cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Klingon
thumb|left Lo Klingon se pòt escriure de doas menas, en caractèrs « pIqaD » coma sus la fotografia o en caractèrs latins. Utilizan las letras majusculas per representar los sons que se pronóncian pas coma en anglés (per exemple, H coma Bach en alemand) e lo signe ' es la representacion d'un son glotal. Coma en Turc, la magèr part dels mots contenon de prefixes e de sufixes aponduts a la raissa.. Existisson 29 prefixes e 36 sufixes per los verbs. Per dire « Avètz pas tròp talent ? » escrivon « bIghungqu'be '' a' », -be representa la negacion e -a l'interrogacion. Dins la frasa, se trapa d'en primièr lo complement d'objècte, puèi lo verb e enfin lo subjècte. Nombrosas aisinas son a disposicion per estudiar la lenga : un diccionari vendut a 250 000 exemplars, de corses en linha, una guida de conversacion descargable sus i-phone. Lo Klingon Language Institute balha tanben quatre nivèls de certificacion (KLCP).
thumb|180x180px|by Juvarra - Own work. Licensed under CC BY-SA 3.0Lo Klingon es tanben un subjècte de tèsa, e un psicolingüista coma l'especialista Lawrence M. Schoen balha mai d'unas conferéncias. Armond Speers parlèt a son filh solament en Klingon las tres primièras annadas de sa vida per estudiar lo procediment d'aquesiment d'una lenga en co dels mainatges. Hamlet, l'epopèia de Gilgamesh foguèron revirats e publicats, lo teatre Zeebelt joguèt en 2010 l'opéra « u' » escrit en Klingon, podètz tanben visitar las caunas de Jenolan ,en Austràlia, amb una audioguida dins aquesta lenga o encara crompar un clavièr d'ordenador amb de tòcas representant las lètras de l'alfabet Klingon. Existís tanben un traductor en linha.
Hangviller
Hangviller es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mosèla e la region de Lorena.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Écorpain
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Los Bravos
Los Bravos èra un grop ròck anglofòn espanhòl originari de Madrid (Espanha). Format en 1965, lo grop es conegut pel celèbre títol Black is Black, gròs succès au Reialme Unit, au Canadà e aus Estats Units en 1966. Lo single s'es vendut a un milion d'exemplars capvath lo monde entièr. La version francesa, Noir c'est noir, qu'es estada tanben a l'epòca un gròs succès dins los païses francofòns, foguèt enregistrada e interpretada per Johnny Hallyday, e es quitament venguda un títol màger de son repertòri.
Los Bravos èra constituït de Michael Volker Kogel (nascut lo 25 d'abril de 1944 a Berlin, Alemanha) au cant, del britanic Tony Anderson au cant e a l'armonica (fraire de Jon Anderson qu'a fondat lo grop Yes), de Antonio Martinez a la guitarra, de Miguel Vicens Danus a la bassa, de Manolo Fernandez (piano e òrgue, remplaçat per Jesús Glück Sarasibar après sa mòrt en 1968) e de Pablo Gomez (batariá).
Malvesin
Malvesin (Mauvaisin en francés) es una comuna lengadociana en Lauragués, situada dins lo departament de la Nauta Garona e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Geografia
Comuna de l'airal urban de Tolosa situada en Lauragués a 36 km al Sud-Èst de Tolosa sul Tedelon.
Istòria
Pendent l'Ancian Regime, Malvesin èra de la diocèsi civila de Tolosa, doncas de la província de Lengadòc, de la generalitat de Tolosa, de l'archidiocèsi de Tolosa e de la senescauciá de Lauragués. Tanlèu 1790, èra del canton de Nalhós (dempuèi 2015, es del canton d'Escalquens). Le vocable de la glèisa es Nòstra Dòna (una glèisa Sent Andrieu fosquèc desrocada al sègle XVI e son servici fosquèc transferit a Sent Pau d'Autariba).
Pendent l'Ancian Regime, la parròquia de Daujas (nom francés) èra de la diocèsi civila de Tolosa, doncas de la província de Lengadòc, de la generalitat de Tolosa, de l'archidiocèsi de Tolosa e de la senescauciá de Lauragués. Le vocable de la glèisa, annèxa de Malvesin, es Sent Miquèl (ancianament, Sent Blasi).
Pommeret
Peuñvrid en breton ( Pommeret en francés) es una comuna bretona, situada dins lo departament de las Còstas d'Arvòr e la region de Bretanha.
Geografia
Pommeret Es una municipalitat situada en las Còstas-de Armor, a Bretanha, a França.
Fa partida del costat de Lamballe apertenent al arrondissement de Sant-Brieuc. Lo còdi postal es 22120 e lo còdi Insee es 22246.
A situat entre Lamballe e Sant-Brieuc a una altitud d'en mièja 69 m (35 m pel minim e 80 m pel maximal. Es a una latitud 48°27'48° Nòrd e a una longitude 2°37'30'' Oèst.
La siá densitat de populacion èra de 128 abitants per km².
La siá superficie es de 13,6 km².
Los abitants de Pommeret se trucan Pommmeretois e Pommeretoises.
Pommeret est une commune située dans les Côtes-d'Armor, en Bretagne, en France.
Elle fait partie du canton de Lamballe appartenant à l'arrondissement de Saint-Brieuc. Le code postal est 22120 et le code Insee est 22246.
Elle est située entre Lamballe et Saint-Brieuc à une altitude d'en moyenne 69 m (35 m pour le minimum et 80 m pour le maximum. Elle est à une latitude 48°27'48° Nord et à une longitude 2°37'30'' Ouest.
En 1999, sa population était de 1712 habitants mais c'est une commune en plein accroissement.
Sa densité de population était de 128 habitants par km².
Sa superficie est de 13,6 km².
Les habitants de Pommeret s'appellent des Pommmeretois et Pommeretoises.
Istòria
La municipalitat inspirarà las municipalitats alentour, sustot Bréhand. Aquela darrièra municipalitat metrà Boishardy a lo sieu cap, cap chouan charismatique.
La commune inspirera les communes alentour, notamment Bréhand. Cette dernière commune placera Boishardy à sa tête, chef chouan charismatique.
L'Illustration
thumb|Bobigny, tor de L'IllustratioL'Ilustration que ho un deus principaus jornaus setmanaus francés estampat enter 1843 e 1944.
Fondat a París, que's mudè a Bobigny dens una grada tor de bricaen 1933 (uei vaduda residéncia estudiantina).
Les Avellanes i Santa Linya
Les Avellanes i Santa Linya es un municipi de la província catalana de Lhèida e de la Comunautat Autonòma de la Generalitat de Catalonha.
L'Illustration
Que ho lo prumèr de publicar fotografias. Gavidat peu collaborator Jacques Bouly de Lesdain e vadut votz de la propaganda nazi que ho barrata la Liberacion.
Neymar
thumb|250px|Neymar en 2014 Neymar da Silva Santos Júnior, mai conegut coma Neymar (Mogi das Cruzes, Brasil, 5 de febrièr de 1992) es un fotbolaire brasilian. Jòga actualament amb lo Paris SG.
Latina
Latina es una vila de la region italiana de Laci, capitala de la província del meteis nom. Sa populacion èra estimada a 114,728 abitants en 2007. Sa superfícia totala es 277,78 km².
thumb|480px|left
24 de genièr
Decèsses
Veire tanben :
Aspa (Segrià)
Aspa es un municipi de la província catalana de Lhèida e de la Comunautat Autonòma de la Generalitat de Catalonha.
Messina
Messina es una vila de Sicília e una dei mai grandas vilas italianas.
thumb|280px|left|
Plonevell
en breton (Plounévézel en francés) es una comuna bretona, situada dins lo departament de Finistèrra e la region de Bretanha.
Istòria
Aquela municipalitat a conegut per faches ligats a la Revòlta de las Casquetas Rojas l'an 1675.
Cette commune est connue pour des faits liés à la Révolte des Bonnets Rouges en 1675.
Esquiròl (omonimia)
Esquiròl pòt designar :
Veiràs
Veiràs (Veyras en francés) es una comuna occitana de Vivarés, situada dins lo departament d'Ardecha e la region d'Auvèrnhe Ròse Aups.
Comunas vesinas
400px|left|Distanças e posicion relativa
Vetusta Morla
right|200px|thumb|Vetusta Morla sus l'empont en 2008
Fondat en 1998, Vetusta Morla es un grop pop ròck espanhòl, originària de Tres Cantos au nòrd de Madrid (Espanha), compausat de « Pucho » (Juan Pedro Martí) au cant, de David « El Indio » García a la batariá, de Álvaro B. Baglietto a la bassa, de Jorge González a las percussions, de Guillermo Galván aus clavièrs e de Juan Manuel Latorre a la guitarra e aus clavièrs.
Lo nom del grop, Vetusta Morla, ven del personatge de la vièlha tartuga giganta (Morla) de L'Istòria interminabla (Die unendliche Geschichte / The NeverEnding Story) dins lo roman de l'escrivan alemand Michael Ende.
Martigny-les-Bains
Martigny-les-Bains es una comuna francesa, situada dins lo departament dels Vòges e la region de Lorena.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Baix Pallars
Baix Pallars es un municipi de la província catalana de Lhèida e de la Comunautat Autonòma de la Generalitat de Catalonha.
Ostau deis esperits
Un ostau deis esperits es un pichon santuari destinat a assostar d'engènis protectors de l'ostau, deis aubres, dei culturas... etc. Fòrça frequentas en Tailàndia e en Laos, aquelei construccions son eissidas d'un culte animista ancian que foguèt integrat au sen dau bodisme locau.
Balaguer
Balaguer es un municipi de la província catalana de Lhèida e de la Comunautat Autonòma de la Generalitat de Catalonha.
Linum
Linum es un genre de plantas, los lins, de la familha de las Linaceae. I a prèp de 200 espècias subretot dins las regions temperadas e subtropicalas de l'emisfèri nòrd.
Son de plantas erbacèas amb de tijas fibrosas, de fuèlhas simplas, e de flors de cinc petals.
Millam
es una comuna francesa del departament del Nòrd e de la region del Nòrd-Pas de Calais.
Geografia
thumb|left|Millam En lo sieu costat e lo sieu arrondissement|180px
thumb|left|Millam dans son canton et son arrondissement|180px.
Istòria
Santa Mildrède es arribat a Millam de Angleterre en traversant la Mange de contunh los marais ont se trobava Millam. Una capèla lududa a consagrat. Es réputée guérir las gents de la fèbre de las marais. Aquela capèla es uèi privada e es pas que fòrça dificilament visitable. Antany Cada an, una neuvaine lududes i aviá consagrat. Uèi, amb o manca de vocacion en la Glèisa catolica romaine, doas messas an celebrat la setmana abans lo 14 de julhet.
Un dels évènements #qu'a marcat la municipalitat es la casuda d'un avion alacaigut en un camp de la comuna.
Un des évènements qui a marqué la commune est la chute d'un avion abattu dans un champ de la commune.
Alexander Solomon Wiener
Alexander Solomon Wiener (16 de març de 1907 - 6 de novembre de 1976), es un biologista estatsunian reconegut internacionalament per sa contribucion a la descobèrta del Grop Rhesus en 1940, amb Karl Landsteiner.
Lauréat, en 1946, del Prèmi Albert Lasker, amb Karl Landsteiner e Philip Levine per l'explicacion donada als accidents transfusionals non ligats al sistèma ABO, e a la malautiá emolitaca de noirigat, permetent enseguida sa cura par exsanguino transfusion en 1945.
La Boissiera d'Ans
Dempuei lo 1er de genier 2017, es comuna delegada de la comuna novela de Cujac Auvesera Vau d'Ans emb Sent Pantali d'Ans e Cujac.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
La prononciacion es [lɒbwɛj’ʂjɛrɒ] [dɑ̃m].
Ardoitz
Ardoitz ò Ardoetz (Ardoix en francés) es una comuna occitana de Vivarés, situada dins lo departament d'Ardecha e la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament de Ròse-Aups.
Sent Joan de Blanhac
Sent Joan de Blanhac (Saint-Jean-de-Blaignac en francés) es una comuna occitana deu Vasadés istoric, en Guiana, administrada per lo departament de Gironda e la region de Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Geografia
Lo borg es bastit sus un travèrs que domina la Dordonha e son pont sus la RD 670. Sent Joan de Blanhac es un caireforc rotièr modèste, mes d'importància au mens comparabla a Rausan e a Blasimont : RD 670 (Tolosa)-La Rèula-Liborna, RD 18 Gençac-Brana, RD 119 e 123 cap a Castilhon, que se contunhan per la RD 128 E5 cap a Naujan e Postiac e la RD 119 E3 cap a Jugasan, RD 119 e 123, autes camins cap a Rausan. Sa foncion comerciala actuala es quasi nulla pr'aquò : los comèrcis son sustot a Lavanhac, dens la ribèira, sus la comuna de Senta Tèrra.
Toponimia
Las fòrmas ancianas son : Blannag (ecclesia de ~), sense data, Blanac (Helias de ~), sense data, Blagnac (aecclesia de ~), en 1114, Blaignag (aecclesia S. Johannis de ~), en 1115, Blagniacum (apud ~), en 1155-1183. Lo nom vendré d'un nom latin d'òme Blannius o Blandius, emb lo sufixe -acu(m), , latinizacion deu sufixe gallés -acon. (Sent Joan de) Blanhac èra donc probablament una anciana granda propietat antica qu'avèva per mèste Blannius o Blandius.
Istòria
Sent Joan de Blanhac èra un pòrt e un peatge sus la Dordonha.
Lei Mújols
Lei Mújols (Les Mujouls en francés) es una comuna occitana dau Comtat de Niça, situada dins lo departament dei Aups Maritims e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur.
Istòria
Jol Ancian Regim, la comunitat de las Mujouls dépendait de la sénéchaussée de Castellane (actualas Alpes-de-Anautita-Provence).
Sous l’Ancien Régime, la communauté des Mujouls dépendait de la sénéchaussée de Castellane (actuelles Alpes-de-Haute-Provence).
Ans 1590
../.. | Ans 1560 | Ans 1570 | Ans 1580 |  Ans 1590 | Ans 1600 | Ans 1610 | Ans 1620 | ../..
Istòria
1595 : descubèrta deis Illas Marquesas per l'explorator espanhòu Álvaro de Mendaña. 1596 : en Polonha-Lituània, transferiment de la capitala a Varsòvia. 1596 : arribada de la premiera mission olandesa en Indonesia (Java) qu'èra alora sota l'influéncia de Portugau e d'una tiera de pichons sultanats musulmans. L'objectiu èra de participar au comèrci d'espècias. 1596-1597 : capitada d'un ivernatge dins la region de l'illa de Nòva Zembla per una expedicion menada per l'explorator Willem Barentsz. Pasmens, se la màger part de l'equipatge subrevisquèt, Barentsz moriguèt en junh de 1597, çò qu'entraïnèt lo retorn de sei naviris en Euròpa. 1597 : campanha de l'armada dau negus Sarsa Dengel (1563-1597) dins lo nòrd etiopian còntra la region de D'mt. Pasmens, lo negus moriguèt de malautiá dins lo corrent de l'expedicion. Après d'annadas de campanhas militaras dins tota la region, laissèt a son fiu Yaqob I (1597-1603 puei 1604-1607) un reiaume pacificat e unificat. Coma lo negus novèu èra un enfant, un conseu de regéncia foguèt creat e dirigit per Ras Atnasios, governador de Begamder e de Godjam. Dins aquò, aquela succession se debanèt dins un contèxte malaisat e dos pretendents au tròne foguèron exiliats. En particular, foguèt lo cas Za Dengel que foguèt finalament acceptat dins lo conseu de regéncia e de Susenyos trobèt refugi au sen d'una tribü oròmo. thumb|right|Situacion religiosa en [[Euròpa en 1598.]]
1598 : en França, acabament de la pacificacion e de la somission dau reiaume au rèi Enric IV. Per aquò, lo rèi promulguèt l'Edicte de Nantas (30 d'abriu) que donèt una libertat religiosa importanta ai protestants dins certaneis endrechs e plusors plaças fortificadas per s'aparar còntra una represa de la guèrra. En parallèl, lo catolicisme foguèt reconeguda coma religion oficiala sus tot lo territòri francés e lo rèi prenguèt divèrsei mesuras suplementàrias en favor dei catolics coma la creacion d'una caissa dei conversions e un sostèn ai jesuitas. Aquel edicte foguèt mau acceptat per lei radicaus dei dos camps que lo consideravan coma una trèva novèla. Certanei vilas coma París refusèron de lo ratificar avans 10 ans. Pasmens, en causa dau lassitge generau, lei combats s'arrestèron e l'edicte permetèt finalament de restablir la patz interiora. 1598 : autre succès important d'Enric IV, la patz foguèt restablida entre Espanha e França. Aquela revirada espanhòla marquèt la fin de la supremàcia d'Espanha sus lo continent. En revènge, lei negociacions entre França e Savòia mau capitèron (→ 1600). 1598-1600 : en Japon, mòrt de Toyotomi Hideyoshi. Son successor essent un enfant, una guèrra civila comencèt per lo contraròtle de l'archipèla (→ 1600). 1599 : illustracion de l'importància dei colonias, lo rèi de França ordonèt la presa de divèrsei mesuras destinadas a favorizar lo desvolopament dei comptadors d'otramar.
Barricada
right|200px|thumb|Barricada sus l'empont en [[Espanha en 2006]]
Ans 1590
Cultura
thumb|right|Premiera edicion de [[Romeo and Juliet|Romèo e Julieta.]] 1597 : premiera publicacion de Romèo e Julieta de l'Anglés William Shakespeare (1564-1616). Inspirat d'un racònte italian e d'un ensemble d'istòrias d'amor tragicas eissidas de l'Antiquitat, sa tematica centrala (un amor impossible que s'acaba per lo suicidi dau pareu) èra ja ben coneguda. Pasmens, a respècte de sei predecessors, Shakespeare desvolopèt largament lei personatges segondaris, introduguèt d'intrigas annèxas e alternèt abilament scènas comicas e tragicas per aumentar la tension. La pèça conoguèt un succès fòrça important e venguèt un classic de la literatura occidentala qu'es totjorn fòrça popular a l'ora d'ara.
Barricada
Barricada es un grop de ròck alternatiu espanhòl del País basc, originari del barri de la Chantrea de Pampalona (Navarra). Lor estil es un ròck urban que vària entre punk e heavy metal. Ambe sos 15 albums e mai de mila concèrts balhats entre 1982 e 2013, Barricada es considerat coma un grop emblematic de la scèna ròck espanhòla, certificat disc de diamant per mai d'un milion d'albums venduts dempuèi lor formacion dincas a lor separacion en 2013.
Ans 1590
Sciéncias e tecnicas
1590 : fabricacion d'un microscòpi optic per l'optician neerlandés Zacharias Janssen (vèrs 1585 - vèrs 1632). 1591 : publicacion de l'òbra principala dau matematician francés François Viète, In Artem Analycitem Isagoge, considerada coma la fondacion de l'algèbra modèrna, especialament regardant lei notacions que Viète generalizèt l'utilizacion de letras per designar lei tèrmes desconeguts. 1592 : per lo premier còp, s'emetèt l'ipotèsi d'una reproduccion gràcias a de semenças per lei bolets. Dins aquò, aquela supausicion de l'Italian Giambattista della Porta (1535-1615) obtenguèt gaire de succès e lei cresenças tradicionalas foguèron encara largament e lòngtemps perpetuadas au sen de la comunautat scientifica (→ 1729). 1592 : fabricacion d'un dei premiers termoscòpis per lo sabent italian Galileo Galilei (1564-1642). Otís precursor dau termomètre, permetiá de mesurar de diferéncias de temperatura. 1596 : publicacion de Mysterium Cosmographicum (« Lo Mistèri cosmografic »), òbra de l'astronòm alemand Johannes Kepler (1571-1630). I defendiguèt la teoria eliocentrica de Nicolau Copernic e assaièt de descriure l'estructura de l'Univèrs a partir de seis observacions (nombre de planetas, distància, velocitat... etc.). 1596 : dins la constellacion de la Balena, un maximom de luminositat de Mira foguèt confondut amb una nova. En despiech de l'error, aquò permetèt de perseguir la refutacion dau modèl dau cèu immudable defenduda dempuei l'Antiquitat (→ 1604). 1596 : a partir d'observacions dei litoraus dei continents, lo cartograf neerlandés Abraham Ortelius (1527-1598) formulèt una ipotèsi a prepaus d'un restacament ancian de certanei continents. Ne'n expliquèt la separacion per un cataclisme major. Pasmens, aquela idèa aguèt ges de succès e foguèt abandonada fins au sègle XX. 1596 : publicacion postuma dei taulas trigonometricas dau matematician austrian Georg Joachim Rheticus (1514-1574). 1597 : publicacion d’Alquimia dau quimista e mètge alemand Andreas Libavius (1555-1616). En despiech de son títol, aquel obratge es lo premier libre de quimia sistematica. D'efiech, alunchat dei concepcions misticas caracteristicas de l'alquimia, prepausèt subretot de procès per fabricar divèrsei substàncias. 1598 : publicacion de Astronomiae Instauratae Mechanica per l'astronòm danés Tycho Brahe (1546-1601). Èra un catalòg amb la posicion de 1,004 estelas. 1598 : en Corèa, l'amirau Yi Sun-sin (1545-1598) acabèt lo melhorament d'un « naviri-tartuga » que recebèt una proteccion de metau que prefigurèt lo cuirassat.
Cresus
Ara, l'expression « èsser ric coma Cresus » mòstra la celebritat d'un personatge semilegendari conegut per sas riquesas, e d'el meteis coma lo fluvi, lo Pactòl, sinonim de tresaur.
Saint-Martin-aux-Bois
Saint-Martin-aux-Bois es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Oise e la region de Picardia.
Barricada
Barricada era compausat de Enrique Villarreal « El Drogas » au cant e a la bassa, de Javier Hernández « Boni » (cant, guitarra y còrs), de Mikel Astrain (batariá dincas en 1984), de Fernando Coronado (batariá a partir de 1984), de Sergio Oses (guitarra e cant en 1982 e 1983), de Alfredo Piedrafita (cant, guitarra e còrs) e de caps la fin, de Ibon Sagarna (batariá entre 2002 e 2013) e de Ander Izeta (bassa e còrs en 2012 e 2013).
Cresus
Biografia
esquèrra|vinheta|Cresus sul [[lenhièr, anfòra de caras rojas, v. 500-490, Lovre (G 197).]] Cresus es lo filh d'Alites II e d'una maire cariana. Al començament de son règne, deguèt enfrentar son semifraire Pantaleon (nascut d'una maire ioniana) que revendicava el tanben lo poder. Un còp sul tròn, prenguèt las ciutats grègas de la còsta d'Asia minora (Efès, los pòbles d'Ionia e d'Eolia) e los incorporèt dins son Empèri. Segon Erodòt, Solon (lo legislator atenian) li faguèt una visita: Cresus li mostrèt ufan sos tresaurs e palais, cresent embalausir lo filosòf e se fasent fòrt son bonaur; mas Solon atribuiguèt lo primièr prèmi del bonaur a Tellos d'Atenas, e en segond, cita Cleobis e Biton, apodent, per acabar: « Abans que siá mòrt, en espera, digam pas encara d'un òme qu'es astruc, digam que la fortuna l'agrada ». En efiècht, Cresus gausiguèt pas longtemps de son bonaür: segon la legende, un dels dos filhs, Ardís, foguèt victima d'un accident de caça, tuat per la javelina del Frigian Adrast.
Cresus auriá realizat diferentas alianças, amb l'Egipte, Babilònia e Esparta per contrar Cir II.
Còme
Còme (Come en grafia mistralenca ) es una vila italiana de Lombardia, capitala de la Província de Còme.
Cresus
Biografia
thumb|left|Cresus e Solon (Claude Vignon - sègle XVII) La legenda pretend qu'abans de dintrar en guèrra, consultèt l'oracle de Dèlfes que li prediguèt que dintrant en guèrra, destruiriá un vast empèri. L'oracle aviá pas dich que s'agiriá del sieu.
Còme
350px|thumb|left|Vista de Còme
Cresus
Biografia
Cresus partiguèt en guèrra contra Cir per venjar son sògre Astiag (rei des Medes) que veniá d'èsser capvirat per Cir (vèrs 550) e per agrandir son territòri cap a l'Èst. Après aver passat l'Alis, foguèt vencut a la batalha de Pteria per las tropas de Cir e se retirèt a Sardes.
Cresus foguèt encara un còp a la batalha de Timbrèa, puèi assetjat dins Sardes. La vila foguèt presa d'assalt (vèrs 547), e Cresus presonièr. Segon Erodòt, Cresus foguèt menat al lenhièr ont preguèt Apollon de lo salvar, se repentissent de sas volontats guerrièras, e après una tirada pacifista, es fin finala enauçat; en efièch, lo Dieu fa venir de nívols e la pluèja acaba per atudar lo lenhièr. Fin finala, Cir lo libèra. vinheta|Lo fluvi pactòl, font de la legendària fortuna de Cresus Los sables aurifèrs del riu Pactòl li assegurèron una fortunassa, que li permetèt de bastir sa legenda per d'ofrendas generosas als temples grècs. Entre autre tornèt faguèt bastit lo temple d'Artèmis a Efès, una de las Set Meravilhas del Mond antic. faguèt portar al sanctuari de Dèlfes une quantitat inimaginabla d'ofrendas: segon Erodòt, ofriguèt tres mil caps de bestial, de lièch recobèrts de lamas d'aur, de copas d'aur, de vestits tintat de porpre, cent bricas d'aur pur, dos grands baçins per mesclar l'aiga e le vin, d'aur e d'argent, quaranta barrils d'argent, una estatue de sa fornièra tanben d'aur, los joièls de son esposa e fin finala un leon tot en aur. aquesta leon faguèt longtemps l'admiracion dels visitors a Dèlfes. Pendent un incendi, perdèt la mitat de son pes. Lo rèste encore respectable foguèt plaçat dins le Tresaur dels Lacedemonians.
Lo règne de Cresus acaba la dinastia dels Mermnades fondada per Giges en 687 AbC. vinheta|Moneda d'aur de Cresus Son nom demorèt dins lo lengatge corrent amb l'expression « ric coma Cresus ».
Saint-Martin-aux-Bois
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
A l'origina, la municipalitat se trucava Ruricourt. A la fin del, una comunitat de chanoines regulars de la òrdre de Sant-Augustin es vengut fondar lo abbaye Sant-Martin de Ruricourt, dicha "als Bòsques" (Sancti Martini de Ruricorte alias in Bosco).
Pauc a pauc, lo nom de la municipalitat a evolucionat per totalament occulter lo appellation originelle a la fin del. Se sona #qu'en 1297 que lo nom de Sant-Martin-a los-Bòsques apareis en una carta de Philippe lo Polit.
Uèi, lo Abbaye de Sant-Martin-a los-Bòsques a barrat al public, mas se visita liurament mercés a la « Associacion Stalles de Picardie » los dimenges dels meses de julhet e Agost aital coma en lo moment dels Jornadas europèas del patrimòni. Henri IV i auriá definit lo abbatiale coma “la mai polida llanterna de lo sieu reialme”.
À l'origine, la commune s'appelait Ruricourt. À la fin du, une communauté de chanoines réguliers de l'ordre de Saint-Augustin est venue fonder l'abbaye Saint-Martin de Ruricourt, dite "aux Bois" (Sancti Martini de Ruricorte alias in Bosco).
Peu à peu, le nom de la commune a évolué pour totalement occulter l'appellation originelle à la fin du. Il se dit qu’en 1297 que le nom de Saint-Martin-aux-Bois apparaît dans une lettre de Philippe le Bel.
Aujourd'hui, l'Abbaye de Saint-Martin-aux-Bois est fermée au public, mais se visite librement grâce à l' « Association Stalles de Picardie » les dimanches des mois de juillet et Août ainsi que lors des Journées européennes du patrimoine. Henri IV aurait défini l’abbatiale comme “la plus belle lanterne de son royaume”.
Pactòl
Lo Pactòl (en grèc Πακτωλός, Paktōlós, del lidian Pakta'la-wa, ara Sart Çayı en Turquia) es un riu, afluent de la riba esquèrra de l'Ermos, que, dins l'Antiquitat, carrejava de palhetas d'aur, ne cresent las fonts de l'epòca. S'encontrava dins lo reialme de Lidia, al còr de sa region mai fertila, ont afloravan de venas d'aur, mas qu'es sovent subjècte a de bassacadas sismicas. Son nom turc actual, Sart Çayı, significa « riu de Sardes (Sart) ».
Plutarc (46-125) precisa que la riu èra d'en primièr nomenat Crisorroas, (en grèc Χρυσορρόας, « que carreja d'aur »).
Legenda
La Lidia aviá per roi lo celèbre Cresus. Sa poténcia e sa riquesa, conegudas coma considerablas, li veniá dels sables aurifèrs de la riu e li val d'aver èstat imortalizat dins l'expression « ric coma Cresus ».
Midas èra lo rei de Frigia, reialme d'Asia minora situada entre la Lidia e la Capadòcia. Una istòria conta l'aventura arribada al vièlh bandarri Silèn. Aqueste, seguent una procession en l'onor de Dionís, se pèrd près del palais reial. Midas e sos gardians l'encontran retrouvèrent assopit e lo rei li ofrís de demorar unes jorns al palais abans de lo tornar a Dionís. Lo dieu prèmia lo rei li accordant un de realizar un vòt. Midas demanda que tot çò que tocariá a l'avenir se transforma en aur, sens realizar qu'aquò l'empachariá de manjar e beure. Assedat e afamat, suplica lo dieu de tornar prene son présent. Dionís li ordona alara de se lavar dins las aigas del Pactòl, près de la granda vila de Sardes.
Las fonts del Pactòl, que la Frigia li deviá una bona partida de sa poténcia, èran ja agotadas abans lo sègle I segon lo temòni del geograf grèc Estrabon (57 AbC.- 21 a 25 AbC.).
Segon Plutarc (que conta la mèsma istòria al subjècte del Caïc) Pactòl seriá le nom d'un filh d'un cèrt Lolis e de Leucotèa, filh que se getèt dins lo riu après aver abusat de sa sòrre sens la reconéisser.
24 de julhet
Decèsses
Veire tanben :
Jérôme Marie Champion de Cicé
Es a l'origina de la Declaracion dei Drechs en 24 articles, ela mema fònt d'inspriration de la furtura Declaracion dei Drechs de l'Òme e dau Ciutadan.
Favorable ai lengas localas, faguèt editar de cantics religiós en dobla version francés/provençau. Coma va sotalihna Renat Merle, aquèu tèxte emplega una grafia a l'encòp gramaticala (ambé de consonantas latentas de pluraus e infinitius) mai simpla ambé pauc de consonanta etimologica.
Millonfosse
es una comuna francesa del departament del Nòrd e de la region del Nòrd-Pas de Calais.
Istòria
Lo nom Millonfosse, vendriá, segon la legenda locala, del fraire Millon.
Tiesac
Tiesac (Thiézac en francés) es una comuna auvernhata situada dins lo departament del Cantal e la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament d'Auvèrnhe.
Toponimia
Las fòrmas ancianas son Tiazacum, latinizacion de 1373, Thiesacum, latinizacion de 1561, Thiézac, Tiazac,en 1597, Trézac, en 1628, Tiézac, en 1631, Tyazac, en 1647, Thiésat, en 1674. Lo sufixe gallés -āco(n), latinizat en -acum, pausa pas de problèma. La question es la del radical. Dauzat e Rostaing, embarrassats, prepausan sense certitud los noms latins d'òme *Theatius o *Tidiatius ; los Féniés, probablament a la seguida de Negre, prepausan lo nom germanic Tedasius (latinizat).
Nòtas
<references group="N"/>
Triana
right|200px|thumb|Triana en estúdio en 1974 ambe Jesús de la Rosa Luque aus clavièrs
Triana es un grop de ròck progressiu espanhòl originari de Sevilha (Espanha). Es estat format en 1974 per Jesús de la Rosa Luque (au cant e aus clavièrs), Eduardo Rodríguez Rodway (a la guitarra) e Juan José « Tele » Palacios (a la batariá). Lors tres primièrs albums son retrospectivament considerats coma de caps d'òbras del ròck progressiu espanhòl, quitament se venon vertadièrament populars amb los dos seguents (Un encuentro e Un mal sueño), obtenent lor primièr n°1 amb la cançon Tu frialdad en 1980 sonque.
Lo 14 d'octobre de 1983, Jesús de la Rosa defunta dins accident de la rota, çò qu'arrèsta còp-sèc l'activitat del grop.
Pasmens, en 1994 Juan José « Tele » Palacios pren la decision polemica de « reformar Triana  », mas ambe de musicians novèls. E quand defunta a son torn en 2002, los membres totjorn actius d'aquel Triana segonda version decidisson de contunhar lor activitat ambe aquel nom, una decision logicament criticada pel darrièr dels membres originals encara en vida, Eduardo Rodríguez Rodway.
Grand-Aigueblanche
Grand-Aigueblanche es una comuna novèla situada dins lo departament de Savòia e la region d'Auvèrnhe Ròse Aups.
Se formèt lo 1èr de genièr de 2019, amassant las comunas Aigueblanche, Le Bois e Saint-Oyen.
Sent Joan d'Ilhac
Ilhac o Sent Joan d'Ilhac (Saint-Jean-d'Illac en francés) es una comuna bordalesa de Guiana, lingüisticament gascona, administrada pr'au departament de Gironda de la region de Novèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Projècte Comunas d'Occitània/Identificacion de las comunas/Charanta
Projècte Comunas d'Occitània > Identificacion de las comunas >Charanta
404 comunas dont 137 comunas occitanas.
Sent Joan d'Ilhac
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Projècte Comunas d'Occitània/Identificacion de las comunas/Charanta
Lista de las comunas occitanas
Tot l'ancian arrondiment de Confolens èra occitan levat 1 comuna (054 Le Bouchage). Dempuèi la refòrma de 2008, s'i apondèron 3 cantons non occitans e un canton barrejat (Mansle).
Cantons complètament occitans : 14 Confolens Nòrd (7 comunas + la meitat de Confolens) e 15 Confolens Sud (10 comunas + l'autra meitat de Confolens), 09 Chabanais (11 comunas), 11 Champagne-Mouton (7 comunas de 8 - levat 054 Le Bouchage), 20 Montemboeuf (12 comunas), 26 Saint-Claud (14 comunas). Canton 18 Mansle (9 comunas occitanas de 26) – ara dins l'arrondiment 3 Dins l'arrondiment 1 (Angolesme) son occitans :
Canton 21 Montmoreau-Saint Cybard
Canton 25 Saint Amand de Boixe 9 comunas de 16
Canton 28 (Villebois-Lavalette) 13 comunas occitanas de 17
Canton 32 (Soyaux) 2 comunas occitanas de 5
Canton 04 Aubaterra de Drona 9 comunas occitanas d'11
Populacion
Los modèls e  donan la populacion sens compte doble/totala de las comunas occitanas. INSEE :
Andrieu Casterar
Andrieu Casterar, o André Castéra en francés, nascut en 1924 e mòrt lo 25 de decembre de 2007, foguèt dirigent e pòrtaparaula del movement dels vinhairons dins los ans 1960.
Vinhairon montredonés, s'impliquèt dins l'accion sindicala en 1951. Aderiguèt a la Confederacion Generala dels Vinhairons del Miègjorn a Narbona puèi al mai radical e clandestin Comitat Regional d'Accion Viticòla. En 1967 prenguèt lo cap de la revòlta dels vinhairons del miègjorn. Per milièrs, los vinhairons assistiguèron als rassemblaments qu'organizèt a Carcassona, Narbona, Besièrs e Nimes. Lèu venguèt conegut coma "lo Napoleon de las vinhas".
En 1968, se presentèt a las eleccions legislativas contra Francis Vals, deputat sortissent e cònsol de Narbona. D'unes l'acusèron de simpatia per la drecha, çò que neguèt pas, qu'èra un admirador del general de Gaulle. Foguèt batut e tornèt a son trabalh viticòla.
Moussy (Val d'Oise)
Moussy es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Val d'Oise e la region d'Illa de França.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Incourt (Pas de Calais)
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Moussy (Val d'Oise)
Nòtas
<references group=N/>
Coiòt
Lo coiòt (Canis latrans, que significa "can jaupaire") es un membre de la familha Canidae, emparentat amb lo can domestic. Los coiòts se tròban pas qu'en America del Nòrd e America Centrala; dempuèi Canadà fins a Còsta Rica. Lo sieu nom ven del mot nahuatl coyotl (AFI /ˈkojo:tɬ/). E mai que s'amassen de còps que i a en manadas, son en general solitaris. Vivon en mejana 6 ans. Recentament, se son descobèrts de manadas de coiòts dins las montanhas centralas de Panamà, çò que fa pensar a una migracion cap al sud d'aqueste mamifèr.
Malgrat que foguèsson estat intensament caçats, los coiòts son un dels pauques grands animals qu'an alargat son abitat dempuèi la conquista d'America pels europèus. An ocupat d'airals en America del Nòrd ancianament abitats pels lops, e se son abituats a consomar d'escobilhas e a caçar d'animals domestics.
Barbens
Barbens es un municipi de la província catalana de Lhèida e de la Comunautat Autonòma de la Generalitat de Catalonha.
Belianes
Belianes es un municipi de la província catalana de Lhèida e de la Comunautat Autonòma de la Generalitat de Catalonha.
Gadus morhua
La merluça (Gadus morhua) es una espècia de peis de la familha Gadidae (que compta aperaquí 60 espècias). Dins l'ocean Atlantic occidental, la merluça es presenta al nòrd del cap Hatteras, en Carolina del Nòrd, e a l'entorn de las doas còstas de Groenlàndia e de la mar de Labrador; dins l'Atlantic oriental, òm la tròba del golf de Gasconha al nòrd fins a l'ocean Artic, i comprés la mar Baltica, la mar del Nòrd, la mar de las Ebridas las regions a l'entorn d'Islàndia e la mar de Barents.
Le pus gròs individu jamai enregistrat mesurava 1,5 m de long e pesava 47 kg, mas generalament la merluça mesura entre 61 cm e 1,2 m de long e pesa fins a 40 kg. Los mascles e las femes son de talha e de pes similaris.
La merluça franca pòt viure 25 ans e atenh abitualament sa maturitat sexuala entre dos e quatre ans, e mai que la merluça del nòrd-èst de l'Artic posca metre fins a uèch ans per arribar a maturitat. La coloracion es bruna o verda, amb des tacas sus la fàcia dorsala, un degradat argentat ventralament. Una benda long de sa linha laterala (que servís per detectar les vibrations) es clarament vesedoira. Son abitat s'estend del ribatge costièr a 305 m long del plan continental. La merluça franca es una de las espècias pus pescadas. La merluça de l'Atlantic foguèt pescada pendent mila ans per de pescaires nòrd-europèus que l'an seguida a travèrs l'ocean Atlantic Nòrd fins en America del Nòrd. Sosteniá l'economia de la pesca als Estats Units e en Canadà fins en 1992, data a laquala la pesca a la merluça foguèt enebida. Plusors estòcs de merluça se son afondrats dins las annadas 90 (demesits de mai de 95% de la biomassa istorica maximala) e an pas poscut se restablir completament quitament amb l'arrèst de la pesca. Aquela abséncia de superpredator menèt a una cascada trofica dins de nombrosas regions. Nombroses autres estòcs de merluça demòran amenaçats. La merluça franca es classada vulnerabla sus la Lista roja de l'UICN de las espècias amenaçadas.
Mongkut
thumb|[[Fotografia de Mongkut vèrs 1865-1866.]]
Mongkut ò Rama IV (18 d'octòbre de 1804, Bangkòk - 1 de novembre de 1868, Bangkòk) foguèt rèi de Siam dau 2 d'abriu de 1851 au 1 de novembre de 1868. Succediguèt a Nangklao (1824-1851) e foguèt remplaçat per Chukalongkorn (1868-1910).
Durant son rèine, deguèt faciar leis ambicions colonialas francesas e britanicas. Per aquò, acceptèt de cedir Cambòtja ai Francés e assaièt d'aprofichar lei rivalitats entre París e Londres per mantenir son independéncia. Ansin, signèt de tractats comerciaus amb lei poissanças principalas dau periòde. Donant d'avantatges importants ais Europèus, permetèron pasmens au reiaume de defugir una intervencion armada occidentala per o dubrir per fòrça au comèrci internacionau. En parallèl, encoratjèt l'intrada de la cultura e de la tecnologia dins lo país.
Perseguida per son successor, aquela politica permetèt a Siam de gardar son independéncia e de modernizar pauc a pauc lo país.
Conches-sur-Gondoire
Conches-sur-Gondoire es una comuna francesa, situada dins lo departament de Sèina e Marna e la region d'Illa de França.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Nòtas
<references group=N/>
Saint-Martin-le-Noeud
Saint-Martin-le-Noeud es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Oise e la region de Picardia.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Accueil Dempuèi 2004 lo festival internacional francophone de improvisation teatral, lo Improvination, aquel festival a creat pel Improthéo e se desenrotlla sovent entre lo 20 e lo 25 de mai. Se desenrotlla alavetz divèrses partit de improvisation oponent la França, lo Quebèc, la Belgica, lo Soís e d'autre país francophone.
Accueil depuis 2004 le festival international francophone d'improvisation théâtrale, l'Improvination, ce festival est créé par l'Improthéo et se déroule souvent entre le 20 et le 25 mai. Il se déroule alors plusieurs match d'improvisation opposant la France, le Québec, la Belgique, la Suisse et autre pays francophone.
Projècte Comunas d'Occitània/Identificacion de las comunas/Char
Projècte Comunas d'Occitània > Identificacion de las comunas >Char
12 comunas, dins 2 cantons, dins 1 arrondiment
Cantons:
Arrondiment:
Populacion
Los modèls e  donan la populacion sens compte doble/totala de las comunas occitanas. INSEE :
Portivechju
Portivechju (en còrs), Porto-Vecchio (en francés) o Portovecchio (en italian), es una comuna francesa situada dins lo departament de Corsega del Sud e la region de Corsega. La vila es situada al sud-èst de Corsega. Es la tresena vila de Corsega amb una populacion de 11 326 abitants en 2007.
Geografia
thumb|upright|left|Salinas de Portivechju
Istòria
thumb|left|upright|La Pòrta genoesa thumb|right|Bastion de França
Factor Rh
right|thumb|250x250px|Macaco rhesus Lo factor Rh  es una proteïna integrala de la membrana aglutinogèna dels globuls roges. Son Rh positivas las personas que presentan aquela proteïna lors eritrocits e son Rh negativa aquelas qui presentan pas la proteïna.
85% de la populacion possedís aquela proteïna, que correspond a una sequéncia especifica d'aminoacids que dins lo lengatge comun son nomenats Rh+. A l'entorn de la sieisena setmana de gestacion, la antigèn Rh comença a s'exprimir dins los globuls roges umans.
Aver Rh- [èrra acha negatiu] significa que se possedís la meteissa proteïna mas amb modificacions de cèrts aminoacids que donan de diferéncias significativas dins la superfícia dels globuls roges, e fan que los umans Rh- dispausan d'anticòrs (aglutinins) dins lo plasma qu'intran en reaccion contra los globuls roges Rh+ [èrra acha positiu].
L'antigèn Rh màger es lo D e l'anticòrs present a çò que possedisson pas d'antigèn D es l'anti-D. Se l'antigèn D es presenta lo fenotipe es Rh positiu e se D es absent es Rh negatiu. Foguèron identificats mai de 45 antigèns del sistèma Rh, mas entre totes aqueles soque cinc son frequents, e son: D, C, E, c, i. Los anticòrs dels diferents antigèns Rh apareisson après l'exposicion d'un individu Rh negatiu a eritròcits de sang Rh positiu.
L'ereditat dels antigèns Rh es determinada per un complèxe de dos gèns, qu'un d'aqueles codifica la proteïna transportaira d'antigèn D e l'autre codifica la proteïna transportaira d'antigen "C" o "c", o de "E" e "e ". Las personas Rh positivas possedisson pas brica d'RHD, que codifica la proteïna transportaira d'antigèn D e d'RHCE, que codifica l'especificitat de la proteïna transportaira de C e E. Alara que lis Rh negatius an sonque lo gèn RHCE. 45% dels individus Rh positius son omozigòts del factor D, e 55% demoran eterozigòts avent eritat d'un factor D positiu e d'autre negatiu dels seus genitors.
La transfusion de sang d'un Rh+ cap a un Rh- qu'a pas aquel aglutinogèn indusís la formacion d'anticòrs, que dins de donas successivas pòt coagular la sang. Alara dins las donacions de sang e organs se pren en compte aquel factor. Lo factor Rh (Rhesus) foguèt descobèrt per Karl Landsteiner e Alexander Solomon Wiener en 1940.
Etimologia
Lo diminutiu "Rh" es utilizat per abreujar la paraula rhesus, que significa macaco en grèc. Son origina ven de 1940, quand Karl Landsteiner e Alexander Solomon Wiener, descobriguèron un antigèn dins los eritrocits que nomenèron factor Rh, que foguèt trobat dins lo serum de conilhs immunizats amb la sang venent d'un macaco d'Índia de l'espècia macaco rhesus.
Ereditat
Exemple d'ereditat del factor Rh (son dos allèls, un del paire e un autre de la maire)
300x300px
++ Es positiu e +- es tanben positiu perque lo gèn + es dominant.
-- Es solament negatiu perque lo gèn - es recessiu.
Prensa
Dins la prensa, l'analisi sanguina se concentra dins los cases 4 e 7, amb paire ++ o +- e maire -- se filh +-. Per aqueles cases i a un tractament amb globulina Rh. Se cal remembrar que la maire normalament es pas sensibilizada dins la primièra prensa, a besonh per aquò que siá expausada prealablament la sang de la maire a la sang Rh+ del fètus, causa se pòt produire pas dins las prensas normalas a levat dins lo cas, ont la placenta raja e la sang de l'enfant e de la maire intran en contacte.
Lo contacte sanguin se pòt tanben produire din un avortament, que siá coma espontanèu, o seguent un examèn prenatal invasiu (per exemple, una amniocentèsi). Doncas, la "sensibilizacion Rh" de la maire se produsís a la segonda o seguenta prensa, dins aqueles cases se considèra quina que siá la primièra prensa precedenta qu'arribèt a tèrme o non. tanben las transfusions sanguinas incorrèctas cap a la maire de grops positius, produson tanben una sensibilizacion.
Es fòrça importanta l'analisi sanguina d'ambedos parents perque lo mètge lèva la possibilitat de la malautiá emolitica del noirigat o perinatala (eritroblastòsi fetal). Las maires RH- que lo fètus es RH+, mai sovent, son injectadas amb lo vaccin Rhesuman o lo vaccin Rhogam, lo principi actiu es l'imunoglobulina umana anti-D (Rh), lo vaccin es dangierós e se lo cal totjorn injectar per via intramuscular e realizat per un mètge.
Los donators amb Rh negatiu pòdon donar tant a receptors negatius coma positius, e los positius solament als positius. Per exemple: lo grop O- pòt donar tant a l'O- coma l'O+, alara donc pòt donar a totes los grops, es lo donator universal. Lo grop O+ a vegada se nomena donator universal positiu qu'es compatible amb totes los grops sanguins positius (O+, A+, B+ e AB+).
Dins l'article grop sanguin se desvolòpa amb detalh l'eritatge dels grops A, B, AB e O, e la taula de donators/receptors.
Referéncias
<div data-cx-mt-provider="Apertium" class="reflist references-column-count references-column-count-2" style="column-count: 2; -moz-column-count: 2; -webkit-column-count: 2; list-style-type:decimal;">
Nointel
Nointel pòt essèr:
24 de junh
Decèsses
Vejatz tanben :
Flor
Una flor (var. hlor, es·hlor) es l'organ reproductiu caracteristic de las plantas espermatofitas. La foncion de la flor es de produsir de granas a travèrs de la reproduccion sexuala. Per las plantas, las granas son la generacion seguenta, e constituisson lo principal mejan per las espècias de se perpetuar e se propagar.
Totes los espermatofits an de flors que produsisson de granas, mas l'organizacion intèrna de la flor es fòrça diferenta entre los dos principals grops d'espermatofits: los gimnospèrmes e los angiospèrmes. Los gimnospèrmes pòdon aver de flors que s'amassan en cònes, o la flor pòt èsser un còn de fuèlhas fertilas. Per contra, una flor tipica d'angiospèrma se compausa de quatre tipes de fuèlhas modificadas, tant estructuralament coma fisiologicament, per produsir e protegir los gamets: sepals, petals, estaminas e carpèl. Aprèp la fertilitzacion, la flor dona, per transformacion d'unas de sas partidas, un fruch que conten las granas. Lo grop de las angiospèrmas, amb mai de 250,000 espècias, es lo linhatge evolutiu de la màger part de la flòra terrèstre existenta. La flor es la caracteristica definissent lo grop e es probablament un factor clau dins son succès evolutiu.
left|300px|thumb|La flor dins lo cicle de reproduccion
La flor es un objècte important pels èssers umans. A travèrs de l'istòria e de las diferentas culturas, la flor a totjorn agut una plaça dins las societats umanas, siá per sa beutat intrinseca o son simbolisme. En fach, se cultivan d'espècias per obténer de flors dempuèi mai de 5000 ans, e aquel art se transformèt en una indústria en expansion contunha: la floricultura.
Praça do Comércio
thumb|Estatua de D. José I en la Praça do Comércio vinheta|Arc de Trionf de la [[Rua Augusta, en la Praça do Comércio]] La Praça do Comércio, mai coneguda coma Terreiro do Paço, es una plaça del quartièr Baixa de Lisbona situada sus las ribas de Tage, dins la zòna ont foguèt localizat lo palais dels reis de Portugal pendent prèp de dos sègles. Es una de las mai grandas Plaças d'Euròpa, amb prèp de ( x ).
En 1511, lo rei D. Manuel I transferiguèt la seuna residéncia del Castelo de São Jorge cap a aqueste site prèp del flum. Lo Paço da Ribeira, coma sa bibliotèca de 70,000 volums, foguèron destruits per lo tèrratrem de Lisbona de 1755. A la reconstruccion, la plaça venguèt l'element fondamental del plan del Marqués de Pombal. Los edificis, amb d'arcadas qu'entornejan la plaça, albèrgan qualques Ministèris del Govèrn Portugués, amb l'excepcion del famós cafè Martinho da Arcada, lo mai vièlh de Lisbona, e un dels preferits de Fernando Pessoa.
Autres còps de personas, un còp per setmana dempuèi aqueste cai, se banhavan nudas - çò que causèt indignacion a l'epòca.
Eveniments istorics
Lo 25 d'abril de 1974, la plaça foguèt lo teatre de las operacions de la Revolucion dels ulhets, que capvirèt lo govèrn de Marcello Caetano e l'Estado Novo.