cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Guilhèm de Sallusti deu Bartàs
Òbra occitana
Tota vòsta beutat, n'es ara que pintrura, Que manhas, qu'afiquets, que retortilhs, que fard : E ma beutat n'a punt auta mair que natura : ''La natura tostemp es mes bèra que l'art. [...]''
Leishem estar la fòrça : on mes òm s'arrasoa, Mès òm ved que jo è dret de parlar davant vos. Jo sonc Ninfa Gascona : era es ara Gascoa : ''Son Marit es Gascon e sons subjects Gascons. [...]''
Marqués de Montespan
Loís Enric de Pardalhan, marqués de Montespan (1640 - lo 1 de deceme de 1701) que ho un aristocrata de Gasconha qui afrontè shens paur ni met lo rei Loís XIV qui s'avèva pres la soa esposa per favorita.
Qu'èra lo hilh de Roger Ector de Pardalhan, marqués d'Antin, e de Marie Christine Zamet e, en 1663, qu'esposè Françoise de Rochechouart dab qui avoren dus mainatges : Marie-Christine de Pardaillan (1663-1675), Louis Antoine de Pardaillan (1665-1736).
Lo cople, qui devèva intallà's auprès de la cort com ac hasèvan mantuns nòble d'aqueth temps, que mancava tostemps de diners e lo marquès que devèva demorar luenh de l'ostau per'mor de las soas cargas militaras. Tot aquò que facilitè las enterpresas deu rei qui avèva arremarcat la beutat de la marquesa qui vadó la soa favorita e hasent donc deu marqués de Pardalhan un cocut oficiau.
Que ho empresoat puish estremat dens las soas tèrras gasconas mes a maugrat d'aquò que contunhè las provocacion en hasent díser cada an ua messa per la soa hemna que considerava morta e en tornant regularament a París.
Savigna
Savigna es una anciana comuna francesa, situada dins lo departament de Jura e la region de Borgonha Franca Comtat. Lo 1èr de genièr de 2017, fusionèt amb Chatonnay, Fétigny e Légna per formar la comuna novèla de Valzin en Petite Montagne.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Lista dels presidents de Kosova
Lo president de Kosova, elegit per l'amassada nacionala, es cap de l'Estat. Aquesta es la lista dels presidents de Kosova.
Fraccion (matematicas)
vinheta|Tres quarts del pastís, un quart foguèt levat. En matematicas, una fraccion es un cèrt nombre de parts consideradas après la division d'un nombre entièr en partidas egalas. Per exemple, la fraccion 56 / 8  designa lo quocient de 56 per 8. Es egala a 7 que 7 × 8 = 56. Dins aquesta fraccion, 56 es nomenat lo numerator e 8 lo denominator.
Los nombres que se pòt representar per de fraccions de nombres entièrs son nomenadas nombres racionals. L'ensemble dels racionals es notat ℚ.
Existís una definicion mai generala e abstrach de las fraccions. Se (A, +, .) es un anèl intègre, se pòt crear lo còrs de las fraccion de A. Sos elements se nòtan (per analogia a las fraccions d'entièrs relatius) \frac{a}{b} e possedisson las mèsmas proprietats operatòrias (soma, produch, simplificacion, ...) que las fraccions de ℚ.
Definicion de la fraccion
Una fraccion es una division non realizada entre dos nombres entièrs relatius n e d ≠ 0. Es representada atal: n/d~ ou   o \frac{n}{d}.
Exemple : <sup style="font-size: 70%; vertical-align: 0.4em;">3 ⁄<sub style="font-size: 70%; vertical-align: 0em;">7 significa que se divisa 3 per 7; se pronóncia aquesta fraction « tres setens ».
Quand se manja los <sup style="font-size: 70%; vertical-align: 0.4em;">3 ⁄<sub style="font-size: 70%; vertical-align: 0em;">7 d'una tarta, lo numerator 3 indica lo nombre de parts que se manja alara que 7 indica lo nombre total de parts, donc l'unitat considerada.
Existí tanben la notacion
los dos punts o l'obelus remplaçant la barra de fraccion.
Una fraccion es dicha impròpra quand la valor absoluda del numerator es mai granda qu'aquta del denominator.
Modelizacion d'una fraccion
Per comprene e establir las règlas de manejament de las fraccions, existís dos metòdes diferents. La primièra consistís a utilizar la geometria. La fraccion representa un talhon d'aira d'una figura geometrica o d'una longor d'un costat d'un poligòn, sovent un triangle. Mostrar las leis regissent las fraccions ne ven a far de geometria e a mesurar d'airas o de longors (Algebra geometrica).
Un autre caminament es de nature purament algebrica. Los nombres racionals son bastits de biais abstrach a partir de classas d'equivaléncias d'entièrs. L'addition e la multiplicacion eissidas dels nombres entièrs son compatibles amb la classa d'equivaléncia, çò que dota l'ensemble de las fraccions d'una addicion e d'una multiplicacion naturalas. Aquesta construccion permet d'establir las leis regissent lo comportament de las fraccions.
La demarca causida aquí correspond a la primièra descricha e es purament geometrica.
Representar una fraccion
L'ojectiu es de visualizar un fraccion n/d.
La fraccion pòt èsser representada per un dessenh. Plan sovent una forma geometrica que se divisa diferenta partidas.
Fraccions de n < d
Lo denominator d indica lo nombre de partidas egalas de dessenhar dins la forma geometrica e lo numerator n indica lo nombre de partidas egalas utilizadas.
Per exemple, causissèm un rectangle coma forma geometrica e la fraccion <sup style="font-size: 70%; vertical-align: 0.4em;">3 ⁄<sub style="font-size: 70%; vertical-align: 0em;">4. Lo denominator es 4 donc lo rectangle serà divisat en 4 partidas egalas. Lo numerator es 3 donc solas 3 partidas egalas seràn utilizadas. Autra possibilitat: Fichièr:Fraction3_4.svg
Fraccions de n > d
Aquesta fraccion serà equivalenta al quocient de n/d, (que representarà lo nombre d'unitat) segit d'una fraccion constituida pel rèste de la division per numerator e d per denominator.
Per exemple, per la fraccion 7/3, la division entièra dona 2, rèsta 1. Lo quocient es 2 donc 2 unitats, lo rèste 1 donc 2 1/3. Es impossible de representar aqueste tipe de fraccion per un esquèma unic, utilisaram alara diferentas formas geometricas similàrias : Fichièr:Fraction7_3.svg
Prene una fraccion d'una quantitat
Per prene los <sup style="font-size: 70%; vertical-align: 0.4em;">2 ⁄<sub style="font-size: 70%; vertical-align: 0em;">3 de 750, se divisa 750 per 3, puèi se multiplica lo resultat per 2 :
Prendre <sup style="font-size: 70%; vertical-align: 0.4em;">a ⁄<sub style="font-size: 70%; vertical-align: 0em;">b de c ne ven a divisar c per b e a multiplicar lo tot per a. O mai simplament, quand se conéis las règlas de calcul sus las fraccions, prene <sup style="font-size: 70%; vertical-align: 0.4em;">a ⁄<sub style="font-size: 70%; vertical-align: 0em;">b de c aquival a multiplicar <sup style="font-size: 70%; vertical-align: 0.4em;">a ⁄<sub style="font-size: 70%; vertical-align: 0em;">b par c. Mai generalament, se pòt constar que lo « de » es remplaçat per una multiplicacion. Es lo mèsme quand se calcula 75 % de c, se deu just calcular 75 % multiplicat pe c. En efièch, 75 % es une fraccion : 75 % = <sup style="font-size: 70%; vertical-align: 0.4em;">75 ⁄<sub style="font-size: 70%; vertical-align: 0em;">100 = 0,75.
Fraccions equivalentas
Exemple : (se multipliquèt 2/3 per 2/2)
De biais general, las fraccions <sup style="font-size: 70%; vertical-align: 0.4em;">n ⁄<sub style="font-size: 70%; vertical-align: 0em;">d e <sup style="font-size: 70%; vertical-align: 0.4em;">n' ⁄<sub style="font-size: 70%; vertical-align: 0em;">d' son equivalentats del moment que n × d'= d × n'.
Exemple : Fichièr:Fraction6_9.svg
Se fraccions pòdo èsser simplificadas, es a dire que n e d pòdon èsser divisadas per un mèsme nombre mas le mai grand possible. Aqueste nombre se nomena lo PGCD (pus grand comun divisor) de n e d. Après reduccion, la fraccion es dicha irreductiblea.
Per realizar unas operacions entre fraccions, totes los denominators de las fraccions devon èsser egals. Per çò far, cal remplaçar cada fraccion per una fraccion equivalenta, s'arrenjant per que totes los denominators sián identics. Aqueste denominator serà lo pus pichon nombre possible que siá divisible per cada denominator. Aqueste nombre se nomena lo PPCM (pus petit comun multiple) dels denominators. L'operacion se nomena reduire al mèsme denominator.
Comparason de fraccions
Remarca : se pòt tanben utilizar l'escritura decimala coma 1/4 = 0,25 e 2/5 = 0,4, 0,25 < 0,4 donc <sup style="font-size: 70%; vertical-align: 0.4em;">1 ⁄<sub style="font-size: 70%; vertical-align: 0em;">4 < <sup style="font-size: 70%; vertical-align: 0.4em;">2 ⁄<sub style="font-size: 70%; vertical-align: 0em;">5.
Escritura decimala, escritura fraccinària
Tota fraccion possedís un desvelopament decimal finit o infinit periodic que s'obten pausant la division de n per d.
Al contrari, tot nombre decimal o possedissent un desvolopament decimal periodic pòt s'escriure jos forma de fraccion.
Cas del nombre decimal
Sufís de prene coma numerator lo nombre decimal que se levèt laa virgula e coma denominator 10n ont n es lo nombre de chifres après la virgula:
Cas del desvelopament decimal illimitat
Se comença per s'ocupar de la partida entièra: 3,4545... = 3 + 0,4545...
Oberhaslach
Oberhaslach en alemannisch (Oberhaslach en francés) es una comuna francesa del departament del Bas Ren e de la region d'Alsàcia.
Fraccion (matematicas)
Cas del desvelopament decimal periodic simple
Un nombre periodic simple es un nombre decimal ont lo periòde comença just après la virgula. 0,666... o 0,4545... o 0,108108...
Pel numerator, sufís d'utilizar lo periòde alara que lo denominator serà compausat de tant de 9 qu'i a de chifres compausant lo periòde.
Oberhaslach
Geografia
La municipalitat de Oberhaslach ocupa una part de la conca en vessant superiora de la Hasel. Aquel riu a donat lo vièlh nom de ban, Haslach, abans la separacion en Oberhaslach e Niederhaslach.
Fraccion (matematicas)
Cas del desvelopament decimal periodic simple
Per exemple, per 0,4545... lo periòde es 45 e es compausada de dos chifres, s'obten la fraccion 45/99 = 5/11.
Oberhaslach
Geografia
Lo ponch mai elevat de la municipalitat es a 967 mètres d'altitud sul Baerenberg, mes sus la corniche triasique del Noll al Schneeberg, lo ponch çò de mès es bas en lo prèp veïnat de Niederhaslach a 250 mètres.
Fraccion (matematicas)
Cas del desvelopament decimal periodic simple
En consequéncias: 3,4545... = 3 + 5/11 = 38/11.
Senon, pausam x = 0,4545454545...
100x = 45,4545454545... = 45 + x donc 100x - x = 45,4545454545... - 0,4545454545... = 45 donc 99x = 45 donc x = 45/99.
Oberhaslach
Geografia
Le point le plus haut de la commune est à 967 mètres d'altitude sur le Baerenberg, placé sur la corniche triasique du Noll au Schneeberg, le point le plus bas est dans le proche voisinage de Niederhaslach à 250 mètres.
Istòria
thumb|left|Stèle funéraire D'un coble de paysans, amassada a Oberhaslach ([[Musèu archéologique d'Estrasburg)]]
L'actuala municipalitat de Oberhaslach #èsser un luòc viscut per peuplades cèltas dempuèi l'Antiquitat. Situada a la encreuament de doas rotas importantas, las Romains n'an fach un luòc de garnison #que s'es pauc a pauc transformat dins vilatge de talha modèsta (en testifiquen stèles expausada al Musèu archéologique d'Estrasburg).
Fraccion (matematicas)
Cas del desvelopament decimal periodic mixte
Per trobar lo numerator de la fraccion, cal sostraire la valor mixta de la valor mixta seguida del primièr periòde. Al sublècre de denominator, serà compausat de tant de 9 qu'i a de chifres compausant lo periòde, seguit de tant de zèros qu'i a de chiffres après la virgula compausant la valor mixta.
Oberhaslach
Istòria
Al, Florent, una ermita venguda d'Irlanda convertit los environs al cristianisme e se #installar al endroit ont se tròba a l'ora d'ara la capèla Santa-Florent. Florent #Venir pel continuament avesque jol nom de Florent d'Estrasburg.
Fraccion (matematicas)
Cas del desvelopament decimal periodic mixte
Exemple: 0,36981981... valor mixte: 36 Valor mixta seguida del primièr periòde: 36981 Numerator = 36981 - 36 = 36945     Dins la valor 0,36981981..., lo periòde 981 es constituit de 3 chifres donc lo denominator serà constituit d'una seria de tres 9 seguit de dos zèros que la valor mixta 36 es compausada de dos chifres. Fin finala s'obten 0,36981981... = 36945/99900 = 821/2220.
Oberhaslach
Istòria
Al Mièja Edat, lo luòc i aguèt poblat per familhas germaniques e alémaniques vengudas d'Alemanha e de Soïssa, en donant lo sieu nom dins los pòbles de Oberhaslach e de Niederhaslach (haslach = « trauc dels noisettes » en lenga alémanique anciana).
Fraccion (matematicas)
Cas del desvelopament decimal periodic mixte
Exemple 2 :.
Oberhaslach
Istòria
Lo vilatge #èsser décimé per la Guèrra de Trenta Ans e lo repeuplement se #far principalament per familhas vengudas de Soïssa.
Fraccion (matematicas)
Per un denominator comun
Sufís d'addicionar o de sostraire lo numerator de cada fraccion e de gardar lo denominator comun.
Oberhaslach
Istòria
thumb|left|Stèle funéraire d'un couple de paysans, trouvée à Oberhaslach ([[Musée archéologique de Strasbourg)]]
Fraccion (matematicas)
Per un denominator comun
Exemple d'una soma :
Oberhaslach
Istòria
L'actuelle commune d'Oberhaslach fut un lieu habité par des peuplades celtes dès l'Antiquité. Située au croisement de deux routes importantes, les Romains en ont fait un lieu de garnison qui s'est peu à peu transformé en village de taille modeste (en attestent des stèles exposées au Musée archéologique de Strasbourg).
Fraccion (matematicas)
Per un denominator diferent
Abans de realizar l'operacion, cada fraccion deu èsser transformada en una fraccion equivalenta que lo denominator lor siá comun.
Oberhaslach
Istòria
Au, Florent, un ermite venu d'Irlande convertit les environs au christianisme et s'installa à l'endroit où se trouve actuellement la chapelle Saint-Florent. Florent devint par la suite évêque sous le nom de Florent de Strasbourg.
Fraccion (matematicas)
Per un denominator diferent
Exemple : Fichièr:Fraction_sum3.svg
Multiplicacion
centrat|vinheta|Multiplicacion de las fraccions 2/3 e 4/5. A la drecha, lo pichon rectangle compren 2×4 casas de blaus escur, alara que lo grand rectangle comprend 3×5 casas quina que siá la color, d'ont la fraccion 8/15 La multiplicacion de doas fraccions es simpla de realizar mas es pas simple de comprene perque fonctionna atal. Per exemple, Vaquí una explicacion basada sus una compreneson intuitiva de las fraccions. Se pòt comprene quatre cinquens coma quatre còp un cinquen (veire las representacions graficas çai dessús) o coma. Atal multiplicar per aquival a realizar.
Oberhaslach
Istòria
Le village fut décimé par la Guerre de Trente Ans et le repeuplement se fit principalement par des familles venues de Suisse.
Fraccion (matematicas)
Multiplicacion
Mas multiplicar per un cinquen equival a divisar per 5, es a dire de multiplicar lo denominator per 5 (las partidas son 5 còps mai pichonas), o :.
Division
La division es l'operacion invèrs de la multiplicacion. De biais algoritmic, quand se divisa per una fraccion, se remplaça la multiplicacion per la division tot en inversant la fraction qui seguís. Per exemple :
Autras fraccions
Per las fraccions racionalas, o mai generalament pel còrs de las fraccions d'un anèl comutatiu, la notcon de denominator e de numerator garda lo mèsme sens.
etimologia
Lo tèrme ven del latin classic frangere - « trencar » - que ven de la raiç indoeuropèa °bhreg.
Paul Hillier
Paul Hillier es un musician anglés e un director d'orquestra. Es nascut a Dorchester, Anglatèrra lo 9 de febrièr de 1949. Cofondèt lo Hilliard Ensemble en 1974 aital coma lo Theatre of Voices en 1989. Sa discografia es rica. En 2001, venguèt tanben lo conductor principal e lo director artistic del Eesti Filharmoonia Kammerkoor (Còr de cambra filarmonic d'Estònia)
S'es interessat a la musica occitana anciana.
Disques occitans
1. Proensa 1989. Publicat en Alemanha. Se tracha d'una antologia dels aires e cançons mai famoses. L'estile n'es particular mas l'albom es una capitada artistica. Aicí la lista de cançons e la durada:
Farai un vers 4:48
Reis Glorios 9:26
Aissi Cum Es Genser Pascors 11:34
Be M'an Perdut 12:06
Can Vei La Lauzeta 8:37
Be.m Degra De Chantar'' 4:22''
2. Troubadours songs and medieval lyrics, 1991. Publicat en Anglatèrra. Aquest opús es centrat sus las cançons de Bernart de Ventadorn.
Aicí la lista de cançons:
'' Reis Glorios, Verais Lums E Clartatz Written-By – Guiraut de Borneil*
Can L'erba Fresch'e.lh Folha Par Written-By – Bernart de Ventadorn
Be M'an Perdut Lai Enves Ventadorn Written-By – Bernart de Ventadorn
Can L'erba Fresch'e.lh Folha Par (Instrumental Version) Written-By – Bernart de Ventadorn
Can Vei La Lauzeta Mover Written-By – Bernart de Ventadorn
Medieval Lyrics From England, France And Norway Worldës Blis Written-By – Anonymous
Planctus David Written-By – Peter Abelard*
Wedding Song: Ex Te Lux Oritur O Dulcis Scocia Written-By – Anonymous''
3. Distant Love (Cançons de Jaufre Rudel). E.-U. (2000). Es encara un albom de bèl interès amb un mescladís entre l'ancian galician e l'ancian occitan.
Aicí la lista de cançons e la durada:
'' Cantigas De Amigo
Prelude 	               3:28
II. Mandad' Ei Comigo 	       2:02
III. Mia Irmana Fremosa 	2:07
IV. Ai Deus Se Sab'ora Meu Amigo3:12
V. Quantas Sabedes Amare Amigo 	1:32
VI. En'no Sagrado En Vigo 	0:54
VII. Ai Ondas Que Eu Vin Veere 	1:43
Postlude 	3:54
- 		Quan Lo Rius La Fontana 	8:15
Canton de Vern
Lo canton de Vern es una anciana division administrativa dau Perigòrd, suprimida en 2015, situada dins l'arrondiment de Periguers, lo departament de Dordonha e la region d'Aquitània, aura de Novela Aquitània. Dempuèi 2015, totas las comunas o ancianas comunas son estachadas au canton dau Perigòrd Centrau (32 comunas, bureu centralizator : Vern).
Paul Hillier
Disques occitans
Pro Ai Del Chan Essenhadors 	5:25
Canton de Vern
La lenga autoctòna es l'occitan lemosin, dins sa varianta perigòrda e, probablament, lo lengadocian brageiragués au sud dau canton.
Istòria
Lo canton de Vern se creet en 1790,.
Marquesa de Montespan
200px|thumb|La marquesa de Montespan Françoise (Athénaïs) de Rochechouart, marquesa de Montespan, (castèth de Lussac-les-Châteauxnée, lo 5 d'octobre de 1640 - Bourbon-l'Archambault lo 26 de mai de 1707 que ho ua de las mei famosas favorita deu rei Loís XIV.
Pretòria
Pretòria (en anglés Pretoria) es la capitala de Sud-Africa. Sa populacion èra estimada a 1,884,046 abitants en 2005. Sa superfícia totala es de 1644 km². Fa partida de l'aglomeracion de Tshwane, creada en 2000.
Paul Hillier
Disques occitans
Lanquan Li Jorn Son Lonc En Mai 5:58
Pretòria
Nom
Dempuei 2005, lo Conseu Sud-African dei Noms Geografics (South African Geographical Names Council, SAGNC) a prepausat de cambiar lo nom de Pretòria, jutjat tròp coloniau, en Tshwane, jutjat pus african. Mai aqueu procès es pas encara oficializat per lo Ministèri deis Arts e de la Cultura. L'opinion publica es pron dividida sus la question e d'associacions i son opausadas. Per còntra, la comuna de Pretòria es englobada dins una comunautat d'aglomeracion que ja se sòna oficialament Tshwane (City of Tshwane Metropolitan Municipality, City of Tshwane) e que la creèron en 2000.
Paul Hillier
Disques occitans
Belhs M'es L'Estius    	5:04
Canton de Vern
Istòria
Lo 13 de brumaire an X (4 de novembre 1801), lo canton de Vern fuguet mantengut.
Paul Hillier
Disques occitans
No Sap Chantar Qui So Non Di 	7:12
Pretòria
Nom
thumb|330px|left|Lo centre de la ciutat de Pretòria.
Paul Hillier
Disques occitans
Quan Lo Rossinhols El Follos 	9:12
Canton de Vern
Istòria
A las eleccions departamentalas del 22 de març 2015, en aplicacion dau decret dau 21 de feurier de 2014 que delimita los cantons del departament de Dordonha, lo canton de Vern fuguet suprimit, o se se vòu, espandit au canton dau Perigòrd Centrau.
Paul Hillier
Disques occitans
Dansa. Instrumental Postlude 	4:54''
Discografia
Caldriá pas créser que Paul Hillier s'interesse pas qu'a la cultura occitana. A tanben publicat un fum de disques ( gaireben un cinquantenat) de musica anciana. Sos tres disques occitans son çaquelà un enrequesiment de granda valor per los amoroses del trobadors.
Ligam per sa discografia: http://www.allmusic.com/artist/paul-hillier-mn0000111274
Curièiras
Curièiras, (Curières en francés) es una comuna roergassa situada dins lo departament d'Avairon e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Geografia
vignette|upright=1.6|centre|Comunas a l'entorn.
Canton de Vern
Istòria
Dempuei la supression dau canton, de las comunas fusionèren :
Briey (Meurthe e Mosèla)
Briey  es una comuna francesa administrada per lo departament de Meurthe e Mosèla de la region de Lorena.
Tunen
Localisacion
Lo tunen es parlat dins e a l'entorn de la ciutat de Ndikinimeki dins lo departament de Mban-et-Inoubou, dins la Region del Centre de Cameron.
La Crosilha (Lemosin)
La Crosilha [lo kruzilho] (La Croisille-sur-Briance en francés) es una comuna lemosina situada dins lo departament de la Nauta Vinhana e la region de la Novela Aquitània, ancianament de Lemosin.
Sos abitants s'apelan los Crosilhauds.
Karmenu Mifsud Bonnici
Karmenu Mifsud Bonnici (n. 1933) òme politic foguèt primièr ministre de Malta entre 1984 e 1987.
Giuseppe Mazzini
Giuseppe Mazzini (naissut en 1805 à Gènoa e mòrt en 1872 a Pisa), revolucionari e patriòta italian, republican fervorós e combatent per la realizacion de l’unitat italiana.
Après d’estudis de drech e una licéncia de filosofia en 1827, acomença d’afiermar, en còntra dau poder en plaça, que « la patria d’un italian non es Roma, Florença o Milan, mai Itàlia tot entiera, e aderís a la Carbonaria, associacion secrèta amb objectius politics, per afortir seis idèias e metre en plaça un plan d’accion.
Foguèt perseguit per la polícia piemontesa per seis idèias e activitats. Aquò li vauguèt d’èstre engabiolat a Savona
En 1831, refugiat a Marselha, pròche la nombrosa comunautat italiana de la vila granda de Provença, fonda lo movement « Itàlia Joina » (Giovine Italia), derivat de la Carbonaria e inspirat per lo socialisme, que sa devisa es « Dieu e lo pòble », e que sa basa politica es l’union dei diferents reiaumes d’Itàlia e una republica democratica. Pensa tanben Mazzini qu’Itàlia deu prene la tèsta dau movement de regeneracion d’Euròpa, qu’èra d’aquelei temps e per la part màger, sota la dominacion de sobeirans fòrça autoritaris.
Es fòrabandit per leis autoritats de Piemont per totjorn, perseguit tanben per la polícia francesa de Loís Felipe. Lo fracàs d’un assai d’invasion de Savòia li vau la condamnacion a mòrt per contumàcia per Piemont. En 1834, se refugia en Soïssa onte fonda lo movement « Euròpa Joina » (Giovine Europa) qu’aviá per tòca d’agropar lei divèrs movements nacionaus europèus (irlandés, grècs, polonés, etc...)
En 1837, se cala a Londres d’onte demanda au Papa Piu IX de se metre a la tèsta d’un movement per l’unitat d’Itàlia. En 1835, publiquèt « Fe e avenidor » e en 1837, « Devers de l’Òme ». Suscita de movements revolucionaris a Bolonha e a Imola en 1842, a Cosenza en 1844, a Rimini en 1845. Seràn totei de fracàs. Ambé lei revolucions de 1848, tòrna en Itàlia. Defende Nàpols còntra leis austrians venguts tornar establir lo rei destronat, puei passa en Toscana e fin finala a Roma onte ven, en febrier de 1849, un dei dirigeires de la nòva republica romana. N’es fòrabandit per lei francés venguts tornar establir sus lo tròne lo Papa Piu IX. Tòrna puei a Londres. Assaja sensa succès de soslevar Màntoa (1852), Milan (1853), Gènoa e Ligorna (1857).
Mazzini condamna l’aligança entre França e Piemont en 1858 e la cession de Savòia e de la Comtat de Niça a França en 1860. Elegit deputat de Messina en 1865, pòu pas tenir sèti que son eleccion es estada invalidada. En 1868, assaja de fondar una aligança republicana universala. En 1870, desbarca en Sicília afin de fondar la republica italiana (dau temps que lo rei Victor-Emmanuel II ven d’acabar l’unificacion d’Itàlia). Arrestat, es mes en càrcer a Gaèta puei amnistiat. Se deu exiliar en Soïssa. En 1872, es sota un faus nom que rejonhe Itàlia per i anar morir a Pisa.
Laureças
Laureças (Lauresses en francés) es una comuna carcinòla situada dins lo departament francés d'Òut e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Jacòb de Gassion
210px|thumb|[[Pau, lo Parlament de Navarra]]Jacòb de Gassion, president deu Parlament de Navarra vadut a Pau en 1596, hrair deu Marescau de França Joan de Gassion. Lo son hilh qu'aucupè la medisha foncion. Jacòb de Gassion qu'ei l'autor d'un famós sonet en bearnés adaptat de Pierre Ronsard e mes en musica peu cantaire bearnés Marcèu Amont:
Quan lo primtemps en rauba pingorlada A hèit passar l'escosor deus grans hreds, Lo cabiròu per bonds e garrimbets, Sauteriqueja au mietan de la prada.
Au bèth esguit de l'auba ensafranada Prenent la fresca, au long deus arrivets, Miralhà's va dehens l'aiga argentada, Puish suu tucòu hè cent arricoquets...
Deus cans corrents cranh chic la clapiteja ; ''E se tien sauv ... Mes, en tant qui holeja,'' L'arquebusèr lo da lo còp mortau !
Atau viví sens tristessa ni mieja, Quan un bèth uelh m'anà har per enveja, Au miei deu còr, bèra plaga leiau.
Aute sonet
Quan Raborit, la nueit, per casa avant rodeja, Pensant de s'esgaudir dab Pigueta dehens, Pigon tot ariçat, los uelhs de raja ardents, En arriçant lo nas, tostemps que clapiteja
Eth hè la tèrra tremb ; puish shens reson ni mieja, Aqueth mordent mostin, dab sas mortelas dents, Au lòc d'amigalhar Pigueta doçament, Que la gaha au bèth còth e jamei non codeja
Mes puish qu'a son costat, eth ei com bèra soca, E que la hè delir, las aigas a la boca Si Pigon garda a casa, eth serà plan valent
Bibliografia
''Cansous bearneses de Despourrins e autes. Pau : Vignancour 1880.
Lista dels caps de govèrn de Iemèn
thumb|200px|Blason d'Iemèn. Vaquí la lista dels caps de govèrn d'Iemèn de 1990 fins a uèi.
1995
Aquesta pagina concernís l'an  del calendièr gregorian.
França
Debanament de la 7 eleccion presidenciala de la V Republica lo 23 d'abriu e lo 7 de mai. Lo premier torn s'acabèt per la victòria suspresa de Lionel Jospin (PS) amb 23,3% dei sufragis e de Jacques Chirac (RPR) amb 20,8%. Lo Premier ministre Édouard Balladur (RPR/UDF, 18,6%), Jean-Marie Le Pen (FN, 15,00%), Robert Hue (PCF, 8,64%), Arlette Laguiller (LO, 5,30%), Philippe de Villiers (MPF, 4,74%), Dominique Voynet (Les Verts, 3,32%) e Jacques Cheminade (0,28%) foguèron eliminats. Au segond torn, Jacques Chirac foguèt elegit amb 52,64% dei sufragis. Alain Juppé foguèt nomat cap dau govèrn per remplaçar Édouard Balladur. Coma son predecessor, adoptèt una politica liberala qu'entraïnèt una aumentacion rapida de son impopularitat. A la fin de l'annada, son projècte de reforma dau sistèma de retirada dau sistèma public e de la seguretat sociala entraïnèron un movement de grèvas duras e lòngas. Lo 15 de decembre, deguèt finalament cedir e retirar son projècte.
Peró
Au començament de l'annada, acomencèt una guèrra novèla còntra Eqüator a prepaus de la definicion de la frontiera entre lei dos país (Guèrra de Cenepa). Ben preparada, l'armada eqüatoriana aviá installat plusors pòstes dins una zòna revendicada per lei dos país e mandat de fòrças importantas. Aquò li permetèt de resistir a una tiera d'ofensivas perovianas. En parallèl, de negociacions acomencèron per reglar lo conflicte frontalier sota la pression d'Argentina, de Brasil, de Chile e sustot deis Estats Units d'America. Lei dos país acceptèron finalament la creacion d'una zòna demilitarizada e la dubertura de negociacions vertadieras (→ 1998).
Après aqueleis eveniments, reeleccion aisada dau president Alberto Fujimori (Cambio 90, 64,3%) còntra l'ancian secretari dei Nacions Unidas Javier Pérez de Cuéllar (Union per Peró, 21,5%) lo 9 d'abriu. Pasmens, aquela victòria marquèt l'apogèu d'Alberto Fujimori que sa popularitat foguèt pauc a pauc minada per l'autoritarisme de son regime e mai d'un escandòl de corrupcion.
Bèlcastèl e Buc
Bèlcastèl (e Buc) (Belcastel-et-Buc en francés) es una comuna lengadociana, situada dins lo departament d'Aude e la region d', ancianament de Lengadòc-Rosselhon.
Geografia
La comuna es a Buc, vilatge pichonèl. De Bèlcastèl, demòra pas qu'una glèisa, las roïnas del castèl, enlairats, puèi un ostal d'aquel nom, aqueste distant dels autres dos.
Basa de donadas
Una basa de donadas (loc. basa de dats, basa de dadas, basa de donades) es un ensems estructurat d'informacions, estocat dins un sistèma informatic.
Bèlcastèl e Buc
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
Las atestacions ancianas son, per luòc:
Istòria
Segon la mapa de Cassini, Bèlcastèl èra parròquia e Buc parròquia annèxa. Las doás comunautats fusionèron entre 1790 e 1794.
Jeux-lès-Bard
Jeux-lès-Bard es una comuna francesa, situada dins lo departament de Còsta d'Aur e la region de Borgonha.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Vailly-sur-Sauldre
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Bantheville
Bantheville es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mòsa e la region de Lorena.
Geografia
Lo vilatge a situat en la vallée de la Andon al encreuament de la rota D998 en venent de Charpentry (al sud) per anar a Dun-sus-Meuse (al nòrd) e la rota D15 còlportaire de Montfaucon-de Argonne (a l'èst) per anar cap al departament dels Ardennes (a l'oèst).
Le village est situé dans la vallée de l'Andon au croisement de la route D998 venant de Charpentry (au sud) pour aller à Dun-sur-Meuse (au nord) et la route D15 partant de Montfaucon-d'Argonne (à l'est) pour aller vers le département des Ardennes (à l'ouest).
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Atifete Jahjaga
Atifete Jahjaga (n. 1975), foncionària de polícia, foguèt la presidenta de Cossòva entre 2011 e 2016. Es elegida lo 7 d'abril de 2011 coma presidenta de transicion acceptada pels 3 partits màgers, en esperant de reformas institucionalas.
François Michel Le Tellier de Louvois
200px|thumb|François Michel Le Tellier de Louvois François Michel Le Tellier, marqués de Louvois (París, lo 18 de gener de 1641  - Versalhas, lo 16 de julhet de 1691) que ho un òmis d'estat francés, ministre deu rei Loís XIV. Que participè a l'organizacion de la bastida deu castèth de Versalhas e a la reorganizacion de l'armada qu'encarguè tanben de las dragonadas antiprotestantas.
1994
Aquesta pagina concernís l'an  del calendièr gregorian.
Astronomia
Una tièra d'observacions de Neptun ambé lo telescòpi espaciau Hubble mostrèron l'existéncia d'una atmosfèra fòrça dinamica capabla de se modificar quasi totalament en quauquei jorns. De mai, la Granda Taca Blava detectada per Voyager 2 en 1989 foguèt pas tornat trobar per leis astronòms. Semblèt remplaçada per una tempèsta similara situada dins l'emisfèri nòrd.
Llanos
Lei Llanos son un plan erbós e palunós situat dins lo nòrd-oèst de l'America dau Sud, en Colómbia e Veneçuèla, e entre leis Andes e l'Ocean Atlantic lòng dau flume Orinoco. Forman una ecoregion particulara que fa partida dau biòma dei pradariás, dei savanas e dei brossas tropicalas e subtropicalas. Es una region fòrça propícia a l'agricultura, especialament au norrigatge. Pasmens, en causa d'una esplecha tròp importanta, l'equilibri environamentau de certanei regions dei Llanos es menaçat.
Nyokon
Lo nyokon (o nyo'o) es una lenga banto parlada al Cameron.
Localisacion
Lo nyokon es parlat dins la municipalitat de Nyokon del departament de Mban-et-Inoubou, dins la Region del Centre de Cameron.
Classificacion
Per Nurse e Philippson (2003), lo nyokon fa partida d'un grop basa amb lo barombi, lo bankon, lo kogo, lo tunen, lo nomaande, lo basaa, lo tuotomb e lo yambeta.
Paul Painlevé
Paul Painlevé (5 de decembre de 1863 - 29 d'octòbre de 1933) foguèt a matematician e un òme politic francés de la III Republica. Ocupèt dos còps lo pòste de President dau Conseu dau 12 de setembre au 13 de novembre de 1917 puei dau 17 d'abriu au 22 de novembre de 1925. A sa mòrt, de funeralhas nacionalas foguèron decididas e Painlevé foguèt enterrat au Panteon.
Sergei Sidorskii
Sergei Sidorskii es lo Primièr ministre actual de Bielorussia.
Rai de Schwarzschild
Lo rai de Schwarzschild es definit coma lo rai critic previst per la geometria de Schwarzschild : s'una estèla o un autre objècte aganta un rai egau o inferior a son rai de Schwarzschild, alora devèn un trauc negre e tot objècte s'aprochant a una distància inferiora podriá pas s'escapar.
Arthur Holly Compton
Arthur Holly Compton (n. en 1892, m.1962) foguèt un fisician american. Recebèt lo Prèmi Nobel de Fisica en 1927.
Bars (Gers)
{{Infobox vila occitana | lògo= | imatge=Bars église Saint-Pierre.jpg | descripcion= La glèisa de Sent Pèr de Bars | escut= |carta=oc | nom2=Bars |nom=Bars | region       = {{{Occitània (Region)}} | departament  = {{Gers}} | arrondiment  = Miranda | canton       = Pardiac-Ribèra Baisha (Montesquiu abans 2015) | intercom     = CC Còr d'Astarac en Gasconha | sitweb= |cp= 32300
Bars (Bars en francés) qu'ei ua comuna gascoa d'Occitània situada dens lo departament de Gers e la region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.
Geografia
vignette|upright=1.6|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
Dauzat que dona duas possibilitats d'origina : l'« ancian provençau » bart o ua fòrma derivada deu gallic *bar(r)-, « tuc, poi ».
Sent Frejolh
Sent Frejolh (Saint-Fréjoux en francés) es una comuna lemosina situada dins lo departament de Corresa e la region de Novela Aquitània, ancianament de Lemosin.
Bars (Gers)
Toponimia
La medisha explicacion qu'ei donada per l'omonime perigòrd, Barç, çò qui mia a examinar las proposicions mei nombrosas per aqueth darrèr lòc. Tanet e Hordé que causeishen pas entre tres explicas : lo nom de sent Eparchius (mes la glèisa, curiosament tot com per Bars, qu'es devath lo patronatge de Sent Pèr), lo mot occitan bart, au sens de « tèrra argilosa », o lo gallic *barro-, justificat per lo site. Joan Ros que causeish shens certitud (Sent) Eparchius > *Ibarç > Barç. Negre que causeish tanben Eparchius.
Gràcia (drech)
La gràcia es lo drech, generalament fisada a la pus importanta autoritat dau poder judiciari d'un país, d'annular ò de modificar una pena.
Bars (Gers)
Toponimia
L'ipotèsi d'un oronime, lo gallic barr-, qu'ei mei justificada per lo Bars de Gers que per lo Barç de Dordonha. Lo sens deu gallic barros qu'ei « cap » e com oronime, de « tuc, cima, punta, cap », mès Delamarre cita pas los dus toponimes dens son libre suus noms de lòcs. Solament, la dificultat qu'ei la shiulanta finau.
Conseu Escolar Acadian Provinciau
Lo Conseu Escolar Acadian Provinciau (Conseil Scolaire Acadien Provincial - CSAP - en francés) es lo conseu escolar francofòn de la Nòva Escòcia. A l'ora d'ara lo CSAP mena vint escòlas acadianas de lenga francesa en Nòva Escòcia.
Joaquim Pijoan i Arbocer
Joaquim Pijoan (Santa Cristina d'Aro, Baix Empordà, 1948) es un pintor e escrivan catalan.
La siá òbra publicada consistís en Somni (1983), Sayonara Barcelona (2007) e Amor a Venècia (2007). Considèra la pintura coma la siá granda passion, mas son estats dos prèmis literaris a lo far conéisser al grand public: lo Documenta (1982) per Sòn e, en especial, lo Sant Jordi (2006) per Sayonara Barcelona. L'únic material publicat entre les dues dates fou a la Revista de Girona.
Sayonara Barcelona
Sayonara Barcelona, o segond roman de l'escrivan e artista baixempordanès publicada lo 2007. Recebèt lo Prèmi Sant Jordi d'Òmnium Cultural lo 2006.
Argument
Abraham es un pintor que partiguèt de Barcelona fa vint-e-cinc ans sens avertir degun, en daissant fòrça gents penjadas, sustot una gojata embarassada, e tòrna ara del Japon, ont a viscut, a se donar comjat de la vila e de lo sieu passat per i tornar pas jamai mai. Abraham Compren en aquel viatge que tot a tròp cambiat, quitament el, entièrament ligat a la cultura japonesa e pas a l'occidentala, los sieus amics e sustot la vila, que s'es convertit en un parc tematic ont se malaisit sentir quauquarrés parlar en catalan.
Çò de mès d'interessant de tot es coma es escrich lo roman, en principi amb un narrador en tresena persona qu'obsèrva los sieus personatges, los obsèrva de tala manièra que lo podèm quitament trobar coma un personatge mai dins lo roman, coma un detectiu privat que los seguís e en un moment donat nos explica lo perque d'aver escrich çò que se legís. Nos trobam tanben amb passatges en primièra persona amb los personatges en narrant los sieus punts d'enguarda. Aqueles efièches donan grand polifonia al roman e es un recors de grand interès.
Cervèl
thumb|right|250px|Cervèl de [[chimpanzé.]]
Lo cervèl (var. cervèu, cervèth) es lo centre del sistèma nerviós a cò de tots los vertebrats, e de fòrça invertebrats. D'unes animals primitius coma las medusas o las estèlas de mar an un sistèma nerviós descentralizat sens cervèl, alavetz que las espongas an pas cap de sistèma nerviós. A cò dels vertebrats, lo cervèl es situat dins lo cap, protegit pel cran e prèp dels aparelhs sensorials primaris de la vision, l'audicion, lo sens de l'equilibri, lo gost, e l'olfaccion.
Lo cervèl pòt èsser extremament complèxe. Lo cervèl uman conten aperaquí 100 miliards de neurònas, ligadas per mai de 10,000 connexions sinapticas caduna. Aquelas neurònas comunican entre elas per mejan de longas fibras protoplasmicas sonadas axòns, que carrejan de trens de pulsacions senhals nomenats potencial d'accions cap a las partidas aluenhadas del cervèl o del còs e las ciblan cap a de cellulas receptrises especificas.
D'un punt de vista filosofic, podèm dire que la pus importanta foncion del cervèl es de servir d'estructura fisica de la ment. D'un punt de vista biologic, pasmens, la foncion pus importanta es de generar los compòrtaments que promòvon lo ben èsser d'un animal. Lo contraròtle del compòrtament pel cervèl interven per activacion dels muscles, o en provocar de secrecions quimicas coma las ormonas. Pasmens totes los compòrtaments necessitan pas l'intervencion del cervèl.
Pont de la Hemna
thumb|200px|left|Pont de la Hemnathumb|200px|Pont de la Hemna dab la corveta UruguayLo Pont de la Hemna qu'ei un pont viradís e pedanhèr de beton armat situat a Buenos Aires dens lo quartièr de Puerto Madero. Que ho bastit a la debuta de la annada 2000 au cors deu procès d'urbanizacion deu quartièr qui permetó de crubar l'ancian pòrt vadut absolèt en quartièr d'abitacions exclusiva e costosa au còp pròche deu center administratiu e economic e isolat peus agaus deu pòrt. Aqueth quartièr que mescla ancianas infraestructuras industriaus reabilitadas en apartaments e bastiments navèths.
Lo pont qu'ei atau ua òbra modèrna emblematica d'aqueth navèth quartièr. Que ho dessenhat per l'arquitècte espanhòl Santiago Calatrava e inaugurat en 2001, en plena crisi economica.
Avaux
Avaux es una comuna francesa del departament de las Ardenas e de la region de Champanha e Ardena.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
La Becèira
La Becèira (La Besseyre-Saint-Mary en francés) z-es una comuna gavaudanesa d'Occitània, situada dins lo departament del Naut Léger e la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament d'Auvèrnhe.
Oberhausbergen
Geografia
Oberhausbergen Se tròba al nòrd-oèst de Estrasburg suls tucs de Hausbergen e fa partida de la Comunitat Urbana d'Estrasburg (COS). La municipalitat es un dels luòcs de captage del aiga potabla d'Estrasburg e la siá aglomeracion. Pas luènh passan lo autoroute A351e la RN4 #que connècten Estrasburg a Nancy e París.
Oberhausbergen se trouve au nord-ouest de Strasbourg sur les collines de Hausbergen et fait partie de la Communauté Urbaine de Strasbourg (CUS). La commune est un des lieux de captage de l'eau potable de Strasbourg et son agglomération. Non loin passent l'autoroute A351et la RN4 qui relient Strasbourg à Nancy et Paris.
Behgjet Pacolli
Behgjet Pacolli (n. 1951), òme politic cossovar, foguèt brèvament president de Kosovo.
Es elegit lo 22 de febrièr de 2011 per l'amassada nacionala, mas lo tribunal constitucional invalida son eleccion le 30 de març e deu daissar la plaça tre lo 7 d'abril a Atifete Jahjaga.
Universitat Sainte-Anne
L'Universitat Sainte-Anne (Université Sainte-Anne en francés) es una universitat canadiana francofòna que si situa a Pointe-de-l'Église, en Nòva Escòcia. Es l'unica universitat de lenga francesa en Nòva Escòcia. Dispensa l'ensenhament per l'intermediari de sei cinc campús que si situan a Halifax, Petit-de-Grat, Pointe-de-l'Église, Saint-Joseph-du-Moine e Tusket. Lo campús principau si situa a Pointe-de-l'Église.
Castèth de Versalhas
Lo castèth de Versalhas (var. castèu, castèl) situat a l'oest de París dens la vila de Versalhas, que ho bastit peu rei Loís XIV entà i amassar la cort auprès d'eth en tot li imposar ua estricta etiqueta e entà i beròi desplegar e ostentar lo son poder e la poténciade la monarquia. Que ho la soa residéncia reiau e qu'ac ho tanben entaus reis Loís XV e Loís XVI (que ho donc residéncia reiau deu 6 de mai de 1682 dinc au 6 d'octobre de 1789 manca ua petita parentèsi de regéncia enter 1715 e 1723).
Los bastiments deu castèth (dessenhats per l'aquitècte Louis Le Vau que s'estenen sus uas 6,32 ha e que còmptan dab uas 2300 salas qui sonque uas 1000 e son adobadas entau musèu.
Per çò qu'ei deu pargue, que compta dab 815 ha au dia de uei (qu'èran 8000 ha deu temps de la monarquia) qui 93 pertanhen au jardin dessenhat per André Le Nôtre.
Salucés
Salucés (Saluzzese en italian) es l’ensems de las comunas vesinas geograficament o ligadas istoricament a la ciutat o al marquesat de Saluças.
La Ferté-Loupière
La Ferté-Loupière es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Iona e la region de Borgonha.
Geografia
La Ferté-Loupière a situat a 27 km d'Aussèrra, a 126 km de París e a 150 km de Dijon. A traversat pel Vrin e pel ru de Bellefontaine.
La Ferté-Loupière est située à 27 km d'Auxerre, à 126 km de Paris et à 150 km de Dijon. Elle est traversée par le Vrin et par le ru de Bellefontaine.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
De nombrosas vilas #qu'èran de luòcs de guèrra, de las luòcs fòrts, an gardat aquel nom de “Ferté” #que se los #donar al Mièja Edat (del latin feritatem o firmitatem #que significava “luòc fortificat”.
Per çò qu'es de la paraula “Loupière”, sembla emparentar-se a lupus, lo lop, e s'explicar per l'abondància en aqueles luòcs, en los tempses ancians, d'aquelas bèstias sauvatjas.
Situat a la pòrta septentrionale de la Puisaye, a 17 km de Joigny, lo vilatge de la Ferté-Loupière a implantat al void de la vallée del Vrin, adossat als plateaux boisés. Lo vilatge i aguèt fortificat dempuèi lo Nautor Mièja Edat e lo cors d'aiga a #èsser desviat per assegurar una proteccion naturala al pè dels murs de enceinte.
Lo Vrin environa totjorn lo pòble e lo travèrsa quitament en cèrts endroits. Los vestigis de las fortificacions #que subsisteixen al pè del tuc remembran la prospérité passada del bourg. Lo comte Pierre de Courtenay i #far d'en un autre luòc elevar un castèl, a la fin de la, #que çò donjon n'es lo sol vestigi #que i siá arribat: penchenat d'un tet en poivrière, conserva una fenèstra al linteau en accolade, dels latrines en encorbellement e de las homicidas.
Lo castèl de la Vièlha Ferté a bastit sus las nautors, al luòc-dich #que deu lo sieu nom a la “fortalesa” primitive de la. La siá façada classica remembra lo castèl de Bontin, tot prèp.
Quant au mot “Loupière”, il semble s’apparenter à lupus, le loup, et s’expliquer par l’abondance en ces lieux, dans les temps anciens, de ces bêtes sauvages.
Situé à la porte septentrionale de la Puisaye, à 17 km de Joigny, le village de La Ferté-Loupière est implanté au creux de la vallée du Vrin, adossé aux plateaux boisés. Le village fut fortifié dès le Haut Moyen Âge et le cours d’eau a été dévié pour assurer une protection naturelle au pied des murs d’enceinte.
Le Vrin contourne toujours le village et le traverse même en certains endroits. Les vestiges des fortifications qui subsistent au pied de la colline rappellent la prospérité passée du bourg. Le comte Pierre de Courtenay y fit d’ailleurs élever un château, à la fin du, dont le donjon est le seul vestige qui nous soit parvenu: coiffé d’un toit en poivrière, il conserve une fenêtre au linteau en accolade, des latrines en encorbellement et des meurtrières.
Le château de La Vieille Ferté est bâti sur les hauteurs, au lieu-dit qui doit son nom à la “forteresse” primitive du. Sa façade classique rappelle le château de Bontin, tout proche.
Nòtas
<references group=N/>
Saint-Marc-du-Cor
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Bertricourt
Bertricourt es una comuna francesa del departament d'Aisne e de la region dels Nauts de França.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Acadians
Leis Acadians forman un pòple que viu en America dau Nòrd, generalament dins lei províncias canadianas dau Nòu Brunswick, de l'Illa dau Prince Edoard, de la Nòva Escòcia e de Quebèc e dins l'Estat american de Maine.
Leis Acadians son per la màger part francofòns e catolics. Son lei descendents dei premiers colons europèus que s'establissèron en Acàdia dau temps de la Nòva França. Pendent lo Grand Destorbe de 1755, un netejatge etnic ante litteram, lei Britanics desracinèron leis Acadians, que la màger part s'establissèt en Loïsiana, onte si coneisson sota lo nom de Cadians.
Lausès
Lausès (Lauzès en francés) es una comuna carcinòla situada dins lo departament francés d'Òut e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Istòria
Lausès es una petita aglomeracion venguda capluòc de canton en 1801, en remplaçament de Crabairet. Aviá çaquelà una gendarmariá. En 2011, la brigada de gendarmariá de Lausès foguèt suprimida.