cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Rio Grande
Geografia
Lo Rio Grande ten la font dins la part oèst de la Selva Nacionala del Rio Grande dins l'Estat american de Colorado. Lo flume se forma per lo jonhent de mantun rècs a la basa del mont Canby dins las montanhas de San Juan, just a l'èst de l'aigavèrs continental american. D'ailà, travèrsa la val de San Luis, puèi va cap al sud dins la val mejana del Rio Grande al Nòu Mexic, en passant par las gòrjas del Rio Grande près de Taos, puèi vèrs Española, ont recep una suplementacion d'aiga del Projècte de derivacion de San Juan-Chama del Rio Chama. Contunha puèi sus una rota cap al sud a travèrs las vilas del desèrt d'Albuquerque e  Las Cruces, El Paso, e Ciudad Juárez. Dins la region d'Albuquerque, lo flume passa davant un cert nombre de vilatges Pueblos istorics, coma Sandia Pueblo e Isleta Pueblo. En dessós d'El Paso, fa frontièra entre los Estats Units e Mexic.
Mègmont
Mègmont (Mechmont en francés) es una comuna carcinòla situada dins lo departament francés d'Òut e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
I a una atestacion en 1289, de Magno Monte, que Dauzat e Basalgas interprètan al revèrs. Per Basalgas l'origina es una mòta feudala, Magnomonte > Manhmon, e per una marrida lectura, lo nom s'interpretèt coma Mediomonte. Dauzat pensa que magnus, « grand », es una falsa latinizacion de l'occitan mèg. Observem qu'una marrida interpretacion d'un nom qu'existís, dins un manuscrit, a rarament lo poder de cambiar lo nom dins la realitat. Caldriá donc puslèu supausar que lo nom es totjorn estat Mègmont e que foguèt interpretat coma un grand mont dins un manuscrit, sense efècte sul nom vertadièr. Après, cal agachar la posicion del vilatge. Per i anar dempuèi l'oèst, cal pujar. Lo vilatge es situat entre doás combas, una al sud e una al nòrd, e dempuèi la segonda, una val afluenta nòrd-sud se dirigís cap al vilatge. Mègmont, a 290 m, es sus un puèg, mas situat entre dos puèges encara pus nauts, un a 309 m al nòrd-oèst, un autre a 320-350 m a l'èst. Mediu, media, medianus, mediana (en occitan, respectivament, mèg, mèja, mejan, mejana), aplicats a un mont, an lo sens de « entre autres dos monts ». Lo sens de mègmont es donc mai evident que lo de grand mont.
Lengas malaiopolinesianas centreorientalas
Amb 708 lengas sus un total de 1248 segon ethnologue.com, lo grop dich centreoriental es lo mai nombrós demest la branca malaiopolinesiana de las lengas austronesianas.
La Guiòla (Roergue)
La Guiòla (Laguiole en francés) es una comuna roergassa situada dins lo departament d'Avairon e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
La Guiòla es celèbra per sas especialitats del cotèl e del formatge.
Geografia
vignette|upright=1.6|centre|Comunas a l'entorn.
La comuna es situada en Aubrac, dins lo Massís Central.
Toponimia
250px|thumb|left|Panèl d'intrada a La Guiòla. Lo nom de la comuna (La Glaziole, La Glaiole, Gléole al sègleXIII) ven de l'occitan la gleiòla  significant « la pichona glèisa »,.
Istòria
Roergue foguèt conquistat l'an 767 per Pépin lo Brèu e los ducs d'Aquitània. Roergue demorèt jos la dependéncia dels comtes de Roergue fins a la mòrt de Joana de Tolosa e del sieu marit Anfós de Peitieus, en 1271. Lo comtat passèt puèi jos la dependéncia dirècta dels reis de França.
Los angleses prenguèron lo Fòrt de La Guiòla e los sieus environs l'an 1355 mas ne foguèron caçats qualques ans mai tard.
Per letras patentas balhadas lo 29 de mai de 1369, Carles V de França donèt la Castelaniá de La Guiòla e las tres autras de Roergue al comte de Rodés, Joan d'Armanhac que l'ajudèt dins la lucha contre los angleses.
Es la una de las quatre castelaniás de Roergue. Compreniá La Guiòla, Curièiras e la Roqueta Bonaval.
Los uganauds de Chirac pilhèron La Guiòla lo 10 de genièr de 1588.
Lo comtat de Rodés anèt per eiretatge a l'ostal de Labrit. Lo comtat vendrà al domeni reial quora Enric de Navarra, comte de Rodés, vendrà lo rei de França Enric IV, en 1589.
Lo Fòrt de La Guiòla èra totjorn quihat en 1620, d'après un acte del notari Brunel, mas existissiá pas mai en 1735.
Ferreras de Abajo
Ferreras de Abajo es un municipi de la província espanhòla de Zamora dins la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Goirans
Goirans (Goyrans en francés) es una comuna lengadociana de Lauragués, situada dins lo departament de la Nauta Garona e la region d'. Goirans fa partida de la comunautat d'aglomeracion del Sicoval e tanben del SICCA (Sindicat Intercomunal de las Laissas d'Arièja).
Geografia
Comuna de l'airal urban de Tolosa situada a al sud de Tolosa, a  del periferic de Tolosa.
Es bordada à l'oèst pel riu d'Arièja a qualques quilomètres del jonhent amb Garona.
Geologia
La màger part de la comuna es situada sus una sèrra que susplomba la planura de Garona e Arièja que s'espandís sus mai de al pè a l'oèst. La transicion cap a la plana es esquiva que pòt formar de pichons bauces ('que lo "camin de las Ròcas" situat al nòrd de la comuna).
L'aigavèrs de la sèrra es relativament pus naut qu'aquel dels puèges a l'entorn. Lo terren de còps qu'i a accidentat es de natura argilencomarla. La configuracion dels luòcs permet fòrça punts de vista remarcables en particular a l'oèst e al sud. Al nòrd del vilatge i a una platana remarcabla fòrça vièlha que se pòt veire a.
Al bord del riu d'Arièja s'espandís lo Ramièr de Goirans, terren alluvial e plan qu'una partida es cultivada e l'autre pro umida e boscosa.
La comuna es traversada dins lo sens de la longor per una rota de la cresta (Camin de las Crestas) d'ont parton de rotas traversantas. La comuna es constituida de sèt quartièrs. En mai del vièlh vilatge, las vièlhas abitacions son escampilhadas dempuèi una trentena d'ans de nòus quartièrs en lotejament mai delimitats. Los autres quartièrs son: Badelh, los Pins (los ostals d'aquel lotejament son esparpalhats dins una pineda), Dauridas, L'ostal, Los Nauts de Goirans e Balandra.
Preistòria
En 1883, se trapèt d'aisinas del neolitic sul territòri de la comuna, çò qu'atèsta d'una primièra ocupacion dels lòcs.
Edat Mejana
En 1335, Goirans fa partida dels vilatges roïnats pel Prince Negre.
Lo senhor Bernardus de Goiranibus (Bernard de Goirans ?-1469) èra capitol de Tolosa.
Tempses Modèrnes
Al sègle XVI Goirans èra dins l'astrat país de cocanha, que prosperava mercé a la cultura del pastèl, que foguèt exportat per via fluviala cap a Bordèu. Aquel periòde astrat s'acaba a causa de las guèrras de religion dins la segonda mitat del sègle XVI.
Pendent l'Ancian Regime, Gouirans o Goyrans èra de la diocèsi civila de Tolosa, doncas de la província de Lengadòc, de la generalitat de Tolosa, de l'archidiocèsi de Tolosa, de la senescauciá de Tolosa. Le vocable de la glèisa, annèxa d'Aurevila, es Sent Joan Baptista.
Periòde contemporanèu
En 1790, Goirans èra del Canton d'Autariba, en l'an VIII, del canton de Castanet.
Dempuèi los ans 1980, l'istòria del vilatge cambièt radicalament la composicion de sa populacion. En 30 ans los sièis quartièrs fòra del vièlh vilatge ne faguèron una comuna residenciala benestanta poblada pels trabalhadors de las nautas tecnologias dins l'aglomeracion tolosana (aeronautica, espacial).
Ottwiller
Ottweiler  en alemannisch (Ottwiller en francés) es una comuna francesa del departament del Bas Ren e de la region d'Alsàcia.
Arés
Arés (Arès en francés) qu'ei ua comuna d'Occitània, en Gasconha, administrada peu departament de Gironda de la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Alforque
Alforque es un municipi de la província espanhòla de Saragossa dins la Comunautat Autonòma d'Aragon.
Didelphis
Didelphis es un genre de mamifèrs de la familha dels didelfidats (Didelphidae).
Classificacion
Genre Didelphis
Ottrott
Geografia
Ottrott A situat sus la rota dels vins de Alsace, a mens d'unitat|5|km a l'oèst de la vila de Obernai e aperaquí  al sud-oèst de Estrasburg. Es un vilatge touristique situat al pè del Elsberg e del mont Santa-Odile.
Lo territòri de la municipalitat es principalament ocupat pel bòsc (2,500 a). A vorejat del costat dels Vòges pel mont Santa-Odile e del costat de la plana de Alsace per la vallée de la Ehn.
Al limit de las municipalitats de Ottrott e de Sant-Nabor se situan los Carrièras de Ottrott-Sant-Nabor #que se n'extrasiá las ròcas pyroclastiques (porphyre).
Lo territòri communal s'estend sus un dénivelé important : en bordure de plana -  près de de lo Camp del Fuòc.
Ottrott est située sur la route des vins d'Alsace, à moins de 5 km à l'ouest de la ville d'Obernai et environ 30 km au sud-ouest de Strasbourg. C'est un village touristique situé au pied de l'Elsberg 700 m et du mont Sainte-Odile 764 m.
Le territoire de la commune est principalement occupé par la forêt (2,500 ha). Il est bordé du côté des Vosges par le mont Sainte-Odile et du côté de la plaine d'Alsace par la vallée de l'Ehn.
Le hameau de Klingenthal, qui s'étire au fond du vallon de l'Ehn, est rattaché à Ottrott, pour la partie du hameau située sur la rive droite de la rivière, et de la commune de Bœrsch pour la majeure partie située sur l'autre versant.
Le territoire communal s’étend sur un dénivelé important : 230 m en bordure de plaine - 1050 m près du Champ du Feu.
Istòria
Ottrott Es nascut l'an 1858 de la fusion de doas ancianes comunas : Ottrott-lo-bas e Ottrott-la-nautor. Ne remembrar d'aquel évènement, la comuna, bastida l'an 1861, va de la siá façada las armoiries de las doas municipalitats primitivas. Lo primièr conselh municipal a elegit lo 26 de setembre de 1858, e lo primièr cònsol de la notícia comuna es lo Sr. Théodore De Dartein.
Ottrott est née en 1858 de la fusion de deux anciennes communes : Ottrott-le-bas et Ottrott-le-haut. En souvenir de cet évènement, la mairie, construite en 1861, porte sur sa façade les armoiries des deux communes primitives. Le premier conseil municipal est élu le 26 septembre 1858, et le premier maire de la nouvelle commune est M. Théodore de Dartein.
Beauficel
Beauficel es una comuna normanda, situada dins lo departament de la Marga e la region de la Bassa Normandia.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Mojados
Mojados es un municipi de la província espanhòla de Valhadolid dins la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Hossein Shahabi
thumb|250px|Hossein Shahabi
Hossein Shahabi (nascut a Tabriz lo 28 de novembre de 1967) es un realizador, scenarista, productor cinematografic e fotograf iranian.
Canton de Tolosa-5
Lo canton de Tolosa-5 es una division administrativa francesa, situada dins lo departament de Nauta Garona e la region de Miègjorn-Pirenèus.
Composicion
Lo canton de Tolosa-5 se compausa d'una fraccion de la comuna de:
Quartièrs de Tolosa incluses dins lo canton :
Neuville-aux-Bois
Neuville-aux-Bois pòt essèr:
.abb
(nom d'una societat creada en 1988 per fusion de l'entrepresa de Suècia ASEA - Allmänna Svenska Elektriska Aktiebolaget - e de l'entrepresa soïssa Brown, Boveri & Cie) es un nom de domeni generic depausat per ABB. Es en servici dempuèi lo 25 d’abril de 2015.
Voulangis
Voulangis es una comuna francesa, situada dins lo departament de Sèina e Marna e la region d'Illa de França.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Nòtas
<references group=N/>
Ferreras de Arriba
Ferreras de Arriba es un municipi de la província espanhòla de Zamora dins la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Sitors
Sitors es una cançon de Lo Dalfin :
Encà de rota, un' estapa de mai per lo viatge si pas(ses) de pensiers e de batalhas de dobtes e de pantais(ses). Vai ! Cor rota. Avem encara dins las aurelhas lo resson de la derriera dança, lo resson de la derriera vòus; Una farandola de morres nos acompanha per landas e combals poblats de trevas, vielhs camarades del temps d'i lops e d'i bandits. Vai rota, que lo vin era pas mal. Era bòna la companhià, n'en portem apres lo recòrd, tuba, brams e susor. Charivari. Vai, que nos chal anar per tuar d'autres silencis, e saben pron ont'anar. I sitors, en levant lo cap de lor trabalh etern, nos mòstren la vià e Portapan nos araré la fam. Enca' de rota, n(avem enca' e apres enca' mai es nòstra rota, aquesta, e nos piai.
Sent Cebrian
Sent Cebrian (Saint-Cyprien-sur-Dourdou en francés) es una anciana comuna roergassa situada dins lo departament d'Avairon e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus. Es comuna delegada de la comuna novèla de Concas de Roergue dempuèi lo 1èr de genièr de 2016.
Geografia
vignette|upright=1.6|centre|Comunas a l'entorn.
Istòria
En 1834, Arjac es incorporat a Sent Cebrian e après i a curiosament una lacuna dins las donadas demograficas.
Alhama de Aragón
Alhama de Aragón es un municipi de la província espanhòla de Saragossa dins la Comunautat Autonòma d'Aragon.
Es pas tard
Es pas tard es una cançon de Lo Dalfin :
Es pas tard son encar aicí nòsti chamins d'un viatge l'erba, i roieras per lo boscatge i champs a l'adrech e i muralhets cuberts dal bracabòsc
Es pas tard aura e silenci a l'ora di colinas Solelh s'i peiras s'i roinas d'aquò n'a pron per chaminar al fons de l'après-mesjorn
Venarè lo pitac verd nos portarè bonur balant l'"asus-ain" 'mbo lo jai lor anaun rèn cercar aval dins la bosquina i chants qu'avem perdut e lo pastre d'escorbasses encuei venaré pas per semenar tempesta si nòsti sons nòsti colors no, l'es pas encar tard sèm i rei del jorn
Salharem de melodias amagaas da tuchi i caire passa-carrièra di sonaires banda del bòsc desfilarè en volant una procession Rampelada sus lo resson de pinfre e gargamascha per una aubada d'imor e ruscha s'amusaren an aquel son i vièlhs sants di pilons.
Vivièrs (omonimia)
Vivièrs pòt èsser :
Roland de Lassus
200px|left|thumb|Roland de Lassus Roland de Lassus (Mons, Enaut, c. 1530 – 14 de junh de 1594), tanben conegut com Orlando di Lasso en italian, que ho un compositor de l'escòla francoflamenca de la Renaishença e un deus compositors màgers de musica polifonica de la fin deu sègle XVI.
Roland de Lassus que vadó a Mons, dens la província d'Enaut (uei en Belgica). Que sabem chic de causa suber lo son temps de mainatge. Ua legenda que conta que mainatge, e ho panat tres còps per'mor de la beutat de la soa votz. Quina que sia la vertat, la soa integritat fisica que ho emparada a maugrat d'aquò. Aus 12 ans que viatgè en Itàlia. Que viscó a Màntoa, Milan puish Roma on comencè de compausar.
Que demorè ua gran partida de la soa vita au servici deu duc de Bavièra a Munich, en carga de provesir la cort en musica e mei que mei en musica religiosa entaus servicis de la capèra.
Astronautica
L'astronautica o spaçonautica o cosmonautica, es constituïda per l'ensemble de las sciéncias e de las tecnicas visant a enviar dins l'espaci extraterrèstre un veïcul abitat o non, a navegar a l'exterior de l'atmosfèra terrèstra, e a expleitar d'engenhs espacials.
Besòs
Lo Besòs es un riu catalan, amb un cors de 17,7 km, que nais dins la comarca del Valés Oriental de l'union dels rius Mogent e Congost e desboca dins la Mediterranèa en a Sant Adrià de Besòs.
Son bacin conten las comunas de Aiguafreda, Figaró-Montmany, la Garriga, las Franquesas del Vallès, Canovelles, Granollers, Montmeló e Mollet del Vallès, mas, subretit, passa per Parets del Vallès, Montcada e Reixac, Sant Todon de Gramenet, Barcelona e Sant Adrià de Besòs. Lo debit del Besòs es tipic de la Mediterranèa, fòrça irregular pendent l'annada.
Afluents
Lo riu Besòs a cinc afluents principals:
Istòria
Quitament se jamai foguèt navegable, representava una via de comunicacion entre la còsta catalana e l'interior. Sas aigas s'utilizèron per l’asagatge ortalenc de Barcelona; es per aquò que, al sègle X, se bastiguèt lo Rec Comtal, valat bastit a partir de Montcada i Reixac e que pendent l'Edat Mejana arribava a l'interior de la vila de Barcelona. A causa de son passatge per una zòna de poblament dens e industrializada, pendent los ans 70 e 80 del sègle XX foguèt tristament celèbre per èsser lo riu mai poluit d'Euròpa. Dmpuèi la mitat de la decènnia de 1990 foguèt netejat, e sa aigas, descontaminadas. En aprofechant de las òbras urbanisticas realizadas pel Forum Universal de las Culturas, en 2004 se realizèt lo Pargue Fluvial del Besòs, situat entre Barcelona, Santa Coloma de Gramenet e Sant Adrià de Besòs.
Canton de Tolosa-6
Lo canton de Tolosa-6 es una division administrativa francesa, situada dins lo departament de Nauta Garona e la region de Miègjorn-Pirenèus.
Composicion
Lo canton de Tolosa-6 se compausa d'una fraccion de la comuna de:
Azərbaycan marşı
Azərbaycan marşı es l'imne nacional d'Azerbaitjan. La letra foguèt escricha pel poèta Ahmed Javad, e la musica foguèt compausada pel grand compositor azèria‎ Üzeyir Hajibeyov.
Canton de Tolosa-6
Composicion
Quartièrs de Tolosa incluses dins lo canton :
Azərbaycan marşı
Version azèria
Azərbaycan! Azərbaycan! Ey qəhrəman övladın şanlı Vətəni! Səndən ötrü can verməyə cümlə hazırız! Səndən ötrü qan tökməyə cümlə qadiriz! Üç rəngli bayrağınla məsud yaşa! Üç rəngli bayrağınla məsud yaşa!
Minlərlə can qurban oldu, Sinən hərbə meydan oldu! Hüququndan keçən əsgər! Hərə bir qəhrəman oldu!
Sən olasan gülüstan, Sənə hər an can qurban! Sənə min bir məhəbbət Sinəmdə tutmuş məkan!
Namusunu hifz etməyə, Bayrağını yüksəltməyə, Namusunu hifz etməyə, Cümlə gənclər müştaqdır! Şanlı Vətən! Şanlı Vətən! Azərbaycan! Azərbaycan! Azərbaycan! Azərbaycan!
Traduccion en occitan
Azerbaitjan! Azerbaitjan! Tèrra aimada de filhs valents! Totes nosautres llestos per donar las nòstras vidas per tu! Totes nosautres potentes per vessar la nòstra sang per tu! Viu feliçment amb lo tieu tricolor! Viu feliçment amb lo tieu tricolor!
Milièrs d'armas foguèron sacrificats per tu. Lo tieu pitrau se tornèt un camp de batalha. Los soldats que se privèron de la vida, cadun d'eles se convertiguèt en un eròi.
Pòdes te convertir en un jardin florent. Sacrificarem las nòstras vidas per tu en cada moment. Mil e una tendresa i a en lo mieu còr.
Maron (Meurthe e Mosèla)
Maron  es una comuna francesa administrada per lo departament de Meurthe e Mosèla de la region de Lorena.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Es a Maron, lo data|19|de mai: 1918, que lo aviateur franco-american Raoul Gervais Lufbery, ancian membre del escadrille Lafayette e titular de 17 victòrias homologades, tròba la mòrt en combat aerian. Una plaque fixada sus la façada de l'ostal près de #que n'a #èsser abatut remembra la siá memòria.
Antany, Lo vilatge conreava vinhas e una mina existissiá sus la municipalitat ont èra extrach del fèrre.
C'est à Maron, le 19, que l'aviateur franco-américain Raoul Gervais Lufbery, ancien membre de l'escadrille Lafayette et titulaire de 17 victoires homologuées, trouve la mort en combat aérien. Une plaque apposée sur la façade de la maison près de laquelle il a été abattu rappelle sa mémoire.
Autrefois, le village cultivait des vignes et une mine existait sur la commune où était extrait du fer.
Monasterio de Vega
Monasterio de Vega es un municipi de la província espanhòla de Valhadolid dins la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Marnaz
Marnaz en arpitan (Marnaz en francés) es una comuna arpitana de Savòia, situada dins lo departament de la Nauta Savòia e la region de Ròse-Aups.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Lo masatge caseriu de Marnaz #venir, en 1842, cap de-luòc de la parròquia de Scionzier. Continuament a dissensions en lo conselh municipal a partir de 1830 amb coma ponch de orgue lo bastiment d'una nòva glèisa al luòc-dich La Contamina, la municipalitat de Marnaz i aguèt creat lo 6 de genièr de 1866 per un decrèt de Napoleon III. La cœur del vilatge a situat a flanc de montanha. Continuament als trabalhs de endiguement debutats l'an 1824, lo desvolopament de la municipalitat s'estend cap al fons de vallée.
Bastiment l'an 1878 d'una Comuna-Escor de contunh en 1936 de la sala de las fèstas #qu'aculhirà egalament la comuna, abans qu'aquela siá pas fin finala installada entre l'escòla e la Capèla après l'inauguracion l'an 1973 de la Comuna-Plaça.
Desvolopament a partir d'ans 1970 del quartièr dels Valignons, entre la RN 205 (dicha Rota Blanca) e la Arve amb lo bastiment de lotjaments socials e d'infrastructuras esportiuas.
Construction en 1878 d'une Mairie-École puis en 1936 de la salle des fêtes qui accueillera également la mairie, avant que celle-ci ne soit finalement installée entre l'école et la Chapelle après l'inauguration en 1973 de la Mairie-Poste.
Développement à partir des années 1970 du quartier des Valignons, entre la RN 205 (dite Route Blanche) et l'Arve avec la construction de logements sociaux et d'infrastructures sportives.
Ri
Ri es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Orne e la region de la Bassa Normandia.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Ròcahòrt (Gers)
Ròcahòrt (Roquefort en francés) qu'ei ua comuna occitana de Gasconha situada dens lo departament de Gers e la region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.
Geografia
vignette|upright=1.6|centre|Comunas a l'entorn.
Ròcahòrt
Ròca que veng de *rocca, qui es un mot prelatin e preceltic, absent deu latin classic [sovent remplaçat a l'escriut per rupe(s)]. Ròca que prengoc lo sens de « castèth hòrt, hortalessa ». Lo determinant qu'es l'adjectiu femenin hòrt « hòrta, fortificada », qui a la medisha fòrma au masculin e au femenin,.
Clarac
(Informacion hornida per autes Claracs). Clarac que veng deu shafre latin (cognomen) Clarus, dambe'u sufixe -acum ; Clarac qu'èra la proprietat de Clarus.
Istòria
En 1825, qu'incorporèn Clarac a Ròcahòrt. Clarac qu'es a l'oèst de la comuna. Sembla pas d'aver guardat la glèisa mes i a un cementèri. Qu'èra parròpia annèxa abans la revolucion.
Ferreruela
Ferreruela es un municipi de la província espanhòla de Zamora dins la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Jan del car
Jan del car es una cançon de Lo Dalfin :
Vos pòrto jovinessa la jòia, la vuelha de amar dins la vila de Niça me sònen Jan del car
Da l'Ariana fins al pòrt qu'escurela son tresòr ia Jan del car semenaire de granas d'or
La nuech fau sentinela contròlo mon jardin semenat fau la garda a libelas fau corre i escorbasses
Se voletz far-ie una man Jan vos buta pus l'afàn cada garçon fai pas mai que dos-cent francs
Mas se sietz eicì per ren escotatz, i miei felens, la bona nuech que mon sabre dona ben
Arsac (Gironda)
Arsac o Arçac (Arsac en francés) es una comuna medoquina de Guiana, lingüisticament gascona, administrada pr'au departament de Gironda de la region de Noèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
La Almolda
La Almolda es un municipi de la província espanhòla de Saragossa dins la Comunautat Autonòma d'Aragon.
Étival-Clairefontaine
Étival-Clairefontaine es una comuna francesa, situada dins lo departament dels Vòges e la region de Lorena.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Chadron
Chadron (Chadron en francés) z-es una comuna velaiesa situada dins lo departament del Naut Léger e la region d'Auvèrnhe Ròse Aups, ancianament d'Auvèrnhe.
Comunas vesinas
400px|left|Distanças e posicion relativa
Joan Peiròl
Ara s'envisquen li lumieras, scrasàas dal cèl, aval a l'orizont pian pian veu despareiser Iera, devino encar lo pòrt de Tolon La libertat es l'aire sul morre, aquesta mar es tot çò que ai l'aire e la tela, vòli dire, sies estat abituda, vida e pantalh Mòri per estre çò que eri, ma vida val la mia finicion, e dins lo cul aquel Emperi, tuchi i Engles e Napoleon Fraire de la mar, fraire de la còsta, l'aiga nos pòrta al nòste destin la libertat es l'aire e la vela, la libertat, l'onda e lo dalfin.
L'Argentièra
L'Argentièra (L'Argentière-la-Bessée en francés) es una comuna dau Daufinat occitan situada dins lo departament daus Auts Aups e la region Provença-Aups-Còsta d'Azur.
Figueruela de Arriba
Figueruela de Arriba es un municipi de la província espanhòla de Zamora dins la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Marcahava
300px|right|thumb|Glèisa vista dempuèi lo pont sus Garona Marcahava ( Marquefave en francés) qu'es una comuna lengadociana istoricament, mès lingüisticament gascona, situada en Volvèstre dens lo departament de la Nauta Garona e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Geografia
Es ua comuna de l'airal urban de Tolosa situada en Volvèstre a 15 km au Sud de Murèth e a 40 km au sud de Tolosa sus la Garona, accès per l'A64 sortida 28.
vignette|upright=1.8|centre|Mapa de la comuna de Marcahava e de las comunas prèpas.
Saint-Vincent-Sterlanges
Saint-Vincent-Sterlanges es una comuna peitavina, situada dins lo departament de Vendea e la region daus País de Leire.
Marcahava
Toponimia
Pas d'informacions. Probable lo germanic marka, « frontièra ».
Istòria
Pendent l'Ancian Regime, Marquefave et Saint-Hippolyte, doncas Marcahava e Sent Pòlit ? qu'èra de la diocèsi civila de Rius, doncas de la província de Lengadòc, de la generalitat de Tolosa, de la diocèsi de Rius, de la senescaucia de Tolosa. En 1790, Marcahava qu'èra dejà deu canton de Carbona. La glèisa qu'es devath lo patronatge de Nòsta Dòna. Marcahava qu'es en riba dreta de Garòna e Sent Pòlit (nom supausat), en fàcia, en riba esquèrra.
Saint-Vincent-Sterlanges
Toponimia
Las atestacions ancianas son, per lhuec:
Marcahava
Istòria
Sent Pòlit (nom supausat), qu'èra parròquia annèxa de Marcahava, doncas de la diocèsi de Rius. Com Marcahava, qu'èra de la senescaucia de Tolosa.
Saint-Vincent-Sterlanges
Nòtas
<references group="N"/>
Besuas e Bajon
Besuas e Bajon (Bézues-Bajon en francés) qu'ei ua comuna gascoa situada dens lo departament de Gers e la region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.
Marcahava
Istòria
Vilatge fortificat que foguèt abitat a l'epòca romana, çò qu'es atestat per ua villa galloromana.
En 1703 ven senhoriá.
Besuas e Bajon
Besuas
Segon Dauzat, Besuas que vengueré benlèu de *Vesuna, nom qui seré aparentat a Vesonna, nom prelatin d'ua font de Periguers. Negre dona pas d'explicacion.
Bajon
Segon Dauzat, Bajon que veng benlèu deu nom latin d'òme Bagia, dab lo sufixe -onem. Auta possibilitat, citada a prepaus de Bajas, lo nom latin Baius (los Féniés). Negre non ditz pas arren d'aqueth Bajon, mes a prepaus de Bajon, comuna d'Artigat (Arièja), utiliza lo nom germanic d'òme Baio(n). Bajon qu'èra donc benlèu ua anciana grana proprietat antica qu'avè per mèste Bagia o Baius o Baio(n).
Bazeilles
es una comuna francesa del departament de las Ardenas e de la region de Champanha e Ardena.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
left|thumb|[[Alphonse-Marida-Adolphe de Neuville, Las darrièras cartouches'.]]
Bazeilles I auriá aparegut a la s|VI|e}} o e vendriá d'una déformation de la paraula roman Basilicatum (glèisa).
A, Bazeilles #èsser una pichona distincion en dependent de la abbaye de Mouzon e del palai archiépiscopal del Tau. Abans d'èsser joncha a la Distincion de Sedan-Balan jol joug de Gilles II de Hierges. La nòva distincion de Sedan-Balan-Bazeilles vendrà lo "ponch de sortida" de la futura Principauté de Sedan.
De 1560 a 1642, Bazeilles fa partida de la Principauté de Sedan.
En lo moment de la Batalha de Bazeilles lo 1 en setembre 1870, la municipalitat a #èsser lo luòc d'intenss combats dintre d'unitats de infanterie de marina francesa e dels regiments bavarois. Jol commandement del en comandant Lambert e dels capitanis Aubert, Bourgey, Delaury e Picard de la division bleue, replegats en lo auberge Bourgerie, un pichon centenat d'òmes e de gradés resistiguèron fins al esgotament complet de los sieus munitions. Aquel moment d'istòria a #èsser illustrat pel celèbre quadre de Alphonse-Marida-Adolphe de Neuville,pintat en 1873, Las darrièras cartouches e conservat a Bazeilles a la Ostal de la darrièra cartouche.
En lo moment de la Segonda Guèrra mondiala, pendent la graciosa de guèrra, la plaça de commandement de la 5e division leugièra de cavalleria del general Ostal-Jacques Chanoine a establit a Bazeilles.
left|thumb|[[Alphonse-Marie-Adolphe de Neuville, Les dernières cartouches'.]]
Bazeilles serait apparu au ou  et viendrait d'une déformation du mot roman Basilicatum (église).
Il fut possible qu'un châtelet ait surveillé la route vers Douzy et Yvois (Carignan) et se serait trouvé dans la partie nord du parc de l'actuel château d'Orival au bord de la Givonne. (Rue du Général Lebrun).
De 1560 à 1642, Bazeilles fait partie de la Principauté de Sedan.
Lors de la Bataille de Bazeilles le 1 septembre 1870, la commune a été le lieu d'intenses combats entre des unités d'infanterie de marine française et des régiments bavarois. Sous le commandement du commandant Lambert et des capitaines Aubert, Bourgey, Delaury et Picard de la division bleue, repliés dans l'auberge Bourgerie, une petite centaine d'hommes et de gradés allaient résister jusqu'à l'épuisement complet de leurs munitions. Ce moment d'histoire a été illustré par le célèbre tableau d'Alphonse-Marie-Adolphe de Neuville,peint en 1873, Les dernières cartouches et conservé à Bazeilles à la Maison de la dernière cartouche.
Lors de la Seconde Guerre mondiale, pendant la drôle de guerre, le poste de commandement de la 5e division légère de cavalerie du général Marie-Jacques Chanoine est établi à Bazeilles.
Batalha de Malàisia
La batalha de Malàisia se debanèt dins lo corrent de la Segonda Guèrra Mondiala dau 8 de decembre de 1941 au 31 de genier de 1942. Foguèt la consequéncia d'una ofensiva japonesa còntra la Malàisia Britanica. Maugrat sa superioritat numerica (140,000 òmes còntra 70,000), lei tropas britanicas mancavan de preparacion e d'armaments. Foguèron ansin rapidament vencudas e obligadas de se retirar en direccion de Singapor après la pèrda d'aperaquí 50,000 òmes (5,500 tuats, 5,000 bleçats e 40,000 presoniers). De mai, la flòta britanica perdiguèt dos naviris importants (HMS Prince of Wales e lo HMS Repulse) lo 10 de decembre aprefondats per l'aviacion japonesa tre lo 10 de decembre. En comparason, lei pèrdas japonesas foguèron fòrça feblas (1,793 tuats e 3,378 bleçats).
Bazeilles
Istòria
Au, Bazeilles fut une petite seigneurie dépendante de l'abbaye de Mouzon et du palais archiépiscopal du Tau. Avant d'être unie à la Seigneurie de Sedan-Balan sous le joug de Gilles II de Hierges. La nouvelle seigneurie de Sedan-Balan-Bazeilles deviendra le "point de départ" de la future Principauté de Sedan.
Petersbach
Petersbach en alemannisch (Petersbach en francés) es una comuna francesa del departament del Bas Ren e de la region d'Alsàcia.
Geografia
Petersbach Se tròba en la region naturala de la Alsace Bossue.
Petersbach se trouve dans la région naturelle de l'Alsace Bossue.
Illon urban
vinheta|Vista aeriana de [[Manhattan, ont s’apercep los ilons urbans.]] vinheta|[[Barcelona|Barcelone e lo plan Cerdà, amb lo ilons regulars.]] vinheta|Exemple d'ilon dens a [[Drèsda.]] Un illon urban o blòt jos l’influéncia de l’anglés, es un ensemble de parcèlas, bastiadas o non, constituissent una unitat elementària de l'espaci urban, separat de las autras per de carrièras,. Isolat, evòca una illa prichona.
Istòria
L'urbanizacion en ilons regulars (plan ipodamic per exemple) existissiá avant l'epòca romana e foguèt generalizada dins las vilas de l'empèri roman sul modèl de lors garnisons. Aquesta forma es venguda classica al sègle XIX amb l’espandiment rapid de las zonas urbanas. Aquò concernís sovent de tèrras colonizadas après la revolucion industriala. Aquesta unitat es utilizada per construire la vila a vegada per la causida d'un modèl d'urbanisme teorizat (ideal) fondat sus l'equilibri e l'egalitat de l'accès individal a las fonts (aire, lutz ...) puslèu que la causida d'una mesa en conformacion pragmatica de l'ensems bastit amb lo terren que recep las construccions.
Los plans de desvolopament de vila comportant una estructura en trama orizontala d'ilons geometrics regulars o irregulars dins lor forma individuala faguèron donc partida dels estudis importants de l'urbanisme de totas las epòcas. Atal per exemple los « ilons haussmannians » constituissent la trama orizontala de París foguèron considerats de près per George B. Ford, teorician de la vila american, per establir lo Zoning Ordinance de Nòva York en 1916 que definís las limitas de las envelopas verticalas des grata cèl de la vila.
Batalha dei Filipinas (1941-1942)
La batalha dei Filipinas se debanèt dins lo corrent de la Segonda Guèrra Mondiala dau 8 de decembre de 1941 au 8 de mai de 1942. Foguèt la consequéncia d'una ofensiva japonesa (130,000 òmes) còntra l'archipèla defendut per una fòrça estatsunidenca despariera formada de tropas regularas e colonialas (151,000 òmes). Per redurre la superioritat numerica advèrsa, lei Japonés utilizèron una armada principalament compausada de tropas d'elèit que prenguèt rapidament l'avantatge dins la region de Luzon. Pasmens, l'estat-major decidèt de la retirar e de la mandar en Indonesia en genier de 1942. Aquò favorizèt lei defensors que capitèron alora de resistir quatre mes suplementaris avans de capitular.
Aperaquí 25,000 soudats estatsunidencas foguèron tuats durant la batalha e la quasi totalitat dei subrevivents foguèt capturada. De son caire, l'armada japonesa perdiguèt 22,500 soudats (9,000 mòrts, 500 dispareguts e 13,000 bleçats).
Montealegre de Campos
Montealegre de Campos es un municipi de la província espanhòla de Valhadolid dins la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Béthincourt
Béthincourt es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mòsa e la region de Lorena.
Istòria
Çò 21 de febrièr 1916, lo tonnerre dels canons marca lo començament de la batalha de Verdun. Situat sul sector de Verdun, lo vilatge perdut per las tropas Francesas çò 8 d'abril 1916 e represes lo 26 de setembre 1918 disparaitra totalament jol acharnement dels pilonnages dels obus franceses e alemands.
Fa partida 17 comunas condecorades de la Resisténcia (decrèt del General de Gaulle del 15/10/1945). A aculhit lo PC del coronèl Grandval, cap de la F.F.E per l'Èst de la França, del 6 de junh al 13 de julhet de 1944.
Fait partie des 17 communes médaillées de la Résistance (décret du Général de Gaulle du 15/10/1945). A accueilli le PC du colonel Grandval, chef des F.F.I pour l'Est de la France, du 6 juin au 13 juillet 1944.
Ana Botella
Ana María Botella Serrano (Madrid, 23 de julh de 1954) es una politiciana espanhòla, del Partit Popular. Es actualament la cònsol de la capitala espanhòla Madrid, foncion qu'ocupa dempuèi 2011. Es maridada amb José María Aznar que foguèt primièr ministre del govèrn espanhòl de 1996 a 2004. Se faguèt conéisser mondialament per sa marrida practica de l'anglés e sos problèmas de compreneson d'aquesta lenga durant la candidatura de Madrid als Jòcs Olimpics de 2020 en setembre de 2013, e venguèt aital un dels tèmas mai recurrents de galejadas sus Twitter.
Biografia
Ana Botella nasquèt a Madrid en 1954 dins una familha amonedada de la capitala espanhòla. Son paire, Ernesto Botella Pradillo, èra un engenhaire industrial e sa maire, Ana María Serrano Sancho-Álvarez, èra la filha d'un mètge famós. Aguèron tretze enfants que Ana Botella n'es l'ainada e tres d'aqueles seguiguèron los passes de la sòrre granda en se far una carrièra politica. Faguèt los estudis primaris e segondaris dins un collègi religiós de l'airal, las Madres Irlandesas. Puèi partiguèt a l'Universitat Complutense de Madrid ont estudièt lo drech. En 1977 se maridèt amb José María Aznar e amassa aguèron tres enfants que los ainats, en seguir la tradicion espanhòla, recebèron los noms de sos parents: José María, Ana e Alonso. Passèt un concors per venir foncionària e aprèp l'obtencion d'aqueste trabalhèt dins divèrsas administracions publicas coma lo Ministèri d'Interior espanhòl, lo Govèrn Civil de Logroño, lo Ministèri de Trabalhs Publics, la Delegacion de Finanças de Valladolid e mai lo Ministèri de Finanças.
Se consagrèt puèi a la politica dins la formacion conservadora, lo Partit Popular Espanhòl. En 2003 foguèt elegida conselhièra municipala de Madrid, e designada coma segonda adjoncha del cònsol, Alberto Ruiz-Gallardón.
Sciéncias de la santat
Las Sciéncias de la santat amassan de disciplinas divèrsas (Sciéncias aplicadas) que son orientadas o dedicadas a la santat dels èssers umans o animals.
Ambas vertientes se reúnen para lograr el amplio propósito de: mantener, reponer y mejorar la salud y el bienestar; prevenir, tratar y erradicar enfermedades; y comprender mejor los complejos procesos vitales de los organismos animales y humanos relacionados con la vida, la salud y sus alteraciones (enfermedad).
Las investigaciones de esta ciencia están basadas en las ciencias puras de Biologia, Quimia y Fisica aunque también en sciéncias socialas, como la sociología médica, la psicología, etc. Otros campos que han hecho un aporte excepcional y significativo a las Ciencias de la Salud son: Bioquímica, Biotecnología, Ingeniería, Epidemiología, Genética, Enfermería, Farmacología, Farmaceútica, Medecina, etc.
Canton de Tolosa-7
Lo canton de Tolosa-7 es una division administrativa francesa, situada dins lo departament de la Nauta Garona e la region de Miègjorn-Pirenèus.
Composicion
Lo canton de Tolosa-7 se compausa d'una fraccion de la comuna de:
Quartièrs de Tolosa incluses dins lo canton :
Administracion
Canton que fa partida de la primièra circonscripcion de Nauta Garona
Almonacid de la Cuba
Almonacid de la Cuba es un municipi de la província espanhòla de Saragossa dins la Comunautat Autonòma d'Aragon.
Indústria
L'indústria o industria es l'ensems de las activitats umanas dirigidas vèrs la produccion en seria de bens e de servicis. Compren las caracteristicas seguentas:
La Sèrra (omonimia)
La Sèrra es un toponim per:
Valmont
Valmont pòt èsser:
La Haye-le-Comte
La Haye-le-Comte en normand (La Haye-le-Comte en francés) es una comuna normanda, situada dins lo departament d'Eure e la region de la Nauta Normandia.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Fonfría (Zamora)
Fonfría es un municipi de la província espanhòla de Zamora dins la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Low kick
Còp de pè bas o patada basa, coneguda sus la denominacion anglesa: low kick, es una tecnica de pierna utilizada dins cierts bòxas pès-ponh (boxeu birman, kick-boxing e muay thai) e cierts arts marcialas que consta de llevar un còp de tíbia o un còp de pè dins la partida inferiora de l'adversari (muslo o pierna). Segon la regulacion esportiva, ella pòt èsser llevata al exterior e al interior de la parte inferiora.
Tecnologia
thumb|right|Dins la segonda mitat del [[sègle XX, l'umanitat aviá atench la mestria tecnologica necessària per s'extraire de la superfícia de la tèrra pel primièr còp e se lançar a la conquista de l'espaci.]]
Low kick
Dins combate de contacto pleno (atal nomenat K.O. system), se permite de fragilizar la stabilitat de un adversario, per ganhar la ventaja dins un momento dat.
Tecnologia
Lo mot de tecnologia possedís dos sens :
Low kick
Dins materia de golpear dins las piernas, diferentas còps de pè coexistisson: circular (roundhouse kick), semicircular (semi-circular kick), "balancats": còp de pè amb pierna recta (stick kick), còp de pè crecienta (crescent kick), còp de pè descendent (axe kick)…, rectas de tipo penetrant: còp de pè frontal (front kick) o còp de pè lateral (side kick), còp de pè de gancho (hook kick), còp de pè descendent (hammer kick), etc.
Dins kick-boxing americano o japonés, aqueste tipo de còp de pè pòt èsser sonque circular o semicircular segon lo reglament.
Las Artigas de Luçac
Las Artigas de Luçac (en francés Les Artigues-de-Lussac) qu'ei ua comuna francofòna, administrada peu departament de Gironda de la region d'Aquitània.
Montemayor de Pililla
Montemayor de Pililla es un municipi de la província espanhòla de Valhadolid dins la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Mercuès
Mercuès (Mercuès en francés) es una comuna carcinòla situada dins lo departament francés d'Òut e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
Lo vilatge es atestat au començament del sègle IX : Mercurio. Lo nom vendriá del diu Mercŭrĭus, « Mercuri », o d'un òme d'aquel nom. ŭ brèu ven o, mas lo iòd passa a a la sillaba precedenta (anteposicion) e provòca la formacion d'un triftongue en posicion tonica, que se simplifica en uè, d'aquí *Mercuèr. L's finala marca benlèu un collectiu (« los abitants de *Mercuèr »). Sense desvolopar l'evolucion, Gaston Bazalgas evòca una autra possibilitat, derivada de Mercurius, lo cognomen Mercurinus, foneticament malaisida; precisa endacòm mai que lo siti es dedicat al diu roman Mercurius, assimilat al diu gallés de las auturas.
Transpòrt
Lo transpòrt es lo movement de gents e de bens d'un airal a un autre.
Guèrra d'Independéncia de Guinèa Bissau
La Guèrra d'Independéncia de Guinèa Bissau foguèt un conflicte de la descolonizacion d'Africa que se debanèt dau 23 de genier de 1963 au 10 de setembre de 1974. Opausèt Portugal au movement independentista dau Partit African per l'Independéncia de Guinèa e de Cap Verd que foguèt sostengut per divèrsei país africans o dau blòt sovietic (URSS, Cuba, China, Senegal, Guinèa, Libia e Argeria). S'acabèt per una victòria deis independentistas e per l'independéncia de Guinèa Bissau e de Cap Verd.
Inicialament gaire nombrós, lei soudats portugués deguèron abandonar la màger part de la colonia ai fòrças dau PAIGC. En 1968, la guerilha contrarotlava 80% de la colonia entraïnant l'arribada de renfòrç importants que permetèron de reconquista unei zònas perdudas. Pasmens, a partir de 1972, la guerilha recebiguèt d'armas modèrnas de l'Union Sovietica e de Cuba, en particular d'armas anticarri e antiaerianas (SA 7), que li permetèt de resistir ais atacas portuguesas. Fin finala, la Revolucion Portuguesa de 1974 entraïèt la casuda dau regime de l'Estado Novo portugués e l'abandon dei colonias permetent l'independéncia de Guinèa Bissau e de Cap Verd.
Marly-sous-Issy
Marly-sous-Issy es una comuna francesa, situada dins lo departament de Sòna e Léger e la region de Borgonha.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Sainte-Pallaye
Sainte-Pallaye es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Iona e la region de Borgonha.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
La municipalitat a nomenat en l'onor d'una jove filha #que #acompanhar lo còrs de Germain d'Aussèrra al continuament del defalhiment d'aquel al bòrd de la Adriatique.
La commune est nommée en l'honneur d'une jeune fille qui accompagna le corps de Germain d'Auxerre à la suite du décès de celui-ci au bord de l'Adriatique.
Nòtas
<references group=N/>
Noyarey
Noyarey en arpitan (Noyarey en francés) es una comuna arpitana dau Daufinat, situaa dins lo departament d'Isèra e la region de Ròse-Aups.
Sergei Vinogradskii
thumb|Sergei Vinogradskii Sergei Nikolaievich Vinogradskii (Сергей Николаевич Виноградский) es un microbiologista rus e ucraïnian, nascut lo 1 de setembre 1856 a Kyiiv e mòrt lo 24 de febrier 1953 a Brie-Comte-Robert.
Noyarey
Geografia
Pichona comuna semi urbana / semi rurala, situaa al pè dels falaises del Massís del Vercors, en la vallée de la Isère (riu), al Nòrd-Oèst de Grenòble e al Sud-Es de Voiron, constituissi lo dintrat Nòrd del Parc Natural Regional del Vercors #qu'a integrat l'an 2008.
Sergei Vinogradskii
Entra a l’Institut Imperiau de Medecina Experimentala de Sant Petersborg en 1890, e lo dirigís en 1920. Partent de 1924, dirigís lo departament de microbiologia vegetala a l’Institut Pasteur.
Noyarey
Geografia
Lo bourg original i aguèt bastit sus una butte amb la fin d'evitar las crussas dévastatrices de la Isère a la prima. Un segond centre ancian d'urbanizacion se situa a la intersection actuala del camin del Diday e de la Rota Départementale 1532.
Sergei Vinogradskii
Es membre de nombrosei societats sabentas : l’Acadèmia dei Sciéncias en 1902, la Royal Society en 1919, l’Acadèmia d’Agricultura.
Vinogradskii estúdia l’activitat microbiana dau sòu, la descomposicion de la cellulòsa per lei bactèris e lei bactèris autotrofics. Mete en evidéncia la transformacion per de microorganismes de l’ammoniac en acid nitric.
Noyarey
Geografia
Petite commune semi urbaine / semi rurale, située au pied des falaises du Massif du Vercors, dans la vallée de l'Isère (rivière), au Nord-Ouest de Grenoble et au Sud-Est de Voiron, elle constitue l'entrée Nord du Parc Naturel Régional du Vercors qu'elle a intégré en 2008.
Le bourg original fut construit sur une butte afin d'éviter les crues dévastatrices de l'Isère au printemps. Un second centre ancien d'urbanisation se situe à l'intersection actuelle du chemin du Diday et de la Route Départementale 1532.
La commune de Noyarey fait partie de la communauté d'agglomération de Grenoble (Grenoble Alpes Métropole) depuis sa création en 2000.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Los primièrs abitants, dels Voconces, vilatge gaulois procedent del Vaucluse, se serián installats suls plateaux en dominant la vallée de la Isère #que surplombe lo vilatge actual. Se son de contunh reagrupats près del riu per constituir lo vilatge de Noyarey (origina del nom ligat a la cultura de la nòu, fòrça difonduda en aquela region). La preséncia de la Isère a permeses lo comèrci del persec e la batellerie.
Blason Del Vilatge de Noyarey :
Blason "de azur al chevron d'aur, #que pòrta los tres claus de la passion". Lo Blason del Vilatge representa las armas de la familha de Chaulnes #que #èsser mèstre dels luòcs pendent un sègle. 130px|Blason de la vila de Noyarey
Les premiers habitants, des Voconces, peuple gaulois originaire du Vaucluse, se seraient installés sur les plateaux dominant la vallée de l'Isère qui surplombe le village actuel. Ils se sont ensuite regroupés près de la rivière pour constituer le village de Noyarey (origine du nom liée à la culture de la noix, très répandue dans cette région). La présence de l'Isère a permis le commerce de la pêche et la batellerie.
Blason du Village de Noyarey :
Blason "d'azur au chevron d'or, qui porte les trois clous de la passion". Le Blason du Village représente les armes de la famille de Chaulnes qui fut maître des lieux pendant un siècle. 130px|Blason de la ville de Noyarey
Càstrias
Càstrias a l'Edat Mejana o Càstias (Castries en francés) es una comuna lengadociana situada dins lo departament d'Erau e la region d', ancianament de Lengadòc-Rosselhon.
thumb|left|350px|Vista aeriana de Càstrias.
Martxa II
Martxa II es una cançon en basc del grop de las Valadas Occitanas, Lo Dalfin:
Càstrias
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Martxa II
Kaskarot ta fandango martka ta mutxiko sagarno kalimotxo besta egiteko