsser circular, quadrangular o poligonal. Los materials de bastiment utilizats per bastir una torre pòdon èsser fòrça divèrses, dels materials organics coma la fusta fins a de tipe sintetic.
Alexander De Croo
Alexander De Croo (n. 1975) es un òme politic belga. Lo 1èr d'octobre de 2020 ven primièr ministre de Belgica.
Comunautat de comunas Val'Aiga
La comunautat de comunas Val'Aiga es una comunautat de comunas situada dins lo nòrd-èst de la Nauta Garona, dins la region Occitània.
Son sètge es situat a Vilamur de Tarn. S'agís d'un establiment public de cooperacion intercomunala (EPCI), de fiscalitat pròpria. Comptava en 2018 un nombre de 9 comunas e d'aperaquí 17 000 abitants, es doncas l'intercomunalitat pus pichona de Nauta Garona. La comunautat de comunas ten de competéncias en matèria de desvelopament economic, d'urbanisme, de torisme, de pichona enfança, de vias e de gestion dels descais menagièrs.
Tlaxcala
Tlaxcala èra una ciutat-estat mesoamericana e lo centre d'un estat que porta son nom. Après l'afondrament dei civilizacions de Mesoamerica, demorèt una vila de Mexic. Teniá aperaquí 16,000 abitants en 2005.
La ciutat sembla se formar dins lo corrent dau sègle XIV a partir de la reünion de quatre ensems de vilatges. A partir dau sègle XV, s'opausèt ais Astècs que dominavan la region. Vencuda mai d'un còp, Tlaxcala mantenguèt son independéncia gràcias a la resisténcia acarnada de sa populacion e ai besonhs astècs de capturar regularament un nombre important de presoniers qu'èran venduts coma esclaus ò sacrificats ai dieus astècs. Ansin, Tlaxcala deguèt faciar d'incursions regularas sus son territòri e s'alièt ais Espanhòus tre son arribada dins la region. Participèt donc a la destruccion de l'Empèri Astèc e venguèt un relèu important de l'influéncia espanhòla dins la region, especialament gràcias a sa conversion rapida au cristianisme e a la bastida d'unei glèisas e monastèris. Lei soudats de la vila formèron tanben la basa deis unitats d'auxiliaris de l'armada espanhòla e aguèron un ròtle militar important dins la formacion de l'Empèri Espanhòu fins au sègle XVII. En recompensa, son aristocracia gardèt son poder, foguèt integrada a la noblesa de l'Empèri Espanhòu e la vila obtenguèt tanben divèrsei privilègis de part dau rèi d'Espanha. Venguèt tanben lo sèti d'un evescat.
Pasmens, Tlaxcala acomencèt pauc a pauc son declin en causa deis epidemias importadas per lei colons europèus e per l'emigracion deis abitants en direccion de Mexico qu'èra lo centre pus atractiu de la region. Un document de 1625 evaluèt ansin la populacion indigèna de la vila a 700 individús. De mai, en causa de l'abséncia de catedrala dins la ciutat, Oaxaca venguèt lo sèti vertadier de l'evescat de Tlaxcala. La demenicion de la populacion entraïnèt la pèrda progressiva de sei privilègis fàcia ais ambicions dei governadors espanhòus. En 1585, un planh foguèt mandat au rèi d'Espanha sensa resultat e leis institucions localas dispareguèron a cha pauc. En 1692, Tlaxcala foguèt lo centre d'una insureccion entraïnada per de faminas grèvas. Enfin, en 1813, obtenguèt l'estatut de municipilat.
Terdobbiate
Terdobbiate (piemontés : Tardobià) es una comuna italiana de la província de Novara dins la region de Piemont en Itàlia.
War
Lo war es una lenga austroasiatica parlada en Índia.
Localisacion
La lenga es parlada en Meghalaya.
Classificacion e dialèctes
La magèr part de las lengas austroasiaticas parladas en Índia fan partida de la branca de las lengas munda, coma per exemple, l'ho o lo santali. Lo war, amb qualquas lengas pròchas tamben presentas en Meghalaya, lo khasi, lo pnar e lo lyngngam, forma una autra branca de l'austroasiatic. Foguèt longtemps vist coma un dialècte del khasi.
(1114) Lorraine
(1114) Lorraine es un asteroïde.
Venceslau Braz
Wenceslau Braz Pereira Gomes, avocat, foguèt president de Brasil entre 1914 e 1918.
Vièla e Sent Gironç
Vièla e Sent Gironç o locaument Viela e Sent Gironç (Vielle-Saint-Girons en francés) qu'es ua comuna gascona de Marensin o Maransin situada dens lo departament de las Lanas e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Geografia
Viela-Sent Gironç qu’es situat en Maransin, enviroat de Lit e Micse, Linça, Sent Miquèu-Escalús ; l’estanh de Lon e lo corrent d’Uishet que hèn lo limit dab Lon e Moliets e Mar. A sococ, a 5 km deus borgs de Viela e de Sent Gironç, la comuna que bordeja la Mar grana sus mei de 13 km. vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Gentilici
Lo monde de Viela que son aperats « los Vielas », e los de Sent Gironç que son « los Sent Gironç ».
Etimologia
La comuna de Viela-Sent Gironç qu’es formada dab las tres ancianas parròpias de Sent Joan de Viela, Sent Gironç de Lèst, e Sent Gironç deu Camp. Au sègle XIIau, que son mentavudas Sanctus Johannes de Biele, Sanctus Gerontius de Lest, Sanctus Gerontius deu Camp.
Istòria
thumb|left|Hita de la sauvetat de Sent Gironç deu Camp thumb|right|Eglisa de St Gironç deu Camp De cap a 1100, ua sauvetat qu’es establida sus la parròpia de Sent Gironç, suu trajècte de la via litorau que pelegrins e gahan tad anar dinc a Sent Jacme de Compostèla. Quate hitas (duas que son enqüèra vedederas), dab senglas crotz au bèc, que delimitavan las 7 o 8 ectaras d’aquera sauvetat qui hasè aubergada taus romius, mes qui avè tanbei per mira d’encoratjar la cotivada dens un parçan on ne n’i avè pas guaire. Qu’es solide pr’amor de 'quò que la navèra parròpia desvelopada alentorn de la sauvetat e pren lo nòm de « Sent Gironç deu Camp ».
La parròpia mair, era, qu’es aperada « Sent Gironç de Lèst ». Que’s trobava, segon la tradicion, au quartier de « Pinhuda », au nòrd-oèst de Sent Gironç deu Camp. Expausada a l’avançada de las dunas, l’eglisa que serà engolida peu sable, e en 1734 n’i damora pas mei qu’ua capèra « qui n’a pas nada utilitat », pr’amor de tròp chic de parropians. L’avesque d’Acs que comanda que sii desbastida, e que la parròpia sii juntada a Sent Gironç deu Camp. Que’n pòdem véder enqüèra las plomasons e lo carrelatge, au bèc deu « Tuc de la Capèra », a 2 km a l’oèst deu borg actuau de Sent Gironç (deu Camp).
thumb|right|Eglisa de St Joan de Viela L’eglisa de Viela, qu’èra d’auts còps deu costat de la lèta de « Pètra de vin », a l’oèst de l’estanh de Lon, mei estenut qu’adara. Miaçada per la pujada de las aigas, e l’avançada de las dunas de sable, que prenen la decision de la mudar en un endret mei a la cela. En 1635, qu’es arrebastida a la soa plaça actuau.
Ua campana, carrejada sus un vaishèth capvath l’estanh, que seré estada perduda au hons de l’aiga. Ce disen, la campana, quèn s’enten a sonar, qu’anonça solide un malur.
La comuna qu’estó creada en 1790 per l’aplegada de Viela dab Sent Gironç.
Economia
L’economia actuau que s’empara sus la silvicultura, dab los 87% de la comuna caperats de pins ; suu torisme, qui s’es desvelopat mercès a la proximitat de la mar e de l’estanh de Lon ; e sus l’industia quimica, dab la fabricacion de produits derivats de l’òli de gema.
Navaf Ièr de Covait
Navaf Al-Ahmad Al-Jabir Al-Sabah o Navaf Ièr (n. lo 25 de junh de 1937) es lo filh del rèire emir Ahmad Ièr e l'emir de Covait dempuèi lo 29 de setembre de 2020.
(1115) Sabauda
(1115) Sabauda es un asteroïde.
Vivoin
Vivoin es una comuna francesa, situada dins lo departament de Sarta e la region dels Païses de Léger.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Nòtas
<references group=N/>
Abondance (formatge)
L'Abondance es un formatge francés de Nauta Savòia. Es un formatge a basa de lach de vaca que benefícia d'una AOC dempuèi 1990 amb un afinatge de 3 mes minimum e un pes de 7 a 12 kg. Lo nom del formatge ven de la val del meiteis nom : la Val d'Abandonce.
Es un formatge fòrca ancian, a partir del sègle XII los monges fabrican ja aquel formatge e en 1381 lo formatge es sus la taula del conclau acampat en Avinhon per l’eleccion del papa.
Teatre Nacionau Cervantes
Lo Teatre Nacionau Cervantes (var. Teatre Nacional Cervantes), en castelhan Teatro Nacional Cervantes, qu'ei situat a Buenos Aires suber la plaça Lavalle.
Hana Hegerová
Carmen Mária Štefánia Beatrix Farkašová-Čelková (Bratislava, 20 d'octobre de 1931-Praga, 23 de març de 2021) dicha Hana Hegerová es una cantaira e actritz checoslovaca. A malgrat sas originas eslovacas, faguèt la carrièra de cantaira en chèc.
Teatre Nacionau Cervantes
Que compta tres salas : la sala màger qu'ei la sala Sala María Guerrero (de 860 plaças) e las salas Orestes Caviglia e Sala Luisa Vehíl, mei petitas.
Hana Hegerová
Es tras que coneguda per sas adaptacions de cançons francesas, amb l'ajuda de Pavel Kopta.
Teatre Nacionau Cervantes
Despuish 1995 e segon la lei Nº 24.570. qu'ei classat Monument Istoric Nacionau.
Parc Nacionau Iguazú
thumb|200px|Cataractas d'Iguazúthumb|200px|left|Un [[coatí]] Lo Parc Nacionau Iguazú que's tròba en Argentina dens la Província de Missiones. Que ho creat en 1934 entà emparar las Cataractas d'Iguazú.
Lo territòri deu parc qu'èra poblat pes indians Guaraní a l'arribada deu purmèr europèu: l'espanhòu Álvar Núñez Cabeza de Vaca.
Au cors deu sègle XVII los jesuitas qu'i installèn la soa mission on trabalhavan los indians, atau emparats de l'expletacion causada per l'esclavagisme. Quauques annadas après, los jesuitas qu'avón de las barrar e las loas ruinas barròcas que son uei ua atraccion toristica.
Las cataractas monumentaus que's tròban sus l'Arriu Iguazú.
Ua de las bèstias mei emblematicas de la fauna deu parc qu'ei de segur lo coatí.
Gamaches-en-Vexin
Gamaches-en-Vexin en normand (Gamaches-en-Vexin en francés) es una comuna normanda, situada dins lo departament d'Eure e la region de la Nauta Normandia.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Nilo Peçanha
Nilo Procópio Peçanha (1867-1924) avocat e òme politic, vicepresident de Afonso Pena (mòrt lo 14 de junh de 1909), foguèt president de Brasil entre 1909 e 1910.
Durant sa govèrn aguèt una intensa disputa per la presidéncia entre los candidats Hermes da Fonseca, nebot de l'èx-president Deodoro da Fonseca, e Rui Barbosa. Politics del estat de São Paulo e de Minas Gerais, abans aliats, apiejavan ara candidats diferents. São Paulo e Bahia apiejavan Rui Barbosa, mentre Minas Gerais e Rio Grande do Sul apiejavan Hermes. Nilo Peçanha afrontèt l'agravament de las tensions entre las oligarquias politica "paulista" e "mineira".
Parinieg
Parinieg en breton ( Parigné en francés) es una comuna bretona, situada dins lo departament d'Ille et Vilaine e la region de Bretanha.
(1116) Catriona
(1116) Catriona es un asteroïde.
Parinieg
Geografia
Del punt d'enguarda de la riquesa de la flore, se Parigné es pas luènh de la mejana entre las municipalitats del departament en possedint en los sieus desparièrs biotopes un nombre important de taxons, siatz 388 per una mejana communale de 348 taxem e un total départemental de 1,373 taxem (118 familhas), manca mai qu'aquel nombre, considerar 65 taxem a fòrta valor patrimoniala (totala de 207) ; 26 taxem protegits e 57 apertenent a la lista roja del Massís armoricain (total départemental de 237). L'existéncia de la tourbière de Landemarais explica per una part aquela importància.
Du point de vue de la richesse de la flore, si Parigné est non loin de la moyenne parmi les communes du département possédant dans leurs différents biotopes un nombre important de taxons, soit 388 pour une moyenne communale de 348 taxons et un total départemental de 1,373 taxons (118 familles), il faut plus que ce nombre, considérer 65 taxons à forte valeur patrimoniale (total de 207) ; 26 taxons protégés et 57 appartenant à la liste rouge du Massif armoricain (total départemental de 237). L'existence de la tourbière de Landemarais explique pour une part cette importance.
Lyngngam
Lo lyngngam es una lenga austroasiatica parlada en Índia.
Localisacion
La lenga es parlada en Meghalaya.
Classificacion e dialèctes
La magèr part de las lengas austroasiaticas parladas en Índia fan partida de la branca de las lengas munda, coma per exemple, l'ho o lo santali. Lo lyngngam, amb qualquas lengas pròchas tamben presentas en Meghalaya, lo khasi, lo pnar e lo war, forma una autra branca de l'austroasiatic. Foguèt longtemps vist coma un dialècte del khasi.
Vièla Sobiran
Vièla Sobiran (Vielle-Soubiran en francés) qu'ei ua comuna d'Occitània, en Gasconha, situada dens lo departament de las Lanas e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
Las fòrmas ancianas que son ecclesia de Villa Superana, en latin, cap a 1325, Viel Soubiran, mapa deu començament deu sègle XVIII. La prononciacion qu'ei ['bjɛlə suβi'raŋ].
Vièla qu'ei ua varianta de vila, deu latin villa, « grana proprietat ---> vilatge » e deu nom ancian deu vilatge.
Bénédicte Boyrie-Fénié que considèra l'adjectiu sobiran vien de sobeiran per reduccion deu diftongue. Sobeiran eth-medish que s'explicaré per *superianu, crotzament énter superanu e superior o superius. Ací lo sens de sobiran qu'ei « situat pus haut ». Sobiran qu'ei adverbiau perqué s'acòrda pas dab lo nom. Vièla que domina de 10 m la ribèra d'un riu, Launet. Qu'es benlèu çò qui explica Sobiran. O ua oposicion dab Vialòta (comuna de Sengòr) ?
Districte d'East Jaintia Hills
Lo districte d'East Jaintia Hills (districte oriental dels puèges dels jaintias) es un districte de l'estat de Meghalaya en Índia. Jaintia es un autre nom donat als pnars.
Administracion
Lo capluòc del districte es lo vilatge de Khliehriat. Lo districte foguèt fondat en 2012 en partejant l'ancian districte de Jaintia Hills entre lo districte d'East Jaintia Hills e aquest de West Jaintia Hills.
Lista dels presidents de Tògo
thumb|150px|Bandièra del president de Tògo Aquesta pagina conten la Lista dels presidents de Tògo. Dempuèi l'independéncia foguèron cinc, e un president interin:
Mirko Dolcini
Mirko Dolcin (Ciutat de Sant Marin, 13 de novembre de 1973) es un òme politic santmarinés (Domani Motus Liberi) qu’es capitani regent del 1èr d'octobre de 2020 al 31 de març de 2021 amb Alessandro Cardelli.
Mareuil-lès-Meaux
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Nòtas
<references group=N/>
Bonlòc (Nauta Garona)
Bonlòc (Bouloc en francés) es una comuna lengadociana, situada dens lo departament de la Nauta Garona e la region administrativa d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Existís tanben un vilatge que s'apèla Bonlau o tanben Bonlauc (Boulaur en francés) dins lo departament de Gers.
Gabian sorn
vinheta|Gabian sorn.
Bonlòc (Nauta Garona)
Istòria
Pendent l'Ancian Regime, Bonlòc èra de la diocèsi civila de Tolosa, doncas de la província de Lengadòc, de la generalitat de Tolosa, de l'archidiocèsi de Tolosa, de la senescauciá de Tolosa. Le vocable de la glèisa es Nòstra Dòna. En 1790, Bonlòc èra del canton de Castèlnau d'Estretasfonts, en l'an IX de Frontonh. L'anciana parròquia de Sent Joan de Montagut es dins Bonlòc (la glèisa èra al nòrd del borg), mès Sent Pèire -de-Lezens, citada tanben a prepaus de Bonlòc, es probablament entièrament dins Vilanava de Bonlòc.
Gabian sorn
Lo gabian sorn (Leucophaeus fuliginosus) es una espècia d'aucèu de mar de la familha dei Laridae que viu ai Galápagos.
Bonlòc (Nauta Garona)
Istòria
Pendent l'Ancian Regime, la parròquia de Sent Joan de Montagut èra de la diocèsi e de la senescauciá de Tolosa. La glèisa èra, de segur, jol patronatge de Sent Joan.
Gabian sorn
L'aucèu mesura de 51 a 55cm.
Villiers-Herbisse
Villiers-Herbisse es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Auba e la region de Champanha-Ardena.
Salamon (omonimia)
Salamon pòt designar :
Villiers-Herbisse
Geografia
Villiers-Herbisse Se situa a l'embrancament de la Rota Départementale 10 e la Rota Départementale 198. Al nòrd, aquel tròba lo vilatge de Semoine e al sud, lo vilatge de Herbisse. Lo Herbissonne, cors d'aiga a dèbit flaca, long d'unitat|14|km, es un afluent del Alba #que pren la siá font a Villiers-Herbisse.
Recorses e de produccions localas son agricòlas, amb sustot de las culturas industrialas e céréalières.
Villiers-Herbisse se situe à l'embranchement de la Route Départementale 10 et la Route Départementale 198. Au nord, ce trouve le village de Semoine et au sud, le village d'Herbisse. L'Herbissonne, cours d'eau à débit faible, long de 14 km, est un affluent de l'Aube qui prend sa source à Villiers-Herbisse.
Ressources et productions locales sont agricoles, avec surtout des cultures industrielles et céréalières.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
(1118) Hanskya
(1118) Hanskya es un asteroïde.
Sent Martin de Valgalga
Sent Martin de Valgalga (Saint Martin de Valgalgues en francés) es una comuna occitana, situada dins lo departament de Gard e la region d'. La comuna se tròba al nòrd de la vila d'Alès, en Cevenas, l'activitat minièra ocupèt un luòc preponderant dins la vida del vilatge.
Istòria
Sant Martin aparteniá en 1384 a la Vigariá d'Alès e a l'encòp a la diocèsi de Nimes. Pasmens qualque temps aprèp, abans 1435, lo vilatge èra estat integrat a la Vigariá e a la diocèsi d'Usès.
Espanha
Resultat d'un procès lòng de fusions d'unei reiaumes iberics formats dins lo corrent de la Reconquista, presenta d'identitats regionalas fòrtas e una organizacion politica fòrça descentralizada. Poissança mondiala majora pendent lo sègle XVI après la descubèrta e la colonizacion d'America, lo país conoguèt un declin lòng fins au sègle XX marcat per la pèrda progressiva de son empèri. De 1936 a 1939, una guèrra civila saunosa entraïnèt la formacion d'un regima faissista dirigit per lo generau Francisco Franco. Après sa mòrt en 1975, una transicion permetèt de formar un regime democratic que permetèt d'integrar Espanha a l'Union Europèa. Aquò favorizèt lo desvolopament economic dau país que venguèt la cinquena poissança economica de l'Union.
Geografia fisica
Espanha es un país montanhós d'una superficia de 497,000 km² que 56% de son territòri es situat entre 400 e 1,000 m d'altitud. Sus lo continent europèu, solament Soïssa a una altitud mejana pus auta. En revènge, au contrari dei regions aupencas lei cimas pus importantas passan pas 3,500 m. Lo pus aut es lo mont Mulhacén (entre 3,478 e 3,482 m) dins la Sierra Nevada au sud. Pasmens, fau nòtar l'existéncia dau mont Teide (entre 3,715 e 3,718 m) dins leis illas Canàrias.
Climat
Lo territòri espanhòla se devesís entre tres zònas climaticas :
Demografia
Espanha aviá oficialament 47,059,533 abitants lo 1 de genier de 2013. Aquò representava una densitat de populacion de 93 ab/km². Èra fòrça inegalament despartida sus lo territòri e concentrada lòng dei regions litoralas e au sen de la region de Madrid. Son estructura es caracteristica d'un país desvolopat amb una esperança de vida auta (81 ans en 2012), de taus de feconditat e de mortalitat febles e una populacion que son temps se situa magerament entre 15 e 64 ans. L'imigracion a donc un ròtle importanta dins lo mantenement de la creissença demografica.
Lengas
Unei lengas territorialas existisson en Espanha. An divèrseis estatuts. L'espanhòl ò castelhan es la lenga oficiala de l'estat. Es la lenga premiera de 74% de la populacion — magerament dins lei regions sud e centralas — e es mestrejada per la màger part deis abitants. Domina leis autrei lengas dins un rapòrt de diglossia.
Quatre lengas a un estatut locau de cooficialitat definit per lei comunautats autonòmas :
D'autrei lengas existisson encara sus lo territòri espanhòu mai an una reconóissança limitada ò, sovent, ges d'estatut oficiau :
Religions
Espanha es un país fòrça omogenèu regardant la religion de seis abitants. En 2015, 69,3% se considerava coma catolic, 16% non cresents, 10,3 atèus e 1,9% d'autra religion. Pasmens, coma dins la màger part d'Euròpa Occidentala, l'influéncia de la Glèisa Catolica demenís e mai de la mitat dei fidèus an una practica limitada. Leis autrei religions son minoritàrias.
Preïstòria e premiers pòblaments antics
Lei traças pus ancianas de preséncia d'ominidats (Homo antecessor) en Espanha foguèron descubèrtas sus lo sèti paleontologic d'Atapuerca e datan de 1,2 milions d'annadas. Puei, s'i desvolopèron ò s'i installèron divèrseis espècias pus desvolopadas coma Homo heidelbergensis ò Homo neanderthalensis. Enfin, l'òme modèrne (Homo sapiens) i arribèt i a 35,000 ans après lo passatge dei Pirenèus.
Après la Preïstòria, leis Ibèrs son le premier pòble mencionat dins la peninsula dins de documents escrichs. Avans lo sègle V avC, lei Cèltas migrèron dins la peninsula onte se mesclèron ai pòbles locaus. A partir dau sègle IX avC, lei Fenicians comencèron d'installar de comptadors maritims (Malaga, Cadix, Ibiza, Cartagèna...). Puei, au sègle VII avC, de colons grècs s'installèron tanben lòng dei costats. Aquelei marchands e colons aguèron una influéncia importanta sus certanei populacions indigènas. Per exemple, se desvolopèt a l'entorn de la vila de Tartessos una lenga e una escritura pròprias fòrça marcadas per l'influéncia cultura feniciana e egipciana.
Periòdes cartaginés e roman
Après la desfacha cartagenisa a l'eissida de la Premiera Guèrra Punica (264-241 avC), la Peninsula Iberica venguèt lo còr de la poissança novèla de Cartage sota l'impulsion de l'ostau Barca. La màger part de son territòri foguèt conquista ò somesa per lei Cartaginés mai aquela expansion causèt de tensions novèlas amb Roma. En 219 avC, lo sètge e la conquista de la vila de Sagonta, aliada ai Romans, foguèt a l'origina de la Segonda Guèrra Punica (218-201 avC) que s'acabèt per una desfacha novèla e majora de Cartage. Una partida de sei possessions ibericas foguèt ocupada per lei Romans e l'autra capitèt de restaurar son independéncia.
Dins lo corrent dau sègle II avC, lei Romans acomencèron la conquista sistematica de la peninsula (dicha Hispania). Se turtèt a de resisténcias importantas, especialament dins lo nòrd, e s'acabèt solament pendent lo rèine d'August (37 avC - 9|9 apC). L'influéncia romana aguèt d'efèctes importants dins la region — franc dei zònas montanhosas dau nòrd — regardant la politica, l'economia e la tecnica. L'aristocracia locala foguèt integrada au sen deis òrdres dei senators e dei chivaliers e, en 74, lo drech latin e la ciutadanetat romana foguèron estenduts a la region. Hispania foguèt la província d'origina d'uneis emperaires (Trajan, Adrian...) ò conselhiers importants dau govèrn (Senèca...). Gràcias a l'instauracion de la Pax Romana, Hispania conoguèt un desvolopament economic important (exportacions de vin, d'òli, de metaus) e lei Romans creèron unei vilas novèlas coma Saragossa ò Valéncia. Favorizèt tanben l'expansion dau crestianisme.
A partir dau sègle III, l'Empèri Roman acomencèt de declinar e son territòri deguèt faciar divèrseis invasions de pòbles barbaras venguts d'Euròpa Centrala e d'Asia. En 406-407, l'afondrament dei defensas romanas d'Occident entraïnèt l'installacion dei Vandals dins l'Andalosia actuala e dins lo nòrd de Galícia e dei Sueves dins lo sud de Galícia e leis Alans dins lo Portugal modèrne en 411. En 429, lei Visigòts obliguèron lei Vandals de se desplaçar en Africa dau Nòrd e formèron un reiaume important estendut sus la Peninsula Iberica e sus Gàllia.
Periòde visigòts e conquista musulmana
thumb|Extension maximala dau Reiaume Visigòt vèrs [[500.]]
En 454, lei Visigòts acomencèron de conquistar la Peninsula Iberica que foguèt totalament ocupada levat dau nòrd-oèst e dau litorau nòrd. Après la batalha de Vouillé (507) e la pèrda d'Aquitània, la peninsula venguèt lo centre dau Reiaume Visigòt que sa capitala foguèt installada a Toledo en 554. En 586, ne'n ocupèt la màger part après la somission dei Sueves. Dins lo corrent dau sègle VI, capitèt d'integrar leis aristocracias germanicas e romanas au sen d'una classa dirigenta unica e leis envaïsseires foguèron tanben assimilats per lei populacions indigènas (abandon dau gòtic au profiech dei parlars romans). Pasmens, aquel edifici demorèt fragil en causa dei conflictes entre lo rèi e sei senhors pus importants.
thumb|right|[[Peninsula Iberica vèrs 750.]]
En 711, aquelei tensions foguèron belèu la causa de l'invasion d'una armada berbèra venguda sostenir lei princes en lucha còntra lo poder centrau. Lo rèi visigòt e son armada foguèron esquichadas e tota la peninsula, franc dei montanhas meridionalas onte se formèt lo Reiaume deis Astúrias, foguèron annexadas per lo Califat Omeiade en 732. En 756, après l'afondrament dau Califat Omeiade, un eiretier de la dinastia capitèt de conquistar lo poder en Espanha e d'i formar l'Emirat de Còrdoa que venguèt un califat en 929.
Sent German de Belvés
Sent German de Belvés (Saint-Germain-de-Belvès en francés) es una comuna d'Occitània, dins la region istorica de Perigòrd, administrada per lo departament de Dordonha de la region de Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Espanha
Periòde visigòts e conquista musulmana
Lei musulmans s'installèron lòng dau litorau mediterranèu, especialament en Andalosia e dins lo bacin de l'Èbre. Dicha Al Andalús, la region musulmana de la Peninsula Iberica conoguèt un desvolopament important gràcias a l'introduccion de tecnicas novèlas (subretot d'aigatge) per lei venceires. Lei crestians e lei josieus obtenguèron l'estatut de dhimmis e demorèron relativament liures. L'islamizacion de la peninsula acomencèt de progressar a partir dei sègles IX e X quand la pression per convertir lei populacions indigènas a l'islam venguèt pus fòrta. Pasmens, a partir de 1002, lo Califat de Còrdoa declinèt rapidament en causa de guèrras de succession ò de poder entre lei faccions arabias, berbèras e indigènas de son aristocracia. En 1031, aquò entraïnèt sa division entre 23 emirats locaus dichs taifas.
La Reconquista
La Reconquista designa lo lòng procès — de 718 a 1492 — que permetèt ai reiaumes crestians de la Peninsula Iberica de conquistar lei territòris sota contraròtle de princes musulmans. Associat ai Crosadas e renfòrçat per de chivaliers venguts d'Euròpa Occidentala, lo movement aguèt un ròtle primordiau sus l'estructuracion politica d'Espanha.
Sent German de Belvés
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Batalha d'Òmdurman
La batalha d'Òmdurman se debanèt lo 2 de setembre de 1898 en Sodan e opausèt lei fòrças angloegipcianas dau generau Horatio Kitchener ai tropas dau califa madista Abdallah al-Taaishi. S'acabèt per una victòria majora de l'armada britanica que capitèt d'infligir de pèrdas importantas a son adversari e d'ocupar la region centrala de Sodan.
L'acarament entre lei doas armadas acomencèt a l'auba 11 km au nòrd de Khartom. Leis Angloegipcians dispauvan de 26,000 òmes compres un còrs de 8,000 soudats britanics fòrça ben equipats (mitralhièras, pèças d'artilhariá, fusius modèrnes... etc.). En fàcia, lei Madistas alinhavan aperaquí 52,000 òmes equipats d'armas ancianas. Lo debanament de la batalha es generalament depintat coma un chaple car l'infantariá madista foguèt incapabla de s'aprochar a mens de 50 m dei trencadas britanicas mai refusèt lòngtemps d'abandonar lo prat batalhier. Lei dervís dau califa Abdallah al-Taaishi foguèron donc tuats ò bleçats a distància per leis armas britanicas qu'avián una portada pus importanta sensa poder organizar de repòsta significativa. A la fin de la matinada, la màger part dei formacions madistas èran estadas decimadas ò dispersadas e lei subrevivents foguèron finalament obligats de se retirar permetent ais Angloegipcians d'intrar en Khartom.