cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Guèrras Balcanicas
Segonda Guèrra Balcanica
Aquelei dificultats bulgaras entraïnèron una intervencion romanesa a partir dau 14 de julhet. En despiech de l'oposicion dau Parlament, lei generaus romanés ocupèron la Dobrodja Meridionala e ataquèron per enceuclar lei tropas bulgaras au contacte amb lei fòrças sèrbas. En parallèl, leis Otomans decidèron de tornar prendre leis armas. Lo 12 de julhet, ataquèron en direccion d'Andrinòple que foguèt reconquistada lo 19.
La menaça d'una intervencion dirècta de Russia entraïnèt la fin dei combats e la dubertura de negocacions novèlas. Lei tractats de Bucarèst e de Constantinòble marquèron la fin dau conflicte e fixèron lo traçat novèu dei frontieras dins lei Balcans.
Consequéncias
Lei Guèrras Balcanicas foguèron una etapa novèla dau declin de l'Empèri Otoman que perdiguèt la màger part de sei territòris europèus. Permetèt ai país balcanics d'aumentar son territòri. Pasmens, après sa desfacha a l'eissida de la Segonda Guèrra Balcanica, Bulgaria èra fòrça maucontenta dau resultat de la crisi e se raprochèt deis empèris centraus. Au contrari, Serbia, Romania e Grècia demorèron pròchas de l'Entenduda. Una autra consequéncia dau conflicte foguèt l'aparicion d'Albania que venguèt una monarquia.
Au nivèu militar, lei Guèrras Balcanicas son lo darrier conflicte entre armadas modèrnas avans la Premiera Guèrra Mondiala (1914-1918). D'un biais paradoxau, lo debanament dei combats renforcèt la conviccion de cada camp dins seis orientacions tacticas e estrategicas. D'efiech, leis observators veguèron pas lei problèmas organizacionaus de l'armada otomana e la victòria rapida de la Liga foguèt vista coma una confiermacion dei concepcions ofensivas dau periòde.
Saudemont
es una comuna francesa, situada dins lo departament del Pas de Calais e la region del Nòrd-Pas de Calais.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
New Horizons
New Horizons es una sonda de l'agéncia espaciala americana (NASA) que l'objectiu principal es l'estudi de la planèta nana Pluton e sos satellits, ce qui a été réalisé mi-juillet 2015, puèi après de leugièras modificacions de trajectòria, poguèt explorar (486958) Arrokoth, un autre còs de la cencha de Kuiper, e podriá benlèu n'estudiar un autre (restant de descobrir). New Horizons es la primièra mission espaciala qu'explora aquesta region del Sistèma Solar. Del fach de son aluènhament, òm dispausa de fòrça paucas informacions suls còsses celestials que s'i tròban, car aquestes tot jus vesedors amb los melhors telescòpis e sas caracteristicas son susceptiblas de fornir d' informacions importantas sul processus de la formacion del Sistèma solar.
La sonda espaciala New Horizons foguèt concebuda per foncionar dins las condicions ostilas d'aquesta region, fòrça luènh de la Tèrra e del Solelh. L'arquitectura de l'engenh espacial e lo debanament de la mission prenon aital en compte la flaquesa de la solelhada, qu'impausa lo recors a un generator termoelectric de radioisotòp e a una isolacion termica renforçada, lo debit limitat de las telecomunicacions, e la durada del transit cap a sa cibla (mai de nòu ans), que fa mèstièr d'una granda fisabilitat dels compausants critics. Los set instruments scientifics embarcats comprenon una camèra que foncciona en lutz vesedoira e en infraroge, un espectromètre imatjaire ultraviolet, una camèra dotada d'un teleobjectiu, dos espectromètres destinats a mesurar la composicion quimica de las ciblas, une experiéncia d'occultation radio e un comptador de poscas interplanetàrias. Aquestes devon permetre de caracterizar la geologia, las estructuras de superfícia, la composicion del sòl e sa temperatura, l'estructura e la composicion de l'atmosfèra dels còsses celestials subrevolats.
La sonda espaciala foguèt lançada lo 19 de genièr de 2006 per una fusada de fòrta poissença Atlas V-551. New Horizons a subrevolat Jupitèr lo 28 de febrièr de 2007, çò que li permiguèt de ganhar gràcia a l'assisténcia gravitacionnala d'aquesta planèta. Lo subrevòl de Jupitèr a tanben permes de calibrar los instruments, en tot fasent d'observacions scientificas interessentas sul sistèma de Jupitèr, especialament son atmosfèra, sos satellits e son camp magnetic. New Horizons entamenèt puèi son long transit cap a Pluton, durant loqual la sonda foguèt mesa en sòm. Ne sortiguèt lo 6 de decembre de 2014 e comencèt en genièr de 2015 las observacions de Pluton, que subrevolèt lo 14 de julhet de 2015. Passèt puèi lo 1èr de genièr de 2019 a d'Arrokoth, un pichon còs de la cencha de Kuiper descobèrt après d'observacions astronomicas realizadas en 2014.
Los resultats de la mission New Horizons an completament tresvirat las coneissenças sus Pluton e sos satellits. Nombrosas donadas portant sus la geologia e la composicion de la sufàcia e de l'atmosfèra, foguèron collectadas. Demostrèron que Pluton, contrariament a las ipotèsis correntas, èra demorada fòrça activa sul plan geologic dempuèi sa creacion. La planèta nana presenta un ventalh particularament ric de fenomèns atmosferics e de formacions geologicas, que rivalisan per sa diversitat amb aqueles de la planèta Mart.
Victor Ier
Victor I (nascùt en Tunisia, mòrt en 199) foguèt, segon la tradicion catolica, lo 14 evesque de Roma de 189 a 199. Succediguèt a Eleutèri (175-189) e foguèt remplaçat per Zefirin (199-217).
Son pontificat foguèt lo premier marcat per lo volontat de l'evesque de Roma d'impausar sa direccion morala ais autrei glèisas crestianas. Aguèt un ròtle important sus l'organizacion de la Glèisa en favorisant lo clergat d'origina romana en plaça dau clergat grèc e tanben en favorisant l'utilizacion dau latin. Capitèt tanben d'organizar unei sinòdis e d'estendre la celebracion dei Pascas un dimènge au sen dei glèisas occidentalas. Enfin, contunièt la lucha còntra lei movements eretics orientaus, especialament lei corrents gnostics.
Annay (Nièvre)
Annay es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Nièvre e la region de Borgonha Franca Comtat.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Englebelmer
Geografia
thumb|left|Lo calvaire, levat sus la siá pichona butte, a amagat pels arbres, davant lo estadi, al Sud del pòble. La municipalitat a situat a 30 km aperaquí al nòrd-es de Amians, e a 7 km al nòrd-oèst de Albert.
A traversat per la D129, #qu'en venent del Nòrd (Mailly-Maillet) se dirigís cap al Sud e Martinsart, masatge caseriu de Mesnil-Martinsart.
thumb|left|Le calvaire, dressé sur sa petite butte, est caché par les arbres, devant le stade, au Sud du village. La commune est située à 30 km environ au nord-est d'Amiens, et à 7 km au nord-ouest d'Albert.
Elle est traversée par la D129, qui venant du Nord (Mailly-Maillet) se dirige vers le Sud et Martinsart, hameau de Mesnil-Martinsart.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
De las traces d'una implantacion en lo moment de l'epòca carolingienne aurián #èsser d'amassadas al luòc-dich « Camp dels Cremats ».
En 1784-1785, la localité #conéisser una pichona efervescència a contèxt juridic.
En lo moment de la Revolucion, segon un decrèt de 1801, las doas parròquias de Englebelmer e de Vitermont #fusionar.
Lo vilatge a #èsser victima de la Primièra Guèrra mondiala en lo moment de la Batalha de la Soma, coma ne testifica lo camp entèrra-neuvien situat a proximitat.
Des traces d'une implantation lors de l'époque carolingienne auraient été retrouvées au lieu-dit « Champ des Brûlés ».
Lors de la Révolution, selon un décret de 1801, les deux paroisses d'Englebelmer et de Vitermont fusionnèrent.
Nòtas
<references group=N/>
Xaronval
Xaronval es una comuna francesa, situada dins lo departament dels Vòges e la region de Lorena.
Geografia
Xaronval Es un pichon vilatge a la cœur dels Vòges entre Encants e Mirecourt. A traversat pel Colon, afluent marge drech del Madon
Xaronval est un petit village au cœur des Vosges entre Charmes et Mirecourt. Il est traversé par le Colon, affluent rive droite du Madon
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Chambon
Chambon pòt essèr:
Arpa de Brian Boru
thumb|Arpa de Brian Boru Lo Trinity College de Dublin, en Irlanda, qu'acesa un de las solas tres arpas medievalas conservadas e romanticament apera Arpa de Brian Boru com (shens nat auta rason que son lòc e la soa grana etat) e avosse apartienguda ad aqueste gran Rei irlandés.
D'era, en vertat tot çò que sabèm qu'ei la soa epòca, la soa factura de hèra grana qualitat, lo hèit qu'èra beròi ondrajada, mantun elements que'ns muishan que ho encargada per custòdis de grana soca.
Que demòra au Trinity college desempuish 1760.
Que còmpta de 29 còrdas.
Qu'ei un deus principaus simbòls d'Irlanda (qu'ei representada suu son escut e su la soa pèça d'1 euro.
Per aquesta rason que la trabam sus mantun logotip revindincant la soa origina irandesa, com per exemple la marca de cervesa Guinness.
Les Thilliers-en-Vexin
Les Thilliers-en-Vexin en normand (Les Thilliers-en-Vexin en francés) es una comuna normanda, situada dins lo departament d'Eure e la region de la Nauta Normandia.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
ModèlːUICN EN
En dangièr
Zefirin
Zefirin (mòrt en 217) foguèt, segon la tradicion catolica, lo 15 evesque de Roma de la Glèisa Catolica Romana vèrs 199-217. Succediguèt a Victor I (189-199) e foguèt remplaçat per Calixte I (217-222).
Son pontificat es mau conegut. Segon lei documents d'epòca (magerament redigits per un advèrari acarnat de son successor), Zefirin èra pas un teologian capable de s'opausar a l'agitacion doctrinala au sen dei glèisas, especialament au sen dei movements crestian eretics orientaus. Ansin, una partida dei decisions importantas dau periòde semblan èstre presas per l'archeprèire Calixte que vendrà per la seguida lo successor de Zefirin.
Saint-Venant
es una comuna francesa, situada dins lo departament del Pas de Calais e la region del Nòrd-Pas de Calais.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Antany Vila fortificada, s'agís tanben d'una distincion erigida en comtat en 1655. Lo vilatge #èsser definitivament annexat a la França amb lo Tractat d'Utrecht (1713). Lo vilatge se nomenava originellement Papinghem  o Pappingeham : de papo e -inghem, lo nom significariá « domeni de papo ».
En 1094 pren aquel de « Sanctus Venantius », #çò que donarà lo nom actual. Aquel nom proven d'aquel d'un sant ermita #que s'i i auriá establit, e #que lo cavòt se'n tròba a proximitat : Venantius, o en Venent, al.
Autrefois ville fortifiée, il s’agit aussi d’une seigneurie érigée en comté en 1655. Le village fut définitivement annexé à la France avec le Traité d'Utrecht (1713). Le village se nommait originellement Papinghem  ou Pappingeham : de papo et -inghem, le nom signifierait « domaine de papo ».
En 1094 il prend celui de « Sanctus Venantius », ce qui donnera le nom actuel. Ce nom provient de celui d'un saint ermite qui s’y serait établi, et dont la tombe se trouve à proximité : Venantius, ou Venant, au.
Bazoches-en-Dunois
Bazoches-en-Dunois es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Eure e Loir e la region dau Centre e Vau de Léger.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Montanha de l'Estela
La Montanha de l'Estela (en francés: le massif de l'Étoile) es un massís montanhós situat au nòrd de Marselha. Ten una superfícia d'aperaquí 100 km² e una altitud maximala egala a 779 m.
Thorey-en-Plaine
Thorey-en-Plaine es una comuna francesa, situada dins lo departament de Còsta d'Aur e la region de Borgonha Franca Comtat.
Ruzzante
Angelo Beolco, dich Ruzzante (nascut vèrs 1496 e mòrt lo 17 de març de 1542 a Pàdoa ) es un escrivan, dramaturg e actor italian del sègle XVI.
Es conegut per sas comèdias ruralas dins la lenga venèta de Pàdoa, metent en scèna un païsan nomenat Ruzzante. Aquestas pèças contant la vida dins la region de Pàdoa al sègle XVI e donant un imatge vivent.
En 1997, Dario Fo, dins lo discors que prononcièt per l'escasença del prèmi Nobel de literature, parla de Ruzzante — son "mètre mai grand amb Molière" — coma mai grand autor de teatre de la Renaissança abans l'aveniment de Shakespeare :
Biografia
Fòrça dobtes demoran a subjècte de la data de naissança d’Angelo Beolco. Foguèt pas encara estat possible de produire un document ont aquestas siá indicadas amb certitud. Las recercas menadas pendent los trente ans darrièrs, per exemple per dos especialistas venèts del dramaturg venèt — Menegazzo e Sambin — permetèron pasmens de determinar pauc a pauc aquesta data que deuriá se situar vèrs 1496. Beolco aparéis en efièch coma testimòni dins d'actes notariats posteriors d'un vintenat d'ans : per aquò, caliá, segon la lei, qu’aja agut ja fach l’edat de la majoritat legala fixada a aquesta epòca a vint e cinq ans. L'acte notariat mostrant la delegacion per son paire de la curatèla dels afars familhalas datat de 1521 permet tanben data la naissança en 1496.
Lo luòc de sa naissança es tanben desconegut. Se legís pasmens dins la Prima Orazione : « de quigi, saìu, che se ciama dotore, perché, se gi è igi do-tore, a' ghe son mi tre de le tore  » (al subjècte d'aquestes que nomenam doctors, saupriatz, que tenon, eles, dos torres (do-tore''), ièu n'ai, tres, de torres); la referéncia possibla a las tres torres de l'escut de Pernumia permettriá de donar aquesta vila coma luòc de naissança. ''
Filh natural du mètge Giovan Francesco Beolco, professor a la facultat de medecina de l’Universitat de Pàdoa e d’una serviciala de prenom Maria, Angelo Beolco es elevat al fogal de son paire e i recep una bona educacion.
Aguèt una longa e profiechabla collaboracion amb son amic e mecèn Alvise Cornaro, ric proprietari terrenc e amator de literatura, apartenent a una branca de la familha privada de títol nobiliari. Autor de fòrça tractats d’arquitectura e d’agronomia, Cornaro es una importanta personnalitat intellectual del temps pel caractèr « laíc » de son òbra. Per tòca de presentar a la cort de sos cosins, los cardinals Marco e Franco, la realitat del mond païsan, demanda a Ruzante d’escriure las doas suplicas (orazioni). Un còp la foncion d'administrator de l'evescat de Pàdoa obtenguda, torna a son amic a un ròtle de baile per lo far tornar en gràcia quand la carga li es levada.
Beolco morís a Pàdoa a son ostal de Cornaro lo 17 de març de 1542. Dins un del sieus escrichs, Alvise Cornaro atribuís la mòrt de Ruzzante al "desòrdre" e a la "dissipacion", fasent atal credit a l'imatge d'un autor de comèdias a la vida desreglada, que correspond benlèu pas a la realitat. Segon lo ton d'aquesta declaracion, se compren que Cornaro a l'ambicion mai de far lo sieu laus puslèu que de s'esmòure sus son amic defunt e que cerque a complaire a son autre amic Sperone Speroni (lo tèxte es contengut dins una letra que li es destinada) qu'ocupava un pòste en vida dins la Pàdoa de l'epòca. Cornaro, mai adèpta d'una vida sobra foguèt, el, èsser sebelit "amb Ruzzante e senher Falconetto" coma per soslinhar los ligams existissent entre amdebos.
Una placa funerària commemorativa es plaçada dins la pichona glèisa de San Daniele de Pàdoa situada en fàcia de la demorança padoana de l'autor.
Cronologia de l’òbra
Per la cronologia de l’òbra d’Angelo Beolco, existís diferentas datacions, una basada sus de critèros filologics, que lo partisan màger foguèt Ludovico Zorzi (1928-1983), mèstre d’òbra de l’unica edicion de la òbras complètas d’Angelo Beolco, publicadas a Turin en 1967, per Einaudi, e una s’apiejant sus la progression semantica representada, per exemple, per Giovanni Calendoli.
Se pòt la presentar atal : Cal encara datar l'Anconitana, que Zorzi situa entre 1522 e 1526, alara que Calendoli prepausa la data de 1528.
Critica de l’òbra
Dins lo discors per la recepcion del prèmi Nobel precitat, Dario Fo insistís sus la qualitat del teatre de Ruzzante, « lo paire verai de la commedia dell'arte, qu'inventèt un lengatge original, un lengatge de e per lo teatre, basat sus una varietat de lengas: los dialèctes de la val du Pò, de las expressions en latin, en espanhòl, quitament en alemand, lo tot mesclat amb d'onomatopèas de la sieuna invencion ».
Autor d'òbras teatralas, se dona d'esperel lo pseudonim de Ruzzante, del nom d'un personatge de sas comèdias, un païsan venèt que lo caractèr evolua amb las òbras. Las variantas del personatge correspondon a las diferentas perspectivas d'analisi per l'autor, dins unz recerca progressiva jamai tocada de populisme e que, a la lutz de la globalitat de l'òbra, mena a un retrach « a tutto tondo » (de naut relèu) de la realitat del mond païsan padoan. Lo nom de Ruzzante èra mai espandit (uèi encara l'es) a Pernumia e a l'entorn, l'airal geografic que Beolco frequentava. D'esperel jogava lo ròtle de Ruzzante dins sas comèdias que metava tanben en scèna. Lo Secondo Parlamento de Ruzzante - Bilora on ten lo ròtle del zio Pitaro constituís l'unic excepcion.
Es un grand experimentator, metent a son benefici dirècte d'actor e de meteire en scèna. Sa frequentacion dels diferents genres es pas jamai arbitrari. Trobant un argument, causís d'entre aquestas estructuras tradicionalas mai adaptada per lo representar e la penetrant, la modifica de l'interior. Capita tanben a renovelar lo mariazzo, l'eglòga, la comèdia pastorala etc. D'una curiositat insaciable, manca jamai una escasença de polemicar contra sos mai illustres contemporanèus, subretot Bembo, largament ridiculizat dins sa Betìa.
L'especialistas repetèron, vèrs 1530, un cert cambiament dins l'actitud de Beolco : lo mond dels paures, dels expleitats, dels païsans, es presentat amb l'amarum d'aqueste que coneis la vida miserabla e marcada per las injustícias de las classas subaltèrnas.
Las diferentas fortunas criticas de Ruzzante son ligadas a dos factors. Lo primièr es constituit per la dificultat linguistica. Lo padoan de son epòca a en efièch desaparegut dempuèi mai de dos sègles e es vengut 	inintelligible e comprés per sos compatriòtes. Las adaptacions en italian perdont lo vam linguistic, lp sens prigond del jòc ligat a las referéncias a l'estructura semiotica. Las adaptacions dins d'autres parlars son de fach fòrça mai eficaces. D'entre aquestes meritan d'èsser mencionadas aquesta de 1921 per la Compagnia dello Stabile Lucano e aquesta de la Te.A.R. per Alberto Ticconi que foguèt representada en 1995 al Convegno Mondiale di Studi Ruzzantiani a Padoa dins la lenga vernaculara del sud pontino (zona istoricogeografica de la província de Latina). Lo segond factor a de raïces istoricas profondas. L'avèniment de la borgesia engendrèt la malautiá incurabla de la cultura italiana: lo dessengatjament. Tres ans après la mòrt de Beolco foguèt estipulat lo primièr contrate de la Comèdia. S'agissiá d'un pacte entre actors, e la Commedia dell'arte foguèt subretot aquò : un acòrdi entre professionals dins l'optica del divertiment pur. S'afirmissent al prejudici de las classas subaltèrnas, la borgesia amava pas l'inquietant verisme ruzzancian; los païsans, segon aquesta fugaça apareisson al debans de l'empont, deuriá tornar caire dins l'oblit. Alara, dempuèi lo sègle XVII, l'òbra de Beolco pasèt a la trapa per tornar trobar al començament de sègle XX los onors de l'empont. Las òbras de Beolco son de nòu presentadas a la Loggia Cornaro, scèna Renaissança per excelléncia.
Corgeta
vinheta|Pé de cogordeta amb joves fruchs e flors La cogordeta (var.	cocordeta) o corgeta es una planta erbacèa de la familha de las Cucurbitaceae, es tanben lo fruch comestible d'aquesta planta. La corgeta es un legum corrent en estui, la flor de corgeta es tanben utilizada en cosina. Las diferentas varietats de corgetas son de cultivars de l'espècia Cucurbita pepo, e de la sosspècia Cucurbita pepo pepo que fa partit tanben la cogorda.
La corgeta, coma totas las Cucurbita, es originària de las Americas; de seleccions successivas menèron al sègle XVIII, en Itàlia, a la « corgeta ».
Botanica
La corgordeta aparten a la familha de las cucurbitacèas. Es una planta d'òrt rebalaira; possedís de grandas fuèlhas. A de flors de color jaune, que fan de fruch nomenat tanben corgeta. Se la cultiva per l'òrt o en sèrra. La corgeta se constituís de 62 % d'aiga e de 38 % de matèrias organicas. drecha|vinheta|Pé de corgeta en flors drecha|vinheta|Corgetas jaunas Se nomena lo fruch d'aquesta planta pel meteis nom. La corgeta, mai alongada e mai pichona, es una corja culhida fòrça jova, plan abans sa maturitat, d'ont lo nom que n'es lo diminutiu.
La corgeta es un fruch de forma alongada o redonda, e de color verda o jauna. Paréis a un grand congombre. Pasmens que siá un fruch fruit al sens botanic del tèrme que conten las granas de la planta, es comunament utilizada coma un legum.
La corgeta es asida de cultivar dins un òrt d'ostal. Lo mai simple e segur consistís a transplantar a la prima de joves plants crompats a un professional. La planta adulta cobrís un cèrcle de gaireben un mètre de diamètre. Un pé produch des flors masclas esterilas e femnas fructifèras sus un periòde d'unes meses. Un còp format, aviat lo fruch grossís e passa en unes jorn de corgeta prèsta a consomir a corgeta mens tendra de cruscar (que las nombrosas grossas granas apareison e la pèl ven mai espesa).
La corgeta se manja cuècha o cruda coma se manja lo congombre. Es correnta dins la gastronomia mediterranèa. Cuècha, se manja bolhida, sautada, fregida, farcida, en crosta o en sopa. Sovent associada a una vianda blanca o a un formatge fresc, dintra tanben dins la composicion de la ratatolha. S'utiliza tanben dins las cocas vegetalianas, per remplaçant lo burre, lor donant una textura mofla sens ne cambiar lo gost. vinheta|Flors de corgeta farcidas a la brandada Las flors masclas esterilas son levadas lèu per arrestar pas la fructificacion e sont consomidas, farcidas o en bonheta, per exemple dins lo Balcans, en Itàlia, en Provença e subretot a Niça. La flor de corgeta farcida es tanben una especialitat de la cosina del Vietnam.
Un uèlh experimentat coneis lèu las flors masclas de las flors femnas : la flor mascla se quilha sus una camba verticala prima e vigorosa alara que la femna es sus una tija mai trapeta.
Existís per la corgeta diferentas colors. La mai coneguda es la verda mas n'existís de color jauna que son fòrça mai doças que la corgeta verda.
Una atencion se cal portar sus la possible toxicitat de corgetas ibridas eissidas de crosaments incontrarotlats pendent de la pollinizacion per la abelhas amb de corjas coloquintas; la toxicitat venent de la cucurbitacina se traduch al gost per un amarum quitament leugièr e, après ingestion, per de diarrèas grevas. Quitament las flors en bonheta son toxicas. Tres a quatre flors sufison per provocar dins las vint e quatre oras migranas, vòmits e diarrèas.
Comercializacion
La corgeta es un produch normalizat per que existís dos calibres commercials segon l'estandard ONU-CEE FFV41 (14/21 e 21/30, correspondent a la longor del fruch en cm). Lo calibre 14/21 representa 80 % de la produccion. Las corgetas d'aqueste calibre pèson gaireben 100 gramas. Existís tres categorias : extra, categoria I e categoria II, en foncion de las alteracions.
Proprietats fitoterapeuticas
La corgeta conten de rutina (o vitamina P), un compausat fenolic de la familha dels bioflavonoíds qu'agiriá dins los mecanismes de l'oxidacion del colesteròl. Conten de carotenoíds amb grandas quantitats de luteïna, mas tanben de zeaxantina. aquestes compausats aparan de las atacas oxidativas dels radicals liures (antioxidant) e aprant l’uèlh.
Épécamps
Épécamp (Sonme) en picard (Épécamps en francés) es una comuna francesa, situada dins lo departament de Somme e la region de Picardia.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Nòtas
<references group=N/>
A7V
thumb|right|[[Fotografia d'un A7V en 1918.]]
L'A7V èra un veïcul pesuc (33 tonas) armat d'un canon de 57 mm e de sièis mitralhièras. L'equipatge compreniä 18 a 19 òmes protegits per un blindatge frontau de 30 mm. Lei dimensions dau carri èran donc fòrça importantas (7,35 m de longor, 3,06 m de largor e 3,35 m d'autor) e pauc adaptadas au prat batalhier. Pasmens, la feblessa pus importanta de l'A7V èra sa garda au sòu de solament 4 cm que limitava son utilizacion a de terrens quasi liscs.
Lei participacions de l'A7V ai combats foguèron raras car leis Alemands preferiguèron utilizar de blindats britanics per constituïr seis unitats de carris. De mai, lo blindatge èra pas capable d'arrestar leis obús anticarri dau periòde. Pasmens, l'A7V foguèt actor dau premier combat de l'istòria entre doas formacions blindadas a la segonda batalha de Villers-Bretonneux (24-26 d'abriu de 1918). Lo rescòntre opausèt tres Mark IV còntra tres A7V e s'acabèt per la destruccion d'un carri alemand.
Nòtas e referéncias
.
Asnois (Nièvre)
Asnois es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Nièvre e la region de Borgonha.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Luis Goytisolo
thumb|Luis Goytisolo en [[1980]] Luis Goytisolo (Barcelona, 17 de març de 1935) qu'ei un escrivan catalan de lenga castelhana autor d'una tetralogia romanesca : Antagonía.
Oposat a la dictatura espanhòla de Franco, que ho empresoat per 'mor deu son ligam dab lo Partit Socialista Unificat de Catalunya dens la preson de Carbanchel.
Ibòs
Ibòs (Ibos en francés) qu'ei ua comuna gascona situada dens lo departament deus Hauts Pirenèus e la region administrativa d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Geografia
Autes vilatges e quartièrs : Eth Puei, Bastilhac.
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
La prononciacion qu'ei [i'bòs] (grafia fonetica deus autors). Las fòrmas ancianas que son : Yuos cap a 1140, au sègle XII e en 1285, Iuos au sègle XII, De Yvossio, en latin, en 1300, en 1313 e en 1342, Yuos en 1429, Ibos en 1541, Ibos (mapa de Cassini, a la fin deu sègle XVIII).
Segon Dauzat, dab eth sufixe aquitan -os, eth radicau qu'ei escur, gallic ivos, « tueis » (Joan Seguí), tèma pirenenc ibo-, « bon » (idem), nom gallic d'òmi Ibbu (Rohlfs).
Segon R. Aymard, Ibòs que s'explica per lo diu celtic Ibosus.
Segon Miquèu Grosclaude, lo radicau qu'ei escur, la sola causa segura qu'ei lo sufixe aquitan -ossum. Grosclaude que desbremba lo càmbiament de consonantisme.
Calixte Ier
Calixte I (mòrt lo 14 d'octòbre de 222) foguèt, segon la tradicion catolica, lo 16 evesque de Roma vèrs 217-222. Succediguèt a Zefirin (vèrs 199-217) e foguèt remplaçat per Urban I (vèrs 222-230).
Maugrat de descripcions fòrça negativas de son òbra per lo teologian Ipolit de Roma, Calixte I aguèt un ròtle major dins l'organizacion de la Glèisa durant lo pontificat de Zefirin — que li semblèt li fisar ò li laissar la gestion deis afaires pus importants — e lo sieu. En particular, dirigiguèt la bastida dei catacombas de Sant Calixte sota la Via Appia. Après son eleccion coma papa, reconoguèt lo maridatge entre esclaus e òmes liures ò l'intrada dei veuses au sen dau clergat. D'autra part, coma èra un financier experimentat, capitèt de donar una aisança novèla a la Glèisa.
Foguèt tuat dins lo corrent deis esmogudas consecutivas a l'assassinat de l'emperaire Elagàbal.
Arpas d'Ur
thumb|left|Arpa de la Reina thumb|Leonard Woolley dab l'Arpa de la Reina, ua de las quata descobèrta alavètz Las arpas d'Ur (tanben aperadas Liras d'Ur) que son los 4 instruments de còrdas mei ancians descobèrts e coneguts au dia de uei. Que datan de la debuta deu Periòd dinastic arcaíc (de cap a 2500 aban l'èra cristiana).
Urban Ier
Urban I (mòrt lo 23 de mai de 230) foguèt, segon la tradicion catolica, lo 17 evesque de Roma vèrs 222-230. Succediguèt a Calixte I (vèrs 217-222) e foguèt remplaçat per Poncian (vèrs 230-235).
Son pontificat foguèt marcada per l'absència de persecucions imperialas còntra lei crestians. En revènge, conoguèt de dificultats ambé l'antipapa Ipolit de Roma. Pasmens, la màger part de son accion es mau coneguda.
Dins lo corrent de l'Edat Mejana, venguèt lo sant protector dei vendémias en França e dins lei país germanics.
Aviron (Eure)
Aviron en normand (Aviron en francés) es una comuna normanda, situada dins lo departament d'Eure e la region de la Nauta Normandia.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Equipa nacionala femenina d'Azerbaitjan de fotbòl
L'equipa nacionala femenina d'Azerbaitjan de fotbòl (azèri: Azərbaycan milli qadın futbol komandası) es l'equipa nacionala femenina de fotbòl d'Azerbaitjan, constituida dels melhors jogaires de fotbòl de nacionalitat azèri, jos l'egida de l'Associacion de Federacions de Fotbòl d'Azerbaitjan.
A pas participat encara al Eurocopa Femenina de Fotbòl.
Fins al moment a pas atengut se classificar per disputar la Copa del Mond Femenin de Fotbòl, ni tanpauc los Jòcs Olimpics.
Resina (vegetala)
thumb|180px|[[Pòt de resina]] thumb|right|180px|Resina de [[Pin]] thumb|right|180px|La resina es utilizada per de fourmigas coma antiseptic, mas quand es liquida, pòt èsser una trapanèla mortala, a l'origina de las « [[Ambra|ambras d'insèctes »]]
Las resinas vegetalas son de substàncias naturalas secretadas per de vegetals. An l'aspècte d'un liquid pegant que sèca mai o mens rapidament al contacte de l'aire. Son sovent plan odorantas.
Lo tèrme de « resinós » es sovent utilizat per designar los conifèrs perque gaireben totes aqueles, coma los avets, los pins o los cipreses produson en abondància de resinas. D'unas, coma lo pinastre, fan l'objècte d'una expleitacion economica.
Mas totes los conifèrs ne produson pas de resinas e existís fòra dels conifère, fòrça vegetals donant de resinas: coma los Dracaena donan de resinas rojas autrescòs utilizadas coma colorants, las Burseraceae donant de resinas d'encens o de mirra, lo canabis dona una resina utilizada coma droga psicotròpa, eca.
Las resinas sortisson de cellulas vegetalas dons de canals resinifèrs o dedins de la planta. Se distrian del latèx que demòran dins las parets cellulàris e que ne s'escapan sonque en cas de ferrida.
Las resinas pòdon fossilizar e donar de matièrias coma l'ambra.
Las resinas son comptabilizadas per la FAO e las ecocertificacions forestièras coma « produchs forestièrs autres que la fusta ».
Presentacion
La resina pòt èsser solida o miègfluida, es insolubla dins l'aiga e dins l'etèr de petròli. Los conifèrs resinoses produson de colofana. La resina vegetala es utilizada dins la fabricacion de las resinas industrialas dins l'industria del plastic.
La resina del pinaster
Lo gema s'extrai dos principals composants per l'industria chimica: l'esséncia de terebentina (~ 20 %) e la colofana (~ 80 %).
La resina conten una mescla d’acids resinics que la natura e las proporcions varian seguent l’espècia e la provenéncia geografica.
Usatge per la fauna satvatge
Los estudis fachs en Jura soïs, en 2003, l’Universitat de Lausana mostrèt que la formiga (Formica paralugubris) profitariá de la proprietats antisepticas de la resina de conifèr (Picea). Alara que la vida sociala e lor biotòp expausan particularament l'espècia a las malautiás, los cercaires concluson en 2007 qu’en culhant aquela resina e en l'espandissent dins la formiguièra, se defendan melhor contra las bacterias e fungis patogèns.
En laboratòri, la resina arrestèt lo desvolopament de dos patogèns ubiquists e corrents dins lo mitan: la bacteria Pseudomonas fluorescens e lo fungi Metarhizium anisopliae. Serián los composats volatils (que de terpèns) e mai composats oleics que son en causa. Las formiga dels boscs son consideradas coma plan utilas dins l'ecosistèma forestièr, mas es encara tròp leu per saber s'existís una simbiosi entre resinó e formigas.
Dans les années 1980, on avait déjà noté que certains oiseaux incluaient dans les matériaux de leur nid des végétaux émettant des substances volatiles à effets antiparasitaires.
La « propolis », autre forma de resina, es extracha per las abelhas de borrons e de ruscas d'arbres poiriá aver de foncions similàrias.
Avion de fuselatge larg
Un avion de fusellatge larg es un avion comercial grand amb dos corredors. Lo diamètre abitual del fuselatge es de 5 a 6 mètres. Per la classa economica de la majoritat dels avions de fuselatge larg, los passatgièrs son assetats en filas de set a detz sètis, permetent una capacitat totala de 200 a 600 passatgièrs.
Seth MacFarlane
Seth Woodbury MacFarlane (nascut en 1973) es un conegut actor american de comèdias del cinèma.
Assimilacion (fonetica)
En fonetica, una assimilacion es un fenomèn que fa qu'un son d'un mot ven identic a un autre son o ne pren una partida dels caractèrs, pr'amor de son contacte, dirècte o indirècte (proximitat), ambe aquel autre son.
Andrieu Filippi
Andrieu Filippi (en francés: André Filippi; Tolon, lo 26 de julhet de 1902 - 14 d'abriu de 1962) sieguèt un pintre, gravaire e santonier e targaire provençau de Tolon.
Biografia
Lo paire d'Andrieu Filippi èra obrier dins l'arsenau de Tolon. Eu li entrèt tanben coma electrician. Se formèt en parallèle dins lei cors dau ser ai bèus arts.
Sus lo plan personau, se maridèt en 1921 ambé Fernande Filippini e aguèron un fiu. Lei dos sieguèron membres actius de l'Ecolo de la Targo ("Esòla d la Targa" en grafia classica) que li vodèt mantuna de seis òbras que sièguèron realisadas per illustrar sei publicacions.
Durant la Segonda Guèrra Mondiala eu e sa familha s'aparèn e s'asostèron dins la vila de Soliers Pònt que seriá una fònt d'inspiracion per eu.
Sieguèt tanben amic d'un autre grand pintre tolonenc : Enric Pertus.
Épehy
Épy (Sonme) en picard (Épehy en francés) es una comuna francesa, situada dins lo departament de Somme e la region de Picardia.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Lagremas de Jòb
Las Lagremas de Jòb (Coix lacryma-jobi), es una planta angiospèrma, de la familha Poaceae, utilizada dins l'alimentacion e la medicina d'Asia orientala. Es tanben coneguda jol nom de Coix Lacryma-Jobi. Aquela planta es originària de Birmania, mas es largament utilizada dins un fum de païses asiatics.
vinheta
Qualitats e proprietats
Aquela planta es tradicionalament utilizada dins la medicina chinesa per sas proprietats diureticas. Mai recentament se son descobertas de vertuts fins ara amagadas. Se ditz atal que pòt quitament luchar contra qualques fòrmas de càncer e contra lo colesteròl.
Es tanben utilizada coma una cereala, o per far d'alcòl o encara coma ingredient dins de sopas.
Noms dins los païses asiatics
Sanscrit: Vyjanti beads, gavedhuka, Moosho capuanas
Vietnamian: bo bo, hột bo bo , cườm gạo, o ý dĩ' (del chinés 薏苡)
Japonés: juzudama (数珠玉 or ジュズダマ) o hatomugi (鳩麦 or ハトムギ)
Noms dins las lengas europèas
Catalan: Llàgrimes de Job
Anglés: Job's Tears
Francés: larme-de-Job
Espanhòl: lágrimas de Job
Lo nom utilizat fa referéncia a Jòb (personatge biblic que patiguèt e lagremèt fòrça) pr'amor que los grans semblan de lagremas.
Negre (uman)
vinheta|« Pòbles d’Africa » dins l’enciclopèdia [[Alemanha|alemanda Meyers Konversations-Lexikon (1885-1890).]] Lo tèrme negre s'utiliza per designar un èsser uman de pèl escura. Concernís sovent d'èssers umans originaris de l'Africa subsahariana, mas pòt tanben qualificar de personas asiaticas (papós ...) o oceanianas (aborigèns …).
Los estudis scientifics, fondats dempuèi la mitat del sègle XX sus la genetica, afirmèron que lo concèpte de raça es pas pertinent per caracterizar los diferents sosgrops geografics de l'espècia umana que la variabilitat genetica entre individús d'un meteis sosgrop es mai importanta que la variabilitat genetica mejana entre sosgrops geografics,. Le consens scientific actual rebuta per quina que siá causa la preséncia d'arguments biologics per legitimar la nocion de raça, pertinenta sonque per una representacion arbitrària segon de critèris morfologics, etnicocsocials, culturals o politics, coma per las identitats.
D'un vejaire biologic la pèl escura es un epidèrma que compòrta un fòrt taud de melanina, es donc una adaptacion genetica eissida de la seleccion naturala permetent una proteccion fàcia als rais UV dins de mitans fortement solelhats. Aquestes mitan son mens someses al risc de caréncia en vitamina D al contrari dels païses faiblament solelhats ont los individús son de pèl clara.
Definicion, sinonimes e usatges
esquèrra|vinheta|[[San del Botswana.]] Basada sus la pigmentacion de la pèl, la categoria «negra» a pas de definicion formala e objectiva. Al començament del sègleXX, alara que las teorias racialas èran plan espandidas, aqueste tèrme èra associat a la nocion de « raça negra » e designava d'individús amb la color de pel mai o mens escura, sovent de pèls negres e d'uèis bruns, originaris de l'Africa subsahariana e dins una mendre mesura d'Asia del Sud e d'Oceania. Als sègle XIX e XIX, d'antropològs ensejavan de definir una « raça negra ». Aqueste tèrme es tanben utilizat per las legislacions dels Estats que practicavan una discriminacion basada sus una distinccion entre raças.
La pertinença de la classificacion de l'umanitat en un cert nombre de « raças » es ara contestada e debatuda pels scientifics, subretot a partir de las recercas geneticas. Alberto Piazza en 1997, Craig Venter en 2000 e Tony Fitzpatrick en 2003 afortisson qu'es impossible de devesir l'umanitat en raças, alara qu'en 2004, Marcus Feldman, Richard Lewontin, Mary-Claire King afirman que lo genòm de las personas permet d'identificar « las zonas geograficas que ne son eissidas », que nomenon « races » en anglés. Lo tèrme de raça demora pasmens un emplec corrent dins unas lengas, coma en anglés.
L'expression melanodèrme (del grèc μέλας, negre, e δέρμα, pel) a pogut èsser emplegat dins de discors pseudoscientifics e d'argumentaris racistas.
Saint-Omer (Pas de Calais)
Saint-Omer es una comuna francesa, situada dins lo departament del Pas de Calais e la region dels Nauts de França.
Ercules (constellacion)
La constellacion d'Ercules (Hercules en latin) es una constellacion de l'emisfèri nòrd. Presenta entre lei constellacions definidas per Ptolemèu au sègle I apC, representa l'eròi grèc Ercules. Situada au sud-èst de Vega, es formada d'estèlas pauc luminosas estendudas sus una partida importanta dau cèu. Es donc una constellacion malaisada d'identificar.
La constellacion assosta un objècte celèst famós qu'es l'amàs globular M13. Relativament luminós e ben estendut, aquel amàs es aisat d'observar per un astronóm amator. D'efèct, un pòrtavista permet d'identificar la forma redonda de l'amàs e un telescòpi amb un diamètre superior a 114 mm permet d'observar certaneis estèlas.
Betelgeuse
Betelgeuse (α Orionis) es una estèla de la constellacion d'Orion situada a 643 ans lutz de la Tèrra. Segonda estèla pus lusenta d'aquela constellacion e 9 dau cèu nuechenc, a una magnitud aparenta que varia entre 0 et + 1,3 segon un periòde de 5,7 ans.
Ercules (constellacion)
En fòra de l'amàs M13, Ercules tèn un autre amàs globular relativament aisat d'observar qu'es M92. Pus pichon, es pasmens una buta frequenta deis astronòms amators qu'un telescòpi de 200 mm permet d'i resòuvre d'estèlas.
Betelgeuse
Es una estela supergiganta roja d'un diamètre estimat entre 955 e 1200 diamètres solars e d'una massa d'aperaquí 15 massas solaras. Aquela talha giganta la classa entre leis estèlas pus grandas que son conegudas a l'ora d'ara per leis astronòms.
Wally Wingert
}} Wallace E. "Wally" Wingert (nascut en 1961) es un conegut actor american de comèdias del cinèma.
Beguena
thumb|left|Begena thumb| La beguena qu'ei ua mena d'arpa etiopiana pròcha de las mei ancianas arpas coneguda : las Arpas d'Ur.
La lengènda mistica que conta que seré estada aportada d'Israèl peu rei Menelik Ièr a partir de l'arpa deu Rei David. En vertat que's pòt iconograficament ha pujar l'istòria de la begena dinc au sègle XV. thumb|Gama de la begena
Lo musician que pòt causi de la jogar en bèth har bronir ua pèça de cuer.
Nauta Guiana
La Nauta Guiana es une anciana província de França.
Arpa paraguaiana
thumb|left|Arpa paraguiana L'arpa paraguaiana qu'ei l'instrument nacionau deu Paraguai ; qu'ei diatonica e decendenta de las l'arpas aportadas d'Espanha peu jesuitas.
Nauta Guiana
Lo tèrme designa d'en primièr los païses de la Guiana ligats al parlament de Tolosa, per oposion a la Bassa Guiana ligada al parlament de Bordèu. Atal i aviá: Pendent la creacion de las Generalitats, lo tèrme de « Nauta Guiana » designava alara la Generalitat de Montalban, la Generalitat de Bordèu foguèt alara considerada coma « Bassa-Guiana ».
Arpa paraguaiana
Com l'arpa classica las còrdas qu'ostentan un còde de colors (enter las blancas a còps que s'inetrcalan còrdas arroia e blavas) mes aqueth, se pòt segui lo còde de las arpas celticas o de concèrt (do arroi, fa blau), tradicionaument qu'ei desparier.
Nauta Guiana
I aviá alara:
Arpa paraguaiana
Com ei diatonica (non pòt pas cambiar d'acòrd e sustot de gama en plen jòc), exepcionaument qu'ei a còp hèita dab lhevadèr o, ua baga provesida d'ua punta que permèt tanben aus musician que causeishen aquesta tecnica de tiéner la còrda que volen puntejar entà la har baishar d'un miei tòn.
Nauta Guiana
L'assemblada provinciala de Nauta Guiana
En 1779, Necker creèt a títol experimental l’Assemblada provinciala de Nauta Guiana sul territòri de la Generalitat de Montalban (Carcin e Roergue), amb per capitala Vilafranca de Roergue. La vila foguèt causida per sa situacion centrala al sen de la Generalitat. De fach, causir Rodés o Caors auriá significat privilegiar Roergue o Carcin, e Montalban èra lo sèti d'administracions mai o mens ostilas a la novèla assemblada provinciala, que se'n levèt d'atribucions (l'intendent, lo burèl de las finanças e la cort de las ajudas e finanças).
Arpa paraguaiana
Un deus sons grans interprèts be son Félix Pérez Cardozo e Nicolás Caballero.
Nauta Guiana
L'assemblada provinciala de Nauta Guiana
L'Assemblada provinciala de Nauta Guiana remplaçava los Estats provincials de Roergue, de Carcin e la vescomtat de Turèna. Èra compausada de 52 membres: 10 membres del clergat, 16 nòbles proprietaris e 26 representants del tèrç estat (13 proprietaris abitant las vilas e 13 proprietaris abitant lo camp), e presidida per l'evesque de Rodés. Setze d'aquestes membres èran nomenats directament pel rei (los evesques de Rodés, de Caors, de Montalban e de Vabre, cinc nòbles e sèt deputats del tèrç estat), e devián designats los trenta e sièis autres membres per formar lo plen. Son primièr president foguèt Jérôme Champion de Cicé, amic e discípol de Turgot.
Tenguèt cinc sesilhas: Entre las sesilhas, l'administracion provinciala dispausavan d'un organ permanent, lo « burèl intermediari » o « comission intermediària », compausada de sèt membres aprobats pel rei (lo president de l'assemblada e dos membres de cada classa). La sesilha de 1788 foguèt anullada per Loís XVI a causa de la convocacion dels Estats general de 1789. Coma totas las assembladas provincialas, l'Assemblada provinciala de Nauta Guiana foguèt fin finala disolguda per la Lei del 22 de decembre de 1789 instaurant una novèla division del Reialame en departaments.
L'assemblada èra subretot en carga de l'impòst, del comèrci e de las òbras publicas. Es dins l'encastre de sas atribucions fiscalas que se donèt la mission de reformar lo cadastre de la província qu'èra la basa de l'imposicion de la talha. Prigondament novators, las òbras menadas per l'engenhaire geograf Jean-François Henry de Richeprey son un esboç del cadastre modèrne, per la separacion de l'aspècte fiscal e de l'aspècte topografic, las tecnicas rigorosas aplicadas, la realizacion de plans de pèças e de registres fiscals detalhats, la creacion d'una escòla de geomètres a Caors e d'una vertadièra administracion cadastrala.
Sent Joan deu Boset
Sent Joan deu Boset (Saint-Jean-du-Bouzet en francés) es una comuna gascona de Lomanha, situada dens lo departament de Tarn e Garona e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Fonetica sintactica
La fonetica sintactica es l'estudi de las modificacions dels mots quand son en contacte ambe d'autres mots dins un enonciat.
Beaulieu (Nièvre)
Beaulieu es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Nièvre e la region de Borgonha.
Geografia
Beaulieu A fòrça pauc de bòsc per çò qu'es dels autres comunas del costat. Al mièg de la, lo Prefècte Marlière en un quadre récapitulatif de l'estat dels bòsques en lo costat de Brinon indica que la superficie totala dels bòsques es de 9,60 a, intégralement de detenguts per proprietaris privats.
La vinha representava una part importanta de l'activitat dels abitants abans la crisi del Phylloxéra. Lo serral plantat de vinhas #que produsissiá un vin blanc èra de qualitat "mediocre" segon Delamarre e "bon" segon Marlière.
Beaulieu a très peu de bois par rapport aux autres communes du canton. Au milieu du, le Préfet Marlière dans un tableau récapitulatif de l'état des bois dans le canton de Brinon indique que la superficie totale des bois est de 9,60 ha, intégralement détenus par des propriétaires privés.
La vigne représentait une part importante de l'activité des habitants avant la crise du Phylloxéra. Le coteau planté de vignes qui produisait un vin blanc était de qualité "médiocre" selon Delamarre et "bon" selon Marlière.
Jun'ichiro Tanizaki
vinheta|drecha|Jun'ichiro Tanizaki en 1913 Jun'ichiro Tanizaki (谷崎 潤一郎 Tanizaki Jun'ichiro) es un escrivan japonés neishut a Tòquio dens lo quartièr de Nihonbashi lo 24 de julh 1886 e mòrt dens la medisha vila lo 30 de julh 1965.
Joenessa
Junichiro Tanizaki creish dens una familha aisada de mercadèr. Hè estudis deus brilhants a l'Universitat imperiau de Tòquio, mes en 1910 la roeina deu son pair l'oblija d'ic estancar. La medisha annada, publica son purmèr tèxte, una nòva crudèla e rafinada, Lo Tatoatge (刺青, Shisei), dens la revista Shinshicho (新思潮, « navèth corrent de pensada ») qu'a hondada dab quauques amics. L'istòria de la bèra cortisana e deu son tatoatge en forma de telaranha hè escandau e entinoa sa carrièra d'escrivan. En 1913, amassa totas sas nòvas dens un reculh titolat Lo Diable e subís las fulminacions de la censura que las jutja immoraus. Publica shens se desalenar dramas, comedias e scenarii ad una epòca on lo cinèma n'es enqüèra a sas prumerias. Revira tanben la pèça d'Oscar Wilde L'esventalh de Lady Windermere (Lady Windermer's Fan). Instalat a Yokohama, frequenta los residents estrangers e descubrís l'imatge de la hemna occidentau.