Sègle_XI
Istòria
1021 : disparicion dau califa fatimida Al-Hakim bi-Amr Allah que foguèt probablament assassinat a l'estigança de sa sòrre Sitt al-Mulk. Son cadabre foguèt jamai descubèrt e sei partisans, gropats a l'entorn dau visir Muhammad al-Darazi, ne'n faguèron un personatge sant ocultat. Aquò foguèt a l'origina de la religion drusa. Regardant leis afaires dau Califat, son fiu Ali az-Zahir li succediguèt sota la tutèla de Sitt al-Mulk (tanben dicha Sitt an-Nasr). Pasmens, la regéncia mau capitèt d'impausar son autoritat e lo rèine novèu comencèt amb quatre annadas de trèbols intèrnes. 20px 1022 : segon lo monge cronicaire Asemar de Chabannes, d'eretics foguèron cremats dins lo corrent de l'annada a Tolosa après una condamnacion per « maniqueïsme ». Aqueu tèrme designava benlèu d'eretics dualistas precursors dau catarisme mai es pas segur. 1023 : presa de la succession dau còmte de Champanha per lo còmte Audoin II de Bles. Aquò li permetèt de venir lo senhor d'un domeni poderòs format de Champanha, de Bles, de Chartres, de Tròias e de Meaux que foguèt una menaça per lo domeni reiau francés fins au començament dau sègle XIII. 1023-1025 : epidemia de pèsta e famina grèva en Egipte. Amb lo decès de Sitt al-Mulk, agravèron lei trèbols intèrnes dau Califat Fatimida en entraïnant de revòutas en Palestina (→ 1028-1029). 1024 : per de rasons desconegudas, un parent dau prince de Kiev ataquèt una flòta bizantina en Mar Egèa. Foguèt batut au larg de l'illa de Lemnos per una segonda flòta. 1025 : per de rasons desconegudas — benlèu de rivalitats comercialas liadas a la politica d'expansion dei Chola vèrs leis estrechs d'Asia dau Sud-Èst — Srivijaya foguèt atacada e pilhada per una importanta flòta chola dirigida per lo rèi Rajendra Choladeva. Après aquela desfacha, Srivijaya comencèt son declin, perdiguèt sa posicion dominanta en Sumatra e i laissèt lo poder a Jambi (→ 1079). 1027 : expedicion dau rèi Cnut lo Grand còntra Escòcia. Au contrari dei sobeirans de Wessex qu'avián obtengut la reconeissença de son primat dins l'illa, i obtenguèt solament una promessa de patz e d'amistat, çò qu'indica una reduccion de l'influéncia anglesa dins la region. thumb|Division territòriala d'[[Occitània vèrs 1030.]] 20px 1028 : en fàcia de la multiplicacion dei cas d'eresia dualista — benlèu de precursors dau catarisme — dins sei fèus, lo duc d'Aquitània Guilhèm V reüniguèt un concili per estudiar lei mejans permetent de luchar còntra lo desvolopament d'aqueleis eresias. 1028-1029 : nominacion d'Ali bin Ahmad Jarjarai coma visir dau Califat Fatimida. Favorizèt la restauracion de l'economia egipciana afeblida per lei trèbols entraïnats per la mòrt dau califa Al-Hakim bi-Amr Allah en 1021. Un an pus pus tard, capitèt de reprimir totei lei revòutas en Palestina. v. 1030 : vèrs aqueu periòde, lo califa Ali az-Zahir autorizèt l'Empèri Bizantin d'organizar la restauracion de la Glèisa dau Sant Sepulcre destrucha en 1009 a l'iniciativa de son paire. L'objectiu èra de melhorar sei relacions ambé lei populacions crestianas dau Califat. 1030 : en Norvègia, batalha de Stiklarstadir que s'acabèt amb la desfacha e la mòrt dau rèi norvegian crestian Olaf II. Foguèt batut per una coalicion dei territòris autonòms dau nòrd pagan sostenguts per lei Danés. Aquò empediguèt tornarmai l'unificacion dau país. 1031 : data tradicionalament retenguda per la fragmentacion definitiva dau Califat de Còrdoa. Foguèt remplaçat per un ensemble de principats. 1031-1034 : en França, mòrt dau rèi Robèrt II que foguèt remplaçat per Enric I. Pasmens, aquela succession entraïnèt una guèrra civila entre lo rèi novèu e lei partisans de son fraire cadet. Lo conflicte s'acabèt per una victòria d'Enric I gràcias a l'ajuda dau duc de Normàndia. 1032 : maugrat d'atacas organizadas per leis emirs fatimidas locaus, de grops de Druzes capitèron de s'installar lòng dau litorau sirian. Aquò marquèt lo començament de la formacion dau poblament fòrça complèx dau Liban modèrne. thumb|right|Territòris de [[Cnut lo Grand (1016-1035) a sa mòrt.]] 1035 : mòrt dau rèi Cnut lo Grand. Son domeni foguèt partejat entre Cnut III que venguèt rèi de Danemarc, Magnus I que venguèt rèi de Norvègia e Harold I que venguèt rèi d'Anglatèrra. 1035 : mòrt dau rèi Sanche III Garcés. Sei domenis foguèron partejats entre sei fius entraïnant la fondacion de plusors reiaumes dins la Peninsula Iberica coma Aragon e Castelha. De conflictes opausèron tanben lei maucontents. 1036 : en Egipte, mòrt dau califa Ali az-Zahir que foguèt tuat per una epidemia de pèsta. Aquò afebliguèt grèvament lo califa car son eiretier èra un enfant de 7 ans. La cort dau Califat venguèt ansin lo teatre de combats entre diferentei faccions per s'assegurar dau contraròtle de la regéncia. 1036 : importanta victòria de la Rus' de Kiev, menada per lo grand prince Iaroslav lo Savi, còntra lei Pechenegs. 1038-1040 : revirada d'una expedicion bizantina de reconquista de Sicília. Pasmens, afebliguèt fòrça lei senhors musulmans locaus que foguèron unicament sauvats per lei divisions intèrnas dau camp grèc (complòt còntra lo cap de l'expedicion). 1038 : mòrt dau rèi Estève d'Ongria que foguèt remplaçat per son nebòt venecian Pèire d'Ongria. 1039 : en França, grèva guèrra entre lo rèi Enric I e Audoïn II de Bles. Lei tropas dau rèi capitèron de conquistar Torena e Sens. 1040 : annada probabla de la fondacion dau movement deis Almoravides per lo teologian conservador Abdallah ibn Yasin. Indignat per l'islam superficiau dei tribüs berbèras de certaneis oasís de Marròc, son objectiu èra de restaurar la puretat de la religion. Obtenguèt un succès important e sei fòrças venguèron rapidament un actor militar important de Magrèb (→ 1053). 1042 : importanta famina dins la màger part dau reiaume de França. 1050-1058 : important periòde de prosperitat en Egipte durant lo periòde dau visir Abu Muhammad Hasan bin Abdur Rehman Yazuri. 1053-1055 : guèrra entre lo rèi de França e lo duc de Normàndia. S'acabèt per un succès normand que permetèt au Ducat de venir de facto independent (→ 1058). 1053-1056 : començament dei conquistas militaras almoravidas amb la presa de Sijilmasa e d'Audaghost. Vilas marchandas importantas dei regions occidentalas de Sahara, assegurèron la prosperitat dau movement. thumb|right|Extension de la [[Rus' de Kiev vèrs 1054-1132.]] 1054 : mòrt dau grand prince Iaroslav lo Savi. Aquò marca lo començament dau declin de la Rus' de Kiev. thumb|Extension dei territòris ocupats per lei Seldjokidas. 1055 : presa de Bagdad per lei Turcs Seldjokids. Aquò marquèt la fin de l'Emirat Buyide e lo començament d'un periòde de dominacion dei Seldjokids en Orient Mejan. 20px 1056 : somission dei senhors de Fòs au còmte de Provença. Dins la region de Tolosa, reünion novèla d'un concili dins la capitala dau Comtat per estudiar lei mejans de lucha còntra una eresia dualista locala. 1057 : en Escòcia, restabliment de l'unitat dau reiaume amb la fin de la guèrra civila entre Macbeth e Malcolm III. 1057-1059 : començament de la conquista de Marròc per leis Almoravides. De combats fòrça violents li permetèron d'ocupar lo sud mai lo cap dau movement, Abdallah ibn Yasin foguèt tuat durant una campanha còntra lei regions centralas e septentrionalas. Foguèt remplaçat per Abu Bakr ibn Umar. 1058-1059 : represa de la guèrra entre França e Normàndia. Tornarmai batut, lo rèi Enric I deguèt tornar acceptar lei clausas de 1055. 1062 : en Marròc, fondacion dau camp militar de Marraquèsh per l'Almoravide Abu Bakr ibn Umar. 1062-1067 : dins lo Califat Fatimida, guèrra civila entre lei soudats negres e lei mercenaris turcs. Lo poder sostenguèt lei Turcs mai lei rebèls capitèron de resistir dins lo sud egipcian durant 5 ans. Divèrsei tribüs de bedoins aprofichèron lo caos per pilhar la region (→ 1067). 1063 : mòrt dau sultan seldjokid Toghril Beg I que foguèt remplaçat per Alp Arslan. thumb|Esquèma de la conquista normanda d'Anglatèrra. 1066 : guèrra de succession en Anglatèrra. S'acabèt amb la victòria dau duc de Normàndia Guilhèm lo Conquistaire sus las tropas anglosaxonas d'Harold Godwinson a la batalha d'Hastings. Lo duc venguèt ansin rèi d'Anglatèrra. 1067 : en Egipte, après sa victòria còntra lei soudats negres, lei mercenaris turcs dau Califat Fatimida, menats per Nasir ad-Dawla, eliminèron la garda personala dau califa e prenguèron dirèctament lo poder. Lo califa foguèt gardat unicament coma simbòl (→ 1074). 1070 : transformacion de Marraquèsh en vila. Venguèt la capitala deis Almoravides e participèt a l'institucionalizacion dau movement que comencèt de se transformar en estat. En parallèl, la presa de Fès marquèt una victòria importanta dins la conquista de Marròc. 1071 : en Anatolia Orientala, batalha de Manzikert entre lei Bizantins e lei Turcs Seldjokids. Lo sultan Alp Arslan capitèt de capturar l'emperaire Roman IV Diogèn entraïnant una guèrra civila generalizada dins l'Empèri Bizantin. Cercant de tropas novèlas, lei pretendents au tròne demandèron l'ajuda de mercenaris turcs qu'aprofichèron lei combats per s'installar en Anatolia Centrala (→ 1077). 1072 : après divèrseis incursions escocesas en Anglatèrra, lei tropas de Guilhèm lo Conquistaire ataquèron lo Firth of Tay. Lo rèi Malcolm III foguèt obligat de reconóisser la senhoriá dau rèi normand. 1074 : en Egipte, assassinat de Nasir ad-Dawla. Lo poder passèt au visir Badr al-Jamali que demorèt lo cap vertadier dau Califat Fatimida durant 20 ans. Capitèt de restaurar l'òrdre dins lo país e de tornar desvolopar lei vilas. 1074 : annexion de Sogdiana per lei Seldjokids. 1074 : annexion d'Amians per lo rèi de França. 1076 : campanha militara deis Almoravides dins la vau de Nigèr. Son resultat es descongut mai foguèt probablament a l'origina de l'introduccion de l'islam dins la region. 1076-1077 : guèrra novèla entre França e Normàndia. Permetèt de ben definir lo limit entre lei dos domenis. 1078 : conquista de Jerusalèm per lei Seldjokids. Illustra lo declin militar fatimida. 1079-1080 : conquista dau pòrt de Tànger e de la vila de Tlemcen per leis Almoravides. 1085 : après 11 ans de sètge, presa de Toledo per lei fòrças dau rèi Alfons VI de Leon. I transferiguèt sa capitala (→ 1086). 1086 : inquiets en fàcia de l'avançada dei crestians dins la Peninsula Iberica, lei senhors d'Al Andalús demandèron l'ajuda deis Almoravides. Destruguèron una importanta fòrça de chivaliers a la batalha de Sagrajas e establiguèron son autoritat sus la mitat musulmana de la peninsula (→ 1090). 1087 : mòrt dau cap almoravide Abu Bakr ibn Umar durant una campanha en Sahara. Aquò permetèt a Yusuf ibn Tashfin d'establir son primat sus l'ensemble dau movement. 1090 : victòria almoravida novèla còntra lei reiaumes crestians iberics a la batalha d'Alado. Après aqueu succès, l'emir Yusuf ibn Tashfin comencèt la conquista dei principats musulmans locaus per lei tornar organizar e melhorar sa defensa. Impausèt durament lei crestians mai laissèt de drechs importants ai judieus. 1092 : mòrt dau sultan seldjokid Malik Chah I que foguèt remplaçat per Mahmud I. 1092-1093 : guèrra novèla entre Anglatèrra e Escòcia. Entraïnèt la mòrt dau rèi Malcolm III e son remplaçament per Donald III.