cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Santa Ses
Origina del tèrme
L'allusion al Papa e a la siá autoritat coma Sieu Apostolica  o  Santa Ses o encara Santa Sieu, tira la sia origina del fach que l'avesque de Roma es considerat coma successor de Sant Pèire e coma lo cap suprèm de la Glèisa.
Clarmont-Farrand
Geografia
z-Es situada dins le Massís Centrau a una nautor de 410 m e z-es dominada per la linha daus Puèis (una chadena de volcans sopits) que culmina a 900 m.
A l’èst de Clarmont comenca la plana de Limanha banhada par le riu d’Alèir.
Santa Ses
Origina del tèrme
A la debuta los avesques de las glèisas localas qu'èran estats fondadas per un dels apòstols èran mencionadas coma "sieus apostolicas" mas amb lo temps aqueste tèrme venguèt reservat a l'avesque de Roma, en tant que Successor del Cap del Collègi Apostolic.
Clarmont-Farrand
Geografia
Clarmont z-es a la rescontra de dos grands ais d'autorotas : la A71 e la A75 (qui relia Besièrs embei París) e l'ais Bordèu / Sant Estève / Lion (embei las A89 e A72).
Santa Ses
La Sieu Apostolica e la Doctrina Catolica
La Doctrina Catolica dona al papa una seria d’atributs, coma la supremacia e la plenitud dels poders de regim (Poders Legislatiu, Executiu e Judiciari) e de magistèri.
Clarmont-Farrand
Clima
Le clima de Clarmont se caracteriza par una bien granda amplituda tarmica embei d'estius franc chauds e d'iviarns bien freids.
Santa Ses
La Sieu Apostolica e la Doctrina Catolica
D'un costat, aiçò implica la supremacia del poder del Papa per totas las questions concernent lo govèrn e la disciplina de la Glèisa, poder qu'es de mai plen e immediat e que se pòt exercir sus totes los pastors e totes los fisèls.
De l'autre, vòl dire que la foncion d'ensenhar de la Glèisa presenta un aspècte particular, en la persona del Sant Pontife, ja que lo sieu magistèri ordinari gaudís d'una consideracion especiala e qu'es l'unica persona que individualament a lo privilègi de l’infalhibilitat, es a dire, que quand definís coma revelada per Dieu una doctrina sus la Fe o la Morala, aicesta es considerada coma infalhibla.
Clarmont-Farrand
Clima
La linha daus Puèis arrèsta las niulas que vènon de l'oèst alimentant coma aquò las fonts coma Volvic, e maitot en demenir la pluviometria de Clarmont d'Auvèrnha que z-es una de las mai bassas d'Occitània.
Santa Ses
Contengut de la posicion de la Sieu Apostolica
La posicion de la Sieu Apostolica per çò qu'es de la Doctrina Catolica es la fidelitat a un contengut essencial que se basa sul Dictatus Papae, una seria de principis e nòrmas que son atribuidas a Gregori VII e que datan del sègle XI.
Lo Dictatus Papae conten los principis e las nòrmas seguentas:
Clarmont-Farrand
Istòria
200px|thumb|left|Estatua de Vercingetorix (òbra de [[Bartoldi), plaça de Jauda, Clarmont-Farrand]] Clarmont d'Auvèrnha z-es mencionada par le geografe grèc Estrabon embei son nom gal: Nemossos.
Santa Ses
Organizacion
Lo Papa governa la Glèisa Catolica a travèrs de la Cúria Pontifícia. La cúria pontifícia consistís en un complèxe de burèus qu'administran los afars de la glèisa al mai naut nivèl, en comprenent la Secretaria d'Estat, nòu congregacions, tres tribunals, onze Conselhs Pontificis, e sèt Comissions Pontifícies. La Secretaria d'Estat, jol cardenal secretari d'Estat, dirigís e coordina la cúria. Lo titular, a l'ora d'ara monsenhor Pietro Parolin (2016), es equivalent a un primièr ministre del Sieu. L'arquevesque Dominique Mamberti, Secretari de la Seccion de Relacions amb los Estats de la Secretaria d'Estat, agís coma ministre d'Afars exteriors de la Santa Ses. Parolin Foguèt nomenat en lo sieu papièr pel Papa Francesc lo 31 d'agost de 2013. Mamberti Foguèt nomenat en la siá carga pel Papa Benet XVI en setembre de 2006. esquèrra|vinheta| La [[Vatican|Ciutat de Vatican, lo territòri sobiran de la Santa Ses]] La Secretaria d'Estat es l'unic organisme de la Cúria que se tròba dins de la Ciutat de Vatican. Los autres son dins bastissas en desparièras parts de Roma qu'an dreches extraterritorials similars a las de las ambaissadas.
Clarmont-Farrand
Istòria
z-Èra una viala daus Arvèrnes que vencèron (embei le chapdau gallés Vercingetorix) las legions romanas a rasa de Clarmont, vès Gergòvia.
Santa Ses
Organizacion
Entre las principalas institucions de la Cúria mai activas son la Congregació de la doctrina de la Fe, que supervisa la doctrina de la Glèisa Catolica; la Congregació pels Avesques, que coordina lo nomentament dels avesques d'arreu del mond; la Congregació per la Evangelització dels Pòbles, que supervisa totas las activitats missioneres; e lo Conselh Pontifici per la Justícia e la Pau, que s'ocupa de la patz internacionala e afars socials.
Clarmont-Farrand
Istòria
Au sègle V, fuguèt assietjada e conquestada par los visigòts que la consarvon jusca l'an 507, chaçats par los francs.
Santa Ses
Organizacion
Tres tribunals exercisson lo poder judicial. La Rota Romana acaba las apellacions judicialas normalas, las mai nombrosas son aquelas relativas al presomptiu nul·litat del matrimòni. La Signatura Apostòlica es la Cort suprèma d'apellacion e administracion relativa a las decisions, quitament de la Rota Romana e de decisions administrativas dels superiors (avesques e superiors eclesiastics dels instituts religioses ), coma lo barrament d'una parròquia o eliminar a quauquarrés de la carga. Tanben supervisa lo trabalh d'autres tribunals eclesiastics en totes los nivèls. La Penitenciaria Apostòlica s'ocupa pas amb jutjaments extèrnes o de decrèts, mas qu'amb afars de consciéncia, la concession d'absolucions de censuras, dispenses, commutacions, de sancions, condonacions e d'autres favors; autreja tanben d'indulgéncias.
Clarmont-Farrand
Istòria
En 1095 le Papa Urban II lai presiquèt la Promèira Crosada.
La viala de Montfarrand fuguèt presa en 1388 per Peiròt de Fontans, rotèir dau partit anglés.
Santa Ses
Organizacion
La Prefectura de l'Ostal Pontifícia es responsable de l'organizacion de l'ostal papal, audiéncias e ceremònias (a despart de la part estrictament litúrgica).
Clarmont-Farrand
Administracion
Clarmont z-es devesida en 6 cantons:
Patrimòni
Clermont-Farrand z-es classada viala d'art e d'istòria.
Edificis religiós
thumb|210px|Nòstra Dama dau Pòrt
Monuments civils e luòcs remirables
210px|left|thumb|Opera Municipau
Nòtas
<references group="N"/>
Lista dels presidents de Liban
thumb|120px|Blason de Liban. Aquesta es la lista dels presidents e caps d'Estat de Liban, de 1926 fins a uèi.
Uèlh
thumb|right|250px|Uèlh uman L'uèlh (var. uelh, uòlh) es l'organ de la vision, es a dire qu'es l'organ que permet a un animal d'analisar la lutz per poder interagir amb lo sieu environament. L'uèlh detècta los fotons constitutius de la lutz al nivèl de la retina e los va transformar en senhals electrics que va mandar pel nèrvi optic fins al cortèx visual situat dins lo lòbe occipital del cervèl.
En foncion de las espècias, existisson diferents tipes d'uèlhs, de sensibilitats variadas, que van dels mai simples que detèctan pas que la lutz o la foscor, fins als pus complèxes (coma los uèlhs umans) que pòdon detectar formas e colors. La majoritat dels organismes complèxes, mamifèrs, aucèls, reptils, peisses, dispausan de dos uèlhs, que pòdon èsser situats sus un meteis plan, çò que permet de definir los imatges de forma tridimensionala (vision binoculara, pròpria dels umans); o sus de plans diferents, en obténer d'imatges separats (vision monoculara), coma a cò dels conilhs o dels camaleons.
Santa Ses
Organizacion
La Santa Ses se dissòlv pas amb la mòrt o renonciament d'un Papa. En lo sieu luòc, opèra jos un ensems desparièr de leis sede vacante. Pendent aquel Interregne, los caps dels dicasteris de la Cúria Pontifícia (coma los prefèctes de las congregacions) cessen immediatament en las siás foncions, en essent la las unicas excepcions lo penitenciari màger, que contunha lo sieu important papièr en relacion amb absolucions e dispensacions, e lo Camarlenc de la Santa Glèisa romana, qu'administra los bens temporales ( es a dire, proprietats e finanças) de la Sedença de Sant Pere pendent aquel periòde. Lo govèrn de la Seu, e doncas de la Glèisa Catolica, requè en lo Collègi Cardenalici. Lo drech canonic enebís al Collègi e al Camarlenc introdusir d'innovacions o de novetats dins lo govèrn de la Glèisa pendent aquel periòde.
Lo 2001, la Santa Ses aguèt unas intradas de 422.098.000 de lires italianas (unes 202 milions de dolars de l'epòca), e un benefici net de 17.720 milions de lires italianas (unes 8 milions de dolars). Cossent damb un article de David Leigh al jornal Guardian, un informe de 2012 del Conselh d'Euròpa identifiquèt la valor d'una part dels actius de proprietat del Vatican coma una quantitat en excès de € 680m (570m £); a comptar de genièr de 2013, Paolo Mennini, un foncionari papal a Roma, gerís aquela part dels Santa Ses actius que consistís en inversions britanicas, autras espleitacions europèas e un braç de comèrci de devisas. Lo jornal Guardian descriguèt Mennini e lo sieu papièr en la forma seguenta: «.''.. Paolo Mennini, qu'es lo banquer actual del Papa, dirigís una unitat especiala dins de la Vatican nomenada la division extraordinària de APSA -. Amministrazione Del Patrimòni della Sieu Apostòlica - que maneja lo "patrimòni de la Santa Ses" ". ''
Estatus en lo drech internacional
La Santa Ses es estada reconeguda, tant en la practica estatala e en la redaccion dels erudits legales modèrns, coma subjècte de drech public internacional, amb los dreches e obligacions anàlegs als dels Estats. Malgrat que la Santa Ses, a diferéncia de la Ciutat de Vatican, complís pas los critèris establits dempuèi fa de tempses en lo drech internacional de la condicion d'Estat -en avent una populacion permanenta, un territòri definit, un govèrn estable e la capacitat de dintrar en relacions amb autras estats -la siá possession de plena personalitat juridica en lo drech internacional se demòstra pel fach que manten de relacions diplomaticas amb 180 estats, qu'es un estat membre en divèrsas organizacions internacionalas intergovernamentals, e qu'es: "respectat per la comunitat internacionala d'Estats sobirans e tractats coma un subjècte de drech internacional qu'a la capacitat de participar a las relacions diplomaticas e dintrar en acòrdis vinculants amb un, divèrses o fòrça estats en vertut del drech internacional que son orientats en granda mesura a establir e preservar patz dins lo mond".
Diplomacia
[[Fichièr:Holy See relations.svg|vinheta|500x500px|Relacions exterioras amb la Santa Ses.
]] Dempuèi l'Edat Mejana la sedença episcopala de Roma es estada reconeguda coma una entitat sobirana. La Santa Ses (pas l'Estat de la Ciutat de Vatican) manten relacions diplomaticas formalas amb e pel mai recent establiment de relacions diplomaticas amb 180 estats sobirans, e tanben amb l'Union Europèa e lo Sobiran Orde Militar de Malta, aital coma relacions de caractèr especial amb l'Organizacion de Desliurança de Palestina; 69 de las missions diplomaticas acreditadas davant la Santa Ses son situadas a Roma. La Santa Ses manten 180 missions diplomaticas permanentas a l'estrangièr, que 74 ne son pas residenciales, de sòrta que fòrça de las siás 106 missions concrètas son acreditadas a dos o mai de païses o d'organizacions internacionalas. Las activitats diplomaticas de la Santa Ses son dirigdets per la Secretaria d'Estat (dirigida pel cardenal secretari d'Estat), a travèrs de la Seccion de Relacions amb los Estats. I a 15 estats reconeguts internacionalament amb los que la Santa Ses manten pas relacions. La Santa Ses es l'unica subjècte de drech internacional europèu qu'a de relacions diplomaticas amb lo govèrn de la Republica de China (generalament coneguda coma Taiwan) coma la representacion China,en luòc que lo govèrn de la Republica Populara de la China (veire de relacions entre la Santa Ses e Taiwan).
Saverne
Zabern en alemannisch (Saverne en francés) es una comuna francesa del departament del Bas Ren e de la region d'Alsàcia.
Santa Ses
Diplomacia
Lo Ministèri d'Afars exteriors e de la Commonwealth britanic parlar de la Ciutat de Vatican coma la "capitala" de la Santa Ses, malgrat que compara la personalitat juridica de la Santa Ses a la de la Corona en las monarquias crestianas e declara que la Santa Ses e l'Estat de la Ciutat de Vatican son doas identitats internacionalas. Distinguís tanben entre los trabalhadors de la Santa Ses (2.750 trabalhan a la Cúria Pontifícia amb 333 mai que trabalhan a las missions diplomaticas de la Santa Ses a l'estrangièr) e los 1.909 trabalhadors de l'Estat. L'ambaissador britanic davant la Santa Ses utiliza un lengatge mai precís, en disent que la Santa Ses "es pas la meteissa que l'Estat de la Ciutat de Vatican. ... (Se) es lo govèrn universal de la Glèisa Catolica e opèra dempuèi la Ciutat de Vatican." Aiçò concòrda exactament amb l'expression utilizada per la pagina web del Departament d'Estat dels Estats Units per donar informacion tant de la Santa Ses e l'Estat de la Ciutat de Vatican: el ditz tanben que la Santa Ses "opèra dempuèi la Ciutat de Vatican".
La Santa Ses es membre de divèrsas organizacions internacionalas e de grops, entre eles l'Agéncia Internacionala d'Energia Atomica (IAEA), l'Union Internacionala de Telecomunicacions, l'Organizacion per la Seguretat e la Cooperacion a Euròpa (OSCE), l'Organizacion per la Proïbicion de las Armas Quimicas (OPAQ) e lo Naut Comissionat de las Nacions Jonchas pels Refugiats (ACNUR). La Santa Ses es tanben una observaira permanent en divèrsas organizacions internacionalas, coma l'Assemblada Generala de las Nacions Jonchas, lo Conselh d'Euròpa, l'UNESCO (Nacions Jonchas per l'Educacion, la Sciéncia e la Cultura), l'Organizacion Mondiala de Comèrci (OMC) e l'Organizacion per l'Agricultura e l'Alimentacion. (FAO)
Saverne
Geografia
Saverne A situat en lo Bas-Rhin, a l'oèst d'aquel departament, près del limit Alsace/Lorraine.
Santa Ses
Relacion amb la Ciutat de Vatican e autres territòris
La Santa Ses participa coma observaire a l'UA, la Liga Araba, lo Conselh d'Euròpa, lo OEA, OIM e a las Nacions Jonchas e los sieus organismes de la FAO , l'OIT, la UNCTAD, lo PNUMA, l'UNESCO, UN-ABITAT, UNHCR, lo UNIDO, lo OMT , UNWTO, WFP, WHO, WIPO. Participa coma convidat a NAM, e coma membre de plen drech al IAEA, OPCW, OSCE.
Malgrat que la Santa Ses es estretament associada amb la Ciutat de Vatican, lo territòri independent que la Santa Ses es sus el sobirana, son doas entitats separadas e desparièras. Après la paissièra de possession italiana dels Estats Pontificis en 1870, la Santa Ses aviá pas sobeiranetat territoriala. Malgrat cèrta incertitud entre los juristas per çò qu'es de se poiriá contunhar d'agir coma una personalitat independenta en afars internacionales, la Santa Ses contunhèt en fach per exercir lo drech d'enviar e recebre de representants diplomatics, manténer de relacions amb los estats que compreniá las principalas poténcias de Russia, Prússia e Àustria-Ongria. Quand, cossent damb la decision del Congrès de Viena de 1815, lo nunci èra pas solament un membre del còrs diplomatic, mas lo sieu degan, disposicion que contunhèt d'èsser acceptada pels autres ambaissadors. En lo cors dels 59 ans que la Santa Ses aviá pas cap de sobeiranetat territoriala, lo nombre d'estats qu'avián de relacions diplomaticas amb el, que s'èra redusit a 16, en realitat aumentèt a 29.
Saverne
Geografia
La vila ocupa una posicion estrategica sul caulet de Saverne, un dels passatges naturales del scenari lorrain a la plana de Alsace a travèrs de las Vòges. A traversat pel GR 53-5 #que connècta Wissembourg a Masevaux per la crête de las Vòges.
Santa Ses
Relacion amb la Ciutat de Vatican e autres territòris
La Santa Ses, pas la Ciutat de Vatican, manten de relacions diplomaticas amb los Estats. Las ambaissadas exterioras son acreditadas davant la Santa Ses, pas a la Ciutat de Vatican, e es la Santa Ses quala establís los tractats e concordats amb autras entitats sobiranas. Quand serà necessari, la Santa Ses dintrarà en un tractat en nom de la Ciutat de Vatican.
Saverne
Geografia
Saverne est situé dans le Bas-Rhin, à l'ouest de ce département, près de la limite Alsace/Lorraine.
Santa Ses
Relacion amb la Ciutat de Vatican e autres territòris
Jols tèrmes del Tractat de Laterà, la Santa Ses a l'autoritat extraterritorial sus divèrses luòcs a Roma e dos luòcs italians defòra de Roma, en comprenent lo Palai Pontifici de Castel Gandolfo. La meteissa autoritat s'estend jol drech internacional sus la Nunciatura apostòlica de la Santa Ses dins un país estrangièr.
Saverne
Geografia
La ville est située à environ 40 kilomètres au nord-ouest de Strasbourg, sur le tracé de la D1004 (RN 4) et à environ 15 kilomètres de Wasselonne. Elle est traversée par le Zorn et le canal de la Marne au Rhin. Le chemin de halage du canal est emprunté par le grand itinéraire cyclable Eurovélo 5 (EV5 Via Francigena de Londres à Rome/Brindisi).
Santa Ses
Militar
E mai se, de la meteissa manièra que divèrsas poténcias europèas, los ancians Papas va reclutar de mercenaris soïsses coma part d'una armada, la Gàrdia Soïssa Pontifícia foguèt fondada pel Papa Juli II lo 22 de genièr de 1506 coma la gàrdia personala del Papa e contunha de complir aquela foncion. Apareis al Anuari Pontifici jos la "Santa Ses", pas dins l'"Estat de la Ciutat de Vatican". A fins de 2005, la Gàrdia aviá 134 membres. Lo reclutament es dispausat per un acòrdi especial entre la Santa Ses e Soïssa. Totes los reclutes lor cal èsser catolica, òmes celibataris amb ciutadania soïssa qu'an completat la siá formacion basica amb las Fòrças Armadas de Soïssa amb certificats de bona conducha, aver una edat entre 19 e 30 ans, e mesurar almens 175 cm de nautor. Los membres son armats amb armas pichonas e la alabarda tradicionala (tanben nomenat lo voulge soïssa),  e entrenats en tacticas de guardaespatlles.
Saverne
Geografia
La ville occupe une position stratégique sur le col de Saverne, un des passages naturels du plateau lorrain à la plaine d'Alsace à travers les Vosges. Elle est traversée par le GR 53-5 qui relie Wissembourg à Masevaux par la crête des Vosges.
Santa Ses
Militar
La polícia locala dins de la Ciutat de Vatican, coneguda coma lo Còrs de Gendarmeria del Vatican, aperten dins l'estat de la vila, pas a la Santa Ses.
Escut d'armas
La diferéncia entre los dos escuts d'armas es que los braces de la Santa Ses an la clau d'aur a la drecha e e la clau d'argent a l'esquèrra (cossí apareis tanben a l'escut de la sedença vacanta e en los ornaments exteriors dels escuts papals dels papas individuales), del temps que la disposicion invertida de las claus foguèt escuelhut pels braces del recentament fondat Estat de la Ciutat de Vatican en 1929.
Saverne
Istòria
De l'epòca de la vila gauloise, vengut camp romain, @dénommer "Tres Tabernae" fins als nòstres jorns, Saverne conserva las traces de lo sieu papièr istoric, de la siá vida passada, vestigis del mur de enceinte romain, mur medieval, glèisa romane, cloître, ostals ancians considerables, la vila se presenta jos totes los sieus atractius en un luòc natural excepcional, al pè de las montanhas boisées, coronadas de castèls-fòrts #que la environan, coma tant de sentinelles supèrbas e etèrnas.
De grands personatges an séjourné dins la vila savernoise, coma Goethe e Victor Hugo.
Final 1913 la vila es lo teatre de évènements a las ressonàncies internacionalas coneguts jol nom de incident de Saverne.
Saverne A #èsser liberada per la 2 division blindée del general Leclerc lo 22 de novembre de 1944, abans #qu'ajan pas liberat la plana de Alsace e Estrasburg.
Depuis 22 siècles, les grands courants historiques et culturels ont marqué la ville de leur empreinte.
De l'époque de la cité gauloise, devenue camp romain, dénommée "Tres Tabernae" jusqu'à nos jours, Saverne conserve les traces de son rôle historique, de sa vie passée, vestiges du mur d'enceinte romain, mur médiéval, église romane, cloître, maisons anciennes remarquables, la ville se présente sous tous ses attraits dans un site naturel exceptionnel, au pied des montagnes boisées, couronnées de châteaux-forts qui l'entourent, comme autant de sentinelles superbes et éternelles.
De grands personnages ont séjourné dans la cité savernoise, comme Goethe et Victor Hugo.
Fin 1913 la ville est le théâtre d'évènements aux retentissements internationaux connus sous le nom d'incident de Saverne.
Saverne a été libérée par la 2 division blindée du général Leclerc le 22 novembre 1944, avant que ne soient libérés la plaine d'Alsace et Strasbourg.
Sent Martin (Gers)
Sent Martin (Saint-Martin en francés) qu'ei ua comuna occitana de Gasconha situada dens lo departament de Gers e la region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.
Geografia
vignette|upright=1.6|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
Sus la mapa de Cassini (fin deu sègle XVIII), lo nom qu'es escrit St Martin de Horgues. Hòrgas que ven deu latin fabrica, qui volèva díser en latin « talhèr, obrador », puish « harga, talhèr de haure »; los escribas medievaus qu'escrivèven lo f- etimologic dens los mots gascons,. L'evolucion qu'es quauquarren com : fabrica > *hàbrega (3 sillabas) > *haurga (sincòpa, qui fòrça b a se vocalizar en -u; -au- avant -r- es instable e pòt donar -a- o -ò-, d'aquí las variantas hòrga / harga). Lo plurau qu'es generau dens los derivats de fabrica. Lo determinant qu'a dispareishut de totas las fòrmas legalas despuish la Revolucion. Sent Martin, en latin Martinus, avesque de Tors, qu'estó un evangelizator de las Gàllias au sègle IV, , e las parròpias qui pòrtan lo son nom que datan normalament de l'Antiquitat tardiva o de la Hauta Edat Mejana.
Chézeaux
Chézeaux es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Nauta Marna e la region de Champanha-Ardena.
Desertinas (Alèir)
Desertinas o puslèu Desartinas (en francés Désertines) es una comuna occitana de Borbonés situada dins lo departament d’Alèir e la region francesa d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament d'Auvèrnhe.
Comunas vesinas
400px|left|Distanças e posicion relativa
Auranha
Auranha (Auragne en francés) es una comuna lengadociana, situada dins lo departament de la Nauta Garona e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Geografia
Comuna de l'airal urban de Tolosa situada en Lauragués a 33 km Sud-Èst de la vila sul Tedèlon.
Istòria
Pendent l'Ancian Regime, Auranha èra de la diocèsi civila de Tolosa, doncas de la província de Lengadòc, de la generalitat de Tolosa, de l'archidiocèsi de Tolosa e de la senescauciá de Tolosa. En 1790, Auranha èra del canton de Montesquiu; en l'an IX, del canton de Nalhós (dempuèi 2015, d'Escalquens). Le vocable de la glèisa es Sent Martin.
Torre Manha
thumb|370px|La Torre Manha
La Torre Manha (del latin Turris Magna, valent a dire la granda torre) es un monument de l'epòca preromana e romana situat a Nimes (Lengadòc). S'inscriu dins un ensems arquitectural de granda valor dins l'encastre dei Jardins de la Fònt que compren tanben lo Temple de Diana.
Descripcion
thumb|left|350px|Dessenh de la Torre per J. Daubigny (fin del sègle XVIII) Demòra actualament pas qu'una part de la torre. Se sap qu'èra auta de 18 m a la fin dau sègle III abans J.C e que foguèt auborada fins a 36 m durant l'epòca romana. Uèi mesura pas que 32,50 m. Lo mètge e umanista suís Thomas Platter que passèt per Nimes la vegèt ja parcialament desparricada en 1596.
Uèi, en penetrar dins la Torre Manha se pòt veire, en negatiu, la torre de pèira seca de l'epòca preromana que dessús i es estat bastit lo monument roman.
Foncion probabla de la Torre Manha
Mantuna ipotèsi foguèt avançada per ensajar de definir la foncion iniciala de la torre. En temps dei romans, per encausa de son estructura integrada a l'encencha, podiá aver un ròtle defensiu e lo d'una torre de gacha o de senhals. En doblar son autor, lo poder roman tanben fasiá una demonstracion de sa poténcia. En 737 Carles Martèl la volguèt destruire per tirar aqueste endrech estrategic ai sarrasins. En 1185, dau temps dei comtes de Tolosa, venguèt una fortalesa.
Gestion de la torre
Foguèt restaurada e consolidada en 1845 per l'arquitècte Questèl. La torre uèi es gerida per la societat Culturespaces. Son accès principal se fa a partir dels Jardins de la Fònt.
Literatura
thumb|Gravadura de la Torre Manha facha per [[Charles-Louis Clérisseau|Clérisseau]] Existiguèt una escòla felibrenca e una cigala de majoral de la Torre Manha. L'escrivana Delfina Romieu aviá coma escais la Felibressa de la Torre Manha. La torre Manha venguèt celèbra pr'amor d'aquestes vèrses olorims:
Autra version transmesa oralament a Nimes:
(Es aicí del Princi de Galas que se parla. Aquesta version fa pas de vèrses regulars).
Saint-Éman
Saint-Éman es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Eure e Loir e la region dau Centre.
Geografia
Sant-Éman es a 4 km de Illiers-Combray, a 17 km de Courville-sus-Eure e a 26 km de Chartres. Lo Loir en naissent voreja la comuna.
Saint-Éman est à 4 km d'Illiers-Combray, à 17 km de Courville-sur-Eure et à 26 km de Chartres. Le Loir naissant borde la commune.
Istòria
Sant-Éman s'es trucat Éman, pluviôse an 2 (Deliberacion del Conselh General de la Municipalitat, n'aplicacion del decrèt del 16 d'octòbre de 1793 = 25 vendémiaire an 2).
Saint-Éman s'est appelée Éman, pluviôse an 2 (Délibération du Conseil Général de la Commune, en application du décret du 16 octobre 1793 = 25 vendémiaire an 2).
Oison
Oison pòt essèr:
Wittring
Wittring es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mosèla e la region de Lorena.
Geografia
Wittring A situat en una sivella de la Sarre a 13 km al Sud de Sarreguemines.
Wittring est situé dans une boucle de la Sarre à 13 km au Sud de Sarreguemines.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Las primièras fes #que se tròba Wittring en los tèxtes data de l'an 1298. A aquela data, lo comte Godefroy de Forbach #far #que de la mitat del vilatge al abbaye de Wadgasse. Lo'n pòrti de Lorraine, Charles II, respondi aquela donation. Lo abbé de Wadgasse renóncia a la part de Wittring e la "cedís" a Charles II. (Font : Wittring-sus-sarre - E. DIEBOLD - ed: Cooperativa d'edicion e d'impression Mètz)
Avrigney-Virey
Avrigney-Virey es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Nauta Sòna e la region de la Franca Comtat.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Pairac (de Belac)
Pairac de Belac o benleu mai simplament Pairac (Peyrat-de-Bellac en francés) es una comuna lemosina situada dins lo departament de la Nauta Vinhana e la region de la Novela Aquitània, ancianament de Lemosin.
Sos abitants s'apelan los Pairachons.
Geografia
miniatura|gaucha|Situacion de Pairac (de Belac) en Nauta Vinhana
Fai
Fai (Fay-sur-Lignon en francés, Fay-le-Froid davant 1922) z-es una comuna vivaresa d'Occitània situada dins lo departament del Naut Léger e la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament d'Auvèrnhe.
Geografia
A 1180 m, la vilòta tresplomba lo champèstre al nòrd, de 60 a 80 m, sus un dyke basaltic. Linhon, un riu afluent de Léger, passa dins la comuna.
Toponimia
Fai (atestacion de Faino, en 1097) ven del latin fagus, « fau », ame'l sufixe -inum. Segon Ernèst Negre, -n finala es muda dins la region [vivaroalpenca, mas al limit] e lucus seriá sosentendut, dins un sintagme faginus (lucus), qu'auriá coma aquò lo sens de « fageda » ; « bòsc » (sosentendut) « faï(n) » valdriá tanben. L'atestacion de 1097 permet donc de supausar, en acòrd amb Negre, una prononciacion [fa'i], venguda probablament [faj] per diftongason posteriora a 1097.
Istòria
Al començament del sègle X, La familha de Faÿ (nom francés), brancha dels Chaptuèlhs, installèt la fortalesa que faguèt nàisser la vilòta.
La Torre del Valle
La Torre del Valle es un municipi de la província espanhòla de Zamora dins la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Conakry
thumb|255x255px|left|Vista aeriana de la vila de Conakry. centrat|vinheta|255x255px
Miedes de Aragón
Miedes de Aragón es un municipi de la província espanhòla de Saragossa dins la Comunautat Autonòma d'Aragon.
Marquesat de Doçaiga
Lo marquesat de Doçaiga es un ancian estat italian, que foguèt un temps administrat amb lo comtat de Niça del temps del reialme de Piemont.
N'èran las comunas actualas de:
Istòria
En 1793, foguèt integrat dins lo departament francés deis Aups Maritims (districte de Menton, puèi de Mónegue, puèi arrondiment de Sant Rémol).
En 1860, demorèt çaquelà dins lo reialme de Piemont. Fa partida ara de la Província d'Impèria, dins l'estat italian.
Los sobirans èran de l'ostal de Doria.
Geografia
<mapframe zoom=10 latitude=43.95 longitude=7.6768 height=450 width=800 align=center text="Lo marquesat de Doçaiga (jaune) e Pinha (roge) dins la província actuala d’Impèria"> [{ "type": "ExternalData",  "service": "geoshape",  "ids": "Q16186",  "properties": {  "fill": "#ffffff",  "stroke": "#555555"  }}, { "type": "ExternalData",  "service": "geoshape",  "ids": "Q268067",  "properties": {  "fill": "#ffd700",  "stroke": "#ffff00"  }}, { "type": "ExternalData",  "service": "geoshape",  "ids": "Q268995",  "properties": {  "fill": "#ffd700",  "stroke": "#ffff00"  }}, { "type": "ExternalData",  "service": "geoshape",  "ids": "Q269038",  "properties": {  "fill": "#ffd700",  "stroke": "#ffff00"  }}, { "type": "ExternalData",  "service": "geoshape",  "ids": "Q269476",  "properties": {  "fill": "#ffd700",  "stroke": "#ffff00"  }}, { "type": "ExternalData",  "service": "geoshape",  "ids": "Q269717",  "properties": {  "fill": "#ffd700",  "stroke": "#ffff00"  }}, { "type": "ExternalData",  "service": "geoshape",  "ids": "Q269808",  "properties": {  "fill": "#ffd700",  "stroke": "#ffff00"  }}, { "type": "ExternalData",  "service": "geoshape",  "ids": "Q269516",  "properties": {  "fill": "#ff6347",  "stroke": "#ff6347"  }} ]
Santandèr
Santandèr (en espanhòl Santander) es la capitala de la comunautat autonòma espanhòla de Cantàbria (ancianament província de Santandèr). Sa populacion èra estimada a 181,802 abitants en 2007. Sa superfícia totala es de 35 km².
Aimé Ramond
Aimé Ramond, nascut lo 30 d'agost de 1918 a Montjard (Lauragués), mòrt lo 19 d'agost de 1944, foguèt un resistent e executat pels alemands a Rollens dins l'Aude amb Jean Bringer, Maurice Sevajols e Simon Batlle
Biografia
Filh d'agricultors, deurià èsser d'institutor.
Naoto Kan
Naoto Kan (n. 1946) es un avocat que foguèt primièr ministre de Japon.
Batalha de la Seuva de Tuchola
La batalha de la Seuva de Tuchola se debanèt dins lo corrent de la Segonda Guèrra Mondiala dau 1 au 5 de setembre de 1939. Foguèt la consequéncia d'una ofensiva alemanda (5 divisions) per rompre lei defensas polonesas (2 divisions e un grop operacionau ) dau Corredor de Dantzig. Aprofichant sa superioritat materiala, de problemas de comunicacions entre lei diferenteis unitats polonesas e la manca de preparacion de l'armada polonesa qu'èra pas en plaça lo 1 de setembre, leis Alemands capitèron d'enceuclar la màger part de seis adversaris lo 3 de setembre. Una partida de l'armada polonesa de Pomerània foguèt ansin anientada après dos jorns de combats suplementaris mai lo rèsta capitèt de sortir de la pòcha e se retirèt dins lo sector de Bydgoszcz. Lei pèrdas a l'eissida de la batalha son desconegudas per lei dos camps.
Occitanista (omonimia)
Occitanista se pòt aplicar:
Schaffhouse-près-Seltz
Schàffhöise en alemanic (Schaffhouse-près-Seltz en francés) es una comuna francesa del departament del Bas Ren e de la region del Grand Èst.
Pedro de Aycinena y Piñol
Pedro de Aycinena y Piñol (1802-1897) òme politic foguèt President de Guatemala entre abril e mai de 1865.
Sent Miquèu (Gers)
Sent Miquèu (Saint-Michel en francés) qu'ei ua comuna occitana de Gasconha situada dens lo departament de Gers e la region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.
Geografia
vignette|upright=1.6|centre|Comunas a l'entorn.
Comuna situada sus Baïsa e Baïsòla.
Toponimia
La comuna que pòrta lo nom de l'arcàngel Michaël, nom d'origina ebraïca,.
Grangues
Grangues es una comuna normanda, situada dins lo departament de Calvadòs e la region de la Bassa Normandia.
Michael Chang
thumb|right|Michael Chang Michael Te-pei Chang es un ex-jogaire de tennis nòrd-american, d'origina taiwan. Nasquèt lo 22 de febrièr de 1972 en Hoboken, Nòva Jersei (Estats Units). Arribèt a èsser nº 2 del mond e ganhèt Roland Garros. Chang 34 torneges e una Copa Davis (1990).
Se retirèt en 2003.
Mequinenza
Mequinenza es un municipi de la província espanhòla de Saragossa dins la Comunautat Autonòma d'Aragon. La municipalitat aperten dins la comarca del Bas Cinca. Es plaçada en l'extrèm oriental de la província de Saragossa e plaçada en la confluéncia de tres rius, l'Ebre e lo Segre, que pauc abans a recebut las aigas del Cinca. Lo sieu tèrme municipal a 307,45 km². La siá restanca, conegut coma Mar d'Aragon, bastit entre 1957 e 1964, a jonhètz capacitat de 1.530.000.000 m³ e es òm dels mai grans d'Espanha.
Economia
esquèrra|vinheta|330x330px|Mequinenza. La siá economia es basada en l'industria, la minería del carbon, la manufactura texila, la ramaderia porcina e ovina (e mai se aquestas darrièras se tròban ja en regresión), jonhètz creissenta agricultura de seca (almendros, olivos e de granatges) e regadío orientat cap al cultiu d'arbres frutales tales coma cerezos e de perseguèrs. Existís tanben jonhètz industria toristica amb granda potenciala de futur mai que mai mercés a la pesca e a la cultura. Mequinenza Recep visitants estrangièrs arribats practicament dempuèi los cinc de continents.
Las minas de lignito foguèron intensament espetadas pendent las doas de guèrras mondialas; lo transpòrt s'efectuaue per l'Ebre o per rota. A l'ora d'ara aquesta activitat se tròba entièrament en decadéncia, e mai se antiguamente i aviá permés a Mequinenza possedir jonhètz flòta de 16 llaüts (embarcaciones que transportavan lo carbon de Mequinenza e avián jonhètz capacitat de carga de 18 a 30 tonas), ja despareguda.
Òm dels principales referents industriales de la localitat es lo Polígono Industrial "Riols" plaçat en l'extrèm nordeste del tèrme municipal en lo limit amb la província de Huesca. Se tracta d'un espaci estrategic que dispausa de bonas comunicacions, a mièja ora de l'estacion d'AVE Lhèida-Pirineus, a ora e vint menutas de Saragossa e Tarragona e a près de doas oras de Barcelona. Lo Polígono "Riols" compta tanben amb una bastissa CEEI (Centre Europèu d'Entrepresas e Innovacion) aperat Centre de Emprendedores de Mequinenza consacrat a la començada de nòvas entrepresas de recenta creacion que vòlgan s'assolidar dins lo mercat. Lo centre fa partida de la Ret Aragonesa de Centres de Emprendedores (Ret ARCE).
Lenga
Mequinenza es un pòble bilingüe, doncas se plan la lenga oficiala es lo castelhan, la lenga mairala es lo mequinenzano, un dialècte del catalan. Mequinenza es totjorn estat una municipalitat qu'a ensajat dignificar la lenga que parla e en aqueste sens ja en los primièrs ans de la democracia, foguèt cabecièra en defensa de la siá lenga.
Lo 1 de febrièr de 1984 s'amassèron en lo Castillo de Mequinenza los cònsols dels ajuntaments de la zòna catalano-parlante d'Aragon amb lo conselhièr de cultura del Govèrn d'Aragon, José Bada Paniello. En aquesta session de trabalh s'elaborèt lo document conegut amb lo nom de Declaracion de Mequinenza que donèt origina a l'acòrd soscrich entre lo Govèrn d'Aragon e lo Ministèri d'Educacion e Sciéncia per poder implantar la matèria volontària del catalan en los centres d'ensenhament de las municipalitats que volguèron s'aderir.
Istòria
Cal destacar l'importància que qualques autors an donat la situacion dins aquesta zòna de la vila iberica de Octogesa, que joguèc un papièr important en lo desvolopament de la batalha de Ilerda. Dempuèi 1983 e coma part dels programas d'investigacion del Musèu de Saragossa, en collaboracion amb l'Ajuntament de Mequinenza e lo supòrt de la Deputacion Generala d'Aragon se menèron a tèrme jonhètz seria de catacions en tres luòcs: Los Castellets, Barranc de la Mina Vallfera e Riols I.
Nombrosas pinturas e grauats associats son estats trobats en Mequinenza, pertenecientes a l'Art rupestre de l'arc mediterranèu de la Peninsula Iberica, considerat Patrimòni de l'Umanitat per l'UNESCO en 1998.
Antiquitat e Edat mejana
La preséncia de fragments de ceramica “sigillata” decorada en de divèrses espacis amien a indicar jonhètz aucupacion romana. Julhet César en la siá òbra “De Bèl Civili” fa referéncia a la populacion de Octogesa que qualques istorians plaçan en Mequinenza.:"'Presa aquesta resolucion, comandan prene de barcas per tot l'Ebre e las condusir a Octogesa. Èra aquesta vila a la ribièra de l'Ebre, distante vint milas dels reales. Dispausan aicí formar un pont de barcas, e en fasent passar doas legions pel Segre, fortifican lo sieu camp amb un barrat de dotze pès'."Lo toponim de Mequinenza procedís de la tribu bereber Banú Miknasa que se li atribuís a el la fondacion de la meteissa amb la siá arribada a la peninsula entre lo 714 e 719. Pendent la reconquista, Alfonso I l'ocupèt en 1133 (e mai se los almorávides la reconquistaron pauc après) e foguèt reconquistada definitivament per Ramón Berenguer IV en 1149. Mequinenza Passèt als domenis de la familha nòbla dels Montcada, de senhors de la baroniá de Aitona. Se crei que s'establiguèron entre l'an 714 e l'an 719. En aqueste periòde se reedificaría la fortalesa defensiva. A lo-Idrisi, cronicaire de l'epòca, la descriu aital:"«Es pichona, mas a jonhètz granda fortalesa de fòrt aspècte e se tròba dins las frontièras d'a lo-Ándalus»." vinheta|Castell de Mequinenza. Mequinenza, Après mièg sègle de jurisdiccions realas dirèctas, anèt un señorío de l'ostal dels Montcada, amassa amb Aitona e Seròs. E son aquestes es quaus edifican l'important Castillo de Mequinenza. E e mai se la conquista crestiana seguissiá en pè, las tres de vilas foguèron mayormente musulmanas. Ans sorgisson après de conflictes entre Fraga e Mequinenza a causa de los sieus limits termierèrs. Lo 6 de setembre de 1246, per evitar de batalhas e de litigis, Pere de Montcada e la siá femna Sibila procedisson al amullaramiento de diches tèrmes, e mai se en escambi dels melhoraments autrejats als fragatinos, en respectant los tèrmes de las siás municipalitats, los òmes de la vila de Fraga se veson obligats a pagar en los Montcada cent maravedís d'aur. Mequinenza Evita pas la pèsta de 1348, qu'ocasiona fòrça victimas en aquesta escasença e tanben en los brots epidémicos dempuèi 1380. A raïtz d'aquò, de 1381 a 1387, l'enfant Juan lo Caçaire demòra en de divèrsas escasenças en lo Castillo.
En 1410, après la mòrt sens descendencia de Martín l'Uman e pendent las disputas sucesorias que desboquèron en lo Compromís de Casp, los partidaris del comte Jaime de Urgel en lo reialme d'Aragon organizèron lo sieu pròpri parlament en la localitat, en oposicion al de Alcañiz, dirigit pels leiales a Fernando de Trastámara.​ Desparièras guèrras coma la Guèrra Civila Catalana (1462-1472), la Guèrra de Secesión (1640-1652) e la Guèrra de Succession (1705-1714) tanben asolaron la populacion e lo castèl.
Edat Modèrna e Contemporanèa
En 1831 la localitat aperteniá als duques de Medinaceli e tanben al corregimiento de Saragossa. Per aquò, quand aquesta vila se convertís en cap d'una de las tres de províncias en qu'en 1835 seriá dividit l'ancian Reialme d'Aragon, Mequinenza seguís integrada dins la província de Saragossa.
Mequinenza Torna a èsser luòc d'importància pendent las Guèrras Carlistas e posteriorament en la Guèrra dels Matiners. En lo transcors de la darrièra Guèrra Civila (1936-39), lo sieu tèrme municipal foguèt scenari de cruentos de combats de la Batalha de l'Ebre, entre junh e novembre de 1938. Coma consequéncia d'aquò, lo sieu pont sus l'Ebre foguèt destruit e foguèt pas tornat a bastir fins als ans cinquanta.
L'arribada del sègle XX propicièc un increment de la demanda de carbon a causa de l'increment de l'industria. L'arribada de la Primièra e Segonda Guèrra Mondiala favoriguèt encara mai aqueste increment. Mas l'aparicion del camin de fèrre, la crisi de la navegacion fluviala e l'implantacion de l'energia electrica provoquèron lo bastiment de desparièras restancas idroelectrics en lo rio Ebre. Al s'iniciar las òbras e s'elevar lo nivèl de las aigas, fòrça mequinenzanos se vegèron obligats a partir o a abandonar la siá populacion que rebastiguèron al bòrd del riu Segre. Una Mequinenza mai modèrna e mai toristica mas que conserva encara lo remembre de lo sieu passat.
Castell de Mequinensa
La bastissa s'auça gaireben al bòrd d'un grand precipici, en essent una massa barrada de pro nautor, la siá planta es un cuadrilátero irregular, amb sèt torreones rectangulares excepto òm, lo mai robusto, qu'es curiosament de planta pentagonal. Dos torreones flanquean la pichona pòrta qu'es semicircular, jos escut e protegida per una buharda. Paucas fortalesas auràn un melhor emplaçament qu'aquesta, en contemplant un vast e impressionant païsatge, gaireben geologic, sus la confluéncia dels rius Ebre, Segre e Cinca e las siás tèrras circundantes. Daissa pas d'estonar que los Montcada, de senhors de la baroniá de Mequinenza escuelhèsson aqueste nin d'aglas per la siá mansion fortificada. La bastissa es un autentic Castillo-Palai, òm dels melhors que l'art gotic leguèc a la Corona d'Aragon, datat dins los sègles XIV e XV. vinheta|602x602px En los sieus principis foguèt una fortalesa araba, bastida per la tribu bereber dels Miknasa cap al sègle XII. Qu'a la fin de divèrsas conquistas, què en el en de mans de Ramón Berenguer IV, en passant ja definitivament a de mans dels crestians. Après de divèrses cambiaments de proprietari, en 1184 se li concedís lo castèl e la vila de Mequinenza, al marqués de Aitona, Ramón Guillén de Montcada, per passar posteriorament als duques de Medinaceli (Duquesa de Alba). Mas fins al sègle XV s'introdusisson pas las primièras reformas amb la fin de convertir la fortalesa militar en residéncia-palai.
Fòrça mai tard, pendent los ans 1700–1710 (Guèrra de Succession) en que se produsiguèt un cambiament de dinastia en Espanha (dels Austrias als Borbones) se transformèt e condicionèt lo castèl e los alrededores a una nòva forma de guèrra (amb d'armas de fuòc, artillería...) E foguèt aqueste lo moment que lo Duque de Orleáns comandèt en el bastir un camin qu'anava dempuèi Mequinenza en Tortosa parallel al riu, amb la fin de custodiar totas las barcazas (llaüts) que navegauen pel riu entre aquestas doas de populacions.
Pendent lo periòde 1808–1814 (Guèrra de l'Independéncia) lo castèl suportèt tres atacs de la part de Napoleon, mas fin finala en 1810 foguèt conquistat per las tropas del Mariscal Suchet, e apertenguèt fins a 1814 dins lo govèrn francés. (Mequinenza Passèt a èsser inscrich en de letras grandas en una de las colomnas exterioras en l'Arc del Triomfe de París.) Mas en febrièr d'aqueste meteis an e sens tirar ni un sol tir tornèt a de mans espanhòlas per mediacion d'una estrategia mai de l'espionatge de Van Halen.
Entre 1820 e 1823 aqueriguèt un papièr important, en suportant d'importants atacs Carlistas e en conservant guarnición militar que durèt fins a de principis del sègle XX en que s'abandona. Pendent la guèrra civila passa a èsser un castèl d'observacion e preson republicana e un còp finalizat la guèrra demòra en de tarcums fins que l'entrepresa ENHER o rebastís en lo decènni dels ans 50.
A l'ora d'ara lo castèl es proprietat de la Fondacion ENDESA. Per poder visitar lo castèl es de besonh sollicitar la visita amb anticipacion en lo Burèu de Torisme de l'Ajuntament de Mequinenza. Las visitas guidadas se realizan los dimars al matin amb sollicitud prealabla.
Lo Pòble Vièlh
esquèrra|vinheta|410x410px|Lo Pòble Vièlh de Mequinenza. Lo pòble de Mequinenza foguèt plaçat en lo marge esquèr del riu Ebre, e suportava los aigats d'un riu caprichoso que inundaba las parts bassas de la localitat quand aquelas apareissián. Mercés al riu Ebre, Mequinenza establiguèt un comèrci fluvial en tota nòrma, que donèt prestigi, non solament als fustièrs "calafateros" de Mequinenza mas tanben als "sogueros". En l'epòca de esplendor s'arribèt a aver una flòta de 16 llaüts (embarcaciones que transportavan entre 18 e 30 tonas). Pendent lo darrièr sègle, lo sieu mejan de vida principala es estat fondamentalament lo carbon e mai se en los darrièrs ans aguèt una fòrta descenuda de l'activitat.
Amb l'arribada de l'entrepresa ENHER la vida cambièt per la majoritat de las gents, en passant d'aver censados 4033 abitants a aver 5800 censados e près de 1500 mai sens censar. Fòrça d'eles èran trabalhadors arribats d'autras localitats per trabalhar en lo bastiment de la paissièra de Mequinenza. Las minas comencèron a barrar a causa de l'aumentacion significativa del nivèl d'aiga de la paissièra de Ribarroja. Començava aital un éxodo pels abitants de Mequinenza que qualqu'uns se partiguèron en el a l'estrangièr per trabalhar en la minería, d'autres a de desparièrs ponchs de la geografia espanhòla e una majoritat se demorèron qu'es en el a l'ora d'ara Mequinenza.A de fins de l'an 1974 la majoritat de la populacion èra ja installada dins los sieus nòus ostals. Mequinenza Se convertiguèt probablament dins lo primièr pòble d'Espanha que totes los sieus abitants èran en el los proprietaris de los sieus ostals.
Musèus de Mequinensa
esquèrra|sens_quadre|360x360px Ara, l'anciana populacion de Mequinenza s'es convertit en un grand pargue de la memòria a l'aire liure. Après que partís de la vila demorès anegada per las aigas de l'Ebre, s'es recuperat d'entre las runas los traçats originales dels carrèrs e part dels ostals que demoravan per lo dessús del nivèl de l'aiga. La Mequinenza anciana, lo “Pòble Vièlh” coma la coneisson los mequinenzanos, es una invitacion a passejar per los sieus carrèrs e callejones, a redescubrir part de l'anciana glèisa, imaginar los ancians muelles e conéisser mil istòrias, de curiositats e de legendas d'aquela millenària e istorica vila de navigairas e de minèrs. vinheta|303x303px|Musèus de Mequinenza. En los Musèus de Mequinenza, se pòt explorar una galariá sosterranha de carbon de mai de 1000 mètres de recorregut en lo Musèu de la Mina, recórrer l'istòria de la populacion fins a la desaparicion de la Mequinenza jos detlas aigas del rio Ebre en lo Musèu d'Istòria o descobrir cossí se viviá pendent la Preistòria en lo Musèu del Passat Preistoric. Inaugurats en 2006, son plaçats en lo Grop Escolar Maria Quintana.
Los Musèus de Mequinenza centran los sieus discorses en la populacion de Mequinenza, que foguèt inundada jos detlas aigas de l'Ebre e foguèt demolida. Se pòt actualament visitar part del casc ancian, lo castèl medieval de la vila e una mina de carbon de mai d'un quilomètre de longitud amb material istoric e de maquinas que son estats utilizadas per la extracción de carbon per mai de 150 ans en la conca minaire de Mequinenza. Se tròba tanben al bòrd dels Musèus l'Aubèrja "Camí de Sirga", qu'apleta lo nom de l'anciana rota qu'usavan los sirgadores per remontar lo riu Ebre amb los llaüts, unas embarcaciones que podián arribar a cargar 30 tonas de carbon.
Michael Stich
thumb|upright=0.85|Michael Stich Michael Stich es un èx-jogaire de tennis alemand. Nasquèt lo 18 d'octòbre de 1968 a Pinneberg, Alemanha. Arribèt a èsser nº 2 del mond e ganhèt Wimbledon en 1991. Stich ganhèt 18 torneges en individuals e 10 en dobles. Ganhèt tanben la medalha d'aur als Jòcs Olimpics de Barcelona. En representant e Alemanha, ganhèt en 1993 la Copa Davis e la Copa Hopman.