cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Sègle VII
Sciéncias e tecnicas
605 : premiera utilizacion d'un timpan dins l'arquitectura d'un pònt en China. Dins lo meteis país, acabament de la premiera partida dau Grand Canau. 628 : publicacion de l'òbra principala, intitulada Brahmasphutasiddhanta, dau sabent indian Brahmagupta (598-668). I presentèt de resultats que foguèron d'avançadas importantas regardant la comprenença de la cifra zèro, lei reglas per manipular de nombres negatius e positius, un metòde de calcul dei racinas carradas, un metòde permetent de resòuvre d'eqüacions linearas e quadraticas e dei reglas regardant lei serias. I demostrèt tanben l'Identitat e lo Teorèma de Brahmagupta. 644 : en Pèrsia, mencion pus anciana coneguda a l'ora d'ara d'un molin de vent verticau. v. 695 : concepcion dau fuòc grèc per lei Bizantins. v. 700 : premiera mencion – en China – de l'utilizacion de derivas lateralas e centralas per estabilizar lei naviris. Pasmens, l'invencion sembla ja ben difusada e l'invencion es donc probablament anteriora.
Espírito Santo (Brasil)
Espírito Santo es un estat de la Region Sud-Èst de Brasil. Confronta l'estat de Bahia al nòrd, Minas Gerais a l'oèst, e Rio de Janeiro al sud. Es bordat per l'Ocean Atlantic a l'èst.
Istòria
Abans l'epòca coloniala, lo parçan èra poblat de Tupis: los Botocudos, a l'interior, los Goitacás, sus la còsta (que resistiguèron a la colonizacion los primièrs) e d'autres.
Lo portugués Vasco Fernandes Coutinho desembarquèt lo 23 de mai de 1535 sus çò qu'es ara la plaja de Vila Velha, ont creèt lo primièr punt de pòblament. Coma èra una setmana après Pentacosta, donèt al parçan lo nom d'Esperit Sant.
Fondèron la vila de l'Esperit Sant (Vila do Espírito Santo, uèi Vila Velha) e comencèron de cultivar lo milh.
Après un periòde d'invasions (de francés, neerlandés, corsaris...) lo parçan foguèt un temps en bèla part abandonat e la capitanariá de l'Esperit Sant foguèt annexada a la de Bahia.
Geografia
La superfícia totala de l'estat es similara a la d'Estònia. Lo punt culminant de l'estat es lo Pico da Bandeira, amb 2890 m d'altitud.
Al Tall
300px|thumb|Fotografia d'Al Tall a Benissa (País Valencian) durant un concèrt Lo grop valencian Al Tall es un ensems musical valencian de musica fòlc catalana dels mai prestigioses e celèbres del País Valencian e tanben dels Païses Catalans. Es reconegut per sa longa trajectòria musicala e es un dels pionièrs dins los ensages de reinterpretacion e renovacion de la tradicion musicala e sonòra del país barrejadas e encabidas dins un encastre mediterranèu de la musica populara. Vicent Torrent e Manolo Miralles son es dus soleti des membres fondadors qu'an demorat activament en grop enquiara sua dissolucion en 2012.
Cronologia
La carrièra del grop s'espandís sus mai de trenta annadas e mai de catòrze disques editats long de quatre decadas, amb una primièra decada de las mai fecondas.
Monthoiron
Monthoiron es una comuna francesa dau departament de Viena e de la region de Novela Aquitània, ancianament de Peitau-Charantas.
Toponimia
Las atestacions ancianas son, per lhuec:
Nòtas
<references group="N"/>
Avrée
Avrée es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Nièvre e la region de Borgonha.
Geografia
Village agricole.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Gui Dulau
Gui Dulau estut regent en Vasadés. Èra un remercable lexicografe, autor de diccionaris e repertòris de gascon vasadés. Escrivut tanben tèxtes, per exemple suu tème de la Halha de Nadau, e cançons, dont Canti pertot Nadau.
Campo Grande (Mato Grosso del Sud)
Campo Grande es la capitala de l'estat brasilièr del Mato Grosso del Sud.
Es actualament un important centre de comèrci e servicis de la Region Centre-oèst de Brasil.
Sègle XIX
millenni I | millenni II | millenni III
../.. | sègle XVII | sègle XVIII | sègle XIX | sègle XX | sègle XXI | ../..
Ans 1800 | Ans 1810 | Ans 1820 | Ans 1830 | Ans 1840
Toquinho
Antonio Pecci Filho, mai conegut coma Toquinho (São Paulo, 6 de julh de 1946) es un cantaire, compositor e violonista brasilian.
Sègle XIX
Ans 1850 | Ans 1860 | Ans 1870 | Ans 1880 | Ans 1890
Vejatz tanben : Lista dels sègles, Chifras romanas
Lo  comença lo de 1801 e s'acaba lo 31 de decembre de 1900. D'unes lo fan començar en 1814 (fin de las Guèrras Napoleonencas) o en 1815 amb lo Congrès de Viena en 1815 e acabar en 1914 (Primièra Guèrra Mondiala).
Toquinho
Mantuna de sas òbras se faguèt en collaboracion amb lo poèta Vinícius de Moraes, son amic fisèl, fins a la mòrt d'aqueste en 1980.
Sègle XIX
Eveniments
Tres grandas tendéncias an marcat aqueste sègle
Aqueste sègle a conegut una explosion demografica ; se parla de revolucion demografica.
Euròpa
thumb|right|Euròpa politica après lo Congrès de Viena.
Gallagher
Leo Anthony Gallagher, Jr. es un conegut actor American de comèdias del cinèma.
Concèpte
Un concèpte es un contengut de pensada, que, quand es aplicat a un objècte, pòt formar una proposicion. Un concèpte es un significat que pòt èsser exprimit mejan d'un significant (un mot o un enonciat), e ten un caractèr abstrach, per exemple lo contengut de « òme » o « blanc » (exemples d'Aristòtel). Un concèpte se destria de la causa designada per aqueste concèpte. Lo tèrme de concèpte es introduch a l’Edat Mejana (conceptus), per Tomàs d'Aquin puèi Guilhèm d'Occam e los autres filosòfs escolastics. Lo tèrme concèpte ven del latin conceptus qui significa « conténer, téner ensemble », deribat del vèrbe concipere significant « concebre ».
Los filosòfss modèrnes (René Descartes, John Locke) cambiarèron al concèpte la nocion d'idèa, que designa mai generalament tota representacion mentala, que siá d'òrdre perceptiu, imaginari o purament abstrach.
L'invencion de la nocion de concèpte dins l'Antiquitat
Lo concèpte foguèt sovent assimilat a la significacion d'un tèrme, al sens de l'intension, o denotacion d’aqueste tèrme. Atal, los concèptes dels objèctes seriá l'ensemble dels predicats que li apartenon, o que son, en lengatge aristotelician, prerdicats d'un subjècte. Benlèu se poiriá dire qu'Aristòtel considèra qu'un bon concèprte es un concept que fa referéncia a l'esséncia, e non pas pròpri : atal, lo concèpte d'òme es pas « l'animal capable de rire » (que lo rire es lo pròpri de l'òme: sol l'òme ritz; es pas son esséncia), mas un « animal rasonable » o un « animal politic » (zoon politikon). Autrament dich, lo concèpte deuriá exprimir la quidditat de la causa.
La realizacion de la nocion de concèpte dins l’escolastica
Assimilat a l'intension d'un tèrme, lo concèpte atal foguèt considerat per la filosofia medievala, coma una representacion mentala, que rebat una seriá d'objèctes. La querèla dels universals opausa los nominalistas (o « terministas ») als realistas, al respècte de l’estatut ontologic dels universals, que son de concèptes coma « òme » o « animal ».
Lo nominalisme considèra que los concèptes an pas d'existéncia reala o extramentala, son pas que psicologics e subjectius. Los nominalistas pensan que sols los individús concrèts existisson de real.
Guilhèm d'Occam, al sègle XIII, es un dels màger representants del nominalisme. Claude Panaccio, medievista e especialista de sa pensada, la resume atal: « Guilhèm d'Occam [...] prepausava de veire los concèptes coma de signes que la fonccion seriá de representer dins la ment non pas d’objèctes abstrachs d'una natura especiala o d’universals coma l'òme o l'animal en general, mas de causas singularas concrètas ».
Aquesta posicion influencièt de filosofs coma George Berkeley, que pensa que los mots servisson pas qu'a designar de colleccions de percepcions e non pas d’idèas abstrachas, o encara Nelson Goodman, que revendica explicitament la posicion nominalista dins Steps Toward a Constructive Nominalism en 1947.
Lo realisme al contrari, considèra que los universals (« l'òme », per exemple) an una existéncia reala e extramentala, çò que garantís lor objectivitat e lor caractèr public (per oposicion a privat, subjectiu). Se parla tanben de platonisme, que Platon admetava l'existéncia de Formas o Idèas intelligiblas independentas dels actes mentals subjectius que los miran. Aquesta posicion foguèt utilizada per Gottlob Frege, qu’es a l'origina de la logica contemporanèa e de la filosofia analitica. Per designar aquesta posicion ontologica, Claude Panaccio parla de « platonisme dels concèptes ».
Lo conceptualisme de Pierre Abélard constituí una via mejana entre lo nominalisme e le realisme. Foguèt mai tard revendicada pel filosòf american Willard Van Orman Quine, dins son assag La logica e la reïficacion dels universals en 1953.
Las tres posicions se pòdon resumir atal: pel realisme, los universals existisson ante rem (avant las causas singularas), pel nominalisme existisson post rem (après las causas, ne’n venon) e pel conceptualisme existisson in re (dins las causas). Lo filosòf e teologian Tomàs d'Aquin afirma pasmens las tres proposicions ensemble : « Segon sant Tomàs, los universals existisson a l’encòp ante rem, es a dire dins la compreneson divina avant la Creacion, in re: dins las causas creadas que los actualizan, et post rem: dins la ment umana que los concep ».
Filosofia modèrna: del concèpte a l'idèa
Los filosòfs modèrnes nomenon lo concèpte una « idèa » o representacion de la ment, singulara (perceptiva) o alara qu’abreuja e resumís una multiplicitat d'objèctes empirics o mentals per abstraccion e generalizacion de trachs comuns identificables.
Lo concèpte es, segon Kant, çò qu’unifica lo divèrs de la sensacion. Kant definís los concèptes suprèmas de la coneissença coma de categorias de la compreneson, dins la Critica de la rason pura.
En linguistica, se dich que lo concèpte es denotat dins lo lengatge per un tèrme que lo designe: lo concèpte es nomenat significat, lo tèrme lo designant es nomenat significant.
L'empirisme, lo racionalisme e l'idealisme prepausan cadun lor definicion del concèpte e teorizan sa genèsi e son ròtle dins la coneissença.
La question de la significacion en filosofia analitica
Al sègel XX, Frege e Carnap, opausats al « psicologisme », preferisson considerar los concèptes coma d’entitats abstrachas.
Es fasmens pas evident qu'un concèpte s'identifique a la significacion d'un tèrme, al sens d'intension o de denotacion : Hilary Putnam considèra en efièch, dins son experiéncia de la Tèrra bessona, aquò coma dobtós. Segon Putnam, en efièch lo concèpte de « fau » e d'« olm » depend pas solament de la significacion que li doni (aquestes dos arbres pòdon èsser indiscernables per ièu), mas de çò que denotan, de biais independent de la significacion subjectiva que li balhi: i a una « division del trabalh linguistic » indispensable al concèpte, que fa qu'un garda forestièr sap plan çò qu’es denotat quand disi « fau ».
Las sciéncias cognitivas desvolopan una nocion de concèpte utilizant l'experimentacion psicologica, e dintran atal en dialòg amb la filosofia. Analisan per exemple lo procediment de categorizacion pels enfants.
La teoria dicha « classica »
La psicològa Eleanor Rosch desvolopèt, jol nom de « teoria dels prototipes », un vejaire vesin qu’un concèpte es representat mentalament per un prototipe recampant las proprietats mai tipicas d’objècte que lo concèpte fa referéncia. L'apartenéncia d'un objècte a un concèpte es alara foncion de son gra de semblança al prototipe.
La teoria causala
A la teoria classica s'opausa la concepcion causala de la significacion segon que lo mond jòga un ròtle constitutiu dins la formacion e la diversificacion dels concèptes. Foguèt desvolopada per Saul Kripke, Hilary Putnam e Tyler Burge, que soslinhan que lo sens de fòrça concèptes depend al mens en partiada de las relacions causalas qu'un individú entren amb son entorn fisic o sociolingüistic. Aquesta teoria se pièja sul fach que se pòt caracterizar lo contengut d’unes concèptes sens far referéncia a l'entorn. Aquestes concèptes aurián una compausanta indexicala al sens ont lor contengut depend per partida del contèxte de lor enonciacion. Atal, lo concèpte « pèça d'aur » dins la proposicion « aquò es una pèça d'aur » implica una referéncia a un objècte particular e depend causalament de l'existéncia d’aqueste objècte dins un contèxte relatiu al locutor de la proposicion.
La teleosemantica
La « teleosemantica » (teleosemantics) es un vejaire contemporanèu de la teoria du concèpte, desvelopat per Ruth Millikan, David Papineau e Fred Dretske per exemple. Sosten qu’unes concèptes an una foncion naturala. Aquò vol dire que la teleosemantica explica la formacion dels concèptes a partir del ròtle que tenon dins nòstre aparelh cognitiu, la « foncion » que caban. Segon Claude Panaccio, la teleosemantica introduch de nocions teleologicas o finalistas dins la cognicion, contra las filosofias mecanistas del sègle XVII a l'epòca contemporanèa.
La teleosemantica s'inspira del paradigme biologic per explicar los concèptes. En efièch, segon Panaccio, la biologia estudia la foncion dels organs, tot coma la teleosemantica estudia la foncion dels concèptes. Tanben, l'ecologia animala estudia lo comportament de las espècias a partir de la foncion qu'emplís, per exemple « far de presas », « defugir los predators » e « seduire los partenaris sexuals ».
La causalitat mecanic sufís pas, segon los partisans del vejaire teleosemantic, a explicar lo foncionament d'un organisme. Per comprene los « disfoncionaments possibles » e la « possibilitat de las malautiás », sosten Panaccio, cal sosténer que dins aquestes cas « las foncions biologicas normalas son mal assumidas ». L'utilizacion de normas per comprene un organisme es irreductible a un vejaire mecanista.
Doas tendéncias se destrian dins la teleosemantica, que definisson de biais diferent la nocion de foncion. La primièra, sostenguda per Robert Cummins dins « Functional Analysis » (1975), es un vejaire « sistemic ». Consistís a explicar la foncion dins un sistèma que lo conten. Lo còr per exemple es una foncion que fa partit del sistèma fisiologic total, e son accion es de comprene a partir de l'estat de santat d’aqueste sistèma.
La segonda tendéncia es lo vejaire « evolucionista » de Ruth Millikan. Consistís a explicar la foncion a partir de son istòria, del ròtle qu'a tengut pel passat de l'espècia. Lo vejaire evolucionista insistís sul fach que la foncion passèt lo tèst de la seleccion naturala amb succès, e foguèt conservada dons l'espècia. Los concèptes, segon la teleosemantica, son d’explicar sus aquestes modèls: o a partir de lor ròtle dins lo foncionament sistemic de la cognicion, o a partir de lor istòria dins l'evolucion de l'espècia que forma mentalament aquestes concèptes.
Filosofia pòstmodèrna
Existís diferentas concepcions relativas a l’estatut d'existéncia del concèpte. Aqueste estatut es central per tota filosofia, que siá dins lo domèni de la coneissença (cossí se forman los concèptes? indica lo concèpte una esséncia? etc.), mas tanben dins lo domènis de la morala (se pòt provar de leis de la morala segon de concèptes? quina es l'origina del concèpte de ben? etc.). Sefon Gilles Deleuze e Félix Guattari, la filosofia se definís coma la creacion de concèptes, e non coma la contemplacion passiva de las causas o la simple reflexion.
Lo Mas de Tença
Lo Mas de Tença o Lo Màs d'ès Tença (Le Mas-de-Tence en francés) z-es una comuna velaiesa situada dins lo departament del Naut Léger e la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament d'Auvèrnhe.
Comunas vesinas
400px|left|Distanças e posicion relativa
Riyad
Riyad o Riad es la capitala d'Arabia Saudita. Sa populacion èra estimada a 4,453,447 abitants, en 2007. Sa superfícia totala es 1554 km².
Ferrara
Ferrara es una vila de la region italiana d'Emília-Romanha, capitala de la província omonima. Sa populacion èra estimada a 133,266 abitants en 2007. Sa superfícia totala es 404 km².
IONIS Education Group
IONIS Education Group (en francés Groupe IONIS o pus simplament IONIS) es una granda entrepresa francesa situada a París.
Linha 3 dau tramvai de Marselha
vinheta|Lo cap de linha a l'[[Castelana (mètro de Marselha)|estacion Castelana.]] La linha 3 dau tramvai de Marselha es una linha del malhum de tramvai a Marselha.
Traçat e estacions
vinheta|Estacions de la linha en [[francés.]]
Maria del Mar Bonet
230px|thumb|Maria del Mar Bonet a Verges en 2007 Maria del Mar Bonet i Verdaguer es una cantautora malhorquina nascuda a Palma (Illas Balearas) lo 27 d'abril de 1947. Amb lo catalan Lluís Llach e lo valencian Raimon es una de las representantas mai conegudas e emblematicas de la lenga catalana, de la musica e de la cultura dels Païses Catalans internacionalament.
Es sòrre del cantautor Joan Ramon Bonet. Estudièt la ceramica a l'Escola d'Arts i Oficis pasmens acabèt que se consacrèt d'a fons a la cançon. Arribèt a Barcelona en 1967, ont comencèt a cantar amb los Setze Jutges. En 1968 una de sas cançons mai emblematicas Què volen aquesta gent? patirà la censura del regim franquista e serà enebida.
Dempuèi aquel temps, a editat de disques de musica fòlc e d'estandards de jazz en catalan. A mai, a realizat maites concèrts dins divèrsas localitats d'Euròpa, d'Africa del Nòrd e d'America, en s'implicar tanben d'un biais prigond dins lo domeni de la recèrca de formas artisticas novèlas. Dins aquela dralha de recèrca e simbiòsi de musicas del sud d'Euròpa collaborèt amb fòrça artistas de l'airal mediterranèu coma per exemple l'Ensemble de Musique Traditionnelle de Tunis, lo musician turc Zulfu Omar Livanelli o lo grop valencian Al Tall.
En 2004 son album Amic, Amat recebèt lo Premi de la Música Ciutat de Barcelona e la Medalla d'Or de Mallorca.
Chaussy
Chaussy pòt essèr:
Província de Ferrara
La Província de Ferrara es una província de la region d'Emília-Romanha en Itàlia.
Poliénas
Poliénas en arpitan (Poliénas en francés) es una comuna arpitana dau Daufinat, situaa dins lo departament d'Isèra e la region de Ròse-Aups.
Geografia
La municipalitat de Poliénas se situa a Unitat|36|km}} de Grenòble. La siá vila la mai prèpa es Tullins Fures a Unitat|7.5|km. Es desservie pel tren, sus la linha Grenòble ↔ Valéncia. Lo autoroute A49 jalonne la municipalitat e posséde un airal de repaus a lo sieu nom.
La commune de Poliénas se situe à 36 km de Grenoble. Sa ville la plus proche est Tullins Fures à 7.5 km. Elle est desservie par le train, sur la ligne Grenoble ↔ Valence. L'autoroute A49 jalonne la commune et posséde une aire de repos à son nom.
Sant Cirgue (Carcin)
Sant Cirgue o Sant Cirgues o Sent Cirgués (Saint-Cirgues en francés) es una comuna carcinòla situada dins lo departament francés d'Òut e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Poliénas
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Sant Cirgue (Carcin)
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Poliénas
Istòria
Dintre 1790 e 1794, Poliénas absorbeix lo anciana comuna éphémère de La Ròca-Montferrie.
Sant Cirgue (Carcin)
Toponimia
La comuna deu son nom a Sant Cirgue, en latin Sanctus Cyricus (Cyricus > *Cirego > *Cirgo > *Cirg > Cirgue), jove martir crestian del sègle IVen, filh de Santa Julita.
Poliénas
Istòria
Entre 1790 et 1794, Poliénas absorbe l'ancienne commune éphémère de La Roche-Montferrie.
Montjuèi
Montjuèi (Montgey en francés) es una comuna lengadociana de Lauragués situada dins lo departament de Tarn e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Istòria
En abrial de 1211, s'i debanèt la batalha de Montjuèi qu'opausèt Raimon Rogièr de Fois e Guiraud de Pepius, a de tropas crosadas frisonas e alemandas vengudas de Carcassona per anar afortir Simon de Montfòrt qu'assetjava La Vaur. 1789: comunautat de Montjuèi, senescauciá de Lauragués, diocèsi de La Vaur, parròquias de Sant Bertomieu e de Nòstra Dòna d'Auvesinas.
Ulaan Baatar
Ulaan Baatar, Ulaanbaatar o Ulan Bator (mongòl: Улаанбаатар ) es la capitala de Mongolia. Es situada al nòrd del país, leugièrament a l'èst del centre de Mongolia, a 1350 m d'altitud, pròcha del Riu Tuul, en una val al pè del mont Bogdo Uul.
Son altitud pro enauçada e sa localizacion aluenhada de las còstas fan que la capitala ten un clima subartic.
Sa populacion èra estimada a 989,900 abitants, en 2007. Sa superfícia totala es 4704 km².
Pèir-Andriu Delbeau
Pèir-Andriu Delbeau estut un cantaire gascon pendent las annadas 1970, a l'epòca on s'avièva lo movement occitanista. Vènen las tortas, tornan d'abòrd, e las palomas, torna l'abòr,... vielha paraula, vielha lenga, vielha puplada... canta en gascon maritim, aqueth de Carcans on damòra actualament. A Vendais-Montalivet, a acompanhat los Tradinaires dens lurs permèirs pas en escritura. Après auger ensenhat l'anglés e l'occitan, a acabat sa carrèira coma provisor dau licèu Condorcet d'Arcaishon de 1999 a 2011.
Stundwiller
Stundweiler en alemannisch (Stundwiller en francés) es una comuna francesa del departament del Bas Ren e de la region d'Alsàcia.
Geografia
Stundwiller A situat a la cœur de l'Indigne-Bòsc, en lo costat de Soultz-jos-Bòsques, entre Haguenau e Wissembourg. Lo pòble, blotti en una cuvette, a situat al bòrd del "Seebachel" #que pren la siá font a 5 km a Seebach, e se tira a Niederrœdern en lo Seltzbach.
Los pòbles vesins son: Aschbach, Buhl, Hatten e Oberrœdern.
Stundwiller est situé au cœur de l'Outre-Forêt, dans le canton de Soultz-sous-Forêts, entre Haguenau et Wissembourg. Le village, blotti dans une cuvette, est situé au bord du "Seebachel" qui prend sa source à 5 km à Seebach, et se jette à Niederrœdern dans le Seltzbach.
Les villages voisins sont: Aschbach, Buhl, Hatten et Oberrœdern.
Hédouville
Hédouville pòt essèr:
Naha'ai
Lo naha'ai (o nakahai, malfaxal) es una lenga oceaniana parlada a Vanuatu.
Classificacion
Lo naha'ai es una lenga vanuatu central, un grop de las lengas oceanianas del sud restacat a las lengas oceanianas. Aquestas fan partida de la branca malaiopolinesiana de la familha austronesiana.
San-Gavino-di-Carbini
San Gavinu di Carbini en còrs (San-Gavino-di-Carbini en francés) es una comuna corsa, situada dins lo departament de Corsega del Sud e la region de Corsega.
Geografia
La municipalitat de San Gavinu di Carbini a gardat l'estructura tradicionala impausada per la transhumance. Un vilatge de montanha e de las zònas de plana (la "plaja") en permetent la transhumance. Se traversarà doncas la municipalitat dins la montanha en disposicion de Levie a Zonza,mas en remontant tanben de Porto-Vecchio a Solenzara en près de mar. La municipalitat de San Gavinu di Carbini ofrís doncas una variété excepcionala de climat, de païsatges, de fauna e de flore corse, d'abitat e d'activitats. Lo "pòble" designa la cœur istoric situat dins montanha pas luènh de las agulhas de Bavella.
La commune de San Gavinu di Carbini à gardé la structure traditionnelle imposée par la transhumance. Un village de montagne et des zones de plaine (la "plage") permettant la transhumance. On traversera donc la commune dans la montagne en allant de Levie à Zonza,mais aussi en remontant de Porto-Vecchio à Solenzara en bord de mer. La commune de San Gavinu di Carbini offre donc une variété exceptionnelle de climat, de paysages, de faune et de flore corse, d'habitat et d'activités. Le "village" désigne le cœur historique situé en montagne non loin des aiguilles de Bavella.
Istòria
San Gavinu a implicat en afrontaments a en lo moment del movement dels Giovannali #que larèr i n'aviá situat a Carbini. Qualques luchas se desenrotllen tanben en lo moment de la conquista de l'isla a la fin de la per la França.
Sant Auban e Auriòlas
Sant Auban e Auriòlas (Saint-Alban-Auriolles en francés) es una comuna occitana de Vivarés situada dins lo departament d'Ardecha e la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament de Ròse-Aups.
Comunas vesinas
400px|left|Distanças e posicion relativa
Jorge Ben Jor
Jorge Duílio Lima Meneses, mai conegut artisticament coma Jorge Ben primièr, puèi mai tard Jorge Ben Jor (Rio de Janeiro, 22 de març de 1945) es un cantaire, compositor e guitarrista brasilian. Aqueste musician, un dels mai populars de son país, ten una musica plan eclectica que i fusiona samba, funk, rock e bossa nova amb de paraulas sovent plenas d'umor e satiricas, e mai de còps que i a esotericas.
Prenguèt son nom d'artista Ben, qu'èra lo nom de sa maire d'origina etiopiana, per l'omenatjar.
thumb|250px|Jorge Ben Jor en 2008
Antòni de Bertrand
thumbAntòni de Bertrand (Fontanjas, ca 1540 ; 1581), foguèt un compositor anvernhat d la Renaissença qu'espeliguèt a Tolosa dins un mitan unmaniste e d'òbras musicalas polifonicas e inspiradas per Pierre de Ronsard ("Les Amours") e los poètas de La Pléiade. Foguèt au servici de l' arquevèsque de Tolosa Jòrdi d'Armagnac.
Struth
Struth  en alemannisch (Struth en francés) es una comuna francesa del departament del Bas Ren e de la region d'Alsàcia.
Geografia
thumb|left|Dintrada de la municipalitat de Struth
Istòria
Lo vilatge i aguèt fondat al quand las familhas proprietàrias de las tèrras - de Steinkallenfels (1648-1692) e de Fouquerolles (1706-1756) - los #logar a exploitants. L'establiment d'una verrerie près de de lo vilatge vesin de Tieffenbach a pogudas contribuir a o poblar. La familha de Fouquerolles en essent religieusement tolérante, e lo territòri en dependent del Sant-Empèri romain germanique e pas del reialme de França, totas las confessions aguèron aculhit. Un recensement efectuat en 1756 indica #qu'existissiá a Struth 7 familhas luthériennes, 8 familhas reformadas, 19 familhas catolicas, 3 familhas anabaptistes e 7 familhas josievas.
La distincion de Struth, pichona enclave alsacienne immediata de l'Empèri germanique, i aguèt annexat a la Primièra Republica francesa malgrat lo drech del Sr. De Fouquerolle, « prince possessionné ».
La diversité religiosa se #manténer jos las leis de la Republica e dels regims seguents, e en 1868, se comptava 161 josieus, 88 catòlicos, 110 reformats e 100 luthériens. Los anabaptistes avián emigrat als Estats Units. Una sinagoga #èsser bastida en 1836, aital coma una escòla israélite amb un mikve (bain ritual) en jos-sòl en 1862.
Le village fut fondé au lorsque les familles propriétaires des terres - de Steinkallenfels (1648-1692) et de Fouquerolles (1706-1756) - les louèrent à des exploitants. L'établissement d'une verrerie près du village voisin de Tieffenbach a pu contribuer à le peupler. La famille de Fouquerolles étant religieusement tolérante, et le territoire dépendant du Saint-Empire romain germanique et non du royaume de France, toutes les confessions furent accueillies. Un recensement effectué en 1756 indique qu'il existait à Struth 7 familles luthériennes, 8 familles réformées, 19 familles catholiques, 3 familles anabaptistes et 7 familles juives.
La seigneurie de Struth, petite enclave alsacienne immédiate de l'Empire germanique, fut annexée à la Première République française malgré le droit de M. de Fouquerolle, « prince possessionné ».
La diversité religieuse se maintint sous les lois de la République et des régimes suivants, et en 1868, on comptait 161 juifs, 88 catholiques, 110 réformés et 100 luthériens. Les anabaptistes avaient émigré aux États-Unis. Une synagogue fut construite en 1836, ainsi qu'une école israélite avec un mikve (bain rituel) en sous-sol en 1862.
Bangkòk
Bangkòk es la capitala de Tailàndia. Sa populacion èra estimada a 6,642,566 abitants, en 2005. Sa superfícia totala es.
thumb|430px|left|Vista de Bangkòk.
Gea e Ribèra
Gea e Ribèra (Gée-Rivière en francés) qu'ei ua comuna occitana de Gasconha situada dens lo departament de Gers e la region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.
Geografia
Comuna situada en arriba d'Ador, deu canal de La Palú e deu riu de Jarràs, Gea e Ribèra qu'ei ua comuna en tres partidas principalas : lo barri, aglomeracion mei poblada, lo vilatge de Gea (mapa de Cassini : Le Gée, qui ei lo lòc on se situa l'ostau comunau. En seguent una arrota a l'esquèrra s'arriba dens lo vilatge de Ribèra, la partida mens poblada, dab la glèisa deu sègle XII e lo cementèri. vignette|upright=1.6|centre|Comunas a l'entorn.
Maranhão
Geografia
La vegetacion predominanta a l'oèst de l'estat es lo bòsc pluvial amazonian.
Economia
L'activitat economica principala es la transformacion de mineral d'alumini.
Lassy
Lassy pòt essèr:
Monsieur de Pourceaugnac
300px|thumb|Paja en [[occitan de Monsieur de Pourceaugnac]] Monsieur de Pourceaugnac qu'ei ua comedia-ballet en pròsa de Molière escrita en francés (dab tiradas en picard) e en occitan lengadocian.
Que ho estreada au castèth de Chambord peu rei Loís XIV lo 6 d'octobre de 1669 puish, lo 15 de noveme de la medisha annada, au teatre deu Palais Reiau, interpretada per la Tropa deu Rei.
Intriga
Dus joens aimadors, Eraste e Julie, que deven estremar, Monsen de Pourçaunhac (a qui Julie b'ei vodada peu son pair Oronte), entà se poder maridar. Qu'arreceben l'ajuda de Sbrigani e qu'ensajan de har créder que Pourçaunhac b'ei ja maridat dus còps (dab ua hemna de Saint-Quentin en Picardia e ua lengadociana de Pesenàs) entà espaventar aqueth darrèr en tot lo har huéger.
Província de Bolonha
La Província de Bolonha (provincia di Bologna en italian oficialament, pruvénzia ed Bulåggna en emilian) èra una província de la region d'Emília-Romanha en Itàlia. Es remplacada per la Ciutat Metropolitana de Bolonha dempuèi lo 1èr de genièr de 2015.
Monsieur de Pourceaugnac
Extracte
Acte II Scèna VII Lucette, Oronte, Monsieur de Pourceaugnac.
Lucette Ah! tu es assy, et à la fy yeu te trobi aprés abé fait tant de passés. Podes-tu, scélérat, podes-tu sousteni ma bisto ?
Monsieur de Pourceaugnac Qu’est-ce que veut cette femme-là ?
Oronte ''Oh ! oh !''
Monsieur de Pourceaugnac Que diable est-ceci ?
Lucette Lou trayté me quitel trés ans aprés, sul preteste de qualques affayrés que l’apelabon dins soun païs, et despey noun ly resçauput quaso de noubelo ; may dins lou tens qui soungeabi lou mens, m’an dounat abist, que begnio dins aquesto bilo, per se remarida danbé un autro jouena fillo, que sous parens ly an proucurado, sensse saupré res de sou prumié mariatge. Yeu ay tout quitat en diligensso, et me souy rendudo dins aqueste loc lou pu leu qu’ay pouscut, per m’oupousa en aquel criminel mariatge, et confondre as ely de tout le mounde lou plus méchant des hommes.
Monsieur de Pourceaugnac Voilà une étrange effrontée !
Lucette Impudent, n’as pas honte de m’injuria, alloc d’estre confus day reproches secrets que ta conssiensso te deu fayre ?
Lucette Infame, gausos-tu dire lou contrari ? He tu sabes be, per ma penno, que n’es que trop bertat ; et plaguesso al Cel qu’aco nou fougesso pas, et que m’auquessos layssado dins l’estat d’innoussenço et dins la tranquillitat oun moun amo bibio daban que tous charmes et tas trounpariés nou m’en benguesson malhurousomen fayre sourty ! yeu nou serio pas reduito à fayré lou tristé perssounatgé qu’yeu fave presentomen, à beyre un marit cruel mespresa touto l’ardou que yeu ay per el, et me laissa sensse cap de pietat abandounado à las mourtéles doulous que yeu ressenty de sas perfidos acciûs.
Oronte ''Je ne saurais m’empêcher de pleurer. Allez, vous êtes un méchant homme.''
Monsieur de Pourceaugnac Je ne connais rien à tout ceci.
Scèna VIII Nérine en Picarda, Lucette, Oronte, Monsieur de Pourceaugnac. Nérine ''Ah! je n’en pis plus, je sis toute essoflée ! Ah! finfaron, tu m’as bien fait courir, tu ne m’écaperas mie. Justice, justice ! je boute empeschement au mariage. Chés mon mery, Monsieur, et je veux faire pindre che bon pindar-là.'' [...]
Tèxte
La pèça qu'ei disponibla suber Wikisource
Épervans
Épervans es una comuna francesa, situada dins lo departament de Sòna e Léger e la region de Borgonha.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
En 1804, Napoleon E #que desirava pas pas manlevar un braç de la Saône en épingle a pels a Épervans, a demandat a l'enginhèr Chaumette d'efectuar de trabalhs per un acorchit e de crear aital l'isla Chaumette. En en genièr 1996, Épervans a pres la Comunitat d'Aglomeracion de Chalon Val de Bourgogne.
En 1804, Napoléon I qui ne souhaitait pas emprunter un bras de la Saône en épingle à cheveux à Épervans, a demandé à l'ingénieur Chaumette d'effectuer des travaux pour un raccourci et de créer ainsi l'île Chaumette. En janvier 1996, Épervans a rejoint la Communauté d'Agglomération de Chalon Val de Bourgogne.
Carignan (Ardenas)
Carignan es una comuna francesa del departament de las Ardenas e de la region de Champanha e Ardena.
Geografia
La municipalitat es una municipalitat termierèra amb la Belgica, en essent situada a qualques quilomètres de la frontièra bèlga al nòrd.
Lo sud de la municipalitat a traversat per la Chiers, un afluent de la Mòsa.
Lo ponch culminant de la municipalitat se situa al Mont-Tilleul (293 m).
La commune est une commune frontalière avec la Belgique, étant située à quelques kilomètres de la frontière belge au nord.
Le sud de la commune est traversé par la Chiers, un affluent de la Mòsa.
Le point culminant de la commune se situe au Mont-Tilleul (293 m).
Arminius
thumb|right|[[Fotografia de l'estatua d'Arminius bastida a l'endrech supausat de la batalha de Teutoborg.]]
Arminius (vèrs 17 avC - vèrs 21 apC) es un cap de guèrra de la tribü dei Queruscs famós per aver comandat l'armada germanica que destruguèt tres legions romanas a la batalha de la Seuva de Teutoborg en 9|9 apC. Aquela batalha marquèt lo limit de l'expansion territòriala romana en Germania amb l'adopcion de Ren coma frontiera per Roma. Après aqueu succès, Arminius capitèt de resistir a plusors incursions romanas, menadas per lo generau Germanicus, avans d'èsser assassinat per de rivaus que crenhavan sa poissança.
En causa de son ròtle dins lo mantenement de l'independéncia dei pòbles germanics, la literatura alemanda lo transformèt en eròi nacionau. Lo procès culminèt au sègle XIX amb l'afiermacion dau nacionalisme alemand e durèt fins ais ans 1930.
Carignan (Ardenas)
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Fontenoy-le-Château
Fontenoy-le-Château es una comuna francesa, situada dins lo departament dels Vòges e la region de Lorena.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
La siá posicion de « entèrra de surséance » luòc Fontenoy a la cœur dels conflictes entre Bourgogne e Lorraine.
En 1792, Fontenoy-la-Còsta e Fontenoy-lo-Castèl fan pas mai #qu'una sola municipalitat, mas ja en 1721, un decrèt del conselh del pòrti Léopold de Lorraine Amassava la Justícia de la Còsta a aquela de Fontenoy-lo-Castèl.
Conselh general (institucion francesa)
Aquel nom ven de que, abans 1982 e la creacion dels conselhs regionals, los conselhs generals èran la mai nauta amassada locala.
Fontenoy-le-Château
Istòria
L'istòria de Fontenoy comença en 930 amb aquela del Comtat eclesiastic de Toul, creacion en favor de l'avesque Gauzelin, per Henri lo Oiseleur. Es al començament de la, que los avesques de Toul #que possedisson aquel franc-alleu édifient un gròs torn cairada amb la fin de protegir la frontièra meridionala de lo sieu domeni e barrar la vallée del Côney. Cela explica que malgrat la situacion excentrée de Fontenoy per çò qu'es de Toul, la glèisa a mes jos la proteccion de sant Mansuy de Toul, coma quinze unas autras parròquias depenents de la évêché de Toul.
Conselh general (institucion francesa)
Composicion
Los conselhièrs generals son elegits al sufragi universal dirècte, segon un escrutinh uninominal dels dos torns, amb un conselhièr per canton. Los mandats son de sièis ans, renovelats per mitat cada 3 ans.
Fontenoy-le-Château
Istòria
Es una de las primièras fortalesas del sud dels Vòges, amb Épinal e Remiremont.
Maserat d'Aurosa
Maserat d'Aurosa fòrma inventada (Mazerat-Aurouze en francés) z-es una comuna auvernhassa situada dins lo departament del Naut Léger e la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament d'Auvèrnhe.
Conselh general (institucion francesa)
Foncionament
Lo conselh general se causís una comission permanenta (amb un president e maites vicepresidents), qu'es l'organ executiu del departament. Le president es lo cap de l'administracion departamentala.
Maserat d'Aurosa
Comunas vesinas
400px|left|Distanças e posicion relativa
Fontenoy-le-Château
Istòria
En febrièr 1287, se sap que lo genet Transbordador de Fontenoy, fils del comte de Toul, ven òme lige del senhor de Blâmont mas #que se reprendrà d'aquel aumenatge en març 1290.
Conselh general (institucion francesa)
Foncionament
Lo President del Conselh general reçaup una indemnitat mesadièra de 5397 €.
São Luís (Brasil)
thumb|left|250px|Palácio dos Leões ("Palais dels Leons"), sèti del govèrn de Maranhão, a São Luís.
Fontenoy-le-Château
Istòria
Un prieuré bénédictin a fondat ; los sieus fraires asseguran la desserte de la glèisa romane primitive e establiguèron un barrage sul riu, per far virar un molin #que conservarà lo sieu nom. La vila se emmuralla #que subsisteix qualques basas. Ne demòra en la mouvance lorraine fins a la fin de la.
Ancienne ville forte, capitale d'un comté, Fontenoy formait jadis deux localités distinctes, Fontenoy-le-Chastel sur la rive gauche du Côney et Fontenoy-la-Coste qui s'étageait hors les murs en rive droite. Pendant plus de deux siècles, Fontenoy-le-Château fut le centre d'une prévôté seigneuriale et d'un comté très étendu composé de 27 villages ou hameaux dont Fontenois-la-Ville, Xertigny, Le Magny, Montmotier, Trémonzey, Le Clerjus, La Chapelle-aux-Bois.
Conselh general (institucion francesa)
Competéncias
Las competéncias màgers del Conselh general son :
Fontenoy-le-Château
Istòria
Sa position de « terre de surséance » place Fontenoy au cœur des conflits entre Bourgogne et Lorraine.
Conselh general (institucion francesa)
Istòria
La lei del 22 de decembre de 1789 prevei la creacion, dins cada departament, d'una amassada de 36 elegits, lo conselh de departament. Aquel conselh es suprimit per la lei del 14 de frimaire de l'an II (4 de decembre de 1793). Sera restablit jol nom de conselh general per la lei del 28 de pluviôse de l'an VIII (17 de febrièr de 1800). Los conselhièrs son pr'aquò desenant nomenats pel govèrn. Es sonque en 1833 que los conselhs generals son tornarmai elegits, e al sufragi censitari. L'eleccion al sufragi universal sera instituida per la lei del 3 de julhet de 1848.
Fontenoy-le-Château
Istòria
En 1792, Fontenoy-la-Côte et Fontenoy-le-Château ne font plus qu'une seule commune, mais déjà en 1721, un arrêté du conseil du duc Léopold de Lorraine réunissait la Justice de la Côte à celle de Fontenoy-le-Château.
L’histoire de Fontenoy commence en 930 avec celle du Comté ecclésiastique de Toul, création en faveur de l'évêque Gauzelin, par Henri l'Oiseleur. C'est au début du, que les évêques de Toul qui possèdent ce franc-alleu édifient une grosse tour carrée afin de protéger la frontière méridionale de leur domaine et fermer la vallée du Côney. Cela explique que malgré la situation excentrée de Fontenoy par rapport à Toul, l'église est placée sous la protection de saint Mansuy de Toul, comme quinze autres paroisses dépendantes de l'évêché de Toul.
C’est une des premières forteresses du sud des Vosges, avec Épinal et Remiremont.
En février 1287, on sait que l'écuyer Ferry de Fontenoy, fils du comte de Toul, devient homme lige du seigneur de Blâmont mais qu'il se reprendra de cet hommage en mars 1290.
Un prieuré bénédictin est fondé ; ses moines assurent la desserte de l’église romane primitive et vont établir un barrage sur la rivière, pour faire tourner un moulin qui conservera leur nom. La ville s’entoure de murailles dont il subsiste quelques bases. Elle demeure dans la mouvance lorraine jusqu’à la fin du.
Bonvillard
Bonvillard en arpitan (Bonvillard en francés) es una comuna arpitana de Savòia, situada dins lo departament de Savòia e la region de Ròse-Aups.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Los senhors de Bonvillard :
Avril-sur-Loire
Avril-sur-Loire es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Nièvre e la region de Borgonha.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Bacin Mediterranèu
thumb|Lo Bacin Mediterranèu
Los concèptes de Bacin Mediterranèu e de mond mediterranèu (var. monde mediterranèu) designan las regions se trobant a l'entorn de Mediterranèa. Aquelas regions mediterranèas s'espandisson del sud d'Euròpa, a l'Orient Mejan e l'Africa del Nòrd. Lo limit del bacin o del monde mediterranèu se referís subretot al clima mediterranèu e pus particularament lo limit de la cultura de l'olivièr. D'autres critèris culturals o istorics permeton tanben de delimitar la region mediterranèa. La cultura o la civilizacion mediterranèa es alara definida per un eretatge antic o medieval fòrt, ligat a las civilizacions grècoromana, islamica e de la cristianitat. Aquela cultura se materializa dins l'alimentacion per la predominància dels legums, dels fruches, del peis, del pan, de l'òli d'oliva e del vin.
Lo Bacin Mediterranèu es marcat per d'iniciativas politicas recentas coma lo processús de Barcelona, l'Union Mediterranèa e la Zona Euromediterranèa de Libre Escambi. De Jòcs Mediterranèus existisson dempuèi 1951.
Geografia
La partida mediterranèa d'Euròpa compren las tres grandas peninsulas australas: la Peninsula Iberica, la Peninsula Italica e una partida de la Peninsula Balcanica amb per tèrmes los Pirenèus, los Alps, los Alps dinarics, los Balcans e los monts Rodòpes.
Poimaurin
Poimaurin (Puymaurin en francés) qu'es ua comuna gascoa de Comenge, situada dens lo departament de la Hauta Garona e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Bacin Mediterranèu
Geografia
La partida mediterranèa d'Asia compren l'oèst e lo sud de la peninsula d'Anatolia, lo Levant, amb per tèrme los monts de l'Anatolia coma lo Taurus e lo desert de Nèguev.
Poimaurin
Geografia
Es tanhenta de l'Isla de Haut en bèth dominar lo cors de Gessa deu haut deu puei on es quilhada.
Bacin Mediterranèu
Geografia
La partida mediterranèa d'Africa comprend la region de Magrèb, la peninsula Cirenaïca, la broa libiana e egipciana e una partida de la val de Nil amb per tèrme principal lo desèrt de Sahara e los monts d'Atlas.
Poimaurin
Istòria
Pendent l'Ancian Regime, Poimaurin qu'èra de l'eleccion de Comenge, doncas de la província de Gasconha, de la generalitat d'Aush, de la diocèsi de Comenge e de la senescaucia de Tolosa. Lo vocable de la glèisa qu'es Sent Pèr (deus ligams ? encadenat). En 1790, Poimaurin qu'èra deu canton de L'Isla de Haut, en l'an VIII, deu canton de Montrejau, en l'an X que tornè a L'Isla de Haut.
Givarlés
Givarlés (Givarlais en francés) es una anciana comuna occitana de Borbonés, situada dins lo departament d’Alèir e la region d’Auvèrnhe Ròse Aups. Lo 1èr de genièr de 2016 es fusionada dins la comuna novèla d'Aut Boschatge.
Bacin Mediterranèu
Geografia
La mar Mediterranèa es, ela, devesida en dos bacins, oriental e occidental, dempuèi l'Estrech de Gibartar fins al Bacin del Levant e aculhís cada an prèp de 200 milions de toristas e 30 % de las naus mercandas del monde, o prèp de 120,000 naus, amb las consequéncias economicas e ecologicas qu'aquò provòca.
Poimaurin
Lòcs e monuments
thumb|left|200px|Glèisa de Sent Pèr
Bacin Mediterranèu
Environament
Es una de las regions del monde que l'urbanizacion, la periurbanizacion e l'agricultura consoman mai de ressorsas naturalas, amb d'impactes sus l'artificializacion, la fragmentacion de l'abitat, l'erosion e destruccion dels mitans naturals. Las zonas umidas perdèron prèp de la mitat de lor superfícia en un sègle (de 1900 a 2000) segon l' Observatòri de las zonas umidas mediterranèas . Alara que los efèctes de l'escalfament global s'apondon, demòra pas que 18,500,000 d'ectaras per tota la region (o en mejana 2 % de la superfícia totala dels 27 païses del bacin en zonas umidas; estuaris e lagunas saladas inclusits). Los países que n'an lo mens son Espanha (1 % del territòri), Bulgaria (0,9 %), Chipre (1,1 %), Malta (0,1 %). Al Magrèb, l'Argeria abriga quant a ela 0,6 % de las zonas, Marròc (0,7 %), Libia (0,2 %). Alara qu'a l'Orient Mejan, Siria compren sonque 0,8 % de las zonas umidas, Jordània (0,5 %), Liban (0,1 %), Israèl e Palestina (1,3 %). Segon l'observatòri, las superfícias asagadas son ara estabilizadas dins l'UE, en Israèl e en Egipte, mas son fonts d'una granda consomacion d'aiga.
Poimaurin
Torisme
La vila compta damb duas ostalarias, ua coneguda com lo castèth.
Givarlés
Comunas vesinas
400px|left|Distanças e posicion relativa
Poimaurin
Torisme
left|thumb|150px|Monument religiós
Hestejada
Las hèstas començan lo 1èr de julhet e durant 4 dias.
Bacin Mediterranèu
Environament
Las mesuras de proteccion de la biodiversitat semblan de donar de resultats per qualques aucèls d'espècias protegidas (pelicans, becaruts e gruas) que sos efectius aumentèron dins la zona mediterranèa. Los mamifèrs, anfibians, reptils e peisses al contrari mermèron de prèp de 40 % dempuèi 1970. 30 % dels anfibians, 25 % dels reptils e 15 % dels mamifèrs, contra 5 % "sonque" dels aucèls, son menaçats d'atudament dins la zone mediterranèa segon la Lista roja de l'UICN. Los peisses d'aiga doça merman encara mai aviat dins la zona mediterranèa qu'a l'escala mondiala (39 % son menaçadas d'atudament en Mediterranèa contra 15 % dins lo monde). Las causas son entre autras la destruccion e pollucion dels abitats, coma pels engraisses, pesticidas e l'invasion d'espècias exoticas.
Arleux
Geografia
Arleux A situat a la cœur de la vallée de la Sensée, al caireforc de doas canaux, lo canal del Nòrd e lo canal de la Sensée.
Los pòbles contigus a Arleux son : Bugnicourt per la D 47 Cantatz per la D 47b Gœulzin per la D 65 Hamel per la D 47 Palluel per la D 13 Estrées per la D 135a
Bacin Mediterranèu
Istòria
Lo Bacin Mediterranèu es lo brèç de la civilizacion occidentala. L’Antiquitat coneguèt un fum de civilizacions divèrsas coma las egipcianas o las mesopotamianas. Puèi, de grands empèris prenguèron lo contraròtle de las broas de la Mare Nostrum. Grècia, Cartage e Roma èra atal conegudas per èsser de talassocracias a causa de lor dominacion del Bacin Mediterranèu per mejan del comèrci maritim e de las guèrras navalas.
Arleux
Geografia
Una linha de camin de fèrre en connectant e Cambrai passa per la municipalitat de Arleux.
Bacin Mediterranèu
Sector primari
<Gallery> File:Camp de blat amb roselles.jpg|Blat File:Olivar.jpg|Olivièr File:Rioja vignobles.jpg|Vinha </Gallery>