cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Gourbeyre
Gourbeyre es una comuna francesa, situada dins lo departament de Guadalope e la region de Guadalope.
Kruth
Krüt en alemannisch ( Kruth en francés) qu'ei ua comuna francesa deu departament deu Haut Ren e de la region d'Alsàcia.
Naisey-les-Granges
Naisey-les-Granges es una comuna francesa, situada dins lo departament de Dobs e la region de la Franca Comtat.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Vincenzo Rocchetti
Vincenzo Rocchetti (Belvedere Marittimo, 10 de junh de 1962) es un politician gardiòl, considerat coma de centre-senèstra.
Elegit al conselh en 2007 coma vicecònsol, pren la direccion de la comuna al decès de Gaetano Cistaro en 2010.
En 2011, se ganha las eleccions municipalas amb la Lista Civica-Insieme per Guardia qu'obtenguèt 57,96% dels vòtes.
En 2016, es tornar elegit amb 67,07% de las voses.
En 2021, es tornar elegit amb 52,1% de las voses.
Montinhac de Lausun
Montinhac de Lausun (Montignac-de-Lauzun en francés) es una comuna agenesa situada dins lo departament d'Òut e Garona e la region de Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Toponimia
La prononciacion es [muŋti'ɲa de law'ʒy]. Lo nom latinizat es atestat en 1520, de Montinhaco prope Laudunum. Lo sufixe gallés -āco(n) es associat emb un radical, en principi un nom de persona, lo nomen Montinius per Bénédicte Boyrie-Fénié, *Montinius tirat de Montinus per Dauzat e Rostaing e per Jacques Astor, Montanius, derivat de mons per Negre (los dos darrèrs citats per Bénédicte Boyrie-Fénié),. Notem pr'aquò que i a un autre Montinhac a 10 km e qu'aqueste es un ancian Montanhac.
Saint-Julien-de-l'Herms
Nom desconegut en arpitan (Saint-Julien-de-l'Herms en francés) es una comuna arpitana dau Daufinat, situaa dins lo departament d'Isèra e la region de Ròse-Aups.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Luré
Luré es una comuna francesa, situada dins lo departament de Léger e la region d'Auvèrnhe Ròse Aups.
Sant Jean Chambre
Sant Jean Chambre (Saint-Jean-Chambre en francés) es una comuna occitana de Vivarés, situada dins lo departament d'Ardecha e la region de Ròse-Aups.
Comunas vesinas
400px|left|Distanças e posicion relativa
Besoça
Besoça (Bezouce en francés) es una comuna lengadociana situada dins lo departament de Gard e la region d', ancianament de Lengadòc-Rosselhon.
Saint-Pierre-des-Ifs (Eure)
Saint-Pierre-des-Ifs en normand (Saint-Pierre-des-Ifs en francés) es una comuna normanda administrada per lo departament d'Eure de la region de la Nauta Normandia.
Le Châtel
Lo Shâshé en arpitan (Le Châtel en francés) es una comuna arpitana de Savòia, situada dins lo departament de Savòia e la region d'Auvèrnhe Ròse Aups.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Kjell Magne Bondevik
Kjell Magne Bondevik, ministre luteran e òme politic n. 1947, foguèt primièr ministre de Norvègia en doas ocasions: entre 1997 e 2000, e entre 2001 e 2005.
Kunheim
Künheim en alemannisch ( Kunheim en francés) qu'ei ua comuna francesa deu departament deu Haut Ren e de la region d'Alsàcia.
Corenc
Corenc es una comuna arpitana dau Daufinat, situada dins lo departament d'Isèra e la region de Ròse-Aups.
Geografia
Corenc A #èsser una vila fòrça agricòla, viticole, tampa de pâturages, e boisée suls flancs del Mont Rachais e del Mont Sant-Eynard #que la dominan. Lo terren es una zòna marneuse, o marno-calcaire, doncas sujette a las glissements e éboulements. La municipalitat a marcat pels rochers.
L'altitud de la municipalitat va d'unitat|230|mètres (glèisa Santa-Thérèse) a unitat|1328|m  (Fort del Sant-Eynard), lo vilatge en se situant a unitat|530|m}} (glèisa Santa-Pierre).
Corenc a été une cité très agricole, viticole, couverte de pâturages, et boisée sur les flancs du Mont Rachais et du Mont Saint-Eynard qui la dominent. Le terrain est une zone marneuse, ou marno-calcaire, donc sujette aux glissements et éboulements. La commune est marquée par les rochers.
L'altitude de la commune va de 230 mètres (église Sainte-Thérèse) à 1328 m (Fort du Saint-Eynard), le village se situant à 530 m (église Saint-Pierre).
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
En escrits ancians, se tròba Correnum, datat de l'an 732, e Corenes a, aital coma mai recentament Coren, Corentz, e Courenc, coma #encobrir a grauat sus una hita installada avenguda de la Eygala.
A la fin de la, la siá posicion géographique (proximitat de Grenòble, orientada al sud mas a l'abric dels vents e ne nautor, en beneficiant d'un micro-climat, Lo Pichon Niça), a atrach las ricas familhas #que desiravan fugir la calor estival de Grenòble. Los Bouchayer-Viallet (turbinas electricas), los Balthazar (chaux) o los Cartier-Millon (pâtes Lustucru) an aital crompat o fa bastir de residéncias secondaires sus la comuna.
Dans des écrits anciens, on trouve Correnum, daté de l'an 732, et Corenes au, ainsi que plus récemment Coren, Corentz, et Courenc, comme cela est gravé sur une borne installée avenue de l'Eygala.
À la fin du, sa position géographique (proximité de Grenoble, orientée au sud mais à l'abri des vents et en hauteur, bénéficiant d'un micro-climat, Le Petit Nice), a attiré les riches familles qui souhaitaient fuir la chaleur estivale de Grenoble. Les Bouchayer-Viallet (turbines électriques), les Balthazar (chaux) ou les Cartier-Millon (pâtes Lustucru) ont ainsi acheté ou fait construire des résidences secondaires sur la commune.
Alette
es una comuna francesa, situada dins lo departament del Pas de Calais e la region dels Nauts de França.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Alette Ven del latin Alettis #que significa la vallée dels ausèls
Vitray-en-Beauce
Vitray-en-Beauce es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Eure e Loir e la region dau Centre.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Vert-le-Petit
Vert-le-Petit es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Essonne e la region d'Illa de França.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Compainville
Compainville es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Sèina Maritima e la region de la Nauta Normandia.
Geografia
Comuna font de la Epte.
Commune source de l'Epte.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Lo vilatge a testificat dempuèi lo. Aparentament format amb lo vièlh francés compain, cas afar de compagnon, vengut « copain » a l'epòca modèrna. Malgrat aiçò, cèrtas formas ancianas Cobeinvilla (v. 1200) e Cobbenivilla (1237) daissan pensar #que s'agís ne fa del nom de persona norrois Kolbeinn. Cf. Kolbeinn Arnórsson e Kolbeinn Tumason. De mai, lo appellatif -vila es fòrça mai sovent associat a un anthroponyme germanique, norrois o anglosaxó, #qu'a un anthroponyme roman en Normandie. A anotar que totes los Colleville, aital coma Valcongrain (Val Kolgrimr) an format amb anthroponymes en contenent l'element Kol.
Le village est attesté dès le. Apparemment formé avec le vieux français compain, cas sujet de compagnon, devenu « copain » à l'époque moderne. Cependant, certaines formes anciennes Cobeinvilla (v. 1200) et Cobbenivilla (1237) laissent penser qu'il s'agit en fait du nom de personne norrois Kolbeinn. Cf. Kolbeinn Arnórsson et Kolbeinn Tumason. De plus, l'appellatif -ville est beaucoup plus souvent associé à un anthroponyme germanique, norrois ou anglo-saxon, qu'à un anthroponyme roman en Normandie. À noter que tous les Colleville, ainsi que Valcongrain (*Val Kolgrimr) sont formés avec des anthroponymes contenant l'élément Kol.
Geranium macrorrhizum
right|250px Geranium macrorrhizum ('geranium d'arraditz granas') qu'ei ua espècia de planta erbacèa deu genre Geranium, de hlors ròses o blancas e de huelhas persistentas, presenta sustot dens los Balcans.
Blaincourt-lès-Précy
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Le nom de la commune a changé de Blaincourt à Blaincourt-les-Précy en 1992.
Labaroche
Labaroche (en francés e loren; Barosch en alsacian) qu'ei ua comuna francesa deu departament deu Haut Ren e de la region d'Alsàcia.
Saint-Siméon (Eure)
Saint-Siméon en normand (Saint-Siméon en francés) es una comuna normanda administrada per lo departament d'Eure de la region de la Nauta Normandia.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Joinville-le-Pont
Joinville-le-Pont es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Val de Marna e la region d'Illa de França. .
Nòtas
<references group=N/>
Mahzor
Lo mahzor (o machzor, plural mahzorim, ebrieu: מחזור, prononciar [maxˈzor] e [maxzoˈrim]) es un libre de pregària utilizat pels josieus pendent lo Yarim Noriam de Ròsh Hashanà e de Yom Kippur. D'unes josieus utilizan tanben de mahzorim especializats per las tres fèstas de pelegrinatge de Pascas, Shavuot, e Sukkot. Aquel libre es una forma especializada del siddur, lo libre de pregària utilizat pels josieus dins lo mond entièr.
Lo mot mahzor significa "cicle" (la raiç Ħ-Z-R vòl dire "tornar"). S'aplica a la fèstas de pelegrinatge que tornan cada an.
Existís un Mahzor redigit en shuadit (o judeooccitan) dins sa varianta montpelhierenca, que foguèt identificat pel professor Leopold Zunz (1794-1886) e que foguèt crompat per la vila de Montpelhièr Es lo sol obratge conegut que sèrva los rites de la comunitat josieva montpelhierenca.
Germagny
Germagny es una comuna francesa, situada dins lo departament de Sòna e Léger e la region de Borgonha.
Geografia
Un pichon riu, la Guye, passa près del pòble. Aquel riu forma una vallée dempuèi Sassangy a 10 quilomètres d'ailà e en s'esperlongant fins a #çò que lo riu se tira en la Grosne e la Saône. Germagny Fa aital partida de l'Anautita Vallée de la Guye.
Une petite rivière, la Guye, passe à proximité du village. Cette rivière forme une vallée depuis Sassangy à 10 kilomètres de là et se prolongeant jusqu'à ce que la rivière se jette dans la Grosne et la Saône. Germagny fait ainsi partie de la Haute Vallée de la Guye.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Al bòrd de la Guye, a Germagny, de las enregistres an meses a jorn un camp préhistorique. Una villa romaine i aguèt bastit sul marge oèst del riu, a l'opausat del pòble.
Pendent lo Mièja Edat, Germagny fasiá partida del territòri dels senhors de Brancion de contunh d'aquel dels comtes de Chalon sus Saône.
Au bord de la Guye, à Germagny, des fouilles ont mis au jour un camp préhistorique. Une villa romaine fut construite sur la rive ouest de la rivière, à l'opposé du village.
Durant le Moyen Âge, Germagny faisait partie du territoire des seigneurs de Brancion puis de celui des comtes de Chalon sur Saône.
Saint-Genis-l'Argentière
Geografia
Situat en los Monts del Lionès, Aquel vilatge es fòrça prèp de Santa Foy la Argentière.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
La municipalitat deu lo sieu nom a una mina de plomb argentifère espetada a la Mièja Edat.
La commune doit son nom à une mine de plomb argentifère exploitée au Moyen Âge.
Montpesat (Òlt e Garona)
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Blancfossé
Blancfossé es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Oise e la region dels Nauts de França.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
La Motte-Tilly
La Motte-Tilly es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Auba e la region de Champanha-Ardena.
Écury-sur-Coole
Écury-sur-Coole es una comuna francesa, situada dins lo departament de Marna e la region del Grand Èst.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Lapoutroie
(Lè Peutraille en welche) qu'ei ua comuna francesa deu departament deu Haut Ren e de la region del Grand Èst, ancianament d'Alsàcia.
Gwinieg-Breizh
Gwinieg-Breizh en breton (Vigneux-de-Bretagne en francés) es una comuna francesa, situada dins lo departament del Léger Atlantic e la region dels Païses de Léger.
Landser
Landser  en alemannisch ( Landser en francés) qu'ei ua comuna francesa deu departament deu Haut Ren e de la region d'Alsàcia.
Montaure
Montaure en normand (Montaure en francés) es una comuna normanda, situada dins lo departament d'Eure e la region de la Nauta Normandia.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Chilly
Chelyi en arpitan (Chilly en francés) es una comuna arpitana de Savòia, situada dins lo departament de la Nauta Savòia e la region d'Auvèrnhe Ròse Aups.
Geografia
Virat cap a la vallée de las Usses al nòrd, lo vilatge a situat sus un serral, amb una vista sus la montanha de Vuache e lo vilatge de Musièges. La montanha de Vuache es una cadena dorsal de 13 km de longitud sus 1,5 km de amplària d'altitud 700 a 1101 m (Mont Vuache), délimitant l'extrèm sud-oèst de la conca genevois.
La municipalitat s'estend suls caserius de Botilly, Coucy, Curnillex, Darogne, Ferraz, Grange bouillet, Lacry, Los vernays, Mannecy, Mougny, Novéry, planaise, Quincy e Cap a grange.
Tourné vers la vallée des Usses au nord, le village est situé sur un coteau, avec une vue sur la montagne de Vuache et le village de Musièges. La montagne de Vuache est une chaîne dorsale de 13 km de long sur 1,5 km de large d'altitude 700 à 1101 m (Mont Vuache), délimitant l'extrême sud-ouest du bassin genevois.
La commune s'étend sur les hameaux de Botilly, Coucy, Curnillex, Darogne, Ferraz, Grange bouillet, Lacry, Les vernays, Mannecy, Mougny, Novéry, planaise, Quincy et Vers grange.
Salornay-sur-Guye
Salornay-sur-Guye es una comuna francesa, situada dins lo departament de Sòna e Léger e la region de Borgonha Franca Comtat.
Lonzac (Menerbés)
Lonzac (Olonzac en francés) es una comuna lengadociana situada dins lo departament d'Erau e la region d', ancianament de Lengadòc-Rosselhon.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
La prononciacion es : [αl un'zak] (= a Lonzac). Las fòrmas ancianas son : villa Olentiaco en 852, Otonis de Oronzag en 1095, Wilhermi de Olonzaco en 1127, Flotardus de Olonziacho en 1166, castrum de Olonzaco en 1176, Bernardus de Olonsiaco (varianta : Olorsiaco) en 1197, de Olonzaco en 1222, in castro de Oronzaco en 1224, hominibus de Olonsaco en 1247, Berengario de Olonziaco en 1247-1248, apud Olunzacum, apud Olunzachum en 1250, in castro de Olonzaco en 1259-1262, rector de Olonsaco en 1351, Olonzac en 1518, 1740-1760, 1770 (mapa de Cassini), 1171.
Segon Dauzat, Lonzac ven benlèu del nom latin d'òme *Volonisius, de Volonius, amb lo sufixe -acum ; segon Hamlin, Lonzac ven del gentilici latin *Olen(n)itius, amb lo sufixe -acum. Lonzac èra una proprietat galloromana. Segon Xavier Delamarre, Lonzac ven del nom gallic Olondios derivat en -ācon (lo resultat regular es Olonjac).
Fòrmas probablament vengudas del diccionari topografic d'Eugène Thomas (1865) : Oronzac en 1095; Olonzachum en 1126; Olonzacum en 1176; Olonziacum en 1123; Olonziachum en 1166; Olorsiacum en 1187; Olorziacum en 1197; Olonzag en 1132; Olonzac en 1145; cure en 1760.
Grougis
es una comuna francesa del departament d'Aisne e de la region dels Nauts de França.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Cottévrard
Cottévrard es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Sèina Maritima e la region de Normandia.
Vermenton
Vermenton es una anciana comuna francesa, situada dins lo departament d'Iona e la region de Borgonha. Fusionèt lo 1èr de genièr de 2016 ambe Sacy (Yonne) e l'ensemble garda lo nom de Vermenton.
Cottévrard
Geografia
E mai se situada sul scenari del país de Caux, Cottévrard a ligat al país de Bray cossí tot lo ancià arrondiment de Neufchâtel-en-Bray.
Vermenton
Geografia
La vila a vorejat per la Curació e s'es establit suls tucs del marge drech : d'ont lo sieu appellation de « País dels polits tucs »
Varnéville
Varnéville es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mòsa e la region de Lorena.
Vermenton
Geografia
La ville est bordée par la Cure et s'est établie sur les collines de la rive droite : d'où son appellation de « Pays des belles collines »
Cottévrard
Geografia
Cottévrard A situat a 4 km de Bòsc-lo-Hard, a 7 km de Sant-Saëns, a 9 km de Bellencombre, a 13 km de Buchy e a 16 km de Tôtes. A situat a 5 km del échangeur del Pucheuil (N° 11) del A 28 e a donat lo sieu nom a una estacion de peatge del A 29.
Varnéville
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Cottévrard
Geografia
Bien que située sur le plateau du pays de Caux, Cottévrard est rattachée au pays de Bray comme tout l'ancien arrondissement de Neufchâtel-en-Bray.
Vermenton
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Cottévrard
Geografia
Cottévrard est située à 4 km de Bosc-le-Hard, à 7 km de Saint-Saëns, à 9 km de Bellencombre, à 13 km de Buchy et à 16 km de Tôtes. Elle est située à 5 km de l'échangeur du Pucheuil (N° 11) de l'A 28 et a donné son nom à une gare de péage de l'A 29.
Vermenton
Toponimia
Segon Dauzat e Rostaing, que citan una atestacion de 901, Vermentonnus, lo nom de la vila es un compausat gallés format de ver-, particula intensiva e del nom nemeton, santuari, ambe'l sufixe -one.
Belloy-en-France
Belloy-en-France es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Val d'Oise e la region d'Illa de França.
Vermenton
Istòria
La traça la mai anciana de Vermenton remonta a 901 : la vila a restituit a l'avesque de Aussèrra.
Cottévrard
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Belloy-en-France
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Nòtas
<references group=N/>
Vermenton
Istòria
En 1157, a fach mencion del castèl (castrum) de Bétry. A bastit al Nòrd de la vila. « A agut en fief pels comtes d'Aussèrra »
En 1213, la capèla del castèl ven glèisa paroissiale : n'a decidit aital l'avesque d'Aussèrra.
Una primièra enceinte a bastit en 1368 : environa lo quartièr de la glèisa. I aurà restaurat sus òrdre del rei Charles VI : (carrièra de la Barrièra).
Cottévrard
Istòria
Le village conserve des traces d'un établissement militaire sur tertre au nom inconnu datant du Bas Empire, auquel a succédé un château fort médiéval datant des 11 et 12 siècle, dont il reste quelques substructions qui sont propriétés de la commune. Par contre le château de Grosmesnil (situé au lieu-dit Grosmesnil) est un édifice beaucoup plus récent (XVIII siècle), seule la chapelle Saint-Georges a des origines anciennes qui remontent au XII siècle.
Montinhac e La Topinariá
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Vermenton
Istòria
En 1746, es en lo torn del Meridià #que s'an las assembladas de la comuna.
Montinhac e La Topinariá
Toponimia
Bénédicte Boyrie-Fénié fornís de las fòrmas ancianas del nom de las doás parròquias.
Vermenton
Istòria
Vermenton Es lo luòc d'un camp de entraînement militar en lo moment de la Primièra Guèrra mondiala.
La vila a ocupat pels Alemands pendent la Segonda Guèrra mondiala fins en en agost 1944 : lo abbaye de Reigny en venent un luòc de accueil pels resistentes.
Montinhac e La Topinariá
Toponimia
Lo nom de Montinhac vendriá, segon lo Dauzat, de *Montinius, varianta de Montinus, emb lo sufixe -acum, latinizacion del sufixe celtic -*ako-. Seriá donc una granda propietat antica que son mèstre èra *Montinius. Bénédicte Boyrie-Fénié accèpta l'explicacion. Ernèst Negre, citat per Bénédicte Boyrie-Fénié, causís puslèu Montanius (en toponimia, òm passa sovent de Montanhac a Montinhac, o al revèrs). L'explicacion de Billy per d'autres luècs, lo mot latin montanea, « montanha » + -acum, conven pas perqué Montinhac es pas sus un puèg. Las atestacions mòstran tanben las mencions vetus, « vièlh », e vic, « vilatge », per Montinhac, benlèu confondudas. Coma interpretar vièlh ? Per oposicion a un autre vilatge ? Non se sap.
Vermenton
Istòria
La trace la plus ancienne de Vermenton remonte à 901 : la ville est restituée à l'évêque d'Auxerre.
Montinhac e La Topinariá
Toponimia
Topinariá, nom relativament recent, que marca que se fabricava de topins dins la parròquia, correspond a un pus ancian Almairac o Olmairac, tanben una propietat antica. Entre Almairac e Olmairac, val mai causir lo primièr, coneissut tanben dins lo Tarn, que, segon lo Dauzat, a per etime Armarius (+ acum). Olmeyrac es benlèu una simpla interpretacion d'Aumairac (< Almairac), prononciat per vocalizacion de -l en fin de sillaba e afebliment dels diftongues, [owmej'rak].
Vermenton
Istòria
En 1157, il est fait mention du château (castrum) de Bétry. Il est construit au Nord de la ville. « Il est tenu en fief par les comtes d'Auxerre »
En 1213, la chapelle du château devient église paroissiale : ainsi en a décidé l'évêque d'Auxerre.
Une première enceinte est construite en 1368 : elle entoure le quartier de l'église. Elle sera restaurée sur ordre du roi Charles VI : (rue de la Barrière).
Louis XII, en 1514, donne son accord pour la construction d'une deuxième enceinte. La ville, à cette époque, est soumise à trois juridictions : royale (avec la potence rue de l'Échelle), abbatiale (abbaye de Reigny) et féodale (Bazarnes).
En 1746, c'est dans la tour du Méridien que se tiennent les assemblées de la commune.
Largitzen
Largizen en alemanic ( Largitzen en francés) qu'ei ua comuna francesa deu departament deu Haut Ren e de la region del Grand Èst.
Vermenton
Istòria
Vermenton est le lieu d'un camp d'entraînement militaire lors de la Première Guerre mondiale.
La ville est occupée par les Allemands pendant la Seconde Guerre mondiale jusqu'en août 1944 : l'abbaye de Reigny devenant un lieu d'accueil pour les résistants.
Nòtas
<references group=N/>
Montinhac e La Topinariá
Istòria
Durengues explica que Montinhac, atal coma Viraguet, èra una annèxa de la parròquia de Sent Bertomiu d'Agenés. Designa Topinariá devath lo nom de Saint-Martin d'Olmeyrac ou de la Toupinerie; dins lo pouillé (inventari de bens ecclesiastics) de Valéri, en 1520, Topinariá èra la rectorie Dolmeyrac e d'Aguassas. Lo site Cassini fai de las doás comunautats de partidas de la comuna de Sent Bertomiu, en 1793, tot en precisant que Montinhac annèxa Topinariá entre 1790 e 1794. I a pas d'estat civil abans l'an 5, los primièrs actes pòrtan "commune de Toupinerie et Montignac, canton de Saint Barthélemy". L'estat civil de Sant Bertomieu en l'an 2 conten d'actes de la "section de Toupinerie, municipalité de Barthélemy".
Gronard
Geografia
Gronard Se situa en Thiérache en una plana anautita, a 37 km al Nòrd-Es de Laon e 6 al sud de Vervins.
Gronard se situe en Thiérache dans une plaine élevée, à 37 km au Nòrd-Est de Laon et 6 au sud de Vervins.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
A, la localizacion de Gronard èra pas #qu'un desèrt ont #venir se retirar Sant Théodulphe, vulgairement trucat Sant Thiou. Lo villatge pas se #formar #que fòrça mai tard, perque sembla resultar d'una charte de Philippe, comte de Flandres e de Vermandois, que # #donar en 1174, a la abbaye de Isle de Sant-Quentin, lo sieu molin de Gronard per un cens de 100 muids de blat, mesura d'aquela vila, #que i i aviá pas alavetz en aquel luòc autre causa qu'aquel molin.
Per apressar lo creissement dels mainats, los s'immergissiá en una fontaine qu'aquel sant i auriá fach per el jaillir de tèrra amb lo sieu baston.
Au, l'emplacement de Gronard n'était qu'un désert où vint se retirer Saint Théodulphe, vulgairement appelé Saint Thiou. Le village ne se forma que beaucoup plus tard, car il semble résulter d'une charte de Philippe, comte de Flandres et de Vermandois, par laquelle il donna en 1174, à l'abbaye d'Isle de Saint-Quentin, son moulin de Gronard pour un cens de 100 muids de froment, mesure de cette ville, qu'il n'y avait pas alors en ce lieu autre chose que ce moulin.
Jobourg
Jobouo en normand (Jobourg en francés) es una comuna normanda, situada dins lo departament de la Marga e la region de la Bassa Normandia.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Discografia de Charles Trenet
Aquel article recensa la discografia de Charles Trenet.
Annadas 1930
Disques 78 torns.
Annadas 1940
Disques 78 torns.
Grugies
es una comuna francesa del departament d'Aisne e de la region de Picardia.
Discografia de Charles Trenet
Annadas 1940
1945 : Liberté
Grugies
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Mirebeau-sur-Bèze
Mirebeau-sur-Bèze es una comuna francesa, situada dins lo departament de Còsta d'Aur e la region de Borgonha.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Lautenbachzell
qu'ei ua comuna francesa deu departament deu Haut Ren e de la region d'Alsàcia.
Les Gours
Les Gours es una comuna francesa, situada dins lo departament de Charanta e la region de Novela Aquitània, ancianament de Peitau-Charantas.
Comunas limitròfas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Toponimia
Las atestacions ancianas son, per luec:
Nòtas e referéncias
<references group="N"/>
Montpolhan
Montpolhan (Montpouillan en francés) es ua comuna gascona de Vasadés, situada dens lo departament d'Òut e Garona e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Geografia
Lo borg actuau es au Sendèts. L'ancian borg, Montpolhan, situat a l'oèst de la comuna, consèrva las arroinas de la glèisa Sent Joan. vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
La prononciacion es [mumpu'ʎaŋ]. las fòrmas ancianas son : Mountpoyllani, en latin, en 1285, de Monpullian en 1300, Monpulhan en 1409.
Segon Dauzat e Rostaing, Montpolhan ven deu latin mons, « montanha, tuca » e deu nom ancian deu lòc, format deu nom latin d'òme Pollius, damb lo sufixe -anum. Astor, citat per Bénédicte Boyrie-Fénié, escriu la medisha causa : l'occitan mont e lo nom d'un ancian maine galloroman, tirat de Pollius damb -anum. Segon Negre, tanben citat per B. Boyrie-Fénié, lo nom associat a mont seré lo nom d'òme Paulianus, derivat de Paulus.
Segon Bénédicte Boyrie-Fénié, Negre a tòrt pr'amor lo diftongue au se consèrva en occitan e los autes dus an dret.
(Lo ?) Sendèts
Véser a Sendèts (Gironda) (nom identic, hòra de l'article supausat).
Istòria
Guilhèm de Caumont fondèt ua bastida en 1317, mes en demòra pas arren, segon J. Dubourg, Connaître les bastides du Lot-et-Garonne.
Lautenbach
Lütebàch  en alemanic ( Lautenbach en francés) qu'ei ua comuna francesa deu departament deu Haut Ren e de la region del Grand Èst.
Crasville-la-Rocquefort
Crasville-la-Rocquefort es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Sèina Maritima e la region de la Nauta Normandia.
Gange
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Crasville-la-Rocquefort
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Gange
Toponimia
Las fòrmas ancianas son : ecclesia S. P[etri]de Agantico en 1073, ecclesiam S. Petri de Agantico, versus Aganticum, decimaria de Agantico, las vendedas de la vila de Agantico en 1116, de archidiaconatu Agantici, de Agantico, de archipresbiteratu Agantici, sense data [sègle XII ?], ad murum ville de Agantico en 1152, ecclesie de Agantico en 1152, 1155, villam de Agantico en 1156, apud Agnanticum en 1161-1171, castrum antiquum de Agangio, ipsum castrum de Agangio en 1162, S. Petri de Agantico en 1184, villam... de Agantico en 1208, castrum de Aquantico en 1217, ecclesia Beati Petri de Aganticho en 1276, versus Agantigum en 1289, senher d'Agange en 1297, senghour d'Agange en 1307, senher de Agange en 1318, archidiaconus de Agantico en 1392, Agange en 1526, de Agantico en 1529, baron de Ganges en 1593, Ganges en 1613, 1622, 1648 (Cavalier), 1740-60, 1771, 1774-75 (mapa de Cassini), Gange en 1740.
Segon Dauzat, Gange ven benlèu d'acanthicum (del latin acanthus « luòc ont l'acant (pata d'ors) brota ») ; segon Hamlin, Gange ven del grèc ακανθικός « espinós ». Segon Negre (TGF, I, § 10925), es pauc probable que Agantico representa la fòrma Aganticos, varianta de lectura per lo nom etnic Avanticos, mençonat per Plini, Istòria Naturala, 3.37 (frasa pas clara).
Gugney-aux-Aulx
Gugney-aux-Aulx es una comuna francesa, situada dins lo departament dels Vòges e la region de Lorena.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Neuville-lès-This
es una comuna francesa del departament de las Ardenas e de la region de Champanha e Ardena.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Thieffrans
Thieffrans es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Nauta Sòna e la region de la Franca Comtat.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Bougnon
Bougnon es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Nauta Sòna e la region de la Franca Comtat.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Le Plessis-Robinson
Le Plessis-Robinson es una comuna francesa, situada dins lo departament dels Nauts de Sèina e la region d'Illa de França.
Nòtas
<references group=N/>
Montbizot
Montbizot es una comuna francesa, situada dins lo departament de Sarta e la region dels Païses de Léger.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Nòtas
<references group=N/>
Saint-Symphorien (Eure)
Saint-Symphorien en normand (Saint-Symphorien en francés) es una comuna normanda administrada per lo departament d'Eure de la region de la Nauta Normandia.
Geografia
Sant-Symphorien fach partida del costat de Pont-Audemer. A situat a la separacion de la rota de Pont-Audemer a Cormeilles, en lo Lieuvin.
Saint-Symphorien fait partie du canton de Pont-Audemer. Il est situé à l'écart de la route de Pont-Audemer à Cormeilles, dans le Lieuvin.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Chennegy
Chennegy es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Auba e la region de Champanha-Ardena.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
thumb|left|Mapa postala anciana , Chennegy aperteniá dins l'ostal de Saint-Mesmin al.
Al, Nicolas de Fontenay possedissiá una part de la distincion. En 1447, los sieus pichons-fils Pierre de Courcelles l'amassa en totalitat.
thumb|left|Carte postale ancienne , Chennegy appartenait à la maison de Saint-Mesmin au.
Au, Nicolas de Fontenay possédait une partie de la seigneurie. En 1447, son petit-fils Pierre de Courcelles la réunit en totalité.
Borgo
U Borgu en còrs (Borgo en francés) es una comuna corsa, situada dins lo departament de Nauta Corsega‎ e la region de Corsega.
Crasville-la-Mallet
Crasville-la-Mallet es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Sèina Maritima e la region de la Nauta Normandia.
Geografia
Crasville-La-Mallet a situat en lo país de Caux.
Lo vilatge a situat a 6 km de Cany-Barville, a 8 km de Sant-Valery-en-Caux, a 11 km de Fontaine-lo-Dun e a 12 km de Doudeville.
Le village est situé à 6 km de Cany-Barville, à 8 km de Saint-Valery-en-Caux, à 11 km de Fontaine-le-Dun et à 12 km de Doudeville.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Crasvilla A citat cap a 1060. La glèisa i aguèt donat a la abbaye Sant-Georges-de-Boscherville al per Hugues de Guetteville. Lo suffixe a #èsser manlevat a la familha Mallet (de Graville), grand senhor en Angleterre e en França, proprietari de la tèrra de Crasville al. Abans la Revolucion, Crasville possedissiá una escòla de joves clèrgues.
Crasvilla est cité vers 1060. La glèisa fut donnée à l’abbaye Saint-Georges-de-Boscherville au par Hugues de Guetteville. Le suffixe a été emprunté à la famille Mallet (de Graville), grand seigneur en Angleterre et en France, propriétaire de la terre de Crasville au. Avant la Révolution, Crasville possédait une école de jeunes clercs.
Sent Martin de Re
Sent Martin de Re (probablhament Sént-Martin-de-Ré en peitavin; Saint-Martin-de-Ré en francés) es una comuna francesa, situaia sus l'Isla de Re, dins le departament de Charanta Maritima e la region de.
Comunas vesinas
400px|gaucha||Distanças e posicion relativa
Toponimia
Le nom de la vila proven de la dedicacion de la parròquia parròfia à Sent Martin.
Le borg es estat designat jos le nom de Fort-de-la-Montagne ("Fòrt de la Montanha") jos la Revolucion francesa.
Valbois
Valbois es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mòsa e la region de Lorena.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Ài
Ài (Au en alemand estandard, Lauw en francés) qu'ei ua comuna francesa deu departament deu Haut Ren e de la region d'Alsàcia.
Nancray
Nancray es una comuna francesa, situada dins lo departament de Dobs e la region de la Franca Comtat.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Blicourt
Blicourt es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Oise e la region de Picardia.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
La municipalitat dispausava d'una halte de camin de fèrre sus la linha Beauvais - Amians, #que #èsser en foncion de 1876 a 1939.
La commune disposait d'une halte de chemin de fer sur la ligne Beauvais - Amiens, qui fut en fonction de 1876 à 1939.
.nationwide
(nom de marca) es un nom de domeni generic. Es en servici dempuèi lo 15 de julhet de 2016.
Blargies
Blargies es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Oise e la region de Picardia.
Geografia
La commune de Blargies se situe à l'extrémité ouest du département de l'Oise, en bordure du départements de la Seine-Maritime.
Istòria
Blargies #Recebre la Crotz de Guèrra pendent la Primièra Guèrra mondiala.
Blargies reçut la Croix de Guerre durant la Première Guerre mondiale.
Ginòlas
Ginòlas (Ginoles en francés) es una comuna lengadociana, situada dins lo departament d'Aude e la region d', ancianament de Lengadòc-Rosselhon.
Geografia
thumb| left|Ginòlas vist dempuèi la montanha vignette|upright=1.6|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
Las fòrmas ancianas son : Locus de Ginnolis..., de Ginholis en 1258, Saint André de Ginholles en 1144-1639, Le lieu de Ginoles au Razès supérieur en 1146-1639, Villa de Guiollis..., Guiholis = Ginollis, Ginholis en 1303, Ginholles en 1306, Castrum de Ginholis en 1311, De Girilhelis (sic) en 1319, De Guilhollis en 1320, De Ginhollis en 1377, De Ginolis en 1360, Giniolles en 1594, Gignolles en 1647, Ginolles en 1671, Ginoles en 1781. La prononciacion occitana es Ginólos o Ginóles, dins la grafia de l'abat Antòni Savartés, donc [ʒi'nɔlɔs] o [ʒi'nɔles]. Dauzat interprèta lo nom coma *Ginnula (villa), del nom galloroman [comprene : gallic latinizat] d'òme *Ginnulus, varianta de Gennulius. Delamarre ne fa genuliā, « las propietats de *Genulios. Lo nom *Genulius (fòrma latinizada), de *Genu-lo-, « boca pichona », es pas atestat, mas Delamarre l'inferís de Genucius, qu'es frequent. L'abséncia de iòd (lo nom es pas vengut Ginòlhas) fariá supausar un nom *Genulos, puslèu que *Genulios. Mes justament las fòrmas ancianas ne fan dobtar : despalatalizacion ?
Doris Bures
thumb|right|200px|Doris Bures en 2012.
Vassincourt
Vassincourt es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mòsa e la region de Lorena.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Le Grand-Pressigny
Le Grand-Pressigny es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Indre e Léger e la region dau Centre.
Geografia
Ce village se trouve à 31 km au sud-ouest de Loches, à 60 km du parc de la Brenne, à 20 km du parc animalier de la Haute-Touche, à 51 km du Futuroscope, et à 25 km de Châtellerault. Il est au confluent de la Claise, un affluent de la Creuse, et de l'Aigronne.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Montvièlh
Montvièlh, (Monviel en francés) es una comuna agenesa situada dins lo departament d'Òut e Garona e la region de Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
La prononciacion es [mum'bjɛl]. Las fòrmas ancianas son dominus de Monviel, en 1326, ''eccl. Sancti Michaelis de Monvielle, en 1511, eccl. Sancti Michaelis seu Sti Jacobi de Monviel'', en 1673. Lo nom ven de mons, [montem], que pòt representar una simpla tuca e de « vièlh ». Lo mot mont a dins lo contèxte lo sens de « castèl, luèc fortificat » e la nocion oronimica es associada a l'idèa de defensa. Bénédicte Boyrie-Fénié considèra que l'adjectiu a un sens d'oposicion, respècte a la parròquia de Sent Miquèl de Vilars, que supausa pus recenta. La parròquia de Montvièlh pòrta lo nom de Sent Miquèl, mas coma Durengues explica qu'es pas sus la lista de Valeri (1520) e qu'aviá probablament un autre nom, aquel nom pòt èsser aquel Vilars, que seriá donc lo nom d'origina del borg, mentre que lo castèl, al nòrd del borg, se disiá Montvièlh. Lo nom Vilars es completament absent de las mapas recentas, tanplan coma de la de Cassini (fin del sègle XVIII). I a un Vilars a Sent Estròpi de Bòrn, mas pòt pas èsser aqueste.
Ataca de Niça (2016)
thumb|350px|Localizacion de l'ataca dins Niça L’ataca dau 14 de julhet de 2016 a Niça es una tuada amb un camion que se passèt a Niça (Occitània) lo sera dau 14 de julhet de 2016.
Lo menaire, Mohamed Lahouaiej-Bouhlel, ronça un camion al moment de la fèsta nacionala francesa. Tua 86 personas e ne nafra mai de 400. L’atac es clamat l’endematin per l’Estat Islamic. L’enquèsta a pas encara establit de ligam entre lo menaire e aquela organizacion.
Lo 5 d'agost un omenatge local fa ausir de cançons en occitan ("Nissa la Bella" e "Pantaia un pauc" cantats per Zine).
Ajac de Bandiat
Ajac de Bandiat (Abjat-sur-Bandiat en francés dempuèi 1974, Abjat davant) es una comuna d'Occitània, dins la region istorica de Perigòrd situada dins lo departament de Dordonha de la region de Novela Aquitània, ancianament d'Aquitània. Es traversada per Bandiat.
Sofrinhac
Sofrinhac (en francés Souffrignac) es una comuna d'Occitània, dins la region istorica de Perigòrd, administrada per lo departament de Charanta e la region de Novela Aquitània.
La Longine
La Longine es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Nauta Sòna e la region de Borgonha Franca Comtat.
Sofrinhac
Comunas limitròfas
400px|left||Distanças e posicion relativa
La Longine
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Sofrinhac
Toponimia
Las fòrmas ancianas son Soffrinhaco, Soffrinhac, Sofrinhacum en 1321, Choffrignaco.
Leimbach (Haut Ren)
Leimbach  en alemannisch ( Leimbach en francés) qu'ei ua comuna francesa deu departament deu Haut Ren e de la region d'Alsàcia.
Sofrinhac
Toponimia
L'origina dau nom de Sofrinhac seriá un nom de persona gallo-roman Sufferinius o Sophronius emb lo suffixe -acum,, , latinizacion dau sufixe celtic -*acon. Sofrinhac seriá donc una anciana granda proprietat gallo-romana.
Istòria
A l'Edat Mejana e jos l'Ancian Regime, la parròquia de Sofrinhac dependiá de la Chapela Sent Robert, que sos senhors prenián sovent lo títol de senhors de Sofrinhac. Coma una granda partida de Folhada, aparteniá a la província de Perigòrd, e dau temps de la constitucion dau departament de Charanta a la Revolucion, la population protestèt.
Ajac de Bandiat
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Norbert Hofer
thumb|right|250px|Norbert Hofer
Norbert Hofer, nascut lo 2 de març de 1971, es un òme politic austriac membre del Partit de la Libertat Austriac (FPÖ). Foguèt, amb Doris Bures e Karlheinz Kopf copresident per interim d’Àustria entre julhet de 2016 e genièr de 2017.
Ajac de Bandiat
Toponimia
La prononciacion es [a’ʣa] [debɑ̃n’djɛ],. Las fòrmas ancianas son Abjac vers 1185, Abjat au segle XVIII, Ajac' en 1760. Ajac ven d'un nom latin d'òme, Apicius (Dauzat, Chantal Tanet e Tristan Hordé) o Avitius (Chantal Tanet e Tristan Hordé, site de las comunas de Dordonha), emb lo sufixe -acum, , , latinizacion dau sufixe celtic -ācon. Ajac èra la propietat d'Apicius (o d'Avitius). N.B. Avitius + ācon auriá donat *Ausac o Avesac (pus au sud); en Perigòrd,-v- se seriá normalament vocalizat e seriá pas pareissut coma -p- o -b-.
Karlheinz Kopf
thumb|250px|right|Karlheinz Kopf
Karlheinz Kopf, nascut lo 27 de junh de 1957, es un òme politic austriac membre del Partit Popular Austriac (ÖVP). Foguèt, amb Doris Bures e Norbert Hofer copresident per interim d’Àustria entre julhet de 2016 e genièr de 2017.
Sofrinhac
Istòria
Sofrinhac e las comunas a l'entorn provesiguèron longtemps en fer de las farjas localas, puèi la fondariá de Ruelle davant l'arribada dau chamin de fer e de la meniera lorenca, pus richa, per far daus canons destinats a la Marina.
Au començament dau segle XX, l'industria èra representada dins la comuna per doas fabricas relativament importantas : una sejaria mecanica, a Biée (nom francés), e una fabrica de limas, a Labétour (nom francés), que fabricava principalament las gròssas limas utilizadas per la fondariá de Ruelle.
Pendent la prumièra meitat dau segle XX, lo chamin de fer d'Engoleime a Nontron e Tiviers passava au pè dau borg, e la gara pus pròpcha èra a Varanha.
Administracion
miniatura|centre|La mairariá en 2010.
Nòtas e referéncias
<references group="N"/>
Saint-Julien-de-Raz
Nom desconegut en arpitan (Saint-Julien-de-Raz en francés) es una comuna arpitana dau Daufinat, situaa dins lo departament d'Isèra e la region de Ròse-Aups.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
.allstate
(nom de marca) es un nom de domeni generic. Es en servici dempuèi lo 14 de julhet de 2016.
La Neuville-lès-Wasigny
es una comuna francesa del departament de las Ardenas e de la region de Champanha e Ardena.
.tjmaxx
(nom de marca) es un nom de domeni generic. Es en servici dempuèi lo 15 de julhet de 2016.
Bayard-sur-Marne
Bayard-sur-Marne es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Nauta Marna e la region de Champanha-Ardena.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Blandaç
Blandaç (Blandas en francés) es una comuna lengadociana situada dins lo departament de Gard e la region d', ancianament de Lengadòc-Rosselhon.
Geografia
Lo territòri de la municipalitat materializa una fraction sud del Massís Central. S'estend sus una part del causse de Blandaç.
Istòria
Blandatis, 921 ( DT ) ; = NP rom. Blandus ( OTL ) + - àtis E. Nègre çò que dona Blandaç.
Canoè-caiac
Lo canoè-caiac se practica en léser (torisme nautic, practica individuala o associativa) o en competicion, dins los mitans d'aiga calma (estanhs), d'aiga viva (rius) e maritima (estuaris, mar). La seguretat implica la mestreja de la nau, un entraïnament tecnic e fisic, l'equipament, l'informacion prealabla de las condicions del percors (meteo, estat del parcors), l'acompanhament… variablas segon lo tipe de practica.
Istoric
Lo tèrme « canoè-caic » aparéis a la mitat del sègle XX. Format a partir dels mots canoè e caiac, designa uèi un espòrt o léser realizat pas sonque amb canoè o un caiac, mas tanben amb tota nau propulsada per de pagaias (espòrts de pagaia), coma la piròga (lo nom per aquel espòrt dins las autras lengas latinas utliza aquela etimologia ex: Piragüisme), la nau-drac, lo raft. Lo canoè-caiac se diferéncia tanben del rem, a causa del mejan de propulsion.
Lo canoè es originari d'America del Nòrd, ont los Amerindians l'utilizan coma nau de transpòrt; la propulsion e lo cap essent assegurat per une pagaia simpla. Lo caïac ven dels Inuits, subretot los Aleots; utiliza entre autre per la caça,se mòu mejans una pagaia simpla o dobla. La diferéncia entre canoè e caiac se fa amb lo tipe de pagaia, de la posicion d'assisa e del nombre de navigators: i a de canoès monoplaças e de caiacs de doas, quatre o dètz plaças per exemple. Existís d'autras practicas de pagaia dins lo temps, los pòbles, las regions : pirògas (Africa, Americas), va’a (Polinesia), vaka (illas Cook). Las naus mogudas amb pagaia son d'entre los mejans mai ancians de deplaçament umans, utilizant los camins d'aiga, e abans la ròda suls camins de tèrra. S'utilizan per d'usatges diverses: mejan de transpòrt, fèstas tradicionalas, annèxas de naus mai grandas, léser, espòrt de sentits fòrts, de limpada.
Las practicas de canoè-caiac evoluèron fòrça dempuèi la fin del sègle XX, se diversificant segon las activitats de léser e espòrt, ajudats per l'emplec de materials nòus e procediment de fabricacion dins las quita naus, mas tanben per la pagaia o los accessòris de seguretat. D'en primièr de rusca o de pèl tibat sus una armadura de fusta, canoès e caiacs fogèron bastit de tèla tibada sus armatura metalica, de fusta latada, de metal, e ara subretot de plastics e matèria compositas (fibra de veire, carbòni, Kevlar). Las naus adoptèron de formas e equipaments especifics a de practicas novèlas, mai exigentas (estil luire, riu corrent, mar…) o grand public (naus sens enponts — es a dire que lo pagaiaire es setat dessús e pas mai dedins —, amb o sens autoescolador…). La forma actuala dels canoès e caiacs depend mai de la practica que son destinadas, e de preferéncias individualas, que de lor origina. Alara es sovent aisit de confondre un canoè amb un caiac. Sola la posicion assisa o de genolh del pagaiaire — e la pagaia dobla o simpla — permet de los diferenciar plan.
La practica de competicion en aiga calma comença en Angletèrra en 1865. França (1869) e Nordamerica (1871) seguisson. La federacion internacionale foguèt creada en 1924; organisa los primièrs campionats d'Euròpa en 1933 e los campionnats del mond en 1938. Lo programa olimpic comprend de corsas en aiga calma dempuèi 1936.
En aiga viva, la primièra competicion se debana en 1939 en Alemanha. La Copa del mond es creda en 1945 e l'eslalòm en aiga viva es ial programa olimpic en 1972. Lo primièr campionat del mond de davalada de riu se debanèt en 1959 sur la Vesera (Occitània).
Tecnica esportiva
Lo canoè-caiac d'aiga calma se practica amb dos tipes de naus qu'obligan lo caiaquista d'adoptar de tecnicas diferentas, quitament se plan sovent los concèptes son los meteisses.
Propulsion en caiac : lo caiaquista es setat sus un sèti bas al fond del la nau. Sos pès repausan sus de còtas fixas (en léser) o reglablea, o una barra sovent nomenada « còtapè » o « barra de pè ». Lo caiaquista pagaia alternativament dels dos costats, caçant l'aiga cap arrièr. Mas es de fach subretot lo pagaiaire que se tira cap davant sus l'aiga ont es ancorat amb la pagaia, e transmet lo movement a la nau mejans son tronc, per contact de sas patèrlas e pojada de sos pès. Propulsion e cap se donan al meteis temps. D'accions correctiças (cóp de pagaia a larg, en redons) pòdon èsser necessaris. Suls caiacs de corsas en linha, lo caiaquista a los genonhs mai levats, et sos pès comandan una barra de govèrn qui traversa lo còtapè, e mòu amb de carrèlas un govèrn.
Propulsion en canoè: lo pagaaira es installat setat assis sus un sèti, un pof o un escalon, los genolhs al fons de la nau. En competicion, s'utiliza de còtas al nivèl dels genolhs e de las ancas. Lo movement de pagaiatge es un pauc diferent del caiac. Per exemple, la pagaia simpla (d'una pala) es (normalament!) utilizada sonque d'un costat, e donc cal « redreçar » lo cap. Se fa amb un govèrn arrièr (debutants, léser), o un « còl de cicne », o (« còp de J » (frena mens, pas de sacadas) . En canoè de corsa en linha, lo camoïsta a una posicion dicga « de chèc», un genonh al fons de la nau, l'autre en « fenta davant », que permet de produire un esfòrt mens intens.