cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Sistèma Internacionau d'Unitats
Cronologia
1668 : temptativa de John Wilkins (1614-1672) d'establir d'unitats de referéncia a partir de fenomèns fisics reproductibles. Definiguèt una longor, un volum e una massa de referéncia.
1670 : Gabriel Mouton (1614-1694), un religiós de Lion, suggeriguèt d'adoptar una unitat de longor basada sus la longor d'un arc de meridian terrèstre. Definiguèt tanben lei multiples e sosmultiples d'aquela unitat.
1675 : represa dau trabalh de John Wilkins per lo sabent italian Tito Livio Burattini (1617-1681). Calculèt pus precisament son unitat de longor e la trobèt egala a 993,7 mm. Li donèt lo nom de « mètre ».
1790 : sota lei conseus de Talleyrand e de Condorcet, l'Assemblada Nacionala decidèt d'adoptar un sistèma d'unitats estable, unifòrme e simple per remplaçar leis unitats de mesura dau Regim Ancian.
1793 : adopcion dau sistèma metric provisòri per la Convencion Nacionala (1 d'aost). 1799 : adopcion dau sistèma metric definiu (22 de junh). Lei dos escandaus de platin representant lo mètre e lo quilograma (aquest aviá per nom originau lo grave) son depausats ais Archius Nacionaus francés. 1832 : definicion dau sistèma metric de Gauss, un sistèma decimau fondat sus lei tres unitats de la mecanica dau periòde : lo millimètre, lo grama e la segonda. 1874 : introduccion dau sistèma CGS per la British Association for the Advancement of Science. Èra fondat sus lo centimètre, lo grama e la segonda. 1875 : signatura de la Convencion dau Mètre destinada a assegurar l'unificacion e lo perfeccionament dau sistèma metric. Entraïnèt la creacion dau Burèu Internacionau dei Pes e Mesuras. 1946 : aprobacion dau sistèma MKSA per lo Comitat Internacionau. Lo sistèma èra fondat sus lo mètre (m), lo quilograma (k), la segonda (s) e l'ampèr (A). 1954 : la 10a CGPM aprovèt l'introduccion de l'ampèr, dau kelvin e de la candèla per unitats de basa. 1960 : la 11a CGPM donèt lo nom de « Sistèma Internacionau d'Unitats » au sistèma metric decimau 1971 : la 14a CGPM apondèt la mòl per unitat de basa de l'SI, portant a sèt en tot lo nombre d'unitats de basa. 2019 : reformas de la definicion deis unitats fondamentalas que son desenant fondadas sus de constantas fisicas fondamentalas coma la velocitat de la lutz, la constanta de Planck o lo nombre d'Avogadro.
Generalitats
thumb|right|País signataris de la [[Convencion dau Mètre : membres actuaus dau BIPM (roge sorn), membres associats (roge clar), èx-membres (verd sorn), èx-membres associats (verd clar).]]
Lo Sistèma Internacionau d'Unitats es descrich per l'ensemble de nòrmas internacionalas ISO/CEI 80000. La definicion deis unitats fondamentalas es assegurada per lo Burèu Internacionau dei Pes e Mesuras (BIPM) qu'es l'organ encargat de metre en òbra lei decisions presas per la Conferéncia Generala dei Pes e Mesuras, l'assemblada decisionala de la Convencion dau Mètre. En causa dau ròtle significatiu tengut per França dins l'establiment dau Sistèma Internacionau, lo francés es encara la lenga oficiala dau BIPM. Pasmens, existís de traduccions dins abòrd de lengas (alemand, anglés, castelhan, chinés, japonés, portugués, etc.).
Leis unitats fondamentalas
thumb|right|Representacion deis interdependéncias entre leis unitats de basa dau SI.
Huldenberg
Huldenberg es una comuna de la província bèlga del Brabant Flamenc.
Sistèma Internacionau d'Unitats
Lo mètre
Lo mètre, de simbòl m, es l'unitat fondamentala de longor. Premiera unitat dau sistèma metric iniciau, sa definicion es estada l'objècte de fòrça transformacions. D'efiech, a l'origina, entre 1791 e 1792, foguèt definit coma la 10,000,000 partida de la mitat d'un meridian terrèstre. Adoptada per la Convencion Nacionala, aquela definicion se difusèt amb l'avançada deis armadas revolucioniàrias. Aquò entraïnèt l'organizacion de recèrcas e d'experiéncias per mesurar d'un biais precís la longor d'un meridian.
Pasmens, la precision foguèt jutjada insufisenta. En 1889, la Conferéncia Generala dei Pes e Mesuras decidèt d'adoptar una definicion novèla basada sus la mesura entre dos ponchs traçats sus una barra metallica compausada d'un aliatge de platin e d'iridi. Aquò permetèt d'obtenir una definicion amb una precision de 10 -7 (còntra 10 -4 amb la definicion precedenta). Trenta exemplaris de barra foguèron fabricats e donats ai país membres dau Burèu Internacionau dei Pes e Mesuras. De progrès importants en matèria de metrologia permetèron de realizar de comparasons entre aquelei còpias e lo mètre de referéncia.
Dins aquò, l'usatge d'etalons materiaus èra totjorn una fònt de problemas per lei scientifics. En 1960, foguèt donc decidit d'adoptar una definicion basada sus un fenomèn dematerializat. Una premiera etapa foguèt de definir lo mètre coma egau a 1,650,763,73 longors d'onda dins lo vuege de la radiacion que correspònd a la transicion entre lei nivèus 2p10 e 5d5 de l'atòm de cripton-86. Puei, en 1983, lo mètre venguèt la longor percorrut dins lo vuege per la lutz durant una durada de 1/299 792 458 s.
Lo quilograma
Lo quilograma, de simbòl kg, es l'unitat fondamentala de massa. Es un derivat dau grama que foguèt creat en 1795 per la França Revolucionària. Unitat iniciala dau sistèma metric, lo grama foguèt premier definit coma la massa d'un centimètre cubic d'aiga pura a 4 °C. Pasmens, lei necessitats practicas dau comèrci demandèron lèu l'adopcion d'una unitat pus pesuca e lo quilograma s'impausèt durant la segonda mitat deis ans 1790. En 1799, lo premier etalon de massa reconegut foguèt ansin una massa de platin que correspondiá a un volum de 1,25 L d'aiga pura.
Aquel usatge d'un etalon materiau durèt durant tot lo sègle sensa contentar lo Burèu Internacionau dei Pes e Mesuras. Entre 2005 e 2019, diferents trabalhs foguèron donc menats per trobar una definicion novèla basada sus la constanta de Planck. Lor conclusion aguèt luòc amb l'adopcion d'una definicion fondada sus la mesura d'aquela constanta per lo mejan d'una balança de Kibble.
La segonda
La segonda, de simbòl s, es l'unitat fondamentala de temps. Eissida d'una tradicion anciana de division dau temps segon una basa 60, foguèt definida en 1889 coma la fraccion 1⁄86400 dau jorn solar terrèstre mejan. Pasmens, en causa dei progrès de l'astronomia e dei tecnologias, aquela definicion foguèt l'objècte de fòrça modificacions durant lo sègle. En 1956, la segonda venguèt donc la fraccion 1/31.556.925,9757 de l'annada tropica 1900. Puei, amb lei progrès dei relòtges atomics, la definicion contunièt d'evolucionar. En 1967, foguèt desenant definida a partir de la valor numerica fixada de la frequéncia dau cèsi, ΔνCs, e de la frequéncia de la transicion iperfina de l'estat fondamentau de l'atòm de cèsi-133 non trebolat, egala a 9 192 631 770 Hz, segon la relacion :
Enfin, en 1997, foguèt precisat que la temperatura de l'atòm de cèsi-133 considerat es de 0 K.
L'ampèr
L'ampèr, de simbòl A, es l'unitat fondamentala de l'intensitat electrica. Un corrent d'un ampèr correspònd au transpòrt d'una carga electrica d'un coulomb per segonda a travèrs un materiau. L'unitat foguèt adoptada en 1881 en onor dau fisician André-Marie Ampère (1775-1836). Sa premiera definicion èra fòrça limitada : lo desen de l'unitat d'intensitat dau sistèma GCS.
En 1948, foguèt donc adoptada una definicion novèla e pus precisa. Un ampèr venguèt egau a l'intensitat d'un corrent electric constant que, s'es mantengut entre dos conductors linears e parallèls, de longors infinidas, de seccions negligiblas e separats per una distància d'un mètre, produtz entre aquelei dos conductors una fòrça lineara egala a 2.10-7 newton per mètre. Pasmens, aquela definicion resistiguèt pas, au començament dau sègle, a la volontat dau BIPM d'adoptar de definicions basadas sus de constantas fisicas. Dempuei 2019, l'ampèr es donc definit a partir de la carga elementària e.
Lo kelvin
Lo kelvin, de simbòl K, es l'unitat fondamentala de temperatura. Foguèt creat en 1948 per la Convencion Generala dei Pes e Mesuras en onor de William Thomson, lord Kelvin (1824-1907). Foguèt definit coma la fraccion 1/273,16 dau ponch triple de l'aiga, una variacion d'un kelvin essent egala a una variacion d'un gra celsius. Son origina es lo zèro absolut, es a dire la temperatura teorica d'aplant dau movement brownian (o agitacion termica) dei particulas elementàrias. Pasmens, aquela definicion foguèt cambiada en 2019 per liar lo kelvin a una constanta fisica fondamentala. Uei, lo kelvin correspònd donc au cambiament de temperatura termodinamica que resulta d'un cambiament de l'energia termica kT de 1,380,649.10 -23 J.
La candèla
La candèla, de simbòl cd, es l'unitat fondamentala de l'intensitat luminosa. Foguèt creada en 1946 per lo CIPM a partir de la bogia, l'unitat istorica. D'efiech, aquela unitat aviá una definicion variabla segon lei país. La premiera definicion foguèt inspirada d'aquela de la bogia novèla. Una candèla foguèt ansin egala a la brilhància dau radiator integrau a la temperatura de solidificacion dau platin, siá 60 bogias novèlas per centimètre carrat.
Aquela definicion evolucionèt en 1967 amb l'abandon definitiu de la bogia. La candèla venguèt l'intensitat luminosa, dins la direccion perpendiculara, d'una superficia de 1/600,000 mètre carrat d'un còrs negre a la temperatura de congelacion dau platin sota la pression de 101,325 pascals. Pasmens, aquel enonciat foguèt pas jutjat satisfasent en causa de la manca de precision de la mesura. Foguèt donc tornarmai modificat en 1979 e la candèla venguèt alora l'intensitat luminosa, dins una direccion donada, d'una fònt qu'emet un raionament monocromatic de frequéncia 540.1012 hertzs e d'intensitiat energetica, dins aquela direccion, de 1/683 watt per steradian.
Coma per leis autreis unitats fondamentalas, lo BIPM adoptèt una definicion basada sus una constanta fondamentala en 2019. La candèla es desenant la valor numerica fixada de l'eficacitat luminosa d'un raionament monocromatic de frequéncia 540.1012 hertzs, produch per la transicion iperfica de l'atòm de cèsi-133 dins son estat fondamentau non trebolat, egala a 683 quand es exprimida en lm.W-1 o en cd.sr.kg -1 .m -2 .s 3. Aquela definicion permet de liar la candèla a la constanta de Planck e a la velocitat de la lutz.
Lo mòl
Lo mòl, de simbòl mol, es l'unitat fondamentala de la quantitat de matèria. Eissit dei premiers trabalhs sus lo calcul dei pes atomics, foguèt imaginat per lo quimista alemand Wilhelm Ostwald (1853-1932) en 1894. Lèu traduch dins d'autrei lengas avans la fin deis ans 1890, lo tèrme « mòl » permetèt a la quantitat de matèria de remplaçar la nocion de pes equivalent dins lei calculs de massa moleculara. La premiera definicion dau mòl èra basada sus la massa de l'oxigèn-16.
Dins leis ans 1960, aquela definicion foguèt cambiada per adoptar lo carbòni-12 coma basa. Lo BIPM definiguèt lo mòl coma lo nombre d'atòms contenguts dins una mòstra de 0,012 kg de carbòni-12. En 1971, lo mòl foguèt adoptat coma unitat fondamentala dau Sistèma Internacionau. En consequéncia, la massa d'un mòl venguèt egala a aquela de 12 g de carbòni-12.
Aquela definicion demorèt en vigor fins a l'adopcion de definicions novèlas, fondadas sus de constantas fisicas fondamentalas, en 2019. Dins aqueu quadre, lo mòl foguèt definit a partir dau nombre d'Avogadro. Un mòl d'una substància quimica foguèt desenant la quantitat contenent exactament 6,2,214,076.1023 entitats elementàrias d'aquela substància.
Leis unitats derivadas
Leis unitats derivadas dau Sistèma Internacionau son formadas per lei poissanças, lei produchs e lei quocients deis unitats de basa. N'existís potencialament una infinitat. Leis unitats derivadas son associadas a de grandors derivadas. Per exemple, la velocitat es una grandor derivada dau temps e de la longor. Son unitat SI es donc lo mètre per segonda, de simbòl m.s-1. Certaneis unitats derivadas pòrtan de noms pròpris. Per exemple, es lo cas dau newton, l'unitat SI de la fòrça qu'es egala a 1 kg.m.s-2, o dau pascal, l'unitat SI de la pression qu'es egala 1 kg.m-1.s-2. Aqueleis unitats derivadas son de còps utilizadas per exprimir d'autreis unitats derivadas. Per exemple, lo pascal pòu èsser exprimit en N.m-2.
Lei multiples e sotamultiples
Un sistèma de prefixs oficiaus permet de designar leis unitats mutiplas e sotamultiplas d'una unitat. Per exemple, lo prefix quilo- permet de multiplicar per mila l'unitat de basa : lo quilomètre es ansin egau a 1,000 mètres. La lista dei prefixs es resumida dins la taula aicí dessota :
Leis unitats que fan pas partida dau Sistèma Internacionau
Leis autreis unitats fan pas partida dau Sistèma Internacionau. Se lor usatge es possibla dins la vida vidanta, es desconselhat dins lei trabalhs scientifics e tecnics car lei sistèmas de conversion d'aqueleis unitats pòdon èsser complèx. De mai, dins certanei cas, coma aqueu de la liura, mai d'un país pòu tenir una definicion nacionala diferenta d'aquela en vigor dins d'autrei país. L'exemple pus famós dei problemas engendrats per l'usatge d'unitats nacionalas dins un domeni tecnic es la pèrda de la sonda espaciala Mars Climate Orbiter en 1999 en causa d'un problema de conversion entre unitats anglosaxònas e unitats SI.
Pasmens, existís quauqueis excepcions per certaneis unitats que son liadas ais unitats fondamentalas : L'usatge d'aqueleis unitats es tolerat dins de trabalhs scientifics e tecnics car son ben adaptadas a certaneis escalas. Pasmens, es generalament necessari de lei convertir en unitats SI per realizar un calcul.
Monttòrt
Monttòrt (en francés Montord) es una comuna occitana de Borbonés situada dins lo departament d’Alèir e la region francesa d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament d'Auvèrnhe.
Comunas vesinas
400px|left|Distanças e posicion relativa
Solenopsis fugax
thumb|right|[[Fotografia d'una obriera.]]
Solenopsis fugax (Nylander, 1846) es una espècia de formiga presenta dins la màger part d'Euròpa, en Orient Mejan, en Asia e en Africa dau Nòrd. De talha fòrça pichona (1,5 a 2,5 mm), a una coloracion situada entre lo jaune aur e lo jaune sorn. Lo formiguier es installat dins lo sòu e, de còps, dirèctament a proximitat d'un autre formiguier. D'efiech, Solenopsis fugax aproficha sa talha pichona per raubar lo coüm d'autrei formigas (generalament dau genre Lasius).
Thurageau
Thurageau es una comuna peitavina, situada dins lo departament de Viena e la region de Novela Aquitània, ancianament de Peitau-Charantas.
Comunas limitròfas
400px|gaucha||Distanças e posicion relativa
Toponimia
Las atestacions ancianas son, per lhuec:
Nòtas
<references group="N"/>
Sarrasins (omonimia)
Sarrasins pòt designar:
L'Escura (Albigés)
L'Escura (Lescure en francés e oficialament dempuèi 1941 Lescure-d'Albigeois) es una comuna lengadociana en País d'Albi situada dins lo departament de Tarn e la region d'.
Geografia
A 6 km d’Albi, la comuna de L'Escura s’espandís sus 1 418 ha a 168 m d'altitud.
Entre Tarn e puèges vesins, L'Escura barreja los avantatges del campèstres e los de la vila vesina. Son evolucion demografiaca seguís la de l’aglomeracion albigesa.
Monuments
thumb|200px|La glèisa de Sant Miquél per [[Eugène Trutat en 1884]]
La glèisa de Sant Miquèl
La Glèisa de Sant Miquèl de L'Escura foguèt fondada al fin del sègle XI - començament del sègle XII, per monges benedictins de l'abadiá de St Miquèl de Galhac. La glèisa foguèt bastida per formar un priorat, e aqueste prosperèt fins al mièg del sègle XVII.
L'edifici es en forma de crotz, amb una torre carrada e es compausat de pèira calcària. Las esculturas romanicas de la glèisa St Miquèl repesentan lo mai grand ensemble d'esculturas romanicas de l'Albigés.
En 1812 la decision foguèt presa d'utilizar la glèisa pel servici dels mòrts. Foguèt apondut a la lista dels Monuments Hstorics en 1883. En 1993-1994 d'òbras de restauracion reviscolèron lo bastiment e permetèron de descobrir pinturas sus la vòuta e l'absida.
Ara, la glèisa de Sant Miquèl abriga una autre vida; es desafectada mas animada per visitas e exposicions de totas menas pendent l'estiu.
La glèisa de Sant Pèire
La glèisa de Sant Pèire de L'Escura es un vestigi del castèl del marqués de L'Escura. Foguèt bastit al sègle XIV e era la capèla dels senhors de L'Escura. Lo bastiment, fach de bricas, es compausat d'una nau rectangulara e de cinc capèlas. Es inspirat del estile ogival.
En 1607, lo baron Loís 1èr faguèt don de la glèisa a la populacion e aquesta devenguèt una glèisa parroquiala. Foguèt renovada en 1736.
L'estatua de Santa Catarina trona dessus lo portal. Santa Catarina èra venerada a L'Escura per sa lucha contra lo 'Grand Schisme d'Occident'* del sègle XIV.
En 2011, lo Comitat Economic Parroquial de L'Escura d'Albigés lancèt un apèl al don per renovar lo bastiment e las pinturas, en particular la fresca de Nicolaî Greschny, realizadas en 1957. Aquestes sofrisson de l'umiditat e del salpètre e amenaçan bravament lo devenir de la glèisa. En 2012, una convencion entre lo diocèsi e la comnuna, amb la recepcion de dons, permeton d'anonciar la debuta de las òbras.
La torre del relòtge
La torre del relòtge es lo principal vestigi de las fortificacions del vilatge. Foguèt bastida de brica, al sègle XIV. Èra tempada per un rastèl. Foguèt adobada a la Renaissanca en 1563, epòca de prosperitat per la vila de L'Escura. Ara, la natura defensiva de la torre es encara vesedoira. La torre a conservat sas machacoladuras, sas balestièras e sos merlets.
En 1911, la torre foguèt classada coma Monument Istoric.
Lev Davidovich Landau
left|80px|Medalha prèmi Nobel
Lev Davidovich Landau (n. en 1908, m.1968) foguèt un fisician sovietic. Recebèt lo Prèmi Nobel de Fisica en 1962.
Article 36 de la Constitucion de la Cinquena Republica francesa
L'article 36 de la Constitucion de la Cinquena Republica francesa definís lo dispositiu de l'estat de sètge en França.
Kampenhout
Kampenhout es una comuna de la província bèlga del Brabant Flamenc.
La Corteta
La Corteta (La Courtète en francés) es una comuna lengadociana, situada dins lo departament d'Aude e la region d', ancianament de Lengadòc-Rosselhon.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
Las fòrmas ancianas son : La Corteta en 1240, Villa de Curteta en 1277, Villa de Corteta en 1310, Cuteta = Curteta en 1319, In decimario B. Joannis de Curteta en 1322, Ecclesia de Corteca en 1360, Rector de Curteta et Miramonte en 1351, La Cortèta doit et a été inhabitable de cent ans en ça ou environ en 1486-1489, La Cortète en 1594, La Courtète en 1594, La Courtette en 1647. La Corteta es un diminutiu del latin [tardiu] cōrtem (vengut del latin classic cŏhortem) o benlèu de son resultat corte > cort, ambe'l sens de « domeni, granda proprietat », per l'intermediari del sens de « bastiments centrals de la granda proprietat, de la villa »,.
Lo Maset
Probablament un diminutiu de mas, del latin mansus, a l'origina « explotacion rurala, bòrda ocupada per un sol tenencièr ».
Le Cateau-Cambrésis
es una comuna francesa del departament del Nòrd e de la region del Nòrd-Pas de Calais.
Geografia
thumb|Lo Cateau-Cambrésis: lo beffroi e lo campanal de la glèisa Santa-Martin
thumb|Le Cateau-Cambrésis: le beffroi et le clocher de l'église Saint-Martin.
Doumely-Bégny
es una comuna francesa del departament de las Ardenas e de la region de Champanha e Ardena.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Burnhaupt-le-Haut
Oberburnhaupt en alemannisch ( Burnhaupt-le-Haut en francés) qu'ei ua comuna francesa deu departament deu Haut Ren e de la region d'Alsàcia.
Aphaenogaster subterranea
Aphaenogaster subterranea (Latreille, 1798) es una espècia de formiga presenta a l'entorn dau bacin mediterranèu e dins la mitat sud d'Euròpa. De talha mejana (3 a 5 mm), es de color rogenc a jaunàs amb una extremitat dau gastri qu'es pus clara. Lo formiguier es normalament monogin e es installat dins lo sòu en dessota d'una pèira, sovent dins una seuva. Contèn entre 500 e 5,000 individús. Son regime alimentari es omnivòr.
Giry
Giry pòt essèr:
Gimouille
Gimouille es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Nièvre e la region de Borgonha Franca Comtat.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Inor
Inor es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mòsa e la region de Lorena.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Antíbol
Antíbol (Antibes en francés) es una comuna d'Occitània, en Provença, dins lo departament deis Aups Maritims e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur. La vila es situada en riba de la Mediterranèa, a a l'èst de Marselha, a  au sud-oèst de Niça, a  au sud-èst de Grassa e aperaquí a  a l'èst de Canas.
Demografia
[[Fichièr:Le phare de la Garoupe et le Cap d'Antibes.jpg|alt=El far de la Garoupe i el Cap d'Antibes.|vinheta|280x280px|Lo far de la Garopa e lo Cap d'Antíbol. © Sébastien Parmentelot]]
Vilanava Tolosana
Vilanava Tolosana (Villeneuve-Tolosane en francés) es ua comuna lengadociana istoricament, mès lingüisticament gascona, au ras de Tolosa, hens lo departament de la Hauta Garona e la region administrativa d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Istòria
Pendent l'Ancian Regime, Vilanava Tolosana, Villeneuve-lès-Cugneaux, èra de la diocèsi civila de Tolosa, doncas de la província de Lengadòc, de la generalitat de Tolosa, de l'archidiocèsi de Tolosa e de la senescauciá de Tolosa. Le vocable de la glèisa es Sent Laurenç (glèisa comuna entà'u començament deu sègle XIX damb Cunhaus). En 1790, Vilanava Tolosana èra deu canton e de l'arrondiment de Murèth. En 1997, passa dins lo Tornafuèlha e l'arrondiment de Tolosa.
Tetramorium caespitum
Tetramorium caespitum (Carl von Linné, 1758) es una espècia de formiga presenta en Euròpa, en Asia, en Orient Mejan e en Africa dau Nòrd. De talha pichona (3 a 4 mm), es de color brun ros a brun sorn. Relativament frequenta, es capabla de s'adaptar a d'environaments variats amb una preferéncia per lei mitans pauc vegetalizats e lei zònas urbanas. A besonh d'una exposicion dirècta au solelh.
L'eissamatge a generalament luòc entre junh e aost. Pòu entraïnar de combats impressionants entre formiguiers vesins (plusors miliers de combatents).
Kapelle-op-den-Bos
Kapelle-op-den-Bos es una comuna de la província bèlga del Brabant Flamenc.
Chaurança
Chaurança (Choranche en francés) es una comuna occitana dau Daufinat, situaa dins lo departament d'Isèra e la region d’Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament de Ròse-Aups.
Comunas vesinas
400px|left|Distanças e posicion relativa
Toponimia
Lo nom es atestat de Chauranchis au sègle XI. Una finala en -ça es mai qu'improbabla.
Fronçac (Gironda)
Fronçac, (Fronsac en francés) es una comuna bordalesa de Guiana, lingüisticament gascona, administrada per lo departament de Gironda e la region de la Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Toponimia
Las atestacions ancianas son nombrosas : Franciacum, au sègle VIII (cacografia o maishanta lectura), Fronciacum, Frontiacum (sègles XI-XIII), Fronzac (sègles XI-XIII, en occitan), Ffronciaci (castellanie ~), en 1273, Fronsaco (Guillelmus Boca de ~), en 1273-1289, Ffrunciacum (apud ~), en 1274, Frunesak, Frunsak, en 1274-1275, en occitan, Fronciaci (castrum), en 1277, Ffronciaci (de castro ~), en 1277, Ffronciaco (Sancti Martini de ~), en 1289, Fronciacum (vicecomitatus ~), en 1307-1317, Fronsiacum, en 1307-1317, Fronsakes, Frunsak, en 1307-1317, en occitan. Coma son omonime de Comenge, Fronçac ven deu nom d'òme latin Frontius (sol, Ernèst Negre supausa Frondicius), emb lo sufixe -acum, , latinizacion deu sufixe celtic -*ako. Fronçac èra donc una anciana granda proprietat gallo-romana.
Civilizacion
Una civilizacion es l'ensemble dei trachs que caracterizan la vida intellectuala, artistica, morala, sociala e materiala d'una societat. Aparegut au sègle XVIII, aqueu tèrme a conegut fòrça evolucions en causa dei progrès de l'istòria, de l'antropologia e de l'etnologia durant lei sègles XIX e XX. Uei, lo tèrme « cultura » li es generalament preferit per descriure un ensemble uman present sus un airau geografic donat e presentant de trachs demografics, sociaus e culturaus comuns. Pasmens, lo mot « civilizacion » demòra d'usatge frequent dins la vida politica de mai d'un país.
Istòria dau concèpte
Lo tèrme « civilizacion » dins son sens modèrne es aparegut en 1756 dins un tèxte de Victòr Riqueti de Mirabèu (1715-1789) intitulat L'Amic deis Òmes o Tractat de la populacion. Dins l'encastre dau movement dei Lutz, venguèt l'incarnacion d'un ideau de progrès que cada pòble deviá assaiar d'agantar. Pasmens, lo tèrme evolucionèt encara amb l'exploracion deis autrei continents per leis Europèus durant l'expansion coloniala dau sègle XIX. D'efiech, plusors societats avançadas ancianas i foguèron descubèrtas. Per leis estudiar, foguèt necessari de definir un quadre d'estudi que demandèt d'acceptar l'existéncia de diferéncias culturalas e socialas importantas.
A partir dau sègle XIX, l'estudi dei « civilizacions » venguèt un objècte de recèrca important per leis istorians, leis antropològs o lei filosòfs. Dins lei teorias dau periòde, la civilizacion demorèt l'estadi ultim de l'evolucion dei societats segon lo triptic sauvatjariá, barbariá, civilizacion. Lo racialisme foguèt tanben aplicat au concèpte per assaiar de determinar lei civilizacions « superioras », generalament per trobar de justificacions a la colonizacion europèa. Amb lo progrès dei conoissenças en biologia, apareguèt egalament un modèl « evolucionistas » dei civilizacions explicant sa creissença, son apogèu, sa decadéncia e son remplaçament per una civilizacion pus agressiva o pus dinamica.
Aquelei concepcions foguèron donc criticadas durant lo sègle XX amb lo desvolopament de la sociologia e de l'etnologia. En particular, après la Segonda Guèrra Mondiala, l'òbra dau Francés Claude Lévi-Strauss (1908-2009) menèt a la disparicion progressiva dei jutjaments de valor entre civilizacions. Lo tèrme eu meteis es mens utilizat dins leis esfèras scientificas que li preferisson desenant lo tèrme « cultura ». Pasmens, au nivèu politic, la nocion es encara d'usatge frequent, especialament per lei pensaires conservators. La figura principau d'aquela utilizacion es Samuel Huntington (1927-2008) que definiguèt uech o nòu civilizacions contemporanèas segon de critèris principalament religiós e prepausèt d'explicar lei conflictes actuaus e futurs per l'existéncia de conflictes mai o mens actius entre lei civilizacions.
Definicion e trachs caracteristics d'una civilizacion
thumb|right|La formacion de ciutats es una caracteristica majora dei civilizacions.
Lo tèrme « civilizacion » a mai d'una definicion en causa de l'evolucion de son usatge dempuei lo sègle XVIII. Uei, lei doas definicions principalas mesclan d'apròchis istorics e comparatius. La pus anciana es, per exemple, exprimida per l'antropològ britanic Edward Burnett Tylor (1832-1917) dins La Civilizacion primitiva (1871) coma « lei conoissenças, lei crèires, l'art, la morala, lo drech, lei costumas e totei leis autrei aptituds pròprias a l'Òme coma membre de la societat ». La pus recenta pòu se trobar dins de tèxtes de l'istorian Fernand Braudel (1902-1985) e « designa lei valors moralas e lei valors materialas » d'una societat.
A partir d'aquelei definicions, es possible de definir una lista de trachs caracteristicas d'una civilizacion (o d'una cultura) :
Lei definicions eissidas d'aquelei caractèrs son pas totjorn claras car despendon fòrça de l'escala utilizada per l'observator. Per exemple, en Mesomamerica, se pòu definir l'existéncia d'una civilizacion unica eissida dei civilizacions olmèca e maia que son aparegudas dins la region vèrs 2500 avC. Pasmens, lei tradicions istoricas an tendància de diferenciar un nombre pus important d'ensembles coma lei civilizacions tarasca, zapotèca o astèca que son leis eiretieras d'aquelei doas civilizacions. De mai, aquelei trachs son egalament pauc adaptats a la descripcion dei culturas situadas dins de zònas de cambis entre dos airaus civilizacionaus majors.
Civilizacions actualas
La lista dei civilizacions actualas varia fòrça segon lo ponch de vista de l'autor. Es tanben un enjòc politic dins mai d'un país, especialament per lei movements conservators o nacionalistas que pòdon utilizar lo concèpte per definir l'identitat d'un pòble. Pasmens, dins la màger part dei classificacions, son presentas : Leis autrei civilizacions qu'apareisson dins un nombre important de classificacions son la civilizacion iraniana (eiretiera de Pèrsia), la civilizacion dau Sud-Èst Asiatic (eissida de l'influéncia chinesa e indiana), la civilizacion etiopiana (eissida d'Etiopia) e la civilizacion turca (eissida de la cultura comuna dei pòbles turcs). De destriaments complèxs son tanben de còps realizats per devesir la civilizacion occidentala en sosensembles (Euròpa, America dau Nòrd, Occident, America Latina, espaci rus...).
Villedieu (Còsta d'Aur)
Geografia
Villedieu est située au nord de la Côte-d'Or, à trois kilomètres de Molesme et un kilomètre de Vertault. La sous-préfecture, Montbard, est à 40 km, et la préfecture, Dijon, à 100 km.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Serge Latouche
thumb|200px|Serge Latouche en 2011
Activitats
Serge Latouche es un dels « contributors istorics » de la Revue du MAUSS, professor emerita a la facultat de drech, economia e gestion Jean Monnet (Sceaux) de l'Universitat París-Sud 11. Es director du Grop de recerca en antropologia, epistemologia de la pauretat (GRAEEP). Es un dels fondators de la Revue d'étude théorique et politique de la décroissance Entropia. Dirigís dempuèi 2013 la colleccion Les précurseurs de la décroissance.
Òbras
Influenciat per las òbras de François Partant, Serge Latouche es membre fondator e ancian president de l'associacion La ligne d'horizon, que l'objectiu es de seguir la reflexion que François Partant faguèt dins sos libres e articles.
Dins lo camp de las sciéncias umanas, desvolopèt una teoria critica contra l'ortodoxia economica, e denoncièt l'economisme , l'utilitarisme dins las sciéncias socialas e la nocion de desvolopament. Critica entre autre mejans una argumentacion teorica e un apròchi empiric illustrats de fòrças exemples, las nocions d'eficacitat e de racionalitat economicas. Es tanben fòrça critic al respècte de la nocion de desvolopament sostenable que considèra coma una impostura e un necitge.
Es un dels pensaires e partisans mai coneguts de la descreissença e ensag de conceptualizar lo postdesvolopament dens « un combat generalizat e organizat contra lo biais de vida, vengut ensostenable, a l'escala mondiala ».
Los autors Jean-Marie Furt e Franck Michel notan que « Serge Latouche descobriguèt los dangièrs de l'uniformizacion d'un mond jos pretèxte d'universalizacion del modèl politicoeconomic ».
Ronhac (Provença)
Ronhac (Rognac en francés) es una comuna provençala, situada dins lo departament dei Bocas de Ròse e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur.
Article 50 de la Constitucion de la Cinquena Republica francesa
L'article 50 de la Constitucion de la Cinquena Republica francesa dispausa que.
Lui de França
thumb|200px|left|Lo [[castèth de Gaujac, lòc on e s'amassan lo Lui de França e lo Lui de Bearn]]Lo Lui de França qu'ei ua arriu qui neish a Limendós (bearn), qui trauca Bearn e Gasconha, e qui's junta dab lo Lui de Bearn entà formar lo Lui e vueità's amassa dehens l'Ador.
Batalha de Volhèc
La Batalha de Volhèc se debanèt dins las marcas del nòrd del territòri visigotic del Reialme de Tolosa, prèp de Peitieus, a la prima de 507 entre los francs comandats per Clodovèu e los visigòts d'Alaric II.
La mòrt d'Alaric e la desfacha dels visigòts a Volhèc forcèt aquestes darrièrs a se retirar en Septimània, que encara contrarotlavan,  e permetèt als francs de contraròtlar Aquitània, e de prendre  Tolosa.
Debanament
vignette|gauche|upright=1.2|Campanhas francas en Aquitània.
A la prima de 507, l'armada dels visigòts menada pel rei Alaric II marcha cap al nòrd en limitar sa progression, esperant que los ostrogòts los apiejan, mas aqueles son imobilizats per la menaça que fan pesar los bizantins sus sas tèrras, benlèu amb l'acòrd de Clovís. D'aquel temps, l'armada franca menada per Clovís e son filh ainat Teodoric, passa Léger cap a Peitieus.
Malgrat sas crentas, lo rei Alaric II engatjarà lo combat. Lo rescontre se ten dins la plana de Volhèc, près de Peitieus. Lo combat debuta tre l'alba, los cavalièrs visigòts emplegant benlèu sa tactica abituala facha de cargas successivas a las qualas los francs opausan un mur de franciscas.
La mòrt d'Alaric marquèt la desbranda dels visigòts, que fugiguèron cap al sud, fasent sègre amb eles Amalaric, l'eiretièr del reialme. L'infantariá auvernhata, aliada als visigòts e menada per Apollinar de Clarmont, filh de Sidòni Apollinar, se rendèt pas, e se batèt bravament fins al darrièr òme. En mitan de matinada, la batalha s'acavèt.
En mai, tre 508, Clovis installa sa nòva capitala a París, en luòc e plaça de Tournai, tròp excentrada repècte a las novèlas conquistas.
Panthera pardus
Lo leopard es una de las cincs espècias existentas del genre Panthera, membre de la familha dels Felidae. Es present dins una larga aira de reparticion en Africa subsariana, dins d'unas parts de l'Asia occidentala e centrala, dins lo sud de Russia e sul soscontinent indian fins en Asia del sud èst e de l'èst. Es repertoriat coma vulnerabla sus la lista roja de l'UICN car las populacions de leopards son amenaçadas per la perda e la fragmentacion de son abitat e son en declin dins de grandas partias de l'aira de reparticion mondiala. Lo leopard es considerat coma atudat localament a Hong Kong, a Singapor, en Corèa del Sud, en Jordania, al Marròc, al Togo, als Emirats arabs units, en Ozbequistan, en Liban, Mauritània, Koweït, Siria, Libia, en Tunisia e benlèu en Corèa del Nòrd, en Gambia, Laos, Lesotho, Tatgiquistan, Vietnam e Israèl. Los archius contemporanèus suggerisson que lo leopard se trapa pas que dins 25 % de son aira de reparticion mondiala istorica.
Descripcion
Lo leopard es un mamifèr que pesa adulte entre e  e mesura entre  e, fins a  per la sosespècia africana. La femèla es en general pus pichòta que lo mascle.
Costumas
Caça sonque de nuèch e sòl passar la jornada aconsomit dins la vegetacion, dins las tutas d'autres animals o, mai sovent, sus la branca d'un arbre que los escalan amb una granda agilitat. thumb|250px|left|Un mascle jove fotografiat en Namibia Pel leopard, l'arbre representa a l'encòp l'endrech ont se pausa, lo ponch d'ont va caçar e ont emmagazina son manjar. Es un animal exclusivament solitari levat pendent la sason de las amors (mai o mens 15 jorns per an). Lo periòde de gestacion es de 3 meses e mièg e la femèla pòt portar dos o tres pichòts. Lo còs del leopard l’ajuda per montar als arbres, amb sas patas fòrça desvolopadas e sos muscles potents. Quand lo leopard es confrontat a la concurréncia dels autres predators, a tendéncia a far montar sas victimas dins los arbres a l’abric dels caronhaires. Lo leopard es un animal eclectic dins son menut, se noirís de predas de talha mejana (antilòpas, gazelas, facochèrs, gnos), que tua per estrangulacion o per mossegadas. Es un mamifèr de la familha dels felids, es carnivòr, es un grand predator de la savana e de las selvas tropicalas e sornas d’Asia. Pòt viure fins a 12 ans dins la natura e 23 ans en captivitat.
Reproduccion
Los pichòts de la pantèra pesan entre 500 e 700 g, lo desmamatge se fa a 3 mes, mas atenhon lor maduretat sexuala entre 2 e 3 ans. Es un animal solitari, viu en coble sonque 6 o 7 jorns pendent que la femèla es en calor. 90 jorns après l’acoplament, la femèla dona naissença a 1 a 6 pichons.
Le Theil
Le Theil es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Orne e la region de la Bassa Normandia.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
La glèisa La nòstra-Madama de la Assomption liura un pauc d'istòria per una plaque mesa a drecha del portail sul mur. En 1424, Salisbury assiège Lo Theil, vila « considerabla » amb la siá fortalesa e, en lo sieu centre, lo vilatge e Santa Maria de Tillio. Los defensors son décimés. Fortalesa, vilatge e glèisa rasada. Jean II de Valís, senhor del Theil, lo « amable pòrti » de la pucelle li cal esperar la sortida de l'Anglés per bastir aquela glèisa, en 1449, probablament amb las matériaux de la Santa Maria. A lo-dessous del portail roman a doble archivolte decorada d'un tore de dents de sèrra e de billettes, e d'una vidriera en la siá fenèstra flamboyante. Qualques fenèstras gotica illuminen lo torn cairat del campanal penchenat d'una fletxa effilée.
La glèisa facha foncion de salpêtrière pendent la Revolucion. La nòstra-Madama viu las siás campanas fondudas, levat d'una, per la armement. A #èsser largament remaniée en lo corrent.
A la tardor 1919, la question Augustine Touillet se desenrotlla dins un otèl del Theil-sus-Huisne, jutjada al tribunal de segudas de la Adorna lo 13 de mai de 1920.
La glèisa Notre-Dame de l'Assomption livre un peu d'histoire par une plaque posée à droite du portail sur le mur. En 1424, Salisbury assiège Le Theil, cité « considérable » avec sa forteresse et, en son centre, le village et Santa Maria de Tillio. Les défenseurs sont décimés. Forteresse, village et église rasés. Jean II de Valois, seigneur du Theil, le « gentil duc » de la pucelle doit attendre le départ de l'Anglais pour construire cette église, en 1449, probablement avec les matériaux de la Santa Maria. Au-dessous du portail roman à double archivolte décorée d'un tore de dents de scie et de billettes, et d'un vitrail dans sa fenêtre flamboyante. Des fenêtres gothiques éclairent la tour carrée du clocher coiffée d'une flèche effilée.
L'église fait fonction de salpêtrière durant la Révolution. Notre-Dame vit ses cloches fondues, sauf une, pour l'armement. Elle a été largement remaniée dans le courant du.
À l'automne 1919, l'affaire Augustine Touillet se déroule dans un hôtel du Theil-sur-Huisne, jugée à la cour d'assises de l'Orne le 13 mai 1920.
Sherlock Holmes
thumb|Sherlock holmes thumb|Sherlock Holmes thumb|right|250px|Sherlock Holmes imaginat per l'artista, [[Sidney Paget, dins la revista The Strand.]] Sherlock Holmes es un personatge de ficcion, un detectiu anglés de la fin del sègle XIX e de la debuta del sègle XX. Apareguèt per primièr còp publicat en 1887. Foguèt ideat per l'autor escocés e mètge a l'encòp: Sir Arthur Conan Doyle. Sherlock Holmes, un brilhant detectiu de Londres, es celèbre per son biais d'emplegar la logica e l'observacion astuciosa per tal de resòlvre los cases e enigmas. Es probable lo detectiu de ficcion mai famós del mond, e es sens dobte lo personatge literari mai conegut e de bon reconéisser universalament.
Arthur Conan Doyle escriguèt quatre romans e cinquanta-sièis istòrias cortas que i figurava sa creacion. Gaireben totas èran contadas per l'amic e biograf de Holmes, lo Dr. John H. Watson, amb l'excepcion de las doas narradas pel quite Holmes e de doas autras escrichas a la tresena persona. Las istòrias apareguèron bèl primièr dins los romans de revista en fasciculs, subretot dins The Strand, sus un periòde de quaranta annadas. Aqueste biais de publicar èra plan abitual en aquel temps: las òbras de Charles Dickens espeliguèron del meteis biais. Las istòrias cobrisson un temps que va de 1878 fins a 1903, amb un cas final en 1914. Se legisson tant per their characterisation e lo mond estilizat de la fin de l'epòca victoriana ont se debanan que pels mistèris themselves. Plan mai d'actors an personificat Sherlock Holmes que quin que siá autre personatge, e en 1964, segon un rapòrt sortit dins The Times, las vendas dels libres dins lo mond entièr èran segondas sonque aprèp la Bíblia.
Son saber e sas competéncias biaissudas
right|frame|Sherlock Holmes (a man drecha) e lo Dr. Watson, per [[Sidney Paget.]] Tre la primièra istòria, A Study in Scarlet, un quicomet de las originas d'Holmes' nos es divulgat. Lo 5 de març de 1881 es presentat coma un estudiant autodidacta de quimia amb una varietat bèla d'interèsses complementaris, almost all of which turn out to be single-mindedly bent towards making him superior a la resolucion dels crimes. Dins una autra istòria de la debuta, "The Adventure of the Gloria Scott", mai d'informacions de las rasons qu'an portat Holmes a venir detectiu son presentadas: lo paire d'un de sos amics de college lo complimentèt grandament per sas capacitats deduccion.
Dins "The Adventure of the Greek Interpreter" Holmes comenta que sa grand èra la sòrre del pintor francés 'Vernet' (se pensa a Horace Vernet).
La Ròca Sent Sarnin
La Ròca Sent Sarnin (Larroque-Saint-Sernin en francés) qu'ei ua comuna gascoa d'Occitània situada dens lo departament de Gers e la region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.
Delnice
thumb|right|250px|Lo centre de Delnice.
La Ròca Sent Sarnin
Geografia
vignette|upright=1.6|centre|Comunas a l'entorn.
Delnice
Delnice es una vila e una municipalitat dau comitat de Primorje-Gorski Kotar, en Croàcia. Au recensament de 2001, la municipalitat comptava 6 262 abitants, entre qué 91,68 % de Croates e la vila soleta comptava 4 451 abitants.
La Ròca Sent Sarnin
Toponimia
*Rocca es un mot prelatin, absent deu latin classic. Ròca prengó lo sens de « castèth hòrt, hortalessa ». Lo determinant Sent Sarnin qu'es un nom de sent [qui correspón au vocable de la glèisa], ,.
Istòria
Que creèn la comuna en 1851, a partir deu Sempoi.
Taüt
vinheta|Taüt vinheta|Recreacion del taüt del President Abraham Lincoln al National Museum of Funera History, a Houston, al Texas. Un taüt o un ataüt (var. gas. (a)tahut, (a)tahuc) (de l'arabi التبوت, at-tābūt; «tirador», «còfre»), una caissa (var. gasc. caisha), una arca o un còfre/cròfe (gasc.) o encara una bèra o un bahuch (gasc.) es un recipient alongat per depausar lo còrs o despolha d'un mòrt, usualment pendent las ceremònias funeràrias e durant la siá inhumació (substituida per un viatge en vaissèl funerari en cèrtas culturas) o incineracion. Lo taüt, se s'entèrra, en fòrça culturas se depausa en la tomba.
Caracteristicas
Los materials per confeccionar un taüt son fòrça divèrses (acièr, plom...), en essent la fusta çò de mès de frequent (e en qualques cultes, lo sol permés). Se compausa de la caissa e la tapadoira, que pòt èsser entièra, practicable (per se dobrir per la mitat del còrs) o amb un veire, de sòrta que se pòsca veire la cara e una part del còrs del mòrt, a la demanda dels familiars (mas aquela visibilitat es pas abituala dins fòrça païses, coma Catalonha). Exteriorment pòt conténer ornaments (coma una crotz) gravats o plaçats a la tapadoira e los costats. Pendent los enterraments, se pòt cobrir de coronas de flors, bendas o bandièras, per exemple a las funeralhas pels soldats.
La forma mai usuala es rectangulara, encara que n'i a de mièg exagonals a la partida del cap. Istoricament, i a agut taüts cilíndrics, ont lo mòrt se plaçava depès, coma als enterraments medievals de qualques regions japonesas. Dins lo taüt modernament se met una folradura.
Lo taüt dins la cultura
Coma un simbòl de la mòrt, apareis en nombrosas òbras que tractan aquela, e en filmes d'horror amb personatges com lo vampir, qu'usa en fach lo taüt coma lo sieu jaç per poder dormir de jorn e escapar a la lutz solara. Pòt èsser present a pinturas que remembran la fugacitat de la vida.
En qualques varietats del tarot (coma la version popularizada per la francesa del sègle XIX Madame Lenormand), apareis una carta qu'a dessenhat un taüt e indica la fin d'una estapa vitala considerabla aital coma lo patiment propvenent. S'apareis amb autras cartas que fan allusion a cambiaments, indica l'urgéncia de far de cambiaments.
Lo taüt apareis al temple maçonic dins las salas o zònas de reflexion, al cant d'autres simbòls de la mòrt coma l'esqueleta.
Courçon
Toponimia
Las atestacions ancianas son, per luec:
Keerbergen
Keerbergen es una comuna de la província bèlga del Brabant Flamenc.
Jouy-sur-Eure
Jouy-sur-Eure en normand (Jouy-sur-Eure en francés) es una comuna normanda, situada dins lo departament d'Eure e la region de la Nauta Normandia.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Ancienne baronnie dépendant de l'Abbaye de Jumièges.
Soucy
Soucy pòt essèr:
Baerle-Duc
Baerle-Duc es una comuna de la província bèlga d'Anvèrs.
Sarrasins (Lanas)
Sarrasins o Los Sarrasins (en francés Castel-Sarrazin) qu'ei ua comuna gascona de Shalòssa, situada dens lo departament de las Lanas e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
NB. Que s'ageish deu vielh borg.
La prononciacion qu'ei [sara'zins]. Las fòrmas ancianas que son Sanctus Saturninus de Le Lane, de Lelane aus sègles XI-XII, castrum de Sarrazy en 1254, castro Saraceni en latin, en 1279, Castelsarrasi en 1303, ville Castri Sarraceni, en latin, en 1303, Castro Sarraceno, en latin, au començament deu sègle XIV, Castet Sarrasin (mapa de 1638), Castel Sarrazin (mapas de 1651 e deu començament deu sègle XVIII), ''Cast. Sarasin (mapa de 1714), Castel Sarasin'' (mapa de 1733).
Negre, citat per B. Boyrie-Fénié, qu'explica lo nom per castellum « vilatge fortificat » e per un nom d'òmi Cerratius, d'aquí Castel *Cerràzi, dab accent sus a; puish atraccion deu nom de pòble. Astor, tanben citat per B. Boyrie-Fénié, que cita un aute Castel Sarrasin a Cornalach (Senta Aulària de Sarnon, Avairon) e qu'ajusta, a Milhau, las parets sarrasinas qu'avèvan un nom diuvut a la barradura de las pòrtas (sarrar = barrar).
Bénédicte Boyrie-Fénié que tròba estonable tres toponimes e sian explicats per un medish cognomen, tard dens l'Edat Mejana; que pren donc en compte l'ipotèsi d'Astor; qu'ajusta los Castèl Sarrasins, de formacion romanica, que pòden tanben designar de hortalessas dentelhadas; que postula la possibilitat d'un resultat tardiu deu latin serratim « dab un dentelh » e que basteish un *castel- serratim > castel- serradim > castel serrasin (la fricativa interdentau d que pòt passar a z, dab l'ajuda deu paronime Sarrasin (lo pòble); mès aquò explica pas, segon era, las latinizacions saraceni o sarraceni.