cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Montinhac (Perigòrd)
Toponimia
Emb lo sufixe -acum, i a doás possibilitats : lo nom de persona *Montinius, derivat de Montinus, el-meteis derivat de mons, causit per Dauzat e Rostaing, o, s'es possible de tornar prene las explicas que valon per Montinhac (Gironda), un autre nom, Montanius, causit per Ernèst Negre (citat par B. Boyrie-Fénié) e per Chantal Tanet e Tristan Hordé , pus frequent mas que demanda una dissimilacion [o lo nom comun montanha, en aplicacion de las recèrcas de Michel Roblin]. Bénédicte Boyrie-Fénié causís pas entre Montinius e Montanius,.
Brenac o Brenaç
Las fòrmas ancianas son Brenas e Brenac, en 1251, Brenaco, latinizacion de 1481. Brenac vendriá d'un nom « galloroman », Bernus, que Chantal Tanet e Tristan Hordé qualifican d'« origina germanica », emb lo sufixe -acum. Segon Xavier Delamarre, Brennācon ( > Brenac) e Brennate ( > Brenaç) son « la propietat de Brennos » (nom celtic d'òme).
Las Cauç
I a pas de fòrmas ancianas. Chantal Tanet e Tristan Hordé balançan entre lo preceltic *calmis, que pòt donar cau(m) e l'occitan cauç, del latin calx, calcis.
Boisleux-Saint-Marc
Boisleux-Saint-Marc es una comuna francesa, situada dins lo departament del Pas de Calais e la region del Nòrd-Pas de Calais.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Agnetz
Agnetz es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Oise e la region dels Nauts de França.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Seninghem
es una comuna francesa, situada dins lo departament del Pas de Calais e la region del Nòrd-Pas de Calais.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Étrépilly (Aisne)
es una comuna francesa del departament d'Aisne e de la region de Picardia.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Nèrç
Nèrç, mens probable Ners (Ners en francés) es una comuna lengadociana situada dins lo departament de Gard e la region d', ancianament de Lengadòc-Rosselhon.
Airion
Airion es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Oise e la region de Nauts de França.
Nèrç
Toponimia
Las atestacions ancianas son, per luòc:
Les Essarts (Eure)
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Bonnevent-Velloreille
Bonnevent-Velloreille es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Nauta Sòna e la region de Borgonha Franca Comtat.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Vendais e Montalivet
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Asnières-sur-Oise
Nòtas
<references group=N/>
Malandry
es una comuna francesa del departament de las Ardenas e de la region de Champanha e Ardena.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Selles (Pas de Calais)
Selles es una comuna francesa, situada dins lo departament del Pas de Calais e la region del Nòrd-Pas de Calais.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Génelard
Génelard es una comuna francesa, situada dins lo departament de Sòna e Léger e la region de Borgonha.
Geografia
Génelard A situat al bòrd del Canal del Centre e de la Bourbince a 18 km de Montceau-las-Minas en direccion de Paray-lo-Monial.
Génelard est situé au bord du Canal du Centre et de la Bourbince à 18 km de Montceau-les-Mines en direction de Paray-le-Monial.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Sant Farcian
Sant Farcian (Saint-Félicien en francés) es una comuna occitana de Vivarés situada dins lo departament d'Ardecha e la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament de Ròse-Aups.
Comunas vesinas
400px|left|Distanças e posicion relativa
Bretteville-Saint-Laurent
Bretteville-Saint-Laurent es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Sèina Maritima e la region de la Nauta Normandia.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Étréaupont
es una comuna francesa del departament d'Aisne e de la region de Picardia.
Geografia
Étréaupont A situat en Thiérache al confluisson  del Oise e del Thon (o Lo tieu), a aperaquí 15 km a l'oèst de Hirson e a 8 km al nòrd de Vervins sus la rota París-Brusselles.
Étréaupont est situé en Thiérache au confluent  de l'Oise et du Thon (ou Ton), à environ 15 km à l'ouest d'Hirson et à 8 km au nord de Vervins sur la route Paris-Bruxelles.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Cossí l'indica lo étymologie de lo sieu nom, Étréaupont a situat sus una anciana via romaine.
Antany, I i aviá dos castèls fòrts, lo un apertenent als senhors de Guise, e l'autre als senhors de Coucy.
Demòra d'un costat los fossés rectangulaires e de l'autre los vestigis d'una motte féodale mai anciana.
En la nuèch del 1 al 2 de setembre de 1944, del temps que la 12e Panzerdivision SS Hitlerjugend repassi en lo Nòrd, un de los sieus camions tombarella en lo Thon a Étréaupont. Aquel camion emplit d'archiu conteniá totes los informes dels gradés responsables del massacre de Ascq e servirà al procès.
Comme l'indique l'étymologie de son nom, Étréaupont est situé sur une ancienne voie romaine.
Autrefois, il y avait deux châteaux forts, l'un appartenant aux seigneurs de Guise, et l'autre aux seigneurs de Coucy.
Il reste d'un côté les fossés rectangulaires et de l'autre les vestiges d'une motte féodale plus ancienne.
Dans la nuit du 1 au 2 septembre 1944, alors que la 12e Panzerdivision SS Hitlerjugend repasse dans le Nòrd, un de ses camions culbute dans le Thon à Étréaupont. Ce camion rempli d'archives contenait tous les rapports des gradés responsables du massacre d'Ascq et servira au procès.
Marxisme
thumb|Karl Marx thumb|Friedrich Engels Lo marxisme qu'ei un corrent politic qui reclama las idèas de Karl Marx (e dens ua mendre mesura de Friedrich Engels). Que's basa suber l'analisi de l'istòria e de la luta de classas, entà l'abolicion deu capitalisme. Karl Marx considerava en hèt "l'emancipacion deus trabalhadors devèva estar l'òbra deus tribalhadors eths-medish".
La Fòs
La Fòs (Lafox en francés) es una comuna agenesa, situada dins lo departament d'Òut e Garona e la region de Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
La prononciacion es [la'fɔs]. Las fòrmas ancianas son : ''par. de Sancto Christophoro, en latin, en 1271, baroniam de Laffoz en 1292, villis seu locis vocatis de Laffotz, de Thoars en 1293, castri de la Fos en 1343, a la Foth al sègle XIV, eccl. Sancti Christophori de la Fox en 1516, p. Sancti Christophori'' en 1520.
Segon Dauzat, l'etime seriá benlèu coma lo de Fòs Amfós, del latin *foce, varianta de fauces, « gòrja, frau », donc « bauç ».
Segon Negre, citat per Bénédicte Boyrie-Fénié, cal legir Foch; fòs seriá lo participi passat masculin o femenin de fòire; la tèrra fòs, la tèrra cultivada.
Segon Bénédicte Boyrie-Fénié, la proposicion de Dauzat es a refusar, estant que la fòrma *foce es dobtosa; n'es atal per la de Negre, puèi que fòs sembla masculin e que i a dins certanas fòrmas ancianas un t davant la siulanta. Un idronime Faux, del latin falsus es atestat dins los parlars d'oïl, mes absenta en occitan, dins lo sens de « derivacion » o « braç mòrt d'una aiga que tòrna s'alimentar pendent las cregudas ». Autra solucion malsegura : lo mot fos, « font », citat p. 408 dins lo diccionari d'Alibèrt; vendriá del latin classic faux, faucis, seriá près del castelhan hoz; lo sens d'origina seriá « avenc, iga, gorg »; ni aquel sens ancian ni lo sens pus recent pòdon èsser motivats per la geografia de la comuna. L'origina pus versemblabla sembla d'èsser lo latin tardiu focis, sinonime de ostium fluvi aut cujusvit rivi dins lo glossari de Du Cange, « junhent », lo de Seuna damb Garòna, justament a La Fòs.
Saint-Romain-la-Motte
Saint-Romain-la-Motte es una comuna francesa, situada dins lo departament de Léger e la region de Ròse-Aups.
Vaumort
Vaumort es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Iona e la region de Borgonha.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
right|thumb|Pica en silex - [[Muséum de Tolosa]] Lo territòri de la municipalitat a viscut, almens, dempuèi lo Neolític.
Nòtas
<references group=N/>
Jean-Louis Debré
thumb|Jean-Louis Debré a la 30 Fièra du libre de [[Briva, lo 5 de novembre de 2011]] Jean-Louis Debré, nascut lo 30 de setembre de 1944 a Tolosa, es un òme politic francés. Ancian president UMP de l'Assemblada nacionala, presidís lo Conselh Constitucional dempuèi lo 5 de març de 2007.
Elements biografics
Jean-Louis Debré es lo filh de Michel Debré, ancian Primièr ministre, e lo fraire de Bernard Debré, mètge celèbre e deputat. Es tanben lo felen del pediatre Robert Debré e, del costat mairal, de l'arquitècte Charles Lemaresquier. Es tanben nebot del pintre Olivier Debré. E, es l'arrièr peichon filh del grand rabbin Simon Debré (1854-1939). Amb son esposa Anne-Marie Debré, mòrta lo 21 de juilh de 2007, aguèron tres enfants: Charles Debré, lo jornalista Guillaume Debré e l'actritz Marie-Victoire Debré.
Obtenguèt una licencia en drech e foguèt elegit pel primièr còp en 1986 (deputat d'Eure) e Ministre de l'Interior dins los govèrns d'Alain Juppé.
Ordonèt en 1996 l'expulsion de 300 estrangièrs en situacion irreguliara qu'occupavan la glèisa de Sant Bernat a París,.
D'una granda fidelitat a Jaume Chirac, s'opausèt mai d'un còp a Nicolas Sarkozy.
De 2002 à 2007, foguèt president de l'Assemblada Nacionala.
Lo 23 de febrièr de 2007, Jaume Chirac lo nomenèt president del Conselh Constitucional
Le Pailly
Le Pailly es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Nauta Marna e la region de Champanha-Ardena.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Bully
Bully pòt essèr:
E tanben:
Montfort
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Carlos Alberto Lacoste
Carlos Alberto Lacoste (1929-2004) militar, foguèt president interin de facto d'Argentina entre l'11 e lo 22 de decembre de 1981
Fontcobèrta
Fontcobèrta (Fontcouverte en francés) es una comuna lengadociana, situada dins lo departament d'Aude e la region d', ancianament de Lengadòc-Rosselhon.
Toponimia
Las fòrmas ancianas son : Villa vocabulum est Fons Cooperta en 820, Villa Fons Cuperta en 893-551, Ecclesia Sancti Juliani de Fontecooperto en 1119, Castrum de Fontecooperto en 1267-1494, etc, Fonquberta en 1537, Foncuberte en 1538, Fontcuberta en 1538, etc, Fontcouverte en 1781. La prononciacion occitana es Founcoubérto, dins la grafia de l'abat Antòni Savartés, donc [funku'βeɾtɔ] ?. Lo sens es font ambe l'adjectiu cobèrta.
Cabadogo
Cabadogo es un toponim mandeng:
Gennevilliers
Gennevilliers es una comuna francesa, situada dins lo departament dels Nauts de Sèina e la region d'Illa de França.
Nòtas
<references group=N/>
Saint-Georges-de-l'Oyapock
Sent Jòrgi  es una comuna francesa, situada dins lo departament de Guiana e la region de Guiana.
La Garriga (Miramont)
La Garriga (Lagarrigue en francés), autres còps Miramont de Gulhon es ua comuna occitana d'Agenés, lingüisticament gascona, situada dens lo departament d'Òut e Garona e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
Lo sens de garriga es « lòc rocassut ont creish Quercus coccifera » (varietat de casse : avaus, garrolha, agarrus, garric) o (puslèu ací) lana que i creishon pas que matas, boishons e bartàs, segon Ernèst Negre.
Lo nom ancian de la comuna, Miramont-d'Aiguillon (en francés) s'explica coma los autres Miramont, un sintagme de l'epòca feudala. Lo vèrbe mirar es a l'indicatiu e non pas a l'imperatiu. Situat sus un puèg (« mont »), lo castèth o lo vilatge es un punt d'observacion, capable de gaitar de luènh los enemics quan arriban. Aiguillon, Gulhon en occitan, es la vila vesina (mès la comuna èra deu canton deu Pòrt Senta Maria de 1801 a 2015).
Istòria
Per ordonança deu 18 d'abriu de 1842, Miramont de Gulhon es renomat La Garriga. . Miramont e la Garriga son lòcs diferents e lo càmbiament de nom s'explica per un càmbiament de caplòc.
Franz Hünten
thumb|250px|Franz Hünten Franz Hünten, qu'èra sovent sonat tanben François Hünten (Coblença, 26 de decembre de 1792 - Coblença, 22 de febrièr de 1878) foguèt un pianista e compositor alemand.
Biografia
Franz Hünten nasquèt a Coblença en 1792 dins una familha musiciana. Son paire, Daniel Hünten, èra organista e èra estat lo professor de Henri Herz. Coma aqueste, Franz s'installèt a París ont s'inscriguèt al Conservatòri en 1819. Compausèt mai tard de melodias per piano plasentas e pas tròp complexas tecnicament undemanding: de rondos, de fantasiás, de variacions o de danças, demest d'autras genres. Son primièr succès venguèt gràcias a Variations militaires à 4 mains, op. 12, una imitacion simpla de las variacions sus l'Alexandermarsch d'Ignaz Moscheles. Pro lèu sa notorietat cresquèt de tal biais que per un trabalhet de dètz pages recebiá 2.000 francs. Dos ans aprèp la publicacion de son manual Nouvelle méthode pour le piano-forte, op. 60 (1833), s'installèt tornarmai a Coblença, e contunhèt lai a compausar. Tornèt puèi a París aprèp qualques annadas mas se retirèt a debon en 1848.
La musica de Hünten venguèt bravament populara de pertot en França, Alemanha, e Anglatèrra, a mai se fòrça critics descriguèron sovent sas creacions coma vulgaras e de comentaris mai tardius èran pro comparables. Son filh, Emil Hünten, venguèt pintor.
Étreux
es una comuna francesa del departament d'Aisne e de la region de Picardia.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Manre
es una comuna francesa del departament de las Ardenas e de la region de Champanha e Ardena.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Reialme de Cabadogo
Lo reialme de Cabadogo (Cabadougou, Kabadougou, Kabadugu) es un ancian reialme mandeng que la capitala n'èra Òdiene, uèi en Còsta d'Evòri. Donèt son nom a la region modèrna de Cabadogo.
Léon Blum
André Léon Blum (1872-1950) avocat, critic literari e òme politic, foguèt primièr ministre de França en doas ocasions: entre 1936 e 1937, e entre lo 13 de març e lo 10 d'abril de 1938. Foguèt tanben lo cap del govèrn provisòri, entre decembre de 1946 e genièr de 1947.
Bonningues-lès-Ardres
thumb|left Bonningues-lès-Ardres es una comuna francesa, situada dins lo departament del Pas de Calais e la region del Nòrd-Pas de Calais.
Alfredo Oscar Saint-Jean
Alfredo Oscar Saint-Jean (1926-1987) militar (general) foguèt president interin d'Argentina, entre la demission de Leopoldo Galtieri lo 18 de junh de 1982, e lo 1èr de julhet de 1982 (començament del mandat de Reynaldo Bignone).
Bonningues-lès-Ardres
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Brunville
Brunville es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Sèina Maritima e la region de la Nauta Normandia.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Vallangoujard
Vallangoujard es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Val d'Oise e la region d'Illa de França.
Nòtas
<references group=N/>
Savonnières-devant-Bar
Savonnières-devant-Bar es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mòsa e la region de Lorena.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Amy
Amy pòt essèr:
Saint-Forgeux
Saint-Forgeux en arpitan (Saint-Forgeux en francés) es una comuna arpitana, situada dins lo departament de Ròse e la region de Ròse-Aups.
Geografia
Sant-Forgeux a situat a França a una quarentena de quilomètres a l'oèst de Lion, a 7 quilomètres de Tarare.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Carlos Saúl Menem
Carlos Saúl Menem Akil, avocat e òme politic n. 1930, foguèt president d'Argentina entre 1989 e 1999. Foguèt reelegit en 1995
Boissy-le-Sec
Boissy-le-Sec es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Essonne e la region d'Illa de França.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Lo scenari a l'entorn del vilatge a #èsser conreat dempuèi l'antiquitat e de nombroses vestigis de granjas gauloise e gallo-romaines an #èsser identificats. Lo toponyme Boissy es d'origina latina en derivant de Bussecum, luòc plantat de Buis e lo vilatge a sens dobte #èsser lo luòc d'una villa gallo-romaine. Abans de venir, jols primièrs Capétiens, aquel d'una « grange » reial domeni de la Corona. Louis VI lo Gròs #concedir en 1120 als abitants del pòble una charte en los conferint de divèrses privilègis #qu'aquel de pas poder èsser tradusits en justícia en defòra de la siá parròquia. Aquela i n'aguèt erigit l'an 1195 en Prieuré en dependent del abbaye augustine de Clairefontaine. Lo bastiment de la glèisa Santa-Louis #començar a aquela epòca e las vastes dimensions de la siá nef suggerisson que la populacion de la parròquia èra alavetz nombrosa, a arribava a aperaquí 700 abitants.
Mana (Guaiana)
Mana es una comuna francesa d'otramar, situada dins lo departament de Guaiana Francesa.
Boissy-le-Sec
Istòria
A la fin de la, la distincion aperteniá totjorn als descendents de Jean Paviot #que jogauen un papièr important en l'Armada e al Tribunal dels Valís. A aquela epòca lo castèl #que i aviá perdut la siá valor estrategica #venir un sojorn de plaisance dotada d'un nòu còrs d'abitatge.
Lo darrièr dels Paviot de Boissy-lo-Shut #morir en 1697 e après divèrs avatars, la distincion i aguèt crompat per Charles Boyetet de Mérouville, d'una familha de grandas négociants de Orléans, recentament ennoblit per la crompa d'una carga de secretària del Rei.
La familha Boyetet venguda de Boissy, conservarà la distincion fins a la Revolucion, los sieus descendents a l'epòca #vendre lo castèl, lo sieu bas tribunal e las tèrras a un avocat de Orléans, Jean-Baptiste Couturier #que per la siá desgràcia i aviá #èsser un granger general #çò que lududes #valer d'èsser guillotiné en 1794. La siá veusa récupéra lo domeni jol Directoire e la #aportar a lo sieu segond marit, Jean-Baptiste Bourgeon. Aquel #venir cònsol del pòble jos l'Empèri e lo #demorar jos la Restauracion e al començament de la Monarchie de julhet. #Far transformar los parterres e los bosquets del jardin classic del castèl en parc paysager e, jos la siá administracion, lo campanal e lo porche de la glèisa gotica #que s'èran effondrés #èsser reconstruits n'estil néo-classic.
Boissy A vist arribar Alemands dempuèi lo 16 de junh de 1940 e lo sieu darrièr deslligament a quitlé la municipalitat lo 21 d'agost de 1944. En julhet i aviá debanat sul territòri de la municipalitat lo parachutage d'un commando aliat #que li caliá temptar d'assassinar lo maréchal Rommel, en comandant en cap de las tropas alemandas sus la tèsta oèst.
Le plateau autour du village a été cultivé dès l'antiquité et de nombreux vestiges de fermes gauloise et gallo-romaines ont été identifiés. Le toponyme Boissy est d'origine latine dérivant de Bussecum, lieu planté de Buis et le village a sans doute été le site d'une villa gallo-romaine. avant de devenir, sous les premiers Capétiens, celui d'une « grange » royale domaine de la Couronne. Louis VI le Gros accorda en 1120 aux habitants du village une charte leur conférant divers privilèges dont celui de ne pouvoir être traduits en justice en dehors de leur paroisse. Celle-ci fut érigée en 1195 en Prieuré dépendant de l'abbaye augustine de Clairefontaine. La construction de l'église Saint-Louis commença à cette époque et les vastes dimensions de sa nef suggèrent que la population de la paroisse était alors nombreuse, au elle atteignait environ 700 habitants.
En 1216, Philippe créa une seigneurie à Boissy-le-Sec en faisant don des terres et droits qu'il y possédait à l'un de ses familiers, le chevalier Gauthier de Nanteau de la branche cadette de la première maison de Nemours qui donna plusieurs chambellans aux premiers Capétiens.
Au début de la guerre de Cent Ans, Phippe V de Valois chargea un chevalier banneret, Jean Paviot, de tenir garnison au château de Boissy et de renforcer ses défenses. D'après les historiens locaux, ce château fort fut achevé en 1339. Mais Jean Paviot n'est attesté comme seigneur de Boissy-le-Sec qu'en 1349. Le château fut pris par les Anglais vers 1358 et figurait, en 1360 dans les dispositions des préliminaire de Paix de Bretigny au nombre des places fortes laissées en gage au Roi d'Angleterre pour garantir le paiement de la rançon du Roi de France Jean-le-Bon, fait prisonnier lors de la bataille de Poitiers.
À la fin du, la seigneurie appartenait toujours aux descendants de Jean Paviot qui jouaient un rôle important dans l'Armée et à la Cour des Valois. À cette époque le château qui avait perdu sa valeur stratégique devint une demeure de plaisance dotée d'un nouveau corps de logis.
Le dernier des Paviot de Boissy-le-Sec mourut en 1697 et après divers avatars, la seigneurie fut achetée par Charles Boyetet de Mérouville, d'une famille de grands négociants d'Orléans, récemment anobli par l'achat d'une charge de secrétaire du Roi.
La famille Boyetet devenue de Boissy, conservera la seigneurie jusqu'à la Révolution, ses descendants à l'époque vendirent le château, sa basse cour et les terres à un avocat d'Orléans, Jean-Baptiste Couturier qui pour son malheur avait été un fermier général ce qui lui valut d'être guillotiné en 1794. Sa veuve récupéra le domaine sous le Directoire et l'apporta à son second mari, Jean-Baptiste Bourgeon. Celui-ci devint maire du village sous l'Empire et le resta sous la Restauration et au début de la Monarchie de juillet. Il fit transformer les parterres et les bosquets du jardin classique du château en parc paysager et, sous son administration, le clocher et le porche de l'église gothique qui s'étaient effondrés furent reconstruits en style néo-classique.
Boissy a vu arriver des Allemands dès le 16 juin 1940 et leur dernier détachement a quitlé la commune le 21 août 1944. En juillet avait eu lieu sur le territoire de la commune le parachutage d'un commando allié qui devait tenter d'assassiner le maréchal Rommel, commandant en chef des troupes allemandes sur le front ouest.
Amblainville
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Sainte-Marie-de-Ré
Sainte-Marie-de-Ré es una comuna francesa, situada dins lo departament de Charanta Maritima e la region de Novela Aquitània, ancianament de Peitau-Charantas.
Comunas vesinas
400px|gaucha||Distanças e posicion relativa
Toponimia
Las atestacions ancianas son, per luec:
Le Favril (Eure)
Le Favril en normand (Le Favril en francés) es una comuna normanda administrada per lo departament d'Eure de la region de la Nauta Normandia.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Crosada dels albigeses
La Crosada dels albigeses (var. Crosada deis albigés o Crotzada deus albigés) foguèt una crosada, proclamada per la Glèisa Catolica per fin de far desaparéisser lo catarisme en Lengadòc, que se debanèt de 1209 a 1229. Afectèt d'en premier lei tèrras de Ramon Rogièr Trencavèl, vescomte d'Albi, de Besièrs e de Carcassona puei aquelei dei comtats de Tolosa e de Fois. Es per aquela rason que se diguèt «Crosada deis Albigés». Après de combats acarnats favorizats per l'oposicion dei populacions occitanas a una expedicion considerada coma una invasion francesa, entraïnèt una aumentacion importanta de l'influéncia dau rèi de França dins lo sud de son reiaume, de facto independent en 1209, ambé l'annexion d'una partida de Lengadòc au Domeni Reiau francés, la preparacion d'aquela dau Comtat de Tolosa e lo reculament de l'influéncia de la corona aragonesa dins lei regions situadas au nòrd dei Pirenèus. Après lo succès militar dei Francés, la Glèisa Catolica poguèt crear e installar dins la region d'institucions novèlas, que la principala foguèt l'Inquisicion, per luchar e finalament anientar lo catarisme occitan au començament dau sègle XIV.
Lo catarisme èra aparegut en Lengadòc au sègle XII. Rapidament, una organizacion ierarquizada ambé la formacion d'evescats catars se creèt. Se difusèt dins totei lei classas socialas, compres la noblesa e lo rèsta dei classas dirigentas coma la borgesiá au servici de l'administracion tolosenca. Au nivèu teologic, lei catars destriavan doas creacions e lo catarisme èra donc una forma de crestianisme quasi dualista. D'efèct per lei catars, la creacion vertadiera èra aquela de Dieu e gropava lei causas que « son realament » coma lo sauvament de l'arma. La segonda èra aquela dei causas qu'avián pas d'existéncia vertadiera, coma lo monde vesedor, e èran liadas au Mau. Aital, l'arma dau cresent èra considerada presoniera de son còrs, dins una mena de « preson de carn », e d'un monde materiau corromput. Un batejament unic, dich consolament, per imposicion dei mans èra lo mejan de la desliurar. De mai, totjorn au nivèu teologic, lo principi dau Mau foguèt pas complètament definit. Sa natura èra similara a aquela de Dieu entraïnant l'aspèct quasi dualista dau catarisme. Ansin, lei Catars creèron una Glèisa rivala e parralèla a aquela de Roma. La rompedura entre lei Catars e Roma èra donc totala. Òr, la Glèisa Catolica foguèt totjorn sevèra ambé lei fraccions de la crestiantat qu'èran consideradas ereticas.
Pasmens, avans lo sègle XII, leis eresias eliminadas per Roma èran solament de predicadors individuaus o de sèctas pichonas e localizadas. Fàcia a una situacion occitana qu'èra fòrça pus grèva qu'un afaire pertocant un predicator solet, la Glèisa podiá pas demorar sensa reaccion. Tre 1163 lo Concili de Tors preconizèt donc l'escomenge per lei protectors d'erètges e demandèt ai senhors concernits d'arrestar leis eretics e de confiscar sei bens. En 1177, Ramon V de Tolosa mandèt una letra a l'abat de l'Òrdre de Cistèl per li expausar lo nivèu preocupant de l'eresia dins son comtat. Aital foguèron mandats en mission en Lengadòc dos legats papals successivament, Pèire de Pavia en 1178 e Enric de Marcy en 1181 mai sens gaire de resultats. Quand Ramon VI de Tolosa succediguèt a son paire en 1194, lo catarisme èra donc talament ben implantat qu'auriá pas poscut far quicòm còntra leis eretics sensa provocar de revòutas importantas dins son comtat.
La preparacion diplomatica de la Crosada e sa predicacion venguèt donc una deis òbras principalas dau pontificat dau papa Innocenci III (1199-1216). Pasmens, en fàcia de l'indiferéncia o de la tolerància dei senhors occitans e d'un clergat locau largament corromput, foguèt un procès lòng. D'efèct, lo rèi francés Felip August ja en lucha còntra Anglatèrra refusèt d'ajudar una intervencion papala dins leis afaires intèrns. Avans de reünir lo sostèn e lei fòrças militaras sufisentas, deguèt donc mandar solament fòrça prèires coma Domenge de Guzmán e Guy des Vaux de Cernay, per fins de predicar lo retorn au catolicisme. Mai, lei conversions èran raras. La creacion de l'Òrdre dels Presicaires sus lo modèl de la predicacion itinerenta de Jèsus capitèt de melhorar lei resultats mai l'eresia èra encara pron presenta per faciar lei representants de la Glèisa Catolica durant de reünions tengudas en preséncia de divèrsei senhors occitans. Lo trabalh diplomatic e religiós dei legats papaus venguèt donc fòrça malaisat. Après l'excomunicacion d'unei senhors occitans coma lo còmte Ramon VI de Tolosa, lei relacions venguèron fòrça marridas. En 1208, lo murtre dau legat Pèire de Castelnòu foguèt l'eveniment qu'entraïnèt la formacion d'una expedicion militara importanta desirosa dempuei d'annadas per Innocenci III.
La Crosada acomencèt en 1209. Se debanèt en tres etapas principalas. D'en premier, la papautat capitèt de devesir seis advèrsaris menaçant solament Ramon Rogièr Trencavèl e lei Crosats prenguèron aisament lo contraròtle de sei possessions après la capitulacion de Carcassona. Lei territòris Trencavèl foguèron confiscats e donats a Simon de Montfòrt. Aquò va cambiar prefondament la Crosada qu'evolucionèt d'un conflicte religiós vèrs un conflicte feodau entre lo senhor novèu e lei vassaus totjorn fidèus a la familha Trencavèl. Aqueu conflicte va entraïnar l'intervencion dirècta dau còmte de Tolosa que son territòri foguèt rapidàment menaçat. En fàcia de sei dificultats, Raimon VI acceptèt de venir lo vassau dau reiaume d'Aragon en 1213. Pasmens, l'ofensiva aragonesa foguèt anientada a Murèth e Raimon VI perdiguèt la màger part de sei fèus au profiech de Montfòrt a la seguida d'una decision papala en 1216.
Pasmens, la conquista francesa foguèt mau acceptada e Raimon VII, fiu de Raimon VI, acomencèt una campanha de reconquista dempuei sei fèus provençaus. Tolosa se revòutèt e Simon de Montfòrt foguèt tuat en assaiant sensa succès d'ocupar tornarmai la ciutat. Son fiu capitèt pas de tenir lei conquistas de son paire e vèrs 1220-1222, lei Crosats perdiguèron totei sei conquistas. Lei Montfòrt abandonèron donc sei revendicacions sus lei regions occitanas au profiech dau rèi Loís VIII de França. La Glèisa sostenguèt lo movement en prononciant la despossession oficiala de Raimon VII. Après una premiera revirada, lo rèi de França capitèt de conquistar la màger part dei possessions de Raimon VII. Dins aquò, sa mòrt e una darriera revòuta occitana obliguèron lei dos camps de durbir de negociacions.
Sei resultats foguèron un succès notable per lo reiaume de França que poguèt annexar dirèctament una partida granda dei principats occitans independents au començament de la Crosada e preparar lei condicions per plaçar un Capetian coma cap dau Comtat de Tolosa après la mòrt de Raimon VII. En causa de la mòrt sensa eiretier d'Anfós de Peitieus, successor de Raimon VII e fraire de Loís IX de França, Tolosa intrèt dins lo domeni reiau tre 1271. D'autra part, meme se lo caòs e la resisténcia militara dei senhors occitans permetèt a la Glèisa Catara de s'estendre de 1229, la victòria finala permetèt a la Glèisa Catolica de tornar venir en Occitània ambé lo sostèn deis autoritats novèlas per reprimir l'eresia e leis annadas 1230 van marcar lo començament dau declin dau catarisme occitan.
Situacion politica d'Occitània au començament dau sègle XIII
Au sègle XIII, Occitània èra un mosaïc d'estats feodaus organizats a l'entorn de l'estat tolosenc dirigit per Raimon VI de Tolosa. Lei possessions de la familha Trencavèl, centrat sus Carcassona e Besièrs, lo Comtat de Fois e lei territòris tenguts per lo Reiaume d'Aragon completavan aquel ensems. L'influéncia aragonesa èra d'alhors notabla dins lei principats Trencavèl e lo Comtat de Fois. La màger part d'aquelei territòris èran sota la senhoriá superiora, es a dire la dependéncia, dau rèi de França. Pasmens, en causa de l'afebliment dau poder centrau francés, de la possession de fèus francés per de reiaumes estrangiers coma Anglatèrra o Aragon, aqueu ligam èra vengut fòrça teoric e lei senhors tolosencs èran independents de facto enterin que lei senhors de Fois o Trencavèl èra subretot preocupats per sei relacions ambé Tolosa o Aragon. En 1209, la Crosada còntra lo catarisme intrèt donc dins un país totalament estrangier que l'oposion a la preséncia de soudats estrangiers e a la despossession de sei senhors va unir còntra l'invasion, catarisme o pas. Per exemple, en 1216 e 1226, la vila d'Avinhon, onte la preséncia d'eretics èra nulla, sostenguèt la causa dei còmtes de Tolosa amb acarnament. Lo racònte de la guèrra per lei dos autors catolics de la Cançon de la Crosada mostra tanben aquela condamnacion deis atrocitats crosadas per la màger part dei populacions occitanas.
Lo Comtat de Tolosa
thumb|right|Possessions dirèctas (blau sorn) e indirèctas (blau clar) dau còmte de Tolosa en [[1209.]]
Lo Comtat de Tolosa èra lo principat pus poderós dau teatre d'accion de la Crosada deis Albigés. Dempuei la mòrt de Ramon V de Tolosa en 1194, son senhor es Ramon VI de Tolosa. Sei possessions dirèctas èran lo país tolosenc, la region de Bèucaire, lo Ducat de Narbona, lo Marquesat de Provença e lo Comtat de Mauguiò. Sei possessions indirèctas èran lei comtats o lei vescomtats de Lomanha, de Narbona, Roergue, de Nimes, d'Agde, de Vivarés, de Valentinés e de Diés e lei senhoriás d'Andusa, d'Alès e de Sauve. De mai, lei còmtes de Fois e de Comenge èran sei vassaus per certanei fèus de la region de Tolosa e de son caire, Raimon VI èra tanben lo vassau dau rèi d'Anglatèrra per de quauquei territòris gascons.
Ansin, Raimon VI èra lo vassau dau rèi de França per la màger part de sei possessions, lo vassau dau rèi d'Anglatèrra per sei fèus gascons e lo vassau de l'emperaire dau Sant Empèri Roman Germanic per sei territòris provençaus. Òr, au començament dau sègle XIII, lei poders centraus reiaus e imperiaus son relativament afeblits e fòrça alunchats de Tolosa. Aquel alunchament èra tanben renfòrçat per lei conflictes regulars entre França e Anglatèrra. Dins lei fachs, Raimon VI de Tolosa èra donc un senhor independent e lei sobeiranetats dei rèis francés e anglés o de l'emperaire èran solament teoricas.
Sa politica èra magerament dirigida vèrs lo melhorament dei relacions ambé lo Reiaume d'Aragon. De 1198 a 1205, capitèt d'establir una patz solida renfòrçada per una tièra de maridatges entre lei dinastias dei dos estats. Raimon VI esposèt la sòrre dau futur Pèire II d'Aragon. Un segond maridatge foguèt tanben previst entre Sancia d'Aragon, segonda sòrre de Pèire II, e lo futur Raimon VII. En 1204, aqueu dispositiu foguèt completat per la signatura d'un tractat d'aliança defensiva entre lei còmtes de Tolosa, de Provença e lo rèi d'Aragon. Au nivèu religiós, lo còmte tolosenc èra catolic mai pas vertadièrament pertocat per la lucha còntra l'eresia catara presenta dins sei territòris.
Lo Comtat de Fois
thumb|right|Territòris de Ramon Rogièr de Fois coma vassau dau rèi d'Aragon (jaune) e vassau dau còmte de Tolosa (verd).
Lo Comtat de Fois èra dirigit dempuei 1188 per Ramon Rogièr de Fois que reinèt sus lo bacin d'Arièja e teniá quauquei fèus au sud de la cadena pirenenca. En 1191, participèt a la Crosada dau rèi Felip August e se distinguèt ai sètges d'Ascalon e de Sant Joan d'Acre. En 1209, lo rèi Pèire II d'Aragon li donèt quauquei fèus vèrs Capcir e un maridatge permetèt d'aumentar la talha dau Comtat ambé quauquei vaus de la region d'Andòrra.
Au nivèu politic, lo principat èra un fèu dau Reiaume d'Aragon e l'influéncia d'aqueu darrier i èra importanta. Au nivèu religiós, lo catarisme i èra fòrça present. Mai d'un membre de la noblesa e de la familha dau còmte Ramon Rogièr foguèron de cresents catars. Certanei familhas nòblas de la region, coma lei Mirapeis, anavan donc logicament venir d'advèrsaris acarnats de la Crosada puei de l'Inquisicion catolica. En fòra de sei ligams grands ambé l'eresia, lo còmte Ramon Rogièr èra tanben un advèrsari determinat de la ierarquia catolica persecutant regularament leis establiments religiós locaus. Durant la Crosada, lo Comtat de Fois foguèt donc un deis enemics principaus dei Crosats e sei tropas participèron a la màger part dei campanhas.
Lei possessions Trencavèl
thumb|right|Territòris Trencavèl coma vassau de Tolosa (verd) e vassau d'Aragon (jaune).
Lei possessions Trencavèl son dirigidas per Ramon Rogièr Trencavèl, nebòt de Raimon VI, qu'es lo cap d'un estat compausat de fèus dependent dau còmte de Tolosa e dau còmte de Barcelona, títol tengut per lo rèi d'Aragon. Ramon Rogièr Trencavèl èra lo vassau d'Aragon per la vescomtat de Carcassona e aqueu de Tolosa per lei vescomtats de Besièrs e d'Albi e la senhoriá de Rasés. Dins lei fachs, aprofichant lei conflictes entre Aragon e Tolosa, lei possessions Trencavèl tènon una autonòmia granda e la patz negociada per Raimon VI ambé Pèire II a pas menaçat aquela posicion.
Au nivèu religiós, es, ambé Ramon Rogièr de Fois, lo senhor occitan pus compromés ambé lo catarisme car, se demorèt catolic, una partida granda de sei vassaus o de seis oficièts principaus èran catars. Son paire èra estat ja excomunicat en 1178 en causa de la persecucion de l'evesque d'Albi. Au nivèu politic, certanei vilas coma Besièrs tenián d'autonòmias importantas e èran fòrça desirosas de gardar lei sieunas institucions. L'arribada dei Crosats va donc prefondament turtar lei valors aquela societat e un nombre grand d'advèrsaris de la Crosada o de chivaliers faidits venguèron donc dei territòris Trencavèl.
Lo Reiaume d'Aragon
thumb|right|Possessions dirèctas (blau sorn) e indirèctas (blau clar) dau rèi d'Aragon.
Lo Reiaume d'Aragon foguèt dirigit per Anfós II d'Aragon fins a 1196 puei per son fiu Pèire II d'Aragon. Dempuei 1068, aqueu reiaume èra vengut lo vassau volontari de la Papautat. Pasmens, aqueu ligam èra solament teoric e aviá subretot un ròtle politic per leis afaires estrangiers dau reiaume que son pensament principau èra la Reconquista còntra leis estats musulmans dau sud de la peninsula espanhòla. Ansin, de legislacions fòrça duras èran regularament adoptadas per lei sobeirans aragonés còntra leis eretics mai demorèron sensa aplicacion vertadiera.
En 1137, lei còmtes de Barcelona venguèron rèi d'Aragon per maridatge formant un estat poderós dins lo nòrd-èst d'Espanha. De mai, aquel estat teniá un nombre important de fèus au nòrd dei Pirenèus en Provença, en Gevaudan e en Gasconha. Lei Comtats de Comenge e de Fois èran sei vassaus e l'influéncia dau senhor dins sei regions èra pas solament nominala. En 1204, lo maridatge de Pèire II ambé l'eiretiera dau principat de Montpelhièr li permetèt de prendre possession d'un dei fèus pus rics de Lengadòc. L'aliança concluda ambé lo Comtat de Tolosa permetèt a Pèire II de se concentrar sus sei frontieras sud. Ansin, en 1212, sa victòria a Las Navas de Tolosa, que marquèt lo començament de la fin per la preséncia musulmana en Espanha, li donèt un prestigi immens dins tota la Crestianitat.
L'influéncia dau Reiaume de França
thumb|right|Extension dau domeni reiau francés (blau), dei possessions dirèctas e indirèctas d'Aragon (jaune) e dei territòris dei senhors occitans pertocats per la Crosada (verd) vèrs la fin dau sègle XII.
A la fin dau sègle XII e au començament dau sègle XIII, l'influéncia francesa dins lei principats occitans èra venguda fòrça limitada en causa de l'alunchament de la capitala e de l'afebliment dau poder reiau après l'afondrament de l'Empèri Carolingian. Se lo domeni reiau aviá aumentat dins lo corrent dei règnes precedents, lei possessions dirèctas de Felip August èran encara limitadas e lei senhors tolosencs èran entre lei vassaus pus poderós dau Reiaume de França. Ansin, lei còmtes de Tolosa prestavan plus l'omatge per sei fèus e lo rèi de França i gardava donc solament un drech de senhoriá qu'èra teoric.
D'autra part, la politica de Felip August regardava lei frontieras nòrd dau reiaume e la lucha còntra l'influéncia anglesa que son rèi teniá divèrsei fèus sus lo continent. Ansin, lo rèi francés èra gaire desirós d'entraïnar una reaccion ostila dau rèi aragonés en causa d'un desplaçament de tropas vèrs lo sud dins de fèus teoricament francés mai independents de facto coma aquelei dau còmte de Tolosa e dins de fèus dependent de la corona aragonesa coma aqueu de la Vescomtat de Carcassona. De mai, lei relacions diplomaticas entre França e Roma èran marridas en causa de l'afaire dau divòrci mancat de Felip e de pretencions d'aqueu darrier a prepaus de son autoritat sus la Glèisa Francesa. Una intervencion papala dins leis afaires de fèus teoricament francés èra donc pas desirabla per lo rèi. Fins a la fin de son rèine en 1223, Felip August demorèt donc un opausant, au mens passiu, a la Crosada e l'obtencion de son autorizacion per lo mandadís de nòbles francés dins lo sud foguèt un pretzfach malaisat per la diplomàcia papala.
L'influéncia dau Reiaume d'Anglatèrra
Per sei drechs senhoriaus dins lo sud-èst de la França modèrna, lo rèi d'Anglatèrra aviá tanben d'interés de tenir còntra la Crosada. Lo còmte de Tolosa èra son vassau teoric per quauquei fèus e de ligams existián entre lei senhors tolosencs e lei senhors gascons. Au nivèu religiós, l'eresia catara èra quasi inexistenta dins lei territòris relevent dau rèi d'Anglatèrra. Ansin, lei regions gasconas seràn utilizadas per lei dos camps, mai magerament per lo camp occitan, per recrutar de renfòrç. Per lo rèsta, Anglatèrra èra ja pron ocupada per sei relacions conflictualas ambé lo rèi de França e la neutralitat foguèt generalament l'actitud de son govèrn.
L'influéncia dau Sant Empèri Roman Germanic
Coma Anglatèrra, lo Sant Empèri Roman Germanic èra lo senhor teoric d'una partida dei fèus pertocats per la Crosada, especialament dins lei regions provençalas e daufinesas. Pasmens, lo poder centrau de l'Empèri èra relativament feble per compelir la politica de sei vassaus e subretot ocupat per lo conflicte ambé la papautat per lo contraròtle dei vilas dau nòrd d'Itàlia. L'emperaire germanic demorèt donc neutre dins lo conflicte permetent lo recrutament de volontaris per lei dos camps dins lei territòris imperiaus.
Fernando de la Rúa
Fernando de la Rúa Bruno (1937-2019), avocat e òme politic, foguèt president d'Argentina entre 1999 e 2001.
Crosada dels albigeses
Lei causas
Lei causas de l'entraïnament de la Crosada deis Albigés foguèron una mescla de factors entre la volontat papala d'anientar l'eresia catara, l'indiferéncia deis autoritats senhorialas o eclesiasticas a sei demandas e lo desvolopament continú dau catarisme dins la region maugrat leis esfòrç de divèrsei missions de predicacion catolica. D'efèct, tre son eleccion coma papa, Innocenci III assaièt sensa succès de suscitar una reaccion armada dei senhors occitans per reprimir lo catarisme. En fàcia d'aquela revirada, adoptèt una politica tenent tres principis : Lo premier ponch aguèt un succès limitat en causa de la corrupcion fòrça importanta dau clergat occitan. Lo segond aguèt tanben un succès limitat en causa de la resisténcia d'unei prelats locaus, fòrça corromputs, a l'idèa d'abandonar sei cargas. Enfin, l'organizacion d'un Crosada se turtèt pendent dètz annadas a l'oposicion dau rèi de França que refusèt d'autorizar una intervencion dirècta de la Glèisa Catolica dins leis afaires intèrns de son reiaume, i comprés dins de regions qu'èran independentas dins lei fachs. L'assassinat dau legat Pèire de Castelnòu permetèt de cambiar aquela situacion e d'acusar lo còmte de Tolosa mème se lei pròvas èran inexistentas. Aquò aumentèt la pression per l'organizacion d'una Crosada e Felip August deguèt finalament acceptar en fàcia de la volontat de sa noblesa de formar una expedicion.
Definicion generala dau catarisme
La màger part dei fònts istoricas pertocant la teologia catara foguèron escrichas per d'advèrsaris qu'èran sovent d'una objectivitat limitada. Lei tèxtes autenticament catars son rars e regardan pas totjorn lo domeni de la liturgia. Per exemple, lei tèxts coneguts dau concili de Sant Felitz de Lauragués an per subjècte principau la delimitacion entre evescats catars de Tolosa e de Carcassona. Ansin, lei documents majors de l'estudi dau catarisme foguèron lòngtemps l'obratge anonim De heresi catharorum in Lombardia e aqueu de l'inquisitor dominican Ansèume d'Alexàndria Tractatus de hereticis. Au sègle XX, divèrsei descubèrtas permetèron d'enrichir aqueu corpus d'un tractat de teologia catara dich lo Libre dei dos principis escrich vèrs 1250, d'un tractat pertocant lei rites catars e d'un tractat anomim d'origina occitana datant probablament dau començament dau sègle XII.
L'estudi d'aquelei documents mostran que lo catarisme èra un movement crestian dualista basat sus lei tèxts sacrats religiós acceptats per lo Crestianisme e sur certanei liures apòcrifs. En oposicion a la Glèisa Catolica, lei catars destriavan doas formas de creacions : la vertadièra, es a dire aquela dei causas que son realament, aquela de Dieu, de l'esperit blos ; la segonda èra aquela dei causas qu'an pas d'existéncia vertadièra, que i èra inclús lo monde vesedor, apariat au nonrés. Per elei, lo monde fisic èra doncas vodat au patiment, a la violéncia e au mau. Per arribar a aquela conclusion, la teologia catara part dau principi que Dieu, qu'es un èstre perfèct, a pas poscut crear d'èstre capable de pecar, çò que seriá una pròva d'imperfeccion. De mai, per la mema rason, Dieu a tanben pas poscut concebre un liure arbitri considerat coma la possibilitat de pecar d'un biais volontari. Es donc que sa creacion a pas poscut empachar l'emergéncia de condicions favorablas au mau. La perfeccion de Dieu lo rendent innocent de l'existéncia e de la formacion dau mau, es donc que lo principi d'aqueu darrier existís d'un biais independent.
La posicion, la poissança e lo nom d'aqueu principi marrit foguèron jamai totalament definits per lo catarisme occitan. Èra de còps dich « Principi Marrit », Demiürg, Enemic, Satan... etc. De mai, lo poder dau principi marrit demorèt tanben gaire clar : opausat a Dieu, a costat de Dieu, d'una poissança egala o leugierament pus febla ? Aquò es probablament lo fach que l'afirmacion dualista dau catarisme foguèt pas completada car per una partida granda dei fidèus, lo Dieu bon es tanben lo Dieu unic e vertadier mentre que l'abséncia de nom clar per lo principi malefic empachèt l'emergéncia de sa divinitat. En revènge, au sen deis elèits e autoritats religiosas dau catarisme, lei posicions dualistas foguèron pauc a pauc afirmadas durant la segonda mitat dau sègle XII. Pasmens, mème se lo dualisme es pas totalament afirmat per la màger part dei catars, aqueu dogme es en oposicion totala au dogme catolic de l'unicitat de Dieu. D'efèct, se la Glèisa Catolica utiliza tanben sovent l'oposicion entre lo Ben e lo Mau, sei concèptes an per limit la poissança totala de Dieu e lo Mau es solament causat per l'utilizacion marrida de la libertat donada per Dieu a sei creaturas. La rompedura dogmatica entre catarisme e catolicisme es donc majora e non conciliabla.
D'autra part, au nivèu rituau, lo sauvament de l'arma necessita per lei catars de passar per l'estat religiós avans sa mòrt. La durada dau periòde a pas d'importància. Pasmens, èra relativament similar a l'ideologia dei premiers movements crestians ai sègles I e II. L'intrada dins l'estat religiós se fa gràcias a un sacrament dich consolament qu'es un batejament per imposicion dei mans. La recepcion dau consolament deviá èstre un acte volontari e conscient e lo catarisme condamnèt donc lo batejament de novèus-nats per la Glèisa Catolica. Après la recepcion d'aqueu sacrament, l'individu èra dich « Crestian » e sa vida deviá respectar la volontat divina per assegurar lo sauvament de son arma. Per s'aparar còntra la corrupcion de la matèria, la regla teniá especialament de defensas alimentaras, la necessitat de trabalhar de sei mans, la defensa d'utilizar la violéncia, l'obligacion d'ajudar leis autrei « Crestians » e l'obligacion de predicacion. Se, a sa mòrt, l'arma dau cresent es pas pron bòna per jónher Dieu, existiá un sistèma de reïncarnacions dins un autre còrs materiau. La rompedura dei rites catars ambé lei rites catolics dau sègle XII es donc totala e benlèu encara pus importanta que la rompedura dogmatica.