cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Revolucion
La Revolucion francesa (1789-1799)
Impacte : La Revolucion a legat la Declaracion dels drechs de l'Òme e del Ciutadan, que proclama l'egalitat dels ciutadans al respècte de la lei, las libertats fondamentalas e la sobeiranetat de la Nacion, apte a se governar mejans de representants elegits. Demorèt un objècte de debats e tanben una referéncia a l'encòp positiva e negativa, en França coma dins lo mond, creant de divisions durablas per exemple entre los partisans de l'intervencion estatica en economia e los defendaires del liberalisme o alara entre los anticlericals e la Glèisa catolica. Pasmens, lo caractèr universal dels ideals de la Revolucion francesa (« libertat, egalitat, fraternitat ») s'impausèt fins a que venguèt d'usatge de far coïncidir l'eveniment amb lo concèpte de modernitat.
Analisis : L'ensemble dels istorians e sociològs admetent que la Revolucion francesa serviguèt de trempolin a las exigéncia de la borgesiá, que l'activitat produsiá tota la riquesa industriala e comerciala del país mas que l'aviada butava contra l'absolutisme reial e tanben als privilègis exorbitants del clergat e de la noblesa. Pasmens, un debat opausa dos camps al subjècte l'identitat dels principals actors : aqueles considèran que la susmauta de 1789 es nascut subretot de la volontat populara  : es l'opinion mai largament espandida, menada per l'ideologia marxista que longtemps banhèt los mitans intellectuals franceses; e aqueles per que aqueste vam popular foguèt minim e serviguèt de paravent, lo pòble avent estat, dempuèi lo començament, instrumentalizat per la borgesiá dins la tòca de prene lo poder politic. En França, Jacques Ellul es lo representant màger d'aqueste segond corrent: "lo pòble fa jamai las revolucion, çò escriu en 1969, i participa".
Lo sègle XIX
Lo,sègle XIX es pas marcat per d'eveniments amb de consequéncias fasent resson mondialament, coma aquò foguèt lo cas al sègle XVIII (revolucions americana e francesa) e coma aquò serà encara lo cas al sègle XX (revolucions russa e chinesa). Pasmens, dos movements se produson en França, que ne prendrent en compte mai tard los primièrs teoricians de la revolucion, subretot Karl Marx : la revolucion de París (1848-1852) e la Comuna de París (1871).
La revolucion de 1848
vinheta|[[25 de febrièr : Lamartine, al font de l’Ostal de Vila de París, refusa la bandièra roja.]] vinheta|[[18 de març|18-22 de març : cinc jornadas de Milan.]] Contèxte politic : L'an 1848 es marcada per fòrça accions de susmautas en Euròpa (França, Àustria, Itàlia, Alemanha). Totas an en comun la misèria populara e la terribla condicion del proletariat dins las vilas (subretot en França) e totas fan lèu fracàs. En França, lo rei Loís-Felip es contrench d'abdicar e la republica es proclamada a l'improvista mas durarà pas que tres ans. En Àustria-Ongria, Metternich deu fugir mas la contestacion es fin finala reprimida per l'armada. Dins diferentras regions d'Itàlia (Roma, Pemont, Venèt, Sicília...) e d'Alemanha (sobretot en Saxe, Bade e Palatinat) las revendicacions pòrtan ss de cabiaments institucionals mas, tanben encara, en van.
Impacte : Presents à París al mitan dels ans 1840, Karl Marx e Friedrich Engels frequentan los mitans activistas. Mas en 1845, a la demanda del govèrn prussian, ne son caçats e s'installan a Brussèlas, ont escrivon lo Manifèst del Partit comunista. Aqueste pareis en febrièr de 1848, quand se debanan los eveniments. Marx torna alara a París e i demora per intermiténcias abans de n'èsser encara caçat en junh de 1849 (s'exiliant aqueste còp a Londres, ont demora fins a sa mòrt). Aqueste movement, que mèna de l'abolicion de la monarquia a aquesta de la republica, exercirà una influéncia tant mai notòri sus sa pensada que l'interval entre los dos moments aurà estat brèu.
Analisi: En 1852, Marx escriu una seriá de set articles que seràn amassats mai tard jol títol Lo 18 de Brumaire de Loís Bonaparte. Analisi lo periòde 1848-1851 jos l'angle de l’antagonisme de classa. L'obratge s’inscrich dins la prolongacion de las Luchas de classas en França (1850) ont utliza gaireben totes los arguments, coma l'idèa que la Republica es l'aisina de dominacion de la borgesiá :  "a la monarquia borgesa de Loís-Felip succedís la republica borgesa. Autrament dich: se, al nom del rei, regnèt una partida de la borgesia, es ara al nom del pòble que regnarà l’ensemble de la borgesia." Considerant los eveniments sus la longa durada, establís un parallèl entre lo còp d'Estat del general Bonaparte (que, dins le calendièr revolucionari, capvirèt lo Directòri lo 18 de brumaire de l'an VIII) e aquel de son nebòt, en 1851, que presenta coma de la « segonda edicion del 18 de Brumaire ». Mas tant considèra Napoleon Ièr coma un actor en plan dins la Revolucion francesa, e lo Primièr Empèri coma lo compliment d'aquesta, tant los eveniments de 1848 son per el pas "que lo retorn de l'espectacle de la vièlha revolucion". Lo Segond Empèri es pas de res lo perlongament de la revolucion mas sa negacion.
La Comuna de París (1871)
vinheta|Casuda de la colomna Vendôme (fotografia de Franck). esquèrra|vinheta|Femnas aparant la barricada de la plaça Blanca (litografia). drecha|vinheta|Louise Michel en 1871. Contèxte: En julhet de 1870, Napoleon III comècèt una guèrra contra la Prussa. Lo 4 de setembre, après una jornada de susmauta parisenca, es capvirat. Un govèrn de defensa nacionala s'installa a l'Ostal de Vila de París, oficielament per contunhar la guèrra contra los Estats alemands, en realitat dins la tòca segreda de signar la capitulacion. Lo 18 de genièr de 1871, alara que París es assetjat e coneis una greva famina, l'Empèri alemand es proclamat a Versalhas. Lo 28, un armistici es signat, lo temps daissat als Franceses de convocar l'assemblada nacionala per que decida de la seguida o de l'acabament de la guèrra. L'8 de febrièr, una fòrta proporcion de monarquistas son favorables a la patz mas la mai granda partida dels elegits parisencs i son opausats. Lo 10 de març, l'Assemblada transferís son sèti de París a Versalhas. Un grand nombre de parisencs (subretot los abitants dels quartièrs borgeses) quitan tanben la vila. Pasmens, dins los quartièrs èst, las classas popularas (subretot los obrièrs que constituisson un quart de la populacion) comencèt a s'organizar en vista d'un conflicte. Lo 17, lo govèrn Thiers manda la tropa a París per prene de canons de la Garda nacionala. Es aqueste projècte que constituís l'element desencadenador de la Comuna.
Resumit dels eveniments : Lo 18 de junh, instruchs de çò que se passèt en junh de 1848, los Parisencs s'opausan a la tropa venguda cercar los canons. Mas lèu, aquesta fraterniza amb eles. Capturan dos generals encargats de la manòbras e los fusilhan. Pendent mai de dos meses, combatan l'Estat. Lo 26 de març, d'eleccions se debanan per designar los membres del Conselh de la Comuna. Una granda partida de lor accion es absorbada per la lucha contra las tropas de Thiers, aquestas benefician de la pièja del cancelièr alemand Bismarck. Alara que la convencion d'armistici n'autoriza pas que 40 000 soldats franceses en region parisencas, aqueste libèra près de 60 000 prisonièrs de guèrra que s'adjonhon a las tropas de Thiers. Fàcia a una armada nombrosas e experimentada, la Comuna (que dispausa pas mai que d'òmes de la Garda nacionala) es vencuda lo 28 de mai.
Impacte : La majoritat dels istorians classifican pas l'eveniment de la Comuna al registre de las revolucions per tres rasons  : sa durada foguèt brèva; la susmauta foguèt pas dirigidas per d'organizacions ciutadanas mas per una federacion de batalhons de la garda nacionala; e faguèt un fracàs grand. Mai, l'espotiment dels Comunards (qu'èran afogadament ligats a una Republica ideala) farà mai aisida l'installacion durabla d'una republica intrinsècament borgesa e conformista : la Tresena Republica. Se pòt dire que los eveniments de la Comuna constituisson en França e en Euròpa, lo darrièr ensag popular per se liberar de la dominacion economica de la borgesia. Mas, pels primièrs teoricians de la revolucion, la Comuna de París a valor d'exemplaritat, subretot Marx, que la considèra coma la premièra susmauta proletariana autonòma. Foguèt revendicada enseguida coma modèl — amb de punts de vista diferents — per l'esquèrra, l'esquèrra extrèma e los anarquistas, inspirant fòrça movements, d'en primièr en Russia, amb l'experiéncia dels Soviets e pendent la revolucion de 1917.
Analsis: Marx seguèt los eveniments de près que los commenta alara que se debanan, a partir de la fin d’abril e redigís lo tèxte final de La Guèrra civila en França, lo 30 de mai, es a dire dos jorns après l’espotiment per l’armada versalhesa. Escriu per exemple : « La Comuna se descarga totalament de la ierarquia politica e remplaça los mèstres ufans del pòble per de servicials sempre revocables, remplaça una responsabilitat illusòria per una responsabilitat vertadièra, qu'aquestes mandataris agisson de contunh jol contraròtle del pòble. Son pagats coma d'obièrrs qualificats ».
Lo sègle XX
Dins los ans 1980 e 1990, l'obertura de la China puèi de la Russia a l'economia de mercat contribuisson a l'atudament de l'ideal revolucionari pel mond. En França, lo Partit Comunista Francés se vei regularament reprochat d'èsser mai reformista que revolucionari. Lo quita socialisme, dins la democracia sociala, s'atuda al començament de la presidéncia de François Mitterrand : alara qu'en 1981, lo govèrn Mauroy menava una politica de nacionalizacions e associava de ministres comunistas, en 1984, lo govèrn Fabius s'alinha sus la politica liberala menada als EUA per Ronald Reagan e en Anglatèrra per Margaret Thatcher. En 2002, Lionel Jospin, candidat a l'eleccion pesidenciala, declara: "Soi socialista d'inspiracion, mas lo projècte que propausi al país es pas un projècte socialista". La quita esquèrra extrèma abandona tot projècte de revolucion per se limitar a la contestacion du capitalisme : en 2009, la LCR (Liga comunista revolucionària) es dissolguda e ven lo NPA (Novèl Partit Anticapitalista), que l'audiéncia acaba pas de descréisser: 2 500 membres en 2013
La revolucion russa (1917-1921)
vinheta| [[Lenin, en 1921.]] esquèrra|vinheta|Marins revolucionaris russes de la flòta imperiala pendent l'estiu de 1917. drecha|vinheta|250x250px|Escampilhament de la fola sus la perspectiva Nevski, pendent las jornadas de julhet.
vinheta|Sàgel sovietic remembrant la revolucion d'Octobre. Avertiment : Objècte de simpatiás e d'esperança per unes o al contrari, per d'autres, de criticas sevèras, veire de crentas e de regets, la revolution russa constituís un dels fachs mai afogadament discutits de l’istòria contemporanèa. Uèi encara, son debanament e sas consequéncias pausan fòrça questions als istorians. D'en primièr, la revolucion de Febrièr implicava necessàriament aquela d'Octobre ? En d'autres tèrmes, los eveniments d’octobre son de revolucion e non pas, puslèu, del simple còp d'Estat? Quitament pel periòde treble de 1918-1921 : es pas sonque uan guèrra civila? fin finala, dins la mesura que los eveniments menan sus la dictatura estaliniana, ne cal conclure que la revolucion a estat desviada, traïda, o es al contrari, en se, inevitablament, un procediment mortifèr?... Los comentaris que seguisson volon sipmlament destriar e presentar lo vejaires dins una tòca didactica: en que la revolucion dels Soviets nos permet de questionar, près d'un siègle après son debanament, la quita revolucion?
Contèxte : Abans de 1917, l'Empèri rus èra un regim tsarista, autocratic e repressiu. Pasmens, en 1861, l'abolicion del servatge a anoncièt la fin del regim feudal. Al començament del sègle XX, la Russia coneis un cert van industrial. Pujat cap a las vilas, lus ancians sèrvs venguèron pauc a pauc obrièrs. La novèla prosperitat fa pas de benefici per la populacion que lo país es dominat pels capitals estrangièrs alara que l’economia, dins son ensemble, demora arcaíc. En 1913, la produccion industriala es dos còp e mièg inferior a aquela de França, sièis còp mens qu'aquesta d’Alemanha e quatorze còps mens qu'aquela desl Estats Units d'America. Mai, alara que la Russia demora un país subretot rural (85 % de la populacion), lo rendiment agricòl demora mediòcre alara que la carestiá de transpòrt paraliza tot ensag de modernizacion. Lo poder tsarista mostrant pas que d’imobilisme, diferents movements organizats ensajan de lo capvirar, mas los atemptats son fòrça reprimits per l'Okhrana, la poderosa polícia politica tsarista. Ni las revòltas païsanas, ni los atempats politics, ni l’activitat parlamentària de la Doma capitan pas a impausar lo cambiament, aqueste serà fin final provocat pel proletariat. En 1905, una primièra revolucion peta, a la seguida de la desfacha de la Russia fàcia al Japon. Aqueste primièr ensag del pòble de se liberar de son tsar es severament reprimit mas permet pasmens als obrièrs e païsans de se constituir en organs de podes independents de la tutèla de l’Estat: los Soviets. A partir de 1914, la Russia participa a la Primièra Guèrra mondiala: dinra en conflicte amb l’Alemanha e l’Empèri d'Àustria-Ongria per venir en ajuda a la Serbia. Una ofensive en Polonha es severament batuda: las tropas russas se devon retirar. En febrièr de 1917, lo pes de la guèrra sus l’economia e las nombrosas pèrdas umanas sus un front reduch a una estrategia defensive menan lo pòble a la revolucion.
Es dins aqueste contèxte de reconstruccion que, lo 21 de novembre de 1920, Lenin pronóncia una pichona frasa que va cambiar radicalament lo destin du país : "Lo comunisme, es los Soviets mai l'electricitat" Marx aviá observat que las tecnicas son lo motor de l’economia que condicionan l'ensems de l'esfèra de la produccion. Pasmens s'enonciat jos la forma de galejada, la pichona frasa de Lenin indica que, ara, es l’ensemble de la vida sociala (e pas sonque l'economia) qu'es condicionat per las tecnicas.
Impacte : Los bolchevics s’impausan al cap del país mas lo fan evoluar economicament sonque al prètz d'una dictatura exercida sul pòble, subretot sul proletariat, amb una industrializacion forçada. A l'interior del país, lo regim de Stalin acabèt per aclapar los ideals revolucionaris e entreten lo mite del comunisme sonque amb de propaganda. Aqueste s'impausèt fins a 1991, data quand l'URSS serà desmembrada. Dins los païses occidentals, contunharà fins a aquesta data de servir de modèl a de millièrs de militants anticapitalistas que ne faran la propaganda.
Analisi : Per fòrça marxistas nonbolchevics, Lenin desencadenèt una revolucion obrièra dins un país massissament païsan e surestimat las potencialitats revolucionàrias dins los païses occidentals. Atal, escarniguèt los principis establis per Marx e realizèt un capitalisme d'Estat. Comentant los eveniments al moment quand se passavan, Karl Kautsky e Rosa Luxemburg denoncièron lo partit bolchevic e son mesprés de la democracia, que s'exprimava mejans los soviets. Son caractèr centralizat e militarizat lo amenèt a concentrar totes los poders dins las mans d’un grop restrenh (le Politburo, fondat en 1919) puèi fin finala dins aquelas d'un sol òme. Comentant la famosa citacion de Lenin, "Lo comunisme, es los Soviets mai l'electricitat", Jacques Ellul considèra que lo comunisme es pas diferent fondamentalament del capitalisme dins sa corsa al progrès mas que las doas ideologias son ara reünidas dins una sola e meteissa ideologia que los passa l'un e l'autre, mas qu'es percebut atal enlòc, ni a l'èst ni a l'oèst : lo productivisme. Per Ellul, lo fach de considerar l'oposicion entre capitalisme e comunisme coma un fach màger constituís una "tragèdia de l'istòria", "lo mai greu de totes los contrasens", dins la mesura ont lo comunisme constituís un capitalisme d'Estat. Lo problèma essencial es pas lo capitalisme stricto sensu mas "l'acte de capitalizar". Qu'emena d'entrepresas privadas (coma es lo cas en occident) o de l'Estat (coma es lo cas en URSS) es un problèma "segondari"; per lo dire dons los tèrmes de Marx : "que ten pas sonque de las superstructuras sens tornar sus l'infrastructura". E per Ellul, l'infrastructura, al sègle XX, es pas mai lo capital mas la tecnica, quitament se la tecnica pòt pas existir sens capitalizacion. Çò fasent, Ellul s'opausa radicalament als marxistas : l'important es pas mai de saber qui es proprietari dels mejans de produccion mas çò que ne fa.
La revolucion chinesa (1949-1976)
Per « revolucion chinesa », aquí se compren los eveniments que marquèron los començaments de la Républica populara de China, dempuèi sa proclamacion, en 1949, fins a la mòrt de son dirigent màger, Mao Zedong, en 1976. Los ideals revolucionris s'acaban subretot dos ans mai tard mb l'arribada al podeir de Deng Xiaoping, introdusent de reformas de tipe capitalista tot conservant la retorica comunista (encara en cors al començament de sègle XXI).
Eveniments anonciators Las grandas estapas
vinheta|Exemplars del Pichon Libre roge. vinheta|Monument a la [[Longa Marcha debant lo mausolèu de Mao Zedong.]] Bilanç
L'Africa
Per un cert nombre d'intellectuals d'esquèrra, que lo mai conegut es Jean-Paul Sartre, las nacions que foguèron expleitadas per la colonizacion constituisson l'equivalent del proletariat per Marx. De fach, per fòrça politicians e d'activistas africans (coma Gamal Abdèl Nassèr en Egipte, Sékou Touré en Guinèa e lo martiniqués Frantz Fanon en Argeria), la descolonzaciion e l'acquisicion de l'estatut d'independéncia an valor de revolucion. Existís quitament una cèrta comunautat d'esperit entre los païses s'engatjant dins lo procediment d'independéncia. Mas aqueste ven lèu un fracàs. « Se'n instituís pas lo socialisme a còp de decrets e la fraseologia revolucionària es non pas inutil mas empoisonada que residís a l'espròva dels fachs » escriu Ellul. « Lo socialisme african es una teoria rasseguranta: significa que pas res a cambiat. Ofrís una consolacion patriotica a la plaça de las dificultats concrètas del desvelopament », precisa Yves Benoît. « Las dificultats venon pas de las estructuras de capvirar (...) mas d'aqueste fach fa que lo retard tecnic pòt èsser colomat sonque per un progrès tecnic, que se realizarà pas per una via politica ». "Los pòbles africans se trapan dins una fasa precapitalista. Per venir « modèrnes », devont d'en primièr viure una mutacion sociologica. "L'enòrma diferéncia entre la borgesiá europèa e la borgesiá africana, es que la primièra s'èra constituida (a l'Edat Mejana) abans de prene possession de l'Estat (al sègle XVIII) alara que la segonda pren possession de l'Estat sens pas cap basa".
L'America latina
Coma en Africa, e quitament se los païses ajan ja acqurits l'independéncia politica, las condicions de vida miserablas d'una granda partida de las populacions resultan dirèctament de la dependéncia economica al vejaire dels païses industrializats, subretot los Estats Units d'America, que provesisson fòrça en matèrias primièras e de preces mai qu'avantatjoses. "L'intervencion dels intellectuals provòca dins los jaces mai necessitoses una presa de consciéncia que d'unes qualifican de prerevolucionari. (...) Se realiza un movement social important que buta contra d'oligarquias de tipes diferents. Aquò es la novèla edicion de çò que se passèt en Euròpa al sègle XIX, mas amb l'apòrt especific d'America latina : violéncias, susmautas e còps d'Estat".
Cuba
esquèrra|vinheta|[[Che Guevara en 1959.]] vinheta|[[Fidel Castro en 2003.]] Preludi : En 1952, Fulgencio Batista (que participèt a la junta militar qui dirigissiá Cuba de 1933 a 1940 puè foguèt president de la republica de 1940 a 1944 amb lo sosten dels EUA) pren lo poder a la seguida d'un còp d'Estat. En julhet de 1953, 120 rebèls atacan una casèrna. La mitat son tuats mas unes, coma Fidel Castro, avocat, e son fraire Raúl, son fachs prisonièrs. S'exprimissent plan longament per assegurar sa defensa, lp primièr fa de son procès una tribuna politica. Los dos fraires son condamnats à 15 e 13 ans de prison. En 1954, Batista es elegit a la presidéncia sens oposicion. En 1955, en rason de la pression de personalitats civilas e dels jesuistas qu'avián participat al procès dels prisonièrs politics, Batista fa liberar los fraires Castro que s'en va en exili al Mexic, ont rejonh d'autres cubans exiliats, coma Ernesto « Che » Guevara, un mètge argentin acquerits a la tèsis marxistas e que considèra que les inegalitats socioeconomicas se pòdon abolirs sonque per la revolucion. Tornan en 1956 e, amb lo sosten d'una granda partida de la populacion, entreprenon de destituir Batista. En 1958 comença una guèrra civila. La classa dirigenta abandona Batista que fa responsable de la deterioracion de la situacion economica e sociala. Del 28 al 31 de decembre, la susmauta es decisiva e mena al capvirament del poder.
Los eveniments: Lo 1èr de genièr de 1959, Batista avent fugit, Cuba es dins las mans des rebèls. Lo 16 de febrièr, un president novèl es nomenat (Manuel Urrutia) e Fidel Castro ven comandant en cap de l'armada puèi Primièr ministre. Lo meses seguents, Guevara es designat procuraire d'un tribunal que fa executar de centenats de militars pròches del regim precedent. Lo poder de Castro de contunh aumenta alara que lo « Che » crèa de « camps de trabalh e de reeducacion ». Ocupant enseguida diferents pòstes ministerials, escarta los democratas, instaura una economia pròcha d'aquesta de l'URSS e s'aprocha du Blòc de l'Èst. Mas fa fracàs dins l'industrializacion del país. Castro anóncia qu'identifica son regim amb lo comunisme (etiquèta qu'aviá pas revendicat pendent la presa de poder).
La revolucion instrumentalizada dins la Guèrra freja: Las relations amb las doas primièras poténcias mondialas, los EUA e l'URSS, contribuisson a influénciar lo destin de la revolucion cubana. A causa de proximitat amb lo EUA, Cuba jòga en efièch un ròtle determinant dins l'afrontament ideologic èst oèst. En genièr de 1961, los EUA trencan lors relacions diplomaticas amb Cuba. Lo 15 d'abril, 1 400 exiliats cubans recrutats e entraïnats als EUA per la CIA desbarcan dins la baia dels Pòrcs alara que d'avions americans penchs als colors cubanas bombardan los aeropòrts e aerodròms del país, destrusent una granda partida dels avions al sòl. Mas, dos jorns mai tard, aqueste ensag de còp d'Estat fa fracàs. En 1962, fàcia à l'embargo dels EUA contra Cuba, Castro se liga a l'URSS, çò que mèna, en octobre, a la crisi dels missils de Cuba : de missils nuclears sovietics son puntats cap als EUA dempuèi Cuba. Los ans que seguisson son marcats pel relargament de l'afrontament ideologic èst oèst. Quand, en 1967, morís Che Guevarra, lo sol vertadièr ideològ de la revolucion cubana, la referéncia castrista al marxisme ven sonque un pretèxte. vinheta|300x300px|La Caballería, fotografia de Raúl Corrales. La recepcion a l'estrangièr: En França, un grand nombre d'intellectuals tèrçmondistas defendent lo regim castrista, subretot lo filosòf Jean-Paul Sartre. Mas en 1970, K. S. Karol e René Dumont publican respectivament Los Guerrièrs al poder e Es Cuba socialista?, dos obratges criticant vivament lo regim castrista. L'an seguent, lo quita Sartre contesta los metòdes utilizats. Encara a present, la question de Cuba opausa los simpatisants del regim, qu'insistisson sus las reformas socialas (sistèma de santat, educacion, etc.) a totes aquestes qu'invòcan lo non respècte dels drechs de l'Òme.
Critica: En 1972, Ellul escriu: "Quand Castro afirma que los EUA van de desastre en desastre, que l'imperialisme serà vencut brèu delai, qu'i a pas qu'a establir amb eles un rapòrt de fòrça, que serà atal que se contrenherà las EUA renonciar a lor pretencion a la dimension mondiala, avèm l'impression que s'agís plan mai d'un òdi viscerala contra los Americans que l'expression de çò qu'es vertadièrament l'imperialisme american. E es aquesta abséncia de doctrina que fa nàisser de dangierosas illusions". "(Quand Castro declara) a la Conferéncia de L'Avana (1966) : "La violéncia revolucionària es la possibilitat manifestament la mai concrèta d'abatre l'imperialisme", revèla son ignorança al subjècte de la realitat del capitalisme modèrne e la soliditat de sas organizacions. Aquesta abséncia de doctrina es un des punts de viva critica de la part dels comunistas, e tanben dels Chineses ". Ellul cita alors un communicat de l'agéncia China novèla: "S'esfòrça (a Cuba) de popularizar de tèsis que negligisson la preparacion del pòble a la revolucion e segon que une benda de rebèls pòt capvirar la maquina d'Estat existent, prene lo poder e entraïnar enseguida lo pòble. Aquesta teoria es fondamentalament fondada sul romantisme borgesòt e es caracterizat per la negation de la necessitat de la direccion del Partit. Aquò a pas res de veire amb teoria del camarade Mao Zedong qu'es fondada su la pièja totala de las massas".
Lo reget del mòde vida "borgés"
Al sègle XIX, dos fenomèns, l'espelida dels Estats-nacions e lo vam del maquinisme, contribuiguèt a s'impausar dins las mentalitats coma de "fachs establits". Que tornèron pas en question sonque de biais marginal (l'anarquisme, la critica dels progreses tecnics e aquesta del productivisme demorant fòrça minoritaris dins lo camp de la critica politica e sociala), contribuiguèron a faiçonar, dins l'ensemble de las societats industrialas, un mòde de vida axat sul confòrt, posant subretot sa font als EUA (American Way of Life) e que, subretot, la cultura de massa e la publicitat tenon luòc d'instruments de propaganda. De biais actiu, diferents movements politics e/o socials se manifestèron al sègle XX per remandar aqueste modèl, anant dels mai violents (coma lo faissisme, dins l'Itàlia dels ans 1920, e lo nazisme, dins l'Alemanha dels ans 1930) als mai pacifics (coma lo movement de la contracultura, subretot als EUA dins los ans 1960).
Lasz revolucions de drecha
En 1972, dins De la revolucion a la revòltas, Jacques Ellul indica en que le nazisme constituís una revolucion culturala.
La contracultura
drecha|vinheta|300x300px|Bandièras roja e negra al teatre de l'Odéon, ocupat per d'estudiants e d'artistas en mai de 1968. Pendent los ans 1960 se produchs als EUA un movement social que s'enrasiga dins una partida del jovent s'articula l'entorn de dos axes : d'un costat la critica de la societat de consomacion, que resulta del fòrt espandiment economic que marca las tres primièras deceniás de la Pòstguèrra (periò de la Trenta Gloriosas), d'un autre costat, dins lo contèxte de la Guèrra contra le Vietnam, la contestacion de totas las formas de dominacion  : en mai de la dominacion militara d'un pòble sus un autre tanben lo racisme, l'omofobiá, la pretenduda superiora de l'òme sus la femna, la dominacion de l'òme sus la natura, las pressions exercidas dins lo mond del trabalh, etc. Aquesta critica visa donc l'ensemble de la vida videnta modèrna e los principis morals e/o religioses que la fondan, dictats per la borgesiá. Fa la promocion de l'egalitarisme e de totas las formas de libertat. Atenhent son apogèu en 1968 (en Mai en França) e popularizada pels hippies e los intellectuals de la Beat Generation, aqueste movement de contracultura defend una nocion de la libertat axada sus l'edonisme e l'abséncia d'interdits, coma en matèria de sexualitat (es perque se li dona sovent lo nom de revolucion sexuala). Se destria de tota referéncia a la transcendéncia (consacrant de fach l'ateïsme al reng de "religion oficiala") mas tanben de tota referéncia al marxista, pesica al contrari lo liure arbitri. La cançon Revolution dels Beatles (compausada e interpretada en 1968 per John Lennon) es a aquest vejaire plan revelatritz:
La contracultura se demarca tanben de totas referéncias a la transcendéncia, consacrant atal mameteis l'ateïsme gaireben al reng de religion oficiala. "Liberar d'en primièr son esperit" significa evacuar tota espiritualitat, devenir individualista dins un univèrs concebut coma estrechament material. Es tan revelator que, dos ans après aver cantat Revolution, Lennon compausa una autra cançon, titulada God (Dieu), ont dich :
.bargains
("bons afars", en anglés) es un nom de domeni generic. Es en servici dempuèi lo 23 de genièr de 2014.
Revolucion
La contracultura
"Cresi pas en Dieu, cresi pas en Jèsus, cresi pas en Boda, cresi pas al mantrà, sesi pas al iogà ... (seguís una litania de noms)... cresi just en ièu, Yoko e ièu.
Los principis egalitaris defenduts pel movement de la contracultura son revolucionària que superficiellement a partir de 1964 es votat lo Civil Rights Act: s'inscrivon mai exactament dins çò que Guy Debord nomena en 1967 "la societat de l'espectacle" : la politica es venguda un espectacle que las manifestacions sus l'empont an per tòca d'amagar (o far obliar) çò que se jòga en colissas. Mia, lo "bonaur" promogut par la contracultura diferís sus l'American Way of Life borgés sonque sul plan de la mòda. Coma el, es axat sus la nocion de confòrt material que vendrà enseguida lo modèl gaireben exclusiu dels occidentals, amb l'apareisson de las "novèlas tecnologias (internet, malhum sociald, telefonet...). Aquestas donaràn als individús una fòrta impression de libertat, pasmens se unes intellectuals (Ellul, Charbonneau, Anders, Illich...) ajan de per abans mostrat dins lo progrès tecnic la font d'una alienacion d'un tipe radicalament novèl, basat sul contraròtle social, l'interiorizacion de las constrenchas e lo conformisme. Lo movement de la contracultura ten de l'actitud liberala libertària, que d'esperela fa lo lièch de l'individualisme, del liberalisme e del dògma de la creissença. Se la societat de consomacion es tan vivaça que mas un autre movement social la contèsta (levat unes corrents d'idèas ultraminoritàrias, coma lo movement de la descreissença), es que lo movement de la contracultura incitèt los individús (subretot lo jovent) a s'i conformar en tota bona consciéncia e quitament entretenent per eles l'idèa que subvertissiá los còdes de la borgesiá.
Costeşti
Costeşti (en rus: Костешты) qu'ei ua vila en Moldàvia.47.85833°N, 27.25861°W
Avèus
Avèus (Aveux en francés) qu'ei ua comuna gascona de Comenge e de Varossa situada en eth departament deths Hauts Pirenèus e era region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.
.tienda
("botiga", en espanhòl) es un nom de domeni generic. Es en servici dempuèi lo 23 de genièr de 2014.
Avèus
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
Era prononciacion qu'ei [a'wèws]. Eras fòrmas ancianas que son : De Aveux, en latin, en 1387, Agoueux, Aveux en 1737, Agoüeux en 1767, Aveux (mapa de Cassini, ara fin deth sègle XVIII).
Lejosne que precisava : en patuès gouaux significa tanben « canaus ». Segon R. Aymard, era basa qu'ei agoès (Palay) o agoaus (Seguí) : Canaus, lòcs dab aigas.
Segon Miquèu Grosclaude, Boisgontier que trobava absurda era proposicion de Lejosne. Grosclaude que pensa eth radical ei probablament agu- (deth latin aqua). Justament, dens lo Luishonés, eth latin aqua qu'evoluciona en [awa] (Cf Rohlfs. Le gascon §421). Grosclaude que tempta shens conviccion un aquales (locos), « lòcs umides », en constatant pr'aquò un sufixe estranh : Aqua + -alem (plurau -ales) deuré miar a avaus. Véder Àrreu.
Avèus qu'ei en penent sus eth son poi, plan eishugat...
Revolucion
Lo declin de l'ideal revolucionari en Occident
Se pòt comprene lo declin de l'ideal revolucionari en Occident sonqu'en lo replaçan dins lo contèxte istoric. L'endeman de la Segonda Guèrra mondiala, las nacions europèas començan una fasa de reconstruccion. L'Estat jòga un ròtle decisiu per torna aviar la produccion coma la consomacion. vinheta|Casuda del [[mur de Berlin en novembre de 1989.]] L'informatizacion e la robotizacion allegant la penibilitat dels pretzfachs, es d'en primièr dins lo mond del trabalh que se realiza l'abséncia d'esperit critic al subjècte de la tecnica e quitament que s'enforça l'ideologia tecniciana. Ellul analisa lo movement autogestionari dels ans 1970 coma una volontat dels obrièrs de s'implicar dins lo foncionament de las entrepresas, çò que lo patronat vòl abans tota causa. Atal lo sindicalisme servís a enforçar lo sistèma productiu, de cap de biais a lo contestar. Lo desvelopament de la tecnica es tal qu'aqueste exercís una fòta impression sus l'imaginari collectiu (d'ont lo dich popular : "se pòt pas arrestar lo progrès"). La sola revolucion que los òmes s'accòrdan a reconeisser alara l'existéncia e la valor, la "revolucion tecnologica" o "numerica", se realiza sens que la contraròtle e mai sovent contra los lors interesses.
Lo "progrès tecnic essent generator de confòrt,  a per consequéncia una certaa mesa en velha de l'esperit critic. Quitament un fenomèn tel que la videovigiléncia es mai sovement pas vecut coma un risc d'aténher a la libertats individualas. Jacques Ellul ne dona la rason seguenta :
"L’òme modèrne es pas cap de biais passionat per la libertat, coma lo pretend. Fòrça mai constant e prigond es son besonh de seguretat, de conformitat, d’adaptacion, de bonaür, d’economia dels esfòrts. Es prèst a sacrificar sa libertat per satisfar aqueste besonhs. De segur, supòta pas una oppression dirècta. Mas sol li es intolerable lo fach d’èsser govrnat de biais autoritari. Aquò, non pas qu'es un èsser liure mas que desira comandar e exercir son autoritat sus altrú. Fin finala, a fòrça mai paur de la libertat autentica que la desira"
Lo consumerisme constituís la causa primièra d'aquesta "anestesia de l'esperit critica". Herbert Marcuse mòstra que la denonciacion de la societat de consomacion es factícia dins la mesura ont, dins lor majoritat, las populacions dels païses industrializats entendon de cap de biais renonciar als avantatges del confòrt modèrne, qu'acaban pas d'optimisar las novèlas tecnicas de produccion. Relèva en particular que la classa obrièra constituís pas mai lo "proletariat" que, segon Marx, èra censat portar la revolucion.
"Lo proletari, dins los estadis precedents del capitalisme, èra vertadièrament la bèstia de bast que donava pel trabalh de son còrs. Las necessitats e los luxes de la vida pendent que vivián dins la crassa e la pauretat. Atal, èra un vivent refús de la societat. Al contrari, l'obrièr d'uèi, organizat dins los sectors avançatés de la societat tecnologica, viu lo refús de biais mens perceptible. Coma d'autres, es a s'integrar dins la societat tecnologica. Dins los sectors ont l'automacion a mai capitat, una mena de comunautat tecnologica sembla associar los atòms umans dins lor trabalh"
Fin finala, afirma Ellul, es aquesta que deu èsser fondamentalament contestada per la revolucion e non pas lo capitalisme privat, qu'es pas que la varianta mai coneguda mas qu'es pas mai qu'una superstructura al vejaire de la tecnica (que, ela, constituís l'infrastructura de la societat). La revolucion deu combatre lo productivisme, font de proletarizacion e de nosenças environamentalas; non pas "lo" capitalisme mas totes los capitalismes, e tanben lo capitalisme d'Estat, entrepresa a que s'es de contunh fugiguèt lo socialisme.
Lo concèpte de « revolucion necessària »
Jacques Ellul emprunta l'expression "revolucion necessària" al títol d'un libre de Robert Aron e Arnaud Dandieu, que, pendent los ans 1930, oparticipèron, coma el meteis, al movement personalista. Avent analisat en detalh lo procediment per que las revolucions modèrnas se son totas mostradas "contra-productivas", Ellul considèra qu'assistam uèi sonqu'a de revòltas, de subresalts esporadics que, in fine, son sempre assimilats per la societat tecniciana. Una revolucion demora mai jamai "necessària", çò conclutz, mas pòt sonque capitar sus la basa d'una demistificacion totala de la figura de l'Estat ("Creire que se modificarà que que siá per la via institucionala es illusòria" ), d'una desacralizacion de la tecnica - qu'exigís d'esperela de cada individú un sevèr examen de se ("Es pas la tecnica que nos asservit mas lo sacrat transferit a la tecnica" ) - e fin finala l'adopcion d'una forma de vida ascetica ("Lo mai naut punt de trncadura dins la societat tecniciana, l'actitud vertadièrament revolucionària, seriá l'actitud de contemplacion puslèu de l'agitacion frenetica" ). La revolucion necessària se paga pas al prètz de sang versat mas exigís que cadun que renoncie a una partida substanciela de son confòrt materiall : "Se sèm pas dispausat a aquesta ascèsi, sèm prèst per aucuna revolucion".
Lo concèpte ellulien de "revolucion necessàrua" trapa uèi un perlongament dirècte dins lo movement de la descreissença e dins los cèrcles de reflexion sus la quescion de la plaça de la tecnica dins las mentalitats.
Lo sègle XXI
vinheta|331x331px|Eslogan anticapitalista sus un imòble de Prenzlauer Berg a [[Berlin.]] Lo començament del sègle es marcat per dos moments de contestacion politica presentant de caracteristicas de çò qu'a estat de per abans descrich coma "revolucionaris" : l'altermondialisme, movement sobent qualificat de "ciutadan" que, dins los païses occidentals, rassembla un grand nombre de personas s'opausant al fenomèn de la financiarizacion de l'economia (que sempre se desvelopa a l'escala planetària dempuèi la casuda del comunisme) e la "Prima aràbia" que, dempuèi 2011, designa un ensemble de susmautas popularas contra los regims en plaça dins lo Magrèb. Mas fin finala, quand es question de "revolucion", es subretot de "revolucion numerica" qu'es mai sovent subjècte, es a dire d'un fenomèn non plus menat per de ciutadans al nom d'ideals politics mas per d'engenhaires de multiples especialitats al nom d'un ideal implicit, non formalizat e prescrit dins de manifèsts (coma pendent los precedents movements revolucionaris), mas que fach gaireben consens unanim: lo progrès tecnic.
L'altermondialisme
vinheta|Eslogans altermondialistas pendent la manifestacion al Havre contra lo som del G8 2011 a Deauville. Lo passatge entre lo sègle XX e lo XXI es marcat per la naissença de l'altermondialisme, que se bastís sus una èrsa de contestacion de l'economisme : la politica a pas mai presa sul real qu'es entièrament faiçonada per l'economia, subretot la finança. Los altermondialistas s'opausan al liberalisme, que jutjan injust e dangierós. Mas lor diversitat es tala que seriá melhor de parlar de movança que de movement, quitament se d'ensags d'estructuracion son fachs mejans l'organizacion de "forums socials", menat tant a l'escala continentala, coma lo (Forum social europèu) que planetari (Forum social mondial).
D'en primièr, l'altermondialista pòt èsser qualificat de revolucionari. Se pièja en efièch sus doas recomandacions de Marx : s'engatjar pas mai segon de reflèxes nacionalistas ni sus la basa de precèptes ideologics, coma aquò s'èra realizat amb totas la revolucions precedentas, mas segon un vejaire pragmatic, ont se considèra los problèmas "globalament", saisits dins lor interdependéncia, e ont se pensa que conven de los resòlvre "localament"  : "sul terren", en fonccion de las singularitats de cada situacion. L'un dels eslogans altermondialistas dels mai celèbres es: "Pensar globalament, agir localament".
Aquesta revirada de l'altermondialisme explica que lo mot "revolucion" es simplament abandonat del vocabulari militant. En França, en 2009, la Liga comunista revolucionària se dissòlv per venir lo Novèl Partit anticapitalista. aqueste cambiament simboliza a el sol la situacion : los militants son sonque en situacion de contestar l'òrdre del mond sens quitament poder impausar l'idèa que caldriá lo transformar. De fach, aquesta contestacion se manifèsta mai que de biais epars, sus de motius fòrça materials (subretot las revendicacions pel manten del poder de crompar) e sul registre de l'umor (movement dels Indignats, economistas aterrats, etc.). Fàcia al consumerisme que domina la planèta, los celèbres eslogans altermondialistas "Lo mond es pas una mèrça" e "Un autre mond es possible" son reduchs a una foncion sonque incantatòria sens jamai trobar a s'incarnar dins un vertadièr projècte de societat.
La prima aràbia
vinheta|Manifestacions a [[Tunis lp 14 de genièr.]] drecha|vinheta|Aficha de l'NPA en favor de la revolucion tunisiana de 2010-2011, a [[Besançon (Dobs, França).]] Dins unes païses aràbias s'exprimís de segur una volontat fòrta de se liberar dels carcans que representavan las dictaturas autrescòps instituidas amb lo sosten dels païses occidentals. Se qualifica a vegadas los eveniments de 2011 (en Tunisia, en Egipte e en Libia) de « revolucions aràbias ». Pasmens, las populacions capitan pas a s'espandre a l'entorn d'un projècte comun que vivon un dilemma, partejadas entre lo gost per la modernitat, que los païses occidentals demoran lo modèl e qu'an pas las aisinas conceptualas per la criticar, e lo pes de la religion, en l'escasença las prescripcions coranicas extrèmament constrehentas e inegalitàrias.
La revolucion numerica
Se nomena « revolucion numerica » lo revolum de las societats balhadas per las tecnicas ligadas a l'informatica, subretot Internet. Aqueste movement se traduch per la misa en ret dels individús a l'escala planetària via de novèlas formas de comunicacion (corrièls, ret socials...) e donc una decentralizacion radicala dins la circulacion de las idèas. Alara que gaireben totas las revolucions èran portadas per de líders, l'aveniment del numeric constituís un eveniment dins la mesura ont, precisament, acaba amb aqueste procediment piramidal. Es donc ensejan de veire dins la revolucion numerica una truacada de l'esperit democratic. En realitat, las informacions se multiplicant de biais exponencial e dins totas las direccions (del fach per exemple de las escochas telefonicas e de filtratge d'internet), se realiza una pèrda de l'informacion que tend a banalizar, trebolar e/o desviar lo contengut dels messatges, mai que la paraula es frequentament mesclada a tot un flus d'imatges. Lo dich "tròp d'informacion tua l'informacion" resuma aquesta realitat.
En 2011, pendent Prima aràbia, circula una tèsi que lo capvirament del govèrn de Ben Ali auriá pas podut se realizar sens los telefòns intelligents e los malhum socials dels contestataris. Aquò fa controvèrsia: sufison los malhum socials a capvirar un regim ? D'aqueste debat, sembla sortir que l'utilitat d'aqueste mejans es indenegable per iniciar un movement de contestacion mas mai aquestes son totalament contra productius del moment que s'agís de l'organizar dins la durada. Cossí l'explicar? A partir de 2008, l'ensagista Nicholas Carr publiquèt un article ont enoncia la tèsi seguenta:
"Le Net ven un medium universal (...). Los avantatges d'un accès instantanèu a una font d'informacion tan rica son nombroses e foguèron largament descrichs e coma cal aplaudits. (...) Mas coma lo soslinhava lo teorician dels media Marshall McLuhan dins los années 60, los media son pas un simple luòc passiu de transmission d'informacion. Provesisson la matèria de las pensadas, mas ne determinan tanben lo procediment. E, çò que lo Net sembla far, es escalhar la capacitat de concentracion e de reflexion. L'esperit s'espèra ara a prene l'informacion aquí ont lo net la distribuís: dins un flus rapid e movent de particulas. Èri un cabissaire dins la mar dels mots. Ara limpi a la superfícia coma un òme sus un get esquí.
Es l'usatge de far lo parallèl entre la revolucion numerica a la revolucion de l'imprimeriá e a la revolucion industriala per designar de mutacions de l'umanitat que, a la diferéncia de las revolucions classicas, se produson sens qu'un projècte prestablit de biais concertat ne siá l'origina. Alara, es pas tròp restrictiva l'expression "revolucion numerica"? Lo fenomèn constituís pas l'aspècte mai visible de çò que se nomena lo progrès tecnic? Jacques Ellul afirma: "contrarotlam pas mai lo progrès tecnic qu'ara, es el que govèrna nòstre actes". E comentant la citacion de Marx "s'evalua pas una ideologia a çò que revèla mas a çò qu'amaga", Bernard Charbonneau afirma: "mai los òmes s'afanan a creire que la tecnica es neutra, mai neutralizan lor esperit critic a son subjècte".
La revolucion numerica es pas directament, explicitament, politica que las causidas se realizan pas de biais democratic mas son establida per d'expèrts mandatats. Atal per exemple, en 2013, l'Union europèa sosten financièrament le "Projècte Cervèl uman" que l'objectiu es d'esimular lo foncionament del cervèl uman mercé a un superordinator per - atal es declarat - de desvelopar de terapias mai eficaças sus las malautiás neurologicas. Lo cost del projècte es estimat a 1,19 miliard d'euros mas ne resultèt pas cap de consultacion ciutadana. Çò que fonda la revolucion numrica la "logica" del progrès tecnic, la politica essent d'un biais assignada a se metre a son diapason, çò que resuma lo dich "se pòt pas arrestar lo progrès". A fortiori, a pas pus res a veire amb l'idèa de revòlta, que portava totas las revolucions dempuèi la Revolucion francesa, çò qu'explica en partida lo fenomèn de la depolitizacion e la "crisi de l'engatjament". Tot al contrari, se debanèt sonque qu'una majoritat d'individús se conforman a l'esperit del temps, aqueste de l'ideologia tecniciana, que se manifèsta ara dins totes los domènis de l'activitat umana.
L'industria numerica representa lo vector màger de la civilizacion dels lésers dins la mesura ont, afirma Ellul, "l'ideologia del bonaür constituís lo fondament de la modernitat". L'economia numerica portant l'essencial de l'economia mondiala e aquesta essent venguda una economia de mercat, se presenta coma la consecracion a l'encòp de fetichisme de la mèrça analisat per Marx e del dògme de la creissença lausat pels liberals. In fine, la revolucion numerica es una revolucion politica al sens ont lo liberalisme es una revolucion conservatritz, anant dins lo sens de l'esperit del temps e de l'ideologia del progrès
Miquel-Lluís Muntané
vinheta Miquel-Lluís Muntané (Barcelona, 19 de setembre de 1956) es un sociològ, escrivan, poèta e jornalista catalan. A tradusit en catalan mantun autor francés coma Pascal Quignard, Cyril Collard, demest d’autres. Foguèt cap de la revista Saba Poètica, professor de l'Universitat de Barcelona e president de la Federacion Catalana d’Associacions UNESCO. Actualament es president de l'Associacion de Critics Musicals en Lenga Catalana e membre del Conselh de la Cultura de Barcelona.
Revolucion
Teorias
Contra que far la revolucion? L'Estat? La borgesiá possedenta? Lo capitalisme?... E subretot per quela far? Un mond mai egalitari? La fin de la lucha de las classas? La desapareisson del proletariat o al contrari sa "dictatura" (coma l'avançavan los marxistas-leninistas russes)?... Aquestas dos questions son inagotablas.