cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Pingelapés
Classificacion
Lo pingelapés es una de las lengas ponapeïcas, un grops de lengas restacadas a las lengas micronesianas, un grop de las lengas oceanianas. Aquestas fan partida de la branca malaiopolinesiana de la familha austronesiana.
Escritura
L'alfabet pingelapés es :
a, ae, e, i, o, oa, u, h, k, l, m, mw, n, ng, p, pw, r, s, d, w
Escòrpi I
thumb|Escòrpi siguec un des prumèrs faraons pendent eth periòde protodinastic. Eth sòn nom hè referencia ara deessa Serket. Escòrpi I o Serket I siguec un arrei deth Naut Egipte pendent eth periòde protodinastic. Eth sòn nom pòt hèr referencia ara deessa escòrpi Serket.
Se pensa que demorèc en Tinis un o dus sègles abans qu'eth mielhor conegut arrei Escòrpi de Nekhen. Segontes Günter Dreyer, eth tombèu U-j deth cementèri reiau d'Abidos ei sòn. Aciu siguèren enterradi es arreis tinites. Aguest tombèu siguec ja raubat pendent era ancianetat mès s'i an trapat plan de petites plaques d'evòri, totes damb un horat e dilhèu ua o mès marques ieroglifiques que poirien èster noms de viles e dilhèu èren destinades a èster estacades a quauque tribut o aufrenda e poder atau èster identificades. Dues d'aguestes plaques hen referencia a Baset e Buto, dues viles deth Delta deth Nil e açò confirmarie qu'es armades d'Escòrpi I avien dintrat laguens eth Baish Egipte.
Eth professor John Darnell, dera Universitat de Yale, descobriguèc hè poc unes inscripcions de mès de 5.000 annades damb es simbèus d'Escòrpi I on se pòt veire era victoria d'aguest sus un aute arrei protodinastic, possiblements er arrei de Naqada. Er arrei vençut, o eth loch, ei representat per un cap de bueu, ua marca tanben trapada en eth tombèu U-j.
Divèrsi autors pensen qu'Escòrpi I e Escòrpi II siguèren era meteissa persona. Er arrei Escòrpi I avie regnat 200 ans abans que Narmer.
Trini López
thumb|right|Trini López Trini López (n. Trinidad López III en 1937) es un cantaire e musician american e pionièr del rock, mai conegut per la musica If I Had A Hammer, e per una version de La Bamba.
Montbernard
Montbernard (en francés tanplan com en occitan) qu'es ua comuna gascoa de Comenge, situada dens lo departament de la Hauta Garona e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Geografia
Es tanhenta de L'Isla de Haut.
Istòria
Pendent l'Ancian Regime, Montbernard qu'èra de l'eleccion de Comenge, doncas de la província de Gasconha, de la generalitat d'Aush, de la diocèsi de Comenge e de la senescaucia de Tolosa. Lo vocable de la glèisa qu'es Sent Bernat. Tanlèu 1790, Montbernard qu'èra deu canton de L'Isla de Haut. Lo nom de la comuna qu'èra Montbernard et Figas de 1790 a l'an X.
Pendent l'Ancian Regime, Barran, comunautat non parròquia, qu'èra de l'eleccion de Comenge e de la diocèsi de Comenge. La comunautat de Barran qu'estó suprimida e incorporada a Montbernard en 1790. Higas o Figas (Higars ?) qu'èra tanben ua comunautat non parròquia de l'eleccion de Comenge. En 1790, lo nom de la comuna de Montbernard et Figas que marca l'incorporacion de Higars a Montbernard. Barran qu'es a l'oèst de Montbernard, Figas au sud-èst.
Longevelle-lès-Russey
Longevelle-lès-Russey es una comuna francesa, situada dins lo departament de Dobs e la region de la Franca Comtat.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Antoine Hamilton
thumb|200px|Antoine HamiltonAntoine Hamilton que ho un escrivan irlandés d'expression francesa.
Qu'ei l'autor, enter autas òbras, de las Memòrias deu Comte de Gramont inspiradas per la personalitat e la vita de l'espós de la soa sòr.
Saint Paul (Minnesòta)
Saint Paul es la capitala de l'Estat de Minnesòta, als Estats Units. Es la segonda vila per lo nombre d'abitants après Minneapolis amb 285,068 abitants (recensament federal de 2010), amb que forma la conurbacion de Minneapolis-Saint Paul, quei comptava (2010).
Geografia
200px|thumb|left|Mapa de la conurbacion de Minneapolis-Saint Paul. Saint Paul se situa al nòrd del Midwest dels Estats Units, region del centre de l'America del Nòrd a aperaquí al nòrd-oèst de Chicago. Lo país estrangièr mai pròche es Canadà que ne's distant d'aperaquí. Mai precisament, la vila es localisada al centre-èst de l'Estat de Minnesòta, dins lo comtat de Ramsey près de la frontièra amb Wisconsin.
Istòria
Saint Paul comencèt d'èstre frequentada pels trapaires, aventurièrs e missionaris al començament del sègle XIXen, après la construccion de fort Snelling. La major part d'entre eles venián del Canadà pròche e de l'èst dels Estats Units. S'amassèron d'en primièr al jonhent dels rius Mississippi e Minnesòta. Lo primiièr abitant foguèt un canadian, Pierre Parrant, que dobriguèt lo primièr comèrci e abitacion de Saint Paul. Al començament dels ans 1820, la region venguèt un centre important de negòci. En 1841, lo paire missionari catolic roergàs Lucien Galtier establiguèt la Cathedral of St Paul que balhèt son nom a la vila. Saint Paul foguèt puèi la capitala del territòri puèi de l'Estat du Minnesòta (1858).
En 1931, le caumatge e la misèria provocada par la Granda Depression entrainèron de susmautas de la fam dins la vila.
Senon (Mòsa)
Senon es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mòsa e la region de Lorena.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Concerto per vriulon (Sibelius)
Lo concerto per vriulon en Re menor opus 47 de sibelius que ho compausat en 1903 e estreat dens ua purmèra version aquesta medisha annada, puish lo compositor que'u tornè adobar en estrear en 1905. qu'ei ua de las òbra màger deu repertòri deu vriulon e d'ua exigéncia tecnica de la granas.
Pupitres
2 flabutas, 2 clarins, 2 clarinetas, 2 bassons, 2 trompas, 2 trompetas, timpani e còrdas.
Malancourt
Malancourt pòt essèr en :
Neuville-de-Poitou
Neuville-de-Poitou es una comuna peitavina, situada dins lo departament de Viena e la region de Novela Aquitània, ancianament de Peitau-Charantas.
Toponimia
Las atestacions ancianas son, per lhuec:
Nòtas
<references group="N"/>
Alps
Leis Aups (var. Alps ) son una cadena de montanhas europèa que forma un arc au nòrd d'Itàlia anant d'Occitània a l'oèst fins a Eslovènia e Àustria a l'èst en passant per Savòia e Soïssa. Culminan a 4,808 au Mont Blanc. Au mens uech Estats cuerbon una partida dau massís (França, Mónegue, Itàlia, Soïssa, Liechtenstein, Àustria, Alemanha e Eslovènia). La partia occitana deis Aups constituís leis Aups dau Sud (ò Alps Occitans). Tènon un pendís oèst, la Gavotina en França e un pendís èst, lei Valadas Occitanas, en Itàlia.
Leis Aups son un massís montanhós relativament que sa formacion comencèt durant lo Jurassic. Es lo resultat de la convergéncia dei placas eurasiatica e africana. L'aparicion deis Aups s'inscriu donc un contèxte pus larg d'orogenèsi. Barriera fisica importanta en Euròpa Occidentala, constituïsson un limit entre espacis climatics (oceanic e continentau au nòrd e mediterranèu au sud) e lingüstic (germanic au nòrd e latin au sud). Pasmens, amb 14 milions d'abitants son un espaci relativament urbanizat e lei cambis entre vaus an permés l'emergéncia d'una cultura aupenca. Istoricament, leis Aups tenguèron sovent lo ròtle de frontiera.
Lo gentilici es aupenc -a ò alpenc -a (var. aupin -a ò alpin -a).
Geologia e morfologia
thumb|right|Carta geologica de l'[[Mar Mediterranèa|espaci mediterranèu.]] thumb|right|Carta topografica deis Aups.
La formacion deis Aups es la consequéncia de la convergéncia dei placas tectonicas eurasiana e africana. Aqueu fenomèn comencèt durant lo Jurassic (201-145 Ma) e contunia a l'ora d'ara. Es responsable de la disparicion de l'ocean Tetis, que sei vestigis forman uei la Mar Mediterranèa, e de la formacion de la màger part dei cadenas de montanhas situadas dins l'aisse Aups-Imalaia. Aquelei desplaçaments traion de tèrratrems frequents, generalament febles car la velocitat de desplaçament dei placas dins la region es febla. Pasmens, leis Aups conoisson una creissença rapida, fins a 2,5 mm/an en certaneis endrechs, en causa de la disparicion dei glaciers que demenisson la pression exercida sus lei ròcas e de movements litosferics prefonds que favorizan la montada de materiaus vèrs la superficia terrèstra.
L'arc montanhós eu meteis es generalament devesit entre tres ò quatre seccions principalas. A l'oèst, se tròban leis Aups Occidentaus que van de la Mar Mediterranèa a la region de Valés. Aqueu tròç assosta lei cimas pus autas coma lo Mont Blanc (4,808 m ), la poncha Dufour (4,634 m ), Weisshorn (4,506 m) e Cervin (4,478 m). Au centre, de Valés ai Grisons, se tròban leis Aups Centraus que son egalament una region relativament amb plusors cimas de mai de 4,000 m. Enfin, a l'èst, se tròban leis Aups Orientaus e Mediridionaus que forman un sistèma montanhós larg mai mens aut que lei doas autrei partidas.
Lo clima aupenc
Lo clima despend largament de l'altitud e dau pendís. Dins lei zònas d'altitud, s'impausa un clima montanhòl caracterizat per de temperaturas frejas e de precipitacions sovent pus importants que dins lei plans vesins amb una part importanta sota forma de nèu. Lei geladas son fòrça frequentas e lei desplaçaments pòdon èsser complicats durant la sason freja. Dins lei zònas encara pus autas, lo freg es permanent amb la preséncia de glaciers e de condicions similaras a un clima polar.
Dins lei regions pus bassas, es possible de destriar dos cas principaus. Au nòrd a l'èst, leis influéncias continentalas son marcadas, çò qu'entraïna de precipitacions generalament superioras a 1,000 mm annuaus e una amplitud termica importanta entre l'estiu e l'ivèrn. A l'oèst, lo clima es mai influenciat per l'Ocean Atlantic e lei precipitacions son pus regularas durant l'annada. Au sud, leis efiechs de la Mar Mediterranèa traion d'ivèrns leugierament mens fregs amb de tombadas de nèu pus feblas que dins lo nòrd. Lei precipitacions pòdon prendre un aspècte chavanós.
L'influéncia deis Aups sus lo clima europèu
Leis Aups an una influéncia importanta sus lo clima europèu car son altitud e sa longor permèton la mesa en plaça d'una barriera fisica sufisenta per crear un nòrd pus umid e un sud pus eissuch. De mai, leis Aups participan a la mesa en plaça de fenomèns caracteristics dau clima de l'Euròpa Occidentala. Per exemple, quand un anticiclòn se raprocha dei còstas atlanticas, entraïnan la formacion d'un important corrent d'aire en rotacion orària qu'expulsa lei massas d'aire nòrd-italianas vèrs la Mediterranèa entraïnant la formacion d'una depression dins lo Golf de Gènoa e la formacion de mistrau e de tramontana en Occitània. Quand una depression arriba dempuei l'ocean, es l'efiech opausat qu'es observat. I a formacion d'un anticiclòn en Mediterranèa e una aumentacion de l'intensitat dei tempèstas dins lo rèsta de l'Euròpa Occidentala.
Leis efiechs dau rescaufament climatic
Leis efiechs dau rescaufament climatic son importants dins leis Aups amb de consequéncias grèvas sus lei ressorsas aqüifèras que demenisson pauc a pauc. La causa d'aqueu fenomèn es la demeniccion dei precipitacions solidas (nèu...) e la fonda lenta dei glaciers. Dins lei dos cas, i a reduccion de la quantitat d'aiga blocada dins lei montanhas pendent la sason freja. Òr, a la prima, la fonda progressiva de la nèu permet una alimentacion pus regulara dei ribieras. Quant ai glaciers, son una fònt importanta d'aiga durant lei periòdes eissuchs. A l'ora d'ara, l'evolucion dei glaciers es fòrça inquietanta car la pèrda de volum es estimada entre 30 e 70 % per lo periòde 1850-2050.
En mai dei questions regardant l'alimentacion en aiga potabla de certanei vaus, la disparicion dei glaciers e dei sòus gelats favoriza tanben l'erosion dei montanhas. D'efiech, leis estructuras destabilizadas per la disparicion dei glaç que mantenián la ròca pòdon s'afondrar. Per exemple, es lo cas de la region dau Pizzo Cengalo, una montanha situada lòng de la frontiera entre Itàlia e Soïssa, onte plusors derrunadas son estadas observadas dempuei 2011.
Demografia
Dins leis ans 2000, l'espaci aupenc èra poblat per 14 milions de personas installats dins uech Estats. La màger part viviá en Itàlia (30,1 %) e en Àustria (23,9%) mai França (18 %), Soïssa (12,8 %) e Alemanha (10,1 %) representavan de parts importantas de la populacion aupenca. La densitat de populacion mejana èra de 68 ab/km² mai, dins lei fachs, i a de variacions importantas amb una concentracion deis estatjants dins lei vaus. Lei vilas pus importantas dirèctament implantadas dins lei zònas montanhosas son Grenòble (450,000 abitants) e Innsbruck (130,000 abitants). Pasmens, l'espaci aupenc es enviroutat d'aglomeracions aguent una influéncia internacionala coma Munic au nòrd, Milan e Turin au sud e Viena a l'èst.
Lengas
D'un biais generau, leis Aups constituïsson, au nivèu lingüistic, un limit entre leis espacis germanic au nòrd, latin au sud e eslau meridionau a l'èst. Pasmens, localament, es una afiermacion de nuançar car lei limits dei domenis lingüistics seguisson pas exactament lei crèstas dau massís. Una autra particularitat de l'espaci aupenc es l'existéncia de comunautats lingüisticas pichonas comptant un nombre reduch de locutors. Leis estatuts dei diferentei lengas parladas dins leis Aups son fòrça variables
A l'èst, predomina lo francés qu'es la lenga oficiala e majoritària en França e en Soïssa Romanda. Dins aquelei regions, a largament remplaçat l'arpitan e l'occitan que conoisson un important declin. Aquelei lengas an ges d'estatut oficiau dins aquelei país mai son protegidas sus lo pendís italian. Au sud, l'italian es la lenga oficiala en Itàlia. Pasmens, dins lo nòrd d'Itàlia, i a fòrça minoritats germanofònas que dispausan d'un estatut reconegut per l'Estat. Dins aquelei regions, se tròban tanben lei comunautats parlant lo ladin, lo friolan. De minoritats italofònas son tanben presentas en Soïssa onte l'italian es una dei quatre lengas oficialas. Totjorn en Soïssa, se tròba lo romanch que fa partida dau meteis grop lingüistic que lo ladin e lo friolan. Es reconegut coma lenga oficiala per Soïssa mai es en cors de disparicion dempuei la segonda mitat dau sègle XX. Enfin, au nòrd e au centre deis Aups, l'alemand es la lenga dominanta en Soïssa, en Alemanha e en Àustria e l'eslovèn es la lenga parlada en Eslovènia e dins quauquei regions frontalieras d'Àustria sus lo pendís sud de l'extremitat orientala deis Aups.
Religion
Leis Aups son una region tradicionalament crestianas. Lo catolicisme es predominant dins totei lei país levat de Soïssa onte lo territòri es partejat entre catolics e protestants. Aquela situacion es globalament establa dempuei la Còntra-Reforma. Istoricament, lei vaus aupencs an assostat divèrsei minoritats religiosas menaçadas. La pus importanta es probablament aquela dei vaudés, un movement crestian aparegut au sègle XII. Prefigurant lo protestantisme, foguèt persecutat fins au sègle XVII tant en França qu'en Itàlia. Uei, revendicava encara quauquei desenaus de miliers de fidèus.
De la Preïstòria a l'integracion deis Aups dins l'Empèri Roman
Un premier poblament dei regions aupencas aguèt luòc entre lei periòdes glaciaris de Riss e de Würm amb l'installacion de populacions neandertalianas. La preséncia de caça e de peirard en quantitats importantas èra probablament la causa d'aquelei migracions en direccion dei montanhas. L'arribada d’Homo sapiens dins la region se debanèt après lo darrier periòde glaciari, totjorn en seguissent la caça. L'agricultura e lo norrigatge se desvolopèron a partir dau millenari VI avC. La societat neolitica aupenca es ben coneguda per lei periòdes 4000-2400 avC, 1900-1500 avC e 1050-800 avC que son caracterizats per un abitat lacustre installat dins d'endrechs palunencs favorables a la conservacion dei vestigis. Leis epòcas intermediàrias, marcadas per de cambiaments climatics qu'entraïnèron l'abandon dei vilatges lacustres, son mens ben conegudas. Pasmens, leis elements descubèrts mòstran una integracion dins l'espaci aupenc dins lei rets marchands continentaus. La momia d'Ötzi, datada de 3200 avC, mòstra un mestritge de la fabricacion d'objèctes de coire. La metallurgia dau bronze apareguèt dins leis Aups entre 3000 e 2500 avC.
Marsac d'Eila
Marsac d'Eila o pusleu Marçac d'Eila (Marsac-sur-l'Isle en francés) es una comuna d'Occitània, dins la region istorica de Perigòrd, administrada per lo departament de la Dordonha e la region de la Novela Aquitània, ancianament d'Aquitània. La comuna se tròba dins l'aglomeracion de Periguers.
Alps
De la Preïstòria a l'integracion deis Aups dins l'Empèri Roman
Entre lei sègles VI e III avC, de populacions cèltas e celtoliguras s'installèron dins la region que gardèt un ròtle de crosiera marchanda. Entre 35 e 6 avC, lei Romans conquistèron l'ensemble de l'espaci aupenc. Aquò permetèt la construccion de rotas romanas. Desenant politicament unificadas per Roma, lei pòbles aupencs s'integrèron a la vida de l'Empèri. De colonias e de vilas novèlas foguèron, fondadas lòng dei rotas, son a l'origina de plusors vilas actualas.
Marsac d'Eila
Geografia
La comuna es bastida sus la riba mança d'Eila. vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Alps
De l'Edat Mejana ai Temps Modèrnes
thumb|right|[[Itàlia e Aups a la fin dei Guèrras d'Itàlia.]]
Après la casuda de l'Empèri Roman d'Occident, l'airau politic aupenc se fragmentèt tornarmai a l'entorn de centres regionaus relativament autonòms. Pasmens, a l'opausat, lo cristianisme, la creacion de diocèsis e la fondacion de monastèris, a partir dau sègle IV, permetèron de mantenir una certana unitat. Facilitèron tanben la conversion deis abitants au cristianisme.
Marsac d'Eila
Toponimia
La prononciacion es [. Lo nom es atestat en 1181 Marszac en 1121. Marçac ven d'un nom latin d'òme, Marcius (Dauzat e Rostaing ajustan Martius), emb lo sufixe -acum, , , latinizacion dau sufixe celtic -ācon. Marçac d'Eila èra la propietat de Marcius o Martius e la grafia es logicament Marçac d'Eila.
Alps
De l'Edat Mejana ai Temps Modèrnes
Au nivèu politic, la conquista deis Aups per lei Carolingians menèt a la formacion d'un poder imperiau que venguèt lo senhor mai ò mens nominau dei senhors e evesques regionaus. Se la feudalitat se generalizèt dins lei montanhas a partir dei sègles IX e X, l'interès estrategic dei còls entre Alemanha e Itàlia suscitèt d'intervencions militaras per securizar lei rotas. De mai, l'importància d'aquelei rotas permetèt de provesir lei ressorsas a l'emergéncia de dinastias poderosas coma l'Ostau d'Absborg ò l'Ostau de Savòia. A la fin dau sègle XIII, se fau pereu nòtar lo començament de la formacion de la Confederacion Elvetica.
A partir de la fin de l'Edat Mejana, l'espaci aupenc venguèt de luchas entre lei doas poissanças de l'epòca, França e leis Estats Absborg. En particular, de 1494 a 1559, lo contraròtle d'Itàlia foguèt l'objècte de plusors guèrras. Aquelei combats aguèron mai d'una consequéncia per l'espaci aupenc. A l'èst, França gardèt la possession de Daufinat e de Provença, çò que prefigura la mesa en plaça de la frontiera francoitaliana actuala. Au nòrd-èst, la Confederacion Elvetica mantenguèt son independéncia e obtenguèt lo contraròtle d'un territòri similar a son territòri actuau. Menaçat per l'expansionisme francés, lo Ducat de Savòia comencèt d'orientar seis interès en Itàlia. Enfin, leis Absborg ocupèron la màger part de la mitat orientala deis Aups. Lo limit entre Absborg d'Espanha e Absborg d'Àustria seguiguèt mai ò mens lo limit entre espacis germanic e latin.
Lo periòde contemporanèu
A partir dau sègle XVI, lei sabents europèus comencèron de s'interessar ais Aups e, pus generalament, a la geologia. Aquel interès aumentèt encara au sègle XVIII amb la multiplicacion dei racòntes de viatge e, mai que mai, amb la naissença de l'alpinisme (premiera ascension dau Mont Blanc en 1786 ). Durant lo sègle XIX, la conquista deis autrei cimas pus autas se debanèt dins lo quadre dau « nacionalisme scientific ». De mai, en causa d'aquela importància scientifica e simbolica, plusors cadenas de montanhas descubèrtas durant lo periòde coloniau foguèron dichas « Aups » en Asia, en Oceania e en America.
Au sègle XIX, lo desvolopament dau nacionalisme aguèt tanben per consequéncia de menar a la formacion d'Itàlia. Après plusors guèrras, lei frontieras aupencas actualas foguèron definidas après la Premiera Guèrra Mondiala. Aqueu periòde veguèt lo passatge definitiu de la dinastia de Savòia en Itàlia durant lo procès d'unificacion d'Itàlia menat dins leis ans 1860. La conquista dei regions pobladas per « d'italofòns » foguèt un deis aisses majors de la politica de Roma e entraïnèt de combats importants dins la region aupenca en 1915-1918. En parallèl, lei zònas ruralas dei montanhas foguèron pauc a pauc tocadas per l'exòde rurau causat per l'industrializacion dei regions vesinas (Soïssa, vau de Pò, Baviera, Provença...).
Una barriera fisica e una zòna de cambi
Leis Aups tènon un ròtle important dins l'istòria d'Occitània coma barriera fisica amb l'espaci italian. D'efiech, durant lo periòde roman e medievau, foguèron un dei limits de l'ensemble culturau a l'origina d'Occitània. Puei, durant la fasa d'annexion e d'integracion deis Estats occitans au Reiaume de França, leis Aups marquèron lo limit a aquel expansionisme. Dins aquò, aqueu ròtle de barriera empachèt pas lei passatges e leis Aups foguèron tanben una interfàcia d'escambis amb Itàlia. La preséncia importanta de populacions occitanas sus lei pendís orientaus deis Aups dau Sud tenguèt un ròtle dins aquelei transferiments de bens, de sabers e de tecnicas.
Lei Valadas Occitanas
Lei Valadas Occitanas son la partia d'Occitània situadas en Itàlia. Fan partida de l'airau vivaroaupenc e èran poblats per aperaquí 180,000 personas en 2022. A respècte de l'Occitània Granda, lei Valadas an la particularitat de se trobar dins un Estat que reconoís un certan nivèu d'oficialitat ai lengas minoritàrias. D'efiech, una lèi de 1999 permet ais autoritats localas d'adoptar de mesuras de proteccion per l'occitan coma un usatge reconegut dins l'administracion, l'ensenhament ò lei mèdias. Ansin, en 2013, una enquista mostrèt que 27 % de la populacion èra capable de parlar la lenga.
Au nivèu culturau e economic, la capitala religiosa dei vaudés, La Torre de Pèlis, e l'estacion d'esquí de La Sestriera, sèti deis espròvas d'esquí aupenc dei Jòcs Olimpics de 2006, se situan dins lei Valadas Occitanas.
Cultura
Lei diferentei populacions aupencas presentan una certana unicitat que s'obsèrva dins mai d'un aspècte culturau, sociau e tecnic. Ansin, se parla de « cultura aupenca » per designar aquelei trachs comuns. La necessitat de faciar lei meteissei condicions climaticas e geograficas e lei cambis entre vaus explican probabla lor formacion. L'arquitectura, la gastronomia e lei practicas agricòlas son fòrças marcadas per aqueu fenomèn. Pasmens, aquela cultura comuna donèt naissença a d'elements pus susprenents coma l'importància donada a l'educacion deis enfants amb l'existéncia d'un ret d'escòlas dens tre lo sègle XV (e benlèu tre lo sègle XIV).
Economia
Economicament, leis Aups presentan fòrça elements d'omogeneïtat amb un teissut economic fondat sus l'agricultura de montanha, la produccion lachiera e fromatgiera, la silvicultura e lo torisme. Certanei vaus tènon d'activitats industrialas interessadas per lo còst feble de l'energia idroelectrica. En França, Grenòble es l'objècte d'amainatjaments importants dins lo quadre d'una volontat governamentala d'i crear un centre tecnologic de nivèu internacionau.
Lo torisme es principalament centrat sus leis espòrts d'ivèrn. D'efiech, leis Aups son un dei centres mondiaus d'aqueleis espòrts coma lo mòstra l'organizacion de dètz edicions dei Jòcs Olimpics d'Ivèrn dins la region. Pasmens, lo torisme estivenc, s'es mens lucratiu, representa tanben una fònt importanta de revenguts. A tanben permés de protegir una partida dei païsatges aupencs gràcias a la creacion de pargues naturaus tre la premiera partida dau sègle XX. Uei, lo flux de toristas dins leis Aups es considerable amb 130 milions de personas au començament deis ans 2010.
Fauna e flòra
La fauna aupenca es compausada d'espècias adaptadas au relèu e a l'altitud. En despiech de l'urbanizacion de mai d'una vau, presenta encara una biodiversitat importanta. Es generalament liada a un estanci altitudinau mai lei variacions son importantas, especialament per leis animaus pus gròs que pòdon aisament cambiar de mitan. Per exemple, lo camoç pòu viure dins leis ecosistèmas montanhards, subaupencs e aupencs.
Efiechs dau rescaufament climatic e pollucion
A tèrme lòng, leis efiechs dau rescaufament climatic, principalament la disparicion de la màger part dei glaciers e l'aumentacion de la proporcion de precipitacions liquidas, menaçan d'assecar mai lo clima aupenc. Pasmens, aqueu fenomèn sembla subretot d'aver d'impactes sus leis activitats consumatritz d'aiga. Leis autreis efiechs son pus moderats e prènon la forma d'una montada progressiva deis estancis altitudinaus. Aquò pòu aver d'efiechs sus leis espècias pauc mobilas e sus leis espècias deis estancis superiors que pòdon pas totjorn trobar una zòna pus auta per migrar. De mai, aquelei zònas pus autas ocupan generalament una superficia pus reducha.
Canton de Casaubon
Lo canton de Casaubon  qu'ei ua anciana division administrativa de Gasconha, situada dens l'arrondiment de Condòm, lo departament de Gers e la region de Miègjorn-Pirenèus, adara d'. Las 14 comunas que son dempuish 2015 dens lo canton deu Gran Bas-Armanhac (burèu centralizator Nogaròu) e tanben de la Comunautat de comunas deu Gran Armanhac (residéncia Casaubon). La lenga autoctòna qu'ei l'occitan gascon.
Le May-sur-Èvre
Le May-sur-Èvre es una comuna francesa, situada dins lo departament de Maine e Léger e la region dels Païses de Léger.
Geografia
Aquel vilatge angevin se situa en lo sud-oèst del Maine-e-Loire, en la region de las Mauges, a unitat|7|km –  al Nòrd de Cholet e a unitat|100|km  –  a l'Èst de las plajas de l'Atlantic.
Aspèctes géologiques : Scenari de ròcas primàrias (altitud 70 a unitat|110|m – ) talhat per la vallée de la Èvre.
Ce village angevin se situe dans le sud-ouest du Maine-et-Loire, dans la région des Mauges, à 7 km au Nòrd de Cholet et à 100 km à l'Est des plages de l'Atlantique.
Aspects géologiques : Plateau de roches primaires (altitude 70 à 110 m) coupé par la vallée de l'Èvre.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Lo territòri i aviá viscut dempuèi los tempses préhistoriques doncas que s'es trobat de nombroses esturments en pèira talhada (còps de ponhs e puntas de fletxes). Un esplendid menhir (situat sus la municipalitat de Trémentines, mas al limit del May) ven confirmar aquela certitud.
Los vestigis d'una via romaine (expedís de la Séguinière) e lo nom « Ulmetum » testifiquen d'una preséncia romaine dins los primièrs sègles del ère crestiana. En lo moment de las invasions barbaras de la, lo May es christianisé e depen de Peitieus. Lo senhor de Chemillé es alavetz lo protecteur temporal de la parròquia #que lududes verse los impòstes féodaux.
Al XIIe sègle, aquel son los fraires de Sant-Michel-en-lo Herm #que dominan la parròquia #que i aurà ligat al diocèse de La Rochèla fins a la Revolucion.
Al XIVe sègle, lo bastiment de la glèisa actuala a emprés.
Al XVe e XVIe de sègles, s'afirma lo emprise dels senhors del Cazeau. La cultura del lli a introdusit en las campanhas. Los guèrras de religion son néfastes : la glèisa a incendiat e la abbaye de Bellefontaine es en partida destruida.
Lo May es converti en prigondor per las missions de Louis-Marida Grignion de Montfort #qu'una crotz ne demòra encara a costat del collègi.
Le territoire était habité dès les temps préhistoriques puisqu'on a retrouvé de nombreux outils en pierre taillée (coups de poings et pointes de flèches). Un splendide menhir (situé sur la commune de Trémentines, mais à la limite du May) vient confirmer cette certitude.
Les vestiges d'une voie romaine (route de la Séguinière) et le nom « Ulmetum » attestent d'une présence romaine aux premiers siècles de l'ère chrétienne. Lors des invasions barbares du, le May est christianisé et dépend de Poitiers. Le seigneur de Chemillé est alors le protecteur temporel de la paroisse qui lui verse les impôts féodaux.
Au XIIe siècle, ce sont les moines de Saint-Michel-en-l'Herm qui dominent la paroisse qui sera rattachée au diocèse de La Rochelle jusqu'à la Révolution.
Au XIVe siècle, la construction de l'église actuelle est entreprise.
Au XVe et XVIe siècles, s'affirme l'emprise des seigneurs du Cazeau. La culture du lin est introduite dans les campagnes. Les guerres de religion sont néfastes : l'église est incendiée et l'abbaye de Bellefontaine est en partie détruite.
Au XVIIe et XVIIIe siècles, on trouve au May des tisserands et des tanneries. Les toiles transitent par Cholet et sont dirigées sur les ports voisins de Nantes, de La Rochelle ou de Bordeaux.
Le May est converti en profondeur par les missions de Louis-Marie Grignion de Montfort dont une croix reste encore à côté du collège.
Sassay
Sassay es una comuna francesa, situada dins lo departament de Loir e Char e la region dau Centre e Vau de Léger.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Angieus
Angieus (Angié en grafia mistralenca; Angiers o Angieu en occitan ancian; Angers en francés; Andegavum en latin ) es una comuna francesa, prefectura del departament de Maine e Léger, dins la region dels Païses de Léger.
Geografia
Angieus es l'anciana capitala d'Anjau. L'aglomeracion angevina s'estend sus la val del Léger, classificat al patrimòni de l'Umanitat per l'UNESCO. La vila es situada en riba del riu Maine, a qualques km. de Léger. Es tanben al ras del lac artificial de Maine.
Montclard
Montclard (Montclard en francés) z-es una comuna auvernhassa situada dins lo departament del Naut Léger e la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament d'Auvèrnhe.
Comunas vesinas
400px|left|Distanças e posicion relativa
Calés (Carcin)
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
Lo nom Calès pòt provenir, :
Canton de Pau Darrèr
Istòria
Lo canton que's creè lo 13 de julhet 1973.
Pommiers-la-Placette
Pommiers-la-Placette en arpitan (Pommiers-la-Placette en francés) es una comuna arpitana dau Daufinat, situaa dins lo departament d'Isèra e la region d'Auvèrnhe Ròse Aups.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Los Caserius :
Anautita Fare
Origina del nom :
Fara, masatge masatge caseriu
dins lo XIII sègle : Altafara e Autafara,
en 1921 : Hautefarre.
Les Hameaux :
- Hautephare :  le domaine d'en haut
Haute Fare
Origine du nom :
Du roman fara « domaine familial »,
Fara, hameau
46en regiment aerian de bombardiers nuechencs de la Garda
Lo 46 regiment aerian de bombardiers nuechencs de la Garda (inicialament lo 588 regiment de bombardiers nuechencs) èra una unitat de l'armada sovietica durant la Segonda Guèrra Mondiala. Especializat dins lo bombardament nuechenc de precision, aviá la particularitat d'èsser exclusivament compausat de fremas. Foguèt l'unica pus guierdonada de l'Armada de l'Èr Sovietica.
Format a partir de 1941 a l'iniciativa de Marina Raskova e comandat per lo major Yevdokia Bershanskaya, foguèt integrat sota lo nom de 588 regiment de bombardiers nuechencs dins la 4 armada de l'èr sovietica en junh de 1942. Èra equipat de biplans agricòlas obsolets Polikarpov Po-2 que permetián un apròchi silenciós, motor au ralentit, dei linhas alemandas. Sei pilòts se destrièron durant la batalha d'Estalingrad onte leis Alemands li donèron lo subrenom de « Mascas de la Nuech ». En febrier de 1943, lo regiment venguèt una unitat de la Garda sovietica sota la designacion de 46 regiment aerian de bombardiers nuechencs de la Garda. Lo subrenom « Taman » foguèt apondut a son nom en octòbre de 1943 per recompensar son accion durant lei combats de la Peninsula de Taman.
De 1941 a 1945, menèt mai de 23,000 missions de combat e subiguèt 31 pèrdas. 23 de sei pilòts recebèron lo títol d'Eròi de l'Union Sovietica, 2 lo títol d'Eròi de la Federacion de Russia e una lo títol d'Eròi de la Republica de Cazacstan.
Cortina d'Ampezzo
Cortina d'Ampezzo (Anpezo en ladin, Hayden en alemand) es una comuna italiana de 5 693 abitant de la província de Belluno en Venèt. Escaissada la "Reina de las Dolomitas", es la pus coneguda de Ladinia, tanben renomada localitat toristica ivernala, teatre de nombroses eveniments esportius d'importància internacionala ligats a la montanha e als espòrts d'ivèrn. Recebèt los Jòcs Olimpics d'ivèrn de 1956.
Hamars
Hamars es una comuna normanda, situada dins lo departament de Calvadòs e la region de la Bassa Normandia.
Geografia
Hamars A situat a 25 quilomètres de Can e 7 quilomètres de Aunay-sus-Odon, en Soïssa normande.
Hamars est située à 25 kilomètres de Caen et 7 kilomètres d'Aunay-sur-Odon, en Suisse normande.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Lo data|30|de, un avion britanic i aguèt abatut per la DCA en provocant la mòrt de quatre francés del Grop de bombardement Lorraine dels fòrças aliadas. Una stèle remembra aquel évènement.
Le 30, un avion britannique fut abattu par la DCA provoquant la mort de quatre français du Groupe de bombardement Lorraine des forces alliées. Une stèle rappelle cet évènement.
Jalonke
Lo jalonke (o yalunka, dialonke) es una lenga mande, una branca de las lengas nigèrocongolesas, parlada en Guinèa, en Mali e en Senegal.
Localisacion
En Guinèa, lo jalonke es parlat dins la region del Fouta Djalon, particularament dins la sosprefectura de Balaki, qu'es sttuada dins la prefectura de Mali de la region de Labé. La lenga es tamben presenta, sens continuitat territoriala, a l'entorn de Koumbia. En Mali, los locutors vivon a Faléya. D'autres grops de Jalonke se troban deçà de las frontièras, en Senegal e En Sierra Leone.
Truchtersheim
Truchtersheim en alemannisch (Truchtersheim en francés) es una comuna francesa del departament del Bas Ren e de la region d'Alsàcia.
Geografia
Situat en lo Kochersberg al nòrd-oèst de l'aglomeracion strasbourgeoise, la municipalitat a vorejat a l'oèst pel ruisseau de Avenheim.
Situé dans le Kochersberg au nord-ouest de l'agglomération strasbourgeoise, la commune est bordée à l'ouest par le ruisseau d'Avenheim.
Saint-Maurice-du-Désert
Saint-Maurice-du-Désert es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Orne e la region de la Bassa Normandia.
Truchtersheim
Istòria
Dempuèi lo 15 de julhet de 1974, la municipalitat es fusionat amb lo anciana comuna de Behlenheim.
Le nom de Truchtersheim est d'origine celte et veut dire « petite demeure ». Le nom fut ensuite germanisé par le rajout du suffixe "heim". Il fut évoqué la première fois en 900. Le village initial est situé au centre du village à l'actuelle place du marché et la rue de la couronne.
Saint-Maurice-du-Désert
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Truchtersheim
Istòria
Depuis le 15 juillet 1974, la commune est fusionnée avec l'ancienne commune de Behlenheim.
Marcèla Drutel
Marcèla Drutel (l'Aubanalenca de son nom d'escais en francés : Marcelle Drutel ; Marselha lo 24 de mai de 1897 – Tolon, lo 30 de decembrede 1985) siguèt una escrivana de lenga occitana, una critica literària e una majorala dau Felibritge provençala.
Era originària de Marselha e de Cuers (dins Var). Estudièt a Marselha au Licèu Montgrand puei a la Facultat de-s Ais. Venguèt après professor de letras e tanben de provençaus a Canas, Sisteron puei a-s Ais.
Era tanben tamborinaira e foguèt co fondatritz de Lou Prouvençau a l'Escolo e de l'AVEP (Associacion Varesa per l'ensenhament dau Provençau).
Tashkent
Tashkent es la capitala d'Ozbequistan. Sa populacion èra estimada a 1,967,879 abitants en 2006.
thumb|430px|left|Vista aeriana de Tashkent.
Rosidae
La sosclassa dels Rosidae es una sosclassa de plantas dicotiledonèa. En classificacion de Cronquist (1981) recampa 18 òrdres :
En classificacion filogenetica APG II (2003), aquesta familha, nomenada rosids en anglés, es mai volontièr nomenat jos son nom occitan Rosidèas. An un contengut plan diferent en APG II, rosidèas es descrich dins un autre article.
Beuna (Borbonés)
Beuna (en francés Beaune-d'Allier ) es una comuna occitana de Borbonés dins lo departament d’Alèir, dins la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament d'Auvèrnhe.
Clion (Charanta Maritima)
Clion es una comuna francesa, situada dins lo departament de Charanta Maritima e la region de Novela Aquitània, ancianament de Peitau-Charantas.
Beuna (Borbonés)
Toponimia
Beuna ven del celtic Belena, la tèrra de Belenos.
Clion (Charanta Maritima)
Comunas vesinas
400px|gaucha||Distanças e posicion relativa
Beuna (Borbonés)
Istòria
En 1937, lo nom oficiau de la comuna deven Beaune-d'Allier (qu'avans era Beaune).
Clion (Charanta Maritima)
Toponimia
Las atestacions ancianas son, per luec:
Beuna (Borbonés)
Istòria
La comuna de Beuna es dins lo districte de Montmaraud puèi dins l'arrondiment de Montluçon. En 1789 Beuna depend :
Comunas vesinas
400px|left|Distanças e posicion relativa
Nancí
Nancí (Nanceye en lorenc roman, ; Nancy en francés ; Nanzig en alemand e Nanzeg en francic) es una vila de França, capluòc del departament de Meurthe e Mosèla dins la region de Grand Èst.
Geografia
thumb|left|[[Plaça Stanislas]]
Luòcs e monuments
La plaça Stanislas es una celèbra plaça de la capitala de Lorena e de Franca. Es estada bastida entre 1752 a 1755 dins l'estil rococo pel darrièr duc de Lorena Stanislas Leszczynski, vièlh rei de Polonha e paire de la femna del rei Loís XV de França, Marie Leszczynska. Sa grandor, sas famosas grasilhas dauradas amb sa font de Jean Lamour e sos jardins de "La Pépinière" son los joièls d'aquesta vila.
Sent Joan Mirabèl
Sent Joan Mirabèl (Saint-Jean-Mirabel en francés) es una comuna carcinòla situada dins lo departament francés d'Òut e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Savennières
Savennières es una comuna francesa, situada dins lo departament de Maine e Léger e la region dels Païses de Léger.
Geografia
A la cœur del Anjau (oèst de la França), Savennières a situat a una quinzena de quilomètres a l'oèst de Angieus, dins la zòna del val de Loire inscricha al patrimòni mondial de l'UNESCO dempuèi novembre 2000.
La vila se compausa bourgs de Savennières e de Épiré.
L'altitud de la municipalitat vària de 12 a unitat|77|mètres –. A a causa de los sieus nombroses vallons a l'oèst del bourg fins a Bouchemaine, en près de Loire. Lo sieu territòri s'estend sus una superficie de mai d'unitat|21|km|2 –  (2,101 ectaras).
Lo sieu climat a temperat, de tipe océanique. Lo climat angevin es particularament doç, de per la siá situacion entre las influéncias océaniques e continentalas. Generalament los ivèrns son pluvieux, los congelats escasses e los estius ensoleillés.
Au cœur de l'Anjou (ouest de la France), Savennières est située à une quinzaine de kilomètres à l’ouest d’Angers, dans la zone du val de Loire inscrite au patrimoine mondial de l’UNESCO depuis novembre 2000.
La ville se compose des bourgs de Savennières et d'Épiré.
Les communes les plus proches sont Béhuard (1 km), La Possonnière (2 km), Rochefort-sur-Loire (3 km), Denée (4 km), Saint-Jean-de-la-Croix (6 km), Bouchemaine (6 km), Saint-Aubin-de-Luigné (6 km), Saint-Martin-du-Fouilloux (6 km), Chaudefonds-sur-Layon (8 km) et Mûrs-Erigné (8 km).
Zona Economica Exclusiva de Portugal
Portugal posseda la 3 mai granda Zona Economica Exclusiva de l'Union Europèa e la 11 del mond.
Savennières
Geografia
L'altitude de la commune varie de 12 à 77 mètres. Elle est due à ses nombreux vallons à l'ouest du bourg jusqu'à Bouchemaine, en bord de Loire. Son territoire s'étend sur une superficie de plus de 21 km (2,101 hectares).
Zona Economica Exclusiva de Portugal
Different amb Espanha
Espanha defend que la frontièra de la ZEE mai al sul entre Espanha e Portugal deuriá èsser consistuir en una linha equidistanta delimitada a mièg distància entre Madèira e las Illas Canàrias. Pasmens, Portugal es sobeiran de las Illas Selvagens (un subarquipèla al nórd de Canàrias apartenent a l'archipèla de la Regio Autonoma de Madèira alargant la frontièra de la ZEE mai al sud.
Savennières
Geografia
Son climat est tempéré, de type océanique. Le climat angevin est particulièrement doux, de par sa situation entre les influences océaniques et continentales. Généralement les hivers sont pluvieux, les gelés rares et les étés ensoleillés.
Zona Economica Exclusiva de Portugal
Different amb Espanha
Espanha argumenta que las Illas Selvagens forman pas una plataforma continentala separada, en referéncia a l'article 121 de la Convencion de las Nacions Unidas seul Drech de la Mar:
L'estatut de las Illas Selvagens coma illas o ròca es encara al centre d'una polimica actuala. Ara las Illas Selvagens constituisson una resèrva naturala protegida pel Pargue Natural de Madèira totjorn amb una preséncia constanta de dos gaitadors de la natura e ocasionalament coma biologista que visitan las illas para efectuar d'enquèstas sus la fauna e la flòra. En seguissent los ans aquelas illas foguèron lo teatre d'episòdis conflictuoses anent fins a de fusilhadas, provocadas dins l'arrestacion per las autoridats portuguesas de barcas espanhòlas que pescavan ilegalment dins aquel airal.
Savennières
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Canton de Tolon-3
Lo canton de Tolon-3 es una division administrativa de Provença, venguda despuèi 2015 sonque circonscripcion electorala, situada dins l'arrondiment de Tolon, lo departament de Var e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur. A la refòrma cantonala de 2014, aplicada per leis eleccions de 2015, lo canton se conservèt e compren ara doás comunas en mai d'una fraccion de la comuna de Tolon.
La lenga autoctòna es l'occitan provençau.
'''NB. Per de rasons tecnicas, una partida deis informacions de l'Infobox (populacion, n° INSEE) son lei de la situacion d'avans 2015. Lo n° INSEE es ara 8321. La populacion es de 53 934 abitants en 2017. La superficia e la densitat son pas conegudas.'''
Istòria dei cantons de Tolon
Lo canton de Tolon, creat en 1790 dins lo districte de Tolon, foguèt devesit en canton de Tolon Èst e canton de Tolon Oèst en 1801. Aqueus cantons foguèron devesits en canton de Tolon-1, canton de Tolon-2, canton de Tolon-3 e canton de Tolon-4 per la lei dau 8 de julhet de 1901. Per lo decret dau 28 de genier de 1964, s'i ajustèt lo canton de Tolon-5. En 1973 (decret dau 2 d'aost), novèla division : canton de Tolon-1, canton de Tolon-2, canton de Tolon-3, canton de Tolon-4, canton de Tolon-5, canton de Tolon-6, canton de Tolon-7, canton de Tolon-8 e canton de Tolon-9.
Eis eleccions departamentalas dau 22 de març de 2015, en aplicacion dau decret n° 2014-270 dau 27 de febrier de 2014, que pòrta delimitacion dei cantons dins lo departament de Var, demorèron quatre cantons : canton de Tolon-1, canton de Tolon-2, canton de Tolon-3 e canton de Tolon-4. Doncas, lo canton de Tolon-3 se conservèt, amb un territòri espandit.
Composicion avans 2015
Avans 2015, lo canton compreniá una partida de la vila de Tolon.
thumb|300px|centre|Lo canton de Tolon-3 avans 2015
Composicion despuèi 2015
Lo canton compren ara doás comunas, las dau canton de La Valeta, suprimit, e una fraccion de Tolon.
XVIIIau dinastia egipciana
La XVIIIau dinastia egipciana (a còps aperada dinastias totmossida, per'mor deus sons farons vodats au diu Djehoti, Thòt peus grècs) qu'ei la purmèra disnatia de l'Empèri Navèth egipcian, ua tempora qui s'obreish dab la reconquesta de tot lo País de la duas tèrras (Hauta e Baisha Egipte) sus l'envisidor Icsòs qui ocupava enqüera lo nord d'Egipte. Auesta hèita, acabada per Ahmes I qu'ei descrividua en literatura de la biografia d'un militar, Ahmes Hilh d'Abana, qui ondra las parets deu son tombèu.
Lo temps de la XVIIIau dinastia qu'ei considerat com un temps d'aur dens l'istòria de l'Egipte antica. La XVIIIau dinastia que s'acabè dab l'aventura amarniana, qu'ei a díser dab la crisi interna e externa creada per l'esquisme religiós deu faraon Akhenaton. Au maugrat qui la dinastia aja continuada un temps dab lo faraon mainatge Totankhamòn, aqueth que la clavè dab la soa mort. Lo son regent, lo generau Horemheb, que preparè la pujada de la dinastia seguenta: la XIXau dinastia coneguda com la dianastia ramessida (d'on, de segur, gessó Ramses II o Ramses lo gran).
Quauques uns deus sons faraons que comptan enter los mei famós:
Neues Reich
Souvans
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Linha 3 del mètro de París
vinheta|L'[[Parmentier (mètro de París)|estacion Parmentier.]] La linha 3 del mètro de París es una linha del malhum de mètro a París.
Traçat e estacions
vinheta|320x320px|Traçat de la linha.
Viglain
Viglain es una comuna francesa, situada dins lo departament de Loiret e la region dau Centre e Vau de Léger.
Ry Cooder
thumb|250px|Ry Cooder durant un concèrt en 2009 Ryland Peter Cooder, mai conegut coma Ry Cooder (Los Angeles, 15 de març de 1947) es un musician e productor american. Aqueste artista es conegut per l'estil particular qu'a de tocar la guitarra e per son interès per las musicas dichas "tradicionalas". Aital aprèp la produccion d'un disc sus la musica chicana, produsiguèt en 1997 l'album Buena Vista Social Club amb mantun musician cuban. La revista Rolling Stone lo situèt ochen dels melhors guitarristas en 2003 e qualques ans mai tard, en 2010 Gibson lo placèt a la posicion 32.
Viglain
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Cuqueron
Cuqueron qu'ei un vilatge bearnés deu bacin de Lac e tanhent de la vila de Monenh. Qu'ei ua comuna deu departament deus Pirenèus Atlantics dens la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
La prononciacion qu'ei [kyke'ru n ]. Las fòrmas ancianas que son Cucuror au sègle XIIau, Cucuroo en 1345, Cuquroo en 1385, Quoquron en 1434, Cocuroo en 1456, Cocurour en 1655, Cuquerour en 1657, Coucuron en 1675, Cucuron (mapa de Cassini, a la fin deu sègle XVIIIau).
Segon Dauzat, lo nom que vien d'ua arradic preindoeuropèa *kuk-, « sèrra arredondida », dab lo sufixe -onem.
Segon Miquèu Grosclaude, i a pas de dobte sus l'origina preindoeuropèa de l'arradic *kuk, « mont arredondit, cap », presenta dens toponimes nombrós. Aquera arradic qu'ei sovent alongada en -ur o -ul (kukurata en asturian, kukuru en sarde, kukulu, « hautin, turon, cap » en basco). Ací, la fòrma primitiva Cucuron qu'a un alongament en -ur, mès la finau qu'ei pas lo sufixe latin -onem, mès ua romanizacion de la fòrma « basco-aquitana » kukulu.