cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Institut Bearnés e Gascon
Activitat
L'Institut qu'afirma de comptar mei de 450 aderents (en 2008) mes lo nombre de membres actius qu'ei de l'ordi d'un ueitantenat au maxímum.
Secessionisme lingüistic
L'IBG que considèra que l'occitanisme e seré ua doctrina completament estrangèra a l'eiretatge gascon e bearnés e qu'Occitània n'auré pas jamei existit. Que considèra que lo bearnés e lo gascon non forman pas un dialècte occitan mes ua lenga distinta de l'occitan (vejatz secessionisme lingüistic).
Segon l'IBG, l'usatge de la grafia classica entau gascon qu'auré estremat lo pòble de la soa cultura literària e de l'escriut au quau èra acostumat. Per aquera rason, l'IBG que s'estima mei la grafia febusiana e que la presenta coma ua "grafia modèrna", e que qualifica la grafia classica, segon los interlocutors, d'"anciana", de "sapientassa" o mei qu'aquò d'"espanhòla", a bèths còps tanben qu'afirma qu'ei impausada "de Montpelhièr enlà" e que carreja dab era un projècte politic demiat peu Partit Occitan.
Impacte
Ja que l'IBG, particularament dens lo parçan de Nai, aja plan escadut de's har conéisher en prepausant animacions popularas (cors deu ser, seradas cantas e contes), las soas posicions que son hèra minoritàrias dens lo païsatge culturau de Gasconha e de Bearn: lo lor impacte qu'es feble. La grana majoritat deus movements culturaus bearnés e gascons qu'adereishen a l'occitanisme e que considèran que lo gascon (e donc dab eth lo bearnés) ei de fèit una varietat de l'occitan.
Anton Wilhelm Amo
Anton Wilhelm Amo, nascut a Awukena (dins la region d'Axim, en Ghana) vèrs 1703 e benlèu mòrt a Chama en Ghana vèrs 1753, es un filosòf alemand e ghanean, professor a las universitats de Halle, de Wittemberg e d'Iena, en Allemanha; es possiblament la primièra persona originària d'Africa subsahariana qu'estudièt dins una universitat europèa, e lo primièr african qu'obtenguèt un doctorat dins una universitat europèa.
Biografia
Eissit del grop etnic Nzema, es pres per la Companhiá Olandesa de las Índias Occidentalas ( Holländisch-Westindische Gesellschaft ) en 1707 e es ofèrt coma dona a Anton Ulrich, duc de Brunswick-Wolfenbüttel. Aquela dona, tipica a aquel epòca, sembla aver esta motivat per las bonas relations que lo duc mantengava amb la companhiá. Amo es batejat lo 29 de julhet de 1707; atal es mencionat pel primièr còp dins los registres de la Capèla de Brunswick-Wolfenbüttel, jol nom d’Anton Wilhelm, per sos dos pairins, lo duc Anton Ulrich e son filh August Wilhelm de Brunswick-Wolfenbüttel.
La jovensa d'Amo es desconeguda. Sembla pasmens que recebèt una education solida. Los registres financièrs del castèl de Brunswick-Wolfenbüttel mònstan dos dons al nom d’Amo pels ans 1716/1717 e 1719/1721, benlèu per pagar son educacion. Las rasons per que Amo foguèt educat puslèu qu’utilizat coma servicial son pas claras. Unes autors coma Reginald Bess suggerisson que l’exemple d’Abraham Hanibal podèt aver motivar aquela decision. En efièch, Abraham Hanibal, esclau negre liberat pel tsar, serviguèt la tsarina Elisabèt I, nebòda del duc Anton Ulrich de Brunswick-Wolfenbüttel. Mas es mai probable qu'Abraham Hanibal e Anton Amo se sián encontrats a Wolfenbüttel.
En 1727, Amo es matriculat al Collègi de Filosofia e de Sciéncias Umanas a l’universitat de Halle. Amo es licenciat en drech en 1729, après un memòri suls drechs dels Negres en Euròpa, titolat  De Jure Maurorum in Europa  (Del drech dels Moros en Euròpa). Lo 2 de setembre de 1730, rejonh l’Universitat de Wittemberg, ont contunha en estudis de medecina. Lo 17 d'abril de 1734, sosten tèsi titulada  De Humanae mentis apatheia  (De l’Apatiá de l’alma umaina). Es alara lo primièr african negre a venir doctor en letras e filosofia dins una universitat europèa.
Torna a l'universitat de Halle, ont es nomenat professor en 1736. I publica en 1738 son segon obratge, lo Tractat sus l'art de filosofar de bais simple e precís, ont desvelopa una epistemologia empirica pareissen pro a aqueles de John Locke e de David Hume. En 1740, recep una cadièra de filosofia a l'Universitat d'Iena ont ensenha la filosofia fins a 1747. En 1751, va en l’Africa per de rasons desconeguda. Pasmens que lo contèxte politic e social li venguèt alara desfavorable. Viu fins a sa mòrt, vèrs 1753, en Còsta d’Aur (actual Ghana), al fòrt olandés Sant Sebastien, e i trabalha coma orfèbre.
Ligam amb la filosofia alemanda de las Luses
Anton Wilhelm Amo es un dels pensaire màger de las «  Aufklärung  » (Luses) en Alemanha. Èra per exemple ligat a Christian Thomasius, qu'aviá lo sosten. Tanben, Johann Peter von Ludewig es considerat coma lo protector d'Amo. Utiliza las tèsis de Christian Wolff e Gottfried Leibniz, que tracta per exemple dins  Tractatus de arte sobrie et accurate philosophandi  (Tractat sus l'art de flosofar de biaissimple e precís), e qu’estudia e critica dins las conferéncias que dona.
En medecina, Anton Wilhelm Amo se plaça entre doas escòlas. Sa tèsi  De humanae mentis apatheia  (De l’Apatiá de l’alma umana), nega pas l’existéncia de l’alma coma los mecanistas, mas fa una neta dominança dels efièch quimics e fisics sul còrs. Aquela tèsi introduch tanben la distinccion, defenduda per Immanuel Kant en 1781 dins  Kritik der reinen Vernunft  (Critica de la Rason Pure), entre las impressions sensorialas e la rason, fornissent doas fonts d’informacion complementàrias, e explicant los jutjaments a priori.
Dins la controvèrsia generala que mòu l’universitat, coma aquela de Halle, entre lo « racionalisme » de las Luses e le « pietisme » dels partisans de la morala religiosa (que representa Joachim Lange per exemple), Amo se situa del costat de las Luses. L’universitat de Halle a, a aquela epòca, la reputacion d’èsser un centre de las Luses, per exemple mercé a Christian Wolff.
A l’epòca ont sosten sa tèsi  De mentis Apatheia  (De l’Apatiá de l’alma umaina) en 1734, Amo a lo sosten e la reconeissença dels parelhs. Atal, acabada la tèsi, Johann Gottfried Kraus, rector de l’universitat de Wittemberg, pronóncia un elògi per Amo e lo compara a las grandas figuras africanas de l’antiquitat (Terenci de Cartage, Apulèu de Madaura).
Contèxte politic e racisme
Amb la pojada generala del racisme dins l’Euròpa del sègle XVIII, la figura d’Amo a una valor fòrça simbolica. Lo quita Amo defendèt los drechs dels Negres dins sa primièra dissertacion inaugurala De Jure Maurorum in Europa (Del drech dels Moros en Euròpa) de 1729, ont discuta la question de l’esclavatge e de las libertats dels Negres vivent en Euròpa.
Se Amo trabalhèt pas pus en seguida pels drechs dels Moros, contunhèt a defendre sas originas africainas. Signa totas sas publicacions amb l’apondt Afer (« que ven d’Africa » en Latin). Exitís de versions de son nom, utilizat per el meteis o per d’autres, que fan referéncia a sas origines : Amo-Guinea Afer, Antonius Guilielmus Amo Afer (Anton Wilhelm Amo d’Africa), ou encara Amo-Guinea Africanus.
Lo contèxte racista influenciè la vida d’Amo. La familha dels Brunswick-Wolfenbüttel cerca a le maridar dins los ans 1730. Capita pas cap d'ensags, subretot a causa de sa raça. Lo duc, engatjat dins la guèrra austroprussiana, se vei mermar sos intereses dins las òbras universitàrias de son aparat. Dins los ans 1740, la familha Brunswick-Wolfenbüttel s’alunha de la filosofia de las Luses, e fin finala, d’Anton Amo. se pòt supausar que la pujada de racisme, lo periòde politic trebolat pe las guèrras, la pujada dels nacionalismes, etla pèrda de la proteccion del duc de Wolfenbüttel son de l'ensens dels factors que lo menèt a tornar en Ghana.
Las lecturas posterioras del personatge
A causa de sas origines, la filosofia d’Amo foguèt pro amagada. Pasmens, es mencionat per diferents autors, totjorn per tòca de probar la valor potenciala dels Negres, dins una epòca ont los prejutjats racistas son nobroses. En 1787, dons Von den Negern (Dels Nègres), Johann Friedrich Blumenbach, biologista celèbre, cita lo nom d’Amo d'entre autres Africans per probar l’egalitat intellectuala entre Africans e Europèus. En 1808, Henri Grégoire, al capítol 18 de De la literatura dels Nègres, presente de « Notícias de Nègres e de Mulastres coneguts per los talents e lors obratges ». Dins aquel capítol, consacra quatre paginas a la vida a l’òbra d’Amo, e declara que « l’Universitat de Wittemberg n’aviá pas, sus la diferéncia de colors, los prejutjats absurds de tant d’òmes que se pretendon enlucir ».
Al sègle XX coma çò que precedís, Anton Amo passionava subretot par son percors atipic. En 1916 e 1918, un bibliotecari del nom de Wolfram Suchier consacra doas biografias a la vida d’Amo, soslinhant son caractèr excepcional <sup class="reference cite_virgule">,. Es quitament aquela excepcionalitat de veire d'Africans qu'explicariá, segon Suchier, la reconeissença dels sieus parelhs per la filosofia d’Amo. En 1946, dins un contèxte internacional encara fòrça inegalitari, Beatrice Fleming e Marion Pryde publican Distinguished Negroes Abroad (Noirs éminents à l’étranger), où la vie d’Amo est décrite. En 1957, dins son autobiografia, Kwame Nkruhma, president de Ghana, remebra que sabiá éprouvé un grand intérêt pour cette personnalité africaine.
La figura d’Amo foguèt tanben instrumentalizada pel regim comunista de la Repubca democratca allemanda. L’universitat de Halle, situada en Allemanha de l’Èst, es ufan d’aver acculhit un dels primièrs estudiants negres en Euròpa. Atal cercava a provar l’existéncia d'una alliança istorica entre los païses socialistas e los africans. Dins aquel contèxte, l’universitat aucèron un estatut d’Anton Wilhelm Amo. Burchard Brentjes, en 1976, dins Anton Wilhelm Amo – Der schwarze Philosoph in Halle (Anton Wilhelm Amo – Lo Filosòf negre a Halle), presenta Amo coma un contra exemple de l’istòria de la colonizacion.
Se la figura d’Amo foguèt largament utilizada per defendre los drechs dels Negres o revendicar lor egalitat intellectuala, son òbra foguèt rarament utilizada coma pilar dels « Aufklärung ». Anton Amo es alara fòrça emblematic, mas sa filosofia es pauc coneguda e discutida. Es dins una perspectiva simbolica que, dempuèi 1994, l’universitat Martin Luther de Halle-Wittemberg dona un prèmi « Anton Wilhelm Amo » destinat als estudiants estrangièrs.
Juan Antonio Bardem
Juan Antonio Bardem (Madrid lo 2 de junh de 1922- Madrid lo 30 d'octobre de 2002 foguèt un director cinematografic e scenarista espanhòl. Son filme pus conegut es Muerte de un ciclista (1955) que recebèt un premi a Canas. Foguèt candidat al Oscar en 1958 per La venganza. Es lo filh dels actors Rafael Bardem e Matilde Muñoz Sampedro e lo fraire de la realizatritz Pilar Bardem. Son filh es lo realizator Miguel Bardem Agudo e son nebot l'actor Javier Bardem.
Coma scenarista
isla misteriosa]]'' (1973)
Jennifer Lopez
Jennifer Lynn López (n. 1969) es una famosa cantaira pop e tanben actritz de cinèma dels Estats Units d'America.
Socrates
thumb|right|Bust de Socrates realizat au [[sègle I apC durant lo periòde roman.]]
Socrates (vèrs 470 avC, Atenas, 399 avC, Atenas) es un filosòf grèga d'Atenas que visquèt durant lo sègle V avC. Considerat coma lo fondator de la filosofia morala, es mau conegut car laissèt ges de tèxte. Actor important de la vida intellectuala atenenca, foguèt un pensaire liure qu'irritèt una partida de la populacion de la vila après la desfacha enregistrada durant la Guèrra de Peloponès. Accusat de corrompre la jovença, foguèt donc condamnat a mòrt.
Pasmens, la pensada de Socrates foguèt transmesa gràcias a sei discipóls dirèctes (Platon, Xenofont) e desvolopada per divèrsei filosòfs ulteriors coma Aristòtel. Marquèt una rompedura importanta amb lei corrents de pensada precedents, qualificats desenant de presocratics, gràcias a la generalizacion dins lei reflexions filosoficas d'otís coma la dialectica e la recèrca sistematica de rasonaments exigents, universaus e sensa defaut.
Una figura intellectuala d'Atenas
La vida de Socrates es mau coneguda car laissèt pauc de traças dirèctas de son existéncia en fòra deis elements contats per Platon, Xenofont e Aristofanes. Pasmens, aquelei tèxtes son malaisats d'utilizar car Platon es fòrça favorable a Socrates mentre qu'Aristofanes lo ridiculisèt dins una pèça de 423 avC. Originari d'un mitan modèst, Socrates èra lo fiu d'un escultor e d'una levairitz. Destinat a una carriera artistica dins l'escultura, abandonèt aquela via per se consacrar a la filosofia. Venguèt ansin una figura de l'Agòra d'Atenas onte parlava amb sei conciutadans. Foguèt tanben lo paire de tres enfants eissits d'un ò de tres maridatges. Sortiguèt unicament quatre còps en defòra de sa ciutat : en 432-429 avC per lo sètge de Potidèa, en 424 avC per la batalha de Delium, en 422 avC per la campanha d'Amfipòlis e, a una data desconeguda, per consultar l'oracle de Dèlfes.
Lo procès e la mòrt de Socrates
thumb|right|[[Pintura de David representant la mòrt de Socrates.]]
Vencuda a l'eissida de la Guèrra de Peloponès (431-404 avC) per una coalicion de ciutats grèga menada per Esparta, leis Atenencs deguèron acceptar la mesa en plaça d'un govèrn oligarquic dins la ciutat. Pasmens, tre 403 avC, aqueu regim foguèt reversat per Trasibul que restaurèt la democracia. De lèis foguèron alora adoptadas per assaiar d'amaisar lei tensions intèrnas e empedir una guèrra civila.
Dins un tau contèxte, Socrates, pensaire liure e admirator d'Esparta, irritava una partida deis Atenencs. En 399 avC, au mens tres ciutadans l'acusèron donc « d'aver onorat d'autrei dieus qu'aquelei de la ciutat e assaiat de corrompre la jovença ». Lo pretèxte principau èra la preséncia de plusors discípols de Socrates entre lei caps de l'oligarquia. Lo filosòf s'ocupèt eu meteis de sa defensa mai refusèt d'invocar la pietat dei ciutadans cargat de lo jutjar. Aquò agravèt l'ostilitat dau public e Socrates foguèt ansin condamnat a mòrt per 281 votz còntra 278. Puei, refusèt de s'enfugir per respectar lei lèis de la ciutat e acceptèt de beure una copa de poison a basa de ceguda.
L'òbra de Socrates
La filosofia de Socrates es parcialament coneguda gràcias ai trabalhs de sei successors coma Platon e Aristòtel. Es subretot formada de principis e de metòdes fondametaus destinats a melhorar lei capacitats de reflexion de seis interlocutors. Lo pus conegut es probablament l'injonccion inscricha au fronton dau temple d'Apolon de Dèlfia – « Conoisse tu » – que venguèt la maxima preferida de Socrates e la basa d'una filosofia destinada a guidar lei consciéncias, après una presa de consciéncia de son ignorància iniciala, d'un saber aparent vèrs un saber vertadier.
Per sostenir son apròchi, Socrates utilizava fòrça l'ironia per combatre leis arguments de seis adversaris e lei possar vèrs sei retrencaments. L'art dau dialòg contradictòri, dich dialectica, e l'art de questionar la conoissença, dich maïeutica, venguèron tanben d'otís fòrça utils per lo filosòf afin d'estudiar e de cambiar d'arguments. Largament adoptats per sei successors, venguèron la nòrma de la filosofia antica.
L'influéncia de Socrates
thumb|right|Estatua contemporanèa de Socrates installada en fàcia de l'[[Acadèmia d'Atenas.]]
Socrates aguèt una influéncia considerabla sus la filosofia occidentala gràcias a son accion estructuranta e a l'òbra fòrça importanta de sei successors principaus, Platon (427-348 avC) e Aristòtel (384-322 avC). De mai, foguèt un personatge recurrent dei dialògs platonicians. Ansin, lei filosòfs anteriors son qualificats de presocratics e lo trabalh dei pensaires socratics marquèt lo començament d'un periòde important de l'istòria de la filosofia.
Regardant l'òbra de Socrates eu meteis, se fau nòtar l'importància de la dialectica qu'es vengut, après divèrsei transformacions e evolucions, un concèpte de basa de la filosofia totjorn utilizat a l'ora d'ara. De mai, la pensada de Socrates es totjorn ensenhada dins mai d'un país e estudiada ò revendicada per de filosòfs contemporanèus.
Bonrepòs i Mirambell
Bonrepòs i Mirambell es un municipi de la província espanhòla de Valéncia dins la Comunautat Autonòma del País Valencian.
Moussonvilliers
Moussonvilliers es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Orne e la region de la Bassa Normandia.
Geografia
Moussonvilliers Es lo un dels pòbles #qu'apertenon al costat de Tourouvre en lo departament del Adorna. Lo territòri del bourg se situa al limit del departament de Eure-e-Loir e del Eure. Lo vilatge a traversat per la D24 #que connècta La Ferté-Vidame a Sant-Maurici-lès-Charencey sus la N12.
Moussonvilliers est l'un des villages qui appartiennent au canton de Tourouvre dans le département de l'Orne. Le territoire du bourg se situe à la limite des département d'Eure-et-Loir et de l'Eure. Le village est traversé par la D24 qui relie La Ferté-Vidame à Saint-Maurice-lès-Charencey sur la N12.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Tot coma los pòbles de Charencey, Normandel, Sant-Maurici-lès-Charencey e La Trinité-sus-Avre, Moussonvilliers dépendait al de la châtellenie de Châteauneuf-en-Thymerais #que los Senhors successius regnaven sul Thymerais e guerroyaient al nom dels Reis de França contra los Ducs de Normandie e los Angleses.
Tout comme les villages de Charencey, Normandel, Saint-Maurice-lès-Charencey et La Trinité-sur-Avre, Moussonvilliers dépendait au de la châtellenie de Châteauneuf-en-Thymerais dont les Seigneurs successifs régnaient sur le Thymerais et guerroyaient au nom des Rois de France contre les Ducs de Normandie et les Anglais.
Anchamps
Anchamps es una comuna francesa del departament de las Ardenas e de la region de Champanha e Ardena.
Geografia
Anchamps Es un vilatge situat sul marge de Meuse opausada dins lo quartièr d'Orzy de Revin. La municipalitat es desservie pel tren TER en connectant Givet a Charleville Mézières a rason de 4 a 5 trens per jorn.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Hacqueville
Hacqueville en normand (Hacqueville en francés) es una comuna normanda, situada dins lo departament d'Eure e la region de la Nauta Normandia.
Anchamps
Istòria
En 1509, lo vilatge comptava pas que 12 fuòcs; en 1728, 18, en 1846, 59 fuòcs o 235 abitants.
L'origina d'aquel pòble es desconeguda, es tan ancian coma lo pòble de Deville #que n'a longtemps dépendu e #que dépendait lududes-quitament de de la barronerie de Montcornet.
Hacqueville
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Una charte de Henri E, cap a 1130, menciona la donation de Hacqueville per Roger de Clères en favor del abbaye de Conches. Existissiá un prieuré Sant-Étienne, donat per Robert de Poissy, senhor de Hacqueville, al abbaye de Conches cap a 1220. En 1390, Guillaume de Léon es senhor de Hacqueville.
Anchamps
Istòria
Los abitants d'Anchamps, coma totas las municipalitats de la barronnerie de Montcornet #aver# de pagar annalament dreches seigneuriaux, #encobrir s'elevava a doas galinas per cada bourgeois; 18 deniers de drech de borgesiá, un drech suls corses d'aiga de la pile (o i aviá situat lo molin de la pile) de 3 libres 5sòls; 2 sòls parisis e 6 anguilles pel persec de la Meuse; 2 sòls 6 deniers per fauchée de pré, e nòu deniers del arpent de paissièra.
Hacqueville
Istòria
La municipalitat de Doça-Mesnil a amassat en 1808 a Hacqueville.
Une charte d'Henri I, vers 1130, mentionne la donation d'Hacqueville par Roger de Clères en faveur de l'abbaye de Conches. Il existait un prieuré Saint-Étienne, donné par Robert de Poissy, seigneur d'Hacqueville, à l'abbaye de Conches vers 1220. En 1390, Guillaume de Léon est seigneur d'Hacqueville.
La commune de Doux-Mesnil est réunie en 1808 à Hacqueville.
Anchamps
Istòria
Continuament a una charte del 3 d'agost e del 27 de julhet de 1546, Charles de Croï a concedit als abitants d'aquel pòble, de Deville, de Laifour, de Secheval e dels Mazures, una estenduda de bòsques trucats Wèbes.
La distincion d'Anchamps a #èsser venduda a César Bernier en 1578, e a #èsser amassat dins lo comtat de Lonny en 1663 amb totes los dreches seigneuriaux agregats. En lo moment de la venta del marquisat e l'aquesiment #qu'en #far lo pòrti de Meillaraie en 1674, los dreches concedits als abitants per Charles de Croï los an #èsser conservats #intacte, e aquel acquéreur los a quitament assegurats per totjorn, per acte del 22 de setembre de 1679, a la carga de lududes pagar annalament 15 sòls per arpent essarté, n'indigne del terrage.
Lo darrièr senhor d'aquel endroit èra Louis-Marida-Charles, vicomte de Salse, chevalier, èra tanben senhor de Laifour...
En 1509, le village ne comptait que 12 feux; en 1728, 18, en 1846, 59 feux ou 235 habitants.
L'origine de ce village est inconnu, il est aussi ancien que le village de Deville dont il a longtemps dépendu et qui dépendait lui-même de de la barronerie de Montcornet.
Les habitants d'Anchamps, comme toutes les communes de la barronnerie de Montcornet devaient payer annuellement des droits seigneuriaux, cela s'élevait à deux poules par chaque bourgeois; 18 deniers de droit de bourgeoisie, un droit sur les cours d'eau de la pile (ou était situé le moulin de la pile) de 3 livres 5sols; 2 sols parisis et 6 anguilles pour la pêche de la Meuse; 2 sols 6 deniers par fauchée de pré, et neuf deniers de l'arpent de prise.
Suite à une charte du 3 août et du 27 juillet 1546, Charles de Croï a accordé aux habitants de ce village, de Deville, de Laifour, de Secheval et des Mazures, une étendue de bois appelés Wèbes.
La seigneurie d'Anchamps a été vendue à César Bernier en 1578, et a été réuni au comté de Lonny en 1663 avec tous les droits seigneuriaux attachés. Lors de la vente du marquisat et l'acquisition qu'en fit le duc de Meillaraie en 1674, les droits accordés aux habitants par Charles de Croï leur ont été conservés intacts, et cet acquéreur leur a même assurés pour toujours, par acte du 22 septembre 1679, à la charge de lui payer annuellement 15 sols par arpent essarté, en outre du terrage.
Le dernier seigneur de cet endroit était Louis-Marie-Charles, vicomte de Salse, chevalier, il était aussi seigneur de Laifour...
La glèisa du village date de 1766.
La glèisa del pòble data de 1766.
Sant-Nouga
Sant Nouga en breton (Saint-Vougay en francés) es una comuna bretona, situada dins lo departament de Finistèrra e la region de Bretanha.
Binòs
Binòs ( Binos en francés) qu'es ua comuna gascoa de Comenge, situada en eth departament dera Hauta Garona e era region administrativa d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Istòria
Pendent eth Ancian Regime, Binòs qu'èra dera eleccion de Comenge, doncas dera província de Gasconha, dera generalitat d'Aush, dera diocèsi de Comenge e dera senescaucia de Tolosa. Eth vocable dera glèisa qu'es Sent Laurenç. Tanlèu 1790, Binòs qu'èra deth canton de Sent Biat. Binòs e Baishòs que fusionèn per ordenança deth 7 d'abriu 1840, puish l'arrestat prefectorau deth 21 de gèr 1948 que tornè separar eras duas comunas.
Probabilitat
Lei probabilitats son la branca dei matematicas que calcula la probabilitat d'un eveniment, es a dire sa frequéncia a respècte de l'ensemble dei cas possibles. Èra coneguda durant l'Antiquitat mai son desvolopament vertadier comencèt a la fin de l'Edat Mejana amb l'expansion dau comèrci maritim en Euròpa e l'aparicion de sistèmas d'assegurança per redurre lo risc financier d'aqueleis expedicions. A partir de la premiera mitat dau sègle XVII, lei matematicians comencèron a s'interessar au subjècte e l'importància dau camp dei probabilitats foguèt pauc a pauc descubèrta. Puei, a la fin dau sègle XIX, foguèt iniciada la construccion d'una teoria dei probabilitats qu'es venguda un element fondamentau dei matematicas modèrnas.
La probabilitat d'un eveniment es un nombre reau comprés entre 0 e 1. La possibilitat que l'eveniment ague luòc aumenta quand aqueu nombre aumenta. Dins lo cas contrari, la possibilitat demenís. Lei jòc d'azard constituïguèron lo premier camp de recèrca dei probabilistas. Pasmens, lei descubèrtas entraïnèron una multiplicacion deis aplicacions dins de domenis variats coma la quimia, la meteorologia o la finança.
De l'Antiquitat a la nocion modèrna de probabilitat
L'azard e l'incertitud èran de nocions conegudas durant l'Antiquitat car èran incarnadas per fòrça divinitats. Segon lei conoissenças actualas, foguèt pas l'objècte d'estudis importants. Pasmens, divèrseis elements mòstran un saber au mens empiric de certanei fenomèns aleatòris. Per exemple, lei jòcs de dat o de cartas èran frequents en Egipte, en Mesopotamia, en Índia o en China. Un autre element de tria qu'indica una certana conoissença dei probabilitats es l'existéncia de dats trucats. Enfin, dins la societat romana aviá un sistèma de barèmas destinats a calcular lo còst d'una venda vitilícia.
Lei filosòfs grècoromans s'interessèron un pauc a l'azard. Aristòtel (384-322 avC) definiguèt leis eveniments « necessaris », es a dire fòrça frequents, e leis eveniments « contingents », es a dire leis eveniments possibles. Dins sa traduccion deis escrichs dau filosòf grèc, Ciceron (106-43 avC) utilizèt lo mot probabilis per tradurre lo grèc « probable ». Aquò aguèt una influéncia sus la nocion de probabilitat durant l'Edat Mejana car l'idèa de versemblança foguèt associada a aquela de probabilitat dins lei commentaris successius de l'òbra d'Aristòtel. Per exemple, dins un tèxte dau sègle XIII escrich per Nicole Oresme (1320-1382), lo tèrme « probabilitat » a per significacion.
Lo calcul dei probabilitats medievau èra donc encara ben alunchat de la disciplina matematica actuala. D'efiech, èra alora una « sciéncia » encargada de l'estudi de la versemblança d'un eveniment. Aviá un interès important per lei teologians e donèt naissença au probabilisme, un movement teologic morau que foguèt influent dau sègle XVI au sègle XVIII. Segon sa doctrina,. Promòugut per lei jesuistas, lo probabililisme s'opausava au probabiliorisme que conselhava de seguir l'opinion pus probabla.
L'emergéncia dei probabilitats modèrnas
L'emergéncia dei probabilitats modèrnes es una consequéncia dau desvolopament creissent dau comèrci navau europèu durant la segonda partida de l'Edat Mejana. Durant aqueu periòde, apareguèt la nocion de « risc » que sostenguèt la creacion de l'assegurança. D'efiech, coma lei transpòrts maritims èran encara una activitat perilhosa, de borsas e de contractes foguèron imaginats e creats per redurre lo risc financier liat a la pèrda d'un cargament. Lo religiós occitan Pèire Olieu (1248-1298), autor dau Tractat dei contractes, aguèt un ròtle pionier dins aqueu domeni.
Lei calculs de probabilitat matematica venguèron donc pauc a pauc un aspècte important dau comèrci en Mediterranèa. Pasmens, la difusion vèrs leis elèits sabents sembla lònga. Lei traças pus vièlhas conegudas a l'ora d'ara son quauquei referéncias trobadas dins un obratge postum, publicat en 1663, dau matematician italian Gerolamo Cardano (1501-1576). Probablament començat dins leis ans 1520, foguèt acabat en 1564. Intitulat Liber de ludo aleae (Libre dau jòc d'azard), contèn d'analisis de tecnicas de trichariás e dona de metòdes per s'aparar còntra lei trichaires. Dins aquò, l'obratge contèn tanben la premiera definicion de la probabilitat matematica dins son capitól 14.
En 1654, una correspondància entre Pèire de Fermat (1601-1665) e Blasi Pascal (1623-1662) a prepaus d'una question pausada per Antoine Gombaud sus lo partiment dei ponchs d'una partida non acabada es sovent retenguda coma la data d'aparicion dei probabilitats modèrnas. D'aparéncia simpla, la question necessitèt de desvolopar d'otís matematics novèus per trobar una solucion capabla de despartir, de maniera equitabla, lei somas encara en jòc. L'an seguent, aqueu trabalh interessèt fòrça Christian Huygens (1629-1695) que publiquèt en 1657 lo premier tractat sus la teoria probabilista : De ratiociniis in ludo aleae (Rasonaments sus lei jòcs de dats).
Lo sègle dei Lutz
La traduccion de l'obratge de Christian Huygens menèt a un interès creissent per lei probabilitats durant lo sègle XVIII. En 1708, Pierre Rémond de Montmort (1678-1719) publiquèt un tractat sus lei jòcs d'azard que conteniá la formula dau binòmi de Newton. Dètz ans pus tard, Abraham de Moivre (1667-1754) escriguèt un important obratge, The Doctrine of Chances, que marquèt una evolucion importanta dins l'estudi dei probabilitats gràcias a la precision de seis enonciats matematics. De mai, Moivre presentèt de causas novèlas coma la formula de Stirling, una approximacion de la lèi normala e una premiera version dau teorèma centrau limit. The Doctrine of Chances demorèt l'obratge de referéncia en probabilitat durant un sègle.
Dins aquò, i aguèt d'autrei trabalhs de remarca durant aqueu periòde. Dins un tractat de Jacques Bernoulli (1654-1705) publicat en 1713, Ars Conjectandi, foguèron desvolopadas lei nocions de binòmi de Newton e de descripcion d'un fenomèn aleatòri sota forma de frequéncias. En 1711, dins sa tèsi de doctorat, Nicolas Bernoulli (1687-1759) parlèt per lo premier còp de la lèi unifòrma discrèta. Puei, Daniel Bernoulli (1700-1782) estudièt, a partir deis ans 1730, d'aplicacions dei probabilitats a de problemas d'assegurança, d'astronomia, de calcul d'error o au paradòxa de Sant-Petersborg. A la meteissa epòca, Leonhard Euler (1707-1783), egalament liada a la familha Bernoulli, s'interessèt tanben ai problemas d'assegurança.
La descubèrta dei lèis continuas
La premiera mencion de lèis continuas se tròba dins un tractat de Joseph-Louis Lagrange (1736-1813) publicat en 1770. Aquò entraïnèt de trabalhs importants sus l'aspècte continú dei probabilitats. En 1812, menèron a la publicacion de la Teoria analitica dei probabilitats de Laplace. Aquel obratge marquèt una revolucion dins lo domeni dei probabilitats en causa de son utilizacion de resultats asimptotics e de sa capacitat de diferenciar leis enonciats de principis probabilistas e leis estimacions de probabilitats observadas après una experiéncia. Aqueu destriament aguèt un ròtle important dins la diferenciacion dei simbòls Σ e ʃ durant lo sègle XIX. De mai, Laplace formulèt la premiera version complèta dau teorèma centrau limit.
La reconoissença academica
L'idèa d'integrar lei probabilitats dins l'ensenhament dei matematicas apareguèt durant la Revolucion Francesa a l'iniciativa de Nicolas de Condorcet (1743-1794). Per aquò, la matematician francés publiquèt un obratge d'introduccion ai principis dei probabilitats adaptats ai jòcs d'azard. Tre 1794, lei probabilitats foguèron ansin ensenhadas a l'Escòla Politecnica. Pasmens, la disciplina foguèt l'objècte de criticas de part dei movements positivistas durant tot lo sègle XIX. Per exemple, lo filosòf Auguste Comte (1798-1857) considerava lei probabilitats coma una engana scientifica e morala
L'emergéncia de la teoria dei probabilitats
A la fin dau sègle XIX, lei probabilitats foguèron l'objècte d'evolucions importantas coma l'introduccion dei nocions d'ensemble discret e d'ensemble negligible per Axel Harnack (1851-1888) e l'aparicion de liames importants amb la teoria de la mesura dins lei trabalhs de Georg Cantor (1845-1918), de Giuseppe Peano (1858-1932) e de Camille Jordan (1838-1922). Pasmens, l'actor major d'aquela transformacion foguèt Émile Borel (1871-1956) qu'es considerat coma lo paire de la teoria de la mesura amb sei trabalhs sus leis ensembles de mesura nulla en 1897. Ansin, a partir dau començament dau sègle XX, la teoria dei probabilitats venguèt una partida particulara teoria de la mesura.
Lei descubèrtas dau sègle XX
Au sègle XX, lei probabilitats demorèron un domeni important dei matematicas modèrnas. Mai d'una descubèrta importanta aguèt donc luòc durant aquela epòca. Premier, dins leis ans 1910-1920, lei trabalhs de Paul Lévy (1886-1971), de Richard von Mises (1883-1953) e de George Pólya (1887-1985) permetèron de demostrar lo teorèma centrau limit e d'arribar a sa formulacion actuala. Durant lo meteis periòde, foguèron tanben estudiats lei fenomèns aleatòris coma lei procès estocastics (Leo Doob, Kolmogorov), lei camins aleatòris (Rayleigh, Pearson, Pólya, Varopoulos) e lo movement brownian (Wiener, Paley, Dynkine).
Lei recèrcas sus lei jòcs d'azard conoguèron de desvolopaments parallèls a aquelei descubèrtas. En particular, lei martegalas foguèron matematizadas gràcias ai progrès en matèria de calcul estocastic. Aquò permetèt egalament lo desvolopament de la teoria de la percolacion après la Segonda Guèrra Mondiala (Harris, Kesten, Smirnov).
Probabilitat d'un eveniment
La nocion de probabilitat permet de quantifiar l'azard. La probabilitat d'un eveniment A, notada, associa una valor entre 0 et 1 au fach que l'eveniment se realize. Se, l'eveniment es dich « quasi segur » mentre que, se , es dich « negligible » o « quasi impossible ».
La probabilitat d'un eveniment A pòu s'obtenir amb un calcul frequentista, especialament quand es possible de realizar una meteissa experiéncia mai d'un còp e de comptar lo nombre de succès. D'efiech, per n experiéncias independentas aguent permés d'obtenir n A  l'eveniment A, la probabilitat de A es donada per :
D'una maniera pus probabilista, quand lo nombre de resultats possibles de l'experiéncia es finit e que sei resultats son equiprobables, la probabilitat de l'eveniment A es obtenguda per :
Matematicament, l'eveniment A es un sosensemble d'un ensemble Ω que representa totei lei possibilitats possiblas. Per obtenir una teoria, d'axiòmas foguèron prepausats per Kolmogorov. Segon elei, la probabilitat dèu verificar lei ponchs seguents :
Chinés (omonimia)
Chinés pòt designar:
Probabilitat
Probabilitat d'un eveniment
Gràcias a aquela descripcion, plusors nocions pòdon s'escriure de maniera matematica. Ansin, dos eveniments A e B son dichs independents se lo fach de conéisser la probabilitat dau premier permet pas de preveire la probabilitat dau segond :. Per exemple, es generalament lo cas dei jòcs de dats. Se lei dos eveniments son dependents, lo fach de conéisser la probabilitat de A influencia la probabilitat de B. Aquò correspònd a una situacion de probabilitat condicionala que se tradutz per la relacion matematica :. De formulas particularas, coma la formula de Poincaré, permèton de calcular aqueu tipe de probabilitat.
Axiòmas
Leis axiòmas de basa dei probabilitats actualas son estats definits per lo matematician sovietic Andrei Kolmogorov (1903-1987). Per aquò, definiguèt l'espaci dei possibles, dich univèrs, que contèn totei leis azards possibles. Puei, o dotèt d'un ensemble que contèn totei lei sosensembles de l'univèrs, dichs tribüs, e d'una mesura de probabilitat que permet de calcular lei probabilitats correspondentas. L'espaci ansin construch verifica lei tres axiòmas dei probabilitats :
Variablas aleatòrias
Una variabla aleatòria es una variabla que sa valor es determinada après la realizacion d'un fenomèn, d'una experiéncia o d'un eveniment aleatòri. Matematicament, es una aplicacion definida sus l'ensemble dei possibles, es a dire l'ensemble dei resultats possibles d'una experiéncia aleatòria. Dins lo calcul dei probabilitats, una tala variabla es interessenta car ofrís una bòna representacion dei fenomèns aleatòris. N'existís donc mai d'una forma, de natura reala, multidimensionala o generala.
Convergéncias e teorèmas limits
La convergéncia de variablas aleatòrias es un concèpte important de la teoria dei probabilitats qu'a d'aplicacions importantas dins leis estudis sus leis estatisticas e sus lei procès estoscatics. Per exemple, la mejana de n variablas aleatòrias independentas e identicament distribuidas convergís probablament vèrs l'esperança comuna d'aquelei variablas aleatòrias. Existís mai d'un tipe de convergéncia coma la convergéncia en lèi, la convergéncia en probabilitat, la convergéncia quasi segura o la convergéncia en mejana.
Abòrd de teorèmas limits existisson per descriure aquelei convergéncias. Per exemple, la lèi dei grands nombres anóncia que la mejana dei n premierei variablas aleatòrias convergís vèrs la mejana teorica de la lèi comuna dei variablas aleatòrias. Un autre exemple es lo teorèma centrau limit que permet d'establir la convergéncia en lèi de la soma d'una seguida de variablas aleatòrias vèrs la lèi normala.
Definicion
Una lèi de probabilitat descriu lo comportament aleatòri d'un fenomèn que despend de l'azard. La nocion « d'experiéncia aleatòria » es utilizada per designar un procès reau de natura experimentala, onte l'azard intervèn, amb d'eissidas possiblas ben identificadas. Lo lançar d'un dat ordinari ben equilibrat es un exemple d'experiéncia aleatòri : lo resultat es una chifra entre 1 e 6 e lei possibilitats d'aparicion de cada chifra son identicas. Per una tala experiéncia, la lèi de probabilitat es donc : totei lei chifras son equiprobablas, de probabilitat 1/6.
Istoricament, lei lèis de probabilitat son estadas estudiadas dins lei jòcs d'azard (jòcs de dat, jòcs de carta, etc). Lei resultats possibles d'aquelei fenomèns son en nombre finit. Lor lèi de probabilitat es donc dicha discrèta. La donar consistís a identificar lei valors possiblas amb sei probabilitats associadas. Es alora generalament sota forma de formula, de taulas de valor, d'aubres de probabilitat o de foncions.
Dins un quadre pus generau, es a dire quand lo nombre de valors possiblas dau fenomèn aleatòri es infinit (denombrable o non), la lèi de probabilitat descriu totjorn la reparticion dei possibilitats per de resultats possibles mai es caracterizada per de foncions (densitat de probabilitat, foncion de reparticion, etc) o, pus generalament, per de mesuras.
La lèi normala
Una lèi normala es una lèi de probabilitat continua que despend unicament de son esperança µ e de sa desviacion tipica σ. La corba de densitat de probabilitat d'una lèi d'aqueu tipe a una forma caracteristica de campana mai o mens larga. Es probablament lo tipe de lèi de probabilitat pus conegut. En particular, s'utiliza fòrça la lèi normala de mejana nulla e d'escart tipe unitari qu'es dicha lèi normala centrada reducha.
Entre lei lèis de probabilitat, lei lèis normalas ocupan una plaça particulara gràcias au teorèma centrau limit. D'efiech, correspòndon au comportament, dins certanei condicions, d'una seguida d'experiéncias aleatòrias similaras e independentas quand lo nombre d'experiéncias es important. Gràcias a aquela proprietat, una lèi normala permet d'estimar d'autrei lèis e de modelizar abòrd d'estudis scientifics (mesuras d'error, mesuras estatisticas...).
La lèi unifòrma discrèta
La lèi unifòrma discrèta es una lèi de probabilitat discrèta qu'indica una probabilitat de realizacion identica a cada valor d'un ensemble finit de valors possiblas. Ansin, una variabla aleatòria, que pòu prendre n valors possiblas k1, k2, ..., kn, seguís una tala lèi se la probabilitat d'una valor ki (i compresa entre 1 e n) es egala a 1/n. L'exemple pus simple de lèi unifòrma discrèta es aquela que dona lei probabilitats d'aparicion de la fàcia d'un dat equilibrat de sièis fàcias. Lei valors possiblas de k son 1, 2, 3, 4, 5 e 6 e, a cada lançar, la probabilitat d'aparicion d'una valor donada es egala a 1/6.
La lèi de Cauchy
La lèi de Cauchy (o lèi de Lorentz) es una lèi de probabilitat continua que sa densitat de probabilitat seguís una corba lorentzenca. Una tala corba sembla ai corbas utilizadas en espectroscopia per modelizar lei raias d'emission. Aquela distribucion es simetrica a respècte d'un paramètre de posicion x0 e mai o mens estenduda en foncion d'un paramètre d'escala notat a o γ.
Aqueu tipe de foncion es utilizada dins de domenis relativament precís. En fisica, permet de modelizar lei raias d'emission electromagneticas dins certanei situacions. Dins la meteissa disciplina, es tanben sovent adoptada per estudiar lei fenomèns d'observacion d'objèctes que viran. En idrologia, lei lèis de Cauchy son aplicadas per representar d'eveniments extrèmas coma de precipitacions maximalas e de debits fluviaus. Enfin, dins la finança, aquelei lèis son preferidas ai lèis normalas per representar lei riscs.
La lèi dau χ²
Una lèi dau χ² es una soma de carrats de k lèis normalas. N'existís dos tipes. Lo premier es lei lèis dau χ² centradas que son compausadas de lèis normalas centradas. Lo segond es lei lèis dau χ² que son de generalizacions a totei lei formas de lèis normalas. Aquelei lèis son fòrça utilizadas per estudiar de fenomèns aleatòris gaussians.
Calcul estocastic
Lo calcul estocastic es l'estudi dei fenomèns aleatòris que despendon dau temps. Es una extension de la teoria dei probabilitats qu'a de proprietats particularas coma la proprietat de Markov que declara qu'un movement futur despend unicament de l'estat present (e pas dei movements passats). A mai que d'una aplicacion en mecanica quantica, en tractament dau sinhau, en quimia, dins leis analisis financieras, en meteorologia e mai en musica.
Interpretacion dei probabilitats
La concepcion classica dei probabilitats (o a priòri) s'utiliza per de situacions consideradas coma ben conegudas. Per exemple, es lo cas d'un ensemble de fenomèns aleatòris e equiprobables. L'exemple pus sovent citat d'una probabilitat d'aqueu tipe es lo dat non trucat e ben equilibrat : cada fàcia a alora la meteissa probabilitat d'aparéisser.
La darriera concepcion es dicha subjectiva, epistemica o bayesiana. S'aplica quand es impossible de determinar lei probabilitats dei resultats d'una experiéncia aleatòria. Aquò es sovent lo cas se l'experiéncia pòu pas èsser realizada un segond còp. Dins aquela situacion, lei probabilitats atribuidas correspòndon pas exactament a la realitat e despendon dei personas e dei situacions : son mai de probabilitats que s'aplican au jutjament deis individús qu'a l'eveniment eu meteis.
Ossàs-Suhara
Ossàs-Suhara (en basco: Ozaze-Zühara; en francés: Ossas-Suhare) qu'ei ua comuna de la província tradicionau de Sola. .
Lista dei califas fatimidas
Lista dei califas fatimidas de 909 a 1171 :
.gs
.gs es lo nom de domeni d'Internet per la Georgia del Sud e Illas Sandwich del Sud.
Referéncias
Toppdomän
Lista dels primièrs ministres de Còsta d'Evòri
right|thumb|130px|Blason de Còsta d'Evòri.
Lo primièr ministre es lo cap de govèrn de Còsta d'Evòri.
(¹) foguèt tanben cap d'Estat del país
Toomas Hendrik Ilves
Toomas Hendrik Ilves ( pron. [ˈtoːmɑs ˈhendrik ˈilves]; Estocòlme, 26 de decembre de 1953) es un diplomata, jornalista e politician estonian. Es, dempuèi 2006, lo president actual d'Estònia.
.gt
.gt es lo nom de domeni d'Internet per Guatemala.
Referéncias
Toppdomän
Arrondiments dei Bocas de Ròse
Leis arrondiments dei Bocas de Ròse son una division administrativa e una anciana division electorala francesa. Lo departament dei Bocas de Ròse compren quatre arrondiments:
Istòria
L'arrondiment d'Istre es creat en 1981.
De modificacions daus limits se fagueron en 1982 e 2017.
Lo Chasteu d'Olairon
Lo Chasteu d'Olairon (en francés Le Château-d'Oléron) es una comuna francesa, situada dins lo departament de Charanta Maritima e la region de Novela Aquitània, ancianament de Peitau-Charantas.
Comunas vesinas
400px|gaucha||Distanças e posicion relativa
Toponimia
Las atestacions ancianas son, per luec:
Recas
Recas es un municipi de la província espanhòla de Toledo dins la Comunautat Autonòma de Castelha-La Mancha.
Frominiu
Frominhau/Freminhau o Fremeniau (Firminy en francés) es una comuna francesa, situada dins lo departament de Léger e la region de Ròse-Aups.
James Dean
James Byron Dean (1931–1955) foguèt un actor american de cinèma, conegut per los filmes East of Eden e Rebel Without a Cause.
Bufali
Bufali es un municipi de la província espanhòla de Valéncia dins la Comunautat Autonòma del País Valencian.
Morville-en-Beauce
Morville-en-Beauce es una comuna francesa, situada dins lo departament de Loiret e la region dau Centre.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Movement Massorti
Lo Movement Massorti ò judaïsme conservator es un corrent dau judaïsme modèrne aparegut dins lo corrent dau sègle XIX. Es una tendància intermediària entre lo judaïsme reformat e lo judaïsme ortodòx. A respècte deis autrei movements judieus actuaus, lei conservators assaian de mantenir una via intermediària entre l'abandon de la tradicion per lei reformators e lo refús dau cambiament deis ortodòxs. Per aquò, seguisson la Halakah mai acceptan son evolucion segon leis evolucions de la societat. Per exemple, reconoisson la possibilitat per lei femnas de venir rabin e mai se la causa demòra rara.
Teia
Teia (o Teias, Theia) foguèt lo darrièr rei dels ostrogòts d'Itàlia qualques meses en 552.
Règne
Après la mòrt de Totila, Teia continua la lucha contra los bizantins. Èra lo cap de la garnison de Verona e foguèt elegit rei a Ticinum, l'actuala Pavia. La meteissa annada es desfach e tuat a la batalha del Mons Lactuarias, a l'entorn de Salèrn per lo general de l'armada imperiala, Narsès.
Teia èra lo filh d'un Fritigern e aviá un fraire Aligern que jonguèt après 552, los bizantins dins la guèrra contra los francs e los alamans dins lo Nòrd d'Itàlia.
Arrondiment de Tarascon
L’arrondiment de Tarascon es un ancian arrondiment dau departament francés dei Bocas de Ròse. En 1817, son capluec es transferat a n-Arle.
.gu
.gu es lo nom de domeni d'Internet per Guam.
Moutiers-au-Perche
Moutiers-au-Perche es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Orne e la region de Normandia.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Álex de la Iglesia
Alejandro de la Iglesia Mendoza (Bilbao lo 4 de decembre de 1965) es un realizator e scenarista espanhòl. Dempuèi 2009, es lo president de l'"Academia de las Artes y las Ciencias Cinematográficas de España"
Proporcionala
Lo mòde d'escrutinh proporcional plurinominal (o pus simplament La Proporcionala) es lo sistèma electoral proporcional mai espandit. Nasquèt al sègle XX amb l'aparicion dels partits politics. Sembla que l'inventor de la representacion proporcionala siá Victor Considerant dins un obratge de 1892. Los primièrs sistèmas per lo realizar foguèron prapausats d'en primièr per de matematicians e portavan sovent lo nom de lors autors. La Belgica foguèt la primièra a adoptar l'escrutinh proporcional per sos deputats en 1899 (règla D'Hondt de Victor D'Hondt).
Principi
Lo principi es atal: cada partit presenta una lista de candidats pels electors. Mas dos sistèmas diferents existisson quant a la causida daissada als electors suls candidats de la lista que vòlon veire elegits, o la causida lor es negada al profèit dels partits (listas blocadas), o la causida lor es autrejada, amb de gras (vòte preferencial). L'escrutinh del electors es fèrm.