cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Birac
Toponimia
Lo nom de Birac a pas talament evolucionat, pr'amor qu'una forma anciana es Biraco en 1291.
Sus la mapa de Cassini au segle XVIII, Birac a son ortografia moderne en francés.
L'origina dau nom de Birac remontariá a un nom de persona galloroman o gallés Birus a lo qual es fixat lo sufixe -acum, çò que correspondriá au "domeni de Birus",.
Nòtas e referéncias
<references group="N"/>
Guèrra Civiu Espanhòla
thumb|right|250px|Roïnas de [[Gernika-Lumo.]] Era Guèrra Civiu Espanhòla (var. Guèrra Civila Espanhòla), siguèc un conflicte major en Espanha que comencèc dempús d'ua temptativa de còp d'Estat cometut per ua partida dera armada espanhòla contra eth govèrn dera Dusau Republica Espanhòla. Era guèrra civiu arroïnèc Espanha deth 17 de junh de 1936 enquiath 1er d'abriu de 1939, en tot acabar-se damb era victòria nacionalista e er establiment d'ua dictadura portada peth generau Francisco Franco. Es partisans dera Republica, o Republicans (republicanos), obtengueren eth supòrt dera Union Sovietica e de Mexic, deth temps qu'es nacionaus arreceberen eth supòrt des Poténcies der Èish europèes: reiaume de Itàlia e Alemanha nazi e deth Portugal vesin.
Era guèrra aumentèc es tensions que precediren era Dusau Guèrra Mondiau e siguec coma ua repeticion abans era Guèrra Mondiau, damb Alemanha eth particular que i metec ath punt era sua tactica de blitzkrieg qu'utilizèc mès lèu en Euròpa. Era arribada des mejans de comunicacion permetec un nivèu d'atencion sense precedent (Ernest Hemingway, George Orwell e Robert Creste toti ac corbiren) e era guèrra inspirèc fòrça passions e divisions politiques, e s'i debanèren atrocitats nombroses.
Antecedents dera guèrra civiu
Era Restauracion borbonica, de 1874 ath 1923 permetec qu'es classes dominants establissen un consens entà mantier es sòns privilègis. Per contra, obrèrs e petita borgesia, es naues classes emergentes, e es naues ideologies que representauen demorèren marginalizades. Era Setmana Tragica de Barcelona, de 1909, ei un bon exemple dera henedura sociau que se daurie. Era dictadura de Primo de Rivera, de 1923 a 1930, sostenguda pes classes dominants espanhòles e pera borgesia catalana damb era aprobacion d'Anfós XIII, agravèc era situacion sociau: en Barcelona, eth pistolerisme; as nuclèus industriaus, grèves. Era monarquia e era pròpria dictadura pengen d'un hiu e fin finau eth 1930 eth dictator, sense supòrts militars, se li cau exiliar en París. Er an següent ac li calerà hèr eth pròpri monarca quan eth 14 d'abriu se proclamèc era Dusau Republica espanhòla. Era Espanha d'Anfós XIII e republicana auie problèmes deth passat: eth latifundisme irresolt en Andalosia, Castelha era Mancha e Extremadura; granes ciutats damb problèmes urbans deth sègle XIX; desequilibris industriaus en Astúrias, ath conjunt siderurgic de Bilbao e en Catalonha tota damb un proletariat organizat ar entorn dera UGT ath nòrd e era CNT en Catalonha, mentre era rèsta son airaus agraris; es nacionalismes nomentadi periferics; ua Revolucion Industriau arribent en Castelha e fin finau, es desequilibris religiosi donques que, pendent era dusau Republica, era Glèisa a hèt ostentacion dera sua solidaritat damb es classes dominants conservadores. Es eleccions municipaus deth 12 d'abriu de 1931 celebrades en Espanha èren sometudes, de facto, coma un plebiscit dera monarquia d'Anfós XIII. Eth resultat, quantitativament favorable ara opcion monarquica mès damb ua victòria des republicans enes granes ciutats, siguec interpretat coma ua pèrta de confidança er era monarquia. en Catalonha era escampada dera recenta neishuda ERC va quitament estonar as sòns promotors.
Eth 14 d'abriu de 1931, acompanhada d'un esclatament d'alegror populara, se proclamèc era Dusau Republica espanhòla e eth rei s'exilièc en França prumèraments e dempús en Roma, a on arrecebec eth supòrt dera familha reiau italiana e se separèc dera sua molhèr, que s'installèc ara localitat soïssa de Lausana.
Evolucion dera guèrra
thumb|400px|Faccions au començament dera Guèrra Civiu Espanhòla. En blu era zona nacionau e en ròi era zona republicana. Era color verd representa era conquestes rapides deras colomnes nacionaus contra les [[milicies republicanes.]] Era guèrra s'inicièc damb un suslhèuament militar eth 17 de junhsèga de 1936 a Melilla, que londeman s'estenec arreu der Estat. Eth president Santiago Maridères siguec substituït per Jose Giral, qual ordenèc eth despartiment d'armament entre era poblacion civiu, en tot facilitar era desbranda des insurrectes as principaus nuclèus industriaus, Madrid e es caps-lòcs mediterranèus, mès eth fracàs de la revòlte dèc pas a ua guèrra longa e sagnant.
Es tropes dera armada africana crotzèren er estreit de Gibartar e se junheren as deth generau Queipo de Llano en Sevilha, e ath madeish viatge, eth sòn rapid auanç les permetec contactar damb era armada deth Nòrd, comandat per eth generau Esmòla. Pendent eth 1937 era guèrra se liurèc es tres tèstes: er assag franquista de conquistar Madrid e eth nòrd industriau, mentre es republicans sajauen infructuosament dominar es principaus ciutats der Aragon.
Eth generau Francisco Franco lancèc ua ofensiva n'era tèsta d'Aragon en mai de 1938 entà arribar en Mediterrani e dividir eth territòri dominat pes republicans, objectiu artenhut damb era aucupacion de Vinaròs eth mes d'abriu. Era reaccion republicana siguec ua ofensiva sus era linha der Èbre, que signifiquèc era campanha mès longa e sagnant dera guèrra civiu. Era batalha der Èbre acabèc damb era desbranda dera armada republicana e deishèc eth camin liure entara aucupacion franquista de Catalonha; hèt que precipitèc era fin dera guèrra. Franco la dèc per acabada eth 1 d'abriu de 1939, tres dies dempús qu'eth coronèl Segismundo Casado liurèsse Madrid.
Era reraguarda republicana auie viscut situacions malaisides qu'afebliren era sua capacitat a causa des divisions entre es diferenti partits politics e fòrces sindicaus qu'eth fòrça lòcs heren er esfòrç de lutar ara guèrra damb er assag d'organizar ua revolucion sociau. Era rereguarda dera zòna nacionau, per contra, auec ua direccion politica e militara fòrça mès centralizada, qu'eth supòrt dera Alemanda nazi e era Itàlia fascista, hec mès efectiva, e ua repression que contunhèc pendent era dictadura franquista contra es movements de quèrra e era cultura e era lengua catalana, basca e galhega.
Ana Belén
Ana Belén (Madrid, 27 de mai de 1951) z-es'na chantarina e actritz espanhola de cinèma e teatre. Son nom d'ostal z-es María del Pilar Cuesta Acosta. Z-es la femma del cantaire espanhol Víctor Manuel, e z-a dos enfants.
Biografia
En 1965, comencet al cinèma en Zampo y yo embe Fernando Rey. Trabalhet embe Pilar Miró, Vicente Aranda, Luis García Berlanga e Fernando Trueba. A ganhat de prèmis dins los festivals de cinèma de San Sebastian e Malaga.
Considerat coma una figura fondamentala de l'espectacle espanhòl e en America del Sud. Z-es una artista comprometa en politica de quèrras e progressista.
Solac de Mar
Solac (Soulac-sur-Mer en francés) es una comuna medoquina de Guiana, lingüisticament gascona, administrada pr'au departament de Gironda de la region de la Noèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Hugues Richard
Hugues Richard es un campion de bicicleta de trial roergàs de Milhau, es escaissat lo "Spiderman del VTT" e es tanben un defendeire de la lenga occitana. Es subretot conegut per aver montat la Torre Eiffel e d'autres monuments amb una bicicleta de trial. Foguèt lo patron d'un cafè occitan a Milhau nomenat "La messa cafè" e a creat una marca de vestit occitan qu'es "Val Pas Res".
Aida Hadžialić
thumb|250px|Aida Hadžialić en 2014 al moment de sa designacion coma ministra Aida Hadžialić (Foča, Bòsnia, 21 de genièr de 1987) es una politiciana suedesa. Membra del Partit Social Democrata del Trabalh, venguèt ministra de l'Ensenhament Segondari e de l'Educacion dels Adults de Suècia dins lo govèrn Löfven, çò que faguèt d'ela la ministra mai jove de l'istòria del país e la primièra de confession musulmana.
Demissionèt de sa foncion lo 13 d'agost de 2016 en seguida d'un contraròtle rotièr que revelèt un taus d'alcoolemia de 0,2 g per litre de sang, maximum legal permés en Suècia.
Killing Joke
Killing Joke es un grop emblematic de rock anglés, originari del barri de Notting Hill de Londres en Anglatèrra. Lo grop es format en 1979 per Jaz Coleman (cant e clavièrs) e Geordie Walker, (guitarra).
Eissit del corrent new wave e post punk, Killing Joke es dins un estili dins la dralha del nòu-romantisme, e d'aquesta passa es considerat coma un grop precursor per pas díser un dels fondators del rock gotic ; pr'aquò, dins las annadas 1990, cambian radicalamet de genre per se sarrar del heavy e del metal au sens larg, e aital, lor album Pandemonium de 1994 es considerat coma un album de referéncia del neo metal industrial.
Lor cançon Eighties auriá inspirat Come as you are del grop rock american Nirvana.
Lo tròç lo mai conegut de Killing Joke es Love like blood, que foguèt un tube en 1985.
Moslins
Moslins es una comuna francesa, situada dins lo departament de Marna e la region del Grand Èst.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Hondschoote
es una comuna francesa del departament del Nòrd e de la region dels Nauts de França.
Geografia
thumb|left|Hondschoote En lo sieu costat e lo sieu arrondissement|180px
thumb|left|Hondschoote dans son canton et son arrondissement|180px==Istòria==
Gautier De Hondschoote es present als festivités donadas pel comte de Chiny en 1285 e descrichas per Jacques Bretel en lo sieu Tournoi de Chauvency. S'i tròba als costats de Philippe de Flandres, de Florent d'Enaut, del châtelain de Bergues, dels senhors de Haussy, Lalaing, Linha, Fléchin, Montigny, Auberchicourt, èca.
Michèle Torr (cantaira francesa)
thumb|200px|Miquèla Torr en 2008 Michèle Torr (Pertús, lo 7 d'abril de 1947 ; en provençau Miquèla Torr) es una cantaira provençala de lenga francesa. Sas cançons mai conegudas son "J'aime", "Une petite française", "Emmène-moi danser ce soir", "J'en appelle à la tendresse", "Qui" e "La prière Sévillane".
Hondschoote
Geografia
Après cada desastre, Hondschoote pròva dempuèi ne metre mas pòt pas empedir lo sieu déclin. Venguda francesa en 1658 après nòus pillages e de nòus incendis, sucumbeix fin finala après l'invasion olandesa de 1708 : tota produccion cessa lèu e es pas mai #qu'un vilatge agricòla. Los productors de teissut se son enfuis per se refugiar en l'actual Belgica e en Angleterre, en fasent aprofechar de lo sieu saber-far los rivales de la França.
Gautier de Hondschoote est présent aux festivités données par le comte de Chiny en 1285 et décrites par Jacques Bretel dans son Tournoi de Chauvency. Il s'y trouve aux côtés de Philippe de Flandres, de Florent de Hainaut, du châtelain de Bergues, des seigneurs de Haussy, Lalaing, Ligne, Fléchin, Montigny, Auberchicourt, etc.
Au Moyen Âge, Hondschoote prospère grâce à l'industrie du drap. Avec le lin cultivé dans les environs des centaines de petits ateliers fabriquent du tissu de serge. Au, Hondschoote avait une chambre de rhétorique, De Persetreders, toujours opérationnelle en néerlandais au. À partir du, cependant, les malheurs s'acharnent sur la ville, devenue espagnole, plusieurs fois pillée au cours des guerres et touchée par la peste de surcroît. Au début du mois d'août 1566, les Gueux pillent l'église d'Hondschoote. Cet incident mineur donne le signal de la rébellion sur toute la côte et conduisit à des émeutes iconoclastes conduites par les calvinistes dans tous les Pays-Bas espagnols.
Après chaque désastre, Hondschoote essaie de s'en remettre mais ne peut empêcher son déclin. Devenue française en 1658 après de nouveaux pillages et de nouveaux incendies, elle succombe enfin après l'invasion hollandaise de 1708 : toute production cesse bientôt et elle n'est plus qu'un village agricole. Les producteurs de tissu se sont enfuis pour se réfugier dans l'actuelle Belgique et en Angleterre, faisant profiter de leur savoir-faire les rivaux de la France.
La bataille d'Hondschoote du 6 au 8, au cours de la Révolution, est un événement majeur qui sauve la République française. Le roi d'Angleterre a envoyé à travers les Flandres une armée commandée par le duc d'York, pour s'emparer de Dunkerque, tête de pont à l'invasion du pays. Cette armée, renforcée par des troupes hanovriennes et autrichiennes sous les ordres du maréchal Freitag, venues des Pays-Bas voisins, est battue par une armée de volontaires patriotes. Durant la bataille, le moulin à vent sert de poste de guet et d'infirmerie.
Roumare
Roumare es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Sèina Maritima e la region de la Nauta Normandia.
Geografia
La municipalitat a situat en bordure de la bòsc de Roumare.
La commune est située en bordure de la forêt de Roumare.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Lo document seguent a #èsser establit d'après lo Bulletin d'informacion de las pòrtes nòrd-oèst de Roan :
Rotmarus, senhor #que lo rei Dagobert i li auriá a el concédé al lo territòri en recompensa d'una brilhanta accion militar a pas segurament res a veire amb lo nom del pòble, vist las formas ancianas Rolmara, èca. Una autra origina del nom del pòble, mai romanesque, met ne scèna Rollon, #que, en 920, i auriá suspenut a las brancas d'un roure situat près d'una maire (.....La maire de Rou) un collier e dels bracelets de aur que degun pas osa traire e #que #demorar aital tres ans en durant. Malgrat aiçò, es pas segur que lo Rou(f), #que postuli lo toponyme, siatz plan Rollon. La tradicion vòl egalament #qu'un potz, situat al mièg del pòble, comunica amb los sosterranhes dels abbayes de Sant-Georges de Boscherville e de Jumièges. Lo vilatge es lo resultat de la reünion l'an 1814 d'una part de Sant-Thomas-la-Cauçada ( [latinisé en] Sanctus Thomas de Caceya) #qu'a pas pas conservat lo sieu glèisa e Roumare ([latinisé en] Rolmara al e Roumara al ). Vestigi del ric passat istoric de la municipalitat, los murs de enceinte en briques, silex e torchis de quatre ancians castèls son encara visibles. Dos solars e un castèl, inscrich monument istoric, son estadas privadas.
Rotmarus, seigneur auquel le roi Dagobert aurait concédé au le territoire en récompense d'une brillante action militaire n'a certainement rien à voir avec le nom du village, vu les formes anciennes Rolmara, etc. Une autre origine du nom du village, plus romanesque, met en scène Rollon, qui, en 920, aurait suspendu aux branches d'un chêne situé près d'une mare (.....la mare de Rou) un collier et des bracelets d'or que personne n'osa enlever et qui demeurèrent ainsi trois années durant. Cependant, il n'est pas sûr que le Rou(f), que postule le toponyme, soit bien Rollon. La tradition veut également qu'un puits, situé au milieu du village, communique avec les souterrains des abbayes de Saint-Georges de Boscherville et de Jumièges. Le village est le résultat de la réunion en 1814 d'une partie de Saint-Thomas-la-Chaussée ( [latinisé en] Sanctus Thomas de Caceya) qui n'a pas conservé son église et Roumare ([latinisé en] Rolmara au et Roumara au ). Vestige du riche passé historique de la commune, les murs d'enceinte en briques, silex et torchis de quatre anciens châteaux sont encore visibles. Deux manoirs et un château, inscrit monument historique, sont des demeures privées.
Assisi
650px|thumb|center|Vista generala de la vila d'Assisi. A senèstra, la basilica domina un bastiment dau [[sègle XV.]]
Assisi (en italian Assisi) es una comuna d'Itàlia, situada dins la region d'Ómbria e la província de Perosa. En 2007 aviá 26,946 abitants.
Crépey
Crépey es una comuna francesa, situada dins lo departament de Meurthe e Mosèla e la region de Lorena.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Quitèira
Quitèira (Quitèira o Guitèira en gascon ; Quitéria en portugués e aragonés ; Quitèria en catalan ; Quiteria en espanhòu ; Quitterie en francés) qu'es ua verge de sang reiau, martirizada sii au sègle IIau, sii au sègle Vau, segon diferentas tradicions.
Etimologia
Lo nom correspon en un títol que los fenicians balhavan a la divessa Astartè : Kythere, Kyteria o Kuteria, e qui vòu díser : "l'arroja".
Legenda gascona
Quitèira qu'es ua joena verge de sang reiau visigòt, qui s'estimà mei perir que non pas arnegar la soa fe. Descapitada de cap a 472 (o 476, 477, 478 segon las honts), dens lo palais reiau d'Aira d'Ador, que's portà lo cap dinc au baptistèri de la vila, on es ua hont qui pòrta lo son nom.
Legenda lusitaniana
Lúcio, sospieitós, que comandà a la mairolèra, aperada Cília, de har perir las 9 ninas. Mes Cília que desaubedí e que las portà a l’arquevesque de Braga, Sent Ovidi. Las nau sòrs qu’estón adoptadas en secret per familhas crestianas e eslhevadas dens aquesta fe. Perseguidas e miaçadas, qu’estón obligadas de húger en diferents lòcs, e que fenín totas martirizadas. Quitèira que viscó d’abòrd capvath los monts galicians, puish que corró ua gran part de la Peninsula Iberica, e tanben en Aquitània. Quauqu’ans mei tard, assabentat de l’existéncia de las soas hilhas, Lúcio que voló maridar Quitèira a un cortesan aperat German. Pr’amor deu son arrefús, lo pair que la condamnà a mort e qu’estó tuada peu quite German, en la vila de Marjaliza (Toledo),  lo 22 de mai de 135.
Legenda comengesa
En Comenge, Quitèira qu'èra la mair de sent Gaudenç, martir deu sègle VIau.
Hèsta
Quitèira qu'es hestejada lo 22 de mai.
Atributs
Ua arrama, e un o dus cans (pr'amor d'aver hèit húger, sonque dab la paraula, dus cans enrabiats).
Douglas (vila)
Douglas es la capitala de l'Illa de Man. Sa populacion èra estimada a 26,218 abitants en 2006.
thumb|left|430px|Vista de Douglas.
Coturas (Perigòrd)
Coturas (Coutures en francés) es una comuna occitana, dins la region istorica de Perigòrd, situada dins lo departament de Dordonha de la region de Novela Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
La prononciacion es [ku’tyːra]. Las fòrmas ancianas son Coturas en 1249, Cousturas au segle XIII, Parochia de Culturis, en latin, en 1282. Coturas ven dau latin cultura, en passant per coltura en vielh occitan. Lo sens era de « terra cultivada » au plurau, ,.
Rügen
Rügen es una isla alemanda. Es l'isla mai granda del país e es situada dins la mar Baltica. Sa superficia es de 926 km2 e sa populacion èra de 77.000 habitants en 2006. Amb las autras islas vesinas, Hiddensee e Ummanz, es administrada per l'arrondiment de Pomerania-Occidentala-Rügen.
Saint-Eugène (Aisne)
Saint-Eugène es una comuna francesa del departament d'Aisne e de la region de Picardia.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
D'après lo "Matot-Braine" de 1899, a la fin de la, lo vilatge actual de Sant-Eugène se substituissi a la métairie romaine situada a Montberchy (luòc-dich).
Situat a qualques quilomètres de Condé en Brie, en la vallée del Surmelin, aquel pichon vilatge es fòrça ancian. S'es substituit a la municipalitat de Montberchy, bastida sul penchant del tuc, cap al cogant... Après la destruccion de la siá vila, una part dels abitants #que podián pas se résigner a abandonar lo sòl natal aurián davalat en la vallée ont aurián bastit de nòvas abitacions e format un nòu grop.
En los actes latines los mai ancians, la glèisa #qu'èra desservie pel curé de Condé a designat pel nom de Sancta Eugénia ad Condatum in Bria. Aquel nom a #èsser, segon las epòcas, diversement tradusit. Aquela glèisa a donat lo sieu nom dins lo pòble ont a aunorat dempuèi un temps immémorial e #que los abitants se n'estendon a l'ombra de lo sieu santuari.
Lo territòri a una superficie de 692 ectaras, #que 183 de bòsques.
La granja de Sant-Eugène n'a #èsser un ostal seigneuriale; los sieus murs son fòrça épais. Los dreches seigneuriaux èran de gréver la tèrra e lo sieu produch annal. Aperteniá en 1785 a la Comtesse del Torn del Pi. La familha de Faverolles a mencionat "de senhors de Sant-Eugène" a la fin de la.
Una autra seigneurerie ligada a la municipalitat es aquela de las Caumas #que las bastissas n'an situat a Unitat|800|mètres}} de la Rota en connectant Castèl-Thierry a Montmirail. Las tèrras #que la superficie n'es de l'òrdre de 205 ectaras an solcat per de nombrosas alberedes #que la majoritat ne van dins los pòbles vesins e #que desbocan totas a l'intrada de la granja. Lo vièlh castèl remonta a l'epòca féodale e constituissi çò de mès d'important, dicha-se, #que son en partida ruralas e en partida militara. Lo primièr acte de proprietat coneguda d'aquela seigneurerie remonta a 1524.
Situé à quelques kilomètres de Condé en Brie, dans la vallée du Surmelin, ce petit village est très ancien. Il s'est substitué à la commune de Montberchy, bâtie sur le penchant de la colline, vers l'occident... Après la destruction de leur ville, une partie des habitants qui ne pouvaient se résigner à abandonner le sol natal seraient descendus dans la vallée où ils auraient construit de nouvelles habitations et formé un nouveau groupe.
Dans les actes latins les plus anciens, l'église qui était desservie par le curé de Condé est désignée par le nom de Sancta Eugénia ad Condatum in Bria. Ce nom a été, selon les époques, diversement traduit. Cette église a donné son nom au village où elle est honorée depuis un temps immémorial et dont les habitants s'étendent à l'ombre de son sanctuaire.
Le territoire a une superficie de 692 hectares, dont 183 de bois.
La ferme de Saint-Eugène a été une maison seigneuriale; ses murs sont très épais. Les droits seigneuriaux étaient de gréver la terre et son produit annuel. Elle appartenait en 1785 à la Comtesse de La Tour du Pin. La famille de Faverolles est mentionnée "seigneurs de Sant-Eugène" à la fin du.
Une autre seigneurerie rattachée à la commune est celle des Grèves dont les bâtiments sont situés à 800 mètres de la Route reliant Château-Thierry à Montmirail. Les terres dont la superficie est de l'ordre de 205 hectares sont sillonnées par de nombreuses allées dont la plupart vont aux villages voisins et qui aboutissent toutes à l'entrée de la ferme. Le vieux château remonte à l'époque féodale et constitue le plus important, dit-on, qui sont en partie ruraux et en partie militaire. Le premier acte de propriété connu de cette seigneurerie remonte à 1524.
Bonson (Aups Maritims)
Bonson (Bonson en francés) es una comuna occitana dau Comtat de Niça, situada dins lo departament dei Aups Maritims e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur.
Françoise Mallet-Joris
Françoise Mallet-Joris, nascuda Françoise Lilar (Anvèrs, Belgica, 6 de julh de 1930 - Bry-sur-Marne, França, 13 d'agost de 2016) foguèt una escrivana francobèlga. Foguèt membra de l'Acadèmia Goncourt de 1971 fins a sa demission en 2011.
Alcolea de Cinca
Alcolea de Cinca es un municipi de la província espanhòla d'Òsca e de la Comunautat Autonòma d'Aragon.
Vif
Viu (Vif en francés) es una comuna arpitana dau Daufinat, situaa dins lo departament d'Isèra e la region de Ròse-Aups.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Molamboz
Molamboz es una comuna francesa, situada dins lo departament de Jura e la region de Franca Comtat
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Allen Sheppard
Allen John George Sheppard, qu'es per títol de noblesa baron Sheppard de Didgemere, de Roydon (Comtat d'Essex) (25 de decembre de 1932) es un industrial e politician anglés, membre del Partit Conservador.
Vy-lès-Rupt
Vy-lès-Rupt es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Nauta Sòna e la region de la Franca Comtat.
Ernest Wallon
Jurista e professor de drech
En 1876, brilhant estudiant de 25 ans, Ernest Wallon obtenguèt lo títol de doctor en drech: sa tèsi porta sus « La condicion de la dòt mobilièra, en Drech Romanic e en Drech Francés ». Obtenguèt son agregacion en 1878 e contunhièt sa pujada dins la carrièra universitària. Foguèt nomenat professor de drech a l’universitat de Tolosa, titulari de la cadièra de drech administratiu en 1885, puèi aquela de drech civil en 1887. Tanben venguèt degan de la Facultat.
Dirigent esportiu
Ernest Wallon es lo primièr president de l'Estadi Tolosenc, club de rugbi de XV fondat en 1907. Tanben n'es lo primièr e màger accionari, amb un siesen de las accions per una valor de 10,000 francs,.
A l'ocasion del nòu bastit e restauracion del site en 1921, annada de son decès, l'Estadi dels Ponts Bessons prenguèt lo nom de « Lo Wallon » in memoriam. Ara, l'Estadi Tolosenc joga dins un autre estadi novèl nomnat Estadi Ernest Wallon en onor de son primièr president.
Sainte-Geneviève (Aisne)
es una comuna francesa del departament d'Aisne e de la region de Picardia.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Tollent
es una comuna francesa, situada dins lo departament del Pas de Calais e la region del Nòrd-Pas de Calais.
Chavot-Courcourt
Chavot-Courcourt es una comuna francesa, situada dins lo departament de Marna e la region del Grand Èst.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Saint-Arnoult (Loir e Char)
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Alejandro Sawa
thumb|200px|Alejandro SawaAlejandro Sawa Martínez  (Sevilha, lo 15 de març de 1862 - Madrid, lo 3 de març de 1909), que ho un escrivan e jornalista espanhòl.
Foratge
thumb|right|Foratge leugier destinat a trobar d'[[aiga.]]
Alejandro Sawa
Qu'estudiè au seminaria abans de cambiar de vocacion, puish que'svirè de cap au dret.
Foratge
Lo foratge (var. horadatge ) es l'accion de cavar un trauc, sovent dich potz dins lo domeni de la prospeccion, dins lo sòu. L'objectiu es d'explorar ò d'esplechar lo contengut dau sota-sòu. Per exemple, de potz son forats per trobar ò esplechar de ressorsas naturalas (aiga, petròli...), per metre en plaça d'installacions geotecnicas ò geotermicas, permetre la mesa en plaça de procès de reduccion de la pollucion e per d'estudis scientifics. Segon l'objectiu, la prefondor e la zòna de cavament dau potz, lei mejans tecnics necessaris son diferents : traucadera manuala, traucadera leugiera, forets especiaus, sistèmas de refrejament, plataforma petroliera off-shore...
Alejandro Sawa
En 1889 que viatgè a París on e's meclè dens lo mitan lierari e artistica de boèmia del'epòca. Que tribalhè ua tempsada per l'ostau d'edicion Garnier. Admirator de Victor Hugo, qu'èra amic de l'escrivan occitan Anfós Daudet e deu gran escrivan nicaraguaian Rubén Darío.
Álvaro Arzú Irigoyen
Álvaro Enrique Arzú Yrigoyen (n. 1946 - 27 April 2018) entrepreneire e òme politic foguèt President de Guatemala entre 1996 e 2000. Foguèt tanben prefècte de la Ciutat de Guatemala.
Joseph dall'Abaco
Joseph Marie Clément Ferdinand Dall’Abaco (tanben aperat Joseph Abaco o Giuseppe dall'Abaco - Brussèlas, lo 27 de març de 1710 - Arbizzano di Valpolicella, lo 31 d'agost de 1805) que ho un violoncelista e un compositor belga, hilh deu famós compositor Evaristo Felice Dall'Abaco (1675-1742).
Que compausè notament 40 sonatas per violoncèl e un Capricci for Violoncello Solo.
Alejandro Sawa
Que's morí praube e cèc.
Qu'inspirè Max lo personatge lo protagonista de Lutz de boèmia de l'escrivan espanhòu Ramón María del Valle-Inclán.
Álvaro Arzú Irigoyen
Biografia
Álvaro Arzú faguèt los sieus estudis primaris e segondaris en lo collègi San José de los Infantes e se graduèt en lo Collègi Licèu Guatemala en 1963. Estudièt posteriorament drech en l'Universitat Rafael Landívar (congregacion dels jesuistas) de Guatemala, qu'arribèt pas a conclure. Amb l'edat de 22 ans èra gerenta proprietari d'una agéncia de viatges.
Comencèt en la vida politica dins las filas del Movimiento de Liberación Nacional, de ultradrecha, anticomunista e de tendéncia conservadora. Foguèt expulsi del meteis per de diferéncias amb lo cap d'aqueste partit.
Se filièt al Partit Nacional Renovador, que ganhèt amb el l'ajuntament de la Ciutat de Guatemala en las eleccions de 1982. Aquestas eleccions foguèron anulladas pel còp d'Estat executat per una amassa militara dirigida pel general Efraín Ríos Montt. En 1985 Arzú se presentèt nòuament coma candidat e ocupèt l'ajuntament de la capitala en lo periòde 1986-1990.
En 1990 amassa amb lo tanben empresari Óscar Berger, fondèt lo Partido de Avanzada Nacional, PAN, qu'o presentèt coma candidat presidencial en 1990, en ocupant lo quatren luòc.
En lo primièr gabinet del vencedor de las eleccions de 1990, Serrano Elías, foguèt designat Ministre de Relacions Exterioras, en lo periòde 1991-1992. A l'èsser reconeguda l'independéncia de Belize per aqueste govèrn, Arzú renoncièt al Ministèri per considerar que se violava la Constitucion del país.
Durant las eleccions de 1995 tornèt a presentar coma candidat per la presidéncia de la Republica, qu'arribèt en el pas a aver majoritat absoluta de vòtes, pel que se desvolopèt un segond torn electoral a on derrotèt amb de dificultats lo candidat del Front Republican Guatemaltèc, Alfonso Antonio Portillo Cabrera.
Presidéncia
Lo sieu govèrn se caracterizèt pel desvolopament d'òbras publicas e per la privatizacion de qualques entrepresas estatalas, coma l'Entrepresa Electrica de Guatemala, lo corrièr e la telefonica GUATEL. Malgrat la venta d'actius estatales aver daissat mai eficientes e foncionatz los servicis abans publics, aquestas privatizacions foguèron consideradas pauc transparentas, amb d'acusacions de corrupcion, de ventas aval de la valor reala de mercat e de cambiament de favors en de negòcis entre la presidéncia de la Republica e qualques particulars.
TER d'Occitània
Lo TER d'Occitània es lo malhum de linhas TER que cobrís la region administrativa Occitània, autoritat organisatritz dels transpòrts dempuèi lo 7 d'agost de 2017. Aqueste malhum es lo resultat de la fusion dels ancians malhum TER de Miègjorn-Pirenèus e TER de Lengadòc Rosselhon pròpris a las ancianas regions.
Lo TER d'Occitània comenguèt en 2016, amb los ancians malhums TER, une frequentacion de 21 milions de viatjaires suls 543 trens de las 20 linhas ferroviàrias e 43 linhas per autocarris del malhum, circulant sus un ret ferroviari de 2 514 km e entre 274 garas e punts d'arrèst. Lo nombre de vitjaires per mejana jornalièra es d'unes 56 000, çò qu'equival a 3,66 viatges per abitant e per an.
Istòria
Lo malhum apareguèt après la fusion de las dos regions administrativas del Miègjorn Pirenèus e del Lengadòc-Rosselhon, lo 1èr de julhet de 2017.
Estats Generals del Rail e de l'Intermodalitat
A partie d'abril de 2016, la tota novela region Occitània organiza los Estats Generals del Rail e de l'Intermodalitat, una concertacion territoriala lançada per ensejar de definir una dralha clara pels ans a venir al subjècte del ferroviari e los desplaçaments en transpòrt en comun dins la region.
Unes punts sortiguèron de la concertacion, e constituisson d'òbras per la region:
Material rotlant
Lo pargue rotlant du TER d'Occitània es exclusivament eritat de las dotacions TER de las ancianas regions Mièjorn-Pirenèus e Lengadòc-Rosselhon.
Sintèsi del pargue lo 19 de genièr de 2018 Al primièr trimèstre de 2018, lo pargue del material rotlant de la region es constituit de 218 unitats. Lo pargue es gerit per tres supervisions tecnicas de flota (STF) De relacions TER son tanben realizadas amb de veituras Corail.
Marcatge
Los trens del malhum TER d'Occitània son, gaireben totes, marcat amb las colors de las ancianas regions Miègjorn-Pirenèus e Lengadòc-Rosselhon.
Alcampell
Alcampell es un municipi de la província espanhòla d'Òsca e de la Comunautat Autonòma d'Aragon. Aparten administrativament a la comarca de la Llitera e a la província d'Òsca. Fa partida de la region lingüistica de la Franja.
Toponimia
Lo toponime proven del diminutiu de «camp». Oficialament s'es adoptada la grafia Alcampell, preferida localament e adaptada a la fonetica locala nord-occidentala : coma l'article nord-occidental, amai d'una partida de l'aragonés vesin, es lo, mès l'article estandard e oficial catalan es el, l'article contractat al, que val per cada cas, evita de causir.
Geografia
Lo territòri municipal es limitat per Peralta e Calassanç e Baells al nòrd; per Castellonroi, Albelda e Almenar a l'est; amb Tamarit de Llitera e Almacelles al sud; per El Torricó al sud-oèst a per Sant Esteve de Llitera a l'oèst.
Lo territòri municipal compren tanben l'enclavament de Pelegrinyó, entre Rocafort e Sant Esteve de Llitera, e a una extension de 5.781 ha en i enclusent Pelegrinyó.
A 500 m d'altitud sobre lo nivèl de la mar, lo borg es situat al sud d'una franja plana dita La Quadra situada a son torn al sud de les Clenxes. Si una partida del territòri (Les Lliteres) es tèrra d'asagatge, lo vilatge e la rèsta contunhan per ara d'èsser tèrra de cultura seca.
Lo cèrç o "vent d'Aragó", lo "botxorno" o "xafogor" tanben conegut coma "vent de llevant", e la tramontana o vent de nòrd l'airejan al long de l'annada.
Kamchatka
thumb|right|250px|Localizacion geografica respècte a Russia Kamchatka (en rus полуо́стров Камча́тка, poluóstrov Kamchatka) es una peninsula de 1,250 km de long en Asia, a l'extrèm èst de Russia, amb una superfícia de 472,300 km². Es banhada per l'Ocean Pacific a l'èst e per la mar d'Okhotsk a l'oèst. La fossa de las illas Kurils, amb una prigondor de 10,500 m, percor la còsta pacifica de la peninsula, contunhant en direccion sud, ribejant las illas Corils.
La peninsula de Kamchatka ocupa la màger part del subjècte federal de Russia nomenat Krai de Kamchatka, resultat de la fusion en 2007 de l'oblast o província de Kamchatka amb l'okrug (districte) autònom dels Koriaks. El Krai de Kamchatka inclutz tanben una part del continent limitròf, en mai de las illas Komandorski e l'illa Karaginski. La majoritat dels 402,500 abitants son russes, mas lo pòble indigena son los koriaks, amb una popopulacion de 13,000 personas, e los itelmèn.
Elisha E. Meredith
thumb|250px|Elisha E. Meredith Elisha Edward Meredith (Comtat de Sumter, Alabama, 26 de decembre de 1848 – Manassas, Virgínia, 29 de julhet de 1900) foguèt un jurista e politician american. Foguèt representant democrata de l'estat de Virgínia al Senat e puèi al Congrès dels Estats Units.
Barbetisme
Lo moviment dels barbets o barbetisme foguèt un moviment d'oposicion a l’anexion de la Comtea de Niça a la França revolucionària, començada en lo 1792 per l'installacion d'una administracion provisòria a Niça, seguida de la conquista del país aut. En reaccion a las exaccions de las tropas revolucionàrias francesas, e favorisat per l'existéncia anteriora de milicias de defensa dels territòris de montanha creadi per decret del duc Victor-Amadèu III de Savòia en lo 1771, naissèt un moviment de resisténcia a l'ocupacion que n'avèm testimòni a comptar del 1793, e que creissèt a mesura dels cambiaments impausats per l'ocupant. Sensa unifòrme, amb pòc de disciplina militar, sensa oficiers de mestier, e qualquas fètz amb finda de fremas, van menar una mena de guerrilha, d'embuscadas, de arcelament de las tropas invasoras. Amb de periòdes de derivas devers lo banditisme, s'esperlonguèt lo barbetisme fins a l'Empèri de Napoleon I, e despareissèt definitivament en lo 1814 amb la restitucion per lo tractat de París dels territòris de la Comtea a Victor-Emanuel I, duc de Savòia, prince de Piemont, e rei de Sardenha.
Antartic Orientau
thumb|right|Carta d'[[Antartida amb l'Antartic Occidentau e l'Antartic Orientau.]]
Lo clima de la region es de tipe polar amb de temperaturas fòrça bassas. Lo recòrd de la temperatura pus freja enregistrada dins una estacion meteorologica (-89,2 °C) i foguèt mesurat lo 21 de julhet de 1983 dins la basa sovietica Vostok. Lei precipitacions i son raras (sovent mens de 100 mm anuaus) mai lei vents violents i son frequents. Dins aquò, maugrat aquelei condicions ostilas, quauquei regions litoralas assostan d'ecosistèmas de tipe tondra.
Campilhon
Campilhon (Campiglione, en italian; Campion en piemontés e en francés) la es una anciana comuna delh Pè de montanha, dins l'Occitània pichina de l'estat italian. Lo 6 d'octobre de 1927 la annexa Fenil. Lo 29 de març de 1929 la es renomaa Campilhon e Fenil. La es aüra administrativament una ruaa de la comuna de Campilhon e Fenil, dins la Ciutat Metropolitana de Turin e la region de Piemont de l’Estat italian.
Giuseppe Verdi
Giuseppe Fortunino Francesco Verdi (1813 - 1901) que ho un compositor d'opèras italian deu sègle XIX e un deus màger dens l'istòria de l'opèra.
Que ho emparat per un un ric merchant aperat Antonio Barezzi e qu'esposore la soa hilha Margherita en 1836. Que's liguè dab lo movement nacionaliste italian e, a la vaduda de l'etat italian que vadó membre deu parlament.
Enter los sons opèras màgers que podem mentàver Nabuco (1842), Rigoletto (1851), Il trovatore (1853), La traviata (1853), Simon Boccanegra (1857), Un ballo in maschera (1859), La forza del destino (1862), Don Carlos (1867), Aïda (1871) e Otello (1887).
Collegiada de Sent Liunard
La collegiada de Sent Liunard, dins la Montanha Lemosina e lo departament de Nauta Vinhana, fuguet bastida segon l'arquitectura romanica e es. Fai partida dau Chamin de Sent Jaume (estapa sus la Via Lemovicensis, la ).
La Racineuse
La Racineuse es una comuna francesa, situada dins lo departament de Sòna e Léger e la region de Borgonha.
Geografia
La Racineuse fait partie de la Bresse louhannaise.
Ubaia e La Sèrra de Ponçon
Ubaia e La Sèrra de Ponçon (Ubaye-Serre-Ponçon en francés) es una comuna provençala, situada dins lo departament deis Aups d'Auta Provença e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur. Es creaa lo 1èr de genièr de 2017 per la fusion de La Breula e Sant Vincenç dei Fòrts. La comuna es a La Breula. La populacion municipala es de 0 abitants (INSEE, ).
Alcubierre
Alcubierre es un municipi de la província espanhòla d'Òsca e de la Comunautat Autonòma d'Aragon.
Jérémie Azou
thumb|Jérémie Azou Jérémie Azou (n. a Avinhon, lo 2 d'abril de 1989) es un remaire occitan.
Henry P. Alexander
Henry Porteous Alexander (Little Falls, Estat de Nòva York, 13 de setembre de 1801 – Little Falls, 22 de febrièr de 1867) foguèt un banquièr e politician american.
Sapa Inca
Sapa Inca (« Inca principau » en occitan) èra lo títol portat per lei monarcas de l'Empèri Inca :
Rubén Darío
200px|thumb|Rubén DaríoRubén Darío (Metapa, uei Ciudad Darío, lo 18 de genèr de 1867 - León, lo 6 de heurèr de 1916) que ho un poeta nicaraguaian e un deus principaus autors de la poesia de lenga castelhana. Mainatge precòç, que viatgè de d'òra e que viscó en Lo Salvador, Colómbia, França, Espanha, Chile e Argentina. Qu'ei la figura centrau deu modernismo de la literatura ispanoamericana.
Gran admirator de la literatura francesa, que conegó los escrivans francés màgers de la soa epòca, que parlava lo francés e qu'ensagè quitament de compausar dens aquesta lenga.
Que ho tanben un gran amic deu poeta cuban José Martí.
Jacques-Louis David
250px|thumb|right|Autoretrait de Jacques-Louis David
Jacques-Louis David (nascut en 1748, m.1825) foguèt un pintre francés qu'influencièt lo desvolopament de l'estil neoclassic, e considerat coma lo pus important pintre de l'epòca. Dins las annadas 1780 son interpretacion fòrça cerebrala de la pintura istorica marquèt un cambiament, qu'alunhèt de la frivolitat del rococó e evoluïguèt cap a la severitat e l'austeritat, en adequacion amb lo clima moral dels darrièrs ans del Regim Ancian.
Dòma A
thumb|Localizacion dau Dòma A
Lo Dòma A (4,093 m), tanben dich Dòma Argus, es un dòma de glaç situat en Antartida a 1,200 km a l'interior dau continent. Es una dei cimas pus autas d'Antartida e es considerat coma l'endrech pus freg de la planeta.
Quincampoix-Fleuzy
Quincampoix-Fleuzy es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Oise e la region dels Nauts de França.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Diggers (San Francisco)
Los Diggers es un collectiu contracultural anarquista basat a San Francisco, actiu entre 1966 e 1969, animat subretot per Kenny Wisdom, aliàs Emmett Grogan. Eissit en partida de la San Francisco Mime Troup, aquel collectiu se dissolguèt dins d'autres projèctes comunautaris, comunalistas e ecologistas. Atal se nomenèron en omenatge al Diggers angleses del sègle XVII. Lo collectiu de San Frnacisco es davancièr de collectius actuals coma Food not bombs o Les restos du coeur.
La San Francisco Mime Troup
En 1959, a San Francisco, Ron G.Davis creèt la San Francisco Mime Troup, una tropa de teatre de carrièra. Se pagava al capèl dins fòrça pargues de la vila, après aver paradat masquetat per las carrièras. La tropa se consacrava alara a d'espectaclas de commedia dell'arte, forma teatrala masquetada jogant la caricatura e la distanciacion. Ron Davis, militant pròche de la Novèla Esquèrra, aviá estudiat lo mim a París e ja montat d'autors europèus amb lo Actors Workshop de San Francisco, mas volgava abordar de questions politicas amb d'autres publics qu'aqueles del teatre bastit.
Mas per jogar en public dins los pargues de San Francisco, cal demandar l'autorizacion a la prefectura de polícia. L'estiu de 1965, aquela refusèt una representacion d' Il Candelaio de Giordano Bruno, filosòf italian de la Renaissença, la jutjant "obscèna". La tropa pasmens manten l'espectacla e invita de militants e d'artistas engatjats a los sosténer. La polícia èra presenta, mas la tropa monta sus l'enpont e anóncia jogar "per lor plaser mai grand" una scèna d'arrestacion. La polícia los arresta sul còp, jols crits e tusts de la fola. Es una de las primièras forma de çò que Peter Berg e Ron Davis nomenon lo teatre guerilha.
La tropa es compausada e sostenguda pels militants del Free Speech Movement, los cineastas del Newsreel, dels beatniks, los artistas e autres abitants de San Francisco. Comptava fins a 75 membres. En 1966, la tropa invitèt d'autres abitants, artistas e actors socials a soscar la decentralizacion de las institucions culturalas e la necessitat de partejar la cultura amb las populacions desfavorizadas. Sus aquela basa foguèt creada l'ALF, Frent de Liberacion dels Artistas, suggerissent de dolenças als poders publics e iniciant un festenal d'arts gratuit per la vila.
Meinas
Meinas (Mèino en nòrma mistralenca ; Meynes en francés) es una comuna occitana, situada dins lo departament de Gard e la region d'.
Estronci
L'estronci es un element quimic, de simbòl Sr e de numèro atomic 38. L'estronci, coma lo calci, es un alcalinoterrós. Es mòl, malleable, gris-jaune. Al contacte amb l'aire fòrma un filme d'oxid protector. S'enflama e crama aisidament dins l'aire e reagís amb l'aiga. thumb|left|Estronci conservat jos argon
Alexis Raynaud
Als Jòcs Olimpics d'estiu de 2016 se ganha la medalha de bronze dau tir a la carabina de 3 posicions a 50 mètres.
Basa antartica Vostok
thumb|right|[[Fotografia de la basa Vostok en 2004.]]
Hubert Clifford
Hubert John Clifford (Bairnsdale, Austràlia, 31 de mai de 1904 – Singapor, 4 de setembre de 1959) foguèt un compositor e cap d'orquèstra britanicoaustralian.
Judo
thumb|right|280px|Dos enfants que practican lo judo
Lo judo es un art marciau, fondat per Jigoro Kano en 1882. Maugrat sa vida corta, a capitat d'aténher un aut percentatge de clubs e d'adèptes dins lo monde occidentau e a l'encòp una granda acceptacion dins lo monde entièr. Jigoro Kano vouguèt reculhir l'esséncia dau Jujutsu, un art marciau practicat per leis bushi e de cavalièrs pendent lo periòde Kamakura (1185-1333), amb d'autrei forma d'arts de lucha practicats en aquelei temps dins l'Extrèm Orient per lei mesclar e fondre dins un art unic e basic. La premiera escòla de judo se dobriguèt en 1882.
Istòria
Lo fondator dau judo èra Jigoro Kano. Sa desirança èra de popularizar un metòde que son objectiu èra d'utilizar pus eficaçament sei ressorsas fisicas e mentalas ambé l'ensenhament dei koryu (escòlas tradicionalas) Tenshin Shinyo Ryu e Kito Ryu coma ponch de partença. La legenda dítz que Jigoro Kano s'inspirèt de l'espectacle d'aubres cubèrts de nèu durant un ivèrn fòrça rigorós que remarquèt que lei brancas dei cereisiers avián una reaccion diferenta dei canèus. Sota lo pes, lei brancas dei cereisiers avián tendància de rompre mentre que lei canèus, mai soples, plegavan e se desarassavan de « l'agressor » ambé soplesa. Aquò marcava la naissança de la via de la soplesa.
Conoguèt un succès important que s'espandiguèt en delà dei frontieras japonesas e permetèt de popularizar leis arts marciaus d'aqueu país. Acomencèt d'èstre ensenhat au Japon en 1882 au Kodokan puei en Euròpa durant la premiera dau sègle XX. En França, l'òbra dei mèstres Mikinosuke Kawaishi e Shozo Awazu permetèt d'i fondar una federacion poderosa e d'internacionalizar lo judo. Après la Segonda Guèrra Mondiala, lo ret mondiau de clubs èra sufisent per organizar lei premierei competicions internacionalas. En 1964, venguèt espòrt olimpic per leis òmes e en 1992 per lei fremas.
Au començament dau sègle XXI, lo judo èra lo tresen art marciau pus practicat après lo karate e lo taekwondo ambé 8 milions de practicants.
Tecnicas
Lo judo esportiu distinguís explicitament : Existís tanben de tecnicas de luxacion e d'd'estranglament drechas que son rarament utilizadas en competicion car es defendut de faire tombar l'advèrsari amb aquelei tecnicas. Enfin, certanei katas necessitan de practicar de tecnicas de picatge dichas atemi waza. S'i troba : Ges de còps es portat.
Forma d'entraïnament
Lei formas d'entraïnament son devesits entre exercicis tradicionaus e katas. Lei premiers son compausats per :
Lei katas representan d'exercicis d'estil necessitant una concentracion especiala. Son la fònt dei principis dau judo e l'execucion corrècta d'aquelei katas necessita un entraïnament lòng. Lei katas principaus son :
Tèrmes d'arbitratge
Au judo, l'arbitratge a per mission : Durant lei competicions oficialas, un combat necessita tres arbitres : un principau en posicion drecha qu'es cargat de seguir lei combatents e dos asssetas dins lei cantons de la superficia de combat. Lei decisions son presas per la majoritat deis arbitres e anonciadas per l'arbitre centrau. Per èstre comprés, l'arbitre utiliza un ensems de tèrmes que son generalament acompanhats d'un gèst :
Zona de combat
Lo terren de judo es dich tatami. Tèn una superficia minimala de 14 x 14 mètres e lo combat se debana dins una zona de 8 x 8 o 10 x 10 mètres situada au centre dau tatami. La zona exteriora permet d'assegurar la seguritat dei combatents durant l'execucion de certanei tecnicas. Per èstre validada, una tecnica dèu èstre acomençada dins la zona de combat.