cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Backgammon
Començament de la partida
Après lo còp iniciau, lei dos jogaires altèrnan lei gits de dos dats. Lei dats dèvon totjorn èsser lançats dins lo compartiment de drecha. Tradicionalament, s'utiliza un cornet, una mena de gòt amb una dubertura redona ò ovala, qu'es gançalhat au mens tres còps.
Desplaçaments
Lei desplaçaments de pions son definits a partir dei valors afichadas per lei dats. Per exemple, se son resultat es 5 e 2 (notat 5-2), lo jogaire dèu avançar un pion de 5 casas e un autre de 2 casas. Un meteis pion pòu èsser desplaçat dos còps se lei dos movements son ben separats : 5 casas e 2 casas ò 2 casas e 5 casas. Lei desplaçaments de pion son de faire vèrs lei sagetas de valors inferioras.
S'un jogaire obtèn un doble, es a dire se lei dos dats afichan la meteissa valor, dèu jogar dos còps cada dat. Per exemple, s'obtèn 6-6, dèu realizar quatre movements de sièis casas.
Un jogaire es totjorn obligat de jogar lei dos dats. S'es impossible, dèu passar son torn. S'es possible de jogar unicament un dat, es obligat de jogar lo dat de valor superiora. Per exemple, se realiza 5-1 e que pòu jogar siá lo 5 siá lo 1, dèu jogar lo 5. De mai, es enebit de se plaçar dins una situacion permetent de jogar unicament un dat quand existís una possibilitat de jogar lei dos.
Restriccions ai desplaçaments dei pions
Durant son desplaçament, un pion pòu èsser pausat sus una casa liura ò ocupada per un ò plusors pions de sa color. Pòu tanben èsser pausat sus una casa ocupada per un unic pion advèrs. Dins aqueu cas, aqueu pion es « batut » e plaçat sus la barra dau caire dau jogaire advèrs.
Un pion pòu jamai èsser plaçat sus una casa ocupada per au mens dos pions advèrs e ges de casa pòu èsser ocupada per de pions de colors diferentas.
Lei pions plaçats sus la barra dèvon tornar venir dins la partida per lo jan interior de l'adversaire. Aqueu movement es realizat gràcias a l'utilizacion de la valor d'un dat. Un 1 permet de plaçar lo pion sus la casa 24, un 2 sus la casa 23, un 3 sus la casa 22... etc. Lo jogaire pòu pas desplaçar lei pions presents sus lo faudau tant que se tròban de pions sus sa barra.
Sortida dei pions
Quand un jogaire a menat totei sei pions dins lo sieu jan interior, pòu començar de lei sortir dau faudau, fasa de la partida qu'es dicha « sortida ». Un 1 afichat sus un dat permet de sortir un pion de la casa 1, un 2 un pion de la casa 2... etc. Es tanben possible d'avançar un pion vèrs una casa inferiora en luòga de lo sortir. Un dat pòu pas èsser utilizat per sortir un pion d'una casa inferiora se demòra de pions sus la casa que correspond a sa valor. S'es pas lo cas, es possible de l'utilizar per un pion d'una casa inferiora mai fau començar per un pion de la casa pus auta encara ocupada.
S'un pion es batut durant la fasa de sortida, lo jogaire pòu pas sortir d'autrei pions avans lo retorn dau pion batut dins son jan interior.
Venceire de la partida
thumb|right|Exemple d'una partida de backgammon (ganhada per lo jogaire [[roge).]]
Una partida dura generalament de 5 a 30 mn. Lo venceire es lo jogaire que capita de sortir totei sei pions. Existís tres tipes de victòrias diferentas :
Dat doblaire
thumb|right|[[Fotografia d'un dat doblaire.]]
Règlas generalas
Lo dat doblaire pòu èsser utilizat per redurre la durada d'una partida e renfòrçar son aspècte estrategic. Dins aqueu cas, es plaçat au començament de la partida au mitan de la barra de faiçon a afichar la valor 64. A son torn de jogar e avans de lançar lei dats, un jogaire pòu prepausar a son adversari d'utilizar lo dat doblaire. Son adversari a alora doas possibilitats : Dins una partida, lo multiplicator aplicat passa rarament 4 mai i a ges de limit e un multiplicator superior a 64 es possible.
Variantas dau beaver e dau racoon
Aquelei variantas fan pas partida dei règlas oficialas dau backgammon e son rarament utilizadas en competicion. Se son utilizadas, son mesas en òbra quand un jogaire estima que son adversari a tòrt de prepausar un doblament.
Règla de Murphy
La règla de Murphy es una varianta de « doble automatic » qu'es pas oficiala e qu'es fòrça rara dins lei tornegs oficiaus. Se lei dos jogaires l'accèptan, lo dat doblaire es plaçat au centre de la barra per afichar la valor 2. Totei lei dobles dei jogaires son doblats per la valor dau dat doblaire qu'es ela meteissa doblada a cada doble. Per exemple, lo premier doble es doblat, lo segond es quadruplat... etc. Generalament, un limit es fixat au començament de la partida per empedir un nombre excessiu de dobles successius.
Règla de Jacoby
La règla de Jacoby pòrta lo nom dau jogaire estatsunidenc Oswald Jacoby (1902-1984). Quand es aplicada, la validacion d'un gammon ò d'un backgammon es impossibla se lo dat doblaire es pas estat utilizat durant la partida. Aquela règla es fòrça rara dins lei competicions oficialas. En revènge, es pus frequenta dins lei partidas jogadas per de sòus.
Règla de Crawford
La règla de Crawford es d'usatge frequent dins lei tornegs. Enebís d'utilizar lo dat doblaire quand un jogaire es a un ponch de ganhar lo rescòntre. L'idèa es de rendre lo jòc pus equitable per lo jogaire qu'a l'avantatge. D'efiech, sensa aquela règla, son adversari a tendància de demandar lo doble per assaiar de lo ragantar dins lo finau de la partida.
Organizacion dei competicions
Lo backgammon e sei precursors son de jòcs populars dins tot l'espaci eurasiatic dempuei l'Antiquitat. Son organizacion modèrna es principalament l'òbra de l'industria dau jòc que sostèn la creacion de competicions professionalas dempuei la fin deis ans 1960. Ansin, lo premier campionat dau mond de backgammon foguèt organizat en 1967 a Las Vegas. Lo desvolopament d'internet, amb l'aparicion d'un important mercat dau backgammon en linha, a favorizat un desvolopament novèu amb la creacion de circuits mondiaus coma lo World Series of Backgammon creat en 2006.
Turcmenistan
Turcmenistan (Türkmenistan en turcmèn) es un país d'Asia qu'a pas cap de frontièra maritima. Confronta Cazacstan e Ozbequistan al nòrd, Afganistan a l'èst, Iran al sud e la mar Caspiana a l'oèst. Sa capitala es Ashgabat.
Lo gentilici es turcmèn -a.
Geografia
thumb|Mapa de Turcmenistan en vista de satellit. Turcmenistan a una superfícia de, que 90% ne son cobèrts pel desèrt del Karakum.
Los rius principals son Amodarià, Atrek e Murgab. En lo que tanh a la còsta turcmèna que possedís sus la mar Caspiana, es plana a la mitat septentrionala e escarpada al centre e al sud. A la part septentrionala i a la baia de Türkmenbaşy, la peninsula del meteis nom e lo gòlf de Garabogazköl, ocupat per una granda palun d'aiga salada. Entre aquel gòlf e lo mar d'Aral se tròba lo lac Sariqamish, apertenent al Turcmenistan e Ozbequistan.
Lo clima es subtropical desertic, amb pauca pluèja. Los vents i son cauds e secs, e la màger part de la precipitacion se concentra entre genièr e mai. La pluèja annala en Turcmenistan es inferiora als 200 mm. Existisson de menudas zònas de bòsc dins las tèrras nautas del SO e SE.
Clima
Lo clima de Turcmenistan es de tipe eissuch e continentau amb pauc de precipitacions. Leis estius son fòrça cauds (fins a 50 °C dins lo Desèrt de Karakom) e leis ivèrns moderats. Lei precipitacions varia entre 100 e 350 mm en causa de la preséncia de montanhas au sud que blòcan lei massas d'èr umidas en provenància de l'Ocean Indian. De vents, sovent portaires d'arena, bofan regularament dempuei lo nòrd e l'èst.
Lo periòde precoloniau
Lei Turcmèns son un pòble nomada turc originari de l'estèpa eurasiatica. Dich Turcoman, aqueu pòble migrèt vèrs lo sud-oèst de la Mar d'Aral a partir de la fin dau sègle X. Puei, una partida dei tribüs turcomans contunièt vèrs l'oèst onte son a l'origina dei Turcs d'Anatolia e d'Azerbaitjan. Certanei Turcomans demorats en Asia Centrala comencèron de se sedentarizar lentament a partir dau sègle XVI en causa de l'ariditat creissenta. Ansin, au començament dau sègle XIX, la region de Kopet Dag, l'oasís de Merv e la vau d'Amodarià èran poblats per de comunautats turcmèns sedentarizadas. Pasmens, lei Turcmèns nomadas contuniavan de menar d'incursions còntra lei pòbles vesins e d'alimentar lei mercats d'esclaus de Khiva ò de Bukharà.
Lo periòde rus
Establits en 1870 a Krasnovodsk lòng dau litorau sud-èst de la Mar Caspiana, lei Rus comencèron la conquista dau territòri turcmèn en 1877. Se turtèron a una resisténcia acarnada e subiguèron una revirada sevèra en 1879. Pasmens, dos ans pus tard, la tribü dei Tekke que menava la resisténcia, subiguèt a son torn una desfacha saunosa au sètge de Gök Tepe. Grèvament afeblits, lei Turcmèns foguèron alora pauc a pauc obligats de se sometre ai Rus : Merv capitulèt sensa combatre en 1884 e lei darriers combats importants s'acabèron en 1885.
La conquista russa accelerèt la sedentarizacion dei Turcmèns e entraïnèt un desvolopament fòrça importanta de la produccion de coton. Leis autoritats novèlas favorizèron tanben la difusion d'un islam pus ortodòx per remplaçar lo sofisme qu'aviá animat la resisténcia turcmèna.
Lo Turcmenistan Sovietic
Durant la Guèrra Civila Russa, lei Turcmèns assaièron de restaurar son independéncia. En julhet de 1918, una insureccion permetèt de prendre lo contraròtle d'Ashkhabad ai Bolchevics e d'i installar un govèrn independentista. Sostengut per de tropas britanicas, foguèt finalament reversat per l'Armada Roja au començament de 1920.
En 1924, foguèt creada una Republica Socialista Sovietica de Turcmenistan a partir dau territòri turcmèn tradicionau e de regions eissidas dei Khanats de Khiva e de Bukharà. Pasmens, a respèct deis autrei republicas sovieticas d'Asia Centrala, la RSS de Turcmenistan aguèt una demografia relativament omogenèa ambé solament quauquei minoritats ozbècas lòng de sa frontiera orientala, russas dins lei vilas e cazacas dins lei regions occidentalas.
Lo periòde sovietic foguèt marcat per la collectivizacion fòrça que causèt la fugida de desenaus de milièrs de Turcmèns en 1928 e per lo cavament dau Canau de Karakum que permet d'aigar lei regions deserticas dau país. Dins aquò, la societat turcmèna gardèt de trachs culturaus pròpris, especialament de solidaritats tribalas fòrtas, maugrat l'adopcion progressiva d'un estile de vida pus europèu.
Dins lo corrent dau procès de dissolucion de l'URSS, lei Turcmèns, fòrça dependants dei subsidis de l'Union, votèron en favor de son mantenement lo 17 de març de 1991 (aperaquí 98% dei sufragis exprimits). Saparmurat Niyazov, cap dau partit comunista turcmèn dempuei 1985, sostenguèt lo còp d'estat còntra Mikhaïl Gorbachov. Puei, proclamèt l'independéncia de Turcmenistan en octòbre de 1991.
Lo Turcmenistan independent
Dempuei 1991, Turcmenistan es dirigit per un regime autocratic, corromput e fòrça autoritari. Saparmurat Niyazov ne foguèt lo cap fins a sa mòrt en 2006. Subrenomat Turkmenbachi (« Paire dei Turcmèns » en occitan), publiquèt un libre en 1999 que sa conóissença es obligatòria per intrar a l'universitat. Diplomaticament neutre, assaièt de demenir la dependéncia de son país a respèct de Russia, accelerèt lo desvolopament de l'industria dau gas naturau que sei revenguts permèton d'assegurar una certana redistribucion dei richessas au sen de la populacion. Pasmens, Ashgabat se turta a son isolament entre Russia, Iran e Afganistan e au problema diplomatic de l'estatut de la Mar Caspiana qu'empacha la construccion d'un oleoducte vèrs Turquia.
Après la disparicion de Saparmurat Niyazov, lo decan dau govèrn, Gurbanguly Berdimuhamedow, lo remplacèt. Mantèn en plaça lo regime en despiech de l'adopcion de mesuras destinadas a crear una vida democratica de façada coma la creacion de partits politics « d'oposicion » organizada per lo poder.
Demografia
La populacion, d'aperaquí 4,5 milions d'abitants, se dividís en 77% de turcmèns, 9,2% d'ozbècs e 6,7% de russes, del temps que los tatars, los alemands e d'autras comptan amb 5%. La lenga oficiala e tanben majoritària es lo turcmèn, qu'es parlat per 72% de la populacion, seguida pel rus, principalament dins las vilas, amb 12%, e l'ozbèc, qu'es la lenga de 9%. Existís tanben una diversitat de religions, doncas que se plan 89% son musulman e 9% son de membres de la Glèisa Ortodòxa Russa, la rèsta apertenon a de minoritats pichonas, e qualques unas d'elas, coma los Testimònis de Jehovà, patisson la manca de libertat religiosa.
Las Rozas de Madrid
right|250px|thumb|Plaça d'Espanha Las Rozas de Madrid es un municipi d'Espanha de la Comunautat Autonòma uniprovínciala de Madrid.
Marinhana
Marinhana (Marignane en francés) es una comuna provençala situada dins lo departament dei Bocas de Ròse e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur.
Entre lei ribas de l'Estanh de Bèrra e lo canau dau Ròve, Marinhana es la comuna onte se tròba l'Aeropòrt de Marselha Provença e la societat Eurocopter, premier fabricant d'elicoptèrs au mond.
Lo gentilici es marinhanenc -a.
Fort-de-France
Fort-de-France es la capitala del departament francés d'otramar de Martinica. Es situat dins la còsta oèst de l'illa. Sa populacion èra 94,049 abitants en 1999. Sa superfícia totala es 44,21 km².
Otto Bauer
thumb|250px|Otto Bauer en 1919 thumb|Nationalitätenfrage und die Sozialdemokratie, 1924
Otto Bauer (Viena, Àustria, 5 de setembre de 1881 – París, 5 de julh de 1938) foguèt un politician e ideològ austrian. Es considerat coma una de las personalitats mai influentas dins lo corrent del marxisme nomenat austromarxisme.
Betica
thumb|Betica dins l'[[Empèri Roman]] Betica (en latin Baetica) èra una provincia de l'Empèri Roman e visigoda d'Ispània. Balhèt lo seu nom al riu de Betis (l'actual Guadalquivir).
La capitala èra Hispalis. Correspond mai o mens a l'actuala Andalosia, levat (Linares e Almeria).
Judiciarament se dividiá en quatre convents juridics:
Aguèt 175 vilas que 9 èran de colònias, 8 de municipalitats, 29 de vilas de drech latin, 6 de vilas liuras, 7 de vilas federadas (aliadas) e 120 d'estipendiàrias (tributàrias). Vespasian balhèt dins totas las vilas lo drech latin.
Se menciona de pòbles coma bastuls, bastetans, turdetans, beturis, turduls, Girisens e Olcades.
Oise (ribièra)
Oise ( pron. francesa : [waz]) es un riu de Belgica e de França. Es un afluent de Sèina.
Latin classic
Çò que uèi se nomena lo latin classic èra, de fach, una forma plan estilizada de la lenga literària, bastida selectivament dempuèi lo latin arcaïc, del que pauc d’òbras demoran.
Lo latin classic se diferencia de la formas precedentas del latin literari de mai d’un biais. Entre autre es diferent de la lenga utilizada per Caton l'Ancian, Plaut e, dans tanben de, Lucrèci. Divergís del latin arcaïc al subjècte de las finalas -os (nominatiu singular) e -om de la segonda declinason venon -us e -um, e per unes cambiaments semantics.
Lo latin parlat pel comun dels abitants de l'Empèri roman, subretot a partir del sègle II, se nomena lo latin vulgar. Lo latin vulgar se destria del latin classic pel vocabular e la gramatica, Amb lo temps, tanben per la prononciacion.
Fonologia
I a cinc vocalas en latin classic: [i], [e], [a], [o], [u], que podavan èsser brèvas o longas. Aquesta logor aviá una valor fonologica: permetava per exemple de destriar l'ablatiu del nominatiu dins la primièra declinason. Las brèvas èran mai dobèrtas e se caracterizavan per un tenson musculara mendre.
[y] èra present pas que dins de malèus dels grèc. Existissiá mai tres diftongs: [au̯], [ae̯] e [oe̯].
Lo cadre çai dejós conten las consonantas del latin classic. [l] e [ɫ] èran de variantas combinatòrias : [ɫ] es unicament prononciat devant consonanta. Las consonantas podavan èsser geminadas.
Mai, dins de tèrmes manlevats al grèc, se trapan las consonantas [d͡z], [kʰ], [pʰ], r̥, [tʰ] - veire aspiracion.
Gaireben totes los mots latins possedavan un accent de nautor. Aqueste accent èran situit:
Se la sillaba iniciala es pas tonica, recebiá un accent secondari.
Escriture
En latin classic, i aviá gaireben pas de letras mutas. Lo quadre çai dejós mòstra la valor fonemic de las letras de l'alfabet latin. Dins la edicions modèrnas, las vocalas longas son sovent signaladas per un macron e las brèvas per un brèu. Tanben se nota [j] j (puslèu que i) e [w] v (puslèu que u). Aqueste signes èran desconeguts a l'epòca classic, mas a vegadas se signalava las vocalas longas per un apèx.
Autor de l'edat d’aur
Lo mai ancian poèta de l'edat d'aur seriá Lucrèci, qu’escriguèt un long poèma epicurian titulat De rerum natura.
Catul escriguèt a una data un pauc posteriora. Foguèt un davancièr de l'importacion de la versificacion lirica grèga en latin. La poesia de Catul èra personala, erotica a vegada, de còps gaujosa. Escriviá pas que seguent la metrica grèga. Aquesta metrica contunhèt d’aver una influéncia sus l’estil e la sintaxi del latin poetic fins a que lo vam de la crestientat favorizèsse un estil diferent.
La tendéncia ellenisanta de l'edat d’aur ven a son apogèu amb Virgili, que l’Eneïda qu’es un poèma epica malèva a Omèr son estil. De tendéncias similaras s’encontran dins Oraci, que las Odas e las Satiras son escrichas al biais grèc, e qu’utiliza gaireben totas las formas fixas de la prosodia grèga en latin.
Ovidi escrich de longs e erudits poemas amb per subjècte la mitologia grèga, e de pèças semisatiricas coma L'Art d'aimar. Tibul e Propèrci escrivián tanben de poèmas prenent per modèls lo grècs precedent.
Pròsa
En pròsa, una illustracion de l'edat d'aur del latin classic es Cesar, que lo Comentàris sus la Guèrra de las Gàllias presenta un estil laconic, precís e militar. Los discors de Ciceron, jurista e politic, coma Las Catilinària, foguèron consideradas pendent de sègles coma los extrachs melhors de pròsa en latin classic. Sos retoricas faguèron longtemps autoritat per l'expression latina.
L'òbra tecnica mai importanta uèi gardada es De Architectura de Vitruvi, un recamp de metòdes de construcions, plans e dessenhs per la construcion d’ostals, e tanben la descripcion des maquina ajudant a bastir. Fa encara una descripcion de maquinas de guèrra e de molinas e pompas d’aiga.
L'edat d'argent du latin classic
drecha|vinheta|250x250px|[[Plini l'Ancian|Plini lo vièlh, retrach imaginari del sègle XIX (n’existís pas cap de l’epòca).]] vinheta|Siloèta d'[[Apulèu.]] Lo latin classic contunhèt d'èsser utilizat pendent l'« edat d'argent » de la literatura latina classica. Se situís dins los sègles I e II seguent l'edat d’aur. La literatura de l'edat d'argent foguèt traditcionalament considerada coma inferiora a aquesta de l'edat d’aur. Tanben foguèt nomenat « postaugustinian ». D’entre las òbras trobats, aquestes de Plini lo Vièlh e de Plini lo Jove inspirèron los autors de las generacions futuras, subretot de la Renaissença.
L'edat d’argent tanben donèt dos romans latins: las Metamorfòsis d'Apulèu e lo Satiricon de Petròni.
Cambiaments estilistics
La quita edat d'argent del latin pòt se dividís en doas temporadas. Una periòda d'experiment radical dins la srgonda mitat del sègle du I e un neoclassicisme al sègle II. esquèrra|vinheta|183x183px|Bust de gisp representant [[Neron, Musèu Puchkin, Moscòu.]] vinheta|185x185px|Ancian bust de [[Senèca lo Jove (Antikensammlung Berlin)]] Jol règne de Neron e Domician, dels poètas coma Senèca lo Jove, Lucan eEstaci foguèton los davancièt d'un estil nòvel aviá plagut, desplagut e daissat en balanç, segon las epòcas e las criticas literàrias posterioras. Al subjècte de l’estil, las literaturas datant de Neron e de Flavian mòstran l'importança de l'ensenhament de la retorica dins l'educadion romana. L’estil, declamatòri, a vegada eloquent, es largament marcat per l’asianisme: s’i encontra un vocabulari exotic, des aforismes plan sonhat, a vegada al prejudici de la coeréncia tematica.
Los tèmas abordats a la fin del sègle I mòstran un interés per la violéncia, la mascaria, las passions extrèmas. Jos l'influéncia de l’estoïcisme, l'importança dels dieus passa, alara que la fisiologia de las emocions pren mai de plaça. De sentiments passionals coma la colèra, l’ufan e l’enveja son descrichas amb de tèrmes fins a anatomics d'inflamacion, d'edèma, de pujada de sang o de bila. Per Estaci per exemple, la respiracion de las Musas es descricha comme una calor (fèbre).
Alara que lor extremisme a l’encòp dins lo tèma et la diccion provoquèt contra aquestes poètas un cèrt reget dels autors del neoclassicisme, èran plan estimats a la Renaissança, e un cèrt retorn al vam pels poètas modernistas angleses.
China
China pòt èsser:
Aspèth (omonimia)
Aspèth pòt designar los toponims:
(486) Cremona
(486) Cremona es un asteroïde.
Tupigny
es una comuna francesa del departament d'Aisne e de la region dels Nauts de França.
Geografia
250px|thumb|left|Comuna de Tupigny
250px|thumb|left|Canal de Sambre a Oise - [[pont virador à Tupigny]]
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Economia de Lituània
thumb|250px|left|L'indústria navala es un important sector de l'economia lituaniana. L'economia de Lituània se basa fondamentalament sus las activitats piscicòlas e l'explech forestièra. A gaireben 2,400,000 ha de tèrras cultivadas. La trufa, las cerealas e la bledaraba sucrièra son las culturas pus importantas. L'agricultura es estada tradicionalament productora de noiriduras. Mas dempuèi los ans 1940 s'es industrializada fòrça rapidament, a pesar que l'agricultura es encara importanta (encara benlèu una cinquena part de la populacion activa se consacra mes que 53,9% de la tèrra es de cultiu, mentre 30,4% son de bòsques e las 7,6% de pasturas). Es tanben fòrça important l'elevatge.
Las ressorsas minièras, exceptat la torba, son raras. Las principalas indústrias son textilas (coton, lana).
Economicament, lo país se dividís dins quatre zònas. Lituània Èst a un sector industrial diversificat e en expansion (metallurgia, manufacturas, fustièras e indústria leugièra). La zòna sud possedís la mitat dels recorses energetics e aquatics e metallurgia, manufacturas divèrsas e alimentàrias (sustot per l'elevatge e la beleta-rafe). Lo Nòrd de Lituània a pauca indústria mas es una importanta zòna de granjas. La zòna Oèst es mai conegut per l'apariament de vaissèls e pesca.
Malgrat ja èsser membre de l'Union Europèa dempuèi lo 1 de mai de 2004, lo sieu comèrci amb los païses d'Euròpa Orientala - Russia en particular - representa una part creissenta del total. Lo 4 de junh de 2014 la Comission Europèa prepausèt que lo Conselh de Ministres de l'UE decidiguèsse se Lituània podiá adoptar l'èuro lo 1 de genièr del 2015, la que causa foguèt acceptada lo 23 de julhet de 2014.
Rozas de Puerto Real
Rozas de Puerto Real es un municipi d'Espanha de la Comunautat Autonòma uniprovínciala de Madrid.
San Agustín del Guadalix
San Agustín del Guadalix es un municipi d'Espanha de la Comunautat Autonòma uniprovínciala de Madrid.
(488) Kreusa
(488) Kreusa es un asteroïde.
Letia
Letia es una comuna corsa, situada dins lo departament de Corsega del Sud e la region de Corsega.
Geografia
Lo vilatge de Letia a situat en lo costat dels Dos-Sorru a 750 mètres d'altitud.
Cada caseriu a una glèisa e a traversat per un cors d'aiga nomenada "A Catena".
Le village de Letia est situé dans le canton des Deux-Sorru à 750 mètres d'altitude.
Il est divisé en deux hameaux distincts :
Chaque hameau a une église et est traversé par un cours d'eau nommé "A Catena".
Portèth d'Aspèth
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Istòria
Pendent eth Ancian Regime, Portèth d'Aspèth qu'èra dera eleccion de Comenge, doncas dera província de Gasconha, dera generalitat d'Aush, dera diocèsi de Coserans e dera senescaucia de Pàmias. Eth vocable dera glèisa qu'es Sent Líser. Tanlèu 1790, Portèth d'Aspèth qu'èra deth canton d'Aspèth.
Sanhon
Sanhon (Saignon en francés) es una comuna provençala, situada dins lo departament de Vauclusa e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur.
Michael Spindelegger
thumb|200px|Michael Spindelegger Michael Spindelegger (nascut lo 21 de decembre 1959) es un politic austriac. Serviguèt dins lo gabinet del cancelièr Werner Faymann coma Ministre de l'Exterior d'Àustria de 2008 a 2013 e coma Ministre de las Finanças entre 2013 e 2014. En mai el foguèt vice-cancelièr entre 2011 e 2014. Spindelegger foguèt tanben dirigent del Partit del Pòble Austrian (ÖVP) de 2011 a 2014. Lo 26 d'agost de 2014 renoncièt inesperadament a totas las cargas politicas. Dempuèi març de 2015 Spindelegger es estat director de l'Agéncia per la Modernizacion d'Ucraïna (AMU).
Doue
Doue es una comuna francesa, situada dins lo departament de Sèina e Marna e la region d'Illa de França.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Nòtas
<references group=N/>
Creòl reünionés
Lu creòl reünionés (kréol réyné o kréol rényoné dins lu parlat) es un creòl a basa lexicala francesa parlat a la Reünion. Ven subretot dau francés (principalament daus dialècts dau nòrd-oèst coma lu normand e lu galò) mas a maitot subit l'influencia de las lingas d'autras etnias vengudas s'aisinar dins l'isla, coma lu malgash, l'indo-portugués e lo tamol.
L'usatge dau creòl es plan espandit entre los Reünionés qui l'utilisen chasque jorn, a la maijon (kaz) coma au trabalh (bitassion), mas l'usatge dau francés, la linga nationala, resta plan majoritaria a l'escrich. Los Reünionés poden parlar las doas lingas, son 'donc bilingues. Contrariament au creòl maurician, que semblava mai au francés mas qui se'n eslunha, lu creòl reünionés seg lu movament inverse degut a l'influencia permanenta de la cultura francesa sus los medias e dau francés sus la vita de tots los jorns. Lu creòl reünionés (ditz maitot creòl borbonés) es parlat totparier sus l'isla coma en Euròpa e en America dau Nòrd.
Venguda linga regionala oficiala dempuèi septembre 2014, lu creòl chamina dins las escolas primarias e es estudiat a l'universitat de La Reünion. Dispausa d'un ofici de la linga creòl : Lofis La Lang Kréol.
Las variacions dau creòl
Podem distingar de las variacions dins lu creòl reünionés, doas principalament. Los Reünionés de las regions nòrd e litoralas van aimar mielh lu son « i » per lu pronom personau subject « li » (« il »), pusleu que lu son « u » = « lu » utilizat dins lu « creòl daus nauts » e dins lu sud. Uèi se dirà « zordi » en « creòl daus bas » (Kréol Kaf) e « jordu » en « creòl daus nauts » (Kréol « blan »). Atencion, las designacions « Kréol kaf » e « Kréol blan » son incorrectas bien qu'emplejadas, perque exista daus « Kaf » qu'utilizen lu Creòl dich « daus nauts » e daus « Blan » qu'utilizen lu Creòl dich « daus bas ».
Argièr
Argièr (var. Argier, Argèir, Argèr) (en arabi الجزائر = Al Jazāʼir "las illas") es la capitala d'Argeria e la vila principala del país. Amb tres milions d'abitants, l'aglomeracion del Grand Argièr agropa 10% de la populacion argeriana.
Lo gentilici es argerin -a e argerian -a per lo país (Argeria).
Ligams extèrnes
thumb|340px|left|La baia d'Argièr vista de l'oèst thumb|240px|left|Una [[mosqueta, Plaça dels Martirs]]
Limeirac
Limeirac (Limeyrat en francés) es una comuna d'Occitània, dins la region istorica de Perigòrd, administrada per lo departament de Dordonha de la region de Novela Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
La prononciacion es [limɛj’ra]. Las fòrmas ancianas son Limeyrac au segle XIII, Limeracum, en latin, en 1395. Tots los autors i veson un nom germanic d'òme :
Limeirac èra la propietat de Lithomar, o de Liutmar(us) o de Lithomeri.
San Lorenzo de El Escorial
San Lorenzo de El Escorial es un municipi d'Espanha de la Comunautat Autonòma uniprovínciala de Madrid.
Mazirot
Mazirot es una comuna francesa, situada dins lo departament dels Vòges e la region del Grand Èst.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
San Fernando de Henares
San Fernando de Henares es un municipi d'Espanha de la Comunautat Autonòma uniprovínciala de Madrid.
(489) Comacina
(489) Comacina es un asteroïde.
5 de novembre
Decèsses
Vejatz tanben:
(490) Veritas
(490) Veritas es un asteroïde.
Torre de la Babòta
La Torre de la Babòta es un vestigi dels ancians barris de la vila de  Montpelhièr, en Lengadòc. Al sègle XVIII, aguèt la foncion d'observatòri astronomic. La torre de la Babòta es una de las vint e cinc torres de l'encencha fortificada qu'aparava la vila de Montpelhièr a la fin del sègle XII. Nauta de vint e sièis mètres, ne 'n demora lo darrièr vestigi amb la torre dels Pins.
En 1739, l'Acadèmia reiala de las sciéncias demandèt l'autorizacion de i establir un observatòri d'astronomia, çò que li foguèt acordat pel director general de las fortificacions, lo marescal d'Asfeld. L'enauçament de la torre a partir de la parabanda, data d'aquesta epòca. Lo trabalh s'acabèt en 1745. L'observatòri foncionèt entrò 1793.
En 1832, la Babòta assostèt lo telegraf Chappe. A la fin del sègle XIX, la Societat colombofila d'Erau i installèt sos colombs. Los astronòms tornèron far sas observacions dins la torre entre 1902 e 1922. La Federacion d'astronomia populara amator del Miègjorn i a son sèti dempuèi 1981.
Orne (omonimia)
Orne pòt èsser:
Anna Karlin
thumb|Anna Karlin Anna R. Karlin (19 de març de 1960) es una informaticiana americana.
Mário de Sá-Carneiro
Mário de Sá-Carneiro (1890-1916) foguèt un escrivan e poèta, un dels màgers exponents del Modernisme en Portugal e un dels pus famoses membres de la nomenada Generacion d'Orpheu.
Pola Negri
Pola Negri (n. Barbara Apolonia Chałupiec en 1897, m.1987) foguèt una actritz polonesa de cinèma, mai coneguda pels trabalhs en filmes muts, amb Rodolfo Valentino.
San Martín de la Vega
San Martín de la Vega es un municipi d'Espanha de la Comunautat Autonòma uniprovínciala de Madrid.
Economia de Libia
L'economia de Libia es una de las pus fòrtas d'Africa mercé a las siás grandas resèrvas de petròli e gas natural que respondon per 95% de las exportacions e per 25% del produch interior brut.
Troussencourt
Troussencourt es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Oise e la region de Picardia.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Pesca
alt=Pesca|vinheta|Pesca.
La pesca es una activitat que dempuèi de millenaris fornís de noiridura a las populacions installadas dins los lacs, las mars o los rius, consistissent en la captura del peis en utilizant d'instruments e de las tecnicas de diferents tipes pels pescaires
Istòria
La descobèrta d'arpons e de fialats e d'amasses d'arestas de peis près de vilatges preïstorics testimònia estant que lo peis a totjorn fach partida integranta de l'alimentacion dels pòbles. Los primièrs luòcs de pesca foguèron segurament de plans d'aiga doça, dels estanhs e dels rius ont d'òmes inexperimentats se podián ensajar a la captura de peisses sens aver a afrontar las aigas prigondas. Dempuèi de sègles, pasmens, lo luòc de pesca per excelléncia es vengut la mar, perque fornís la mai granda quantitat de peis, tant en tèrmes de volum de pesca que de varietat d'espècias de peisses. Uèi, la pesca es una industria a l'escala mondiala, sovent caracterizada per la nauta tecnologia e al centre de problèmas environamentals
Preistòria
La pesca dins la preïstòria. Las descobèrtas arqueologicas an permés als cercaires d'elaborar de teorias sus la pesca al Paleolitic. Las femnas corrián probablament las plajas a la recèrca de pichons crustacèus e mollusques, facils a atrapar a mans nudas, mentre que los òmes caçavan los peisses amb d'espleches rudimentaris mas encara utilizats uèi: las canavèras, dels bastons d'ont penja un fil, un còp èra compausat de fibras vegetalas trenadas, apeladas linha de pesca. A aquel fil es penjat un croquet - una mena de cròc, uèi d'acièr, en aquel temps en òs, silex o bana - a lo qual es estacat una esca que lo peis avala.
Arfa Karim
Arfa Abdul Karim Randhawa (en ordo: ارفع کریم رندھاوا, Ram Dewali, 2 de febrièr de 1995 – Lahore, 14 de genièr de 2012) foguèt un estudianta e gèni informatic paquistanesa. En 2004, quand aviá pas que 9 ans venguèt la professionala mai jove de Microsoft (MCP). Representèt Paquistan a mantun forum internacional coma per exemple la Conferéncia de Desvolopaires TechEd. Recebèt lo President’s Award for Pride of Performance. Moriguèt tragicament en genièr de 2012 a l'edat de 16 ans aprèp una crisi cardiaca. Un parc scientific de Lahore, l'Arfa Software Technology Park, recebèt son nom per l'omenatjar.
Evanescence
right|200px|thumb|Amy Lee, cantaire del grop ròck gotic american Evanescence Evanescence es un grop anglofòn american de ròck, mai precisament de metal gotic, originari de Little Rock (Estats Units). A l'origina, es estat format en 1995 per la cantaira Amy Lee e Ben Moody (que quita lo grop en 2003).
Evanescence publica son primièr album estúdio, Fallen, en 2003. Aquel album es un enòrme succès : se vend a mai de 17 milions d'exemplars dins lo mond entièr. Un an mai tard, Evanescence sortís son primièr album sus l'empont, Anywhere but Home. En 2006, lo grop publica son segond album, The Open Door, que se vend a 5 milions d'exemplars.
Blòcs de Larvotto e Molins Bas
Dins lo principat de Mónegue, lo sector de Larvotto e Molins Bas es divisit en blòcs (îlots, en francés):
(491) Carina
(491) Carina es un asteroïde.
Lanwaz
Geografia
La municipalitat de la Nouaye fa partida del costat de Montfort-Sus-Mieu. Depen Del arrondissement de Roazhon.
La siá superfice totala es de 272 ectaras. Se son sustot las tèrras agricòlas #que forman l'essenciala de lo sieu territòri.
Lo vilatge a traversat per dos ruisseaux #qu'un délimitant la municipalitat de Iffendic e de la Nouaye. L'autre ruisseau ne travèrsa la municipalitat al nòrd de lo sieu territòri.
La commune de La Nouaye fait partie du canton de Montfort-Sur-Meu. Elle dépend de l'arrondissement de Rennes.
Sa superfice totale est de 272 hectares. Se sont surtout les terres agricoles qui forment l'essentiel de son territoire.
Istòria
La Nouaye es una fòrça anciana parròquia, sens dobte anteriora a. S'escriviá Lanoas en 1189, Lamnoê en 1516, La Nouais al XVIIIen, Lanouaye en 1872.
La parròquia de la Nouaye, enclavée en la évêché de Sant-Malo fasiá partida del doyenné de Bobital en levant del évêché de Dòl e èra jol vocable de sant Étienne.
En l'an II de la Republica se comptava 201 abitants coma en 1982.
La Nouaye est une très ancienne paroisse, sans doute antérieure au. On écrivait Lanoas en 1189, Lamnoê en 1516, La Nouais au XVIIIè, Lanouaye en 1872.
La paroisse de La Nouaye, enclavée dans l'Sant-Maloù faisait partie du doyenné de Bobital relevant de l'évêché de Dol et était sous le vocable de saint Étienne.
En l'an II de la République on comptait 201 habitants comme en 1982.
Aiguina
Aiguina (Aiguines en francés) es una comuna provençala situada dins lo departament de Var e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur.
San Martín de Valdeiglesias
San Martín de Valdeiglesias es un municipi d'Espanha de la Comunautat Autonòma uniprovínciala de Madrid.
Aiguina
Geografia
Aiguina si situa au nòrd dau departament de Var entre lo Lac de Santa Crotz, lei Gòrgas de Verdon e lo Plan de Canjuers. Joís d'un clima mediterranèu refrejat per l'altitud. Lo relèu es dominat per lo Grand Margès (1,577 m) e per lei gòrgas. L'abitat es concentrat dins lo centre istoric dau vilatge. La màger part dau territòri comunau es cubèrt per de seuvas mediterranèas mai son accès es enebit. D'efiech, lei dos tèrç d'aqueu territòri fan partida dau camp de Canjuers. Au nivèu idrografic, Verdon marca lo limit orientau dau vilatge mai presenta pas de risc de vengudas deis aigas per la populacion car es ensarrat dins lei gòrgas. Un riu, dich Artubi, passa tanben dins la region. Au nòrd, lo territòri d'Aguina arriba fins ai ribas dau Lac de Santa Crotz.
Orne (flume)
Orne es un riu de França que se geta dins la Marga.
Aiguina
Istòria
De traças d'ocupacion preïstoricas son estadas identificadas sus lo territòri d'Aiguina. Durant l'Antiquitat, l'endrech foguèt tanben poblat per una populacion celtoliguras que bastissèt un oppidum sus lo pendís sud dau Grand Margès. Puei, durant lo periòde roman, una rota romana passèt dins la region.
Lo vilatge actuau apareissèt durant l'Edat Mejana amb l'installacion d'un castrum sus l'emplaçament de l'oppidum antic. En 1021, una construccion fortificada es egalament mencionada. Segon lei tèxtes, foguèt destrucha dos còps e tornada bastir a l'emplaçament de l'actuala capèla Sant-Pèire. L'endrech foguèt sota la senhoriá de l'Abadiá Sant Victor fins au sègle XI. Au sègle XII, a la demanda de l'evesque de Riés, lei Templiers aurián construch un premier castèu de pèira. Puei, lo vilatge passèt sota lo contraròtle de mai d'un ostau poderós de Provença coma lei Bauç, lei Blacas o lei Sabran.
Au sègle XVI, lo borg intrèt dins un periòde de prosperitat gràcias a sa produccion d'objèctes artesanaus de fusta. D'efiech, lo bois dei seuvas localas atraièt de tornaires. Lo rèsta de la populacion viviá de l'agricultura e dau norrigatge (principalament de cavaus). Au sègle XVII, lo castèu foguèt restaurat e prenguèt sa forma actuala. La senhoriá d'Aiguina passèt a l'Ostau dei Clapiers, una branca eissida dei Vauvenarga. Pasmens, la Revolucion Industriala entraïnèt de trèbols grèus en causa de recòltas marridas.
En causa d'aqueu declin, lo vilatge perdèt son importància. Pasmens, aquel isolament favorizèt l'activitat de la Resisténcia e lei tropas italianas foguèron obligadas de construrre de molons de pèiras per empachar l'aterratge d'avions.
Après la guèrra, la rota RD71 foguèt dubèrta en 1950. Permetèt de desvolopar lo torisme dins la region mai lo declin demografic contunièt. D'efiech, la creacion dau camp de Canjuers entraïnèt l'integracion de dos tèrç dau territòri comunau dins la basa militara e la disparicion d'onze jaç. Puei, en 1975-1976, la creacion dau Lac de Santa Crotz menèt a la pèrda de 116 ectaras suplementaris. Lo minimom demografic foguèt agantat a aquela epòca amb 132 abitants recensats en 1975. Dempuei aquela data, lo torisme a permés una leugiera aumentacion de la populacion que s'es estabilizada entre 250 e 270 dempuei 2006.
Patrimònis culturau e environamentau
Au nivèu environamentau, Aiguina dispausa d'atots fòrça importants gràcias a sa proximitat amb lei Gòrgas de Verdon. Pasmens, la geologia locala es egalament fòrça interessanta amb mai d'una estructura de remarca. En particular, au mens cinc avencs son estats identificats sus lo territòri comunau. De mai, d'autrei desenaus de baumas si tròban dins la zòna militara.
Daphne Koller
thumb|250px|Daphne Koller en 2009 Daphne Koller (en ebrèu: דפנה קולר ; Jerusalèm, 27 d'agost de 1968) es una informaticiana e universitària israeloamericana. Es actualament professora dins lo Departament d'Informatica de l'Universitat Stanford e es venguda famosa internacionalament pel fach que foguèt demest los fondadors de Coursera, una platafòrma educativa sus Internet.
Fercé-sur-Sarthe
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Nòtas
<references group=N/>
(492) Gismonda
(492) Gismonda es un asteroïde.
Luishon
Luishon pòt designar los toponims:
Vejatz tanben
Lo parçan del Luishonés
Pierre Michel (jutge)
Pierre Michel, nascut lo 2 de julhet de 1943 a Sant Amanç de Solt (Tarn) e mòrt assassinat lo 21 d'octobre de 1981 a Marselha (Bocas de Ròse), es un jutge d'instruccion francés. Es, après François Renaud en 1975, lo segond jutge assassinat en França dempuèi l'Ocupacion pendent la Segonda Guèrra Mondiala.
Banhèras
Banhèras pòt designar los toponims:
Monica S. Lam
Monica Sin-Ling Lam es una informaticiana e universitària americana. Professora dins lo departament d'informatica de l'Universitat de Stanford es la fondadora de la companhiá informatica Moka5.
Fontenailles (Iona)
Fontenailles  es una comuna francesa administrada per lo departament d'Iona de la region de Borgonha.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Nòtas
<references group=N/>
Haussonville
Haussonville es una comuna francesa, situada dins lo departament de Meurthe e Mosèla e la region de Lorena.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Òrna (departament)
Òrna (Orne, en francés) es un departament de França situat dins la region de Normandia.
Lo caplòc n'es Alençon.
Geografia
thumb|left|alt=Mapa d'Orne segon lo descopatge de las províncias de l'Ancian Regim|La màger part d'Orne aparten a [[Normandia, levat la punta sud-èst que fa istoricament partida de Perche.]]
Situacion e limits
Òrna es un departament del nòrd-oèst de França, situat entre París e Bretanha, dins lo Grand Oèst. Constituís la partida sud de la Normandia e forma la partida meridionala de l'anciana Normandia. Es lo sol dels cinc departaments normands qu'a pas d'accès a la mar.
Es delimitada per :
Sièis Forns
Sièis Forns (en francés Six-Fours, Six-Fours-la-Plage de 1923 a 1974, Six-Fours-les-Plages dempuèi) es una comuna provençala situada dins lo departament de Var e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Sainte-Marguerite-sur-Fauville
Sainte-Marguerite-sur-Fauville es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Sèina Maritima e la region de la Nauta Normandia.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
6 de decembre
Decèsses
Vejatz tanben:
Ludwik Lejzer Zamenhof
Ludwik Lejzer Zamenhof (Ludwik Łazarz Zamenhof) (Białystok, 15 de decembre de 1859 – Varsòvia, 14 d'abril de 1917) foguèt un oftalmològ nascut e mòrt dins un territòri uèi en Polonha, mas qu’èra alara part de l’empèri rus. Inventèt la lenga artificiala mai populara actualament, l'esperanto.
Broqueiran
Broqueiran (Brouqueyran en francés) es una comuna gascona de Vasadés administrada pr'eu departament de Gironda de la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
Per Dauzat, Broqueiran ven d'un nom gallo-roman d'òme, *Broccarius, deu gallés broccos, « taish », dab lo sufixe -anum. Jacques Astor, citat per Bénédicte Boyrie-Fénié, pensa tanben que lo nom ven de *Broccarius, dab un autre sens (lo gallés broccos a tanben lo sens o la connotacion de « prominent »).
Bénédicte Boyrie-Fénié, part d'atestacions que son un còp per Broqueiran, un còp per Beucoiran, a Molís de Medòc : Becoiran (Petrus de ~), en 1242-1255 (Beucoiran), Brouqueyran (ecclesiam de ~), en 1261 (Broqueiran), Bolcayran, shens data (Beucoiran), Belcorano, shens data (Beucoiran), Bolqueran / Bolqueyran, shens data (Beucoiran). Lo sens de bròc (cf. gallés broccos, « taish » e latin brochus, « lo qu'a las dents prominentas o la boca prominentas, que despassan) e lo de bèuc, mot sonque medoquin, es prumèrament « espina » e los derivats del prumèir designan bartàs, lòcs plens de bròcs blancs o de brucs. En i ajustant lo sufixe collectiu (ensemble de...) latin -ariu(m) e lo sufixe locatiu (l'endret on i a...) -anu(m), Broqueiran, com Beucoiran e tanben com Espiet (< Espinet-), èran, segon B. Boyrie-Fénié, lòcs plens de broishòcs, quan los eishartiguèren.
Soulaines-Dhuys
Soulaines-Dhuys es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Auba e la region de Champanha-Ardena.
Geografia
A lo limit de la Champagne humide argileuse e del Barrois aubois calcaire, lo país de Soulaines es boisé, parsemé de étangs mas tanben shut e prèp del vignoble champenois.
Faiblement Poblats, los environs son rics en sentiers de randonnées, monuments e unes autres luòcs de visita totjorn calmas e agréables.
La natura del jos-sòl explica la preséncia d'una résurgence dins lo vilatge mas tanben l'installacion del Centre de stockage del Alba. Soulaines-Dhuys Es un cap de-luòc de costat.
A la limite de la Champagne humide argileuse et du Barrois aubois calcaire, le pays de Soulaines est boisé, parsemé d'étangs mais aussi sec et proche du vignoble champenois.
Faiblement peuplés, les environs sont riches en sentiers de randonnées, monuments et autres lieux de visite toujours calmes et agréables.
La nature du sous-sol explique la présence d'une résurgence dans le village mais aussi l'installation du Centre de stockage de l'Aube. Soulaines-Dhuys est un capluòc de canton.
Semilly
Semilly es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Nauta Marna e la region de Champanha-Ardena.
Soulaines-Dhuys
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Semilly
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Santa María de la Alameda
Santa María de la Alameda es un municipi d'Espanha de la Comunautat Autonòma uniprovínciala de Madrid.
The Rasmus
right|200px|thumb|The Rasmus en 2005 The Rasmus es un grop de ròck anglofòn finlandés fondat en 1994 ambe lo nom d'Antalla e originari de Helsinki (Finlàndia).
The Rasmus, o puslèu Antalla, es a la basa un grop compausat de Lauri Ylönen (cant), Pauli Rantasalmi (guitarra), Eero Heinonen (bassa) e Janne Heiskanen (batariá). Janne Heiskanen quita lo grop en 1998 e es remplaçat per Aki Hakala.
En 2003, lor cançon In the Shadows es un tube enòrme que los fa conéisser dins lo mond entièr.
En França, aquesta cançon dels Rasmus In the Shadows es quitament estada utilizada coma indicatiu de la celèbra emission setmanièra de television On n'est pas couché pendent catòrze ans entre 2006 e 2020.
(493) Griseldis
(493) Griseldis es un asteroïde.
Malgash (lenga)
Lu malgash (en malgash : malagasy) es la linga nacionala e una de las lingas oficialas de Madagascar. Qu'es dempuèi totjorn una linga normalisada, principalament desviada dau dialècte parlat sua las nautas terras centralas. Es la mai occidentala de las lingas malaiopolinesianas e 'donc de las lingas austronesianas. 'La apartene a la rama dicha « Grand Barito », que las lingas son parladas a Kalimantan, la partiada indonesiana de l'isla de Borneo, dins l'actuala region de Banjarmasin, e comprenen notament lu ma'anyan, lu samihim, lu dusun deyah, mas totparier per daus pòples chafrats «nomades de la mar», los Bajau. Dins quela region, la linga dominanta es uèi lu Malai, qu'apartene a 'na autra rama malaiopolinesian.
Lu malgash es maitot utilizada a Maiòta sos lu nom de kibushi o bushi (shibushi en maorés) dins 'na vintena de vilatges.
Lu malgash fai partida d'un ensemble linguistic de mai d'una vintena de « variantas » localas, qualifiadas de « dialectes ».
Lingas e dialectes a Madagascar
290px|thumb|Vocabulari Malgash (1773) (Colleccion BULAC)
D'un ponh de vuda linguistic, lu « malgash » designa un grope de 11 dialectes parentats e parlats per los 18 pòples malgashes e sus l’isla de Maiòta. Lu « malgash dau plateu » es lu malgash oficiau, es comprengut per la majoritat de la populacion mesma si l'usatge daus dialectes resta corent.
I a cinc sos-gropes (similaritat lexicala emb lu malgash dau plateu ):
A Madagascar, l'unitat administrativa a instaurat lu « malgash oficiau ».