cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Bordèu
Urbanisme
Bordèu es una vila espandida, bassa e clara. Es caracterizada per las faciadas classicas de sos cais e per sas botigas que son ostalòts de pèira de un o dus nivèus comportant un casau.
thumb|left Sus lo plan, pòden veire encara la ciutat romana. Los ostaus esturen remplaçats per bastiments mèi nèus. Es un rectangle orientat nòrd-sud que l'ais màger, l'antic cardo, es l'actuau carrièra Santa Catarina dinc au cors Victor Hugo. Dens lo sens èst-oèst, los decumani son istoriats per las carrièras daus Tres Conilhs, Porta Dijeus e lo Cors de l'Intendéncia. Aquela vila s'estamplèva, abans la bastison dau premèirs barris, dinc au mons Judaïc. Devath lo grand teatre son las roinas daus Pilars de Tutela, un edifici ubèrt compausat d'una auta colomnada que n'era vesedoira dempuei la ribèira e dont la foncion es desconeishuda. Lo darrèir vestigi d'aquera epòca es lo Palais Galian, qu'es çò que demòra d'un anfiteatre de 15,000 espectators. representats A l'edat Mejana, tres edificis religiós son bastits a l'entorn de la vila : un site paleocrestian a l'oèst, on es adara la basilica de Sent Saurin, una glèisa au sud, probèt de la futura catedrala de Sent Andriu, lo tresau qu'es una comunautat benedictina au sud-èst, site de l'abadiala de Senta Crotz.
Au sègle XIII la vila s'esten a l'entorn dau pòrt antic e entre los actuaus cors Victor Hugo e Alsace Lorraine. Una novèra murralha es bastida, qu'ensarra una trama urbana densa e tòrta. Au sègle XIV, una segonda cintura de barris tempta d'enserrar los bastiments qu'an desbordat dinc a l'actuau plaça de la Victòria e a l'abadiá benedictina de Senta Crotz. Los cors Pasteur e de la Marne soslinhan aquera avançada.
Au sègle XV, Carles VII de França ensarra la vila entre duas fortaressas, lo Fòrt dau Har e lo Castèth Tropeita. Aquel serà destruisut per venir la Plaça de las Quinconças.
Au sègle XVI, cap au nòrd, un quartèir de vinatariás es bastit per de negociants sus d'ancians terrenhs monastics : los Chartrons.
Aus sègles XVII e XVIII, se bastit la vila de faciadas classicas que vesem encara auèi. Las faciadas daus cais bastidas suus ancians barris, Gran Teâtre, Andanas de Tourny, Jardin Public.
Lo sègle XIX vei l'arribada dau tren, lo desvolopament dau quartèir de La Bastida sus la riba dreita, lo passatge de Garona per dus ponts, e l'espandida de la vila a l'oèst cap aus baloards.
Au sègle XXI, la comuna a profitat dau tram per unificar la vila, favorizar la circulacion. Los batèus aniràn pas mei per los cais, aqueths son tornats aus peishonèirs. L'arribada dau TGV estut l'ocasion de reviscolar lo quartèir au sud de la gara Sent Jan, barrejant burèus e abitacions.
Estradas
La vila es desservida per las autorotas :
Aquelas autorotas son ligadas a la rocada A630, que contorna Bordèu, aquò pòt explicar qu'aquera es sovent encombrada.
Lac Erie
Lo lac Erie aperten al grop dels Grands Lacs d'America del Nòrd e es lo 13en lac mai grand del mond. Se tracta del lac pus al sud, mens prigond e de menor volum d’aiga dels Grands Lacs. Marca la frontièra entre los Estats Units e Canadà: al nòrd, la província canadenca d'Ontàrio, al sud los estats nòrd-americans d'Ohio, Pensilvània e l'estat de Nòva York e a l'oèst l'estat de Michigan.
Bordèu
Vias ferradas
Las grandas linhas de camin de fèrre arriban a l'estacion de Sent Joan. La ligason de TGV permetrà de religar París en 2 h a la fin de 2016. Nantas es a 4 h de tren, Tolosa e Pau a 2 h 10, Biarritz a 2 h. La ret de TER liga las vilas de la region.
Ligasons aerianas
L'aeropòrt internacional de Bordèu Merinhac acuèlha lo trafec de passatgièrs e de merças.
Lac Erie
Recep lo nom de la tribú indigena americana dels erie, que vivián a la còsta sud.
Bordèu
Tram e bus
thumb|right|Tram de Bordèu La ret TBC (Tram e Bus de la Commmunautat) es compausat de : Aquel ret percanta las 27 comunas de la CUB de 5H a 1H del matin.
Bicicleta
Un sistèma de bicicletas en liure-servici, lo VCUB, es embiaissat? sus lo conjunt de la CUB.
Istòria
Sus la riba esquèrra de Garona, a 100 km de la boca dau flume, una terrassa de grava de la plana lanesa susplomba los palús e davala sus la boca d'un riu, la Devesa.
Lo site es lo crosament de duas vias comerciaus fluviau e terrèstre.
Daus permèirs estatjants n'avem pas gardat nada traça.
Una aglomeracion existís au mens dempui lo sègle V abC en riba de Devesa. L'arribada daus Bituriges Vivisques, una tribú cèlta, sembla mei tardiva, au sègle III abC, senon passat la conquista romana, au sègle I abC.
Apuei Burdigala estut envasida per mantun pòples (vandals, visigòts, francs e normands).
A l'Edat Mejana (sègle XII) Bordèu tornèt trobar son esplendor, Alienòr d'Aquitània esposèt Enric II Plantagenèst que n'èra pas encara, lavetz, rei d'Anglatèrra, mès solament comte d'Anjau e dau Maine, çò que fèi que Bordèu n'estut pas jamèi anglesa. La ciutat vengut una partida dau maine daus Plantagenèst. Pendent aquesta tempsada, la lenga d'òc estut totjamèi practicada a Bordèu, on damorèt la lenga oficiau. A la Guèrra de Cent Ans, Bordèu estut de fòrça restacada a França e vengut francesa. Los reis de França remplacèren l'occitan prau francés, dau mens oficiaument.
Lengas
Bordèu es una vila on se rencontran lo parlar gascon de las lanas damb lo parlar lengadocian de Guiana (sens ?). A l'entrada dau sègle XIX, lo gascon dominava dens la lenga dau pòble.
Ensenhament superior e recèrca
Bordèu es lo sèti de l'academia de Bordèu que compren cinc departaments.
Bordèu es la 6 vila universitària francesa après París, Lion, Tolosa, Lilla e Marselha. La vila aculhís 77,216 estudiants dens sas universitats e grandas escòlas. La màger part daus ensenhaments se fan sus lo domeni universitari de Pessac Talença Gradinhan, lo màger campus d'Euròpa, levat los estudis medicaus a costat dau CHU, las sciéncias de l'òme plaça de la Victòria e los estudis de gestion.
A Bordèu i a quate universitats dins quate domenis de competéncias : I a tanben d'establiments publics d'ensenhament superior :
Economia
L'economia màger de Bordèu es la viticultura, Bordèu es la capitala dau vin emb d'una chifra d'afar de 14,5 miliards d'èuros. L'industria emplega 28,000 personas a Bordèu, que 16,000 trabalhan dens lo sector de la fusta e dau papèir.
Lo caumatge a Bordèu es de 8,8 %.
Cultura
Lo '''Pòrt de la Luna que fèi partida de la lista del Patrimòni Mondial de l'umanitat.
Albentosa
vinheta|Castillo de Albentosa (Teruel, Aragón). Albentosa es un municipi de la província espanhòla de Teròl dins la Comunautat Autonòma d'Aragon.
Saint-Martin-des-Champs (Sèina e Marna)
Saint-Martin-des-Champs  es una comuna francesa, situada dins lo departament de Sèina e Marna e la region d'Illa de França.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Nòtas
<references group=N/>
Saint-Glen
Sant-Glenn en breton ( Saint Glen en francés) es una comuna bretona, situada dins lo departament de las Còstas d'Arvòr e la region de Bretanha.
Istòria
La parròquia de Sant Glen, enclavée en lo évêché de Sant-Brieuc fasiá partida del doyenné de Coëtmieux en levant del évêché de Dòl e èra jol vocable de sant Étienne.
Al 1er sègle de lo nòstre ère, un vilatge gaulois ocupa la localizacion actuala del bourg de Sant Glen. En vivent de l'agricultura, de la ramaderia e del trabalh del metal, aquela comunitat desvolòpa un artisanat en avent de besonh la disposicion de salas sosterranhas descobèrtas l'an 1896 amb lo sieu mobilier. Enterratz desolada, gaireben ingrate, abandonada al Mejan-Age, lo territòri de Sant Glen vei pas aparéisser/aparéisser cap de nòva comunitat abans la fin de las incursiós normandes. Los senhors de Léon reivindican alavetz aquel domeni, ont elèvan una barralha poderosament fortificada.
La mesa en marcha d'una agricultura e d'una ramaderia de bon informe genèra de nòvas activitats artesanalas e economicas. Sant Glen possedís la particularité d'èsser una enclave de la évêché de Dòl, lududes-en dependent quitament d'aquel de Sant-Brieuc, del temps que lo Gouessant lo liga a la châtellerie de Lamballe. La distincion, ont jamai anautita justícia a pas #èsser retuda, aperten, als XVI e XVII sègles, a la familha Urvoy e Quemper de Lanascol. La revolucion permet l'eleccion en aquela parròquia de la primièra municipalité l'an 1790. Mas après la Restauracion, la municipalitat dètz a nòu esperar 1848 per èsser distinguida d'aquela de Penguily. Sus aquela banda de tèrra estrecha, qualques paysans arriban a elaborar de granjas als aspèctes de solares del temps que de nombroses molins s'installan sul cors del Gouessant, #que servisson tanben plan a moldre lo gra #qu'a trabalhar lo texil. Una temptativa d'associacion amb Penguily, prononciada l'an 1973, fracassa en 1985.
La paroisse de Saint Glen, enclavée dans l'évêché de Saint-Brieuc faisait partie du doyenné de Coëtmieux relevant de l'évêché de Dol et était sous le vocable de saint Étienne.
Au 1er siècle de notre ère, un village gaulois occupe l'emplacement actuel du bourg de Saint Glen. Vivant de l'agriculture, de l'élevage et du travail du métal, cette communauté développe un artisanat nécessitant l'aménagement de salles souterraines découvertes en 1896 avec leur mobilier. Terre désolée, presque ingrate, abandonnée au Moyen-Age, le territoire de Saint Glen ne voit apparaître aucune nouvelle communauté avant la fin des incursions normandes. Les seigneurs de Léon revendiquent alors ce domaine, où ils élèvent une ferme puissamment fortifiée.
Klotz
Klotz qu' ei lo nom d' ua dinastia de laütièrs alemand fondada au sègle XVII e qui s' ei perlongada dinc a uei lo dia.
Saint-Glen
Istòria
La mise en place d'une agriculture et d'un élevage de bon rapport génère de nouvelles activités artisanales et économiques. Saint Glen possède la particularité d'être une enclave de l'évêché de Dol, lui-même dépendant de celui de Saint-Brieuc, tandis que le Gouessant le rattache à la châtellerie de Lamballe. La seigneurie, où jamais haute justice n'a été rendue, appartient, aux XVIème et XVIIème siècles, aux famille Urvoy et Quemper de Lanascol. La révolution permet l'élection dans cette paroisse de la première municipalité en 1790. Mais après la Restauration, la commune doit à nouveau attendre 1848 pour être distinguée de celle de Penguily. Sur cette bande de terre étroite, quelques paysans parviennent à élaborer des fermes aux allures de manoirs tandis que de nombreux moulins s'installent sur le cours du Gouessant, qui servent aussi bien à moudre le grain qu'à travailler le textile. Une tentative d'association avec Penguily, prononcée en 1973, échoue en 1985.
Klotz
Lo fondator que' n ho Matthias I (1656-1743), aprenedís de Jacob Stainer e de Nicolò Amati e fondator de l'Escòla de Mittenvald.
Thuilley-aux-Groseilles
Thuilley-aux-Groseilles es una comuna francesa, situada dins lo departament de Meurthe e Mosèla e la region del Grand Èst.
Étienne Vatelot
Hilh e arrèr hilh de laütièr, que comencè a apréne lo son mestièr dens lo talhèr deu son pair.
Thuilley-aux-Groseilles
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Étienne Vatelot
Qu'a restaurat instruments deus màgers e adobat los instruments de musicians deus miélhers com ac son los violonistas Ginette Neveu, Isaac Stern, Yehudi Menuhin, Anne-Sophie Mutter e los violoncelistas Maurice Gendron, Yo-Yo Ma e Mstislav Rostropovich.
En 1970 que fondè a Mirecourt l'Escòla Nacionau de Laüteria.
Que creè tanben un concors de laüteria e d'arqueteria qui porta lo son nom.
Pelissa
thumb|right|Exemple de pelissa d'animau fèr.
La pelissa (var. borra, forradura, forrura, pèl, pelat, periça, perissa, pial, piau ) es la pèu deis animaus. Es garnida de peus – pus rarament de peu foletin ò de plumas – que permèton d'assegurar l'isolacion termica de l'organisme. Lo tèrme designa tanben lo materiau obtengut per l'òme après tractament e transformacion d'aquela pèu per l'èsser uman. Utilizadas tre la Preïstòria per fabricar de vèstits, lei pelissas foguèron pauc a pauc remplaçadas per de textils. Venguèron alora d'objèctes de prestigi e de luxe e lor comèrci venguèt una activitat lucrativa fins au sègle XIX. Pasmens, entraïnèt la disparicion de mai d'una populacion d'animaus fèrs. Desenant, es donc una activitat fòrça reglementada en vista de protegir plusors espècias menaçadas de disparicion. D'alternativas, coma la fabricacion de pelissas sinteticas ò la creacion de norrigatges, son tanben aparegudas.
L'agulhada
L'agulhada es una cançon tradicionala de Gasconha.
Paraulas
I Barra d'auba ja t'an usclada T'an rostid'au briscau dau huec As la longor de l'agulhada T'an pas deishat nat cap de plec
II Le parelh junt, l'auba punteja Le boèr partish entau trabalh L'agulhada son còth lambreja A la trelutz, com'un miralh
IV Quan la hilass'entrochinada Drava l'arnesc pes arregats Damb le palòt de l'agulhada Herro e querron son dessocats
V Suu bòrd dau talh, le boèr vrespalha, S'ei assietut suu ticolet: Com'un fusilh de la batalha L'agulhada, l'a lacaus d'eth
VI Seram un jorn, per la corbada Nosaus tanben, macats, crochits Mès agulhats per la pensada D'auer bien hèt, seram hardits
Winston Churchill
Winston Leonard Spencer Churchill (Blenheim, 30 de novembre de 1874 – Londres, 24 de genièr de 1965), foguèt òme politic, autor e primièr ministre del Reialme Unit entre 1940 e 1945 quora menèt la Grand Bretanha a la victòria durant la Segonda Guèrra Mondiala, e entre 1951 e 1955. Recebèt lo Prèmi Nobel de Literatura en 1953.
Syringa vulgaris
Lo Lillac comun (var. lillà(s), lilà(s), lilac) (Syringa vulgaris) es un arbust ornemental de la familha de las Oleaceae originari de la peninsula dels Balcans, ont buta suls puèges rocasuts.
Winston Churchill
Deputat durant la majora part de sa carrièra politica, longa de près de seisenta ans, començada e acabada als costats del Partit conservator, malgrat un intermèdi crucial al Partit liberal ; ocupèt tanben des pòstes ministerials pendant près de trente ans. Abans la Primièra Guèrra mondiala, foguèt ministre del comèrci, secretari del Home Office e Primièr Lòrd de l'Amirautat del govèrn liberal d'Herbert Henry Asquith. Participèt a la creacion de las premières leis socialas de son país e a un movement visant a restrénher l'importància de la Cambra dels Lòrds, dos elements que li valguèron une fòrta inimitat de la part dels conservators. Demorèt dins aquela foncion fins a la desfacha britanica de la batalha dels Dardanèls, que ne foguèt tengut per responsable, e que provoquèt son eviccion del govèrn. Blanquit d'aquelas accusacions per una comission d'enquesta parlamentària, foguèt rapelat coma ministre de l'Armament, secretari d'Estat a la Guèrra e secretari d'Estat de l'aire per David Lloyd George, alara Primièr ministre.
Syringa vulgaris
Lo lillac es largament naturalizat en Euròpa occidentala e setentrionala. Foguèt causit coma flor d'Estat de l'Estat american del Nòu Hampshire, que « simboliza plan lo caractèr robust dels òmes e de las femnas de l'Estat de granit ».
Winston Churchill
Durant l'entre doas guèrras, daissèt lo Partit libéral e tornèt al Partit conservator, abans de venir cancelièr de l'Escaquièr (es a dire ministre de las finanças). Churchill metet lèu lèu en garda contra l'arribada al poder d'Adolf Hitler en Alemanha e de son rearmament, mas foguèt pas que pauc escotat. Après l'esclatament de la Segonda Guèrra Mondiala, Churchill tornèt èsser primièr lord de l'Amirautat. Après la demission de Neville Chamberlain lo 10 de mai de 1940, Churchill venguèt primièr ministre del Reialme Unit. Organizèt las fòrças armadas britanicas e menèt lo país a la victòria contre las Poténcias de l'Ais. Sos discorses e sas paraulas marquèron lo pòble britanic e los aliats.
Syringa vulgaris
Aqueste arbust plan popular es sovent plantat dins los jardins d'Euròpa a causa de sas flors atrasentas odorantas, qu’apareisson a la prima, just avant que las ròsas e d'autras flors de la fins de prima espelisson.
Etimologia
Unas espècias syringa son originárias d'Orient, benlèu de Pèrsia, e lo nom de l’arbre es un manlèu de l'arabi lîlak (ليلك), eissit del persan nîlak, que significa blavenc (derivat de l'adjectiu nil = blau).
Istòria
Dins las colònias americanas, los lillacs foguèron introduchs al sègle XVIII.
Kota (Rajasthan)
Kota (en indi, कोटा) es una vila indiana de Rajasthan.
Syringa vulgaris
Descripcion
esquèrra|vinheta|Tirs de lillacs comun esquèrra|vinheta|Capsulas du lillacs L'arbust, mai sovent de diferentas tijas, pòt aténher una nautor de 6 a 7 mètres. Produch de brots secondaris dempuèi sa basa o sas raiças. Sa soca pòt alara mesurar fins 20 cm de diamètre e, amb lo temps, pòt produire una mata clonala. Sa rusca es grisa a gris brun, lisa suls brots joves, en rega longitudinala e se descamarant sus las mai vielhas tijas.
Kota (Rajasthan)
Administracion
Kota es lo capluòc del districte de Kota.
Syringa vulgaris
Descripcion
Sas fuèlhas caducas simplas non coriaças mesuran 4 a 12 cm e 3-8 cm de larg. Son verd clar a glauca, opausadas o a vegada verticilhadas, petioladas e punchudas a suc.
Kota (Rajasthan)
Demografia
Al recensament de 2011, la populacion de la vila èra de 1 001 694.
Syringa vulgaris
Descripcion
L'inflorescéncia es una pinha compausada (tirs). Lor amarum lor evita d'èsser pasturadas.
La los flors perfumadas compòrtan quatre petals, la coròlla formant un tub de 6-10 mm de long a la basa. Son mai sovent de color lillac, mas tanben pòdon èsser blancas e rogencas passant pel blau violenc e lo ròse carmin. Existís de varietats amb de flors simples e tamben amb de flors doblas. Son dispausadas en denses paniculas terminalas de 8-18 cm de long.
Son fruch es una capsula bruna de 1-2 cm de long, se fraccionant en dos poer liberar doas granas aladas.
Cultura
Lo lillac comun tend a florir a profusion en alternança cada dos ans, una tendéncia que se pòt melhorar per la talha de las pinhas de flors après la florason e avant que las granas, qu’unas sont fertilas, se formen. Lo brots qu’an florit mai d'un còp o dos pòdon èsser talhat de biais a far paréisser de nòus brots florifèrs.
Multiplicacion
Lo lillac rebrota sovent e se pòt donc aisidament lo multiplicar per presa dels rebrots.
Se pòt tanben utilizar los rams eissits de la talha d'entreten facha a la florason acabar (en mai segon las varietats) per fair d’empèuts en croseta se plaça a l’estofada a 20°C.
Lyaud
Lyaud en arpitan (Lyaud en francés) es una comuna arpitana de Savòia, situada dins lo departament de la Nauta Savòia e la region d'Auvèrnhe Ròse Aups.
Syringa vulgaris
Cultivars
drecha|vinheta|Lo lillac ' Charles Joly ' es una variatat orticòla, obtenguda e Nancy per Victor Lemoine. esquèrra|vinheta|Lo lillac existís en diferentas colors del blanc al malve. Gaireben totes los lillacs de jardin son de cultivars que la talha passa pas 4 a 5 m de nautor. Entre 1876 e fins a sa tencadura en 1968, l’arboricultor Victor Lemoine de Nancy crèt mai de 214 varietats de lillacs comuns, coma de lillacs de flors doblas amb las etaminas remplaçadas per de petals suplementaris que fòrça son considerats coma de classics e encara vendudas uèi.
Mont Elicon
Soms
Lo massís compte 16 soms passant los, amb Palaiovouna , Tsiveri , Megali Loutsa , Motsava o Zagaras , e Sorias.
Lyaud
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Syringa vulgaris
Malautiás e damatges
En fin d'estiu, los lillacs pòdon èsser tocats d'oïdium, subretot Erysiphe syringae, un de las Erysiphaceae.
Mont Elicon
Mitologia e istòria
L'Elicon èra aquest « mont divin » que parla Esiòde, d'ont ragèt la font Ipocrene jol còp de bata de Pegás, lo caval alat de Poseidon. Celebrat com una de las doas retiradas de las Muses amb lo mont Parnàs, i aviá un ancian sanctuari, lo Museion, sul penjal nord-èst del mont, près de la ciutat de Thespies. foguèt pilhar per Constantin I, e las estatuas levadas a Constantinòble.
Syringa vulgaris
Usatges
esquèrra|vinheta|Lo lillac es un arbust fòrça popular. L'usatge del lillac es subretot ornemental subretot a la prima, sas color d'automna e saspinhas de granas avent pas d'interés estetic.
L'òli es utilizada en friccion contra los raumatismes e las fuèlhas en infusion contra l'engorgament del fetge.
Efièch ipotensir ; antiipertensor.
De sringina (dervat d’estirèn, glucosid produch per la planta, poison al delà d'una cèrta dòsi) foguèt isolada de la rusca del Syringa vulgaris. De tèsts sus de ratas Wistar anestesiadas montrèron una accion farmacologica:
L'activitat antiipertensive foguèt pas enebidas per d’antiistaminics ni per d’agents antimuscarinics.
Le lillac dins las arts
vinheta|[[Édouard Manet, Lillac dins un vas, 1882]]
Faustin-Archange Touadéra
Faustin-Archange Touadéra (n. 1957) matematician, professor e òme politic es l’actual president de Centrafrica.
Syringa vulgaris
Lillac e pintura
vinheta|Van Gogh, Lilas, 1889
Punt (geometria)
En geometria, un punt (var. ponch) es lo mai pichon element constitutiu de l'espaci geometric, es a dire un luòc ont se pòt distinguir pas cap d'autre luòc qu'el meteis.
En geometria euclidiana elementària
Lo punt, segon Euclides, es çò qu'a pas cap de partida. Se pòt tanben dire mai simplament qu'un punt designa pas un objècte mas un emplaçament. A donc pas cap dimension, longor, largor, espessor, volum o airal. Sa sola caracteristica es sa posicion. Se dich a vegada qu'es « infinidament pichon ». Totas las figuras del plan e de l'espaci son constituidas d'ensemble de punts.
Lo punt essent considerat coma l'unic element comun a doas drechas secantas, se representa abitualament lo punt per una crotz (interseccion de dos segmentets) puslèu que par le glif del meteis nom.
Quand lo plan o l'espaci es dotat d'una marca cartesiena, se pòt posicionar tot punt al respècte dels axes d'aquela marca per sas coordonadas cartesianas; lo punt es alara associat a un parelh de reals en dimension 2 o un triplet de reals en dimension 3. Existís pasmens d'autres biais de marcar los punts (coordonadas polaras en dimension dos, coordonadas esfericas o coordonadas cilindricas en dimension 3)
En geometria afina
Dins un espaci afin E associat a l'espaci vectorial V, los elements de E son nomenats los punts e los elements de V son nomenats los vectors. A cada parelh de punts (A,B), s'associa un vector :  verificant las proprietats seguentas  :
En geometria projectiva
En particular, se K es un còs, lo K-plan projectifu (l'espaci projectiu associat a K) es assimilable al còs K que s'apond un punt a l'infinit.
Istòria
La nocion de punt, en matematicas, a uèi un sens fòrça larg. Istoricament, los punts èra los « constituissents » fondamentals, los « atòms », qu'èran fach las drechas, los plan e l'espaci, tals coma los concebavan los geomètres grècs de l'Antiquitat. se disiá atal qu'una drecha, un plan o l'espaci tot entièr èran d'ensemble de punts.
Dempuèi la creacion de la teoria dels ensembles par Georg Cantor a la fin del sègle XIX e l'espelida de las « estructuras matematicas » que se ne seguís, s'utiliza lo tèrme de « punt » per designar un element quin que siá d'un ensemble que se decidís arbitrariament de nomenar « espaci » : es tanben que se parlarà d'un punt de la drecha dels nombre reals (alors que los Grècs faisiá evidentament la distinccion entre un « punt » e un « nombre »), d'un punt d'un espaci metric, d'un espaci topografic, d'un espaci projectiu, eca.
De brèu, sufisís qu'un matematician qualifica « d'espaci » tal o tal ensemble, al sens mai general d'aquel tèrme e dotat de proprietats particularas regidas per d'axiòmas, per que sos elements sián sul còp qualificats de « punts ».
Atla, uèi, lo tèrme « d'espaci » essent gaireben vengut sinonim « d'ensemble », lo tèrme « punt » es donc gaireben vengut sinomim « d'element ». Aqueles tèrmes « d'espaci » e de « punts » son just utilizat per lor poder suggestiu, quitament s'aqueles tèrmes en question a pas mai a veire amb la geometria.
Sistèma muscular
thumb|right|Dessenh [[anatomia|anatomic dau sistèma muscular uman.]]
Lo sistèma muscular es lo sistèma biologic compausat de l'ensemble dei muscles dau còrs d'un animau. Lei muscles son fixats a l'esquelèta per de tendons. Amb l'esquelèta e una partida dau sistèma nerviós, constituís l'aparelh locomotor.
Amable Richier
Amable Richier, escaissat "lo felibre cantonier" (Reinier, 1845 – Marselha, 1924) foguèt un escrivan occitan de Provença. Autor dels mai actius dins lo ròdol marselhés, collaborèt a mantas publicacions de son temps coma per exemple Lo Galòi provençau, Lo Brusc o La Velhada.
Aquilles Rossèl
Aquilles Rossèl (en francés: Achille Roussel; Lesinhan de las Corbièras, 1891 – 1952) foguèt un poèta occitan del país d'Aude.
La Sauvetat de Dròt
La Sauvetat de Dròt (La Sauvetat-du-Dropt en francés) es una comuna agenesa de Guiana, administrada per lo departament d'Òut e Garona de la region de Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
Lo nom, deu latin salvitas, es totjorn d'origina medievala, e puslèu deus sègles XI e XII. Las salvetats èran a l'Edat Mejana, en Occitània, de zònas de refugi creadas per la Glèisa catolica e delimitadas a l'entorn d'una glèisa. Garantissián lo drech d'asile, dins lo quadre de la Patz de Diu. Avián un ròtle de pòblament e de colonizacion de las tèrras verges,. Lo determinant Caumont, qu'aviá lo sens de calvo monte en latin, « mont pelat », donc sense vegetacion (sense aubres), probablament perqué fuguèt desboigat, èra un luec dejà poblat quand una sauvetat se fondèt a costat; lo nom s'es perdut desempuèi e la mapa de Cassini lo senhala pas. Dins un usatge local, se ditz simplament La Sauvetat e la quita mapa de Cassini pòrta pas de determinant a La Sauvetat.
Rimling
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Val-du-Maine
Val-du-Maine es una comuna novèla, situada dins lo departament de Mayenne en region Païses de Léger. Foguèt creada lo 1èr de genièr de 2017 per la fusion de las doas comunas de Ballée e Épineux-le-Seguin. Son capluòc es fixat a Ballée.
Sègle II abC
../.. | sègle IV abC | sègle III abC | sègle II abC | sègle I abC | sègle I apC | ../..
Istòria
201-198 : aprofichant l'afebliment chinés consecutiu a la guèrra civila de 210-206 avC, lei Xiongnu – de nomadas de l'estèpa eurasiatica – comencèron de menar d'incursions sus lo territòri de l'Empèri. Après la revirada d'una expedicion punitiva, Han Gaozu decidèt de negociar amb Modu Chanyu. En cambi d'un tribut e d'un maridatge amb una princessa imperiala, una patz fragila foguèt establida. thumb|Situacion generala en [[Grècia en 200 avC.]]
200-197 : aprofichant una revòuta quasi generala de Grècia còntra Macedònia, lei Romans intervenguèron dins la region per redurre la poissança macedoniana. Après un conflicte indecís, bateguèron durament son adversari a Cinoscèfales. Impausèron de pèrdas territòrialas duras ai Macedonians que deguèron abandonar sei posicions en Grècia e en Tessàlia. « Liberadas » de l'influéncia macedoniana, lei ciutats grègas passèron sota aquela de Roma. 197-195 : aliança entre Esparta e Macedònia dins l'encastre de la Segonda Guèrra de Macedònia. Aquò permetèt a Nabis d'obtenir la garda d'Argos. Cambièt alora rapidament de camp per se raprochar de Roma en esperant conservar lo contraròtle de la vila. Pasmens, son projècte mau capitèt car lei Romans assetjèron Esparta e someteguèron Nabis (abandon d'Argos, indemnitat de guèrra...). Nabis foguèt assassinat tres ans pus tard après aver començat la reconquista dei territòris perduts. 192 : a la mòrt de Nabis, Esparta foguèt obligada d'intrar dins la Liga Aquèa. La ciutat perdiguèt ansin son independéncia fins a 147 avC. 192 : en China, lei nomadas xiongnu demandèron l'organizacion d'un maridatge entre son cap Modu Chanyu e l'emperairitz doarièra Lu Zhi, cap vertadier de l'Empèri, dempuei 195 avC. La cort refusèt mai prepausèt en plaça una autra princessa imperiala. Aquò permetèt de mantenir la patz.
192-187 : maucontenta dau resultat de la Segonda Guèrra de Macedònia, Etòlia s'alièt amb l'Empèri Seleucid per per « liberar Grècia de l'oppression romana ». Pasmens, Antióc III foguèt durament batut per lei legions a Magnesia (188 avC) e deguèt abandonar la màger part d'Anatolia. Leis Etolians foguèron obligats de se sometre en 187 avC e sa Liga perdiguèt tota importància. Dins lei fachs, Grècia venguèt un protectorat roman. 191-188 : revòuta espartenca còntra la Liga Aquèa a l'iniciativa de partisans de Nabis. Pasmens, lo movement foguèt batut e lei venceires destruguèron lei fortificacions d'Esparta. La vila vencuda perdiguèt son importància per venir unicament un centre segondari de Peloponès. 184 : en China, revirada d'una temptativa de còp d'Estat de l'emperaire fantòche Han Qianshao. Arrestat per Lu Zhi, foguèt executat e remplaçat per Han Houshao. 180 : mòrt de Lu Zhi. Tanlèu, la màger part de son clan foguèt executat per un complòt de ministres e de generaus que nomèt un emperaire novèu, Han Wendi, amb una autoritat restaurada. Lo sobeiran novèu adoptèt una politica progressista (abolicion de la lèi permetent l'arrestacion de la familha dei criminaus, programa d'ajuda per lei paures, perdon dei senhors en revòuta còntra Lu Zhi...). 175 : decrèt liberalizant la produccion de pèças de coire e d'estanh en China. 174 : per mantenir la patz amb lei Xiongnu, Han Wendi negocièt tornarmai un acòrdi diplomatic basat sus lo pagament d'un tribut e l'organizacion d'un maridatge amb una princessa imperiala.
171-168 : principalament entraïnada per la volontat dau rèi Eumèn II de Pergam de destrurre Macedònia, aquela guèrra veguèt Roma atacar Macedònia. Mau preparats, lei Romans capitèron finalament d'anientar l'armada advèrsa a Pidna. Vencut, Macedònia dispareguèt e foguèt devesida en quatre republicas totalament somesas a Roma. 167 : perseguida de l'òbra legislativa progressita de l'emperaire Han Wendi. Enebiguèt certanei castigs coma lei tatoatges infamants e leis amputacions. Foguèron remplaçats per de còps de foit. Pasmens, aquò mau capitèt car lo foit entraïnava tanben de bleçaduras fòrça grèvas (→ 156 avC). 163 : intervencion romana en Egipte per clarificar lei poders de Ptolemèu VI, Ptolemèu VIII e Cleopatra II. Lo premier demorèt faraon e lo segond venguèt rèi de Cirenaïca. Dins lei fachs, aquò confiermava la feblessa egipciana e son intrada dins la zòna d'influéncia de Roma. 157 : mòrt de l'emperaire Han Wendi. Son fiu Han Jingdi li succediguèt e contunièt sa politica. Per exemple, tre l'an seguent, demeniguèt lo nombre de còps de foit prevists per lei lèis penalas per demenir lo risc de bleçaduras grèvas. Foguèt pasmens necessari d'o redurre tornarmai en 144 avC. 154 : en China, Han Jingdi decidèt d'aumentar la centralizacion per melhorar l'eficacitat dau govèrn imperiau. Aquò entraïnèt la revòuta dei rèis provinciaus que foguèron aisament batuts. Totei moriguèron durant lo conflicte. 154 : en Egipte, una tempativa de Ptolemèu VII de conquistar Chipre (amb lo sostèn roman) s'acabèt per una desfacha. Capturat, foguèt pasmens perdonat per son fraire Ptolemèu VI e liberat. Aquò permetèt au país de conóisser un periòde suau fins a 145 avC. 153-150 : en Africa, ataca de Cartage per lei Numides dau rèi Massinissa. En despiech dei limits impausats per lo tractat de 201 avC, lei Cartaginés mobilizèron una armada per se defendre. En parallèl, la fin dau pagament de l'indemnitat de guèrra en 151 avC agravèt lo maucontentament dau partit roman anticartaginés (→ 149 avC). 150 : revirada d'una revòuta espartenca còntra la Liga Aquèa. 150-148 : revòuta antiromana en Macedònia. Lei rebèls foguèron batuts e la region dirèctament annexada per Roma (Quatrena Guèrra de Macedònia). thumb|right|[[Fotografia dei roïnas de Cartage en 2006.]]
149-146 : sètge e destruccion de Cartage per lei Romans. La màger part deis abitants foguèron chaplats. 148-147 : en Pèrsia, lei Parts aprofichèron la caòs intèrne de l'Empèri Seleucid per atacar e conquistar la region d'Ectabana. thumb|right|[[Fotografia dei roïnas de Corint en 2006.]] 147-146 : per assegurar son contraròtle definitiu sus Grècia, lei Romans decidèron d'eliminar la Liga Aquèa. Per aquò, aprofichèron la volontat d'independéncia d'Esparta per li mandar un ultimatum inacceptabla. Lo conflicte s'acabèt per la destruccion de Corint e una victòria totala de Roma. Tornarmai independenta, Esparta perdiguèt tota importància e foguèt pauc a pauc annexada dins l'Empèri Roman. 145-124 : lònga guèrra de succession en Egipte après la mòrt de Ptolemèu VI. Agravèt rapidament lo declin dau país e de sa dinastia (→ 118 avC). 141 : mòrt de l'emperaire chinés Han Jingdi. Son rèine es considerat coma un edat d'aur de la civilizacion chinesa. Foguèt remplaçat per son fiu Han Wudi que foguèt rapidament privat de sei poders quand sei projèctes de reformas mau contentèron l'emperatritz doarièra Bo, cap vertadiera dau país. 141-139 : ataca dei Parts còntra lei Seleucids en Mesopotamia. Capitèron de capturar Babilònia, Seleucid e lo rèi Demetrius II Nicator (→ 130 avC). 130-129 : après quauquei succès iniciaus, revirada d'una còntra-ofensiva seleucida en Mesopotamia amb la mòrt dau rèi Antióc VII Sidetes. 20px 125 : menaçada per lei Sallavis, Massalia demandèt l'ajuda militara de Roma (→ 118 avC). 20px 118 : conquista dau sud-èst de Gàllia per lei Romans. I fondèron la província de Gàllia Narbonesa. Colonizada, la region se latinizèt rapidament, fenomèn a l'origina de la lenga occitana (→ sègle VIII). 118 : amaisament de la situacion politica en Egipte amb la publicacion de decrèts d'amnistia publicats per Ptolemèu VII, Cleopatra II e Cleopatra III.
113 : en Numidia, lo rèi Jugurta assassinèt totei leis autrei rèis de son pòble nomats per lei Romans. Aquò li permetèt de restaurar l'unitat politica dei Numides mai entraïnèt una reaccion romana. De 112 a 105 avC, plusors legions lo privèron pauc a pauc de sei sostèns en ocupant lei vilas. Puei, Jugurta foguèt capturat gràcias a un traïment. Fòrça important dins l'istòria romana, aqueu conflicte veguèt l'ascension dei generaus Marius e de Sulla. 20px 107 : après una revòuta dei Cèltas Tectosages, conquista de Tolosa per lei Romans. 107-101 : après la mòrt de Ptolemèu VII en 116 avC, son fiu Ptolemèu IX li aviá succedit sensa dificultat. Pasmens, en 107 avC, de complòts minèron tornarmai la dinastia e una guèrra civila aguèt luòc. S'acabèt amb la victòria de Ptolemèu X.
Sciéncias e tecnicas
Sègle II avC : data tradicionalament adoptada per l'invencion dau pergamin. Pasmens, de pèus animalas foguèron utilizadas coma supòrt d'escritura avans aquela data que correspond subretot a la generalizacion de son usatge dins certanei regions mediterranèas. Sègle II avC : durant aqueu sègle, l'astronòm Iparc (v. 180-125 avC) redigiguèt e publiquèt lei premierei taulas trigonometricas conegudas. 135 : premiera descripcion coneguda de la nèu dins un libre chinés. 120 : en China, redaccion d'un tractat metallurgic sus l'afinatge de la fonda. Lei metòdes depintats permetián de produrre un metau amb una concentracion relativament precisa de carbòni. Ansin, lei forgeirons chinés foguèron capables de fabricar d'espasas amb un talhent d'acier dur e una lama de fèrre relativament mòu. Pasmens, aquelei procès donèron pas naissença a una industria siderurgica desvolopada.
Art de l'Egipte antica
100px|thumb|left|Art de Nagada, pienti (Musèu deu [[Lovre]]L'art de l'Egipte antica que s'esten sus los gaireben quate millenis de Kemet (la negra, qu'ei a díser Egipte antica).
La Secuita
La Secuita es un municipi de la província espanhòla de Tarragona dins la Generalitat de Catalonha.
Cap Hòrn
thumb|right|300px|Cap Hòrn vist del sud. thumb|right|300px|Las [[Illas Hermite (centre) e lo Cap Hòrn (aval a drecha) vist de l'espaci.]] thumb|300px| L'illa del Cap Hòrn (neerlandés: Kaap Hoorn; espanhòl: Cabo de Hornos.) que foguèt nomenada aital en referéncia a la vila de Hoorn (Païses Basses) es la tèrra pus al sud de l'archipèla de la Tèrra del Fuòc al sud de Chile.
Art de l'Egipte antica
Las recèrcas arqueologicas qu'an permés de descrobir objèctes e artefactes anant deus temps preïstorics (predinastics deus diferents periòdes dits Nagada) dinc a la Baisha Epòca, a las diferentas ocupacions estrangèras d'Egipte e a la coabitacion de la fin de la cultura egipciana antica dab Roma puish dab lo Crestianisme (dab lo son art còpte).
Cap Hòrn
Lo Cap Hòrn es abitualament considerat per èsser lo punt mai al sud de l'America del Sud, e marca la termièra nòrd del pas de Drake; Pendent fòrça annadas servissiá de bòrna sus la rota dels clippers, que las naus de comèrci i carrejavan de mercandisas a l'entorn del monde. Pasmens, las aigas a l'entorn del cap son particularament azardosas, expausadas a de vents violents, d'èrsas grandas, de corrents fòrts e la preséncia d'icebergs; aquestes perilhs ne'n faguèron la notorietat.
Art de l'Egipte antica
200px|thumb|left|Escriba deu Lovre, IVau dinastia Maugrat d'aquestas evolucions importantas, l'art egipcian qu'ei demorat estable sus periòdes deus longs (a despart de las influentas rupturas culturaus que hon l'eresia amarniana d'Akenaton e las divèrsas invasions estrangèras). Un art caracterizat per e expriment l'estabilitat dab las soas linhas, colomnas e angles.
Cap Hòrn
Dempuèi la dobertura en 1914 del Canal de Panamà lo passatge del cap Hòrn es pas pus obligatòri per las naus. Pasmens navegar al Cap Hòrn es sempre vist coma una escomesa màger pels navegators esportius. Mai d'una corsa de vela importantas, en particular la Velux5oceans e la Vendée Globe, navegan a l'entorn del monde en passant pel Hòrn, e de recòrds de velocitat seguèron aquesta rota.
Art de l'Egipte antica
L'art de l'Egipte antica qu'ei generaument devesit en :
Culant
Culant, fòrma artificiala per Culan o Culanc (Culan en francés) es una comuna occitana de Berric situada dins lo departament de Char e la region dau Centre e Vau de Léger.
Comunas vesinas
400px|left|Distanças e posicion relativa
.sbs
(acorcha de Special Broadcasting Service, "Servici especial de diffusion") es un nom de domeni generic depausat per l’entrepresa de radio e television australiana SBS Corporation. Es en servici dempuèi lo 29 d’octobre de 2015.
Alcaine
Alcaine es un municipi de la província espanhòla de Teròl dins la Comunautat Autonòma d'Aragon.
La Selva del Camp
La Selva del Camp es un municipi de la província espanhòla de Tarragona dins la Generalitat de Catalonha.
Xenungulata
Es Xenungulats (Xenungulata) son un petit grop de mamifèrs escantits que demoraren pendent eth Paleocèn (hè 60 milions d'ans) en America del Sud.
Gigants misteriosi
Aguesti estonanti animals son ua des prumères proves des mamifèrs tà desvolopar formes gigantesques dempús dera caduda des dinosaures. Sonque son coneguts dus genres: Etayoa, Notoetayoa e Carodnia, coneguts per sonque paucs fossils que, tot e açò, permeten demostrar era sua preséncia pendent eth paleocèn en America del Sud.
Aguest continent ère ena epóca, aislat des autes continents, mès bèri uns scientifics confermen qu'es xenungulats poderien aver ua origina en comun damb es dinocerats d'America del Nòrd. Quauques proves hèn pensar qu'aguesti dus grops poderien èster familha damb quauqu'ns animals petits asiatics semblants as rosegaires, es anagalids.
Carodnia, conegut per fossils trapats en Brasil e Argentina e Etayoa (trapat en Colómbia) son testimonis d'un gran espandiment d'aguests mamifèrs que demoraren sonque paucs milions d'ans es uns dempús des autes. Semblants ar rinocèros o as ipopotam, es xenungulats hèien 2 m e miei de longada e èren plan pesants. Coma es dinoceratids avien grans canins e molars en forma d'estel tà nhacar. Ei possible qu'es xenungulats estossen es ancessors d'autes grans erbivòrs que demoraren en America del Sud, es piroterids, semblants ar elefant. aguesti animals enqüera son pauc coneguts.
Bibliografia
· J. N. Gelfo, G. M. López, and M. Bond. 2008. A new Xenungulata (Mammalia) from the Paleocene of Patagonia, Argentina. Journal of Paleontology 82(2):329-335
Mikoyan-Gurevich
Mikoyan-Gurevich (tanben dich Mikoyan ò MiG) es un constructor d'avions militars sovietics puei rus fondat per Artem Mikoyan e Mikhail Gurevich. En 2006, una reorganizacion de l'industria militara russa entraïnèt son integracion au sen dau consòrci OAK que gropa la màger part dei companhiás aeronauticas russas dins un ensems unic.
Boçac (Carcin)
Boçac (Boussac en francés) es una comuna carcinòla situada dins lo departament francés d'Òut e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Poinville
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Kyzyl Kum
Lo Kyzyl Kum (Qyzylqum en ozbèc, que significa ) es un desèrt partejat entre Cazacstan,Ozbequistan e, per una pichona partida, Turcmenistan.
Rama VIII
A l’abdicacion del paire, lo rei Rama VII, en 1935, a pas que 9 ans e es dins una escòla en Soïssa. Contunha sos estudis abans de tornar definitivament en Tailàndia en 1945. Morís en 1946, assassinat. Lo fraire Phumiphon li succedís.
Hurtigheim
Hürtigheim en alemannisch (Hurtigheim en francés) es una comuna francesa del departament del Bas Ren e de la region d'Alsàcia.
Geografia
Hutigheim A situat a 13 km al nòrd-oèst d'Estrasburg. Aquela municipalitat a traversat per una anciana via romaine disposicion d'Estrasburg a Saverne, uèi nomenada « rota de las Romains ».
Sotteville
Sotteville es una comuna normanda, situada dins lo departament de la Marga e la region de la Bassa Normandia.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Any-Martin-Rieux
Any-Martin-Rieux es una comuna francesa del departament d'Aisne e de la region de Picardia.
Geografia
Villatge del anciana Thiérache, bastit sus la près d'un ruisseau, a 65 quilomètres al nòrd de la vila de Laon e 25 quilomètres de la pichona vila de Vervins.
Village de l'ancienne Thiérache, bâti sur le bord d'un ruisseau, à 65 kilomètres au nord de la ville de Laon et 25 kilomètres de la petite ville de Vervins.
Alcalá de la Selva
Alcalá de la Selva es un municipi de la província espanhòla de Teròl dins la Comunautat Autonòma d'Aragon.
Any-Martin-Rieux
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
An o Anies (Martin-Rieux), Aneia en 646, Ania en 1218, antany de la généralité de la vila de Soissons, de las bailliage e eleccion de la pichona vila de Guise, diocèse de Laon, uèi del costat de Aubenton, arrondissement de Vervins, diocèse de Soissons.
Patron : St Médard.
An èra antany çò cap de-luòc d'una châtellenie. A fach mencion d'aquel villatge en los miracles de St Thierry, #que demorava en la. I es nomenat "villa" e indicat cossí en se trobant mes al mièg del bòsc de Thiérache a. An èra la proprietat de Irmine, filha de Dagobert II, rei de França, #lo que lo #donar en l'an 676 al abbaye de Oêren, de Trèves, pel remède de la siá arma e aquela de lo sieu espós, lo comte Herman. Los abbés de St-Laurent de Joinville possedissián antany a An un franc aleu, lo un dels mai ancians del reialme, dicha-se Manuscrit.
Any ou Anies (Martin-Rieux), Aneia en 646, Ania en 1218, autrefois de la généralité de la ville de Soissons, des bailliage et élection de la petite ville de Guise, diocèse de Laon, aujourd'hui du canton d'Aubenton, arrondissement de Vervins, diocèse de Soissons.
Gessa
right|thumb|240px|La comuna de Gessa en 1860Gessa ei un ancian municipi e ua entitat municipau descentralizada depenenta der ajuntament de Naut Aran (Val d'Aran).
Geografia
Eth pòble està plaçat a 1232 m d'altitud, ath pè deth Tuc d'Arenho e ath marge dret dera Garona, ara confluència damb eth barranc de Corilha, e ath long dera carretèra nacionau C-28 qu'unís Vielha damb Esterri d'Àneu peth pòrt dera Bonaigua, enter Arties ara oest e Salardú ar èst. Eth 2003 auia 130 abitants. Era glèisa parroquiau, dedicada a Sant Pèir, ei d'origina romanica mès a estat fòrça reformada. I destaque era talha policromada deth sant, ath centre deth retauble der autar màger, ua des mielhores escultures dera Val d'Aran; e tanben ua colleccion d'escultures religioses hètes de husta de boix. Pujant cap ara montanha, a 1800 m d'altitud, i a tanben era capèla de Sant Martin de Corilha. Enter es antics bastiments civils cau destacar es cases Çò de Ròsa, damb ua notable tor cilíndrica de pèira (1589), e Çò de Chelina, de 1575.
Hanumangarh
Hanumangarh (en indi, हनुमानगढ़) es una vila indiana de Rajasthan.
Administracion
Hanumangarh es lo capluòc del districte d'Hanumangarh.
Demografia
Al recensament de 2011, la populacion de la vila èra de 150 958.
Banca Otomana
La Banca Otomana èra una banca creada en 1856 a Constantinòple per de Britanics, la Banca de París e dei País Bas e lo govèrn otoman. Tenguèt lo ròtle de banca centrala de l'Empèri Otoman e de Turquia fins a la creacion de la Banca centrala de la Republica de Turquia en 1931. Après aquela data, venguèt una banca comerciala que se desvolopèt en Orient Mejan onte sostenguèt leis interès britanics. Puei, a partir deis annadas 1950, de brancas foguèron dubèrtas dins d'autrei regions dau mond. En 1996, foguèt venduda a la banca turca Doğuş Holding. En 2001, son proprietari novèu la fusionèt ambé la Garanti Bank e lo nom Banca Otomana dispareguèt.
Luiz Inácio Lula da Silva
Luiz Inácio Lula da Silva, mai conegut popularament jos l'escais Lula (Caetés, Brasil, 27 d'octobre de 1945) es un òme politic e sindicalista brasilièr. Après èsser estat lo 35en president de Brasil de 2003 a 2010, ven d'èsser tornar elegit e dèu èsser investit coma 39e president lo 1èr de genièr de 2023. Foguèt membre fondator del partit dels trabalhaires e s'es presentat tres còps sens succès a la presidéncia abans de remportar la victòria a las eleccions generalas brasilianas de 2002. Foguèt reelegit en 2006. En mai de 2021, Lula declarèt que se pesentariá per un tresen mandat a las eleccions generalas de 2022, contre lo president sortissen Jair Bolsonaro. Foguèt elegit president lo 30 d'octobre de 2022, batent Bolsonaro dins una corsa sarrada. Es la primièra persona d'èsser democraticament elegit tres còps pesident de Brasil. A 77 ans, serà la persona pus atjada de prene las fonccions de president de Brasil.
Veunac
Veunac (Vaunac en francés) es una comuna d'Occitània, dins la region istorica de Perigòrd, administrada per lo departament de Dordonha de la region de Novela Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Toponimia
La prononciacion es [vɛw’nɒ].
Veunac es atestat en 1365, Vaunacum. Veunac vendriá, segon Dauzat e Rostaing, d'un nom latin d'òme *Valinus, derivat de *Valinius, inatestat, inferit de Valius, emb lo sufixe -acum, latinizacion dau sufixe gallés -ācon. Delamarre sosten au còp lo nom Valinos (fòrma celtica que se pòt latinizar en Valinus), mès que considèra coma celtica e Vellaunos. Lo site de las comunas de Dordonha laissa la chausida entre Vellaunus o Valinus, emb una preferéncia per lo prumier; Chantal Tanet e Tristan Hordé chausissen pas entre los dos,. I a pas pro de fòrmas ancianas, mas la de 1365 pòt far supausar que la prumiera sillaba a conegut una dissimilacion, mas, en supausant l'etime Vellaunos + -ācon, i aviá benleu un polimorfisme entre [vew-] e [vaw-]. La grafia Veunac se justifica totparier per la prononciacion moderna. Lo passatge de [aw] pretonic a [ew] es anormau dins l'istòria lingüistica.
Mondilhan
Mondilhan (Mondilhan en francés) qu'es ua comuna gascona de Comenge, situada en lo departament de la Hauta Garona e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.