cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Lo Salvador
Guèrra civila (1980-1992)
200px|right|thumb|«Monument a la Memòria e la Vertat», en onor de las victimas civilas del conflicte armat. L'ambient de violéncia politica que s'èra viscut lo decènni de 1970 contribuiguèt enòrmament a la guèrra civila que durariá 12 ans (1980-1992). Foguèt un conflicte que militarament se definiguèt coma una "guèrra de bassa intensitat", o "guèrra populara esperlongada", coma la nomenavan las forces de guerrilhas del FMLN e que costèt la vida de mai de 75,000 personas entre mòrts e desapareguts.
Trégueux
Tregaeg en breton ( Trégueux /Tregaeg en francés) es una comuna bretona, situada dins lo departament de las Còstas d'Arvòr e la region de Bretanha.
Lo Salvador
Guèrra civila (1980-1992)
Qualques factors que contribuiguèron a la guèrra foguèron: la casuda internacionala del prètz del cafè, las fraudas electoralas constantas e lo malcontentament de la populacion per lo biais de governar dels militars. Entre qualques eveniments qu'aluguèron los ànims durant lo conflicte armat destaca l'assassinat de l'arquevesque de San Salvador, Óscar Arnulfo Romero en 1980.
L'ambient turbulent prenguèt fin en 1992 quand los combatents del Front Farabundo Martí per la Libertacion Nacionala (FMLN) format de cinc gropes d'esquèrra, e lo govèrn de drecha de l'alavetz president Alfredo Cristiani, de l'Aliança Republicana Nacionalista (ARENA), signèron los "Acòrdis de Patz" lo 16 de genièr de 1992 a Chapultepec, Mexic, qu'assegurèron de reformas politicas e militaras, mas aprigondiguèron pas en l'aspècte social.
Dreadnought
Lo Dreadnought foguèt un tipe de naviri de guèrra cuirassat de la premiera mitat dau sègle XX. Son nom vèn dau naviri britanic HMS Dreadnought qu'intrèt en servici en 1906 e que representèt una revolucion majora dins lo domeni de la guèrra navala. Èra equipat de doas evolucions que venguèron la nòrma dei classas seguentas de naviris militars. La premiera èra una artilhariá principala d'un calibre unic e la segonda èra l'adopcion d'una propulsion basada sus un motor de vapor permetent d'aumentar la velocitat dau naviri. Son introduccion entraïnèt una corsa ais armaments novèla entre lei poissanças mondialas deis annadas 1900, especialament entre Alemanha e lo Reiaume Unit.
Lo Salvador
Politica
Lo Salvador es una republica presidenciala. Lo president, qu'es lo cap d'Estat e lo cap de govèrn, es elegit per un periòde de cinc ans. Lo Parlament (Asamblea Legislativa) es unicameral, e compausat de 84 membres elegits per un periòde de tres ans.
Geografia
200px|thumb|left|[[Volcan Izalco.]] Es lo país mai pichon de l'America Centrala. Es l'unic país de la region sens còsta sobre la Mar Cariba. Lo terren es en la siá màger part montanhós amb una centura costièra estrech e un altiplan central. Lo sieu litoral s'estend dempuèi la desbocadura del riu Paz, al sud-oèst, fins a la del riu Goascorán, al sud-èst.
Trégueux
Istòria
Se tròba los appellations seguents : Treguehuc (en 1129), Per. De Treguiec (en 1369), Treguieuc (en 1427, en 1513), Tregueust (1536), Treguieux (en 1480, en 1569, a las XVII e XVIII de sègles). Fin finala Tregueux a la XVIII sègle.
Lo Salvador
Geografia
Lo Salvador se tròba dins la zòna climatica tropicala e ofrís de condicions termicas similaras durant tot l'an. Malgrat aiçò, a causa de la siá franja costièra al cors de l'Ocean Pacific, arriban d'oscillacions annalas importantas ligadas als vents marins que transpòrtan umiditat e calor.
Rovon
Rovon en arpitan (Rovon en francés) es una comuna arpitana dau Daufinat, situaa dins lo departament d'Isèra e la region de Ròse-Aups.
Lo Salvador
Geografia
Sant-Sauvator – capitau dau Republica de Sant-Sauvator, fondada en 1526 per Gonzalo de Alvarado. La vila foguèt rebastida mai d’un còp en consequència de violents tèrratrems. Centre industriau, comerçant e culturau (universitat, musèus). Arquevescat. Aeropòrt internacionau.
Trégueux
Istòria
La municipalitat de Trégueux es de formats pòbles : la Hasaie, las Salas, la Laude, Launay, Polit-Solelh, la Vila-Granda, lo Mitan, la Grenouillère, la Villeraye, la Vila-Aubry, la Vila-Calmet, Tréfois, la Combe, Sant-Ostal, la Vila-Goeury, lo Gué-Lambert, Sant-Rivily, los Veyes, la Pòrta-Alain, Quéré, lo Guémorin, lo Bergu, Mauchamp, Caux, lo Fraiche, lo Grand-Bourgneuf, Veau-Rouault, lo Etang, Santa-Fe.
Trégueux est un démembrement de l'ancienne paroisse primitive de Ploufragan. On trouve un certain Hamon, prêtre de Trégueux (Hamo, presbiter de Treguehuc) en 1129 parmi les témoins d'une confirmation des biens de l'abbaye de Marmoutier dans le diocèse de Saint-Brieuc, mentionné dans une charte de Jean, évêque de Saint-Brieuc.
Rovon
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Trégueux
Istòria
Trégueux (Treguiec) a le titre de paroisse dès 1369 (procès de canonisation de Charles de Blois). L'ancienne paroisse de Trégueux ressortissait à Saint-Brieuc (son évêché), qui était à la fois le siège de sa subdélégation. À la Révolution, l'évêque de Saint-Brieuc était seigneur de cette paroisse. La paroisse de Trégueux élit sa première municipalité au début de 1790. Suite au décret du 15 août 1792, une partie de la commune, appelée le « bas Trégueux », est cédée à Saint-Brieuc.
On rencontre les appellations suivantes : Treguehuc (en 1129), Par. de Treguiec (en 1369), Treguieuc (en 1427, en 1513), Tregueust (1536), Treguieux (en 1480, en 1569, aux XVII et XVIII siècles). Enfin Tregueux au XVIII siècle.
La commune de Trégueux est formée des villages : la Hasaie, les Salles, la Laude, Launay, Beau-Soleil, la Ville-Grand, le Mitan, la Grenouillère, la Villeraye, la Ville-Aubry, la Ville-Calmet, Tréfois, la Combe, Sainte-Marie, la Ville-Goeury, le Gué-Lambert, Saint-Rivily, les Veyes, la Porte-Alain, Quéré, le Guémorin, le Bergu, Mauchamp, Caux, le Fraiche, le Grand-Bourgneuf, Veau-Rouault, l'Etang, Sainte-Foi.
Saint-Michel-sur-Rhône
Saint-Michel-sur-Rhône es una comuna francesa, situada dins lo departament de Léger e la region de Ròse-Aups.
Phyllis Diller
Phyllis Diller|Phyllis Ada Driver (1917–2012) foguèt una actitz americana.
Brinhòla
Brinhòla (Brignoles en francés) es una comuna provençala situada dins lo departament de Var e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn. Brinhòla, capitala dau Centre Var, foguèt la ciutat dei Còmtes de Provença. La vila es situada sus la ribiera de Carami e près de la montanha de la Loba (767 m). Es un ancian bacin minier d'extraccion de baucita. La vila es coneguda despuei l'Edat Mejana per sa produccion de prunas.
Istòria
Brinhòla a per sant patron Sant Loís, fèsta lo 19 d'agost. Loís d'Anjau, rèirenebot dau rei de França Loís IX, nasquèt a Brinhòla en 1274. Venguèt evesque de Tolosa e moriguèt a Brinhòla en 1297. Foguèt canonizat per lo papa Joan XXII en 1317.
Lo blason de la vila es subremontat d'una corona comtala, que lo Còmte de Provença aviá bastit un palais dins aquela vila.
Solanhac
Solanhac (Solignac-sur-Loire en francés) z-es una comuna velaiesa, situada dins lo departament del Naut Léger e la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament d'Auvèrnhe.
Geografia
Solanhac se trapa sus un scenari volcanobasaltic que susplomba las gorgas de la "jeune" (nom en occitan de verificar) Léger.
Comunas vesinas
400px|left|Distanças e posicion relativa
Igló
Un igló designa una sosta bastit de blòts de nèu ò una abitacion preivernala bastit de torba. An generalament una forma de dòma.
Tradicionalament associat als Inuits, pòble autoctòn de l'Extrèm Nòrd de Canadà, l'igló adòpta abitualament la forma d'un dòma. Es uèi d'usatge mai recreatiu qu'utilitari.
A causa de las excellentas proprietats isolantas de la nèu, l'interior d'un igló s'avera estonablament confortable, e mai al nivèl acostic.
Arquitectura
La nèu utilizada per bastir un igló deu aver una resisténcia estructurala sufisenta per poder èsser copada e faiçonada en blòcs que seràn empilats. La nèu melhora a emplegar es la qu'a una bona coesion, trabalhada pel vent, çò que torna los cristals de glaç compactes. S'utiliza generalament los blòcs de nèu tirats del trauc practicat a la cima per faiçonar la partida inferiora de l'abric.
Los blòcs de nèu necessàrias a la construccion de l'igló son confeccionats sus una zòna apelada carrièra. Prealablament damada amb l'ajuda dels esquís, permet d'i tirar de blòcs copats amb l'ajuda d'una ressèga. Los blòcs de nèu devon mesurar mai o mens un mètre de long, 40 cm de naut e 20 cm d'ample. Per los acaminar fins a la zòna de construccion del dòma, se pòt utilizar dos esquís coma paletas de transpòrt per evitar de los copar accidentalament. Per facilitar la construccion d'un dòma, es aconselhat de los pausar en espirala.
Flaxlanden
Flaxlanden en alemannisch ( Flaxlanden en francés) qu'ei ua comuna francesa deu departament deu Haut Ren e de la region d'Alsàcia.
Igló
Arquitectura
La dintrada se deu situar lo mai bas possible per evitar que lo vent glacial s'entrauca dins l'abric e utiliza l'efièch de lac d'aire freg que permet una inversion de temperatura entre l'interior e l'exterior. S'i pòt bastir un tunèl pichon — quitament un vestibul — per se protegir del vent e de la pèrda de calor quand s'obrís la pòrta. De traucs de ventilacion son indispensablas al renovelament de l'aire.
Un còp l'igló bastit e abans de l'ocupar, l'interior deu èsser perfièchament lisat per fin que las eventualas imperfeccions de construccion produgan pas de fugidas, jos forma de ges a ges, fòrça inconfortablas pels ocupants.
Dins d'unes iglós, sustot los près del destrech de Davis, l'interior es quadrilhat de pèls de bèstias : aquò permet d'aumentar la temperatura de quasi 20 °C. Los Inuits se calfan tanben en cremant de la graissa de balena. Quitament per una temperatura de −40 °C, lo sòl a l'interior de l'igló demòra a 0 °C.
Lessac
Lessac o Laissac (en francés Lessac) es una comuna d'Occitània, en Charanta Lemosina, situada en Cofolentés. Administrativament, se tròba dins lo departament de Charanta e la region de Novela Aquitània, ancianament de Peitau-Charantas.
Igló
Consolidacion
Quand l'igló es estat ocupat pendent qualques oras, la calor desgatjada pels ocupants fa fondre superficialament la paret interiora que durcís e solidifica l'abric en o rendent estanc a tota infiltracion. Los Inuits dison qu'un tal iglou pòt suportar lo pes d'un ors polar. Corrèctament confeccionat, un tal igló pòt aisidament suportar lo pes d'un èsser uman. Un còp aquela prima jaça de glaç format, es important de practicar un trauc d'aeracion.
Lessac
Segon Xavier Lansade, lo parlar de la comuna es lo lemosin.
Igló
Quinzy
Pel campatge d'ivèrn e los exercicis de subrevida, es possible de bastir una varietat simplificada d'igló, lo quinzy. S'empila e atapís sonhosament la nèu puèi se cava l'abric dempuèi l'exterior, primièr per un tunèl estrech puèi en alargant la cavitat a mesura que se progrèssa cap al dòma. Pasmens, la nèu avent pas la meteissa qualitat estructurala qu'aquela utilizada dins los iglós de factura classica, las parets del quinzy, mens isolants, devon èsser mai espés per empachar l'umiditat e prevenir l'ipotermia.
Lessac
Idrografia
La Cloeira nais dins 'quela comuna.
La Bastida de Denat
La Bastida de Denat (oficialament en francés Labastide-Dénat) es una anciana comuna e una comuna delegada d’Albigés, en Occitània. L’estat francés l’administrava dins lo departament de Tarn e la region administrativa d’, ancianament de Miègjorn-Pirenèus. En 2016, lo prefècte de Tarn ne decidís l’integracion dins la comuna novèla de Puòggoson. Ven efectiva lo 1èr de genièr de 2017.
Lessac
Lista daus maires
miniatura|centre|La mairariá de Lessac. miniatura|dreita|Roge: La [[Comunautat de comunas de Charanta Lemosina|CC de Charanta Lemosina dins Charanta A. Frontiera òc/oïl<br/ >B. Comunas occitanas<br/ >C. Comunas emb un bocin occitan<br/ >D. Comunas peitavinas-sentongesas]]
Nòtas e referéncias
<references group="N"/>
La Bastida de Denat
Istòria
Nomenada fins al sègle XVII la Bastida de Delpuech del nom de la familha dels senhors fondators.
Salèrn (Itàlia)
Lo gentilici es salernitan -a.
thumb|left|700px|Vista panoramica de Salèrn dempuei lei còlas que tresplomban la vila
InSight
Es la primièra mission entièrament consacrada a l'estudi de l'estructura intèrna de la planeta Mart. Per i arribar, emportèt dos instruments scientifiques : los sismomètres SEIS e HP3, instruments de mesura dels flusses de calor sortits del còr de la planeta. L'objectiu scientific principal de la mission es de melhorar la coneissença de l'estuctura intèrna de la planeta, que las caracteristicas son mal conegudas, dins la tòca de reconstituir l'istòria de Mart. Las donadas collectadas permetràn tanben de melhora los modèls de formacion e d'evolucion de las planetas rocosas del Sistèma Solar Mercuri, Vènus, la Tèrra, Mart aital coma la Luna.
Demetèr
thumb|220px|Demetèr e [[Persefòn donant a Triptolèm las granas per aprendre l'agricultura a l'umanitat, relièu votiu o cultual d'Eleusis, v. 440 AbC, Musèu nacional arqueologic d'Atenas]] Dins la mitologia grèga, Demetèr (en grèc ancian Δημήτηρ / Dêmếtêr que deriva del grèc ancian Γῆ Μήτηρ / Gễ Mếtêr, « la Tèrra Maire » o de Δημομήτηρ / Dêmomếtêr, « la Maire de la Tèrra », δῆμος / dễmos, « la tèrra, lo país ») es la divessa de l'agricultura e de las meissons. Los Romans l'associan a Cerés. La Teogonia d'Esiòde ne fa una filha dels Titans Crònos e Rèa, sòrre de Zèus, de Poseidon, d'Ades, d'Estia e d'Èra e la maire de Persefòn.
Mite
thumb|left|200px|[[Agost — Lo Trionf de Cerés, per Tura Cosmè (v. 1476–1484)]]
Quand Ades, sobeiran dels mòrts, raubèt Persefòn per ne far la seuna esposa, Denetèr se'n anèt la quèrre e negligiguèt las culhidas de la Tèrra. Jos forma d'una vielha femna nomenada « Doso », landrèt pendent nòu jorns. Se mainant qu'una famina menaçava los mortals, Zèus se decidiguèt d'enviar Ermès al reialme d'Ades per li demandar de tornar Persefòn a la seuna maire. Mas Persefòn aviá manjat sièis granas de la milgrana oferta per Ades, coma darrièra engana per la gardar amb el, e la tradicion voliá que quin que siá manjariá dins lo reialme dels mòrts poiriá pas lo quitar. Zèus s'entendiguèt per que Persefòn passe lis sièis meses cultivables sus la Tèrra amb la seuna maire e los sièis meses del rèsta de l'an amb la seuna esposa. Es d'aquel mite que nasquèt lo cicle de las sasons dins la mitologia grèga.
Mas Demetèr aguèt d'autres enfants que Persefòn; l'eròis Iasion s'uniguèt amb ela dins un camp laurat tres còps e li donèt un filh que foguèt nomenat Plotós e venguèt la personificacion de la riquessa. Omèr menciona que Zèus, per jalosia, folzejèt Iasion. Unida amb Poseidon, concebèt Arion, un caval imortal, e una divessa misteriosa, qu'èra enebit de prononciar lo nom: atal se designèt aquela filha de Demetèr coma Despina (« la Mestressa »). La legenda conta qu'avent concebut Despina pendent la seuna quèsta de Persefòn, Demetèr la faguèt raubar per un Titan del nom d'Anitos.
Demetèr ensenhèt als umans lo trabalh de las semesons e de las lauradas. Jos la forma de Doso, encontrèt Celeos, rei d'Eleusis. Per lo mercejar de son acuèlh, prenguèt amb ela los filhs del rei, Demofòn e Triptolèm, ensajèt de far lo primièr imortal e ensenhèt al segond l'art de l'agricultura. Aquel deuriá en retorn ensenhar aquel art al rèsta dels umans. Aquelas tradicions mencionant que li auriá tanben donat de granas de blat per que los espandèsson sus Tèrra.
Culta
thumb|right|300px|[[Dionís|Bacus e Ceres, ninfas e satirs, per Sébastien Bourdon (sègle XVII)]]
Dins Los Trabalhs e los Jorns, Esiòde parla mai d'un còp de Demetèr, e dona fòrça detalhs suls rites religioses sus la fertilitat e lo trabalh de la tèrra. Se reconeis qu'aquela divessa es l'una de las divinitats mai favorables als umans. Qualques autors s'entendon per dire que fasiá pas partit dels dotze dieus olimpians, perque aimava mai demorar prèp de la tèrra e dels camps.
Segon Pausanias dins sa Descripcion de la Grècia, una granda quantitat de temples e sanctuaris dedicats a Demetèr pel país, testimonhant de l'importança de son culte.
Demetèr foguèt onorat dins los mistèris d'Eleusis, un culte celebrant lo retorn a la vida e lo cicle de las meissons. L'Imne omeric a Demetèr, dona la melhora descripcion que nos documenta sus l'origina del culte.
Foguèt tanben onorada als mistèris de Samotràcia jos la forma de la divessa Axieros, la divessa principala dels Grands Dieus.
Patrick Achi
Patrick Achi (París, França, 17 de novembre de 1955) es un òme politic de la Còsta d'Evòri de la maire bretona. Es president del conselh regional de Me dempuèi 2013. Secretari general de la presidéncia, es lo 8 de març de 2021 es nommat primièr ministre interin pr'amor de la malautiá del titulari Hamed Bakayoko.
Sermano
Sermanu en còrs (Sermano en francés) es una comuna corsa, situada dins lo departament de Nauta Corsega‎ e la region de Corsega.
Gresilhac
Gresilhac (Grézillac en francés) es una comuna occitana de Bordalés, lingüisticament gascona, administrada per lo departament de Gironda de la region de Novèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Toponimia
Las fòrmas ancianas son Gresillac (sense data), Grisilacum, en latin, en 1107-1118, Sancta-Maria-de-Gresilhac, en 1339-1340, Gresilhac, en 1361. Gresilhac vendré deu nom latin d'òme Gracilius emb lo sufixe -acum, latinizacion deu sufixe gallés -ācon (Dauzat, Negre, Astor). Bénédicte Boyrie-Fénié constata que lo nomen Gracilius es atestat qu'un sol còp, e enquèra en Panònia, e causís puslèu le cognomen Gracilis. Mès lo resultat es identic. Gresilhac èra donc probablament una anciana granda propietat antica qu'avèva per mèste Gracilius o Gracilis. Justament, una villa estut descobèrta en 1976 quand hiren deus trabalhs sus la plaça de la glèisa.
Mercuri (mitologia)
thumb|250px|Una escultura dau dieu roman Mercuri, de l'artista [[Flandra|flamenc Artus Quellinus (sègle XVII).]]
Mercuri (Mercurius en latin), dieu de la mitologia romana, èra lo messatgier dei dieus, protector dau comèrci, fiu de Jupitèr e de Maia Maiestas, assimilat a Ermès. Èra un dieu important dau comèrci. Son nom es emparentat amb Merx-rcis: merça, article.
Boris Eikhenbaum
En rus, Борис Михайлович Эйхенбаум. (Boris Mikhailovich Eikhenbaum).
Formalista rus (1886- 1959), foguèt un amic de Schklovsky. Fondèron amassa la Societat per l'estudi del lengatge poetic (OPOJAZ).
Sa critica se caracteriza per un positivisme evident. Nega tota importància a las especulacions filosoficas, psicologicas o a las interpretacions purament esteticas.
Per el, l'evolucion de la literatura deu èsser vista coma quicòm d'independent d'autras consideracions.
Region de Me
La region de Me (région de La Mé en francés) o de Massan (du Massan en francés) es una division administrativa e una collectivitat territoriala del Sud de la Còsta d'Evòri, dins lo districte de las Lagunas. Lo caplòc n'es Adzòpe. La superfícia n'es 8,237 km². Es dirigida per un prefècte de region e per un president del Conselh regional.
Composicion
La region agropa quatre departaments:
Istòria
La region es creada en 2011 jol nom de region de Massan. Pasmens s'utiliza sonque lo nom de region de Me.
Avienguda General Paz
thumb|200px|left|Aviengude de General Pazthumb|200px|Avienguda General Paz autorn de la CiutatL'avienguda General Paz que marca la termièra terrestre de la ciutat de Buenos Aires e lo començament de la Província de Buenos Aires. La ciutat qu'ei tanben desseprada de la província per lo Riachuelo on e comença l'avienguda qui ei en realitat meilèu ua autorota.
Salièrs
Salièrs (Saliès en francés) es una comuna lengadociana en País d'Albi situada dins lo departament de Tarn e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Toponimia
Salièrs ven del francic saal, que vòl dire castèl, e que venguèt lo mot sala, dins lo sens d'ostal fortificat.
Ligams extèrnes
site de la comuna
Partit Comunista Maoïsta
vinheta|La bandièra amb la [[fauç e martèl|fauç e lo martèl del Sendièr Luminós es sovent utilizada pel PCM a manifestacions en França.]] Lo Partit Comunista Maoïsta (oficialament en francés Parti communiste maoïste) es un partit politic francés d'orientacion comunista maoïsta fondat en 2015 seguida a un congrès d'unificacion dels maoïstas. Publica la brocadura "La Bandièra Roja"
Sextius Michel
thumb|250px|Retrach de Sextius Michel cap a 1902 Sextius Michel (en francés: Sextius Ucher Etienne Charles Michel ; Senàs,, lo 16 d'octobre de 1827 – París, lo 22 de març de 1906) foguèt un felibre, un poèta de lenga occitana, un professor, pedagòg, director d'escòla e tanben un cònsol dau XVen Arrondiment de París.
Coma per leis escrivans occitans Frederic Mistral e Jansemin, una carriera de la capitala francesa pòrta totjorn son nom.
Biografia
Naissèt a Senàs dins lei, fiu de Charles Edouard Frederic Michel, un proprietari d'ostalariá, e de Julienne Suzanne Senès. Aguèt una sòrre (Théotiste) e quatre fraires (Frédéric, Joseph, Joachim e Auguste). thumb|200px|left|Caricatura de Sextius Michel dins Les Hommes d'Aujourd'hui ambé sei pupils de l'escòla maçonica Faguèt seis estudis as Ais e en 1849 davalèt vers París onte foguèt jornalista. S'installèt a Grenelle coma poèta, publiquèt dos volums en francés : Gallerie de la Gloire e Galleris de l'Amour.
En 1867, après que lo Segond Empèri tanquesse l'orfelinat maçonic, Sextius Miquèu, de conviccions republicanas, aparèt sei pupils.
Après la creacion dau Felibritge, Sextius Michel fondèt sa mantenença parisenca e tanben una revista, La Petite Patrie, onte, au costat d'autors occitans, publiquèt nòtas d'amics sieus fòrça prestigiós coma Anatole France ò Émile Zola. thumb|150px|Bust de Sextius Miquèu dins lo [[Jardin dei Felibres a Sceaux]] Foguèt tanben professor a La Sorbona. Coma pedagòg, insistiguèt subre l'accès dei fremas a l'educacion.
Durant la Guèrra de 1870, ambé París assetjada, foguèt enrotlat dins la Garda Nacionala onte, sargent, se destaquèt per seis accions per anar cercar sus lo frònt d'aliments per lei populacions de son arrondiment.
La mesma annada foguèt adjonch dau cònsol dau XVen Arrondiment puei cònsol eu-mesme en 1871 quand aqueu venguèt deputat e fin finala elegit en 1874 fins a la fin de sa vida. Foguèt president de la Societat dei Felibres de París a partir de 1886.
Aguèt d'obsèquias oficialas ambé preséncia d'un còrs d'infantariá.
Jonquery
Jonquery es una comuna francesa, situada dins lo departament de Marna e la region de Champanha-Ardena.
Claveisolles
Cllàvêsôles en arpitan (Claveisolles en francés) es una comuna arpitana, situada dins lo departament de Ròse e la region de Ròse-Aups.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Cap de traça d'aucupacion a pas testificat pendent la periòde romaine, tant al nivèl archéologique #que bibliographique.
Aucune trace d'occupation n'est attestée pendant la période romaine, tant au niveau archéologique que bibliographique.
Canton de Milhan
Lo canton de Milhan es ua anciana division administrativa de Vasadés, situada dens l'arrondiment de Marmanda, lo departament d'Òut e Garona e la region d'Aquitània, adara de Novèla Aquitània. Dempui 2015, Josic (situat en riba dreta de Garòna) es dau canton daus Tuquets de Guiana (burèu centralizator Duràs), mès las autras 7 comunas son dens lo canton de Marmanda-1 (burèu centralizator Marmanda). Totas las comunas, mèi lo quite Josic, son tanben dens Vath de Garòna Aglomeracion (comunautat d'aglomeracion de Marmanda). La lenga autoctòna es l'occitan gascon marmandés o vasadés.
Meta'
Lo meta' (o moghamo) es una lenga grassfields parlada en Cameron.
Localisacion
Lo meta' es parlat dins l'arrondiment de Batibo, del departament de Momo, dins la Region de Nòrd-Oèst de Cameron.
Classificacion
Lo meta' es classat dins la branca de las lengas momo de las lengas grassfields.
Escritura
L'alfabet meta' es :
A a, B b, Ch ch, D d, E e, Ə ə, f, G g, Gh gh, I i, J j, K k, M m, N n, Ŋ ŋ, O o, Ɔ ɔ, P, p, R r, S s, T t, U u, W w, Y y, Z z, ’.
Landepéreuse
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Folgensbourg
Folgensburg en alemannisch ( Folgensbourg en francés) qu'ei ua comuna francesa deu departament deu Haut Ren e de la region d'Alsàcia.
Cristina Fernández de Kirchner
Cristina Fernández de Kirchner (nascuda lo 19 de fevrièr de 1953 a La Plata, Argentina), es una femna politica e avocata argentina, elegida presidenta de la Republica Argentina lo 28 d'octobre de 2007.
Lo 28 d'octobre de 2007 foguèt elegida presidenta per l'Aliança Frente para la Victoria a las eleccions presidencialas d'aquel an, devenent atal la primièra femna de l'istòria argentina a èsser elegida presidenta e la segonda a accedir a la carga.
Assumiguèt la presidéncia lo 10 de decembre de 2007. Son espós, Néstor Kirchner, tanben foguèt president d'Argentina (2003-2007).
Paisat
Paisat (en francés Poëzat) es una comuna occitana de Borbonés, situada dins lo departament d’Alèir e la region francesa d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament d'Auvèrnhe.
Comunas vesinas
400px|left|Distanças e posicion relativa
Mary Pierce
thumb|right|Mary Pierce Mary Pierce es una ex-jogaira de tennis francesa, nascut en Canadà. Nasquèt lo 15 de genièr de 1975 en Montreal. Foguèt nº 3 del mond e ganhaira de 2 torneges de Grand Chelem. Ganhèt 18 torneges individuals e 10 en dobles. Pierce ganhèt tanben 2 Fed Cups.
Amassada de l'An XIII
thumb|200px|Sagèth de l'Amassada de l'An XIIIL'Amassada de l'An XIII que ho convocada entau representant de las Províncias Unidas de l'Arriu de la Plata qui s'èra emancipadas de l'autoritat coloniau espanhòla mes shens non pas declarar la loa independéncia totun. A maugrat qui tots los representants non i arrecotín pas e que non declarè tostemps pas aubertament l'independéncia e non redactè pas tanpauc nada constitucion, que promulguè totun ua seria de decrets determinants istoricament e politicament :
Se l'Amassada de l'an XIII be marquè la fin de l'esclavatge, la soa abolicion definitiva e oficiau e incondicionau que hore promulgada per la Constitucion de 1853.
Creon d'Armanhac
Creon d'Armanhac (Créon-d'Armagnac en francés) qu'ei ua comuna gascona situada dens lo departament de las Lanas e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Geografia
vignette|upright=1.6|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
La prononciacion qu'ei [kre'uŋ]. Bénédicte Boyrie-Fénié que cita ua fòrma anciana, Creon (mapa de 1651).
Per Albèrt Dauzat, Creon qu'ei benlhèu derivat de *crev-onem o *crav-onem, associat a la Crau, nom qui s'explica per ua basa *car-, « pèira ».
Astor, citat per Bénédicte Boyrie-Fénié, a la seguida de Boisgontier (NRO, n° 27-28, 1996) e Bénédicte Boyrie-Fénié era-medisha qu'explican Creon, atau com Crion, ei ua bastida fondada au començament deu sègle XIV per Amaury de Craon, sortit de Craon (Mayenne) (castrum Credonense en 1041) e senhor d'aqueth lòc. Lo nom de la vila de Mayenne qu'ei religat a craon « greda, plastre ».
Ground and pound
Ground and pound es un movement en los espòrts de combat e particularament en lucha.
Aiçò es l'accion de tustar l'adversari amb ponhs quand aquel s'encontra sul sòl. Es practicat normalament quand se reencontra se en posicion en montant amb l'adversari a bas e permet d'acabar un combat sul sòl autre que per un movement de submissió.
Istòria
Mark "The Hammer" Coleman, ancià subcampió del mond de lucha, es estat un de primièrs quales practicavan aiçò en lo UFC (ans 1990), seguit per Mark Kerr, Don Frye o Kevin Randleman. Fedor Emelianenko Es a l'ora d'ara lo un d'expèrts (en mai d'èsser un especialista de sambo e de judo).
Als nòstres jorns, lluitadors amb una bona defensa contra las submissions e un bon nivèl de grappling se'n serven fòrça freqüentment coma lo "Hall of Famer" Matt Hughes. Aquel estil es encara fòrça utilizat per combatents celèbres coma Tito Ortiz o Mitsuhiro Ishida.
Ligams extèrnes
Mixed martial arts
Volhèc
Volhèc (Vouillé en francés) es una comuna peitavina, situada dins lo departament de Viena e la region de Novela Aquitània.
Comunas limitròfas
400px|gaucha||Distanças e posicion relativa
Toponimia
Las atestacions ancianas son, per lhuec:
Nòtas
<references group="N"/>
Tractat de París de 1783
thumb|350px|Signatura del tractat de París per [[Benjamin West (1783). Lo comissari britanic avent refusat de pausar, lo quadre jamai foguèt acabat.]] Lo tractat de París de 1783, signat lo 3 de setembre, acaba amb la guèrra d'Independéncia dels Estats Units d'America. Foguèt signat entre los representants dels Tretze Colonias de l'America del Nòrd e los representants britanics. La Grand Bretanha reconeguèt l'independéncia dels Estats Units d'America. Lo tractat de Versalhas foguèt signat en 1783 entre França, Espanha e la Grand Bretanha e complèta lo Tractat de París. Canadà demorava encara possession britanica.
Negociacions
Las negociacions de patz foguèron menadas per cinc Americans designadas pel Congrés que n'èran los Benjamin Franklin e John Jay. David Hartley representava la Grand Bretanha. Las negociacions comencèron seriosament a la davalda de 1782 e acabèron al tractat preliminari del 30 de novembre 1782.
Contengut en breu
Aquel tractat acaba amb la guèrra d'independéncia americana en 1783. Amb aquel tractat, la Grand Bretanha reconeist l'indedendéncia de la seunas Tretze Colonias e lor ceda lo territòri fins al riu Mississippi. La província de Quebèc perdèt alara la partida sud dels Grands Lacs qu'aviá obtenguda par l'Acte de Quebèc de 1774. Los marcands de Montreal qu'avián d'establiments de comerci d'esclaus dins la region deguèron los evacar dins los dos ans seguent lo tractat. La question de las frontièras èra pas completament reglada. s'èran entenduts per far passar la frontièra coma se la pòt veire ara, o al mitan dels Grands Lacs, lo Lac Michigan essent tot entièr en territòri dels Estats Units d'America. Mas, a l'oèst del lac Superior e entre lo Quebèc, lo Nòu Brunswick e lo Maine, la question será reglada mai tard.
Bafanji
Lo bafanji (o nchuufi, nchufie) es una lenga grassfields parlada en Cameron.
Tractat de París de 1783
Signataris
thumb|200px|Placa remembrant lo tractat [[rue Jacob a París]] Lo tractat foguèt preparat dins l'anciana ambaissada d'Angletèrra (ara ostal d'Angletèrra al 44 rue Jacob, dins lo 6 arrondiment) de París, puèis signat dins l'ostal d'York (al 56 de la meteissa carrièra), car Benjamin Franklin refusèt de signar sul sol anglés. Lo tractat foguèt signat per:
Bafanji
Classificacion
Lo bafanji es classat dins lo grop de las lengas non de las lengas grassfields de l'èst.
Mergey
Mergey es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Auba e la region de Champanha-Ardena.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Senàs
Senàs ò Senaç (Sénas en francés) es una comuna provençala situada dins lo departament dei Bocas de Ròse e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur.
Lahaymeix
Lahaymeix es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mòsa e la region del Grand Èst.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Talcy
Talcy pòt essèr:
Avienguda Rivadavia
left|thumb|200px|Avienguda de Rivadaviathumb|200px|Percors de l'avienguda Rivadavia dehens Buenos Aires e dens la provínciaL'avienguda Rivadavia qu'ei un deus eish principaus de la ciutat de Buenos Aires e que's perlonga au delà de l'avienguda de General Paz qui marca (amassa dab l'arriu de la Plata e lo Riachuelo) la termièra de la vila. Que dessepara ua meitat sud e ua meitat nòrd de la ciutat portenha e totas las carrèras e aviengudas be cambian lo lor nom en la traucant (a l'excepcion de l'avienguda de 9 de Julio e de l'avienguda de General Paz.
11 de las 16 estacion de la linha A deu Subte que segueish lo percors de l'avienguda de Rivadavia, qui ei tanben traucada per las linhas D e H e qui ved a rollar 83 linhas de colectivos.
Que neish au ras de l'Ostau Arroset com ua carrèra e que segueish parallèla a l'avienguda de Mayo dinc au Palais deu Congrès de la Nacion Argentina que costeja en bèth vàder avienguda. Que trauca mantuns quartièrs de Buenos Aires abans d'acabà's dens la Província de Buenos Aires a Ituzaingó.
Que s'ei aperada, dehens la ciutat, carrèra de Las Torres o de Los Reynos Del Arriba, puish carrèra de la Plata ; en bèth sortir de Buenos Aires qu'èra lo Camino Real del Oeste puish Facundo Quiroga (deu nom deu caudillo de La Rioja qui lo son còs e ho carrejat dinc a Buenos Aires per aqueth camin) e Federacion.
En 1857 que vadó Rivadavia en aumenatge a l'òmi d'estat e purmèr president d'Argentina Bernardino Rivadavia.
Lobersan
Lobersan (Loubersan en francés) qu'ei ua comuna occitana de Gasconha situada dens lo departament de Gers e la region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.
Geografia
vignette|upright=1.6|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
Segon Dauzat, Lobersan que vengueré deu nom latin d'òme Lupercius, dab lo sufixe -anum , çò qui justifica la grafia Loberçan. Segon Negre, Lobersan que vengueré deu nom « romanic » de persona Lupercianus. Loberçan qu'èra donc probablament ua anciana grana proprietat antica qui avèva per mèste Lupercius (meilèu que Lupercianus).
Tailhac
Tailhac (Tailhac en francés) z-es una comuna auvernhassa situada dins lo departament del Naut Léger e la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament d'Auvèrnhe.
Comunas vesinas
400px|left|Distanças e posicion relativa
Istòria
Divèrses dolmen importants an #èsser descobèrts en Auvergne, sustot dos autars druidiques considerables, en un pichon bòsc de pins apertenent a la municipalitat Talhac. Lesdits dolmen An #èsser répertoriés pel archéologue Duranson. Lo bourg e la siá glèisa de la inscricha a l'inventari dels Monuments Istorics èra antany dominat per un castèl #que ne demòra pas uèi que d'escasses vestigis. Fin finala, sus la bas de la municipalitat, las peadas de las minas de sapth-fluor remembran lo passat industrial de la conca de Langeac.
Plusieurs dolmen importants ont été découverts en Auvergne, notamment deux autels druidiques considérables, dans un petit bois de pins appartenant à la commune Talhac. Lesdits dolmen ont été répertoriés par l'archéologue Duranson. Le bourg et son église du inscrite à l’inventaire des Monuments Historiques était autrefois dominé par un château dont il ne reste aujourd’hui que de rares vestiges. Enfin, sur la bas de la commune, les empreintes des mines de sapth-fluor rappellent le passé industriel du bassin de Langeac.
Chaldasaigas
Chaldasaigas (Chaudes-Aigues en francés) z-es 'na comuna auvernhata, situada dins lo departament del Cantal e la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament d'Auvèrnhe.
Toponimia
Las fòrmas ancianas son Calentes Baiae, al sègle V (Sidòni Apollinar), de Calidis Aquis, en 1130, Calidae aquae, en latin, en 1131, Aquœ Calidœ, en latin, en 1293, Chaudasaygas, en 1303, Qualidœ aquœ, en latin, al sègle XIV, Caledesaguae, en 1506, Chauldesaigues, en 1526, Chaldesaigues, en 1536, Chaudesaiges, en 1609, Chaudesaigues, en 1618, Chaudesaygues, en 1619, Chadezaygues, en 1650, Chaudesagues, en 1653, Chaudes-Aigues, en 1673, Chaudezaigues, en 1676, Caudezaygues, en 1680, Chaudesaigue, en 1688, Chaudezagues, en 1730, ,. Cristian Omelhièr precisa que lo nom local es Chaudas-Aigas o Chaldas-Aigas e que la prononciacion pus meridionala, Caldas-Aigas, es coneissuda delhs abitants ; mas, Chaudas-Aigas es coneissut a l'entorn de la vila ? Dins la practica, las prononciacions relevadas son ['kalda'zajə] a Liutadés e a Espinassa, [ʃarda'zajə] a Espinassa, [ʃarda'zajgə] a Jabrun, [ʃalda'zajgə] o [kalla'zajgə] ([kalda'zajgə] amb d furtiu ?) a Sent Urcisi, [tʃala'zajə] a Antarrius. Coma se vei, la localizacion de la fòrma de tipe lengadocian [ka-] depend pas de la posicion pus i o mens meridionala del luòc, coma seriá amb un vialatge pauc coneissut. Lo nom d'aquela estacion termala coneissuda dempueis l'Antiquitat es motivat per las fònts d'aiga chalda naturala que lor temperatura es compresa entre 45 °C et 82 °C.
Nòtas
<references group="N"/>
Étrépigny
es una comuna francesa del departament de las Ardenas e de la region de Champanha e Ardena.
Geografia
Lo vilatge a situat a 10 km al sud-es de Charleville-Mézières.
Le village est situé à 10 km au sud-est de Charleville-Mézières.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Apertenent antany dins lo comtat de Rethel, se'n tròba la primièra mencion en 1252. Compta uèi un pauc mai de 200 abitants e s'estend sus 423 ectaras. Altitud mièja : 196 mètres.
Situat en un repli dels crêtes pré-ardennaises, la siá carrièra principala alinha d'ostals caractéristiques en pèira de Dom esperlongadas per una albereda de marronniers vénérables en abocant çò castèl e lo glèisa, anautits simbòls de l'istòria pauc banala de la localité.
De 1689 a 1729 n'efièch, la glèisa #aver per curé Jean Meslier #que i aguèt a se plànher del châtelain, lo en acusant en chaire de vertat de mautractar las paysans. Pas content de far sonar systématiquement de l'engana de caça jos las verrières de la glèisa pendent los mestièrs, Messire Anthoine de Touilly, Chevalier, Senhor de Cléry, Saint-Martin-sus-Barra e Pouilly, #obténer facilament lo supòrt de l'avesque de Rems, de Mailly, per réprimander lo pichon curé #que s'o #aver per dicha… fins a la siá mòrt ont, jos forma d'un manuscrit de mai de mila paginas daissava a las siás paroissiens un testament philosophique, autentica pompa a retardement #qu'esclatarà pas #qu'a la Revolucion francesa.
Se la minuscule glèisa del es totjorn #çò que viu aqueles eveniments, lo castèl per contra pas mòstra mai que qualques vestigis d'aquel #que #èsser jol Ancian Regim. La bastiguèsse actual, desgraciadament en ruïnes, ela tanben, i aguèt erigit en 1825 per un autre personatge illustra : Louis Lefèvre-Gineau, physicien e deputat, a #que se deu d'aver, en 1799, definit la tròp del kilogramme.
Appartenant autrefois au comté de Rethel, on en trouve la première mention en 1252. Il compte aujourd'hui un peu plus de 200 habitants et s'étend sur 423 hectares. Altitude moyenne : 196 mètres.
Situé dans un repli des crêtes pré-ardennaises, sa rue principale aligne des maisons caractéristiques en pierre de Dom prolongées par une allée de marronniers vénérables débouchant sur le château et l'église, hauts symboles de l'histoire peu banale de la localité.
De 1689 à 1729 en effet, l'église eut pour curé Jean Meslier qui eut à se plaindre du châtelain, l'accusant en chaire de vérité de maltraiter les paysans. Non content de faire sonner systématiquement de la trompe de chasse sous les verrières de l'église pendant les offices, Messire Anthoine de Touilly, Chevalier, Seigneur de Cléry, Saint-Martin-sur-Barre et Pouilly, obtint aisément l'appui de l'évêque de Reims, de Mailly, pour réprimander le petit curé qui se le tint pour dit… jusqu'à sa mort où, sous forme d'un manuscrit de plus de mille pages il laissait à ses paroissiens un testament philosophique, véritable bombe à retardement qui n'éclatera qu'à la Révolution française.
Si la minuscule église du est toujours celle qui vit ces événements, le château en revanche ne montre plus que quelques vestiges de ce qu'il fut sous l'Ancien Régime. La bâtisse actuelle, malheureusement en ruines, elle aussi, fut érigée en 1825 par un autre personnage illustre : Louis Lefèvre-Gineau, physicien et député, à qui l'on doit d'avoir, en 1799, défini la masse du kilogramme.
El Niño
El Niño es un fenomèn meteorologic de l'Ocean Pacific, conegut dins lo monde scientific jol nom de ENSO (El Niño-Southern Oscillation - El Niño Oscillacion del Sud). Provòca de damatges d'escala mondiala, afectant l'America del Sud, Indonesia e Austràlia.
Lo nom de "El Niño" es degut als pescadors del pòrt de Paita al nòrd de Peró qu'observèron que las aigas del sistèma de corrents de Chile a Peró o corrent de Humboldt, que circula del sud al nòrd davant las còstas de Peró e Chile, s'escalfan a l'epòca de las calendas quand los bancs de peissons fugisson cap al sud, a causa d'un corrent caud venent del golf de Guayaquil (Equator). Aquel fenomèn foguèt nomenat Corrent del Niño.
Es un fenomèn atestat dempuèi mai de quaranta mila ans d'istòria climatica. thumb|350px|Oscillacion del Sud El Niño.
Desvolopament del sindròme
thumb|Modèl Normal del Pacific. Vents eqüatorials apòrtan d'aiga pus cauda cap a l'oèst. L'aiga freda se'n va cap a las còstas de l'America del Sud. ([[NOAA / PMEL / TAO)]] thumb|Condicions d'El Niño. Las aigas cauda se van cap a la còsta sudamericana. Abséncia de movements d'aiga freda, aumentacion de l'escalfament thumb|Condicions de [[La Niña. L'aiga cauda se trapa mai a l'oèst que de costuma]] L'episòdi prodromic comença dins l'ocean Pacific tropical, prèp d'Austràlia e Indonesia, e amb aquel demenís la pression atmosferica dins de zònas fòrça alunhadas entre elas, se produson de cambis dins la direccion e dins la velocitat dels vents e se desplaçan las zònas de las pluèjas dins la region tropicala.
Dins las condicions normalas o Condicions Neutras, sus la còsta sudamericana, existís un corrent d'aiga freda nomenat Corrent de Humboldt plen de nutriments que circula cap al nòrd; los vents alisis (que bufan d'èst a oèst) acumulan una granda quantitat d'aiga e calor dins la partida occidentala d'aquel ocean, dins la zòna d’Austràlia e d'Indonesia. En consequéncia, lo nivèl superficial de la mar es aproximativament d'un mièg mètre pus naut en Indonesia causant alà umiditat e precipitacions. Sus las còstas del Peró e Equator, per contra, lo clima es mai sec . Pauc a pauc, la diferéncia de la temperatura superficiala de la mar atenh aperaquí entre ambedoas zònas del Pacific. Las temperaturas "fredas" se tròban en America del Sud perque pujan las aigas prigondas e produson una aiga rica en nutriments e manten l’ecosistèma marin. Pendent lo fenomèn de "la Niña" las zònas relativament umidas e plujosas se localizan dins l'Asia del Sud-Èst, mentre qu'en America del Sud es relativament sec.
Pendent el Niño los vents alisis venon mens fòrts o arrèstan de bufar, lo maximum de temperatura marina se desplaça cap al sistèma de corrents de Chile a Peró, qu'es relativament freda, e lo minimum de temperatura marina se desplaça cap a l'Asia del Sud-Èst. Aquò provòca l'aumentacion de la pression atmosferica dins l'Asia del Sud-Èst e la diminucion dins l'America del Sud. Tot aquel cambi se passa en un interval de sièis meses que, aproximativament, va de junh a novembre; ven fòrça fòrt e altèra lo clima.
La Niña
Article principal: La Niña La Niña se referís a las condicions contràrias a l'ENSO, es a dire, temperaturas fòrça mai fredas sus las còstas sudamericanas. Abitualament la Niña succedís al Niño.
America del Sud
Las consequéncias d'aquel fenomèn climatic apòrta dins las regions d'America del Sud pòdon èsser:
Dins lo Monde
Consequéncias globalas:
Los començaments de l'estudi d'El Niño
Scientific britanic e al cap del servici meteorologic indi, Sir Gilbert Walker foguèt encargat en 1920 en Índia, per trobar cossí preveire la monson asiatica. Metèt en contacte los scientifics sudamericans que li presentèron lo resultat de sos estudis suls efèctes locals d'El Niño. En estudiant aquelas donadas climaticas e atmosfericas capitèt de establir, en 1923, una relacion temporala entre las pressions atmosfericas a l'oèst e a l'èst del Pacific sud. En efècte, poguèt veire que la pression aumentava a l'oèst quand demenissiá a l'èst (fenomèn El Niño), e inversament. En consequéncia d'aquela situacion d'equilibri e de cambi, nomenèt aquel fenomèn Southern Oscillation (oscillacion australa).
Orientant sas recèrcas cap a l'oscillacion australa, Sir Walker capitèt de determinar, en 1923, un indici al qual son nom foguèt balhat. A per foncion de mesurar la diferéncia de pression entre l'èst e l'oèst de l'ocean Pacific. Quand l'indici aumentava, la pression èra elevada a l'èst del Pacific, e los alisis èran pus fòrts. Quand l'indici èra pus bas, los alisis èran mens poderoses, aportant d'ivèrns puslèu suaus en Canadà e en l'America occidentala. L'efècte acompanhava de secadas en Austràlia, Indonesia, Índia e de sectors africans.
Un de sos collègas l'ataquèt dins una revista scientifica, trobant. Sir Walker respondèt que deuriá aver una explicacion pus precisa, mas que. Aquò implicava nocions e mejans d'observacion desconeguts en aquela epòca mas los metòdes de recèrca actuals verifican la teoria de l'indici de pression Walker.
Dins las decenias que seguèron, los cercaires estudièron las variacions climaticas se focalizant sus l'enigma de las illas deserticas del Pacific central eqüatorial. Aquelas illas, pasmens que recebon (segon las estatisticas climaticas americanas e canadianas) la meteissa quantitat de pluèja que lors vesinas luxuriantas, demòran desesperadament esterilas. En fach, aquela esterilitat es deguda a una variacion de l'indici de pression Walker: plan sovent, l'indici es puslèu elevat, entrainant de fòrça flacas de precipitacions annalas, e quitament pas cap. Pasmens, pendent un periòde que se repetís cada dos a sèt ans, aquelas illas subisson un vertadièr deluvi que dura qualques meses, de decembre a mièg junh.
Lo ligam, aparentament evident entre aquel estrange fenomèn e El Niño, pasmens serà pas establit abans las annadas 1960, per un meteorològ norvegian : lo professor Jacob Bjerknes. Foguèt lo primièr de remarcar, en 1967, lo rapòrt entre las observacions de Sir Walker e El Niño. Los dos fenomèns concordant en tot ponch, fin avent l'idèa de completar lo nom d'El Niño en associant la descobèrta del Britanic: lo fenomèn se nomena dempuèi ENSO, o El Niño Southern Oscillation.
Lo professor Bjerknes tanben establiguèt, qualques ans mai tard, lo ligam entre los cambis de temperaturas a la superfícia de la mar, la poténcia de las alisis e las fòrtas precipitacions qu'acompanhan d'abitud los baisses barometrics a l'èst coma a l'oèst del Pacific. Aquò correspond a las fasas d'un indici de Walker d'indici bas.
Tecnicas d'identificacion existentas
A diferéncia de las mesuras regularas e precisas dels paramètres coma las precipitacions, la temperatura de l'aire o de la mar, efectuadas fòrça precàriament dins las annadas 1930, pels periòdes pus alunhats se dispausa solament de las dichas o descripcions de las consequéncias de las anomalias climaticas constatadas, per exemple, las meissons, las condicions de navigacion e a l'aparicion de fenomèns meteorologics inabituals com trons, inondacions, catastròfas naturalas, etc.
Per identificar los fenomèns meteorologics, en paleoclimatica, s'utiliza los estudis geologics dels jaces de sediments, que se pòdon datar per estratigrafia (los jaces pus ancians son en dejós), per datacion al carbòni 14, qu'indica lo periòde que se formèron los compausants organics presonièrs (pollèn, etc.) o pels rèstas arqueologics als quals se mesclèron.
Totas aquelas observacions devon èsser verificadas, comparadas e esprovadas amb lo mai grand nombre d'informacions venent de divèrsas disciplinas. Tota incoeréncia deu èsser explicada. Per exemple se sap que:
Tot aquò cal lo comparar amb d'autres estudis utilizats pels paleoclimatològs coma l'estudi de la creissença dels escuèlhs tropicals, o las emprentas daissadas per una fòrta explosion volcanica.