cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Marmolada
Marmolada (que li dison la "reina de las Dolomitas", Marmolèda en ladin e Marmolata en alemand) es un massís montanhós dels Alps orientals (Dolomitas) a la frontièra entre la província de Trent e la província de Belluno, punt culminant de las Dolomitas, qu'atenh l'altitud maximala de 3343mètres a la Punta Penia, delimitada a l'èst per la Val Pettorina e a l'oèst per la Val di Fassa, amb d'autras vals importantas al dintre del grop que son (d'èst en oèst) la Val Contrin, la Val di Grepa e la Val San Nicolò.
Non estrictament compausada de dolomita (coma las Dolomitas vertadièras) mas principalament de calcaris gris fòrça compactes derivats d'escuèlhs coralians (calcari de Marmolada), amb d'insèrts de matèria volcanica, cal senhalar tanben la preséncia dins lo massís del pus grand glacièr de las Dolomitas, lo glacièr de la Marmolada.
Pohnpei
Pohnpei (o ancianament, Ponape, Ascension) es una illa de Micronesia e un dels 4 Estats federats de Micronesia. La capitala n'es Kolonia.
Geografia
Pohnpei es situada dins las Illas Senyavin, un archipèla situat dins las illas Carolinas. Es constituït de Pohnpei e de dos atòls pichons, Ant e Pakin.
L'estat de Pohnpei, compren dins son territòri qualques atòls mai alunhats, Pingelap, Mokil, Ngatik, Nukuoro, Oroluk, e Kapingamarangi.
Demografia
L'illa còmpta dos centres urbans importants, Kolonia, la capitala del estat de Pohnpei e Palikir, aquèla dels estas federats de Micronesia.
Bishquec
vinheta|Bishquec (2007). Bishquec (Бишкек) es la capitala de Quirguizstan. Sa populacion èra estimada a 900,000 abitants en 2005. Sa superfícia totala es de 127 km².
Pohnpei
Demografia
La lenga de l'illa es lo pohnpeian, una lenga oceaniana que fa partida de las lengas micronesianas. L'anglés es vengut una lenga d'usança a Pohnpei, que lo territòri foguèt american de 1947 a 1986.
Istòria
L'illa foguèt descobèrta per los navegadors espanhòls al sègle XVI. Amb sa desfacha en 1898, dins la guèrra de las Filipinas, Espanha vendèt Pohnpei a Alemanha. Après la primièra guèrra mondiala, l'illa passèt dins las mans de Japon, jos mandat internacional. La segonda guèrra mondiala veguèt la fin de l'empèri colonial alemand en Pacific. Pohnpei foguèt integrat dins los territòris jos tutèla americana. En 1986, venguèt, un dels quatre estats dels Estats federats de Micronesia.
Monestièr (Lengadòc)
Monestièr (Monestiés en francés) es una comuna lengadociana en Segalar situada dins lo departament de Tarn e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Geografia
Monestièr es situat a qualques quilomètres de Carmauç prèp d'Albi dins lo departament de Tarn. Èra la capitala de la val de Ceron. Lo vilatge es cenchat per de liças – passejadas entres los valats e los ancians barris – los ostals son massats a l'entorn de la glèisa de Sant Pèire, dins una bocla del riu, sul Camin de Sant Jaume.
Istòria
Dins la primièra mitat del sègle X, lo luòc de culte e los alentorns son balhats a Deodat, abat de Sant Salvi, collegiada d’Albi, per Loís IV. Lo vilatge amb lo nom de Monasterio apareis pel primièr còp dins los escriches. Remembra son apartenéncia monastica, e benlèu l’existéncia d’un pichon monastèri que seriá estat bastit per òrdre de l'abat per abrigar qualques monges encargats del culte.
L’ocupacion del site es encara mai anciana: a 600 mètres del village, un oppidum establit al jonhent de Ceron e de Ceret mòstra qu'a l'Edat del Fèrre, los Òmes ja vivián dins la val. Qualques sègles mai tard, daissèron lo naut per s'installar sul site, prèp de la via romana anant de Rodés a Tolosa.
En 1229, a la fin de la Crosada dels Albigeses, lo site venguèt fieu dels evesques d'Albi. Un cosenhor èra encargat de sa proteccion. Al contrari de las bastidas caracteristicas d'aquela epòca, lo vilatge se bastiguèt d'un biais concentric a l'entorn de la glèisa.
Al sègle XIII un espital foguèt bastit fòra dels barris per abrigar los romieus del Camin de Sant Jaume, que una via segondària passava per la vila. La glèisa tornèt èsser bastida en 1550 amb un dessenh gotic, suls fondaments de l'anciana glèisa romanica.
Lo vam economic regional del sègle XVIII pòrta lo desvolopament al vilatge. Los escriches indican que comptava fins a 23 mercants e 13 mercats per an. Lo vilatge se desvolopèt subretot mercé al teissatge del cambe e al comèrci dels ases. Es a aquela epòca que los valats foguèron comolats e las muralhas destruidas per que lo vilatge s'espandiguèsse.
Al sègle XIX l'arribada dels teissuts de coton importats e lo desvolopament de la produccion de carbon dins lo bacin de Carmauç ont se precipitèron los teissièrs locals menèron lo vilatge al declin.
Luòcs e monuments
thumb|right|150px|[[Mesa al Tombèl de Combafa|mesa al tombèl]]
Billy-Chevannes
Billy-Chevannes es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Nièvre e la region de Borgonha.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Marnhagas e la Tor
Marnhagas e la Tor, (Marnhagues-et-Latour en francés) es una comuna roergassa situada dins lo departament d'Avairon e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Caudabronda
Caudabronda (Caudebronde en francés) es una comuna lengadociana situada dins lo departament d'Aude e la region d', ancianament de Lengadòc-Rosselhon.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Arremon taciturnus
Sos abitats naturals son los bòsques subtropicals o tropicals umids d'altitud bassa.
Auckland
Auckland es la pus granda vila de Nòva Zelanda, es situada dins l'Illa del nòrd. La populacion de l'airal urban es estimada a 1,300,000 estatjants, es a dire mai d'un quart de la populacion de Nòva Zelanda.
Uberach
Überach en alemannisch (Uberach en francés) es una comuna francesa del departament del Bas Ren e de la region d'Alsàcia.
Geografia
Lo pichon vilatge de Uberach voreja la Moder, a l'extrèm del país de Hanau, en la mitat superiora del Bas-Rhin.
Es accolé a Niedermodern e a la Walck, pichonas comunas elas meteissas accolées a Pfaffenhoffen. Uberach Es pro prèp de Haguenau e de Brumath.
Le petit village d'Uberach borde la Moder, au bout du pays de Hanau, dans la moitié supérieure du Bas-Rhin.
Il est accolé à Niedermodern et à La Walck, petites communes elles mêmes accolées à Pfaffenhoffen. Uberach est assez proche de Haguenau et de Brumath.
Auckland (omonimia)
Auckland pòt èsser :
Lista dels presidents d'Oganda
thumb|130px|Bandièra del president d'Oganda Lo president es lo cap d'Estat d'Oganda. Actualament sa foncion es principalament ceremoliala, e lo poder es concentrat en lo primièr ministre. Entre 1962 e 1963 Uganda era una monarquia.
Aquesta es la lista dels caps d'Estat d'Oganda de 1962 fins a uèi.
Giovanni Paisiello
Giovanni Paisiello (Tarent, lo 9 de mai de 1740 - Nàpols, lo 5 de junh de 1816) que ho un musician e compositor de musica d'estil classic italian de la fin deu sègle XVIII e de la debuta deu sègle XIX. Ua de las soas òbras las mei conegudas qu'ei lo son opèra Il barbiere di Siviglia, ovvero La precauzione inutile (Lo babèr de Sevilha, suber un libret inspirat de l'òbra de Beaumarchais).
Cuc Tolzan
Cuc Tolzan (Cuq-Toulza en francés) es una comuna lengadociana de Tolosan situada dins lo departament Tarn e la region Occitània.
Rosideae
Dins la classificacion filogenetica APG II (2003), las Rosidèas (anglés rosids) son un clad important. Las Asteridèas (anglés asterids) e las Rosidèas son los dos clads de las Dicotiledonèas vertadièras (anglés eudicots). Comprenon :
N.B. :  + .... = familha opcionala
Comparatz amb la sosclassa Rosidae (e Hamamelidae) en classificacion classica segon Cronquist (1981), amb una taxonomia intèrna diferenta.
Saint-Léger-des-Aubées
Saint-Léger-des-Aubées es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Eure e Loir e la region dau Centre.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Baneins
Geografia
La municipalitat de Baneins ocupa una superficie de 872 a, al nòrd de Sant-Trivier-sus-Moignans, amb una altitud compresa entre 215 e 271 mètres. Lo territòri de la municipalitat a traversat pel riu Lo Moignans, que # se tira un pichon ruisseau Lo Mazanan.
La commune de Baneins occupe une superficie de 872 ha, au nord de Saint-Trivier-sur-Moignans, avec une altitude comprise entre 215 et 271 mètres. Le territoire de la commune est traversé par la rivière Le Moignans, dans lequel se jette un petit ruisseau Le Mazanan.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Al Mièja Edat, la parròquia portava lo nom de Athaneins. Al fil del temps, lo nom de Baneins, #qu'èra aquel del castèl, l'a remplaçada. Lo étymologie rèsta incerta : lo nom Baneins proven benlèu d'un nom d'òme germanique "Bano" o "Banno", e la terminaison -eins fòrça frequent en la Dombes provendriá del suffixe "-ing" #que s'apond communément a fòrça patronymes germaniques.
Baneins Èra una distincion abans de venir vicomté, de contunh comtat jos Louis XIII. I èra vengut, amb Béreins e Dompierre-sus-Chalaronne, la douzième châtellenie de la sobeiranetat de Dombes.
De l'ancian castèl #qu'aperteniá al al chevalier Raoul de Baneins #que #donar lo sieu nom dins lo pòble, pas subsisteix cap de vestigi.
L'abandon del nom de luòc Athaneins per Baneins seriá doncas probablament ligat a l'identificacion del luòc-dich a l'egemonia dels senhors de Baneins.
De l'ancien château qui appartenait au au chevalier Raoul de Baneins qui donna son nom au village, il ne subsiste aucun vestige.
L'abandon du nom de lieu Athaneins pour Baneins serait donc probablement lié à l'identification du lieu-dit à l'hégémonie des seigneurs de Baneins.
Zama
Zama èra una vila de Numidia al sud oèst de Cartage. Èra una plaça fòrta que foguèt la residéncia del rei Juba I ont se tengava arèm e tresaur.
Es celèbra per la victòria de Scipion l'African sus Annibal Barca lo 19 d'octobre del 202 AbcC qu'acabèt la Segonda Guèrra Punica.
Estrabon ditz que foguèt destruida pels romans e demorèt en roïnas longtemps e Plini la torna mencionar coma ciutat liura amb lo nom de Zama Regia. Pendent l'empèri s'i establiguèt una colonia, fondada per Adrian, e aparéis amb lo nom de Colonia Aelia Hadriana Zama. Sant Agustin nomena un evèsque de Zama al sègle III (Marcellus) benlèu de Zama Minor, e apareguèron a aquela epòca las catedras de Zama Major e Zama Minor
Se sona a l'ora d'ara Jama e se trapa a l'oèst de Siliana (Tunisia)
Tarsac
Tarsac que pòt estar :
Saint-Valérien
Saint-Valérien pòt essèr:
Lo Montelh (Naut Léger)
Lo Montelh (Le Monteil en francés) z-es una comuna velaiesa situada dins lo departament del Naut Léger e la region d'Auvèrnhe Ròse Aups.
Comunas vesinas
400px|left|Distanças e posicion relativa
Champlin (Ardenas)
Champlin es una comuna francesa del departament de las Ardenas e de la region de Champanha e Ardena.
Geografia
Se tròba en lo nòrd dels ardennes. Al nòrd-èst de la França e près de la Belgica.
Se trouve dans le nord des ardennes. Au nord-est de la France et près de la Belgique.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Ids
Ids (en francés Hyds) es una comuna occitana de Borbonés situada dins lo departament d’Alèir e la region francesa d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament d'Auvèrnhe.
Geografia
Çò Œel, #que pren la siá font en la municipalitat vesina de Beuna, travèrsa la municipalitat de siás n'oèst, al sud del bourg.
La linha de camin de fèrre de Gatnat a Montluçon, porció de la connexion Lion - Bordèu|Bordèu via Limoges, travèrsa egalament la municipalitat e afranquís lo vallon del Œel pel viaducte del Sol.
L'Œil, qui prend sa source dans la commune voisine de Beuna, traverse la commune d'est en ouest, au sud du bourg.
La ligne de chemin de fer de Gatnat à Montluçon, portion de la liaison Lyon - Bordèu|Bordèu via Limoges, traverse également la commune et franchit le vallon de l'Œil par le viaduc du Soleil.
Comunas vesinas
400px|left|Distanças e posicion relativa
Istòria
Lo vilatge de Ids aviá jos l'Ancian Regim la particularité d'èsser partejat entre lo diocèse de Borges al nòrd e aquel de Clermont al sud.
La municipalitat a apertengut successivament a l'ancian costat de Doyet, al costat de Montmarault, de contunh, a partir del Segond Empèri, a aquel de Commentry.
Le village d'Ids avait sous l'Ancien Régime la particularité d'être partagé entre le diocèse de Bourges au nord et celui de Clermont au sud.
La commune a appartenu successivement à l'ancien canton de Doyet, au canton de Montmarault, puis, à partir du Second Empire, à celui de Commentry.
Hwang Kyo-ahn
Hwang Kyo-ahn (en corean: 황교안, en caractèrs sinocoreans 黃敎安) nascut lo 15 d'abril de 1957 a Seol, primièr ministre de la Corèa del Sud ven president interimari en 2016 a l'escasença de la suspension de la presidenta Park Geun-hye.
Rachemenia
La Rachemenia es un pichòt país imaginari pròpri a la campanha dei Reiaumes Oblidats, per lo juec de ròtle de Donjons e Dragons.
Es lo país mai a l'èst de Fadaruna e, ben que pauc conegut a causa de son isolacionisme, o es pasmens mai que lei grands plans dei Desolacions sensa Fin que precedís. Dins lo passat, fuguèt una província dau grand empèri de Mulhorand mai es subretot dei Mascs Roges que degue se mesfisar coma o atèstan lei temptativas d'invasions recentas.
L'òssa sociala rachemeni repausa sus sei formidables guerriers berserquers, que son dirigits per una cabala de mascas especificas d'aqueu país, leis "atrans". De nombrós ponchs culturaus rachemenis son librament inspirats de la Russia precrestiana.
Kosrae
Kosrae (o ancianament, Kusaie) es una illa de Micronesia e un dels 4 Estats federats de Micronesia. La capitala n'es Tofol.
Geografia
Kosrae es situada dins las illas Carolinas. L'estat federat de Kosrae comprend qualquas illas pròchas, dont Lelu pòblada de 1 500 abitants.
Demografia
La lenga de l'illa es lo kosraés, una lenga oceaniana que fa partida de las lengas micronesianas. L'anglés es vengut una lenga d'usança a Kosrae, que lo territòri foguèt american de 1947 a 1986.
Istòria
L'illa foguèt descobèrta per los navegadors espanhòls al sègle XVI. Amb sa desfacha en 1898, dins la guèrra de las Filipinas, Espanha vendèt Kosrae a Alemanha. Après la primièra guèrra mondiala, l'illa passèt dins las mans de Japon, jos mandat internacional. La segonda guèrra mondiala veguèt la fin de l'empèri colonial alemand en Pacific. Kosrae foguèt integrat dins los territòris jos tutèla americana. En 1986, venguèt, un dels quatre estats dels Estats federats de Micronesia.
Puluwatés
Lo puluwatés es una lenga oceaniana parlada als Estats federats de Micronesia.
Localizacion
Lo puluwatés es parlat dins los atòls de Puluwat, Pulap e Pulusuk, administrativament restacadas a l'Estat de Chuuk. Las illas fan partida de las Illas Carolinas.
Classificacion
Lo puluwatés es una de las lengas trukicas, una cadena dialectala de las lengas micronesianas. Aquestas son un grop de las lengas oceanianas, que fan partida de la branca malaiopolinesiana de la familha austronesiana.
Casamança
vinheta|Mapa de la region Casamança. vinheta|Païsatge tipic de Casamança. vinheta|Pòrt de Ziguinchor, decembre de 2017. Casamança (« Kasa ») (en portugués: Casamansa) es una region istorica e naturala de Senegal situada al sud del país e bordejant lo fluvi Casamança.
Geografia
vinheta Casamança es frontalièra de Gambia al nòrd, de la Guinèa Bissau e de Guinèa al sud e de la region de Tambacounda delimitada pel riu Kuluntu a l'èst. Es bordejada per l'ocean Atlantic a l'oèst. Casamança representa un seten de la superfícia totala de Senegal.
Casamança foguèt subdevesida en 1984 en doas novèlas regions administrativas: Ziguinchor e Kolda. En 2008, la region de Kolda foguèt a son torn subdevesida en doas novèlas regions: Kolda e Sedhiou. Casamança compta donc tres regions administrativas, de l'oèst a l'èst :
La region de Tambacounda èra ancianament una partida de la Casamança istorica. Per decret presidencial, foguèt separada de Casamança per prene lo nom de Senegal oriental a partir de 1962.
Populacion
Los Diolas son l'etnia majoritària, parlan los le diola (jóola) o ajamat, amb los dialèctes coma boulouf, fogny et kasa. Los Diola representan unes 60 % de la populacion. Los Wolof, que constitisson lo grop etnic mai important al Senegal, representant pas que cinc per cent de la Casamança.
Los Diolas son majoritàriament musulmans (75 %), 17 % son crestians, subretot catolics (diocèsis Kolda e Ziguinchor). 8 % son engatjats dins de cultes regionals animistas. Lo rèste de la populacion senegalesa es musulman a 94 %, Casamança compta doncas una mai granda proporcion de crestians que lo rèste del país.
La region es diferenta tanben del vejaire lingüistic del rèste de Senegal. Lo Crioulo, una lenga creòla africana de soca portuguesa que ven de l'epòca dels sobeirans colonials portugueses, es corrent. Senegal a l’estatut d'observator dins la comunautat dels païses de lenga portuguesa.
Istòria
Casaman!a, tanben nomenada país flup del nom del reialme diola que dominèt aquesta region, es un país de bòsques, de fluvis e de rius. Los primièrs colonizaires foguèron surpreses pels talent dels arquitèctes diolas, constructors de casas d’impluvium e de casas e estatge, coma a Mlomp per exemple. vinheta|Risièras sur l'Ila d'Ourong en sason seca. vinheta|Plaja al cap Skirring. D’aquesta region venguèron de personatges istorics que lutèron contra la colonizacion occidentala, e que sont, uèi encara, presents dins las memòrias, coma Djignabo Bassene o Aline Sitoe Diatta (Alyn Sytoe Jata ou Aline Sitow Diatta).
vinheta|150x150px|La bandièra adoptada per l’MFDC en [[1988. ]]
Agricultura
Dins las vals fluvialas de la Casamança e de sos afluents, la rizicultura es l'activitat principala. Dins lo plans, se cultiva de cerealas, legums, lachuga, notz de cajó, mangas, agrums e òli de palma. Lo long del riu Casamança e de sos afluents son praticadas la pèsca e l'ostreïcultura.
I a en Casamança una migracion de trabalh sasonièra o de longa durada constituida d'emigrants de Guinèu Bissau o de Guinèu, refugiats de la pauretat e de l'instabilitat que tòca los païses vesins dempuèi fòrça annadas.
Pèsca
La Casamança es rica en font alieuticas. Los desbarcaments de produchs alieutics dins la region de Ziguinchor son evaluits a 64.810 tonas en 2017, per una valor comerciala estimada a 23,39 miliards de francs CFA (35 milions d'èuros) que la gestion poiriá èsser largament èsser optimizada.
Una region minada
Dempuèi lo començ!ament del conflicte en Casamança en 1982, la productivitat de la region diminuiguèt fòrça. L'incertitud de contunh de la situacion politica e de las vastas espandidas de tèrras cobèrtas de minas terrèstras (que ja foguèron mai de1000 victimas) empachan l'expleitacion dels camps. L'esta Senegales s'èra engatjat a desminar la Casamança avant de 2021 mas la preseéncia de rebèls independentistas e l'abséncia de financiaments empachan lo bon debanament de las operacions.
Una economia de guèrra s'èra formada, que ne fan benefici las diferentas faccions rebèlas de Casamança. En subrexpleitant las fustas preciosas (coma la fusta de Pterocarpus erinaceus), la cultura del cambe o l’extorcion de proteccion, financian lor equipament e obtenga gaireben una independéncia al rspècte dels donator estrangièrs. Entre 2010 e 2015, unas 10 000 esctaras de boscs foguèron encediadas. Una ecatomba subretot deguda a las activitats d’una mafia chinesa plan organizada, que pilha los boscs de Casamança. Aquestas activitats se limitan pas a la Casamança, mas inclusisson los païses vesins, la Gambia e la Guinèa Bissau.
Climat
La region entièra de Casamança conéis un climat tropical de savana caud e mai o mens sec. Las temperaturas son de contunh pro nautas de jorn e passant rarament sota 20° C la nuèch, los meses de decembre e genièr essent mai frescs. La Bassa Casamança beneficia d’un regim termic marcat per un maxim de 38° C en junh. La sensacion de calor es atenuida per l'influéncia maritima sus la còsta. Es atal que lo climat es sensiblament diferent entre Cap Skirring (sus la còsta) e Ziguinchor a 70 km dins las tèrras ont la calor es mai estofanta.
La sason de las pluèjas en Casamança dura quatre a cinc meses e se situís entre junh e octobre. Las precipitacions mejanas dins la region son superioras a aquestas del rèste del Senegal, gaireben totas las regions recebrnt mai de 1270 mm per an e atenhent fin a 1780 mm. La vegetacion de Casamança es donc diferenta d’aquesta del Nòrd e del centre del Senegal.
Ecologia
La cobertura bosquièra en Casamança es grevament menaçada per l'expleitacion illegala del bòsc.
Beaupont
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Fornariá
Fòrça fornariás servisson tanben cafès e tès que los clients ne pòscan gausir atals dels produchs que s'i vendon.
Fornariás modèrnas
vinheta|250x250px|Fornariá a [[Òslo (Norvègia).]] I a a l'ora d'ara de fornariás de diferentas menas:
Parbaïsa
Parbaïsa o meileu Partbaïsa (Parbayse en francés) qu'ei un vilatge de Bearn deu bacin de Lac e tanhent de la vila de Monenh. Qu'ei ua comuna deu departament deus Pirenèus Atlantics e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
La prononciacion qu'ei [parba'izɔ]. Las fòrmas ancianas que son Partbayse en 1535, Part-Baysa en 1538, Parbaïse en 1776, Les Parbaise (mapa de Cassini, a la fin deu sègle XVIIIau).
Lo nom qu'ei compausat deu latin pars, partem, « costat, partida, lòc situat dens ua direccion » e lo nom de l'aiga Baïsa (cf. de la part de la mair, part-devant, part-darrèr, « deu costat de l'èst, de l'oèst », Partarrieu, « deu costat de l'arriu »). Lo lòc (vilatge, comuna) qu'ei situat près de Baïsa,.
Catedrala de la Santísima Concepción (Chile)
thumb|right|330px|La Catedrala en Concepción - -36.82753°N, -73.05131°W La Catedrala de la Santísima Concepción es una catedrala catolica romana situada en Concepción, Chile.
Sèti de Bèucaire
300px|thumb|Castèu de Bèucaire Lo Sèti de Beaucaire foguèt un dels conflictes militars mai importants de la crosada dels albigeses. Marquèt una etapa fondamentala pel comte de Tolosa Ramon VII e per sas gents en general que l'ofensiva foguèt ganhada per las tropas occitanas e se produsiguèt una inflexion que seriá desfavorable puèi a las armadas del rei de França capitanejadas per Simon de Montfòrt/
Antecedents del conflicte
Quand s'acabèt lo IVen concili de Latran, lo 14 de decembre de 1215, castiguèt sevèrament lo comte Ramon VI de Tolosa en lo desapoderar de sos territòris. La màger part de las possessions de Ramon (comtats de Tolosa, Agenés, Roergue, Carcin e Lodeva) èra estada autrejada a Simon IV de Montfòrt mentre que lo marquesat de Provença èra destinat al filh del comte, Ramon VII de Tolosa, e, cas que s'opausèsse pas a la coalicion del rei de França e del papa.
Aprèp qualques meses, Simon de Montfort se'n tornèt en França e s'endralhèt cap a París per far omenatge de ses nouvelles tèrras a Felip II August per las tèrras que se n'èra apoderat. Ramon VI s'èra refugiat a Genoa, amb son filh e dempuèi aquela vila, lo comte e son enfant decidiguèron de tornar recuperar lo marquesat de Provença. Debarquèron a Marselha e lai ajudèront la populacion de la ciutat e lo cònsols qu'èran a luchar contra l'avesque de Marselha. Per mercejar l'intervencion de las tropas tolosanas, los marselheses formèron sulpic una armada que lor permetèt de desliurar lo marquesat de Provença.
Quand lo papa Innocent III aviá decidit de tirar totes sos bens a Ramon VI, aviá pas mençonat la ciutat de Bèucaire. La vila aparteniá als arciavesques d'Arle e n'avián fisat lo contraròtle als comtes de Tolosa. En 1215, l'arciavesque l'aviá recuperada e fisada a Simon de Montfòrt, que i aviá laissat una garnison comandada per Lambèrt de Limós. Coma èra pas estada exprèssament mençonada dins la senténcia del papa, Simon de Montfòrt la considerava coma sia. La situacion de la vila còsta Ròse ne fasiá una ciutat plan importanta estrategicament per totes.
Lo sèti de Bèucaire
A partir d'aquel moment, Simon de Montfort acumulèt las errors en exacerbar la cruseltat qu'aviá ja exibit abans. Exigiguèt de garantias e fòrça moneda a la vila de Tolosa e transformèt aital l'animositat anteriora en òdi visceral.
Viviers
Viviers pòt essèr:
Fiera de Bèucaire
La Fiera de Bèucaire foguèt un mercat qu'amassava un public multitudinari originari essencialament de païses de la Mediterranèa mas tanben d'autres païses europèus mai alunhats. L'origina mai acceptada de la naissença de la Fiera se fixa sovent en 1217, gràcias a un privilègi acordat pel comte de Tolosa Ramon VI per recompensar la fidelitat e lo coratge de las gents de Bèucaire durant lo sèti de la vila per Simon de Montfòrt. Pasmens d'autres istorians n'aurián trobat de traças anterioras, siá en 1080 siá en 1168.
Descripcion
thumb|250px|Gravadura en color de la Fiera de Bèucaire del sègle XVIII. Dempuèi sa creacion, la fiera se celebrava durant lo mes de mai mas per de rasons comercialas foguèt portada al 22 de julh per tal de coincidir amb la fèsta de Santa Magdalena, çò que li donèt lo nom de "Fiera de Santa Magdalena". Durant fòrça temps durava pas que tres jorns mas en 1483, sortiguèt una ordenança del rei de França qu'alonguèt l'eveniment en considerar que devián èsser tres jorns de trabalh, valent a dire que se comptavan pas los jorns de fèsta ni mai los dimenges. Aital amb las fèstas de Santa Magdalena, Sant Jacme e Santa Anna donèt una durada de sièis a sèt jorns per aquesta celebracion. Finalament, en 1583, la durada arribèt a una dotzena de jorns gràcias a una novèla ordenança reiala.
La Fiera dins la literatura populara
L'atraccion suscitada per aqueste eveniment generèt una popularitat immensa que, segur, se repercutiguèt sus la literatura. L'òbra occitana probablament mai coneguda que parle de la Fiera es L'embarràs de la Fièira de Bèucaire del nimesenc Joan Michèl. Aqueste libre burlesc, publicat en 1657 e reeditat mantun còp, coneguèt una brava capitada populara.
Illas Auckland
Las illas Auckland (en maòri Motu Maha) es un archipèla jos l'administracion de Nòva Zelanda, compausat de sèt illas : la principala es l'illa Auckland; las autras son: l'illa Adams, l'illa Enderby, l'illa Disappointment, l'illa Ewing, l'illa Dundas e l'illa Green. Aquestas illas an pas de populacion umana.
Nieuil-l'Espoir
Nieuil-l'Espoir es una comuna francesa dau departament de Viena e de la region de Novela Aquitània.
Comunas limitròfas
400px|gaucha||Distanças e posicion relativa
Toponimia
Las atestacions ancianas son, per lhuec:
Chèc (pagament)
right|thumb|Un chèc. Lo chèc es un mejan de pagament escriptural utilizant lo circuit bancari. Es en principi utilizat per far transitar de moneda d'un compte bancari cap a un autre.
Lo chèc es un document escrit, valable entre 6 meses e 1 an e 8 jorns segon las leis del país de l'emetor. Es un mejan amb que lo « tiraire » (aquel que signa le chèc) dona l'òrdre al tirat (una banca o un autre organisme previst per la lei) de pagar sus presentacion e sens delai (pagament a vista) una soma donada al beneficiari.
Lo chèc es somés a de règlas fòrça divèrsas d'un país a l'autre. Sobretot, s'aquel fa pas partida dels mejans de pagament europèus previstes pel SEPA.
Aquela abséncia de normalizacion juridica internacionala sus sas caracteristicas e son utilizacion fa qu'es mal acceptat a l'estrangièr.
Auby
Auby es una comuna francesa del departament del Nòrd e de la region de.
Istòria
Se tròba dempuèi lo XIIe sègle pro sovent lo nom de Auby, mas amb orthographes variadas. Aquelas formas vàrian seguenta las epòcas, mas tanben seguenta los individus. En 1143, Albi, en un cartulaire del Abbaye de Marchiennes. En 1241, Albieum en lo primièr cartulaire de Artés. En 1248, Aubi, en una informacion judiciala del Comte de Flandre. En 1323 Obies en lo tresen cartulaire d'Artés.
Falha en principi reténer #qu'en aqueles tempses-ailà, i i aviá de pas orthographe. Per exemple, en una comanda adreçada per las gents del país al tinent general de la gouvernance en febrièr 1668 se tròba escrit Auby e en la siá responsa lo tinent general a escrich Oby.
Lo nom de la vila significa "Domeni de Albius".
Abans 1789, la municipalitat de Auby fa partida de la província d'Artés, coma tot lo costat oèst de levat de Raimbeaucourt e Râches. En 1790, en lo moment de la formacion de las departaments, a ligat al arrondissement de #Dotar e de contunh al departament del Nòrd #que #Dotar #èsser çò cap de-luòc fins en 1804.
On trouve depuis le XIIe siècle assez souvent le nom d'Auby, mais avec des orthographes variées. Ces formes varient suivant les époques, mais aussi suivant les individus. En 1143, Albi, dans un cartulaire de l'Abbaye de Marchiennes. En 1241, Albieum dans le premier cartulaire d'Artois. En 1248, Aubi, dans une information judiciaire du Comte de Flandre. En 1323 Obies dans le troisième cartulaire d'Artois.
Il faut d'abord retenir qu'en ces temps-là, il n'y avait pas d'orthographe. Par exemple, dans une requête adressée par les gens du pays au lieutenant général de la gouvernance en février 1668 on trouve écrit Auby et dans sa réponse le lieutenant général a écrit Oby.
Le nom de la ville signifie "Domaine d'Albius".
Avant 1789, la commune d'Auby fait partie de la province d'Artois, comme tout le canton ouest de Douai sauf Raimbeaucourt et Râches. En 1790, lors de la formation des départements, elle est rattachée à l'arrondissement de Douai et ensuite au département du Nord dont Douai fut le capluòc jusqu'en 1804.
Canton de Ròcahòrt
Lo canton de Ròcahòrt qu'ei ua anciana division administrativa de Lanas, situada dins l'arrondiment deu Mont, lo departament de las Lanas e la region d'Aquitània, adara de Navèra Aquitània. 12 de las 13 comunas que son dempuish 2015 dens lo canton de Hauta Lana Armanhac (burèu centralizator Labrit) e de la Comunautat de comunas de las Lanas d'Armanhac (SIREN 200 035 541). Sonque Poi de Sauç qu'es dens lo canton deu Mont de Marsan-1 e dens la comunautat d'aglomeracion Lo Mont de Marsan Aglomeracion (SIREN 244000808). La lenga autoctòna qu'ei l'occitan gascon, dens sa varianta occidentala.
Asterales
L'òrdre dels Asterales es un òrdre de plantas dicotiledonèas.
En classificacion classica de Cronquist (1981) compòrta pas qu'una sola familha:
En classificacion filogenetica APG (1998), la circonscripcion es :
En classificacion filogenetica APG II (2003), la circonscripcion es :
Douaumont
Douaumont es una anciana comuna francesa, situada dins lo departament de Mòsa e la region del Grand Èst.
Lo vilatge foguèt destruit en 1916 pendent la batalha de Verdun e foguèt pas rebastit. Fa partit dels nòu vilatges franceses destruits durant la Primièra Guèrra mondiala pas rebastits pr'amor que classats en zona roja del departament de Mòsa.
La comuna, en seguida d'una decision del conselh municipal e per arrestat prefectoral del 19 de decembre de 2018, venguèt una comuna delegada de la comuna novèla de Douaumont-Vaux, dempuèi lo 1èr de genièr de 2019.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Lo 21 de febrièr de 1916, lo tròn dels canons marca lo començament de la batalha de Verdun. Situat sul sector de Verdun, lo vilatge perdut per las tropas francesas lo 6 de març de 1916 foguèt représ lo 24 d'octobre e va desaparéisser jos l'acarniment dels bombardaments franceses e alemands.
Lo pintor oficial de l'armada francesa: François Flameng realizèt de nombroses crocadisses e dessenhs d'aqueles crudèls eveniments que foguèron publicat dins la revista : L'Illustration
Union Europèa
L’Union Europèa es una organizacion internacionala que recampa la majoritat dels estats del continent europèu. Aquela organizacion al còp supranacionala e intergovernamentala es estada establida amb aquela denominacion per 12 estats amb lo Tractat de Maastricht en 1993. L’Union Europèa completa compren la Comunautat Europèa, precedentament nomenada Comunautat Economica Europèa, dicha tanben Mercat Comun, tant coma doas formas de cooperacions institucionalizadas, la Politica Estrangièra e de Seguretat Comuna (PESC) e la cooperacion en matèria de justícia e d'afars interiors.
L’Union recampa vint e set estats europèus dempuèi lo de 2020 : Alemanha, Àustria, Belgica, Bulgaria, Chequia, Chipre, Croàcia, Danemarc, Eslovaquia, Eslovènia, Espanha, Estònia, Finlàndia, França, Grècia, Irlanda, Itàlia, Letònia, Lituània, Luxemborg, Malta, Ongria, los Païses Basses, Polonha, Portugal, Romania e  Suècia.
Institucions
Las institucions de l'Union Europèa son las institutions que regisson l'Union Europèas. Essent venguda una figura politica, economica e monetari, aquela a besonh d'institucions que lo ròtle es de defendre las seunas valors, los seus objectius, los seus interesses, e aqueles dels ciutadans e dels Estats membres, e que foncionan en collaboracion prima amb los govèrns e las administracions d'aqueles.
Segon l'article 13 del Tractat de Maastricht, aquelas institucions son las seguentas: lo Parlament Europèu, lo Conselh Europèu, lo Conselh de l'Union Europèa, la Comission Europèa, la Cort de Justícia de l'Union Europèa, la Banca Centrala Europèa e la Cort dels Comptes Europèa.
En mai d'aquelas institucions primárias foguèron creadas d'organs s'ocupan de domènis especifics (Mediator europèu), d'organs financièrs (BCE, BEI), consultatius (CESE, CDR), interinstitucionals (JOUE) o decentralizats (las agéncias).
Economia
vinheta|300px|Produch interior brut per abitant en dolars
Tractats Constitutius
Los tractats constitutius que menèron a l'Union Europèa sont dins l'òrdre cronologic:
Vejatz tanben
Las institucions de l'Union Europèa
Autras institucions activas en Euròpa
Articles ligats
Beaulon
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Gàllia
Gàllia (o las Gàllias) (del latin Gallia) es lo nom donat per los Romans als territòris, non latin e non german, d'Euròpa Occidentala al nòrd dels Pirenèus.
Lo gentilici gal galla (var. gau galla) o gallés -esa (latin Galli) es atestat pel primièr còp per Caton l'Ancian vèrs -168, per designar los abitants de Celtica qu'avián envasit la planura de Pò (la Gàllia Cisalpina). Lo mot gall, en breton e en irlandés modèrne significa "estrangièr pròche".
Al mièg del sègle I abC, Juli Cesar devesís la Gàllia Transalpina en tres partidas : Celtica, Aquitània e Belgica. Tanben, dins sas memòrias de la Guèrra de las Gàllias, Juli Cesar ditz que los pòbles nomenats galleses son diferents entre eles per lo lengatge, las costumas, las leis e que los galleses son separats dels Aquitans per Garona, dels Bèlgas per Marna e Sèina.
La conquista romana de Gàllia se realizèt en tres fasas :
Cisalpina, integrada a Itàlia sos la Republica, devenguèt una extension de Roma. Narbonesa constituiguèt una « província » romana situada fòra Itàlia (lo nom latin de provincia a donat en occitan « Provença »).
Los noms « Gàllia » e « gal/gallés » restèron en usatge per designar las províncias romanas de la rèsta d'aqueles territòris e lors abitants de cultura galloromana.
Tres definicions de Gàllia pòdon existir :
Tornike Kipiani
Tornike Kipiani (en georgian: თორნიკე ყიფიანი) es un cantaire georgian que nasquèt en Tbilissi, Georgia, dins lo jorn 11 de decembre de 1987.
Istòria
Nasquèt dins la capitala georgiana, Tbilissi dins lo jorn 11 de decembre de 1987.
En la siá enfància solie tocar lo piano e lo violin, mas li agradava pas fòrça e pauc après daissèt las leiçons. Quand Kipiani preferissiá la musica rap, los sieus cantaires favorits èran Eminem e Dr. Dre. Malgrat aiçò, inspirat per l'amor de lo sieu paire cap de Jimi Hendrix e los Beatles, decidís prene de classas de guitarra e comencèt a escriure de cançons el meteis. Fins ara, lo se pòt sovent veire en tocant la guitarra de divèrsas estelas del mond de l'espectacle georgian. Kipiani Se va graduar de la Facultat d'Arquitectura de l'Universitat Tecnica de Georgia, mas demorèt fascinat per la musica.
Foguèt lo primièr a ganhar la primièra edicion de la version georgiana de X-Factor.
En Eurovisión
En l'an 2017, se presenta amb Giorgi Bolotashvili a la seleccion de lo sieu país ont obtenguèron la vintena tresena posicion.
Kipiani diguèt que la siá cançon se sonarà Take Me As I Am
Desolacions sensa Fin
Lei Desolacions sensa Fin son una vasta region imaginària pròpria a la campanha dei Reiaumes Oblidats, dins lo juec de ròtle de Donjons e Dragons.
Arrondiment deu Mont
A partir de 2015
L'arrondiment que guarda 178 comunas.
Desolacions sensa Fin
Lei Desolacions sensa Fin son aquela granda region geografica que fa la joncion entre lei diferentei partidas dau principau continent d'Abeir-Toril : Fadaruna en son oèst, Cara-Tur en son èst, e Zaquara en son sud/sud-oèst. Sa partida sud èst subretot compausada dei plans dau Murgom e dau Semphar mai tanben dau Durpar e dau Cazari. Sa partida nòrd, traversada per la Rota deis Espècias, compren, ela, leis estèpas dei Tèrras de la Orde, lo Desèrt dau Nòrd e la Tèrra dei Demònis dei Nèus.
Cowboy
Lo cowboy (pron. [kɔbɔj], de l'anglés cow, « vaca », e boy, « gojat »), que significa « vaquièr » o « boièr » es un macip encargat del bestial bovin dins los païses anglosaxons de grands espacis coma lo Far West american e l'Outback australian.
Aquesta profession deriba d'aquesta del vaquero,al vam al Nòu Mexic als sègle XVI e XVII, mas se'n destria qu'aquestes son d' obrièrs agricòls. En efièch, al sègle XIX los elevatges de l'Oèst alimentavan l'ensemble del país; lo cowboy aviá donc per mission de menar las bèstias pel sud de las Grandas Planas, desprovesidas de camin de fèrre. Aquesta transumància, que s'acaba dins las annadas de 1890, donèt del cowboy un imatge d'òme liure, solitar e nomade, en unes punts alunhats de la realitat. A la fin del sègle XIX e tot lo long del sègle XX, fòrça òbras literàrias (romans, bendas dessenhadas) e films prenguèron per eròis de cowboys valent, cavalièrs euroamericans emerits e tiraire d’eleit prèsts a desgainar fàcia als Amerindians per salvar la veusa e l'orfanèl. Es tanben que lo cowboy se transformèt en un personatge mitic incarnant las valors americanas.
L'epòca espanhòl (Sègle XVI / 1821)
vinheta|Longhorn Al Sègle XVI, los conquistadors espanhòls exploran las regions situadas al nòrd de la Novèla Espanha e las colonizan a partir del sègle XVI. Pendent las expedicions d'exploracion del sud-oèst american nomenat alors « Nòu Mexic », per exemple pendent de l’expedicion de Francisco de Coronado en 1540, de bovins s'escapan e tornan a la vida fèra. De cavals espanhòls tornan tanben a la libertat : son los mustangs. Quand los Espanhòls s'installan al Nòu Mexic, al Tèxas puèi en Califòrnia, introduson l'elevatge d'animals fins alara desconegut del Amerindians (fedas, buòus, cavals). Las missions franciscanas espanhòlas practican un elevatge extensiu, amb l'juda dels Amerindians.
Los grands proprietaris plaçan los tropèls de bovins jos la vigiléncia de vaqueros, d'obrièrs agricòls montats sus de cavals. Amassan las bèstias pendent lo rodear e pòrtan un costum adaptat a lor activitat : un sombrero per se protegir del solelh, un bandana per respirar pas la posca, de garramanchas e d'esperons per montar a caval e un laç per prene los animals.
Lo periòde mexican (1821-1848)
esquèrra|vinheta|Un cowboy ([[1887)]] Amb la fin de la dominacion espanhòla e la partença dels proprietaris dels ranchos, los tropèls tornèron al fèr: un cabal disponible existís alara donc a l’Oèst. En 1820, quand arribon los primièrs colons, la region del Tèxas actuel compta près de 3,5 milions d'animals disponibles, los longhorns, subretot situats al Sud ont las pasturas son nombrosas e vegada permanentas. En 1832, lo Mexic ordon la dissolucion de las missions e lo partatge de lors tèrras, que van mai sovent als colons coneissent l'elevatge del bestial e avent los mejans de los crompar e gaire pas als Amerindians demorats gaireben totes caçaires nomads dins aquestas las regions. La venta d'aquestes vastes territòris, nomeants ranchos, qu'èran fins alara inabitats, interessa de nòus colons. Aquestas possessions son subretot utilizadas per l'elevatge del bestial pels rancheros, lors dirigents, qur son ajudats pels convertits amrrindians de las missions. Un elèit se forma d'entre aquestes rancheros e pren lèu d'importança al sen de la província mexicana.
D'Americans assajon un primièr còp de far benefici d'aquestes animals, mas per aquò cal d'òmes capables de gerir lo bestial: quitament se son nomenats encara los vaqueros, lo nom anglés « cowboy », aparegut sus la còsta atlantica del país a la fin del sègle XVIII, se difusa pauc a pauc en America del Nòrd. Començon a menar las bèstias a destinacion dels centres de consomacion del Missorí o de La Novèla Orleans. Amb l'independéncia del Tèxas en 1836, los « rancheros » venon « ranchs »; ca trapar de sortidas per aquesta vianda : se dobrisson novèlas dralhas, que menan animals fins al pòrt de La Novèla Orleans en Loïsiana. Pasmens, los tropèls transmeton una malautiá grevissma e contagiosa, la Texas Fever (« Fèbre del Tèxas ») que contamina en 1852-1853 lo bestial dels bordièrs. Alara, aquestes fan tot per s’opausar al passatge dels tropèls sus lors tèrras, sovent amb armas.
Lo cowboy e la conquista de l'Oèst (1848-1890)
vinheta|Prada dins lo Kansas Lo periòde que se debana dempuèi la desfacha mexicana  a la tencadura de la Frontièra marcada l'apogèu del biais de vida dels cowboys. Pendent la ronçada cap a l'aur, fòrça arriban en Califòrnia puuèi dins tot l'Oèst american. Aqueste afluéncia provòca una creissença de la demanda en vianda mas, après una assag capitat de menar las bèstias a Denver, la guèrra de Secession (1861-1865) empòrta l’elevatge dins la tormenta.
Al començament de las annadas 1860, l’immigracion creissenta et l’urbanizacion dels EUA menan al desvelopament del mercat de la vianda bovina, subretot sus la còsta Èst. Mai, los abituds alimentaris cambian, e la consomacion de buòu remplaça pauc a pauc à aquesta del pòrc, considerat coma un plat de paures. Los metges de l'epòca encoratjan la populacion a manjar du buòu. Enfin, cal poder noirir los soldats e los Amerindians de l'Oèst. Lo bestial de l’Èst sufís pas pau a provesir los grands centres ont la vianda poiriá trapar de sortidas, e los grands tuadors de l’Èst (Cincinnati, Chicago) an besonh de matèrias primièras. E lo Tèxas pòt respondre a aqueste demanda, mas lo caminament de las bèstias demora problematic. D'assags foguèron menats dins las annadas 1850 cap a Chicago, Saint Louis e quitament Nòva York, mas los resultats foguèron decebents. Dins una d'elas, cap a la Califòrnia, los animals arribèron jamai a destinacion. vinheta|Cowboys d'ara Un mercand de bestials de l’Illinois, del nom de Joseph Mc Coy, se n'apecep e cerca un punt d'escambi entre los elevaires e los crompaires, que se pòsca jònher sens tròp de dangièrs: causís Abilene, Kansas, cap de linha ferroviari de la Kansas Pacific Railway. Passa un contracte amb la companhiá, e desvolopa alara, a l'entorn de la vila, totas las infrastructuras necessàrias a la venta e a l’embarcament de las bèstias a bòrd del tren que los menarà cap a l’Èst : en 1867, los primièrs vagons cargats de buòus se'n van cap a Chicago. Pasmens, demoran a tornar las bèstias de lor punt d’origina fins a gara, es a dire près de 1000 quilomètres cap al Nòr d : aquí comença l’aventura que faguèt celèbres los cowboys, amb la granda transumància.
Estatut social e efectius
Se, dins l’imaginari collectiu, lo cowboy es l’American « soca pura », WASP perfièch, òme liure e drech, la vertat es diferenta sus mai d'un punts.
D'un costat, rèire l'imatge de libertat que la legenda associa al cowboy, aquesta a un estatut subalèrn de pauc envejar, amb de revenguts dels mai derisòris (1 $ per jorn). L’arribada del capitalisme dins l’Oèst provoquèt un gropament des tèrra, que sempre mai apartenon a de grands proprietaris; se metre a lor servici es alara un dels rares mestièrs prepausats dins la region e los patrons pòdon trobar de man d’òbra, quitament amb un salari tant fèble. Los joves son pivelats per la vida de lors aïnats, atrach provesit pels racontes mai o mens verais de las aventuras dels cowboys. En realitat, los cowboys constituisson un grop mespresat e explaitat pels proprietaris de ranchs. Pauc pagats e sens possibilitat d'accedir al credit, pòdon rarament venir proprietaris a lor torn e vivon de precaritat fòra dels periòdes de transumància.
D'un autre, lo fèble atrach del mestièr incita pas los Blancs a prene aqueste emplec que ven pas qu'aqueste d'un simple obrièr agricòl amb activitats dangierosas. En consequéncias e al contrari de l'Argumentum ad populum portat pel mite, son subretot de Negres (15 % dels efectius ) liberats de l'esclavatge, de Mexicans o de mestisses (15 % tanben) que compausan los 35 000 a 40 000 cowboys que prenon la dralha del bestial (Cattle Trail) entre 1865 e 1890.
Que que siá, i aguèt pauc de cowboy : jamai mai de 40 000, per una populacion de 60 milions d’Americans, çò qu'es tant mai susprenenta la notorietat imensa aquerida per aqueste grop social fin finala plan minoritari.
Equipaments e tecnicas
vinheta|Un cowboy sus son caval Se conéis los equipaments tipics del cowboy mas, aquí encara, aqueste inventèt pas res: las tecnicas utilizadas mostran una filiacion indiscutabla amb las practicas dels ranchos mexicans, çò que foguèt plan obliat per la legenda, preferissent far del cowboy un « pur yankee ». Se los vaqueros èran simplament de sedentaris al servici dels animals, per los noirir e los abalir, donèron al ranch americain de tecnicas e aisinas qu'utilizèron e adaptèron per la transumància: los vaqueros avián per exemple realizat le marcatge de las bèstias al fèrre roge.
Coma devián devaient capturar lo bestial fèr, inventèron una còrda de noses corrents portada al tèrme d’una pèrga, lo « lazo », ven mai tard lo laç que coneissèm. Long de 9 a 18 mètres, es fach de còrda o de cuer e son manejament demanda una bona experiéncia: sus un caval au galaup, ne cal far tornejar la bocla, puèi la lançar sul còl de l’animal, enrotlada lèu sus l’autre tèrme a l'entorn del pomèl de la sèla, e arrestar sa corse sens càser de caval.