cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Belargan
Belargà
Belargà ven de l'ancian occitan bèl esgar, « bèl aspècte, bèl regard ». Hamlin explica aital l'evolucion fonetica : l'assimilacion de la segonda sillaba a la tresena menèt a belargar [coma aquela assimilacion pausa mai de problèmas que la situacion anteriora, val mai parlar de rotacizacion de s (fenomèn frequent dins la region); las fòrmas Belergar, Belerga testimònian qu'es aital que se passèt], puòi la casuda normala de -r finala menèt a Belargà. Hamlin refusa l'estranha solucion de G. Combarnous petrosus vadus > peiresgar > Belargà. Hamlin constata tanben que lo nom Belesgar sembla d'aver remplaçat lo nom medievau de S. Stephan[us] de Euzeto a partir dau començament dau sègle XIII. Euset èra una parròquia situada a l'emplaçament de Belargà o a pauca distància; lo vocable de Sant Estève es demorat a la glèisa parroquiala de Belargà,.
Lo gentilici analogic belarganés (perqué los toponimes amb la finala muda -n son mai nombroses que los en -r) a provocat la faussa grafia Belargan. Vau mai demorar a la grafia simpla Belargà.
Euset (ancian nom o luòc prèp)
Las fòrmas ancianas son : ex parle Elzeto en 996-1031, 1027-1031, 1060-1074, de Elzeto en 1031-1048, 1077-1099, apud Euzetum en 1196, in terminio S. Stephani de Euzeto en 1200, 1207, Prior de Euzeto en 1323, de Heuseto en 1361. Euset veniá de l'occitan euset [en realitat la fòrma mai anciana elzet-], « bòsc d'euses », dau latin īlicem « euse (quercus ilex, francés yeuse, chêne vert) », principala esséncia de la forèst primitiva locala, diferent de l'ausina (aicí quercus coccifera, francés chêne kermès).
Riocabado
Riocabado es un municipi de la província espanhòla d'Ávila e de la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Byans-sur-Doubs
Byans-sur-Doubs es una comuna francesa, situada dins lo departament de Dobs e la region de la Franca Comtat.
Geografia
Byans A situat entre la bordure sud-es de la bòsc de Chaux e Quingey; a aperaquí de Besançon. Lo sieu territòri es pro vallonné amb de nombrosas combes e de tucs. Lo Doubs se flueix a unitat|2|km al nòrd-oèst del centre del pòble, en servint de délimitation natural amb la municipalitat de Osselle. Lo ponch culminant de la municipalitat es lo tuc del Goulot, s'elèva a unitat|522|m}}. S'i tròba un belvedère #que surplombe tot lo territòri de Byans, d'ont se pòt veire egalament Boussières, la Bòsc de Chaux, Sant-viu, Dole e al luènh, la Bourgogne. Lo vilatge a traversat pel ruisseau del Bief, #que pren la siá font a la anciana fontaine, al sud-es, e se tira en lo Doubs en amont del pont de Reculot.
Byans est situé entre la bordure sud-est de la forêt de Chaux et Quingey; à environ 25 km de Besançon. Son territoire est assez vallonné avec de nombreuses combes et collines. Le Doubs s'écoule à 2 km au nord-ouest du centre du village, servant de délimitation naturelle avec la commune d'Osselle. Le point culminant de la commune est la colline du Goulot, elle s'élève à 522 m. On y trouve un belvedère qui surplombe tout le territoire de Byans, d'où l'on peut voir également Boussières, la Forêt de Chaux, Saint-vit, Dole et au loin, la Bourgogne. Le village est traversé par le ruisseau du Bief, qui prend sa source à l'ancienne fontaine, au sud-est, et se jette dans le Doubs en amont du pont de Reculot.
Communes limitrophes:
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
La fondacion d'aquel vilatge ven de la reünion de dos caserius uèi desapareguts. Molumbe, Situat près de de lo Doubs (uèi Reculot) e Montantin #que se situava dintre Fourg e Byans. Un pré nomenat Montanty (visible sus las mapas IGN) sembla èsser lo darrièr vestigi, d'aquel masatge caseriu desaparegut.
Las primièras traces de Byans remontan al XIII siecle, trucat alavetz "Byans-lez-Quingey". Ligat a la juridiction de Abbans-dessus e al bailliage de Quingey jol Ancian Regim, Byans #èsser cap de-luòc de costat pendent lo periòde revolucionari. Lo pòble patís la guèrra de 1870 amb lo sieu bombardement homicida del 29 de genièr de 1871, l'aucupacion prussienne e las siás réquisitions. Fins al començament del XXe sègle, Byans connait una cèrta prospérité, lo pòble èra réputé e reconegut, e aquel dempuèi lo XVIII sègle, per la qualitat de los sieus vins e l'importància de las siás vinhas. A lo sieu apogée, pendent lo mièg del XIX sègle, s'estendián sus mai de 110 ectaras. Semblariá que la competéncia, e pas lo Phylloxéra, siá lo verdader responsable del déclin de la vinha, perque en 1914, se'n compta encara 49 ectaras. De los nòstres jorns, #çò que demòra de vinhas de Byans cobrís mens d'una ectara. En 1881, la fromagerie del pòble fabrica fins a unitat|15000|kg}} de fromage per an. Dintratz 1900 e 1914, se dénombre a Byans fins a 7 auberges, 7 forns a chaux, 2 carrièras n'espleitacion, una briqueterie, un molin, e de divèrses mestièrs artesanales coma ferrièr, tailleur de pèira, cordonnier, menuisier, vigneron, èca.
Qualques datas sus l' istòria de l'equipa del pòble:
.
La fondation de ce village vient de la réunion de deux hameaux aujourd'hui disparus. Molumbe, situé près du Doubs (aujourd'hui Reculot) et Montantin qui se situait entre Fourg et Byans. Un pré nommé Montanty (visible sur les cartes IGN) semble être le dernier vestige, de ce hameau disparu.
Les premières traces de Byans remontent au XIIIème siecle, appelé alors "Byans-lez-Quingey". Rattaché à la juridiction d'Abbans-dessus et au bailliage de Quingey sous l'Ancien Régime, Byans fut chef-lieu de canton pendant la période révolutionnaire. Le village subit la guerre de 1870 avec son bombardement meurtrier du 29 janvier 1871, l'occupation prussienne et ses réquisitions. Jusqu'au début du XXe siècle, Byans connait une certaine prospérité, le village était réputé et reconnu, et ce depuis le XVIIIème siècle, pour la qualité de ses vins et l'importance de ses vignes. A son apogée, durant le milieu du XIXème siècle, elles s'étendaient sur plus de 110 hectares. Il semblerait que la concurrence, et non le Phylloxéra, soit le vrai responsable du déclin de la vigne, car en 1914, on en compte encore 49 hectares. De nos jours, ce qui reste des vignes de Byans couvre moins d'un hectare. En 1881, la fromagerie du village fabrique jusqu'à 15000 kg de fromage par an. Entre 1900 et 1914, on dénombre à Byans jusqu'à 7 auberges, 7 fours à chaux, 2 carrières en exploitation, une briqueterie, un moulin, et plusieurs métiers artisanaux comme forgeron, tailleur de pierre, cordonnier, menuisier, vigneron, etc.
Quelques dates sur l'histoire de l'équipement du village:
Guilhèm III d'Aurenja Nassau
Guilhèm III d'Aurenja Nassau (14 de novembre de 1650 - 8 de març de 1702) foguèt stadhouder d'Olanda, de Zelanda, d'Utrecht, de Guèldres e d'Overijssel de 1672 a sa mòrt e rèi d'Anglatèrra, d'Irlanda e d'Escòcia de 1689 a sa mòrt.
Maugrat l'oposicion d'una partida dei caps olandés a la foncion de stadhouder, capitèt d'ocupar la carga en 1672 per faciar l'invasion francesa durant la Guèrra d'Olanda (1672-1679) e protegir l'independéncia dei Províncias Unidas. En 1677, esposèt la princessa Maria d'Anglatèrra. Quand Jaume II foguèt destituit per lo Parlament en 1688 au profiech de Maria, Guilhèm organizèt donc un desbarcament en Anglatèrra e conquistèt rapidament lo poder. En 1689, signèt un acòrd ambé lo Parlament per limitar lei drechs dau rèi. A la mòrt de sa frema en 1694, venguèt l'unic rèi d'Anglatèrra. Sa politica foguèt marcada per son oposicion determinada ais ambicions de Loís XIV (1643-1715)
Rivilla de Barajas
Rivilla de Barajas es un municipi de la província espanhòla d'Ávila e de la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Riofrío
Riofrío es un municipi de la província espanhòla d'Ávila e de la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Salobral
Salobral es un municipi de la província espanhòla d'Ávila e de la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Saint-Avit (Puèi Domat)
Saint-Avit (Saint-Avit en francés) z-es 'na comuna auvernhassa dau departament dau Puèi de Doma e la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament d'Auvèrnhe.
Nòtas
<references group="N"/>
Salvadiós
220px|vinheta Salvadiós es un municipi de la província espanhòla d'Ávila e de la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Chémery
Chémery es una comuna francesa, situada dins lo departament de Loir e Char e la region dau Centre.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
San Bartolomé de Béjar
San Bartolomé de Béjar es un municipi de la província espanhòla d'Ávila e de la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Berlon
Berlon (Berlou en francés) es una comuna lengadociana situada dins lo departament d'Erau e la region d', ancianament de Lengadòc-Rosselhon.
Geografia
Berlon es a la sortida del Massís Septentrional. vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
La prononciacion es [bèr'lu]. Las fòrmas ancianas son : strata Belonis en 1129-1186, mansi de Berlone en 1386, de Berlonne en 1406, Berion en 1613, Berlou en 1614, 1643, 1665-81, 1740-60, les village et eglise (sic) de Berlou en 1740-60, Berlou Succ. en 1770-72 (mapa de Cassini).
Lo nom vendriá d'una planta aigassièra, siá lo creisselon, siá la lentilha d'aiga (en latin berula, del gallés berura, vengut berula tanlèu lo gallés tardiu per dissimilacion), amb lo sufixe -onem,.
Berlon es tanben un nom de riu, coma per exemple un afluent de Gijon (Tarn), que cal pas confondre amb Riuberlou, que passa a Berlon. Lo nom del vilatge deu venir del nom del riu e lo nom del riu de la planta.
Segon Frank R. Hamlin, lo riu seriá en gallic *berul-on(na) « aiga del creisselon o de la lentilha d'aiga », puèi un prefixe tautologic riu s'i ajustèt. Per Delamarre, Berlon (lo riu) seriá berulonos.
Sent Anteni
Sent Anteni [stɑ̃ˈtəɲ] (Sent-Antêmo o Sent-Antègne en arpitan e Saint-Anthème en francés) es una comuna occitana dau departament dau Puèi de Doma e la region d'Auvèrnhe Ròse Aups.
Geografia
Dins lo pargue natural regional Liuradés-Forés dins la region Auvèrnhe Ròse Aups, la comuna es situaa au començament de la valaa d'Ança, ribèira que se devesís en mantun braç e ruis. Es dominaa per los monts de Forés que lo trescòl, Pèirasusnauta, culmina a d'altitud. vignette|none|upright=2|Plan de las Nautas Chaumas.
La comuna es situada à 24 quilomètres au sud-oèst de Montbrison e a 22 quilomètres a l’èst d’Embèrt.
Toponimia
Las atestacions ancianas son Sanctus Arthemius en 1373, Sanctus Emptemnius en 1392.
Poiriá venir dau nom de sant Anthelmus. Curiosament, segon lo wiki catalan, l'Atlàs Universal Catalan utiliza Sant Antelmes coma traduccion dins la lenga.
Segon l'evolucion d'Anselmus en Anthelmus, de variantas en -t- de l'agionime occitan son possiblas o atestadas: Antèlm , Antèlme , Antelme , Antèume , Anteume ...
Nòtas
<references group="N"/>
San Bartolomé de Pinares
San Bartolomé de Pinares es un municipi de la província espanhòla d'Ávila e de la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Salva Kiir Mayardit
Salva Kiir Mayardit o Thalpa Kiir Mayardït (en dinca, sa lenga etnica) es un militar e òme politic del Sodan del Sud e lo primièr president d'aquela republica independenta lo 9 de julhet de 2011.
San Bartolomé de Corneja
San Bartolomé de Corneja es un municipi de la província espanhòla d'Ávila e de la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Apremont (Savòia)
Istòria
Apremont A situat al pè del Massís de la Chartreuse, en las Préalpes. Lo nom "Apremont" apareis per las primièras fes en un document de 1178. Ven de Aspremonte #que significa montanha (puja) escarpée (asper).
thumb|left|Lo vilatge de Sant-Pierre e lo mont Granier en Chartreuse
Antany, la municipalitat èra dins la frontièra entre la Savoie e la província francesa del Dauphiné. La Savoie #èsser pendenta de nombroses sègles un país independent. Primièrament un comtat de contunh un duché abans de recebre la dédition de Niça (1388), de contunh de donar naissença al reialme de Sardenha de contunh departament francés l'an 1860.
Apremont est situé au pied du Massif de la Chartreuse, dans les Préalpes. Le nom "Apremont" apparaît pour la première fois dans un document de 1178. Il vient de Aspremonte qui signifie montagne (monte) escarpée (asper).
Autrefois, la commune était à la frontière entre la Savoie et la province française du Dauphiné. La Savoie fut pendant de nombreux siècles un pays indépendant. Tout d'abord un comté puis un duché avant de recevoir la dédition de Nice (1388), puis de donner naissance au royaume de Sardaigne puis département français en 1860.
San Esteban de los Patos
San Esteban de los Patos es un municipi de la província espanhòla d'Ávila e de la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Revista
Una revista es una publicacion periodica que sa tòca iniciala es de far la revista de l’actualitat dins son domeni.
Saurat
Saurat (en francés tanplan coma en occitan) es una comuna foissenca, situada dins lo departament d'Arièja e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Toponimia
Las fòrmas ancianas citadas sus lo siti histariege son : Saurato, en 970, castello de Saurat, en 1163. Lo nom vendriá del nom d'òme gallés Saurus, ambe lo sufixe -acum, latinizacion del sufixe gallés -āco(n). Saurat èra donc benlèu una anciana granda propietat antica qu'aviá per mèstre Saurus o puslèu Sauros en gallés. Xavier Delamarre, d'acòrdi tanben pel sufixe -āco(n), explica que lo nom Sauros ven d'un mai ancian Saguros. Es malaisit de saber se l'amudiment de -g- intervocalic se faguèt abans la fondacion de la villa que venguèt aprèp lo vilatge de Saurat, o se la villa *Saguracon, d'un mèstre qu'èra *Saguros, venguèt posteriorament *Sauracon.
Ambe una atestacion Saurato al sègle X, Saurat es vertadièrament un nom en -ac- ? Se n'èra atal, caldriá explicar la finala en -at allòc de -ac esperat.
Atenagòras d'Atenas
Atenagòras d'Atenas (Ἀθηναγόρας en grèc) (c. 133-190) qu'esté un apologista e filosòf crestian de la dusau meitat deu sègle II.
Occitània (revista, 1887-1889)
Occitània foguèt una revista mesadièra occitana, creada en 1887 per la Mantenença de Lengadòc del Felibritge. Pareguèt entrò 1889. Èra la seguida parciala de l’Iou de Pascas.
Lista dels presidents de la Republica del Sodan del Sud
thumb|right|120px|Bandièra del Sodan del Sud. Lo president es lo cap d'estat de la Republica del Sodan del Sud. Aquesta es la lista dels presidents de la Republica del Sodan del Sud fins a uèi.
Bassens (Savòia)
Bassens en arpitan (Bassens en francés) es una comuna arpitana de Savòia administrada per lo departament de Savòia de la region d'Auvèrnhe Ròse Aups.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Éclans-Nenon
Éclans-Nenon es una comuna francesa, situada dins lo departament de Jura e la region de Franca Comtat
San Esteban del Valle
San Esteban del Valle es un municipi de la província espanhòla d'Ávila e de la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
San Esteban de Zapardiel
San Esteban de Zapardiel es un municipi de la província espanhòla d'Ávila e de la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
San García de Ingelmos
San García de Ingelmos es un municipi de la província espanhòla d'Ávila e de la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Sent Baudili
Sent Baudili fòrma inventada (Saint-Beauzire en francés) z-es 'na comuna auvernhassa dau departament dau Puèi de Doma e la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament d'Auvèrnhe.
Nòtas
<references group="N"/>
San Juan de la Encinilla
San Juan de la Encinilla es un municipi de la província espanhòla d'Ávila e de la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
San Juan de Gredos
San Juan de Gredos es un municipi de la província espanhòla d'Ávila e de la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Bretenière
Bretenière es una comuna francesa, situada dins lo departament de Còsta d'Aur e la region de Borgonha.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Bonneval (Savòia)
Bonneval en arpitan (Bonneval en francés) es una comuna arpitana de Savòia administrada per lo departament de Savòia de la region d' Auvèrnhe Ròse Aups.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Irene Papas
Irene Papas (en grèc Ειρήνη Παππά, Eirini Pappa [iˈrini paˈpa]), nascuda Ειρήνη Λελέκου, Eirini Lelekou) foguèt una actritz grèga de cinèma e teatre. Nasquèt lo 3 de setembre de 1926 e defuntèt lo 14 de setembre de 2022 a Chilimodion (Grècia).
En cinèma, trabalhèt tant en Euròpa coma en Hollywood. Formèt un parelh artistic amb Anthony Quinn mantun còp. Trabalhèt fòrça amb lo director de cinèma Michael Cacoyannis.
En teatre, a jogat dins de nombrosas tragèdias grègas d'Esquil, Sofòcles e Euripides representadas dins lo mond entièr. Lo sieu ròtle mai memorable foguèt dins Elèctra.
San Juan de la Nava
San Juan de la Nava es un municipi de la província espanhòla d'Ávila e de la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Beçan
Beçan (Bessan en francés) es una comuna lengadociana situada dins lo departament d'Erau e la region d', ancianament de Lengadòc-Rosselhon.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
Las fòrmas ancianas son : ecclesiam S. Mariae de Betiano; de Beciano, en 940 (l'identificacion es pas segura); villa de Beciano en 1123, ecclesia de Beciano en 1134, in Beciano en 1147, insula de Beciano en 1155, in castro de Becciano en 1156, ad Becianum en 1158-1200, ecclesia S. Petri de Beciano en 1176, hospitali de Beciano en 1212, de Becano en 1219, de Beciano en 1219, castrum de Bezano en 1229, de Bessiano en 1344, de Bassiano, de Bossiano, a la fin del sègle XIV, Bessan en 1418, 1622, 1626, 1643, 1708, 1740-60.
Segon Dauzat, Beçan ven del nom latin d'òme Bessius, Bettius o Beccius, amb lo sufixe -anum ; segon Hamlin, Beçan ven del gentilici latin Bettius, amb lo sufixe -anum. Beçan èra una proprietat galloromana.
Micromecenatge, financement participatiu
Lo micromecenatge o finançament participatiu (crowfunding en anglés) es una aisina de collècta de fons foncionant sus una plataforma internet e permetent a un ensems de contributor de causir collectivament de finançar dirèctament e de manièra traçable de projèctes identificats. Los portaires de projècte desirant collectar de fons per una iniciativa personala, professionala, o fòrça comunitària, pòdon èsser d'entrepresas, de las associacions, dels particulars, etc.
Aquel mòde de finançament se fa sens l'ajuda dels actors tradicionals del finançament, es dich desintermediat. L'espelison de las plataformas de finançament participatiu es estada permesa mercés a internet e a las rets socialas, completant o remplaçant la tradicionala soscripcion. Aquela tendéncia s'inscriu dins un movement mai global : aquel de la consomacion collaborativa e de la produccion participativa.
Lo finançament participatiu compren diferents sectors coma lo don (amb e sens recompensa), lo prèst (sens interès, amb interès o amb obligacion) e l'investiment (en capital o en redevança).
San Juan del Molinillo
San Juan del Molinillo es un municipi de la província espanhòla d'Ávila e de la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Bois-d'Amont
Bois-d'Amont es una comuna francesa, situada dins lo departament de Jura e la region de Borgonha Franca Comtat
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
San Juan del Olmo
San Juan del Olmo es un municipi de la província espanhòla d'Ávila e de la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Michel Miniussi
Michel Minussi (París, 15 d'agost de 1956 - 9 de genièr de 1992) foguèt un escrivan occitan de Provença.
Biografia
Michel Miniussi nasquèt a París en 1956 mas passèt son jovent a Canas. Devers detz e sèt ans, prenguèt lenga amb un collectiu occitan de Niça e participèt a sa revista La Beluga.
Faguèt puèi d’estudis universitaris a Montpelhièr, bailejats per Robèrt Lafont. Dintrèt a l'ENSSIB e venguèt Conservator de Bibliotèca, particularament a Draguinhan. Escriguèt e publiquèt, sovent anonimament, dins la revista Òc que ne’n venguèt redactor a comptar de 1986. Faguèt de letras, de nòtas, d’estudis literaris, de poèmas e d’ensages...
En 1988, pareisserà son primièr roman, Jiròni a las edicions Jorn/Fédérop.
Michel Miniussi defuntèt en 1992, laissant una soma impòrtanta d’escrichs pas encara publicats.
Una escritura exigenta
contengut a inserir
Le Sautèlh
Le Sautèlh (Sautel en francés) es una comuna occitana de Lengadòc, situada dins lo departament d'Arièja e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
La prononciacion es [lesaw'tɛʎ]. Las fòrmas ancianas son W mus del Sautel en 1148, Sautello en 1313-14 e en 1390. Segon Dauzat e Rostaing, le nom del Sautèlh es probablament un diminutiu del latin saltus, « saut ». Segon Negre, citat per Patrici Pojada, Sautèlh es un afluent de Doctoire qu'a de cascadas pichonas; le nom seriá format de l'occitan saut, « cascada, saut, salhent », ambe'l sufixe diminutiu -et (?); es seguit per Astor. Segon Lemoine, citat per Patrici Pojada, Le Sautèlh es un diminutiu del latin saltus « pastenc boscat en montanha », puslèu que montanha. Segon Patrici Pojada, se pòt reténer las doás ipotèsis, un diminutiu de l'occitan saut (en occitan, le sens de « cascada » es corrent pel mot saut), un diminutiu del latin saltus, que dona saut en occitan, ambe'l sufixe -èlh. Le saltus es una tèrra non cultivada, boscada, un bòsc. Lo nom se tròba tanben dins le País de Saut.
Heinkel He 111
thumb|right|Heinkel He 111 en setembre de [[1940.]]
Lo Heinkel He 111 es un bombardier alemand de la Segonda Guèrra Mondiala produch per la companhiá Heinkel. Concebut a partir de 1932, foguèt inicialament presentat coma un avion de transpòrt civiu car lo Tractat de Versalhas enebissiá la creacion d'una aviacion de bombardament alemanda. Pasmens, après l'arribada au poder d'Adolf Hitler, lo rearmament alemand venguèt rapidament oficiau. Lo premier vòl se debanèt lo 24 de febrier de 1935. 6,508 unitats foguèron fabricadas e l'avion foguèt utilizat fins ais ans 1970 per de país coma Espanha ò Turquia.
Lo Heinkel He 111 participèt principalament a la Guèrra Civila Espanhòla (1936-1939) e a la Segonda Guèrra Mondiala (1939-1945). En particular, tenguèt un ròtle centrau dins lo Blitzkrieg de 1939-1941. Pasmens, enregistrèt de pèrdas importantas còntra lei caçaires aliats, especialament còntra lei Hawker Hurricane e lei Supermarine Spitfire britanics. A partir de 1941, foguèt donc puslèu utilizat per d'operacions nuechencas ò per d'atacas sus lo frònt germanosovietic onte l'espaci operacionau pus importanta facilitava sa mesa en òbra. Certanei versions foguèron tanben utilizadas coma avion de transpòrt e avion torpilhaire.
En 1945, Espanha desvolopèt la sieuna version dau bombardier sota lo nom de CASA 2.111. La diferéncia principala entre lei dos modèls èra lor motorizacion car leis Espanhòus aguèron accès a de motors britanics e estatsunidencs. 236 unitats foguèron produchas e l'aparelh foguèt retirat dau servici en 1973.
Savardun
Savardun (en francés e oficialament: Saverdun) es una comuna occitana del País de Fois. Situada administrativament dins lo departament d'Arièja e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus, comptava 4.815 abitants en 2020.
Toponimia
Prononciacion:
Pont-de-Metz
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
En 2006, en lo moment del bastiment de lotjaments dels enregistres an permeses de descobrir de luòcs mésolithiques Sus posicions d'ancians marges de la Soma e de la Selle.
En 2006, lors de la construction de logements des fouilles ont permis de découvrir des sites mésolithiques sur des positions d’anciennes berges de la Somme et de la Selle.
Nòtas
<references group=N/>
Sent Bonet lo Borg
Sent Bonet lo Borg (Saint-Bonnet-le-Bourg en francés) z-es 'na comuna occitana dau departament dau Puèi de Doma e la region de la region d'Auvèrnhe Ròse Aups.
Nòtas
<references group="N"/>
Les Bottereaux
Les Bottereaux en normand (Les Bottereaux en francés) es una comuna normanda, situada dins lo departament d'Eure e la region de  Normandia.
Geografia
Vilatge del país de Ouche.
Village du pays d'Ouche.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
La familha anglo-normande de las de Botreaux (d'una autra manièra escriu Bottreaux, Boterel) tira de manièra versemblant lo sieu nom de la localité. Aquel títol a #èsser creat per Edouard III de Angleterre sens dobte sus la basa de l'anciana familha normande de las de Boterell, arribats al continuament de Guillaume lo Conquistador a la XI sègle, en circonstàncias istoricas mal esclaridas. Un William de Boterell a mencionat en Cornouaille britanic a la XI sègle a Boscastle, près de Tintagel.
Se tròba aquel nom dins lo vilatge anglés de Molland-Bottreaux en lo nòrd del Devon.
La famille anglo-normande des de Botreaux (autrement écrit Bottreaux, Boterel) tire vraisemblablement son nom de la localité. Ce titre a été créé par Edouard III d'Angleterre sans doute sur la base de l'ancienne famille normande des de Boterell, arrivés à la suite de Guillaume le Conquérant au XI siècle, dans des circonstances historiques mal éclaircies. Un William de Boterell est mentionné en Cornouaille britannique au XI siècle à Boscastle, près de Tintagel.
On retrouve ce nom dans le village anglais de Molland-Bottreaux dans le nord du Devon.
San Lorenzo de Tormes
San Lorenzo de Tormes es un municipi de la província espanhòla d'Ávila e de la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Ponthoile
Ponthoile es una comuna francesa, situada dins lo departament de Somme e la region de Picardia.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
(Embarg pas exaustiu !)
(saisie non exhaustive !)
San Martín de la Vega del Alberche
San Martín de la Vega del Alberche es un municipi de la província espanhòla d'Ávila e de la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
San Martín del Pimpollar
San Martín del Pimpollar es un municipi de la província espanhòla d'Ávila e de la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
De Palmas
Biografia
Gérald De Palmas es de soca bretona per son paire. A dètz ans quand sos parents te quitan La Reünion per s'installar en Occitània a z-Ais, en Provença. En 1985, a dètz-e-ueit ans, fòrma lo grop pop new wave Les Max Valentins ambe Édith Fambuena e Jean-Louis Piérot.
Tostemps a z-Ais, a l'escadença d'un encontre ambe Étienne Daho en virada per la promocion de son album Pop Satori en 1986, le presenta lors cançons. Étienne Daho alavetz prepausa au grop de signar sus son label. Aital, sortisson dos 45 torns, Les Maux dits e Printemps parapluie.
Pr'aquò, en 1987, decida de contunhar de far de musica en solitari.
En 1994, sortís donc La Dernière Année, lo primièr album solò de De Palmas. Es una capitada de las gròssas ! la cançon Sur la route es un tube màger de la fin de l'annada de 1994 en França.
En 2004, sortís son quatren album, Un homme sans racines, que conten los tres tubes Elle danse seule, Au Paradis e Elle habite ici.
Sant Bonet dau Chastèl (Puèi Domat)
Sant Bonet dau Chastèl (Saint-Bonnet-le-Chastel en francés) z-es 'na comuna auvernhassa dau departament dau Puèi de Doma e la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament d'Auvèrnhe.
Nòtas
<references group="N"/>
Lo Castelet
Lo Castelet es un toponim occitan de Provença:
San Miguel de Corneja
San Miguel de Corneja es un municipi de la província espanhòla d'Ávila e de la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Bourgneuf (Savòia)
Bourgneuf en arpitan (Bourgneuf en francés) es una comuna arpitana de Savòia administrada per lo departament de Savòia de la region de Ròse-Aups.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Rogèr Romafòrt
Rogèr Romafòrt, mèi coneishut devath lo chafre de Grith de Prat, neishut au Telhan de Medòc lo 26 d’octobre de 1886, e mòrt au Telhan lo 30 de setembre 1938, es un escrivan e poèta occitan d’expression occitana, felibre e baile de l’Escòla Jaufré Rudèl.
Eishut d’una familha de paisans medoquins talhanés desempuei au mens lo sègle XVI, es lo filh d’Eugèni Romafòrt, proprietari fonzièr aisit e agricultor, e de Maria-Ana Sibassièr, d’Aisinas, comuna vesina dau Telhan. Trencant emb la tradicion familiau, Rogèr Romafòrt hit sos estudis de medecina a Bordèu e vengut mètge alentorn de 1910. Cardiològ e anestesista, exercèt son activitat a Bordèu, dens son cabinet dau 8, avenguda d’Aisinas, e a las clinicas Condilhac e Tivolí on hit la permèira fissada d’un anestesic novèth : l’evitan sodic. Augent creishut dens un mitan de paisans riches dau mieijorn de Medòc, Rogèr Romafòrt augut lo temps de n’avisar los trèits, bons o maishants : l’umor, l’egoïsme, lo chancrinèir, lo sens de la repartida… Los personatges de Cadiche o de Jantilhòt ne son los fruits. Maridat en 1912 emb d’Elizabèt Guillard, estudianta en sciéncias, augut duas hilhas, Ana-Maria en 1914 e Elena-Maria en 1917. La sua arrehilha damòra totjamèi uei lo jorn dens l’ostau de familha dau Telhan. Mobilizat en 1914, atau coma son compatriòta medoquin e confrair de poesia l’abat Bergèir, patit frem dens los combats terribles de trencadas, au mitan daus autes Peluts. Aqueste destorn lo marquèt per totjamèi. I gahèt la malausia cardiaca que’u emportarà. Tornat en 1918, defendut damb huec los interès daus Peluts en França, e combatit los « plancats », los estujats, foncionaris o reformats mercís a luras relacions. Aqueste òdi ie damorèt, e se vei dens sas òbras. Gran caçaire (lèbe, becada) capvath la landa de son Medòc mairau, republican, liberau, amic de l’abat Bergèir e de Geors Mandel, vingut una de las personalitats las mèi estacantas de Gironda. Se morit en 1938, atjat de 52 ans, de la malausia cardiaca que carrejava desempuei mèi de vint ans. Estut enterrat au sagrat dau Telhan.
La sua òbra se compausa de sèt istorietas, amèi quauques poesias, qu’esturen publicadas prau Felibritge en 1938, apuei arre-estampadas e publicadas a las edicions Piremonde (en grafia gascona de l’IBG) en 2004 e en 2011. En 2000, una placa commemorativa bilingüe es desvelada sus la cara de son ostau.
Le Castelet
Le Castelet es una comuna novèla de Normandia, creada en 2019 per la fusion de las comunas de Saint Aignan de Cramesnil e de Garcelles e Secqueville.
Extincion massisa
thumb|right|Vista d'artista de l'impacte de l'[[asteroïde a l'origina de la disparicion dei dinosaures.]]
Una extincion massisa (ò crisi biologica) es un periòde, relativament brèu a l'escala dei temps geologics, que vetz la disparicion d'au mens 75% deis espècias animalas e vegetalas terrèstras e oceanicas. Aquelei crisis majoras son causadas per de transformacions dau clima generau de la Tèrra ò per de catastròfas naturalas d'amplor mondiala (erupcion volcanica giganta, impacte d'un gròs asteroïde...). Entraïnan generalament de transicions entre de formas de vida dominantas.
A l'ora d'ara, sièis periòdes d'extincion massisa son estadas identificadas :
Entre aquelei periòdes d'extincion massisa, i a de crisis biologicas mens importantas. Per exemple, l'episòdi pluviau dau Carnian, i a 232 Ma, auriá entraïnat una aumentacion fòrça importanta dei precipitacions qu'auriá favorizat la diversificacion dei dinosaures gràcias a la disparicion de plusors animaus terrèstres.
San Pedro del Arroyo
San Pedro del Arroyo es un municipi de la província espanhòla d'Ávila e de la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Mont Rainier
Lo mont Rainier (en anglés: Mount Rainier ) (en lushootseed:Tacoma o Tahoma) es un grand estratovolcan actiu de l'arc volcanic de las Cascadas situat dins lo Pargue Nacional del Mont Rainier al sud-èst del comtat de Pierce e aperaquí al sud-sud-èst de la vila de Seattle, demora un perilh per la populacion del ròdol estimada a 1,5 milion d'abitants. Amb sos 4392 mètres es lo trescòl de l'estat de Washington e de la Cadena de las Cascadas del Nòrd-oèst Pacific, e lo mont mai prominent dels Estats Units contigús.
Un dels Volcans de la Decennia, es considerat coma un dels volcans pus dangeriós al mond amor de la granda quantitat de glaça que lo recobrís, pòt potencialament produire de lahars qu'amenaçan tota la val del riu Puyallup.
Toponimia
Descobèrt pels primièrs europèus durant un viatge d'exploracion en 1792 menat per George Vancouver, lo volcan deu son nom a un amic de George Vancouver tanben navegaire per la Royal Navy nomenat Peter Rainier.
(Lewis e Clark e l'edat americana)
Geografia
Los jorns clars lo volcan es vesedor a l'asuèlh sud-èst de tota la zona metropolitana de Seattle-Tacoma. De còps que i a se pòt tanben apercebre de las vilas de Portland en Oregon e de Victòria en Colómbia Britanica. Amb 26 glacièrs majors e 93 km2 de camps de nèu e de glaça, lo Mont Rainier es lo pic pus cargat en glaça dels Estats Units (levat Alaska). Lo som es cofat de dos cratèrs volcanics, cadun de pus de 300 m de diamètre amb lo cratèr màger èst que cavalca lo cratèr oèst. La calor producha fa que de largs airals dels cratèrs son desprovesits de glaça, e que i se formèt la pus granda cauna glaciària al mond amb sos 3.2 km de passatges. Un pichon lac de cratèr de 40m per 9 e de 5m de fons s'es format e ocupa la porcion bassa del cratèr oèst jos 30m de glaça, accessibla sonque per las caunas.
Los rius Carbon, Puyallup, Mowich, Nisqually, e Cowlitz an sa font als glacièrs del meteis nom sul Mont Rainier. Las fonts de la White River son los glacièrs Winthrop, Emmons, e Fryingpan. Los rius White, Carbon, e Mowich jonhan la Puyallup River, que s'escampa dins la baia de Commencement a Tacoma; lo riu Nisqually se voja dins Puget Sound a l'èst de Lacey; e lo riu Cowlitz jonh la Columbia River enter Kelso e Longview.
Lo somal del mont Rainier es cofat de tres puèges. Lo pus enauçat se ditz Columbia Crest. Le segond se nomena Point Success (4 315 mètres) e lo tresen Liberty Cap (4 301 mètres). Sul pendís oriental del mont se trapa tanben lo puèg Little Tahoma (3 395 mètres). Aquel es un vestigi erodat de l'ancian mont Rainier quand èra encara pus naut.
Galariá
Situat al còr del Pargue Nacional del Mont Rainier, lo volcan trai fòrça visitaires en quèsta de natura e paisatges.
Sanchidrián
Sanchidrián es un municipi de la província espanhòla d'Ávila e de la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Jules Védrines
vinheta|Juli Vedrina (Jules Védrines), aviator e politician. 1881-1919 Jules Védrines, de son nom complet en francés : Jules Charles Toussaint Védrines, nascut lo 21 de decembre de 1881 e mòrt lo 21 d'abrial de 1919, foguèt un aviator e politician. Es lo subjècte de la cançon populara occitana la cançon de Vedrina.
Biografia
Jules Védrines, nascut dins la region parisenca, es d'origina de la Marcha, passèt son brevet de pilòta en 1910 a Pau.
Lo 11 de març de 1911, fa lo primièr vòl Tolosa - Carcassona e ven aital lo primièr aviator de l'Aude.
Après la Primièra Guèrra Mondiala, ont participèt coma instructor dins l'aviacion, se morís dins un accident d'avion dins lo vòl d'inauguracion París - Roma en 1919.
Sent Bonet d'Alèir
Sent Bonet d'Alèir (Saint-Bonnet-lès-Allier en francés) z-es 'na comuna auvernhassa dau departament dau Puèi de Doma e la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament d'Auvèrnhe.
Nòtas
<references group="N"/>
Monastèri de Sant Jiròni de Cotalba
Lo Monastèri de Sant Jiròni de Cotalba es un monastèri valencian, d'estil gotic, renaissença e barròc. Foguèt fondat en 1388.
Sanchorreja
Sanchorreja es un municipi de la província espanhòla d'Ávila e de la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Monastèri de Sant Jiròni de Cotalba
Situacion
Es situat dins lo municipi d'Alfauir e la província de Valéncia.
San Vicente de Arévalo
San Vicente de Arévalo es un municipi de la província espanhòla d'Ávila e de la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Santa Cruz de Pinares
Santa Cruz de Pinares es un municipi de la província espanhòla d'Ávila e de la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Le Binyon
Le Binyon  en galò ( Le Bignon en francés) es una comuna francesa, situada dins lo departament del Léger Atlantic e la region dels Païses de Léger.
Santa Cruz del Valle
Santa Cruz del Valle es un municipi de la província espanhòla d'Ávila e de la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Marta de Betània
thumb|250px|Representacion de Santa Marta Marta de Betània (o Tamar) es un personatge biblic, sòrre de Maria e de Làzer de Betània que apareis dins lo Novèl Testament. Es venerada coma santa dins totas las confessions crestianas.
Marta en Provença
Segon las tradicions provençalas, Marta se seriá refugiada, aprèp que Jèsus moriguèsse, en Provença a las Santas Marias amb son fraire Làzer e sa sòrre Maria. Seriá anada tanben a Tarascon ont segon la legenda dondèt la Tarasca.
Tomba de Tarascon
Dins la Catedrala de Tarascon se tròba un sepulcre del sègle XV qu'es sonat Tomba de Santa Marta e foguèt escalprat per Francesco Laurana. La realizacion d'aqueste foguèt demandada pel rei Rainier I d'Anjau.
Celebracion de la Santa
200px|thumb|left|Bust-reliquiari de la Santa ([[Collegiada de Tarascon)]] A mai de la vila de Tarascon, Marta de Betània es la patrona de las localitats seguentas:
Seguran
Seguran (Ségura en francés) es una comuna occitana situada dins lo departament d'Arièja e la region.
La Chapelle (Savòia)
La Chapelle en arpitan (La Chapelle en francés) es una comuna arpitana de Savòia administrada per lo departament de Savòia de la region de Ròse-Aups.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Krai de Perm
Lo krai de Perm (en rus: Пе́рмский край, Permski krai) es una entitat federala russa creada lo 1èr de decembre de 2005, après lo referendum de 2004 sus la fusion de l'óblast de Perm e del districte autonòm de Komi-permiak. La vila de Perm venguèt la capitala administrativa de la nòva entitat enlargada.
Geografia
Lo krai de Perm es situat a l'èst de la plana d'Euròpa orientala e sus lo pendís occidental dels Orals. D'una superfícia totala de, lo krai es per 99,8 % en Euròpa e 0,2 % en Asia.
Lo krai de Perm confronta al nòrd la republica dels Còmis, al nòrd-oèst l'óblast de Kirov, al sud-oèst la republica d’Odmortia, al sud Bashcortostan e a l'èst l'óblast de Sverdlovsk.
Sent Bonet d'Orcival
Sent Bonet d'Orcival (Saint-Bonnet-près-Orcival en francés) z-es 'na comuna auvernhassa dau departament dau Puèi de Doma e la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament d'Auvèrnhe.
Nòtas
<references group="N"/>
Frasa
Ua frasa es un ensemble autonòme de mots o de grops de mots ordenats d'un cèrta faiçon a l'entorn d'un element principau, genaurament un vèrbe conjugat. Los mots que constitueishen ua frasa apartienen a diferentas classas o categorias gramaticaus (nom, adjectiu, vèrbe, advèrbi...). Aqueras unitats gramaticaus simplas pòden constituir ensembles que son los grops de mots o sintagmas (grop nominau, grop adjectivau, grop verbiau, grop adverbiau...). Un grop presenta tostemps un element principau a l'entorn dau quau los autes s'organizan. Per exemple, dens lo grop nominau, aqueth element es lo nom.
Los tres tipes obligatòris de frasa
Las frasas pòden estar classadas en foncion de la modalitat enonciativa que las caracteriza o en foncion de lor composicion. I a tres tipes de modalitats enonciativas : declarativa, interrogativa e injontiva (o imperatiu). Aqueths tres tipes son obligatòris. Ua frasa ne pòt pas apartiéner sonque a l'un d'aqueths tres tipes en excludir los dus autes. Las autas modalitats son generaument consideradas com facultativas : exclamacion, enfasi... .
Lo tipe declaratiu correspon a un acte d'enonciacion. Presenta generaument l'estructura grop nominau + grop verbau. A l'orau, l'intonacion puja puish baisha. Lo tipe interrogatiu correspon a ua question o a ua demanda. Dens las lengas romanicas, es caracterizada per un punt interrogatiu a l'escriut e per ua pujada de la votz en fin de la frasa a l'orau. Lo tipe injontiu exprimeish la volontat deu locutor d'agir sus ua o mantuas personas. Es generaument un ordi mes pòt estar tanben ua demanda, un conselh...
L'exclamacion
Una exclamacion ne presenta pas tostemps critèris morfosintaxics plan definits. Ua frasa exclamativa pòt presentar, per exemple, las medishas estructuras qu'ua frasa declarativa o interrogativa. A l'orau, es lo ton de la votz (la votz puja generaurament sus la sillaba tonica deu mot sus lo quau pòrta l'exclamacion) e a l'escriut, la pontuacion, que permeten de véder qu'aqueras frasas son exclamativas. Ua frasa exclamativa pòrta tostemps ua carga afectiva grana, quin que sia lo sentiment exprimit.
La negacion
La negacion pòt tocar los tres tipes de frasas enonciativas. La negacion « totau » pòrta sus la proposicion sancèra. Per exemple, en gascon, se marca dab los advèrbis ne/non en relacion dab l'element pas. La negacion « parciau » pòrta sus un element de la proposicion (subjècte, complement d'objècte, complement circonstanciau...).
Autry-le-Châtel
Autry-le-Châtel es una comuna francesa, situada dins lo departament de Loiret e la region dau Centre.
Geografia
La municipalitat se situa en lo Sud del departament, lo airal urban de Gien e la region naturala del País-Fòrt.
Los rotas départementales 51, 52, 53 e 252 e la expedís touristique Jacques-Cœur travèrsen lo territòri de la comuna.
La commune se situe dans le Sud du département, l'aire urbaine de Gien et la région naturelle du Pays-Fort.
Les routes départementales 51, 52, 53 et 252 et la route touristique Jacques-Cœur traversent le territoire de la commune.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Autry-le-Châtel a absorbé l'ancienne commune d'Autry-la-Ville entre 1790 et 1794.
Savinhac (Arièja)
Savinhac (Savignac-les-Ormeaux en francés) es una comuna foissenca situada dins lo departament d'Arièja e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
La prononciacion es [saβi'ɲak]. Las fòrmas ancianas son Saunhac, en 988, Savinha, Savinna (Viteau) en 1145, Savinhan, en 1224, Savinhano, en 1272 e 1273, Savinhanum, Savinhano, Savinhani, Savinha en 1318-25, Savinha, en 1385 e 1390, Savignac dins la Cronica d'Esquerrier (cap a 1460), Savinhacum en 1540; la fòrma Savigna se tròba correntament dins los documents notarials en francés, al mens d'aquí al sègle XVII. Lo nom es format a partir d'un nom latin d'òme, Sabinius, mès lo sufixe trantalha entre -anum e -acum fins al sègle XVII, segon P. Pojada. Cossí que siá, Savinhac èra donc probablament una anciana granda proprietat antica qu'aviá per mèstre Sabinius.
Agar-agar
drecha|vinheta|200x200px|Mizuyōkan, una populara gelatina japonesa facha amb mongeta roja e agar-agar L'agar-agar es una substància gelatinosa derivada d'algas.
Quimicament, l'agar-agar es un polimèr de sosunitats de galactòsa; en realitat, es una mescla eterogenèa de dos tipes de polisacarids: agaropectina e agarosa. Malgrat qu'ambedoas classas de polisacarids partejan lo èsme esquelet de galactòsa, l'agaropectina es modificada amb de grops d'acids, coma lo sulfat e l'acid piruvic. Los polisacarids de l'agar-agar servisson coma estructura primària de la paret cellulara de las algas. Dissolgut dins l'aiga cauda e refergit ven gelatinós. Son usatge màger es se fa en mitan de cultura en microbiologia, autres usatges son laxatiu, espessidor per sopas, gelatinas vegetalas, glaças e dessèrts, e coma agent d'aclariment per la bièrra.
Mitans selectius
Los mitans de agar-agar selectius son utilizats per aplicar una pression selectiva als organismes que i creisson; per exemple, per seleccionar solament de bactèris gramnegatiu s'utiliza lo agar Mac Conkey, qu'a lo sieu torn a un colorant qu'indica se lo bactèri es fermentat de lactosa o pas.
Usatges en biologia moleculara
La carga neutra e lo fèble gra de complexitat quimica de la agarosa fan pauc probabla qu'interaccione amb de biomoleculas, coma las proteïnas. Los gèls realizats amb d'agarosa purificada an una talha de mesura de pòrs relativament granda, que lo fan util per la separacion basada dins la mesura moleculara de complèxes de proteïnas o de proteïnas superioras a 200 kDa e de fragments d'ADN mai grands que 100 parelhs de basas. L'agarosa se pòt utilizar per la separacion electroforetica dins l'electroforesi de gèl d'agarosa o per la cromatografia d'exclusion moleculara.
Usatge en cosina
Aquesta alga a son origina dins las mars del sud d'Africa. Es incolora, insipida e absorba d'aiga en quantitats de 200 e 300 còps mai de son pes, formant una gelatina. I a tanben un produch comercial nomenat agar-agar. S'utiliza, entre autras causas, coma estabilizador d'unes aliments comestibles e per realizar de gelatinas vegetalas.
Es utilizat per son gran poder gelificant, que, amb fòrça pauc de polvera de gelatina dins una granda quantitat d'aiga, se forma una gelatina fòrça dura e compacta; gelifica a caud, a diferéncia de la gelatina animala que deu èsser entièrament freja perque calhe.
Cal tanben destacar que gelifica los chucs dels fruchs exotics (coma l'ananàs) que la gelatina normala pòt pas gelificar a causa de l'aciditat d'unes chucs.
Pòt gelatinizar en contacte amb de produchs grasses, coma de bolhons non desgressats o de produchs oliosos.
Santa María del Arroyo
Santa María del Arroyo es un municipi de la província espanhòla d'Ávila e de la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Districte d'Agen
Lo districte d’Agen es una anciana division administrativa francesa creada en 1790, dins lo departament d’Òlt e Garona.
Santa María del Berrocal
Santa María del Berrocal es un municipi de la província espanhòla d'Ávila e de la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Sant Carles de Percy
Sant Carles de Percy (Saint-Charles-de-Percy en francés) es una anciana comuna normanda, situada dins lo departament de Calvadòs e la region de la Bassa Normandia.
Geografia
La municipalitat es en lo Bocage virois. Lo sieu bourg es a l'èst del Bény-Bocage, a Unitat|13|km  –  al nòrd-oèst de Vassy e a Unitat|14|km  –  al nòrd-es de Vire.
La commune est dans le Bocage virois. Son bourg est à 4 km à l'est du Bény-Bocage, à 13 km au nord-ouest de Vassy et à 14 km au nord-est de Vire.
Istòria
A la Revolucion,,. Al cors del periòde revolucionari de la Convencion nacionala (1792-1795), la municipalitat, alavetz nomenada Sant-Charles-de-Montchamp, ven Montchamp-lo-Pichon, nom #que conservarà fins en 1853, data #que li pren a el lo sieu nom actual.
À la Révolution,,. Au cours de la période révolutionnaire de la Convention nationale (1792-1795), la commune, alors nommée Saint-Charles-de-Montchamp, devient Montchamp-le-Petit, nom qu'elle conservera jusqu'en 1853, date à laquelle elle prend son nom actuel.
George Weah
George Weah es un esportiu e òme politic liberian. Es dempuèi lo 22 de genièr de 2018 lo president de la Republica de Libèria.
Pila de combustible
Una pila de combustible es una pila que la generacion d'una tension electrica se fa mercé a l'oxidacion sus un electròde d'un combustible reductor (per exemple l'idrogèn) acoblat a la reduccion sus l'autre electròde d'un oxidant, coma l'oxigèn de l'aire. vinheta|Pila de combustible, de la [[National Aeronautics and Space Administration|NASA al metanòl.]]