cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Francisco Pizarro
La guèrra civila entre conquistadors
Pasmens, lo partiment dei territòris conquistats entraïnèt pauc a pauc de tensions entre Pizarro e Almagro. Carles Quint assaièt d'organizar la region en donant ai dos òmes lo títol de marqués, lo nòrd de l'Empèri a Pizarro e lo sud a Almagro. Mai lei dos òmes revendiquèron la possession de Cusco. La disputa se reglèt per fòrça lo 26 d'abriu de 1538 a la batalha de Las Salinas. Leis « almagristas » e lor cap foguèt estranglat e decapitat per lei venceires. Aquela victòria permetèt a Pizarro de començar l'organizacion de son empèri. I adoptèt lo modèl coloniau espanhòu e assaièt d'atraire d'imigrants per desvolopar l'agricultura. Fondèt tanben de vilas e s'ocupèt fòrça dei trabalhs de construccions de Lima (fondada en 1535). La ciutat venguèt sa capitala. I foguèt assassinat lo 26 de junh de 1541 per un pichon grop de soudats dirigits per Diego de Almagro le jove.
Miranda de Azán
Miranda de Azán es un municipi de la província espanhòla de Salamanca dins la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Arbanats
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Biloxi (lenga)
Lo biloxi es una lenga sioana mòrta que fuguèt parlada dins lo Mississipi, uèi dins los Estats Units. La lenga s'a atudada al sègle XIX.
Labbeville
Labbeville es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Val d'Oise e la region d'Illa de França.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Nòtas
<references group=N/>
Rasac d'Eila
Rasac d'Eila, foneticament [rɒ’ʐa] [‘dɛjlɒ] (Razac-sur-l'Isle en francés) es una comuna d'Occitània, dins la region istorica de Perigòrd, situada dins lo departament de Dordonha de la region de Novela Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
La prononciacion es [rɒ’ʐa] [‘dɛjlɒ]. Las fòrmas ancianas son Razacum e Rezac au segle XIII, Resac en 1312, Rasak en 1348, Turris et aula de Raszak, « chasteu e gleisa de R- », en 1397. Rasac vendriá d'un nom germanic d'òme [latinizat] Radacus (Chantal Tanet e Tristan Hordé) d'un nom latin d'òme Rasius, Ratius, o dau mot gallic ratis, « faugiera » (Dauzat e Rostaing; Delamarre, solament per la propietat de las faugieras), o d'un nom « galloroman » Rhetius (site de las comunas de Dordonha), emb lo sufixe -acum, , , , latinizacion dau sufixe celtic -acon. Rasac èra donc probablament una anciana granda propietat galloromana. Un nom de persona Rhetius, puslèu que Ra-, a l'avantatge, dau tandis, d'explicar la prumiera sillaba de las fòrmas ancianas en Re-, entau coma per los autres Rasac. Eila es lo flume que Rasac ribeja.
Mogarraz
Mogarraz es un municipi de la província espanhòla de Salamanca dins la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Miranda del Castañar
Miranda del Castañar es un municipi de la província espanhòla de Salamanca dins la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
(921) Jovita
(921) Jovita es un asteroïde.
Vergonha (omonimia)
Lo mot vergonha pòt designar:
(922) Schlutia
(922) Schlutia es un asteroïde.
Gigant (mitologia grèga)
drecha|vinheta|[[Dionís combatent un Gigant pendent la Gigantomaquia, detalh d'un peliquè atic de figuras rojas del Pintre de l'Etiopian, descobèrt a Nola, Sègle V AbC., Lovre (París)]] Dins la mitologia grèga, los Gigants (en grèc ancian, « nascut de la Tèrra ») son de creaturas ctonianas eissidas del sang d'Oranos castrat per son filh Cronos e recebut per la Tèrra Maire Gèa. Son caracterizats per una estatura e una fòrça excepcionala.
Representacion(s)
An totes una granda talha mas son pas semblables: son representats amb una aparéncia umana, o amb una coa de sèrp a la plaça de las cambas, o amb una tèsta de leon, o amb una sèrp a la plaça de cada camba.
Primièra generacion de Gigants
Enfants d'Uranos (lo Cèl) e de Gèa (la Tèrra), naquèron amb les Erinias e la Maliadas. Segon una autra version, es Gèa que los auriá engendrats sola, per venjar l'afront fach a sos filh pendent la Titanomaquia. Enfin, una treseana tradicion lor dona Tartar per paire.
Aquestes Gigants intervenon pauc dins la mitologia; aparéisson subretot dins l'episòdi de la Gigantomaquia (o « combat contra los Gigants »), qu'afrontan los dieus.
Autres Gigants
vinheta|Estatua de l'Enceladea a [[Castèth de Versalhas|Versalhas]] Alara que los Gigants de la primièra generacion constituisson un ensems coerent e que las fonts s'acòrdan, aquestes qu'apareguèron enseguida forman une nebulosa disparata, que lo nom de « Gigant » varia segon los autors. Lor aparéncia es alara passa d'èsser obligatòriament monstruosa, e an per sol punt comun amb lors aïnats alunhats sonque lor talha e lor fòrça.
Vaquí unes noms :
Subconscient
Subconscient es un tèrme alara utilizat en psicologia e en psicanalisi per far referéncia a l'inconscient, al feblament conscient o a çò, per se pòt trobar «en dejós de lindal de la consciéncia», qu'aquela darrièra n'i es d'un accés malaïsit o totalament impossible. A l'ora d'ara lo seu usatge es mai utilizat dins lo lengatge corrent que non pas dins lo lexic psicologic o psicanalitic.
Dins los primièrs escrichs de Sigmund Freud, subretot dins unes de los seus primièrs trabalhs prepsicanalitics en francés, lo tèrme foguèt utilizat coma sinonim d'inconscient. Freud abandonèt mai tard aquela denominacion perque se la vesiá coma equivoca.
Monforte de la Sierra
Monforte de la Sierra es un municipi de la província espanhòla de Salamanca dins la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Alvis Saladin
L'Alvis Saladin (FV 601) es un veïcul blindat desvolopat per la companhiá britanica Alvis. Utiliza de pèças eissidas d'autrei veïculs de la seria FV 600 coma lo Saracen, lo Stalwart e lo Salamander. Gràcias a un armament important per un veïcul d'aqueu tipe (canon de 76 mm) e un blindatge relativament espés (32 mm), pòu assegurar de ròtles variats sus lo prat batalhier de la reconoissança au combat. Foguèt fòrça utilizat per lo Reiaume Unit e seis aliats (Oman, Àustralia... etc.) mai conoguèt tanben un succès important a l'exportacion.
Ireland's Call
Ireland's Call es l'imne cantat a la debuta d'una partida internationala de rugbi per Irlanda. I.	Come the day and come the hour Come the power and the glory We have come to answer Our country's call
''Refranh : From the four proud provinces of Ireland Ireland, Ireland Together standing tall Shoulder to shoulder We'll answer Ireland's call
II. From the mighty Glens of Antrim From the rugged hills of Galway From the walls of Limerick And Dublin Bay (al refranh)
III. Hearts of steel And heads unbowing Vowing never to be broken We will fight, until We can fight no more (al refranh)
Economia de Guyana
L'economia de Guyana exibiguèt una moderada creissença economica entre 2001 e 2007, basat en l'expansion dels sectors agricòla e mineracion, l'expansion dels negòcis, un taus d'interès pus realista, un contraròtle mai intens de l'inflacion e lo supòrt contunhat d'organizacions internacionalas. L'economia se recuperèt après las inondacions de 2005.
Dos dels problèmas cronics del país son la pichona quantitat de man d'òbra especializada e las infrastructuras deficientas.
Denton Cooley
Denton Arthur Cooley (nascut lo 22 d'aost de 1920) es un mètge estatsundienc famós per son ròtle pionier dins la cirurgia cardiaca. En particular, foguèt l'autor de la premiera implantacion capitada d'un còr artificiau en 1969.
(924) Toni
(924) Toni es un asteroïde.
David Tecchler
thumb|Teorba de Tecchler, Metropolitan MuseumDavid Tecchler (Augsborg, ca. 1668 – Roma, après 1747) que ho un laütièr qu'anè joen s'establir a Roma.
Enter lo sons intruments mei coneguts ua mandolina soa que pertanh a la colleccion deu Museo degli strumenti musicali dell'Accademia Nazionale di Santa Cecilia e qu'ei sembla estar ua de las purmèras deu tipe "mandolina napolitana" coneguda, ua Teorba o archilaüt conservat acesat peu Metropolitan Museum of Art lo violoncèl deu violoncelista Robert Cohen qui, a despart d'estar un instrument deus grans, es aisit de conéisher per'mor la soa voluta qu'ei un cap uman.
Dieus egipcians per òrdre alfabetic
B
Bastet, Bès
D
Djehoti (Tòt)
H
Her (Òrus)
I
Inpo (Anubis), Isis
M
Maat, Monto
N
Neftis, Nekbet
O
Oadjet, Osiris
P
Ptah
R
Ra
S
Sekhmet, Seth, Sòbec
T
Mitologia egípcia Ægyptisk mytologi
Egipta Mitologio エジプト神話 Egyptische mythologie
Mitologie egipteană Egyptisk mytologi
(923) Herluga
(923) Herluga es un asteroïde.
Monto
200px|thumb|left|Monto Monto qu'ei un diu solar deu cap de haucon de l'Egipte antica. Que ho considerat, mei que mei durant l'Empèri Navèth com un diu guerrièr qui emparava lo faraon dens la soas batalhas.
La ciutat d'origina deu son culta qu'èra Ermontis (dens lo nòme de Tebas) puish, Tebas tanben que practiquè lo son son culte. Lo purmèr faraon de la XIau dinastia (dinastia centrada sus Tebas) que's he aperar Montohetep II justament en aunor d'aqueth diu.
Monleras
Monleras es un municipi de la província espanhòla de Salamanca dins la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Ans 1900
../.. | Ans 1870 | Ans 1880 | Ans 1890 |  Ans 1900 | Ans 1910 | Ans 1920 | Ans 1930 | ../..
Istòria
1908 : violenta explosion (10-15 Mt) en Siberia Centrala que destruguèt 2,000 km² de seuva. L'origina de l'eveniment es pas totalament segura mai sembla d'èsser liada a l'explosion d'un asteroïde ò d'una cometa dins lei jaç inferiors de l'atmosfèra. En causa dei dificultats per agantar la region, ges d'expedicion poguèt i arribar avans 1927. 20px 1909 : tèrratrem de Lambesc (46 mòrts). 1909 : premiera grèva generala de l'administracion francesa. 1909 : fondacion de la vila de Tel Aviv.
Cultura
1904 : dins una discussion amb Émile Bernard (1868-1941, Pau Cesana (1839-1906) expausèt sei reflexions sus un tractament geometric de la natura utilizant lo cilindre ò l'esfèra. De mai, evolucion importanta qu'anava èsser a l'origina dau cubisme, cada plan ò ponch d'un objècte deviá se dirigir vèrs un ponch centrau. thumb|right|[[Fotografia dau Sanctuari d'Al-Askari en 1916.]] 1905 : acabament dei trabalhs decidits per lo chah Nasser al-Din Shah Qajar (1848-1896) dins lo Sanctuari d'Al-Askari (ò Mosqueta d'Aur). Donèron sa fòrma actuala au bastiment ambé la construccion dau dòme d'aur e de l'encencha blava.
Sciéncias e tecnicas
1900 : assai dau premier prototipe de fusiu mitralhaire per l'armada italiana. Pasmens, l'arma aviá mai d'un problema de concepcion e foguèt pas adoptada per leis Italians. Lei Britanics l'assaièron tanben e arribèron a la meteissa conclusion. 1900 : eeclipsi totau de Soleu, visible en un arc de vision que s'estendiá dempuei Porto, Portugau, fins a Elx, província d'Alacant, Espanha. 1900 : invencion de la premiera turbina d'estanci de pression per l'engenhaire Auguste Rateau (1863-1930). A respèct deis autrei modèls de turbinas existents, permetèt d'utilizar de velocitats de rotacion feblas amb de rendements importants. thumb|right|[[Fotografia de Max Planck en 1901.]]
1905 : a partir de la teoria quantica publicada en 1900, Albert Einstein demostrèt lei naturas ondulatoria e corpuscularia de la lutz. Expliquèt tanben lo desplaçament de la lutz per quantitats definidas que foguèron dichs fotons. Enfin, establiguèt l'invariància de la velocitat de propagacion deis ondas electromagneticas. 1905 : publicacion d'una teoria per Daniel Moreau Barringer explicant l'origina dau Meteor Crater per l'impacte d'una meteorita. 1906 : descubèrta dau tresen principi de la termodinamica per Walther Hermann Nernst (1864-1941). 1906 : en matematicas, premiera formulacion dau concèpte d'espaci metric dins la tèsi dau matematician francés René Maurice Fréchet (1878-1973). L'idèa venguèt pauc a pauc una nocion centrala en analisi matematica 1907 : descubèrta dau premier asteroïde troian de Jupitèr, lo futur (588) Achilles. Après doas descubèrtas similaras en 1906 e 1907, l'existéncia dei troians foguèt oficializada per la comunautat scientifica. 1907 : comercializacion dau premier sistèma de fotografia color d'usatge relativament simple : l'Autochrome dei fraires Lumière. Èra una tecnica de fotografia sus placa de veire que necessitava totjorn de temps de pausa lòngs – problema recurrent dei tecnicas de fotografia color dempuei son aparicion en 1861 – e un tractament complèx. De mai, la sensibilitat èra limitada e per generalizar l'usatge de la fotografia color, serà necessari d'esperar l'aparicion dei premiers films color dins lo corrent deis ans 1930 (→ 1935). 1908 : invencion dau premier film fotografic transparent e segur (es a dire sensa nitrocellulòsa) per la companhiá estatsunidenca Kodak. Leugiers e practics, lei films fotografics dominèron la fotografia fins a la generalizacion de la fotografia numerica au començament dau sègle XXI. 1908 : premiera liquefaccion d'èli per lo fisician olandés Heike Kamerlingh Onnes (1853-1926). 1908 : premiera sintèsi d'una matèria plastica transparenta dicha cellofana per lo quimista soís Jacques Edwin Brandenberger (1872-1954). 1908 : desvolopament d'un procès de sintèsi d'amoniac per quimista alemand Fritz Haber (1868-1934). Son metòde foguèt industrializat tre 1909 per BASF. 1909 : depaus de brevet depintant la concepcion dau premier silenciós desvolopat per Hiram Percy Maxim (1869-1936).
1909 : debanament de l'experiéncia de Rutherford (realizada per Hans Geiger e Ernest Marsden). Aguèt un ròtle decisiu dins lo desvolopament dau modèl de l'atòm modèrne car permetèt d'establir l'existéncia dau nuclèu atomic.
1909 : introduccion de la nocion de pH per descriure l'aciditat per Soren Sorensen (1868-1939). 1909 : premiera sintèsi de la baquelita per lo quimista estatsunidenc Leo Baekeland (1863-1944).
Dublin
Dublin (en gaelic irlandés: Baile Átha Cliath; en anglés: Dublin) es la capitala e la pus granda vila d'Irlanda. La vila es situada a proximitat del punt central de la còsta orientala de l’illa d'Irlanda e al centre del Comtat de Dublin. Dublin es la pus granda vila d'Irlanda en importància e en nombre d’abitants dempuèi l'Edat mejana. Es uèi classada a la seisenta-seisena plaça dins l’indèxe de las plaças financiàrias mondialas e ten un taus de desvolopament dels pus fòrt entre las capitalas europèas. , Dublin es lo centre istoric, politic, artistic, cultural, economic e industrial d’Irlanda.
La populacion de la comuna de Dublin era de NaN abitants al recensament de 2022.
Istòria
Una colonia es estada establida dins la region per las Gaels pendent o abans lo sègle 7en, seguits pels vikings. thumb|left|800px|Lo riu Liffey, a Dublin, Irlanda.
(925) Alphonsina
(925) Alphonsina es un asteroïde.
Klaus Iohannis
Klaus Werner Iohannis es lo president actual de Romania.
Vilaflora
Segon la grafia Biloflóuro de Savartés, la prononciacion es normalament.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
Las atestacions ancianas son, per luòc:
Chadurie
Chadurie es una comuna francesa, situada dins lo departament de Charanta e la region de Novela Aquitània.
Toponimia
Las atestacions ancianas son, per lhuec:
Nòtas e referéncias
<references group="N"/>
Hen Wlad Fy Nhadau
Hen Wlad Fy Nhadau (Vièlh país de mis ancestras) es l'imne nacional del País de Galas. I.	Mae hen wlad fy nhadau yn annwyl i mi, Gwlad beirdd a chantorion, enwogion o fri; Ei gwrol ryfelwyr, gwlad garwyr tra mâd, Tros ryddid gollasant eu gwaed.
''Refranh : Gwlad! Gwlad! pleidiol wyf i'm gwlad Tra môr yn fur, i'r bur hoff bau, O bydded i'r hen iaith barhau.
III. Os treisiodd y gelyn fy ngwlad tan ei droed, Mae hen iaith y Cymry mor fyw ag erioed, Ni luddiwyd yr awen gan erchyll law brad, Na thelyn berseiniol fy ngwlad. (al refranh)
Talcy (Iona)
Talcy  es una comuna francesa administrada per lo departament d'Iona de la region de Borgonha.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Nòtas
<references group=N/>
Bujac
Bujac (Bugeat en francés) es una comuna lemosina situada dins lo departament de Corresa e la region de Novela Aquitània, ancianament de Lemosin.
Saint-Ours
Sant-O en arpitan (Saint-Ours en francés) es una comuna arpitana de Savòia, situada dins lo departament de Savòia e la region d'Auvèrnhe Ròse Aups.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Sant Laurenç d'Òlt
Sant Laurenç d'Òlt (Saint-Laurent-d'Olt en francés) es una comuna roergassa situada dins lo departament d'Avairon e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Geografia
vignette|upright=1.6|centre|Comunas a l'entorn.
(927) Ratisbona
(927) Ratisbona es un asteroïde.
Tipe 62
Lo Tipe 62 es un carri leugier chinés desvolopat au començament deis annadas 1960 e intrat en servici en 1963 dins l'armada chinesa. Foguèt creat a partir dau Tipe 59 qu'èra tròp pesuc per operar dins lei regions montanhósas dau sud dau país. Per aquò, foguèt dotat d'un canon de 85 mm e d'un blindatge pus febles. Son sistèma electronic èra tanben mens sofisticat.
Tutelo
La lenga s'a atudada al sègle XIX al Canadà ont los darrièrs tutelos s'assimilèron als cayugas.
Tipe 62
1,500 unitats son estadas produchas fins a 1989. Conoguèron tanben divèrsei modernizacions successivas, especialament au sen de l'armada chinesa. Lo Tipe 62 foguèt utilizat durant la Guèrra de Vietnam e la Guèrra Sinovietnamiana. I subiguèt de pèrdas importantas car son blindatge es tròp feble per arrestar lei tirs de roqueta e de missil. Dempuei aquelei conflictes, lei Tipe 62 son generalament utilizats per la reconoissença, lo sostèn de l'infantariá e la lucha còntra lei veïculs leugiers.
Larchant
Larchant es una comuna francesa, situada dins lo departament de Sèina e Marna e la region d'Illa de França.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Nòtas
<references group=N/>
Monsagro
Monsagro es un municipi de la província espanhòla de Salamanca dins la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Sarrasiet
Sarrasiet (Sarraziet en francés) qu'ei ua comuna gascona de Shalòssa situada dens lo departament de las Lanas e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
La prononciacion qu'ei [sarra'zjet]. Las fòrmas ancianas que son Sarrasier en 1276, Sarrasat (mapa de 1638), Sarrazet (mapa deu començament deu sègle XVIII), Sarrasiet (mapa de 1733).
Per Dauzat e Rostaing, que vien deu gascon sarrasiet, « sesca ».
Segon Negre, citat per Bénédicte Boyrie-Fénié, Sarrasiet qu'ei sus l'arriba dreta de Bas, qui se devesís en dus braç, qui fòrman atau un augar dens aquera isla.
Segon Bénédicte Boyrie-Fénié, la preséncia deu sufixe -et, resultat deu sufixe collectiu latin -etu- (de vegetaus) que va dens lo sens de l'opinion deus autors. Lo borg qu'ei just au dessús, de mei de 50 m, d'aqueth alargament de vath.
Cephalochordata
An notocòrdia, e son ermafroditas.
Es una classa amb doas familhas e tres genres :
Polastron (Gers)
Polastron (Polastron en francés) qu'ei ua comuna occitana de Gasconha situada dens lo departament de Gers e la region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.
Geografia
Comuna situada suus Marcaua entremiei Aush e Samatan. vignette|upright=1.6|centre|Comunas a l'entorn.
Polastron
Segon Dauzat e Rostaing, Polastron que's lo diminutiu en -onem deu latin pullaster, -astra « garia joena »; lo nom que pòt estar un nom de persona o un lòc de neuriment. Segon Negre, Polastron que vengueré deu nom de persona Polastron. Lo nom comun occitan qu'es un tèrme mespresiu « poreton, poret caitiu, pauquet ».
Laurac
Referéncias per autes Laurac. Segon Dauzat, Laurac que veng deu nom gallic d'òme Laurus, dab lo sufixe -acum. Los Féniés non precisan l'origina de Laurus; pr'aquò que'u plaçan dens ua seria de noms qui semblan mei que mei latins. Segon Delamarre, Laurac que veng de *lagurācon > *laurācon, la proprietat deu gallic *Laguros, vengut per evolucion Lauros, latinizat en Laurus (qui assona dambe'u latin laurus « laurèr »), dambe la derivacion en -ācon. *Laguros qu'es fondat suu celtic lagu- « petit, feble ». Cf. Dauzat.
Lòcs e monuments
Architecture civile :
Architecture sacrée :
Erinaceus concolor
Lo Erinaceus concolor, Eriç d'Euròpa orientala, es un pichon mamifèr omnivòr, un eriç de la familha dels Erinaceids, fòrça pròche de l'eriç europèu que se'n destria per una taca blanca sul pitre.
== Lista de las sosespècias ==
Museo degli strumenti musicali (Florença)
|thumb|Los violoncelsLo Museo degli strumenti musicali de Florença que presenta ua colleccion qui ho per ua grana partida la deu Conservatorio Luigi Cherubini e d'on mantuas pèças e provienen de las colleccions deus Medici e e Lorena.
Que s'i pòt atau véder çò que demora deu quintet de Stradivarius auhèrt a Duc Ferdinando de' Medici (un vriulon, un vriulon alto, un exemplar execpionau d'un vriulon tenor, un violoncèl, lo purmèr vriulon, Lo Toscan siant estat panat e crubat mes per e entà l'Accademia Nazionale di Santa Cecilia, qu'ei adara acesat peu Museo degli strumenti musicali dell'Accademia Nazionale di Santa Cecilia). Que costejan un violoncèl de Nicolo Amati e tanben un clavecin de Bartolomeo Cristofori (l'inventor deu pianoforte que vadore lo piano).
Bellavilliers
Bellavilliers es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Orne e la region de la Bassa Normandia.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
San Luis
San Luis (lo nom espanhòl per Sant Loís) es una vila frontaliera americana situada dins lo sud-oèst del Comtat de Yuma de l'estat d'Arizòna. Confronta San Luis Río Colorado, una vila de l'estat mexicana de Sonora.
thumb|left|240px
Saint-Claude-de-Diray
Saint-Claude-de-Diray es una comuna francesa, situada dins lo departament de Loir e Char e la region dau Centre.
(928) Hildrun
(928) Hildrun es un asteroïde.
Orbais-l'Abbaye
Orbais-l'Abbaye es una comuna francesa, situada dins lo departament de Marna e la region de Champanha-Ardena.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Lo nom Orbais ven del germanique *ur-bach "ruisseau".
Le nom Orbais vient du germanique *ur-bach "ruisseau".
Soyers
Soyers es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Nauta Marna e la region de Champanha-Ardena.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Lo passat monastique de Soyers es de tant mai malaisit a reconstituer que lo toponyme del prieuré vària segon las epòcas e las circonstàncias : Prieuré de Laferté-sus-Amance o Prieuré de Soyers... Segon lo abbé Foissey, i aguèt fondat entre 1136 e 1201, data #que li fasiá a el partida sièis prieurés en dependent de la abbaye de Luxeuil confirmats per l'emperaire Philippe de Souabe. Lo prieuré i aviá designat alternativement pels toponymes dels dos pòbles vesins, fa pro excepcional #que pòt pas s'explicar verdaderament que per l'existéncia parallela de tèrras e d'intradas dins los dos pòbles... O per un desplaçament istoric.
Le passé monastique de Soyers est d'autant plus difficile à reconstituer que le toponyme du prieuré varie selon les époques et les circonstances : Prieuré de Laferté-sur-Amance ou Prieuré de Soyers... Selon l'abbé Foissey, il fut fondé entre 1136 et 1201, date à laquelle il faisait partie des six prieurés dépendant de l'abbaye de Luxeuil confirmés par l'empereur Philippe de Souabe. Le prieuré était désigné alternativement par les toponymes des deux villages voisins, fait assez exceptionnel qui ne peut s'expliquer vraiment que par l'existence parallèle de terres et de revenus dans les deux villages... ou par un déplacement historique.
Ahmet Necdet Sezer
Ahmet Necdet Sezer (n.1941) foguèt president de Turquia entre 2000 e 2007.
(929) Algunde
(929) Algunde es un asteroïde.
Dick Sittig
Dick Sittig es un conegut actor American de comèdias del cinèma.
Antiquitat
L'Antiquitat o l'Edat Antica es lo primièr periòde de l'Istòria ; comença amb l'invencion de l'escritura. Pasmens, dins lo cas d'Egipte per exemple, las darrièras descobèrtas mòstran qu'aquela invencion correspond pas totjorn a una rompedura dins los autres domenis de la civilizacion. L'emplec de l'escritura favoriza l'aparicion de l'estat; çaquelà se coneisson d'estats sens escritura coma l'Empèri inca, e dins lo cas d'Egipte, l'invencion de l'escritura es un procèssus que se pòt seguir a travers l'estilizacion progressiva dels pictogramas dels vases del millenni IV.
Las primièras civilizacions de l'Antiquitat espeliguèron vers 3000 abans N.S. gràcias a de condicions favorablas coma lo cambiament climatic consecutiu a la fin del darrièr periòde glaciari, que permetèt l'invencion de l'agricultura ; pus precisament las anam trobar dins de regions coma Mesopotamia e Egipte, ont los flumes permeton d'asagar. Aquò fai del Pròche Orient e del Bacin Mediterranèu un grand fogal de civilizacions, amb en mai de la civilizacion egipciana que floriguèt tres mila ans, Sumèr, Babilònia, los empèris assirian e itita, los fenicians e los ebrieus, Grècia e Roma.
D'autres fogals de civilizacion foguèron lo d'Indus, que se coneis plan mal, e de sègles daprès las civilizacions d'Índia e de China. Se remèrca qu'en Mesopotamia coma en Egipte, en China e en Índia, la naissença de l'Estat es ligada a la necessitat d'una autoritat fòrta per l'organizacion de l'asagatge. D'unes pensan quitament que l'Estat nasquèt d'aquela necessitat : aquela ipotèsi se sona ipotèsi idraulica de la naissença de l'Estat; mas es rebutada pels istorians serioses.
Montejo
Montejo es un municipi de la província espanhòla de Salamanca dins la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Ribanhac
Ribanhac (Ribagnac en francés), es una comuna d'Occitània, dins la region istorica de Perigòrd, administrada per lo departament de Dordonha de la region de Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
La prononciacion es [riba’ɲa]. Lo nom es atestat Ribanac al sègle XII.
Ribanhac vendriá d'un nom [latin] d'òme, Ripanus, vengut de l'adjectiu ripanus, « abitant de Ripa, vila del sud de l'Espanha » (Chantal Tanet et Tristan Hordé), o de Ripanius (site de las comunas de Dordonha), lo tot emb lo sufixe -acum, , latinizacion del sufixe celtic -acon.
Manonville
Manonville es una comuna francesa, situada dins lo departament de Meurthe e Mosèla e la region de Lorena.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Aiçò èra antany una dependéncia del diocèse de Toul. Louis XI rei de França, autoriza lo sieu conselhièr dins lo país d"Anjau a recebre "la fe e hommaige" de Jeanne de Manonville (filha de Jean e de Allarde de Chambley),veusa de Jean de Beauvau (1421 - 1468) pel castèl de Rorthey.
C'était jadis une dépendance du diocèse de Toul. Louis XI roi de France, autorise son conseiller au pays d"Anjou à recevoir "les foi et hommaige" de Jeanne de Manonville (fille de Jean et de Allarde de Chambley),veuve de Jean de Beauvau (1421 - 1468) pour le château de Rorthey.
Economia
En realitat, existís pas una sola definicion de l'economia, mas mai d'una.
Etimologia
A l'origina, le tèrme economic ven del grèc , oikos (ostal) e , nómos (administrar) que signica «l'art d'administrar plan un ostal, d'administrar los bens d'un particular o de l'Estat». Se pòt alara definir coma un art de viure amb sos pròches e son environament.
Articles connèxes
<div class="reflist references-column-count references-column-count-3" style="column-count: 3; -moz-column-count: 3; -webkit-column-count: 3; list-style-type:decimal;">
Al Capone
Alphonse Gabriel Capone, mai conegut coma Al Capone (Brooklyn, Nòva York, 17 de genièr de 1899 – Palm Island, Florida, 25 de genièr de 1947) foguèt un gangstèr american.
Poullaouen
en breton (Poullaouen en francés) es una comuna bretona, situada dins lo departament de Finistèrra e la region de Bretanha.
Geografia
thumb|left|[[Pyromorphite (chlorophosphate De plomb) amassada en la mina de Poullaouen]] thumb|left|Çò [[Aulne En aval de la confluence amb lo Squiriou]] thumb|left|Vièlh pont sul [[Aulne en datant del Mièja Edat (Pont-ar-Gorret)]] Poullaouen es una municipalitat situada a una trentena de km al sud-es de Morlaix e a una desena de km a penas al nòrd de Carhaix entre los monts de Arrée al nòrd e los montanhas al sud. La municipalitat es limitrophe al nòrd-oèst de Locmaria-Berrien, al sud-oèst de Plounévézel, al sud-oèst de Plouyé. Lo bourg a situat sus un tuc cap a 160 mètres d'altitud, mas lo ponch mai elevat del finage communal es a 282 mètres, lo ponch çò de mès de bas a 144 mètres.
« Poullaouen Es un triste país ont plòu dètz mes de l'an » a escrich l'escrivan Edmond About. Même si le climat breton est humide, cette affirmation est heureusement exagérée!
Istòria
thumb|left|Stèle funéraire armoricaine
Periòde Predinastic egipcian
Lo periòde predinastic qu'ei ua division de l'istòria de l'Egipte antica qui precedeish l'Empèri ancian (que comença a l'entorn de -3000). Qu'ei un temps mau documentat de quan l'escritura ieroglifica n'èra pas autant acabada com ac hore a partir de l'Empèri Ancian ; los ieroglifs d'aqueth temps que son mei que mei figuratius, au contre deu sistèma seguent qui establí ua associacion de signes fonetics dab determinatius figuratius ; atau, quan trovam un nom d'aqueth temps, com per exemple un haucon (simbèu d'un faraon e deu diu Òrus) e un escorpion, que podem designar lo rei com estan Òrus Escorpion, mes en bèth pausà'ns la question de saber s'ac cau prononciar dab las pauralas mei tardièras en egipcian ieroglific o se lo document e'nse balha pas sonque ua significat (aquiu la titulatura totemica). Lo periòde predinastic que mescla los 2000 ans qui precedeishen l'Empèri Ancian (un periòde preïstoric) dab las dus cents annadas de periòde protodinastic (qui n'avem de testimoniatges istorics grafics, quitament se son de mau interpretar). Lo periòde predinastic qu'ei un temps qui precedeish l'unificacion egipciana. Que i avèva un reiaume de Baisha Egipte e tres de Hauta Egipte. L'unificacion de la Baisha e Hauta Egipte, hèita peu rei Narmer (tanben conegut com Nemes) que marca la fin d'aqueth periòde. Lo rei d'aqueh (com Òrus Escorpion) temps que son generaument amassats dens la dinastia 0.
Véder:
Sant Estève deis Òrgues
Sant Estève deis Òrgues (Saint-Étienne-les-Orgues en francés) es una comuna provençala, situada dins lo departament deis Aups d'Auta Provença e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur.
Geografia
Lo vilatge a situat al pè de la montanha de Lure, a 687 m d'altitud e a una desena de quilomètres al nòrd de Forcalquier.
Lo ponch culminant de la municipalitat es çò senhal de Lure (1827 m). Lo sentier de grand randonnée GR 6 passa sus la comuna.
La vipère de Orsini es presenta en la comuna.
Le village est situé au pied de la montagne de Lure, à 687 m d’altitude et à une dizaine de kilomètres au nord de Forcalquier.
Le point culminant de la commune est le signal de Lure (1827 m). Le sentier de grande randonnée GR 6 passe sur la commune.
La vipère d'Orsini est présente dans la commune.
Comunas vesinas
400px|left|Distanças e posicion relativa
Setif
Setif (ⵣⵟⵉⴼ Zḍif en berbèr, سطيف‎ en arabi) es una vila del nòrd-èst d'Argeria e capluòc de la vilaia de Setif. Es una de las vilas mai importantas d'Argeria e sovent considerada coma la capitala comerciala del país. Situada al sud de la Pichona Cabilia, a 217 km a l'èst-sud-èst d'Argièr, a 60 km a l'es-nòrd-èst de Bordj Bou Arreridj, a 225 km a l'oèst-sud-oèst de Annaba e a 109 km a l'oèst de Constantina, la vila culmina a 1 100 m d'altitud.
La region fasiá part de l'ancian reialme berbèr de Numidia durant l'Antiquitat, puèi, ven la capitala de la Mauretània setifiana jos l'empèri roman, abans de passar jos contraròtle arabo-musulman al sègle VII.
La vila es considerada coma l'origina de las manifestacions de l’8 de mai de 1945 e dels massacres que seguís; aqueles eveniments essent lo preludi a la Guèrra d'Argeria.
Winnebago
Lo winnebago es una lenga sioana parlada a Wisconsin e a Nebraska, als Estats Units.
(930) Westphalia
(930) Westphalia es un asteroïde.
Sent Estève de l'Ome
Sent Estève de l'Ome (Saint-Étienne-de-l'Olm en francés) es una comuna lengadociana situada dins lo departament de Gard e la region d', ancianament de Lengadòc-Rosselhon.
(931) Whittemora
(931) Whittemora es un asteroïde.
Erinaceus roumanicus
Erinaceus roumanicus es un pichon mamifèr omnivòr de la familha dels Erinaceids.
== Lista de las sosespècias ==
Bellefosse
Bellefosse en alemannisch (Bellefosse en francés) es una comuna francesa del departament del Bas Ren e de la region del Grand Èst.
Geografia
thumb|left|Un vilatge de montanha environada de pâturages thumb|Dels pâturages a la reünion del pòble Lo vilatge a situat sus una terrassa d'altitud sul vessant Oèst del massís del Camp del Fuòc en la vallée de la Bruche. A dominat per las ruïnes del castèl de la Ròca.
thumb|left|Un village de montagne entouré de pâturages thumb|Des pâturages au sommet du village Le village est situé sur une terrasse d'altitude sur le versant Ouest du massif du Champ du Feu dans la vallée de la Bruche. Il est dominé par les ruines du château de la Roche.
Istòria
Bellefosse Fa partida de l'anciana distincion del Ban de la Ròca. Lo pòble a citat l'an 1434 (Belfus). Se dénombre 25 ostals l'an 1578 (Belfos). Lo 1 en abril 1974, fusiona amb Waldersbach e Belmont, de contunh en 1975, amb Fouday per formar lo Ban-de-la-Ròca. Lo 1er en genièr 1992, Bellefosse a restablit.
Bellefosse fait partie de l'ancienne seigneurie du Ban de la Roche. Le village est cité en 1434 (Belfus). On dénombre 25 maisons en 1578 (Belfos). Le 1 avril 1974, il fusionne avec Waldersbach et Belmont, puis en 1975, avec Fouday pour former le Ban-de-la-Roche. Le janvier 1992, Bellefosse est rétablie.
Montemayor del Río
Montemayor del Río es un municipi de la província espanhòla de Salamanca dins la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Familha (parentala)
thumb|right|La familha dau rèi [[Felip V d'Espanha|Felip V.]]
Lo linhatge, lo clan e la tribú
Tres tèrmes de basa permèton de definir lei diferents sistèmas de parentat presents dins la màger part dei societats : lo linhatge, lo clan e la tribú. Lo linhatge es lo grop d'individús que descendon d'un meteis rèire comun. De còps, un linhatge pòt èsser despartit entre de brancas multiplas e, dins certanei societats, pòt èsser fòrça estendut. Per exemple, es possible de remontar fins a la 8, la 9 ò la 10 generacion e conéisser fòrça collateraus dins leis autrei brancas d'un meteis linhatge.
Lo clan es un grop d'individús que dison descendre d'un meteis rèire comun e mai s'es pas possible d'identificar tota l'aubre genealogic. Dins certanei cas, l'existéncia d'aqueu rèire es fòrça ipotetica (eròi legendari, dieu...). Aqueleis individús son generalament liats entre elei per de tradicions comunas (rites, tabós, restriccions alimentàrias...) ò per de simbòls comuns (patronim, totèm, sepultura familhala...).
La tribú recampa mai d'un clan e si definís en partida per son territòri. Es generalament una estructura mens fòrta car son organizacion e son mantenement despendon d'elements exteriors a la familha coma la politica ò l'economia. Frequentament, s'utiliza lo tèrme « clan » per definir una populacion vivent sus un territòri donat onte de clans càmbian de fremas entre elei. Pasmens, aquela utilizacion es scientificament abusiva.
Lei rapòrts familhaus elementaris
Dins l'exemple aicí dessota, son representats totei lei rapòrts familhaus elementaris dins una familha tipe. Dins la realitat, s'obsèrva de segur fòrça variacions.
Per rendre còmpte d'aquela estructura fondamentala, existís dos tipes de sistèma d'apelacions dei parents. Lo sistèma « descriptiu » depinta la situacion e la posicion deis individús. Es aqueu en vigor dins la societat occitana. Per ieu, « egò », n'ai qu'un paire e, donc, lo mot « paire » definís unicament mon paire. En revènge, pòdi aver mai d'un oncle car totei lei fraires e lei sòrres de mon paire e de ma maire son, a respècte d'ieu, a la meteissa posicion. Lei sistèmas « classificatòris » classan lei personas segon una apelacion qu'es pas necessiàrament basada sus sa posicion a respècte d'ieu. Per exemple, dins certanei tribús, mon paire e lo fraire de mon paire son considerats coma mon paire. Utilizi lo mot « paire » per m'adreiçar a elei e dèvi adoptar la meteissa conducha amb lei dos. En certanei societats regardadas per de sistèmas classificatòris, es tanben possible de considerar que lei fraires de sa maire son tanben mei maires.
Dins lei dos tipes de sistèma, lo genitor es rarament reconegut per la societat. Aquò es verai dins lei societats classificatòrias onte la multiplicitat dau nombre de paires fa que totei lei paires pòdon pas èsser lo genitor d'un enfant donat. Pasmens, es tanben lo cas dins mai d'una societat descriptiva. Ansin, dins la societat occitana, s'aplica un vièlh principi dau drech roman que dispausa que « Pater is est quem justae nuptiae demostrant ».
Lei sistèmas matrilinear, patrilinear e multilinear
La natura matrilineara ò patrilineara dau sistèma familhau s'obsèrva en estudiant l'organizacion dau linhatge sus plusors generacions. Dins lo sistèma matrilineara, la filha demòra dins son ostau. Aquò li permet de gardar son clan e son nom e de transmetre son nom, son clan e sei bens a seis enfants. Generalament, un de sei fraires es considerat coma lo paire de seis enfants. Regardant lo genitor, dos cas principaus existisson. Dins lo pus simple, quita l'ostau de la maire, sovent avans la naissença. Dins lo segond, dich « matrilocau », lo genitor rèsta dins l'ostau de la maire dins una situacion d'estrangier ò de prince-consòrt. Existís un tresen cas qu'es dich « patrilocau » : la maire va viure dins l'ostau dau paire. Pasmens, en causa dei complicacions regardant la succession, aquò es fòrça rar.
Lo sistèma patrilinear es similar amb d'adaptacions liadas au sèxe dei dos membres dau pareu. Es lo paire que transmet son nom, son clan e sei bens a seis enfants. Dins lei sistèmas multilinears, totei lei brancas de la familha son consideradas coma egalas. Ansin, en Occitània, totei mei grands son mei grands e reçauprai sei bens d'una meteissa maniera. Pasmens, si fau nòtar qu'en Occitània, la transmission dau nom d'ostau a luòc de paire en fiu. Lo sistèma familhau occitan es donc dich multilinear de preferéncia patrilineara.
Lei drechs e deures au sen de la familha
Un sistèma de drechs e d'obligacion lia lei diferents membres d'una meteissa familha ò, pus largament, d'un meteis clan. Aquelei drechs e deures son fòrça variats e despendon fòrça dau tipe de sistèma e de la cultura locala. Pòdon comprendre d'obligacions de cortesiá, de respècte, d'ajuda, de proteccion ò d'obeïssença. De règlas determinan tanben la transmission dei bens ais enfants a la mòrt dei parents.
Entre dos membres d'una meteissa familha, lei rapòrts individuaus son tanben fòrça diversificats : autoritat, respècte, somission, cooperacion, afeccion, agressivitat, jòc, galejada... En generau, lei rapòrts son « seriós » (autoritat, educacion...) entre lei parents e leis enfants. Pasmens, dins lei societats agricòlas, l'autoritat es frequentament tenguda per lo grand ò la granda e lei rapòrts seriós alora s'establisson entre lei grands e lei felens. Dins la societat occitana modèrna, la relacion seriosa es ansin sovent establida entre lei parents e leis enfants e, totjorn dins lo cas pus generau, lei grands e lei felens e leis oncles e lei nebòts an de relacions d'afeccion. Un exemple de relacion de còps agressiva es aqueu de la relacion entre un enfant e sa bèlamaire.
Lei foncions de basa dau maridatge
Lo maridatge a per foncion fondamentala de liar dos linhatges ò doas familhas qu'an pas de liames. Dins la màger dei societats, es la frema qu'assegura la liason entre aquelei doas familhas ò aquelei dos linhatges. Tèn lo ròtle de liame sociau que recampa dins una meteissa societat lei linhatges diferents. Pòt alora èsser l'objècte de cambis, d'una maniera quasi identica a la moneda dins lei rapòrts economics. Dins lei societats que practican aquelei cambis, cambiar de fremas permet d'entretenir de rapòrts sociaus coma cambiar de sòus permet de mantenir de relacions economicas. Dins mai d'una region, un cambi de fremas pòt egalament èsser compensat per un cambi de bens.
Dins aquelei societats, lo ròtle de la frema es donc liat a l'exogamia. L'òme es obligat de trobar una companha dins un linhatge exterior per establir de rapòrts amb d'autrei linhatges. Aquò permet tanben de respòndre au tabó de l'incèste. D'efiech, l'exogamia permet pas totjorn de protegir leis èssers umans còntra lei problemas causats per la consanguinitat. En revènge, permet d'establir de liames de solidaritat amb au mens un autre linhatge.
Per resòuvre la question de l'incèste, mai d'una societat a adoptat de lèis qu'enebisson estrictament lo maridatge entre membre d'un meteis linhatge. En revènge, aquò empacha pas l'existéncia de maridatges « recomandats » amb de membres dau clan. Lo cas pus conegut pertòca lo maridatge entre cosins crosats qu'es frequent dins mai d'una societat. Dins d'autrei societats, a la mòrt dau conjunt, lo subrevivent esposa lo fraire ò la sòrre de son conjunt defuntat. Aquò permet de mantenir lei liames entre lei linhatges.
La natura deis espós
Dins fòrça societats, lo maridatge deis enfants es organizat per lei parents ò per lei grands, generalament en foncion deis interès dau linhatge. Dins un nombre creissent de societats, lei dos espós son liures de si chausir mutualament. De situacions intermediàrias existisson amb una chausida iniciala realizada per lei parents e un drech, mai ò mens efectiu, per leis enfants de refusar lo conjunt selectionnat. Pasmens, quin que sieche lo tipe de societat, la chausida de l'espós es circonscricha per leis estructuras e lei costumas socialas. En particular, tènon un ròtle decisiu lei grops professionaus, l'estratificacion sociala e la proximitat geografica.
« L'omogamia » significa esposar son semblabla. Un autre tèrme frequent en matèria de maridatge es « endogamia » que significa si maridar au sen de son grop sociau. L'omogamia geografica es la pus frequenta per de rasons practicas. Pasmens, leis omogamias sociala e culturala son tanben pron desvolopadas coma va mòstra lo nombre fòrça important de maridatges entre individús d'una meteissa categoria socioprofessionala. Dins lei societats de maridatge organizat, aquò s'explica per la presa en còmpte deis interès dau linhatge dins lei negociacions. Lei familhas pus importantas son sovent pauc desirosas de conclure una « mesaliança ». En lei societats liuras, aquò s'explica per lo fach que la màger part dei rescòntres an luòc durant d'eveniments sociaus (trabalh, estudis, relacions d'enfança, relacions de vesinatge...) qu'implican de personas d'estatuts similars.
Lo sèxe e lo maridatge
En mai d'una societat, si fau nòtar l'importància de la question de la virginitat deis espós, especialament aquela de la frema. Pasmens, dins lei fachs, aqueu principi es pas totjorn ben respectat. Per exemple, en França dins leis ans 1960, una enquista aviá conclut que 80% deis estatjants consideravan la virginitat avans lo maridatge coma una vertut importanta. Òr, la meteissa enquista aviá mostrat que solament 40% a 50% dei Francesas reconoissián èsser encara verges lo jorn de la ceremònia. Lei règlas de conducha morala fixadas per una societat son donc pas automaticament traduchas en practicas socialas, compres au sen de la familha. De mai, la virginitat avans lo maridatge es pas una nòrma presenta dins totei lei societats. En certanei regions, au contrari, la libertat sexuala dei joves es quasi totala avans lo maridatge.
En revènge, dins la màger part dei societats, lei relacions sexualas en defòra dau maridatge son normalament enebidas. De segur, d'excepcions existisson. Per exemple, èra lo cas dins la ciutat-estat d'Esparta onte, amb l'acòrdi de son marit, una frema podiá aver de relacions sexualas amb un autre òme en vista d'aver un enfant pus fòrt. Pasmens, mai d'una societat condamna l'adultèri car menaça lei liames establits entre lei linhatges regardats per lo maridatge. En particular, pausa de questions sus la legitimitat deis enfants e, donc, sus la succession e l'eiretatge. Lei « bastards », enfants eissits de relacions consideradas coma illegitims, son l'objècte de discriminacions dins mai d'un país.
Lei relacions sexualas dins lo quadre dau maridatge implican pas necessiàrament doas personas. D'efiech, la monogamia e la poligamia son doas tradicions fòrça frequentas. La poliandria existís tanben mai es un fenomèn pus rar. Certanei societats an tanben institucionalizat l'omosexualitat. Enfin, dins lei societats aguent instituit un destriament entre lei nocions de paire e de genitor, la nocion d'adultèri es normalament inexistenta.
Lei familhas indivisa, soca e conjugala
Li a tres tipes fondamentaus de cellulas familhalas que son illustrats per lei tres esquèmas aiçí dessota :
La familha « indivisa » (ò familha « estenduda ») comprèn dos grands, seis enfants maridats e sei felens eissits d'aqueleis unions. Totei aquelei gents vivon ensemble per oposicion a la « parentèla » qu'es lo grop dei gents liats entre elei per lo sang. Lo « grop domestic » designa l'ensemble constituit per la familha indivisa e per lei domestics eventuaus que vivon dins la familha. La familha « soca » es pus reducha. Comprèn tres a quatre generacions mai amb un pareu unic a cada generacion. Dins aqueu sistèma, la màger part deis enfants maridats quitan l'ostau familhau. Enfin, la familha conjugala es la pus pichona. Modèl predominant en Occitània, es compausada dei parents e deis enfants pas encara maridats.
Dins lo premier cas, la familha es nombrosa car pòt aisament contenir un vintenau d'individús. Lei dos grands li son unics. Dins lei generacions seguentas, lei parents son d'enfants dei grands qu'an agut d'enfants. A cada generacion, mai d'un individú ocupa donc una meteissa posicion de paire, de maire, d'oncle ò de tanta. Dins la darriera, totei leis enfants son tanben fraires, sòrres, cosins, nebòts ò felens d'un autre membre de la familha. Dins un tau quadre, la familha conjugala presentada dins lo tresen cas existís gaire. D'efiech, lei liames d'un enfant amb son paire son quasi identics amb aqueleis entretenguts amb son oncle. De mai, si lei generacions si cavaucan, es possible d'observar de situacions onte leis enfants de la tresena e de la quatrena generacion ocupan de posicions similaras au sen de la familha.