cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Girolles (Iona)
Istòria
Al, una glèisa a bastit sul flanc d'un serral : l'empencha voûtes a nervures ogivales a retut los piliers obliques.En 1403, Jean III de Chalon-Arlay, en avent aguda coneissença del contengut de la carta que lo sieu pepin i aviá édigée en 1351, en çò que tanh als serfs del Abbaye de Sant-Martin de Autun a Girolles, que # lo sieu pepin renonciava per el al drech #que podiá i aver ès borgeoisies e adveux dels òmes de Girolles, #defendre als sieus baillis, chastelains e officiers, de ne recebre degun en borgesiá o confession .En 1451, Jean Petitjean, abbé de St Martin de Autun octroie lo drech de caça als abitants de Girolles. Es dicha en aquela charte que lo castèl aperten al abbaye.
En 1590, s'obten de rasar lo castèl, #çò que i aurà pas fach #qu'en 1594 a la mòrt de Henri III per las gents de Avallon. Los melhors matériaux aguèron utilizat per de nòus bastiments ; los fossés #èsser comblés (avián servit pendent un temps de réservoir per un molin a farina).
Al cors del, la familha Despence de Pomblain recebut las rèstas del castèl e #bastir una demòra pas luènh de la anciana bastiguèsse.
« La voie romaine d'Agrippa traverse le territoire de Girolles. La chaussée, enfouie sous la terre végétale, passe à 500 mètres au sud de l'église de Girolles se dirigeant vers Sermizelles ».
Au IX° siècle un château (dont il ne reste que l'un des côtés d'une tour carrée) défend le village. Il appartenait à l'Abbaye de Saint-Martin d'Autun, suite à un don de la reine Brunehilde. Donation confirmée par une bulle du Pape Alexandre III, réfugié en France en avril 1164: " Ecclesiam de Girollis " .«Le châtel et maison-forte dudit Girolles avec les fossés dont il est clos et environné et en icelui a une tour voûtée sous laquelle est le portail et entrée d'icelui châtel. Un corps de logis auquel est la salle dudit château. Une grande tour ronde avec quatre pavillons en icelle. Un autre corps de logis entre ladite tour ronde et une autre quarrée servant de montée, au-dessous de laquelle est une prison criminelle, auquel corps de logis il y a une autre chambre servant de chapelle et une grande chambre au-dessous de laquelle sont les cuves et vinées desdits seigneurs. Plus il y a une grosse tour carrée regardant sur le verger en laquelle il y a une chambre, au-dessous d'icelle une cuisine. Un autre corps de logis servant de cellier et grenier joignant laquelle et entre la tour ronde appelée la Guette est la grange desdits seigneurs, plus entre ladite tour ronde et la tour dudit portail sont les étableries dudit châtel et maison-fort »
Au, le village est mentionné sous le nom de Girolloe.
En 1297, Johannes, curé de Girollis, donne des terres à l'Abbaye de Saint-Martin d'Autun .En août 1335, une ordonnance des commissaires du Duc, Eudes IV de Bourgogne, révoque les lettres de bourgeoisie accordées par les officiers du roi, au bailliage de Sens, à 53 habitants du bourg de Girolles, près Avallon, et les replace dans la condition de taillables et mainmortables où ils étaient auparavant.
Au, une église est construite sur le flanc d'un coteau : la poussée des voûtes à nervures ogivales a rendu les piliers obliques.En 1403, Jean III de Chalon-Arlay, ayant eu connaissance du contenu de la lettre que son grand-père avait édigée en 1351, au sujet des serfs de l'Abbaye de Saint-Martin d'Autun à Girolles, par laquelle son grand-père renonçait au droit qu'il pouvait avoir ès borgeoisies et adveux des hommes de Girolles, défendit à ses baillis, chastelains et officiers, d'en recevoir aucun en bourgeoisie ou aveu .En 1451, Jean Petitjean, abbé de St Martin d'Autun octroie le droit de chasse aux habitants de Girolles. Il est dit dans cette charte que le château appartient à l'abbaye.
En 1590, on obtient de raser le château, ce qui ne sera fait qu'en 1594 à la mort d'Henri III par les gens d'Avallon. Les meilleurs matériaux furent utilisés pour de nouvelles constructions ; les fossés furent comblés (ils avaient servi pendant un temps de réservoir pour un moulin à farine).
Au cours du, la famille Despence de Pomblain acquit les restes du château et construisit une demeure non loin de l'ancienne bâtisse.
Nòtas
<references group=N/>
A Thousand Suns
A Thousand Suns (en occitan: "Un milièr de solelhs") es lo nom del quatren album del grop american Linkin Park. Foguèt editat lo 14 de setembre de 2010.
Cantons de Charanta
Lista daus 19 cantons de Charanta: Canton d'Engoleime-1 - Canton d'Engoleime-2 - Canton d'Engoleime-3 - Canton de Boëme-Échelle - Canton de Boixe-et-Manslois - Canton de Charanta e Boniura - Canton de Charanta-Champanha - Canton de Charanta Nòrd - Canton de Charanta Sud - Canton de Charanta e Vinhana - Canton de Conhac-1 - Canton de Conhac-2 - Canton de La Couronne - Canton de Gond-Pontouvre - Canton de Jarnac - Canton de Touvre-et-Braconne - Canton de Tuda e La Valeta - Canton de Vau de #Nouère# - Canton de Vau de Tardoira
Economia d'Ongria
Ongria, a l'intrada dins l'Union Europèa esperava modernizar la sieuna agricultura, estabilizar la sieuna economia e l'assegurar de crisis, modernizar e desvolopar las siás infrastructuras e recebre d'ajudas economicas pel desvolopament de las siás regions. Après la casuda del comunisme, lo país faguèt la transicion d'una economia centralizada e planificada cap a una economia de mercat e actualament lo sector privat respond per 80% del produch interior brut. . Las inversions e la possession d'entrepresas ongresas per estrangièrs acumulan mai de 60 mil milions de dolars dempuèi 1989. Las mesuras d'austeritat prepausadas pel FMI redusiguèron lo deficit budgetari de mai de 9% en 2006 per 3,3% del PIB en 2008.
Julius Leber
Julius Leber (Biesheim, 16 de novembre de 1891 - Berlin, preson de Plötzensee, 5 de genièr de 1945), es un resistant alsacian contra lo nazisme.
Colmenar
Colmenar es un municipi de la província espanhòla de Malaga e de la Comunautat Autonòma d'Andalosia.
La Bèla de Mai
La Bèla de Mai es un quartier popular de Marselha, situat dins lo tresen arrondiment.
Foguèt cantat especialament per lo grop Massilia Sound System. Se i tròba l'anciana factura dei tabacs, e lei famós estudiòms de cinèma de la Bèla de Mai e de la cadena de television marselhesa LCM.
Lo canton de Marselha La Bèla de Mai èra abans 2015 un dei cantons electoraus dau Conseu Generau dei Bocas de Ròse.
Hayato Ikeda
Hayato Ikeda (1899-1965) avocat, economista e òme politic foguèt primièr ministre e Japon entre 1960 e 1964.
Alans
Alans (Alos en francés) es una comuna lengadociana en País d'Albi dins lo departament de Tarn e de la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
Lo nom es atestat mai d'un còp : Alans, al sègle X, Alas, en 1259, Alanis, en 1382. Es lo nom d'un dels pòbles barbars establits en Gàllia a partir del sègle V : los alans. Lo nom d'aquel vilatge que deviá èsser poblat d'alans, foguèt donat, probablament, per d'abitants gallo-romans d'autres vilatges. Lo grope -an se pronóncia sovent [-ɔ] en lengadocian. Dauzat, qu'escriviá abans Negre, citava, après Rohlfs, lo nom de persona latin Allus, ambe lo sufixe -anus, mas l'ipotèsi de Negre es la pus versemblabla.
Vulvoz
Vulvoz es una comuna francesa, situada dins lo departament de Jura e la region de Franca Comtat
Chastèlmelhan
Chastèlmelhan (nom occitan istoric ), benleu Chastiaumelhan en occitan moderne (Châteaumeillant en francés), es una comuna que se situa au limit d'Occitània del costat francés e en Borbonés. Se tròba dins lo departament de Char e la region dau Centre e Vau de Léger.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Revienut de solidaritat activa
Lo Revienut de solidaritat activa (o RSA) qu'ei un dispositiu de revienut minimum e d’ajuda sociau francés, a l'òra d'ara en experimentacion dens 34 departaments en França despuish mai de 2007. Lo RSA qu'ei destinat a remplaçar lo revienut minimum d'insercion (RMI), l'allocation de parent isolat (API) e lo prèmi per l'emplec (PPE) entaus allocataris deus minima sociaus, e a lutar contra lo fenomèn deus "tribalhadors praubes".
Qu'ei estat promovut en França per l'Agéncia navèra de las solidaritats activas (ANSA) gavidada per Martin Hirsch, nomat haut comissari a las Solidaritats activas contra lo praubèr au sen deu govèrn Fillon en mai de 2007. La lei TEPA, o "paquet fiscau", votada en agost de 2007 qu'a aviat l'experimentacion deu RSA dens 34 departaments, en prumèras sonqu'entaus beneficiaris deu revienut minimum d'insercion (RMI). L'experimentacion argançada dab l'Agéncia navèra de las Solidaritats activas que tocava alavetz uas 90 000 personas, de las quaus enter e  e serén "tornadas hicar en emplec".
Clamenç VI
Pierre Roger (1291-1352) venguèt papa jol nom de Clamenç VI (var. Clement VI).
Arièja (cançon)
Arièja, ò mon país es l'imne del país ariegés. Foguèt escrit pel curat de Miglòs, l'abat Maurin-Sabàs.
Arièja! '''Arièja! Ò mon país!''' Ò tèrra tant aimada Maire tant adorada De près, de luènh, totjorn Ton nom me rejoís. '''Arièja! Ò mon país!'''
Aimi d'amor tas montanhas supèrbas L'ivèrn lor met un blanc abilhament Mès dins l'estiu demest las nautas èrbas Les anhelons reguitnan fòlament
Aimi tanben tas campanhas polidas Ont tot prospèra, e la vinha e les blats Tos rius d'argent, e tas pradas floridas E tos planèls de bòsques coronats
Per l'auselon, fasca solelh o pluèja Le pus bèl nis serà totjorn le sieu Som Ariegés! Daissatz-me mon Arièja Cap de país n'es polit coma'l mieu
Ò mon país tan doç a ma memòria Ton nom aimat es gravat dins mon còr Ont som nascut, Dieu vèrga que me mòria Jol mieu cèl blu qu'aimi lo solelh d'aur.
Vejatz tanben
Cançon tradicionala en occitan
Parla Patois
es lo títol d'un album dau grop marselhés Massilia Sound System que pareguèt en 1992.
Houdelmont
Houdelmont es una comuna francesa, situada dins lo departament de Meurthe e Mosèla e la region de Lorena.
Garasia adivasi
Lo garasia adivasi es una lenga indoariana parlada en Índia.
Houdelmont
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Garasia adivasi
Localisacion
La lenga es parlada dins los districtes de Banaskantha e Sabarkantha en Gujarat.
Classificacion
Lo garasia adivasi fa partida del grop bhil de las lengas indoarianas centralas, una branca de las lengas indoarianas, que fan partida de la familha indoeuropèa. La lenga per una populacion, los garasias, qu'una autra part parla lo garasia rajpot.
Plovan
en breton (Plovan en francés) es una comuna bretona, situada dins lo departament de Finistèrra e la region de Bretanha.
Saint-Martin-au-Bosc
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Batalha de Metemma
La batalha de Metemma ò batalha de Gallabat se debanèt dau 9 au 10 de mai de 1889 entre l'Empèri Etiopian e lo Sodan Madista. Es un eveniment important de l'istòria d'Etiopia en causa de la mòrt de l'emperaire Yohannes IV. La batalha s'acabèt per una desfacha etiopiana e una victòria madista mai lei pèrdas dei venceires èran tròp importantas per l'esplechar.
La batalha foguèt entraïnada per una incursion madista que capitèt de pilhar Gondar, capitala istorica d'Etiopia. Lo negus Yohannes IV decidèt après mai d'una esitacion d'organizar una expedicion per atacar a son torn lo territòri sodanés. Reüniguèt una armada de 150,000 òmes que se turtèt a una fòrça madista, en partida fortificada, de 85,000 combatents. Gràcias a un equipament e un comandament melhors, leis Etiopians rompèron la linha defensiva dei Madistas que subiguèron de pèrdas importantas. Pasmens, avans l'afondrament finau de la defensa, Yohannes IV, que menava sei tropas segon la tradicion militara etiopiana, foguèt tuat entraïnant la dispersion de l'armada etiopiana. Quauquei jorns après la batalha, un grop de Madistas capitèt d'infligir una desfacha novèla ai rèstas de l'armada etiopiana e de capturar lo cadabre de Yohannes. Sa tèsta foguèt mandada a Òmdurman coma simbòl de la victòria.
La mòrt dau negus entraïnèt un periòde de crisis intèrnas en Etiopia ambé la presa dau poder per Menelik II que deguèt luchar còntra Ras Mengesha, eiretier legitim de Yohannes IV. Regardant lei Madistas, avián perdut la màger part de sei tropas experimentadas e sei pèrdas totalas èran belèu superioras a seis adversaris. Ansin, lei dos camps arrestèron leis operacions importantas e se limitèron d'ara endavant a d'escaramochas frontalieras.
Genre
Lo genre pòt essèr:
1. una distincion de la gramatica que classifica las paraulas variablas. Se destria, segon las lengas, tres genres: masculin, femenin e neutre.
Lo genre es una caracteristica dels noms substantius e dels adjectius.
En occitan lo genre s'es reduch a dos (masculin e femenin) e s'es perdut lo neutre que i aviá en latin (a l'excepcion de qualques pronoms).
2. une classificacion dels èssers vius. Vejatz: Genre (biologia)
3. segon la logica d'Aristòtel, una de las manièras de devesir los objèctes e èssers, en genres e espècias, es lo genre qu'acampa las caracteristicas comunas de las causas classificadas. Per exemple, dins lo genre "mòbles" auriam l'espècia "cadièra". Vejatz: Genre (arts)
Cristovão de Gama
Cristovão de Gama (1516 - 29 d'aost de 1542) es lo fiu dau navigator e explorator Vasco da Gama e foguèt un militar portugués. Dirigiguèt lo còrs expedicionari portugués mandat en Etiopia en 1541 per ajudar lei fòrças dau negus qu'èran en dificultat còntra lo Sultanat d'Adel. Ambé sei tropas, ganhèt quatre batalhas malaisadas còntra de fòrças numericament superioras avans d'èsser capturat e decapitat lo 29 d'aost de 1542. Pasmens, sei victòrias permetèron ais Etiopians de reünir de fòrças novèlas e de liberar lo sieu territòri en 1543.
Comares
Comares es un municipi de la província espanhòla de Malaga e de la Comunautat Autonòma d'Andalosia.
Tisac de Curton
Tisac de Curton (Tizac-de-Curton en francés) es una comuna occitana de Bordalés, lingüisticament gascona, administrada per lo departament de Gironda de la region de Novèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Toponimia
Lo nom de Curton es benlèu lo medish que lo de l'omonime vasadés, Sent Martin de Curton. Se n'es atau, Curton ven benlèu d'un nom latin d'òme, *Curtone, de *Cūrtus, shafre derivat de cŭrtus, « cort », damb lo sufixe -one,.
Alexander Kipnis
Alexander Kipnis (en ucraïnian: Александр Кіпніс, en rus: Александр Кипнис; Zhytomyr, Ucraïna, 1 de febrièr de 1891 - Westport, Connecticut, 14 de mai de 1987) foguèt un cantaire d'opèra american d'origina ucraïniana.
Sant Policarpi
Sant Policarpi (Saint-Polycarpe en francés) es una comuna lengadociana, situada dins lo departament d'Aude e la region d', ancianament de Lengadòc-Rosselhon.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
Las fòrmas ancianas son Monasterium Sancti Polycarpi, situm in pago Redensi, en 884, Monasterium Sancti Polycarpi, super fluvium Rivograndi, en 889, Ad locum Sancti Policarpi, en 1082, Villa Sancti Policarpi, en 1108, Ecclesia Sancti Polycarpi, en 1119, Castrum de Rivo Grandi, de 1324 al sègle XV, Castrum de Rivo Grandi prope Limosum, en 1351, Sainct Pollicarpy, en 1563, Sainct Policarpy, en 1594, Saint Policarpe, en 1781. La comuna pòrta lo nom del dedicatari de l'abadiá, mès aquel nom foguèt longtemps en concurréncia ambe quicòm coma *Riugrand, nom del riu èst-oèst que i passa. Ara, quitament aquel riu pòrta lo nom de Ruisseau de Saint-Polycarpe (en francés). Polycarpos es un martir d'Asia Menora al sègle II, avesque d'Esmirna,.
L'abat Sabarthès plaça a part d'autras fòrmas ancianas que concernisson *Riugrand (nom supausat). Non se sap pas se *Riugrand e Sant Policarpi son lo meteis vilatge o se *Riugrand es un autre lòc abitat, prèp de Sant Policarpi. Fòrmas ancianas, malurosament en latin : Apud Rivum Grandem, en 1251, Apud Rivumgrandem, en 1263, Villa de Rivograndi, en 1284-1285, Rector de Salis et de Rivogrando, en 1351, Ecclesia de Salis et de Rivograndis (sic), en 1360. Cita tanben la fòrmas ancianas del nom del riu, analògas al nom del vilatge, mès una es en occitan o (pr'amor de la data) en francés occitanizat : Rec et pont de Rieugran, en 1594. Totas las referéncias a *Riugrand coma aglomeracion son dels sègles XIII e XIV.
Pizzicato
200px|thumb|Pizzicatos de contrabassaPizzicato qu'ei ua tecnica emplegada dens lo jòc deus instruments de còrdas hregadas e qui consiteish a puntejar las loas còrdas en lòc d'i eslissar l'arquet. Au vriulon, lo pizzicato que's hè en bèth puntejar las còrda dab l'index de la man dreta. Totun, que's pòt tanben har dab los dits de la mans esquerra qui, alavetz e preme e puntejan successivament las còrdas. Aquesta tecnica, desvolopada au sègle XIX (dab Niccolò Paganini mei que mei) qu'ei mauaisida e generaument associada dab ua mena virtositat.
Dens la composicion de musica academica, la Pizzicato Polka de Johann Straus e la simple Symphoni e Benjamin Britten que son lo exemple màger de composicion ostendent aquesta tecnica.
La contrabassa, instrument tanhent de la grana familha deus instruments de còrdas hregadas, que's jòga hèra sovent (e mei que mei au jazz) en pizzicato.
Arrondiment d'Engoleime
L'arrondiment d'Engoleime es una division administrativa francesa, situada dins lo departament de Charanta e la region Novela Aquitània.
Occupa la part centrala e meridionala de Charanta, que ne's lo segond en superfícia e lo pus poblat del departament.
Composicion
Dempuèi la refòrma de la mapa administrativa del departament de Charanta aplicada lo de genièr de 2008, l'arrondiment d'Engoleime comprend dins sas novelas delimitacions 153 comunas regropadas dins 16 cantons.
La tièra dels cantons (per òrdre alfabetic es la seguenta :
(a), (b), (c) : Los cantons d'Engoleime (èst, nòrd e oèst) correspondon a de fraccions de las comunas d'Engoleime.
Emprenta genetica
vinheta|Los 13 locus CODIS permetent la realizacion d'emprentas geneticas Una emprenta genetica, o perfil genetic, es lo resultat d'un ADN analisi genetic, fasent possibla l'identificacion d'una persona en utilizant una pichona quantitat de sos teissuts biologics (bulb del pel, sang, saliva, secrecion vaginala, esperma).
L'emprenta genetica repausa sul fach seguent: quitament se dos umans an una larga majoritat de lor patrimòni genetic identic, un cèrt ensems de sequéncias dins lor ADN demora identic per cada individú (a causa del polimorfisme). Son aquestas sequéncias especificas d'un individú que l'analisi d'emprenta genetica permet de comparar. Se un escapolon de cellulas presenta la meteissa emprenta genetica qu'un individú, se pòt afirmar qu’aquestas cellulas venon d’aqueste individú, o de son eventual besson monozigòta.
Muntiacus muntjak
Lo Muntjac indian (Muntiacus muntjak) es un pichon cervid que viu dins lo soscontinent indian e en Asia del Sud-Èst.
Emprenta genetica
Dins son accepcion iniciala, l'expression emprenta genetica, de l'anglés « emprenta digitala », es formada per analogia amb las detadas utilizada per identificar de criminals, que son conegudas per èsser singularas per cada individú.
Muntiacus muntjak
Reparticion e abitat
left|thumb|Aira de reparticion del Muntiacus muntjak Òm tròba de populacions d'aqueles cervidats en Sri Lanka, en Índia, en Nepal, en Paquistan (dins lo nòrd-èst), en Bangladèsh, en Botan, en China (dins lo sud), en Birmania, en Tailàndia, en Laos, en Vietnam, en Cambòtja, en Malàisia, en Indonesia (Sumatra, Bornèo, Java, Bali e d'autras illas indonesianas).
Emprenta genetica
Las emprentas geneticas son utilzadas en medecina legala per identificar o inocentar de suspèctes mercé a lor sang, lor salive, lors pels, lor secrecion vaginala o lor esperma. Permeton tanben d'identificar de rèstes umans, de far de tèsts de paternitat, d'organizar lo don d'organ, d'estudiar de populacions d'animals salvatges o quitament per generar d’ipotèsis sus la diaspora umana pendent la preistòria (Bryan Sykes, Las Set Filhas d'Èva).
Muntiacus muntjak
Reparticion e abitat
Lo muntjac indian viu dins los bòsques tropicals e subtropicals de vegetacion densa, dins las selvas umidas, los bòsques de monson.
Emprenta genetica
A causa del caractèr sensible de l’informacion, los tèsts devon. respectar de constrenchas legalas. En França, sus aquestas se prononcia lo Comitat consultatiu nacional d'etica.
Istoric
En 1985, Lòrd Alec Jeffreys (9 de genièr de 1950 - ), doctor britanic en genetica, descobriguèt lo metòde d'identificacion per l'ADN.
La tecnica es comercializada en 1987.
Microsatellits e minisatellits de l'ADN
vinheta|Esquèma d'un fragment d'ADN L'ADN es constituit de sequéncias de nucleotids dels quatre seguent: A (adenina), C (citocina), T (timina), G (guanina).
Cal se remembrar que los gèns permeton la fabricacion des proteïnas. Mas existís sus l'ADN des partidas que còdan pas cap de proteïna. Unas, nomenadas los microsatellits e minisatellits, que son plan variables que los individús e permeton donc d'establir las emprentas geneticas.
Los microsatellits e minisatellits son de sequéncias de nucleotids compausadas de repeticions de sequéncias mai pichonas. I a:
Aquestas regions de l'ADN son fòrça polimòrfas : que lo nombre de repeticions es variable per cada individú. Que las gents an pas lo meteis nombre de repeticions, aquestas regions de l'ADN permeton d'identificar los individús.
Los dos metòdes de separacions mai comuns son l’electroforèsi capillara e electroforèsi sus gèl.
L'utilizacion dels microsatellits
La granda fòrça dels sistèmas d'identificacion basat suls microsatellits es la fiabilitat estatistica de l’identificacion.
Lo polimorfisme de cada microsatellit es quitament fòrça variabla. Una version d'un meteis locus (e non pas allèl que la sequéncia es dins una zona non-codificanta de l'ADN) pòt aver una frequéncia compresa entre 5 e 20 % dels individús. Un sol locus permet donc pas de designar un individú precís. Cal utilizar diferents locus.
En França e als EUA, s’utiliza abitualament tretze loci (regions de sequéncia repetida) per una identificacion. E coma cada locus es compausat d’un certenat de sequéncias de repeticion (microsatellit) e que lo nombre de repeticions es perfièchament independent de las repeticions suls autres locus, las règlas d’estatisticas pòdon s’aplicar.
Per exemple, per tres locus A, B e C, independants, e pels quals existís diferentas versions ( A1, A2, A3, e B1, B2, etc.), se pòt dire que Probabilitat (A1, B2, C1)=Probabilitat (A1) x Probabilitat (B2,) x Probabilitat (c1). Alara, per 13 locus, la probabilitat d’aver doas sequéncias identicas per dos individús diferents non parents es estimada a 1 escasença sus 10, çò qu’es gaireben negligible (prepissim de zèro). En consequéncia, mai lo nombre de microsatellits analizat es important, mai l’identificacion es fisabla. Pasmens, dins lo cas general, se sap pas se los 2 individús son parents, la probabilitat puja a 1 escasença sus (que 0,2 % de la populacion mondiala es constituida de bessons monozigòtas).
Segon los païses, diferents sistèmas d'identificacion de l'ADN basats sus la repeticion dels microsatellits son utilizats. En America del Nòrd (EUA, Canadà), la nòrma CODIS es mai utilizada, alara qu’en Anglatèrra, es lo SGM+ (Second Generation Multiplex Plus). Mas, que que siá, diferentas zonas de microsatellits son comunas a las diferentas nòrmas utilizadas, çò que permet la compatibilitat entre elas.
En França, las emprentas geneticas son amassadas dins lo Fichièr nacional automatizat de las emprentas geneticas (FNAEG), destinat a l'origina arecempar las emprentas de las personas condamnadas per infraccions de caractèr sexual, mas que l'usatge s'espandiguèt lèu a d’autres delictes.
Himnusz
Himnusz
L' Himnusz es l'imne nacional d'Ongria. Foguèt a l'origina compausat per Ferenc Kölcsey a Cseke, lo 22 de genièr de 1823.
Pesseta
thumbnail|Una pesseta La pesseta (en espanhòl: peseta) es una anciana moneda espanhòla que foguèt l'unitat monetària de l'estat espanhòl del 9 d'octobre de 1868 al 28 de febrièr de 2002 quand Espanha adoptèt l'èuro. Èra tanben utilizada a Andòrra, amassa amb lo franc francés. Se devesissiá en 100 centims amb de monedas de 1, 5, 25 e 50 pessetas. Lo cambiament a l'èuro se faguèt amb una equivaléncia de 166,386 pessetas per èuro.
La pesseta valèva 10 sòus e 8 dinèrs de liura aranesa.
Maruelh (Perigòrd)
Maruelh (Mareuil en francés) es una anciana comuna d'Occitània, dins la region istorica de Perigòrd, situada dins lo departament de Dordonha de la region de Novela Aquitània, ancianament d'Aquitània. Dempuei lo 1er de genier de 2017, fusionèt emb autras uech comunas per formar la comuna novela de Maruelh en Perigòrd e n'es chapluòc.
Toponimia
La prononciacion es [mɒ’rɛj]. Maruelh (atestacions Maroll en 1109, Maroill en 1151, Marolium, en latin, au segle XIII, Mareul-Neuf (per opposicion a Vielh Maruelh, Mareuil-sur-Belle au segle XIX) ven d'un tipe gallés plan productiu : *maro, « grand » e *ialon, « champ, esclarziera, estenduda descoberta, luòc desboijat, donc vilatge », ,.
Maruelh deu èsser un transferiment de Vielh Maruelh, çò qu'es degut au desplaçament de la familha senhorala de (Vielh) Maruelh que bastiguet un chasteu noveu a Maruelh au segle XII, lo nom d'origina vau per aqueste vilatge.
Lista dels presidents d'Alemanha
thumb|120px|Bandièra del president d'Alemanha Lo president d'Alemanha (en alemand: Bundespräsident) es lo Cap d'Estat d'Alemanha.
Après l'abdicacion de l'Emperaire d'Alemanha en 1918 e l'anonci de la Constitucion de Weimar, Alemanha venguèt una republica, e lo president recebèt lo títol de Reichspräsident. "Reich" es un mot que pòt significar 'reialme' o 'país'. Lo pòste de Reichspräsident foguèt abolit en 1934 après la mòrt del president Hindenburg, mas tornèt a èsser usat a la fin de la Segonda Guèrra Mondiala per un cort periòde.
Amb l'anonci de la nòva Constitucion de la Presidéncia alemanda en 1949 un president federal (alemand: Bundespräsident) es creat.
Vaquí la lista dels presidents d'Alemanha de 1919 fins a uèi.
La Republica de Weimar
Durant la Republica de Weimar (de 1919 fins a 1933) lo cap d'estat aviá lo títol en alemand de "Reichspräsident". Aqueste significa literalament 'president del Reich' ("reich" es un mot alemand ambigu que significa aperaquí 'país' 'o reialme'). La constitucion de Weimar creèt un sistèma semipresidencial ont lo poder foguèt dividit entre lo president, un govèrn e un parlament. Lo president gaudissiá de fòrça mai poder que los presidents actuals e aviá accion politica activa, malgrat fòrça de la siá poder èra ceremonial.
Lo regim de Weimar finiguèt en 1934 quand Hindenburg moriguèt e Hitler se faguèt cap d'Alemanha. Malgrat aiçò lo títol de "Reichspräsident" foguèt brèvament utilizat en los jorns finals del regim Nazi quand Karl Dönitz se faguèt "Reichspräsident", lo 1945.
Morcens
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
Las fòrmas ancianas que son Morcencz (Sanctus Petrus de ~), aus sègles XI e XII, Morsenx (prumèra mieitat deu sègle XIV, Morsens (mapas de 1638, 1647, 1714 e 1733). La prononciacion locau qu'es [mur'sœns].
Dauzat e Rostaing que supausan Morcens que vien benlèu d'un nom germanic d'òmi Mauricho, damb lo sufixe germanic -ing. Negre, citat per Bénédicte Boyrie-Fénié, que causeish lo tipe muro cinctus, « entornejat d'un barri », qui malurosament es exclusivament francés. Que's cau benlhèu virar, shens certitud, decap au nom latin Murtius, « de Vènus Murtia » (la nèrta o mirta, myrtus o murtus en latin, qu'èra consacrada a Vènus), damb lo sufixe latin -ense, crotzat damb lo sufixe prelatin -enc. Morcens qu'èra donc benlhèu ua anciana grana propietat antica qui avèva per mèste Murtius. Cf. Murçan, damb un aute sufixe.
Valonia
Demografia
Lo 1èr de genièr de 2022, la populacion arribava a 3 641 748 abitants, siá una densitat de 215,48 abitants/km² per una superficia de 16 901 km².
Lo grafic seguent presenta la populacion residenta al 1èr de genièr de cada annada en milièrs d'abitants.
Nòtas e referéncias
<references responsive="1" group="">
Sorbus domestica
Lo Sorbièr domestic (Sorbus domestica L.) es un arbre de la familha Rosaceae. Balha de fruits sonats « sòrbas » que semblan de peretas.
Fa partit de las espècias assajadas en agrosilvicultura en França, pels camps o vinhas. Es sovent confondut amb lo sorbièr dels aucèls.
Descripcion
thumb|left|upright|Sòrbas. Espècia postpionièra d'origina mediterranèa, viviá d'en primièr dins aquesta zona e foguèt puèi escampilhat del temps de l'Empèri roman dins lo rèsta d'Euròpa.
Dins son biotòp del sud, despassa pas gaire 10 à 12 m de nautor e un diamètre de tronc de 30 a 45 cm. Dins las regions pus umidas e de sòls pus rics, atenh de circonferéncias dos còps mai grandas e pels bòsques, arriba a la talha dels arbres pus bèls. Una varietat entre las espècias de sorbièrs ten una facilitat d'aclimatacion dins fòrça zonas diferentas. Amb la migracions vegetalas actualas e de las airas de reparticion que s'agrandisson e las temperaturas cambiadissas, aurà pas de problèma per s'integrar dins d'airas novèlas.
Sa multiplicacion per germinacion es pas fòrça eficaça dins d'unes biotòps e sas brotas son pas sempre sufisentas per perenizar l'espècia. Es per aquò que l'aasisténcia de l'uman es necessària per des plantacions e seleccions d'individús amb caractèrs genetics rics (especialament al nòrd d'Occitània). Es un arbre de la rusca brun-iranja, que sembla a la del casse, de las fuèlhas caducas pennadas (13 à 21 foliòlas) e de las flors blancas. Los fruits verds tacats de brun-rogenc a maturitat pòdon semblar a de pometas o a de peretas segon los cultivars. Los fruits son fòrça presats del pichons mamifèrs, especialament del tais (Meles meles) que jòga un ròtle primordial dins l'escampilhament de las granas (femsas rebondudas contenents las granas).
Le sorbièr domestic a de besonhs en lutz importants (quitament s'aima mai un ombratge leugièr que lo plen solelh) ; es un arbre amb fòrta creissença e d'ais contunh capable de desvolopar una granda corona. Le sorbièr domestic supòrta mal la concurréncia d'autres arbres, es per aquò que se retròba sovent dins de luòc un pauc dificils, ont la concuréncia es mens viva que dins d'estacions pus fertilas. Pr'aquò, l'arbre aima los melhors sòls, mas fa mestièr d'un seguit regular de la concurréncia. La longevitat mejana del cormièr es de 150 a 200 ans, d'unes individús pòdon aténher mai de quatre sègles.
Caracteristicas
Organs reproductors : Grana :
Espècia en perilh
Lo sorbièr domestic es un arbre de mai en mai escàs. Figura sus la lista de las espècias en perilh en Soïssa e en Àustria. L'atlàs de la flòra lorenca lo considèra coma « rar » sul territòri considerat. Cultivat en pepinièra en Francça, apareissiá en 2015 en 38ena posicion dins lo palmarès de las esséncias, 22ena posicion de las esséncias folhadas amb  venduts, nombre en regression respècte a lo de l'an passat.
Lo cormièr ten qualques enemics coma los insèctes o los campairòls parasits, lo cranc nectrian especialament virulent.
Arbres remirables
Lo mai grand e saique pus ancian especimen d'Euròpa se situa près de la vila de Strážnice dins la província de Moràvia, en Republica Chèca. Sa gamba mesura mai de de circonferéncia e òm estima qu'auriá mai de. Mais lo cormièr pus gròs es eslovac, amb de circonferéncia e mai de.
En França
En Mosèla, a Ebering, un especimen atenh un diamètre de e una nautor de sètze mètres. A Théding, totjorn dins lo departament de Mosèla, ne demòran tanben quaques uns de talha bèla dont un de de ciconferéncia que prospèra dins una sèga campèstra. Dins la selva domaniala de Buchholz a Sarreguemines (Mosèla), un individú de de circonferéncia e una talha de  a un atge estimat entre. A Puttelange-aux-Lacs, lo camin d'accès a la bòria de Welschof, entre lo lac del meteis nom e l'autorota, son plantats una dosena de cormièrs en alinhament d'un diamètre de e d'una vintena de mètres de nautor. Des semis de cormièrs son victims de la salvatgina (fòrça apetents pels cabiròla coma totes los fruchièrs). Pel bòsc comunal de Guenviller, dans la parcelle existe un individu très bas, branchu, dont le diamètre es d'aperaquí 80 cm.
Dins lo bòsc de Commercy (Mòsa), un cormièr de atenh  de naut (+/-1,5 m) per aperaquí  de circonferéncia (mesura 2011). Dins los Vòges dins lo bòsc de Moriville, un cormièr de de naut e  de diamètre foguèt descobèrt en 1980.
En Alsàcia, a Marmoutier, un cormièr de 250 ans, de naut e  de circonferéncia foguèt classat arbre remirable nacional en 2016.
En Anjau, dins lo pargue del castèl du Martreil, a Sainte-Christine, se pòt admirar un especimen remarcable que la camba mesura de circonferéncia a  de nautor. Es un dels pus bèl de l'Oèst de França.
Usatges
vignette|Trosquin de menusièr, en fusta de cormièr.|alt= La fusta de cormièr es fòrça densa : (per comparason :  pel casse e  per l'amarovièr), e figura entre las fustas indigènas pus duras en Occitània. Aussi sert-il à la fabrication de margues d'espleches particularament resistents. Foguèt longtemps presat tanben per la confeccion dels fûts d'espleches d'adobament (rabòts, limas, garlòpas, guilharmes...) o per la realizacion d'espleches de traçatge (règlas, trosquins) e de cana. Dins las molinas, les dents rapportées (alluchons) sus corona en fonda de l'engranatge multiplicator èran facha de cormièr. Los gravaires sus fusta ont aussi utilisé le cormier pour l'impression d'images. D'un biais general, la fusta del cormièr es presada coma fusta d'òbra en ebenistariá.
Lo cormièr servís en agroforestariá per aparar las vinhas del solelh per son fulhatge leugièr o per favorizar lo desvolopament de la rabassa car la corma quora se descompausa libère de carbòni que li es favorable. En mai, las flors de cormièr son mellifèras.
Sembla que los fruits del cormièr, las sòrbas, comestibles, , , sián estat presats dels grècs tre l'Antiquitat. Platon i fa referéncia (τὰ ὄα) dins Lo Banquet, dins lo discors d'Aristofanes, es evocat un processus de conservacion, sens dintrar dins lo detalh.
Quora son clocas, coma per las mèsplas, servisson tanben per preparar una bevenda feblament alcolizada, la piqueta de las còrmas o cormé. En Alsàcia, après maceracion, son distillats per fabricar d'aigardent (schnaps). Es tanben possible de ne far de confitura.
Jean-Michel Jarre
right|200px|thumb|Jean-Michel Jarre en 2016 Jean-Michel Jarre, nascut lo 24 d'agost de 1948 a Lion (França), es un autor, compositor e interprète francés, fòrça conegut per èsser estat l'un dels primièrs artistas a aver popularizat la musica electronica : a vendut mai de 85 milions de disques d'aquel estili musical pendent sa carrièra.
Biografia
Jean-Michel André Jarre ès eissit d'una familha de musicians. Es lo filh del celèbre compositor de musicas de films, Maurice Jarre, e de la resistenta francesa France Pejot. Es influenciat tre son enfància per son pepin, musician e bricolaire, qu'èra emplegat de la societat Teppaz fabricant lo celèbra pichon electrofòn portatiu, e qu'es co-inventor de la primièra taula de mesclatge per la ràdio francesa.
Sos parents se separan en 1953 : son paire partís viure als Estats Units. Jean-Michel Jarre viu alavetz ambe sa maire en banlèga parisenca.
Apren la guitarra e lo piano, dentra al Conservatòri, e jòga quitament dins las annadas 60 dins divèrses grops de ròck e de jazz. En 1968, encontra Pierre Schaeffer : quita alavetz lo Conservatòri per integrar lo Grop de Recèrcas Musicalas (GRM), un organisme creat pel dich Schaeffer, organisme qu'amassa de musicians e cercaires estudiant las musicas contemporanèas e experimentalas, e explorant de novèlas vias dins la musica. Passionat per la musica electroacostica, Jean-Michel Jarre se revèla fòrça bon a la manipulacion dels magnetofòns e de las bendas magneticas, e elabòra ja d'esbòces de composicions. I descobrís los primièrs sintetizors, lo VCS 3 e lo Moog. Encontra al GMR de grands compositors coma Bernard Parmegiani e Karlheinz Stockhausen.
En 1969, compausa sos primièrs tròces de musica electroacostica : Happiness is a sad song, La Cage, e Erosmachine, que n'emplegarà plan mai tard (en 1993) un escapolon per son tèma Chronologie 2.
En 1971, Jean-Michel Jarre es contactat pel coregraf Norbert Schmucki per compausar la particion del balet Aor ("lo Lum", en ebrieu) per l'inauguracion del plafon novèl de Chagall de l'opèra de París, venent lo mai jove musician a jogar en concèrt dins aquela sala mitica e en i introdusent aital pel primièr còp la musica electroacostica.
En 1972, compausa lo generic de l'emission televisada Espòrt en fèsta presentada per Michel Drucker e trabalha sus la musica de doas cançons del grop Triangle : Récréation e Le matin du premier jour. Encontra tanben Philippe Besombes ambe qui collabòra sus scèna per de concèrts de musica electroacostica.
En 1973, compausa la musica de Lady, una cançon interpretada pel grop Bill & Buster, e escriu la cançon Jolly Dolly pel grop Blue Vamp. Sa produccion es remarcada pel magician Dominique Webb ambe qui trabalha per un espectacle a l'Olympia, trabalh qu'es seguit per un disc titolat Hypnose. Pauc de temps après, publica son primièr album, Deserted Palace, compausat a l'òrgue Farfisa e al sintetizor VCS 3, album distribuït coma compilacion de musicas d'illustracion de la societat americana Sam Fox Publishing mas pas comercializat. Compausa tanben pel cinèma la benda sonòra del filme Les granges brûlées (1973) de Jean Chapot (ambe Alain Delon e Simone Signoret). Jean-Michel Jarre publica tanben sa pròpria version de l'instrumental Pop Corn, enòrma capitada pendent las annadas 1970, tèma compausat per Gershon Kingsley. Enfin, escriu tanben a n'aquesta periòda la màger part dels tèxtes dels albums Les Paradis perdus (1973) e Les mots bleus (1974) pel cantaire francés Christophe.
En 1976 e 1977, Jean-Michel Jarre trabalha ambe lo cantaire disco soïsse Patrick Juvet, en particular als adobaments de son famós disc ''Où sont les femmes ?".
Carrièra
En 1974 encontra Michel Geiss que vendrà un amic e l'ajudarà dins la seguida de sa carrièra.
L'annada de 1976 marca la debuta del succès popular de Jean-Michel Jarre. En agost de 1976, se lança dins l'enregistrament d'un album concèpte vengut culte : Oxygène. I utiliza de sintetizors analogics de l'epòca, aital coma un novèl instrument numeric, lo Harmonic Synthesizer de RMI. Ven alavetz ambe lo grop alemand Kraftwerk l'un dels pionièrs de la musica electronica grand public, mas diferent de l'estili freg e robotic de Kraftwerk pr'amor d'una mai granda fluiditat de sas composicions, tan plan mai melodicas.
L'album Oxygène sòrtís en novembre de 1976 e obten còp-sec una capitada mondiala excepcionala : dins lo mond entièr, lo tèma Oxygène IV sortit en 45 torns en 1977 ven un tube.
En 1978, esposa l'actritz britanica Charlotte Rampling. Aquesta meteissa annada, ambe l'ajuda de son collaborator Michel Geiss, enregistra l'album estúdio Equinoxe que sortís en fin d'annada.
Lo 14 de julhet de 1979, balha son primièr concèrt gratuit en exterior, plaça de la Concòrdia a París : jòga sol sus scèna, entornejat de sintetizors de tota mena. L'eveniment atira un milion d'espectators, sens comptar los telespectators vist que lo concèrt es difusat en dirècte a la television. Aquel concèrt excepcional musicalament e visualament dintra dins lo Guinness Book dels recòrds, e inaugura lo concèpte del méga-concèrts que vendrà sa signatura : un espectacle total, mesclant musica, jòcs de lums, lasèrs, efièches pirotecnics e projeccions gigantas.
En mai de 1981 sortís l'album Les chants magnétiques, lo primièr dins lo qual es utilizat lo Fairlight CMI, primièr sintetizor escampalonaire numeric. La meteissa annada, es lo primièr occidental a jogar en China dempuèi la mòrt de Mao Zedong. Los tèmas tirats dels albums Oxygène e Équinoxe venon los primièrs tròces de musica estrangièra a èsser jogats a la ràdio nacionala chinesa dempuèi de decennias. La Republica Populara de China convida alavetz Jean-Michel Jarre a venir lo primièr musician occidental a i jogar publicament sus l'empont dins aquel país.
En novembre de 1984, sortís l'album Zoolook, enregistrat a Nòva York (Estats Units) ambe Marcus Miller, Laurie Anderson, Yogi Horton, Adrian Belew e Frederick Rousseau e après aver corrut lo mond pendent 18 meses per i enregistrar de voses dins de multiplas lengas e dialèctes.
En 1986, Jean-Michel Jarre publica l'album Rendez-vous, puèi balha un concèrt espectacular a Houston al Tèxas (Estats Units). Lo 5 d'octobre, Jean-Michel Jarre torna dins sa vila natala de Lion e i organiza son Rendez-vous Lyon : concert pour le Pape, un concèrt gratuit en l'onor de la venguda de Joan Pau II.
En 1988, Jean-Michel Jarre publica l'album Révolutions, en 1990 En attendant Cousteau (en omenatge au comandant Cousteau), puèi en 1993, l'album Chronologie. Lo 21 de setembre de 1993, pendent justament la virada d'aqueste album Chronologie, Jean-Michel Jarre jòga en Occitània a l'Estadi de Sapiac a Montalban per 40 000 espectators.
Marciac
Geografia
thumb|100px|left|Lo riu Boès a Marciac Comuna de Gasconha situada en Ribèra Baisha suu riu Boès, que conten un lac. La comuna que's tròba au sud deu departament de Gers prèp deus Hauts Pirenèus. vignette|upright=1.6|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
Segon Dauzat e Rostaing, Marciac que vengueré d'un nom latin d'òme, Marcius o Martius (Negre : Marcius), dab lo sufixe -acum, , latinizacion deu sufixe gallés -ācon. Mès los noms d'aquera origina que donan regularament Marçac, dab absorpcion deu iòd, e pas Marciac. Que sembla donc la realitat sia un chic mei indirècta. Un deus fondators de la bastida qu'èra lo senescau Guichard de Marzé e son nom qu'estó probablament latinizat Marciacum. Qu'ei d'aquera latinizacion que veng lo nom de Marciac en lenga vulgara.
Istòria
La glèisa qu'a lo mei haut cloquèr deu departament (87 m).
Cultura e torisme
Marciac qu'ei principaument coneguda peu son festival de jazz de renommada internacionau : Jazz in Marciac (35 edicion en 2012). Lo collègi de Marciac que prepausa ua opcion jazz dempuish l'annada escolara 1992-1993.
Detada
drecha|vinheta|260x260px|Fotografia de detada. drecha|vinheta|264x264px|Dermatoglifs d'un det mostrant las crestas e plecs papillars. Une detada o dactolograma es l’emprenta formada per un det sus un supòrt pro lis que n’i demore la marca dels dermatoglifs.
Las detadas començan a se formar entre la 10a e la 16a setmana de vida del fètus, per un plec de las sisas cellularas. Se l'expression dels gèns ten un ròtle, las circonvolucions de las crestas que lor dona la marca caracteristica dependent fòrça factors extèrnes, coma la velocitat de l’espelida dels dets, l'alimentacion del fètus, sa pression sanguina, etc. Atal, dos bessons verai mòstran una granda similaritat mas seront diferentas. A 24 setmanas, la geometrie de las detadas es fixada de biais definitiu per tota la vida de l’individú e las solas deformacions que realizada enseguida viendràn de la creissénça dels dets.
Los procediments d'identificacion dels individús per las detadas, sens l'ajuda d'ordinator, se nomena de « dactilotecnia ». L'estudi de las marcad digitalas se nomena la « dactiloscopia » (del grèc daktylos, « det », e scopie, « examen »). Lo caractèr gaireben unic d'una detada ne fa una aisina biometrica fòrça utilizat en medecina legala e per la polícia scientifica per l'identificacion dels individús.
Istoric
drecha|vinheta|269x269px|Taula extracha d'Anatomia Humani Corporis del Neerlandés Govard Bidloo (1685). Gravadura segon un dessenh de Gérard de Lairesse. Son ja observadas de marca de mans — positivas o negativas — sus las parets de las balmas paleoliticas. Se vei su de terralha preistoricas de detadas utilizadas coma signatura pel Babilonians a partir de -5000, e pel Chineses a partir de -1900.
Estudi anatomic dels dermatoglifs
Al, l'anatomista Marcello Malpighi identifica las papillas dermicas e los pòrs exocrins de las crestas dermicas, alara que son representadas sus una taula d'un obratge d'anatomia de Govard Bidloo. En 1678, lo botanista e morfologista anglés Nehemiah Grew descrich scientificament las marcas formada per las crèstas e plecs dermics dins son rapòrt per las Philosophical Transactions de la Royal Society.
Lo fisiologista chèc Jan Evangelista Purkinje publica en 1823 una tèsi ont classa aqueste dessenhs en nòu grops, çò qu’es pròche del sistème utiliza ara.
: Herschel, Faulds, Galton, Vucetich e Henry
vinheta|300x300px|Detadas presas pel Britanic William James Herschel. 1859-1860. En 1877, a las Índias, lo Britanic William James Herschel utiliza las detadas per empachar que los beneficiaris de pension de l'armada la prenga mai d’un còp. A l’epòca, èran tanben utilizada per identificar los mercands locals que refusan de complir los tèrmes de lors contractes: Herschel fa pausa lor detada sus contractes. esquèrra|vinheta|268x268px|L'Escocés Henri Faulds (1843–1930). Lo mètge escocés Henry Faulds, en pòste al Japon, publicat en 1880, dins la revista Nature un article ont discuta de l'utilitat de la emprentas per l'identificacion del criminals per exemple, e prepausa un metòde per las registrar amb de tencha d'estamperiá; indica que reconeguèt dos panaires. Es tanben el que foguèt lo primièr a identificar de marcas daissadas sur un botelhon. Escriguèt a Charles Darwin per li explicar son metòde, mas lo naturalista, vièlh e malaut, transmet le corrièr a son cosin Francis Galton, un dels fondators de l'eugenisme e del metòde estatistic.
Subretot afogat d'antropologia, Francis Galton s’interessa a partir de 1888, a l’escasença d'una conferéncia que faguèt a la Royal Society al subjècte de l'identificacion dels individús e, subretot, al subjècte del metòde Bertillon, a l'estudi dels dermatoglifs e publie en 1892 un ouvrage, Finger Prints (Detadas), ont establís l'unicitat e la permanéncia d’aquestas marcas cutanèas. conceb un sistèma de classificacion detalhada e estima alara a 1 sus 64 miliards la probabilitat que dos individús pòscan daissar de marcas identicas. Es, enseguida, après lo trabalh de Galton que se torna descobrir l'utilizacion de las detadas coma mejan d'identificacion.