cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Iperbòla (matematicas)
Definicion bifocala
Aquela construccion de l'iperbòla permet d'explicar la preséncia d'iperbòla pendent d'interferéncias entre doas fonts de meteissa frequéncia. Al punt M lo desfasatge de l'onda al respècte de la font S<sub contenteditable="false">1 es proporcional a la distància MS<sub contenteditable="false">1. Lo desfasatge entre l'onda venent de S<sub contenteditable="false">1 e l'onda venent de S<sub contenteditable="false">2 es donc proporcional a la diferéncia de las distàncias. Ambedoas ondas s'anullan quand lor desfasatge es egal a (2k+1)π. Ambedoas ondas s'amplifican quand lor desfasatge es de 2kπ. Los punts ont l'onda resultanta a una amplitud nulla e los punts ont l'onda resultanta a una amplitud maximala dessenhant donc un fais d'iperbòlas de fogals S<sub contenteditable="false">1 e S<sub contenteditable="false">2.
Existisson de mecanismes amb còrda e carèla expleitant aquela proprietat de las iperbòlas per dessenhar lor traçat. es lo cas del dispositiu realizat per Ibn Sahl al sègle X.
Imatge d'un cercle par una omografia
Coma tota conica, l'iperbòla se pòt considerar coma l'imatge d'un cercle per una transformacion projectiva. Mai precisament, se (H) es una iperbòla e (C) un cercle, existís una transformacion projectiva que transforma (C) en (H). Per exemple, l'iperbòla es l'imatge de son cercle principal per una transformacion projectiva que l'expression analitica, dins una marca ortonormada portada pels sieus axes de simetria, es
ont a es lo rai del cercle principal e ± b/a los penjals de las sieunas asimptòtas.
Aquela proprietat permet de transferir a l'iperbòla de las proprietats tocant de las règlas d'incidéncia de drechas dins un cercle, coma lo teorèma de Pascal.
D'entra las transformacions projectivas, n'i a de particularas coma las omologias armonicas. Son d'omologias involutivas de centre I d'axe (d) e de rapòrt -1. Dins aquelas, un punt M, son imatge M', lo centre I e lo punt m d'interseccion de (IM) amb (d) son en division armonica.
Un cercle (C) a per imatge una iperbòla per una omologia armonica de centre I e d'axe (d) se e pas que se l'imatge (d') de l'axe (d) per l'omotecia de centre I e de rapòrt 1/2 trenca lo cercle en dos punts. Reciprocament, una iperbòla essent donada, es possible de trobar de cercles e de las omologias armonicas associadas escambiant iperbòla e cercle. Per exemple:
Relacions entre las grandors caracteristicas d'una iperbòla
thumb|Las diferentas grandors d'una iperbòla Las grandors (geometricas o numericas) d’una iperbòla son: De relacions existisson entre aquelas grandors:
Cas particular de la foncion invèrsa
left|thumb|Representacion grafica de la foncion invèrsa. Iperbòla amb sos fogals e sas directriças L'iperbòla que l'expression matematica es mai simple es la representacion grafica de la foncion f definida per f(x)=1/x, vejatz foncion invèrsa.
Aquela iperbòla es equilatèra que sa doas asimptòtas son ortogonalas. Son excentricitat val \sqrt{ 2 }.
Cas general
Dins la marca, ont O es lo centre de l'iperbòla e \vec{u} e \vec{v} los vectors unitaris directors de las asimptòtas, l'iperbòla a per equacion : .
Reciprocament, se doas drechas de vectors directors \vec{u} e \vec{v} se trencan en O e se una corba, dins la marca, a per equacion xy= Csta o Csta es un real non nul, alara aqula corba es una iperbòla.
Se le centre de la marca es le centre de l'iperbòla
donant alara las representacions parametricas e per caduna de las brancas.
Un autre parametratge possible es:
Son equacion polara es:
Se le centre de la marca es lo fogal de l'iperbòla
Dins la marca ortonormada ont, l'iperbòla a per equacion cartesiana:
Son equacion polara, dins la metaissa marca es:
ont p = eh es lo paramètre de l'iperbòla.
Equacion generala de conica
De biais general, coma tota conica, una iperbòla a una equacion cartesiana de la forma f(x,y)=0 amb Per qu'una tala equacion siá aquela d'una iperbòla, cal que Dins aquel cas, la conica a per centre lo punt C que las coordonadas (x<sub contenteditable="false">0, y<sub contenteditable="false">0 ) verifican lo sistèma :  Un cambiament de marca, prenent per centre lo punt C, mena a l'equacion seguenta: que serà l'equacion d'una iperbòla se e pas que se f(x<sub contenteditable="false">0, y<sub contenteditable="false">0 ) es non nul.
L'iperbòla es equilatèra se e pas que se α = - γ
Equacion matriciala
L'equacion precedenta pòt s'escriure jos forma matriciala: ont Totjorn amb la meteissa constenchas.
Oliver & Company
Oliver & Company (literalament en occitan "Oliver e companhiá") es un filme d'animacion musicala american producha per Walt Disney Feature Animation e sortit lo 18 de novembre de 1988 per Walt Disney Pictures. Le 27e filme de la seria Walt Disney Animated Classics, lo filme es inspirat en lo classic roman de Charles Dickens Oliver Twist. En lo filme, Oliver es un gatito que se jonh a una banda de cans per subreviure dins las carrièras de Nòva York.
Sinòpsi
Lo filme conta l'istòria d'un gatito huérfano nomenada Oliver que se jonh a Fagin e a la siá banda de ladronzuelos amb Dodger, un mèstre en se movent per la vila, e lo simpatic chihuahua Tito. Un bon jorn, lo pichon Oliver daissa los carrèrs a l'èsser adoptat per Jenny, jonhètz mainada rica que s'o amie dins lo sieu ostal, a on viurà amb totas las comoditats. Mas quand Jenny es sequestrada pel dolent cap de Fagin e los sieus terroríficos dobermans, Oliver verificarà la valor de la veritabla amistat al veire cossí tota la banda se comença per la rescatar.
Iperbòla (matematicas)
Interior e exterior
L'iperbòla partetja lo plan en 3 zonas o compausantas connèxas. Coma es la seccion d'un còn e d'un plan, se nomena interior de l'iperbòla las partidas de plan situadas a l'interior del còn, so las zonas que contenon los fogals, e exterior de l'iperbòla la darrièra zona, aquela que conten lo centre de l'iperbòla.
Secantas e soms
thumb|Diamètres conjugats dins una iperbòla Siá M un punt de l'iperbòla de soms S e S' e de centre O. Se per un punt N de l'iperbòla, se mena de parallèlas a (SM) e (S'M), encontran l'iperbòla en dos punts P e P' simetrics al respècte de O. En consequéncia, dins un fais de drechas parallèlas (di) encontrant l'iperbòla, los miègs de las còrdas que determinan aquelas drechas sus l'iperbòla, son alinhadas amb leo centre O de l'iperbòla. De mai, se M es lo punt de l'iperbòlas tal que (SM) siá parallèl a (di) alara la drecha dels miègs es parallèl a (S'M). Una tala drecha passant pel centre de l'iperbòla es nomenada diamètre de l'iperbòla.
Secantas e asimptòtas
Se una drecha trenca l'iperbòla en M e M', alara trenca las asimptòtas en P e P' e los segments [MM'] e [PP'] on lo meteis mièg.
Siá (d) una drecha non parallèla a las asimptòtas. Se per un punt M de l'iperbòla, se dessenha una parallèla a (d), encontra las asimptotas en P e P' e lo produch es independent del punt M.
Tangentas
Se l'iperbòla a per equacion
la tangenta al punt M de coordonadas (x0, y0) a per equacion :
Coma una tangenta es una secanta particulara, la proprietat de las secantas e dels soms ofrisson un mejan de dessenhar una tangenta en un punt M distincte dels soms: la drecha passant per un dels soms S de l'iperbòla e parallèla a (OM) encontra l'iperbòla en N, la tangenta es alara parallèla a (S'N).
Se M es un punt de l'iperbòla distinct dels soms, la tangenta en M es tanben la bissectritz interiora de l'angle FMF' ont F e F' sont los fogals de l'iperbòla e lo produch de las distàncias dels fogals a la tangenta es totjorn egal a b². Aquela proprietat a unas aplicacions practicas. Dona un mejans simple de construire la tangenta en un punt coma bissectritz interiora de (F'MF). Dins un miralh de forma iperbolica, los rais eissits d'un fogal son rebatuts coma se vinian d'un autre fogal. Bergery preconisa donc, per evitar las pèrdas de calor, de basir lo fond d'un chiminèa segon un cilindre iperbolic.
La tangenta en un punt M trenca las asimptòtas en dos punts P e P' simetrics al respècte de M. thumb|Dessenhs de doas tangentas a l'iperbòla eissidas de M mejans lo cercle director Pel punt O o un punt M interior a l'iperbòla, passa pas cap de tangenta, per un punt situat sus l'iperbòla sus una asimptòta (distinct de O), ne passa pas qu'una e per un punt situat a l'exterior de l'iperbòla, non situada sus las asimptòtas, passa totjorn doas tangentas. Per bastir las doas tangentas eissidas de M, sufís de dessenhar lo cercle de centre M passant per un fogal F e lo cercle de centre F' e de rai 2a. Los cercles s'encontran en N e N', las mediatriças de [FN] e [FN'] son las tangentas cercadas. Per trobar lo punt de contacte, sufís de bastir una parallèla a la tangenta trencant l'iperbòla en dos punts, la drecha passant per O e la mitat de la còrdatanben bastida encontra la tangenta en son punt de contacte. O alara, se pren lo simetric d'un dels fogals al respècte de la tangenta, la drecha jonhent aquel simetric a l'autre fogal encontra la tangenta a son punt de contacte.
Cercles
Cercle director: es un cercle passant per fogal e de rai egal a 2a. Segon la definicion bifocala de l'iperbòla, l'iperbòla es lo luòc dels centres dels cercles passant per F e tangents interiorament o exteriorament al cercle director de centre F'. L'ensems de las médiatriças dels segments [FM], onr M parcors lo cercle director de centre F' dona l'ensems de las tangentas a l'iperbòla, lo cercle director es donc l'ortotomic de l'iperbòla al respècte d'un fogal, es a dire l'ensems dels simetrics de F al respècte de las tangentas.
Cercle ortoptic: se l’excentricitat es estrictament compresa entre 1 e √ 2, existís de punts M per ont passan dos tangentas ortogonalas. L'ensems d'aqueles punts M dessenha un cercle de centre O e de rai √ a²-b², nomenat cercle ortoptic de l'iperbòla. thumb|Construccion del centre de corbadura al punt M, du cercle osculator e desvelopada de l'iperbòla Cercles osculators: en tot punt M de l'iperbòla, existís un cercle possedant un punt de contacte triple avec l'iperbòla. Es lo cercle osculator a l'iperbòla al punt M. Son centre, nomenat centre de corbadura, es situat sus la normala a la corba (qu'es tanben la bissectritz exteriora de l'angle FMF') a una distància de M egala al rai de corbadura. Se l'iperbòla a per equacion: lo rai del cercle osculator al punt d'abscissi x0 a per valor : Es possible de dessenhar geometricament lo centre del cercle osculator en M. Se (t) e (n) son respectivament la tangenta e la normala a l'iperbòla al punt M, se traça lo simetric M' de M al respècte de l'axe principal e lo simetric (t') de (t) al respècte de (MM'), aquela drecha encontra la drecha (OM') en N. La perpendiculara a (t') en N encontra la normala (n) al centre de corbadura.
Longor e airal
Se M(t0) es un punt de l'iperbòla d'equacion parametrada,
ont t0 es comprés entre 0 e π/2, la longor de l'arc SM es que l'integracion necessita l'utilizacion de las integralas ellipticas.
L'airal d'una partida de plan terminada per un arc d'iperbòl es a l'origina de la creacion de la foncion logaritme e de las foncions iperbolicas. L'airal de la superfícia terminada per l'iperbòla d'equacion yx=1, l'axe de las abscissis e las drechas d'equacion x=u et x=v es egala a |ln(v/u)|.
Istòria
thumb|Egalitat d'airal, dins una iperbòla, entre lo carrat menat sus l'ordonada e lo rectangle blau menat sus l'abscissi. Aquel rectangle es mai grand que lo rectangle de nautor SP (paramètre de l'iperbòla) d'ont lo nom d'iperbòla (ajustament par excès) donèt a la corba per Apollonios L'iperbòla es estudiada, dins l'encastre de las conicas, pendent lo periòde grèc. Alara Menechme resolguèt un problèma de dobla proporcionala utilisant una iperbòla d'equacion XY= constanta. Mas per Menechme e sos successors, Euclides e Aristèu, aquela corba possèda qu'una compausanta. La nomenan «conica obtusangla» que la definisson coma l'interseccion d'un còn obtusangla (còn engendrat per la rotacion d'un triangle ABC, rectangle en B, a l'entorn de AB e de tal biais que l'angle de som A siá superior a 45 °) amb un plan perpendicular a sa generatritz. Apollonius de Perge sembla èsser lo primièr d'envisatjar las dos compausantas de l'iperbòla. Es tanben el qui li dona lo nom d'«iperbòla» (ajustament per excès) avent remarcat que l'airal du carrat dessenhat sus l'ordonada es superiora a aquela del rectangle dessenhat sus l'abscissi e que la nautor seriá fixa.
La recerca de l'airal jos l'iperbòla es entrepresa, en 1647, per Grégoire de Saint-Vincent, que mòstra sa proprietat logaritmica
En 1757-1762, Vincenzo Riccati establís una relacion entre l'airal d'un sector angular dins una iperbòla e las coordonadas d'un punt e definís las foncions cosinus iperbolic e sinus iperbolic per analogia a la relacion existissent dins lo cercle.
Nòtas e referéncias
<div class="reflist references-column-count references-column-count-4" style="column-count: 4; -moz-column-count: 4; -webkit-column-count: 4; list-style-type:decimal;">
Saturne empassant un hiu
Saturne empassant un hiu qu'ei un tablèu deu pintre aragonés Francisco Goya. Qu'ei ua de las òbras qui ondravan las parets de l'ostau de Goya la Quinta del Sordo on lo pintre s'acesè a partir de 1819 e qui hore avalit en 1909. Que ho destacada en 1874 entà estar venuda mes fin fnala que ho aquesida peu Musèu deu Prado on b'ei esposada despuish.
Rostock
Rostock es una vila del land alemand de Meclemborg-Cispomerània. Sa populacion èra estimada a 199,868 abitants, en 2006. Sa superfícia totala es 181,44 km².
Saturne empassant un hiu
Que pertanh a la seria d'òbras coneishuda com la Seria Negra dab ua predileccion entà la representacion de la senectut, la holia, las causas laidas o sinistras.
Swazi
Lo swazi (o swati, autonim isiSwati) es una lenga banto parlada a l'eSwatini e dins lo nòrd-èst d'Africa del Sud.
Saturne empassant un hiu
Que representa lo diu Saturne engolint un deus sons hiu per'mor de crànher la profecia qui anonciè qu'un d'eth (Zèus, lo que fin finala serà pas engolit) li panarà lo tròn.
Rostock
thumb|430px|left|Rostock.
Samaniego
Samaniego es una comuna d'Alaba dins la comunautat autonòma espanhòla del País Basc.
Peñacerrada
Peñacerrada / Urizaharra es una comuna d'Alaba dins la comunautat autonòma espanhòla del País Basc.
Pirenèus Atlantics
Eths Pirenèus Atlantics (64) que son un departament de França. Ua partida deth departament qu’ei en Occitània (Biarn e Baish Ador) e er’auta partida qu’ei eth Bascoat nòrd. En, 0 de 0 abitants vivèvan dens era partida occitana.
Istòria
Òm pòt notar era preséncia de duas enclavadas deths Nauts Pirenèus qu'amassan cinc comunas ar èst deth departament.
Senta Eulàlia (omonimia)
En occitan Senta Eulàlia es una forma sabenta, se pòdon encontrar tanben, en particular dins la toponimia mai d'una formas d'evolucion populara coma Senta Aulària, Senta Aulalha, Senta Aralha...etc (veire Senta Aulària).
Pirenèus Atlantics
Istòria
Eths Baishs Pirenèus que prenón eth nom de Pirenèus Atlantics eth 10 d'octobre de 1969.
Senta Eulàlia (omonimia)
Senta / Santa Eulàlia/ Eulària pòt designar:
Pirenèus Atlantics
Eth clima
Eths Pirenèus Atlantics que coneishen ua variacion d'altitud de près de 3000 mètres entre eth punt mei baish e eth mei haut. Non i a donc pas un sol clima. Era temperatura mejana deth departament que s'abaisha desempuish eras planuras dinc aths soms, on pòt nevar en tota sason.
Era temperatura dita normau qu'ei era deras planuras : qu'ei pro doça. Eth clima qu'a un sarròt de caracteristicas (egalitat deras temperaturas, doçor, mantuas plojas).
Era beutat deth cèu sustot en abòr, qu'ei hòrta ens Pirenèus Atlantics, coma ac ditz era cançon "Bèth Cèu de Pau".
Era demografia
Non sembla pas i aver nat nom particular tà aperar eths poblants deths Pirenèus Atlantics. Eths Occitans que pòblan Biarn e lo Baish Ador mentre qu'eths Bascos pòblan eth Bascoat. Desempuish era Revolucion e era creacion deth departament, tots que partatjan eth medish departament. Mès de 1790 a 1969, eths abitants qu'estón enqüèra aperats eths Baish-Pirenencs.
Era gastronomia
Biarn, eth Baish Ador e eth País Basco que presentan totas eras especialitats gastronomicas deth sud-oèst.
American Jewish Joint Distribution Comitee
Lo Comitat Josieu American de Distribucion Conjoncha (en anglés: American Jewish Joint Distribucion Committee) (JDC) es una organizacion umanitària josieva dels Estats Units. Es basada a Naua Yòrk. Foguèt fondada l'an 1914, es uèi present en mai de 70 païses. La JDC ajuda a las comunitats josievas del mond a travèrs de la siá cobertura assistenciala sociala. L'organizacion finança egalament projèctes umanitaris destinats a comunitats pas josievas.
Lo Comitat Josieu American de Distribucion Conjoncha finança de programas per assistir als jusieus empobrits de l'anciana Union Sovietica, e dels païses d'Euròpa de l'Èst, en porgint manjar, de medicaments, assisténcia al larèr, e de suenhs pels ancians josieus, e los mainats qu'an de besonh ajuda. Lo JDC permet tanben que las pichonas populacions josievas d'America Latina, Africa, e los païses d'Asia, mantengan unes servicis socials basics, e ajuda a assegurar un futur josieu per los sieus joves e per las generacions futuras. A Israèl, lo JDC respond als besonhs derivats de la crisi, del temps qu'ajuda a melhorar l'assisténcia per las gents grandas, los mainats e los joves, los nòus immigrants, los andicapats, e d'autres grops de populacion vulnerable.
Carta perforada
Una carta perforada es un tròç de papier rigide que sa superficia pòu èsser legida per un dispositiu de deteccion de la presença ò de l'absença de traucs e de transmission d'aquela informacion a una unitat de tractament. Apareissuda au siècle XVIII, fa partida dei premiers sistemas d'intrada-sortida e dei premiers sistemas de memòria de massa. Aguèt ensin un ròtle important dins lo desvolopament dei maquinas programabli de la Revolucion Industriala e de cartas perforadi foguèron utilizadi fins ai annadas 1960-1970. Au jorn d'encuèi, an gardat un usatge tradicionau dins lu òrgues de Barbaria.
Urkabustaiz
Urkabustaiz es una comuna d'Alaba dins la comunautat autonòma espanhòla del País Basc.
Ciutat Metropolitana de Castèl
La Ciutat Metropolitana de Castèl (en sard, Tzittadi metropolitana de Casteddu) es la mai recenta ciutat metropolitana de l'estat italian. Après lo referèndum de supression de las províncias regionalas de Sardenha de 2012 e la creacion de las ciutats metropolitanas, lo govèrn regional prenguèt de decisions atipicas en redusir l'airal de la Ciutat Metropolitana a la sola conurbacion. La rèsta de l’anciana província de Castèl a rejonch la província de Sardenha del Sud.
Província de Teròl
La província de Teròl (província de Tergüel en aragonés SLA, probinzia de Tergüel en aragonés GO, provincia de Teruel en castelhan) es una província d'Aragon dins l'Estat espanhòl.
Sent Roman de Vinhaga
Geografia
L'ancian borg de Sent Roman es a quauques centenas de mètres de la pòrta Sent Roman de Sauvatèrra, dens la ribèira de Vinhaga (riu de 25,4 km, afluent deu Dròt). Adara, i a quasi continuitat urbana.
Teoria deis impetus
La teoria deis impetus es una teoria elaborarada a Alexàndria au sègle VI e desvolopada pauc a pauc durant l'Edat Mejana per lei sabents arabes e latins. Eissida de la mecanica aristoteliciana, permetiá d'explicar lo movement deis objèctes fisics. Foguèt invalida ambé lo desvolopament de la mecanica classica.
Aquela teoria èra un aprigondiment de la fisica d'Aristòtel que destriava dos tipes de movements : un « movement naturau » qu'èra responsable dau retorn deis objèctes a son ponch de partença e de « movement fòrçat » qu'èra responsable dei movements impulsats d'un objècte a un autre. Existiá tanben un vuege ipoteric que permetiá d'explicar lei movements complèxs. Per exemple, lo movement d'una sageta tirat amb un arc èra explicat per la creacion d'un vuege en avans dau projectil que son rempliment per l'èr permetiá de crear un vent entretenent lo movement.
Pasmens, a la fin de l'Antiquitat, lo vuege ipotetic mau contentava lei sabents grèc que desvolopèron la nocion d'impetus. Correspondiá a una grandor, comunicat a l'objècte per l'accion iniciala a l'origina dau movement, que permetiá de mantenir un movement fins a son agotament. Aquò permetiá d'explicar mielh lei trajectòris dei projectils deis armas de sètge, especialament a partir de l'aparicion de l'artilhariá.
A l'origina, i aviá dos impetus diferents e separats : l'impetus naturau e l'impetus violent iniciau. Lo premier blocava lo movement permes per lo segond. Dins aquò, aquela separacion dispareguèt pauc a pauc e se considerava a la Renaissença qu'i aviá una substitucion progressiva entre lei dos impetus durant un movement. Aquò favorizèt lo desvolopament de la nocion modèrna de la conservacion de l'energia e permetèt l'emergéncia de la mecanica classica a partir dei trabalhs de Galileo Galilei (1564-1642) e d'Isaac Newton (1643-1727).
Au sègle XVII, l'adopcion progressiva de la mecanica classica entraïnèt l'abandon de la teoria deis impetus qu'èra venguda invalida. La nocion d'impetus foguèt remplaçada per aquela d'inercia.
Villar del Ala
Villar del Ala es un municipi de la província espanhòla de Soria dins la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Nonville
Nonville es una comuna francesa, situada dins lo departament dels Vòges e la region del Grand Èst.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Beneset VII
Beneset VII (mòrt lo 10 de julhet de 983, Roma) foguèt lo 135 papa de la Glèisa Catolica d'octòbre de 974 au 10 de julhet de 983. Succediguèt a Beneset VI (973-974) e foguèt remplaçat per Joan XIV (983-984).
Nascut en Roma, Beneset fasiá partida de l'ostau dei còmtes de Tusculum que dominava la vida politica de la noblesa romana de la fin dau sègle X. Foguèt elegit per lo clergat e lo pòble roman gràcias au sostèn de l'emperaire Oton II (973-983) après lo premier rèine caotic de l'antipapa Bonifaci VII (974 e 984-985). Son pontificat foguèt pasible e Beneset VII poguèt favorizar lo monaquisme e la reforma eclesiastica. En particular, en març de 981, presidiguèt un sinòdi qu'enebiguèt la simonia.
Villanueva de Gormaz
Villanueva de Gormaz es un municipi de la província espanhòla de Soria dins la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon. Aperten a la comarca de Tierras del Burgo.
Zalduondo
Zalduondo es una comuna d'Alaba dins la comunautat autonòma espanhòla del País Basc.
Sotho del nòrd
Lo sotho del nòrd (o sepedi) es una lenga banto parlada a l'eSwatini e dins lo nòrd-èst d'Africa del Sud.
Selvas temperadas de conifèrs
Las selvas temperadas de conifèrs son un biòma terrèstre situat dins las regions temperadas del mond amb d'estius cauds, d'ivèrns doçes e amb pro de pluèjas per la vida d'un bòsc. vinheta|Bòsc de pins a Bulgaria Dins la majoritat de las selvas temperadas los conifèrs predominan mas i a atanben una mescla de conifèrs e d'arbres perennes e de fuèlha caduca. Aqueste tipe de forèst se tròba normalament dins de zònas costièras de regions amb d'ivèrns doçes e fòrça pluèjas, o dins l'interior de las tèrras amb un clima mai sec e atanben en regions de montanha. Fòrça espècias se pòdon trobar dins aqueles bòsques: coma cèdre, ciprès, pseudotsuga, avet, genebrier, Agathis australis, pin, podocarpus, picèa, taxacèas. Lo sotabòsc a tanplan una granda varietat d'erbacèas e d'arbusts. vinheta|Distribucion globala Estructuralament aqueles bòsques son fòrça simples e generalament de dos nivèls: l'estadi superior e l'estadi inferior. D'unas forèsts an tanben un nivèl intermediari d'arbrilhons. Las selvas de pins an un jaç inferior erbacèu generalament dominat per de plantas vivaças e sovent ligats als fuòcs naturals ecologicament importants. Las selvas temperadas de conifèrs son uèi lo jorn lo biòma terrèstre mai espandit de la planeta maugrat que poiriá laissar d'o èsser lèu pr'amor de la creissença mondiala dels desèrts per la deforestacion e la desertificacion.
Selva umida de conifèrs
Aqueste tipe de selvas se situa en de luòcs umides e a lo nivèl mai naut de biomassa de totes los ecosistèmas terrèstres. Es important per las proporcions de lors arbres : Sequoia giganta (Sequoiadendron aigantec), Sequoia de fuèlhas d'if (Sequoia sempervirens) e pseudotsuga (Pseudotsuga menzieii). Las selvas umidas de conifèrs son plan pauc comunas e solament demoran en de pichonas zònas de l'oèst d'America del Nòrd (Forèst de conifèrs del litoral pacific), al sud-oèst d'America del Sud e al nòrd de Nòva Zelanda. Las selvas de Klamath-Siskiyou situadas al nòrd-oèst de Califòrnia e sud-oèst d'Oregon son conegudas per una granda varietat de plantas e d'animals donc fòrça espècias son endemicas.
Referéncias
Zambrana
Zambrana es una comuna d'Alaba dins la comunautat autonòma espanhòla del País Basc.
Jurvièla
Jurvièla (Jurvielle en francés) qu'es ua comuna gascoa de Comenge, situada en eth departament dera Hauta Garona e era region administrativa d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Istòria
Pendent eth Ancian Regime, Jurvièla qu'èra dera eleccion de Ribèra-Verdun, doncas dera província de Gasconha, dera generalitat d'Aush, dera diocèsi de Comenge e dera senescaucia d'Aush. Eth vocable dera glèisa, annèxa de Portèth de Luishon, qu'es Sent Cristau. Tanlèu 1790, Jurvièla qu'èra deth canton de Banhèras de Luishon.
Saint-Sauveur-la-Pommeraye
Saint-Sauveur-la-Pommeraye es una comuna normanda, situada dins lo departament de la Marga e la region de la Bassa Normandia.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Sint Sauvestre
Sint Sauvestre prononciat localament [sĩ so'vejtrɛ] en francés) es una comuna lemosina situada dins lo departament de la Nauta Vinhana e la region de la Novela Aquitània, ancianament de Lemosin.
Sos abitants s'apelan los Sint-sauvestre.
Geografia
miniatura|gaucha|Situacion de Sint Sauvestre en Nauta Vinhana
(1341) Edmée
(1341) Edmée es un asteroïde.
Khrystyna Soloví
thumb|250px|Khrystyna Soloví al Festival Atlas Weekend en 2016 Khrystyna Ivanivna Soloví (en ucraïnian: Христина Іванівна Соловій, transcripcion internacionala: Khrystyna Soloviy; Drohòbych, Ucraïna, 17 de genièr de 1993) es una cantautora ucraïniana. Foguèt revelada en 2013 gràcias al programa musical Голос країни e posteriorament Sviatoslav Vakarchok, lo popular menaire d'Okean Elzy e un dels jutges del concors, venguèt son productor. A la fin d'octobre de 2015 la cançon Тримай, sortida de son primièr album Жива вода espelit aquel meteis an, passava los 2 milions de visitas sus YouTube.
Seichamps
Seichamps es una comuna francesa, situada dins lo departament de Meurthe e Mosèla e la region del Grand Èst.
Sent Martin d'Arròsa
Arrosa en basco o Saint-Martin-d'Arrossa en francés qu'ei ua comuna deu Bascoat, en Baisha Navarra, administrada peu departament deus Pirenèus Atlantics dens la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Seichamps
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Sent Martin d'Arròsa
Lo gentilici qu'ei arrosatar.
L'arrivet de Lakako que s'i geta dens l'arriu de Niva.
Las comunas tòcatocantas que son Bidarrai au nòrd, Ossés a l'èst, Sent Estève de Baigòrri a l'oèst, Azkarate au sud-èst e Irulegi au sud. .
Clamenç V
Raimond Bertrand de Got (Vilandraut, 1264-Ròcamaura, 1314) vasot papa devath lo nom de Clamenç V (var. Clement V).
Malautia e mort
Malaut d'un càncer, decidèt de tornar a Vilandraut, mes morigot en camin lo 21 d'abriu de 1314, au castèth de Ròcamaura. Son còrs estut transportat a Carpentràs on damorèva lavetz la Cort de Roma. Mès la glèisa on lo despausèren estut bluhada la nuit sheguenta, e la part inferiora dau cadavre cremada dau baish-vente dincas a las extremitats. Ei enterrat a Usèste, dens un mausolèu on se tròba dempui 1898, après frem de peripecias.
Villy-lez-Falaise
Villy-lez-Falaise es una comuna normanda, situada dins lo departament de Calvadòs e la region de la Bassa Normandia.
Geografia
Villy-lez-Falaise Es un vilatge dispausat a l'entorn d'una carrièra, la RD69. Lo bourg es parallel a la vallée del Trainefeuille ruisseau transeünt al sud-es e délimitant la municipalitat amb Fresné-la-Maire. La municipalitat s'estend fins al bourg de Damblainville.
Lo païsatge es una plana de tèrras conreades, traversada per l'anciana linha de camin de fèrre Falaise-Mézidon, uèi classificada via verda.
Villy-lez-Falaise est un village disposé autour d'une rue, la RD69. Le bourg est parallèle à la vallée du Trainefeuille ruisseau passant au sud-est et délimitant la commune avec Fresné-la-Mère. La commune s'étend jusqu'au bourg de Damblainville.
Le paysage est une plaine de terres cultivées, traversée par l'ancienne ligne de chemin de fer Falaise-Mézidon, aujourd'hui classée voie verte.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Lo nom de Villy-lez-Falaise data de 1946. Per endavant la municipalitat se trucava simplament Villy,.
Lo affixe lez, en significant « prèp de », la vila de Falaise en la occurrence, permet aital de la distinguir de la municipalitat de Villy-Bocage en lo meteis departament.
Le nom de Villy-lez-Falaise date de 1946. Auparavant la commune s'appelait simplement Villy,.
L'affixe lez, signifiant « proche de », la ville de Falaise en l'occurrence, permet ainsi de la distinguer de la commune de Villy-Bocage dans le même département.
Bunifaziu
thumb|right|250px|Lo pòrt e la ciutadèla Bunifaziu en còrs (Bonifacio en francés) es una vila de Corsega. Situada al sud de l'illa, desseparada de Sardenha per l'estrech de Bunifaziu. La vila foguèt fondada per Bonifaci, marqués de Toscana, mas foguèt ligada a la Republica de Gènoa. La vila nauta es una ciutadèla situada a l'extremitat d'una peninsula de ròcas calcàrias. .
Baudement
Baudement es una comuna francesa, situada dins lo departament de Marna e la region de Champanha-Ardena.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
(1342) Brabantia
(1342) Brabantia es un asteroïde.
Guyans-Vennes
Guyans-Vennes es una comuna francesa, situada dins lo departament de Dobs e la region de la Franca Comtat.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Zuia
Zuia es una comuna d'Alaba dins la comunautat autonòma espanhòla del País Basc.
Dracula
Un dels darrièrs, e benlèu lo darrièr dels mai grands de la literatura gotica, Dracula de Bram Stoker (1897) recupèra lo mite del vampir, introduit dins la literatura per John William Polidori, e realiza un roman amb una atmosfèra fosca e neblosa, que a son endedins l'orror e la menaça, de longa presentas, atacan los protagonistas, amb un crescendo d'emocions que mena a la descobèrta e a la desfacha finala del vampir.
Lista dels primièrs ministres d'Ongria
Lo Primièr Ministre de la Republica d'Ongria es lo cap de govèrn del país. Actualament, dempuèi 2009 és György Gordon Bajnai (MSZP).
Dracula
La filmografia
Lo personatge del Conte Dracula es demorat fòrça popular dins lo cinèma dempuèi los primièrs filmes e recentament l'interès per aquesta figura a crescut mai encara coma se pòt veire dins lo nombre elevat de filmes que trachan dels vampirs.
Lista dels primièrs ministres d'Ongria
Primièrs Ministres de l'Empèri Austriac (1848-1849)
thumb|Bandièra de l'[[Empèri Austriac.]]
Primièrs Ministres d'Àustria-Ongria (1867-1918)
thumb|Bandièra d'Àustria-Ongria
Primièrs Ministres de la Primièra Republica (1918-1919)
thumb|Bandièra de la I Republica
Primièrs Ministres de la Monarquia Restaurada (1920-1946)
thumb|Bandièra de la Monarquia Restaurada
Primièrs Ministres de la Segonda Republica (1946-1949)
thumb|Bandièra de la Segonda Republica
Primièrs Ministres de la Revolucion ongresa (1956)
thumb|Bandièra de la Revolucion Ongresa
Primièrs Ministres de la 3 Republica (1989-actualitat)
thumb|Bandièra de la 3 Republica
Chasteu d'Aubaròcha
thumbnail|La chapela dau chasteu d'Aubaròcha thumbnail|Lo chasteu d'Aubaròcha thumbnail|Lo chasteu d'Aubaròcha: la chapela de Sant Micheu thumbnail|Lo chasteu d'Aubaròcha: la lòtja senhorala Lo chasteu d'Aubaròcha, en grafia pus fonologica d'Auba-ròcha, se tròba au Chamnhe, en Perigòrd, dins lo departament de Dordonha.
La chastelaniá
La chastelaniá d'Aubaròcha ocupa, dins lo Perigòrd Centrau, un important territòri, a 'na desena de quilometres a l'est de Periguers, amont de la confluéncia de las ribieras d'Eila e d'Auvesera. Lo territòri de la chastelaniá d'Aubaròcha integra 'na partida daus dos domenis morfostructuraus que compausan 'queu parçan:
Lo luec
Lo chasteu d'Aubaròcha se situa au Chamnhe, ben centrat au còr mesme dau territòri de 'quela anciana parròfia. Se campa sus un esperon rochós elevat e escarpat susplombant la vau d'Auvesera, a l'auriera dau causse perigordin, a quauques pas dau contacte emb lo domeni cretaceu. La chausida dau site sembla respondre a 'nas condicions naturalas privilegiadas. La topografia daus luecs ufrís la possibilitat de l'implantacion d'un castrum.
Dau començament de la Guerra de Cent Ans a nòstres jorns
Las cronicas de la Guerra de Cent Ans, en seguda de Jean Froissart, citan totas lo combat decisiu que se debanet dins lo site d'Aubaròcha en octòbre de 1345. La Batalha d'Aubaròcha fuguet la fin victoriosa de la prumiera campanha en Guiana dau còrs expedicionari anglés sos lo comandament dau comte de Derby, qu'aviá pres Brageirac, dins la vau de Dordonha en aost de la mesma annada.
(1343) Nicole
(1343) Nicole es un asteroïde.
Chasteu d'Aubaròcha
Dau començament de la Guerra de Cent Ans a nòstres jorns
Vers la fin de 'queu long conflicte que desolet Perigòrd de 1345 a 1453, la populacion de la vila de Periguers exasperada per los crimes e las exaccions sens nombre comesas per daus soldats de la garnison de la fortalesa d'Alba Rocca, chapitet de desmantelar peira per peira 'quela plaça fòrta que, pendent prep d'un segle, la faguet sufrir. En 1430 lo chasteu fuguet desfondut per los borgés encolerits. Las tors, levat una, fugueren entierament demolidas, en mai de las bastissas internas e las muralhas. Nonmàs la chapela castrala trobet gràcia davant lo pic daus revenjaires e demòra auei a l'extremitat de l'esperon de ròcha blanc que dictet lo nom dau site.
Privada dau chasteu que ne constituissiá lo còr, la chastelaniá d'Aubaròcha fuguet progressivament oblidada juscant'au segle XVIII.
La chapela
La pita chapela castrala de Sant Micheu d'Aubaròcha es d'estil romanic. Son absida arredondida es articulada de contrafòrts-colomnas. Lo portau data dau segle XII. Las frescas que cubrissián l'absida e la vòuta son entierament desaparegudas. Es monument istoric dempuei lo 7 de març de 1960.
Los abitacles
L'agropament de l'abitat situat sus lo versant oest en dessós dau chasteu, que son existéncia fuguet provada per la descuberta de las cellulas 1 e 3 (veire lo plan daus vestigis), semblariá s'estendre sus l'ensems de las terrassas artificialas creadas dins 'queu sector penjalut dau site.
Lo Boquet provençau
Lo Boquet provençau (Lou Bouquet prouvençaou, dins la grafia originala) es una antologia de literatura e de poesia de lenga occitana provençala composat per l'estampaire, editor e autor Josèp Francés Achard. (Joseph François Théodose, en francés - Marselha, lo 27 d'octobre de 1780 - Tolon, lo 13 de julhet de 1845).
Enmai d'estampaire, Archard sieguèt sota-bibliotecari a Marselha çò que li donèt l'escasença e lo biais d'acampar aquelei tèxtes.
Lo Boquet sieguèt publicat a Marselha en 1823.
Aquesta antologia se composa de dos partida :
Dins son introduccion en provençau, Achard pausa la question de la grafia sotalinhant e deplorant tanben la manca d'una nòrma escricha.
Sèrras e Montguiard
Sèrras e Montguiard [‘ʂɛrɒ] [mũn’jaːr] (Serres-et-Montguyard) es una comuna d'Occitània, dins la region istorica de Perigòrd, administrada per lo departament de Dordonha de la region de Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Sèrras
La prononciacion es [‘ʂɛrɒ]. Sèrras es atestat Parochia de Serris, en latin, sense data. L'occitan sèrra es explicat per Tanet e Hordé « tuca, bòrn de planòl », per Dauzat e Rostaing « montanha alonjada, del prelatin serra » e per lo site de las comunas de Dordonha « mont, linha de crestas », ,. Mas Sèrras es dins la ribièra de Dròt.
Raville
Raville pòt essèr:
Sotho
Lo sotho (o sotho del sud, autonim SeSotho) es una lenga banto parlada dins lo nòrd-èst d'Africa del Sud.
Sèrras e Montguiard
Montguiard
La prononciacion es [mũn’jaːr]. Montguiard es atestat Sanctus Pardulphus de Monte Guiardo, en latin, en 1467. Lo nom es format de mont e de Guiard, nom germanic d'òme Wid-hard, Withard,.
Sotho
Es una lenga differenta del sotho del nòrd.
Lista dels presidents de Laos
thumb|250px|Blason de Laos Lo president es lo cap d'Estat de Laos. La carga foguèt creada en 1975, an en qué lo Pathet Lao assumiguèt lo poder e aboliguèt la monarquia. Un èx membre de la familha reala, lo prince Souphanouvong, foguèt lo primièr president del país. Actualament, dempuèi lo 8 de junh de 2006, lo president es Choummaly Sayasone.
Villar del Campo
Villar del Campo es un municipi de la província espanhòla de Soria dins la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
(1344) Caubeta
(1344) Caubeta es un asteroïde.
Ranguevaux
Ranguevaux es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mosèla e la region de Lorena.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Ranguevaux A #èsser desligat de Hayange en 1987.
Ranguevaux a été détaché de Hayange en 1987.
Nòtas
[[Categoria:Comuna de Imatge:cap [[Categoria:Comuna de cap
Sent Bonet el Vernh
Sent Bonet el Vernh (Saint-Bonnet-Elvert en francés) es una comuna lemosina situada dins lo departament de Corresa e la region de Novela Aquitània, ancianament de Lemosin.
Lalacelle
Lalacelle es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Orne e la region de la Bassa Normandia.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Lieu d'implantation d'une villa romaine au bord de la voie de Carhaix à Clermont, située au nord-est du bourg actuel.
Barbacana
Una barbacana es un obratge fortificat destinat a aparar un portau ò una posicion dau defoara. Permetia a la garnison de tenir una posicion exteriora per preparar de sortidas, protegir una retirada ò d'avançar un còrs de secors. Per metonimia, lo tèrme barbacana designa finda una arquiera per tirar a cubèrt a partir d'una barbacana.
La barbacana es diferenta de la bastilha qu'es un obratge fortificat autonóm destinat a aparar l'intrada d'una vila, d'un casteu ò d'una fortalesa.
(1345) Potomac
(1345) Potomac es un asteroïde.
Idrosfèra
L’idrosfèra es l'ensemble dei aigas d'una planeta (oceans, ribieras, glaciers, jaças d’aiga soterrani, vapor d'aiga atmosferica, organismes vivents, etc.). Identificat a la fin dau siècle XIX, lo concèpte es a la basa dau cicle de l'aiga que lu transferiments d'aiga entre lu diferents compartiments de l'idrosfèra. En causa de la calor especifica auta de l'aiga, l'idrosfèra a un ròtle centrau dins lo clima e lu ecosistèmas terrèstres.
D'idrosfèras son estadi identificadi sus d'autrei objèctes dau Sistèma Solar, especialament Mart e li lunas mai importanti dei planetas giganti.
Abric del Peis
right|300px|thumb|Salmon L'abric del Peis es un site arqueologic de l'epòca paleolitica situat dins lo valadon de las Gòrgas de l'Infèrn, en riba drecha de Vesera a las Aisiás de Taiac e Siruèlh, en Sarladés, dins la region istorica de Peiregòrd e lo departament de Dordonha.
Foguèt descobèrt per Paul Girod en 1892 que i reconeguèt un nivèl aurinhacian.
En 1912, Jean Marsan identifiquèt lo peis supèrb que rendèt lo jaç celèbre. D' de longor, es gravat e escultat en basrelèu al plafon de la vòuta, reauçat de color roja. S'agís d'un salmon de maissa reversinada; l'actitud es caracteristica del mascle aganit pel gro. Lo tèma es rar puèi que solament una desena de peisses son estats recensats dins l'art parietal paleolitic. Christian Archambeau e Alain Roussot identifiquèron pus tard d'autras òbras parietalas, sensiblament una man en negatiu negra e de figuras animalas gravadas incomplètas.
L'atribucion d'aquelas òbras al Gravetian (-25,000 ans) es versemblanta, çò que fa del salmon gravat una de las representacions de peisses pus ancianas del mond, testimòni possible de las activitats de pesca preïstorica.
Lo site escapèt de ranhifa al pilhatge gràcias a l'intervencion de Denis Peironin. En efièch, la ròca èra estada perforada de multiples traucs a l'entorn de la figura del peis en vista del destacament d'una partida de la paret. Los traucs que enquadran l'escultura son encara visibles e testimònian de la temptativa de raubament.
Denis Peironin cerquèt los escombres dels ancians trabalhs e confirmèt la preséncia de nivèls aurinhacians (lamas aurinhacianas, sagaias de basas ascladas, baston pertusat, ondradura) e notèt la preséncia de Gravetian de burin de Noalhas.
Dempuèi 1979 fa partida del Patrimòni Mondial de l'Umanitat, en associacion amb d'autres jaces e caunas ornadas de Peiregòrd sota lo nom de. Uèi per uèi se pòt visitar.
(1346) Gotha
(1346) Gotha es un asteroïde.
Oulmes
Oulmes es una comuna peitavina, situada dins lo departament de Vendea e la region daus País de Leire.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Toponimia
Las atestacions ancianas son, per lhuec:
Villar del Río
Villar del Río es un municipi de la província espanhòla de Soria dins la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Oulmes
Nòtas
<references group="N"/>
Las Arcas
Las Arcas (Les Arques en francés) es una comuna carcinòla situada dins lo departament francés d'Òut e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Iólia Maroshevska
thumb|250px|Iólia Maroshevska en 2014 dins la vidèo I am a Ukrainian Iólia Leonídivna Maroshevska (en ucraïnian: Юлія Леонідівна Марушевська, en transcripcion internacionala Yulia Marushevska; Sherbaní, Oblast de Mikolaïv, Ucraïna, 2 d'octobre de 1989) es una activista sociala e nauta foncionària ucraïniana. Venguda famosa en febrièr de 2014 gràcias a la vidèo I am a Ukrainian ("Soi ucraïniana"), foguèt recrutada en junh de 2015 per Mikheil Saakashvili per ocupar la foncion de governairitz de la region d'Odessa.
Bidhya Devi Bhandari
Bidhya Devi Bhandari (en nepalés: बिद्या देवी भण्डारी) (nascuda Bidhya Devi a Bhojpur, Nepal, lo 19 de junh de 1961) es una femna politica nepalesa.
Lo 28 d’octobre de 2015 foguèt elegida presidenta de la Republica.
Militanta feminista e sòci del Partit comunista de Nepal, foguèt ministre de la Defensa entre 2009 e 2011.
Jusèth d'Aisaut
Jusèth d'Aisaut (Juzet-d'Izaut en francés) qu'es ua comuna gascoa de Comenge, situada en eth departament dera Hauta Garona e era region administrativa d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Istòria
Pendent eth Ancian Regime, Jusèth d'Aisaut qu'èra dera eleccion de Comenge, doncas dera província de Gasconha, dera generalitat d'Aush, dera diocèsi de Comenge e dera senescaucia de Pàmias. Eth vocable dera glèisa qu'es Sent Germèr. Tanlèu 1790, Jusèth d'Aisaut qu'èra deth canton d'Aspèth.
Tswana
Lo tswana (autonim setswana) es una lenga banto parlada a Botswana e dins lo nòrd d'Africa del Sud. Es una lenga oficiala dins aquels dos paises. De grops pichons de locutors vivon tamben en Namibia e a Zimbabwe.
Neogèn
Lo Neogèn es un periòde de temps geologic qu'aperten a l'Èra Cenozoïca; dins aquesta, lo Neogèn seguís lo Paleogèn e precedís lo Quaternari.
Los tèrmes sistèma Neogèn (formal) e sistèma Terciari Superior (informal) descrivon las ròcas depausadas pendent lo periòde Neogèn, que cobrís aperaquí 23 de milions d'ans. Los mamifèrs e los ausèls se desvolopèron e d'autres animals s'i mantenguèron d'un biais relativament estable. Aguèron luòc qualques movements continentals, que lo mai significatiu foguèt la connexion de l'America del Nòrd amb l'America del Sud a la fin del Pliocèn.
Marek Belka
Marek Marian Belka (n. 1952) economista, foguèt primièr ministre de Polonha entre 2004 e 2005.
Fornet
miniatura|Un fornet a [[Fouday (Alsàcia)]] Un fornet est un aparelh de caufatge comprenent una cambra de combustion per la lenha o lo carbon. Mai sovent utilizat pel caufatge dirècte per raionament termic e/o per conveccion, lo fornet pòt tanben permetre de produire de l'aiga cauda.
Saint-Augustin (Sèina e Marna)
Saint-Augustin  es una comuna francesa, situada dins lo departament de Sèina e Marna e la region d'Illa de França.
Fornet
Istoric
vinheta|Fornet de fusta modèrne tanben productor d'aiga cauda Utilizat dempuèi fòrça temps, la lenha es valorizada dempuèi de decenniás dins d’aparelhs de caufatge sovent realizats en acièr o de fonda. Lo fornet s’encontra jos diferentas formas. Pòt èsser rustic o classic mas existís la version a inercia quand es fòrça massís. Lo fornet en acièr es alara entornejat de pèira volcanica que permet d’accumular puèi de tornar la calor producha de longas oras après la fin de la flambada. Un dels davancièr seriá l'ipocaust puèi ven lo fornet rus. Ara es lo vam del fornet de pellet. Sovent fabricat en acièr, un crusòl (de fonda) recep de granulats de fusta per èsser brutlats e donar de calor.
Pere Manzanares
Pere Manzanares (Perpinhan, Catalonha del Nòrd, 28 d'agost de 1953) es un pedagòg e activista catalanista nòrd-catalan.
Fornet
Istoric
En 1619, paréis lo primièr obratge complet suls fornets publicat per Franz Kessler (en). Son òbra indica que a partir d’aquesta epòca totes los principis del caufatge uzats en Alemanha se perfeccionèron gaireben fins al sègle XIX.