cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Saint-Genest
Istòria
De nombrós ex-vòti, dels bastons e dels béquilles avián depausat a la sacristie. Aguèron trach en lo moment de la reconstruction de la glèisa en 1829. La fèsta dels grands dijòus a #èsser suprimida cap a 1870, mas lo pelegrinatge a perduré fins al començament de la.
Le pèlerinage avait lieu les trois jeudis suivant Pâques, les grands jeudis.
L'eau fraîche de la fontaine que surmontait la statue du saint avait la réputation de guérir certaines maladies, principalement les affections des jambes. Les pèlerins en buvaient et ne manquaient jamais d'en remplir une bouteille.
Astrofisica
right|315px|thumb|Las [[Pleiadas (estelum)|Pleiadas son un estelum dobèrt d’estelas joves situadas dins la constellacion del Taure.]]
Thomas Madsen-Mygdal
Thomas Madsen-Mygdal (1876-1943) agricultor e òme politic foguèt Primièr ministre de Danemarc entre 1926 e 1929.
Astrofisica
Actualament, los astronòms an una formacion en astrofisica e lors observacions son generalament estudiadas dins un contèxte astrofisic, de biais qu'aquelas doas disciplinas se destrian de mens en mens.
Disciplinas de l'astrofisica
Existís diferentas disciplinas en astrofisica:
L’astrofisica essent un subjècte fòrça vast, los astrofisicians utilizan generalament mai d'una disciplina de la fisica, que la mecanica, l’electromagnetisme, la mecanica estatistica, la termodinamica, la mecanica quantica, la relativitat, la fisica nucleara, la fisica de las particulas, la fisica atomica e moleculara.
Istoric
thumb|Copernic (1473-1543). Del mai luènh que remontan las donadas istoricas, se tròba de pròvas de l’existéncia de l’astronomia. Pendent longtemps, l’astronomia èra una disciplina plan distinta de la fisica. Dins la pensada aristoteliciana, lo monde celèst tendiá a la perfeccion, amb los còrses celèstes que semblavan d'èsser d'esfèras perfèctas circulant sus d'orbitas perfèctament circularas, alara que lo monde terrèstre sembla condemnat a l’imperfeccion. Aqueles dos mondes podián doncas pas èsser ligats.
thumb|left|Newton (1642-1727). A partir de las donadas precisas d’observacions (subretot dempuèi l’observatòri de Tycho Brahe), de recèrcas se faguèron per trobar una explicacion teorica al comportament observat. Dins un primièr temps, solas de leis empiricas foguèron formuladas, coma las leis de Kepler sul movement planetari a la començança del sègle XVII. Qualques ans pus tard, Isaac Newton faguèt lo ligam entre las leis de Kepler e la dinamica de Galilèu. Descobriguèt en efècte que las meteissas leis regissián la dinamica dels objèctes sus Tèrra e lo movement dels astres dins lo Sistèma Solar. La mecanica celèsta, aplicacion de la gravitat newtoniana e de las leis de Newton per explicar las leis de Kepler sus los movements de las planetas, foguèt la primièra unificacion de l’astronomia e de la fisica.
Aprèp qu’Isaac Newton aguèt publicat son libre, Philosophiae Naturalis Principia Mathematica, la navigacion maritima cambièt radicalament. A partir de 1670, lo monde entièr foguèt mesurat amb d’instruments modèrnes donant la latitud e de relòtges. Los besonhs de la Marina provoquèron l’amelioracion progressiva dels instruments e de las observacions astronomicas, donant atal mai de donadas als scientifics.
A la fin del sègle XIX, se descobriguèt que la lutz del Solelh se podiá descompausar en un espèctre de linhas coloradas. D'experiéncias amb de gases caufats mostrèron pus tard que las meteissas linhas èran presentas dins lor espèctre. Aquelas linhas especificas correspondián a un element quimic unic. Aquò foguèt la pròva que los elements quimics presents dans lo Solelh se podián trobar sus Tèrra. En efècte, l’èli foguèt d’en primièr descobèrt dins l'espèctre del Solelh, que son nom, e sonque mai tard sus Tèrra. Al sègle XX, l'espectroscopia (l’estudi d'aquelas linhas espectralas) se desvolopèt, subretot amb las avançadas de la fisica quantica que podiá explicar las observacions experimentalas e astronomicas.
Fisica de l'observacion
right|thumb|280px|[[NGC 4414, una galaxia espirala de la constellacion Coma Berenices, de 56,000 annadas lutz de diamètre e situada a 60 milions d'annadas lutz.]] La majoritat de las observacions en astrofisica son efectuadas en utilizant l'espèctre electromagnetic. Fòrça pauc de causas situadas a granda distància, levat las radiacions electromagneticas, pòdon èsser observadas dempuèi la Tèrra. Qualques observatòris d’ondas gravitacionalas foguèron bastits mas aquelas ondas son fòrça dificilas de detectar. Existisson tanben qualques observatòris de neutrinos per l’estudi del Solelh, subretot. Los rais cosmics son de particulas de nauta energia que son observadas quand tustan l’atmosfèra terrèstra.
Las observacions diferisson tanben sus l'escala de temps que considèran. Gaireben totas las observacions opticas s'espandisson sus mai d'unas minutas, o oras, de biais que los fenomèns que evoluan pus rapidament qu'aquel interval de temps son pas visibles. Pasmens, las donadas istoricas de qualques objèctes s’espandisson sus de sègles o de millenaris. Las observacions ràdio, elas, se concentran sus d'eveniments a l’escala de la millisegonda (pulsar millisegonda) o combina las donadas de mai d'uns ans. Las informacions obtengudas a aquelas diferentas escalas permeton d'accedir a de resultats diferents.
L’estudi del Solelh nòstre ten una plaça particulara dins l’astrofisica d'observacion. De fach de la granda distància que se tròban las autras estelas, los detalhs que se pòt acquerir sul Solelh son fòrça mai importants que poiriam observar sus las autras estelas. La compreneson del Solelh es tanben un guide per nòstre coneissença de las autras estelas.
L’evolucion estellara, lo subjècte qu'estúdia cossí càmbian las estelas, es sovent modelizada en plaçant los diferents tipes d’estelas a lor posicion sul diagrama de Hertzsprung-Russell. Aquel diagrama representa l’estat d’un objècte estellar, de sa naissença a sa disparicion. La composicion materiala dels objèctes astronomics pòt sovent èsser estudiada en utilizant:
Astrofisica teorica
thumb|[[Radiotelescòpi d'Effelsberg, en Alemanha.]] Los astrofisicians utilizan una granda varietat d’aisinas coma los modèls analitics o la simulacion numerica sus ordinator. Cada aisina a sos avantatges. Los modèls analitics d’un processus son generalament melhors per obtenir lo foncionament intèrne. Los modèls numerics, eles, pòdon revelar l’existéncia de fenomèns e d’efèctes que se poirián pas veire autrament,.
Los teoricians en astrofisica ensajan de crear de modèls teorics e de comprendre las consequéncias observablas d'aqueles modèls. Aquò ajuda los observators a cercar las donadas que pòdon negar un modèl o ajudar dins la causida entre d'alternativas o modèls contradictòris.
Los teoricians ensajan tanben de produire o modificar de modèls per prene en compte de donadas novèlas. En cas de contradiccion, la tendéncia generala es d'ensajar de far de modificacions minimas del modèl per l'adaptar a las donadas. Dins de cases, una granda quantitat de donadas incoerentas de repeticion pòt menar a l'abandon total d'un modèl.
Los subjèctes estudiats pels teoricians en astrofisica inclusent l’evolucion e la dinamica estellara, la formacion de las galaxias, las estructuras materialas de granda escala de l’Univèrs, l’origina dels rais cosmics, la relativitat generala e la cosmologia fisica, amb l’ajuda de la teoria de las còrdas e la fisica de las particulas. L’astrofisica relativista servís d’aisina per evaluar las proprietats de las estructuras de granda escala. Per aquelas estructuras, la gravitacion a un ròtle important dins los fenomèns fisics estudiats e servís de basa per la fisica dels traucs negres e l’estudi de las ondas gravitacionalas.
D'entre las teorias estudiadas e los modèls reconeguts en astrofisica, se pòt trobar lo Modèl ΛCDM qu'inclusís lo Big Bang, l’inflacion cosmica, la matèria negra e las teorias fondamentalas de la fisica.
Qualques exemples de processus:
L'energia sorna e la matèria negra son actualament los principals subjèctes de recèrca en astrofisica, essent donat que lor descobèrta e la controvèrsia sus lor existéncia es eissida de l'estudi de las galaxias.
Boigneville
Boigneville es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Essonne e la region d'Illa de França.
Toury-sur-Jour
Toury-sur-Jour es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Nièvre e la region de Borgonha.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Appellations Successivas de la comuna : Surgeto * 1638 : Thory en Surget
Estilhac
Estilhac (Estillac en francés) es una comuna gascona d'Agenés, en Brulhés, situada dens lo departament d'Òut e Garona e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Toury-sur-Jour
Istòria
Appellations successives de la commune :
Estilhac
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
La prononciacion es [esti'ʎat]. Las fòrmas ancianas son : decima de Istilhaco, en latin, en 1308, capella de Ostilhaco en 1326.
Segon Dauzat, l'etime seré *Stalliacum, deu nom latin d'òme Stallius, damb lo sufixe -acum , latinizacion del sufixe gallic -ācon.
Negre, citat per Bénédicte Boyrie-Fénié, explica lo nom per lo nom d'òme Statilius, damb lo sufixe -acum. Astor, tanben citat per B. Boyrie-Fénié, tòrna a Stallius de Dauzat
N.B. Dauzat e Astor pensavan probable a ua dissimilacion vocalica *Estalhac > Estilhac, fenomèn banal en occitan.
Hans Spemann
Hans Spemann (n. en 1869, m. en 1941) foguèt un embriologista alemand. Recebèt lo Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina en 1935.
[[zh:漢斯·斯佩曼]
(138) Tolosa
L'asteroïde (138) Tolosa foguèt observa pel primièr còp per Henri Perrotin lo 19 de mai de 1874. Son nom li ven de la vila d'ont foguèt observada: Tolosa
Verquigneul
es una comuna francesa, situada dins lo departament del Pas de Calais e la region del Nòrd-Pas de Calais.
Geografia
Lo vilatge a situat a qualques quilomètres al sud-es de Béthune. Al bòrd de la Loisnes, afluent de la Lys, es tanben vorejat pel Autoroute A26.
Le village est situé à quelques kilomètres au sud-est de Béthune. Au bord de la Loisnes, affluent de la Lys, il est aussi bordé par l'Autoroute A26.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
L'istòria de Verquigneul es fòrça ligada a aquela de Béthune. A d'en un autre luòc #èsser ligada a Béthune de 1990 a 2007. A #èsser a nòu erigida en municipalitat desparièra per un decrèt del 9 de novembre de 2007, en prenent efièch a la. La municipalitat a #èsser administrada per una delegacion especiala del 1 en genièr 2008 fins als eleccions de marces 2008.
L'histoire de Verquigneul est très liée à celle de Béthune. Elle a d'ailleurs été rattachée à Béthune de 1990 à 2007. Elle a été à nouveau érigée en commune distincte par un arrêté du 9 novembre 2007, prenant effet au 1. La commune a été administrée par une délégation spéciale du 1 janvier 2008 jusqu'aux élections de mars 2008.
Personalitats ligadas amb la comuna
Florence de Werquignoeul
Boissay
Boissay es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Sèina Maritima e la region de la Nauta Normandia.
Ferrière-sur-Beaulieu
Ferrière-sur-Beaulieu es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Indre e Léger e la region dau Centre.
Inaumont
es una comuna francesa del departament de las Ardenas e de la region de Champanha e Ardena.
Boissay
Geografia
Boissay Compren lo bourg e tres caserius : Fresle, Raimbouville e Mesnil-Jean.
Inaumont
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Andrea Muglia
Andrea Muglia es un politician gardiòl que foguèt cònsol de la comuna de La Gàrdia de 2002 a 2007.
Boissay
Geografia
Boissay comprend le bourg et trois hameaux : Fresle, Raimbouville et Mesnil-Jean.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
"Boisset" Vila en 1040/1048. Lo sieu nom significa "luòc ont empenhètz buis". Antany Parròquia importanta dividida en doas porcions ; se sap solament #que comptava setanta fuòcs al.
Ferrière-sur-Beaulieu
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Boissay
Istòria
"Boisset" cité en 1040/1048. Son nom signifie "lieu où poussent des buis". Autrefois paroisse importante divisée en deux portions ; on sait seulement qu'elle comptait soixante-dix feux au.
Mont-de-Laval
Mont-de-Laval es una comuna francesa, situada dins lo departament de Dobs e la region de la Borgonha Franca Comtat.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Agland
thumb|right|Aglands L'agland (var. aglan) es lo fruch deis espècias dau genre Quercus.
Leis aglands deis euses (la sosespècia ilex ne fa amars e la sosespècia ballota ne fa doces), son culhits per la noiridura dau bestiau (lei pòrcs que paisson dins lei pasturatges manjan leis aglands casuts, mentre que lei cabras escalan sovent sus leis arbres en lei cercant).
Lei pòbles cèltas dau nòrd e dau centre de la Peninsula Iberica preromana ne fasián de farina panificabla, segon çò que ditz Estrabon dins sei escriches sus aquelei pòbles:
Lo fruch se pòt manjar crus o torrat. Se'n fa tanben una licor deliciosa.
Saverio Rocchetti
Saverio Rocchetti es un politician gardiòl que foguèt cònsol de la comuna de La Gàrdia fins a 2002. Foguèt elegit en 1993 e en 1997.
Jens Otto Krag
Jens Otto Krag (1914-1978) òme politic foguèt primièr ministre de Danemarc en doas ocasions: entre 1962 e 1968, e entre 1971 e 1972.
Berck (Pas de Calais)
Berck es una comuna francesa, situada dins lo departament del Pas de Calais e la region del Nòrd-Pas de Calais.
Pinuelh
Pinuelh (Pineuilh en francés) o puslèu Pinuèlh segon la prononciacion autentica, es una comuna d'Occitània, en Agenés lengadocian, administrada per lo departament de Gironda de la region de Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Toponimia
Bénédicte Boyrie-Fénié fornís la prononciacion [pi'nœj] qu'es la de las comunas gasconas lonh de la vila, que coneisson emb son nom francés. La prononciacion relevada a Liguer (limitròfe) es [pi'nɛl], identica a la de l'autre Pinuèlh agenés ([pi'nɛw] d'un locutor naturau de Margairon, d'un parlar que vocaliza -l finala ).
Lo nom de Pinuèlh (atestacion Pinolio (de ~) en 1074-1087, en latin, ven deu mot latin pinus, « pin », e deu mot gallés -ialo, « clar, camp, espaci descobèrt » : *pinò-ialo. Lo nom marca una rompuda dins un bòsc de pins, . Lo sens d'origina deu mot -ialon e deu prumièr element mòstra qu'un vilatge novèl s'establissiá en desboigant un bòsc e lo sens derivat es « novèu luèc cultivat e poblat ». *Pino-ialon, compausat mixte, latinoceltic, se formèt probablament tard, quand la lenga gallesa èra dejà declinanta.
Dercy
Geografia
Dercy Es un pichon villatge de 396 abitants situats a 17 km del anciana capital de França (Laon). Aquel villatge a situat entre Marle e Crécy-sus-hivernacle.
Dercy est un petit village de 396 habitants situé à 17 km de l'ancienne capitale de France (Laon). Ce village est situé entre Marle et Crécy-sur-serre.
Constantina
thumb|Constantina Constantina (Qacentina en arabi: قسنطينة) es una vila del nòrd èst d'Argeria, cap luòc de la Wilaya de Constantina que compta mai de 840 000 abitants. Es considerada coma la tresena vila mai importanta del país per sa populacion.
Galariá
<Gallery> Fichièr:Constantine, 1972.jpg|Constantina en 1972 Fichièr:Pont des chutes.jpg|pont de las casudas Fichièr:Sidi m'sid.jpg|pont de Sidi m'sid sul Rummel Fichièr:Algérie constantine arche naturelle.jpg|Arca naturala 1899 </Gallery>
Otto Heinrich Warburg
Otto Heinrich Warburg (n. en 1883, m. en 1970) foguèt un biologista alemand. Recebèt lo Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina en 1931.
Gerhard Domagk
Gerhard Johannes Paul Domagk (n. en 1895, m. en 1964) foguèt un bacteriologista e patologista alemand. Recebèt lo Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina en 1939.
Gwaled
Gwaled en breton (Vallet en francés) es una comuna francesa, situada dins lo departament del Léger Atlantic e la region dels Païses de Léger.
Gerhard Domagk
Biografia
Nasquèt lo 30 d'octòbre de 1895 dins la vila de Lagow, situada a l'ocasion dins l'estat alemand de Brandeborg, e actualament fa partida de Polonha. Estudièt medecina a l'Universitat de Kiel mas vegèt interromputs los sieus estudis per participar coma volontari en la Primièra Guèrra Mondiala, ont foguèt ferit en decembre de 1914, en trabalhant la rèsta de la guèrra coma mètge. Finalizèt los sieus estudis après la guèrra e trabalhèt a l'Universitat de Greifswald, ont se consacrèt a estudiar las infeccions causadas pels bacterias. Lo 1925 seguiguèt a lo sieu professor Walter Gross a Münster, e comencèt après a trabalhar als laboratòris de la IG Farben a Wuppertal, ont l'an 1927 foguèt nomenat cap del departament de patologia experimental e lo 1929 cap de bacteriologia a Elberfeld.
Moriguèt lo 14 d'abril de 1964 dins la vila de Burgberg, situada a Baden-Württemberg.
Le Douhet
Le Douhet es una comuna francesa, situada dins lo departament de Charanta Maritima e la region de Novela Aquitània, ancianament de Peitau-Charantas.
Comunas vesinas
400px|gaucha||Distanças e posicion relativa
Toponimia
Las atestacions ancianas son, per luec:
Tiercé
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Halhs
Halhs (Fals en francés) es una comuna gascona d'Agenés, en Brulhés, situada dens lo departament d'Òut e Garona e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
La prononciacion es [hals]. Las fòrmas ancianas son : lo loc de Fals en 1464, Falhs en 1604, Hailhz en 1675.
Vallières (Auba)
Vallières  es una comuna francesa administrada per lo departament d'Auba de la region de Champanha-Ardena.
Halhs
Toponimia
Lo nom es pas un omonime deu lòc catalan de Fals (« llogaret » de Bages), Falcs en 1027, explicat (Joan Coromines) per un nom germanic d'òme Falk : un etime *Fals auré miat a Haus en gascon e la prononciacion [hals] implica ua finala -lhs. Lo nom demòra escur.
Vallières (Auba)
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Hilmar Baunsgaard
Hilmar Tormod Ingolf Baunsgaard (n. 26 de febrièr de 1920 - m. 30 de junh de 1989 ) òme politic foguèt primièr ministre de Danemarc entre 1968 e 1971.
Verquin
es una comuna francesa, situada dins lo departament del Pas de Calais e la region del Nòrd-Pas de Calais.
Friborg
Friborg pòt èsser:
E tanben:
Les Roises
Les Roises es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mòsa e la region de Lorena.
Béthune
Béthune es una comuna francesa, situada dins lo departament del Pas de Calais e la region dels Nauts de França.
Belvedere Marittimo
Belvedere Marittimo es una comuna italiana de la província de Cosença, en Calàbria.
Se situa a una detzena de quilomètres de La Gàrdia.
Glenat
Glenat o Glenac (Glénat en francés) z-es 'na comuna auvernhata, situada dins lo departament del Cantal e la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament d'Auvèrnhe.
Toponimia
Las fòrmas ancianas son, per luòc:
Glenat - Glaurgo ecclesia (?), en latin, en 918, Glenat, en 1275, Glenatum, en latin, en 1332, Glenac, en 1345, Glenacum, en 1444. Glenat vendriá d'un nom gallés (gal, gallic) d'òme, *Glennos amb lo sufixe gallés -ācon; *Glennos es pas atestat e una autra possibilitat es « sus la riba, glannā », mot que dona de còps de fòrmas en glen-,. Mas i a pas qu'un riu a costat del vilatge. L'evolucion -ac > -at, que s'escriu pas, es regulara dins una bona partida de la lenga e presenta tanlèu lo sègle XIII. Pr'amor de las atestacions, en -at coma en -ac, i a un dobte, mas lo nom es probablament en -ācon, un nom en -ati-/-ate-, sufixe productiu en Gàllia cisalpina e dins la mitat orientala d'Occitània, dona generalament una finala en -às (notem pr'aquò lo cas d'Argentat, de argantate, in vicaria Argentadense al sègle IX, ). La grafia normala es puslèu Glenac (e l'atestacion curiosa de 918, benlèu mal legida, presenta una finala -go, donc un -c- etimologic); Glenat es una grafia benlèu prudenta, en tot cas fonetica.
Espinadelh (supausat; fr Espinadel) - Las fòrmas ancianas son Espinadelh, en 1275, Spinadeylh, al sègle XIV, Mas des Pinadeilh, en 1404, Espinadeilh, en 1444, Espinadel, en 1486, Spinadel, en 1628, Sainct-Martin-d'Espinadel, en 1641. Las fòrmas occitanas Espinadelh (coma Lo Montelh, los autres Montelhs e Candelh), Espinadèlh, Espinaduèlh e Espinaduelh son totas possiblas: la prononciacion locala es pas atestat.
La Grelhièra (supausat; fr La Grillière) - La Grelieyra en 1406, La Greillère (non datat), La Grellière en 1661, la Grelhière en 1665, La Grelière en 1668
Administracion
vinheta|centre|Ostal de comuna de Glenat.
Nòtas
<references group="N"/>
Martin Klöti
Lo 1er de junh de 2016 ven president del conselh de govèrn del canton de Sant Galh.
Deuillet
es una comuna francesa del departament d'Aisne e de la region dels Nauts de França.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Plassac (Gironda)
Plassac qu'ei ua comuna francofòna, administrada peu departament de Gironda de la region d'Aquitània.
Beat Jörg
Beat Jörg (n. 12 de març de 1958) es un òme politic soís, del partit popular democrata crestian soís.
Lo 1er de junh de 2016 ven president (Landammann) del canton d'Uri.
Monika Knill-Kradolfer
Lo 1er de junh de 2016 ven presidenta del conselh de govèrn del canton de Turgòvia.
Montsegur (Gironda)
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Lenga e istòria
Montsegur es una enclava lingüistica gascona en país sentongés (gavache). Dens lo borg, la populacion parlava gascon, dens los vilatges autorn, parlava sentongés, coma dens lo Blaiés, lo nòrd Libornés, au Verdon, lo País Gavai.
Archibald Vivian Hill
Archibald Vivian Hill (n. en 1886, m.1977) foguèt un biofisician britanic. Recebèt lo Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina en 1922.
Liévans
Liévans es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Nauta Sòna e la region de la Franca Comtat.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Breuil
Breuil pòt essèr:
Granhòs
Granhòs (Grignols en francés) es una comuna occitana de Vasadés, en Gasconha, administrada pr'au departament de Gironda de la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Granhòs
Dauzat e Rostaing donan la medisha origina que per Granhòu (Dordonha) : lo latin graneolum, « granèir ». Bénédicte Boyrie-Fénié constata que las fòrmas ancianas, en latin, Grinolio (Bernardus de ~), en 1299, Grinolum, en 1307-1317, e la prononciacion actuala s'opausan a aquera interpretacion. Dona la preferéncia au nom de persona Granius, associat au sufixe aquitanic -òtze. La fòrma oficiala patiré de l'analogia dab l'omonime perigòrd (en francés, lo nom es lo medish : Grignols).
Adara, cau har quauques remarcas :
Flaujac deu derivar com los autes vilatges d'aqueth nom de Flavius + acum. Seré donc ua formacion antica, tot com Granius + -òtze. Com imaginar que dus vilatges, a 300 m de distància, agossen poscut co-existir atau pendent 20 sègles ? Un deus dus auré absorbit l'aute, mèi que mèi a las epòcas de depression demografica e lo quite sovenir se'n seré perdut. Com Granhòs èra pas parròpia, la conclusion s'impausa : un vilatge antic dab lo sufixe -òtze a jamèi existit a Granhòs. Justament, Bénédicte Boyrie-Fénié nòta, en citant Gerhard Rohlfs, que la frequéncia maximala deus noms en -òs es en Vasadés. Lo nom de la vila auré coneishut l'influéncia analogica deus noms en -òs, o tot simplament *Granhòus, per erosion fonetica, auré menat a Granhòs.
Justament, sembla ben que Granhòs sia ua aglomeracion creada a l'Edat Modèrna (principalament) a costat de son castèth e desvolopada gràcias a la construccion deu camin gran Vasats-Castèlgelós, actuau RD 655 e non pas un vilatge aquitanic. Èra dejà l'opinion d'O'Reilly. Au mens una atestacion anciana es pas la d'un vilatge, mès la d'una persona. Lo nom de Granhòus seré lo nom de la familha nòbla propietària deu castèth. La realitat medievala en occitan deu nom que las atestacions latinas Grinolio e Grinolium temptavan de representar es enqüèra a determinar (mès perqué pas *Grinòlh o *Grinolh ?). L'origina d'aqueth nom demòra a explicar (en relacion dab grinon, grenon, guinhon, « mostacha » ?).
Flaujac
Lo nom de Flaujac ven d'un nom d'òme latin, Flavius dab lo sufixe acum, latinizacion d'un sufixe celtic *ako-. Flaujac èra donc una granda propietat gallo-romana qu'avè per mèste Flavius.
A l'origina, lo nom de Flavius (de flavus, « jaune, gròc »), èra donat a una persona peublonda.
Istòria
La particularitat de Granhòus es d'amassar sheis ancianas parròpias :
Flaujac es lo nom d'un vilatge situat au bòrn de l'aglomeracion actuala de Granhòs. Granhòs es probablament ua aglomeracion creada a l'Edat Modèrna (principalament) en prolongament de l'alèia de son castèth e desvolopada gràcias a fèiras e mercats sus son feriau (l'administracion reiala autoriza las fèiras deu 17 de genèir e deu 25 de novembre e un mercat cada dimècres) e a la construccion deu camin gran Vasats - Castèlgelós, actuau RD 655. Mès Granhòs èra pas parròpia : la parròpia èra Sent Pèir de Flaujac.
A la Revolucion, las parròpias Sent Pèir de Flaujac (dont Granhòs dependé), Sent Martin de Glairós ([glej'rus]) e son annèxa, Sent Miquèu de Campinh, Sent Joan d'Ausac e son annèxa, Sent Andriu de La Cotura, Saint-Christophe (nom francés) de Romestanh, Nòsta Dòna de Sadirac e son annèxa, Saint-Sylvestre (en francés), Sent Martin de Monclaris (nom francés), Saint-Jean du Mazerol (en francés) formè la comuna de Granhòs. En 1851, la comuna de Granhòs ho desmembrada de sa seccion de Glairós per formar ua partida de la comuna de Sigalens.
Periscòpi
Lo periscòpi (ò episcòpi ) es un instrument optic que permet d'observar un objècte sensa èsser vist en retorn. Dins sa forma pus simpla, es un bostièr rectilinèu amb dos miraus orientats a 45° a cada extremitat. Mai d'un sistèma compòrta d'elements suplementaris (lentilhas, prismas, filtres... etc.) per facilitar l'observacion.
Egleisa de Sent Torquat d'Abadiño
right|250px L'egleisa de Sent Torquat (nom locau: San Trokaz) d'Abadiño, en Biscaia, dins lo País Basc, òbra de l'arquitecte Ignacio Ibero, fuguet construcha entre 1762 e 1783. Es bastida en estil de la Renaissença sus un ancian temple qu'auei n'i a practicament pas ges de traça; lo cluchier actuau fuguet ajustat a l'ancian temple en 1732 e es l'òbra dau peirier Juan Herdoiza. L'edifici es constituit de 'na nau rectangulara emb daus contrafòrts internes, un còr de forma poligonala e 'na croisiera d'ogivas en estil gotic. A la frisa, i a daus triglifs e de las metòpas egalament classicas.
Aigre
thumb|right|[[Dessenh mostrant un exemple d'utilizacion d'un aigre per derrabar lei plancas d'un postam.]]
Un aigre (var. agre, alús, levader, levador, lhevader, perpal ) es, en mecanica, una pèça rigida e lònga qu'es generalament utilizada en liason pivòt ò en supòrt simple a respècte d'una partida fixa per transformar un movement. Fa partida deis uech maquinas simplas. Sei doas utilizacions principalas son : Lei doas utilizacions son opausadas e, per exemple, una amplificacion de l'amplitud es totjorn realizada au detriment de l'esfòrç.
Friborg de Brisgòvia
Friborg de Brisgòvia (en alemand Freiburg im Breisgau) es una vila alemanda del Land de Baden-Württemberg. Sa populacion èra estimada a 218.043 abitants en 2012. Sa superfícia totala es de 153,06 km².
thumb|230px|left|Münsterplatz, en Friborg de Brisgòvia, Alemanha.
Blondefontaine
Blondefontaine es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Nauta Sòna e la region de Borgonha Franca Comtat.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Fendelha
Fendelha (Fendeille en francés) es una comuna lengadociana, situada dins lo departament d'Aude e la region d', ancianament de Lengadòc-Rosselhon.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Tracy-sur-Loire
Tracy-sur-Loire es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Nièvre e la region de Borgonha.
Geografia
La municipalitat se situa a mens de 10 quilomètres a l'èst de Sancerre, al sud de Cosne-Cors-sus-Loire e al nòrd de Pouilly-sus-Loire.
La commune se situe à moins de 10 kilomètres à l'est de Sancerre, au sud de Cosne-Cours-sur-Loire et au nord de Pouilly-sur-Loire.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Issancourt e Rumel
es una comuna francesa del departament de las Ardenas e de la region de Champanha e Ardena.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
La familha d'Aguisy en #èsser los Senhors (1481-1668)
La famille d'Aguisy en fut les Seigneurs (1481-1668)
Universitat Pau Sabatièr
L’Universitat de Tolosa III, tanben sonada Universitat Pau Sabatièr, es l’una de las tres universitats de l'Universitat de Tolosa.
L’universitat es especializada dins las sciéncias, las tecnologias, las disciplinas de la santat e del sports. Foguèt constituida en 1969 pel gropament de las facultats de sciéncias e las facultats medicalas de l’anciana Universitat de Tolosa. Compta 31,987 etudiants.
Istòria
L’anciana Universitat de Tolosa foguèt creada en 1229 e suprimida, coma totas las autras universitats francesas, per la Convencion en 1793 e tornat creada en 1896. Après mai de 1968 e la lei Faure, foguèt partejada en tres universitats (que l'Universitat Pau Sabatièr n'es) e un institut nacional politecnic.
Presidents de l'universitat
Lo president actual es Bertrand Monthubert.
Romagne-sous-les-Côtes
Romagne-sous-les-Côtes es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mòsa e la region de Lorena.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Vermelles
es una comuna francesa, situada dins lo departament del Pas de Calais e la region dels Nauts de França.
Geografia
Comuna situada sus la riu çò Surgeon #que lo nom ne ven de "adversum mellum", la mèl contra la adversité. Aquel lèma fach referéncia al temps de l'aucupacion espanhòla, periòde que # las Vermellois an fach pendent el fugir los espanhòls en lâchant sus eles dels essaims d'abelhas que lo sacerdòt del vilatge elevava. Es possible qu'aquel toponyme venga del flamenc vermeulen, lo molin del encreuament, de mai, la municipalitat a citat en las grandas cronicas de Flandres. La granja Rutoire, près del vilatge de Rojas i aguèt incendiat après la batalha de Courtray en 1302, doncas Rojas existissiá plan abans l'aucupacion espanhòla.
Commune située sur la rivière le Surgeon dont le nom vient de "adversum mellum", le miel contre l'adversité. Cette devise fait référence au temps de l'occupation espagnole, période durant laquelle les Vermellois ont fait fuir les espagnols en lâchant sur eux des essaims d'abeilles que le prêtre du village élevait. il est possible que ce toponyme vienne du flamand vermeulen, le moulin du carrefour, de plus, la commune est citée dans les grandes chroniques de Flandres. La ferme Rutoire, près du village de Vermelles fut incendiée après la bataille de Courtray en 1302, donc Vermelles existait bien avant l'occupation espagnole.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Al limit géographique de la plana de las Flandres e dels tucs d'Artés, aquela municipalitat apareis pauc en l'Istòria, marécageuse, boisée e isolada, ofrissiá pauc d'interès. Una villa gallo-romaine èra indentificable al limit de la municipalitat, mas lo terren a ocupat dempuèi qualques ans per un lotissement de Noyelles lez Rojas. Degun enregistra a pas #èsser entrepresa malgrat rèsta de ceramica facilament indentificables en superfícia. L'investigacion es malaisida perque lo territòri de la municipalitat #èsser prigondament trastocat pendent la primièra guèrra mondiala, de violentes combats s'i an desenrotllat e tot trabalh de terrassement risc de dégager de las rèstas umanas... La municipalitat compren de divèrses cementèris militars del Commonwealth regularament visitats per Britanics. Las linhas de tranchées èran encara discernables en superfícia fins a las remembrement dels ans 1970. La rota dicha de Hulluch, en traversant lo luòc dich del Val es considerable pels talus incultes isolats en enquadrant la rota. Aqueles talus son d'ancianas posicions de artillerie de la Primièra Guèrra Mondiala e indican clarament l'anciana linha de tèsta. Lo cementèri militar de la carrièra C. Beugnet Es una anciana plaça de auxili britanic de la batalha de Loos en Gohelle, se tròba qualques cavòts franceses e 2 o 3 cavòts de soldats desconeguts alemands. Lo sieu castèl i aguèt destruit en lo moment de las batalhas de decembre 1914 dintre alemands e angleses e de franceses. Rojas sembla i aver #èsser poblat de Francs Saliens dempuèi la, un grand cementèri franc se situava a Grenay près del terril principal, i aguèt enregistrat per Terninck, de contunh destruit, los vestigis de armements revenuts als ferrailleurs locales. Lo toponyme Rojas pòt èsser françique o flamenc, es malaisit a determinar perque la primièra mencion istoric segura de la comuna data de la. Las grandas cronicas de Flandres afirman que la granja Rutoire del pòble de Rojas i aguèt incendiat en lo moment d'una ofensiva dels Flamencs cap al Sud, après la batalha de Courtray de 1302, mas lo pòble de Rojas i aguèt estalviat. Meulen En flamenc significa molin al plural, en explicant benlèu lo plural del nom del pòble. Ver Indusís una idèa de movement o un encreuament. Vermeulen = Los molins del encreuament? Rojas réapparaît en l'Istòria jos Louis XIV, a figurat, fòrça marécageux e boisé, sus las mapas del banc de Béthune per las armadas francesas. Rojas, municipalitat rurala vei la siá importància créisser a amb l'espleitacion de las minas de carbon, de contunh aquel pòble plen de encant es totalament destruit l'an 1914-18. La carrièra de Montpellier en portant al Surgeon es interessant pel fach #que i aguèt cristianat aital del nom de la vila #qu'a apadrinat la reconstruction de Rojas en 1918-1920. Lo luòc verd del Grand Marais es interessant (passejada, persec, nombroses ausèls) e pròpri. Lo Vermellois es acollidor e aima partejar aquel #que sap de lo sieu pòble, merceja qualques ancians per las informacions #que m'an transmesas.
S'i organiza la fèsta de la citrouille en octòbre.
À la limite géographique de la plaine des Flandres et des collines d'Artois, cette commune apparaît peu dans l'Histoire, marécageuse, boisée et isolée, elle offrait peu d'intérêt. Une villa gallo-romaine était identifiable à la limite de la commune, mais le terrain est occupé depuis quelques années par un lotissement de Noyelles lez Vermelles. Aucune fouille n'a été entreprise malgré des débris de céramique facilement identifiables en surface. La recherche est difficile car le territoire de la commune fut profondément bouleversé durant la première guerre mondiale, de violents combats s'y sont déroulés et tout travail de terrassement risque de dégager des débris humains... La commune comprend plusieurs cimetières militaires du Commonwealth régulièrement visités par des Britanniques. Les lignes de tranchées étaient encore discernables en surface jusqu'aux remembrement des années 1970. La route dite d'Hulluch, traversant le lieu dit du Val est remarquable par les talus incultes isolés encadrant la route. Ces talus sont d'anciennes positions d'artillerie de la Première Guerre Mondiale et indiquent clairement l'ancienne ligne de front. Le cimetière militaire de la rue C. Beugnet est un ancien poste de secours britannique de la bataille de Loos en Gohelle, on trouve quelques tombes françaises et 2 ou 3 tombes de soldats inconnus allemands. Son château fut détruit lors des batailles de décembre 1914 entre allemands et anglais et français. Vermelles semble avoir été peuplé de Francs Saliens dès le, un grand cimetière franc se situait à Grenay près du terril principal, il fut fouillé par Terninck, puis détruit, les vestiges d'armements revendus aux ferrailleurs locaux. le toponyme Vermelles peut être françique ou flamand, c'est difficile à déterminer car la première mention historique sûre de la commune date du. les grandes chroniques de Flandres affirment que la ferme Rutoire du village de Vermelles fut incendiée lors d'une offensive des Flamands vers le Sud, après la bataille de Courtray de 1302, mais le village de Vermelles fut épargné. Meulen en flamand signifie moulin au pluriel, expliquant peut-être le pluriel du nom du village. Ver induit une idée de mouvement ou un carrefour. Vermeulen = les moulins du carrefour? Vermelles réapparaît dans l'Histoire sous Louis XIV, il est figuré, très marécageux et boisé, sur les cartes du siège de Béthune par les armées françaises. Vermelles, commune rurale voit son importance grandir au avec l'exploitation des mines de charbon, puis ce village plein de charme est entièrement détruit en 1914-18. La rue de Montpellier menant au Surgeon est intéressante par le fait qu'elle fut baptisée ainsi du nom de la ville qui a parrainé la reconstruction de Vermelles en 1918-1920. Le site vert du Grand Marais est intéressant (promenade, pêche, nombreux oiseaux) et propre. Le Vermellois est accueillant et aime partager ce qu'il sait de son village, je remercie quelques anciens pour les informations qu'ils m'ont transmises.
On y organise la fête de la citrouille en octobre.
La Belliole
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Nòtas
<references group=N/>
Hargas d'Orbisa
Hargas d'Orbisa (Fargues-sur-Ourbise en francés) qu'es ua comuna gascona d'Agenés, situada dens lo departament d'Òut e Garona e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Hérenguerville
Hérenguerville es una comuna normanda, situada dins lo departament de la Marga e la region de Normandia.
Hargas d'Orbisa
Toponimia
Las fòrmas ancianas son : Caporbiza (Sent Julian de ~), en 1286, Fargiis (ecclesia de Pompanha et de ~) archidiaconatui Cayranensi uni..., en latin, en 1309, Fargis (par. de ~), en latin, en 1310, Capourbise (St Julien de ~), en francés, Fargues (St Cirissy de ~), en 1604 (d'aubunas atestacions son per Sent Julian de Caporbisa, a 2-3 km). Lo nom de Sent Julian de Caporbisa ha véser que lo riu nèish près d'aqueth vilatge. Sent Julian es lo nom de mèi d'un sent, com Sent Julian l'Espitalièr o Sent Julian de Briude, ,. Lo nom de Hargas d'Orbisa, escrit Farg- segon la tradicion grafica anciana, marca que i avè hargas (lo latin fabrica avèva lo sens d' « obrador », pui prengot lo sens actuau, ).
Vadans
Vadans es una comuna francesa, situada dins lo departament de Jura e la region de Borgonha Franca Comtat, abans de Franca Comtat.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Periòde de revolucion
Lo periòde de revolucion d'un còrs celèst es lo periòde necessari per qu'aqueu còrs percorrís sa trajèctoria a l'entorn d'un autre astre. Per exemple, per la Luna a l'entorn de la Tèrra es 27,3217 jorns.
Saint-Laurent-de-la-Barrière
Saint-Laurent-de-la-Barrière es una comuna francesa, situada dins lo departament de Charanta Maritima e la region de Novela Aquitània, ancianament de Peitau-Charantas.
Verton
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Saint-Laurent-de-la-Barrière
Comunas vesinas
400px|gaucha||Distanças e posicion relativa
Toponimia
Las atestacions ancianas son, per luec:
Beutin
Beutin es una comuna francesa, situada dins lo departament del Pas de Calais e la region dels Nauts de França.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Henri Perrotin
Henri Joseph Anastase Perrotin (19 de decembre de 1845 (Sent Lop) – 29 de febrièr de 1904 (Niça)) foguèt un astronòm occitan.
Eissit d'una familha modèsta de Lengadòc, estudièt al licèu de Pau. Al començament de sa carrièra, el meteis e Guillaume Bigourdan foguèron assistents de Félix Tisserand a l'Observatòri de Tolosa, venguèt professor de mecanica celèsta a la Facultat de las Sciéncias de Tolosa. Mai tard, venguèt director de l'Observatòri de Niça de 1884 fins a sa mòrt. Faguèt d'observacions de Mart e ensagèt de determinar lo periòde de rotacion de Vènus. Calculèt tanben las perturbacions de l'orbita de (4) Vesta.
Dins la literatura, es nomenat Henri Perrotin e a vegadas Joseph Perrotin (e mai siá la meteissa persona). Sas descobèrtas d'asteroïdes son atribuidas pel Minor Planet Center a J. Perrotin.
Creèt las Annalas de l'Observatòri de Niça en 1887.
Omenatge
Foguèron nomenats en son onor:
Lailly
Lailly es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Iona e la region de Borgonha.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
En junh 1940, los refugiats en venent de la Marna #èsser metrallats sus la rota de Courgenay. La granja de Beauregard #cremar pendent divèrses jorns. Dintratz Lailly e Courgenay, 24 o 26 cavals avián aucit e meses en los fossés.
En juin 1940, les réfugiés venant de la Marne furent mitraillés sur la route de Courgenay. La ferme de Beauregard brûla pendant plusieurs jours. Entre Lailly et Courgenay, 24 ou 26 chevaux étaient tués et placés dans les fossés.
Nòtas
<references group=N/>
Asturleonés
L'asturleonés (nom autoctòn: asturllionés) es una varietat apertenent ai lengas romanicas. Se considèra siá coma una lenga independenta (segon la revendicacion locala e certanei lingüistas), siá coma un dialècte espanhòu (segon la lingüistica romanica tradicionala).
Periòde sinodic
Lo periòde sinodic es lo periòde necessària per qu'un astre ven tornarmai dins una mema posicion Tèrra-astre-Soleu. Es a dire que sa posicion dins lo cèu vist dempuei la Tèrra es la mema a respèct dau Soleu.
Asturleonés
Se parla dins diferents territòris e i receu de noms diferents:
Certanei militants lingüistics asturleonés pretendon de maniera exagerada que lo dialècte eonaviego, parlat dins l'extrèm oèst d'Astúrias, seriá una forma d'asturleonés. En realitat, es clarament un dialècte galèc que ten quauquei trachs de transicion vèrs l'asturleonés mai que garda una dominacion fòrta dei trachs galècs.
Renat Lavaud
Renat Lavaud (en francés René Lavaud; Autafòrt, 18 d'abril de 1874 – Sant Rafèu, 6 d'abril de 1955) foguèt un escrivan e filològ occitan de Peiregòrd qu'amb Renat Nelli ajudèt fòrça a la divulgacion dels trobadors.
Biografia
Renat Lavaud nasquèt a Autafòrt en 1874, caganís d'una familha que comptava tretze enfants. D'ora Lavaud laissèt son país per preparar d'estudis superiors. Faguèt los estudis al licèu de Peireguers, puèi al Licèu Lakanal ont preparèt sa licéncia e a l’encòp lo concors de l'Escòla Normala Superiora. Foguèt recebut en 1897 e venguèt puèi agregat en letras en 1902. Ensenhèt a divèrses licèus primièr en Occitània (al Puèi de 1900 a 1904), e aprèp demorèt a Laon (Picardia) de 1904 a 1911, abans de passar la Mediterranèa e s'installar en Argeria. Ailà foguèt ensenhaire a Constantina de 1911 a 1913, e puèi a Oran de 1913 a 1919. Tornèt cap a las tèrras d’òc en 1919 e faguèt lo professor a Marselha fins a 1925, abans d’anar en França ont trabalhèt al Licèu Voltaire de París de 1925 a 1926, puèi al Licèu Hoche de Versalhas de 1926 a 1930 e finalament tornarmai a París al Licèu Buffon de 1930 a 1934.
Escriguèt d'articles suls trobadors dins divèrsas revistas coma per exemple Lemosin que i estudièt Bertran de Bòrn (1902) e Gaucèlm Faidit, dins lo Bornat qu'i parlèt de Guiraut de Bornelh o dins las Annales du Midi. Sembla que laissèt un trabalh manuscrich inedit sul trobador Cadenet.
Abans sa mòrt, que l'emportèt en abril de 1955, èra a alestir dos volums suls trobadors amb son companh e amic Renat Nelli.
Illy
Illy es una comuna francesa del departament de las Ardenas e de la region de Champanha e Ardena.
Geografia
Comuna de las ardennes, integrada a la Comunitat de municipalitats del País sedanais. Lo masatge caseriu Olly a ligat administrativement a Illy. La municipalitat es desservie per 4 rotas départementales, situada a una desena de quilomètres de la frontièra bèlga. Organizada en "openfield" (camp dubèrt), la municipalitat a environat de parcelles conreades e de pradas (remembrement efectuat en 1964). Lo territòri de la municipalitat a compausat per granda part de bòsques. Lo vilatge principal es drainé per un pichon afluent de la Meuse, lo ruisseau de Mézières. Olly Es drainé pel riu de la Givonne.
Commune des ardennes, intégrée à la Communauté de communes du Pays sedanais. Le hameau Olly est rattaché administrativement à Illy. La commune est desservie par 4 routes départementales, située à une dizaine de kilomètres de la frontière belge. Organisée en "openfield" (champ ouvert), la commune est entourée de parcelles cultivées et de prairies (remembrement effectué en 1964). Le territoire de la commune est composé pour grande partie de forêts. Le village principal est drainé par un petit affluent de la Meuse, le ruisseau de Mézières. Olly est drainé par la rivière de la Givonne.
Comuna de las ardennes, integrada a la Comunitat de municipalitats del País sedanais. Lo caseriu Olly a ligat administrativement a Illy. La municipalitat es desservie per 4 rotas départementales, situada a una desena de quilomètres de la frontièra bèlga. Organizada en "openfield" (camp dubèrt), la municipalitat a environat de parcelles conreades e de pradas (remembrement efectuat en 1964). Lo territòri de la municipalitat a compausat per granda part de bòsques. Lo vilatge principal es drainé per un pichon afluent de la Meuse, lo ruisseau de Mézières. Olly Es drainé pel riu de la Givonne.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
En 1560, Illy fa partida de la Principauté de Sedan. En lo moment de la batalha de Sedan (Guèrra franco-prussienne de 1870), lo territòri de la municipalitat a servit de zòna de combats portats contra las tropas prussiennes. La division de la cavalleria de resèrva jol commandement del general Margueritte (constituida essencialament pels regiments de chasseurs d'Africa) èra plaçada a l'entorn del scenari de Floing e del calvaire de Illy. Lo 1 en setembre 1870 lo matin, los cavalièrs del general Margueritte pròven d'empedir los prussiens dels delimitar. #Èsser grèvament ferit just abans la carga épique e tragique de la siá division. A Olly a partir de la de nombrosas manufacturas de pelotonnage de la lana an #èsser installadas la longitud dels corses d'aiga de la Givonne e dels Dètz Fraires. Aquelas fabricas an #èsser remplaçadas a partir de la per taillanderies de contunh de las filatures fins a.
En 1560, Illy fait partie de la Principauté de Sedan. Lors de la bataille de Sedan (Guerre franco-prussienne de 1870), le territoire de la commune a servi de zone de combats menés contre les troupes prussiennes. La 1 division de la cavalerie de réserve sous le commandement du général Margueritte (constituée essentiellement par les régiments de chasseurs d'Afrique) était positionnée autour du plateau de Floing et du calvaire d'Illy. Le 1 septembre 1870 au matin, les cavaliers du général Margueritte essayent d’empêcher les prussiens de les encercler. Il fut gravement blessé juste avant la charge épique et tragique de sa division. A Olly à partir du de nombreuses manufactures de pelotonnage de la laine ont été installées le long des cours d'eau de la Givonne et des Dix Frères. Ces usines ont été remplacées à partir du par des taillanderies puis des filatures jusqu'au.
Dhuizel
es una comuna francesa del departament d'Aisne e de la region de Picardia.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa