cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Caac
Classificacion
Lo caac es una lenga caledoniana, un grop de las lengas oceanianas del sud restacat a las lengas oceanianas. Aquestas fan partida de la branca malaiopolinesiana de la familha austronesiana.
Saint-Macoux
Saint-Macoux es una comuna peitavina, situada dins lo departament de Viena e la region de Novela Aquitània, ancianament de Peitau-Charantas.
Toponimia
Las atestacions ancianas son, per lhuec:
Nòtas
<references group="N"/>
Aix-en-Issart
es una comuna francesa, situada dins lo departament del Pas de Calais e la region del Nòrd-Pas de Calais.
Geografia
Aix-En-Issart es un vilatge bastit la longitud del Braç de Brosne, riu afluent de la Canche. En amont se tròba Sempy, en aval Marant.
Aix-en-Issart est un village construit le long du Bras de Brosne, rivière affluent de la Canche. En amont se trouve Sempy, en aval Marant.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Nyelâyu
Lo nyelâyu (o nyâlayu) es una lenga oceaniana parlada a Nòva Caledònia.
Localizacion
Lo nyelâyu es parlat dins lo nòrd-èst de la Grande Terre, a Balade, dins la comuna de Pouébo. Un dialècte de la lenga es parlat dins las Illas Belep. Segon McCracken (2013), lo belep e lo nyelâyu de Balade son pas mutualament intelligibles
Classificacion
Lo nyelâyu es una lenga caledoniana, un grop de las lengas oceanianas del sud restacat a las lengas oceanianas. Aquestas fan partida de la branca malaiopolinesiana de la familha austronesiana.
Satiricon
Lo Satiricon (de còps sonnat al plural : Satirica) es un roman antic escrich en latin e atribuit a l'autor roman Petròni. Aquest roman, un dels premièrs de la literatura mondiala, mescla los stiles de langatge, lo latin classic e la lenga vulgària. De mai, es una pintura de la societat romana decadenta del premièr sègle abans J.C.
Lo passatge mai conegut es lo de la taulejada en cò Trimalcion.
Mont Whitney
Geografia
thumb|left|upright=1.2|Representacion dempuèi l'oèsst del mont Whitney e dels soms a l'entorn en tres dimensions.
Le som ten un clima alpenc. Se situa al delà de l'estatge alpenc, çò qu'explica que paucas plantas butan pas a la cima. Polemonium eximium es una planta en cossin endemica de la Sierra Nevada adaptada a aquelas condicions de vida. Cap animal viu pas durablament dins aquel mitan, mas s'i pòt encontrar lo Pichon apollon (Parnassius phoebus) e lo Roselin de cap gris (Leucosticte tephrocotis).
Los demònis
Los demònis (títol original en rus: Бѣсы), es un roman de Fiodor Dostoievskii que foguèt publicat en fulheton entre 1871 e 1872 dens la gaseta russa Lo messatgièr. Narra l'istòria d'una banda de revolucionaris russes que vòl desquilhar l'òrdre de la societat russa tsarista. Lo capmèstre de la banda, Piotr Stepanovitch, es lo filh d'un intelectual liberal de las anadas 1840 (per aquò, Dostoievskii vòl mostrar la filhacion entre lo liberalisme de las anadas 1840 e lo niilisme socialista de las anadas 1870, loquin a fach las generacions que faran la revolucion russa de 1917).
Dostoievskii era devengut conservador e nacionalista russe (panslavista) aprés èsser estat brèument revolucionari. Amb Los demònis, vòl mostrar las consequenças e las crenhenças que sentís à propaus del socialisme niilista (o niilisme socialista, o del socialisme e del niilisme que son ligats per el) e, de fach, son òbra propausa una critica clarvesenta del totalitarisme.
Vath Longa
Geografia
vignette|upright=1.6|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
La prononciacion qu'ei [bɛj'luŋkə]. Las fòrmas ancianas que son Sanctus Petrus de Baielonke aus sègles XI-XII, Bailonque (mapas de 1638 e 1647), Bailongue (mapa de 1714), Baylongue (mapa de 1733).
Dauzat qu'i ved videt longe « que ved luenh » estant lo borg sus ua tuqueta.
Bénédicte Boyrie-Fénié qu'arrefusa la proposicion de Dauzat perqué los toponimes d'aquera sòrta qu'an lo vèrbe a l'infinitiu. Jacques Boisgontier que prepausa un etime vath lonca per'mor d'ua mencion Vallelonga de 1509. Segon Boisgontier, Vath lonca que pòt passar a Vai lonca : vocalizacion de -t palatau davant -l, com Bètlòc prononciat [baj'lɔk], puei passatge normau de [aj] a [ɛj]; la vath en question qu'ei, totjorn segon Boisgontier, ua vath seca, mei bassa de 20 m, situada au nòrd deu borg e que's ved despuish aqueste. Aquera explicacion qu'ei mei solida que la de J.B. Orpustan, *baia longa « riu long ». La grafia prepausada per Bénédicte Boyrie-Fénié, *Vath Longa, permet pas, per la prumèra sillaba, de léger lo nom shens mòde d'emplec e arrefusa la precision necessària, regulara ortograficament, de l'assordiment de g.
Cudòs
Cudòs (Cudos en francés) es ua comuna gascona de Vasadés administrada pr'eu departament de Gironda de la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
Las fòrmas ancianas son Cuzos (par. de ~), en 1274, Cuscis (sancti Johannis de ~), en latin, en 1274, Cuts (in locis... ~), en 1289, Cadossio (capellanus de ~), en 1369-1370, Cusos, en 1423 . Cudòs pòt venir d'un nom gallés d'òme Cudus, dab lo sufixe -ossum, segon Rohlfs, citat per Dauzat. Mès Cudus (finala latinizada) es atestat ? I a un dobte, mès Xavier Delamarre sembla acceptar Cudos, shens lo precedir d'un asterisque. Foneticament, aqueth nom gallés, assortit deu sufixe aquitanic -otze (-ossum per Rohlfs), explica plan l'evolucion e l'atestacion Cuzos (-d- evoluciona en -ð-). La prononciacion es [ky'ðɔs]. La varietat de las atestacions interròga pr'aquò. Com sovent en Gasconha occidentala, [-ð-] pòt passar a [-z-], pui tornar a [-ð-] (d intervocalic).
Dalhem
Dalhem es una comuna de la província bèlga de Lièja.
Dison
Dison es una comuna de la província bèlga de Lièja.
Bourghelles
Bourghelles es una comuna francesa del departament del Nòrd e de la region Nòrd-Pas de Calais. Sa populacion en.
Geografia
Bourghelles Es una municipalitat vesina de Cysoing
Bourghelles est une commune voisine de Cysoing
Donceel
Donceel es una comuna de la província bèlga de Lièja.
Sant Aond
Sant Aond —benlèu Sent Aond —(Saint-Haon en francés) z-es una comuna velaiosa, situada dins lo departament del Naut Léger e la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament d'Auvèrnhe.
Comunas vesinas
400px|left|Distanças e posicion relativa
Chémery-sur-Bar
es una anciana comuna francesa del departament de las Ardenas e de la region del Grand Èst. Lo 1èr de genièr de 2016, fusionèt amb Chéhéry per formar la comuna novèla de Chémery-Chéhéry.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Engis
Engis es una comuna de la província bèlga de Lièja.
Pwapwâ
Lo pwapwâ es una lenga oceaniana parlada a Nòva Caledònia.
Classificacion
Lo pwapwâ es una lenga caledoniana, un grop de las lengas oceanianas del sud restacat a las lengas oceanianas. Aquestas fan partida de la branca malaiopolinesiana de la familha austronesiana.
Esneux
Esneux es una comuna de la província bèlga de Lièja.
Massingy (Còsta d'Aur)
Massingy es una comuna francesa administrada per lo departament de Còsta d'Aur de la region de Borgonha.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Appenwihr
Appenweiher en alemannisch (Appenwihr en francés) qu'ei ua comuna francesa deu departament deu Haut Ren e de la region d'Alsàcia.
Seiches-sur-le-Loir
Seiches-sur-le-Loir es una comuna francesa, situada dins lo departament de Maine e Léger e la region dels Païses de Léger.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Toponimia
Matheflon: Matafelon en occitan ancian.
Diennes-Aubigny
Diennes-Aubigny es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Nièvre e la region de Borgonha.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Rosa Colomer
Rosa Colomer i Artigas (Barcelona, 1966 - 22 d'octobre de 2013) foguèt una lingüista catalana. Foguèt directora del TERMCAT dempuèi setembre de 2002 fins a decembre de 2012. Jos sa direccion lo TERMCAT desvolopèt mantun projècte coma de diccionaris tecnics en linha. Participèt a la segonda edicion del Diccionari de la llengua catalana en revisar lo lexic especializat. Foguèt tanben presidenta e puèi secretària de l'Associacion Europèa de Terminologia. Se moriguèt d'un cancèr aprèp 10 meses de lucha contra la malautiá.
Eupen
Eupen es una comuna de la província bèlga de Lièja.
Sistèma Solar
upright=1.5|right|thumb|Lo [[Soleu e leis planetas dau Sistèma Solar.]]
Lo Sistèma Solar es l'ensems de totei leis astres qu'orbitan a l'entorn dau Soleu e que i son ligats gravitatoriament. Es format de uech planetas, d'aumens 162 satellits naturaus o lunas e de centenaus de miliers de planetas menoras o planetoïdes, d'asteroïdes, de meteorits e de cometas. A mai, i a tanben çò que se sòna lo mitan interplanetari, format per de gas e de poussa. Aquel ensems tot es situat dins un deis braè de la galaxia de la Via Lactèa, que vira a l'entorn de son centre a 26,000 ans lutz de distància e a una velocitat de.
Composicion e estructura dau Sistèma Solar
right|thumb|Aquesteis imatges qu'illustran l'orbita de [[(90377) Sedna|Sedna, balhan una idèa clara de l'estructura dau Sistèma Solar. Dins lo sens deis agulhas dau relòtge començant amont a senèstra: lo Sistèma Solar interior, lei planetas exterioras e la Cencha de Kuiper, l'orbita de Sedna e lo nívol d'Oort.]]
Generalitats
Lo Sistèma Solar s'estructura de la maniera seguenta.
Lo Soleu
Lo Soleu es una estèla naneta jauna qu'es quasi esferica amb un diamètre mejan egau a 1,392,000 quilomètres e una massa egala a 332,900 còps la massa de la Tèrra. Son temps es d'aperaquí 4,6 miliards d'annadas. Es donc una estèla de la sequéncia principala constituida principalament d'idrogèn (74% de sa massa) e d'èli (24% de sa massa). Fa partida de la Via Lactèa e orbita a una distància de 26,000 annadas lutz de son centre.
Lei planetas intèrnas
thumb|Lei planetas intèrnas dau Sistèma Solar : [[Mercuri (planeta)|Mercuri, Vènus, la Tèrra e Mart.]]
Mercuri
''De veire : Mercuri
Mercuri es la planeta pus pròcha dau Soleu, amb un semiaxe major de 58 milions de quilomètres (0,4 UA), e la pus pichona amb un diamètre de 4,900 quilomètres. Sa massa representa solament 5,5% de la massa terrèstra. Es coneguda dempuei l'Antiquitat e es dicha en onor dau dieu messatgier dei Romans car son movement aparent es relativament rapid. A pas d'atmosfèra ni de satellit. Sa superficia sembla aquela de la Luna amb un nombre important de cratèrs d'impacte. Tèn un camp magnetic probablament entraïnat per un nuclèu metallic d'una talha importanta. Enfin, en causa de la proximitat ambé lo Soleu e de l'abséncia d'atmosfèra, Mercuri subís de variacions de temperatura autas entre lo jorn e la nuech.
Vènus
De veire : Vènus
Vènus se situa a 0,7 UA dau Soleu. Es similara a la Tèrra per lo diamètre e la massa (81,5%). Son estructura intèrna tèn un nuclèu metallic, un mantèu important fach de silicats, una crosta espessa e una activitat geologica intensa. Dins aquò, lei temperaturas de l'atmosfèra de Vènus son fòrça superioras a la Tèrra. D'efècte, l'atmosfèra de Vènus es facha de dioxid de carbòni e tèn una pression egala a 92 còps la pression terrèstra. En consequéncia, la superficia subís un efècte de sèrra important entraïnant lei temperaturas pus autas dau Sistèma Solar. La planeta a pas de satellit o de camp magnetic.
La Tèrra
De veire : Tèrra
La Tèrra es la pus granda e densa dei planetas intèrnas. Orbita a una distància mejana de 150 milions de quilomètres dau Soleu e tèn un satellit naturau dich la Luna. Aqueu satellit es un cas unic dins lo Sistèma Solar en causa de sa talha relativament importanta. Dins aquò, la caracteristica pus excepcionala de la Tèrra es qu'es la soleta planeta coneguda qu'assosta la vida. Ansin, son atmosfèra es egalament fòrça particulara car es alterada per la preséncia de formas de vida. Es donc principalament facha d'oxigèn (21%) e d'azòt (78%). Permet la formacion d'aiga sus lei formas liquida, solida e gasosa car sa temperatura varia entre e  au nivèu de la superficia. Enfin, una autra caracteristica de la Tèrra es son activitat geologica importanta, especialament sa tectonica dei placas.
Mart
De veire : Mart
Mart a un diamètre mejan de quasi 6,800 quilomètres, una massa egala a 10,7% massa terrèstra e orbita a una distància mejana de 220 milions de quilomètres dau Soleu. Tèn dos satellits pichons que son probablament d'asteroïdes capturats per gravitat. Son atmosfèra es relativament tèuna e facha principalament de dioxid de carbòni. Sa superficia es desertica amb una temperatura variant entre e. Certanei relèus son fòrça auts coma lo Mons Olympus qu'es lo volcan pus grand dau Sistèma Solar. Ansin, la planeta aviá una activitat geologica probablament fins a una èra recenta.
La Cencha d'asteroïdes
thumb|Asteroïde [[(433) Eros vist per la sonda NEAR-Shoemaker en 2000.]]
De veire : Cencha d'asteroïdes
Leis asteroïdes son d'objèctes pichons fachs de rocas e de minerals metallics. Lor concentracion principala se situa entre leis orbitas de Mart e Jupitèr entre 2,3 e 3,3 UA dau Soleu. Son probablament lei rèstas d'una planeta de qué la formacion foguèt empachada per la gravitat importanta de Jupitèr. La talha deis asteroïdes es generalament fòrça pichona e lor forma irregulara. Ansin, la Centura principala d'asteroïdes assosta de milions d'asteroïdes. Dins aquò, certaneis an un diamètre pus important, entre 250 e 1,000 quilomètres, e una forma quasi esferica.
Cères
De veire : Cères
Cères es lo premier asteroïde descubèrt en 1801 e lo còrs pus grand de la cencha principala amb un diamètre de 980 quilomètres aperaquí. Inicialament, foguèt considerat coma una planeta fins ais annadas 1850. Puei, lo nombre important d'asteroïdes descubèrts entraïna sa retrogradacion. Enfin, dempuei 2006, a l'estatut de planeta nana. A l'ora d'ara, son estructura es supausada d'èsser facha d'un nuclèu rocassós e d'una crosta de glaç. Sa superficia es desconeguda en causa de la distància importanta ambé la Tèrra. Una mission espaciala mandada per la NASA la deu explorar en 2015.
Lei planetas extèrnas
Lo Sistèma Solar extèrne tèn quatre planetas que son dichas. Representan 99% de la massa orbitant a l'entorn dau Soleu. Son principalament compausadas de gas (idrogèn, èli)) e tanben de glaç per Uranus e Neptun. En causa d'aquelei composicions diferentas, certaneis astronòms pensan donc qu'Uranus e Neptun forman una categoria particulara de planetas gigantas nomadas . Pasmens, totei lei planetas gigantas tènon de ponchs comuns coma la preséncia d'un sistèma d'anèus, d'un nombre important de satellits, una densitat bassa e d'una atmosfèra fòrça perturbada.
Jupitèr
De veire : Jupitèr
Jupitèr orbita a quasi 780 milions de quilomètres (5,2 UA) dau Soleu. Es la planeta pus granda dau Sistèma Solar amb una massa egala a 318 còps la massa de la Tèrra e un diamètre d'aperaquí 140,000 quilomètres. Aquela massa representa 2,5 còps la massa deis autreis planetas. Tèn un sistèma d'anèus tèunes e un nombre fòrça important de satellits. Lei quatre pus gròs son dichs satellits galileians en onor de Galileo Galilei. L'estructura intèrna de Jupitèr a un nuclèu probablament fach de rocas e d'idrogèn metallic, un mantèu d'idrogèn metallic e una atmosfèra fòrça espessa. Aquela atmosfèra tèn una circulacion important de vents e de tempèstas coma la Granda Taca Roja. Jupitèr produtz egalament un camp magnetic important e sa gravitat a una influéncia auta dins lo Sistèma Solar. D'efècte, pòt modificar o contraròtlar lei trajectòrias de divèrseis objèctes coma d'asteroïdes o de cometas.
Saturne
Saturne orbita a l'entorn dau Soleu a una distància d'aperaquí 1,425 miliards de quilomètres (9,5 UA). Sa massa representa 95 còps la massa terrèstra per un diamètre de quasi 121,000 quilomètres. Tèn un sistèma d'anèus fòrça coneguts e un nombre important de satellits. Son estructura intèrna es similara a aquela de Saturne. Dins aquò, son nuclèu seriá pus pichon e lei vents de son atmosfèra son pus rapids ambé de velocitats mesuradas fins a.
Uranus
De veire : Uranus
Uranus tèn una massa de 14 còps la massa terrèstra amb un diamètre egau a 50,000 quilomètres. Orbita a una distància mejana de 2,94 miliards dau Soleu. Foguèt descubèrta en 1781. Tèn un sistèma d'anèus relativament desvolopat e un nombre aut de satellits. Sa temperatura es pus freja que leis autrei planetas dau Sistèma Solar e son raionament de calor es feble. De mai, Uranus a una autra caracteristica unica qu'es son axe de rotacion clinat de 97,77°.
Neptun
De veire : Neptun
Neptun es leugierament pus pichona qu'Uranus amb un diamètre de 49,000 quilomètres mai sa massa es pus auta amb una valor egala a 17 massas terrèstras. Es donc egalament pus densa. Foguèt descubèrta en 1846. Neptun tèn un sistèma d'anèus tèunes e 13 satellits. Pasmens, coma Neptun es fòrça alunchada e que foguèt explorada per solament una sonda, aqueu nombre podriá èsser pus important.
Leis asteroïdes troians
De veire : Asteroïde
Leis asteroïdes troians son una categoria d'asteroïdes descubèrta en 1906 e devesida en dos grops situats sus l'orbita de Jupitèr ai ponchs de Lagrange L4 e L5. Aqueu grop podriá aver un nombre fòrça important d'asteroïdes. D'autreis asteroïdes troians existisson sus l'orbita de Mart o de Neptun. Per analogia ambé Jupitèr, son dichs e.
Lei cometas
thumb|Fòto de la [[cometa Hale-Bopp.]]
De veire : Cometa
Lei cometas son d'objèctes pichons dau Sistèma Solar, generalament quauquei quilomètres, principalament compausats de glaç. Seis orbitas son fòrça clinadas e tènon egalament d'excentricitats importantas amb un perièli situat dins lei regions intèrnas e un afèli en delà de Neptun. Ansin, lo passatge d'una cometa dins lei zonas intèrnas dau Sistèma Solar entraïna la sublimacion dei glaç, l'ionizacion de sa superficia e, a la perfin, la formacion de tirassieras de gas e de poussas.
Lei cometas amb un periòde cort, coma la cometa de Halley, realizan seis orbitas en mens de 200 annadas. Lor origina seriá situada dins la centura de Kuiper. En revenge, lei cometas que tènon un periòde lòngs, mai de 2,000 ans coma la cometa Hale-Bopp, vendrián dau nívol d'Oort. Enfin, certanei cometas an una trajectòria iperbolica e vendrián de l'exterior dau Sistèma Solar. Dins aquò, seis orbitas son fòrça dificilas de calcular. Lei cometas ancianas que totei sei glaç son estats sublimats son generalament consideradas coma d'asteroïdes.
Lei centaures
De veire : Centaure
Lei centaures son una categoria d'objèctes orbitant entre 9 e, entre leis orbitas de Jupitèr e Neptun. Lo premier foguèt descubèrt en 1920 mai lo tipe dei centaures foguèt solament identificat en 1977. Lo pus grand, (10199) Chariklo, tèn una talha estimada entre 200 e 250 quilomètres. Seis estructuras intèrnas son desconegudas mai certanei centaures an de còps un comportament similar ai cometas, especialament la formacion d'una coa. Seis orbitas son egalament variadas, evolucionant entre de trajectòrias fòrça clinadas o non e d'excentricitats importantas o non.
Cencha de Kuiper
La Cencha de Kuiper es l'estructura majora dei regions transneptunianas. Es facha d'un grand anèu de brigas repartidas dins doas zonas principalas e relativament similaras a la Centura principala d'asteroïdes. La premiera partida s'estend entre 30 e dau Soleu e la segonda en delà de. Aquelei regions son probablament la fònt dei cometas de periòde cort.
La màger part deis objèctes de la Centura de Kuiper son pichons mai certanei còrs an una talha pus importanta e podrián venir de planetas nanas dau Sistèma Solar. De mai, lo nombre d'objèctes amb un diamètre superior a 50 quilomètres es estimat a 100,000. Dins aquò, la massa totala seriá solament egala a un centen de la massa terrèstra. Leis orbitas d'aqueleis objèctes son generalament fòrça clinadas a respècte dau plan ecliptic. Enfin, unei còrs de la Centura tènon un sistèma de satellits.
Aquelei còrs podrián èsser devesits en dos tipes principaus segon que son en resonància amb Neptun o non. Un exemple es la categoria dei plutinos que realizan tres orbitas quand Neptun vira dos còps a l'entorn dau Soleu. Es a dire que lei plutinos son en resonància 3:2 ambé la planeta giganta. Lei regions de la Centura de Kuiper en resonància acomençan a l'interior de l'orbita de Neptun. Puei, lei premierei regions classicas de la Centura son situadas entre 39,4 e 47,7 UA. Lei membres d'aquela partida de la Centura son dichs segon lo nom dau premier objècte d'aqueu tipe, (15760) 1992 QB1.
Pluton e Caront
thumb|Sistèma de [[Pluton (planeta nana)|Pluton e Caront vist per lo telescòpi espacial Hubble.]]
De veire : Pluton
Rebeuville
Rebeuville es una comuna francesa, situada dins lo departament dels Vòges e la region de Lorena.
Sistèma Solar
Pluton e Caront
Pluton (39 UA en mejana), una planeta nana, es lo pus grand objècte conegut de la centura de Kuiper. Descubèrt en 1930 e considerat coma una planeta, foguèt classificat tornarmai en aost de 2006 quand s'adoptèt una definicion formala d'aquelei divèrs còrs. Pluton a una orbita excentrica enclinada de 17° sus lo plan ecliptic e que s'estend de au perièli a  a l'afèli. Es egalament en resonància 3:2 ambé Neptun. Es a dire que Pluton realiza tres orbitas quand Neptun fa dos torns dau Soleu.
Rebeuville
Geografia
La municipalitat a adaigat pel Mouzon.
La commune est arrosée par le Mouzon.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Sistèma Solar
Pluton e Caront
Pluton tèn un sistèma de tres satellits. Lo pus grand, Caront, a una massa sufisenta per que lo centre de gravitat dau sistèma Pluton-Caront sigue situat a l'exterior de Pluton.
Rebeuville
Istòria
La vida de las Rebeuvillois es chahutée per las caprices del Mouzon, e de lo sieu confrère lo Rognon. Regularament, a cada pluèja insistent, l'aiga a tendéncia a pujar. Las consequéncias de la crussa son la majoritat del temps ravageuses. Las granjas an inondat, la cœur del vilatge es jos las aigas, los abitants lor cal se desplaçar en llanxa o en tracteur.
La vie des Rebeuvillois est chahutée par les caprices du Mouzon, et de son confrère le Rognon. Régulièrement, à chaque pluie insistante, l'eau a tendance à monter. Les conséquences de la crue sont la plupart du temps ravageuses. Les granges sont inondées, le cœur du village est sous les eaux, les habitants doivent se déplacer en barque ou en tracteur.
Sistèma Solar
Leis objèctes dispersats
Leis objèctes dispersats son situats largament en delà de la Centura de Kuiper. Leis astronòms supausan que podrián ne'n venir après èsser mai que foguèron ejectats per l'influéncia de la gravitat de Neptun pendent sa formacion. La màger part deis objèctes dispersats an un perièli dins la Centura de Kuiper e un afèli podent montar a. Seis orbitas an una enclinason a respècte dau plan ecliptic e una excentricitat importantas.
Eris
De veire : Èris
Lei nívols de Hills e d'Oort
Lo nívol de Hills es una zona ipotetica, intermediària entre la Centura de Kuiper e lo Nívol d'Oort.
Lo nívol d'Oort es egalament una region ipotetica enviroutant lo Sistèma Solar entre 50,000 e benlèu 154,000 dau Soleu. Seriá la fònt dei cometas que tènon un periòde lòng. La velocitat deis objèctes dau nívol d'Oort es febla e aquelei còrs podrián subir l'influéncia gravitacionala d'eveniments rars coma de collisions, d'efèctes gravitacionaus d'estèlas vesinas o de marèias galacticas.
Sedna
thumb|Orbita de [[(90377) Sedna|Sedna a respècte dei planetas dau Sistèma Solar.]]
De veire : Sedna
Descubèrt en 2003, Sedna es un objècte similar a Pluton amb una orbita fòrça clinada que son perièli es situat a dau Soleu, e son afèli a. Sedna percor son orbita en 12,050 ans. Ansin, son orbita seriá tròp alunchada per subir l'influéncia de Neptun. Sedna podriá donc èsser un objècte dei regions intèrnas dau nívol d'Oort.
Lei limits dau Sistèma Solar
Lei limits dau Sistèma Solar son mau coneguts e pas precisament definits. L'influéncia dau vent solar es supausada de cessar a quatre còps la distància Neptun-Soleu. Dins aquò, l'esfèra de Hills, es a dire l'influéncia gravitacionala dau Soleu, podriá s'estendre fins a de distàncias 1,000 còps superioras coma ambé la cometa C/1992 J1.
Formacion dau Soleu
Segon l'ipotèsi principala prepausada per lo premier còp per Emmanuel Kant en 1755 e teorizada per Pierre-Simon Laplace, la formacion dau Sistèma Solar acomencèt a partir de l'afondrament de la nebulosa solara fa 4,6 miliards d'annadas. Aqueu nívol molecular aviá una talha de plusors ans lutz e a probablament entraïnat la creacion de mai d'una estèla. L'afondrament d'aqueu nívol foguèt probablament causat per la proximitat d'una explosion dau tipe supernova. D'efècte, l'onda de tuert creèt de regions amb una densitat pus auta. Permetèt donc que la gravitat d'aquelei zonas venguèsse pus fòrta que la pression dei gas. Ansin, l'equilibri dau nívol foguèt romput e l'afondrament entraïnat.
La region que vendriá après lo Sistèma Solar aviá un diamètre entre 7,000 e 20,000 UA e una massa leugierament superiora a la massa solara, entre 1,001 e 1,1 massas solaras. Lo centre de la nebulosa venguèt rapidament pus caud. Puei, en causa de la gravitat, dei camps magnetics e de la rotacion, la nebulosa s'aplatiguèt per formar un disc de quasi 200 UA de diamètre a l'entorn d'una protoestèla densa e cauda.
Après 100 milions d'annadas, la pression e la densitat de l'idrogèn dau centre de la nebulosa agantèron un nivèu sufisent per entraïnar lo començament de reaccions de fusion. Lo diamètre dau Soleu aumentèt fins a l'equilibri entre sa gravitat e son energia termica. Ansin, venguèt una estèla vertadiera.
Formacion deis autreis objèctes dau Sistèma Solar
Leis autreis còrs dau Sistèma Solar se formèron a partir dei rèstas dau nívol de poussa e de gas per lo mecanisme d'acrecion. Inicialament, la poussa orbitèt a l'entorn de la protoestèla e formèt de còrs pichons de quauquei mètres. Puei, après de collisions, la talha dei còrs capitèt d'aumentar fins a aperaquí cinc quilomètres. Enfin, aqueleis objèctes aumentèron lor talha a un ritme de 15 cm/an gràcias ai collisions successivas.
Lei regions dau Sistèma Solar intèrne, entre 0 e 4 UA, èran adonc probablament tròp caudas per permetre la condensacion de gas leugiers coma l'aiga o lo metan. Ansin, lei planetas d'aquelei zonas podrián solament èsser formadas d'elements amb un nivèu de sublimacion important coma lei metaus e lei silicats. Aquelei còrs rocassós venguèron donc de planetas dau tipe terrèstre. Dins aquò, coma leis elements pesants son rars, probablament 0,6% de la massa iniciala de la nebulosa, lor creissença foguèt lenta e limitada. Per exemple, la proto-Tèrra acabèt probablament d'acumular de materiaus 100,000 ans après la formacion dau Soleu. D'efècte, après aqueu periòde, solament lei collisions ambé d'autrei quasiplanetas permetèron finalament la formacion definitiva dei planetas intèrnas.
Lei planetas gigantas gasosas se formèron dins de regions exterioras en delà de la linha de glaç. Aqueu limit es situat entre Mart e Jupitèr. Designa lo ponch onte lei compausats pus leugiers pòdon restar solids e s'acampar. Ansin, aquelei protoplanetas capitèron d'atraire lei gas fòrça leugiers e escampats que son l'idrogèn e l'èli. La massa dei quatre protoplanetas dei gigantas actualas èra donc ja egala a quatre massas terrèstras après solament tres milions d'annadas.
La posicion de Jupitèr, vèrs 5 UA, permetèt probablament d'acumular lei materiaus venent dau rèsta dau disc mai que podián pas intrar dins lei zonas centralas. Aqueleis excès de matèria entraïnèron donc la formacion d'una protoplaneta gròssa amb una massa de 10 massas terrèstras. Après 1000 ans suplementaris, sa massa èra ja d'aperaquí 150 massas terrèstras. Saturne tèn una massa significativament pus febla car sa formacion auriá acomençat après aquela de Jupitèr segon un mecanisme similar.
Uranus e Neptun se serián formadas après Jupitèr e Saturne quand lo vent solar acomencèt de dispersar au luench lei rèstas dau disc protoplanetari. Aquelei planetas aurián donc agut un periòde pus cort per acampar de materiaus de la nebulosa solara. Enfin, après 3 o 10 milions d'annadas, lei rèstas d'aquela nebulosa èran definitivament dispersats. Aquela dispersion permetèt d'obtenir l'estabilitat deis orbitas dei planetas, especialament aquelei d'Uranus e Neptun que s'alunchèron probablament dau Soleu.
Magny-Châtelard
Magny-Châtelard es una comuna francesa, situada dins lo departament de Dobs e la region de la Franca Comtat.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Significat: Lo Mesnil. Prononciat localement "Comande" d'ont aquela orthographe influida per totes los Magny de França del Nòrd.
Un chateau, Lo Châtelard, i aguèt bastit per la familha de Montfaucon en lo corrent del XIIIe sègle amb la fin de protèger lo abbaye de la Gràcia-Dieu establit als sieus pès. Preses pels Suisses pendent las Guèrras de Bourgogne, cap a 1475, #èsser definitivament destruit pels Suedeses l'an 1639.
De los nòstres jorns, primes ne son los vestigis... S'i distinguís tot de quitament lo fossé #que protegissiá lo enceinte quadrangulaire. Unas fes aquel afranquit, las bastissas seigneuriaux èran a esquèrra, e èran protègés per un segond fossé shut talhat en lo calhau viu. Sus la drecha, una pro grand bas tribunal precedissiá un vast bastissa alongada e rectangulaire. Aquel darrièr surplombait lo sol costat innacessible.
Signification: Le Mesnil. Prononcé localement "Mani" d'où cette orthographe influencée par tous les Magny de France du Nòrd.
Un chateau, Le Châtelard, fut construit par la famille de Montfaucon dans le courant du XIIIe siècle afin de protèger l'abbaye de la Grâce-Dieu établie à ses pieds. Pris par les Suisses durant les Guerres de Bourgogne, vers 1475, il fut définitivement détruit par les Suédois en 1639.
De nos jours, maigres en sont les vestiges... On y distingue tout de même le fossé qui protégeait l'enceinte quadrangulaire. Une fois celui-ci franchi, les bâtiments seigneuriaux étaient à gauche, et étaient protègés par un second fossé sec taillé dans le roc vif. Sur la droite, une assez grande basse cour précédait un vaste bâtiment allongé et rectangulaire. Ce dernier surplombait le seul côté innacessible.
Un village qui précédait le site castral fut également brûlé au cours de l'assaut donné par l'armée suédoise. Seul subsiste quelques vestiges éparses : murgers, cave, citerne, pierres de taille...
Wilhelm Ostwald
Wilhelm Ostwald (leton: Vilhelms Ostvalds), (n. en 1853, m.1932) foguèt un quimista alemand. Recebèt lo Prèmi Nobel de Quimia en 1909.
Ferrières (Lièja)
Ferrières (Lièja) es una comuna de la província bèlga de Lièja.
Faimes
Faimes es una comuna de la província bèlga de Lièja.
Pincevent
Eth jadiment preïstoric de Pincevent se trapa ena comuna dera La Grande-Paroisse, ena vath dera Sena, proche de Montereau-Fault-Yonne. A balhat rèstes d’un campament de caçaires de rens magdalenians d’aperaquí 12.300 annades. Eth sòn descurbiment en 1964 e era direccion d’André Leroi-Gurhan an deishat hér passi importants en eth coneishement deth magdalenian, més tamben en açò qu’apartenh as metodes d’archeologia preïstorica.
250px| Ena arenièra de Pincevent se traparen plan d'otís palolitics
Istória des descurbiments
Pincevent se trapa en ua arenièra explotada des de 1926. En 1956 i agueren discurbiments fortuïts. Eth plan de sauvament d’un cementèri deth sègle Vau. Bastiments gallo-romans, un cementèri celta, fogals ( enter 10 e 11) probaubaments neolitics e es prumèrs fogals magdalenians sigueren destruchs pera explotacion dera peirièra enter 1956 e 1964 maugrat er abespiament de cercaires benovols vinguts tà sauvar tot aquerò.
Ua des cercaires, Isabelle Roux-Rath, erá specialista de paleoclimatologia e demoraua ena Grande-Paroisse. Aguesta alerta erá equipa d’André Leroi-Gurhan, eth Centre de Recerques Preïstoriques e Protoistoriques dera Universitat de Paris-I qu’intervinguéc lèu en eth sauvament. Se prengueren, ath delà, accions tà crompar eth terrenh per l’Estat. Eth sauvament poguec donques contunhar enes melhors condicions enquià 1985 e tostemps jos era direccion d’André Leroi-Gurhan.
Importància deth loch
Pincevent siguec aucupat hé 12.300 annades un còp e un aute, dera debuta der ostiu ara debuta de l’ivern. Eth principal animal caçat per sòns abitants erá eth ren més tamben menjauen peishi e uous.
Pincevent a jogat un rotle important igualment en eth desvolopament e melhorament des metodes de recerca preïstorica. Dempús des trabalhs de G. Laplace e L.Mérec en es Pirinèus (2), A. Leroi-Gurhan desvolopéc e formaliséc tecniques minucioses de furgar per capes, més tamben de registrament sistematic de toti es objectes, traces, macro e microstructures discubertes tà posicionar precisament aguesti en espacis de tres dimensions.
Dab aguest metode e a partir dera analisi de dotzenats de milièrs d’esclats de pèira, fragments de husta o d’os en disparièrs orisons, André Leroi-gurhan e era sua equipa pogueren rebastir er abitat e era vita quotidiana des magdalenians que caçauen eth ren e pescaven enes rives dera Sena 9.000 o 10.000 annades auans dera nosta era. Aguesta tecnica, perfeccionada en Pincevent, haria escola e s’aplica dempús en nombroses peirières dab rèstes preïstoriques.
Rebastiment
Ua tenda paleolitica siguec rebastida en eth parc arqueologic d’Asnapio en Villeneuve-d’Ascq dempús de Pincevent
Notes
1.- Pincevent : les niveaux de compétences [archive]
2.- Laplace, G. et Méroc, L. (1954) « Application des coordonnées cartésiennes à la fouille d'un gisement », Bulletin de la Société préhistorique française, t. LI, n° 1-2, pp. 58-66.
Bibliografia
· Leroi-Gourhan, A. et Brézillon, M., (1966), « L'habitation magdalénienne n° 1 de Pincevent près Montereau (Seine-et-Marne) », Gallia-Préhistoire, IX, fasc. 2, p. 263-385.
· Leroi-Gourhan, A. et Brézillon, M., Eds. (1972) Fouilles de Pincevent - Essai d'analyse ethnographique d'un habitat magdalénien (la section 36), Paris, VII° supplément à "Gallia Préhistoire", CNRS.
Nancuise
Nancuise es una comuna francesa, situada dins lo departament de Jura e la region de Franca Comtat
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Siti
Localisacion
Lo siti es parlat dins lo vilatge de Vonkoro, situat dins lo departament de Bouna, dins la region de Bounkani.
Torre de dats
thumb|right|[[Fotografia d'una torre de dats dau sègle VI.]]
Una torre de dats es un objècte, aparegut au sègle I apC, qu'es utilizat per de jogaires per lançar de dats. Lei dats son largats a la cima de la torre e rebomban sus divèrsei plataformas escondudas a l'interior avans de sortir sus l'airau de jòc. Aquelei dispositius permèton d'eliminar certanei metòdes de tricha e son donc utilizats per permetre ai jogaires de lançar lei dats d'un biais equitable.
Fexhe-le-Haut-Clocher
Fexhe-le-Haut-Clocher es una comuna de la província bèlga de Lièja.
Flémalle
Flémalle es una comuna de la província bèlga de Lièja.
Cerny-en-Laonnois
es una comuna francesa del departament d'Aisne e de la region dels Nauts de França.
Geografia
Cerny Se tròba sus las nautors del Camin de las Madamas, a la intersection de la rota del meteis nom e #çò que pòrta de Fismes a Laon. Vista dégagée sus las campanhas environnantes : per temps clar, se pòt percebre tres catedralas (La nòstra-Madama de Laon, Sant-Gervais-e-Sant-Protais de Soissons e La nòstra-Madama de Rems).
Cerny se trouve sur les hauteurs du Chemin des Dames, à l'intersection de la route du même nom et celle qui mène de Fismes à Laon. Vue dégagée sur les campagnes environnantes : par temps clair, on peut apercevoir trois cathédrales (Notre-Dame de Laon, Saint-Gervais-et-Saint-Protais de Soissons et Notre-Dame de Reims).
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Meauna
Meauna (Meaulne en francés) es una anciana comuna de la partida francofòna de Borbonés, dins lo departament d'Alèir e la region d'Auvèrnhe Ròse Aups. Le 1èr genièr de 2017, venguèt comuna delegada de la comuna novèla de Meauna e Vitriac.
Alexis Tsipras
thumb|250px|Alexis Tsipras en 2014 Alexis Tsipras (en grèc: Αλέξης Τσίπρας; Atenas, 28 de julh de 1974) es un politician grèc d'extrèma esquèrra. Es membre del Parlament grèc, president del partit politic Synaspismòs e menaire del grop parlamentari de la Coalicion de l'Esquèrra Radicala (SYRIZA). Son oposicion franca a la politica d'austeritat menada per l'Union Europèa a fach d'el una figura carismatica dels movements d'esquèrra d'Euròpa e una font d'inspiracion e de referéncia pel politician francés Jean-Luc Mélenchon. Foguèt candidat del Partit de l'Esquèrra Europèa per venir President de la Comission Europèa durant las eleccions del Parlament Europèu de 2014. Foguèt nomenat Primièr ministre lo 26 de genièr de 2015, après la victòria de son partit a las eleccions legislativas anticipadas de 2015. Demissiona en agost per provocar d’autras eleccions anticipadas.
Fléron
Fléron es una comuna de la província bèlga de Lièja.
Alexis Tsipras
Engatjament social e formacion professionala
Alexis Tsipras nasquèt a Atenas en 1974 dins una familha de classa mejana. Son paire, Pavlos Tsipras, foguèt empresonat en 1968 durant la dictatura militara. S'engatgèt d'ora en politica que se faguèt membre de las Joventuts Comunistas cap a la fin de las annadas 1980. A la debuta de la decada seguenta, del temps qu'èra escolan al Licèu d'Ambelokipi, foguèt fòrça actiu politicament dins la rebellion dels escolans de licèu contra la lei controvertida del Ministre d'Educacion e Afars Religioses d'aquel temps, Vasilis Kontogiannopoulos. Venguèt fòrça lèu un membre influent del movement contestatari en seguida de sa participacion a una entrevista a la television amb la jornalista Anna Panagiotarea quand aviá pas que 16 ans.
Faguèt puèi d'estudis d'engenhariá civila a l'Universitat Politecnica Nacionala d'Atenas. De 1995 a 1997 foguèt un membre elegit del Conselh Central del Sindicat Nacional dels Estudiants de Grècia (EFEE). Aprèp l'obtencion de son diplòma en 2000, comencèt a estudiar la planificacion territoriala dins l'encastre d'un programa interdepartmental de son universitat. A l'encòp entamenèt sa carrièra coma engenhaire civil dins lo sector de la construccion.
L'emergéncia d'un menaire politic
thumb|left|400px|Alexis Tsipras del temps de son discors de presentacion a la presidéncia del partit durant lo 5en congrès de Synaspismòs Aprèp d'aver ocupat, de mai de 1999 a novembre de 2003, la foncion de primièr secretari politic de la seccion de la joventut de Synaspismòs, Neolaia Syn, en decembre de 2004, quand se faguèt lo 4en congrès de Synaspismòs, foguèt elegit membre del comitat politic central del partit. Accediguèt puèi al secretariat politic, coma responsable de la seccion que se tracha del jovent e de l'educacion.
Durant las eleccions de 2006 se presentèt coma candidat per venir cònsol d'Atenas, amb lo supòrt de Synaspismòs e las formacions aliadas a SYRIZA. Capitanegèt la lista Ανοιχτή Πόλη (en occitan: "Ciutat Dobèrta") e acabèt en tresena posicion, darrièr los candidats de Nòva Democracia e del PASOK, amb 10,5% dels sufragis. Aital venguèt conselhièr municipal de la capitala grèga, amassa amb tres autras personas de son partit. L'an seguent, en 2007, Tsipras se volguèt pas presentar a las eleccions del Parlament grèc, ja que preferissiá acabar son mandat municipal a Atenas.
Posteriorament, en febrièr de 2008, foguèt elegit president de Synaspismòs durant lo 5en congrès del partit, çò que faguèt d'el, a 33 ans, lo menaire d'un partit politic grèc mai jove de tota l'istòria del país. Venguèt l'an seguent membre del Parlament aprèp d'èsser estat elegit durant las eleccions de 2009.
Dempuèi aquel temps dirigís lo grop parlamentari SYRIZA.
Lo menaire de la lucha contra l'austeritat europèa
thumb|230px|Alexis Tsipras a una amassada del Front d'Esquèrra al costat de Jean-Luc Mélenchon Gràcias a sa posicion clara contra las politicas de rigor budgetària impausadas per l'Union Europèa qu'an causat un empauriment de Grècia, de dificultats economicas per mantun grop social e un caumatge tras qu'elevat, Tsipras obtenguèt de resultats plan satisfactòris durant las eleccions de 2012 que donèron a SYRIZA mai de 22% dels sufragis, e se situèt alara coma un dels personatges fòrts del mond politic grèc, çò que lo placèt doncas dins la posicion de Cap de l'Oposicion.
Boursies
Boursies es una comuna francesa del departament del Nòrd e de la region del Nòrd-Pas de Calais.
.
Alexis Tsipras
Lo menaire de la lucha contra l'austeritat europèa
Sa popularitat e son succès en Grècia lo faguèt venir un personatge clau e conegut dins l'orizon politic d'esquèrra en Euròpa e ne faguèt un dels opausants mai declarats a la politica d'austeritat del govèrn europèu. Aital foguèt convidat dins mantun país europèu durant las amassadas politicas de divèrses partits coma lo Front d'Esquèrra en França lo 21 de mai e die Linke en Alemanha l'endeman.
Baal Ammon
drecha|vinheta|Brutla perfum de tèsta de Baal Ammon (Musèu nacional de Cartage) Baal Ammon, a vegada chafrat lo « Saturn african », es la divinitat centrala de la religion cartaginesa a qui es ofèrt lo sacrifici del molk.
Boursies
Geografia
La municipalitat es una exclave en lo -Calava.
Alexis Tsipras
Lo menaire de la lucha contra l'austeritat europèa
Son ascension politica culminèt mai naut encara quand foguèt causit coma candidat dels partits d'esquèrra a la presidéncia europèa per las eleccions del Parlament Europèu de 2014.
Baal Ammon
Dieu cosmic, ocupa una plaça de tria dins lo panteon berbèr-punic, possedís son sacerdoci, sos sanctuaris (tofet), sas representacions e los sieus atributs. Aviá per paredra Tanit. Son culte èra particularament exigent e demandava una totala fisança dels fidèls.
Dieu de la feconditat e de las culhidas, sembla aver, per son especificitat, constituit un element de permanença dins lo mond berbèr e, per son caractèr central (enoteïsme), bobriguèt la via al monoteïsme en Africa romana. Amb la romanizacion de l'Africa del Nòrd, aqueste dieu d'origina semitica es captat per la divinitat romana Saturn (sincretisme d'associacion) avant de desaparéisser amb lo trionf del cristianisme.
Boursies
Geografia
La commune est une exclave dans le Pas-de-Calais.
Baal Ammon
Pasmens, i a una cèrta subrevivença dins l'onomastica e mai precisament l'antroponimia, de prenoms en usatge subretot en Tunisia utilizant lo nom del dieu: per exemple una cultura es dicha « Baali » s’es menada sens irrigacion, o a la gràcia de Dieu.
Una carièra de Cartage, situada près dels pòrts punics, pòrta lo nom de Baal Hammon.
TERMCAT
Lo TERMCAT es una entitat catalana qu'a per tòca de desvolopar la terminologia de sectors especializats en lenga catalana e de l'integrar socialament. Foguèt creat pel Departament de Cultura de la Generalitat de Catalonha e l'Institut d'Estudis Catalans a Barcelona en 1985. Gràcias a aqueste organisme e a la Secretariá de Politica Lingüistica del govèrn catalan se publiquèt en 2009 un diccionari en linha de novèlas tecnologias en occitan redigit per Claudi Balaguer e validat pel Grop de Lingüistica Occitana.
En 2010, lo TERMCAT obtenguèt la certificacion ISO 9001.
Foguèt dirigit de setembre de 2002 a decembre de 2012 per la lingüista catalana Rosa Colomer.
Pwaamèi
Lo pwaamèi es una lenga oceaniana parlada a Nòva Caledònia.
Localizacion
Lo pwaamèi es parlat dins la comuna de Voh.
Neku
Lo neku es una lenga oceaniana parlada a Nòva Caledònia.
Pwaamèi
Classificacion
Lo pwaamèi es una lenga caledoniana, un grop de las lengas oceanianas del sud restacat a las lengas oceanianas. Aquestas fan partida de la branca malaiopolinesiana de la familha austronesiana.
Lengas preïndoeuropèas
Lei lengas preïndoeuropèas son de lengas non classadas, pas necessariament aparentadas, qu'existissián dins l'Euròpa preïstorica e l'Asia dau Sud avans l'arribada dei locutors de lengas indoeuropèas.
Neku
Localizacion
Lo neku es parlat dins las comunas de Bourail e de Moindou.
Lengas preïndoeuropèas
Quauqueis unas son atestadas ren que per de substrats dei lengas indoeuropèas, mai d'autrei (coma l'etrusc, lo minoen, l'ibèr, etc.) son tanben atestadas per d'inscripcions, la màger part d'entre elei datant de l'Edat dau Bronze. La sola lenga preïndoeuropèa que subreviu a l'ora d'ara es la lenga basca.
Neku
Classificacion
Lo neku es una lenga caledoniana, un grop de las lengas oceanianas del sud restacat a las lengas oceanianas. Aquestas fan partida de la branca malaiopolinesiana de la familha austronesiana.
Artzenheim
Arzenheim en alemanic (Artzenheim en francés) qu'ei ua comuna francesa deu departament deu Haut Ren e de la region deu Grand Èst.
Vatican
thumb|188x188px|La Ciutat de Vatican.La Ciutat del Vatican o simplament Vatican, oficialament l' Estat de la Ciutat del Vatican (en italian: Stato della Città del Vaticano; en latin: Status Civitatis Vaticanæ) es l'estat sobeiran mai pichon e lo mens poblat del mond. Es un enclavament d'una superfícia de 0,44 km² dins la comuna italiana de Roma. La Santa Ses es la catédra del Papa, lo cap de la Glèisa Catolica Romana. La Ciutat de Vatican es compausada del puèg de Vatican (Mons Vaticanus, nom d'origina precrestiana), e los Camps de Vatican, ont i a la Basilica de Sant Pèire, la Capèla Sixtina e los Musèus de Vatican. Tanben apertenon a Vatican d'autres edificis romans extèrnes a la Ciutat de Vatican.
Referéncias
<references responsive="1" group="">
Dommartin
Dommartin pòt essèr:
Grâce-Hollogne
Grâce-Hollogne es una comuna de la província bèlga de Lièja.
Geer
Geer es una comuna de la província bèlga de Lièja.
Benquèr e Molèra
Benquèr e Molèra (Benqué-Molère en francés) qu'ei ua comuna navèra d'Occitània, en Gasconha, situada en departament deths Hauts Pirenèus dera region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus. Despuish eth 1èr de gèr de 2017, qu'aplega eras comunas de Benquèr (caplòc) e de Molèra, shens formacion de comunas delegadas,.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Benquèr
Véder ath article
Molèra
Véder ath article
Demografia
En 2014, Benquè qu'avè 83 abitants e ua densitat de 40 ab/km², Molèra 36 e 21.
Saint-Maurice-Saint-Germain
Saint-Maurice-Saint-Germain es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Eure e Loir e la region dau Centre.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Hamoir
Hamoir es una comuna de la província bèlga de Lièja.
Sîshëë
Lo sîshëë (o sishë, siche, zire) es una lenga oceaniana parlada a Nòva Caledònia. La lenga es atudada.
Localizacion
Lo sîshëë èra parlat dins las comunas de Bourail e de Moindou.
Classificacion
Lo sîshëë es una lenga caledoniana, un grop de las lengas oceanianas del sud restacat a las lengas oceanianas. Aquestas fan partida de la branca malaiopolinesiana de la familha austronesiana.