cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Mondilhan
Istòria
Pendent l'Ancian Regime, Mondilhan qu'èra de Nebosan, de la diocèsi de Comenge e de la senescaucia de Tolosa. Lo vocable de la glèisa qu'es Sent Bertomiu. Tanlèu 1790, Mondilhan qu'èra deu canton de Bolonha de Gessa.
Winx Club
Winx Club es una sèria de television animada italiana, realizada pels estudis Rainbow S.P.A. e creada e dirigida per Iginio Straffi, a comptar del 2004. Lo succès de la sèria a donat luòc a una franquícia internacionala de joguets, libres, ròba, videojòcs, DVD e tres filmes.
Òrdi deu Temple
thumb|200px|[[Sagèth deus Templèrs]] L'Òrdi deu Temple (var. Òrdre deu Temple, Òrdre del Temple, Òrdre dau Temple, Òrdre deu Temple) o Òrdi deus Companhs Sordats deu Crist e deu Temple de Salamon, mei conegut com los Templèrs (var. Templièrs, Templiers, Templèirs) que ho un òrdi religiós catolic de cavalèrs encargats d'emparar los romius e qui ho actiu durant las guèrras en Tèrra Santa entà emparar los Estats Latins d'Orient.
Winx Club
Las Winx son unas adolescents polidas, amb fòrça estil e un don especial per la magia. L'istòria (a l'excepcion d'en la quatrena sason que transcor sus la Tèrra) transcor dins lo mond magic de Magix, poblat per fadas, mascas, monstres e umans, e explica la lucha classica entre lo ben e lo mal. Las Winx van a l'escòla de fadas Alfea e jonhon las siás fòrças amb los especialistas de l'escòla d'eròis Font Roja per véncer a las aprenents de l'escòla de mascas Tor de Nívols. Las gojatas auràn de besonh tot lo sieu talent e de poders per aténher lo sieu objectiu.
Òrdi deu Temple
En Euròpa, que desvolopèn ua ret de Comanderias on podèvan acessar los romius contra argent. Que vadón atau hèra actius suu plan economic tanben, e poderós.
Winx Club
Argument
Bloom, una jove terrèstre, viu sus la Tèrra, dins un pòble nomenat Gardenia amb los sieus parents : Mike e Vanessa. A coma mascòta Kiko, lo sieu fisèl conilh e lo sieu companh d'aventuras. Ela a una vida normala : va dins una escòla, a d'amigas, enemigas, èca. Mas ela a un pressentiment, qu'es que, fòrça en lo fons, ela crei en las fadas (e mai se la siá maire crega que son de neciors). Un jorn, anèt al parc amb la siá bicicleta nòva (regalada per lo sieu 16 anniversari) e amb Kiko en lo panièr de la siá bicicleta. Quand arribèron, li diguèt a Kiko que s'aluenhèsse pas fòrça. Ela daissèt la bicicleta estancada, se seguèt jos un arbre e se dispausèt a se manjar una poma. Subitament d'un arbust, sortèt Kiko fòrça espantat. Per l'expression de la siá cara, semblava qu'aviá vist una causa òrra malaisida de creire. Bloom seguiguèt lo camin que li guidava Kiko e s'amaguèt darrièr d'un arbre. Traguèt lo cap e vegèt una gojata amb alas en la siá esquina, amb un grand ceptre d'argent qu'irradiava lum e en lutant contra unes monstres e un garamauc. Quand la fada èra gaireben derrotada, Bloom comencèt a los tirar de pèiras per ajudar doncas que se li anava pas una autra causa e lo garamauc ordenèt als monstres que la ataquèsson. Sens saber çò que passariá, Bloom estendèt una man coma assag de voler se protegir e d'ela sortèt un camp d'energia la que li permetèt que li faguèsson pas mal. Lo cap de la banda de monstres (Knut, un garamauc) s'avisèt que Bloom èra pas una gojata normala, e decidiguèt atacar pel segond còp aital que foguèt e la prenguèt per las mans en l'elevant de la tèrra. Bloom cridèt e d'ela sortèt un grand dragon de fuòc, qu'amb aqueste darrièr atac, derrotèt als monstres. La fada li ditz qu'es fòrça poderosa e se presenta : li ditz que lo sieu nom es Stella, qu'es la princessa de Solaria e fòrça probablament, Bloom es una fada. Va aital comença tot, Bloom daissèt la Tèrra per anar amb Stella a Alfea, la granda escòla per fadas. Coneis ailà Flora, Musa e Tecna. Coneis tanben los especialistas : Sky, Brandon, Timmy e Riven. Ela s'enamora de Brandon (en realitat es lo prince Sky que se fa passar per lo sieu escudièr), e Sky (en realitat es l'escudièr Brandon) es lo nòvi de la fada Stella. Coneisserà tanben a las dolentas Trix : Icy, Darcy e Stormy. Mai lèu, Bloom descobrirà fòrça secrèts coma qu'ela es la princessa de Domino, qu'es adoptada e que los sieus vertadièrs parents (los reis) son desapareguts, que lo sieu poder es çò de mès de potent de l'univèrs…
En la segonda sason, se jonh una autra fada a las Winx, nomenada Layla, ela es la fada de l'aiga e dels liquids. En lo primièr filme, d'abans de la quatrena sason, Winx Club : Lo secrèt del reialme perdut, Bloom coneis los sieus parents biologics, los reis de Domino, la siá planeta natala : Oritel e Marion, que se pensava qu'èran mòrts, e mai se en realitat èran atrapats dins la preson obsidiana. Se presenta ara una nòva aventura per las gojatas del Winx Club, après s'aver acabat los sieus estudis d'Alfea, l'escòla de fadas, e d'èsser-se convertit en fadas gardianas, las Winx emprenon una mission dins la Tèrra per trobar la darrièra fada de la Tèrra e la salvar dels mascs del Cercle Negre que vòlon lo sieu poder. Es aital coma coneisson Roxy, la fada dels animals. Ela al principi confiava pas de lo sieu poder mas amb l'ajuda de las Winx comença a creire en las fadas. Mercés a Roxy, las Winx tròban una nòva evolucion de poder, lo Believix, qu'es una font de poder que las Winx poguèren jamai imaginar aver. Per ganhar poder lor cal far que las gents crega en elas. En fin, la nòva istòria se desvolòpa dins la tèrra e las gojatas vivon d'aventuras fantasticas ont meton a pròva la siá amistat e la siá confidança en elas meteissas, e li mòstran dins lo mond que las fadas son realas.
Òrdi deu Temple
Dab la fin deus Estats Romans d'Orient, la loa activitat economica que vadó hèra dominanta suber la loa capacitat militara au medish temps que la mes·hidança entà eths creishè. Lo rei Felip IV de França qui'us devèva ua soma importanta d'argent que'n obtiengó la loa condemnacion. Lo lor darrèr Gran Mèste, Jacques de Molay, que ho cremat a París en 1314.
Musèu del Prado
thumb|250px|right|Lo Musèu del Prado Lo Musèu del Prado (prado vòl dire en espanhòl) es a Madrid (Espanha). Es un dels màgers musèus de pinturas del mond. A de pinturas flamencas, espanhòlas, francesas, italianas e alemandas del sègle XIV al sègle XIX (colleccions dels Habsborg e dels Borbons).
Lo bastiment es de l'arquitècte neoclassic Juan de Villanueva (1739-1811). Se i tròba mai de 9000 òbras, 1500 en exposicion permanenta.
Galariá
<Gallery> Image:Las_Meninas,_by_Diego_Velázquez,_from_Prado_in_Google_Earth.jpg|Las Meninas de Diego Velázquez Image:Goya Maja ubrana2.jpg|La Maja Vestida de Francisco Goya Image:Hieronymus Bosch - The Garden of Earthly Delights - Garden of Earthly Delights (Ecclesia's Paradise).jpg|Tuin der lusten de Jérôme Bosch Image:Cristo abrazado a la cruz (El Greco, Museo del Prado).jpg|Cristo con la Cruz del Greco Image:Tizian 091.jpg|Adán y Eva de Tiziano Image:Botticelli Prado 104.jpg|Nastagio degli Onesti de Sandro Botticelli Image:Bartolomé Esteban Perez Murillo 021.jpg|Maria Immaculada de Bartolomé Esteban Murillo Image:Rembrandt self-portrait.jpg|Autoretrat de Rembrandt Image:Peter_Paul_Rubens_095b.jpg|Maria de Medici de Rubens Image:Portrait_of_Philip_II_of_Spain_by_Sofonisba_Anguissola_-_002b.jpg|Felip II d'Espanha per Alonso Sánchez Coello Image:Busto de Carlos V.jpg|Carles V d'Espanha, sègle XVI Image:Venus de la concha (M. Prado) 01.jpg|Venus de la Concha, (- 130)
Quend
thumb|right|250px|Capèla de Quend-Plage
Quend, [kɛ̃] en francés, Tchin en picard, es una comuna francesa situada dins lo departament de Somme e la region de Picardia. .
Geografia
thumb|left|La plaja de Quend Quend possedís 15 km de plaja de sable defunta.
Les Hauts-d'Anjou
Les Hauts-d'Anjou es dempuèi lo 15 de decembre de 2016, una comuna novèla francesa, situada dins lo departament de Maine e Léger, en region Païses de Léger. Nasquèt de la fusion de las comunas de Brissarthe, Contigné, Cherré, Champigné, Marigné, Sœurdres e Querré. Lo 1èr de genièr de 2019, foguèt estenduda a la comuna de Châteauneuf-sur-Sarthe que ne venguèt lo capluòc.
Quend
Geografia
thumb|left|La plage de Quend Quend possède 15 km de plage de sable fin.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Nòtas
<references group=N/>
Frances Marion
thumb|right|Frances Marion en [[1918.]]
SpaceX
thumb|upright|Dintrada del sèti de SpaceX a Hawthorne (Califòrnia) Space Exploration Technologies Corporation, coneguda jol nom de SpaceX, es una societat americana (USA) de transpòrt aerospacial.
Es estada creada en 2002 per Elon Musk amb per tòca de far mermar lo còst desplaçaments entre la Tèrra e l'espaci. Las fusadas emplegadas an per nom Falcon. Es un dels dos prestataris privats que la NASA fisèt un contracte de transpòrt de fret cap a l'Estacion Espaciala Internacionala (ISS) dins l'encastre del programa COTS.
La societat SpaceX concèp, construtz e comercializa los lançaires Falcon 9, los motors Merlin que las propulsan e lo vaissèl cargo Dragon e sa version abitada. Lo lançaire Falcon 1 que foguèt lo primièr lançaire de la societat es pas pus en servici. Après tres fracasses en 2006, 2007 e 2008, aguèt luòc lo 28 de setembre de 2008 lo primièr succès del lançaire Falcon 1, que metèt puèi en orbita lo satellit d'observacion malaisian RazakSAT durant son cinqen vòl, lo 13 de juilhèt de 2009. Lo cargo espacial Dragon lançat per una fusada Falcon 9 òbra dins l'encastre del programa d'avitalhament de l'Estacion espaciala internacionala. SpaceX, qu'emplega mai de 4,000 personas (2015) mai que mai en Califòrnia, dispausa en mai de doas installacions de lançament sus la basa de Cap Canaveral (los pads SLC-40 e 39A), un a Vandenberg Air Force Base (lo pad SLC-4E) e un autre es a se bastir dins lo sud de Tèxas, a Boca Chica. SpaceX dispausa tanben d'un banc d'ensages per sos motors en Texàs.
Lo 6 de febrièr de 2018 la fusada Falcon Heavy es lançada amb succès e plaça en orbita eliocentrica la Rooadster Tesla d' Elon Musk. Lo 30 de mai de 2020, la fusada Falcon 9 e lo vaissèl Crew Dragon fan son primièr lancement d'un equipatge per NASA cap a l'Estacion Espaciala Internacionala.
Sagèth
A l'origina que's refereish a la marca qu'òm deisha sus un tròç de cera suu document en lo bèth pegar çò qui, au medish temps, hè que lo document e sia barrat e identificat : dab la marca de cera deu sagèth, que's garanteish au còp que lo document b'ei autentic e qu'ei pas estat consultat.
L'accion de pausar un sagèth que s'apèra sagerar. La sciéncia qui estúdia los sagèths qu'ei la sigillografia.
Dab l'entrada dens la modernitat, l'emplec de sagèth de cera que s'ei vist mei limitat e a còps dab un simple estatut simbolic (per aquesta rason, en França, lo ministre de la justícia francés qu'ei chafrat de Garda deus Sagèths). L'accion d'identificar lo document o, mei generaument d'i pausar ua marca qu'ei demorada. Qu'ei per aquesta rason que's parla de sagèth postau o de sagèth electronic.
Senan (Conca de Barberà)
Senan es un municipi de la província espanhòla de Tarragona dins la Generalitat de Catalonha.
Armada de tèrra
thumb|right|[[Carri de combat|Carris de combat d'una fòrça terrèstra.]]
L’armada de tèrra, la fòrça terrèstra ò lei fòrças terrèstras son la branca dei fòrças armadas d'un Estat qu'es encargada de menar lo combat terrèstre. Istoricament, es sovent la compausanta pus anciana dei fòrças armadas d'un país e, numericament, la pus importanta. L'infantariá, la cavalariá, l'artilhariá, l'engèni militar, lei transmissions e la logistica son seis elements principaus mai lei fòrças terrèstras pus sofisticadas pòdon tenir d'autreis elements coma de fòrças especialas ò una aviacion destinada au sostèn sus lo prat batalhier ò au transpòrt d'unitats.
Briaucourt (Nauta Marna)
Briaucourt es una comuna francesa administrada per lo departament de la Nauta Marna de la region de Champanha-Ardena.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
.meo
(marca) es un nom de domeni generic depausat per l’entrepresa portuguesa MEO - Serviços de Comunicações e Multimédia, S.A. . Es en servici dempuèi lo 29 d’octobre de 2015.
Like a Hurricane (Neil Young)
Like a Hurricane es una cançon escricha per Neil Young en 1975 e presenta sus l'album American Stars 'n Bars sortit en 1977.
Sent Marçau d'Entre Aigas
Sent Marçau d'Entre Aigas o d'Entraigas (Saint-Martial-Entraygues en francés) es una comuna lemosina situada dins lo departament de Corresa e la region de Novela Aquitània, ancianament de Lemosin.
Attenborosaurus
Attenborosaurus conybeari ei un reptil marin escantit apartenhent ara familha des plesiosaures. Demorèc pendent eth jurassic inferior (hè demest 190 milions d'ans) e es sues rèstes an sigut trapades en Anglatèrra.
Descripcion
Coma toti es plesiosaures, Attenborosaurus tanben avia un còth plan long e quate pates desvolopades coma aletes. Eth cran, desparièr de plan autes plesiosaures, ère long e finia en un triangle damb dents coniques. Açò'l hèia semblant a plan d'autes pliosaures dera madeisha epóca (coma Archaeonectus o Macroplata).
Classament
Ua esqueleta quasi sancera d'aguest animal siguec trapada en 1881 e descrita damb eth nom de Plesiosaurus conybeari. Siguec hicat en eth Museu de Bristol mès siguec destrusit pendent es bombardaments dera Dusaua Guérra Mundiau. Aguesta esqueleta avia tanben era pèth conservada jos ua pellicula que caperava tot eth cos. Non avia pas escates e pr'açò se pensa que non sonque Attenborosaurus mès toti es plesiosaures avien era pèth lissa. Eth Museu Britanic de Londres avia hèt ua còpia d'aguest especimèn avans dera sua destruccion. En 1993 Robert Bakker estudièc aguest especimèn e confermèc qu'apertenhia a un navèth genre, Attenborosaurus (damb eth nom deth creador e director de documentaris David Attenborough). Eth classament a permetut díder qu'ère un pliosauri, un grop de plesiosaures damb eth cran long e un còth relatiavaments cuert.
Bibliografia
· W. J. Sollas. 1881. On a new species of Plesiosaurus (P. Conybeari) from the Lower Lias of Charmouth; with observations on P megacephalus, Stutchbury, and P. brachycephalus, Owen. Quarterly Journal of the Geological Society of London 37:440-480 · W. E. Swinton. 1948. Plesiosaurs in the City Museum, Bristol. Proceedings of the Bristol Naturalists Society 27:343-360 · Bakker, R. 1993 – Jurassic sea monsters. Discover 14(9):78-85. · F. R. O'Keefe. 2001. A cladistic analysis and taxonomic revision of the Plesiosauria (Reptilia: Sauropterygia). Acta Zoologica Fennica 213:1-63 · R. B. J. Benson and P. S. Druckenmiller. 2013. Faunal turnover of marine tetrapods during the Jurassic–Cretaceous transition. Biological Reviews
Lengon
Lengon (Langon en francés) es una comuna vasadesa situada dens lo departament de Gironda e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània. Petit centre urban dinamic a 45 quilomètres au sud-èst de Bordèu, son economia, autes còps centrada sus la viticultura (vitatges de Gravas e Sautèrnas), lo pin e lo tabac, es anuit meitot axada saus servicis. La viticultura i damòra egau una activitat centrau.
Lengon es una vila de rugbi, que lo club locau, l'Estadi Lengonés, i es un simbèu daus hòrts de l'identitat locau. En era-medissa, Lengon n'es pas una vila damb un fòrt potenciau istoric e toristic. Pòdem sonque trobar un ostau medievau, mèi un tablèu de mèste dens la glèisa de St Gervasi. Los dus auts lòcs de culte èran la glèisa de Nòsta Dama deu Borg (en roinas), e la capèra de l'ancian espitau (adara sala deu conselh municipau). Egau, a l'entorn de Lengon (en Lengonés), existissen fòrt monuments istorics : sus la riba gausha, lo castèth de Mala a Prenhac, la glèisa barròca de Prenhac, los castèths de Ròcatalhada, Hargas de Lengon, Budòs, St Cric e Navalhan, l'abadia deu Rivet a Auròs, los castèths deu Sauternés; sus la riba dreta, la basilica de Verdelais, lo gisament d'ustras de Sta Crotz, la ciutat medievala de Sent Macari...
Es egau a Lengon, vila on l'occitan s'ensenha en collègi, licèu e cors per adultes, que s'es tingut lo Forum de las Lengas de França.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
Las fòrmas ancianas son Alingonis portum, en latin, au sègle V, Lango, Lingo, Lingonia, Lingonium, en latin, aus sègles XI a XIII, Lingo (F. de ~), en latin, en 1174, Lingone (Vitalis de ~), en latin, en 1174, Lengonio (in districtu de ~), en latin, en 1273, Langun, terre et tenementa de ~), en occitan, en 1274, Lingonio (de ~), en latin, en 1279, Lyngonium, en latin, en 1282, Lengonium, en latin, en 1283, Lingonio (de ~), en latin, en 1289, Lingonium (villa de ~), en latin, en 1307-1317, Lingenium, en latin, en 1307-1317, Lyngonium, en latin, en 1307-1317, Langon in terra Vasatensi, en occitan, en 1307-1317 . Segon Dauzat, Lengon ven d'un nom gallés d'òme, Lingo, de sens etnic, segon Jacques Astor, citat per B. Boyrie-Fénié, d'un nom d'òme Aling, d'una arrigada gallesa. Bénédicte Boyrie-Fénié prepausa un nom gallés *Aling- : *Alingone(m) dona *Alengon(e), e per aferèsi (l'iniciala es confonduda dab la preposicion a), *(A) Lengon. Xavier Delamarre, en partent de la fòrma deu sègle V, postula un lingū, « maine de *Lingos », e *Lingos seré un diu, assortit deu sufixe -on.
Administracion
L'ostau de vila|thumb|center|290px
Fushun
Fushun (chinés simplificat: 抚顺; chinés tradicional: 撫順; pinyin: Fǔshùn) es una vila prefectura de la província de Liaoning situada a 45 km a l'oèst de Shenyang.
Khnom
left|thumb|200px|Khnom Khnom qu'ei un diu egipcian deu cap de marro. Segon l'Estela de la Hami que pòt contrarollar lo briu e las aigas deu Nil.
Que ho mei que mei venerat a Elefantina.
Fòrças armadas
Lei fòrças armadas son l'ensemble deis organizacions e mejans militars d'un Estat. Intègran lei diferentei compausantas dei fòrças regularas (fòrças terrèstras, fòrça aeriana, marina militara...) e dei fòrças irregularas (milícias, mercenaris, paramilitars, partisans...). Sa mission premiera es d'assegurar la proteccion de l'Estat e la defensa de seis interès e de son territòri. Pasmens, dins mai d'un país, participan tanben a la mesa en òbra de la politica estrangiera, la seguretat interiora, la seguretat civila, la santat publica ò la proteccion de l'environament.
Zarafasaura ocenanis
Zarafasaura ocenanis ei ua espècia de reptil escantit apartenhent ara familha des plesiosaures. Demorèc pendent eth cretacèu superior (Maastrichtian, d'aperaquí hè 67 milions d'annades) e es sues rèstes an sigut trapades en Marròc. Ei un des darrères plesiosaures e tanben eth prumèr elasmosaurid african descrit.
Descripcion e classament
Aguest reptil ei conegut per un cran e ua maishèra gaireben sancers mès tanben per d'autes despulhes qu'includissen ua esqueleta quasi sancera que hèia 7 m de longada trapades en estrats de fosfats deth Marroc. Coma toti es elasmosaurids, Zarafasaura avia un còth plan long, un cos plan e quate pates desvolopades en aletes. Damb tot, avia quauques caracteristiques (coma era forma de quauqui uassi) que'l hèien desparièr d'autes elasmosaurids d'America del Nòrd o del Japon. Eth cran qu'ère mès cuert que d'autes dera madeisha familha.
Belén Arjona
Belén Arjona, naissuda lo 10 de mai de 1981 a Madrid, es una cantairèla espanhòla.
Alcorisa
vinheta|Alcorisa. Alcorisa es un municipi de la província espanhòla de Teròl dins la Comunautat Autonòma d'Aragon.
.ping
(marca venguda de la comanda de malhum "ping", onomatopèa en anglés) es un nom de domeni generic depausat per l’entrepresa americana Ping Registry Provider, Inc. . Es en servici dempuèi lo 29 d’octobre de 2015.
Alcorisa
vinheta|Iglesia parroquial de Santa María la Mayor, Alcorisa.
Vieux-Manoir
Vieux-Manoir es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Sèina Maritima e la region de Normandia.
Geografia
Vièlh-Solara es una municipalitat del Rouennais.
Vieux-Manoir est une commune du Rouennais.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Le Mage
Le Mage es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Orne e la region de la Bassa Normandia.
Geografia
La municipalitat es a la cœur del Portamantèl. Lo sieu bourg es al sud-es de Longny-a lo-Portamantèl, a Unitat|10|km  al nòrd de Rémalard e a Unitat|19|km  a l'oèst de La Loupe.
La commune est au cœur du Perche. Son bourg est à 5 km au sud-est de Longny-au-Perche, à 10 km au nord de Rémalard et à 19 km à l'ouest de La Loupe.
.am
.am es lo nom de domeni d'Internet per Armenia.
Le Mage
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
.am
Existís tanben lo domeni .հայ en armèni.
Es normalament reservat a d'entitats en Armenia. Mas es tanben utilizat per las ràdios AM e per de redireccions que I am en anglés vòl dire soi.
Referéncias
Toppdomän
Jaisalmer
Jaisalmer (en indi, जैसलमेर) es una vila indiana de Rajasthan.
Administracion
Jaisalmer es lo capluòc del districte de Jaisalmer.
Demografia
Al recensament de 2011, la populacion de la vila èra de 65 471 abitants.
Ridley Scott
Ridley Scott (n. 1937) es un productor e realizator anglés de cinèma, sustot conegut pels filmes Alien (1979), Blade Runner (1982), Thelma e Louise (1991), 1492 (1992, una vision dels 500 ans de la descobèrta d'America per Cristòl Colomb), Gladiator (2000) e Hannibal (2001).
La Sénia
La Sénia es un municipi de la província espanhòla de Tarragona dins la Generalitat de Catalonha.
Nossoncourt
Geografia
La municipalitat a traversat per la Belvitte, un afluent de la Mortagne.
Fürher
Führer es un tèrme alemand que significa « cap » ò « guida ». Es subretot famós per aver designat Adolf Hitler durant lo sègle XX coma cap dau partit nazi e dau III Reich. Aqueu títol èra un biais d'inscriure lo principi dau cap, una dimension constitutiva dau faissisme, dins lo foncionament deis institucions dau partit e de l'Estat alemand.
Nossoncourt
Geografia
La commune est traversée par la Belvitte, un affluent de la Mortagne.
Castin
Castin (Castin en francés) qu'ei ua comuna gascoa d'Occitània situada dens lo departament de Gers e la region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.
Nossoncourt
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Castin
Geografia
Castin qu'ei una comuna situada au centre deu departament de Gers (32), dans la zona urbana d'Aush a 5 km d'Aush.
Nossoncourt
Istòria
Nossoncourt (Nothonis-currus En latin) èra una distincion e çò cap de-luòc d'un ban #que comptava tanben las municipalitats actualas de Anglemont, Bazien, Santa-Barba, Ménil-sus-Belvitte, Ménarmont e Xaffévillers.
D'après un títol de 1345, aiçò èra un dels fiefs los mai ancians del évêché de Mètz.
Castin
Toponimia
Segon Dauzat e Negre, Castin que veng deu nom latin d'òme Castinius, shens sufixe,.
Nossoncourt
Istòria
Cossí plan d'unes autres pòbles lorrains, Nossoncourt i aguèt destruit l'an 1635 pels Suedeses, aliats dels Franceses contra lo pòrti de Lorraine e l'emperaire del Sant-Empèri en lo moment de la guèrra de Trenta ans. Lo vilatge #conéisser tanben de violentes combats tant en 1914 #qu'a la tardor 1944. thumb|188px|left|La glèisa de la
Nossoncourt (Nothonis-currus en latin) était une seigneurie et le chef-lieu d'un ban qui comptait aussi les communes actuelles d'Anglemont, Bazien, Sainte-Barbe, Ménil-sur-Belvitte, Ménarmont et Xaffévillers.
D'après un titre de 1345, c'était un des fiefs les plus anciens de l'évêché de Metz.
Comme bien d'autres villages lorrains, Nossoncourt fut détruit en 1635 par les Suédois, alliés des Français contre le duc de Lorraine et l'empereur du Saint-Empire lors de la guerre de Trente ans. Le village connut aussi de violents combats tant en 1914 qu'à l'automne 1944. thumb|188px|left|La glèisa du
Necrolestes
Necrolestes patagonensis (raubaire de mòrts dera Patagonia ) ei un mamifèr preïstoric escantit, dilhèu un marsupial, que demorèc en America del Sud pendent eth miocèn inferior.
Gaireben un tresau dera esquelata der animal - qu'includís era majoritat deth cran - a sigut rebastida a partir d'uassi de diversi individús. Era maishèra qu'ei corva enquia en naut e a un apendici de carn semblant as tentacoles sensorials dera boha o taupa de mòrre estelat. Necrolestes siguec rebastit coma ua creatura semblanta a ua boha o taupa. Probablaments minjava insectes o lermes.
Eth sòn nom non ei enqüera pas clar. Non se sap pas se ei per sua forma e ua anatomia desparièra de quinsevolhe aute mamifèr conegut, escantit o non o per ua auta arrason. Apartenh ara familha des marsupials Metatheria. Segontes es dades d'aué non pòt èster escludida era chance qu'estosse un euteri.
Adolph von Menzel
Adolph von Menzel, naissut a Breslau lo 8 de decembre de 1815, mòrt a Berlin lo 9 de febrier de 1905, siguèt un pintre alemand.
Pila-Canale
Pila è Canali en còrs (Pila-Canale en francés) es una comuna corsa, situada dins lo departament de Corsega del Sud e la region de Corsega.
Geografia
Pila-Canale est situé à 400 m d'altitude au-dessus de la vallée du Taravo. Le village est bâti en pente et se situe à 30 km de Propriano et à 35 km d'Ajaccio.
Erasistrat
vinheta|300x300px|Erasistrat òbra de [[Jean-Auguste-Dominique Ingres]] Erasistrat (Erasistratus, Ἐρασίστρατος) foguèt un famós mètge e anatomista grèc, probablament nascut a Iulis, dins l'isla de Keos (a Suides ditz Còs, e Galen ditz Quio), vèrs 304 AbC. Plini lo Vièlh ditz qu'èra felen d'Aristotil per la siá filha Píties, mas segon Suides èra filh de Cretoxena, sòr del mètge Mitan, e filh probablament de Cleombrot (demòra pas clar se lo menciona coma paire o coma oncle).
Foguèt discipol de Crisip de Cnidos. Demorèt en la cort de Seleuc I Nicàtor, ont aqueriguèt granda reputacion en descobrir la malautiá d'Antiòc, per Antiòc Ièr lo prince eretièr, vèrs lo 294 AbC. Seleuc, ja vièlh, s'èra maridat amb la jove e guapa Estratonice, filha de Demetri Poliorcetes, qu'aguèt amb el un filh, mas après Antiòc s'enamorèt de la siá mairastra Estratonice e revelèt pas lo sieu desir; se metèt malaut e los mètges atenhián pas endonviar qué aviá, mas Erasistrat, en veire qu'aviá pas cap de mal fisic, comencèt a cercar en l'esperit, e observèt que lo povàs li anava mai rapid quand la siá mairastra èra près e li cambiava la color de la cara; li comuniquèt al rei que lo filh aviá una malautiá incurable perque èra marrit d'amor e amb una dama inaccessible; lo rei diguèt que i aviá pas cap de femna inaccessible pel filh del rei, e Erasistrat li diguèt que n'i aviá una, la siá pròpria femna. Seleuc li donèt la siá femna a lo sieu filh e lo govèrn de qualques províncias.
Mai tard, demorèt en Alexàndria, ont començava a i aver una nomenada escòla de medecina e exerciguèt fins a avançada edat; en aqueles ans, contunhèt d'estudiar anatomia e faguèt d'experiéncias e d'investigacions fins al ponch que foguèt dich que dissequèt criminales vius.
Moriguèt probablament a Ionia, doncas que foguèt enterrat dins la montanha de Mícale. Segon Eusèbi de Cesarèa, viviá encara al 258 AbC.
Aguèt de nombroses discipols e una escòla de medecina amb lo sieu nom contunhèt d'existir fins al començament del sègle I. De la siá escòla foguèron Apoemantes, Apolloni Memfita, Artemidor, Caridem, Crisip, Heràclides, Hermògenes de Tricca, Hicesi, Marcial, Menòdor, Ptolemèu, Estraton e Xenofont.
Escriguèt de nombroses libres de anatomia, medecina e farmacia, que se'n conserva solament lo títol e qualques fragments preservats per Galen e Celi Aurelian. Se crei que foguèt l'inventor de la paraula traquèa.
Live from Madison Square Garden
Live from Madison Square Garden es un doble album d'Eric Clapton e Steve Winwood, enregistrat en public en febrier de 2008.
Guèrra de Cent Ans
La Guèrra de Cent Ans foguèt lo conflicte que se debanèt entre lei reiaumes de França e d'Anglatèrra, cada país recebent l'ajuda de divèrseis aliats coma Borgonha, de 1337 a 1453. Lei rasons d'aquela guèrra son situadas dins la rivalitat entre lei rèis dei dos país, especialament per lo contraròtle de fèus de França (Guiana, Flandra...). L'element entraïnador foguèt la succession dau rèi Carles IV de França mòrt en 1328. En 1337, lo rèi anglés Edoard III contestèt la legitimat dau rèi Felip VI e se proclamèt rèi de França.
Lo debanament de la guèrra, que foguèt copada per de trèvas nombrosas, es devesida en quatre etapas principalas. Inicialament, leis Anglés capitèron de conquistar una partida de França après la captura dau rèi Joan II en 1356 a Peitieus. La situacion francesa se melhorèt pendent lo rèi de Carles V que poguèt reconquistar la màger part de son reiaume en 1380. Après una trèva, lo conflicte acomencèt tornarmai en 1415 enterin que França èra a faciar una guèrra civila entre son aristocràcia. Venceires, leis Anglés aprofichèron la foliá dau rèi Carles VI per faire dau rèi Enric V l'eiretier dau tròne francés. Pasmens, en 1429, acomencèt lo redreiçament francés impulsat per Joana d'Arc. Ansin, a partir de 1430, lei Francés capitèron de replegar pauc a pauc Anglatèrra fins a conquistar totei lei territòris anglés sus lo continent levat de Calais.
Aquela guèrra aguèt de consequéncias importantas, magerament au nivèu politic car permetèt una extension fòrça importanta dau domeni reaiu francés e entraïnèt la formacion dau poderós ducat de Borgonha que será la fònt d'unei guèrras a la fin dau sègle XV. La Guèrra de Cent Ans causèt tanben l'aparicion d'un sentiment nacionau fòrt en França e en Anglatèrra.
Causas
La Guèrra de Cent Ans es l'expression de la rivalitat existent entre lei reiaumes de França e d'Anglatèrra dempuei lor formacion ai sègles X e XI. D'efèct, après la conquista dau tròne anglés per Guilhem de Normandia en 1066, lei rèis anglés foguèron sobeirans d'Anglatèrra e vassaus dau rèi de França per sei fèus continentaus. Aquò entraïnèt una tièra de guèrras entre França e Anglatèrra, especialament durant lo rèine de Felip August (1190-1223), que la consequéncia ne foguèt una reduccion dei possessions anglesas continentalas au solet territòri de Guiana. Pasmens, au sègle XIV, lei question de la senhoriá de Guiana e dau reiaume d'Escòcia continuèron d'empoisonar e de tesar lei relacions entre França e Anglatèrra. Puei, a partir de la mòrt de Felip de Valés, la succession dau tròne de França va entraïnar una degradacion novèla entre lei dos reiaumes fins a la declaracion de guèrra anglesa lo 7 d'octòbre de 1337.
La senhoriá de Guiana
La question de la senhoriá sota lo fèu de Guiana es lo problèma pus ancian dei relacions entre França e Anglatèrra. Situat dins lo sud-oèst de França, son titular es lo rèi d'Anglatèrra que deu donc far omenatge au rèi de França per aqueu territòri. De mai, coma senhor de la region, lo rèi francés poguèt intervenir dins seis afaires interiors, especialament au nivèu judiciari. Aquela situacion, relativament avantatjosa per lo prestigi dei rèis francés, èra pas acceptabla per leis Anglès e entraïnèt de tensions continualas. Ansin, lo rèi d'Anglatèrra assaièt d'obtenir la senhoriá entiera sus la region causant un premier ensems de combats entre 1323 e 1327. Afeblit, lo rèi Edoard III d'Anglatèrra reconoguèt finalament lo poder superior dau rèi francés sus lo fèu en 1329 en cambi de sa restitucion. Pasmens, Guiana demorèt una fònt de tensions importantas.
L'afaire d'Escòcia
En fòra de Guiana, Escòcia èra un autre ponch de tension entre França e Anglatèrra. D'efèct, França e Escòcia èran d'aliats tradicionaus. Ansin, lei Francés ajudèron Escòcia dins son conflicte amb Anglatèrra puei aculhiguèron e sostenguèron lo rèi Dàvid II après sa deposicion per Edoard III. La preséncia d'Escocés en França e de partisans de Dàvid II sus lo territòri d'Escòcia èran donc una menaça permanenta per leis Anglés.
La succession de França
thumb|left|Retrach dau rèi Edoard III d'Anglatèrra.
La succession dau reiaume de França foguèt l'element qu'entraïnèt la guèrra en causa de pretencions dau rèi Edoard III d'Anglatèrra au tròne francés còntra aquelei dau rèi Felipe VI. D'efèct, a la mòrt sensa eiretar dau Felipe V, lei dos pretendents a la corona francesa èran Edoard III d'Anglatèrra e Felipe VI de Valés. Avián un ligam ambé Felipe IV (1285-1316) car lo premier èra lo fiu de sa filha Eisabèu de França e lo segond èra son nebot. Pasmens, lei règlas de succession francesas consideravan solament lei drechs dei descendents masculins. De mai, la noblesa francesa èra gaire desirosa d'aver un rèi estrangier. Felipe VI venguèt donc aisadament rèi de França e Edoard III acceptèt de rendre omenatge per sei fèus continentaus en 1329.
L'objectiu dau rèi anglés èra de negociar ambé lei Francés per un reglament generau de tensions entre lei dos reiaumes. En 1334, lei negociacions mau capitèron après l'insisténcia de Felipe VI per inclure Escòcia dins l'acòrd. L'afaire de Flandra va donc finalament condurre a la guèrra en 1337. D'efèct, la region èra sota lo contraròtle dau còmte Loís I ambé lo sostèn de Felipe VI. Son enemic, Ròbert d'Artés èra refugiat en Anglatèrra enterin qu'Edoard III acomencèt de destabilizar lo poder de Loís I. Lo rèi francés demandèt donc lo deliurament de Ròbert per lo jutjar. Lo refús anglés entraïnèt la confiscacion de Guiana. Edoard III decidiguèt donc de revenir sus l'ascension au tròne de Felipe VI. Se proclamèt rèi de França e declarèt la guèrra lo 7 d'octòbre de 1337.
Debanament dau conflicte
Lo debanament dau conflicte es devesit en cinc fasas principalas que son :
La batalha de Crécy e la presa de Calais
Lo començament de la guèrra es l'ocasion de succès diplomatics importants per leis Anglés qu'aprofichèron la revòuta de Flandra còntra Felipe VI per destruir la flòta francesa en 1340 (Ecluse). Aquò permetèt lo desbarcament de tropas anglesas que mandèron d'expedicions a travèrs de França per pilhar lo país. En 1346, aquelei tropas capitèron d'averar la batalha de Crécy causant de pèrdas majoras a la cavalariá francesa. Edoard III poguèt adonc enceuclar la vila de Calais que foguèt presa après un sètge lòng en 1347. Calais vendriá una basa importanta per leis Anglés sus lo continent fins a 1558.
La batalha de Peitieus e la crisi de la monarquia francesa
Lei dos principaus son la revòuta dei païsans dau nòrd de París e, dins la capitala, la presa dau poder per lo prebòst dei marchands, Etienne Marcel. Aqueu darrier organizèt la liberacion de Carles de Navarra, pretendent au tròne de França. Lo poder dau daufin Carles, lo futur rèi Carles V, èra donc fòrça afeblit. Carles de Navarra capitèt rapidament d'aumentar per sa victòria còntra lei revòutas de païsans e per son aliança ambé París. La situacion dau daufin se melhorèt solament a partir de 1358 gràcias a seis esfòrç per se raprochar de la noblesa. Puei, lei divisions entre lei Parisens e l'assassinat d'Etienne Marcel li permetèron de reprendre la capitala. Carles de Navarra preferiguèt alora negociar e se satisfaguèt d'una aumentacion de sei fèus.
Enterin, leis Anglés mandèron una ofensiva novèla sota la direccion d'Edoard III. Se turtèron a l'estrategia novèla dau daufin que refusèt lo combat per solament empachar la presa de vilas. Victima d'un chavanàs murtrier, l'armada anglesa s'acabèt per una revirada totau e lei dos camps comencèron de negociar. En 1360, signèron lo tractat de Brétigny. Donava lei fèus de Peitau, de Lemosin (Occitània), de Perigòrd, de Carcin, de Roergue e una rançon importanta ais Anglés còntra la liberacion dau rèi Joan II. Pasmens, lei disposicions d'aqueu tractat, levat d'una trèva de nòu ans, foguèron jamai totalament respectadas. En revenge, Carles aprofichèt la trèva per auçar lo reiaume e organizar una armada e un govèrn eficaç.
La reorganizacion de França
En 1364, lo rèi Joan II moriguèt. Dirigidas per Bertrand du Guesclin, lei fòrças francesas esquichèron aquelei de Carles de Navarra a Cocherel permetent lo coronament de Carles V coma rèi de França. Acomencèt una òbra importanta de reorganizacion dau reiaume gràcias a la trèva ambé leis Anglés.
Premier, obtenguèt lo sostèn financier deis Estats Generaus en 1364 e melhorèt la gestion dei finanças dau reiaume. Puei, aprofichèt la fin de la Guèrra de Succession de Bretanha per reorganizar l'armada e integrar de capitanis experimentats coma du Guesclin o Olivier de Clisson. L'estrategia còntra leis Anglés èra d'ara endavant de privilegiar leis operacions limitadas per conquistar pauc a pauc lei castèus e de defugir de se batre còntra leis arquiers anglés. De mai, la màger part dei tropas de mercenaris presentas sus lo territòri francés foguèron mandadas en Espanha per participar a la guèrra civila de Castelha au profiech de son aliat Enric de Trastamara. Enfin, aqueleis esfòrç foguèron completats per una diplomacia activa per isolar Anglatèrra e crear de revòutas entre sei vassaus continentaus.
Lo reflux anglés
En 1369, Carles V refusèt de contuniar la trèva e comencèt una guèrra novèla còntra Anglatèrra. Acceptèt d'ajudar la revòuta dau còmte d'Armanhac. Ambé l'ajuda de la flòta espanhòla d'Enric de Trastamara, lei Francés destruguèron la flòta anglesa en 1372 e empachèron lo mandadís de renfòrç anglés sus lo continent. Ansin, la defensa dei possessions d'Edoard venguèt rapidament fòrça malaisada. Enterin, lei campanhas anglesas rencontran de territòris abandonats per seis abitants, refugiats dins lei vilas, ont l'avitalhament es quasi impossible. Aqueleis operacions obtenguèron donc ges de resultats, levat d'aumentar l'ostilitat dei regions pilhadas còntra Anglatèrra, e leis Anglés perdeguèron la màger part de sei possessions. En 1380, a la mòrt de du Guesclin e dau rèi Carles V, tenián solament lei regions de Calais, Bordèu, Brest e Baiona.
Lo Tractat de Troyes
thumb|right|Representacion de la batalha d'Azincourt en [[1415.]]
En 1412, leis afrontaments entre lei faccions d'Armanhac e de Borgonha se transformèron en guèrra civila. Aprofichant aquela situacion, lo rèi anglés Enric V que son reiaume es tornarmai estable, mandèt una ataca dempuei Normandia. La cavalariá francesa foguèt tornarmai desfacha per leis arquiers anglés lo 25 d'octòbre de 1415. La noblesa de França, magerament aquela dau camp Armanhac deguèt faciar de pèrdas importantas e la captura de son cap.
Entre 1415 e 1419, Enric V poguèt donc conquistar Normandia enterin que la guèrra contuniava entre lei partisans de Borgonha e aquelei dau daufin sostengut per lo rèsta de l'ostau d'Armanhac. En 1419, una entrevista entre lo daufin e lo duc de Borgonha se debanèt mau e s'acabèt per l'assassinat dau duc. Aquò entraïnèt la formacion d'una aliança entre Anglatèrra e Borgonha e la signatura dau Tractat de Troyes per Carles VI, definitivament vengut fòl. Aqueu tractat deseiretèt lo daufin Carles, reconoguèt la posicion e lei territòris dau duc de Borgonha e faguèt d'Enric V e de sei successors leis eretiers de França après la mòrt de Carles VI.
Lo monarquia dobla
Après lo tractat de Tròias, lo daufin Carles se repleguèt en direccion de fèus francés dau sud e installèt sa capitala a Borges. Dirigida per lo duc de Bedford, l'armada anglesa, ajudada per Borgonha, estendèt la dominacion anglesa sota lo Maine puei en direccion d'Anjau e de Léger. Aquela progression es marcada per lei victòrias de Cravant (1423), de Verneuil (1425) e lo començament dau sètge d'Orleans. Pasmens, de tensions apareguèron entre Borgonha e Anglatèrra après una ofensiva dau duc de Glocester còntra lo duc.
La reconquista e la victòria francesas (1429-1453)
Lo periòde de 1429-1453 es caracterizat per una tièra de reviradas anglesas e per la reconquista dau territòri francés per lo rèi Carles VII. D'efèct, en 1429, lei succès de Joana d'Arc permetèron d'afirmar la legitimitat dau rèi francés a respèct de son adversari anglés gràcias a son sacre en la catedrala de Rems. Puei, en 1435, s'acabèt l'aliança entre Anglatèrra e Borgonha donant un avantatge militar decisiu ai Francés. Enfin, a partir deis annadas 1430-1440, una armada francesa reorganizada e equipada d'armas novèlas, especialament artilhariá, capitèt de conquistar totei lei regions tengudas per leis Anglés, levat de Calais.
Lei campanhas de Joana d'Arc
thumb|right|Representacion de Joana d'Arc pendent lo sètge d'Orleans en 1429.
L'arribada de Joana d'Arc a la Cort de Borges foguèt l'element decisiu que permetèt lo redreiçament francés durant lo rèine de Carles VII. Èra una païsana de Lorena que pensava d'aver la mission divina de faire coronar lo rèi e de replegar leis Anglés en fòra de França. A Borges, capitèt de convéncer lo rèi de sa mission e obtenguèt lo contraròtle d'una armada que li permetèt de rompre lo sètge d'Orleans (12 d'octòbre de 1428 - 8 de mai de 1429). Puei, bateguèt severament leis Anglés a Patay lo 18 de junh.
Canon Reiau de Turin
Lo Canon Reiau de Turin qu'ei un papir egipcian de purmèra importància puish que, datat haut o baish deu temps deu faraon Ramsès II, que contien los noms deus reis qui gavidèn l'Egipte antica despuish los noms deus dius qui serèn estats faraons dinc aus noms deus reis Icsòs. Que ho descobert a Tebas en bon estat en 1822 per l'egiptològ Bernardino Drovetti. Totun, arriba au Musèu Egiptologic de Turin, qu'èra mirgalhat en 160 tròç. L'egiptològ occitan Joan Francés Champolion que l'estudiè en lo bèth tornar hicat mantun tròç (a maugrat qui quauques horats i demorèn dinc au dia de uei). En mei de la succession deus reis, aqueth document que balha indicas suber la durada deus lors regnats.
Guèrra de Cent Ans
Lo cambiament d'aliança de Borgonha
Après lo sacre dau rèi Carles VII, lei Francés reprenguèron l'avantatge enterin que la situacion economica d'Anglatèrra veniá malaisada. Aquò causèt una aumentacion de la fiscalitat dins lei fèus anglés e un maucontentament creissent. Ansin, en aost de 1435, lo duc de Borgonha decidiguèt de cambiar de camp e de signar una aliança ambé França. En cambi, poguèt conservar lei territòris conquistats durant la guèrra. Aquela rompèt l'equilibri militar e entraïnèt de revòutas còntra leis Anglés, especialament en Normandia e a París, abandonada en 1436 per Anglatèrra.
Canon Reiau de Turin
center|800px|Dessenh deu papir
Guèrra de Cent Ans
La victòria de Carles VII
thumb|right|Pintura representant la batalha de Castilhon en [[1453.]]
La victòria de Carles VII se debanèt segon doas etapas principalas que son la presa de Normandia en 1450 e aquela de Guiana en 1453. La conquista de Normandia foguèt la pus aisada. La posicion anglesa èra afeblida tre la mitat deis annadas 1430. Per tenir la region, leis Anglés assaièron de negociar e de faire la patz. Ajudats per una revòuta de la noblesa francesa, obtenguèron la signatura d'una trèva en 1448.
Dins aquò, lei finanças d'Anglatèrra demorèron fragilas e la guèrra acomencèt tornarmai. Tre lo començament dei combats, la presa de Fougères per leis Anglés possèt lo duc de Bretanha a s'aliar ambé França. De mai, l'armada francesa èra d'ara endavant venguda una armada permanenta formada per de soudats professionaus e d'unitats fòrça organizadas. Ansin, en 1450, Carles VII averèt un succès decisiu a Formigny que permetèt la conquista de Normandia avans la fin de l'an.
La pèrda de Normandia entraïnèt una crisi politica grèva en Anglatèrra enterin que l'arribada d'abitants e de soudats refugiats de Normandia creèt una situacion sociala perilhosa. De revòutas aguèron luòc dins lo Kent, lo sud-oèst dau país e egalament a Londres. Lei defensas de Guiana, fèu istoric d'Anglatèrra en França, foguèron donc pas renforçadas. La region es donc aisament conquistada un premier còp per França en 1451. Se revoutèt en 1452. Pasmens, l'armada anglesa foguèt definitivament esquichada pendent la batalha de Castilhon e Bordèu e Baiona venguèron francesas en 1453.
Après aqueleis operacions, lei combats s'arrestèron entre França e Anglatèrra en causa de la guèrra civila anglesa de 1455-1487. Lo conflicte s'acabèt oficialament per la patz de Picquigny lo 29 d'aost de 1475 entre Loís XI e Edoard IV.
Consequéncias territorialas
Lei consequéncias territorialas principalas de la Guèrra de Cent Ans son una aumentacion de la talha dei territòris contraròtlats per lo rèi de França e la formacion dau poderós ducat de Borgonha vengut de facto independent durant la guèrra. Ansin, França a conquistat lo fèu anglés de Guiana e lo domeni reaiume es egalament d'ara endavant aumentat de divèrsei regions ocupadas per Anglatèrra durant la guèrra, especialament dins lo centre dau país. De lor caire, leis Anglés conservèron solament la vila de Calais dins lo nòrd de França e lei territòris pròches. Pasmens, Carles VII poguèt pas empachar la formacion d'un estat poderós dins l'èst de França reünissent Borgonha e Flandra. Serà la fònt de divèrsei conflictes durant lo rèine de son successor Loís XI.
Consequéncias politicas
Lei consequéncias politicas de la guèrra s'observan a l'escala continentala e dins leis afaires interiors de cada de cada país participant a la guèrra. Ansin, au nivèu continentau, la guèrra es caracterizada per l'aparicion e l'aumentacion dau sentiment nacionau dins cada país. Aquò permetèt l'emergéncia de França e Anglatèrra coma de nacions durant lei sègles seguents. Au nivèu interior, leis efècts de la guèrra foguèron fòrça diferents per lei dos reiaumes. Per lo premier, lo sistèma politic es caracterizat per un renforçament dau poder centrau tengut per lo rèi qu'aprofichèt la disparicion de la màger part de l'aristocràcia francesa durant lei combats. Au contrari, per lo segond, la noblesa tèn de sentiments d'independéncia que van contribuir a la guèrra civila de 1455-1487 e, per la seguida, a la limitacion dau poder reiau.
Consequéncias economicas
Coma per lei consequéncias politicas, l'efèct de la Guèrra de Cent Ans foguèt diferent per França e Anglatèrra. D'efèct, l'economia dau premier foguèt fòrtament afeblida per la succession d'operacions militaras sus son territòri e per la destruccion d'unei vilas coma Limòtges en 1370. En revenge, lo segond aprofichèt la guèrra per assegurar lo desvolopament de sei sectors agricòla e industriau, especialament dins lo domeni textil.
Velinas
Geografia
L'activitat e l'abitat se despartissen entre lo borg e Les Réaux (nom francés), sus la RD 936, au caireforc emb la RD 11, a mens de 2 km deu borg. Lo borg es un petit caireforc (RD 11, RD 10) sus un site de defensa, mès a mantengut una certana activitat comerciala, sostenguda per la preséncia de servicis publics (creacion deu collègi Olympe de Gouges inaugurat en 1984, residéncia de la comunautat de comunas, etc). Significativament deu pauc d'esperança sus sa valor comerciala i a quauquas decennias, maugrat son estatut de canton, lo Crèdit Agricòla i a pas creat de sucursala. Lo grand caireforc es Les Réaux, ric en activitats e dins una certana mesura en populacion, installada dins d'ostaus individuaus recents. Dempuèi lo començament de las annadas 2010 (2011 ? 2012 ?), l'installacion d'un supermercat Carrefour Contact e d'autres comercis risca rompre l'equilibri.
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
La prononciacion es [ve’linɒ]. Las fòrmas ancianas son Vellino, sus una moneda merovingiana, Velhini, au sègle XIII, en 1342, Velinis en 1342. Velinas s'explica per un nom latin d'òme *Vellinus, inferit de Vellius (Dauzat e Rostaing), o un nom galloroman Velinus o *Vellinus, que vendriá deu nom de la vila de Velia (Tanet e Hordé) , o un nom galloroman sense precision (site de las comunas de Dordonha) , o un nom gallic, atestat, Vellinos, emb un nom d'origina que seriá dins aqueu cas uellinā (Xavier Delamarre). Lo sens seriá « las tèrras, lo domeni, de Vel(l)inus ». Maugrat la fòrma donada per Delamarre, las atestacions deu segond millenari son au plurau, çò que justifica la grafia Velinas.
Charnècles
Charnècles es una comuna arpitana dau Daufinat, situaa dins lo departament d'Isèra e la region d'Auvèrnhe Ròse Aups.