cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
StarCraft
Terrans
Dins lo rèsta dau Sector, l'egemonia confederada foguèt mau acceptada per certanei colonias. Per exemple, la planeta Korhal se revoutèt còntra la corrupcion dei senators confederats. Menats per Angus Mengsk, lei rebèls obtenguèron lo retirament dei tropas confederadas. Pasmens, en realitat, aquò èra una leca. Angus Mengsk e la quasi totalitat de sa familha foguèron lèu assassinats. Lo darrier subrevivent, Arcturus Mengsk, prenguèt alora la direccion de l'insureccion e s'alièt amb lo Protectorat Umojan còntra la Confederacion. La repòsta foguèt fòrça violenta : una ataca nucleara generala destruguèt Korhal. Dins aquò, Mengsk subrevisqèt car èra absent de sa planeta durant sa destruccion. Amb quauquei fidèus, fondèt lei Fius de Korhal, una milícia que perseguiguèt lo ocmbat còntra la Confederacion gràcias a de tacticas de guerilha.
L'arribada dei Zergs dins lo Sector Korpulu foguèt una suspresa per lei Terrans. De mai, l'amplor de la menaça foguèt pas compresa per lei diferentei faccions. La pichona colonia de Chau Sara foguèt ansin lèu conquistada per leis envaïsseires. Pasmens, aqueu succès durèt gaire. Tre la presa de Chau Sara, una flòta protoss bombardèt la planeta e i exterminèt tota forma de vida. La campanha terran de StarCraft e lo jòc començan amb l'arribada dei Zergs sus la planeta Mar Sara.
Leis unitats dei Terrans son inspiradas deis armaments terrèstres amb la preséncia de soudats armats de fusius, de carris de combat, de pèças d'artilhariá e de caçaires. Lei bastiments pus importants son equipats de reactors que permèton de lei desplaçar. Leis unitats mecanicas e lei construccions pòdon èsser reparadas. En revènge, es pas possible de garir leis unitats d'infantariá dins lo jòc originau car i a ges d'unitat medicala. De mai, se lei bastiments subisson de degalhs importants, un incendi acaba lor destruccion. Au combat, leis unitats terrans son consideradas coma equilibradas car an d'estatisticas intermediàrias entre aquelei dei Protoss e dei Zergs. Sensa aver la poissança dei Protoss, son generalament pus poderosas e mens rapidas que lei Zergs.
= Resumit de l'intriga =
Campanha dei Terrans
Dins la premiera partida dau jòc, lo jogaire incarna un cap militar de la colonia terrana de Mar Sara. Encargat d'enquistar sus una ataca extraterrèstra, descubrís lei Zergs e destrutz d'installacions de la Confederacion infectadas per leis envaïsseires. Pasmens, lo govèrn confederat – l'organizacion politica que dirigís lei colonias terranas dau Sector Koprulu – ordona l'arrestacion dau jogaire e de Jim Raynor, un marshal locau aguent ajudat a destrurre lei Zergs. Per permetre l'evacuacion dei colons menaçats, lo jogaire es obligat d'acceptar l'ajuda dei Fius de Khoral.
Amb Raynor, lo jogaire raganta lei Fius de Khoral e mena mai d'una mission per Arcturus Mengsk. Aquò permet ai rebèls d'anihilar la Confederacion gràcias a l'utilizacion d'un emetor d'ondas capable d'atraire lei Zergs dins la capitala. Venceire, Mengsk se proclama emperaire e ven lo cap de la màger part dei colonias terranas. Pasmens, durant lo procès, sacrifica son luòctenent, Sarah Kerrigan, çò qu'entraïna la revòuta de Raynor e dau jogaire. Amb un grop de milicians de Mar Sara, lei dos òmes capitan a s'esfugir après aver romput lei linhas dei Fius de Khoral.
Campanha dei Zergs
Dins la segonda campanha, lo jogaire incarna un cerebrat, una creatura encargada de dirigir un grop de Zergs. Dins un premier ensemble de missions, lo jogaire dèu protegir la crisalida Sarah Kerrigan. D'efiech, capturada per lei Zergs, l'èx-luòctenent dei Fius de Khoral es transformada per lei Zergs que son desirós d'aprofichar sei capacitats psionicas per renfòrçar sei fòrças.
Dins lo rèsta de la campanha, lo jogaire e sei tropas son engatjats còntra lo còrs expedicionari dau templier protoss Tassadar. Amb sei fòrças, Tassadar assaia d'enquistar sus lei Zergs per trobar un mejan de leis anientar. Aquò li permet de descubrir la resisténcia dei cerebrats ais armas convencionalas. En revènge, descubrís qu'un grop de Protoss eretics, lei templiers negres, a la capacitat de tuar definitivament un cerebrat. Pasmens, sa còntra-ofensiva es arrestada e l'execucion d'un cerebrat per lei templiers negres permet a l'Overmind, l'esperit que dirigís lei nèblas zergs de localizar Aiur, la planeta d'origina dei Protoss.
Saint-Léger (Pas de Calais)
Saint-Léger es una comuna francesa, situada dins lo departament del Pas de Calais e la region del Nòrd-Pas de Calais.
StarCraft
Campanha dei Protoss
La darriera campanha dau jòc comença sus la planeta Aiur onte lo jogaire es cargat de dirigir de còntra-ofensivas còntra lei Zergs. Après quauquei victòrias, permet de redurre la pression militara exercida per lei Zergs e lo Conclave, lo conseu que comanda lei Protoss, decidís de lo mandar dins lo Sector Koprulu per arrestar Tassadar. Pasmens, a son arribada dins la region, lo jogaire chausís de ragantar lo templier rebèl. Aquò entraïna una guèrra civila entre lo Conclave e la faccion fidèla a Tassadar.
Durant aquelei combats, lei rebèls protoss eliminan dos autrei cerebrats zergs gràcias a l'ajuda dau contingent de templiers negres menats per Zeratul. Aquò permet de conclure una trèva amb lo Conclave. Ajudats per lei Terrans de Raynor, lei Protoss de Tassadar e Zeratul atacan e destruson l'Overmind. Dins aquò, Tassadar es obligat de se sacrificar per assegurar la destruccion de la creatura.
Saint-Léger (Pas de Calais)
Geografia
La commune située dans le canton de Croisilles, s'appelle aussi Saint-Léger-les-Croisilles, dans le club des communes avec Saint-Léger.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
StarCraft
Campanha dei Protoss
StarCraft recebèt un acuelh positiu tant critic que comerciau. Lei sites Metacritic e GameRankings li dònan respectivament de nòtas de 88% e 93%. Se certanei jornalistas observèron de similituds importantas amb de jòcs precedents de Blizzard, la qualitat de l'intriga e de l'Univèrs creat e la diversitat dei tecnicas de jòc necessàrias per mestrejar lei tres faccions foguèron sotalinhadas. Au nivèu comerciau, mai de 1,5 milions de còpias foguèron vendudas en 1998 dins lo mond. Aqueu succès continuèt durant leis ans seguents amb un totau de 11 milions de còpias vendudas entre 1998 e 2009.
Gràcias a aqueu succès, una extension, StarCraft: Brood War, pareguèt en novembre de 1998. Prepausant tres campanhas e quauqueis unitats suplementàrias, foguèt tanben un succès amb 10 milions de còpias vendudas entre 1998 e 2007. Lo jòc venguèt un classic dei competicions de videojòc. Puei, una seguida, StarCraft 2: Wings of Liberty, foguèt editada en 2010, totjorn per Blizzard.
= Liames intèrnes =
= Bibliografia =
= Nòtas e referéncias =
Julhan
Julhan (Juillan en francés) qu'ei ua comuna gascona situada dens eth departament deths Hauts Pirenèus dera region administrativa d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
Era prononciacion qu'ei [yu'lyo] (grafia fonetica deths autors). Eras fòrmas ancianas que son : Bosone de Julhano, en latin, cap a 1065, Petrus de Julhano en latin, en 1095, Augerius de Jula, cap a 1110, P. de Julaa en 1145, De Iulla, Julhan ath sègle XII, Julha, cap a 1200-1230, Juglaa, Julhaa en 1253, Julhaa en 1285, De Julhano, en latin, en 1300 e 1313, De Juillano en 1342, De Julhano, en latin, en 1379, Julhan en 1429, Julha en 1541, Juillan (mapa de Cassini, ara fin deth sègle XVIII).
Segon Dauzat, Julhan que vien deth nom latin d'òmi Julius, dab eth sufixe -anum. Negre qu'aima mei eth nom latin d'òmi Julianus.
Segon Miquèu Grosclaude, Julhan que vien deth nom latin d'òmi Julius, dab eth sufixe -anum; qu'ei un nom de proprietat antica.
Xertigny
Xertigny es una comuna francesa, situada dins lo departament dels Vòges e la region del Grand Èst.
Geografia
Xertigny Se situa sul scenari de la Vôge a unitat|17|km al sud de Épinal, a unitat|19|km  a l'oèst de Remiremont e a unitat|12|km  al nòrd-es de Bains-los-Bains.
Las vias de comunicacion convergisson cap al Centre, mas l'abitat demòra pro escampilhat en lo divèrs caserius : Moyenpal, de Granjas, Amerey, L'Estacion, Lo Charmois, La Regingotte, Lo Bozet, Lo Roulier, Las Granjas Richard. Lo territòri pas bastit se parteja entre pradas e bòsques, aquelas darrièras en cobrint mai de 1800 a. Las nòvas municipalitats limitrophes son Charmois-lo Orgueilleux, Uzemain, Uriménil, Dounoux e Hadol al nòrd, Bellefontaine a l'èst, Plombières-los-Bains e Lo Clerjus al sud, e La Capèla-a los-Bòsques a l'oèst.
Xertigny se situe sur le plateau de la Vôge à 17 km au sud d'Épinal, à 19 km à l'ouest de Remiremont et à 12 km au nord-est de Bains-les-Bains.
Les voies de communication convergent vers le Centre, mais l'habitat reste assez dispersé dans les divers hameaux : Moyenpal, Granges, Amerey, La Gare, Le Charmois, La Regingotte, Le Bozet, Le Roulier, Les Granges Richard. Le territoire non bâti se partage entre prairies et forêts, ces dernières couvrant plus de 1800 ha. Les neuf communes limitrophes sont Charmois-l'Orgueilleux, Uzemain, Uriménil, Dounoux et Hadol au nord, Bellefontaine à l'est, Plombières-les-Bains et Le Clerjus au sud, et La Chapelle-aux-Bois à l'ouest.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Xertigny #Èsser primitivement una acampada romain, Certinium, sus la via en connectant Bains-las-Bains a Baccarat. En 730, una religiosa, santa Walburge, i auriá fach jaillir una fontaine ; es vengut la patrona de la parròquia.
En 1335, la comunitat se dòta d'un cònsol.
La guèrra de Trenta Ans (1618-1648) fach rabia a Xertigny. A Amerey, lo nom del luòc-dich las Bombédeyes tròba la siá origina en lo bombardement d'una marida camin de la Louvière, del temps que la tradicion orala de Amerey localiza un cementèri de soldats suedeses al luòc dich "Lo Pré Malgras".
En 1642, la peste es egalament la causa d'una mortalité importanta. Un grand cementèri a establit en rasa campanha, sul camin del étang dels Mottes.
Après la guèrra de Trenta Ans, Xertigny e Amerey fan partida, fins a la Revolucion del comtat de Fontenoy.
Lo 26 de febrièr 1790, Xertigny a escuelhut coma lo un dels 60 cabes-de luòcs de costat dels Vòges.
Lo 5 de març 1850, Alexis Lallemand, proprietari dels forges de Uzemain, installa una fabrica per la affinage de la fonte, de la ferraille e la étirage del fèrre, en un terren #que lududes aperten, sul lièch del ruisseau de Amercy, al luòc-dich « Los Batents de Rosey ».
1865 : lo jove elevat-marnais Victor Campion, vengut se fixar al cap de-luòc de la Vôge après estudis brassicoles a l'escòla bavaroise de Weihenstephan fonda la cerveseria «La Lorraine» a la effigie de Jeanne d'Arc. La siá succession tòrna a lo sieu gendre Henri Trivier e la societat reagrupa a travèrs de la França, cinc cerveseries e de nombrosas tavèrnas e depauses. Rachetée Per la tota poderosa cerveseria meurthe-e-mosellane de Champigneulles, La Lorraine barra definitivament las siás pòrtas, lo 30 de setembre 1966.
En Mai 1982 : Un espectacular accident ferroviaire sobrevé al viaducte de Granjas. Continuament a una collision amb un veïcul de trabalhs, un tren campula del viaducte.
Fours (Nièvre)
Fours  es una comuna francesa administrada per lo departament de la Nièvre de la region de Borgonha.
Geografia
Situat a de Nevers,  de Autun e  de Decize, Forns es unes pichons vilatge de 758 abitants (populacion legala de 2007) del sud-èst de la Nièvre, en lo Morvan, e traversat per la rota nacionala 81.
Xertigny
Istòria
thumb|La glèisa Santa-Walburge
Fours (Nièvre)
Geografia
Situé à 56 km de Nevers, 56 km d'Autun et 22 km de Decize, Fours est un petit village de 758 habitants (population légale de 2007) du sud-est de la Nièvre, dans le Morvan, et traversé par la route nationale 81.
Xertigny
Istòria
Xertigny fut primitivement un campement romain, Certinium, sur la voie reliant Bains-les-Bains à Baccarat. En 730, une religieuse, sainte Walburge, aurait fait jaillir une fontaine ; elle est devenue la patronne de la paroisse.
Fours (Nièvre)
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Xertigny
Istòria
En 1335, la communauté se dote d'un maire.
La guerre de Trente Ans (1618-1648) fait rage à Xertigny. À Amerey, le nom du lieu-dit les Bombédeyes trouve son origine dans le bombardement d'une maison chemin de la Louvière, tandis que la tradition orale d'Amerey localise un cimetière de soldats suédois au lieu dit "Le Pré Malgras".
Le 26 février 1790, Xertigny est choisi comme l'un des 60 chefs-lieux de canton des Vosges.
Le 5 mars 1850, Alexis Lallemand, propriétaire des forges d'Uzemain, installe une usine pour l'affinage de la fonte, de la ferraille et l'étirage du fer, dans un terrain qui lui appartient, sur le lit du ruisseau d'Amercy, au lieu-dit « Les Battants de Rosey ».
1865 : le jeune haut-marnais Victor Champion, venu se fixer au chef-lieu de la Vôge après des études brassicoles à l’école bavaroise de Weihenstephan fonde la brasserie «La Lorraine» à l'effigie de Jeanne d'Arc. Sa succession revient à son gendre Henri Trivier et la société regroupe à travers la France, cinq brasseries et de nombreuses tavernes et dépôts. Rachetée par la toute puissante brasserie meurthe-et-mosellane de Champigneulles, La Lorraine ferme définitivement ses portes, le 30 septembre 1966.
Mai 1982 : Un spectaculaire accident ferroviaire survient au viaduc de Granges. Suite à une collision avec un véhicule de travaux, un train tombe du viaduc.
thumb|La glèisa Sainte-Walburge
Campionat del Mond d'atletisme de 2009
thumb|75 px|right|... [[Atletisme... ]] thumb|250 px|right|... thumb|380 px|right|... [[Patz e silenci...]] thumb|300 px|right|... thumb|420 px|right|... [[abans estrambòrd e fervor !!!... ]] Los dotzens Campionats del Mond d'atletisme se debanèron a Berlin del 15 al 23 d'agost de 2009.
100 M.
thumb|300 px|right|... Finala del 100m...
200 M.
thumb|300 px|left|... n'[[Usain Bolt  al 200 m... ]]
400 M.
thumb|300 px|left|... Finala del 400m...
800 M.
thumb|300 px|right|... Finala del 800m...
5000 M.
thumb|300 px|left|... Finala 5000m sénhers... thumb|300 px|right|... en [[Kenenisa Bekele ... ]]
10 000 M.
thumb|200 px|right|... en [[Zersenay Tadesse ... ]]
3000 M. OBSTACLES
thumb|300 px|left|... Finala del 3000m obstacles...
MARATON
thumb|300 px|left|... n' [[Abel Kirui ... ]]
400 M. BARANHAS
thumb|300 px|right|... en [[Kerron Clement '... ]]
SAUT AMB PÈRGA
thumb|250 px|left|... en [[Steven Hooker ...]]
TRIPLE SAUT
thumb|300 px|left|... en [[Nelson Évora triple sautaire portugués... ]] thumb|300 px|right|... en [[Phillips Idowu ... ]]
PES
thumb|300 px|left|... en [[Ralf Bartels ... ]]
DISC
thumb|300 px|right|... en [[Robert Harting ... ]]
RELAI 4 X 100 M.
thumb|300 px|right|...n' [[Asafa Powell dins l'ultum relai de la finala del 4x100m... ]] thumb|300 px|left| ... Lo relai 4x100m jamaican...[[Imatge:Flag of Jamaica.svg|20 px ...]]
RELAI 4 X 400 M.
thumb|300 px|left|... Lo relai 4x400m australian... [[Imatge:Flag of Australia.svg|20 px... ]]
20 KM. MARCHA
thumb|250 px|left|... en [[Valierii Borchín ... ]] thumb|200 px|right|... n' [[Eder Sánchez ... ]]
100 M.
thumb|300 px|right|... Finala del 100m... thumb|280 px|left|... na [[Shelly-Ann Fraser e na Kerron Stewart ... ]]
200 M.
thumb|300 px|left|... n' [[Allyson Felix ... ]] thumb|300 px|right|... na [[Debbie Ferguson-McKenzie ... ]]
1500 M.
thumb|300 px|right|... Finala del 1500m...
MARATON
thumb|200 px|left|... L' esfòrç immens e intens del maraton... thumb|200 px|right|... na [[Yoshimi Ozaki ... ]] thumb|400 px|right|... na [[Bai Xue ... ]]
SAUT DE NAUT
thumb|300 px|right|... na [[Blanka Vlašić ... ]]
SAUT AMB PÈRGA
thumb|300 px|right|... na [[Monika Pyrek e n'Anna Rogowska ... ]]
SAUT DE LONG
thumb|300 px|right|... na [[Brittney Reese ... ]] thumb|300 px|left|... na [[Tatiana Lebedeva ...]]
BIGATANA
thumb|300 px|right|... na [[Steffi Nerius ... ]]
EPTATLON
thumb|250 px|right|... na [[Jessica Ennis ... ]]
RELAI 4 X 100 M.
thumb|300 px|right|... Lo relai 4x100m alemand... [[Imatge:Flag of Germany.svg|20 px ... ]]
RELAI 4 X 400 M.
thumb|300 px|left|... 4 x 400m... Lo relai jamaican... [[Imatge:Flag of Jamaica.svg|20 px... ]]
Caulet
Lo caulet o caul (var. chaulet, chaul) (en latin: brassica) es la planta tipa que dona nom a la familha Brassicaceae.
Los caulets, dins sas diferentas varietats, dins l'espècia Brassica oleracea, an coma precedent comun la varietat salvatge de caulet, Brassica oleracea oleracea, que se tròba sus las còstas e los bauces d'una granda part de l'Euròpa occidentala e qu'es tanben comestibla, e pasmens se fa pas objècte d'una cultura.
Descripcion
La varietat salvatja es una planta biennala, de fuèlhas entièras, carnosas e glabras d'un verd glauc, la tija es mièg-lenhosa e a de flors jaunas de quatre petals, fa lo fruch en silica amb divèrsas granas. Mercés a la cultura s'obtengèt diferentas varietats de caulet amb cabús o sens, de diferenta formas e talhas.
Varietats e formas
vinheta|Un cultivar asturian de caulet florit vinheta|Brassica oleracea acephala Ornamental
Lac Leman
Lo lac, d'una longor d'aperaquí e d'una largor maximala inferiora a, es en forma de creissent orientat de l'èst cap a l'oèst. Lo ribatge nòrd e las doas extremitats son soïssas (partejat entre los cantons de Genèva, de Vaud e lo canton de Valés), lo ribatge sud èst francés dependent del departament de la Nauta Savòia e de la region Auvèrnhe Ròse Aups. La frontièra passa al mitan del lac.
Lo Leman es traversat d'èst en oèst per lo Ròse que, amb dels apòrts, constituís lo principal afluent del lac. Sa formacion a d'originas multiplas : plegament tectonic per la part del Grand-Lac e accion del glacièr de Ròse pel Pichon-Lac (entre Yvoire e Genèva). S'es format durant la retirada del glacièr de Ròse après lo darrièr periòde glacari, i a près de 15,000 ans. Sas ribas son estadas fortament artificializadas.
Origina e geologia
Se plusors ipotèsis existisson sus la formacion del lac, las recercas mai recentas insistisson sul cavament del bacin de Leman per las avançadas del glacièr de Ròse durant las grandas fasas successivas de glaciacion. D'efièch, lo glacièr de Ròse cobrissiá la region de l'actuala Vevey d'aperaquí un quilomètre de glaç e la region genevesa d'aperaquí. Durant lo periòde Glaciari de Würm, lo glacièr de Ròse davalava dempuèi Valés e se desseparava en doas parts distintas al contacte de Jura ; una partissent cap al sud en direccion de Genèva puèi Lion, l'autra en direccion del nòrd sul plan soís per s'integrar al Ren. A la fin d'aquesta glaciacion, a la reculada del glaç, un afluent del Pichon Lac cavèt lo lindal d'Yvoire e metèt en comunicacion los dos bacins versants aperavans separats; lo Leman prenguèt aital sa forma actuala.
Salvatèrra
Salvatèrra (Sauveterre en francés) es una comuna carcinòla situada dins lo departament de Tarn e Garona e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
Las fòrmas ancianas son Salvaterra, en 1103, Salvaterra, en 1237 e 1257, ballivia de Salvaterra, en 1259, hospitali... castri de Salvaterra, en 1269, castri de Salvaterra, en 1271, Sanctus Joannes Salvaterra, en 1580, Sauveterre, sus la mapa de Cassini, a la fin del sègle XVIII. La prononciacion es [,salbɔ'tɛrrɔ]. Segon Dauzat e Rostaing o Negre, los noms del tipe salva tèrra son los d'una tèrra que beneficia del drech d'asil, acordat per la Glèisa. Salvatèrra seriá un sinonime de salvetat. Mès Jacques Astor considèra qu'aquel nom, aparegut al sègle XIII, correspond a d'airals que servián de proteccion a las raras de divèrs territòris o jurisdiccions. La definicion de du Cange es castrum cuius munimentis ab externa vi defendi et salvari possunt incolae, « castèl que gràcias a sas fortificacions los abitants pòdon èsser defenduts e aparats », çò que conten pas cap de nocion d'origina religiosa,.
Fulminat de mercuri
Lo fulminat de mercuri (II) es un compausat organomercuriau de formula generala Hg(CNO) 2. Descubèrt en 1788 per Claude-Louis Berthollet (1748-1822), es un solid blanc-gris pauc soluble dins l'aiga qu'a de proprietats explosivas. Fòrça sensible, sa manipulacion es perilhosa e es tanben un produch toxic en causa de la preséncia de saus de mercuri.
Es sintetizat gràcias a una reaccion quimica entre lo mercuri e l'acid nitric : Hg + 4 HNO 3 → Hg(NO 3 ) 2 + 2 NO 2 + 2 H 2 O Après dissolucion complèta dau metau, la solucion de nitrat mercuric es mesclada amb una solucion d'etanòl segon una reaccion exotermica que mena a la precipitacion dau fulminat de mercuri : Hg(NO 3 ) 2 + CH 3 -CH 2 -OH → -O-N+≡C-Hg-C≡N+-O- + 3 H 2 O + O 2
A partir deis ans 1830, lo fulminat de mercuri foguèt utilizat per fabricar d'amòrsas de municions e d'obús. Pasmens, foguèt pauc a pauc remplaçat après la Segonda Guèrra Mondiala per de compausats mens toxics e pus estables.
Konrad Emil Bloch
Konrad Emil Bloch (n. 12 de genièr de 1912 a Neisse - m. 15 d'octobre de 2000 a Lexington) foguèt un bioquimista alemand de nacionalitat nòrd-americana, premiat amb lo Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina l'an 1964.
Biografia
Après la pujada al poder del partit nazi a Alemanha emigrèt a Soïssa, ont i demorèt dos ans, e posteriorament emigrèt als Estats Units, ont aqueriguèt la nacionalitat nòrd-americana lo 1944. Trabalhèt al departament de bioquimia de l'Universitat de Columbia ont se doctorèt l'an 1938. Venguèt posteriorament membre del Departament de Quimia de l'Universitat de Cambridge, a l'estat nòrd-american de Massachusetts aital coma de l'Universitat de Chicago. L'an 1954 foguèt nomenat catedratic bioquimia a l'Universitat de Harvard, ont exerciguèt la docéncia fins lo 1985.
Moriguèt lo 15 d'octobre de 2000 a la siá residéncia de Lexington, Massachusetts, a consequéncia d'un arrèst cardiac.
Borsonada
thumb|250px|Borsonada e [[testiculs.]] La borsonada es un sac de pel que, per gaireben totes lo mammifèrs terrèstres mascles, es situat entre lo penis e l’anús. Apara los testiculs e los manten a una temperatura establa.
Explicacions
Per l’èsser uman, fins a la novena setmana de prenhesa, lo fètus mascle o femne presenta encara pas dos tuberculs generics que donaran per la filha las grandas labras de la vulva e la borsonada pel garçon. La fusion dels dos tuberculs es ja acabada vèrs la onzena setmana ne resulta una sutura. Vèrs lo seten o ueiten mes los testiculs descendan dins la borsonada. thumb|Borsonada umna, mostrada en dos estats: estat normal detendur a esquèrra, estat contractat a drecha, estat provoca pel freg per exemple La foncion principala de la borsonada es reputada d'èsser de mantenir los testiculs a una temperatura leugièrament inferieura a aquela del còs ( per l’Òme) per favorizar la produccion dels espermatozoïdes (espermatogenesi).
La regulacion termica se fa mecé al movement reflèxe du muscle cremastèr que, en contractant la borsonada, apròcha los testiculs del còs, retracta lo penis, e espessís la pel de la boesonada quand fa freg e lo contrari quand fa caud, favorizant la susada dona una temperatura intèrna mai bassa.
La pel de la bosonada poiriá aver un ròtle dins lo sistèma ormonal.
Lo cirurgian anglés Percivall Pott (1714-1788) aviá ja remarcat que los mainats qu'èra afectat (peque pichons) emplegats a ramonar las chiminèia èra fòrça mai a desvolopar un càncer de la bosonada a l’adat adulta, vèrs ), çò que foguèt un dels primièrs indicis de las causas environamentalas dels càncers.
Envelopas
La borsonada es la premièra envelopa d’un organ multisisa aparant lo testicul. Las autras son:
John Cabot
John Cabot (1450 - vèrs 1498) es un explorator italian au servici d'Anglatèrra. En 1497, dirigiguèt una expedicion qu'agantèt lo nòrd dau continent american. Dispareguèt en mar vèrs 1498-1499 dins lo corrent d'una segonda expedicion.
Walter Scheel
Walter Scheel (Solingen, 8 de julhet de 1919-Bad Krozingen, 24 d'agost de 2016) es un òme politic alemand, president de l'Alemanha Occidentala entre 1974 e 1979.
Giry (Nièvre)
Giry es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Nièvre e la region de Borgonha.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
São Paulo CF
Lo São Paulo Club de Fotbòl (en portugués: São Paulo Futebol Clube) es un club brasilièr de fotbòl de São Paulo fondat en 1930.
Companhiá neerlandesa deis Índias orientalas
thumb|right|Simbòl de la Companha.
La Companhiá neerlandesa deis Índias orientalas foguèt una companhiá comerciala fondada per lei Províncias Unidas en 1602. Dispareguda en 1799, foguèt una dei companhas pus poderosas de son epòca e aguèt un ròtle decisiu dins la formacion de l'Empèri coloniau neerlandés.
Esmery-Hallon
Inmery-Hallon (Sonme) en picard (Esmery-Hallon en francés) es una comuna francesa, situada dins lo departament de Somme e la region de Picardia.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Thuit-Hébert
Thuit-Hébert en normand (Thuit-Hébert en francés) es una comuna normanda, situada dins lo departament d'Eure e la region de la Nauta Normandia.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Casa Milà
250px|La casa Milà|thumb|250px|right|La pedrera
100pxLa Casa Milà, escaissada la Pedrera, es un edifici modernista que se trapa sul Passeig de Gràcia de Barcelona, a l'esquina de la carrièra de Provença. Foguèt la darrièra òbra civil dessenhada per Antoni Gaudí e foguèt bastida entre 1906 e 1910.
Una comanda de l'òme d'afar Pere Milà i Camps e de sa femna Roser Segimon i Artells, venent de Reus e veusa de lo ric indian, Josep Guardiola i Grau. Creèt una granda polemica a l'epòca, a causa de las audaciosas formas onduladas de la faciada de pèira e los fèrres obrats tòrts que decòran los balcons e fenèstras, dessenhats en granda partida per Josep Maria Jujol, que tanben projectèt qualques dels plafons de gèis.
Arquitectonicament es considerada coma una òbra innovadoira a causa de l'estructura de colomnas e dels estatges libres de muralhas de refenda. De tal biais que, la faciada –tota en pèira– es autoportaira, es a dire, sens aver de suportar las cargas dels estatges. Autre element d'innovacion foguèt la construccion del garatge sosterranh.
Istòria de l'edifici
Pere Milà i Camps èra un òme d'afar, aimador d'arts e espectacles, proprietari de la plaça de Taurs Monumentala (La Monumental), que voliá far de politica. Èra de familha borgesa, esnòb e fòrça ric, subretot pel son matrimòni amb Roser Segimon i Artells. Milà volguèt se desmarcar de la borgesiá barcelonesa e aquò lo menèt cap al passeig de Gràcia e contractar amb un arquitècte al vam. Costejant lo associats de son paire dins un negòci de cambe –que Josep Batlló– quan aquel se faguèt bastir la Casa Batlló, s'entendèt amb Gaudí e li assegurèt que l'òbra venenta la farà el.
Milà comprèt a la cantonada del passeig de Gràcia e la carrièra de Provença un ostal de familha proprietat de José Antonio Ferrer-Vidal lo 9 de junh de 1905. En setembre contractèt Gaudí per far son novèl ostal, e lo 2 de febrièr de 1906 presentèt lo projècte a l'Ostal de vila de Barcelona e comencèt las òbras, demolissent l'edifici preexistent puslèu que lo transformar, coma se faguèt per la casa Batlló.
L'edifici s'acabèt en decembre de 1910 e la proprietària demandèt a Gaudí que faga un certificat per abitar l'entresòl, causa que la vila autorizèt en octobre de 1911, e mudèron los Milàs aper i viure. Fin finala, lo 31 d'octobre de 1912 Gaudí faguèt lo certificat final per poder abitar l'ensemble dels estatges de la proprietat.
Criticas e polemicas
L'edifici respectava pas cap de nòrma d'estil convencional, per aquò recebèt fòrça criticas. Per començar, lo nom «la Pedrera» (Peirièra) es en fach un mal escais assignat pels ciutadans qu'aimavan pas son eterodoxia. . Junceda la presentava coma una «mona de Pasqua» e un autre de paella ne fasent caricaturas dins En Patufet. Ismael Smith Marí insinuava qu'aviá sofrit un tèrratrem coma a Messina, un autre l'assimilava a un imaginari Valhalla wagneriana o amb una defensa antiguèrra de la guèrra del Marròc, o amb un envan per a dirigibles. De proprietaris del passeig de Gràcia èran encolerats amb los Milàs e refusèron de les saludar, argumentant que la genialitat de Gaudí fariá baissar lo pretz de sol de la zona.
Des del punt de vista administratiu tanben provoquèt qualques polemica quand en decembre de 1907 l'Ajuntament arrestèt las òbras perque un pilar ocupava una partida del trpador respectant pas l'alinhament de las faciadas. Lo 17 d'agost de 1908 contra el se dubriguèt un dossièr perque despassava l'auçada prevista e lo volum bastit de. L'Ajuntament reclamava una multa de 100,000 pessetas (prèp de 25% del còst de l'òbra) o ben demolir los granièrs e teulat. La polemica trobèt una solucion un an e mièg mai tard, lo 28 de decembre de 1909, quand la Comission de l'Eixample s'agissiá d'un edifici monumental e calguèt pas qu'obèsa estrictament a las ordonanças municipalas.
Els Milà i Gaudí
Las relacions de Roser Segimon amb Antoni Gaudí èran pas gaire bonas, a causa de diferéncia de critèris sus la construccion e sus la decoracion e las finicions de l'ostal. Un exemple èra l'imatge monumentala de bronze d'una maire de Dieu del Roser, amb que Gaudí volguèt cofar la faciada, en omenatge al nom de la proprietària. Aquò se faguèt pas, mas demòra l'inscripcion mariala Ave gratia M plena Dominus tecum dins la partida superiora de la faciada. Las divergéncias continuas arribèron fins que Gaudí pòrte los Milàs al tribunal per una disputa sus los onoraris. Ganhèt Gaudí, en 1916, en donant las 105,000 pessetas que ganhèt per caritat mostrèt que. Los Milàs prenguèron una ipotèca sus la Pedrera per poder pagar.
Aprèp la mòrt de l'arquitècte en 1926, Roser Segimon vendèt una bona partida dels mòbles qu'aviá dessenhat Gaudí e tapèt divèrses elements decoratius originals, tornant decorar amb l'estil Loís XVI. Quand la Pedrera foguèt aquerida per la Caixa de Catalunya, los elements amagats tornèron a veire lutz aprèp la restauracion facha en 1990.
Desde 2013 foguèt aquerida per la Fundació Catalunya-La Pedrera.
La Guèrra Civila
A l'estatge Milà de la Pedrera, installèt sa demorança particulara lo Joan Comorera, secretari general del partit e lo conselh d'Economia de la Generalitat pendent una bona partida de la guèrra. En 1937, Comorera patiguèt un atemptat sens consequéncias a la pòrta de la Pedrera e alara bastiguèt un refugi al sosterranh per se protegir dels bombardaments. Quand entrèron las tropas franquistas dins la vila, los Comoreras deguèron fugir e los Milàs tornèron.
Cambiament de proprietat
En 1940 moriguèt Pere Milà e en 1946 son esposa Roser Segimon vendèt lo patrimòni, la Monumental a l'empresa d'espectacles Pere Balañá e la propretat a Josep Ballvé i Pellisé en societat amb la familha de Pío Rubert Laporta, conegut pels seus magazins comercials de la ronda Sant Antoni. L'operacion èra de 18 milions de pessetas per l'edifici e se crèt la Compañía Inmobiliaria Provenza, SA (CIPSA) per l'administrar. Roser Segimon contunhava a viure al estatge principal fins a sa mòrt en 1964. thumb|200px|Pintura decorativa d'[[Iu Pascual al plafons del vestibul d'accès e se tornèron veire aprèp la restauracion de 1987]] La nova proprietat dividiguèt lo primièr estatge de la carrièra de Provença en cinc apartaments en luòc del dos originals. En 1953 Francisco Juan Barba Corsini foguèt cargat de la construccion de 13 apartaments dins les granièrs, on fins aleshores hi havia hagut los savadors, de mens en mens utilizats i que venián insalubre, plen de descais e rebuts. Barba Corsini respectèt la volumetria e l'estructura originala de Gaudí, gausissent de la libertat que donava l'organizacion d'aquel espaci dubèrt e sens angles dreches. Los apartaments èran situats sul costat exterior de l'espaci, daissant com a passadís de distribucion la partida corba dels arcs que donan suls patis centrals, daissant atal la zona mai escura que i a entre lo dos patis coma a contribuidor de l'estatge. Èran d'apartaments de 2 o 3 salas, qualcuns amb un entresòl abitable, amb un dessenh e un mobiliari pròpi dels ans 1950, amb de material coma la brica, la ceramica o la fusta e un mobiliari de dessenh similar a aquel d'Eero Saarinen. Las òbres demandavan l'installacion de chemenèias pas en acòrdi al costat d'aquelas de Gaudí.
Retorn cap a la dignitat
Lo 24 de julh de 1969 l'òbra de Gaudí recebèt la reconeissença oficiala de Monument istoricoartistic. Èra un primièr pas per evitar la destruccion. Mas foguèt solament en 1984, amb l'inscripcion al Patrimòni Mondial de l'Umanitat, que comencèt un cambi dins sa proteccion. En Primièr l'Ajuntament de Barcelona temptèt d'installar a l'estatge nòble l'oficina de la candidatura olimpica pels jocs de 1992. Finalament, lo jorn abans Nadal de 1986, la Caixa de Catalunya comprèt la Pedrera per 900 milions de pessetas.
Lo 19 de febrièr de 1987 comencèron las òbras pus urgentas, coma la restauracion e netejatge de la faciada. Las òbras foguèron acabadas pels arquitèctes Josep Emili Hernández-Cros e Rafael Vila.
En 1990, dins lo quadre de l'Olimpíada Cultural, foguèt inaugurat lo restaurat a l'estatge nòble de Milà e l'exposicion del Quadrat d'or dedicada a l'arquitectura modernista del centre de l'eixample barcelonés.
L'edifici
thumb|esquerra|200px|Vista de la Pedrera en construccion
L'edifici es de bastits per estatge sus un terren de. Gaudí comencèt los primièrs esbòces dins son talher de la Sagrada Familha, ont concebèt l'ostal tota en corba, a l'exterior coma l'interior, en incorporant de fòrça solucions de geometria aplicada, e d'elements d'aspècte naturalista.
La Casa Milà es un ensemble de dos edificis que s'estructuran a l'entorn de dos patis que esclairan los nòu nivèls: sosterranh, planpè, entresòl, estatge principal (o nòble), quatre estatges superiors e trates. Lo sosterranh èra destinat al garatge, l'estatge principal a la residéncia dels senhors Milà, un apartament de, e dins la rèsta se distribuisson 20 abitatges per logar. L'estatge fin finala a forma d'un «8» asimetric. Los trates, que lotjavan los lavadors e los estendedors, forman un espaci isolant de l'edifici e tanben fixan los diferents nivèls del teulat.
Una de las partidas mai remarcables es lo teulat, coronat de lucarnas o sortidas d'escala, aeradors e chemenèias. Totes aqueles elements, bastits amb bricas cobèrts de calç, trencadís de marbre o de veire, an una funcion arquitectonica especifica e, pasmens, venan de vertadièras esculturas integradas a l'edifici.
La Casa Milà es un organisme unic, ont la forma exterior contunha a l'interior. Dins los apartaments cal destacar los plafons de gèis amb de relèus de gran dinamisme, lo trebalh de la fusta de las pòrtas, las fenèstras e lo mobiliari (malastrosament, uèi desaparegut), atal que lo dessenh del malonatge idrolic
Los escalièrs èren destinats pel servici, alara que l'accès dels apartaments es fesiá amb ancessors levat l'estatge nòble, ont Gaudí apondèt un escalièr de configuracion particulara.
Estructura
L'estructura de la Casa Milà se caracteriza per sa faciada de pèira autoportaire, es a dire qu'es doncas libre de las foncions de muralha de refend ligat a l'estructura interiora de cada estatge amb de travetas de fèrre corbas que cerclan lo perimètre de cada estatja. Aquel sistèma de construccion permet, d'un costat, de grandas duberturas sus la faciada, que permet mai dintrada de lutz dins los lotjaments, e d'un autre, l'agençament des diferents nivèls sus un estatge libre, de tal biais que totes los parets pòdan ser levats sense afectar l'estabilitat de l'edifici. Aquò permet de canviar los volums a volontat e modificar, sens problèmas, la distribucion interiora dels apartaments.
La faciada
thumb|180px|Fenèstras dels granièrs La faciada se compausa per grans blòts de pèira calcaria venent del Garraf pel primièr estatge e del peiral de Vilafranca pels estatges mai alts. Los blòts èran talhats en fàcia del site segon lo projècte de la maqueta, aprèp èran pujat cap a l'emplaçament ont s'acabèt de los ajustar per que s'alinhen e que lo tot constituisca una corba continua amb les pèças als cotats.
De la façana original de Gaudí han desaparegut algunes reixes dels locals de la planta baixa. El 1928, la sastreria Mosella que va ser la primera botiga de la Pedrera, va fer unes obres i va eliminar les reixes. Aquesta qüestió no va preocupar ningú, ja que, al mig del noucentisme, uns ferros recargolats no tenien gaire importància. Se'n va perdre la pista fins que uns anys més tard uns nordamericans varen fer donació d'una d'elles al MoMa, on està exposada.
Las campanhas de restauracion començadas en 1987, a la façana se tornèt plaçar de pèças de pèira qu'avian casut. Per demorar mai fidèl, se tirèt lo material del peiral originas de Vilafranca, alara qu'èra tancat.
Vestibul e patis
thumb|esquerra|180px| malonatge idrolic sul passeig de Gràcia La Pedrera presenta una solucion absolutament original dins lo tractament del vestibul per que demòre pas espaci tancat i fosc, mai dubèrt e clar en connexion amb los patis interiors que, tanben, donan d'importància a aquel luòc de passatge e dirèctament vesibles per quin accedís a l'edifici. I a dos patis, de forma redonda per aquel del costat del passeig de Gràcia e elliptica per aquel de la carrièra de Provença.
Los patis, estructuralament, son una pèça clau perque sostenon las cargas de las faciadas interiors. Lo sòl dels patis es sostengut per de pilars. Pel pati elliptic las bigas e travetas adòptan una solucion de construccion tradicionala, mai pel cilindric, Gaudí apliquèt una solucion engenhosa per las doas travetas cilindricas e concentricas tibadas per de bigas radialas al biais dels rais d'una bicicleta, van dempuèi un punt de la traveta exteriora fins a dos punts -superior i inferior- de la traveta centrala que fa foncions de clau de volta e trabalha en tension e compression simultanèament. De tal biais es suportada una estructura de dotze mètres de diamètre amb una pèça fòrça bèla e considerada coma «l'arma de l'edifici» amb una semblança evidenta amb las criptas goticas. .
L'accès, protegit per una immensa pòrta de fèrre obrat amb un dessenh atribuit a Jujol, èra traversada per las personas e automobilas, e que venián del garatge sosterranh, uèi convertit en auditori.
Pel malonatge de la casa Milà, Gaudí utilizèt un modèl de postam en escaire e amb de fustes de doas colors, e un malonatge idrolic de pèças exagonalas de color blava e motius marins que avian estat dessenhat per la casa Batlló e que Gaudí recuperèt per la Pedrera.
Los granièrs
Coma per la casa Batlló, Gaudí faguèt aplicacion de l'arc parabolic coma estructura de sosten de la cobertura, una forma que tanben utilizèt, sens encara lo nomenar, per las armaduras de fusta de la cooperativa de Mataró coneguda coma «L'Obrera Mataronense». Dins aquel cas, Gaudí utilizèt la tecnica catalana de la brica plana, importada d'Itàlia al sègle XIV.
Dins los granièrs èran los lavadors en una sala esclairida jos una cobertura en vòlta sostenguda per 270 arcs parabolics de diferentas nautors e separats d'aperaquí. Tal que semblan al esqueleta d'un animal enòrme o a la forma d'un palmièr e que donan un teulat pauc convencional, similar a un païsatge de val e puèges. La forma e situacion dels patis interiors fa que los arcs s'auçan mai quand l'espaci ven estrech e se baissa quan l'espaci ven larg.
Lo teulat e las chemenèias
thumb|180px|Guerrièrs «aparant» un fenestron Lo trabalh de Gaudí sul teulat de la Pedrera traguèt profèit de las experiéncias del Palau Güell mas amb una solucion clarament mai davancièra, creant de formas e volums mai nombosas, de mai granda e mens policroma.
Apareisson sul terulat sièis fenestrons o sortidas d’escala (quatre d'aqueles son cobèrts de trencadís de ceramica e qualqu'un susmontat d'una crotz doble tipica de Gaudí), vint e uièt chemenèias qualqu'unas gropadas, torcidas per que ne sortís melhor lo fum, dos aeradors mièg amagats que foncion es de renovar l’aire de l’edifici, coronant lo camin de ronda d’aquel castèl quimeric, quatre cupulins donan sus la faciada. Los Fenestrons abrigan tanben sèrvas d'aiga. Certans son en forma de cagaròl
Lo teulat escalonat de la Pedrera, escaissat «lo jardin dels guerrièrs» pel poeta Pere Gimferrer a causa de l’aspècte de las chemenèias que semblan aparar los fenestrons, se faguèt una restauracion radicala, eliminant las chemenèias apondudas aprèp Gaudí, e las antenas de television e d'autres elements que degradavan l'espaci. La restauracion tornat donar l’esplendor a las chemenèias e los fenestrons cobèrts amb de fragments de marbre e trencadís. Una de les chemenèias es coronada amb capelets de veire —que los anava far, segon que diguèt Gaudí l'endeman de la inauguracion de l'edifici, aprofeitant de las botelhas vuèitas de la fèsta—. Se lo faguèt amb las basas de las botelhas de champanha del passatge al segle XX. Lo trabalh dels restauradors permetèt de retrobar la fòrça originala del voladís de pèira d'Ulldecona, amb fragments de teule. L'ensemble a la meteissa color que la faciada, pasmens qu'aquí las tonalitats cremoses dominan.<id>: ruta
Mobiliari
thumb|180px|Pòrta de garric de l'apartament de mòstra. Sola doas se faguèron amb aquela decoracion Gaudí, com ja o aviá fach per la casa Batlló, dessenhèt un mobiliari especific per l'apartament nòble. Formava una partida de la concepcion qu'èra l'òbra d'art integrala pròpria al modernisme en que l'arquitècta assumís la responsabilitat dels aspèctes globals coma l'estructura o la faciada, coma de cadun dels detalhs de la decoracion, dessenh del mobiliari i complements, coma lampadaris, jardinièras, malonatge o plafons.
Aquò foguèt un autre punt de friccion amb la senhora Milà, que se planguèt qu'aviá pas cap de paret drech ont plaçar lo piano Steinway, que Roser Segimon jogava sovent e fòrça ben. La responsa de Gaudí foguèt:.
La consequéncia d'aqueles desacòrdis foguèt la pèrda de l'eiretatge decoratiu de Gaudí, perque la proprietària cambièt lo mobiliari e la transformèt de la distribucion de la salas quan Gaudí moriguèt. Demòran dins qualques colleccions particularas.
Concernissent las pòrtas de fusta de garric escultadas amb la gòrbia per Casas i Bardés, las faguèron solament per l'estatge Milà e de mòstra, perque quan la senhora Milà aprenguèt lo còst, decidiguèt que se ne fariá pas mai d'aquela qualitat.
Referéncias constructivas
Gaudí donèt a la vila un païsatge geologic, un bauç, una escultura abstracha amb de formas organicas de talha gigantesca. La Casa Milà es, de fach, lo trionf de la linha corba, que s’impausa amb una redondetat jamai vista abans.
Es evident que l'inspiracion de Gaudí per la Pedrera es una montanha, pasmens que aja pas d'acòrdi sus quina. Joan Bergós pensava qu'èran de los penjals de Fra Guerau a la serra de Prades. Joan Matamala optavan Sant Miquel del Fai, alara que l'escultor Vicente Vilarubias creava que l'inspiracion èran los bauces de Torrent de Pareis a Menòrca. D'autras opcions son les montanhas de Uçhisar en Capadòcia, (que Juan Goytisolo) o la Mola a Gallifa, segon Lluís Permanyer, se referent a una visita de Gaudí al luòc en 1885, fugissent una epidèmia de còlera a Barcelona.
Certans asseguran que la disposicion interiora de la Pedrera ven dels estudis que Gaudí faguèt de las fortalesas medievalas. Un imatge que renfortís l'idèa es lo teulat que fa semblar las chemenèias a de «sentinèlas» amb las sortida de las escalas a de grand casco. L'estructura de fèrre obrat de las pòrtas d'accès al vestibul fugís tota simetria, linha drecha o motiu repetetiu. Ben al contrari, fa pensar a las bofigas de sabon que se forman dins las mans o las estructuras cellularas vegetalas.
Collaboradors
thumb|180px|Òbras de gèis al plafond thumb|180px|Fèrre obrat dels balcons Gaudí avia una equipa d'arquitèctes que lo segondavan per la concepcion del projècte e en la supervision de las òbras, coma Domènec Sugrañes i Gras, Joan Rubió i Bellver e Josep Canaleta i Cuadras. Aquela equipa trabalhava en un burèu dins l'immòble precedent, abans que siá totalament destruit. Faguèron de dessenhs dels esboses de Gaudí, a partir del que l'escultor modelista en gèis Joan Beltran fasiá una maqueta.
El constructor causit per Gaudí foguèt lo meteis qu'aquel de la casa Batlló, Josep Bayó i Font e son fraire Jaume qu'èran encargat del cacul de las estructuras.
Jujol trabalhèt amb Gaudí dins certans dessenhes de la casa Batlló. Per la Pedrera, l'intervencion foguèt concrèta dins lo dessenh dels fèrres obrats dels balcons, los relèus d'estuc del plafons del primièr e las pinturas del plafons de la dintrada. Mai concretament, Jujol dessenhèt un dels balcons trabalhant al pè de l'òbra a la farga dels germans Badia e lo rèste foguèt realizat dirèctament pel fabre jos la supervision de Jujol.
Per las pinturas decorativas, los artistas qu'intervenguèron èran: Iu Pascual, Teresa Lostau, Xavier Nogués, Lluís Morell i Comet e Aleix Clapés. Per l'escultura, en mai del modelista Joan Beltran, i participèron, Carles Mani i Roig e Joan Matamala i Flotats.
Los industrials collaboradors:
Utilizacion actuala
L'edifici es uèi un centre cultural gerit per la Fundació Catalunya-La Pedrera. S'organizan d'activitats culturalas, exposicions temporalas, conferéncias disn l'auditori creat a l'espaci de l'ancian garatge. Dins los granièr i a «L'espaci Gaudí», un centre d'interpretacion de l'òbra de l'arquitècte: contèxte istoric i cultural, valors artísticas e innovacions tecnicas son arquitectura, tot amb orientacion pedagogica. En 2010 recebèt 1,224,893 visitors.
Amb pagament lo public pòt visitar lo teulat, amb las chemenèias e fimestron; los granièrs, amb los arcs parabolics de brica (L'espaci Gaudí) e, al darrièr estatge, una evocacion del biais que la borgesiá viviá a l'epòca modernista. Tanben se pòt visitar (liurament) lo vestibul amb los dos celdubèrts; dins l'estatge principal, se fan exposicions temporalas, e dins lo sosterranh, ancian gatge dels carris, i a l'auditòri.