cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Bayon (Meurthe e Mosèla)
Geografia
De nouvelles constructions sur la rive droite de l'Euron composent le quartier des Évelottes. Vers le nord-est, l'altitude croît rapidement, atteignant 397 mètres à Autreval. La départementale 9 vers Lunéville prend cependant cette direction, mettant le chef-lieu d'arrondissement à 20 km. Pour les autres directions, il est rapide de rejoindre le nouveau tracé à quatre voies de la RN 57, 6 km vers l'ouest, à Laneuveville-devant-Bayon. Ainsi, Nancy est à 33 km, Charmes à 13 km et Épinal à 48 km.
La cité, adossée à des collines boisées, nichée dans la verdure, a préservé un patrimoine architectural intéressant. Le développement ne s'y est pas effectué de façon anarchique. Les différentes époques ont chacune leur quartier mais l'ensemble est homogène. C'est la diversité dans l'unité. thumb|upright 2|center|Bayon et la Moselle vus par [[Jean-Baptiste Claudot (~1800)]]
Istòria
A Henri lo Lombard, fils del pòrti Transbordador  de Lorraine, pren lo nom de Bayon #que n'es senhor. I bastís un castèl environat de solidas muralles flanquées de fòrts torns #que se'n vesiá encara los vestigis a la fin de la. La familha de Bayon se apaga rapidament e, après un parteja en 1422, la distincion passa entre las mans de l'Ostal de Haraucourt. En aprofechant de la siá posicion, la vila s'enriquís a las dépens dels viatgèrs.
Un moment aliat als Bourguignons, la fortalesa patiguèt las assauts de las comtes de Vaudémont, de las ducs de Lorraine per acabar coma la majoritat de las fortalesas lorraines, desmantellada pels Franceses en 1636, sus òrdre de Louis XIII e Richelieu. Sòlas las tres pòrtas (de Moselle, de Lunéville, de Encants) an subsistit fins al darrièr tèrç de la (cadastre de 1824).
A la Revolucion, Bayon ven cap de-luòc de costat en lo district de contunh lo arrondissement de Lunéville.
Nombre real
En matematicas, un nombre real es un nombre que pòt èsser representat per una partida entièra e una lista finida o infinida de desvolopament decimal. Aquesta definicion s'aplica donc als nombres racionals, que las decimalas tornan de biais periodic a partir d'un cèrt reng, mas tanben d'autres nombres dich irracionals, tals que la raiç carrada de 2, π e e.
Bayon (Meurthe e Mosèla)
Istòria
Ce site privilégié, appelé autrefois "La Côte Lebel", fut un camp fortifié de l'Âge de fer. Défendu d'un côté par la Moselle et de l'autre par l'Euron, ce camp fut longuement occupé comme en témoignent les nombreuses monnaies et débris de poteries.
Nombre real
La nocion de nombre real emergís progressivament de la manipulacion dels rapòrts de grandors geometricas autras que los rapòrts d'entièrs naturals dempuèi lor presa en compte per Eudòx de Cnidos al sègle IV AbC. S'insèra tanben dins l'approximacion de las solucions de problèmas algebrics e realiza, a la mitat del sègle XIX, la mesa en evidéncia de nombres transcendents. Mas la definicion dels nombres reals se formalizèt pas qu'unas decennias mai tard amb las construccions de Dedekind d'un costat e de Cantor e Méray de l'autre.
L'ensemble dels nombres reals, notat \mathbb R, es alara un còrs totalament ordonat, es a dire qu'es dotat des la quatre operacions aritmeticas satisfasent las mèsmas règlas qu'aquestas sus las fraccions e aquestas operacions son compatiblas amb la relacion d'òrdre. Mas satisfach en mai la proprietat de la bòrna superiora que fonda l'analisi reala. Fin finala, aquesye ensemble es caracterizat per Hilbert coma mai grand còrs arquimedian. Dins la drecha reala acabada las valors infinidas satisfason pas pus las règlas operatòrias de còrs, l'extension al còrs dels nombres complèxes fa impossible la relacion d'òrdre total compatible, alara que l'analisi non estandard adjunt dels nombres infinidament pichons qu'invalidan lo caractèr arquimedian.
Bayon (Meurthe e Mosèla)
Istòria
Au Henri le Lombard, fils du duc Ferry  de Lorraine, prend le nom de Bayon dont il est seigneur. Il y construit un château entouré de solides murailles flanquées de fortes tours dont on voyait encore les vestiges à la fin du. La famille de Bayon s'éteint rapidement et, après un partage en 1422, la seigneurie passe entre les mains de la Maison de Haraucourt. Profitant de sa position, la ville s'enrichit aux dépens des voyageurs.
Nombre real
L'adjectiu « real » es utilizat per qualificar de nombres a partie del sègle XVII, mas es explicitament definit per oposicion als nombres nombres imaginarix sonque a la fin del sègle Tanben foguèt opausat al « nombre formal » dins unes tractats de teologia o de filosofia de la mèsma epòca. vinheta|Representacion de la [[Drecha (matematicas)|drecha dels reals amb d'exemples de constantas realas.]]
Dins la vida videnta
Los nombres reals son utilizats per presentar quina que siá mesura fisica tala que : le prix d'un produit, la durée entre deux événements, l'altitud (positiva o negativa) d'un site geografic, la massa d'un atòma o la distància de la galaxia mai pròcha. Aquetas mesuras dependon de la causida d'una unitat de mesura, e lo resultat s'exprimís coma lo produch d'un nombre real per una unitat. Los nombres reals son utilizats cada jorn, per exemple en economia, en informatica, en matematica, en fisica o en engenheriá.
Bayon (Meurthe e Mosèla)
Istòria
Un moment alliée aux Bourguignons, la forteresse va subir les assauts des comtes de Vaudémont, des ducs de Lorraine pour finir comme la plupart des forteresses lorraines, démantelée par les Français en 1636, sur ordre de Louis XIII et Richelieu. Seules les trois portes (de Moselle, de Lunéville, de Charmes) ont subsisté jusqu'au dernier tiers du (cadastre de 1824).
Nombre real
Dins la vida videnta
Mai sovent, sols unes sosensembles de reals son utilizats :
Pasmesn se totes aquestes sosensembles dels reals sián de cardinal infinit, son totes denombrables e representon donc qu'una infima partida de l'ensemble dels reals. An cadun de proprietats pròpras. Dos son subretot estudiats pels matematicians : los nombres racionals e los nombres algebrics; se nomena « irracionals » los reals que son pas racionals e « transcendents » aquestes que son pas algebrics.
Bayon (Meurthe e Mosèla)
Istòria
Bayon est érigé en marquisat en 1720 en faveur de Marie Isabelle de Ludres, et en 1757 ce marquisat devient la propriété de Chaumont de la Galaizière.
Nombre real
En sciéncia
La fisica utiliza los nombres reals dins l'expression de las mesuras per doas rasons essenciala :
Bayon (Meurthe e Mosèla)
Istòria
À la Révolution, Bayon devient chef-lieu de canton dans le district puis l'arrondissement de Lunéville.
Nombre real
En sciéncia
Pasmens, lo fisician pòt pas realizar de mesuras de precision infinida. La representacion numerica del resultat d'un calcul pòt èsser aprochada tan precisament que lo vòl per un nombre decimal. Alara per de besonhs experimental e teorics, se lo fisician calcula las mesuras dins \R, lo fisician exprimís los resultats numerics jos forma de nombres decimals.
Atal lo fisician utiliza las proprietats dels nombres reals que permeton de donar un sens a la mesuras que realiza e ofrisson de teorèmas poderoses per mostrar sas teorias. Per las valors numericas, se contenta dels nombres decimals. Quand mesura la distança que percorrís un punt material sus un cercle complèt, utiliza la valor \pi sens se pausar de question sus son existéncia, mas un nombre de decimalas sovent pichon li sufís pels calculs.
Llanfair Clydogau
Llanfair Clydogau es una vilòta de 634 abitants, dins lo País de Galas.
Nombre real
Autras remarcas sus la nocion de « desvelopament decimal infinit »
Pasmens, un còp establida l'estructura de l'ensemble dels nombres reals, la notacion per desvelopament decimal permet de calculs efectius, gardant a la ment qu'es pas tant las decimalas exactas d'un nombre que comptan, que la posicion del nombre al vejaire dels autres reals.
Llanfair Clydogau
Se tròba a 4 milas al nòrd-èst de Lampeter, a broa de Teifi.
Nombre real
Mesa en plaça de las fraccions
Dempuèi l'Antiquitat la representacion d'una grandor mesurabla — per exemple una longor o una durada — respondèt a un besonh. La primièra responsa foguèt la construccion de las fraccions (quocient de dos entièrs positius). Aquesta solucion, realizada d'ora pels Sumerians e los Egipcians, es fin finala performanta. Permet d'aprochar una longor quina que siá amb tota la precision desirada.
Llanfair Clydogau
Es la vila de naissença del fotograf John Thomas (1838-1905).
Nombre real
Correspondéncia amb de longors
esquèrra|vinheta|[[Euclides, un dels paires de las matematicas.]] La primièra formalizacion bastida en sistèma que se conéis es lo fruch del trabalh d'Euclides al sègle III AbC. Sa construccion, inscricha dins sos Elements, balha doas grandas idèas d'un apòrt màger dins l'istòria de las matematicas.
Montcarra
Montcarra es una comuna arpitana dau Daufinat, situada dins lo departament d'Isèra e la region de Ròse-Aups.
Nombre real
Irracionalitat de la raiç carrada de 2
Aquò mòstra que las fraccions pòdan pas sufire per representar las grandors mesurablas.
Exist una demonstracion aritmetica simpla d'aqueste resultat, que repausa sus un argument de paritat. Al sègle IV AbC, Aristòtel i fa allusion dins un de sos escrichs. Se trapa mai detalalhada dins lo libre X dels Elements d'Euclida.
Desvelopament decimal illimitat non periodic
Se las fraccions permeton efectivament d'exprimir tota longor amb la precision desirada, cal pasmens comprene que las operacions e subretot la division venon complèxas se lo sistèma de numeracion es pas adaptat. Lo problèma es descrich per la fraccion egipciana.
Cal esperar lo sègle V per veire la matematica indiana descobrir lo concèpte del zèro e desvelopar un sistèma de numeracion decimal e posicional.
Un segon problèma aparéis alara. Totas las fraccions possedissent un desvelopament decimal dins la mesura qu'aqueste desvelopament es infinit e periodic, es a dire que la seguida de decimalas s'arrèsta pas mas bocla sus un nombre finit de valors. La question se pausa alara de saber quin sens donar a un objècte caracterizat per una seguida de decimalas non periodica. Per exemple, lo nombre de desvelopament decimal infinit que s'exprimís coma
Religion oficiala
Una religion oficiala es una religion que dispausa d'un estatut e d'una reconoissença legala dins un Estat. Aquò assegura generalament de drechs e de libertats particulars a un culte, a son clergat e a sei fidèus. Dins certanei cas, li permet tanben d'obtenir un sostèn institucionau e financier coma una proteccion còntra d'autrei cultes ò la possibilitat de levar un impòst religiós.
Una religion d'Estat es una forma particulara de religion oficiala. Dins aqueu cas, la religion inspira lo foncionament e la legislacion de l'Estat e lei privilègis liats a son organizacion son sovent fòrça importants.
Nombre real
Seguidas e serias
Dins la segonda mitat del sègle XVII, se realiza una extraordinària espelida de las matematicas dins lo domèni del calcul de las serias e de las seguidas.
Nicolaus Mercator, los Bernoulli, James Gregory, Gottfried Wilhelm Leibniz, e d'autres trabalhan sus de serias que semblan convergir mas que la limita es pas racionala. Es lo cas per exemple :
Lo calcul infinitesimal
Mas lo calcul infinitesimal pòt pas se mostrar rigorosament dins l'ensemble dels nombres racionals. Se los calculs son justes, son exprimits dins un lengatge d'una granda complexitat e las pròvas procedisson mai de l'intuicion geometrica que d'una explicitacion rigorosa al sens d'ara.
Aquesta nocion es tant importanta que vendrà al sègle XX començar una larga branca de las matematicas nomenada topologia.
La drecha reala
Se considèra una drecha D contenent un punt O que se nomenarà, per convention, origina. Siá un punt I distincte de O apartenent a D que s'identifica al nombre 1. Per convencion, se dirà que la distància de O a I es egala a 1 e que l'orientacion de la drecha es aquesta de O cap a I. Per tot punt M de la drecha, s'associa la distància entre O e M. Se M e I son del mèsme costat al respècte de O alara la distància es comptada positivament, senon es negativa.
Aquesta relacion que la formalizacion actuala nomena bijeccion permet d'identificar un nombre real a un punt d'una drecha. centrat|vinheta|L'abscissi du point Q est égale à –  OQ / OI   = –3, OI et OQ désignant les distances de O à I et de O à Q respectivement.
Après 2 200 ans : la solucion
Lo desvelopament de l'analisi pendent los sègle XVIII e XIX menèt los matematicians franceses e allemands a s'interrogar sus la natura dels nombres reals. Aquestas interrogacions los menèron a desgatjar de proprietats fondamentalas (completud, seguidas adjacentas, etc.) sus que se podavan fondar las construccions possiblas de ℝ, que foguèron formalizadas vèrs 1870 per Cantor, Méray e Dedekind.
Natura : matematicas e filosofia
L'evolucion dels concèptes de nombre real e de continuitat se fa dins lo domèni filosofic e matematic. Que los nombres reals forman una entitat continua vòl dire qu'i a pas de « saut » o de « bendas interditas ». Intuitivament, es parelh a la percepcion umana de l'espaci o de l'escorriment del temps. De filosòfs concebon que mai n'es lo mèsme per totes los fenomèns naturals. Aqueste concèpte es resumit per la devisa de matematician e filosòf Leibniz : natura non facit saltus, « la natura fa pas de sauts ».
De la Grècia antica al començament dels Temps modèrnes
L'istòria de la continuita comença en Grècia antica. Al sègle V AbC, los atomistas creson que la natura es facha de « sauts », mas tanben qu'existís de particulas de basa non divisiblas, los atòms. Los sinequistas eles claman que tot es connectat, continú. Democrit ten partit d'una natura facha d'atòms intercalats de void, alara que Eudòxe lo contradich, fsent de sas òbras un dels mai ancians davancièrs de l'analisi. Aquestes evoluiguèron mai tard en çò que se conéis ara jol nom de geometria euclidiana.
Encora al sègle XVII, de matematicians enonciavan qu'una fonccion continua es de fach constituit de linhas drechas infinidament petitas, es a dire infinitesimalas. Es alara que lo concèpte d'infinidament petit, dins lo vejaire atomista, pòt promòure aqueste biais de concebre la nature. La question d'infinit es donc centrala per comprene la continuitat e dels nombres reals.
Los paradòxes de Zenon illustran la contraintuitivitat de la nocion d'infini. Un dels mai conegut es aqueste de la flècha, que s'imagina une flècha en vòl. A cada instant, la flècha se trapa a una posicion precisa e se l'instant es tròp cort, alara la flècha a pas lo temps de se desplaçar demora aa repaus pendent aqueste instant. Los instants seguents, demora immobila per la mèsma rason. La flècha es sempre immobila e pòt pas se deplaçar : lo movement es impossible. Per resòlvre aqueste paradòxe, cal addicionar aqueste infinidament petits un nombre infinit de còps, pel metòde de la limita, descobèrt pendent l'evolucion de l'analisi.
Istòria de l'analisi
A partir del sègle XVIII, las infinitesimalas cason en disgràcia : son dichas d'utilitat practica, mas erronèas, non necessàrias e contradictòria. Las limitas las remplaçan totalament e a partir degle XX, las infinitesimalas son pas pus basa de l'analisi. En matematicas demoran una mena de nonconcèptes, fins a que tornen fòrça en geometria diferenciala, lor donant l'estatut matematic de camp tensorial.
Dins las sciéncias aplicadas, subretot en fisica e enngenh, ncara s'utiliza las infinitesimalas. Aquò causa de segur de problèmas de comunicacion entre asaquest sciéncias e las matematicas.
Definicions axiomaticas de ℝ e primièras proprietats
vinheta|[[David Hilbert.]] Se pòt caracterizar brèvament l'ensemble dels nombres reals, que se nòta mai sovent ℝ, per la frasa de David Hilbert : ℝ es lo darrièr còrs commutatiu arquimedian e es complet. « Darrièr » significa que tot còrs commutatiu arquimedian es isomòf a un sosensemble de ℝ. Aquí « isomòrf » significa intuitivament que possedís la mèsma forma, o se compòrta exactament del mèsme biais, se pòt donc, sens gaire dificultat, dire que son los mèsmes.
Vejaire axiomatic
Un apròche axiomatic consistís a caracterizar un concèpte per una seria de definicions. Aqueste vejaire, que Hilbert es lo davancièr dins son formalisme modèrne, e foguèt fòrça al sègle XX. De nocions coma la topologia, la teoria de la mesura, o las probabilitats se definisson ara per une axiomatica. Un apròche axiomatic supausa una compreneson perfiècha de la quita estructure en question e permet una demonstracion dels teorèmas unicament a partir d'aquestas definitions. Es la rason per que de bonas definicions pòdon en matematicas venir tan poderosas. Una definicion axiomatica de ℝ mòstra pasmens pas qu'un tl ensemble existís. Apareis alara necessari de construire aquesta estructura.
Avèm diferentas definicions axiomaticas equivalentas :
L'unicitat es a l'isomorfisme (unic) près, es a dire que si K es un còrs totalament ordonat verificant las mèsmas ipotèsis, alara existís un (unic) isomorfisme estrictament creissent de K dins ℝ.
Detalham la definicion 2 :
Primièras proprietats
aquesta seccion es sobretot tecnica. Tracta de las proprietats essencialas e elementàrias per un trabalh analitic sus ℝ.
La proprietat seguent pòt se deduire del fach que ℝ es arquimedian.
Las autres proprietats son de consequéncia de la propriatat de la bòrna superiora.
Clausura algebrica
Existís un ensemble de foncions particularament interessantas, los polinòmis. Un polinòmi pòt a vegada se factorizar. Es a dire que s'exprimís jos la forma de produch de polinòmis non constants de gras mai pichons. L'ideal essent que se pòsca factorizar tot polinòmi en factors de gra 1 (es a dire jos la forma ax + b). aquesta proprietat depend del còrs ont se menan aquestes polinòmis. Per exemple sul còrs dels racionals, quin que siá n entièr superior o egal a 2, existís de polinòmis de gra n irreductibles, es a dire que se pòt pas los exprimir jos forma de produch de polinòmis de gras mai pichons. Pels nombres reals, se mòstra que lo mai grand gra d'un polinòmi irreductible es egal a dos. En d'autres tèrmes, se lo polinòmi se descompausa pas, es qu'es de la forma ax2 + bx + c. Los còrs qu'an coma polinòmis irreductibles pas que los polinòmis de gra 1 son dich algebricament claus.
Se ℝ es pas algebricament claus, se pòt plaçar aqueste còrs dins un còrs mai vast. S'agís d'un còrs novèl, lo còrs dels nombres complèxes. Pasmens aqueste còrs es pas globalament « melhor ». Sa clausura algebrica es una proprietat fòrça interessanta, mas a un còst : lo còrs dels complèxes pòt pas possedir de relacion d'òrdre compatibla amb sas doas operacions. D'un biais, çò que se ganha d'un costat, se pèrd de l'autre.
Topologia
La rason d'èsser dels nombres reals es d'ofrir un ensemble de nombres amb las bonas proprietats permetent la construccion de l'analisi. Dos vejaires utilizant dos concèptes diferents son possibles.
L'elegància favoriza la basa axiomatica mai fèbla. Al ègle XX un trabalh de novèla formulacion generala de las matematicas es realizat per l'associacion Bourbaki e se traduch per la redaccion d'un obratge nomenat Elements de matematica. aqueste obratge tracta, de biais rigorós, d'una vasta partida de las matematicas actualas. Per aqueste rason, los Elements desvelòpan e mòstran las proprietats de l'ensemble dels reals a partir de la topologia. Es la causida seguida aquí.Propriatats
Cardinalitat
Quant i a de nombres reals? Una infinitat, mas quina? Dos ensembles an mèsme cardinal (intuitivament : mèsme « nombre d'elements ») se son equipotents. Per exemple los ensembles ℕ, ℤ, ℚ o ℚ, plan qu'embostats e contenent mèsme cadun de « copias » du precedent, an mème « talha » : es lo cardinal dels ensembles denombrables, notat ℵ₀. Georg Cantor mostrèt qu'existís de cardinals infinits estrictament mai grands provesissents, per son argument diagonal, una pròva que ℝ es pas denombrable (Argument de la diagonala de Cantor).
Lo cardinal de l'ensemble dels nombres reals es nomenat la poténcia del continú e a vegada notat c. Es tanben notat 2ℵ₀ que ℝ es en fach equipotent a l'ensemble de las partidas de ℕ — çòque, per un autre teorèma de Cantor, dona una pròva mai precisa de sa nondenombrabilitat : ℵ₀ = card(ℕ) < card(P(ℕ)) = card(ℝ) = c. Cantor se pausèt pas la question de l'existéncia d'un cardinal estrictament compres entre ℵ₀ e c. Son ipotèsi, nomenada ipotèsi del continú, es qu'un tal cardinal existís pas. La question dels cardinals foguèt englobada per Cantor dins una teoria mai vasta, la teoria dels ensembles, que servís ara de fondament a la màger partida de las matematicas. Calguèt eperar la segonda mitat del sègle XX per trobar la responsa a la question de l'ipotèsi del contengut: es indecidabla dins la teoria dels ensembles usuala (ZFC). Aquò significa qu'es impossible de mostrat tanben l'existéncia que la nonexisténcia d'un tal cardinal se se modifica pas la basa axiomatica utilizada.
Espaci vectorial sus ℚ
L'ensemble dels reals dona de l'addition usuala e de la multiplicacion per de racionals es un espaci vectorial sus ℚ (ensemble dels racionals). En 1905, pendent la recerca de solucions non continuas a l'equacion foncionala de Cauchy, Georg Hamel exibís una basa de ℝ considerada coma espaci vectorial sus. L'existéncia d'una tala basa es assegurada se supausam l'axiòma de la causida. Una basa de Hamel de ℝ es non denombrabla.
Azannes-et-Soumazannes
Azannes-et-Soumazannes es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mòsa e la region de Lorena.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Aquela municipalitat resulta de la fusion de divèrses pòbles e separacions aniquilades e desapareguts al cors de l'istòria al continuament de destruccions e ruïnes a causa de las guèrras (#qu'aquela de 14-18).
Aital Thil (Thyl, Thill o Til) ne deviá disparaitre a la fin del 18° sègle. La mapa de Cassini mòstra qu'aquel vilatge amb la siá glèisa Sainte-Martin se situava sul tuc entre Azannes, Chaumont e Vila-davant-Chaumont, just a la separacion de las marécages e del riu en contra-bassa. Es d'aquela distincion #que n'es probablament procedenta aquel famós Millet de Thil #que se distinguís al Tournoi de Chauvency,en 1285, impressionant Jacques Bretel en lo moment dels joutes del Diluns. En 1269, Robert de Milà, avesque de Verdun, i aviá concedit una charte de affranchissement dins los 3 pòbles de Azannes, Soumazannes e Thil, #que ne forman pas mai #qu'un uèi.
De Soumazannes, destruit l'an 1916, demòra pas mai #qu'una stèle commemorativa.
Cette commune résulte de la fusion de plusieurs villages et écarts anéantis et disparus au cours de l'histoire à la suite de destructions et ruines dues aux guerres (dont celle de 14-18).
Ainsi Thil (Thyl, Thill ou Til) devait disparaitre à la fin du 18° siècle. La carte de Cassini montre que ce village avec son église Saint-Martin se situait sur la colline entre Azannes, Chaumont et Ville-devant-Chaumont, juste à l'écart des marécages et de la rivière en contre-bas. C'est de cette seigneurie dont est probablement originaire ce fameux Millet de Thil qui se distingue au Tournoi de Chauvency,en 1285, en impressionnant Jacques Bretel lors des joutes du Lundi. En 1269, Robert de Milan, évêque de Verdun, avait accordé une charte d'affranchissement aux 3 villages d'Azannes, Soumazannes et Thil, qui n'en forment plus qu'un aujourd'hui.
De Soumazannes, détruit en 1916, il ne reste plus qu'une stèle commémorative.
.kpn
(acorcha de Koninklijke PTT Nederland "companhiá reiala de las pòstas, dels telegrafs e telefònes dels Païses Basses", en neerlandés) es un nom de domeni generic. Es en servici dempuèi lo 15 de decembre de 2015.
Imnes de Dèlfes
300px|thumb|right|Transcripcion deu purmèr imne.200p|thumb|left|Pèira e extrèit deu segond imne.Los imnes de Dèlfes que son duas pèças de musica de la Grècia antica marcadas sus pèiras au segond sègle A.C. e vodadas au diu Apollon
La musica qu'i e marcada dab letras grègas com ac hasèvan los ancians grècs.
Lo purmèr imne que's compausa d'ua simpla linha melodica compausada sus lo mòde dorian (en vertat, meilèu çò qui aperam uei lo mòde frigian.
Que hon descobèrtas au sègle XIX e, au dia de uei, que son las pèças de musicas conegudas e notadas shens ambigüetat mei ancianas (la pèça la mei anciana qu'ei ua tauleta sumeriana d'argela mes d'ua lectura mei imprecisa peus especialistas).
Vigolen e Ausil
thumb|200px|Gleisa de Vigolen Vigolen e Ausil (Vigoulet-Auzil en francés) es una comuna lengadociana situada dins lo departament de la Nauta Garona e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Geografia
Vigolen e Ausil fa partida de la comunautat d'aglomeracion del Sicoval e de l'airal urban de Tolosa.
Region naturala
Comuna de l'airal urban de Tolosa situada dins son pòl urban, en banlèga Sud, a 13 km al sud-èst de Tolosa, en Lauragués. , comme c'est le cas à Vigoulet-Auzil. Vigolen e Ausil se tapa sus las laissas al sud-èst tolosan dominant la val de l'Èrs Mòrt ( RN 113, A61, canal del Miègjorn), e sus la plana de Garona e d'Arièja.
Transpòrts
Linha TAD 119 de Tisséo
Istòria
La comuna de Vigoulen e Ausil es eissida de la fusion de las comunas de Vigolen e d'Ausil per ordenança del 24 de febrièr de 1842}}. ,.
Pendent l'Ancian Regime, Vigolen èra de la diocèsi civila de Tolosa, doncas de la província de Lengadòc, de la generalitat de Tolosa, de l'archidiocèsi de Tolosa, de la senescauciá de Tolosa. Le vocable de la glèisa, annèxa de Puègbusca, es Sent Martin. Tanlèu 1790, Vigolen èra del canton de Castanet. Ausil, comunautat non parròquia, puèi comuna, meteissas apertenéncias, foguèt tanben del canton de Castanet tanlèu 1790.
Pèir de Garròs
200px|right|thumb|Purmèra paja de las Poesias Gasconas de Pèir de Garròs Pèir de Garròs (Leitora, enter 1525 e 1530 - Pau, 1581) qu'ei un escrivan gascon.
Qu'ei vadut en çò d'ua familha leitoresa de petita noblessa de rauba. Que comencè los sons estudis dens lo collègi de la soa vila nadau abans de seguir ua carrièra de teologia (en bèth estudiar l'ebrieu) dret a Tolosa ont obtiengó los grads de licenciat puish de doctor. Umanista, que's hasó protestant e que's liguè dab lo clan paulin de Joana III de Labrit, la regina de Navarra. Qu'arrevirè los Psaumes de Dàvid en vers occitans. (Arnaut de Saleta que'us arrevirè un pauc mei tard en bearnés e dens un estil diferent) e que compausè poesias gasconas on s'exprimiva en favor deu restabliment d'un estatut d'egalitat enter lo gascon e lo francés : Per l'onor deu país sosténguer, e per sa dignitat manténguer. Après l'ocupacion de Leitora per las òsts de Blasi de Monluc, Garròs que s'establí a Pau, auprès de la cort protestanta, ont e's morí.
Bajoneta
Bajoneta (Bajonnette en francés) qu'ei ua comuna gascoa d'Occitània e de Fesensaguet situada dens lo departament de Gers e la region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.
Geografia
vignette|upright=1.6|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
Segon Dauzat, Bajoneta qu'es lo diminutiu de Bajon, nom de dus vilatges de las comunas de Besuas e Bajon e d'Autariba (Nauta Garona). Segon Negre, Bajoneta qu'es lo diminutiu de Baiona, la petita Baiona (dambe'l sufixe diminutiu occitan -eta).
Ill (França)
L'Ill es un riu francés que banha la plana d'Alsàcia. Important afluent esquèrra de Ren e principala ribièira d'Alsàcia, sa font se situa dins los contrafòrts nordics de Jura e raja dins los departaments du Naut Ren e Bas Ren, dins la region Grand Èst;
Echinoidea
Los Orsins (equinids) son de creaturas de mar espinosas vivent dins totes los oceans del mond. La talha mejana adulta es entre 3 e 14 cm.
Son d'invertebrats marins de l'embrancament dels Echinodermata (Equinodèrmes), del grèc echinos, « espina » e derma « dèrma ». Son de parents pròches dels congombres de mar e de las estelas de mar.
Descripcion
Lor còs esferic es protegit per una cauquilha dura o entièrament recobèrta d'espinas aceradas.
Se desplaçan lentament en utilizant lors espinas mobilas e lors podias o pseudopòdis (pichons tubes situats entre las espinas, emplenats d'aiga e que fan ventosa a lor extremitat). Aqueles podias constituisson l'aparelh ambulacrari de l'orsin.
Escota e Minja
Escota e Minja es un hestenau de l'Isla de Baish (Gasconha tolosana) en 2003. Se hè cada prumèra dimenjada de julhet. Es centrat sustot sus l'occitan.
Le concèpte d’Escota e Minja èra simple: prepausar concèrts occitans davant gents que minjàvan sopars hèits per associacions lislesas. Dambe le temps, Escota e Minja crescoc e ara se hè sus quatre jorns damb literatura, vidèo, musica, messas en gascon, danças… Quasi 4000 personas angón a Escota e Minja 2013 dambe les artistas Lou Seriol e Alidé Sans ende la serrada bèla deu dissabte hèita sus la plaça de l'ostau de vila.
Ahmed Ben Bella
Ahmed Ben Bella, en arab, احمد بن بلة, naissut en decembre de 1916 a Marnia, mòrt lo 11 d'abriu 2012 en Argier, es lo promier president de la Republica Argeriana.
Le 15 setembre de 1963 deven lo premier President de la Republica Argeriana, tant coma son Premier Menistre. Lo 19 de junh de 1965, lo Colonèu Bomediene li manlèva lo poder.
Anecdòtas
Avans que d'èstre un òme politic engatjat per la liberacion de son país, Ahmed Ben Bella fuguèt un jogaire de l'Olimpic de Marselha en 1940.
Charennac
Charennac (Chéronnac en francés) es una comuna lemosina situada dins lo departament de la Nauta Vinhana e la region de la Novela Aquitània, ancianament de Lemosin.
Sos abitants s'apelan los charennacs.
Geografia
miniatura|centre|Situacion de Charennac en Nauta Vinhana
Toponimia
Las fòrmas ancianas son Charempnhac en 1262, Charempnac vers 1315. Charennac vendriá d'un nom germanic d'òme, Cherramnus, emb lo sufixe -acum, latinizacion dau sufixe gallés -āco(n). Charennac èra donc probablament una anciana granda propietat antica o de la Nauta Edat Mejana qu'aviá per mestre Cherramnus. La grafia seriá donc pusleu Charemnac, çò que chamja pas ren a la prononciacion. Dauzat pensava a un nom gallo-roman d'òme (donc d'origina gallesa), Caro, Caronis, emb -acum, benleu d'après la fòrma francesa, solucion que Delamarre repren pas ; totparier, Delamarre cita l'adjectiu o nom comun caros (e variantas o derivats), « char, amic, aimat, aimable ». Lo nom auriá donc pas ren a veire emb Charanta, que i nais.
Châtonnay
Châtonnay es una comuna arpitana dau Daufinat, situada dins lo departament d'Isèra e la region de Ròse-Aups.
Geografia
Châtonnay Es una municipalitat del Nòrd Isère, de la region de las Tèrras Fredas. Lo vilatge s'estend en lo vallon de la Bielle, en bordure Nòrd del Bòsc de Bonnevaux. Lo bourg es a una altitud d'unitat|450|m e lo ponch culminant ressòrt de pauc l'unitat|600|m, près del masatge masatge masatge caseriu dels Effeuillers. La vallée de Chatonnay es d'origina glaciaire. Lo sieu jos-sòl es argilo-caillouteux. Aquel terren es propice a la creacion de étangs, lo territòri ne compta un centenat, essencialament creats per l'òme. Lo bòsc de Bonnevaux a classificat Zòna Naturala d'Interès Ecologique Faunistique e Floristique (Znieff). La municipalitat ven de n'a/de n'aquerir, en 2008, 143 a (#qu'apertenián per endavant a la Caixa de Epargne) e met en marcha un projècte de gestion forestala.
Châtonnay est une commune du Nord Isère, de la région des Terres Froides. Le village s'étend dans le vallon de la Bielle, en bordure Nord de la Forêt de Bonnevaux. Le bourg est à une altitude de 450 m et le point culminant dépasse de peu les 600 m, près du hameau des Effeuillers. La vallée de Chatonnay est d'origine glaciaire. Son sous-sol est argilo-caillouteux. Ce terrain est propice à la création d'étangs, le territoire en compte une centaine, essentiellement créés par l'homme. La forêt de Bonnevaux est classée Zone Naturelle d’Intérêt Ecologique Faunistique et Floristique (Znieff). La commune vient d'en acquérir, en 2008, 143 ha (qui appartenaient auparavant à la Caisse d'Epargne) et met en place un projet de gestion forestier.
Canton de Tuèis
Lo Canton de Tuèis es una division administrativa de Vivarés (venguda circonscripcion electorala), situada dins l'arrondiment de L'Argentièira, lo departament d'Ardecha e la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament de Ròse-Aups. Lo canton de Tuèis es conservat après la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, garda sas 13 comunas e s'espandís sus autras 28. L'ancian chapluòc, Tuèis, ven burèu centralizator en 2015. Puèi en 2016, le canton es tornat batejar « Canton de Nauta Ardecha ». La lenga autoctòna es l'occitan lengadocian, dins sa varianta bas-vivaresa o nòrd-cevenòla (« lengadocian en cha », qu'a las caracteristicas que definisson lo nòrd-occitan, aitau coma per lo gavaudanés).
Châtonnay
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Canton de Tuèis
Composicion abans 2015
La superficia èra de 215,54 km².
Châtonnay
Istòria
Châtonnay A #èsser creat l'an 1267, trucat a l'origina Chastenay, #que significa la rica vila.
Châtonnay a été créé en 1267, appelé à l'origine Chastenay, qui signifie la riche ville.
Canton de Tuèis
Composicion delh canton de Tuèis, puèi de Nauta Ardecha, de 2015 ençai
Lo canton d'origina es entre parentèsis :
Lo canton novèu de Nauta Ardecha compren totas las comunas de 5 cantons : de Tuèis, de Burzet, de Cocoron, de Montpesat e de Sant Estève de Ludarés.
Ut (solfegi)
Lo nom Ut qu'ei totun demorat entà designar la tonalitat dens lo nom de cretes concertos o entà parlar deu contre Ut (ua nòta suberaguda referenciau entaus cantadors e trompetistas) o per designar la clau d'Ut. 400px|thumb|Do mejan suu clavièr deu [[pianò]] Lo Do mejan o Do soprano qu'ei notat C4 dens la notacion scientifica qu'a ua frequéncia de 261,626 hertz.
Alidé Sans
Rapidament participèc a hestivaus en 2013 coma BarnaSants, Escota e Minja, ara hèsta dera Catinon, ara E.O.E. o encara Hestiv'òc de Pau. Cantèc Aqueres montanhes en acte oficiau dera Diada. Participèc ara Estivada de Rodés en junhsèga de 2015.
Dempús dera Estivada, a on ganhèc encara un public nau, Alidé Sans s'associe ath music Paulin Courtial e multiplica es concèrts. Joguèc a New York en abriu 2017 entara hèsta de Sant Jòrdi.
Alidé Sans dèishe veir ena sua inspiracion era influéncia de ritmes suaus coma era romba, eth reggae, eth soul, mès cante quasi tostemp en occitan aranés. Es sòns textes parlen de derives dera nòsta societat e deth mon interior, complicat, d'ua gojata dera sua edat. Compause, escriu e interprète es sues cançons.
Ena primauera de 2015, a gessut eth sòn prumèr album titolat Eth paradís ei en tu.
En mai de 2023 es elejuda ar ajuntament de Bausen, damb autes dues conselhères d’Aran Amassa.
Huell Howser
thumb Huell Burnley Howser (nascut lo 18 d'octobre de 1945 – mòrt lo 7 de genièr de 2013) foguèt un actor american de television e de cinèma.
.travelersinsurance
(travelers’ insurance, "assegurança dels viatjaires", en anglés) es un nom de domeni generic. Es en servici dempuèi lo 15 de decembre de 2015.
Laire
Laire es una comuna francesa, situada dins lo departament de Dobs e la region de la Franca Comtat.
Geografia
Lo vilatge se situa a unitat|10|km}} al Nòrd-Oèst de la vila de Montbéliard, entre las municipalitats de Issans, de Trémoins e de Tavey.
Le village se situe à 10 km au Nòrd-Ouest de la ville de Montbéliard, entre les communes d'Issans, de Trémoins et de Tavey.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Lo nom de la municipalitat apareis per las primièras fes l'an 1231 en una charte de Thierry III, Comte de Montbéliard, e se orthographiait alavetz Layr.
Laire A apertengut al comtat de Montbéliard fins en 1793, data de lo sieu rattachement a la França.
Le nom de la commune apparaît pour la première fois en 1231 dans une charte de Thierry III, Comte de Montbéliard, et s'orthographiait alors Layr.
Laire a appartenu au comté de Montbéliard jusqu'en 1793, date de son rattachement à la France.
Nycteris
Aqueste genre de ratapenadas (nictèrs) compren las espècias seguentas :
Obenheim
Obenheim en alemannisch (Obenheim en francés) es una comuna francesa del departament del Bas Ren e de la region del Grand Èst.
Geografia
Situé entre le canal du Rhône au Rhin et le Rhin lui-même. Village situé au nord du Ried, à 22 km au sud de Strasbourg.
Istòria
thumb|left|upright|Monstres [[anguipèdes sus un blòc sculpté de la (Musèu archéologique d'Estrasburg)]]
Pendent l'ivèrn 1944-1945, Obenheim #èsser lo teatre de la resisténcia héroïque dels soldats de la DFL per salvar Estrasburg del operacion Nordwind lançada per las tropas alemandas dempuèi la pòcha de Colmar. Après aver-i agut las siás posicions, las tropas francesas se repleguen sus Boofzheim de contunh sus Obenheim en la nuèch del 8 al 9 de genièr de 1945. Lo BM24 se tròba delimitat dins lo vilatge de Obenheim e #encobrir malgrat las temptativas de désengagement de la part de las tropas situadas a Benfeld. L'òrdre de resistir fins a l'extrèm los a donats. Los soldats ne venon rapidament afrontar los carris Tigre alemands al fusell e la grenade. Una pluèja incessant de obus s'abat sul vilatge #qu'es pas mai #qu'un immens brasier. Las incitacions alemandas a la rendicion an refusat. Lo 11 de genièr, las tropas alemandas, superioras en nombre malgrat de pesadas pèrdas, submergent los defensors del pòble #que, a cors de munition, destruisson la siá equipa abans de retre's e d'èsser déportés a Alemanha.
Durant l'hiver 1944-1945, Obenheim fut le théâtre de la résistance héroïque des soldats de la DFL pour sauver Strasbourg de l'opération Nordwind lancée par les troupes allemandes depuis la poche de Colmar. Après avoir tenu leurs positions, les troupes françaises se replient sur Boofzheim puis sur Obenheim dans la nuit du 8 au 9 janvier 1945. Le BM24 se retrouve encerclé dans le village d'Obenheim et cela malgré les tentatives de désengagement de la part des troupes situées à Benfeld. L'ordre de résister jusqu'au bout leur est donné. Les soldats en viennent rapidement à affronter les chars Tigre allemands au fusil et la grenade. Une pluie incessante d'obus s'abat sur le village qui n'est plus qu'un immense brasier. Les incitations allemandes à la reddition sont rejetées. Le 11 janvier, les troupes allemandes, supérieures en nombre malgré de lourdes pertes, submergent les défenseurs du village qui, à cours de munition, détruisent leur équipement avant de se rendre et d'être déportés en Allemagne.
Musica d'Òc
Musica d'Òc es una associacion occitana de Tolosa.
Una Orquèstra novèla de musica classica per Occitània, per la diversitat del seu territòri e pel seu repertòri musical, constituida jos forma d'associacion segon la lei de 1901, que recampa de musicians professionals joves enquadrats per de membres de l'Orquèstra del Capitòli de Tolosa. Noveleta orquèstra dins lo païsatge musical de Miègjorn-Pirenèus, MUSICA d'ÒC es un ensemble de joves professionals regionals espatlats per de quadres de l'Orquèsta del Capitòli de Tolosa, dirigit per lo Claudi Robisson, que son ambicion es de portar pertot en Occitània lo messatge de benaürança, de pertatge e de convivialitat de la Musica Classica en general e del repertòri regional en particular.
Musica d'Òc es tanben una orquèstra de geometria variabla : En formacion d'orquèstra de cambra, se compausa de dotze musicans repartits entre violons, violons altos, violoncèls e contrabassa. A aquela sòla de quatuor de còrdas se pòdon ajustar d'instruments de l'armonia, flaüta, graile, còrn, e trompetas, e mai timbalas en foncion de l'òbra jogada. Los diferents tipes de formacion possibles (orquèstra de cambra - 12 musicians-, orquèstra tipe " Mozart " - 20 a 30 musicians- o formacion sinfonica mai complèta) atal coma l'estructura associativa causida per gerir aquela orquèstra novèla facultant una adaptacion aisida als luòcs, a las escasenças e als budgets mai divèrses. Tre lo començament, Musica d'Òc recebèt un acuèlh fòrça calorós e amistadós dels publics encontrats, confirmant que la mission de difusion de la musica, que desira d'assumir alprèp de collectivitats pichòtas e mejanas en particular, respond perfièchament a un besonh cultural, identitari e legitim.
Batalha de Demyansk
La batalha de Demyansk se debanèt dins lo corrent de la Segonda Guèrra Mondiala entre lo 8 de febrier e lo 20 de mai de 1942. Opausèt lei fòrças sovieticas a l'armada alemanda. Aprofichant lei condicions ivernencas malaisadas e lei dificultats militaras alemandas après la batalha de Moscòu, lei Sovietics organizèron una ofensiva d'amplor dei 1 e 3 Armadas de tuert que capitèron d'enceuclar 7 divisions alemandas (aperaquí 100,000 òmes) dins una pòcha de 3,000 km² centrada sus la vila de Demiansk. Pasmens, lei temptativas sovieticas per destrurre leis unitats blocadas mau capitèron en causa d'una resisténcia acarnada e de l'instauracion d'un pònt aerian per la Luftwaffe permetent l'avitalhament dei defensors. A partir dau 21 de març, leis Alemands organizèron una tiera d'atacas que permetèron de durbir un corridor terrèstre e de desblocar lei tropas enceucladas (1 de mai).
Lo bilanç uman dei combats foguèt relativament equilibrat amb aperaquí 20,000 soudats perduts per cada camp. Dins aquò, sa consequéncia pus importanta s'observèt a la fin de l'annada durant la batalha de Stalingrad. D'efèct, la capitada de la creacion d'un pònt aerian important per avitalhar la pòcha de Demyansk laissèt au sen de l'esperit d'Adolf Hitler l'idèa de poder tornar establir un pònt similar per lei tropas alemandas enceucladas a Stalingrad. Òr, coma aquelei fòrças èran fòrça pus importantas, aquò èra impossible e precipitèt la desfacha alemanda.
Berry-au-Bac
Berry-au-Bac es una comuna francesa del departament d'Aisne e de la region de Picardia.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
De las fotografias aerianas an permeses de localizar un important luòc d'aucupacion neolític, dicha del « camin de la Pêcherie » en la comuna.
Los registres portats en 1861 e 1862, e confirmadas dempuèi per la fotografia aeriana, an identificat a Mauchamp, sul territòri de la municipalitat, lo camp de César en lo moment de la batalha #que i aguèt luòc en -57 contra los Bèlgas.
Berrí-a lo-Bac èra desservi per la linha Soissons - Rethel d'una companhiá de camin de fèrre secondaire, los CBR.
thumb|left|Carri [[Sherman M4 en portant lo nom de Berrí-a lo-Bac, exposicion a Arromanches (Calvados)]] l'an 1917, es a Berrí-a lo-Bac #que i aguèt luòc la primièra ofensiva blindée de l'istòria militar. Los carris de assaut, al nombre de 132, aguèron portat sus luòc per la granda ofensiva del Camin de las Madamas lo 16 d'abril 1917. La siá utilizacion a pas pas #èsser fòrça profitosa sul moment doncas que las unitats de infanterie avián pas pogudas seguir la siá avançada.
Pèrdas francesas : 16 officiers aucits, 17 ferits; 12 jos-officiers aucits, 16 ferits ; 43 brigadiers e canonniers aucits, 76 ferits. Louis Bossut, en comandant del 1 Groupement de Artillerie de Assaut (AS4), morís al combat lo Data|16|d'abril|1917 al cap de los sieus carris près de Berrí-a lo-Bac.
Des photographies aériennes ont permis de localiser un important site d'occupation néolithique, dit du « chemin de la Pêcherie » dans la commune.
Les fouilles menées en 1861 et 1862, et confirmées depuis par la photographie aérienne, ont identifié à Mauchamp, sur le territoire de la commune, le camp de César lors de la bataille qui eut lieu en -57 contre les Belges.
Berry-au-Bac était desservi par la ligne Soissons - Rethel d'une compagnie de chemin de fer secondaire, les CBR.
thumb|left|Char [[Sherman M4 portant le nom de Berry-au-Bac, exposé à Arromanches (Calvados)]] En 1917, c'est à Berry-au-Bac qu'eut lieu la première offensive blindée de l'histoire militaire. Les chars d'assaut, au nombre de 132, furent amenés sur place pour la grande offensive du Chemin des Dames le 16 avril 1917. Leur utilisation n'a pas été très profitable sur le moment puisque les unités d'infanterie n'avaient pu suivre leur avance.
Sur les 132 chars engagés, 57 ont été détruits par les Allemands, 56 ramenés du combat (44 en panne dans nos lignes).
Pertes françaises : 16 officiers tués, 17 blessés; 12 sous-officiers tués, 16 blessés ; 43 brigadiers et canonniers tués, 76 blessés. Louis Bossut, commandant du 1 Groupement d'Artillerie d'Assaut (AS4), meurt au combat le 16 à la tête de ses chars près de Berry-au-Bac.
Sampolo
Sampolu en còrs (Sampolo en francés) es una comuna corsa, situada dins lo departament de Corsega del Sud e la region de Corsega.
Geografia
La municipalitat de Sampolo compren dos pòbles, Sampolo e Giovivacce distants de 2,5 km. Lo païsatge es aquel de la montanha corse, ont los maquis cedís pauc a pauc lo sieu luòc al bòsc, a partir de 700 mètres d'altitud; lo châtaignier i tròba las condicions idealas de lo sieu desvolopament. I demòra pauc d'abitants permanents, una cinquantena per l'ensems de la municipalitat mas la Diaspora es fisèla a las siás originas ; contunha a emplir los ostals l'estiu; lo torisme coneis una cèrta avançada dempuèi qualques ans mercés a la "maire a maire " solenzara-porticcio,#que travèrsa Sampolo e Giovicacce, existís de divèrses ostals de hostes e se tròba a logar d'ostals particulars.
La commune de Sampolo comprend deux villages, Sampolo et Giovivacce distants de 2,5 km. Le paysage est celui de la montagne corse, où le maquis cède peu à peu sa place à la forêt, à partir de 700 mètres d'altitude; le châtaignier y trouve les conditions idéales de son développement. Il y reste peu d'habitants permanents, une cinquantaine pour l'ensemble de la commune mais la Diaspora est fidèle à ses origines ; elle continue à remplir les maisons l'été; le tourisme connaît une certaine progression depuis quelques années grâce au "mare a mare " solenzara-porticcio,qui traverse Sampolo et Giovicacce, il existe plusieurs maisons d’hôtes et on trouve à louer des maisons particulières.
Istòria
Se tròba traces d'abitat préhistorique sus un tuc #que fa cara dins lo vilatge de Sampolo. Es versemblant que Sampolo a començat la siá existéncia a aquel endroit, coma ne testifiquen las rèstas d'una capèla del Ven sègle. Al XIe sègle, lo vilatge s'a buidat de la siá populacion per "davalar" sus la plaja, segurament a Pratavone près de Porto Pollo, de contunh la populacion en fugent las condicions de insécurité e la malaria, a "remontat" al XVe sègle, en creant lo pòble actual e en contunhant a practicar la transhumance entre la piaghia (Pratavone) e lo scenari del Cuscione fins en los ans cinquanta del XXe sègle.
A la fin de la comença una llémena dépopulation #que fa passar lo nombre d'abitants de la municipalitat de 450 en los ans 1880 a quitament pas 50 l'an 2010. Los abitants an utilizat los filières de l'emigracion cap a las colònias, sustot lo Marròc dempuèi la fin de la Primièra Guèrra mondiala ont se pòt dire que cada familha sampolaise comptarà almens un representant fins en los ans 1960.
Uèi lo pòble compti 57 abitants l'ivèrn. Lo #èsser las personas en avent de raïses a Sampolo tòrnan dins lo pòble, aital coma una trentena de joves.