cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Saint-Hilaire-au-Temple
Istòria
Le 19 octobre 2004, la pose du premier rail du TGV Est par le ministre des transports, Gilles de Robien, a été faite sur la commune.
Chastèl (Cantal)
Nòtas
<references group="N"/>
Sandarville
Sandarville es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Eure e Loir e la region dau Centre.
Geografia
Sandarville A situat a unitat|10|km}} de Illiers-Combray, a unitat|15|km de Courville-sus-Eure e a unitat|16|km  de Chartres. L'accès al A 11 cap a París es. La municipalitat se situa en Beauce, al limit de separacion de las aigas de la Seine (la Eure) e de la Loire (çò Loir).
Sandarville est située à 10 km d'Illiers-Combray, à 15 km de Courville-sur-Eure et à 16 km de Chartres. L'accès à l'A 11 vers Paris est à 9 km. La commune se situe en Beauce, à la limite de séparation des eaux de la Seine (l'Eure) et de la Loire (le Loir).
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Corporacion
Una corporacion es una agropacion de personas que fan lo meteis mestièr. Se coneisson de corporacions dempuèi l'epòca de Babilònia (apareisson citadas dins lo Còde d'Hammurabi), mas solament se generalizèron après fòrça sègles. A l'Edat Mejana, los membres d'una corporacion vivián normalament dins la meteissa carrièra, e en fòrça ciutats de carrièras consèrvan lo nom de la corporacion que i trabalhava. Cada corporacion aviá un sant patron. Las corporacions cresquèron o grandiguèron en importància fins a contrarotlar una granda part de l'economia de las ciutats (las aglomeracions que non ne dependián se nomenavan significativament "liuras"). Èra fòrça costós d'entrar e de gaudir dels privilègis associats. Comencèron de descaire o deperir cap al sègle XVIII, ça que la encara se mantenon, especialament dins qualques professions (coma los actors).
Luthenay-Uxeloup
Luthenay-Uxeloup es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Nièvre e la region de Borgonha Franca Comtat.
Soudat (grade)
Soudat es lo premier grade militar dins la màger part dei fòrças armadas dau mond.
Atletisme
thumb|250px|right|... [[Pictograma universal de l' Atletisme...]] L' atletisme, d'al grèc αθλος (çò es lucha) es un espòrt multiple e variat amai universal que se ne pòt devesir en 4 categorias màgers, a saber:
thumb|300px|left|... L' [[estadi d'atletisme es l' empont planetari clantissent e magic de 47 òbras d'art de la dramaturgia universala...]]
Gerit internacionalament per la Federacion Internacionala d'Atletisme / IAAF, id est International Association of Athletics Federations, creada en 1912, las siás competicions planetàrias màgers son los Jòcs Olimpics que, dempuèi 1896, n'es l'espòrt pus important e universal, mai lo Campionat del Mond d'atletisme, creat en 1983.
Fòrça temps reservat als sols atlètas masculins amai als païses mai desenvolopats e los lors empèris colonials, se ne mudèt a partir de las annadas 1960 en espòrt del tot universal e que las atlètas femeninas, a dich de capuditge e volontat, malgrat tantas empachas e escarnis culturals, economics, ideologics, politics, religioses o socials, s'abastèron devèrs la fin de las annadas 1980 en lai a una gaireben totala egalitat dins las espròvas e lo programa atletics.
Espròvas
thumb|400 px|right
olimpicas
Las espròvas dichas olimpicas actualas son al nombre de 47: &
Corsas
thumb|300 px|right|... Finala [[100 m òmes, Campionat del Mond d'atletisme, Berlin, Alemanha, 2009...]] thumb|230 px|left|... Finala [[3000 m obstacles joventas, Campionat del Mond d'atletisme junior, Bydgoszcz, Polonha, 2008...]] thumb|300 px|right|... [[Maraton de Mehtimaki, Finlàndia...]] Las 14 corsas (12 comunas & 2 diferenciadas...) se ne pòdon devesir en 6 categorias màgers :
Maraton (42,195 km)
Sauts
thumb|250 px|right|... [[Naide Gomes, sautaira de long portuguesa...]]
Lançaments
thumb|200 px|left|... [[Manuel Martínez, lançaire de pes espanhòl...]]
non olimpicas
Garatz-aicí las autras espròvas, non olimpicas, mas amb recòrds omologats per la Federacion Internacionala d'Atletisme:
especificament de sala
thumb|200 px|left|... [[Fabiana Murer, sautaira amb pèrga brasilièra, brasileira... 15 px Doha 2010]] Franc las que ja citadas e comunas amb lo programa olimpic...
Estadis e installacions esportivas
thumb|320 px|right|... Esquèma de las [[installacions atleticas exterioras en estadi...]]
Atletisme en sala
thumb|250 px|left|... Installacions atleticas interioras, [[Millrose Games, sala del Madison Square Garden, Nòva York, Estats Units d'America, 2008...]]
Bibliografia
75 px
Istòria generala
e ca
Vejatz tanben
thumb|300 px|left|...
e ca
Cumièrs
Cumièrs (Cumiès en francés) es una comuna lengadociana, situada dins lo departament d'Aude e la region d', ancianament de Lengadòc-Rosselhon.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Tilhieg
Teilhaé en galò, Tilhieg en breton (Teillé en francés) es una comuna francesa, situada dins lo departament del Léger Atlantic e la region dels Païses de Léger.
Lachaussée
Lachaussée es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mòsa e la region del Grand Èst.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Bafut
Lo bafut es una lenga grassfields parlada en Cameron.
Localisacion
Lo bafut es parlat dins lo departament de Mezam, dins la Region de Nòrd-Oèst de Cameron.
Classificacion
Lo bafut es classat dins lo grop de las lengas ngemba de las lengas grassfields de l'èst.
Escritura
L'alfabet bafut es: Las vocalas longas son escrichas dobladas: aa, ee, ɛɛ, əə, ii, ɨɨ, oo, ɔɔ, uu; exemples: àbɔ̀ɔ̀ « argila », ǹdóò « espós », àbàà « sac »
Generau de bregada
Un generau de bregada es un grade militar que correspond au premier nivèu deis oficiers generaus dins certanei fòrças armadas. Es generalament encargat dau comandament d'una bregada, es a dire de plusors regiments gropant 3,000 a 6,000 òmes.
Verrières (Orne)
Verrières es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Orne e la region de la Bassa Normandia.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Graian e l'Espitau
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Niça Rebela
Niça Rebela (oficialament en nòrma mistralenca Nissa Rebela) es un gropuscul regionalista d'extrèma drecha identitari localizat a Niça despí 2005. Milita abans tot contra l'immigracion e l'islam mas finda per l'autonomia regionala dau País Niçard au sen de l'Estat francés.
Neoptera
Los neoptèrs (Neoptera) son una seccion d'insèctes, sosclassa dels Pterigòts.
Se caracterizan per :
Los Neoptèrs fòrman l'immensa majoritat dels insèctes d'uèi.
Se pòdon diferenciar en tres sosseccions o categorias :
Aquesta classificacion repausa suls tres lindals evolutius traversats pels insèctes dempuèi de centenats de milions d'annadas :
Los neoptèrs comprenon los òrdres seguents :
Bata (vila)
Bata es la segonda vila mai granda de la Guinèa Eqüatoriala; es la capitala de la region continentala del país, Mbini, e de la província Litorala. A una populacion aproximada de 230.282 abitants
Agéncia Espaciala de Catalonha
L'Agéncia Espaciala de Catalonha (abreujat AEC, en catalan Agència Espacial de Catalunya) es un projècte aprovat pel Conselh Executiu de la Generalitat de Catalonha lo 27 de octòbre de l'an 2020, e que se prepausèt coma objectiu lançar dos nanosatellits a la primièra mitat de l'an 2021.
Colona (arquitectura)
vinheta|Divèrsei tipes de colona.
Una colona (var. colomna) es un element d'arquitectura, d'amoblament, d'escultura e d'engenhariá deis estructuras qu'es format d'un supòrt verticau que son plan es un ceucle ò un poligòn regular de mai de quatre costats. Es diferenta dau pielon e dau pilastre. Se compausa d'una basa, d'un fust e d'un capitèu.
Vivòuna
Probablhament Vivòuna (Vivaune [] en peitavin; Vivonne en francés) es una comuna peitavina, situada dins lo departament de Viena e la region de Novela Aquitània.
Comunas limitròfas
400px|gaucha||Distanças e posicion relativa
Idrografia
La comuna es banhada per pas mens de quatre rius: lo Clen, la Vòuna, lo Palais, e la Cloeira.
Toponimia
Las atestacions ancianas son, per lhuec:
Comensac
Comensac, , Començac o Comançac (Commensacq en francés) qu'ei ua comuna gascona situada dens lo departament de las Lanas e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Vivòuna
Nòtas
<references group="N"/>
Comensac
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
La prononciacion actuala qu'es [kuman'sak]. Las fòrmas ancianas que son : Commensaco (capella de ~), au començament deu sègle XIV, en latin, Comensac (rector de ~), en 1527, Comensac (mapa de 1647), Commensac (mapas de 1714 e 1733) Bénédicte Boyrie-Fénié, Dictionnaire toponymique des communes, Landes et Bas-Adour, ed. Institut occitan e CAIRN, Pau, 2005, p. 90. Per Dauzat, Començac que ven d'un nom gallo-roman d'òme *Commentius, deu gallés Commios, damb lo sufixe -acum, latinizacion deu sufixe gallés -āco(n). Negre, citat per Bénédicte Boyrie-Fénié, que causeish meilèu un nom romanic d'òme Cominasius. Jacques Astor, citat tanben per B. Boyrie-Fénié, e Bénédicte Boyrie-Fénié era-medisha que son de l'idèa de Dauzat. B. Boyrie-Fénié qu'argumenta Commentius es atestat e mei Cominasius + -acum conven pas gaire (Cominasiacum qu'auré poscut donar *Comenzac). Curiosament, Bénédicte Boyrie-Fénié qu'escriu Comensac, en contradiccion damb son explicacion (e tanben dab la prononciacion actuala). Com que sia, Començac qu'èra ua anciana granda propietat antica. Pr'amor de la fonetica locau, la prononciacion [kuman'sak] qu'a devut succedir a [kumən'sak] (cf. la prononciacion deu nom d'un vilatge d'a costat : [trən'sak]).
Rosset (Bocas de Ròse)
Rosset (Rousset en francés) es una comuna provençala, situada dins lo departament dei Bocas de Ròse e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur.
Fessenheim
Fessenheim en alemannisch ( Fessenheim en francés) qu'ei ua comuna francesa deu departament deu Haut Ren e de la region del Grand Èst.
Homo habilis
Homo habilis èra una espècia dau genre Homo que viviá i a aperaquí 2,5-1,8 milions d'annadas dins l'èst e lo sud d'Africa. Teniá una talha situada entre 1,20 e 1,50 m e una capacitat craniana entre 550 e 800 cm3. Es contemporanèu de las industrias liticas pus ancianas conegudas a l'ora d'ara. Aquesta espècia foguèt descrita en 1964 per Louis Leakey, Phillip Tobias e John Napier, a la seguida de la descobèrta en 1960 dels primièrs fossils de l'espècia sul site d'Olduvai en Tanzania.
Tenent compte de sa longevitat, Homo habilis coabitèt saique en Africa tant amb d'espècias d'Australopitècs e de Parantròps, pus primitivas, coma amb son descendent probable Homo ergaster, pus avançat.
Mundani
Lo mundani es una lenga grassfields parlada en Cameron.
Localisacion
Lo mundani es parlat dins l'arrondiment de Fontem, del departament de Manyu, dins la Region de Sud-Oèst de Cameron.
Classificacion
Lo mundani es classat dins la branca de las lengas momo de las lengas grassfields.
Tilia
Caracteristicas
Los telhs son d'arbres de creissença aviada, podent aténher 35 m de naut, de brancas pro largament espandida. La camba presenta una rusca liça, se fendilhant amb l'edat. Las fuèlhas, caducas, son simplas, altèrnas, mai sovent en forme de còr amb une longa punta a tèrme e de bòrd dentat. Las flors son ermafroditas. An cinc sepals e cinc petals liures de color blanc jaunenca, amb fòrça etaminas. Son amassada en cimas biparas, cada cime avent a la basa una bractèa oblonga e translucida, de color jaunenca. Los fruchs son de pichonas capsulas sèches et globuleuses.
Caracteristicas comunas de las fustas de telhs
thumb|left|copa d'un tronc La fusta de telh es omogenèa, amb de fendilhas pauc marcadas. L'albenca e la fusta al còr son pas distinctes. Es jaunenc a rossenc, blancós o rosenc, a vegadas venat de verd amb de tacas medullaras. A una odor de posca.
La fusta es de pauca densitat per las espècias europèas, e mejana per aquels d'America del Nòrd. Es tendre e aisit de trabalhar, de ressar, tornar e escultar. Al secatge, se retracta fortament. Un còp sec e trabalhat, es plan estable. Aquela fusta es gaire duradissa e pas adaptadas a las utilizacions exterioras, mas es corrèctament duradissa a l'estat sèc.
En Euròpa, la fusta de Tilia cordata]] es mai apreciada qu'aquel del tilh de grandas fuèlhas, car lo darrièr es reputat mens tendre e mens resistant, la camba es sovent mai larga mas presentant de formas mens bèlas. Sens estudi scientific, es ara impossible de distinguir amb certitud de fusta de Tilia platyphyllos o Tilia cordata.
Presada per son omogeneitat e son trabalh aisit, la fusta de Tilia cordata conven gaire quand una fòrta resistança mecanica es necessari. Las utilizacion son:
Lo carbon de fusta es avalorat pel dessenh e las proprietats filtrantas, es un combustible mediòcre mas de fòrta calor radianta. Èra tanben utizat per la fabricacion de la pòlvera de fusil.
Cordariá
S'utiliza la rusca intèrna per fabricar de ficèlas e Còrdas de granda qualitat.
Las flors
thumb|left|flors (Tilia cordata) thumb|left|Tiliae flos : Flors secadas per far infusion Las flors del tilh comun tenon de mucilage, d'òlis essencials (38 %, que lo farnesol) de tanins, de glucosids, de gomas, de sucres, de manganès e de vitamina C. En tintura maira een infusion, son recomandadas dins fòrça casses de trobles nervioses (cassièra, ànsia, neurastenia), de migrans, de gripa, et d’insomnias. Aquelas flors son d'antidepressors, d"euforisants e de sedatius. Serián tanben antispasmodicas, diaforeticas e fasent lo sang mai fluide e favorizant la circulacion . Amb dòsi máger, l'infusion ven excitanta e pòt causar d'insomnias . Mas serán surestimadas las capacitats del tilh per curar de vertadièras nevròsis o l'epilepsia.
En Provença, existís una vertadièra produccion industriala de flors de tilh dempuèi dos sègles, la culhida se fa tant suls arbres isolat que dins de plantacion talhadas e empeutada especificament. Las flors son secadas dins des secadors ostalièrs o de forns ont son mesclda de contunh. Quatre quilogramas frèsc donan un quilograma de flors secadas. Existís de cultivars particulars favorisant la resisténcia de las brancas al pés de las escalas. La culhida de Carpentràs, Comtat Venaicin, Auts Aups, Aups d'Auta Provença) es de las mai reputadas. Se cultiva lo tilh comun. Aquela region dona mai de 80 % de la produccion francesa . Realizada per seleccion empirica, la varietat « Benivay » (de Bénivay-Ollon a una bractèa mesurant de 15 a. En 1985, prèp del Ventor, i a la Confrairiá dels Cavalièrs del Tilh de las Baroniás organisant la feira del Tilh, al Bois dei Baroniás,.
L'albenca
Ara, l'albenca del Tilia platyphyllos e de Tilia cordata son considerat comme un drenaire general qu'interven especificament sul fètge e la vesicula biliara. Es utilizada en infusion, tintura maire o extrat aquòs. Es un coleretic. Permet d'eliminar melhor las toxinas organicas e acids metabolics perturbators. Son accion epatotonica permet una filtracion melhora de las toxinas presentas dins lo sang e lor eliminacion dins l’intestin par la bila que lo volum e la difusion son aumentadas. Es considerada pel Professor Jean Valnet coma un dissolvent especific de l'acid uric e un diuretic remarcable. Es tanben un antispasmodic que permet de dissipar de migranas. A, encara, una accion suls fenomèns d'ipertension. Los fitoteurapeutas lo donan contra los rumatismas aguts, e la crisis de gota, fa tanben partit de regims amagrissents,.
Los borrons
thumb|left|borrons (Tilia cordata) En gemmoterapia, se recomanda d'utilizar los borrons a pèna sortits a la prima, subretot aqueles de Tilia tomentosa. La dilucion omeopatica del macerat glicerinat de borrons es utilisada per curar la menopausa. Segon P. Andrianne,. De biais mai subtil, curriá los problèmas de tiroída, seriá antiinflammatòri e utisat dins de regims amagrissent.
Lo Doctor Bach, pels Elixirs florals utilisa lo borron de Tilia tomentosa per curar las « Penas d'Amors que se pensava eternals ».
Nectar, melat e pollèn
thumb|left|Abelha e tilh
Las flors
Lo tilh es conegut per las inflorescèncis parfumadas, que se fa infusions de gost agreable. Etanben se'n pòt apondre a de saladas estivalasr.
La saba
Amassada a la sortida dels borrons, la saba de tilh se la pòt veure de meteis biais qu'aquel del bèç. Es possible de ne far de siròp (operacion fastidiosa a causa de la flaca quantitat saccaròsi presenta dins la saba). .
Las fuèlhas
Las fuèlhas jovas dels tilhs originaris d'Euròpa son comestibles crudas. Son un pauc mucilaginosas e na un gost agradable. Acompanhan aisidament una salada. Aquelas fuèlhas contenon de sucres intervertits, pro assimilables, quitament pels diabetics.
Las fuèlhas maduras, secadas, polverizada, criveladas, donan una farina verda fòrça nutritiva (rica en proteïnas) que foguèt utilisada pendent la Segonda Guèrra Mondiala. Un quilograma de fuèlhas fresas dona de farina. Mesclada a d'autras farinas se fa de pan o farinetas,.
thumb|left|Tilia cordata, fruchs
Los fruchs
Los fruchs contenon d'òli grasse qu'un mètge n'auriá fach apondent de fuèlhas un produch de gost semblant al chocolat mas lo quimista prussian Andreas Margraff apitèt pas a ne reproduire tenta de reproduire.
Los fruchs torrats, fa un substitus de cafè.
Malautiás e parasits
thumb|left|Bucefal ([[Phalera bucephala)]] thumb|left|coca cul-brun ([[Euproctis chrysorrhoea)]]
Lazenay
Lazenay es una comuna francesa, situada dins lo departament de Char e la region dau Centre.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Solenhac sota Ròcha
Solenhac sota Ròcha (Solignac-sous-Roche en francés) z-es una comuna velaiesa situada dins lo departament del Naut Léger e la region d'Auvèrnhe Ròse Aups.
Comunas vesinas
400px|left|Distanças e posicion relativa
Mayet
Mayet es una comuna francesa, situada dins lo departament de Sarta e la region dels Païses de Léger.
La Chapelle-Rambaud
La Chapelle-Rambaud en arpitan (La Chapelle-Rambaud en francés) es una comuna arpitana de Savòia, situada dins lo departament de la Nauta Savòia e la region de Ròse-Aups.
Geografia
La chapelle-Rambaud se situe sur les hauteurs de la vallée de l'Arve, à 7 km de La Roche-sur-Foron, en direction d'Annecy. Altitude 950 m.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
La fèsta del vilatge a celebrat lo 15 d'agost, fèsta de la Assomption. La pichona glèisa a cristianat glèisa La nòstra-Madama-de-la Assomption. Aquela vogue se perpétue dempuèi la nuèch dels tempses, e a #èsser mesa a l'onor pels « Sgnules » comitat de las fèstas del pòble.
De 1924 a 1993, una fruitière a foncionat, alimentée per una soixantaine de sociétaires. De 1997 a l'an 2000, la bastissa a conegut d'importants trabalhs per i installar la nòva comuna, una bibliotèca e una estança.
La fête du village est célébrée le 15 août, fête de l'Assomption. La petite église est baptisée église Notre-Dame-de-l'Assomption. Cette vogue se perpétue depuis la nuit des temps, et a été remise à l’honneur par les « Sgnules » comité des fêtes du village.
De 1924 à 1993, une fruitière a fonctionné, alimentée par une soixantaine de sociétaires. De 1997 à l'an 2000, le bâtiment a connu d'importants travaux pour y installer la nouvelle mairie, une bibliothèque et un appartement.
Luciana Salazar
Luciana Salazar Moreso es una actritz, manequin, vedeta, artista e cantaira de nacionalitat argentina nascuda lo 7 de novembre de 1980 a Buenos Aires.
Pierrefitte-sur-Loire
Pierrefitte-sur-Loire es una comuna francofòna de Borbonés, situada dins lo departament d'Alèir e la region d'Auvèrnhe.
Geografia
La municipalitat se situa al limit de la Saône-e-Loire. Se tròba en los Bassas Caminas del Bourbonnais.
La commune se situe à la limite de la Saône-et-Loire. Elle se trouve dans les Basses Marches du Bourbonnais.
Coutiches
es una comuna francesa del departament del Nòrd e de la region del Nòrd-Pas de Calais.
Nombre entièr
En matematicas, un nombre entièr o entièr relatiu se presenta coma un entièr natural amb un signe positiu o negatiu qu'indica sa posicion al respècte de zèro sus un axe orientat. Los entièrs positius (superiors o egals a zèro) s'identifican als entièrs naturals: 0, 1, 2, 3… alara que los entièrs negatius son lor opausats: 0, −1, −2, −3… L'entièr zèro el meteis es doncas lo sol nombre a l'encòp positiu e negatiu.
Coutiches
Geografia
200px|left|thumb|Coutiches dans son canton et son arrondissement
Nombre entièr
Un nombre real es entièr s'es sens partida fraccionària, es a dire se son escritura decimala compren pas de chifra (mai que zèro) « aprèp la virgula ».
Pierrefitte-sur-Loire
Comunas vesinas
400px|left|Distanças e posicion relativa
Ligardas
Ligardas (Ligardes en francés) qu'ei ua comuna occitana de Gasconha situada dens lo departament de Gers e la region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.
Nombre entièr
Los entièrs relatius permeton d'exprimir un bilanç de variacion d'unitat (positiu per un ganh, negatiu per una pèrda) o una posicion sus un axe orientat discrèt, a respècte d'un punt origina. Donan un sens a la diferéncia de dos entièrs naturals quins que sián.
Ligardas
vinheta|Vaca a Ligardas
Nombre entièr
L'ensemble dels entièrs relatius es notat « Z », letra capitala grassa dins los tèxtes dactilografiats, pauc a pauc remplaçada per la grafia manuscrita amb una dobla barra oblica: « \mathbb{Z} ». La preséncia d'un asterisc en exponent (« Z* ») designa en general l'ensemble dels entièrs relatius non nuls, quitament s'aquela notacion es utilizada a l'encòp per l'ensemble dels elements inversibles, es a dire lo parelh d'entièrs {−1; 1}. La notacion « Z− » designe l'ensemble dels entièrs negatius. Es mai rar de trobar la notacion « Z+ », remplaçada per la notacion « N » dels entièrs naturals per identificacion.
Ligardas
Geografia
Comuna situada suus las tuquets de Gasconha entre lo Gran Auvignon e lo Petit Auvignon.
Nombre entièr
Aquel ensemble es (totalament) ordenat per la relacion de comparason usuala eretada dels entièrs naturals. Es tanben provesit de las operacions d'addicion e de multiplicacion que fondan la nocion d'anèl en algèbra.
Ligardas
Geografia
Ligardas qu'es un cairehorc mei important que La Montjòia e que Francescàs (shèis direccions de rotas departamentalas dont Agen-Condòm e Nerac-Leitora), pr'aquò a pas desvolopat ua aglomeracion e ua foncion comerciala comparabla a aqueras vilòtas.
Nombre entièr
Los entièrs relatius son a vegadas nomenats entièrs racionals, (jol nom de rational integer en anglés), e coma cas particulars d'entièrs algebrics sul còrs de nombres dels racionals. Utiliza aquel nom Nicolas Bourbaki e qualques matematicians s'inscrivent dins lo movement de las matematicas modèrnas, d'entre que Georges Papy. thumb|alt=La droite des nombres|La drecha dels nombres permet de representar los entièrs relatius|upright=3
Ligardas
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Nombre entièr
Motivacion
La principala rason de l'introduccion dels nombres negatius es la possibilitat de resòlvre totas las equacions de forma: Dins l'ensemble dels entièrs naturals, sonque aquelas equacions an una solucion.
Euilly e Lombut
es una comuna francesa del departament de las Ardenas e de la region de Champanha e Ardena.
Nombre entièr
Fragments d'istòria
La primièra mencion a de nombres negatius apareis dins de tèxtes indians coma l'Arybhatiya del matematician indian Âryabhata (476 - 550) onte son definidas las règlas d'addicions e de sostraccions. Los nombres negatius apareisson alara coma representant de deutes e los nombres positius coma de ganhs. Qualques sègles pus tard, dins los escrichs del matematician persan Abu l-Wafa (940 - 998), apareguèron de produchs de nombres negatius per de nombres positius. Pasmens lo nombre demòra encara ligat a de quantitats fisicas e lo nombre negatiu a gaire d'estatut legal. al Khuwarizmi (783 - 850) per exemple, dins son obratge la Transposicion e la reduccion perferís tractar 6 tipes d'equacions del segond gra al luòc d'envisatjar de sostraccions.
En Euròpa los nombres relatius apareguèron tardièrament ; s'atribuís en general a Simon Stevin (1548 - 1620) la celèbra règla dels signes pel produch de dos entièrs relatius. D'Alembert (1717 - 1783) dins l'Encyclopédie evòca lo nombre relatiu coma una idèa dangierosa. « ''Cal avoar qu'es pas aisit de fixar l'idèa de las quantitats negativas, & que qualques abils gents an en mai contribuit a l'embolhar per las nocions pauc exactas que ne donèron. Dire que la quantitat negativa es en dejós de res, es avançar una causa que se pòt pas concebre. Aqueles que pretendon qu'1 es pas comparable a - 1, & que lo repòrt entre 1 & -1 es diferent d'un rapòrt entre - -1 & 1, son dins una dobla error: 1(...) N'i a doncas pas vertadièrament & absoludament de quantitat negativa isolada: - 3 pres abstrachament presenta a l'esperit pas cap d'idèa. '' » (D'Alembert, diccionari rasonat de las sciéncias, dels arts e dels mestièrs)
Cal esperar encara dos sègles e l'aveniment del formalisme per veire aparéisser una construccion formala de l'ensemble dels entièrs relatius a partir de las classas d'equivaléncia de parelhs d'entièrs naturals
Es a Richard Dedekind (1831 - 1916) que se deu aquela construccion. El meteis utilizava la letra K per designar l'ensemble dels entièrs relatius. Mai s'utilizèt d'autras convencions, fins que Nicolas Bourbaki popularize l'usatge de la letra \mathbb{Z}, iniciala de l'alemand Zahlen (nombres)
Règlas operatòrias
Dins un nombre relatiu, se distinguís son signe (+ o - ) e sa valor absoluda: - 3 a per valor absoluda 3.
Addicion
La soma de dos entièrs de meteis signe s'obten en addicionant las doas valors absoludas e en conservant lo signe comun La soma de dos entièrs relatius de signe contrari s'obten en calculant la diferéncia entre las doas valors absoludas e li balhant lo signe de l'entièr qu'a la pus granda valor absoluda
Multiplicacion
Lo resultat d'una multiplicacion se sona un produch. Lo produch de dos nombres relatius de meteis signe es totjorn positiu (+) e s'obten ne fasent lo produch de las valors absoludas: (lo + essent pas obligatòri se lo produch es pas negatiu)
Lo produch de dos nombres relatius de signes diferents es totjorn negatiu (-) e s'obten en fasent lo produch de las valors absoludas
Règla dels signes
Rofiac (Tarn)
Rofiac (Rouffiac en francés) es una comuna lengadociana en País d'Albi situada dins lo departament de Tarn e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Nombre entièr
Construccion
L'anèl Z dels entièrs relatius pòt èsser vist coma lo simetrizat del semianèl N dels entièrs naturals.
thumb|Una representacion d'una construccion dels entièrs relatius|upright=1.5
Euilly e Lombut
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Nombre entièr
Estructura
L'ensemble dels entièrs relatius, amb las seunas leis d'addicion e de multiplicacion, es lo prototipe de la nocion d'anèl. S'agís quitament d'un anèl euclidian, en referéncia a la division euclidiana. Es doncas tanben principal e factorial.
Euilly e Lombut
Istòria
Sobrenomenada La una de las "Quatre Filhas de Yvois", aquela fortalesa #èsser als tres-quatrens destruida al. Uèi, pas subsisteix mai que dos torns, flanquées d'un abitatge.
Nombre entièr
Estructura
Se pòt provesir de la topologia discrèta associada a la distància usuala definida per la valor absoluda de la diferéncia, que ne fa un espaci metric complet. Las solas autras distàncias compatiblas amb l'estructura d'anèl son las distàncias p-adicas, onte p es un nombre primièr.
Euilly e Lombut
Istòria
Surnommée l'une des "Quatre Filles d'Yvois", cette forteresse fut aux trois-quarts détruite au. Aujourd'hui, il ne subsiste que deux tours, flanquées d'un logis.
Nombre entièr
Estructura
L'estructura de grop additiu (Z, +) es un grop monogèn sens torsion, es a dire un grop abelian liure de reng 1.
L'ensemble Z es totalament ordenat per la relacion d'òrdre usual.
Los entièrs relatius forman un ensemble denombrable infinit.
Extensions
L'ensemble Z dels entièrs relatius se cabussa dins l'ensemble dels nombres decimals, notat D, qu'el meteis es una partida de l'ensemble dels nombres racionals notat Q.
La nocion d'entièr es espandida per la definicion dels entièrs algebrics, que son als divèrses còrs de nombres çò que los entièrs relatius son al còrs dels racionals. Los entièrs racionals, es a dire los entièrs algebrics del còrs dels racionals, son doncas exactament los entièrs relatius.
Per cada distància p-adica, lo completat de Z es un anèl dels entièrs p-adics notat Z_p, qu'a per còrs de fraccions lo còrs dels nombres p-adics, notat Q_p e que conten Q.
Nòtas e referéncias
<References/>
Ligardas
Toponimia
Ni Dauzat nimei Negre non disen arren de Ligardas.
Mêsiô
Mêsiô (pr. /Majo/; Meyzieu en francés) es una comuna arpitana de Daufinat. Administrativament, es dins la metropòli de Lion e la region d'.
Roussillon
Roussillon en arpitan (Roussillon en francés) es una comuna arpitana dau Daufinat, situaa dins lo departament d'Isèra e la region de Ròse-Aups.
La Machine
La Machine pòt essèr:
Roussillon
Geografia
Roussillon A situat a équidistance (55km) de Lion e de Valença e a qualques quilomètres del departament de la Loire.
Cal saber #que i a 4 comunas #que se tòcan e #que foncionan fòrça sovent amassa : Sant-Maurici-l'Exili, Lo Peatge-de-Roussillon, Roussillon e Salaise-sus-Sanne ; aquel amassa representa una populacion approximative de 25 000 abitants. Mas ela tanben lo centre del airal urban de Roussillon
Roussillon est située à équidistance (55km) de Lyon et de Valença et à quelques kilomètres du département de la Loire.
Il faut savoir qu'il y a 4 communes qui se touchent et qui fonctionnent très souvent ensemble : Saint-Maurice-l'Exil, Le Péage-de-Roussillon, Roussillon et Salaise-sur-Sanne ; cet ensemble représente une population approximative de 25 000 habitants. Mais elle aussi le centre de l'aire urbaine de Roussillon
Istòria
Aquela tèrra #èsser un comtat apertenent a una branca bâtarde de la ostal capétienne de Borbó sortida de Charles de Borbó, fils de Jean, pòrti de Bourbonnais e de Auvergne, comte de Forez èca., e de Ostal de Berrí, duchesse de Auvergne e comtesse de Montpensier #que #aver:
l'an 1564 Catherine de Médicis, en viatge per presentar lo reialme als sieus fils Charles IX séjourne en lo neveu del Cardinal de Tournon. Es ailà #que modificarà lo projècte del tèxt #que li cal èsser presentat dins lo parlament e nait lo 9 d'agost de 1564 çò édit de Roussillon.
Cette terre fut un comté appartenant à une branche bâtarde de la maison capétienne de Bourbon issue de Charles de Bourbon, fils de Jean, duc de Bourbonnais et d'Auvergne, comte de Forez etc., et de Marie de Berry, duchesse d'Auvergne et comtesse de Montpensier qui eut:
En 1564 Catherine de Médicis, en voyage pour présenter le royaume à son fils Charles IX séjourne chez le neveu du Cardinal de Tournon. C'est là qu'elle modifiera le projet du texte qui doit être présenté au parlement et nait le 9 août 1564 l'édit de Roussillon.
Lys
Lys pòt essèr:
Còrs negre
Un còrs negre es en fisica un objècte ideau que son espèctre electromagnatic despend solament de sa temperatura. Aquela nocion foguèt introducha per lo premier còp per Gustav Kirchhoff en 1862. Permetèt a Max Planck de descubrir la quantificacion deis interaccions electromagneticas que venguèt un dei principis de basa de la fisica quantica.
Bourgogne
Bourgogne pòt essèr:
Châtillon-lès-Sons
es una comuna francesa del departament d'Aisne e de la region de Picardia.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Messey-sur-Grosne
Messey-sur-Grosne es una comuna francesa, situada dins lo departament de Sòna e Léger e la region de Borgonha.
Geografia
Messey-Sus-Grosne a situat en Saône-e-Loire (Bourgogne), al sud de Chalon-sus-Saône.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Bastiment del Castell de Messey-sus-Grosne a las XIII sègle. En 854, Charles lo Chauve #donar aquel vilatge als fraires de Sant-Philibert de Tournus.
Construction du Château de Messey-sur-Grosne aux XIII siècle. En 854, Charles le Chauve donna ce village aux moines de Saint-Philibert de Tournus.
Isu
L'isu es una lenga grassfields parlada en Cameron.
Localisacion
L'isu es parlat dins l'arrondiment de Fungom del departament de Menchum, dins la Region de Nòrd-Oèst de Cameron.
Classificacion
L'isu es classat dins lo grop oèst de las lengas ring de las lengas grassfields de l'èst.
Escritura
L'alfabet isu es :
Radioactivitat α
thumb|Emission d'una particula α.
La radioactivitat α es una forma de radioactivitat caracterizada per la desintegracion d'un nuclèu X qu'emet un nuclèu d'èli, dich particula α, e un nuclèu atomic novèu amb un nombre de massa demenit de 4 e un numerò atomic demenit de 2 :
Lèi salica
La lèi salica èra un ensems majors de lèis dau pòble franc dins lo corrent dau començament de l'Edat Mejana. Inicialament orala, aquela lèi foguèt escricha en latin a partir dau sègle VI. Regardava divèrsei domenis coma la criminalitat e lei reglas d'eiretatge. Aguèt una influéncia importanta en Euròpa Centrala e Occidentala.
Zévaco
Zevacu en còrs (Zévaco en francés) es una comuna corsa, situada dins lo departament de Corsega del Sud e la region de Corsega.
Borbonés (omonimia)
Borbonés es un toponim occitan:
Fislis
Fislis en alemannisch ( Fislis en francés) qu'ei ua comuna francesa deu departament deu Haut Ren e de la region d'Alsàcia.
Coduras
Coduras (Coudures en francés) qu'ei ua comuna gascona de Shalòssa situada dens lo departament de las Lanas e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Geografia
vignette|upright=1.6|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
Per Albèrt Dauzat, Coduras qu'ei derivat deu gascon cot, emplegat dens la region d'Ortès e de las Lanas, dab lo sens de « còrn, canton », qui dona coduròu « canton, cornèr ».
Bénédicte Boyrie-Fénié qu'ei de l'idèa de Negre e d'Astor e que precisa coduras ei la fòrma regulara deu latin culturas [çò qui correspón a ua partida deu gascon]. Lo senhor de Lascun qu'i hit bastir ua bastida cap a 1306.
Neustria
Nèustria èra un reiaume franc creat en 511 après la division dau reiaume de Clodovèu I entre sei quatre fius. S'estendèt dins lei regions occidentalas d'aquel estat d'Aquitània a la Marga. Per la seguida, dins lo corrent dei procidements d'unificacion e de division dei domenis francs, l'apelacion designèt la region entre Léger e Sèina que formèt un sotareiaume de l'Empèri Franc.
Salèrna/Salèrn/Salèrne (omonimia)
Chau destriar aquestes quasi-omonims (o paronims):
Belfahy
Belfahy es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Nauta Sòna e la region de la Franca Comtat.
Fuòc de Sant Elm
Un fuòc de Sant Elm es un fenomèn fisic qu'a luòc dins certanei condicions meteorologicas. Se manigesta per l'aparicion de luors coloradas a la cima ò ais extremitats dei masts dei naviris e sus leis alas deis avions. Es causat per l'efècte de corona que se debana quand lo camp electric a proximitat d'un conductor electric important. Entraïna l'ionizacion de moleculas d'èr sus de distàncias feblas e una recombinason deis electrons que va causar l'emission de lutz.
Sent Marçau (Charanta)
Sent Marçau (en francés Saint-Martial) es una comuna francesa, situada dins lo departament de Charanta e la region de Novela Aquitània, ancianament de Peitau-Charantas.
Lo parlar de la comuna es l'engolmesin.
Comunas limitròfas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Toponimia
Las atestacions ancianas son, per luec:
Nòtas e referéncias
<references group="N"/>
Évigny
es una comuna francesa del departament de las Ardenas e de la region de Champanha e Ardena.
Martigues Volley-Ball
Martigues Volley-Ball es un club de voleibòl fondat en 1985 e basat dins la vila dau Martegue. A l'ora d'ara, lo club jòga en Liga B francesa dempuei 2009.
Puòggoson
Puòggoson (Puygouzon en francés) es una comuna novèla d’Albigés. L’estat francés l’administra dins lo departament de Tarn e la region administrativa d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus. En 2016, lo prefècte de Tarn decidís l’integracion de La Bastida de Denat coma comuna delegada dins la comuna novèla de Puòggoson. Ven efectiva lo 1èr de genièr de 2017.
Geografia
Puòggoson es una pichona comuna de Tarn. D'una superfícia de, es al tèrme al Sud-Oèst de la vila d'Albi.
La commune de puèges e combas orientadas Èst/Oèst resultant de l'erosion de las partidas mai tendras d'un calcari paludenc del cretacèu, lo meteis que los bauces de Puègcèlsi e de la selva de Gresinha.
A despart de l’anciana comuna de La Bastida de Denat, las abitacions de la comuna son despartidas en lotejaments: Al Causse, Creissens, Bòsc grand, lo Masatge.
La Cairiá es lo centre administratiu de la comuna.
La comuna es enrodadas de las comunas de Salièrs, Carlús, Albi e Frejairòlas.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Las primièras abitacions del masatge vièlh de Puòggoson son del sègle XIII mai o mens, e l'installacion umana sul site es fòrça mai anciana. En efèit, las gents trobèron de rèstes de terralhas d'estíl galloroman. La tèrra roja e fòrça argilosa de la comuna foguèt escavada e utilizada per la fabricacion de terralhas, bricas e d'autres pèças de tèrra cuècha dins de temps fòrça alunhats. Annèxa la comuna de Montsalvi en 1827 e La Bastida de Denat en 2017.
Economia
Sa posicion privilegiada tenent a la vila d'Albi faguèt qu'una larga zona industriala se desvelopèt lo long de la N112 cap a Castras.
Luòcs e monuments
I a doas glèisas sus la comuna. Aquela de Sant Genièst, la mai anciana, se situa al sud de la comuna entre l'anciana D71 e la novèla N112 de 1967.
Departament de Borbonés
Lo departament de Borbonés z-es una division administrativa de l’estat francés, escambarlat sobre lo nòrd dau domeni lingüistic occitan e lo sud dau domeni lingüistic francés, amb d’influéncias arpitanas a l’Èst. Creat en febrièr de 1790, pren rapidament lo nom de departament d'Alèir.
Piratariá
La piratariá es una activitat ostila de depredacion e de violéncia menada a partir d'un naviri còntra un autre naviri ò còntra d'installacions litoralas. Apareguda tre l'Antiquitat Auta, probablament en Mar Egèa durant lo milleni II avC, se desvolopa generalament lòng dei rotas comercialas mau defendudas per lei marinas militaras. En particular, conoguèt dos periòdes de prosperitat dins la Mar Mediterranèa dau sègle I avC e dins leis Antilhas dei sègles XVII e XVIII.
Combatuda dempuei son aparicion, la piratariá suscitèt lei premiereis exemples coneguts de cooperacion internacionala entre estats sobeirans. Per exemple, Ciceron lei designèt coma « enemics de totei » (communis hostis omnium) dins son tractat De officiis. Aquò entraïnèt l'execucion de la màger part dei piratas capturats e, uei, la piratariá es encara un crime grèu dins la màger part dei país.
Canal de Joncion
thumb|Canal de joncion thumb|Canal de joncion a Salèlas d'Aude thumb|Lo canal de joncion rejònh Aude Lo canal de joncion tanben nomenat canal de Narbona es un canal de Lengadòc que liga lo Canal de Miègjorn al Canal de la Robina mejans l'Aude.
Percors
Lo canal es tot situat sus la comuna de Salèlas d'Aude, mesure 8 quilomètres de long, son traçat es tot drech, compta 7 esclusas (ara automatizadas) sul seu percours per ratrapar una desnivelacion de mai de 22 mètres. Permet de jònher lo Canal de las Doas Mars a Aude (confluéncia al luòc dich Galhostin), puèi al Canal de la Robina, constituís lo trach d'union entre lo canal del miègjorn e Narbona, puèi a La Novèla.
Arriba a Narbonne al nivèl de La Robina, un ancian lièch d’Aude utilizat per la navigacion dins l’Antiquitat e bastit en canal dempuèi 1686.
Bastit al començament segon las normas de Riquet, foguèt mai tard alargat al gabarit Freycinet. L'alimentacion en aiga se fa pel canal du Miègjorn. Une granda partida del seu cors es bordada d'arbres sus cada broa.
Rose Marie
vinheta
Canton de Monenh
Lo canton de Monenh qu'ei ua anciana division administrativa de Bearn, suprimida en 2015, situada dens l'arrondiment d'Auloron, lo departament deus Pirenèus Atlantics e la region d'Aquitània, adara de Navèra Aquitània. Despuish 2015, las 8 comunas que son dens lo canton deu Còr de Bearn (burèu centralizator : Morencs). La lenga autoctòna qu'ei l'occitan gascon, dens la soa varianta bearnesa.
Istòria
Lo canton de Monenh que's creè en 1790 dens lo districte d'Auloron.
En 1801, lo canton de Monenh qu'estó conservat.
A las eleccions departamentaus deu 22 de març de 2015, en aplicacion deu decret deu 25 de heurèr de 2014 qui delimita los cantons deus Pirenèus Atlantics, lo canton de Monenh qu'estó suprimit.
Lo 1er de gèr de 2017, totas las comunas que passèn dens l'arrondiment de Pau.
Rose Marie
Rose Marie Mazzetta (1923 – 2017) foguèt una actritz americana.
Le Pin (Alèir)
Le Pin  es una comuna francofòna de Borbonés, situada dins lo departament d'Alèir e la region d'Auvèrnhe.
Geografia
La municipalitat se situa en los Bassas Caminas del Bourbonnais, a l'èst del departament de l'Aliar.
La commune se situe dans les Basses Marches du Bourbonnais, à l'est du département de l'Allier.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Luzy
Luzy es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Nièvre e la region de Borgonha.
Geografia
left|thumb|220px|Mapa de la Nièvre Luzy es un cap-luòc de costat del sud-es del departament de la Nièvre, en la part sud del Morvan. La pichona vila a traversat pel riu Alène, afluente de la Aron e jos-afluente de la Loire,#que s'agrandís en un pichon lac en rason d'un modèst barrage al nivèl de la vila.
Vidai
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Victor Shklovsky
thumb|Victor Shklovsky
En rus, Ви́ктор Бори́сович Шкло́вский. Autra ortografia occitana possibla: Viktor Shklovsky.
Formalista rus, foguèt un dels membres mai coneguts del formalism rus.
Nascut en 1893, moriguèt en 1984. Es particularamanet conoscut per son concèpte de defamiliarizacion. Amb aquò vòl dire que l'art existís per far retrobar lo sens prigond de tota causa vist que tota causa se fossiliza en literatura e ven un cliché. Tanben l'art es lo mejan mai adapatat per nos far retrobar la sensacion de la vida e son esséncia.
Lo Vedat
Lo Vedat (Loubédat en francés) qu'ei ua comuna gascoa d'Occitània situada dens lo departament de Gers e la region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.
Geografia
vignette|upright=1.6|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
Lo nom que veng deu gascon vedat (latin vetatus « dehenut, defendut ») « bòsc o pastenc més en vedat, devesa », dab l'article lo,. Que s'agiva d'ua interdiccion d'apastengar lo bestiar o de caçar.
Lacroix-sur-Meuse
Lacroix-sur-Meuse es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mòsa e la region de Lorena.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Lo Salvador
populacion (an) 6 566 629 abitants (2007) Densitat 355,84 ab./km² - Jorn -De la Republica Federala de l'America Centrala 15 de setembre de 1821 1842 Lo Salvador (El Salvador en espanhòl) es un país pichon de l'America Centrala entre Guatemala a l'oèst e Honduras al nòrd. Al sud es bordat per l'Ocean Pacific. Sa capitala es San Salvador.
Istòria
Los conquistators espanhòls qu'arribèron al Salvador entre 1524-1525 venián de Guatemala après aver participat a la conquista de Mexic. Durant la colònia, Lo Salvador faguèt partida de la Capitania Generala de Guatemala, tanben coneguda coma Reialme de Guatemala. Lo territòri salvadorian foguèt dividit en las Alcaldias Màgers de San Salvador e Sonsonate. En 1811 e 1814 aguèron luòc d'importantas reaccions contra la dominacion espanhòla qu'exprimiguèron l'inquietud independentista dels criollos (blancs descendents d'espanhòls). Finalament, las nacions d'America Centrala atenguèron la siá independéncia d'Espanha, lo 15 de setembre de 1821.
Salvetat
Avián un ròtle doble: aquel de pòblament e de valorizacion de las tèrres encara vèrjas, mas tanben d'estapas suls camins de Sant Jaume de Compostèla.
Lo Salvador
Epòca de la federacion de l'America Centrala
En lo periòde que seguiguèt a l'independéncia, Lo Salvador e los autres païses centroamericans ensagèron manténer l'union eretada de la colònia e creèren la Republica Federala de l'America Centrala, una federacion que se dissolguèt en 1839. En 1851 Lo Salvador sofrís lo sieu mai significativa derròta militara dempuèi la siá independéncia, la Batalha de la Arada. Après la dissolucion de l'Union se succediguèt un periòde de luchas entre liberals e conservadors que s'esperlonguèt fins a 1871. Pendent aqueste periòde, se reduït lo cultiu d'anil e s'introdusiguèt lo del cafè.
Entre 1871 e 1931 se succediguèron los govèrns liberals que favorizèron los interèsses de l'elèit ligat al cultiu del cafè. En 1882, lo president Rafael Zaldívar decretèt l'abolicion de las tèrras comunalas e ejidos (proprietats ruralas d'emplec collectiu), que foguèron vendudas a particularas, çò que provoquèt un cambiament brusc en la proprietat de la tèrra.
Epòca de l'autoritarisme militar
En 1929, l'economia del país entrèt en crisi, coma consequéncia de la casuda dels prèses del cafè dins lo mercat internacional. En 1931, lo General Maximiliano Hernández Martínez, arribèt al poder après un còp d'Estat contra lo president civil Arturo Araujo. Martínez, establiguèt un govèrn ultraconservador e autoritari e reprimiguèt amb l'armada una rebellion de campanhards e indigènas en l'oèst del país, lo que resultèt en la mòrt de milièrs de personas. Lo nombre de victimas mortalas d'aquestes fachs, encara se debat. Las chifras de mòrts vàrian segon los autors, e van de 7000 fins a 30,000 personas. Los istorians debaton encara l'influéncia dels membres del Partit Comunista Salvadorian en l'insurreccion e del dirigent comunista Farabundo Martí. Lo general Martínez foguèt depausat per una cauma generala en 1944, cridada "La huelga de los Brazos Caídos". Mas lo sieu govèrn marquèt lo començament d'una seria de govèrns militars autoritaris successius, que s'acabarián en 1979 amb un còp d'Estat al General Carlos Humberto Romero, del Partit de Conciliacion Nacionala - PCN, e l'instauracion de la Junta Revolucionària de Govèrn.
En 1969 esclatèt una brèva guèrra amb Honduras, qu'es coneguda coma la "Guèrra de las 100 oras", o inexactament coma la "Guèrra del Fotbòl". Lo conflicte aguèt per origina una iniciativa de las autoritats d'Honduras de menar a tèrme una reforma agrària dins las siás frontièras; aquela distribucion de tèrras afavorissiá sonque los ondurians, çò qu'obliguèt de milièrs de salvadorians que residissián en Honduras a tornar dins lo sieu país, après èsser estats expropriats de las siás tèrras. En responsa a aquesta situacion, Lo Salvador declarèt la guèrra a Honduras.