cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Sisaala tumulung
Lo sisaala tumulung es una lenga gor parlada en Ghana.
Alfabet
L'alfabet sisaala de Tumu es.
Santo Amaro da Imperatriz
Santo Amaro da Imperatriz es un es una vila de l'estat brasilièr de Santa Catarina.
Kanonenjagdpanzer
Lo Kanonenjagdpanzer es un caçaire de carris alemand de la Guèrra Freja.
Desvolopat dins leis ans 1960, aviá una concepcion similara au Jagdpanzer IV de la Segonda Guèrra Mondiala. Èra equipat d'un canon de 90 mm eissit dau M47 Patton. 770 exemplaris foguèron produchs entre 1967 e 1968. Belgica ne crompèt 80 que demorèron en servici de 1973 a 1989. Venguts obsolets après l'introduccion dei T-62 e dei T-72, lei Kanonenjagdpanzer foguèron modificats per transportar de missils anticarris TOW ò per venir de veïculs d'observacion.
L'Oror de Bobla
L'Oror de Bobla (nom segon la toponimia) o benlèu Lurós de Bobla (Louroux-de-Bouble en francés), es una comuna del Borbonés occitan situada dins lo departament d'Alèir e la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament de Ròse-Aups.
Comunas vesinas
400px|left|Distanças e posicion relativa
Toponimia
Las atestacions ancians son, per lhuec:
Houyet
Houyet es una comuna de la província bèlga de Namur dins la Valonia.
Bersée
es una comuna francesa del departament del Nòrd e de la region dels Nauts de França.
Geografia
Situacion : sud-es de Lille.
Bersée A situat entre e Pont-a-Marcq.
Situation : sud-est de Lille.
Hameaux : Le Pavé, Poissonnerie, Vernie, Le Boujeon, La Grande Rue , Wattines , Le Bar , Hargerie , Cardonnerie , Le Nouveau- Monde, Le Bon Laurier, La Broderie.
Istòria
Noms ancians de Bersée : Bersées, d'après una charte de 1223, cart. Del abbaye de Bourbourg. Berseis, 1129, cart. Del abbaye de Marquette. Biersées, 1231, id. Bierses, Berse, Bersé (Mannier).
Faches istorics : Aquel vilatge levava en partida del Forest, en justícia vicomtière ressortissant del bailliage de Lens, en Artés. Una autra part i aviá agut de la principauté de Épinoy, e sustot Pont-a-Marcq una pairie apertenenta al senhor de Raches , d'ont dépendaient dotze o tretze fiefs. Fin finala, lo fief dicha de Buvry , en contenent 20 bonniers , èra una enclave del Tournaisis. Aquel denier i aguèt cedit, per çò qu'es del ressort» a la França per una convencion confirmada per cartas brevets del 22 d'agost de 1769 [Recueil dels édits enreg. A l'Escomesa. deFland. VII, 313). La comtesse Jeanne #donar, en 1229 , la dîme de Bersée a la abbaye de Marquette.— Castèl fòrt #qu'aperteniá en 1604 als Montmorency.
Personatges marquants : Pàtria de Texans Del Joncquoy, abbé de Marchiennes, mòrt l'an 1651.
Bersée vient probablement du mot "berselloe", qui signifie rendez-vous de chasse, abri. Cependant, Bersée pourrait aussi venir de Bericolacus, composé du nom "Berico" suivi de "lacus" (domaine) indiquant que Bersée aurait été le domaine d'un homme appelé Berico.
Noms anciens de Bersée : Bersées, d'après une charte de 1223, cart. de l'abbaye de Bourbourg. Berseis, 1129, cart. de l'abbaye de Marquette. Biersées, 1231, id. Bierses, Berse, Bersé (Mannier).
Shakira
Sasha Piqué Mebarak
Shakira Isabel Mebarak Ripoll (Barranquilla, Colómbia, 2 de febrièr de 1977), mai coneguda pel nom artistic Shakira, es una cantaira e compositora colombiana coneguda al nivèl internacional. Sas cançons son de pop en anglés e espanhòl (sa lenga natala).
Biografia
Es filha de Nidia del Carmen Ripoll Torrado (d'origina catalana e castelhana) e de Willian Mebarak Chadid (american d'origina libanesa e catolic). En lenga aràbia Shakira significa « femna plena de gràcia », e pels indós significa « divessa de la lutz ». Dempuèi 2011, es la companha del fotbolaire catalan Gerard Piqué e aguèron amassa un dròlle, Milan, lo 22 de genièr de 2013.
Dins son album nommat Shakira publicat en 2014, integrèt la cançon "Boig per tu", una novèla version d'una de las cançons mai emblematicas del grop catalan Sau. Aquesta interpretacion generèt de mòstras de xenofobia de mantes sectors e personas espanholistas.
Fin 2011, enregistrèc sus l'empont una version bilingüa espanhòla-francesa de "Je l'aime a mourir" del cantaire occitan Francis Cabrel. Aquesta version a conegut un brave resson capvath mantuns païses en 2012.
Referéncias
<references responsive="1" group="">
Chazay-d'Azergues
Chazay-d’Azergues en arpitan (Chazay-d’Azergues en francés) es una comuna arpitana, situada dins lo departament de Ròse e la region de Ròse-Aups.
Geografia
Situada en una depression en separant los monts del Lionès d'aqueles del Beaujolais, Chazay se tròba a una vintena de quilomètres al nòrd-oèst de Lion e dotze quilomètres al sud de Villefranche-sus-Saône. Vorejada A l'èst pel Azergues, afluent de la Saône, la municipalitat es limitrophe d'aquelas de Civrieux-de Azergues, Las Caras, Lozanne, Marcilly-de Azergues, Morancé e de Sants-Texans-de detlas-Vinhas.
Située dans une dépression séparant les monts du Lyonnais de ceux du Beaujolais, Chazay se trouve à une vingtaine de kilomètres au nord-ouest de Lyon et douze kilomètres au sud de Villefranche-sur-Saône. Bordée à l'est par l'Azergues, affluent de la Saône, la commune est limitrophe de celles de Civrieux-d'Azergues, Les Chères, Lozanne, Marcilly-d'Azergues, Morancé et Saint-Jean-des-Vignes.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
A l'epòca féodale e fins en 1789, Chazay dépendait de la abbaye de Ainay a Lion #que i aviá fach bastir un castèl #que subsisteix qualques vestigis.
Lo dicton de Chazay n'es: "de Filhas #qu'an pas vist lo baboin oncques marit tròban pas ponch".
En 2010, la municipalitat installa, #çò que constituissi un recòrd a França (aperaquí una caméra per unitat|100|abitants ) continuament a las degradacions patidas per la municipalitat en lo moment de l'an 2009, avaloradas a 30 000 €.
À l'époque féodale et jusqu'en 1789, Chazay dépendait de l'abbaye d'Ainay à Lyon qui avait fait construire un château dont il subsiste quelques vestiges.
Le dicton de Chazay est: "Filles qui n'ont vu le baboin oncques mari ne trouvent point".
En 2010, la commune installe 37 caméras de surveillance, ce qui constitue un record en France (environ une caméra pour 100 habitants) suite aux dégradations subies par la commune lors de l'année 2009, chiffrées à 30 000 €.
Tavaco
Tavacu en còrs (Tavaco en francés) es una comuna corsa, situada dins lo departament de Corsega del Sud e la region de Corsega.
Istòria
Lo vilatge a "cremat a 80%" segon lo cònsol, continuament als incendis de julhet 2009.
Le village est "brûlé à 80%" selon le maire, suite aux incendies de juillet 2009.
Marder I
Lo Marder I es un caçaire de carris alemand de la Segonda Guèrra Mondiala.
Desvolopat en 1942 a partir de quadres de veïculs blindats francés Lorraine 37L e de canons de 75 mm PaK 40, èra una respònsa ai besonhs de l'armada alemanda de tenir una arma capabla de destrurre lei carris mejans T-34. Aperaquí 170 exemplaris foguèron produchs. Principalament utilizats au sen de divisions engatjadas sus lo frònt de l'Èst, demorèron en servici fins a abriu de 1944.
Saudades
Saudades es un es una vila de l'estat brasilièr de Santa Catarina.
Pont-ar-Veuzenn-Kimerc'h
Pont-ar-Veuzenn-Kimerc'h en breton ( Pont-de-Buis-lès-Quimerch en francés) es una comuna bretona, situada dins lo departament de Finistèrra e la region de Bretanha.
Houlbec-près-le-Gros-Theil
Houlbec-près-le-Gros-Theil en normand (Houlbec-près-le-Gros-Theil en francés) es una comuna normanda, situada dins lo departament d'Eure e la region de la Nauta Normandia.
Geografia
Lo vilatge a situat en lo departament de l'Eure de la region de l'Anautita-Normandie, aperten a la arrondissement de Bernay e al costat de Amfreville-la-Campanha.
L'altitud de la comuna de Houlbec-près de-lo-Gròs-Theil es de 159 mètres aperaquí. La superficie de Houlbec-près de-lo-Gròs-Theil es de 2.56 km ². La latitud de Houlbec-près de-lo-Gròs-Theil es de 49.254 gras Nòrd e la longitude de Houlbec-près de-lo-Gròs-Theil es de 0.832 gras Es.
Las vilas e de pòbles prèps de Houlbec-près de-lo-Gròs-Theil son : Sant-Denis-de detlos-Monts (27) a 1.66 km, Bosguérard-de-Marcouville (27) a 1.71 km, Lo Gròs-Theil (27) a 3.26 km, Sant-Pierre-de detlo-Bosguérard (27) a 3.53 km, Sant-Éloi-de-Fourques (27) a 3.54 km.
Le village est situé dans le département de l'Eure de la région de la Haute-Normandie, appartient à l'arrondissement de Bernay et au canton de Amfreville-la-Campagne.
L'altitude de la mairie de Houlbec-près-le-Gros-Theil est de 159 mètres environ. La superficie de Houlbec-près-le-Gros-Theil est de 2.56 km ². La latitude de Houlbec-près-le-Gros-Theil est de 49.254 degrés Nord et la longitude de Houlbec-près-le-Gros-Theil est de 0.832 degrés Est.
Les villes et villages proches de Houlbec-près-le-Gros-Theil sont : Saint-Denis-des-Monts (27) à 1.66 km, Bosguérard-de-Marcouville (27) à 1.71 km, Le Gros-Theil (27) à 3.26 km, Saint-Pierre-du-Bosguérard (27) à 3.53 km, Saint-Éloi-de-Fourques (27) à 3.54 km.
Istòria
Etymologie De la paraula Houlbec : Houl, houle, houlle ven de la paraula celtique hoeval #que significa movement de l'aiga ; e beck, ven de las paraulas gaulois #que significa pichon ruisseau.
Lo vilatge s'es trucat succéssivement, Houllbeck, Hollebeck, Holbeck, Houllebec e Houlbec. Es aquel darrièr #qu'a prévalu al XIX°sècle.
Etymologie du mot Houlbec : Houl, houle, houlle vient du mot celtique hoeval qui signifie mouvement de l'eau ; et beck, vient du mots gaulois qui signifie petit ruisseau.
Le village s'est appelé succéssivement, Houllbeck, Hollebeck, Holbeck, Houllebec et Houlbec. C'est ce dernier qui a prévalu au XIX°sècle.
Lovono
Lo lovono (o vano, vana, levono) es una lenga oceaniana parlada a las Illas Salamon.
Localizacion
Lo lovono èra parlat sus la còsta occidentala de l'illa de Vanikoro. Doas autras lengas aparentadas son presentas a Vanikoro, lo teanu e lo tanema, mas los locutors del lovono, coma aquels del tanema, son ara passats al teanu. Lo lovono èra remembrat en 2005 sonque per cinc personas que son pus de locutors actius.
Classificacion
Lo lovono es una de las lengas utupua-vanikoro. Ross e Næss (2007) an mostrat que forman, amb las lengas reef-santa cruz, las lengas temotu que son una de las brancas primàrias de las lengas oceanianas. Aquestas fan partida de la branca malaiopolinesiana de la familha austronesiana.
Molegés
Molegés (Mollégès en francés) es una comuna provençala situada dins lo departament dei Bocas de Ròse e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur.
Nanc-lès-Saint-Amour
Nanc-lès-Saint-Amour es una comuna francesa, situada dins lo departament de Jura e la region de Franca Comtat
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Sant Cristòu d'Alèir
Sant Cristòu d'Alèir (Saint-Christophe-d'Allier en francés) z-es una comuna gevaudanesa situada dins lo departament del Naut Léger e la region Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament d'Auvèrnhe.
Comunas vesinas
400px|left|Distanças e posicion relativa
Toponimia
La prononciacion a La Clausa, près de Gresas e a Cubèl es [senkris'tɔfə], mas i a tròp de distància. Verificacion necessària, mas Sant Cristòu es curiós en Gavaudan coma en Auvèrnhe. Las fòrmas ancianas son en latin e de pauc d'ajuda.
Jemeppe-sur-Sambre
Jemeppe-sur-Sambre es una comuna de la província bèlga de Namur dins la Valonia.
Mascate
Mascate es la capitala d'Oman. Sa populacion èra estimada a 632,073 abitants en 2003. Sa superfícia totala es de 3500 km².
Wisches
Wisches en alemannisch (Wisches en francés) es una comuna francesa del departament del Bas Ren e de la region d'Alsàcia.
Geografia
Wisches A situat en l'oèst del Bas-Rhin, en la vallée de la Bruche en aval de Schirmeck distant de 5 km. Desservie Per la rota départementale 392 duplicada per la RD 1420 #que connècta la municipalitat a Molsheim e Estrasburg (pel A352), Wisches dispausa d'una estacion sus la Linha TER Estrasburg-Molsheim-Saales-St-Dié-Épinal.
En mai de la Bruche #que marca lo limit sud-es del ban, la municipalitat a adaigat per desparièras ruisseaux #que davalan del massís del Donon #que lo Netzenbach e lo Schoenbruch.
Principalas reünions : lo Pichon Donon (961 m), la Còsta de la Enginy (911 m), lo Kohlberg (907 m), la Nautor del Pré St-Jacques (551 m).
Wisches est situé dans l'ouest du Bas-Rhin, dans la vallée de la Bruche en aval de Schirmeck distante de 5 km. Desservie par la route départementale 392 doublée par la RD 1420 qui relie la commune à Molsheim et Strasbourg (par l'A352), Wisches dispose d'une gare sur la Ligne TER Strasbourg-Molsheim-Saales-St-Dié-Épinal.
Outre la Bruche qui marque la limite sud-est du ban, la commune est arrosée par différents ruisseaux qui descendent du massif du Donon dont le Netzenbach et le Schoenbruch.
Principaux sommets : le Petit Donon (961 m), la Côte de l'Engin (911 m), le Kohlberg (907 m), le Haut du Pré St-Jacques (551 m).
Istòria
Tot cossí Schirmeck, Wisches n'a #èsser inclus l'an 1790 en lo departament del Bas-Rhin, costat de Rosheim l'an 1793. En 1795, intègra lo departament dels Vòges e lo costat de La Broque. En 1801, Schirmeck ven lo sieu cap de-luòc. Alemanha de 1871 a 1919, la municipalitat prendrà lo departament del Bas-Rhin.
Tout comme Schirmeck, Wisches a été inclus en 1790 dans le département du Bas-Rhin, canton de Rosheim en 1793. En 1795, il intègre le département des Vosges et le canton de La Broque. En 1801, Schirmeck devient son capluòc. Allemande de 1871 à 1919, la commune rejoindra le département du Bas-Rhin.
Raon-sur-Plaine
Raon-sur-Plaine es una comuna francesa, situada dins lo departament dels Vòges e la region de Lorena.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
M113
Lo M113 es un veïcul de transpòrt de tropas desvolopat per leis Estats Units d'America dins lo corrent deis annadas 1950 e intrat en servici en 1960. Gràcias a l'influéncia estatsunidenca, un còst feble e una mantenença aisada, foguèt un succès important ambé 100,000 unitats fabricadas e una produccion totjorn en cors. Cinc versions principalas (M113, M113A1, M113 A2, M113A3 e M113ACAV) e de centenaus de versions localas existisson.
Aperaquí 50 país utilizèron ò utilizan totjorn lo M113 que participèt a mai d'un conflicte major coma la Guèrra de Vietnam, la Guèrra de Kippour, lei guèrras indopaquistanesas de 1965 e 1971, lei guèrras estatsunidencas en Iraq, lei guèrras de Liban ò la Guèrra Civila Siriana. I a demostrat una mobilitat e una fisabilitat importantas mai son blindatge es vulnerable ais armas anticarris. Ansin, certaneis armadas l'utilizan plus coma veïcul de premiera linha ò desvolopan de versions dotadas de proteccions renfòrçadas.
Africa del Nòrd
right|thumb|Mapa dels estats de l'Africa del Nòrd L'Africa del Nòrd es una region del continent african qu'abitualament inclutz los estats e territòris seguents: Las illas Açòres, Canàrias e Madèira e las vilas espanhòlas de Ceuta e Melilla tanben en son partida, e a vegadas s'inclutz Etiopia e Eritrèa, que puslèu apartenon a l'Africa Orientala.
Magrèb es la partida de l'Africa del Nòrd que compren Marròc, lo Sahara Occidental, Argeria, Tunisia, Libia e Mauritània (es a dire, fins a la valada de Nil). L'usatge abitual –e subretot en francés– restrenh aquel tèrme als tres primièrs païses. En arabi, se pòt referir solament a Marròc.
Qualques estats al nòrd d'Africa, en particular Egipte e Libia, sovent s'incluson dins l'Orient Mejan, malgrat que qualques aspèctes los liguen mai a l'Asia occidentala qu'a Magrèb. Malgrat que la peninsula de Sinai, apartenent a Egipte, geograficament faga partida d'Asia, aquò fa de l'estat egipcian un país transcontinental, coma Russia e Turquia, per exemple.
Populacion e cultura
La populacion de l'Africa del Nòrd se diferéncia abitualament en tres grands gropes: los berbèrs del Magrèb, los toarègs a d'autras etnias associadas, d'origina los berbèrs negres, e los pòbles nilotics, o negres de la valada de Nil. Aqueles gropes de populacion ocupan tres grandas regions culturalas: Magrèb, Sahara e la valada de Nil.
La cultura de Magrèb e de Sahara combina d'elements autoctòns berbèrs amb d'elements arabis. La majora partida dels maugrabins e saharians an de racinas berbèras e aràbias e, a vegadas, de l'Africa negra. Parlan arabi o tamazight (la lenga dels berbèrs), e practican l'islam; los dialèctes arabis e berbèrs de Sahara son, en general, pus conservadors qu'aqueles de la còsta. Aquelas doas lengas an de punts comuns, perque son de familha lingüistica afroasiatica. Aqueles pòbles foguèron influenciats per d'autras culturas coma los: nubians, grècs, fenicians, egipcians, romans, Vandals, arabis e, finalament, europèus. Dins lo desèrt de Sahara, i a una distincion fòrt evidenta entre los abitants sedentaris dels oasis e los bedoïns e toarègs nomadas.
La valada de Nil, amb un patrimòni cultural que remonta al temps dels faraons, pus tard serà abitada pels pòbles de lenga aràbia, en majoritat musulmana, malgrat que qualques –los còptes– foguèsson crestians. En Nubia, país a caval entre Egipte e Sodan, un percentatge significatiu de la populacion parla de lengas nubianas. Pus aval per Nil, al Sodan meridional comença lo monde cultural totalament diferent dels pòbles nilotics e nobas, majoritàriament non musulmans.
L'Africa del Nòrd aviá una importanta populacion josieva, qu'una granda partida migrèt en França o en Israèl quand los païses de la region obtenguèron l'independéncia. Abans l'establiment modèrne de l'estat d'Israèl, dins la region nòrd-africana i aviá entre 600,000 e 700,000 josieus, tant Sefardas (expulsats de la Peninsula Iberica al sègle XV]]) coma autoctòns, nomenats mizrāḥîm. Uèi, dins la region ne demòran mens de 15,000, e la majoritat aperten a l'elèit urban francofòn.
Istòria
A l'origina, la màger part de Sahara foguèt abitada per de negres africans autoctòns de la region, coma en Egipte, coma se pòt veire dins l'art rupèstre del desèrt saharian. La region èra dominada per las lengas afroasiaticas.
Après l'epòca medievala, la region passèt jos lo contraròtle de l'Empèri Otoman, levat Marròc. Fins a la fin del sègle XIX, comencèt d'èsser colonizada per França, la Grand Bretanha, Espanha e Itàlia. Pendent los decennis de 1950 e de 1960, totes los territòris nòrd-africans venguèron d'estats independents, levat las ancianas ciutats colonialas espanhòlas de Ceuta e Melilla, sus la còsta nòrd de Marròc e lo Sahara Occidental, qu'un còp abandonat per l'administracion espanhòla passèt jos lo contraròtle efectiu de Marròc, en un contenciós que encara dura e qu'es jos l'arbitratge de las Nacions Unidas.
Jagdpanzer Elefant
Lo Jagdpanzer Elefant es un caçaire de carris alemand de la Segonda Guèrra Mondiala.
Sestàs
Sestàs (Cestas en francés) es una comuna bordalesa de Guiana, lingüisticament gascona, administrada pr'au departament de Gironda de la region de Novèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Comuna de l'airal urban de Bordèu situada dins son unitat urbana dins las Lanas de Bordèu, al sud-oèst de Bordèu sus l'Aiga Borda.
Sus la comuna son disseminats dos plans d'aiga e un estanh al mitan de 600 ectaras de forèsts. Lo bòsc es essencialament compausat de pins et de fauguièras. I a tres parcs de randonada ont s'estendon desenats de quilomètres de camins aital coma 25 km de pistas ciclablas.
La comuna de Cestàs compren los lòcs de Gasinet, Rejoít, Peiroton, Tòcatocau (qu'aperten a Peçac tanben) e La Virada.
Bagatèla (mètro de Tolosa)
Bagatèla (Bagatelle en francés) es una estacion de la linha A del mètro de Tolosa. Es situada al nivèl de la carrièra Henri Desbals, entre los quartièrs de Bagatèla e de la Faureta, dins lo sud-oèst de Tolosa.
Situacion sul malhum
Bagatèla es situada sus la linha A del mètro de Tolosa, entre las estacions Miralh Universitat al sud-oèst e Mermoz al nòrd.
Istòria
L'estacion es mesa en servici lo 26 de junh de 1993, a l'encòp que la linha A.
Accès e acuèlh
L'estacion es accessible dempuèi dos escalièrs e un ascensor, situats al crosament entre las carrièras Henri Desbals, de l'Òlt e d'Ucraïna.
L'estacion es equipada de cais laterals a dotze pòrtas permetent de recebre de ramas de 52 m de quatre veituras.
Dessèrta
Coma dins l'ensemble del mètro tolosenc, la primièra partença dels caps de linha es a 5h15, e la darrièra es a 0h del dimenge al dijòus, e 3h lo divendres e dissabte.
Intermodalitat
L'estacion es en correspondéncia ambe la linha de bus Tisséo 13.
Arquitectura
L'òbra d'art associada a l'estacion es una « creacion de parets fictius per l’utilizacion de la luminariá amb au sol un sistèma geometric compausat de dotze drechas luminosas e al plafon, a la verticala exacta d'aquelas drechas, de bendas de miralh ». Foguèt realizada per Dimitry Orlac.
Schroeder
Schroeder es un es una vila de l'estat brasilièr de Santa Catarina.
Roches-Prémarie-Andillé
Roches-Prémarie-Andillé es una comuna peitavina, situada dins lo departament de Viena e la region de Novela Aquitània, ancianament de Peitau-Charantas.
Toponimia
Las atestacions ancianas son, per lhuec:
Nòtas
<references group="N"/>
Bragny-sur-Saône
Bragny-sur-Saône es una comuna francesa, situada dins lo departament de Sòna e Léger e la region de Borgonha Franca Comtat.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Breigny En 1273. Girard De Damasc, senhor de Bragny, defalleix après 1393.
En 1419, la guèrra esclata entre lo pòrti de Bourgogne, Philippe lo Bon e Charles VI, continuament a l'assassinat de lo sieu paire Jean sens Paur, al Pont de Montereau. #Jaire de Cousan, senhor de Bragny, #seguir lo partit del Dauphin al continuament de quoi totes los sieus bens en Bourgogne e Charolais, aguèron pres e donats al cancelièr Nicolas Rolin #que : lo Castèl de la Perrière, aqueles de Lugny e del Plessis e de Bragny-lès-Verdun. A la fin de la guèrra en 1435, i n'aguèt convengut per un tractat que totes los bens confisqué aurián restituit. Mas per excepcion per Nicolas Roplin, negociador d'aquel tractat i aguèt convengut verbalement #que gardariá los bens lududi en avent #èsser atribuits. Los eretièrs se #opausar a aquela decision per via de justícia. Nicolas Rolin abil negociador atenh a produsir de pèças liuradas en Consell, aital coma de las cartas barradas en fasent injonction a las autoritats de prene la defensa dels interèsses del cancelièr. Eustache De Lévis #prosseguir lo procediment, mas pas #recobrir la siá distincion de Bragny #qu'en acceptant la proposicion de Nicolas Rolin de maridar los sieus fils aîné a la filha de Lévis, lo contracte i aguèt conclús la (1442) e lo matrimòni celebrat la
Lo castèl i aguèt destruit pendent La Liga en 1592.
Breigny en 1273. Girard de Damas, seigneur de Bragny, décède après 1393.
En 1419, la guerre éclate entre le duc de Bourgogne, Philippe le Bon et Charles VI, suite à l'assassinat de son père Jean sans Peur, au Pont de Montereau. Gui de Cousan, seigneur de Bragny, suivit le parti du Dauphin à la suite de quoi tous ses biens en Bourgogne et Charolais, furent saisis et donnés au chancelier Nicolas Rolin dont : le Château de la Perrière, ceux de Lugny et du Plessis et de Bragny-lès-Verdun. À la fin de la guerre en 1435, il fut convenu par un traité que tous les biens confisqué seraient restitués. Mais par exception pour Nicolas Roplin, négociateur de ce traité il fut convenu verbalement qu'il garderait les biens lui ayant été attribués. Les héritiers s'opposèrent à cette décision par voie de justice. Nicolas Rolin habile négociateur réussit à produire des pièces délivrées en Conseil, ainsi que des lettres closes faisant injonction aux autorités de prendre la défense des intérêts du chancelier. Eustache de Lévis poursuivit la procédure, mais ne recouvrit sa seigneurie de Bragny qu'en acceptant la proposition de Nicolas Rolin de marier son fils aîné à la fille de Lévis, le contrat fut conclu le 29 (1442) et le mariage célébré le 9
Le château fut détruit pendant La Ligue en 1592.
Tanema
Lo tanema (o tanima, tetau) es una lenga oceaniana parlada a las Illas Salamon.
Localizacion
Lo tanema èra parlat sus la còsta sud de l'illa de Vanikoro. Doas autras lengas aparentadas son presentas a Vanikoro, lo teanu e lo lovono, mas los locutors del tanema, coma aquels del lovono, son ara passats al teanu. Lo tanema èra remembrat en 2005 sonque per quatre personas que son pus de locutors actius. En 2020, demòra mai qu'un locutor, Lainol Nalo. De mai, la còsta sud de Vanikoro, qu'èra lo territòri tradicional dels tanema, es dempuèi 300 annadas ocupada per de polinesians venguts de Tikopia,.
Classificacion
Lo tanema es una de las lengas utupua-vanikoro. Ross e Næss (2007) an mostrat que forman, amb las lengas reef-santa cruz, las lengas temotu que son una de las brancas primàrias de las lengas oceanianas. Aquestas fan partida de la branca malaiopolinesiana de la familha austronesiana.
Forges-sur-Meuse
Forges-sur-Meuse es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mòsa e la region de Lorena.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Çò 21 de febrièr 1916, lo tonnerre dels canons marca lo començament de la batalha de Verdun. Situat sul sector de Verdun, lo vilatge perdut per las tropas Francesas çò 6 de març 1916 e represes lo 26 de setembre 1918 disparaitra totalament jol acharnement dels pilonnages dels obus franceses e alemands.
Le 21 février 1916, le tonnerre des canons marque le début de la bataille de Verdun. Situé sur le secteur de Verdun, le village perdu par les troupes Française le 6 mars 1916 et repris le 26 septembre 1918 disparaitra totalement sous l'acharnement des pilonnages des obus français et allemands.
Berthen
es una comuna francesa del departament del Nòrd e de la region dels Nauts de França.
La Bruyère (Belgica)
La Bruyère (Belgica) es una comuna de la província bèlga de Namur dins la Valonia.
Vaths (Shalòssa)
Vaths (Baigts en francés) qu'ei ua comuna gascona de Shalòssa, situada dens lo departament de las Lanas e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Geografia
vignette|upright=1.6|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
La prononciacion qu'ei [batʃ]. Las fòrmas ancianas que son Sancta Maria de Bads aus sègles XI-XII, de Vallibus, en latin aus sègles XI-XII, Badz en 1285, Bats en 1638 (mapa), Baithz en 1714 (mapa), Baith en 1733 (mapa).
Dauzat qu'i ved la fòrma gascona deu latin vallis ; Astor (citat per B. Boyrie-Fénié) que dona la medisha idèa. Negre (tanben citat per B. Boyrie-Fénié), d'acòrd suu sens, que hè remercar lo vilatge ei sus un petit costalat enter duas vaths, la de Lui e la d'un afluent [en realitat, Vaths qu'ei enter duas comas, mès lo Lui qu'ei mei luenh].
Bénédicte Boyrie-Fénié que nòta la grafia igts correspond au fonèma [tʃ] e pòt estar un singular, mès fòrmas ancianas marcan un plurau, çò qui junta plan dab la situacion geografica (dejà explicada per Negre). Lo vocable (nom de la glèisa) que hè supausar ua origina a l'Edat Mejana e donc l'estrata medievau. La grafia curiosa Baigts que representa donc Vaths (eretèr de valles en latin).
Semblançay
Semblançay es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Indre e Léger e la region dau Centre e Vau de Léger.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Orelle
Orelle en arpitan (Orelle en francés) es una comuna arpitana de Savòia, situada dins lo departament de Savòia e la region de Ròse-Aups.
Geografia
Situada a Unitat|800|m d'altitud al fons de la vallée de la Mauriana ont flueix la Arc, orientat es-oèst, Orelle a situat a unitat|90|km}} de Chambéry,  de Grenòble o Turin e a unitat|180|km  de Genève.
Desservie Pel autoroute A43, #que travèrsa a aquel endroit çò tunèl de Orelle, classificat 9° tunèl çò de mès de long de França, e lo anciana RN6, Orelle fa de partits Camins del Baroque amb la siá glèisa St Maurici.
Située à 800 m d'altitude au fond de la vallée de la Maurienne où coule l'Arc, orientée est-ouest, Orelle est située à 90 km de Chambéry, 115 km de Grenoble ou Turin et à 180 km de Genève.
Desservie par l'autoroute A43, qui traverse à cet endroit le tunnel d'Orelle, classé 9° tunnel le plus long de France, et l'ancienne RN6, Orelle fait partie des Chemins du Baroque avec son église St Maurice.
Istòria
Autrefois la commune s'appelait « Aurelle ».
Chevannes-Changy
Chevannes-Changy es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Nièvre e la region de Borgonha.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Prunelli-di-Fiumorbo
I Prunelli di Fiumorbu en còrs ( Prunelli-di-Fiumorbo en francés) es una comuna corsa, situada dins lo departament de Nauta Corsega‎ e la region de Corsega.
Geografia
La municipalitat de Prunelli-di-Fiumorbo a situat al sud de la plana orientala, sul marge drech del fleuve Fiumorbo. Es una municipalitat de mejana e bassa altitud, adossada a la cadena centrala a la nautor de la Punta di a Capèla, e en s'estendent sus 10 quilomètres d'oèst n'es fins a la mar Tyrrhénienne.
La siá part oèst cobrís una butte anautita (583 mètres d'altitud) de 4 quilomètres sus 5 dintre lo torrent de Varagno al nòrd e lo fleuve Abatesco al sud. Es sus aquela butte gaireben totalament boisée #qu'a installat lo vièlh vilatge (Prunelli-paese).
Lo centre de la municipalitat es una plana en leugièra pendenta del nòrd-oèst cap al sud-es, d'altitud compresa entre 80 e 10 mètres. Ailà se reagrupa la mai granda part de la populacion en un chapelet de caserius repartís la longitud de las rotas, sustot l'ais es-oèst dich « expedís de la plana ».
A l'èst de la rota nacionala 198 s'estend una zòna marécageuse progressivament asséchée mas encara pauc espetada. S'acaba en près de mar per una zòna humide classificada ZNIEFF entre las estuaires del Fiumorbo e del Abatesco (marais de Canna e étang de Gradugine, stagni di Gradughjine e d'a Canna, 207 a).
Prunelli Fa partida 143 comunas reagrupades al se del Parc natural regional de Corsega.
La commune de Prunelli-di-Fiumorbo est située au sud de la plaine orientale, sur la rive droite du fleuve Fiumorbo. C'est un commune de moyenne et basse altitude, adossée à la chaîne centrale à la hauteur de la Punta di a Capella, et s'étendant sur 10 kilomètres d'ouest en est jusqu'à la mer Tyrrhénienne.
Sa partie ouest couvre une butte élevée (583 mètres d'altitude) de 4 kilomètres sur 5 entre le torrent de Varagno au nord et le fleuve Abatesco au sud. C'est sur cette butte presque entièrement boisée qu'est installé le vieux village (Prunelli-paese).
Le centre de la commune est une plaine en légère pente du nord-ouest vers le sud-est, d'altitude comprise entre 80 et 10 mètres. Là se regroupe la plus grande partie de la population dans un chapelet de hameaux répartis le long des routes, notamment l'axe est-ouest dit « route de la plaine ».
À l'est de la route nationale 198 s'étend une zone marécageuse progressivement asséchée mais encore peu exploitée. Elle se termine en bord de mer par une zone humide classée ZNIEFF entre les estuaires du Fiumorbo et de l'Abatesco (marais de Canna et étang de Gradugine, stagni di Gradughjine e d'a Canna, 207 ha).
Prunelli fait partie des 143 communes regroupées au sein du Parc naturel régional de Corse.
Istòria
Koumsénoi E Cumanesi, son los noms, respectivament grèc e romain, donats als abitants (Tribu) del Fium'Orbu, d'après Ptolémée (90-168).
En los ans 1930, una entrepresa d'espleitacion forestala, la FORTEF (Fòrças e Tèrras del Fium'orbu), a permeses un autentic essor de la comuna. Aital, a #èsser la una de las primièras a Corsega a aver l'electricitat. Un pòrt i aviá #èsser condicionat a Calzarellu en la desbocadura del fleuve Fium'Orbu e podiá aculhir una nau a vapor pel transpòrt del bòsc. Qualques mòbles èran egalament fabricats e exportès. Pendent la Segonda Guèrra mondiala, la Corsega, primièra region liberada de l'aucupacion, a permeses als aliats d'aver un cap de pont a Mediterrani per talhar la jubilacion dels Italians cap al nòrd, la region del Fium'orbu - Ghisunaccia situada en plana, a #èsser la plaque tournante de l'ofensiva aliada.
Koumsénoi et Cumanesi, sont les noms, respectivement grec et romain, donnés aux habitants (Tribu) du Fium'Orbu, d'après Ptolémée (90-168).
Dans les années 1930, une entreprise d'exploitation forestière, la FORTEF (Forces et Terres du Fium'orbu), a permis un véritable essor de la commune. Ainsi, elle a été l'une des premières en Corse à avoir l'électricité. Un port avait été aménagé à Calzarellu dans l'embouchure du fleuve Fium'Orbu et il pouvait accueillir un navire à vapeur pour le transport du bois. Des meubles étaient également fabriqués et exportés. Durant la Seconde Guerre mondiale, la Corse, première région libérée de l'occupation, a permis aux alliés d'avoir une tête de pont en Méditerranée pour couper la retraite des Italiens vers le nord, la région du Fium'orbu - Ghisunaccia située en plaine, a été la plaque tournante de l'offensive alliée.
Seara (Santa Catarina)
Seara (Santa Catarina) es un es una vila de l'estat brasilièr de Santa Catarina.
Sillaba
La nocion de sillaba es una nocion de mal definir en general, per encausa qu'es percebuda diferentament en foncion de la lenga estudiada. Existisson mai d'un apròchi per ensajar de la descriure. Podèm dire pr'aquò qu'es una unitat fonologica mai granda que lo fonèma e mai menuda que lo mot e que quin locutor que siá es capable de copar un mot en sillabas dins sa lenga pròpria, sens saber per fòrça explicar cossí fa. Un mot se compausa de fonèmas, que eles amassa forman de sillabas.
La Devesa Vila
La Devesa Vila  (Ladevèze-Ville en francés) qu'ei ua comuna gascoa, situada dens lo departament de Gers e la region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.
Geografia
La maison comuna qu'ei au sud de Castèth, ua tuca enqüèra pus hauta que La Magdalena (La Vila) e qui a la soa glèisa (e qui avè, probable, lo son castèth). L'ancian centre, La Vila, qu'èra en situacion tròp periferica, mès qu'èra centrala dens l'anciana La Devesa, adara partida en duas comunas. Que i a quauques ostaus recents près de la maison comuna. vignette|upright=1.6|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
Lo mot devesa que ven deu latin defensa e qu'avè lo sens de « tèrra reservada, dab divèrsas proïbicions, com la de pasturar peus animaus; pastenc embarrat, embarralhat, encledat », ,.
Istòria
D'aquí a la Revolucion, La Devesa Vila e La Devesa Ribèra que formavan ua sola comunautat, La Devesa, dab au mens quate (?) parròpias, Sent Laurenç, Sent Andreus, Sent Pèr, Nòsta Dauna de Castèths (annèxa) e benlèu Senta Magdalena a la Vila (segon la mapa de Cassini). Lo centre d'aquera comunautat qu'èra La Vila, adara La Magdalena dens la comuna de La Devesa Vila. Lo despoblament progressiu de La Vila, installada dens un lòc enlairat, un siti de defensa, qu'explica benlèu la division de La Devesa, pauc a pauc mei desprovesida de centre unificator. Aqueth despoblament que contunhè a l'Edat Contemporanèa.
Las duas comunas qu'avèn ua populacion comparabla, énter 650 e 700 abitants. Totun, pendent lo sègle XIX, La Devesa Vila que's despoblèt mei vista que La Devesa Ribèra, deu terrenh mei planèr. Au contrari, dempuish las annadas 60, qu'ei La Devesa Vila que creish un chic, mentre que La Devesa Ribèra qu'a perdut un centenat d'abitants.
Economia
Viticultura : Costalats de Sent Mont (AOVDQS)
Daix (Còsta d'Aur)
Daix  es una comuna francesa administrada per lo departament de Còsta d'Aur de la region de Borgonha.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Cinc elements (Wuxing)
thumb|250px|Esquèma de l'interaccion entre los cinc elements: lo cicle de creacion (amb forma de pentagòn creat per las linhas negras) e lo cicle de domeni (l'estèla formada per las linhas blancas) Wuxing (en chinés: 五行; en pinyin: wǔxíng, "cinc processus", "cinc estapas", "cinc movements") es una nocion venent de la pensada chinesa antica que descriu l'interaccion entre las cinc energias de basa qu'es considerat coma compausant totes los fenomèns. Es un alarguiment del principi del Yin e Yang segon que tota causa es formada per doas facietas dinamicas que se genèran e se destruson mutualament.
Lo concèpte de wuxing s'exprimís sovent coma la "teoria dels cinc elements (chineses)", mas aquela definicion se vei una pauc limitada, perque la nocion d'"element" a una connotacion de rigiditat contradictòria amb la nocion de transformacion de contunh d'aquela concepcion. De fach, los cinc elements chineses simbolizan puslèu una mena d'"energia" o "foncion" que se manifèsta de biais representatiu en cadun d'aqueles nomenats "elements".
Los cinc procèssus e lors relacions
Los cinc processus son:
Aqueles cinc procèssus son en relacion segon dos cicles d'interaccions, un dich de generacion (生, xeng), segon que cada element o fòrça evoluís fins a venir la seguenta, e un de domeni o d'inibicion (克/剋, kè), que cada fòrça predomina pas sus la seguenta, mas sus l'autra. Per aquò lo primièr cicle se nomena tanben "maire-filh" e lo segon "grand paire-pichon filh".
Aqueles dos cicles s'enóncian per mejan de frasas que constituisson una ajuda mnemotecnica per se'n remembrar l'òrdre:
Correspondéncias
Vèrs 200 AbC, apareguèt una escòla de pensada nomenada Yinyangjia, o l'escòla del Yin-Yang, de caracter naturalista e la fondacion que s'atribuís al mèstre Zou Yan (305 AbC - 240 AbC). Dins son ensag d'explicar lo monde se referissent pas que a las causas mecanicas naturalas, aquela escòla sistematizèt un sistèma de correspondéncias entre los concèptes del Yin e del Yang, los cinc procèssus e los signes del Yi Jing.
Aquelas correspondéncias, d'en primièr luòc una explicacion cosmologica, foguèron fòrça utilizadas dempuèi dins totas las disciplinas practicas, coma l'alimentacion, la medecina, l'astrologia/astronomia, lo feng-xui, los arts marcials, la musica, etc.
Louroux-Hodement
Louroux-Hodement (nom en francés) es una anciana comuna occitana de Borbonés, fusionada dins Aut Boschatge. Administrativament, es dins lo departament d’Alèir e la region d’Auvèrnhe Ròse Aups.
Comunas vesinas
400px|left|Distanças e posicion relativa
Juanes
thumb|300px|Juanes en concèrt en 2005 al [[New Orleans Jazz & Heritage Festival]]
Juan Esteban Aristizábal Vázquez mai conegut per son escais Juanes (Carolina del Príncipe, Colómbia, 9 d'agost de 1972) es un cantaire, compositor, guitarrista e productor colombian dels mai famoses. Son nom artistic, Juanes, es sortit de l'union de son primièr nom e de la primièra sillaba del segond. Comencèt sa carrièra artistica coma membre del grop Ekhymosis. Obtenguèt una reconeissença internacionala sonque a partir del moment qu'entamenèt sa carrièra de solista.
Juanes a ganhat 12 Prèmis Grammy Latinos, 5 Prèmis MTV e 6 Prèmis "Lo Nuestro", demest maitas autras recompensas internacionalas. Un de sos succèsses màgers es estat la cançon "La camisa negra", que venguèt numèro un dins divèrses païses d'America e d'Euròpa.
Serra Alta
Serra Alta es un es una vila de l'estat brasilièr de Santa Catarina.
Mudejar
Mudejar (arabi: مدجن transliterat Mudajjan, "adomergit") èra lo nom donat als moros o musulmans d'Al Andalús que demorèron en Iberia après la Reconquista crestiana, mas qu'èran pas convertits al Cristianisme. Lo tèrme designa tanben un estil d'arquitectura iberica e de decoracion interiora, mai que mai en Aragon e Castelha, entre los sègles XII e XVI, fòrtament influenciat per l'estil e la factura moresca.
Gérard Trémège
thumb|Gérard Trémège (2016) Gérard Trémège, vadut eth 4 de seteme de 1944 a Semiac (Hauts Pirenèus), qu’es un òme politic francés. Membre deths Arrepublicans que n'es eth vice president nacionau, es eth conse màger de Tarba dempuish 2001, conselhièr regionau de Miègjorn Pirenèus de 2004 a 2015 e conselhièr regionau de Lengadòc Rosselhon Miègjorn Pirenèus dempuish 2015.
Istria (mètro de Milan)
Istria es una estacion de la linha 5 del mètro de Milan inaugurada lo 10 de febrièr de 2013.
Porcieu-Amblagnieu
Porcieu-Amblagnieu en arpitan (Porcieu-Amblagnieu en francés) es una comuna arpitana dau Daufinat, situaa dins lo departament d'Isèra e la region de Ròse-Aups.
Cornhon
Cornhon (Courniou en francés) es una comuna lengadociana situada dins lo departament d'Erau e la region d', ancianament de Lengadòc-Rosselhon.
Geografia
thumb|left|350 px|Mapa. Lo país es montanhós. Lo vilatge es situat a 362 m d'altitud; lo punt pus naut es Lo Sud (951 m).
Lo còl de la Fenilha, situat sus la D.612 a l'oèst de la comuna abans lo limit departemental amb Tarn, es sus l'aigavèrs entre la mar Mediterranèa e l'ocean Atlantic.
Toponimia
Las fòrmas ancianas son : de Cornho en 1447, Cournhou en 1536 [segonda man, citat en 1701-07], le massage de Cournhiou en 1645 idem], Courgniou en 1650, le mas de Courniou en 1680, église de Notre-Dame de Courgnou, erigida en parròquia en 1712, Courniou en 1773-74 (mapa de Cassini).
Segon Dauzat e Hamlin, Cornhon ven del nom latin d'òme (gentilici) Cornius, amb lo sufixe -onem,.
An Nòu
thumb|300px|Fuòcs d'artificis de l'An Nòu a Sydney en 2006 L'An Nòu o An Novèl es lo primièr jorn de l'annada e mai lo tèrme designa tanben las fèstas d'aquel primièr jorn de l'an.
Coma tot aniversari d'un calendièr donat, lo jorn de l'an pòt semblar mobil dins un calendièr foncionant amb una autra logica. Per exemple, l'An Nòu del calendièr chinés apareis coma una data mobila dins lo calendièr gregorian.
Diferéncia entre los calendièrs
E mai que los Jorns de l'an tomben pas a la meteissa data d'un calendièr a l'autre, se pòt veire una concordança relativa entre aqueles dels païses temperats. En efèit, aquò que foguèt interpretat coma la « desaparicion » de la vegetacion pendent l'ivèrn e sa renaissença a la prima conduguèt lo mite fòrça espandit de la renaissença ciclica de l'an. Atal un grand nombre de Jorns de l'an son festejats entre lo Solstici d'ivèrn e l'equinocci de prima.
Pasmens, aquò es pas universal.
Se pòt citar per exemple l'Egipte antica, que (alara qu'utilizava un calendièr civil solar) festejavan l'An Nòu tre l'arribada annala de l'aigada del Nil. Aquela aigada es deguda a las pluèjas que tomban luènh en amont (dins los nauts planòls); sa data èra entièrament tributària de fenomèns meteorologics. Pasmens, se passava generalament al meteis periòde.
Egipte antic
En Egipte antic, l'An Nòu èra lo primièr jorn del calendièr, o lo primièr jorn del primièr mes de la sason de l’inondacion de las culturas per Nil : lo I Akhet 1. Lo I Akhet 1 correspondiá simbolicament a l'aigada de Nil, pasmens que foguèt pas totjorn lo cas perque lo calendièr de l'Egipte antic se descalava cada an. Atal, aquela data portava una fòrta idèa de renovum de benastre, l'aigada de Nil essent vitala pels Egipcians perque despausava sus las culturas de limon.
Roma antica
En 46 ab. C., l’emperaire roman Juli Cesar decidiguèt que lo 1 de genièr seriá l'An Nòu. Los Romans dedicavan aquel jorn a Janus, le dieu de las pòrtas e dels començaments. Lo mes de genièr deu son nom a Janus ; aquel aviá doas fàcias, l’una tornejada cap endavant, e l’autre cap en arrièra.
Segon l'etimologia dels meses de setembre (seten mes), octobre (ochen mes), novembre (noven mes) e decembre (detzen mes), l'antic calendièr roman aviá lo mes de març per primièr mes.
Pasmens, amb l'avinament de la Republica, los Romans prenguèron l'abitud de distinguir los ans en indicant lo nom d'un cònsol, lo consulat essent una magistratura que son mandat dura un an. En -153, lo jorn de l'investidura dels cònsols, fin alara fixada lo 15 de març, passèt al 1 de genièr.
Ovidi (-43 Ab. C.; 17 Ap. C. ), dins Los Fastis nos permet de conéisser de costumas romanas per l'An Nòu : un culte èra donat a Janus, dieu de las pòrtas e dels començaments, amb sacrificis d'animals e ofrendas de fruches e de mèl. Se dubrissiá las pòrtas dels temples. Aquel jorn èra considerat coma lo primièr de l'an e se fasiá de vòts, mas se trabalhava, almens simbolicament, en signe de prosperitat economica. Coma èra un jorn fast, los tribunals èran en activitat. Vestits de blanc, los Romans acompanhavan en procession los nòus cònsols de lor demorança al temple de Jupitèr Capitolian.
França
En França, l'An Nòu foguèt pas totjorn lo 1 de genièr : l'An Nòu comença a aquela data dempuèi 1564. Es lo rei Carles IX de França que, dins l'Edicte de Rosselhon del 9 d'agost de 1564, fixa la començança de l’an al 1 de genièr.
Als sègles VI e VII, dins fòrças províncias, l'An Nòu èra lo 1 de març. Jos Carlesmanhe, l’an començava per Nadal. Del temps dels reis capecians, l’an començava lo jorn de Pascas. En consequéncia, los ans èran de longor fòrça variable. Aquel usatge foguèt gaireben general als sègles XII, XIII e fins al mitan del sègle XV segon las províncias. Los genealogistas dels reis de França deurián doncas joglar amb las datas en foncion dels luòcs.
En 1792, lo calendièr republican aboliguèt lo de genièr e faguèt començar l'an lo 1 de vendémiaire.
Euròpa Occidentala
En Occident, es costuma de festejar l'An Nòu amb una taulejada la velha, es a dire lo 31 de decembre: es lo ressopet de Sant Silvèstre. Se manja generalament lo fetge gras e se beu de champanha. A mièjanuèch, cadun se potoneja, a vegadas jol vesc, en se felicitant amb los melhors vòts possibles e en s'engatjant a d'eventualas bonas intencions. Puèi, s'ofrís las estrenas, presents de l'An Nòu.
China
thumb|Fèsta de l'An Nòu chinés En China, cal escriure e lançar sos vòts dins un « arbre de vòts ». Cal alara qu'aquel papièr i demòre tota la serada per que lo vòt se realize. L'An Nòu chinés es tanben festejat per de fuòcs d'artificis espectacloses e d'explosions de petards.
Foucaucourt-sur-Thabas
Foucaucourt-sur-Thabas es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mòsa e la region de Lorena.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Musèu Nacional d'Art d'Azerbaitjan
Lo Musèu Nacional d'Art d'Azerbaitjan (en azèri: Azərbaycan Milli İncəsənət Muzeyi) es un musèu de bères arts situadas dins la capitala de l'Azerbaitjan, de Bakó. Es un dels principals musèus d'art de l'Azerbaitjan. Lo musèu foguèt inaugurat lo 1920. La bastissa es plaçada en un palai neoclassic, que data del 1885. Lo musèu compta amb 60 salas d'exposicion ont se lòtjan la colleccion permanenta e las exposicions temporalas.