cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Bray (Eure)
Bray en normand (Bray en francés) es una comuna normanda, situada dins lo departament d'Eure e la region de la Nauta Normandia.
Boeing 747
Lo Boeing 747, escaissat comunament "Jumbo", es un avion comercial transcontinental de fuselatge ample fabricat per la societat americana Boeing. Conegut per sa talha impresionanta, se tròba demest los avions de mai bon conéisser del mond entièr. Realizèt son primièr vòl comercial en 1970, e foguèt alara lo primièr avion cde fuselatge ample. Son rival mai dirècte es l'europèu Airbus A380 qu'es encara mai grand.
Bray (Eure)
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Belbimbre
Belbimbre es un municipi de la província espanhòla de Burgos e de la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Belorado
Belorado es un municipi de la província espanhòla de Burgos e de la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Fórnols (Teròl)
Fórnols es una comuna de la comunautat autonòma d'Aragon. Se tròba dens la província de Teròl e la comarca deu Matarranya. A 102 abitants (2011).
Berberana
Berberana es un municipi de la província espanhòla de Burgos e de la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Maurelhan
Maurelhan (Maureilhan en francés) es una comuna lengadociana situada dins lo departament d'Erau e la region d', ancianament de Lengadòc-Rosselhon.
John Belushi
John Adam Belushi (Chicago, 24 de genièr de 1949 – Los Angeles, 5 de març de 1982) foguèt un comic, actor e musician american que foguèt famós per son ròtle dins lo filme The Blues Brothers.
Maurelhan
Maurelhan
La prononciacion es [mαurè'jà]. Las fòrmas ancianas (sul diccionari topografic de Frank R. Hamlin) son : in Maurellano en 1005, Raimundi de Maureliano en 1124, Petro Raymundi de Moreliano en 1147 (l'identificacion es pas segura per las doás darrèras fòrmas), castro de Maureliano en 1187, burgi qui vocatur de Maureliano en 1193 e 1205, villam de Maurellan en 1199, castrum de Maureliano en 1228, Maureliano en 1323, Maurilhan en 1529, Maurelhan en 1571, Maureilhan en 1585, de Maurelhano al sègle XVI, terroir de Maurilhan, de Maureillan en 1608, de Maureilhano en 1636, Maureilan en 1643, Maureillan en 1708, en 1740-1760, Maureilhan en 1771-1772 (mapa de Cassini).
Segon Dauzat e Rostaing, lo nom es atestat en 804, Maurellanum (probablament d'après lo diccionari topografic d'Eugène Thomas, 1865). Maurelhan ven d'un nom latin d'òme Maurellius, amb lo sufixe -anum.
Segon Frank R. Hamlin, Maurelhan ven d'un nom latin d'òme Maurillus, amb lo sufixe -i-anum. Segon los Féniés, Maurelhan ven d'un nom latin d'òme Maurilius, amb lo sufixe -anum. Maurelhan èra donc probablament una anciana granda propietat antica qu'aviá per mèstre Maurellius o Maurilius.
Ramejan
Segon Dauzat e Rostaing, Ramejan es atestat en 987, Ramigacum, e en 1132, Remigianum (fòrmas vengudas probablament del diccionari topografic d'Eugène Thomas, 1865). Lo nom vendriá d'un nom crestian d'òme, Remigius, amb lo sufixe -anum. Mas sembla que i agèt una substitucion de sufixe, de -ac a -an.
Segon Frank R. Hamlin, las fòrmas ancianas son in Remigiano en 1146, ad Rameianum en 1178, castro de Remeiano en 1187, de Remeiano en 1272, 1323, 1345, 1361, al sègle XVI, en 1636, de Rameiano en 1344, Remejan en 1571, 1585, Ramejan en 1708, Ramejan o Remejan en 1740-60, Ramejan en 1771-1772 (mapa de Cassini). Ramejan èra un domèni galloroman. Ramejan ven d'un nom d'origina gallica popularizat en latin tardiu coma nom crestian, Remigius, amb lo sufixe -anum.
Rik Mayall
Richard Michael Mayall, mai conegut coma Rik Mayall (Harlow, Anglatèrra, 7 de març de 1958 – Barnes, Londres 9 de junh de 2014) foguèt un comedian, actor e escrivan anglés. Venguèt celèbre internacionalament per son ròtle d'Alan B'stard dins la comèdia de television The New Stateman.
Berzosa de Bureba
Berzosa de Bureba es un municipi de la província espanhòla de Burgos e de la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Berlangas de Roa
vinheta
Berlangas de Roa es un municipi de la província espanhòla de Burgos e de la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Vall-de-roures
Vall-de-roures (nom en catalan, mas lo nom oficial es Valderrobres en castelhan) es una comuna de la comunautat autonòma d'Aragon. Se tròba dens la província de Teròl e la comarca deu Matarranya. A 2303 abitants (2011). Fa partida de la Franja de Ponent, la part orientala de la comunitat autonòma d'Aragon nt se parla catalan.
Comburent
vinheta|Simbòl del [[sistèma general armonizat de classificacion e d'etiquetatge dels produchs quimics indicant un produch quimic comburent.]]
Se nomena comburent la substància que participa a la combustion. Lo comburent oxida lo combustible e aquel redusís lo comburent. Donc lo comburent es l'agent oxidant (se redusís) alara que lo combustible es lo reductor (s'oxida). Un comburent tipic es l'aire o l'oxigèn qu'el conten, i a tanben d'autres compausants quimics que pòdon agir de comburents coma lo fluor (F2) o dins una mendre mesura lo clòr (Cl2). Aquel tèrme s'utiliza per estenduda a quin mejan que siá que fa possibla l'ignicion o combustion.
Oxigèn
En situacions ont existís pas oxigèn atmosferic, o quand se vòl una combustion fòrta e fòrça energetica, se pòt utilizar l'oxigèn gasós o liquid, coma es lo cas de las fusadas utilizadas dins los transpòrts especials, o alara per diferents tipes de comburents compausats. Per exemple per la combustion de la polvera dins d'una cartocha, l'oxigèn es portat per lo sal d'un oxoacid, coma lo nitrat de potassi o lo clorat potassi. Dintrant en contacte amb d'autras provòca una reaccion fòrtament exotermica.
Proprietats del comburent
Per las combustions contarotladas e mai complètas possiblas es necessari de prene en compte difrentas variablas fasent partida de la combustion, donc cal definir de pern abans unes concèptes ligats al comburent, çò qu'es l'oxigèn de l'aire:
Aire teoric o necessari: es la quantitat d'aire que conten l'oxigèn teoric.
Oxigèn teoric: son las mòlas (procediment intermitent) o la velocitat del debit molar (procediment de contunh) d'oxigèn que cal per realizar la combustion completa del combustible dins lo reactor, supausant que tot lo carbòni del combustible s'oxida per formar de CO2 e H2O.
Excès d'aire: es la quantitat d'aire en excès en mai del teoric o necessari per una combustion completa. Per o calcular se pòt utilizar las seguentas expressions:
% D'excès d'aire = (O2 que dintra al procediment - O2 necessari / O2 necessari) x 100
% D'excès d'aire = (O2 d'excès / O2 de dintrada - O2 d'excès) x 100
Per calcular d'aire teoric e aire en excès cal comprene los seguents concèptes:
a)	L'aire teoric necessari per brutlar una cèrta quantitat de combustible depend pas de la quantitat que se brutla vertadièrament. Lo combustible pòt reagir parcialament e se pòt brutlar parcialament per formar de CO e CO2 mas l'aire teoric es aquel que serà necssari per reagir amb tot lo combustible per formar sonque de CO2.
b)	La valor del percentatge d'aire en excès depend pas de l'aire teoric e de la velocitat d'alimentacion en aire e pas de quant d'O2 es consomat dins lo reactor.
Bragança (Portugal)
Bragança (en occitan alibertin tanplan coma en portugués; Braganço en nòrma mistralenca d'occitan ) es una vila de Portugal.
Saisseval
Saisseval es una comuna francesa, situada dins lo departament de Somme e la region de Picardia.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Nòtas
<references group=N/>
🇩
(REGIONAL INDICATOR SYMBOL LETTER D) es un caractèr d'Unicode que son còdi es 1F1E8 (127465 en decimal). Es mai sovent representat coma una D en pichonas capitalas, o una D blanca sus un fons blau. En combinason amb un segond caractèr permet d'afichar una bandièra. Per exemple 🇩🇪 (Alemanha).
Coulanges (Loir e Char)
Coulanges es una comuna francesa, situada dins lo departament de Loir e Char e la region dau Centre.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Albalat de l'Arcebispe
Albalat de l'Arcebispe (Albalate del Arzobispo en castelhan) es una comuna de la comunautat autonòma d'Aragon. Se tròba dens la província de Teròl e la comarca deu Baish Martín. A 2115 abitants (2011).
La Bussière-sur-Ouche
La Bussière-sur-Ouche es una comuna francesa, situada dins lo departament de Còsta d'Aur e la region de Borgonha.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Salvatore Cabella
Salvatore Cabella (Sampierdarena, Gènoa, 1896 - Gènoa, 1965) foguèt un nadaire e portièr de waterpòlo italian.
Briviesca
Briviesca es un municipi de la província espanhòla de Burgos e de la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Pavlò Sheremeta
thumb|250px|Pavlò Sheremeta en març de 2014 Pavlò Mykhàilovych Sheremeta (en ucraïnian: Павло Михайлович Шеремета; Lviv, 23 de mai de 1971) es un politician ucraïnian. Es actualament lo Ministre del Desvolopament Economic e del Comèrci d'Ucraïna dempuèi lo 27 de febrièr de 2014.
Lo Redon
Lo Redond es un quartier dau noven arrondiment de Marselha.
Bourdonné
Bourdonné es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Ivelinas e la region d'Illa de França.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Nòtas
<references group=N/>
Vaufrèja
Vaufrèja es un quartier dau noven arrondiment de Marselha.
Es lo darrier quartier a la poncha sud de Marselha, avans que d'entamenar lo collet de Ginèsta per rejonher Cassís.
Bozoó
Bozoó es un municipi de la província espanhòla de Burgos e de la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Sant Antòni (Marselha)
Sant Antòni es un quartier dau quingen arrondiment de Marselha, dins lo canton de Nòstra Dòna Limit.
Quartier fòrça popular dei Quartiers Nòrd, l'avenguda de Sant Antòni esperlonga l'avenguda de la Vista per s'acabar a Seteme.
Merifonts
Merifonts (Mérifons en francés) es una comuna lengadociana situada dins lo departament d'Erau e la region d', ancianament de Lengadòc-Rosselhon.
Geografia
La comuna es al Mas Canet. Lo luòc Merifonts es pas qu'una bòria, prèp de la glèisa de Sant Pèire encadenat. vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
Las fòrmas ancianas son : [ecclesiam] de Marifonte cum capella en 1162, ecclesia S. Petri de Marifontibus en 1252, villa Marifontis en 1264, ecclesia S. Petri de Marifontibus en 1484, de Merifontibus, al sègle XVI, Merifons en 1622, l'eglise de Merifons en 1740-60, Merifons en 1770-72 (mapa de Cassini). Lo nom de Merifonts vendriá d'un nom germanic d'òme, Meris-funs, segon Dauzat e Rostaing que citan Ernst Gamillscheg, alara que los Féniés envisatjan un nom germanic, pas precisat, associat al mot font dins l'òrdre determinant-determinat. Segon Hamlin, lo nom demòra escur, l'ipotèsi de Gamillscheg es malsegura e las latinizacions medievalas pòrtan pas res a la coneissença de l'etimologia.
Kentreg
Kentreg en breton ( Cintré en francés) es una comuna bretona, situada dins lo departament d'Ille et Vilaine e la region de Bretanha.
Mont Redon (Marselha)
Montredon o Mont Redon es un quartier de l'arrondiment uechen de Marselha.
Oxid de carbòni
Los mai simples e comuns oxids de carbòni son lo monoxid de carbòni, CO, e lo dioxid de carbòni,. Fòrça autres oxids de carbòni estables, metastables o ipotetics son coneguts mas son rarament encontrats coma lo suboxid de carbòni, o l'anidrid mellitic , veire fòrça rarament, coma lo monoxid de tricarbòni , o l'evanescent tetroxid de carbòni. L'inventari dels oxids de carbòni sembla encara creisser constamment. L'existéncia de l'oxid de grafèn e d'autres oxids de carbòni polimerics estables amb d'estructuras molecularas sens fin, suggerís que fòrça autres demoran encora a descobrir.
Fòrça oxids de carbòni ipotetics foguèron estudiats per de metòdes teorics mas pas encara detectats.,.
Estructura generala
Abitualament, lo carbòni es trevalent, alara que l'oxigèn es divalent e mai sovent los oxids de carbòni coma dins gaireben totes los compausats del carbòni, l'atòm de carbòni pòt alara èsser ligat a quatre autres atòms, alara que l'atòm d'oxigèn pòt èsser ligat al mai sonque a dos atòms. Mai, alara lo carbòni pòt formar de cadenas arbitrariament longas o de malhums, las cadenas de tres oxigèns consecutius o mai son rarament, senon jamai, observadas. Atal los oxids de carbòni electricament neutres coneguts consistisson en un o mai esquelets carbonats, inclusissent las estructuras ciclicas e aromaticas, connectats e enclauses per de grops oxo, -O- o =O, e peroxo, -O-O-.
Salas d'Èrs
Salas d'Èrs (Salles-sur-l'Hers en francés) es una comuna lengadociana, situada dins lo departament d'Aude e la region d', ancianament de Lengadòc-Rosselhon.
Buniel
Buniel es un municipi de la província espanhòla de Burgos e de la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Salas d'Èrs
Geografia
Comuna situada en Lauragués sus l'Èrs Mòrt vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Dmytrò Fírtash
Dmytrò Vasýliovych Fírtash (en ucraïnian: Дмитро Васильович Фірташ; Bohdanivka, 2 de mai de 1965) es un entrepreneire e oligarca ucraïnian. Es una figura controvertida per encausa de sas activitats dins los negòcis energetics e es estat acusat de corrupcion pels Estats Units. Aital foguèt arrestat per las autoritats austrianas lo 13 de març de 2014.
Brazacorta
Brazacorta es un municipi de la província espanhòla de Burgos e de la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Reinhard Höppner
thumb|Reinhard Höppner en 2008 Reinhard Höppner (Haldensleben, 2 de decembre de 1948 – Magdeborg, 9 de junh de 2014) foguèt un matematician e politician alemand del SPD. De 1994 a 2002 foguèt ministrepresident del land de Saxònia-Anhalt.
Salas d'Èrs
Toponimia
Las fòrmas ancianas son : Decimarium de Salis en 1302, Salae in Lauraguesio... villa de Salis en 1311, Castrum seu villa de Salis en 1311, Ecclesia de Salis en 1317, Sales en 1781. La prononciacion occitana es Sàlos (grafia de l'abat Sabarthès), donc ['salɔs]. Lo nom de Sala(s) ven del mot germanic e mai que mai francic saal (alemand Saal), « cambra, al sens de sala de recepcion d'un castèl », puèi « castèl » « residéncia senhorala fortificada »,. Segon Negre, Salas es lo plural de l'occitan sala, « residéncia senhorala ». Lo determinant es lo nom de l'aiga que passa al nòrd del vilatge.
Pipèr d'Espeleta
Lo pipèr d'Espeleta (ezpeletako biperra en basc) qu'ei ua varietat de l'espècia de peberòt Capsicum annuum, cultivat en Bascoat (França), dens lo departament deus Pirenèus Atlantics. Aqueras apellacions d'origina que son preservadas peu sistèma de l'Union Europèa « Apelacion d'origina protegida » quand son emplegadas peu comèrci. Qu'ei la sola espècia dab aqueu labèl en França.
Viengut de Mexic, aquela varietat de pipèr qu'estè introduita au Bascoat au sègle XVI peu navigator espanhòl Juan Sebastián Elcano originari de Getaria. La planta qu'ei prumèr utilizada en medecina puish lèu, com succedanèu deu péber negre, condiment e conservator peu las carns.
En 1650, los paisans que començan a cultivar pipèrs ( biperra en basc) a Espeleta. De récolta en récolta dinc a uei, que seleccionan la semença e nomenan popularament la lor varietat de plant de Capsicum annuum « gorria ».
Torquat d'Acci
Torquat d'Acci (Torquatus en latin, valent a díser, ) qu'ei un sant martir deu sègle I venerat per las glèisas ortodòxa e catolica. Patron de Guadix (l'Acci antic) dens l'actuau província de Granada, qu'estó avesque de l'antica diocèsi d'Acci en mei deu purmèr deus sèt sants avesques de Betica enviats de Roma entad evangelizar lo sud d'Espanha au sègle I, ce ditz la tradicion.
Sant Loís (Marselha)
L'avenguda de Sant Loís atraversa quasi totei lei Quartiers Nòrd, venent puei l'avenguda de la Vista puei aquela de Sant Antòni.
Es au quartier Sant Loís que fuguèt fondada la societat Saint-Louis Sucre.
Se la rafinariá es demorada a Marselha, au quartier Sant Loís, lo sèti sociau es ara a París.
Lo teatre de plen èr municipau de Sant Loís s'anomena lo Théâtre de la Sucrière, e es testimòni de l'importància d'aquela industria dins lo quartier.
11606 Almary
11606 Almary es un asteroïde de la cencha principala. Foguèt descobèrt lo 19 d'octobre de 1995 per l'astronòm american David J. Tholen a l'observatòri de Mauna Kea sus l'isla d'Hawaii. Donèt son nom a l'asteroïde en contractar los noms de sos parents Alfred e Mary. Ten una excentricitat de 0,1646767 e un periòde orbital de 1.395,13 jorns (3,82 ans). Sa velocitat orbitala mejana es de 19,05390168 km/s e presenta una inclinason de 5,84858º.
Oxid de carbòni
Estructura generala
D'atòms de carbòn non tetravalents mas divalents son trapats din unes oxids, coma los biradirals, monoxid de carbòni, CO o :C=O, monoxid de dicarbòni,  o  :C=C=O, e monoxid de tricarbòni,  o :C=C=C=O, mas levat lo primièr, aqueles oxids son mai sovent tròp reactius per èsser separats en quantitat. La pèrda o lo ganh d'electrons pòt produire d'oxigèns encargats negativament e monovalents, –O–, d'oxigèns encargats positivament e trivalents, ≡O+ o encara d'atòms de carbòni encargats negativament e trivalents, ≡C–. Aquelas darrirèras formas s'encontran dins lo monoxid de carbòni, –C≡O+ alara que los atòms d'oxigèn encargats negativament apareisson dins los oxids de carbònis anionics
Edip rei
Edip Rei (en grèc ancian Οἰδίπoυς τύραννoς / Oidípous Týrannos, en latin Edipus Rex) es una tragèdia grèga escricha per Sofòcles vèrs la fin de sa vida, l'unica conservada de la trilogia sul malastrat rei de Tebas.
Sinòpsis
L'òbra conta l'istòria d'Edip, un prince malastrat de Tebas, filh de Laïos e Jocasta. Pauc abans que Laïos e Jocasta se maridan, l'oracle de Dèlfes avertiguèt que lo filh qu'auràn vendrà l'assassin del paire e l'espós de la maire. Laïos prenguèt paur e, quand nais Edip, encarga un de sos subjèctes que lo tue, mas aquel darrièr executèt pas l'òrdre d'Edip. Solament pertusa los pès al noirat e se penja, amb una cencha, a un arbre.
Forbas, pastre dels ramats del rei de Corint, que per aquí passava, endend planhs e ploradas del noirat. Lo libèra e lo recuèlha per que lo suènha Polibos. L'esposa de Polibos, Peribèa, es encantada pel nainat e lo costosís amb afeccion a çò d'ela. Es ela que li dona lo nom d'Edip (que significa "qu'a lo pes enflats").
Edip creis jols suènhs dels reis de Corint. Pendent de noças, un bandat revèla que Polibos e Peribèa son pas los vertadièrs paires. tormentat pels dobtes, Edip demanda a la maire se foguèt adoptat o non, mas Peribèa, mentís, li disent qu'èra la seuna vertadièra maire. Malgrat aquò, Edip, es pas satisfach de la responsa de Peribèa e prega l'oracle de Dèlfes, que li predi que tuarà lo paire e se maridarà amb la maire. Ausissent aquelas paraulas, Edip promet de jamai tornar a Corint, e camina cap a Focida. Dins lo viatge tròba un carri, en que i a Laïos, acompanhat d'un cohòrt. Dabans la negativa tant d'Edip coma del carri a daissar passar l'autre, comença un combat a l'eissit de que Edip mata Laïos. Arribant a Tebas, Edip tròba un orrible monstre, l'Esfinx. L'Esfinx aviá lo cap, la cara e las mans d'una femna, la votz d'un òme, lo còs d'un can, la coa d'una sèrp, d'alas d'un aucèl e d'arpas de leon. Dempuèi un puèg arestava totes aqueles que passava al sus costats e li formulava una question. Se respondava pas, l'Esfinx los donava la mòrt.
Edip capitèt de respondre a la fatidica question e atal libèra Tebas, la ciutat qu'èra torturada pel monstre fin alaras. Al dintrar la ciutat, los ciutadans, mercejant l'estrangièr, li prepausèron de lo far rei e de lo maridar amb la reina Jocasta, veusa dempuèi pauc... Lo maridatge e lo coronament se faguèron amb grands festenals. Pasmens, pauc aprèp, de nòus malaürs acablan Tebas. Segon los oracles e devinaires, la causa es que l'assassin del rei Laïos viu dentre los abitants. La recèrca, comendada pel rei de Tebas d'esperel, capita pas. La participacion de Tiresias es la clau per revelar a Edip que, de fach, çò que foguèt anonciat es acomplit. Al desnosament, Jocasta se suicidís e Edip s'arranca los uèlhs e abandona Tebas.
Tèmas
La tragèdia tracta del tèma del destin e cossí es complèxe malgrat los desirs umans, un motiu recurrent dins las òbras grègas. Lo sens tragic es pas solament la mòrt involontària d'èssers amats o l'incèst, mas tanben la manca de libertat.
Lo còr agís coma un ciutadan ordinari, opinant davant los faches, opausant la vision de la persona mejana amb la vision divina o aristocratica.
Kate Upton
thumb|250px|Kate Upton en 2011 Katherine Elizabeth Upton, mai coneguda coma Kate Upton (St. Joseph, Michigan, 10 de junh de 1992) es una modèla e actritz americana. Se faguèt conéisser internacionalament quan apareguèt dins la revista Sports Illustrated Swimsuit Issue en 2011. Aprèp qualques interpretacions menoras coma actritz, foguèt en 2014 dins la comèdia The Other Woman qu'obtenguèt un ròtle principal al costat de Cameron Diaz.
Z 4 Richard Beitzen
Lo Z 4 Richard Beitzen foguèt un destroièr alemand de la Kriegsmarine que participèt a la Segonda Guèrra Mondiala. Aquel vaissèl de tipe 34 portava lo nom d'un oficièr de la marina alemanda, comandant de la 14ena flòta de torpilhaires, tuat en 1918 durant una de las batalhas de la Primièra Guèrra Mondiala.
Esteron
Esteron es un riu d'Occitània, segond pus important afluent de Var après Tiniá. Se geta en riba senèstra. S'escola dins lei departaments dei Aups d'Auta Provença e dei Aups Maritims. Sa longor es de 66,7 kilomètres.
Busto de Bureba
Busto de Bureba es un municipi de la província espanhòla de Burgos e de la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Cabañes de Esgueva
Cabañes de Esgueva es un municipi de la província espanhòla de Burgos e de la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Belleville (Ròse)
Belleville en arpitan (Belleville en francés) es una comuna arpitana administrada per lo departament de Ròse de la region de Ròse-Aups.
Geografia
Belleville A situat a aperaquí de Lion, al bòrd de la Saône.
Belleville est située à environ 45 km de Lyon, au bord de la Saône.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Valon deis Aufas
Lo Valon deis Aufas es un pòrt pichòt de Marselha e que costeja lo quartier de Malamosca e aqueu d'Endome, en plen mitat dau seten arrondiment de la vila.
Aqueu pintoresc pòrt mediterranèu, deis betas tradicionalas, acrancat a son tròç de còla e embarrat per un viaducte de peiras fa partida de l'imatge toristic de Marselha.
Valentin Molliens
Valentin Charles Molliens (24 de febrier de 1868, Argoeuves - 13 de febrier de 1937, Longpré-lès-Amiens) es un escultor francés que trabalhèt subretot a Amians e dins lo departament de Somme. Èra lo fiu de Salomon Molliens, que trabalhava ja dins l'escultura, e de Caroline Blan. Comencèt seis estudis e sa carriera a l'Escòla deis Arts d'Amiens. Puei, installèt son obrador a Longpré.
Entre seis òbras principalas, se pòdon citar unei tombas (coma aquela de son fiu Robert) dins lei cementèris de Longpré, de Petit-Saint-Jean o d'Amiens. A l'acomençaça dau sègle XX, realizèt l'estatua de Robert de Luzarches situada sus la façada de l'ostau neogotica de l'arquitecta Edmond Douillet en fàcia de la catedrala d'Amiens. Foguèt tanben l'autor de la façada de l'ostau dau marbrier Marcel Sueur dins la carriera Saint-Maurice. Après la Premiera Guèrra Mondiala, realizèt lei monuments dei mòrts dei vilas de Breuil, Thézy-Glimont, d'Etalon, de Poix de Picardie, dau Quesnel e de la glèisa de Longpré-lès-Amiens.
Apium
Apium (o api) es un genre botanic apertenent a la familha Apiacèas. Se compausa d'unas 20 espècias amb una distribucion subcosmopolita a Euròpa, Asia, Africa e America del Sud.
Caleruega
Caleruega es un municipi de la província espanhòla de Burgos e de la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Cabezón de la Sierra
Cabezón de la Sierra es un municipi de la província espanhòla de Burgos e de la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Beta
La beta, ò barqueta, es una barca tradicionala marselhesa, conoissuda en francés sota lo faus-nom de pointu.
Aquela barca es facha de fusta e se caracteriza per l'emplec d'una vela latina.
Èra la barca de referéncia per lei pescaires dau golf de Marselha, pasmens, au còntra dau Morre de Pòrc, servissiá puslèu per aquelei que fasián de sortidas cortetas e de pescas pichòtas.
Saint-Gatien-des-Bois
Saint-Gatien-des-Bois es una comuna normanda, situada dins lo departament de Calvadòs e la region de la Bassa Normandia.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Niolon
Niolon es un pòrt e una calanca que s'atròvan sus la comuna dau Ròve au Nòrd de Marselha.
Henri Ey
Enric Ey (en francés: Henri Ey; Banyuls dels Aspres, 10 d'agost de 1900 — 8 de novembre de 1977) foguèt un mètge, psiquiatra e filosòf nòrd-catalan. Es conegut per son trabalh de sarrar la psiquiatria a la psicoanalisi.
George R. R. Martin
En 2005 lo jornalista Lev Grossman, de la revista Time, lo comparèt a l'autor de sciéncia-ficcion mai famós del Reialme Unit en dire qu'èra "lo Tolkien american". Mai tard, en 2011, foguèt marcat dins la lista d'aquela revista demest las 100 personas mai influentas del mond entièr.
Morre de pòrc
Lo morre de pòrc, ò barcassa, es una barca de pesca tradicionala dau relarg de Mediterranèa e mai que mai de Provença.
S'emplegava cotria ambé la beta, que pertajava amb ela la fusta que n'èra fach e la vela latina, emai se lo morre de pòrc se caracterizava per sa talha mai bèla, e sa proá que li donava son nom.
Bèlpuèg (Lauragués)
Bèlpuèg (Belpech en francés) es una comuna lengadociana de Lauragués situada dins lo departament d'Aude e la region d', ancianament de Lengadòc-Rosselhon, anciana capitala del Garnagués.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Belpuèg
Las fòrmas ancianas son Belpoi, en 1085, Belpog, en 1165, Castrum Belli Podii, en latin, en 1189, Ad Bellum Podium, en latin, en 1316, Pulcrum Podium Guarnesii en latin, en 1316, Bastita Bellipodii de Garnaguesio, en latin, en 1398, Belpech en Garnagues, en 1579, Belpech ou Beaupuy en Granagois, en 1579, la ville de Belpech Garnageois [sic], en 1673, Belpech de Garnagois, en 1699. Segon Dauzat, Bèlpuèg ven de l'adjectiu «beau» (sic, comprene de l'occitan bèl) e del derivat del latin podium, dont los resultats toponimics van delà la rara de la lenga d'òc, fins à Léger.
Canens
Es un vilatjòt, un fèu que passèt de l'abadiá de Vajal a la de Bolbona, un priorat del vocable de Sant Pèire. Las fòrmas ancianas son Ecclesia Sancti Petri de Podio en 1118, Ecclesia Sancti Petri de Canencs en 1185, Canencs en 1193, Grangia de Canens en 1195, Canenx en 1196, La grange de Canens en 1781, Canens en 1781. Lo nom es ancian e non sembla un transferiment dels autres Canenses. L'explicacion de Dauzat, lo nom germanic d'òme Cano ambe'l sufixe germanic -ing[os], es probablament valida dins aqueste cas.
Istòria
Lo siti (gallés ?) de Garnac es a un km al nòrd de la vila.
Èra una vila fòrça importanta que patiguèt de las guèrras de religion e de grands encendis (97 ostals en 1791). Foguèt dominat dominée pel Castelar, bastit al sègle XI sul puèg dominant l'actual vilatge, e que s'i pòt encara véser de rèstas de domnon.
Le Monastèri de N.D de Garnicia, fondat al sègle XIV, èra situat al sud del castèl.
En 1630, la pèsta se declarèt; los abitants anèran als camps e i bastiguèron de cabanas. La pèsta tornèt encara en Agost de 1654 e fins al mes de Novembre seguent.
En 1831, la comuna comptava 2452 abitants, e èra famosa per sas fabricas de draps.
Campillo de Aranda
Campillo de Aranda es un municipi de la província espanhòla de Burgos e de la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Saleux
Saleux es una comuna francesa, situada dins lo departament de Somme e la region de Picardia.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
En 2006, en lo moment del bastiment de lotjaments, dels enregistres an permeses de descobrir de luòcs mésolithiques Sus posicions d'ancians marges de la Soma e de la Selle.
En 2006, lors de la construction de logements, des fouilles ont permis de découvrir des sites mésolithiques sur des positions d’anciennes berges de la Somme et de la Selle.
Nòtas
<references group=N/>
Breuil e Bois Robert
Breuil-Bois-Robert es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Ivelinas e la region d'Illa de França.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Nòtas
<references group=N/>
Organizacion Internacionala per la Cultura Turca
L'Organizacion Internacionala per la Cultura Turca (TÜRKSOY), Uluslararası Türk Kültürü Teşkilatı en turc, es una organizacion de cooperacion culturala internacionala fondada en 1993. En 2013, gropava sièis estats sobeirans e uech regions autonòmas.
Cantabrana
Cantabrana es un municipi de la província espanhòla de Burgos e de la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Fallout
thumb|right|Logo de Fallout.
Fallout es un videojòc de ròtle, desvolopat e editat per Interplay Entertainment, qu'es sortit en 1997. Lo quadre dau jòc se situa dins un univèrs post-apocaliptic compausat dei vestigis d'una civilizacion ucronica, que sembla a la societat estatsunidenca deis ans 1950, victima d'una guèrra nucleara entre leis Estats Units e China. Lo protagonista es un abitant d'un abric de proteccion nucleara situat en Califòrnia. Es encargat per lo cap de sa comunautat de trobar un	compausant electronic indispensable a la subrevida de l'abric.
Considerat coma lo successor espirituau dau videojòc Wasteland sortit en 1988, Fallout utiliza un sistèma desvolopat per lo jòc, lo SPECIAL, que seguís sèt caracteristicas principalas. Recebèt un acuelh fòrça positiu e foguèt un succès comerciau a l'origina de plusors seguidas (Fallout 2, Fallout 3, Fallout 4...).
Agéncia de Cooperacion Turcofòna
L'Agéncia de Cooperacion Turcofòna (TIKA), Türk İşbirliği ve Kalkınma İdaresi Başkanlığı en turc, es una organizacion internacionala de cooperacion culturala e economica entre Turquia e lei país turcofòns d'Asia Centrala que foguèt fondada après l'afondrament de l'URSS. A un ròtle important au sen de la diplomacia turca en Asia car permet d'atribuir una partida dau budget d'ajuda au desvolopament dau govèn d'Ankara a de projèctes centrats sus lo desvolopament culturau, tecnic ò economic coma la formacion d'estudiants, de professors ò d'escòlas.
Ofensiva de Praga
thumb|right|Carta russa de l'ofensiva.
L’Ofensiva de Praga es una ofensiva menada dau 6 au 11 de mai de 1945 per l'Union Sovietica e seis aliats còntra lei fòrças alemandas estacionadas dins la mitat occidentala de Checoslovaquia. Son objectiu principau èra la presa de Praga e, en despiech de la capitulacion dau III Reich signat lo 8 de mai, contunièt fins au 11. Lei tropas sovieticas alinhavan 1,77 milions d'òmes (completats per 250,000 òmes d'autrei país dirigits per Ivan Konev. Foguèron sostengudas per l'insureccion de la vila de Praga. En fàcia, leis Alemands dispausavan de 1,03 a 1,08 milions d'òmes comandats per Ferdinand Schörner e Lothar Rendulic.
L'ataca comencèt lo 6 de mai e foguèt inicialament ajudada per d'atacas estatsunidencas a l'oèst de Checoslovaquia per empachar l'arribada de renfòrç. Dins aquò, lei tropas alemandas mancavan d'avitalhament e d'equipaments e, tre lo 6, de miliers de soudats capitulèron. De mai, lo 7, comencèt l'insureccion de Praga e lei soudats alemands assaièron subretot de combatre vèrs l'oèst per se rendre ais Aliats. Après la signatura de la capitulacion de Berlin lo 8, aqueu movement se renforcèt e tota la defensa alemanda s'afondrèt. Entre lo 9 e lo 11, lei Sovietics avancèron en direccion dei posicions aliadas mentre que lei militars e civius alemands èran a s'enfugir. En causa de la velocitat de l'avançada de l'Armada Roja e dau secutament organizat per lei partisans chècs, la màger part deis unitats de la Wehrmacht presentas sus lo territòri checoslovac foguèron capturadas.
Campolara
vinheta
Campolara es un municipi de la província espanhòla de Burgos e de la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Armada (unitat militara)
Una armada es una unitat militara generalament formada d'unei còrs d'armada que gropa generalament entre 80,000 e 200,000 òmes.
Astrada
L'astrada o estela de las sèt brancas ei un simbèu dab la fòrma d'ua estela de la quau las brancas son au nombre de 7.
Simbèu de la renaishença de la lenga occitana
Lo Felibritge estó creat lo 21 de mai de 1854 devath l'egida de l'estela pr'amor qu'èra lo jorn de la hèsta d'Estela. Frederic Mistral voló que l'estela de sèt brancas gavidèsse los poètas.
Segon lo Partit de la nacion occitana, l'estela de sèt brancas representa las sèt regions : Lemousin, Auvèrnhe, Dauphinat, Gasconha, Lengadòc, Provença e Guiana.
Autes banèras
L'estela de sèt brancas ei tanben un deus elements de las banèras de Jordania e d’Austràlia.
Divèrs
Ua estela de sèt brancas se tròba sus la renvorsura de la pòrta laterau de la glèisa de Salon, vilatge aubés.
Canicosa de la Sierra
vinheta
Canicosa de la Sierra es un municipi de la província espanhòla de Burgos e de la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Bretenières
Bretenières es una comuna francesa, situada dins lo departament de Jura e la region de Franca Comtat
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Carcedo de Burgos
Carcedo de Burgos es un municipi de la província espanhòla de Burgos e de la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Renat Silhòl
Renat Silhòl, tanben escrich Siòl (Aigas Vivas, 9 de genièr de 1922 – Vergesa, genièr de 2011) foguèt un ensenhaire, escrivan e traductor occitan. Es conegut mai que mai per sa revirada del libre de Collodi, Las aventuras de Pinòqui, publicada en 1984 dins la colleccion A Tots. Son activisme occitan e mai social foguèt fòrça important dins lo país de Nimes e ajudèt a l'espelida e al desvolopament d'entitats de l'airal coma la Marpòc.
Biografia
Renat Silhòl nasquèt en 1922 a Aigas Vivas. Aprèp sos estudis dins son ròdol partiguèt al Licèu Daudet a Nimes. Aprèp qu'acabèsse los estudis, trabalhèt un temps coma susvelhaire dins un establiment escolar. Quand esclatèt la Segonda Guèrra Mondiala partiguèt dins lo maquís. Aprèp 1944 faguèt de remplaçaments coma regent abans de venir professor de francés a Sant Gèli. Foguèt durant aquel temps que rescontrèt sa futura esposa, Lydia, amb quau aguèron 5 enfants.
Fum
vinheta|Fum per espaurir las abelhas (bee smoker) Lo fum es un sistèma espars d'un gas comprenent de particulas solidas. La mesura d'aquelas particulas varia entre 0,005 e 0,01 μm. Es un sosproduch obtengut de la pirolisi o de la combustion incompleta dels fuòcs, brasas, candelas, chimenèias, motors de gasòli, etc.).
Aquelas substàncias son diferentas segon lo fuòc, lo material brutlat e lo mitan. Dins d'egalas condicions de materials emeton mai fum que d'autres. Malgrat que cada material emet un fum diferent, per sa color e densitat, es a vegada malaisit saber çò qu'es brutlat, mas s'en pòt far una idèa. Las colors que pòt adoptar son: Un autre classament que se pòt far del fum es se brutla o pas en preséncia d'oxigèn. Lo fum blanc se produsís normalament dins los incendis amb naut contengut d'oxigèn alara que lo fum negre resulta d'incendis amb manca d'oxigèn.
L'inalacion de fum es una de las principalas causas d'asfixia e mòrt de las victimas d'un incendi. Lo fum tua per intoxicacion, que fòrça dels sieus compausants son tòxics e/o irritants, coma lo monoxid de carbòni. Conten tanben d'autras particulas cancerigènas.
Fonts
Lo fum ven de la combustion incomplèta. Teoricament, los combustibles brutlant amb l'oxigèn donant de dioxid de carbòni e d'aiga dins un procediemnt rapid, mas en realitat lo procediment es fòrça mai complèxe. Aquel procediment es una combinason de pirolisi e combustion. La pirolisi es lo procediement qu'utiliza la calor per convertir de compausants del combustible en dioxid de carbòni, monoxid de carbòni, vapor d'aiga, vapors e gases d'idrocarburs fòrça combustibles. Dins aquel procediment se forman tanben de particulas solidas e la olha. Amb l'emanacion de gases e de vapors d'idrocarburs comença la combustion ont se produsís la flama. Perque los combustibles son pas purs, amb la combustion de las vapors, se libèran d'autras substàncias e partículas. Tot aquel ensemble forma lo fum.
Composicion e proprietats
Las particulas visiblas del fum son compausadas subretot de carbòni (suja). Autras particulas pòdon èsser constituidas per gotas de quitran condensadas o per de particulas solidas de cendre. Mas, pòdon èsser presentas fòrça autras substéncias, que la composicion del fum depend de la natura del combustible e de las condicions de la combustion. Segon la talha de las particulas, lo fum pòt èsser visible o non. Lo fum se compausa sobretot de particulas grandas, pasmens se los principals damatges son causats per l'inalacion de las particulas primas.
La pirolisi de materials, subretot la combustion incompleta o un porgiment d'oxigèn adequat, produsís tanben una granda quantitat d'idrocarburs, tan alifatics (metan, etan, etilèn, acetilèn) coma aromatics (benzèn e sos derivats, idrocarburs aromatics policiclics) e terpèns. Pòdon tanben èsser  presents de compausats eterociclics, e los idrocarburs mai pesucs se pòdon se condensar en quitran. Lo fum amb un naut contengut de quitran es de color jauna marronenca. La preséncia de fòrça fum, suja e/o de depauses gressoses marrons pendent un incendi indican una situacion dangièrosa, que l'atmosfèra pòt èsser saturada dels produchs combustibles de la pirolisi amb una concentracion al dessús de la limita superiora d'inflamabilitat e se pòt realizar una explosion de fums o un flashover a causa d'una irrupcion subta de l'aire.
La preséncia de sulfurs dins lo combustible pòt provocar la formacion de dioxid de sofre o, se la combustion es incomplèta, de sulfur d'idrogèn. Se pòdon tanben generar d'autras compausants sulfurats coma lo sulfur de carbonil, disulfur de carbòni e tiòls; subretot los tiòls tendon a demorar adsorbits a la superfícia de las particulas e produson una odor persistenta, alara que lo fuòc es atudat. L'oxidacion parciala d'idrocarburs liures condusís a la formacion de fòrça autres produchs: aldeïds (formaldeïd, acroleïna, furfural), cetonas, d'alcòls (fenòl, guaiacòl, siringòl, catecòl, cresòls) e d'acids carboxilics (acid acetic, formic).
Las cendres volantas, de diàmetre pichon, se compausan subretot de silici e d'oxid de calç. Las cenosfèras son presentas dins lo fum dels combustibles d'idrocarburs liquids, alara que los fums dels motors emeton de particulas primas de metals produsidas per abrasion. Se lo combustible conten de traças d'urani, tòri o d'autras radionuclids, lo fum contendrà de particulas radioactivas, e de particulas caudas pòdon èsser presentas dins lo cas d'incendis pendent los accidents nuclears (desastre de Chernobyl) o de guèrras nuclearas.
Se pòt classificar las partícules del fum segon la sa talha:
La majoritat dels compausants del fum aperten a aquel darrièr tipe de particulas, que son aquelas qu'an lo diamètre mai grand. Aquelas cason rapidament a causa de son pes, e mai se los damatges causat pel fum dins los airals alunhats del fogal de l'incendi son transportats subretot per las particulas mai pichonas.
La combustion d'un combustible ric en idrogèn produsís d'aiga, çò que fa que lo fum conten de vapor d'aiga e sa color es blanca. Donc, en abséncia d'autras substàncias (oxids de nitrogèn, particulas...) lo fum es blanc, semblable a un nívol.
De compausants del fum son caracteristics de la font de combustion. Lo fum venent de la combustion de la fusta conten sovent una granda quantitat d'aire sens far reaccion, dioxid de carbòni e d'aiga. Conten tanben una granda varietat d'espòras de mosiduras e de VOC (compausats organics volatils). Los principals aldeïds que se tròban dins lo fum de fusta son lo formaldeïd, l'acroleïna, lo propionaldeïd, lo butiraldeïd, l'acetaldeïd e lo furfural. Se tròban tanben de benzèns d'alquil, coma lo toluèn. Lo guaiacòl (2-metoxifenòl) e sos derivats son los produchs de la pirolisi de la lignina e, donc, son tanben caracteristics del fum de fusta. Los autres compausants son lo siringòl (1,3-dimetoxi-2-idroxibenzèn) e sos derivats e encara de fenòls metoxi. Lo retèn es un produch de la pirolisi dels conifèrs, e es un indicator dels incendis de boscs. E lo levoglucosan es un produch de la pirolisi de la cellulòsa. Los fums dels veïculs contenon fòrça idrocarburs aromatics policiclics (PAH), hopans (un triterpèn), esterans e nitroarèns (nitro idrocarburs aromatics) especifics (per exemple 1-nitropirèn). Sovent, la relacion dels hopans e esterans se pòt utilizar per distinguir entre las emissions de motors d'essencia e diesel. vinheta|Fum d'un incendi de bòsc Fòrça compausants se tròban adsorbits a la superfícia de particulas o dissolguts en gotas liquida. Fòrça compausants organics, tipicament los idrocarburs aromatics, pòdon èsser adsorbits sus la superfícia de particulas solidas, coma de compausants inorganics coma per exemple lo clorur d'idrogèn, que s'adsorbís plan dins las particulas de suja. Mai, lo fum pòt transportar de particulas de matèria inèrta. Las particulas d'amiant son un exemple d'aquelas, e que fan problèma.
Los grops aromatics segondaris, coma lo poliestirèn, aumentan l'escasença de fum coma los polimèrs, que son una font significativa de fum. Pasmens, los grops aromatics integrats a la cadena principala del polimèr amendrisson la produccion de fum, benlèu a causa de la significativa carbonizacion. Los polimers alifatics tendon tanben a provocar mens fum e son pas autoamortissents. Mas, un màger gra de reticulacion entre las cadenas del polimèr fa aumentar significativament la produccion de fum, atal coma la preséncia d'additius al combustible, que produsís tanben aquel efièch.
Meteorologia
Coma tot fenomèn meteorologic superficial e de reduccion de la visibilitat, los fums se caracterizan per la suspension dins l’aire de pichonas particulas venent de combustions divèrsas: aquelas de las usinas, chimenèias, transpòrts, incendis. Aquel meteor se pòt téner près de la superfícia, o dins d'autras nautors de l’atmosfèra, segon la direccion e velocitat del vent que mena las massas de particulas. Dins las vilas se compausan amb un taus d'umiditats pro bas. Quand i de fum dins l’atmosfèra, lo solelh pren una tonalitat rogenca a sa sortida e colc e un ton mai iranjat al miègjorn. Lo fum que ven de las vilas e de las zonas industrialas pròches pòt èsser de color grisa escura o negra. Las grandas colomnas de fum venent dels incendis de boscs difusa la lutz solara e donan al cèl una tonalitat jauna-verdenca.
Los fums s’espandisson formant coma capa sul païsatge qu'aquel s'enfosquís e se damatja la netetat de l’aire. La visibilitat orizontala es compresa entre 1 e 10 km. En mai de la contaminacion, pòt i aver de fums que limitan la visibilitat e causadas pels incendis o per d'autras causas, per exemple, las erupcions volcanicas. Lo fenomèn dels fums es mai sovent d'origina locala e es puslèu aisit de determinar lo luòc de partença. Cal indicar que quand los fums se mesclan amb la bruma, se realiza l'esmòg o bruma industriala.
Mesura del fum
Al sègle XV Leonardo da Vinci comentèt ja la dificultat d'avalorar lo fum e de lor mesura. Destriava lo fum negre (de particulas carbonizadas) e lo fum blanc, que se compausa per pichonas gotas d'aiga condensadas.
Cardeñadijo
Cardeñadijo es un municipi de la província espanhòla de Burgos e de la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Fum
Mesura del fum
En general, i a dos metòdes per mesurar lo fum; aqueles que mesuran dirèctament lo passatge de la lutz per l'aerosol de fum (metòdes optics) e aqueles que recampan las particulas que compausan lo fum mejançant un filtre d'aire (metòdes gravimetrics). Mai tard, aquel filtre pòt èsser pesat o mesurat per estudiar la passatge de la lutz.
Chantrans
Chantrans es una comuna francesa, situada dins lo departament de Dobs e la region de la Franca Comtat.
Fum
Mesura del fum
Los principals metòdes per la mesura del fum son los seguents. Los tres primièrs son de metòdes gravimetrics, alara que las autras son de metòdes optics.
Chantrans
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Carcedo de Bureba
Carcedo de Bureba es un municipi de la província espanhòla de Burgos e de la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Fum
Mesura del fum
-	Dins de la linha de captura: s'aspira una mòstra de fum mejans un filtre qu'es pesat de per abans. Après l'exposicion se tòrna pesar lo filtre e la diferéncia de pes serà la massa del fum de la mòstra. Aquel metòde es lo mai simple de totes e, benlèu, lo mai precís. Mas se pòt utilizar sonque quand la concentracion de fum es pichona, doncas que lo filtre se pòt saturar rapidament.
-	Precipitacion electrostatica: lo fum passa a travèrs una matritz de tunèls de metal que contenon de cables penjats. S'aplica un potencial electric fòrça naut mejans dels tunèls e cables de biais que las particulas de fum se cargan e s'atrason sus las parets dels tunèls. Aquel metòde es necessari per avalorar de volums de fum fòrça grand, donc aquelas mòstras pòdon pas èsser forçadas a passar mejans un filtre, coma las mòstras de olha.
-	Escala Ringelmann es una mesura de la color del fum. Aquel metòde foguèt inventat pel professor Maximilian Ringelmann a París l'an 1888. S'agís d'una carta amb de cairats de color negra, blanc e de diferents tons de gris, que se comparan amb la tonalitat de la mòstra de fum. Es un metòde fòrça dependent de las condicions de lutz e de la capacitat de l'observaire, qu'assigna un numèro (de 0, blanc, a 5, negre) a la color del fum que se vòl analisar. La simplicitat de l'escala Ringelmann faguèt que foguèt adoptada coma estandard dins fòrça païses.
-	Dispersion optica: se fa passar un fais de lutz per la mòstra de fum. Un detector de lutz qu'es situat a un angle determinat de la font de lutz (mai sovent a 90°), de biais que recep sonque la lutz rebatuda de las particulas per ont passa. Se realiza una mesura de la lutz recebuda, que serà mai pichona segon que la concentracion de particulas de fum es granda.
-	Enfosquiment optic: un fais de lutz passa a travèrs del fum e un detector dispausat a l'opausat mesura la lutz. Mai de particulas i aurà, mens lutz se mesurarà.
-	Combinason de metòdes optics: i a de diferents dispositius optics de mesura del fum qu'utilizan diferents metòdes optics. S'utilizan, per exemple, diferentas longituds d'onda dins un meteis instrument e s'aplica un algoritme per donar una bona estimacion de la quantitat de fum. Lo nefelomètre e l'aetalomètre son los aparelhs mai utilizats.
-	Interferéncia de monoxid de carbòni: lo fum es l'inbrutlat de combustible, alara que lo monoxid de carbòni es l'inbrutlat de carbòni. Donc, se supausa que la mesura del CO dins los gases de combustion dona una bona aproximacion dels nivèls de fum. Aquel es un procediment bon mercat, simple e de granda precision. De fach, diferentas jurisdiccions utilizan la mesura del monoxid de carbòni coma basa pel contraròtle dels fums.