cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Continent
L'estatut de las illas
Las partidas del monde son de continents al sens larg. D'una part, tota illa es una partida del monde perque las partidas d'un monde contenon totas las tèrras emergidas, mas las illas fan pas partida dels continents (al sens comun, o al sens scientific) perque lor territòri es pas continú amb lo rèsta del continent,. Son doncas abitualament consideradas coma apertenent al continent pus prèp. Per exemple, las Illas Canàrias — e mai espanhòlas — son restacadas a Africa, las Illas Balearas fan partida d'Euròpa e las illas del Pacific apartenon a Oceania. Es parièr per l'illa de la Reünion o l'illa Maurici que, malgrat la distància que las separan d'Africa, son consideradas coma d'illas africanas.
Nombre de continents
Doas pus grandas oposicions pòrtan sus Euròpa e Asia que poirián èsser unificadas (Eurasia) e sus l'America del Nòrd e l'America del Sud que formarián America. Qualques geografs prepausan de gropar Euròpa, Asia e Africa en lo continent Afroeurasia.
Lo modèl de sèt continents s'utiliza sovent en Euròpa de l'Oèst. Lo modèl de sièis continents (Eurasia) es lo modèl causit per la comunautat scientifica. E lo modèl unissent America s'utiliza en Euròpa de l'Èst, en America del Sud. center|300px
Aira e populacion
Lo tablèu seguent dona la superfícia, la populacion, la densitat de populacion e lo nombre de païses de cada continent, dins lo modèl de sèt continents.
La superfícia totala dels continents es, o gaireben 29% de la superfícia de la Tèrra.
thumb|left|500px|Comparason de superfícia e de populacion thumb|226px|Reparticion de la [[populacion mondiala sus los diferents continents]]
Punt culminant
Lo tablèu seguent balha la lista dels continents en foncion de lor punt culminant,. Asia a lo pus naut suc del monde, l'Everest, mas regropa de mai l'ensemble dels 10 primièrs sucs del monde, en tèrmes de nautor. Fòrça relèus son constituits en Asia, amb de massís montanhoses coma Tian Shan e Imalaia. Lo relèu sud-american es marcat per la Cordilhièra dels Andes que longa tota sa còsta èst. La disposicion del relèu nòrd-american es longitudinala : la region se descompausa en ensembles diferenciats que se succedisson de l'èst cap a l'oèst. Lo punt culminant d'America del Nòrd, lo mont McKinley, se tròba en Alaska.
Lo punt culminant d'Africa, Kilimanjaro (un volcan apagat), es partida de la valada del grand rift. Las principalas cadenas de las montanhas en Euròpa son los monts Orals, Caucàs e los Alps, aquelas darrièras abrigan lo mont Blanc, punt culminant d'Euròpa Occidentala. Antartida es, el, copat en doas partidas inegalas pels monts Transantartids, cadena de montanha de de long, formant una corba en  de la còsta de la mar de Weddell fins a la còsta de l'ocean Antartic. Oceania es un continent gaireben plan, marcat çaquelà amb de zonas montanhosas, coma l'illa de la Nòva Guinèa.
Esperança de vida
Lo tablèu seguent dona l'esperança de vida dels abitants de cada continent, seguent un modèl de cinc continents.
Africa es marcada per una esperança de vida pro flaca, a causa d'un taus de mortalitat important, malgrat que siá inegal seguent las regions del territòri. Per exemple, Magrèb a un taus de mortalitat de 6 ‰ alara qu'aquel de l'Africa subsahariana arriba a 15 ‰.
Euròpa e Oceania son los continents qu'an la pus nauta esperança de vida, (75 ans). L'esperança de vida del continent american es baissada per aquela d'America del Sud, ont qualques païses en desvolopament an una esperança de vida pro flaca. Per exemple, en Bolívia es de solament 66,2 ans. L'esperança de vida del continent asiatic es inegala, amb una esperança de 43,7 ans pels abitants d'Afganistan alara que los Chineses vivon en mejana fins a 72,9 ans.
Autras divisions
thumb|L'illa de Madagascar, al sud-èst d'Africa, es a vegadas comptada coma un. Qualques partidas de continents son reconegudas coma de soscontinents, en particular aquestas sus las diferentas placas tectonicas que devesisson los continents. Los pus notables son lo soscontinent indian e la peninsula Arabica. Groenlàndia, sus la placa nòrd-americana, es a vegadas considerada coma un soscontinent. Quand America es percebuda coma un sol continent, se devesís en dos soscontinents (America del Nòrd e America del Sud), , o en divèrsas regions.
Qualques zonas de la crosta continentala son largament cobèrtas per la mar, mas pòdon èsser consideradas coma de continents submergits. Es lo cas de Zealandia, emergissent de la mar en Nòva Zelanda e en Nòva Caledònia, o gaireben tot submergit lo replan de Kerguelen, dins lo sud de l'ocean Indian. Qualques illas se situan sus de seccions de la crosta continentala que se rompèron e derivèron fòra d'un dels principals continents. E que sián pas consideradas coma continents a causa de lor talha relativament pichona, pòdon èsser consideradas coma microcontinents. Madagascar, l'exemple pus tipic, generalament se considèra coma èssent partida d'Africa, mas foguèt ja descrit coma.
Caracteristicas
Pels geològs, existís a la superfícia de la Tèrra dos elements estructurals distints : la crosta continentala, formada subretot de granit e de ròcas associadas, e la crosta oceanica, de basalte e de gabbrò. Atal, lo limit entre domeni continental e domeni oceanic se tròba jos la superfícia de la mar : es alara lo que se prolonga a vegadas a qualques quilomètres al delà de la còsta. Pendent la darrièra epòca glaciala (fa 20,000 ans), en Euròpa Occidentala, lo plan continental s'espandissiá a plusors desenas de quilomètres a l'oèst del litoral actual.
Deriva dels continents
200px|thumb|La [[Tectonica de las placas|deriva dels continents, a partir de la Pangèa.]] Al començament del sègle XX, Alfred Wegener remarquèt qu'amb la disposicion dels continents, la còsta èst de l'America del Sud sembla de juntar aquela de l'oèst d'Africa. D'autres ben abans aquel o avián vist, mas foguèt lo primièr a prepausar, dempuèi aquela observacion, la teoria de la deriva dels continents : un supercontinent, la Pangèa, se seriá fragmentada al començament de l'edat segondària e, dempuèi aquela data, las massas continentalas eissidas d'aquela fragmentacion derivarián a la superfícia de la Tèrra.
Al sègle XX, foguèt acceptat pels geològs que los continents limpan sus la superfícia del planeta, a l'escala dels temps geologics. Aquel procèssus es conegut jos lo nom de e s'explica par la tectonica de las placas.
La superfícia de la Tèrra se constituís de sèt placas tectonicas majoras (e fòrça d'autras menoras). Aquelas derivan, se separan e s'assemblan per formar amb lo temps los continents d'uèi.
Per consequéncia, existissiá d'autres continents dins lo passat geologic, los paleocontinents. Se descobriguèt que a qualques epòcas de l'istòria de la Tèrra ont i aviá un sol grand continent sus la superfícia. Lo pus recent, la Pangèa, remonta a 180 milions d'annadas. Lo seguent deuriá aparéisser dins 250 milions d'annadas amb lo raprochament d'Africa, d'Eurasia e de las Americas. .
Nòtas e referéncias
<div class="reflist references-column-count references-column-count-4" style="column-count: 4; -moz-column-count: 4; -webkit-column-count: 4; list-style-type:decimal;">
Lontzen
Lontzen es una comuna de la província bèlga de Lièja.
Lincent
Lincent es una comuna de la província bèlga de Lièja.
Pandemia de Covid-19
La pandemia de Covid-19 es una pandemia d'una novèla malautiá infecciosa, apelada Malautiá de coronavirus de 2019 o simplament Covid-19, provocada per lo SARS-CoV-2. Comença oficialament lo 17 de novembre de 2020 dins la vila de Wuhan (Província dau Hubei, Republica Populara de China) davant de s'escampar per tot lo monde.
L'Urgéncia de Santat Publica de Portada Internacionala es declarada per l'Organizacion Mondiala de la Santat lo 30 de genier de 2020.
En julhet de 2020, mai de 200 país son tocadas per lo virüs, a ja tuat mai de 590 000 personas per un totau de mai de 13 milions cas confiermats.
Limbourg
Limbourg es una comuna de la província bèlga de Lièja.
Dompierre-sur-Héry
Dompierre-sur-Héry es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Nièvre e la region de Borgonha.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Comunautat de comunas de las Nautas Vaths de Gasconha
Qu'ei situada sus lo  , parçan d'Occitània, en Gasconha.
Lo 1èr de gèr 2013 que fusionè dambe la Comunautat de comunas Vaths e Vilatges en Astarac. L'ensemble qu'ei la Comunautat de comunas Astarac Arròs en Gasconha (SIREN 200035756).
Composicion
Que comprenè 19 comunas :
Nòtas per las grafias :
Dangme
Lo dangme (o adangme) es una lenga kwa parlada en Ghana.
Aspach-le-Bas
Niederaspach en alemanic (Aspach-le-Bas en francés) qu'ei ua comuna francesa deu departament deu Haut Ren e de la region del Grand Èst.
Dangme
Localisacion e dialèctes
Lo dangme es parlat dins las regions de Greater Accra et de l'Èst. La lenga a sèt dialèctes, l'ada, lo nugo, lo kpone, lo gbugblaa (prampram), l'osudoku, lo sɛ e lo krobo.
Malmedy
Malmedy es una comuna de la província bèlga de Lièja.
Millery (Còsta d'Aur)
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Saint-Ciers-du-Taillon
Comunas vesinas
400px|gaucha||Distanças e posicion relativa
Toponimia
Las atestacions ancianas son, per luec:
Marchin
Marchin es una comuna de la província bèlga de Lièja.
Farges-lès-Chalon
Farges-lès-Chalon es una comuna francesa, situada dins lo departament de Sòna e Léger e la region de Borgonha.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Ardenas (departament)
Las Ardenas (08) (en francés les Ardennes) que son un departament de França, situat a l'entorn de la montanha deu medish nom, dens la region administrativa de Champanha-Ardena.
Lo caplòc qu'ei Charleville-Mézières.
Istòria
thumb|left|200px|Carta de las Ardenas de cap a 1800 Creat a la revolucion francesa, lo departament s'espandiguèt entre 1793 e 1815 a l'escasença de las guèrras de la revolucion sus de comunas que son uèi en Belgica.
Prenguèt sos limits actuals a la segonda restauracion.
Alembon
es una comuna francesa, situada dins lo departament del Pas de Calais e la region dels Nauts de França.
Geografia
Alembon, dins lo país de Licques, es un vilatge de la boutonnière del Boulonnais. Lo un de los sieus caserius, lo Ventu de Alembon, fa de partits ponches los mai elevats d'aquel massís.
Alembon, dans le pays de Licques, est un village de la boutonnière du Boulonnais. L'un de ses hameaux, le Ventu d'Alembon, fait partie des points les plus hauts de ce massif.
Istòria
Alembona, Elembon Existissiá ja en 671.
Alembona, Elembon existait déjà en 671.
Saint-Martin-l'Ars
Saint-Martin-l'Ars es una comuna peitavina, situada dins lo departament de Viena e la region de Novela Aquitània, ancianament de Peitau-Charantas.
Saturnalas
Las Saturnalas (en latin Saturnalia) es, pendent l'antiquitat romana, un festenal se debanant una setmana avant lo solstici d'ivèrn (o a partir del 17 al de 23 decembre) que celèbra lo dieu Saturn e son acompanhadas de grands gaudiments populars.
Saint-Martin-l'Ars
Comunas limitròfas
400px|gaucha||Distanças e posicion relativa
Saturnalas
D'autres fèstas foguèron espandidas après aquesta data.
Saint-Martin-l'Ars
Toponimia
Las atestacions ancianas son, per lhuec:
Saturnalas
Pendent aquest periòde, las barrièras socialas despareissèron, s’organisava de repais, se donava de presents, s’ofrissiá de figurinas als enfants e se plaçava de plantas verdas dins los ostals, coma lo grefol, lo vesc e l’èdra.
Saint-Martin-l'Ars
Nòtas
<references group="N"/>
Saturnalas
Originas
vinheta|Uèit colomnas demarant del Temple de Saturn (decha). Macròbi conta diferentas tradicions romanas sus l'origina del festenal: unas fan referéncia a la demorança de Saturn dins lo Laci avant la fondacion de Roma. Saturn capvirat se seriá refugiat en Itàlia, dins lo Laci, ont amassa los òmes feròces escapilhats pels monts e lor dona de leis. Son règne es un edat d'aur, sos pasibles subjèctes essent governats de bias suau amb equitat. Las Saturnalas contribuisson a celebrar la memòria d’aquesta edat astruca de l'exercici del poder.
Sembla que la data de construccion del temple de Saturn a Roma èra tanben lo 14 avant las calendas de genièr, just al començament de la republica romana. Aquò seriá donc una construccion del roman nacional de la republica romana sens pas cap de rapòrt amb un solstici quin que siá. Aqueste festenal es l'escasença la proclamacion de cònsols novèls. Lo temple de Saturn aviá una plaça particulara a Roma que s’i servava lo tresaur roman o aerarium saturni (Marc Antòni i panèt les 500 milions de sestercis depausats per Juli Cesar) e donc ten un resson mai politic e mai nacional que religiós.
Celebracion
vinheta|Saturnalia, esculptura de Ernesto Biondi (en) (1905), Jardín Botánico de Buenos Aires. Pendent las Saturnalas, los esclaus gausisson d'una aparenta e provisòria libertat.
Pendent aqueste festenal fòrça popular, l'òrdre ierarquic dels òmes e la logica de las causas son capviradas de biais parodic e provisòri: l'autoritat dels mèstres suls esclaus es penjat. Aquestes an lo drech de parlar e d'agir sens constrencha, son liures de criticar las decas de lor mèstre, de jogar contra eles, de se far servir per els. Los tribunals e las escòlas son en vacanças e las execucions enebidas, lo trabalh s’arrèsta. Se fabrica e se dona de pichons presents (saturnalia et sigillaricia). De figurinas son penjadas al lidal dels ostals e a las capèlas de caireforcs. Un mercat especial (sigillaria) se debana. De somptuoses repais son ofèrts.
La populadion se pòrte en massa cap al mont Aventin. Se lèva de l’estatua del dieu las cadenas portadas per el, dempuèi que Jupitèr aviá volgut conténer son apetit devorant en lo sosmetent al ritme regular dels astres e dels jorns.
Calendièr
Segon Macròbi, d'en primièr festejadas lo 14 avant las calendas de genièr (15 de decembre, que lo mes de decembre durava 29 jorns jos la republica romana), puèi lo 16 avant las calendas (15 de decembre, que lo mes de decembre durava 31 jorns jol calendièr julian) e pendent tres jorns après la refòrma del calendièr de Juli Cesar. Una autra fèsta èra celebrada en onor de la divesa Angerona, la divesa tutelària de Roma, jos August, lo 21 de decembre.
Segon Macròbi, d'autras fèstas se plaçavan dins aqueste periòde (quatre jorns jos August, puèi cinc jos Caligula, per durar set jorns jos Dioclecian, del 15 al 21 de decembre).
Pasmens, sembla que Macròbi fa la confusion amb las fèstas de genièr; l'emperaire August aviá proclamat de fèstas en son onor pel mes de IANUARIUS.
D’autres dieus o divesas son celebradas pendent aqueste periòde, coma:
Posteritat
Se dich que las Saturnalas foguèron en partiada l'inspiracion de las fèstas religiosas o tradicionalas instituidas mai tard:
Autras significacions
Per extension, lo tèrme de Saturnalas designa:
Danhac
Danhac (Daignac en francés) es una comuna occitana de Bordalés, lingüisticament gascona, administrada per lo departament de Gironda de la region de Novèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Toponimia
Las fòrmas ancianas son Dagnacum, Daniacu, latinizacions daus sègles XI-XIII, Dainac, Danag, Dannac, Dignac, aus sègles XI-XIII, terra de Danhac, en 1263, Danhac, en 1361. Per tots los toponimistas, lo nom s'acaba per lo sufixe -acum, latinizacion dau sufixe gallés -ācon. Segon Dauzat, Danhac ven dau nom galloroman d'òme Danius, dau gallés *danno-, « ausard, audaciós ». Bénédicte Boyrie-Fénié utiliza lo nomen Dannius o Danius, d'origina gallesa. Per Delamarre, lo nom es Dannios, latinizat en Dannius, atestat, derivat dau nom comun dannos, « magistrat ». I a donc un certan consensus sus l'origina de Danhac. Danhac èra donc probablament una anciana granda propietat antica qu'avé per mèste Dannios/Dan(n)ius.
Istòria
La glèisa èra annèxa d'Espiet avant 1789.
Illeville-sur-Montfort
Illeville-sur-Montfort en normand (Illeville-sur-Montfort en francés) es una comuna normanda, situada dins lo departament d'Eure e la region de la Nauta Normandia.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Aisne (departament)
Aisne (02) es un departament de França dins la region dels Nauts de França.
Aisne es enrodada pels departaments del Nòrd, de Somme, d'Oise, de Sèina e Marna, de Marna e de las Ardenas, e per Belgica.
Segon lo recensament de 2003, la superfícia boscada del departament es de, siá 16,6 % per una mejana metropolitana de 27,4 %.
Las vilas principalas son : Laon (prefectura), Saint-Quentin, Soissons, Château-Thierry, Tergnier, Chauny, Hirson, Villers-Cotterêts, La Fère, Vervins e Guise.
Las aigas principalas son: l'Escaut (qu'a la font prèp del Catelet), Aisne, Marna, Ourcq, Vesle, Somme que nais a Fonsomme, Oise, Serre.
Betacisme
Lo betacisme (mot creat a partir del grèc βῆτα, ancian nom de [b]) es un fenomèn que fa qu'existisca pas mai d'oposicion fonologica dins la prononciacion de las grafias v e b que se realizan parièrament [b] (o sa varianta [β] en foncion del contèxt). Aquesta prononciacion es pro espandida dins las lengas romanicas. Aital lo fenomèn es general en espanhòl e actualament majoritari en catalan. Se retròba tanben en aragonés, en galèc, dins de parlars portugueses septentrionals e mai en sard. Afècta tanben una part de l'occitan, subretot dins sa porcion occidentala (gascon e lengadocian).
Originas del betacisme
De mòstras de betacisme en latin:
Lo betacisme en occitan
En occitan, lo betacisme es general dins la part occidentala del domeni, valent a dire dins la màger part del gascon e dins mai de dos tèrces del lengadocian. A l'èst lo betacisme s'arrèsta just aprèp Montpelhièr e marca un dels traches diferenciats del montpelhierenc oriental. Generalament e tradicionalament s'es pensat que lo betacisme aviá progressat d'oèst en èst. Lo fenomèn es clarament e ancianament atestat en gascon que dins los tèxtes medievals la confusion entre totas doas grafias i es plan espandida. Una de las remarcas mai ancianas a prepaus del fenomèn es la del gramatician tolosan del sègle XIV, Guilhèm Molinièr, que l'indicava coma gasconisme dins sas Leis d'Amor.
Lo betacisme en catalan
thumb|250px|Extension del betacisme al País Valencian Aqueste fenomèn es plan important en catalan actualament e jos la pression de la fonologia espanhòla tend a progressar dins los territòris ont se fasiá la distincion entre [v] e [b] abans. Aital la confusion entre totes dos fonèmas es a mand de s'apoderar del sud de Catalonha e s'espandís al País Valencian a partir de sa capitala e tanben actualament per encausa de la pression de l'espanhòl, lenga dominanta e mai prestigiosa que lo catalan local. Per contra las islas Balearas presèrvan encara plan la distincion.
La pèrdia de la distincion s'explica, a mai de la pression espanhòla, d'un autre costat, intèrn aqueste còp, per l'estigmatizacion d'aquesta realizacion en Catalonha coma dins la frasa seguenta emplegada dins lo país de Tarragona en supausar que lo fenomèn de permutacion afècta totas las [b] (coma dins barat(o) e bo): "A Valls, venen vi, vo i varato"
Lo betacisme en portugués
Actualament lo betacisme es encara present dins la part septentrionala del portugués. Popularament se'n ditz trocar os "v" pelos "b", valent a dire bescambiar las "v" per las "b". Las atestacions mai ancianas d'aquesta realizacion datan del sègle XVI. Aital lo gramatician João de Barros comentèt:
"Não somente o que achamos per escripturas antigas, mas muitos que se usão em Antre Douro e Minho, conservador da semente Portugueza: Os Quaes alguns idoutos despresão por não saberem a raiz d'onde nascem".
"...pronunciação de ão que succede em lugar da antiga terminação dos Portugueses de om... a qual ainda agora guardarão alguns homens de Antre Douro e Minho, e os galegos que dizem, fizerom, amarom, capitom, cidadom, taballiom, appellaçom"; "... o que muito se vê [a mudança do V e B] nos Gallegos, e em alguns Portugueses d'Antre Douro e Minho, que, por vós e vosso, dizem bós e bosso, e que por vida dizem bida.»
Indicis de betacisme dins d'autras lengas latinas
Se pòdon trobar qualques realizacions betacistas isoladas dins divèrsas lengas latinas. Es lo cas per exemple en francés dins lo mot brebis sortit del latin VERVEX (tanben dins corbeau o courbe) o en romanés dins bătrîn vengut del latin VETERANUS.
Modave
Modave es una comuna de la província bèlga de Lièja.
Departament d'Auba
Lo departament d’Auba (en francés Aube) es un departament de França que ten lo son nom del riu del meteis nom. Se situa dins la region del Grand Èst. La prefectura n'es Tròias. L'Insee e la Pòsta li atribuisson lo còde 10.
Amb 309 056 abitants segon lo recensament de 2015, Auba se situa en 75ena posicion en nombre d'abitants sul plan nacional e 7ena sus l'ensemble del Grand Èst.
Lo departament foguèt constituït pel decrèt de l'Assemblada nacionala del 15 de genièr de 1790. Se sonèt département de Troyes qualque temps.
Coma una seissantena de departaments en França, prend lo nom d'una aiga.
Melhars (Alèir)
Comunas vesinas
400px|left|Distanças e posicion relativa
Istòria
La municipalitat compren, dempuèi la Revolucion, los pòbles de la Ròca e de Meillard. Meillard Ven de « millet » o blat negre, céréale conreada sus sòls paures.
La commune comprend, depuis la Révolution, les villages de La Roche et de Meillard. Meillard vient de « millet » ou blé noir, céréale cultivée sur des sols pauvres.
Biars (omonimia)
Biars pòt designar:
Olne
Olne es una comuna de la província bèlga de Lièja.
Bousbecque
es una comuna francesa del departament del Nòrd e de la region del Nòrd-Pas de Calais. Sa populacion en.
Geografia
thumb|left|Bousbecque dans son canton et son arrondissement|180px.
Istòria
L'origina del nom ven del flamenc "bosch" (bòsc) e de "beke" (ruisseau) #çò que significa lo ruisseau del bòsc ; d'unes autres pensan #que i aguèt citat per las primièras fes l'an 1143 e issu de "buscus" e "becque", #qu'an lo meteis significat. Se tròba aquela toponymie en la Becque dels Bòsques.
La via romaine de a Wervicq-Sud passa per Bousbecque #çò que pròva que la vila es ja demorada en l'epòca gallo-romaine.
Es a Bousbecque que Turenne bat l'armada del prince de Linha abans de s'apoderar de Comines.
A anotar que d'après la legenda, Auger de Bousbecque, #que #èsser ambaissador del rei d'Espanha, a informat de los sieus viatges en Orient dels plantas escassa per las jardins de Bousbecque : tulipes, lila...
L’origine du nom vient du flamand "bosch" (bois) et de "beke" (ruisseau) ce qui signifie le ruisseau du bois ; d’autres pensent qu’il fut cité pour la première fois en 1143 et issu de "buscus" et "becque", qui ont la même signification. On retrouve cette toponymie dans la Becque des Bois.
La voie romaine de Tournai à Wervicq-Sud passe par Bousbecque ce qui prouve que la ville est déjà habitée à l’époque gallo-romaine.
La seigneurie, dite d'abord "de Rume", est érigée en baronnie en 1600. Celle-ci passe des familles de La Lys aux de la Pontenerie puis, par mariage, aux Ghiselin, à la fin du XVe siècle. En 1487, Georges Ghiselin, chambellan de l'archiduc Maximilien, est décapité par les Brugeois révoltés.
C'est à Bousbecque que Turenne bat l'armée du prince de Ligne avant de s'emparer de Comines.
À noter que d'après la légende, Auger de Bousbecque, qui fut ambassadeur du roi d'Espagne, a rapporté de ses voyages en Orient des plantes rares pour les jardins de Bousbecque : tulipes, lilas...
La Bastida Roairós
La Bastida Roairós (Labastide-Rouairoux en francés) es una comuna lengadociana situada dins lo departament de Tarn e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Geografia
La comuna es situada sus las doas ribas del Toret e es al còr del Pargue Natural Regional del Naut Lengadòc. Es tanben situat entre los Monts de La Cauna al Nòrd e la Montanha Negre al sud
Neupré
Neupré es una comuna de la província bèlga de Lièja.
La Bastida Roairós
Meteorologia
En rason de son posicionament, la meteorologia de la comuna es fòrça importanta dins la vida de tot los jorns perque recèp lo vent de l'ocean atlantic, de la mar mediterranèa e mai que mai de las montanhas ( Monts de La Cauna e Montanha Negra ). A causa de tot aquò, lo vilatge a la reputacion de recebre fòrça pluèja tot lo long de l'an.
La Bastida Roairós recèp en mejana 1.323 mm d'aiga per an ( 1.800mm per La Cauna e 800mm per Castras )
Infrastructura rotièra
La comuna es desservida per la linha de bus 762 entre Castras e Sant Ponç e la rota D612 la traversa sus tota sa longor.
Creacion de La Bastida Roairós
Entre las annadas 1166 e 1167, Ramon V, comte de Tolosa d'aquela epòca decidiguèt de bastir una Bastida per s'opausar a las envejas de conquistas dels Trencavèls sul territòri de Toret. Lo posicionament de la Bastida èra ideal perqué, al nòrd èra protegit per los Monts de La Cauna, al Sud per la Montanha Negra e a l'oèst pel riu de Toret.
Lèu aprèp la creacion de la Bastida, los abitants dels vilatges de la zona que son uèi lo jorn desaparegut, se son regropat per la proteccion que podiá lor donar mas an contunhat de cultivar las tèrras que ja possedissián.
En 1202, l'endrech èra conegut coma " Bastida la Rovoirosa " simplament perque èra construit sus una dependéncia del vilatge de Roairós ( 8 quilòmetres de distància entre los dos endreches )
L'impacte de las tensions sus lo vilatge
Aprèp la destruccion de la glèisa de La Bastida Roairòs en 1567, los crestians son demorat dins lo vilatge sens glèisa per mai o mens 90 ans. En 1658, la glèisa foguèt rebastida amb las pèiras de la bastida del vilatge. Per fin en 1686, dos campanas son estat refondudas ( una per la glèisa novèla e l'autra a l'ostal de las comunas.
La Revolucion Francesa
L'istòria del vilatge durant aquel periòde es pauc coneguda uèi perque coma per qualques comunas, cap document escrich demòra entre 1789 e 1808. Çaquela, es fòrça probable que i aviá pas tròp de violéncia. Dins aquel territòri, en defòra dels membres de la glèisa de Sant Ponç, i aviá solament una noblesa de mendre importancia.
Cambiament de departament
Tre la fin de la revolucion, La Bastida Roairós s'es fach restacar al departament de l'Erau simplament perque era ligat istóricament a la comuna de Sant Ponç mas lo 16 febrièr de 1797 es passat al departament del Tarn e restacat dins lo district de La Cauna.
Las armas de la comuna
Lo blason de la comuna es recent ( creat en 1942 ) e representa 2 causas : l'escritura S.S.B son las inicialas de Sant Saturnin de Bison un martir mòrt a Tolosa e lo castèl es una representacion de l'anciana bastida del vilatge
Referéncias
<references group="Histoire de Labastide Rouairoux" />
Goussaincourt
Goussaincourt es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mòsa e la region de Lorena.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Brousseval
Brousseval es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Nauta Marna e la region de Champanha-Ardena.
Geografia
La commune est située sur la Blaise, un affluent de la Marne, et la Maronne.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Aspach-le-Haut
Oberaspach en alemannisch (Aspach-le-Haut en francés) qu'ei ua comuna francesa deu departament deu Haut Ren e de la region del Grand Èst.
Canton de Lanamesa
Eth canton de Lanamesa qu'ei ua anciana division administrativa de Gasconha, en Bigòrra, benlèu en Comenge e ena anciana diocèsi d'Aush, suprimida en 2015, situada en arrondiment de Banhèras de Bigòrra, eth departament deths Hauts Pirenèus e era region de Mieidia-Pirenèus, ara d'. Capvèrn qu'ei ara burèu centralizator deth canton navèth de Nestés, Aura e Loron, 8 comunas que son en navèth canton dera Varossa, en francés (pleonasmic) La Vallée de la Barousse (burèu centralizator : Lanamesa) e eras autas 17 comunas que son en navèth canton de dera Vath d'Arròs e deras Baïsas (burèu centralizator : Tornai). Totas eras comunas que son ena CC deth Plan de Lanamesa (residéncia Lanamesa). Era lenga autoctòna qu'ei eth occitan gascon. Eth canton qu'utiliza eth article pirenenc.
Istòria
Eth canton de Lanamesa que's creè en 1790 en districte de Banhèras de Bigòrra.
En 1801, eth canton de Lanamesa qu'estó conservat. Borg de Bigòrra qu'estó tanben caplòc de canton enter 1790 e 1801.
Aras eleccions departamentalas dau 22 de març de 2015, en aplicacion deth decret deth 25 de heurèr de 2014 qui delimita eths cantons deths Hauts Pirenèus, eth canton de Lanamesa qu'estó suprimit e Lanamesa qu'ei ara burèu centralizator deth canton dera Varossa.
Despuish eth 1èr de gèr de 2017, era comuna navèra de Benquèr e Molèra qu'aplega eras comunas de Benquèr (caplòc) e de Molèra, perimidas (pas de comunas delegadas),.
Dompierre-sur-Nièvre
Dompierre-sur-Nièvre es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Nièvre e la region de Borgonha.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Al cors del periòde revolucionari de la Convencion nacionala (1792-1795), la municipalitat a portat provisoirement lo nom de Vallière-sus-Nièvre.
Au cours de la période révolutionnaire de la Convention nationale (1792-1795), la commune a porté provisoirement le nom de Vallière-sur-Nièvre.
Roz-an-Arvor
Roz-an-Arvor en breton ( Roz-sur-Couesnon en francés) es una comuna bretona, situada dins lo departament d'Ille et Vilaine e la region de Bretanha.
Sant Ostian
Sant Ostian (Saint-Hostien en francés) z-es una comuna velaiesa, situada dins lo departament del Naut Léger e la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament d'Auvèrnhe.
Geografia
Sant Hostien a situat en la part es del Velay e en lo departament de l'Anautita-Loire (43). A la cœur del Massís central, lo bourg se tròba al pè del mont. Traversat per la RN 88 en connectant Lo Puèi de Velai a Sant-Étienne, es un vilatge incontournable en lo moment dels desplaçaments dels altiligériens.
Saint Hostien est situé dans la partie est du Velay et dans le département de la Haute-Loire (43). Au cœur du Massif central, le bourg se trouve au pied du mont Pigier. Traversé par la RN 88 reliant Lo Puèi de Velai à Saint-Étienne, c'est un village incontournable lors des déplacements des altiligériens.
Comunas vesinas
400px|left|Distanças e posicion relativa
Istòria
Al cors del periòde revolucionari de la Convencion nacionala (1792-1795), la municipalitat a portat lo nom de Mont-Pigier.
En 1852, la municipalitat del Estretor a creat a partir d'una porció del territòri communal.
Au cours de la période révolutionnaire de la Convention nationale (1792-1795), la commune a porté le nom de Mont-Pigier.
En 1852, la commune du Pertuis est créée à partir d'une portion du territoire communal.
Sées
Sées es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Orne e la region de la Bassa Normandia.
Geografia
Sées A situat en la campanha de Alençon, a Unitat|23|km al nòrd de Alençon (prefectura de la Adorna) e a Unitat|22|km  al sud-es de Argentan (jos-prefectura de la Adorna). La vila a situat a qualques quilomètres de la font de la Adorna e près de la bòsc de Écouves.
Sées est située dans la campagne d'Alençon, à 23 km au nord d’Alençon (préfecture de l’Orne) et à 22 km au sud-est d’Argentan (sous-préfecture de l’Orne). La ville est située à quelques kilomètres de la source de l’Orne et à proximité de la forêt d'Écouves.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
La vila es paissièra per Henri de Navarra al començament de 1590.
Sées, Ont se trobavan de nombrós coatzs, a #èsser utilizada coma vila-espital neutre en lo moment de la batalha de Normandie, #çò que lududes a evitat d'èsser rasada coma de las vilas vesinas mai estrategicas del fach del camin de fèrre (Argentan).
La ville est prise par Henri de Navarre au début de 1590.
Abbevillian
Abbeville qu’ei eth nom balhat a era mei vielha industria litica trapada en Euròpa, datada de 600,000 e 400,000 ans. Ei localizada en Picardia on s’an trapat diuersi otís preïstorics qu’aueren eth nom d’abbevillian enquia se’n traparen més en Olduvai (Africa).
Atau que se pode díder qu’er abbevillian ei un nom ancian tà designar ua tradicion d’otís qu’aué se ditz Oldowaian. Aguests sigueren trapats pendent eth bastiment d’ua dralha proche der arriu Somme, prep d’Abbeville. Sigueren trapats per Boucher de Perthes, un oficial de doanes francès. Aguest publiguéc es sòns trobalhes en 1836.
Dempús, Louis Gabriel de Mortillet (1821-1898), professor d’antropologia preïstorica ena Escòla d’Antroplogia de París, publiguéc en 1882 “ Era Preïstoria anciana der òme”. En aguest libe siguec eth prumèr tà caracterizar sons periodes peth sòn nom de loch. Plan d’aguests son encara utilizats aué. Es dus prumèrs Chellean e Acheulean.
Eth Chellean includís otís discurberts ena vila de Chelles, ua banlega de París. Son semblants a aqueri trapats en Abbeville. Diuersi antropològs escambiaren dempús eth terme Abbevillian per Chellean que ja no s’utiliza.
Istória
Eth label Abbevillian siguec valid enquia era familha Leakey discurbec otís parièrs ena gorja d’Olduvai e situaren aciu er origen der òme. Er Olduwaian lèu sosplantéc eth terme Abbevillian tà descríuer otís paleolitics africans e asians. Era paraula Abbevillian ei encara utilizada tà parlar d’otís sonque europeus. Aguest label, totun, perd popularitat coma terme scientific.
Mortillet situéc aguestes tradicions coma ua sequencia cronologica. Pendent er abbevillian, es ominids paleolitics utilizaven nuclis més pendent er acheulian volves. Es otís olduwaians totun, mos diden qu’en eth Paleolitic lèu era distincion enter es nuclis e volves non erá pas tan horta. Atau i a ua tendencia tà véder abbevillian coma ua fase der acheulian.
Tipes e origen
Eth loch e es otís abbevillians ei format per ua terrassa de més de 150 pès en en arriu Riuer. Es otís trapats son achadors bifaces talhades e hetes pendent er estadi elsterian deth Pleistocen, que caperaua Europa central tre 478.000 e 424.000 annades.
Er abbevillian ei ua fase der Olduwaian qu’arribéc sonque en Europa pendent er lèu Paleolitic (2,5 milions d’annades –250.000 ). Es qu’utilizen era paraula acheulian parlen deth acheulian miei (hé 600.000-500.000 annades ). Geologicament. Açò arribéc pendent eth Miei Pleistocen, més joen que 700.000 annades (1). Dessepara eth periode interglacial enter eth Günz e eth Mindel més trobalhes més recents deth paleolitic d'’East Anglia mos parlen de donades deth Günz, proche as 700.000 annades.
Eren precedits pes Homo erectus der Olduwaian lèu e sigueren suplantats pes acheulians classics.
Es bastidors d’otís abbevillians
Es òmes que héren es otís abbevillians sigueren es prumèrs abitants ominids d’Europa. Eren es ancessors immediats der òme de Neandertal e eth sòn classament, encara discutit, se blaha soent a Homo sapiens neanderthalensis. Açò vòl díder que Neandertal ei ua sosespécie der òme modern. Més pendent plan de temps qu’es nostes sosespécies an estat aramides en sonque Homo sapiens sapiens.
Atau, encara i a ua batesta semantica sus to açò. Parlem de tres opinions:
º	Es prumèrs òmes europeus son Homo erectus, açò vòl dídder que son pas òmes moderns. Totun, encara diden més (2):
“Eth tipe identificat coma Homo erectus a de caracteristiques que suggereishen qu’ei més ben un eslabon enter Homo erectus e Neandertal”.
º	Es prumèrs òmes europeus son ua amassada d’espécies intermiejes enter Homo erectus e Neandertal coma Homo heidelbergensis e Homo antecessor.
“En Europa s’an trapat pas fossils d¡ominids (4) classats, de segur, coma Homo erectus tipics. Toti es crani sancers an estat classsats pes scientifics coma formes ancianes d’Homo sapiens”.
Lèu ominids en Euròpa
Er abbevillian siguec, donques, er acheulian e er clactonian europeus hé 500.000 annades. Tà evitar discutir encara més sus es otís e sòns noms (5), paralarem de no-achador de man o achador de man. Es achadors qu’eren de man eren ja utilizats en –500.000. Es que no eren pas de manse trapen soent eth cant des axchadors de man e, de segur, que i a diferéncies enter uns e autes més s’a pogut pas trapar encara aguestes. Es ominids son es madeishi.
Referencies
1.- a b "Abbevillian". Encyclopedia Britannica. I: A-Ak - Bayes (15th ed.). Chicago, IL: Encyclopedia Britannica, Inc. 2010. p. 11. ISBN 978-1-59339-837-8.
2.- George W. Rohrer, The First Settlers in France, Old World Archaeologist – Winter 1983
3.- Kathy D. Schick and Nicholas Toth, Making Silent Stones Speak, Simon & Schuster, 1993, ISBN 0-671-69371-9, Page 269.
Quèt
Quèt (Quet-en-Beaumont en francés) es una comuna occitana dau Daufinat, situaa dins lo departament d'Isèra e la region d’Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament de Ròse-Aups.
Abbevillian
Referencies
4.- Wikipedia has altered Hominid to Hominin in accordance with the latest genetic classifications.
Quèt
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Abbevillian
Referencies
5.-op. cit.
Chanhac
Toponimia
Atestacions: Chaniacum abans l’an 1000, Chaniau (cartulari de Pibrac en 1099), Chaniaci (carta vetus), puèi Chaniac (decopatge departamental en decembre de 1789). Dins lo TDF, Mistral dona Chania en grafia mistralenca, e Chaniac en grafia classica.
Comunas vesinas
400px|left|Distanças e posicion relativa
Chesnois-Auboncourt
Chesnois-Auboncourt es una comuna francesa del departament de las Ardenas e de la region de Champanha e Ardena.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
La traça la mai anciana del Chesnois a situat en 1258 ont pòrta alavetz lo nom de nom Douchesnoy. Antany auxili De Sorcy, a erigit en parròquia en 1690.
La trace la plus ancienne du Chesnois est située en 1258 où il porte alors le nom de nom Douchesnoy. Autrefois secours de Sorcy, il est érigé en paroisse en 1690.
Oreye
Oreye es una comuna de la província bèlga de Lièja.
Biars (Lanas)
Geografia
vignette|upright=1.6|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
La prononciacion qu'ei [bjàs]. Las fòrmas ancianas que son port de Byars en 1254, ecclesia S. Michaelis de Biars en 1266, ''par. Sancti-Michaelis-de-Bars o Biars en 1274, de Bias (medisha data), de Bios in Borno (medisha data), de Biartz en 1311, de Bias (medisha data), Bias (mapa de 1630), Le Bios (mapa de 1647), Le Bias (mapa de 1638), Bias'' (mapa deu començament deu sègle XVIII, de 1714 e 1733).
Negre (citat per B. Boyrie-Fénié) qu'i supausa un occitan biard « terrenh gras e prigond », dilhèu au plurau, çò qu'ei paradoxau dens un lòc sablós e de piquèirs, segon B. Boyrie-Fénié. Las fòrmas en Biòs que son analogicas. Joan Coromines que coneish un mot basco bearr « praube, necerós » que tròba dens la peninsula de Biarra « ben pobre e erme ». A véder Biarròta, dab duas -r.
Canton de Damasan
Lo canton de Damasan es ua anciana division administrativa d'Agenés, situada en Gasconha, dens l'arrondiment de Nerac, lo departament d'Òut e Garona e la region d'Aquitània, adara de Navèra Aquitània. 9 de las 11 comunas son despuish 2015 dens lo canton de Lavardac, las autas duas, Cauvèiras e Hargas d'Orbisa, son deu canton deus Bòscs de Gasconha. La lenga autoctòna es l'occitan gascon occidentau (prononciacion [-ə] de la finala a pòsttonica ).
Istòria
Lo canton se creèc pendent la Revolucion. I agoc tanben un canton de Pug d'Agenés entre 1790 e 1801.
La Bastida de Sant Sarnin
Es una comuna de l'Airal urban de Tolosa.
Istòria
Pendent l'Ancian Regime, La Bastida èra de la diocèsi civila de Tolosa, doncas de la província de Lengadòc, de la generalitat de Tolosa, de l'archidiocèsi de Tolosa, de la senescauciá de Tolosa. Le vocable de la glèisa es Sent Sarnin (d'après l'Ordo). En 1790, La Bastida èra del canton de Bruguièras, en l'an IX, del canton de Frontonh.
Sepmes
Sepmes es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Indre e Léger e la region dau Centre.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Minot (Còsta d'Aur)
Minot  es una comuna francesa administrada per lo departament de Còsta d'Aur de la region de Borgonha.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Oupeye
Oupeye es una comuna de la província bèlga de Lièja.
Ouffet
Ouffet es una comuna de la província bèlga de Lièja.
Tarawa Sud
Tarawa Sud es la capitala oficiala de Kiribati. La populacion dau districte de Tarawa Sud es estimada a 45,000 abitants.
Gondrecourt-le-Château
Gondrecourt-le-Château es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mòsa e la region del Grand Èst.
Geografia
thumb|300px|left|Çò [[Ornain a Gondrecourt]] Gondrecourt a situat en una vallée fòrça estrecha adaigada per la Ornain, e limitada al nòrd per rochers nud #que, en qualques endroits, an mai de 30 mètres d'elevacion. Se dividís n'anautita e bassa vila. La primièra, bastida sus un scenari, se nomenava antany Gondrecourt-lo-Castèl, a causa d'un vièlh castèl fòrt #que lo temps n'a gaireben amortallat lo remembre (demòra un torn redond #que protegís a l'ora d'ara un musèu del caval). Existissiá a la s-|VII|e}} e #èsser dicha-se bastida per un cèrt Gondoin, de #que ludut i seriá vengut lo nom #que pòrta encara uèi. Segon las ancianas cronicas, aquel Gondouin, senhor de Meuse, èra paire de Bodon Leudin, avesque de Toul, e de santa Salaberge. La vila bassa a format en partida de bastiments modèrns e traversats per la Ornain, #que los dos marges n'an jargat de quais en gaireben tota l'estenduda de la vila.
thumb|300px|left|L'[[Ornain à Gondrecourt]] Gondrecourt est situé dans une vallée très étroite arrosée par l'Ornain, et bornée au nord par des rochers nus qui, en quelques endroits, ont plus de 30 mètres d'élévation. Elle se divise en haute et basse ville. La première, bâtie sur un plateau, se nommait autrefois Gondrecourt-le-Château, à cause d'un vieux château fort dont le temps a presque enseveli le souvenir (il reste une tour ronde qui abrite actuellement un musée du cheval). Elle existait au et fut dit-on bâtie par un certain Gondoin, de qui lui serait venu le nom qu'elle porte encore aujourd'hui. Selon les anciennes chroniques, ce Gondouin, seigneur de Meuse, était père de Bodon Leudin, évêque de Toul, et de sainte Salaberge. La ville basse est formée en partie de constructions modernes et traversée par l'Ornain, dont les deux rives sont garnies de quais dans presque toute l'étendue de la ville.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Lo luòc es ja ocupat al neolític. Segon la tradicion, Gondrecourt a #èsser fondat per Gondoin o Gondulphe, paire del 17ème avesque de Toul, e Santa Salaberge a. Dos nécropoles d'aquela epòca an #èsser efectivament descobèrtas.
Après aver-i agut originairement los sieus senhors particulars e i aver #èsser de contunh amassada a la Champagne, la tèrra de Gondrecourt i aguèt donat l'an 1307, amb las siás dependéncias a Édouard E, comte de Bar, per Philippe lo Polit. Dempuèi aquela epòca, Gondrecourt, coma totes los domenis féodaux de qualque importància, #èsser sovent reivindicada pels reis de França e los feudataires. Torn a torn, aquela vila patís lo joug dels senhors que los unes o los autres lududes octroyèrent, sens oser se plànher de cambiaments successius #que modificavan pas en res la siá misèria ni lo sieu benestar.
Es aital coma se vei a divèrsas epòcas la distincion de Gondrecourt possedida per las Rinel, los comtes de Bar, los ducs de Lorraine, los Dels Armoises, los ducs de Bourgogne, los sires de Anglure, lo maréchal de l'Espital, èca. Los ducs de Bar, #qu'en #èsser çò de mès longtemps los posseïdors, lududes #concedir, entre unes autres privilègis, aquel de recebre de la siá autoritat la justícia suls luòcs. I i aguèt tanben un bailliage sedentari a Gondrecourt fins en 1711, epòca #que i li aguèt a el amassat a aquel de Lamarche. La destinada de Gondrecourt #èsser triste pendent tot lo regim féodal e los sieus fastes se compausan pas gaire que de calamités. En 1368, los Messins #venir lo assiéger e se'n #apoderar. Colart Dels Armoises e lo comte de Sant-Pol, #que la avián vaillamment defenduda, #èsser o décapités o penjats, amb tretze unes autres gentilshommes dels mai marquants.
A, en aqueles tempses desgraciats ont tant de bandolers d'enemics o aliats recorrián la Lorraine en dévastateurs, Gondrecourt, médiocrement defenduda per lo sieu enceinte de muralles, podiá pas resistir a la ferotja cupidité d'aqueles aventuraires. Tanben #èsser sovent preses, represes, saccagé e incendiat, fins a aquel #que fin finala Louis XIII en fes totalament desmantellar las fortificacions (1633-1634).
Lo 1er en genièr 1973 (decrèt préfectoral en data del 1er  en decembre 1972), las municipalitats de Luméville-en-Ornois e Tourailles-jos-Bòsques fusionen amb Gondrecourt-lo-Castèl.
Le site est déjà occupé au néolithique. Selon la tradition, Gondrecourt a été fondé par Gondoin ou Gondulphe, père du 17ème évêque de Toul, et Sainte Salaberge au. Deux nécropoles de cette époque ont été effectivement découvertes.
Après avoir eu originairement ses seigneurs particuliers et avoir été ensuite réunie à la Champagne, la terre de Gondrecourt fut donnée en 1307, avec ses dépendances à Édouard I, comte de Bar, par Philippe le Bel. Depuis cette époque, Gondrecourt, comme tous les domaines féodaux de quelque importance, fut souvent revendiquée par les rois de France et les feudataires. Tour à tour, cette ville subit le joug des seigneurs que les uns ou les autres lui octroyèrent, sans oser se plaindre de changements successifs qui ne modifiaient en rien sa misère ni son bien-être.
Aux, dans ces temps malheureux où tant de brigands ennemis ou alliés parcouraient la Lorraine en dévastateurs, Gondrecourt, médiocrement défendue par son enceinte de murailles, ne pouvait résister à la féroce cupidité de ces aventuriers. Aussi fut-il souvent pris, repris, saccagé et incendié, jusqu'à ce qu'enfin Louis XIII en fît entièrement démanteler les fortifications (1633-1634).
Elle fut chef-lieu de district de 1790 à 1795.
Le janvier 1973 (arrêté préfectoral en date du  décembre 1972), les communes de Luméville-en-Ornois et Tourailles-sous-Bois fusionnent avec Gondrecourt-le-Château.