cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Avinyonet de Puigventós
Avinyonet de Puigventós es un municipi catalan, situat dins la província de Girona e la Comunitat autonòma del Principat de Catalonha.
Châtenay (Isèra)
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Charpei
Comunas vesinas
400px|left|Distanças e posicion relativa
Le Gault-Perche
Le Gault-Perche es una comuna francesa, situada dins lo departament de Loir e Char e la region dau Centre.
Crennes-sur-Fraubée
Crennes-sur-Fraubée es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mayenne e la region dels Païses de Léger.
Le Gault-Perche
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Ermenonville-la-Petite
Ermenonville-la-Petite es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Eure e Loir e la region dau Centre.
Crennes-sur-Fraubée
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Ermenonville-la-Petite
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Beauvoir-sur-Niort
Beauvoir-sur-Niort es una comuna peitavina, situada dins lo departament de las Doas Sèvras e la region de Peitau-Charantas.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Toponimia
Las atestacions ancianas son, per lhuec:
Nòtas
<references group="N"/>
Bàscara
Bàscara es un municipi de la província catalana de Girona e de la Comunautat Autonòma de Generalitat de Catalonha.
Chastel-Arnaud
Chastel-Arnaud (Chastel-Arnaud en francés) es una comuna dau Daufinat occitan, situaa dins lo departament de Droma e la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups.
Comunas vesinas
400px|left|Distanças e posicion relativa
Châtelus (Isèra)
Chasteuluç (Châtelus en francés) es una comuna occitana dau Daufinat, situaa dins lo departament d'Isèra e la region d’Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament de Ròse-Aups.
Comunas vesinas
400px|left|Distanças e posicion relativa
Saint Nom la Bretèche
Saint-Nom-la-Bretèche es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Ivelinas e la region d'Illa de França.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Nòtas
<references group=N/>
Landudal
Landudal en breton ( Landudal en francés) es una comuna bretona, situada dins lo departament de Finistèrra e la region de Bretanha.
Blanes
Blanes es un municipi de la província catalana de Girona e de la Comunautat Autonòma de la Generalitat de Catalonha.
Beuda
Beuda es un municipi de la província catalana de Girona e de la Comunautat Autonòma de Generalitat de Catalonha.
Villers-Bocage (Calvadòs)
Villers-Bocage  es una comuna normanda, situada dins lo departament de Calvadòs e la region de Normandia.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Vaucelles (Calvados)
Vaucelles (Calvados) en normand (Vaucelles en francés) es una comuna normanda, situada dins lo departament de Calvadòs e la region de Normandia.
Geografia
Limitrophe A l'èst de Bayeux, egalament en lo Bessin, a adaigat per la Drôme e traversada per la rota nacionala 13, ais París-Cherbourg.
Limitrophe à l'est de Bayeux, également dans le Bessin, est arrosée par la Drôme et traversée par la route nationale 13, axe Paris-Cherbourg.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Biure (Aut Empordan)
Biure es un municipi de la província catalana de Girona e de la Comunautat Autonòma de la Generalitat de Catalonha.
Besalú
Besalú (Besalu en nòrma mistralenca ) es un municipi de la província catalana de Girona e de la Comunautat Autonòma de Generalitat de Catalonha.
Veire lo comtat de Besalú.
Bescanó
Bescanó es un municipi de la província catalana de Girona e de la Comunautat Autonòma de Generalitat de Catalonha.
La Motte (Còstas d'Arvòr)
Ar Voudenn en breton ( La Motte en francés) es una comuna bretona, situada dins lo departament de las Còstas d'Arvòr e la region de Bretanha.
La Bisbal d'Empordà
La Bisbal d'Empordà es un municipi de la província catalana de Girona e de la Comunautat Autonòma de Catalonha.
Breda (Catalonha)
Breda es un municipi de la província catalana de Girona e de la Comunautat Autonòma de la Generalitat de Catalonha.
Béceleuf
Béceleuf es una comuna peitavina, situada dins lo departament de las Doas Sèvras e la region de Peitau-Charantas.
Chastelnòu de Bordeta
Chastelnòu de Bordeta (Châteauneuf-de-Bordette en francés) es una comuna occitana de Daufinat situaa dins lo departament de Droma e la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament de Ròse-Aups.
Béceleuf
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Chastelnòu de Bordeta
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Béceleuf
Toponimia
Las atestacions ancianas son, per lhuec:
Nòtas
<references group="N"/>
Chastèudoble
Chastèudoble (Châteaudouble en francés) es una comuna occitana de Daufinat situaa dins lo departament de Droma e la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament de Ròse-Aups.
Geografia
Chastèudoble se situa en la region Auvèrnhe Ròse Aups, dins lo departament de Droma, a 20 km a l'est de Valença, a una altitud de 380 m al pè del flanc oest del Vercòrs.
Comunas vesinas
400px|left|Distanças e posicion relativa
Boadella i les Escaules
Boadella i les Escaules es un municipi de la província catalana de Girona e de la Comunautat Autonòma de la Generalitat de Catalonha.
La Villette (Calvados)
La Villette  es una comuna normanda, situada dins lo departament de Calvadòs e la region de la Bassa Normandia.
Bordils
Bordils es un municipi de la província catalana de Girona e de la Comunautat Autonòma de la Generalitat de Catalonha.
La Villette (Calvados)
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Chevrières (Isèra)
Chevrières es una comuna arpitana dau Daufinat administrada per lo departament d'Isèra de la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament de Ròse-Aups.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Aiguaviva
Aiguaviva es un municipi de la província catalana de Girona e de la Comunautat Autonòma de Generalitat de Catalonha.
Toponimia
Ni per èsser administrativament en Gironés e pas de la Selva, Aiguaviva se ditz tanben Aiguaviva de la Selva, per se diferenciar d'Aiguaviva de Bergantes, municipi catalanoparlant de la província de Teròl e de la comarca de Baix Aragó, istoricament del Matarranya.
Aiguaviva ven del latin aqua, « aiga » e viva (parièr en occitan) o de lors resultats en latin vulgar e en catalan.
Cabanelles
Cabanelles es un municipi de la província catalana de Girona e de la Comunautat Autonòma de la Generalitat de Catalonha.
Mont de la Dives
Lo Mont de la Dives es un volcan ancian qu'es lo ponch culminant (881 m) de l'illa Amsterdam.
Cabanes (Aut Empordan)
Cabanes  es un municipi de la província catalana de Girona e de la Comunautat Autonòma de la Generalitat de Catalonha.
Claix (Isèra)
Claix  es una comuna arpitana dau Daufinat administrada per lo departament d'Isèra de la region d'Auvèrnhe Ròse Aups.
Borrassà
Borrassà es un municipi de la província catalana de Girona e de la Comunautat Autonòma de la Generalitat de Catalonha.
Claix (Isèra)
Demografia
.
Colomieu
Colomieu en arpitan ( Colomieu en francés) es una comuna francesa situada dins la region de Ròse-Alps e lo departament d'Ain.
Geografia
Comuna situada a 8 km al sud-oèst de Belley.
Commune située à 8 km au sud-ouest de Belley.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Village mentionné dès le.
Pression
La pression es una nocion fisica fondamentala relativa aux transferiments de quantitat de movement dins un solid o dins un fluid. Dins sa definicion classica correspond a la fòrça per unitat de superfícia qu'exercís un fluid o un solid sus aqueste. Definís mai sovent en fisica a partir de la nocion de transferiment de quantitat de movement dins tot sistèma termodinamica.
S'agís d'una grandor escalara o tensoriala intensiva que l'unitat dins lo Sistèma internacional d'unitats (SI) es lo pascal (Pa), que correspond a un newton per mètre carrat.
Istòria de la nocion de pression
vinheta|285x285px| « Pompa d'airer » de Boyle La nocion de pression, corollari d'aquesta del vuèit, es a l'origina ligada al problèma de la pujada de l'aiga per la pompa manuala. Eron d'Alexàndria dona la primièra descripcion de las pompas d'aqueste tipe, interpretant lpr foncionament en tèrmes de vuèit creat per « una cèrta fòrça ». Aristòtel rebuta lo concèbte de vuèit. La pensada escolastica medievala generaliza: « la Natura a orror del vuèit » (horror vacui), çò qu'empacha pas los progresses tecnics de l'edat d'aur islamica coma la pompa aspiranta-folanta decricha per Al-Jazari. Aquestes progresses vendran en l'Euròpa de la Renaissença amb las tecnicas de pompatge estatjat.
Lo problèma scientific torna al sègle XVIII. En 1630, Jean-Baptiste Baliani suggerís lo ròtle del pes de l'aire per equilibrar aqueste de l'aiga dins una letra a Galileo. Aqueste torna sus l'inexisténcia del vuèit en 1638, mas l'edat arrèsta sas reflexions al subjècte. Evangelista Torricelli, tornant al problèma dels fontanièrs de Florença ligat a la limitacion de las pompas aspirantas primièr confiada a Galileo, confirma l'ipotèsi del « pes de l'atmosfèra » e invente lo baromètre en 1643. Gilles Personne de Roberval precisa lo concèpte en estudiant en 1647 l'expansion dels gases, puèi Blasi Pascal publica son celèbre tractat sus la pression atmosferica en 1648. Robert Boyle establís la relacion entre pression e volum en 1660 e Edmé Mariotte en 1676 (la lei de Boyle-Mariotte). Avèm a aqueste epòca una descripcion pro complèta mas empirica de la pression dels gases.
Definicions
Amb la pression s'interessam al transferiment de quantitat de movement dins un mitan liquid o gasós e a sos efièchs sus una paret reala o virtuala. Se nota x lo vector unitari normal a la paret.
Apròche elementari
La pression es definida classicament per son efièch sus una superfícia elementària dS. La fòrça exercida F es definida per Aquesta fòrça es normala a la superfícia. Aqueste expression definís l'escalar p definís coma la pression. Per un mitan d'aira finida Aquesta definicion, incontornabla del vejaire didactic, es incorrècte als plans fisic e logic. En efièch la nocion de pression existís en l'abséncia de tota paret fisica e l'efièch del mitan a l'entorn sus una tala paret depend de las proprietats d'aquesta superfícia. I a una relacion causala mas pas de relacion univòca entre pression e fòrça resultanta.
Apròche general
Consideram primièr le cas d'un mitan unidimensional o un ensemble de particulas se desplaça amb la velocitat v. La pression p es definida coma lo flus de la quantitat de movement per unitat de volum ½ ρ v : ont ρ es la massa volumica del fluid e v la velocitat de modul v. Aquesta definicion es una definicion fisica de la pression. Correspond dins una dimension d'espaci a la pression dinamica dins lo cas d'una descripcion macroscopica del problèma d'un escolament e se generaliza aisidament a un mitan tridimensional de simetria esferica quand la distribucion de las velocitats es isotròpa. Es le cas per la descripcion microscopica d'un gas en equilibri termodinamica (vejatz çai dejós). En efièch dins aqueste cas lo flus es identic dins tota las direccions.
Mai generalament aquestes escambis de quantitat de movement son ni isotròps ni totalament directius e dins aqueste cas s'utiliza lo tensor de las constrenchas (o tensor de pression) per los descriure. En l'abséncia de parelh intèrne al sistèma ce tensor es simetric. Aquò se verifica per un fluid newtonian (mas pas sonque). Per un fluid al repaus aqueste tensor es isotròp ont \mathsf{I}  es le tensor unitat e p la pression idrostatica. Se definís lo tensor de constrenchas viscosas coma lo desviator ont δij es lo simbòl de Kronecker.
Per un fluid newtonian e amb l'ipotèsi de Stokes σij es un tensor de diagonala nulla. Aquesta proprietat es utilizada per l'escritura estandard de las equacions de Navier-Stokes.
Apròche cinetc
Se definís la pression coma l'efièch sus una paret d'impactes de particulas (atòm, moleculas), eièch resultant del transferiment de quantitat de movement. ont n es la densitat volumica la des particulas, m lor massa e v lor velocitat microscopica. < v2 > es la mejana estatistica del carrat del modul de la velocitat.
Per un gas a l'equilibri termodinamica local la mejana estatistica se reduisís a la mejana temporala al punt considerat e la velocitat obesís a la distribucion estatistica de Maxwell. Se pòt escriure ont T es la temperatura termodinamica e k la constanta de Boltzmann.
Dins aquesre apròche la paret es supausada perfièchament rebatenta, çò que correspond pas a la realitat. De fach la condicion de reflexion perfiècha definís una condicion de simetria, donc la quita negacion d'una paret: aqueste tipe de condicion a las limitas es utilizat en fisica per evitar tot problèma ligat a l'escritura d'una condicion fisicament realista.
Efièch sus una paret solida
La distribucion maxwelliana de las velocitats dins un gas a l'equilibri termodinamic resulta de las interaccions particula-particula dins lo mitan liure. Las interaccions paret-particula son de natura fòrça diferenta e la distribucion de las velocitats es prigondament alterada per la preséncia de la paret sus una nautor d'unes liures percors mejans l. Se pòt definir una escala macroscopica per tota variabla escalara destriat Se l es grand davant la sèm en regim molecular descrich per l'equacion de Boltzmann. Lo calcul de l'esfòrç sus la paret se farà a partir d'aqueste de las interaccions individualas.
Dins lo cas l << la la paret influéncia la distribucion de las velocitats dins una region espessa d'unes liures percors mejans nomenat sisa de Knudsen. Se pòt mostrar que la constrencha normala sus la paret pxx es la pression p fòra de la sisa de Knudsen a un factor correctiu près qu'es en. Aqueste tèrme tend donc cap a 0 quand la massa volumica del gas aumenta. Per un gas monoatomica es estrictament nul en l'abséncia d'écolament e de transferiment termic. Que que siá existí de termes de cisalhament pyy e pzz (tension superficiala) en.
Se l'efièch sus la pression es sempre negligible, aqueste sus la velocitat e la temperatura dega èsser pres en compte dins unaes situacions, per exemple l'escolament en mitan porós descrich per l'equacion de Darcy-Klinkenberg.
Superfícia liquida
La tension superficiala entre un liquid e un gas o entre dos liquids es ligada al fenomèns d'interaccion entre moleculas. Aqueste efièch es analòg a aqueste dins un mitan gasós pròche d'una paret solida descrich çai dessús. Pasmens las interaccions moleculàrias dins un liquid son fòrça mai complèxas que dins un gas e existís pas de superfícia de discontinuitat coma per un solid. L'analisi analitic del fenomèn es fòrça mai dificil. Sèm redusit a l'experiéncia o a un calcul de dinamica moleculara, donc una experiéncia numerica. Pasmens l'apròche qualitatiu utilisant lo tensor de pression permet d'illustrar lo fenomèn.
Lo tensor de pression es diagonal del fach de las simetrias del problèma. L'equilibri en x (axe normal a la superfícia) implica que pxx ( x ) = Csta = p.
Los tèrmes transverses pyy e pzz son egals per simetria e varian amb x. Se nòte pt ( x ) lor valor. Aquestes tèrmes induson una constrencha correspondent a l'escart a p l'integracion se fasent sus un domèni inclusissent la region d'espessor nanometrica de la sisa tocada. γ et la tension superficiala qu'es una proprietat del sonque liquid.
Campelles
Campelles es un municipi de la província catalana de Girona e de la Comunautat Autonòma de la Generalitat de Catalonha.
Pression
Superfícia liquida
Mai sovent la modelizacion del fenomèn se pièja sus un apròche mecanic o termodinamic que dich pas res dels mecanismes sosjacents.
Radiacion
Pasmens, al respècte dels gases, lo problèma es simplificat per l'abséncia d'interaccion foton-foton. Per calcular lo fenomèn se pòt donc superpausar la radiacion incident e la radiacion emesa de la paret. Existís pas l'equivalent de la sisa de Knudsen. La fòrça resultanta sus la paret pòt aver una direccion quina que siá. Dins lo cas d'un fais parallèl impactant una superfícia absorbanta, la fòrça resultanta a la direccion del fais.
Gas degenerat d'electrons o de neutrons
Dins las estelas densas coma las nanas blancas o las estelas de neutrons la densitat es tala que la matèria es dins un estat degenarat. La compausanta de la pression ligada al movement de las particulas es negligibla davant la partida quantica ligada a l'impossibilitat pels electrons o los neutrons de s'aprochar al delà d'una cèrta distància sos pena de violar lo principi d'exclusion de Pauli. La termodinamica permet d'atribuir una pression isotròpa a aqueste mitan, nomenada pression de degenerescéncia. Varia coma la poténcia 5/3 de la massa volumica e es independenta de la temperatura. Lo domèni es limitat per la temperatura de Fermi definida per ont μ es lo potencial quimic.
Dins lo cas de degenerescéncia electronica la temperatura de Fermi dels còrs es de l'òrdre d'unas desenas de millièrs de kelvins.
En termodinamica
En termodinamica, la pression es definida a partir de l'energia intèrna U ( V, S, N ) per Ont V es lo volum ocupat, S l'entropia e N = n V lo nombre de particulas dins lo volum V.
En general la pression es estrictament positivaque cal provesirir d'energia ( ΔU > 0 ) per diminuir lo volum ( ΔV < 0 ).
aquesta definicion es coerenta amb aquesta de la pression per un mitan a l'equilibri termodinamic en cinetica dels gases.
En mecanica dels fluids
vinheta| Coeficient de pression sus una paret sinusoïdala en ecolament turbulent : calcul e experiéncia. Existís fòrça problèmas ont la sisa limita es modificada per l'estat de paret: rugositat a l'escala millimetrica en aerodinamica, a l'escala centimetrica en idraulica o a l'escala metrica pels vents dins l'atmosfèra. Per pas aver a detalhar cada detalh de la superfícia se definís una sperfícia plana equivalenta e se transferís los efièchs de la rugositat sus una condicion a las limitas ad hoc. Quand se gaita çò que se debana al nivèl elementari de vei que se produch una surpression dins la region al vent de la rugositat e una depression dins la region jol vent (veire figura). La fòrça resultant d'aquesta pression a donc una compausanta parallela a la paret equivalenta. Aquesta es pichona davant la compausanta normala mas pas sempre totalament negligible. Es mai sovent inclusida dins lo frejament e pòt atal constituir una partida preponderanta de la valor aparenta d'aqueste.
Aqueste exemple mòstra lo fach que la decomposicion abituala del tensor de las constrenchas en un tèrme diagonal (la pression) e un desviator (lo cisalhament) es pas sempre pro pertinenta, quitament dins lo cas d'un fluid newtonian.
Onda de pression
Una perturbacion quina que siá dins un mitan solid o fluid crearà un desequilibri que va se propagar jos diferentas formas. La propagacion de la pression jos forma d'una onde essent rapida, es ela que va portar l'informacion d'aquesta perturbacion dins lo mitan environant.
Onda simpla
Per la simplicitat s'interessam tot primièr a un mitan unifòrme ont una onda plana se propaga dins la direccion x. La perturbacion, superpausada febla, perturba pas que feblament la distribucion dels atòms o moleculas a l'escala microscopica, sus una distància d'unes liures parcors mejans. Dos cas son possibles: Dins lo cas del gas se sap calcular la velocitat de propagacion dins lp cas ont la perturbacion es pro febla per supausar la transformacion adiabatica. Se pòt alara escriure una equacion de propagacion a partir de las equacions d'Euler d'ont se tira la velocitat del son.
Aquesta onda es feblament amortida. En efièch la viscositat dinamica concernís pas que los tèrmes de cisalhament, aicí absents. Al contrari la viscositat volumica, correspondent als fenomèns de compression e detenta e ligats als escambis microscopics entre energia intèrna e energia cinetica, ten un ròtle d'amortiment de l'onda. La valor d'aquesta quantitat es feble, son efièch negligible pels calculs de mecanica dels fluids. Influéncia pasmens la propagacion del son sus de longas distàncias.
Ondas dins un ecolament
Dins un ecolament se parla d'onda simpla per descriure una onda provocant de variacions de pression locala coma las ondas de detenta o de compression isentropica. Lor analisi constituís la basa de la compreneson de las solucions de las equacions d'Euler mejans l'analisi de las caracteristicas.
Unitats e òrdres de grandor
Encara s'utiliza diferentas unitats, sovent d'origina istorica, coma la baria (simbòl ba, sistèma CGS), lo millimètre de mercuri (mmHg) o torr (Torr), l'atmosfèra (atm) o lo bar (bar). Totas aquestas unitats son encara d'usatge corrent sogon los domènis. Tanben dins le mond anglo-saxon existís d'unitats especificas coma la liura-fòrça per poce carrat (psi).
La pression pòt èsser negativa. Un liquid plaçat dins une centrifugadoira subís una fòrça que pòt s'interpretar coma la resultanta d'una pression negativa. De pressions negativas son tanben observadas dins de l'aiga refrejida dins un volum constant, que pòt demorar liquid a una temperatura de -15 °C produsent una pression de -1 200 bar (siá -1,2 × 108 Pa).
La pression teorica del vuèit absolut es nulla. La pression del vuèit interstellar es de gaireben 1 fPa (siá 10-15 Pa).
La pression maximala teorica es la pression de Planck (≈ 4,63 × 10113 Pa). Las pressions mai nautas observadas experimentalament se situisson al còr de las estelas, la pression dins lo solelh es d'unes 35 PPa (siá 3,5 × 1016 Pa).
Instruments de mesuri
Se pòt far variar experimentalament la pression estatica sus mai de vint òrdres de grandor: dempuèi 10-10 Pa pels vuèits menat fins a 5 × 1011 Pa per las mai nautas pressions produchas en cellula d'enclutges de diamant, utilizats per exemple per determiaer l'equacion d'estat de metals o ròcas al centre de las planètas. Segon la gama de pression visada, los aparelhs de mesura utilizan de principis fisics fòrça diferents. Los metòdes de mesura pòdon èsser classificada en metòdes dirèctes e indirèctes. Los primièrs repausan sus ma mesura dirècta d'una fòrça, exercida sus una membrana per exemple, e son pròches de la definicion primièra de la pression. Los metòdes indirèctes repausan sus la mesura d'una autra grandor fisica (résistivitat, temperatura…) que se pòt ligar a la pression per un escandalhatge.
Aquestas sondas de pression pòdon portar de noms plan diferents seguent lor utilizacion e donc lor mòde de foncionament. Se pòt citar coma aparelh tradicionals: De tecnologias foguèron desvelopadas especificament per un domèni, per exemple las pinturas sensiblas a la pression (PSP) per las experiéncias en bufariá.
La mesura de pression pòt èsser absoluda (valor fisica) o relativa a una valor de referéncia, mai sovent la pression normala (1 bar). Dins aqueste darrirèr cas se dich encara pression alara que s'agís d'una diferéncia de pression, que pòt donc èsser negativa.
Tanben existís de mejans permetent d'obtenir de fòrça nautas pressions dinamicas (lasers de poténcia, nautas poténcias pulsadas). Las nautas temperaturas qu'acompanhan aquestas experiéncias menan a l'utilizacion de diagnostics optics.
Aplicacions generalas
La nocion de pression essent d'un usatge plan fòrça general se limitarà à unes exemples utilisables dins un objectiu de vulgarizacion..
Fòrça aplicada sus una supefícia
Una aplicacion fòrça correnta consistís a far variar la superfícia d'aplicacion dins l'objectiu de multiplicar l'esfòrç exercit localament. Aquò se pòt realiza mejans un solid, per l'exemple d'un objècte punchut coma un clavèl ou un ponchon. Se pòt tanben utilizar un liquid coma per la premsa idraulica. L'efièch contrari de demultiplicacion es illustrat per l'usatge d'un supòrt de superfícia notable per exercir un esfòrç sus un sòl deformable.
La nocion d'intensitat de la fòrça deguda a la pression atmosferica es illustrada per l'experiéncia istorica dels emisfèris de Magdebourg.
Lo ligam amb la gravitat permet d'explicar un fenomèna coma lo principi d'Arquimèdes coma pel termomètre de Galileo o lo foncionament del baromètre coma aqueste de Huygens.
Campllong
Campllong es un municipi de la província catalana de Girona e de la Comunautat Autonòma de la Generalitat de Catalonha.
Pression
Basa de la mecanica dels fluids
Un element caracterizant la pression en mecanica dels fluids es lo fach qu'es a l'origina d'ecolaments. Un calcul simple permet de le mostrar: prenam un element de volum de fluid incompressible dV = dS dl, d'espessor dl, nomenada « particula fluida ». En preséncia d'una diferéncia de pression dp es somes a una fòrça: S'exprimarà aquò mai generalament disent que la fòrça exercida per unitat de volum es proporcionala al gradient de pression: Li aplicant lo principi fondamental de la dinamica trapam las equacions d'Euler per un fluid non viscós escrich en repairi lagrangian:
Campdevànol
Campdevànol es un municipi de la província catalana de Girona e de la Comunautat Autonòma de la Generalitat de Catalonha.
Pression
Mesura d'una autra grandor
Se la pression se pòt mesurar mejans un fenomèn que'n depend, unas quantitats son mesuradas per lor dependencia a la pression.
Caldes de Malavella
Caldes de Malavella es un municipi de la província catalana de Girona e de la Comunautat Autonòma del Principat de Catalonha. Comptava 7.071 abitants en 2012
Pression
Prigondor, altitud, nivèl
L'altitud z (al sens matematic) sus Tèrra se pòt mesurar mejans sa relacion amb la pression per la lei de l'equilibri idrostatic: ont \rho es la massa volumica e g l'acceleracion de la pesantor supausada constanta dins l'interval d'altitud considerat. Se calcula lo perfil d'ont se deduch.
Diferentas aplicacions mòstran aquesta relacion:
Temperatura
L'escala absoluda de temperatura termodinamica es basada sus l'equacion d'estat del gas perfièch e la mesura de pression o de volum. Lo termomètre d'idrogèn constituís un escandalh segondari de mesura.
Velocitat e debit
Se pòt estimar lo debit d'un fluid utilisant un sistèma provocan una pèrda de carga calibrada (par ex. una placa traucada o diafragme). La diferéncia de pression entre la dintrada e la sortida del sistèma deprimogèn es ligada a la velocitat del fluid per: amb Se calcula alara la velocitat : Dins un tub de Pitot, que permet entre autre de mesurar la velocitat dels avions, un dels captors mesura la pression totala (soma de la pression estatica e de la pression dinamica) dins la vena del fluid e l'autre la pression estatica sola. Lo coeficient de pèrda de carga K = 1.
Amb S la superfícia de la seccion de dintrada del captor, lo debit massic \dot m val:
Nòtas
<references group="N"/>
Calonge e Sant Antoni
Calonge e Sant Antoni (Calonge i Sant Antoni en catalan) es un municipi de la província catalana de Girona e de la Comunautat Autonòma de la Generalitat de Catalonha.
La Cropte
La Cropte es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mayenne e la region dels Païses de Léger.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Chaume-et-Courchamp
Chaume-et-Courchamp es una comuna francesa, situada dins lo departament de Còsta d'Aur e la region de Borgonha.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Chastelnòu del Ròse
Chastelnòu del Ròse (Châteauneuf-du-Rhône en francés) es una comuna occitana de Daufinat situaa dins lo departament de Droma e la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament de Ròse-Aups.
Camós
Camós es un municipi de la província catalana de Girona e de la Comunautat Autonòma de la Generalitat de Catalonha.
Châteauneuf-de-Galaure
Châtélnôf-de-Goualôro en arpitan (Châteauneuf-de-Galaure en francés) es una comuna arpitana dau Daufinat, situaa dins lo departament de Droma e la region d'Auvèrnhe Ròse Aups.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Camprodon
Camprodon es un municipi de la província catalana de Girona e de la Comunautat Autonòma de la Generalitat de Catalonha.
Bucy-Saint-Liphard
Bucy-Saint-Liphard es una comuna francesa, situada dins lo departament de Loiret e la region dau Centre.
Geografia
Lo vilatge a situat a aperaquí 125 km del Mans, a 50 km de Châteaudun, a 10 km de Orléans, a 9 km de Sants-Texans-de-lo-Carreró, a 6 km de Ingré, e a 3 km de Ormes.
Le village est situé à environ 125 km du Mans, à 50 km de Châteaudun, à 10 km d'Orléans, à 9 km de Saint-Jean-de-la-Ruelle, à 6 km d'Ingré, et à 3 km d'Ormes.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Vieux (Calvados)
Vieux (Calvados) en normand ( Vieux en francés) es una comuna normanda, situada dins lo departament de Calvadòs e la region de la Bassa Normandia.
Istòria
Es a Vièlh, Aregenua de lo sieu nom celtique en significant are = a lo-dessous e genua = desbocadura, #que i aguèt descobèrt al cors del la una de las mai importantas pèiras grauadas de la anciana Gaule amb inscripcion latina e coneguda jol nom de marbre de Thorigny. Cossí plan de las vilas de la Gaule, a preses al Bas Empèri lo nom del vilatge #que n'èra çò cap de-luòc : los Viducasses. Civitas Viducassensis > Vièlh.
Lors de la bataille de Normandie en 1944, la prise de la cote 112, point stratégique pour la bataille de Caen, a pour théâtre des hauteurs en partie sur le territoire communal.
Cantallops
Cantallops es un municipi de la província catalana de Girona e de la Comunautat Autonòma de la Generalitat de Catalonha.
Cuillé
Cuillé es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mayenne e la region dels Païses de Léger.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Chevillard (Ain)
Chevillard en arpitan ( Chevillard en francés) es una comuna francesa situada dins la region de Ròse-Alps e lo departament d'Ain.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
La Chapelle-Bayvel
La Chapelle-Bayvel en normand (La Chapelle-Bayvel en francés) es una comuna normanda, situada dins lo departament d'Eure e la region de la Nauta Normandia.
Chevillard (Ain)
Istòria
Chevillard Es una municipalitat de las montanhas del #Jurar, tradicionalament virada cap a l'agricultura de mièja montanha, a saber la ramaderia de vacas Montbéliardes. Aquelas vacas produsisson del lach destinat a la fabricacion del famós Comtat. Uèi subsisteix encara 2 productors de lach.
La Chapelle-Bayvel
Geografia
La municipalitat a traversat pel Douet Tourtelle.
La commune est traversée par le Douet Tourtelle.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Capmany
Capmany es un municipi de la província catalana de Girona e de la Comunautat Autonòma de la Generalitat de Catalonha.
La Chapelle-Bayvel
Istòria
Anciana via romaine.
Chevillard (Ain)
Istòria
Cela dicha, s'anòta quand meteissa la preséncia d'una tournerie sus bòsc, plan implantada sul mercat francés quitament europèu, de las urnas funéraires.
La siá origina remonta al començament de la Mièja Edat, quitament per qualqu'uns, a la fin de l'epòca romaine. Los sieus abitants an nomenat los Savorêts, nom a causa d'una legenda #que contava que, quand l'ivèrn arribava, los abitants crompavan un uas a moelle #que fasián remullar en la siá sopa, #çò que donava un gost savoureux a la sopa, d'ont lo nom de Savorêt.
Chevillard est une commune des montagnes du Jura, traditionnellement tournée vers l'agriculture de moyenne montagne, à savoir l'élevage de vaches Montbéliardes. Ces vaches produisent du lait destiné à la fabrication du fameux Comté. Aujourd'hui il subsiste encore 2 producteurs de lait.
Cela dit, on note quand même la présence d'une tournerie sur bois, bien implantée sur le marché français voire européen, des urnes funéraires.
Son origine remonte au début du Moyen Âge, voire pour certains, à la fin de l'époque romaine. Ses habitants sont nommés les Savorêts, nom dû à une légende qui racontait que, quand l'hiver arrivait, les habitants achetaient un os à moelle qu'ils faisaient tremper dans leur soupe, ce qui donnait un goût savoureux à la soupe, d'où le nom de Savorêt.
Mâron
Mâron es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Endre e la region dau Centre e Vau de Léger.
Comunas vesinas
400px|gaucha||Distanças e posicion relativa
Saint Rémy lès Chevreuse
Saint-Rémy-lès-Chevreuse es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Ivelinas e la region d'Illa de França.
Condeissiat
Condeissiat en arpitan ( Condeissiat en francés) es una comuna francesa situada dins la region de Ròse-Alps e lo departament d'Ain.
Colombe (Isèra)
Colombe  es una comuna arpitana dau Daufinat administrada per lo departament d'Isèra de la region de Ròse-Aups.
Condeissiat
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Colombe (Isèra)
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Castell-Platja d'Aro
Castell-Platja d'Aro es un municipi de la província catalana de Girona e de la Comunautat Autonòma de la Generalitat de Catalonha.
Saint Rémy lès Chevreuse
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Nòtas
<references group=N/>
Cassà de la Selva
Cassà de la Selva es un municipi de la província catalana de Girona e de la Comunautat Autonòma de la Generalitat de Catalonha.
Canet d'Adri
thumb|250px|Vista de la glèisa de Sant Vicenç de Canet d'Adri
Canet d'Adri es un municipi de la comarca del Gironés, (província catalana de Girona) e de la Comunautat Autonòma del Principat de Catalonha.
Celrà
Celrà es un municipi de la província catalana de Girona e de la Comunautat Autonòma de la Generalitat de Catalonha.
Chasteunuòu d'Isèra
Chasteunuòu d'Isèra (« CHASTOUNHOU d'ISERA » a la maquina d'escriure) (Châteauneuf-sur-Isère en francés) es una comuna occitana dau Daufinat, situaa dins lo departament de Droma e la region de Ròse-Aups.
Geografia
Chastelnòu d'Isèra es situat a 12 km al nòrd-èst de Valença, en riba senèstra d'Isèra.
Daon
Daon es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mayenne e la region dels Païses de Léger.
Toponimia
Lo nom del vilatge es escrit Daun en 1118. Segon Dauzat e Rostaing, Daon es benlèu un *Dago-dunum, del nom gallés d'òme *Dagos (de dago, « bon ») e gallés dunum, « fortalesa »; mès Daon es pas sus un puèg. I a doás remarcas a ajustar a la suggestion de Dauzat : d'en primièr, puslèu que d'un nom de persona, referéncia automatica dins son obratge, sembla pus racional e pus simple de pensar a una « bona fortalesa »; aprèp, se Daon es dins la ribièra del flume Mayenne, la riba es nauta dins la partida sud del vilatge e una fortalesa es pas impossibla.
Cistella
Cistella es un municipi de la província catalana de Girona e de la Comunautat Autonòma de la Generalitat de Catalonha.
Castelló d'Empúries
Castelló d'Empúries es un municipi de la província catalana de Girona e de la Comunautat Autonòma de la Generalitat de Catalonha.
Castellfollit de la Roca
Castellfollit de la Roca es un municipi de la província catalana de Girona e de la Comunautat Autonòma de la Generalitat de Catalonha.
Désertines
Désertines pòt essèr:
Villiers-le-Sec (Calvados)
Villiers-le-Sec  es una anciana comuna normanda, situada dins lo departament de Calvadòs e la region de la Bassa Normandia. Venguda lo 1èr de genièr de 2017, comuna delegada de la comuna novela de Creully sur Seulles, foguèt definitivament suprimida lo 1èr de junh de 2020 coma las autras comunas delegadas de Creully sur Seulles
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Gevry
Gevry es una comuna francesa, situada dins lo departament de Jura e la region de Franca Comtat
La Cellera de Ter
La Cellera de Ter es un municipi de la província catalana de Girona e de la Comunautat Autonòma de la Generalitat de Catalonha.
Cervià de Ter
Cervià de Ter es un municipi de la província catalana de Girona e de la Comunautat Autonòma de la Generalitat de Catalonha.
Corçà
Corçà es un municipi de la província catalana de Girona e de la Comunautat Autonòma de la Generalitat de Catalonha.
Cornellà del Terri
Cornellà del Terri es un municipi de la província catalana de Girona e de la Comunautat Autonòma de la Generalitat de Catalonha.
Belleville (Doas Sèvras)
Belleville  es una comuna peitavina, situada dins lo departament de las Doas Sèvras e la region de Peitau-Charantas.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Colomers
Colomers es un municipi de la província catalana de Girona e de la Comunautat Autonòma de la Generalitat de Catalonha.
Belleville (Doas Sèvras)
Toponimia
Las atestacions ancianas son, per lhuec:
Nòtas
<references group="N"/>
La Croixille
La Croixille es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mayenne e la region dels Païses de Léger.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Urville (Calvados)
Urville (Calvados) en normand (Urville en francés) es una comuna normanda, situada dins lo departament de Calvadòs e la region de la Bassa Normandia.
La Croixille
Istòria
En 1694, Mathieu Bigot, curé de la municipalitat decidís d'anar del registre paroissial dels bategs, matrimònis e sépultures :. Conta sus cinc paginas los eveniments #que lududes apareisson importantas : los corses dels monedas, la guèrra de la Liga de Augsbourg, lo passatge de las tropas, las epidèmias e la disette.
Urville (Calvados)
Geografia
La municipalitat de Urville a situat sus l'ais Can - Falaise a 24 de quilomètres de Can. Lo vilatge es vesin de Gouvix, Sant-Germain-lo-Vasson, Barbery, Grainville-Langannerie.
Saint Rémy l'Honoré
Saint-Rémy-l'Honoré es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Ivelinas e la region d'Illa de França.
Urville (Calvados)
Geografia
La commune d'Urville est située sur l'axe Caen - Falaise à 24 de kilomètres de Caen. Le village est voisin de Gouvix, Saint-Germain-le-Vasson, Barbery, Grainville-Langannerie.
Saint Rémy l'Honoré
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Urville (Calvados)
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
La Croixille
Istòria
En 1694, Mathieu Bigot, curé de la commune décide de porter sur le registre paroissial des baptêmes, mariages et sépultures :. Il raconte sur cinq pages les événements qui lui paraissent importants : les cours des monnaies, la guerre de la Ligue d'Augsbourg, le passage des troupes, les épidémies et la disette.
Urville (Calvados)
Istòria
Ne, los Alemands #qu'an desertat la Kommandantur installada dins lo castèl de Gouvix (Outrelaize) prengan posicion en Urville. Qualques jorns après la desliurança de Gouvix pels Canadiens e los Polonais de la DB, dels elements de la  regiment blindé canadien #qu'a sofèrt près de Cintheaux penetrin en Urville, aqueles deslligaments an precedit de fantassins canadiens cargats de netejar las abitacions ont an pogudas se dissimular dels soldats alemands armats de la temibla arma anti-carri Panzerfaust. Après fòrça brèus combates de carrièras, los fantassins canadiens infiltrent tot lo pòble, desorganitzant entièrament las defensas alemandas. Se pòt pas pas aimar justament l'ora ont Urville i aguèt escartat del perilh e liberat, mas, en la serada, los soldats canadiens en jeep desfilen sus la départementale en traversant lo pòble. Una plaque mesa en la memòria de la desliurança de Urville se situa cap a la fin del vilatge en disposicion cap a Barbery.
En juillet, les Allemands qui ont déserté la Kommandantur installée au château de Gouvix (Outrelaize) prennent position dans Urville. Quelques jours après la libération de Gouvix par les Canadiens et les Polonais de la DB, des éléments du  régiment blindé canadien qui a souffert près de Cintheaux pénètrent dans Urville, ces détachements sont précédés de fantassins canadiens chargés de nettoyer les habitations où ont pu se dissimuler des soldats allemands armés de la redoutable arme anti-char Panzerfaust. Après de très brefs combats de rues, les fantassins canadiens infiltrent tout le village, désorganisant complètement les défenses allemandes. On ne peut pas estimer précisément l'heure où Urville fut écarté du danger et libéré, mais, dans la soirée, les soldats canadiens en jeep défilent sur la départementale traversant le village. Une plaque posée en la mémoire de la libération d'Urville se situe vers la fin du village en allant vers Barbery.
Chastilhon e Sent Joan
Chastilhon e Sent Joan (Châtillon-Saint-Jean en francés) es una comuna occitana dau Daufinat, situaa dins lo departament de Droma e la region de Auvèrnhe Ròse Aups.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Das
Das es un municipi de la província catalana de Girona e de la Comunautat Autonòma de la Generalitat de Catalonha.
Mathieu
Calvadòs]]
Crespià
Crespià es un municipi de la província catalana de Girona e de la Comunautat Autonòma de la Generalitat de Catalonha.
Colera
Colera es un municipi de la província catalana de Girona e de la Comunautat Autonòma de la Generalitat de Catalonha.
Caravanserralh
Un caravanserralh, dau persan Kārwānsarā que donèt lo mot turc Kervansaray, literalament ) es un bastiment qu'aculhís de caravanas de mercadiers e de romieus lòng dei rotas e dins lei ciutats, dins lei país musulmans.
Dins lei pais maugrabins, s'emplega puslèu lo mot de funduq, qu'es a l'origina dau mot de fondegue, en occitan.
Cruïlles, Monells i Sant Sadurní de l'Heura
Cruïlles, Monells i Sant Sadurní de l'Heura es un municipi de la província catalana de Girona e de la Comunautat Autonòma de la Generalitat de Catalonha.
Courtenay (Isèra)
Courtenay  es una comuna arpitana dau Daufinat administrada per lo departament d'Isèra de la region de Ròse-Aups.
Geografia
Géographiquement, ce vaste territoire du Nord-Isère chevauche les collines calcaires du flanc oriental de l'Isle Crémieu et les Terres Basses de Morestel-Bourgoin.
Chatusange e los Gobets
Chatusange e los Gobets o Satusanja (Chatuzange-le-Goubet en francés) es una comuna occitana dau Daufinat, situaa dins lo departament de Droma e la region d'Auvèrnhe Ròse Aups.
Courtenay (Isèra)
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
De tan luènh coma se se remembrarà, en s'agint de Courtenay, se tròba la tèrra e la siá melhor cultura, doncas qu'a admés que lo nom de Courtenay (en patois local : Cortena), deriva de Curtis : lo jardin! Pas mens de 6 castèls testifiquen del ric passat d'aquela municipalitat #que los qualqu'un 700 abitants ne constituisson sièis caserius disséminés sus 3 200 ectaras ont lo bòsc e los étangs ocupan un ample luòc.
D'aussi loin qu'on se souvienne, s'agissant de Courtenay, on retrouve la terre et sa meilleure culture, puisqu'il est admis que le nom de Courtenay (en patois local : Cortena), dérive de Curtis : le jardin! Pas moins de 6 châteaux témoignent du riche passé de cette commune dont les quelque 700 habitants constituent six hameaux disséminés sur 3 200 hectares où la forêt et les étangs occupent une large place.
Darnius
Darnius es un municipi de la província catalana de Girona e de la Comunautat Autonòma de la Generalitat de Catalonha.
L'Escala (Catalonha)
L'Escala es un municipi de la província catalana de Girona e de la Comunautat Autonòma de la Generalitat de Catalonha.
Bessines (Doas Sèvras)
Bessines  es una comuna peitavina, situada dins lo departament de las Doas Sèvras e la region de Peitau-Charantas.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Višegrad
Es connoissut Višegrad per son pònt, que foguèt lo "personatge" principau dau libre Lo Pònt subre Drina dau Prèmi Nobel de literatura Ivo Andrić. Es pròchi Višegrad que s'atròva lo vilatge de Sokolovići, que li naissèt l'un dei Vizirs lei mai grands de l'Empèri Otoman : Mehmed Pacha Sokolović, que foguèt bastit lo pònt qu'es ara nomenat Pònt Mehmed Pacha Sokolović ( Lo pònt, ara utilizat solament per de rasons toristicas, manquèt d'èstre abalit au moment de la guèrra de 1914-1918 e es ara classificat coma Patrimòni Mondiau de l'Umanitat de l'UNESCO.
Bessines (Doas Sèvras)
Nòtas
<references group="N"/>
Clerval
Clerval es una comuna francesa, situada dins lo departament de Dobs e la region de la Franca Comtat.
Geografia
Lo vilatge de Clerval a situat en lo departament del Doubs, en region de Franca-Comtat, en l'èst de la França sul riu trucat « Lo Doubs ».
Le village de Clerval est situé dans le département du Doubs, en région de Franche-Comté, dans l'est de la France sur la rivière appelée « Le Doubs ».
Ezieg
Ezieg en breton ( Essé en francés) es una comuna bretona, situada dins lo departament d'Ille et Vilaine e la region de Bretanha.
Istòria
La municipalitat a conegut per lo sieu celèbre luòc mégalithique, un dolmen ne albereda tampa, tradicionalament trucat « la Ròca-a las-Fées ». La comunitat de comunas #que li aperten a el Essé pòrta aquel nom ailà uèi.
Lo vilatge deu lo sieu nom al dieu Gaulois Ésus.
A la mièja edat, los senhors del Loroux i avián drech de justícia.
La commune est connue pour son célèbre site mégalithique, un dolmen en allée couverte, traditionnellement appelé « la Roche-aux-Fées ». La communauté de communes à laquelle appartient Essé porte ce nom là aujourd'hui.
Le village doit son nom au dieu Gaulois Ésus.
Au moyen âge, les seigneurs du Loroux y avaient droit de justice.
Charézier
Charézier es una comuna francesa, situada dins lo departament de Jura e la region de Franca Comtat
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
El Far d'Empordà
El Far d'Empordà es un municipi de la província catalana de Girona e de la Comunautat Autonòma de la Generalitat de Catalonha.
Chavornay (Ain)
Chavornay en arpitan ( Chavornay en francés) es una comuna francesa situada dins la region de Ròse-Alps e lo departament d'Ain.
Geografia
Comuna situada al sud-oèst de la montanha del Grand Colombier, es incluse dins la zòna de appellation AOC de las vins del Bugey.
Commune située au sud-ouest de la montagne du Grand Colombier, elle est incluse dans la zone d'appellation AOC des vins du Bugey.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Pòble mencionat dempuèi lo.
Village mentionné dès le.
Flaçà
Flaçà es un municipi de la província catalana de Girona e de la Comunautat Autonòma de la Generalitat de Catalonha.
Cras (Isèra)
Cras  es una comuna arpitana dau Daufinat administrada per lo departament d'Isèra de la region de Ròse-Aups.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Coligny
Colignê en arpitan ( Coligny en francés) es una comuna francesa situada dins la region de Ròse-Alps e lo departament d'Ain.
Geografia
Coligny A situat a una vintena de quilomètres al nòrd de Borg de Bressa e a aperaquí 40 quilomètres al sud de Lons-lo-Saunier al limit del #Jurar e del Ain. Lo villatge;ble a traversat per la rota nacionala 83. L'èst de la municipalitat a situat suls primièrs tucs del Revermont del temps que l'oèst s'estend pro largament en la plana bressane. Lo ponch culminant de Coligny se situa al caseriu de Vergongeat a unitat|576|mètres d'altitud del temps que lo centre del pòble (lo parvis de la glèisa) se situa a unitat|290|mètres}} d'altitud aperaquí.