cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
British Museum
Galeria
<Gallery> Imatge:SIMPSON, W. after WALKER, E.publ1852 edited.jpg|British Museum en 1852 Imatge:Rosetta Stone.JPG|Pèira de Roseta Imatge:Cavalcade west frieze Parthenon BM.jpg|Frisa deu Partenon Imatge:Bstt.jpg|Gat de Gayer-Anderson </Gallery>
Wu wei
Referéncias
Pregadio, Fabrizio. ed. (2008). The Encyclopedia of Taoism. Routledge.
Zhuang Zi (1996 (3ª edición 2007)). Zhuang Zi: maestro Chuang Tsé. Traducción directa del chino de los 33 capítulos, introducción y notas a cargo de Iñaki Preciado Idoeta. Barcelona: Editorial Kairós.
Zhuangzi 莊子, Œuvre complète, trad. fr. Liou K., Paris, Gallimard / Unesco « Connaissance de l'Orient », 1969.
Ziporyn, Brook (2009), Zhuangzi: The Essential Writings, Indianapolis: Hackett Publishing Company.
Sexey-aux-Forges
Sexey-aux-Forges es una comuna francesa, situada dins lo departament de Meurthe e Mosèla e la region de Lorena.
La Lande-Saint-Siméon
La Lande-Saint-Siméon es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Orne e la region de la Bassa Normandia.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Arrasate
Arrasate es una comuna de Guipuscoa dins la comunautat autonòma espanhòla del País Basc.
Genesis
Genesis es un grop de rock e pop britanic format en 1967 a Chaterhouse School, Godalming, Surrey.
Paret d'Adrian
thumb|300px|right|Paret d'Adrian, Northumberland. La Paret d'Adrian es una fortificacion de pèira e torba construida pels romans entre la Caledònia (Escòcia actuala) e la Província de Bretanha (Anglatèrra e País de Galas actuals). S'espandís sus a pauc près 120 km entre la ribièra Tyne e Solway Firth. Aquesta muralha foguèt construida en seguida de la visita de l'emperaire Adrian vèrs l'an 122, per protegir la província romana de las atacas de las tribús Pictes de Caledònia, e permetre una certana estabilitat economica.
La Paret d'Adrian es classada per l'UNESCO coma sit del Patrimòni Mondial (Limes Britannicus). thumb|right|300px|Mapa mostrant la localizacion de la Paret d'Adrian.
(1401) Lavonne
(1401) Lavonne es un asteroïde.
La Hitèra
La Hitèra ( Lahitère en francés) es una comuna gascona istoricament e probablament lengadociana lingüisticament, situada dins lo departament de la Nauta Garona e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Geografia
vignette|upright=1.2|centre|Mapa de la comuna de La Hitèra e de las comunas prèpas.
Toponimia
Hita, del latin (petra) ficta, a lo sens de « bòrna », de « pèira plantada », entre doás parròquias (los vilatges d'aquel nom serián sovent al limit d'una parròquia), o autres territòris, sus d'ancianas viás (viás romanas o autres camins, eventualament medievals); s'i ajusta lo sufixe vengut de -aria,.
Istòria
Pendent l'Ancian Regime, La Hitèra èra de l'eleccion de Comenge (nocion diferenta de la diocèsi de Sent Bertran de Comenge), doncas de Gasconha, de la generalitat d'Aush, de la diocèsi de Rius e de la senescauciá de Pàmias. La glèisa, annèxa de Montberaud, qu'es devath lo patronatge de Nòstra Dama. En l'an VIII, la comuna èra Lahitère e Montbernard (confusion damb Montberaud; i a un Montbernard, ancian canton de L'Isla de Haut, de segur tròp luènh per èsser lo meteis lòc).
NB. Lo Dictionnaire des localités de la Haute-Garonne plaça Castillon-la-Grangette (ara La Grangette sus la RD 627) dins La Hitèra, mès las mapas plaçan en realitat aquela anciana annèxa de Gosens dins Montesquiu de Volvèstre. La comuna de La Hitèra es pas pro granda per que siá autrament.
Dròga
thumb|Drògas Una Dròga es al sens etimologic una substància dotada de proprietats farmacologicas, emplegada bruta tala que se tròba dins la natura o après d'operacions de transformacions simplas.
Un autre sens del tèrme uèi mens utilizat es lo d'una substància naturala o sintetica emplegada coma matèria primièra en quimia e dins l'industria de las  pinturas, tinturas ...etc
Uèi, per influéncia de l'anglés, lo mot dròga s'utiliza sovent coma sinonim de "medicament" al sens larg. Mas al sens estricte del tèrme una dròga es una substància amb d'efèctes subre lo sistèma nerviós central, amb la capacitat de modificar l'umor, la percepcion e subretot que crea generalament una addiccion e un sindròm d'abstinéncia.
I a un grand nombre de drògas que se pòdon utilizar coma medicaments per de malautiás divèrsas. Mas fòrça drògas, al cant de lor possibla utilitat terapeutica, s'utilizan amb de fins recreativas, o per lors efèctes psicologics o sensorials. Aquò es un problèma social e de santat publica de primièr òrdre dins fòrça païses, pr'amor que la consomacion contunha de drògas crèa generalament una addiccion grèva. Las drògas an tanben d'efèctes nocius sus la santat, e sus lo comportament social del consomador. Las drògas son illegalas dins la majoritat dels païses, çò qu'a fach créisser lo mercat negre d'aquestas substàncias, amb lo sorgiment d'associacions criminalas que contraròtlan la contrabanda e la distribucion. Las drògas recreativas mai utilizadas se pòdon classificar en tres grops, segon lor efècte principal:
L'addiccion es lo besonh urgent de consomar de drògas regularament (èsser pas capable de moderar la consomacion o de la suprimir) es determinada per de fenomèns psicologics e fisics. Lo sindròm d'abstinéncia de mantuna drògas se manifesta per d'efèctes fisics que pòdon èsser mortals. Se pòdon contrarotlar amb de mesuras terapeuticas simptomaticas o de substitucion (amb de substàncias mens nocivas, d'efèctes parièrs, que se retiran progressivament).
Sieurac de Perigòrd
Sieurac de Perigòrd [ʂjuw’ra] [deperi’gɔr] (Siorac-en-Périgord en francés) es una comuna d'Occitània, dins la region istorica de Perigòrd, administrada per lo departament de Dordonha de la region de Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
La prononciacion es [ʂjuw’ra] [deperi’gɔr]. Las fòrmas ancianas son Syourac en 1053, Sioracum, en latin, en 1197, Siorac-de-Belvès au sègle XIX. Sieurac ven d'un nom latin d'òme, Severus, emb lo sufixe -acum, ,.
Asteasu
Asteasu es una comuna de Guipuscoa dins la comunautat autonòma espanhòla del País Basc.
Réding
Réding es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mosèla e la region del Grand Èst.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
El apparait la primièra aparicion del nom de Réding (Rodinga) en la descripcion de la Abbaye de Wissembourg en 789. Lo 6ème jorn dels calendes de julhet (26 de junh) vei la consécration de la capèla de Granda Eich dédiée a Sant Ulrich l'an 1035. En 1361 A fach mencion en lo archiprêtré de Sarrebourg d'una localité principala telefonada Réding e d'una annèxa @dénommer Eich. En 1661 Amb lo Tractat de Vincennes entre lo Pòrti de Lorraine e Louis XIV, Sarrebourg e Phalsbourg (amb Réding) an trach a la Lorraine per èsser ligats als Tres Evêchés (Mètz, Toul e Verdun). Es del temps que la municipalitat #venir Francesa. De 1874 a 1877 Se #desenrotllar lo bastiment de l'Estacion de Réding. La bastissa de pur estil germanique, a bastit en grès ròsa. De 1914 a 1918, la Primièra Guèrra Mondiala estàlvia pas pas Réding. Lo monument als mòrtes Bavarois testifica del âpreté de la batalha de Sarrebourg.
L'Ametlla de Mar
L'Ametlla de Mar es un municipi de la província espanhòla de Tarragona dins la Generalitat de Catalonha.
Greta Thunberg
vinheta|Greta Thunberg (2018).
Greta Thunberg (Estocòlme, 3 de genièr de 2003–) es una militanta ambientala suedesa. A especialament iniciat la Skolstrejk för klimatet e prononciat un discors a la COP24. Thunberg es coneguda per son franc-parlar, tant en public coma alprès dels dirigents politics e de las assembladas, dins lasqualas apela a una accion imediata per far fàcia a la crisi climatica.
L'activisme de Thunberg comencèt après aver convencut sos parents d'adoptar maitas causidas de vida per reduire lor pròpria emprenta carbòni. En agost de 2018, a l l'atge de 15 ans, comencèt a passar sas jornadas d'escòla davant lo Parlament suedés per apelar a una accion pus fòrta sul cambiament climatic amb una pancarta indicant Skolstrejk för klimatet (. Lèu lèu, d'autres estudiants se son engajats dins de manifestacions similàrias dins sas pròprias comunautats. Ensemble, organizèron un movement de cauma del clima dins las escòlas amb lo nom de Divendres per l"avenidor. Après que Thunberg se siá adressada a la Conferéncia de las Nacions Unidas sul cambiament climatic en 2018, de caumas d'estudiants aguèron luòc cada setmana endacòm dins lo monde. En 2019, i aguèt maitas manifestacions multivilas coordonadas implicant mai d'un million d'estudiants caduna.
Bovidae
Los bovids (Bovidae) son una familha de mamifèrs artiodactils romiants que compren una desena de sosfamilhas, dont en particular los bovinats (o "bovins"), caprins (qu'englòban los ovins) e antilòpas. Son totes d'erbivòrs. Aquesta familha es estada definida per John Edward Gray (1800-1875) en 1821.
Revèst d'Aubion
Lo Revèst d'Aubion (Revest-du-Bion en francés) es una comuna provençala situada dins lo departament deis Aups d'Auta Provença e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur.
Geografia
Situat sus lo plan d'Aubion, lo vilatge es a 960 mètres d'altitud. Es sus una pichon suc e ancianament fortificat.
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Ashmolean Museum
thumb|200px|Entrada deu Musèu L'Ashmolean Museum a Oxford, Anglatèrra, qu'ei un gran musèu de la famosa Universitat d'Oxford. Que ho fondat enter 1677 e 1683 en entà arcuélher las colleccions deu cabinet de curiositats de Sir Christopher Wren.
Qu'ostenda mantuas colleccions d'art on e cau destacar la colleccion d'arts picturaus e las antiquitats egipcianas.
Lo museu qu'acesa tanben lo vriulon mei famós de l'istòria : lo Messia d'Antonio Stradivari.
Galeria
<Gallery> Imatge:Bronze Bastet, Late period.jpg|Bronze de la divessa Bastet Imatge:Mummy portrait from Tanis.JPG|Pertrèit romanoegipcian (sègle III) Imatge:Peter Paul Rubens 072.jpg|Òbra de Peter Paul Rubens Imatge:Messiah Stradivarius.jpg|Lo Messia, Antonio Stradivari </Gallery>
Astigarraga
Astigarraga qu’es ua comuna gascona, de lenga basca. Administrativament qu'es en Guipuscoa dins la comunautat autonòma espanhòla del País Basc.
Aqüari
Un aqüari (del latin aquarius, resèrva d'aiga) es una gàbia de veire per servar de plantas aqüaticas e d'animals (peisses vius). Una persona qu'a un aqüari es un aqüariofil.
(1403) Idelsonia
(1403) Idelsonia es un asteroïde.
Bagat de Carcin
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Batalha d'Avarair
La batalha d'Avarair ò 'batalha de Vartanantz se debanèt lo 26 de mai de 451. Opausèt lei rebèls armènis crestians de Vardan Mamikonian ai fòrças sassanidas. Numericament inferiors, leis Armènis foguèron vencuts e la màger part de sei caps tuats dins lo corrent de la batalha. Pasmens, lei Sassanidas subiguèron tanben de pèrdas importantas. Lo rèi Yazdegerd II, que deviá faciar una guèrra malaisada còntra lei Huns Blancs, preferiguèt adoptar una posicion moderada. La repression se limitèt a l'eliminacion de quauquei prèires e au remplaçament deis autoritats localas. En revènge, abandonèt sa politica de conversion dei regions armenianas au mazdaïsme qu'èra la causa principala de l'insureccion.
Champagne (Charanta Maritima)
Champagne es una comuna francesa, situada dins lo departament de Charanta Maritima e la region de Novela Aquitània, ancianament de Peitau-Charantas.
Comunas vesinas
400px|gaucha||Distanças e posicion relativa
Toponimia
Las atestacions ancianas son, per luec:
Passatge de Drake
Lo passatge de Drake ò Mar de Hoces es un estrech que separa l'extremitat sud de l'America dau Sud e Antartida entre lo cap Hòrn e leis Illas Shetland dau Sud. Unís l'Ocean Antartic, lo sud-èst de l'Ocean Pacific e lo sud-oèst de l'Ocean Atlantic. Es una zòna maritima fòrça malaisada en causa de condicions meteorologicas fòrça instablas.
L'Ampolla
L'Ampolla es un municipi de la província espanhòla de Tarragona dins la Generalitat de Catalonha.
Sègle XI abC
../.. | sègle XIII abC | sègle XII abC | sègle XI abC | sègle X abC | sègle IX abC | ../..
Istòria
v. 1116-1077 : rèine dau rèi assirian Tegleth-Phalazar I. Sobeiran guerrier e energic, ataquèt sensa relambi leis Aramèus e seis aliats. Pasmens, mau capitèt d'empedir seis avançadas en Mesopotamia e a la fin de son rèine, Assiria èra totalament enceuclada per lei principats aramèus. 1087 : desfacha militara dei Babilonians còntra leis Assirians que prenguèron e pilhèron Babilònia. 1083 : mòrt dau rèi babilonian Marduk-nadin-ahhe (v. 1100-1083 avC) durant una campanha còntra leis Aramèus. v. 1075-1070 : en causa de l'aumentacion de la menaça aramèa en Mesopotamia, lei dos enemics tradicionaus de la region – Assiria e Babilònia – signèron un tractat de patz.
Sciéncias e tecnicas
v. 1050 : aparicion de l'escritura alfabetica feniciana qu'es a l'origina de l'alfabet grèc (e per extension de l'alfabet latin).
Comèdia
La comèdia (var. comedia, comediá, dau Grèc κωμωδία) es un genre literari, teatrau, cinematografic, e televisuau que s'apueja sus lo registre umoristic. Naissuda dins la Grècia antica, venguèt puèi un genre literari que s'espandiguèt d'un biais diversificat segon lei temporadas.
Ataun
Ataun es una comuna de Guipuscoa dins la comunautat autonòma espanhòla del País Basc.
Eleccions araneses de 2023
Es eleccions araneses de 2023 se debanèn eth 28 de mai de 2023 ena Val d'Aran tath Conselh generau e es 9 municipis.
Conselh generau
Unitat d’Aran (UA), aliada deth Partit Socialista (PSÒE), a obtengut eth 49,05% des vòts e a emportat 9 des 13 conselhèrs generaus. Convergéncia Democratica Aranesa - Partit Nacionalista Aranés (CDA) a melhorat damb mès de 5 punts es resultats des darrièri comicis e a obtengut un 34,99% des vòts e 4 conselhèrs. Damb eth 10,71% des vòts era lista esquerrista d’Aran Amassa non a obtengut cap de conselhèr generau.
Municipis
UA se guarde eths municipis de Canejan, Es Bòrdes (guanhe 1 conselhèr perdut per CDA), Les e Vielha e Mijaran. CDA se guarde Arres (damb es 3 conselhèrs, UA ne pèrd 1), Naut Aran e Vilamòs, mès pèrd Bausen guanhat per Aran Amassa (es tres conselhèrs, en 2019 èren dus de CDA e un d'UA). A Bossòst, UA demòre purmèra mès pèrd era majoritat absoluda e poiré pèrder eth municipi en cas d'aliança entre Vesins e Vesíes de Bossòst (3 conselhèrs de 9) e CDA (2 conselhèrs).
Sench Amand (Corresa)
Sench Amand (Saint-Chamant en francés) es una comuna lemosina situada dins lo departament de Corresa e la region de Novela Aquitània, ancianament de Lemosin.
Kattegat
Lo Kattegat es un espaci maritim que separa Danemarc e Suècia entre la peninsula de Jutlàndia e la província suedesa de Halland. Es format de plusors estrechs dins sa partida sud e d'una baia dins sa mitat nòrd. Cuerb una superficia de 32,000 km².
Amposta
Amposta es un municipi de la província espanhòla de Tarragona dins la Generalitat de Catalonha.
Les Goulles
Les Goulles es una comuna francesa, situada dins lo departament de Còsta d'Aur e la region de Borgonha.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Gwalior
Gwalior (en indi: ग्वालियर, gwāliyar) es una vila de l'estat de Madhya Pradesh en Índia.
Administracion
Gwalior es lo capluòc del districte de Gwalior.
Demografia
Al recensament de 2011, la populacion de la vila èra de 1 069 276 abitants e aquela de l'aglomeracion, sonada la metropòli, èra de 1 117 740.
Barcelona (província)
La província de Barcelona es una division administrativa espanhòla de segond nivèl dins la Comunautat Autonòma de Catalonha. La capitala es Barcelona. Lo còde postal e estatistic n'es 08.
Estrech de Hudson
L'estrech de Hudson es un estrech que separa la Tèrra de Baffin e la peninsula d'Ungava situada au nòrd de Quebèc. Unís la Baia de Hudson e lo Bacin de Foxe. Fa partida dau passatge dau Nòrd-Oèst.
Georges Nguyen Van Loc
Georges Nguyen Van Loc (2 d'abriu de 1933, Marselha - 7 de decembre de 2008, Canas), dich « lo Chinés », es un comissari divisionari de polícia francés actiu de la fin deis ans 1950 a la fin deis ans 1980. Foguèt tanben escrivan e comedian. Es famós per son ròtle coma fondator e cap dau GIPN de Marselha.
D'origina vietnamiana, èra lo fiu d'un navegaire installat dins lo quartier dau Panier. Durant sa jovença, costejèt de personalitats coma Gaëtan Zampa (1933-1984) que venián dau meteis quartier. Nguyen Van Loc realizèt son servici militar en Argeria onte se destrièt durant d'escaramochas còntra lo FLN. Puei, jonhèt la polícia. En 1972, foguèt encargat de crear lo premier GIPN (« Grop d'Intervencion de la Polícia Nacionala ») per luchar còntra lo terrorisme e lo grand banditisme, per gerir de situacions de crisi (presa d'ostatges, forcenats) ò per protegir de personalitats importantas. Quitèt la polícia en 1989 après la gestion marrida d'una presa d'ostatges per Robert Broussard e en causa de desacòrdis a prepaus dau futur dau GIPN.
Durant sa retirada, escriguèt plusors obratges autobiografics e tenguèt lo sieu ròtle dins una seria televizada. Es enterrat dins lo cementèri Sant Pèire de Marselha. Durant sa vida, recebèt plusors medalhas e guierdons coma la Legion d'Onor, l'Òrdre Nacionau dau Meriti, la Crotz de la Valor militara, la Crotz dau combatent e la Medalha d'onor de la Polícia nacionala.
Estrech de Hudson
Nòtas e referéncias
<referenceS/>
Azkoitia
Azkoitia es una comuna de Guipuscoa dins la comunautat autonòma espanhòla del País Basc.
(1405) Sibelius
(1405) Sibelius es un asteroïde.
Montreuil-sur-Blaise
Montreuil-sur-Blaise es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Nauta Marna e la region de Champanha-Ardena.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Azpeitia
Azpeitia es una comuna de Guipuscoa dins la comunautat autonòma espanhòla del País Basc.
Agnicourt e Séchelles
Agnicourt e Séchelles es una comuna francesa del departament d'Aisne e de la region dels Nauts de França.
Istòria
La glèisa del villatge a classificat Monument Istoric dempuèi lo 12 d'agost 1921.
La glèisa du village est classée Monument Historique depuis le 12 août 1921.
(1406) Komppa
(1406) Komppa es un asteroïde.
Estrech de Corèa
L'estrech de Corèa es un estrech que separa la peninsula de Corèa e Japon. Unís la Mar de China Orientala e la Mar de Japon. Au mitan, se tròba l'Illa Tsushima que devesís l'estrech entre dos canaus que son dichs canau occidentau e estrech de Tsushima.
Patricio Aylwin
thumb|250px|Patricio Aylvin a l'entorn de 1990
Patricio Aylwin Azócar (Viña del Mar, Chile, 26 de novembre de 1918 - Santiago, 19 d'abril de 2016) foguèt un avocat, professor d'universitat e politician chilen. Foguèt president de Chile entre 1990 e 1994, aprèp la redemocratizacion del país.
Produch lachièr
La vaca es la principala fornidoira de lach, mai que mai la raça Holstein mas n'i a fòrça autras, d'autres mamifèrs tanben fornisson de lach son la cabra o la feda lo bufle, lo camèl, lo iac, l'èga. A l'ora d'ara la major part dels aliments foncionals se fan a partir de produches lachièrs. La consomacion dels produches lachièrs coneguèt dempuèi las annadas cinquanta, una considerabla augmentacion e la demanda mondiala portèt l'industria a superar de desfises tecnologics importants.
Dreaming of You (album)
"Dreaming of You" es lo segond album de Selena, publicat en 1995 sus un labèl de EMI Records.
Seo Jae-pil
Seo Jae-pil (en corean: 서재필 徐載弼) (nascut lo 7 de genièr de 1864 - mòrt lo 5 de genièr de 1951), foguèt un resistant, jornalista, òme politic e mètge de Corèa. Foguèt tanplan aperat Songjae, Ssangkyung.
Purmièr corean naturalizat american son nom american foguèt Philip Jaisohn, Philip Jason.
Cuzy
Cuzy es una comuna francesa, situada dins lo departament de Sòna e Léger e la region de Borgonha.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Aqwa
Aqwa (Аҟәа en abcaz, აყუ Aqu en georgian) o Sòcomi (სოხუმი - Sokhumi en georgian, Сухуми en rus) es una ciutat del Caucàs e la capitala d’Abcazia.
Chasèlas
Chasèlas o Chaselas pòt designar:
Aqwa
Istòria
Al sègle -VI foguèt fondada la colonia greca de Διοσκουριάς (Diòscorias) sus un sit ja ocupat pels Colchidians. Jos l'emperaire August prenguèt lo nom de Sebastopòlis. Destrusida mai d'un còp, floriguèt coma Tskhumi jols reis georgians. Conquista pels Otomans, venguèt Sohumkale. En 1810 foguèt conquista per Russia, qu'i demorèt amb l'Union sovietica e que protegís uèi l'estat abcaz.
L'Arboç
L'Arboç es un municipi de la província espanhòla de Tarragona dins la Generalitat de Catalonha.
Guion II d'Auvèrnhe
Guion II d'Auvèrnha, filh dau comte Robèrt IV d'Auvèrnhe e de Matilda de Borgonha, fuguèt comte d'Auvèrnhe de 1194 a 1222.
Independant e teoricament aliat de l'Angatèrra, la premièra fasa de son règne fuguèt marcada per 'na expansion territoriala per son maridatge amb Peronela de Chambon, que li permetèt de restachar Combralha situada a l'èst de la ribèira Cruesa, au comtat d'Auvèrnhe. La segonda part de son règne fuguèt la dau conflicte politic e militar tre 1196 amb son vesin lo rei de França Felip August mas tanben la de sa participacion a la crosada contre los albigés.
Après plusors annadas de guèrra amb lo rei de França, 'na granda part d'Auvèrnhe z-es annexada en seguida dau sètge de Tornoèl en decembre de 1213. La darrièra fasa de son règne fuguèt la d'una desintegracion territoriala : la màger part d'Auvèrnhe z-es annexada, mentre qu'un darrièr tròç dau comtat es daissat independant dins las mans de Guion II, la Comtat e dont la capitala ont setjarà lo comte Guion II serà Vic la Còmte.
Paramore
thumb
Paramore es un grop de rock american. La formacion, fondada en 2004 a Franklin (Tennessee), es menada per la cantaira Hayley Williams e compta tres autres membres: Josh Farro (guitarrista), Jeremy Davis (bassista) e Zac Farro (batariá). Coneguèt una capitada als Estats Units tre son primièr disc en 2005 All We Know Is Falling. Son segond album, RIOT!, sortiguèt en 2007 mentre que lo tresen Brand New Eyes, espeliguèt en 2009. Son darrièr disc Paramore es de 2013.
Lor cançon Decode figura sus la benda sonòra del filme american de 2009 Calabrun (Twilight)
Ngoni
Lo ngoni (autonim chingoni) es una lenga banto parlada en Zambia, en Tanzania, al Malawi e al Moçambic.
Istòria
Los ngoni son de populacions qu'an fugit al sègle XIX l'empèri zolo, mentre que coneissiá una repression intèrna violenta dirigida per l'emperaire Chaka. Aquels grops s'installèron en Zambia, en Tanzania, al Malawi. Los ngoni son alaidonc un grop nguni e lor lenga es sovent vista coma un dialècte zolo.
Localizacion
Lo ngoni es quasi atudat al Malawi e es remplaçat per lo chewa e lo tumbuka. Los ngoni de Malawi vivon dins lo district de Mzimba, dins lo nòrd del país.
Beasain
Beasain es una comuna de Guipuscoa dins la comunautat autonòma espanhòla del País Basc.
Richard Sorge
thumb|right|Richard Sorge en [[1940.]]
Richard Sorge (4 d'octòbre de 1895, Bakó - 7 de novembre de 1944, Tòquio) es un revolucionari e un jornalista alemand e sovietic de l'entre doas guèrras e de la Segonda Guèrra Mondiala. Es famós per son ròtle d'espion en Japon en 1940-1941.
Biografia
Volontari de l'armada alemanda durant la Premiera Guèrra Mondiala, foguèt grèvament bleçat en març de 1916. Desmobilizat, legiguèt leis òbras de Karl Marx durant sa convalescéncia e venguèt comunista. En 1920, perdiguèt son emplec en causa de seis idèas e anèt en URSS. Foguèt alora encargat de missions d'espionatge per lei bolchevics e s'entornèt dins son país tre 1921 per infiltrar lei mitans financiers. Après aver participat a una temptativa d'insureccion comunista en 1923, s'exilièt tornarmai en Union Sovietica onte venguèt oficialament agent secrèt.
En 1930, foguèt mandat en China per seguir lei combats entre Chinés e Japonés. Puei, en 1933, foguèt encargat d'infiltrar lo III Reich a Berlin en vista d'establir un ret d'espions dins l'ambaissada alemanda en Japon. Vengut membre dau partit nazi, Sorge capitèt de venir un agent diplomatic alemand. Establiguèt tanben de contactes amb de responsables japonés. Aquò li permetèt de descubrir d'informacions sus lo Pacte Anti-Komitern, sus lo Plan Barbarossa e sus l'ataca de Pearl Harbor. Pasmens, victima d'estrès, venguèt pauc a pauc alcoolic. En aost de 1941, descurbiguèt la volontat dei Japonés de se concentrar sus la preparacion de la guèrra còntra leis Estats Units e lo refús de Tòquio d'atacar l'URSS en Extrèm Orient. Aquò permetèt de transferir de tropas sovieticas vèrs l'oèst per participar a la defensa de Moscòu.
Pasmens, leis activitats de Sorge inquietèron lei Japonés que l'arrestèron lo 14 d'octòbre de 1941. Lei Sovietics refusèron de lo cambiar amb de presoniers de guèrra car Sorge aviá avoat son ròtle durant leis interrogatòris. Foguèt pendut lo 7 de novembre de 1944.
Posteritat
Lo ròtle de Richard Sorge durant la Segonda Guèrra Mondiala foguèt reconegut per Nikita Khrushchov en 1964. En particular, lo 5 de novembre, recebèt lo títol d'Eròi de l'Union Sovietica.
(1407) Lindelöf
(1407) Lindelöf es un asteroïde.
Isabelle Carré
vinheta|Retrach d'Isabelle Carré per l'[[estúdio Harcourt en 1998, l'annada de sa consacracion.]] Isabelle Carré es una actritz francesa, nascuda lo 28 de mai de 1971 a París. A obtengut lo Cesar de la melhora actritz en 2003 per son ròtle dins Se souvenir des belles choses atal que lo Molière de la comediana a doas represas (en 1999 per Mademoiselle Else e en 2004 per L'Hiver sous la table).
Baliarrain
Baliarrain es una comuna de Guipuscoa dins la comunautat autonòma espanhòla del País Basc.
Banhac
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Soye-en-Septaine
Soye-en-Septaine es una comuna francesa, situada dins lo departament de Char e la region dau Centre.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Manuel Gondra
thumb|250px|Manuel Gondra en 1920
(1408) Trusanda
(1408) Trusanda es un asteroïde.
Sciéncias naturalas
Lei sciéncias naturalas son de sciéncias qu'an per objècte l'estudi de la natura. Lei sciéncias naturalas estúdian leis aspèctes fisics, non umans dau mond.
Coma grop, lei sciéncias naturalas se desseparan dei sciéncias socialas, d'un costat, e deis arts e umanitats de l'autre.
Lo tèrme sciéncia naturala es tanben emplegat per diferenciar la "sciéncia" vista coma una disciplina que seguís lo biais scientific, e "sciéncia" vista coma un ròdol de conoissença en generau, coma lei sciéncias informaticas, o tanben la sciéncia de la teologia.
Saint-Cyr-sur-Morin
Saint-Cyr-sur-Morin es una comuna francesa, situada dins lo departament de Sèina e Marna e la region d'Illa de França.
Sciéncias naturalas
Sciéncias naturalas:
Saint-Cyr-sur-Morin
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Nòtas
<references group=N/>
Canau d'Otranto
Lo canau d'Otranto es un estrech que separa lo sud-èst d'Itàlia e lo sud-oèst d'Albania. Unís la Mar Adriatica au bacin principau de la Mar Mediterranèa.
Ipocaust
Aqueste principi de construccion èra ja conegut de la civilizacion de la val de l'Indús (vila de Mohenjo-daro, abandonada al sègle XVIII AbC.) e de Grècs a partir del sègle IV a Atenas per exemple. Se’n trobèt de rèstes a Olimpia datant del sègle I AbC.
Per lor utilizacion intensiva d’aqueste sistèma, son los Romans que lo perfectionèron, per exemple pel caldarium dels tèrmes. Atribuissián l'invencion a Caius Sergius Orata. Mai, la majoritat de las « salas de banhs » de las ricas villae e domus romanas èran dotadas d'ipocausts.
Lo site de Champlieu en Gàllia romana compòrta los rèstes d'un ipocaust datant del sègle II, que l’estructura e lo foncionament son descrichs per Achille Peigné-Delacourt.
Aqueste sistèma de caufatge foguèt puèi utilizat tornarmai pels primièrs crestians que bastissián lors glèisas sus d'ancianas demoranças romanas dotadas d'ipocausts coma lo batistèri de Sant Joan a Peitieus que lo bacin èra caufat.
Descripcion
Un grand fogal, lo praefurnium, situit a l'exterior de la pèça, aviá la forma d'una pichona cambra circulària o rectangulària amb vòlta, amb una dobertura per l'alucatge, e comunicava per una segonda dobertura amb l'ipocaust. Aqueste fogal èra sempre amenatjat dins una pèça de servici ventilada e convebuda per recebre una sèrva de combustible (carbon vegetal). Dins los grands tèrme romans, aquestas pèças de servici son installadas sus una faciada laterala dels bastiment e comunicant per una galariá dobrissent sus l'exterior per facilitar lo provesiment. Mai sovent, lo dosatge de la calor se fasiá per la proximitat o lo nombre de fogals comunicant amb los ipocausts. Dins l’esquèma mai simple, lo fogal se dobrissiá sota o a costat de la pèça de calfar. S’estima que la temperatura obtenguda dins las pèças podiá pas passar.
L'ipocaust es pas vòltat al biais d'un forn mas èra un espaci cobèrt d'un sòl « penjat » nomenat la suspensura, formada d'una espesa sisa de mortièr de teulet, sovent doblat d'un lièch de bricas. Quitament s’aqueste sèl espès, preniá de temps per calfar, conservava la calor melhor e los banhadors deviá cauçar de sandalas amb sòla de fusta per se desplaçar. La suspensura teniá sus un grand nombre de pilarèls disposats a intervals regulars, sur un taulièr de brics. Aquestes pilarèls èran formats de bricas subrepausadas subretot de forma quarrada que la nautor variava segon la temperatura que se voliá obténer. Per que l'aire caud circule melhor dins las salas, las parets èran doblats interiorament per un ret de tubuladuras (tubuli en latin), canalizacion de terralhas de section rectangularas plaçadas cap a cap. L'evacuacion dels gases cauds se fasiá mai sovent per de cheminèas.
L'Argentera
L'Argentera es un municipi de la província espanhòla de Tarragona dins la Generalitat de Catalonha.
VietJet Air
VietJet Air (nom oficial Công ty Cổ phần Hàng không VietJet; còde de l’AITA: VJ; còde de l’OACI: VJC) es una companhiá aeriana estatala de Vietnam. Ofrís de vòls nacionals e internaconals dempuèi sos hubs als areopòrts de Tan Son Nhat e Hanoi. Transportèt mai de 10 milions de passatgièrs en 2015.
Sorghum
Sorghum (en occitan milhòca), es un genre d'aperaquí 25 espècias de plantas de flors dins la familha de las graminèas (Poaceae). D'unas d'aquelas espècias son cultivadas coma cerealas per la consomacion umana e d'autras per lo fen destinats als animals d'elevatge. Una espècia, Sorghum bicolor, foguèt a l'origina domesticada en Africa e s'es espandida dins lo monde entièr. 17 de d'aquelas 25 espècias son nativas d'Austràlia, amb d'aira  de reparticion que s'estendon a Africa, Asia, Mesoamerica, e d'una sillas de l' Ocean Indian e del Pacific. Una espècia es cultivada pel gran, mentre que d'autras servisson de pastura, totas son cultivadas pels climas cauds del mond entièr o naturalizadas dins las pradas. Sorghum aparten a la sosfamilha Panicoideae e a la tribú Andropogoneae (la tribú del barbon e de la cana de sucre).
Beizama
Beizama es una comuna de Guipuscoa dins la comunautat autonòma espanhòla del País Basc.
Estrech de Palk
L'estrech de Palk es un estrech de l'Ocean Indian que separa lo sud de la peninsula indiana e lo nòrd de Sri Lanka. Unís lo Gof de Bengala a la Baia de Palk.
Cesar de la melhora actritz
Lo Cesar de la melhora actritz es una recompensa cinematografica francesa decernida per l'Acadèmia de las Arts e Tecnicas del Cinèma dempuèi la primièra remisa de prèmi lo 3 d'abril de 1976 al Palais dels Congrèsses de París.
Accident nuclear de Fukushima
L' Accident nuclear de Fukushima 1 es una seria de damatges subrevenguts a la centrala nucleara de Fukushima 1 en Japon en seguida dels tèrratrem e tsunami de Sendai del 11 de març de 2011.
Los reactors 1, 2 e 3 s'aturèron amb lo tèrratrem, mentre que los autres tres èran ja aturats per mantenença. Lo tsunami inondèt los quatre reactors situats al ras de la mar, en degalhant los sistèmas de refrejament, çò que creèt divèrsas explosions, incendis e fugidas de radioactivitat. Se considèra coma un accident de nivèl 6 subre l'escala internacionala d'accidents nuclears, solament superat per l'accident de Chornobyl, de nivèl 7.
Lo govèrn japonés declarèt l'estat d'urgéncia nuclear en Japon, e mai de foguèron evacuadas.
(1409) Isko
(1409) Isko es un asteroïde.
Cultura de Trialeti
La cultura de Trialeti es una cultura caucasiana dau Temps dau Bronze de la fin dau millenari III av. JC e dau començament dau millenari II av. JC. Se formèt a partir de la cultura de Transcaucàsia anciana (4,000-2,200 av. JC) e foguèt marcada per un melhorament dei tecnicas de la cultura precedenta, probablament gràcias a de contactes ambé Mesopotamia, e per l'aparicion de tumulús funeraris dichs kurgans.
Sent Iriès
Sent Iriès o Sent Irièg (Saint-Yrieix-la-Perche en francés) es una comuna lemosina situada dins lo departament de la Nauta Vinhana e la region de la Novela Aquitània, ancianament de Lemosin.
Sos abitants s'apelan los sent-iriès.
Geografia
miniatura|gaucha|Situacion de Sent Iriès en Nauta Vinhana.
Istòria
La vila èra la villa d'Attanum dins l'Antiquitat. Sant Arèdi d'Atan (Arèdi e Atan son de las fòrmas semi-sabentas)), apelat de costuma Sant Iriès o Iriès de Lemosin, en latin Aredius (nascut c. 511 a Lemòtges - mort lo 25 d'aost de 591 a Attanum, la futura vila de Sent Iriès) fuguèt un religiós lemosin deu segle VI que contribuèt a evangelizar son país natau.
Menèrba (Provença)
Menèrba (Ménerbes en francés) es una comuna provençala, situada dins lo departament de Vauclusa e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur.
Geografia
left|thumb|400px|Vista de Menèrba en [[auton.]]
Sègle XII abC
../.. | sègle XIV abC | sègle XIII abC | sègle XII abC | sègle XI abC | sègle X abC | ../..
Istòria
thumb|Esquèma generau dei migracions dei Pòbles de la Mar
v. 1230-1190 : perseguida de la crisi entraïnada per leis invasions dei Pòbles de la Mar en Mediterranèa Orientala (→ 1230 avC). Après la destruccion dau Reiaume Itita, capitèron de destrurre plusors vilas de Siria e de Palestina (Ugarit...). Pasmens, foguèron vencuts per lo faraon Ramsès III. Obligats de se retirar, s'installèron dins la region onte fondèron plusors reaiumes. Sègle XII : en Mesopotamia, arribada de plusors pòbles nomadas qu'assaièron de s'installar dins la region. Lei pus poderós èran leis Aramèus qu'anavan marcar prefondament la region durant lei sègles XII e XI avC en i fondant divèrsei principats. Aquò afebliguèt leis Assirians permetent ai Cassitas de rendre son independéncia a Babilònia e ais Elamitas de tornar menar d'incursions en Mesopotamia. Sègle XII : en Fenicia, lei ciutats-estats localas capitèron de resistir ais incursions aramèas. v. 1193 : en Assiria, mòrt dau rèi Enlil-kudurri-usur. Aquò marquèt la fin de la IV dinastia assiriana car lo tròne foguèt usurpat per Ninurta-apil-Ekur que fondèt la V dinastia assiriana. 1154 : fondacion de la segonda dinastia d'Isin per Marduk-kabit-ahheshu (1554-1541 avC). La vila venguèt tornarmai lo centre d'un poder politic e militar fòrt, capable de resistir tant ais Aramèus qu'ais Elamitas. v. 1153 : fin de la dinastia cassita de Babilònia après una violenta incursion elamita que capitèt de conquistar la vila (amb l'ajuda deis Assirians). Aquela darriera foguèt pilhada e leis estatuas de Marduk e de divèrsei divinitats foguèron capturadas per lei venceires (→ 1127 avC). 1133-1116 : rèine dau rèi assirian Assurresh-Ishi I. Assaièt sensa succès de protegir sei frontieras còntra leis incursions aramèas. Vèrs 1130 avC, foguèt tanben grèvament menaçat per una ataca elamita mai sa populacion ataquèt lei linhas d'avitalhament enemiga entraïnant sa retirada. Enfin, laissèt la segonda dinastia d'Isin restaurar un estat poderós en Babilònia. v. 1115-1111 : menaçats per leis avançadas deis Aramèus, leis Assirians dau rèi Teglath-Phalasar I (vèrs 1116-1077 avC) menèron una tiera d'ofensivas còntra lei diferents pòbles qu'èran a migrar vèrs Mesopotamia. Foguèron globalament batuts mai la violéncia de sa resisténcia li permetèt de mantenir son independéncia. v. 1127-1105 : rèine de Nabuchodonosor I d'Isin. Considerat coma un eròi per sei contemporanèus, capitèt de reconquistar definitivament leis estatuas de Marduk e dei dieus capturats per leis Elamitas en 1153 avC. Aquò li permetèt d'installar sa capitala a Babilònia que tornèt venir una poissança mesopotamiana de premier plan. Dins aquò, a la fin de son rèine, son estat foguèt fragilizat per leis incursions aramèas e deguèt laissar lei Caldèus s'installar a proximitat de Babilònia.
Sciéncias e tecnicas
v. 1200 : leis espasas de Creta – que foguèron probable lei premiereis espasas de bronze – agantèron la vila marchanda d'Ugarit en Orient Mejan. Aquò accelerèt sa difusion en Euròpa e vèrs l'èst. Sègle XII avC : premiera mencion coneguda de la nocion d'acid dins lo Rasarnava (« Tractat dei preparacions metallicas » en occitan), un tractat d'alquimia indian dau sègle XII avC.
(1410) Margret
(1410) Margret es un asteroïde.
Mandòla
Ua mandòla qu'ei un instrument de còrdas puntejadas jogat au mejan d'un plèctre ; qu'ei tanhenta de la familha de la mandolina e tot estar mei grana.
A cordada ua quinta mei baisha(de la còrda mei grèu dinc a la mei aguda : Do, Sol, Re, La) que 's racta d'ua mandòla alto qu'ei donc a la mandolina çò que lo vriulon alto (acordat com la mandòla alto) b' ei au vriulon (acordat com la mandolina).
Mond chinés
Lo mond chinés (o sinosfèra) designa un ensemble de paises o regions que son o foguèron dins l'airal de la cultura chinesa. Los limits son de còps flotants segon los critèris causits. La lenga, la religion e l'escritura son qualques elements que pòdon dar un imatge dels limits d'aquesta sinosfèra.
Mandòla
Se lo son acòrd qu'ei ua octava devath deu vriulon (Sol, Re, La, Mi mei grèu) que's tracta alavètz d'ua mandòla tenor (lo vriulon octava qu'exiteish e qu'espelí bèth temps a ua estona de las tempsada barròcas). thumb|Duas serias de mandolinas de Gisbson dab Mandobaisha (la mei grana), dus mandoloncèls, mandòlas e mandolinas Aquò que vòu díser tanben que las tres còrdas mei agudas de la mandòla alto (la, re, sol) que son acordadas com las tres còrdas mei grava de la mandolina en i bèth hornir ua còrda mei grava (un do) ; per çò qu'es de la mandòla tenor, cadua de las soas còrdas qu'es la medisha nòta de la madolina, mes grèu.
Com ac ei lo lo cas entà la mandolina, la mandòla que pòt variar dens la soa apariéncia. Que pòt ostentar ua fòrma de laüt con se hosse ua mena de mandolina napolitana de las granas, que pòt seguir un deus dessenh d'Orville Gibson qui en he uas eth medish, que pòden aver ua caisha plata en ametla o mei aplatida com ac son las mandolina irlandèsas e portuguesas, e mantuas autas varaiantas.
Mond chinés
Lo critèri de la lenga
Lo critèri de la lenga es important. D'en primièr recampa totas las regions que s'i parla chinés. Los paises o las regions que la lenga chinesa es oficiala son China, Taiwan, HK, Macau e Singapor. Lo chinés es tanben pro parlat dins un fum de países asiatics per de minoritats d'origina chinesa.
Se pòt tanben considerar los paises que reçaupèron istoricament una influéncia massissa del lexic chinés: japonés, corean e vietnamian aital coma la màger part de las minoritats situadas en China orientala. Pel tibetan, lo mongòl, l'oigor e lo cazac parlats dins la partida occidentala de China l'influéncia es mai recenta e mens importanta.
Lo critèri de la religion
La religion bodista de l'escòla mahayana es pròpria al mond chinés. Es la fòrma majoritària de bodisme en China pròpria, en Corèa, a Japon e a Vietnam. Dins las regions chinesas que i vivon de minoritats, lo bodisme tradicional es lo veïcul de diamant (Tibet, Mongolia) o lo bodisme Theravada (qualques grops dins lo sud). Cal notar tanben que los Cazacs e los Oigors son tradicionalament musulmans.
Lo confucianisme e lo taoïsme coexiston amb lo bodisme mahayana ( China, Japon, Corèa e Vietnam) mas an pas agut cap d'expansion dins la partida occidentala de China fins al sègle XVI.
Lo critèri de l'escritura
Los caractèrs chineses son emplegats en chinés, japonés e corean e o foguèron tanben autres-còps a Vietnam. Los Tibetans e los Mongòls utilizan una escritura d'origina indiana mentre que los Oigors utilizan l'escritura aràbia.
Pont-du-Bois
Pont-du-Bois es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Nauta Sòna e la region de la Franca Comtat.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
(1411) Brauna
(1411) Brauna es un asteroïde.
Saint-Senier-sous-Avranches
Saint-Senier-sous-Avranches es una comuna normanda, situada dins lo departament de la Marga e la region de la Bassa Normandia.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Berastegi
Berastegi (pr. Berastegui) qu’es ua comuna gascona, de lenga basca. Administrativament, qu’es de la província de Guipuscoa dens la comunautat autonòma espanhòla deu Bascoat.
Josef Tošovský
thumb|Josef Tošovský (1998) Josef Tošovský (Náchod, 28 de setembre de 1950) es un economista e politician chèc qu'ocupèt la carga de governador de la Banca Nacionala Chèca de 1993 a 2000 e que siaguèt Primièr ministre de la Republica Chèca del 16 de desembre de 1997 al 17 de julhet de 1998.
Bergara
Bergara es una comuna de Guipuscoa dins la comunautat autonòma espanhòla del País Basc.
Melon
Lo Melon (Cucumis melo) es una planta erbacèa annadièra originària d'Africa intertropicala, de la familha de las Cucurbitacèas e cultivada subretot coma planta d'òrt per son fals fruch comestible. Lo tèrme designa tanben lo fruch qu'a fòrça gost, sucrat e perfumat.
Cal pas lo confondre confondre amb la pastèca).
Classificacion
Lo melon cultivat aparten a la sosespècia Cucumis melo L. subsp. melo que lo fals fruch es fòrça polimòrf. Lo fruch salvatge d'origina passava pas lo 30 o mas foguèt la basa de la definicion de plan fòrça variatats. Aqueles son tieradas segon los autors en gropes, que los mai importants son:
Existís un melon salvatge nomenat localament « melon tsamma », present dins lo desèrt de Kalahari, que amb los congombres salvatges es l'unica font d'aiga de la region pendent lo periòde de secada annadièra.
Lo tèrme « melon » ven del latin melo, melonis que la racina grèga significa « poma », « fruch » (« poma » se ditz malum en latin).
Descripcion
Lo melon es una planta erbacèa annadièra de cambas rebalaire pro longas amb vrilhas.
Las fuèlhas son sovent entièras o un pauc lobadas.
Las flors, jaunas, son monoïcas (sèxes separats sus de flors distinctas). Las flors masclas apareisson d'en primièr. Lo melon florís tot l'estiu de mai a setembre.
Lo fruch es sovent voluminós, de forma ovala o redonda e pòrta sus la rusca de divisions plan dessenhadas. La rusca es mai o mens lisa, o embotida, costelada, brodada o ronhosa, sa color varia de totes los tons del verd al jaune passant pel blanc. Lo popa de color jauna a iranjat ten fòrça chuc e es fòrça perfumada quand madura. Lo cròs central, fibrós, conten fòrça granas.
Cultura
Lo melon es una planta allogama que se cultiva per semenilhas al mitant de prima. Es melhor semenar en plaça perque las racinas de las cucurbitacèas son plan fragilas. Plantar dos o tres granas (per seleccionar lo melhor plant) cada mètre perque lo melon s'escampa fòrça. Ama un luòc caud, solelhat e un sol ric (de fums). Sense fums e per facilitar lo desvolopament, se pòt apondre d'engrais ric en potassi.
Crestar en dessús de las doas primièras fuèlhas vertadièras. Puèi, sus las doas cambas atal formadas, tornat crestar en dessús de la 4 fuèlha. Crestar enseguida a tres fuèlhas aprèp cada melon. Conservar sonque tres o quatre fruchs maximum per plant. Cal tanben supprimir las fuèlhas amagant los fruches.
Quand lo melon grandís, se lo pòt pausar sus una teula o una jaça de grava per l'aparar de l'umiditat del sol e qu'aquel supòrt li balhe un maximum de calor propici a la maduretat del fruch.
Lo melon es madur quand las fuèlhas e la rusca començan de venir jaune e sa pèl e son pedoncul a fendilhar.
I a quatre factors que favorizan la qualitat d'un melon: Varietat, ensolelhament, asagatge e maduredat del fruch lo jorn de la culhida. Important: cal culhir lo melon aprèp un bon periòde d'ensolelhament e pluseu lo ser que lo matin (lo matin, los sucres son mai bas amb l'utilizacion del sucre de la planta coma aliment pendent la nuèch que la planta respira sens photosintèsi).
Lo taus de sucre minimal per la comercializacion es de 10 sur l'escala de brix. En dejós de 9, es una cocorda.
Dins qualques cases, lo melon es empeutart. L'empèut dins cultura del melon a per tòca d'aparar las culturas d'agents patogèns: • Verticillium dalhiae • Phomopsis sclerotioides • Fusarium oxysporum f. sp. melonis. L'empèut permet tanben de cultivar en condicions limitas de sol (temperatura bassa, salinitat nauta, eca.), defavorablas a la cultura del melon. E, dins qualques condicions, l'empèut permet d’augmentar la productivitat de las plantas, veire la qualitat dels fruches.
Malautiás
Lo melon es sensible a l'oïdium. A besonh d'un apond d'aiga regular mas un asagatge al pé en evitant de molhar las fuèlhas e un bon palhatge limitan l'infeccion d'oïdium.
Es tanben sensible al Fusarium oxysporum, al mildió e al virus mosaïca del congombre, de la pastèca e de la corgeta, totes tres transmeses pel meteis pesolh (Aphis gossypii).
Hervé Falciani
thumb|Hervé Falciani en 2012 Hervé Daniel Marcel Falciani (Monte Carlo, Mónegue, 9 de genièr de 1972) es un engenhaire informatician e divulgador d'informacion confidenciala franco-italian. Emplegat dins la filiala soïssa de la banca HSBC, venguèt famós en 2009 quand forniguèt una lista de noms de personas sospechablas d'evasion fiscala a Christine Lagarde, qu'èra en aquel temps ministra de las finanças de l'estat francés. Dempuèi aquel temps, Falcian a collaborat amb mantes govèrns a prepaus d'aqueles mai de 130.000 clients copables de frau fiscal e deu viure exiliat envirat de fòrças de seguretat per èsser protegit.
Melon
Varietats cultivadas
Existís mai d'un tipes de melon:
Hervé Falciani
Aquela lista, dicha Lista Falciani, venguèt tornarmai d'actualitat en febrièr de 2015.
Melon
Varietats cultivadas
De varietats aromaticas e de durada de conservacion brèva son climatericas e d'autres peu aromaticas mas de longa conservacion lo son pas.
En França
Quatre tipes son subretot cultivadas: lo « cantalop charentés », lo « charentés brodat », le « verd oliva » (de rusca verd oliva, forma ovala) e lo « galia ».
D'autras varietats mai ancianas son encara cultivadas, mas semblan èsser sul punt de desapareisser: sèrp, roge de Pèrsia, picon gris de Rennes, sucrin de Tors e melon de Trets.
Appellacions localas
En França, doas produccions benefician d'una IGP (indicacion geografica protegida), los melons del Naut-Peitau e aqueles de Carcin. Una autra produccion, lo melon de Guadeloupe, espèra l'IGP dels servicis de la Commission europèa.
Aspèctes economics
La produccion mondiala de melons es de.
Los principals païses productors son China (que produís mai de 50 % de la produccion mondiala siá ), Turquia e Iran ( cadun), Espanha, los Estats Units d'America, Romania, Egipte e Índia.
Lo rendament mejan es de, mas pòt aténher als Païses Basses (culturas en sèrvas) e 346 als Emirats Arabis Units, païses pasmens de produccion flaca.
En Euròpa, los principals productors son Espanha ({{unitat|1000000|tonas), Itàlia ({{unitat|580000|t}}), puèi la França.
França ne produtz prèp de {{unitat|300000|t}} (13{{n}} reng mondial, rendament mejan {{unitat|192|q/ha}}), mas es pas autosufisenta. Impòrta {{unitat|90000|t}} cada an subretot venet d'Espanha, Marròc e Israèl.