cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Gatièras
Istòria
En aprofechant disturbis #que regnen en Provence, lo comte Amédée VII de Savoie s'assegura la traïson del governador de Niça e lo 28 de setembre de 1388, còp de teatre : Niça e lo sieu posterior país se desligan de la Provence e se donan a la Savoie.
Allégret De Mauléon, capitani Gascon sovent qualificat de « aventuraire », mas en comptant d'anautitas ligas en Savoie s'i èra apoderat del luòc de Gattières al cors d'un còp de man #que Amédée VII li èra a el pas pòt èsser pas estrangièr. Lo 25 d'octòbre de 1388, De Mauléon vendiá Gattières a Amédée VII pel prètz de 2000 florins. La Savoie possedissiá aital un cap de sortida en marge drech del Var. L'importància d'aquel évènement se #verificar en lo moment de las guèrras entre los dos marges del Var. Lo blason de Gattières remembra aquel fach istoric : « De caras al leon d'aur en avent en la siá pauta dextre un torn de sòus cargats d'una crotz del primièr ».
Es aital coma pendent près de 400 ans (1388-1760) Gattières seguirà las destinadas del Comtat de Niça, en principi Savoyarde, de contunh Sarde. Lo tractat de Turin (24 de març 1760) rectificarà la frontièra entre lo Reialme de França e aquel de la Sardenha. Dempuèi la siá desbocadura fins al confluisson del Estéron, lo Var dividirà los dos estats. Gattières Es aital separat del Comtat de Niça e ligat a la França.
En 1971, la municipalitat farà egalament la una de l'actualitat judiciala, amb l'omicidi del pichon Danièle Marra màger de 7 ans e la temptativa d'assassinat sus la siá maire Cortena, alavetz enceinte d'uèch mes. Lo colpable Ali Plan Yanes, sobrenomenat lèu « lo égorgeur de Gattières » i aurà condemnat a mòrt e executat a la preson de las Baumettes a Marselha en 1973. Lo sieu cosin Hocine #qu'èra lo sieu complice serà incarceré pendent mai de trenta ans.
Desparièras ipotèsis son a l'origina d'aquel nom :
En 1338, le Var devint la frontière orientale de la France. Le territoire de Gatièras resta cependant une enclave savoyarde sur la rive droite du Var et ce jusqu'en 1760, année où un traité entre les royaumes de Sardaigne et de France l'intégra au territoire national français. Pendant les quatre siècles entre ces deux dates, la ville servit de nombreuses fois de tête de pont à des incursions italiennes en France.
Située sur le tracé de la voie romaine avec son gué sur le Var, Gatièras détenait une position stratégique importante qui valurent un passé tourmenté. En temps de guerre, elles furent hélas nombreuses, les prises et les pertes alternatives du village étaient fréquentes.
Profitant des troubles qui règnent en Provence, le comte Amédée VII de Savoie s'assure la trahison du gouverneur de Nice et le 28 septembre 1388, coup de théâtre : Nice et son arrière pays se détachent de la Provence et se donnent à la Savoie.
Allégret de Mauléon, capitaine Gascon souvent qualifié d'« aventurier », mais comptant de hautes attaches en Savoie s'était emparé de la place de Gatièras au cours d'un coup de main auquel Amédée VII n'était peut être pas étranger. Le 25 octobre 1388, De Mauléon vendait Gatièras à Amédée VII pour le prix de 2000 florins. La Savoie possédait ainsi une tête de départ en rive droite du Var. L'importance de cet évènement se vérifia lors des guerres entre les deux rives du Var. Le blason de Gatièras rappelle ce fait historique : « De gueules au lion d'or tenant en sa patte dextre une tour d'argent chargée d'une croix du premier ».
C'est ainsi que pendant près de 400 ans (1388-1760) Gatièras suivra les destinées du Comté de Nice, d'abord Savoyarde, puis Sarde. Le traité de Turin (24 mars 1760) rectifiera la frontière entre le Royaume de France et celui de la Sardaigne. Depuis son embouchure jusqu'au confluent de l'Estéron, le Var divisera les deux états. Gatièras est ainsi séparé du Comté de Nice et rattaché à la France.
La commune est marquée par l'arrestation de nombreux villageois par les Allemands en 1944, dont Ange Grassi et Séraphin Torrin, torturés par la gestapo niçoise puis pendus avenue de la Victoire à Nice.
En 1971, la commune fera également la une de l'actualité judiciaire, avec le meurtre de la petit Danièle Marra âgée de 7 ans et la tentative d'assassinat sur sa mère Cortena, alors enceinte de huit mois. Le coupable Ali Ben Yanes, surnommé bientôt « l'égorgeur de Gattières » sera condamné à mort et exécuté à la prison des Baumettes à Marseille en 1973. Son cousin Hocine qui était son complice sera incarceré pendant plus de trente ans.
Différentes hypothèses sont à l'origine de ce nom :
Alexandre Arotonian
Qu'a arrecebut mantuns prèmi autrejats per l'Union Sovietica e Armenia e qu'ei professor deu Conservatòri d'Estat d'Erevan.
(28) Bellona
(28) Bellona (vièlh simbòl: ) es un asteroïde.
.office
("burèu", en anglés, nom de logicial d'ofici) es un nom de domeni generic depausat per l'entrepresa americana Microsoft. Es en servici dempuèi lo 23 de junh de 2015.
Region d''Ústí nad Labem
La region d'Ústí nad Labem (en chèc, Ústecký kraj) es una region e entitat autonòma de la Republica Chèca creada lo 1èr de genièr de 2000.
Sa capitala es Ústí nad Labem.
Districtes
La region se compausa de 7 districtes : Děčín, Ústí nad Labem, Litoměřice, Teplice, Louny, Most e Chomutov.
Administracion locala
Dempuèi lo 1èr de genièr de 2003 existís pas mai d'administracion al districte, qu'es vengut una unitat estadistica. L'administracion locala se fa dins de comunas de la responsabilitat espandida (obcí s rozšířenou působností) que son las 7 ancianas capitalas de districte emai aquelas comunas : Rumburk, Varnsdorf, Kadaň, Lovosice, Roudnice nad Labem, Bílina, Litvínov, Žatec, Podbořany.
Govèrn local
La governadora es Jana Vaňhová.
Movement dei Corsets Jaunes
Lo movement dei Corsets Jaunes en França es un movement sociau espontanèu qu'apareissèt en octòbre de 2018 e s'estendèt dins de proporcions mendras a d'autres país. Tròba son ourigina dins la difusion sus lei rets socialas d'encoratjaments per manifestar.
vinheta|drecha|Manifestants davant la [[Comuna (ostau de la vila)|comuna de Belfòrt (1er de decembre de 2018).]] vinheta|drecha|[[Tolosa (Occitània), lo 8 de decembre de 2018]].
Economia del Salvador
L'economia del Salvador es la 3 de l'America Centrala aprèp Còsta Rica e Guatemala. Lo Salvador foguèt lo primièr país a ratificar lo tractat de liure comèrci entre los Estats Units, America Centrala e Republica Dominicana lo 2006. Lo tractat, conegut coma DR-CAFTA, impulsèt las exportacions de noiriduras, sucre e etanòl, e apiegèt l'investiment en lo sector de manufactura de ròbas.
Movement dei Corsets Jaunes
A partir dau 17 de novembre de 2018, lo movement s'organiza a l'entorn de blocatges de rotas e giratòris e de manifestacions nacionalas cada dissabte. L'oupinion publica sosta per la màger part lei protestacions, que tròban un sostèn fòrt en zòna rurala e periurbana, mai s'estendon tanben ai gròssei vilas, onte de violéncias au moment dei manifestacions setmanieras provòcan de degalhs materiaus importants e donan luec a foaça arrestacions. A l'oucasion de recampaments locaus, dètz personas moaron e de centenaus d'autras si fan bleçar, mai o mens grevament, especialament dau caire dei manifestants.
Economia del Salvador
Lo Salvador cerquèt de promòure un ambient favorable al liure comèrci e als investiments, e realizèt un procès de privatizacions que s'estendèt a las telecomunicacions, generacion d'electricitat, bancas e fons de pension.
Movement dei Corsets Jaunes
Au començament lo poder executiu èra ostile a tota revendicacion dau movement, mai finalament renonciá a l'auça de la TICPE e anonciá de mesuras que lei manifestants jutjan insufisentas e que meton pas tèrme a la contèsta.
Confederacion Generala dels Vinhairons del Miègjorn
vinheta|Labèl confederal dels vinhairons del Miègjorn "Guèrra als fraudaires" La Confederacion Generala dels Vinhairons del Miègjorn, abreujat CGV(M), foguèt la primièra organizacion sindicala d'un grand sector agricòla. Foguèt creada a Narbona, lo 22 de setembre de 1907, jos la presidéncia d'Ernèst Ferrolh. Sa tòca èra de realizar una union sagrada entre petits e grands productors dins la lucha contra la frauda e la proteccion dels interèsses socials e economics dels vinhairons.
Galés
Lo galés (nom autoctòn: Cymraeg) (de confondre pas amb lo gallés) es una lenga celtica parlada per 600,000 personas. Uèi es la lenga cooficiala del País de Galas (al costat de l'anglés) e s'ensenha a l'escòla. La lenga es documentada dempuèi lo sègle VI e sa literatura es una de las pus ancianas d'Euròpa.
Sintèsi proteïca
thumb|right|300px|Esquema generau de la sintèsi proteïca La sintèsi proteïca permet l'expression extra-cellulara deu còde genetic. Las proteïnas son sintetizadas dens lo citoplasma de la cellula despuish l'ARN, aqueth veng capvath lo nuclèu, sintetizat despuish l'ADN. Lo cambiament deu messatge genetic de l'ADN en ARN s'apèra la transcripcion, lo cambiament de l'ARN en proteïna s'apèra la traduccion. Aquò's un mecanisme on lo còde genetic se càmbia d'un polimèr d'acids nucleïcs (ADN) en un polimèr d'aminoacids (proteïnas).
La transcripcion
Article principau: Transcripcion genetica
L'ADN es transcrit en ARN per ua polimèrasa. Qu'es l'ARN polimerasa qui desplega l'ADN e tanben lo transcriu en tot aparelhar las basas complemantàrias: Aquò balha un ARN simple brin, mentre que l'ADN es totjorn doble brin. Qu'i a 3 tipes de polimèrasa, la I transciru ARNr, la II ARNm, la III ARNt e chic ARNr. De tots los ARN, sonque l'ARNm es portaire deu messagte genetic, sera sol d'estar tradusit en proteïna.
La traduccion
Article principau: Traduccion genetica
Cambiament pòstraduccionau
Après la creacion de la proteïna, que deu enqüèra passar quauques transformacions. De tira après la sintèsi, la proteïna es caperada e se'n va dens lo REL La proteïna i camina capvath e receberà la glicosilacion. Lo dolicòl es un acid gras membranari deu reticulum endoplasmic, gahà's 5 mannòsas contra energia, e los poderà desliurar sus ua proteïna. La glicosilacion se passa segon deus aminoacids preherenciaus, e la disponibilitat d'enzims e substrats. La glicosilacion se pòt passar dab ua molecula GPI, la fin balharà tanben ua glicoproteïna.
s'ajusta deus fosfats, acetat e nombrós lipids e carbohidrats...
Un còp glicosilada, la gliproteïna serà plegada end'aver la conformacion volguda (qu'es hèra important pr'amor la medisha proteïna dab duas conformacions diferentas aurà duas accions diferentas, cf la malaudia de Creutzfeldt-Jakob). Qu'es plegada sia per ua proteïna caperaira o per la proteïna DPI, l'estabilitat es assegurada peus ponts disulfur per ua oxidacion deus radicaus -SH de la proteïna entre eths.
Secrecion
Totas las proteïnas ne son pas destinadas per l'excrecion, d'autes son guardadas ende'u besonh de la cellula. Las que la qualitat n'es pas assegurada son lisadas dens la cellula peus lisosòmas.
Contraròtle de la sintèsi
Qu'existís mantuas biaishs ende regular la sintèsi proteïca, se pòt passar en cada nivéu de l'expression deu còde genetic, e aquò ende inibir o indusir la sintèsi.
Exemple de regulacion de la sintèsi de la renina: la renina es un peptid de 300 aminoacids, secretat per l'aprarelh juxta-glomerulari de l'arrea. Son gène se tròba suu braç long deu cromosòma 1 (1q32). Sa secrecion balha indirectament ua aumentacion de precion arteriau. Lavetz, la sintèsi de renina se hè quan la cellula sent ua abaishada de la precion arteriau o quan tròba ua ipocaliemia o a iponatremia dens lo sector vascular.
Prosper Mérimée
Prosper Mérimée (París, 28 de setembre de 1803 - Canas, 23 de setembre de 1870), autor, istorian e arqueològ francés. Sa novèla Carmen es basada sul celèbre opèra Carmen.
Biografia
Sovent las istòrias que conta son plenas de mistèri e se passan fòra de França; Espanha e Russia son sas fonts d'inspiracion. Viatjèt en fòrça ocasions en Espanha, que daissèt de testimònis escriches dins d'articles de costumas e cartes e s'i faguèt amics e i tenguèt amants.
En 1830 encontrèt en Espanha la comtessa Eugenia de Montijo amb que entretenguèt una granda amistat. Quand la filha d'aquela venguèt en 1853 l'emperadora Eugenia de França amb son maridatge amb Napoleon III, arribèt a èsser nomenat senador.
En 1834 succediguèt a Ludovic Vitet coma inspector general dels monuments istorics. Conservèt aquel emplec fins a 1860, e per aquel exercici viatjèt fòrça en França e a l'estrangièr.
En 1844 foguèt nomenat membre de l'Acadèmia francesa.
Kenza Farah
thumb|200px|right|Na Kenza en concèrt Farah Kenza Maouche dicha Kenza Farah (Bgayet, 8 de julhet de 1986) es una cantaira cabila e provençala.
Nascuda en Cabilia, arriba pichonèla a Marselha qu'i es abarida. Debuta sa carrièra musicala en 2006.
(29) Amphitrite
(29) Amphitrite es un asteroïde.
Honoré de Balzac
Honoré de Balzac (1799-1850) qu'ei un deus mei grans prosators en lenga francesa de tots los temps e un deus edificators deu roman modèrne.
Raulh Hajimba
Raulh Diomka-ipa Hajimba (Рауль Џьумка-иҧа Ҳаџьымба [Raulʹ D̂ʹumka-iṕa Ḩad̂ʹymba] en abcaz, n. lo 21 de març de 1958 a Tk'warchal) es l’actual president de la republica secessionista d’Abcazia jos influéncia e ocupacion militara russa.
Honoré de Balzac
Biografia
Neishut a Tors d'un pair occitan (deu Massís Centrau, Balssà de son nom vertadièr) qui hè carrièra au servici deu rei, que se'n va tà París on mia dab succès estudis de Dret de 1816 a 1819; mes la literatura que'u s'apèra e de 1818 a 1825 que lei hèra e que publica los sons prumèrs libes, shens gran succès. Ad aqueth moment qu'emplega pseudonims com lo d'Horace de St-Aubin. Que tribalha au Feuilleton littéraire, tanben, e qu'i apren a escríver viste. De 1825 a 1828 que mia ua enterpresa de librari-imprimidor, que hè falhita e que's retròba dab 60,000 liuras de deutes. Que torna tà la literatura per'mor qu'a besonh de moneda. Aqueras prumèras experiéncias e la coneishença deu mitan deu jornalisme qu'inspiraràn a Balzac un deus sons mei grans romans, Illusions perdues.
Raulh Hajimba
Raulh Hajimba es un ancian soldat de l'armada roja e agent del KGB sovietic (escòla del KGB de Minsc en 1985-86).
Honoré de Balzac
Biografia
Los romans qui escriverà d'ara enlà que formaràn un ensemble batiat per l'autor La Comèdia umana per'mor qu'a l'ambicion d'i pintrar tota la soa epòca. Balzac que serà un tribalhador infatigable, un galerian de l'escritura, e que morirà d'estarida shens aver acabat lo son projècte. N'empacha pas que sia ua òbra monumentau (mei de navanta romans).
Raulh Hajimba
Foguèt primièr ministre de l'estat d'Abcazia de 2002 a 2004 e vice-president de la republica de 2005 a 2009.
Honoré de Balzac
Biografia
D'aquera òbra immensa que's pòden destacar La Peau de chagrin (1831), Eugénie Grandet (1833), Le Père Goriot (1835), Illusions perdues dejà citat (1843), Splendeurs et misères des courtisanes (1847).
Qu'inventa e qu'utiliza lo procedit deu "retorn deus personatges" d'un roman a l'aute: l'"unitat d'òbra" n'ei pas mei lo roman, qu'ei mei larga. Lo son amic Félix Davin que'n da lo sens: "ua de las mei atrevidas intencions de l'autor, la de balhar la vita e lo movement a tot un monde fictiu dont los personatges subsistiràn lhèu enqüèra, quan la màger part deus modèls sian morts o desbrombats." Un deus personatges mei coneishuts de la Comèdia umana qu'ei Eugène de Rastignac. Estudiant provinciau ambiciós, que pujarà de roman en roman entà fenir ministre e par de França!
Anecdòta
Joan Bodon qu'èra per sa mair emparentat dab los Balssàs, la familha dont gessí lo pair de Balzac; véder los Contes dels Balssàs.
Obratges principals
Qu'existeishen mantua colleccion de las soas òbras òbras en divèrs formats. Ua edicion illustrada qu'estó publicada per Furne (20 volums, in-8, 1842-1852).
Lista de las òbras romanescas de Balzac
Aquesta lista que's basa sus l'edicion Furne, edicion de referéncia entà La Comedia umana. Que segueish las divisions que Balzac e metó eth medish en plaça.
Estudis de mors
Scènas de la vida privada
Scènas de la vida de província
Scènas de la vida parisenca
Scènas de la vida militara
Scènas de la vida de campanha
Autres
Bèth sarròt de romans o novèlas n'entran pas dens nada d'aqueras categorias.
.skype
(nom de logicial de comunicacion) es un nom de domeni generic depausat per l'entrepresa americana Microsoft. Es en servici dempuèi lo 23 de junh de 2015.
(30) Urania
(30) Urania es un asteroïde.
Villanueva del Arzobispo
Villanueva del Arzobispo es un municipi de la província espanhòlade Jaén e de la Comunautat Autonòma d'Andalosia.
Villardompardo
Villardompardo es un municipi de la província espanhòlade Jaén e de la Comunautat Autonòma d'Andalosia.
Salem (Oregon)
Salem es la capitala de l'estat american d'Oregon. Sa populacion totala foguèt estimada a 173,442 abitants en 2018. Sa superfícia totala es de 125,48 km².
Agost
L'ochen mes de l'an del calendièr gregorian es agost.
Dins d'autras lengas
Annada > agost < Calendièr d'eveniments
.scor
(nom d'entrepresa francesa) es un nom de domeni generic depausat per la societat francesa SCOR SE. Es en servici dempuèi lo 23 de junh de 2015.
Bandièra basca
thumb|right|250px|L'ikurrinha amb sas proporcions oficialas actualas thumb|right|250px|L'ikurrinha amb las proporcions originalas del dessenh dels fraires Arana L'ikurrinha (o ikurrina en basc, amb una prononciacion coma o indica la grafia occitana) es la bandièra de la Comunautat Autonòma Basca (Espanha) e tanben la que es estat adoptada pel País Basc.
Coma o explicava Arana (per exemple, en 1895, dich per un personatge biscaïn a La bandera fenicia), en dessenhar la bandièra s'inspirèt de l'escut de Biscaia: A un fons roge, color de la senhoriá de Biscaia e, segon Arana, color de l'ancian fons de l'escut. Sus aqueste fons, se superpausa una aspa verda, simbòl de l'apòstol Sant Andreu, sant patron de Biscaia en aquel temps, presa de las sèt croses de la bordura de l'escut. Se ditz que simboliza l'independéncia biscaïna per èsser arribada lo jorn de Sant Andrieu la victòria d'Arrigoriaga contra los espanhòls.
A la crotz de Sant Andrieu es superpausada una crotz blanca, simbòl de la religion catolica, coma la qu'apareis inserida al roure de l'escut. Aqueste òrdre dins la situacion de las croses significava que la legislacion biscaïna se deviá "supeditar en un tot a las leis religiosas e moralas".
Aqueste ensems ramenta la bandièra britanica, e benlèu aquesta semblança es pas una coïncidéncia vist qu'Arana teniá una admiracion granda cap a Escòcia, que la bandièra d'aqueste país es tanben un aspa de Sant Andrieu, blanca sus un fons blau. Una autra interpretacion afirma que l'aspa verda representa l'Arbre de Gernika e la conjoncion de las linhas orizontalas, verticalas e diagonalas sul fons roge, l'escut de Navarra.
Lo mot ikur'ina es tanben una creacion d'Arana, un neologisme que proven d'ikur (simbòl en basc) que voliá traduire al basc lo mot espanhòl bandera (comparable a mai amb la votz catalana senyera). Dins la practica s'usava només, tant en espanhòl coma en basc, per se referir a aquesta ensenya en concret. Actualament la grafia mai comuna es ikurrin(a) en basc.
Arana dessenhèt d'esbòsses de bandièras per d'autres territòris basques, mas se capitèt pas de las difusar. L'ikurrinha, inicialament lo simbòl de Biscaia per l'entorn jeltzale, venguèt en qualques annadas lo simbòl del País Basc, en fòrabandir de simbòls mai ancians coma lo lauburu o l'arrano beltza (agla negra) del Reialme de Navarra.
S'adoptèt coma ensenya oficiala del País Basc en 1934, pasmens foguèt illegalizada pel govèrn militar sortit del còp d'Estat contra la legalitat republicana en 1936. Pendent la dictatura de Francisco Franco son exibicion èra durament reprimida en Espanha, çò que la faguèt venir un simbòl antifranquista. En part per aquesta rason, anèt en se popularizar mai e mai dins lo País Basc francés.
Pendent lo començament de la transicion espanhòla aprèp la mòrt de Franco, son exibicion contunhava d'èsser castigada en qualques ocasions, mas la pression tombava pauc a cha pauc. Per exemple, lo 5 de decembre de 1976, a la debuta d'una partida de fotbòl entre la Real Sociedad de Sant Sebastian e l'Athletic Club de Bilbao, los capitanis d'ambedoas equipas sortiguèron sul terren en auborar una ikurrinha, sens se far embarrar. Lo 19 de genièr de 1977 se tornèt permetre son emplèc en Espanha, e en 1979 l'estatut de la Comunitat Autonòma Basca la reconeguèt coma bandièra oficiala.
Julhet
Julhet es lo seten mes de l'an del calendièr gregorian. L'evolucion fonetica normala de iulius (deu nom de Juli Cesar) seriá julh, mas aquela fòrma es a l'aurelha tròp prèpa de junh per escapar pas a de riscas de confusion; dins una intencion de clartat, los locutors impausèron siá de fòrmas sufixadas (julhet, junhsèga; juliol en catalan) o de variantas foneticas, siá de perifrasas.
Bandièra basca
Las proporcions de la bandièra d'Euskadi foguèron reguladas pels Decrets de 19-10-36 modificat per Decret de 24-10-36, qu'establiguèt la proporcion 28:50, essent confirmada per l'acòrd del Conselh general basc de 18-12-78 publicat lo 15-1-79. Dins lo Bulletin Oficial del Pais Basc del 26-10-99 foguèt publicada la nòrma qu'establís las colors e proporcions:
Julhet
Dins d'autras lengas
Annada > julhet < Calendièr d'eveniments
Bandièra basca
La proporcion definís la nautor de la bandièra coma lo 56% de la seva llargada. La crotz e l'aspa seràn d'una amplada equivalent al 8,6% de la longor.
Es emplegada tanben pels nacionalistas basques en Navarra e al País Basc francés, a mai siá pas oficiala.
En Navarra
alt=|esquèrra|vinheta|Bandièra de l'arrano beltza, prepausada per tal de representar totes los territòris basques Dins la Comunitat Forala Navarra, principalament dins l'airal bascofòn, maitas comunas ensenhavan la ikurrinha sus sas façadas: la de Leiza, per exemple, o fasiá dempuèi la legalizacion de la bandièra en 1977. Aquesta situacion cambièt aprèp de que en 2003 lo Parlament de Navarra aprovèsse la Lei Forala de Simbòls de Navarra. Aquela lei obliga totas las entitats de l'Administracion locala de Navarra a ensenhar la bandièra de Navarra a l'exterior de totas sas seus e edificis de servicis publics, e tanben dins los burèus e salons de plens corporatius e enebís qu' ondegen cap autra bandièra que l'oficiala de cada entitat locala, la bandièra oficiala de Navarra, la d'Espanha, e la de l'Union Europèa, franc per de rasons de protocòl pendent d'actes d'afrairament o de visitas oficialas d'autoritats d'un autre país, comunitat autonòma o entitat locala. En s'apiejar sus aquesta lei, las autoritats foralas denoncièron e demandèron l'inabilitacion d'alcaldes que permetián de metre d'ikurrinhas suls edificis municipals.
La bandièra de l' arrano beltza representa pas los basques mas al contrari la soma dels territòris basques. Se pensa que l'agla negra o arrano beltza foguèt lo simbòl de la dinastia vascona coneguda per Ximena que va governar lo reialme de Navarra e los territòris èuscars durant de sègles fins a l'arribada de la dinastia champanesa. Foguèt prepausada en 1977 coma bandièra per Navarra, en luòga de la bandièra roja de cadenas, mas foguèt pas acceptada.Mas sul pic foguèt prepausada coma bandièra de Navarra (Nauta e Bassa), la Comunautat Autonòma Basca e los territòris de Labord e Sola.
Gravelòta
Gravelòta (Graveloto    en provençal mistralenc; Gravelotte en francés) es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mosèla e la region de Lorena.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Lo vilatge a conegut jol nom de Graveium en 1137. Destruit al, serà reconstruit pels senhors d'Aja, familha nòbla messine.
Teatre de violentes combats l'an 1870, lo vilatge serà a nòu destruit en setembre 1944, pendent la batalha de Mètz.
Dempuèi 2003, la municipalitat es membre de la comunitat d'aglomeracion de Mètz Metròpoli.
Le village est connu sous le nom de Graveium en 1137. Détruit au, il sera reconstruit par les seigneurs de Heu, famille noble messine.
Théâtre de violents combats en 1870, le village sera à nouveau détruit en septembre 1944, pendant la bataille de Metz.
Depuis 2003, la commune est membre de la communauté d'agglomération de Metz Métropole.
Einvaux
Istòria
Lo territòri de la municipalitat actuala compren ne fa dos ancians pòbles : aquel de Einvaux e aquel de Chaumont, situat mai elevat, dins l'actuala Carrièra de Chaumont. Aquel vilatge de Chaumont poiriá èsser çò cap de-luòc del país del Chaumontois, subdivision del anciana vila de las Leuques.
A un periòde mai modèrn, la municipalitat de Einvaux possedissiá una briqueterie a costat de l'estacion, a #èsser bombardada al cors de la Primièra Guèrra mondiala per las fòrças aliadas, l'armada alemanda se en i essent retranchée. Es uèi totalament rasada e la populacion locala sembla aver-i desbrembat la siá existéncia.
Le territoire de la commune actuelle comprend en fait deux anciens villages : celui d'Einvaux et celui de Chaumont, situé plus haut, à l'actuelle Rue de Chaumont. Ce village de Chaumont pourrait être le chef-lieu du pays du Chaumontois, subdivision de l'ancienne cité des Leuques.
Fòssamanha
Fòssamanha (Fossemagne en francés) es una comuna d'Occitània, dins la region istorica de Perigòrd, administrada per lo departament de Dordonha de la region de Novela Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Einvaux
Istòria
A une période plus moderne, la commune d'Einvaux possédait une briqueterie à côté de la gare, elle a été bombardée au cours de la Première Guerre mondiale par les forces alliées, l'armée allemande s'y étant retranchée. Elle est aujourd'hui entièrement rasée et la population locale semble avoir oublié son existence.
Fòssamanha
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Reialme de Dahomey
vinheta|Lo reialme del Danhomey en 1894, al moment de la conquista francesa (en filigrana las frontièras del Benin actual) Lo Reialme de Dahomey o Danhome (en lenga fon) es un ancian reialme african situat dins lo sud-oèst de l'actual Benin entre lo sègle XVII e la fin del XX. Lo Danhomè se desvelopa sul plan d'Abomey al començament de las annadas 1600 e ven una poténcia regionala al sègle XVIII conquerissent de vilas claus sus la còsta Atlantica, coma lo pòrt de Ouidah. Pendent la majora partida dels sègle XVIII e XIX, lo reialme del Danhomè es un Estat regional important, qu'acaba fin finala amb son estatut de tributari del Reialme d'Oyo e ven un luòc màger del comèrci dels esclaus en Atlantic. En 1894, lo reialme es integrat a l'Africa-Occidentala francesa coma colonia del Dahomey. Lo país ven independent en 1960 jol nom de Republica del Dahomey, abans de venir Republica populara del Benin en 1975, puèi Republica del Benin en 1990.
Fòssamanha
Toponimia
La prononciacion es [fɔʂɒ’maɲɒ]. Las fòrmas ancianas son Fosse Manhac au segle XIII, Castrum de Fossa Manha en 1365, Fosse Manhe e Fosse Maigne au segle XVI. Fòssamanha ven de l'occitan fòssa (latin fossa), « cròs, depression, comba », emb l'adjectiu manha « manha », del latin magnus, femenin magna; Chantal Tanet e Tristan Hordé precisan que lo nom designava en latin una cavitat naturala o artificiala, puei, emb lo cristianisme, un tombeu, , , mas lo nom es benleu pas d'epòca latina.
Reialme de Dahomey
Lo reialme del Danhome es una poténcia regionala importanta dotada d'una economia domestica organizada, un comèrci internacional significatiu amb lo païses europèus, administracion centralizada, un sistèma d'impòts e una armada organizada mixta que la partida feminina, las Amazònas (o agojiè) es permanenta.
Etimologia
Lo reialme de Dahomey es designat prr diferents noms e escrich de biais diferents, coma Danxome, Danhome e Fon. Lo tèrme « Fon » designa lo grop etnic e linguistic dominant, los Fons; lo reialme es primièr comegut coma tal pels Europèus.
Los noms « Dahomey », « Danxome » e « Danhome » possedisson una origina similària, que l'istoriana Edna Bay dicj que poiriá èsser falsa. Segon aquesta istòria, Akaba, considerat coma 4n rei dins las cronologias modèrnas, obten la permission dels caps Gedevi, los sobeirans locals, de s'installar sul plan d'Abomey. Akaba demanda de terrens addicionals a un cap important nomenat Dan (= sèrp), qui li respond de biais sarcastic « Devi ièu dubrir lo mièu ventre e i bastir una ostal per te ? » (o « Vòls tu t'establir fins a dedins lo mieu ventre? »). Insultat, Akaba tua Dan e comença a bastir son palais a aqueste luòc. Lo nom del reialme vendriá d'aqueste incident: Dan, « sèrp », xo, « ventre », e mê, « dedins ».
Création
Segon las tradicions localas, de las populacions d'origina Ioroba aurián daissat al sègle XVI la region de Ketou en país Ioroba (oèst e sud del Nigèria, èst del Benin) per s'establir à Tado, près del flume Mono. Dos grops s'i forman : Los Ehves que se dirigisson cap a l'oèst (actual Tògo) e los Fons (Dauma o Dahomeans) que s'installan a l'èst. Los Ehves crean Nuatja. Mas l'aveniment d'un poder autoritari obliga vèrs 1700-1750 l'etnia a se separar en tres grops : los Ehves, les Anlos (o Anglo) a l'èst de la Vòlta (flume vèrs lo golfe de Guinèa) e los Oatchis. S'installan dins las regions ont vivon uèi e forman de sobeiranetats o republicas dirigidas per de conselhs de savis.
Lo reialme d'Abomey, nomenat mai tard 'Dahomey', benlèu per mala transcripcion europèu, ganha las guèrras de conquistes contra sos vesins e los Iorobas.
Le reialme de Danhome es atal ceat vèrs 1600 pel pòble Fon, establit fa pauc de temps dins la region venent d'un du reialme Ioroba vesin o que resulta de mariadatges entre lo pòble Aja (o Adja) e lo pòble local Gedevi. Aho Hoegbadja (vèrs 1645-1685), 3n d'Abomey es a vegada considerat coma lo rei fondator del Dahomey. Es un rei bestisseire que fa construire los palais reials d'Abomey e contunha per de campanhas e de conquistas de vilas fòra del plan d'Abomey,.
Agadja (1711-1740 ?)
Agadja, filh de Hoegbadja, puja sul tròn en 1718 ee comença un espandiment territorial significatiu del reialme. En 1724, Agaja conquerís Allada, l'origina de la familha reiala segon la tradicion orala, e en 1727 lo Whydah. La talha del reialme creis, subretot lo long de la còsta Atlantica, e lo Dahomey ven una poténcia regionala. En consequéncia, lo Dahomey es de contunh en guèrra amb lo principal Estat de la region, lo Reialme d'Oyo, entre 1728 e 1740. Lo Dahomey acaba per assumir un estatut de tributari de l'Empèri d'Oyo.
Una poténcia regionala basada sul comèrci dels esclaus (1740-1880)
vinheta|Mapa de Dahomey e a l'entorn, per R. Norris (1793). Lo reialme de Danhome fonda sa prosperitat del sègle XVII al XIX sul comèrci dels esclaus. Vèrs 1750, lo rei Tegbessó vend atal cada annada mai de 9 000 esclaus als negrièrs. S'estima que sos revenguts son quatre a cinc còps mai naut qu'aqueste dels mai rics proprietaris terrencs d'Anglatèrra.
Lo reialme ven una poténcia majora dins lo comèci dels esclaus, aqueste venon d'espedicions dins las regions vesinas. Lo reialme d'Oyo fa a vegada pression sul Dahomey per alentir son trafec d'esclaus, subretot per protegir lo sieu; lo comèrci esclavagista del Dahomey marca alara una pausa abans de tornar començar.
Incapable de mantenir un apòrt regular d'esclaus, lo rei Adandozan (1797-1818) es capvirat per son fraire Ghezo (1818-1858) e lo mercand d'esclaus brasilian Francisco Félix de Sousa. Jos Ghezo, l'empèri atenh son apogèu; Ghezo bat l'empèri d'Oyo en 1823, acabant amb son estatut de tributari e desvelopant fortament lo comèrci d'esclaus.
Las annadas 1850 veson lo desvelopament d'Abeokuta, una vila que se dedica a la proteccion de las populacions de las atacas del Dahomey, e l'aplicacion d'un blocatge naval pels Britanics en 1851 e 1852 per arrestar lo comèrci d'esclaus. Ghezo deu arrestar las incursions e accèpta d'acabar lo comèrci d'esclaus. D'ensags son realizat per i tornar a la fin de las annadas 1850 e 1860, mas sens succès a long tèrme.
Periòde colonial francés
La zona costièra es contrarotlada pels Franceses din las annadas 1870 e 1880, la França obtenent un acòrdi amb lo rei Dada Glele Kinikini en 1878 per transformar lo pòrt de Cotonó en protectorat. « Lo primièr resident al Dahomey fuguèt lo luòctenant-colonel d'infanteria de marina Disnematin-Dorat, nomenat per decret del 14 d'abril de 1882. Aviá jos son autoritat Porto-Novo, Cotonó e los Pòpos. Aguèt a se debatre contra las intrigas dels Angleses, Portugueses e Allemands, sos vesins, qu'excitavan lo rei Glegle contra nosaltre ». En 1883, la França fa çò mèsme amb los caps de Porto Novo, un rival del Dahomey.
Quand Behanzin (1889-1894) pren lo poder, comença sas escursions suls protectorats franceses e contèsta l'acòrdi de cession de Cotonó. Los Franceses replican lançant la Premièra e Segonda Guèrra del Dahomey entre 1890 e 1894. Las tropas francesas del general Alfred Dodds capturan e fòrabandisson lo rei Behanzin, annèxian aquesta region e installan Agoli-Agbo coma rei. Quand aqueste resistís al ensags d'imposicion francesa, los Franceses dissòlvan lo reialme e exilian Agoli-Agbo. Es autorizat a tornar dins la region en 1910, per d'objectius ceremonials.
La colonia francesa, qu'inclutz lo reialme, Porto-Novo e una granda zona al nòrd, pren lo nom de Colonia del Dahomey. Ven independanta en 1960 jol nom de Republica del Dahomey. Lo tèrme demora fins a 1975 quand lo país ven lo Benin.
Lo prince Arini Oanilo, filh de Behanzin e lo darrièr descendent reial del Dahomey es mòrt a Dakar lo 19 de mai de 1928. Es enterrat a Bordèu, dins la tomba de sa femna, abans d'èsser exumat lo 24 de setembre de 2006 per èsser enterrat al Benin. Los successors actuals al tròn del Dahomey, quitament se possedisson pas pus de poder politic oficial, demoran d'importants líders d'opinion près dels Fons d'Abomey.
Arts
vinheta|Representacion zoomòrfa de [[Behanzin coma làmia.]] Los artistas produson d'òbras representant de scènas de la vida jos forma d'estatuetas, tapisserias, pinturas.
Las arts del Dahomey son unics e distinctes de las tradicions artisticas africanas. Son plan sostenguts pel rei e sa familha, seguisson de tradicions non religiosas, son assembladas en diferents materials e empruntan fortament als autres pòbles de la region. Las formas artisticas inclusisson la gravadure d'evòri e de fusta, l'òbra de metal (argent, fèrre e coire), los vestits aplicats e los relèus d'argila.
Lo rei es central dins las arts e mai d'unes donan de somas importantas als artistas, provocant lo desvolopament unic, per la region, d'una tradicion artistica non religiosa dins lo reialme. Lo leopard es tanben considerat coma animal reial. Los artistas forman pas una classa especifica.
Los reis son sovent descrich segon de grandas formas zoomòrfas, cadun ressemblant a un animal particular.
L'istoriana Suzanne Blier identifica dos aspèctes especifics de l'art del Dahomey : l'assemblatge de diferents compausants e lo manleu e d'autras culturas. L'assemblatge, implicant mai d'una partidas (sovent de diferents materials) combinadas dins una unica òbra, es corrent, resultat dels diferents reis promovent de produchs finits puslèu qu'un estil particular. Aquesta assemblatge pòt tanben resultar dels manleus d'estils e tecnicas d'autras culturas. Los vestits e l'arquitectura pareisson a las autras representacions artisticas de la region.
Gaireben totas las òbras an per subjècte la reialtat. Cada palais del musèu istoric d'Abomey conten de bas-relèus d'argila elaboradas (noundidė en fon) enregistrant las realizacions del rei, sovent representadas pendent de batalhas contra las tribús Oyo e Mahi del nòrd del Dahomey, lors oposants descrichs negativament. Los tèmas istorics dominant e los personatges son dessenhats de biais somari, sovent assemblats los uns suls autres o prèp los uns dels autres, creant un efièch d'ensemble. Los membres de la familha reiala son presentats dins d'esculturas nomenadas bocio, incorporant de materials variats (metal, fusta, pèrlas, vestits, forradura, plumas, òs) sus una basa formant un personatge de pè. Los bocio an un aspècte religiós e inclusissent diferentas fòrças. Mai, los aplicats del Dahomey los descrivon dins de representacions zoomòrfas similàrias.
Una tradicion distincta concernís la fonda de pichonas figurinas de coire representant d'animals o d'èssers umans, portadas com de jòias o expausadas dins las demoranças de las personas d'aise.
Bibliografia
<div class="cx-template-editor-title" title="Ce modèle insère un symbole indiquant que l'information qui suit est en anglais et balise le texte optionnel en tant que texte en anglais (à usage des synthétiseurs vocaux, etc.).">En <div class="cx-template-editor-title" title="Modèle pour indiquer un numéro de page.">P. Numéro de page 65-112
Cascada de glaç de Khumbu
thumb|right|[[Fotografia de la cascada de glaç en 2005.]]
(31) Euphrosyne
(31) Euphrosyne es un asteroïde.
Cascada de glaç de Khumbu
La Cascada de glaç de Khumbu es un arralhon dau glacier de Khumbu. Situada a 5,484 m d'altitud d'altitud, a proximitat dau camp de basa de l'Everest, es un obstacle perilhós de la via d'ascension que passa per lo Còl Sud. D'efiech, en causa de la velocitat auta dau glacier a aquel endrech, de blòts de glaç de plusors tonas tomban regularament de l'arralhon. De mai, lo movement dau glaç entraïna la formacion de crebassas prefondas que cambian regularament de posicions. Lo premier passatge de la cascada aguèt luòc en 1951 e foguèt una etapa importanta per la capitada de la premiera ascension en 1953.
Pòrta deu Só (Tiwanaku)
thumb|200px|La Pòrta deu Só qu'ei ua de las principaus rèstas de las roeinas arqueologicas de Tiwanaku, Bolívia e ua mòstra de la capacitat artistica e tecnica de la cultura de Tiwanaku. Que ho escultada dens un sol tròç de pèrire e que pesa haut o baish 10 t. Qu'ei indrada de baish relhèus.
Jean-Jacques Goldman
thumb|250px|Jean-Jacques Goldman sus l'empont a [[París (França) en 2002]] Jean-Jacques Goldman, prononciat en francés [ʒɑ̃ ʒak ɡɔldˈman], nascut l'11 d'octobre de 1951 a París (França), es un autor, compositor, interprèt, tanben productor e guitarrista de pop ròck francés.
Après aver jogat dins lo grop dels Red Mountain Gospellers, fonda The Phalansters, puèi intègra Taï Phong. Pasmens, es principalament sa carrièra sòlo que li permet de s'impausar a partir de las annadas 80 coma l'un dels cantaires los mai populars de sa generacion, ambe de títols coma Il suffira d'un signe (fin de 1981), Quand la musique est bonne (fin de 1982), Comme toi e Au bout de mes rêves (1983), Envole-moi (1984), Je marche seul e Je te donne (1985) o Là-bas (fin de 1987).
De 1990 a 1995, fa partida del trio Fredericks Goldman Jones amb lo Galés Michael Jones e l'Americana Carole Fredericks, abans de reprene una carrièra sòlo, puèi s'arrèstar en 2004.
En tot, a vendut mai de 30 milions de disques. Totes sos albums estúdio e sus l'empont pareguts a partir de la debuta de las annadas 1980 an almens la certificacion platina (300 000 exemplars). Uèch de sos albums son estats certificats diamant (siá mai d'un milion d'exemplars cadun) : sèt albums estúdio e una compilacion. Uèch de sos singles son certificats aur, dont sèt sortits dins las annadas 1980 ambe mai de 500 000 exemplars cadun. La cançon Je te donne (en duò ambe Michael Jones), sortida a la fin de l'annada de 1985, es sa mai gròssa capitada comerciala ambe una certificacion platina (mai d'un milion d'exemplars venduts).
En mai de sas pròprias cançons, Jean-Jacques Goldman escriu e compausa per de nombroses autres artistas franceses, demest los quals Johnny Hallyday (albums Gang e Lorada, cançons L'envie, Je te promets,  	J'oublierai ton nom , Laura, J'la croise tous les matins), Céline Dion (mantunas collaboracions dont D'eux, qu'es l'album francofòn lo mai vendut a n'aquel jorn, ambe los tubes Pour que tu m'aimes encore, Je sais pas e J'irai ou tu iras), Patricia Kaas (Il me dit que je suis belle), Gérald De Palmas (paraulas de J'en rêve encore) o encara Calogero (cançon C'est dit). Faguèt tanben de bendas originalas de filmes e de generics d'emissions televisadas.
.law
("drech, lei", en anglés) es un nom de domeni generic. Es en servici dempuèi lo 26 de junh de 2015.
Jean-Jacques Goldman
Dempuèi d'annadas, s'es retirat en Occitània, del costat de Marselha.
Es regularament elegit personalitat preferida dels franceses quitament qu'auja arrèstat sa carrièra musicala en 2004 (levat qualquas raras collaboracions). Tanben, es d'una discrecion mediatica deliberada (al ponch de demandar a èsser retirat d'aquesta lista de personalitats preferidas dels franceses a la debuta de las annadas 2000). Arriba atal en cap d'aquel classament de julhet de 2013 a genièr de 2016, puèi de decembre de 2017 a decembre de 2022.
Gérard Vandenbroucke
Gérard Vandenbroucke (Limòtges, 28 de genièr de 1948) es un ensenhaire e òme politic lemosin qu’es vengut president dau Conselh regionau de Lemosin en 2014.
Vanuatu
Vanuatu, oficialament Republica de Vanuatu (en francés: République de Vanuatu; en bislama: Ripablik blong Vanuatu) es una republica insulara de l'Ocean Pacific Sud. Es constituit d'un archipèla situat aperaquí a 1750 km a l'èst d'Austràlia, al nòrd-èst de la Nòva Caledònia, a l'oèst de las Illas Fiji e al sud de las Illas Salamon. Descubèrt en 1606 per Pedro Fernández de Quirós que l'apelèt Australia del Espíritu Santo, l'archipèla èra poblat per de populacions melanesianas. Foguèt colonizat a partir de la segonda mitat dau sègle XIX per de colons francés e britanic e leis illas venguèron un condomini francobritanic ambé lo nom de Nòvas Ebridas. A partir de la fin de la Segonda Guèrra Mondiala, apareguèt de movements independentistas e l'archipèla venguèt independent en 1980.
Lo gentilici es vanuatuenc -a.
Demografia
En 2013, la populacion èra estimada a 262,000 abitants. L'urbanizacion èra de 26% e lo país aviá solament doas vilas que son la capitala Port Vila (44,000 abitants) e Luganville (13,000 abitants).
Riscs naturaus
Lo país si situa au sud-èst de la Cencha de Fuec dau Pacific. Lo risc geologic es donc fòrça important amb unei volcans en activitat sus lo territòri vanuatuenc e, subretot, un risc important de tèrratrems violents que pòdon formar de tsunamis. En novembre de 1999, un terratrèm causèt la destruccion de centenaus d'ostaus sus l'illa de Pentecosta e, en genier de 2002, la capitala foguèt endomatjada per un terratrèm seguit d'un tsunami. Enfin, en 2006 e 2007, si debanèron dos terratrèms importants que causèron pauc de degalhs.
Arribada deis Europèus
Lo premier explorator europèu qu'agantèt l'archipèla foguèt lo Portugués, au servici de la corona d'Espanha, Pedro Fernandes de Queirós en 1606. Pasmens, après sa descubèrta, si perdèt la localizacion de l'illa que foguèt donc descubèrta un segond còp per lo Francés Bougainville en 1768. Lei Francés explorèron tanben leis illas a l'èst de Vanuatu e nomèron l'archipèla « Grandei Cicladas ». Puei, James Cook explorèt la region en 1774 e la diguèt Nòvas Ebridas. Dins aquò, fins ais annadas 1830, l'archipèla interessèt solament leis explorators e demorèt sota l'autoritat de tribús localas independentas.
Colonizacion europèa
L'interès dei poissanças europèas apareissèt a partir de 1840 e la colonizacion comencèt ambé l'arribada de missionaris e l'esplecha de la fusta de santal. Dins leis annadas 1860, si desvolopèt un tresen tipe d'interaccions entre Europèus e indigèns ambé l'aparicion d'un comèrci de man d'òbra dich Blackbirding per assegurar la preséncia d'obriers dins lei plantacions d'Austràlia, de Fiji e de Nòva Caledònia. Enfin, l'installacion de colons francés e anglés comencèt a partir deis annadas 1880 a l'iniciativa de companhiás privadas. Conjugada ambé lo Blackbirding e d'epidemias portadas per leis Europèus, aquò entraïnèt una demenicion rapida de la populacion indigèna.
Villarrodrigo
Villarrodrigo es un municipi de la província espanhòlade Jaén e de la Comunautat Autonòma d'Andalosia.
Vanuatu
Colonizacion europèa
Pasmens, en despiech d'aqueleis arribadas de colons, ni França ni lo Reiaume Unit voguèron proclamar l'annexion de l'archipèla en causa dau risc diplomatic representat per l'annexion de colons estrangiers. En 1887, una solucion provisòria foguèt adoptada per lei doas poissanças colonialas per assegurar lo mantenement de l'òrdre e en 1906, l'archipèla venguèt una colonia francoanglesa dicha condominium dei Nòvas Ebridas.
Durant la Segonda Guèrra Mondiala, lei Nòvas Ebridas foguèron la premiera colonia francesa que jonhèt lei fòrças dau generau de Gaulle lo 22 de julhet de 1940. Après 1941, venguèt una basa importanta de l'armada estatsunidenca dins leis operacions còntra lei Japonés. L'arribada d'aquelei soudats favorizèt la formacion de movements nacionalistas e d'un culte dau cargo que revendiquèron l'independéncia. Dins leis annadas 1970, lo pastor anglican Walter Lini organizèt lo premier partit politic de l'archipèla (Partit Nacionala dei Nòvas Ebridas puei Vanua'aku) e demandèt l'independéncia a l'ONU. Puei, après sa victòria ais eleccions de 1979, lo Vanua'aku prenguèt lo poder e fixèt l'independéncia a julhet de 1980.
Independéncia
Pasmens, certanei populacions èran opausadas au Vanua'aku. En novembre de 1979, lei francofòns faguèron secession e prenguèron lo contraròtle d'Espiritu Santo e de Tanna. En mai de 1980, doas insureccions novèlas si debanèron dins aqueleis illas. Dins la premiera, de secessionistas conquistèron la capitala e proclamèron la Republica de Vemarana e dins la segonda, de combats opausèron lei partisans dau govèrn ai partisans de França. De son caire, França capitèt d'empachar lo mandadís d'una fòrça militara desirós per leis Anglés e reconoguèt l'independéncia d'Espiritu Santo e son cap de govèrn, Jimmy Stevens, après la reconquista per lo govèrn de Lini de l'illa de Tanna lo 2 de junh de 1980. Pasmens, après julhet de 1980, Lini poguèt demandar l'ajuda militara dei país de la region e obtenguèt aquela de Papoa-Nòva Guinèa. Lo 31 d'aost de 1980, sei fòrças ocupèron lo territòri de la Republica de Vemarana e 2,274 personas foguèron arrestats, compres Jimmy Stevens.
Vanuatu dempuei 1980
Après 1980, lei relacions entre França e Vanuatu demorèron marridas en causa dau sostèn francés ai movements secessionistas dau nòrd de l'archipèla. En 1983, una crisi novèla comencèt entre lei dos país quand Vanuatu revendiquèt leis illas Matthew e Hunter, dependéncias de Nòva Caledònia. Enfin, d'accusasions regularas foguèron prononciadas còntra leis intervencions supausadas dau govèrn francés dins leis afaires intèrnas de son anciana colonia. Aquò entraïnèt l'expulsion de l'ambaissador francés en 1981, 1983 e 1987.