cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Isômes
Geografia
Située au Sud de la Haute-Marne à la limite de la Côte-d'Or et de la Haute-Saône, à l'Est de la RN 74 et de l'A 31, le village est arrosé par la Coulange et le Badin qui y confluent.
Ban-de-Laveline
Ban-de-Laveline es una comuna francesa, situada dins lo departament dels Vòges e la region de Lorena.
Larret
Larret es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Nauta Sòna e la region de la Franca Comtat.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Biodiversitat
La biodiversitat es la varietat de la vida jos totas sas formas, sas combinasons e a totes nivèls, compresa la diversitat dels ecosistèmas, la de las espècias e la diversitat genetica.
Sant Savornin (Ròcavaira)
Sant Savornin (Saint-Savournin en francés) es una comuna provençala situada dins lo departament dei Bocas de Ròse e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur.
Cressé
Cressé es una comuna francesa, situada dins lo departament de Charanta Maritima e la region de Novela Aquitània, ancianament de Peitau-Charantas.
Comunas vesinas
400px|gaucha||Distanças e posicion relativa
Toponimia
Las atestacions ancianas son, per luec:
Dioxid de carbòni
Lo dioxid de carbòni (CO2) es un gas sens color, ni odor ni sabor, format naturalament per l'oxidacion totala del carbòni, que resulta dirèctament de la combustion de matèria organica o de combustibles fossils e del metabolisme dels èssers vius.
Lo CO2 es utilizat per l'anabolisme dels vegetals per produire la biomassa a travèrs la fotosintèsi, processus qui consistís a reduire lo dioxid de carbòni per l'aiga, gràcia a l'energia luminosa recebuda del solelh e captada per la clorofilla, en liberant d'oxygèn per produire d'òsas, e d'en primièr de glucòsa per lo cicle de Calvin. Lo CO2 es liberat, a travèrs lo cicle de Krebs, per lo catabolisme de las plantas, dels animals, dels fungi (mycètas, o campairòls) e dels microorganismes. Aquel catabolisme consistís especialament a oxidar los lipids e los glucids en aiga e en dioxid de carbòni gràcia a l'oxigèn de l'aire per produire d'energia e de poder reductor, sos forma respectivament d'ATP e de NADH + H+. Lo CO2 es per consequent un element fondamental del cicle del carbòni sus nòstra planèta. Es tanben produit par la combustion de las energias fossilas coma lo carbon, lo gas natural e lo petròli, e per la de totas las matèrias organicas en general. Es un sosproduit indesirable dins los processus industrials a granda escala. Un exemple es la produccion d'acid acrilic qu'es produit dins una quantitat de mai de cinc milions de tònas per an. L'escomesa dins lo desvolopament d'aqueles procediments es de trobar un catalisador e de condicions de procediments apropriadas que maximizan la formacion del produit e minimizan la produccion de CO2, , ,. De quantitats significativas de CO2 son an mai deslargadas per los volcans e autres fenomèns geotermics coma los gueisèrs.
En setembre de 2016, l'atmosfèra terrèstra ne conteniá a une concentracion de (parts per milion en volum), siá 0,0401 %. En 2009, aquela concentracion atenhiá precisament, contre solament  en 1839 d'après las caròtas de glaç prelevadas dins la region del cap Poinsett en Antartida , siá una aumentacion globala d'aperaquí 42 % en. En 2017, amb, despassèt un taus pas jamai atenh dempuèi.
Lo CO2 es un gas d'efièch de sèrra plan conegut, transparent en lutz vesedoira mas absorbissent dins lo domeni infraroge, de sòrta que ten a blocar la reemission vèrs l'espaci de l'energia termica recebuda pel sòl sos l'efièch del raionament solar ; seriá responsable de 26 % de l'efièch de sèrra a l'òbra dins nòstra atmosfèra (la vapor d'aiga n'assegurant 60 %) ont l'aumentacion de sa concentracion es responsable del rescalfament climatic constatat a l'escala de la Tèrra dempuèi los darrièrs decennis del sègle XX. En mai, l'acidificacion dels oceans resultant de la dissolucion del dioxid de carbòni atmosferic va comprometre la subrevida de nombroses organismes marins.
Cristiano Ronaldo
200px|right
Cristiano Ronaldo dos Santos Aveiro o mai generalament sonat Cristiano Ronaldo es un fotbolaire portugués nascut lo 5 de febrièr de 1985 a Madèira Joguèt fins en 2009 dins lo club anglés de Manchester United e jòga actualament al Juventus Football Club e per l'equipa nacionala de Portugal dempuèi lo 20 d'agost de 2003. Es considerat coma un dels melhors jogaires del mond.
Nouste Camp
Lo Noste Camp qu'ei un estadi de fotbòl e tanben un complèxe esportiu que se tròba suu territòri administratiu de la comuna de Visanòs, dens la banlèga de Pau.
Lo Nouste Camp, estadi a l'anglèsa ont lo public hè pròche deu terrèn, hè desempuish lo 14 de seteme de 2018 l'estadi deu Pau Fotbòl Club. Proprietat de la vila de Pau, lo projècte de construccion hè estat iniciat en 2015, la construccion s'estalhant de 2017 a 2018. Enfin, l'estadi hè estat agrandit e ajustat aus normas de la Ligue 2 en 2020-2021, entà s'ajustar aus critèris establits per la FFF e la LFP.
D'ua capacitat de 3 859 plaças assegidas, lo Nouste Camp hè lo estadi mei pichon de la Ligue 2 2022-2023. Lo primèr partida de Ligue 2 disputat aquiu vè lo Pau FC s'impausar 2 a 0 davant lo Havre Athletic Club. Lo complexe compren dus o tres terrèns destinats au fotbòl, comprenent un terrèn d'entrenament sintetic dab vestidors, un club-house e dus oficis.
Pendent longtemps, lo Pau FC hè era un club nòmada e benificia enfin dab aquest estadi de structures dedicadas. Primièrament, lo club evoluís suu Estadiu deu Hamèu, dinc a las annadas 1960 e puish a partir de 1991, en coabitacion dab los rugbimans de la Seccion Paulina.esquèrra|vinheta|LoNosteCamp
Estades anterioras
Lo FC Pau, a la soa creacion en 1959 pendent la separacion dab los Bleuets de Notre-Dame, hè un club de fotbòl nòmada, sense estadi dedicat. La majoritat deus partits se disputan a l'estadi des Bleuets, que s'ac fòrça vitèr inadaptat entà la practica deu fotbòl de naut-nivèu amateur.
Lo FC Pau se torna donc cap a l'Estadiu deu Hamèu, construit a las debanadas deus annadas 1950. Aquest estadi hè aquest moment un estadi militar destinat a la practica de l'atletisme. Enfin, lo FC Pau solicita tanben lo club bèthlèm deu fotbòl palois e bearnés d'après-guèrra, lo FA Bourbaki, entà disputar quauques partits a l'estadi Bourbaki.
A la fin deus annadas 1960, la renovacion de l'ancian "estadi Pedeutour" permet de dotar la vila d'un estadi de fotbòl. L'ensemble deu complexe hè renomenat Estadiu de l'Ousse des Bois. Situat au miei d'un gran conjunt sus las ribèras de l'Ousse des Bois, qu'ei degradat fòrça vitèr e hè estat un estadi maudit entà lo club. Après la refondacion deu club sota lo son nom actual de Pau Football Club, lo club navèga enter l'Estadiu deu Hamèu, partatjat dab la Seccion paloèsa, e l'estadi de l'Ousse des Bois, que coincideish dab ua periòda baisha a la seguida de la soa relegacion en National 2.
Renovacion de l'estadi de la Croix du Prince
A las debanadas deus annadas 2000, a la seguida deu desplaçament de la Seccion Paulina a l'Estadiu deu Hamèu, l'estadi de la Croix du Prince ei ara innocentat dempuish ua dàtzina d'annadas.
Lo president Bernard Laporte-Fray imaginè de renovar aquest venerable estadiu, mes las obres de reabilitacion s'an revelat insurmuntablas entà las financèras deu club e de la vila.
Lo Pau FC coabita donc dempuish 1991 a l'Estadiu deu Hamèu dab la Seccion paloèsa, a la seguida deu desplaçament dera rugebam que l'avèn deixat l'estadi de la Croiz deu Prince aqueth an.
Renovacion de l'estadi de l'Ousse des Bois
L'estadi de l'Ousse des Bois ei estat inaugurat en 1968, mes s'ei descomèis deteriorat.
A la mieiada deus annadas 2010, a l'entà que lo Pau FC cerqui un estadi, l'ipotèsi de la reabilitacion ei tornada a l'ordi.
Totun, lo projècte de renovacion de l'estadi de l'Ousse des Bois, pas plan agradat aths sostenaires e provocarè un levament de barrèras au Pau FC, ei definitivament abandonat en 2014.
Ei l'an seguent, en 2015, que la mairia de Pau desvèla lo son projècte de creacion d'un estadi novèth.
Construccion d'un estadi novèth
Des 2005, Joël Lopez, a l'entà lo president, milita entà la construccion d'un estadi novèth d'environ 6000 plaças.
L'estadi ei finalament estat construit a l'emplacement de l'ancian estadi de fotbòl americain de la plana deu Hamèu. Conçut pel grop Despré, basat a Nai, l'estadi se vòu evolutiu, dab la possibilitat d'ajotar tribunas en cas de promocion en Ligue 2. Una tribuna novèra de cara ei estada inaugurada en 2021.
L'estadi ei aprovat categoria III per la Federacion francesa de fotbòl.
Origines deu nom Nouste Camp
La vila de Pau, proprietària deu complexe, a hèit tàrdat de baptisar oficialament aquest estadi, mei d'un an après la primèra partida.
Dens aquera primèra annada d'explotacion de l'estadi, l'abséncia de denominacion oficiala's fèt sentir, e pluras pistas de noms potenciaus son alavetz suggeridas. L'appelacion "Estadi de las Pirenèus" avè l'apròp de Bernard Laporte-Fray e de Joël Lopez, mentresa que Jean-Michel Larqué milita entà un "Estadi Joan Larqué".
Totun, la natura ahorror deu void, un surnom sorgeish rápidament "Lo Noste Camp", portat pels sostenaires e lo jornalista Christian Sempé deu jornau paloi La République des Pyrénées. "Nouste Camp" significa "Nòstre tèrrain" en bearnés, a traduire per "Tèrrain deus Bearnés" en francés.
Así, lo nom Nouste Camp evoca mei un tèrrain deu desport que pas un estadi de fotbòl pròpiament dit, puish que lo mot estadi se traduisha per "estadi" en bearnés.
Enfin, las expressions bearnesas de "lenga nosta" e de "cultura nosta" designan respectivament la lenga e la cultura bearnesa e gascona.
Baptisme oficial
Lo nom Nouste Camp s'ancra dens las memòrias en las transmissions TV sus Canal+ Sport e Eurosport.
De mei, lo percorregut en Copa de França qui s'acaba a l'estadi deu Hamèu, dont la pelosa coneish críticas per la soa qualitat mediocre aqueth an, met especialament l'accent sus la question de l'estadi de fotbòl deu club. Aqueth nom ei alavetz poc a poc pres a partir de mai de 2020 per los medias nacionaus tals com L'Équipe.
Trivium
Ligams
Artes liberales בוגר אוניברסיטה Siedem sztuk wyzwolonych
Nouste Camp
Baptisme oficial
Lo districte de fotbòl de las Pirenèus-Atlantics adopta tanben aqueth nom tà las finaus de las cupas departamentalas de 2019.
Ligams
Lo Noste Camp,
Auriac de Dròt
Auriac de Dròt (Auriac-sur-Dropt en francés) es una comuna agenesa, situada dins lo departament d'Òut e Garona e la region de Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Geografia
Lo borg es sus lo sol site d'alluvions ancianas de tota l'anciana senhoriá de Duràs, una terrassa de 52 m. Son de tèrras fertilas e plan eissugadas, çò qu'explica que l'ocupacion deu sol fuguèt anciana.
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
Las fòrmas ancianas son capella de Auriaco, en latin, en 1326, Sancti Martini de Auriaco, en latin, en 1326, de Auriaco, en 1520. Auriac vendriá d'un nom latin d'òme Aurius (Dauzat) o Aureus, cognomen (Negre, Bénédicte Boyrie-Fénié), emb lo sufixe -acum, latinizacion deu sufixe gallés -ācon. Auriac èra donc probablament una anciana granda propietat antica qu'aviá per mèstre Aurius o Aureus. Bénédicte Boyrie-Fénié precisa que la prononciacion es [u'rja], [u'rja] de 'dro], dins un parlar que respècta normalament au- pretonic : aurelha [aw'rejə], aurai [aw'rɛj] [en realitat [ɔw'rejə], [ɔw'rɛj] ] e escriu per consequent Oriac de Dròt. Aquela degradacion es probablament d'origina gavacha o estrictament francesa (cf. lo vilatge de Pompérat, delà Dròt < Pontpeirat).
Lo determinant -sur-Dropt, « de Dròt » es oficial dempuèi 1927 ; en occitan es utilizat en cas d'omonimia.
Istòria
Auriac es après Anzàs, luec dispareissut près de Senta Colomba, un deus sites pus ancianament ocupats de la region de Duràs. La villa data deu sègle IV o avant e èra situada quauques desenas de mètres au sud deu borg. Èra una de las pus luxuosas (tròces de capitèus corintins en marme blanc, colomnas de marme gris, mosaïcas) puèi Auriac fuguèt una de las pus ancianas parròquias deu Duraqués, mès lo nom de Sent Martin permet pas de precisar exactament son ancianetat. Auriac fuguèt probablament una granda parròquia, mair d'autras futuras parròquias naissudas deus desboigatges.
Erchin
es una comuna francesa del departament del Nòrd e de la region del Nòrd-Pas de Calais.
Biogàs
Lo biogàs es un gas combustible, qu'es una mescla de metan e de dioxid de carbòni, produit per la fermentacion anaerobia, volontària o non, d'una biomassa.
Erchin
Geografia
200px|left|thumb|Erchin en lo sieu costat e lo sieu arrondissement Erchin es un vilatge tanben vallonné que plan. Se parla sovent d'en un autre luòc dels Monts de Erchin, #que son jalonnés d'un bòsc #que va fins al limit d'en primièr d'aquela de la municipalitat vesina : Lewarde
Sus las nautors de Erchin se situa lo famós castèl d'aiga éponyme, compausat de dos torns. Aquela bastissa alimenti ne de aiga, non solament Erchin, mas tanben las municipalitats avoisinantes, coma Monchecourt per exemple.
Lo vilatge se situa a qualques quilomètres de la jos-prefectura de, al sud-es.
200px|left|thumb|Erchin dans son canton et son arrondissement Erchin est un village aussi vallonné que plat. On parle souvent d'ailleurs des Monts d'Erchin, qui sont jalonnés d'une forêt qui va jusqu'à la limite d'entrée de celle de la commune voisine : Lewarde
Sur les hauteurs d'Erchin se situe le fameux château d'eau éponyme, composé de deux tours. Ce bâtiment alimente en eau, non seulement Erchin, mais aussi les communes avoisinantes, comme Monchecourt par exemple.
Le village se situe à quelques kilomètres de la sous-préfecture de Douai, au sud-est.
Aghione
Aghjone en còrs (Aghione en francés) es una comuna corsa, situada dins lo departament de Nauta Corsega‎ e la region de Corsega.
Geografia
Aghione A situat en bordure de la plana orientala, a l'oèst de Aléria. La municipalitat a adaigat pel Tagnone, afluent del Tavignano, #que separa una zòna de tucs al nòrd e una zòna de plana, mai importanta en superficie, al sud.
L'abitat es extrèmament escampilhat. Çò Cap de-luòc compren pas que qualques ostals, la comuna es en lo masatge caseriu de Casone, en la plana ; al nòrd-oèst, los caserius de Chioso e Teppa reagrupen una part de la populacion.
La municipalitat a traversat, en la siá part sud, per la rota départementale 343 #que connècta la RN 198 a l'anautita vallée del Tagnone (Vezzani, cap de-luòc del costat, a 25 quilomètres). La D 443 se'n desliga al luòc-dich Samuletu, passa a Aghione-cap de-luòc, e puja a Casevecchie.
Aghione est situé en bordure de la plaine orientale, à l'ouest d'Aléria. La commune est arrosée par le Tagnone, affluent du Tavignano, qui sépare une zone de collines au nord et une zone de plaine, plus importante en superficie, au sud.
La commune est traversée, dans sa partie sud, par la route départementale 343 qui relie la RN 198 à la haute vallée du Tagnone (Vezzani, chef-lieu du canton, à 25 kilomètres). La D 443 s'en détache au lieu-dit Samuletu, passe à Aghione-chef-lieu, et monte à Casevecchie.
Istòria
Al cors de la Segonda Guèrra mondiala, Aghione servís de aérodrome a las chasseurs de la 15th USAAF en lo marc del débarquement en Provence.
Au cours de la Seconde Guerre mondiale, Aghione sert d'aérodrome aux chasseurs de la 15th USAAF dans le cadre du débarquement en Provence.
Coren
Coren o Corin (Coren en francés) z-es 'na comuna auvernhata, situada dins lo departament delh Cantal e la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament d'Auvèrnhe.
Comunas vesinas
400px|left|Distanças e posicion relativa
Toponimia
Las fòrmas ancianas son Coren, en 1185, Corentz, de Corenh, en 1329, Corent, al sègle XIV, Corentum, latinizacion de 1441, Core, en 1508, Couren, en 1584, Le molin de Corem, en 1631, Conritz, en 1640, Corain, en 1660, Corein, en 1664, Corin, en 1784 Per Dauzat, Coren ven d'una raiç preindoeuropèa *cor-, varianta de *car-, « ròc ». Coren e los noms del meime tipe correspondon a de luòcs sus una nauçada. Per Xavier Delamarre, lo nom coren(n)on es totalament celtic : *cor- a lo sens de « barrar, claure ».
La prononciacion es [ku'ri], articulada a Lastiguet, que sembla atestada en 1640 e 1784. Lo vocalisme de la segonda sillaba es regular : un e tonic passa a [i] en Auvèrnhe nalt. L'abséncia de prononciacion de -n finala es anormala per una finala antica -ennon. Delamarre explica que l'etime es coren(n)on, çò que laissa plaça a la possibilitat d'un sufixe -enon (e -n simpla s'amudís en finala). L'atestacion del sègle XIV, Corent, amb -t parasit, coma d'altras (1329, 1441...) supausa pasmens -n articulada. Analogia amb d'altres Coren o amudiment tardiu de -n finala ?
Nòtas
<references group="N"/>
Arzay
Arzay en arpitan (Arzay en francés) es una anciana comuna arpitana dau Daufinat, situaa dins lo departament d'Isèra e la region d'Auvèrnhe Ròse Aups. Dempuèi lo 1èr de genièr de 2019, es una comuna delegada de la comuna novèla de Porte-des-Bonnevaux.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Saint-Nicolas-des-Biefs
Saint-Nicolas-des-Biefs (en francés) es una comuna occitana de Borbonés situada dins lo departament d'Alèir e la region d'Auvèrnhe Ròse Aups, ancianament d'Auvèrnhe.
Istòria
Es Cassini, lo celèbre géographe de Louis XV #que #fixar lo nom de la parròquia : Sant Nicolas dels Biefs. Un bief en essent una dérivation artificiala d'un cors d'aiga, aquel es pas pas ailà #que cal #cercar l'origina del nom. Sens dobte, es pas ne fa que la transcription en francés de Sant Nicolas de Albiez prononciat en patois local.
Lo sieu isolament relatiu e los sieus accèsses particularament malaisits a l'epòca #far que, en lo moment de la Revolucion francesa, St-Nicolas #èsser la sola municipalitat del departament del Aliar #que lo nom n'èra aquel d'un Sant a ne cambiar pas... #èsser d'en un autre luòc un refugi per de nombroses sacerdòts rebèls de la region #que #pasturar i exercir lo sieu ministèri amb lo supòrt de tota la populacion pendent los ans de la Terror e de la Convencion.
La promulgation e l'aplicacion de la lei de separacion de la Eglise e de la Estat al començament de la #èsser la causa de qualques scènas #dignas de la filmographie d'un Dòn Camillo...
Coma fòrça municipalitats ruralas, Sant-Nicolas dels Biefs a pagat una tribu particularament pesada en lo moment de la Primièra Guèrra mondiala: 55 òmes, siá près de 11 % de la populacion masculina totala mas paissièra en la tranche de age de las 18/40 ans, son mòrts a la tèsta. Sens comptar totes #çò que #tornar grèvament ferits, amputats o andicapats a vida. Los 1.050 abitants de 1910 èran pas mai que 800 en 1930... E 350 en 1965. Lo èxode rural a enviat, en doas ondas principalas (1920/1935 e 1955/1970) principalament cap a las aglomeracions de Roana e de Vichèi una man de œuvre abondiua e pauc qualificada, mas valenta, fisabla e dura a la taca.
Los descendents d'aqueles emigrats de proximitat an gardat un attachement fòrça fòrt dins lo país e i an conservat e mantengut los ostals de familha. St-Nicolas dels Biefs se tròba èsser, d'aquel fach, la municipalitat de la region Auvergne #que compta çò de mès de residéncias secondaires per una residéncia principala. Es la una de las rasons #que fan #qu'en periòde estival, la siá populacion es facilament multiplicada per 3 o 4.
La création de la commune semble dater du, lorsqu'un oratoire dédié à St Nicolas fut édifié par Nicolas d'Albiez sur le plateau de Muzy, à plus de 1000 m d'altitude. Bien que le lieu fût particulièrement rude et pauvre, la population se fixa peu à peu autour de cet édifice qui évolua en chapelle et c'est au cours du que fut créée la paroisse.
En 1662 des verriers originaires de Lorraine vinrent s'y installer. Ils trouvèrent ici en Montagne Bourbonnaise le sable, l'eau et la fougère indispensables à la fabrication du verre; l'argile nécessaire à la construction des fours y était également présente. Pendant 120 ans ils s'adonnèrent à leur art, aidés par une importante main d'œuvre locale et vénitienne. La gobelèterie produite en grande quantité était vendue à des colporteurs qui parcouraient la campagne afin d'écouler leur marchandise. Cette tradition verrière est présentée au Musée du Verrier, où est reconstitué un four de taille identique à ceux utilisés au ; des pièces archéologiques, un musée du verre et des vidéos offrent aux visiteurs l'occasion de retrouver cette histoire locale ainsi que des informations relatives à la fabrication du verre en Montagne Bourbonnaise. Dans les années 1930 de nombreux sites verriers furent découverts et fouillés par un médecin vichyssois, le docteur Léon Chabrol. Au cours des années 1990 Pierre-Yves Blettery décida de créer un musée retraçant cette histoire. Actuellement quelques bénévoles animent cet intéressant musée ouvert en juillet et août les après-midi, et le reste de l'année sur rendez-vous.
Si la fabrique du verre se fit toujours autour du village historique situé sur le plateau de Muzy, la rudesse du climat du lieu fit que très vite les maitres-verriers fixèrent leurs habitations un peu plus bas, à environ 2 km, en un endroit beaucoup moins rude et plus abrité des vents. Peu à peu une partie de la population fit de même et une nouvelle église fut édifiée dans ce qui allait devenir l'actuel bourg de la commune.
C'est Cassini, le célèbre géographe de Louis XV qui fixa le nom de la paroisse : Saint Nicolas des Biefs. Un bief étant une dérivation artificielle d'un cours d'eau, ce n'est pas là qu'il faut aller chercher l'origine du nom. Sans doute, n'est-il en fait que la transcription en français de Saint Nicolas d'Albiez prononcé en patois local.
Son isolement relatif et ses accès particulièrement difficiles à l'époque firent que, lors de la Révolution française, St-Nicolas fut la seule commune du département de l'Allier dont le nom était celui d'un Saint à ne pas en changer... Elle fut d'ailleurs un refuge pour de nombreux prêtres réfractaires de la région qui purent y exercer leur ministère avec le soutien de toute la population durant les années de la Terreur et de la Convention.
La promulgation et l'application de la loi de séparation de l'Eglise et de l'Etat au début du furent la cause de quelques scènes dignes de la filmographie d'un Don Camillo...
Comme beaucoup de communes rurales, Saint-Nicolas des Biefs a payé un tribu particulièrement lourd lors de la Première Guerre mondiale: 55 hommes, soit près de 11 % de la population masculine totale mais prise dans la tranche d'age des 18/40 ans, sont morts au front. Sans compter tous ceux qui revinrent gravement blessés, amputés ou handicapés à vie. Les 1.050 abitants de 1910 n'étaient plus que 800 en 1930... et 350 en 1965. L'exode rural a envoyé, en deux vagues principales (1920/1935 et 1955/1970) principalement vers les agglomérations de Roanne et de Vichèi une main d'œuvre abondante et peu qualifiée, mais courageuse, fiable et dure à la tache.
Les descendants de ces émigrés de proximité ont gardé un attachement très fort au pays et y ont conservé et entretenu les maisons de famille. St-Nicolas des Biefs se trouve être, de ce fait, la commune de la région Auvergne qui compte le plus de résidences secondaires pour une résidence principale. C'est l'une des raisons qui font qu'en période estivale, sa population est facilement multipliée par 3 ou 4.
Betaucourt
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Aubermesnil-aux-Érables
Aubermesnil-aux-Érables es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Sèina Maritima e la region de la Nauta Normandia.
Geografia
Situat en una vallée, lo vilatge es la font de la Yères.
Los qualqu'uns caserius se tròban enclavés, mai o mens, en la Bòsc d'Agut.
Commune de l'Entre Bray et Picardie (ou pays du Talou) située dans le canton de Blangy-sur-Bresle.
Situé dans une vallée, le village est la source de l'Yères.
Les quelques hameaux se trouvent enclavés, plus ou moins, dans la Forêt d'Eu.
Istòria
Çò En determinant "a los-Érables" a #èsser apondi en 1969 pel cònsol de l'epòca, Raymond Modard.
Le déterminant "aux-Érables" a été ajouté en 1969 par le maire de l'époque, Raymond Modard.
Alhazen
Abū ʿAlī al-Ḥasan ibn al-Ḥasan ibn al-Haytham (arabi: ابو علي، الحسن بن الحسن بن الهيثم; persan: ابن هیثم, latinizat en Alhazen) (nascut en 965 a Bassòra - defuntat en 1039 al Caire) èra un scientific arabi    polimatic. Faguèt de contribucions significativas als principis d'optica, mas tanben de fisica, anatomia, astronomia, engenhariá, matematica, medecina, oftalmologia, filosofia, psicologia, percepcion visuala, a a la sciéncia en general mercé a l'aplicacion del metòde scientific. Es de còps que i a sonat al-Basri (arabi: البصري), d'après son luòc de naissença: la vila de Bassòra. Èra tanben escaissat Ptolemaeus Secundus ("Ptolemèu lo Segond") o simplament "Lo fisician" en Euròpa medievala.
Apanatge
Un apanatge es 'na concession de feu, presa sus lo domeni reiau, facha per lo sobeiran reinant a sos filhs mai joves exclús de la succession. Lo mot ven dau bas-latin ad panem que significa. La practica daus apanatges se desvolopet emb l'extension de l'autoritat reiala a partir dau segle XIII, puei desapareguet a partir de la fin de l'Atge Mejan emb l'afirmacion de l'autoritat exclusiva de l'estat reiau.
Biocombustible
Un biocombustible pòt generalament èsser definit coma un combustible solid, liquid, o gas compausat, derivat de biomassa, es a dire un combustible amb poder calorific naut, fach de matèria organica que ven dirèctament o indirèctament de la fixacion d'energia solara per la fotosintèsi. Coma per exemple, l'etanòl eissit de la cana de sucre, utilizat dins las automobilas en Brasil.L'utilizacion de biocombustible es considerat coma un biais de redusir la dependéncia a las energias fossilas, mas aquò sovent al prètz d'una desforestacion importanta.
A l'ora d'ara, doas filièras principalas existisson : La produccion mondiala d'agrocarburants s'enauça a en 2019, en progression de 56 % respècte a 2010. Los principals païses productors son los Estats Units (37,9 % del total mondial), Brasil (24,1 %) e Indonesia (6,7 %).
Bilan environamental
Un estudi de la Comission Europèa publicat en març de 2016 e représ par l’ONG Transpòrt e Environament mòstra que la màger part dels biocarburants, luenh d’èsser vertuoses pel clima, emeton en fach mai de gases d'efièch de sèrra que los combustibles fossils ; aquò concernís subretot lo biodiesèl : 1 litre de biodiesèl emet 1.8 còps mai de gas d'efièch de sèrra en mejana qu'un litre de gazòl fossil ; mai precisament, lo litre de biodiesèl eissit del colza representa 1.2 còps mai d’emissions que lo litre de gazòl, aquel produch a basa de sòja dos còps mai, e lo a basa d'òli de palma tres còps mai. Lo bilan fòrça negatiu de l'òli de palma s'explica mai que mai pel cambiament d’afectacion dels sòls : sa produccion es la causa principala de desboscament dins los bòsques d'Asia del sud-èst.
Cilly
es una comuna francesa del departament d'Aisne e de la region de Picardia.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Castellers
thumb|rigth|350px|Los [[Castellers de la Vila de Gràcia a Lhèida (24-10-2009)]] Los Castellers que son ua tradicion de Catalonha que consistís en montar piramidas umanas. Los castells que son los bastiments resultat d'aquesta activitat. Aquestes bastiments que's realizan au son de la gralla, instrument tradicionau catalan. Las personas que participan d'aquesta activitat, que's sonen tanben castellers e s'abilhen dab ua faixa, pantelons blancs e ua camisa deu color deu grop (colla en catalan) que representen. Casteller qu'ei un mot catalan qu'identifica las personas que basteishen castells; castell en occitan que significa castèth.
Istòria
Las purmèras informacions qu'avem deus castellers que son deu XVIII sègle dab lo nom de Ball de Valencians. Aquestes Balls de Valencians qu'eran petits bastiments que's realizavam en acabar las processons religioses. De la rivalitat deus diferents grops de Valencians tà har lo bastiment mei haut que vadon los castells modernes. Qu'existissen dejà dus grops de Xiquets de Valls a la debuta deu XIX sègle.
Que i avó un purmèr moment d'aur en l'istòria deus castellers pendent la dusau meitat deu XIX sègle dab lo bastiment de castells de 9 solèrs. Aqueste purmèr moment d'aur qu'arribà a la fin hens los purmèrs ans deu XX sègle e las annadas 20 qu'estó suul pic de desaparèisher. Fin finala la tradicion que seguí viva e pauc a pauc qu'anà en recuperar los niveus viscuts hens la purmèra edat d'aur deus castells deu XIX sègle. Uei dia que vivem la dusau edat d'aur dab bastiments que hasèva quasi 100 ans que non se podèvan véder.
Gramatica de l'esperanto
Gramatica de l'esperanto
Descripcion de l'esperanto: lernu.net
Jaulges
Jaulges es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Iona e la region de Borgonha.
Istòria de l'Empèri Mongòl
L'istòria de l'Empèri Mongòl se debanèt de l'unificacion dei tribús mongòlas per Genghis Khan fins a son esclatament après la mòrt de Mongke.
Jaulges
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria de l'Empèri Mongòl
L'unificacion dei tribús mongòlas
thumb|right|Estats e frontieras principaus en Asia avans lo començament de l'expansion de l'Empèri mongòl.
Jaulges
Nòtas
<references group=N/>
Istòria de l'Empèri Mongòl
L'unificacion dei tribús mongòlas
Au sègle X, la region compausada de la Mongòlia modèrna, de Manchoria e dau nòrd de China èra sota lo contraròtle de la dinastia Liao. Rebutada en 1125 per la dinastia Jin fondada per lei Jurchens, laissèt la plaça a una tièra d'estats e de tribús independentas. Per exemple, lo platèu mongòl èra devesit entre cinc confederacions tribalas. De conflictes nombrós se debanèron entre l'estat Jin e aquelei tribús. Lei Jin foguèron capables de batre lei Mongòls en 1161 mai poguèron pas realizar la conquista de lor territòri.
La formacion de l'empèri per Genghis Khan
thumb|right|Empèri mongòl a la mòrt de Genghis Khan.
thumb|right|Retrach de [[Genghis Khan.]]
Après l'unificacion dei tribús mongòlas, Genghis Khan reinèt fins a sa mòrt en 1227. Reorganizant la lèi de son estat e sei fòrças armadas, mandèt una tièra de campanhas militaras victoriosas per conquistar lei regions vesinas. En fòra de son organizacion militaras, sa politica li permetèt de tenir pus aisament sei conquistas. D'efèct, divèrseis elements de sa politica limitèron lei revòutas e favorizèron l'integracion dei regions conquistas dins l'Empèri en formacion : Ansin, Genghis Khan capitèt la conquista de l'Empèri tangut (1209 puei 1227), de la mitat nòrd de l'estat Jin (1215), dau Khanat Kara-Khitan (1218), de la partida nòrd de l'Empèri Khwarezmian (1221) e acomencèt la conquista de China. D'epedicions importantas foguèron tanben dirigidas còntra lei regions orientalas d'Euròpa. Avans sa mòrt, Genghis Khan organizèt la division de l'empèri entre seis eiretiers e la regéncia foguèt assegurada per son fiu Tolui fins a la nominacion d'un Khan novèu.
Lo rèine d'Ogedei
Avans sa mòrt, Genghis Khan aviá chausit Ogedei coma successor. Ansin, foguèt elegit Khan per un kurultai en 1229. Fins a sa mòrt en 1241, son rèine foguèt marcat per la consolidacion de l'Empèri e per la contuniacion dei conquistas militaras. Ansin, la capitala foguèt installada a Karakorum a partir de 1235. Au nivèu militar, seis armadas contunièron la conquista dau continent asiatic e ataquèron Euròpa. En 1234, lei rèstas de l'estat Jin foguèron destruchs ambé l'ajuda de l'Empèri Song. Entre 1239 e 1240, lei Mongòls acomencèron d'installar lor protectorat sus lo Tibet. En revènge, leis assais de conquista de Corèa e de China dau Sud mau capitèron en causa d'una resisténcia acarnada. La situacion foguèt similara en India onte lei Mongòls poguèron ocupar unei vilas dau nòrd dau Sultanat de Delhi mai foguèron finalament rebutats. Enfin, en Euròpa, prenguèron lo contraròtle dei principats russas entre 1237 e 1240. Puei, se dirigiguèron vèrs lo centre dau continent onte destruguèron leis armadas polonesas e ongrianas en abriu de 1241. Pasmens, la mòrt d'Ogedei entraïnèt lor retirament en 1242 per participar au kurultai.
La lucha de succession de 1241-1251
Après lo decès d'Ogedei, la regéncia foguèt dirigida per sa frema Toregene. Rompent ambé certanei principis de Genghis Khan e d'Ogedei, persecutèt certanei membres de la Cort e de notables musulmans creant una division entre lei responsables de l'Empèri e leis eiretiers d'Ogedei. En 1246, son favori Guyuk foguèt elegit Khan per lo kurultai. Pasmens, après son eleccion, se revirèt còntra lo partit de Toregene e restaurèt una partida deis oficiers demes durant aqueu periòde. Contunièt leis operacions militaras còntra leis Abassidas, Corèa e l'Empèri Song. Pasmens, moriguèt en 1248 marcant lo començament d'una epòca novèla de divisions. En 1250, un kurultai foguèt reünit per Baku, Khan de Russia. En causa de la distància, una partida dei familhas majoras de l'Empèri refusèt d'i anar. Batu foguèt elegit Grand Khan mai donèt la posicion a Mongke. Après unei protestacions, una segonda assemblada confirmèt aquela decision lo 1 de julhèt de 1251.
Lo rèine de Mongke
thumb|right|Territòri de l'Empèri a son apogèu territoriau pendent lo rèine de Mongke.
La decision dau segonda kurultai foguèt acceptada solament per una minoritat dei partisans dei familhas Ogedeid e Chagataid. Certaneis, coma Shiremun, assaièron egalament de reünir de fòrças per rebutar Mongke. Pasmens, lo complòt foguèt descubèrt e una partida de l'elèit mongòla foguèt eliminada per una tièra de purgas. Puei, partejèt l'Empèri ambé son aliat Batu e prononcièt una amnistia per lei presoniers. Aquò li permetèt de s'establir fèrmament coma Grand Khan e lo tròne demorèt entre seis eiretiers fins a la fin de la dinastia.
Au nivèu politic, contunièt la politica de sei predecessors per sostenir la tolerància religiosa e l'activitat economica (renfòrçament dau contraròtle de la moneda... etc.). Dins lo domeni militar, la conquista de territòris novèus contunièt egalament e l'Empèri agantèt son extension pus granda. Lo reiaume Dali foguèt conquista en 1253, lo contraròtle sus lo Tibet foguèt estabilizat en 1258, lo Califat Abbassida foguèt destruch e conquista en 1258 e la presa dau sud de China foguèt perseguida. Dins aquò, la mòrt de Mongke pendent una campanha còntra lei Song en 1259 marquèt un còp d'aplant a la conquista de China fins a 1265 onte lei combats acomencèron tornarmai.
La division e la fin de l'empèri mongòl
A partir de la mòrt de Mongke, la division de l'Empèri, ja començada per lo partimanent ambé Batu, venguèt permanenta mentre que leis armadas mongòlas deguèron faciar sei premierei desfachas. De mai, lei caps dei diferents estats mongòls acomencèron de luchar entre elei e formèron pauc a pauc de khanats separats que lei principaus foguèron la dinastia Yuan que reinèt sus l'Empèri chinés, l'Empèri deis Ilkhans, lo Khanat de Djaghataï e lo Khanat de l'Òrda d'Aur. Certanei dinastias eissidas de l'Empèri Mongòl existiguèron fins au sègle XVIII.
Aubermesnil-Beaumais
Aubermesnil-Beaumais es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Sèina Maritima e la region de la Nauta Normandia.
Geografia
Comuna del país de Caux situada en lo costat de Offranville.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Aubermesnil E Beaumais fusionan en 1824.
Aubermesnil et Beaumais fusionnent en 1824.
Biomassa
La biomassa es la quantitat totala de matèria organica existissent dins una collectivitat o un ecosistema.
Biòma
thumb|350px|right|Mapa dels biòmas terrèstres Un biòma es una unitat biogeografica ampla, zonala, facha d'un ensemble de collectivitats vegetalas e animalas, pro omogenèas, sonadas ecosistèma, e qu'an una estructuracion, un foncionament e una evolucion ligats tot drech al clima. Cada biòma se caracteriza per las espècias vegetalas e animalas qu'i vivon e qu'i son adaptadas. Es l'expression de las condicions ecologicas del luòc a l'escala regionala o continentala.
Los biòmas se classan en biòmas terrèstres o aquatics.
Los factors climatics que los caracterizan son:
Canton de Valença d'Agen
Lo canton de Valença d'Agen es una division administrativa d'Agenés e de Carcin, venguda dempuèi 2015 sonque circonscripcion electorala, situada dins l'arrondiment dels Sarrasins, lo departament de Tarn e Garona e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus. En 2015, lo canton foguèt agrandit en gardant sas 11 comunas e en recebent 3 comunas del canton de Moissac-1 e 3 comunas del canton de Borg Devisac. La lenga autoctòna es l'occitan lengadocian.
'''NB. Per rasons tecnicas, una partida de las informacions de l'Infobox (mapa, superficia, populacion, densitat) son las de la situacion d'abans 2015.'''
Istòria
Los cantons de Valença d'Agen e de Castèlsagrat se creèron en 1790 dins lo districte de Valença d'Agen, en Òut e Garona.
Biotòp
Lo biotòp qu'es l'espaci vital ocupat per una biocenòsi, que lo caracteriza.
Canton de Valença d'Agen
Istòria
Las comunas del canton de Castèlsagrat (Castèlsagrat, Gascas, Montjòi, Pèrvila, Sent Clar) son carcinòlas e passèron çaquelà en Òut e Garona a la revolucion.
En 1801, lo canton de Valença d'Agen foguèt conservat e lo de Castèlsagrat suprimit.
A las eleccions departamentalas del 22 de març de 2015, en aplicacion del decret n° 2014-273 del 27 de febrièr de 2014, lo canton de Valença d'Agen foguèt conservat e agrandit.
Composicion dempuèi 2015
thumb|right|Mapa del canton de Valença d'Agen dins Tarn e Garona (dempuèi 2015)
Lo canton novèl de Valença d'Agen compren :
Las comunas del canton de Valença d'Agen
Las 11 comunas.
Biosfèra
La biosfèra es la part de la Tèrra ont i a de vida, qu'es constituida de las parts de la litosfèra, de l'idrosfèra e de l'atmosfèra pobladas d'èssers vius.
Bana (omonimia)
Lo mot de bana pòt designar:
En anatomia animala: En toponimia: En geografia:
Nuars
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Priorat
right300px|thumb|[[Priorat de Graville]] Lo priorat es generalament un establiment religiós creat per 'na abadiá sus un domeni fonzier que li es estat balhat; es desservit per daus monges de l'abadiá. Los priorats son dotats d'egleisas bastidas e mantengudas per l'abadiá-maire. Lo prior es presentat siá per lo patron, es a dire lo beneficiau dau fondator primitiu de l'egleisa, siá per un chapítol; puei es nomenat per l'abat que ne depend. Pòt 'ver emb eu d'un sol a desenas de religiós.
Attin
Attin es una comuna francesa, situada dins lo departament del Pas de Calais e la region del Nòrd-Pas de Calais.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Bertrand Auban
Bertrand Auban, nascut lo 18 de genièr de 1947, es un òme politic francés.
Biografia
Ensenhant de formacion, es elegit senator PS de Nauta Garona lo 27 de setembre de 1998 e conselhièr general pel canton de Sent Beat.
Tanben es cònsol màger d'Eup de 2001 a 2008.
Esmòg
300px|right|thumbnail|Esmòg a [[Nòva York (vila)]]
L'esmòg (adaptacion de l'anglés smog, mot creat a partir de smoke ("fum") e de fog ("bruma bassa")) es una bruma que conten de polluents atmosferics, d'origina industriala o dels transpòrts, resultant d'una granda quantitat de poscas e de fums que, facilitant la condensacion, condensan e fixan la vapor atmosferica plan jol nivèl normal de saturacion.
Saint-Preuil
Saint-Preuil es una comuna francesa, situada dins lo departament de Charanta e la region de Novela Aquitània, ancianament de Peitau-Charantas.
Comunas limitròfas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Toponimia
Las atestacions ancianas son, per luec:
Nòtas e referéncias
<references group="N"/>
Clima oceanic
thumb|450px|Mapa del clima oceanic thumb|450px|Mapa dels climas dins lo monde
Las regions de clima oceanic s'espandisson sus la faciada occidentala d'Euròpa, de Galícia a Norvègia, e sul litoral occidental d'America, d'Oregon a Alaska en passant per la Colómbia Britanica. Dins l'emisfèri sud, lor domeni compren Chile, la Nòva Zelanda e Tasmania.
Aquel clima se caracteriza per d'ivèrns doces e pluvioses, e d'estiu fresques e relativament umids, que lo maximum de precipitacion se produsís pendent la sason freda.
Temperaturas
La temperatura mejana es compresa entre e.
Precipitacions
Las precipitacions pareisson fòrça abondantas alara que o son mens: lor total annal despassa gaire lo mètre, mas se repartisson sus tot l'an e tomban sovent jos la forma de bruina o encara en tubas espessas, amb un maximum en sason freda ligat al passatge de las depressions que se desplaçan al bòrd del front polar.
Una caracteristica majora de las regions oceanicas es que i a pas de diferenciar segon la latitud; las bendas climaticas semblan dispausadas al nòrd e al sud. Atal de Galícia a Norvègia lo flac escart de las mejanas termicas se manten tot lo long de la faciada atlantica. Aquel clima se degrada al contrari quand se dintra dins los continents; las pluèjas demenisson, los escarts termics aumentan, los ivèrns venon mai freds e los estius mai cauds: aquela regions de clima semicontinental forman la transicion amb los climas ont ganhan las caracteristicas continentalas.
Donadas
Precipitacions mejanas annalas en millimètres :
Lo clima de l'Estat de Washington se qualifica d'oceanic doç o ben de clima breton ; Se rapròcha d'aquel d'Irlanda o de l'oèst d'Escòcia, amb d'estius pus secs que dins aquelas regions. Situada sul litoral nòrd-oèst dels Estats Units d'America, l'aglomeracion de Seattle se tròba a la meteissa latitud que Nantas en França. Mas mercé als corrents marins e a l'influéncia del Pacific, los ivèrns sont relativament doces (gèla pas sus la còsta) e regats.
Livet-sur-Authou
Livet-sur-Authou en normand (Livet-sur-Authou en francés) es una comuna normanda, situada dins lo departament d'Eure e la region de la Nauta Normandia.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Clima oceanic
Atots del clima oceanic
Lo clima oceanic es favorable a l'installacion a a las activitats dels Òmes. Las temperaturas relativament clementas en ivèrn permeton de reduire lo còst de l’energia (caufament). Per consequéncia, las densitats umanas son mejanas o fòrtas dins las regions de clima oceanic, aquò fa de païsatges grandament antropizats. Los Òmes poblèron e agencèron aquelas regions tre la Preïstòria. En Euròpa, los Cèltas valorizèron una granda partida del domeni oceanic. Sus la còsta nòrd-oèst dels Estats Units d'America (Washington (estat), Oregon, Califòrnia del Nòrd), las societats amerindianas utilizèron las fonts qu'ofriguèron lo mitan oceanic : expleitèton per exemple la fusta per fabricar los totèms, barcas e ostals. Las activitats agricòlas son en general desvolopadas dins las regions de clima oceanic. La secada essent escassa e lo gèl quasi absent, la policultura e l'abaliment ocupèron de grands espacis, en foncion de la natura del sòl. Levat en periòdes de secada e de culturas especificadas, irrigar es pas necessari. Pasmens, lo clima oceanic permet pas la cultura de la vinha, dels agrumes o des plantas tropicalas, fòra de las sèrras. L'escassetat del gèl permet als Òmes de far venir de palmièrs fins a de latituds plan nautas.
Constrenchas e risques
Las constrenchas de clima pòdon tocar lo torisme, a causa del temps fòrça cambiadís caracteristic d'aquel clima: la melhora sason sembla èsser l'estiu, pasmens que las temperaturas sián frescas e los jorns de pluèjas fòrça nombroses que dins las regions mediterranèas par exemple. Los risques ligats al clima oceanic son pauc importants: lo pus important son las tempèstas oceanicas. Aquela de 1999 provoquèt de damatges considerables en Euròpa de l'Oèst.
Armeau
Armeau es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Iona e la region de Borgonha Franca Comtat.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Entèrra en levant del Rei de França.
Proprietat de la archevéché de Sens,
Vestigis prehistorique, un punyal de la Tene,
Terre relevant du Roi de France.
Propriété de l'archevéché de Sens,
Vestiges prehistorique, un poignard de La Tene,
Nòtas
<references group=N/>
Las Vialetas
Las Vialetas (Les Villettes en francés) z-es una comuna velaiesa, situada dins lo departament del Naut Léger e la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament d'Auvèrnhe.
Geografia
Las vialetas se situa a montanha.
Comunas vesinas
400px|left|Distanças e posicion relativa
Trabalh dels enfants
vinheta|Enfants al trabalh al [[Onduras, 1999]] Lo trabalh dels enfants es la participacion de personas minoras a d’activitats a de fins economicas e paréis mai o mens a l’exercici d’una profession per un adult. Al nivèl internacional, l’Organizacion internacionala del trabalh (OIT) lo definís en comparant l’edat a la penibilitat del pretzfach, al mens pels enfants de mai dotze ans d’edat.
En practica, d’entre los enfants trabalhadors, se destria lo trabalh « acceptable » (leugièr, fasent partit de l’educacion de l’enfant e de la vida de familha, permetent l’escolarizacion) e lo trabalh « inacceptable » (tròp longtemps, tròp jove, tròp dangierós, etc.) ; es aqueste darrièr que cobrís mai sovent la nocion de « trabalh dels enfants ». Èra estimat en 2000 que mai de 210 milions d’enfants de 5 a e de 140 milions d'adolescents de 15 a  realizarián una activitat conomica son concernits pels mond; mai de 8 millions son dins una de las « piège formas de trabalh dels enfants » : enfant soldat, prostitucion, pornografia, trabalh forçat, trafecs e activitats illegalas. vinheta|La mina e lo trabalh dels enfants ; en [[1853 : « los esclaus blancs d'Anglatèrra ».]] En 2013, lo Burèl internacional del Travalh dona lo chifre de 168 milions d'enfants que trabalhan dins lo mond o gaireben 85 milions farián un trabalh dangirós. De chifres donc en baissa que testimònian d'un cambiament de las legislacions mai en favor dels enfants, mas lo movement deu de segur contunhar amb un engatjament mai fòrt venent de las entrepresas e dels Estats,.