cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Faissisme
Una politica expansionista
Considerant la nacion coma un organisme aguent besonh de plaça e de ressorsas per se desvolopar e defugir lo declin, lei regims faissistas consideran la constitucion e la defensa d'un « Empèri » coma una causa importanta per assegurar la grandor de la Nacion. Per exemple, se pòdon citar lo projècte de renaissença de la « Roma Imperiala », de conquista dau Lebensraum alemand per i fondar un « Reich de Mila Ans » ò de constitucion d'una Granda Croàcia.
Pasmens, per lo faissisme, la formacion d'un empèri es pas unicament un objectiu. D'efiech, es tanben un mejan de permet de renfòrçar l'unitat de la nacion, de transcendir lei divisions e de resòuvre lei problemas economics gràcias ai politicas d'armament. De mai, la guèrra es tanben vista coma un revelator dau coratge e dei vertuts dau pòble, çò que permet de mesurar la vigor d'una nacion.
Un dirigisme economic en collaboracion amb la borgesiá
thumb|right|[[Fotografia d'Adolf Hitler e de Gustav Krupp, important industriau alemand, en 1940.]]
La necessitat de desvolopar la grandor de la nacion e de preparar la guèrra menèt lei regims faissistas a l'adopcion d'una politica economica mesclant dirigisme, autarquia e capitalisme regulat. D'efiech, l'Estat faissista esitèt pas d'intervenir dins leis afaires economics intèrnes per sostenir lei sectors industriaus ò agricòlas jutjats prioritaris (siderurgia, quimia, transpòrt, agricultura...). Itàlia foguèt probablament pus activa dins aqueu domeni car son teissut industriau èra pus feble qu'aqueu d'Alemanha.
Per aquò, una politica sociala foguèt adoptada per eliminar lo caumatge de massa e assegurar un emplec segur ais obriers. En cambi, lo patronat poguèt impausar de reduccions salarialas importantas e son poder economic foguèt renfòrçat amb l'enebiment dei sindicats e l'enquadrament dau proletariat per d'organizacions faissistas fidèlas au govèrn. Ansin, lo periòde faissista favorizèt la creissença de mai d'una companhiá e la borgesiá contestèt gaire la demenicion de son ròtle politic. De son caire, lei classas mejanas perdiguèron egalament una partida de sei revenguts mai poguèron obtenir una promoccion sociala gràcias au partit.
Au finau, lo bilanç economic italian e alemand a la fin deis ans 1930 es pas negligible car permetèt lo redreiçament productiu dei dos país. Ansin, la produccion italian doblèt entre 1922 e 1938 maugrat lo mantenement d'una dependéncia fòrta ais importacions. En Alemanha, maugrat l'afondrament deis ans 1930-1932, la produccion aumentèt de 33% entre 1928 e 1937. Aquò permetèt ansin d'eliminar lo caumatge e assegurèt una popularitat vertadiera ai regims faissistas, especialament en Alemanha onte lo nazisme subrevisquèt aisament fins a la desfacha de 1945.
Lo principi dau cap
Lo faissisme es un sistèma fòrça ierarquizat gràcias au principi dau cap (ò principi d'autoritat). D'efiech, lo foncionament de seis institucions es assegurat per un ensemble de caps que recebon una autoritat absoluda sus un domeni donat. Contestar aquela autoritat es enebit e, de còps, considerat coma una traïson. Aqueu principi se tròba, per exemple, exprimida dins la devisa dei SS « Mon onor es dich fidelitat ». Lei caracteristicas principalas deis institucions e organizacions faissistas son donc sa militarizacion e son centralisme.
A la cima dau sistèma, lo cap suprèm es donc un menaire dotat de poders quasi absoluts. Mussolini èra ansin unicament responsable davant lo rèi d'Itàlia e Hitler èra ritualament elegit per lo Reichstag totei lei quatre ans coma Reichführer dotat dei plens poders. Per sostenir e legitimar son poder, lei caps faissistas son donc ajudats per una propaganda intensa que permet de desvolopar una mistica dau cap e lo mite de son infalhibilitat. Dins mai d'un cas, lei caps de regim faissista recebèron pereu de títols prestigiós.
Lo sistèma repressiu
thumb|right|Rapòrt de la [[Gestapo a prepaus d'individús sospichats d'omosexualitat.]]
Per mantenir l'unitat dau pòble, la repression es una necessitat dei regims faissistas. Per aquò, totei leis estats faissistas se dotèron de polícias politicas fòrça importantas (Gestapo, OVRA...). Leis enemics designats de la nacion foguèron principalament lei comunistas, lei raças ò pòbles enemics (judieus...) e leis individús considerats coma « desviants », una categoria larga gropant lei criminaus condamnats, leis omosexuaus ò certanei minoritats religiosas. La repression permetiá tanben de mantenir en plaça lo rèsta de la societat que voliá pas èsser associat amb lei grops visats. Lei mejans utilizats foguèron donc fòrça variats anant de la marginalizacion sociala a l'assassinat. L'arrestacion e l'exili foguèron tanben de mesuras frequentas còntra leis adversaris dau regim.
Especificitats dau nazisme
A respècte deis autrei regims faissistas, lo nazisme d'Adolf Hitler presenta d'especificitats importantas en causa de la primautat pus importanta donada a la question raciala a ai liames personaus per lo Führer. Lo Tresen Reich organizèt ansin una politica d'exterminacion industriala dei populacions enemigas afin de liberar lei territòris revendicats per la « raça superiora germanica ». De mejans importants foguèron atribuïts a aqueu projècte amb la constitucion d'un sistèma complèx permetent d'esplechar aquela man d'òbra avans de l'eliminar. Lei judieus, lei Polonés e lei Sovietics ne'n foguèron lei victimas principalas. Franc de Croàcia qu'assaièt d'exterminar lei catolics, lei comunistas e una partida dei Sèrbes, un tal acarnament se tròba pas dins leis autrei regims faissistas.
Una autra particularitat dau nazisme es la lucha entre lei diferents còrs e entitats au servici d'Adolf Hitler (Wehrmarcht, Gestapo, SS, partit, ministèris...). En Itàlia, Mussolini contunièt de fisar de responsabilitats importantas a son estructura administrativa, probablament car voliá limitat lo poder de sei fidèus. En Alemanha, Hitler preferiguèt recompensar l'iniciativa, çò qu'entraïnèt de conflictes permanents entre institucions e permetèt a la SS menada per Heinrich Himmler e Reinhard Heydrich d'estendre son influéncia sus la societat. Pauc a pauc, l'organizacion dispausèt d'un ensemble d'usinas pròpris, de fòrças armadas distintas e comencèt d'organizar la colonizacion de l'Èst d'Euròpa. Se preocupèt tanben dei questions de puretat raciala e aguèt un ròtle major dins l'exterminacion dei judieus. Sensa equivalent, aqueu sistèma, dich « Estat-SS » per certaneis istòrians, favorizèt l'emergéncia d'un fanatisme basat sus una obeïssença absoluda ais òrdres d'Hitler.
Diferéncias amb leis autrei regimes autoritaris dau periòde
Un emplec abusiu dau tèrme « faissista » consistís a l'aplicar a totei lei corrents de l'extrèma drecha, mentre que lo faissisme es solament un corrent istoric ben precís d'extrèma drecha. Un autre usatge abusiu es de qualificar de « faissista » tota persona, movement ò actitud supausats autoritaris, e mai s'an pas cap de relacion amb lo faissisme istoric. Ansin « faissista » e « faissisme » son una etiqueta plan frequenta per disqualificar un adversari quin que siegue dins la vida politica. Aquel biais retoric se sarra de la reductio ad hitlerum.
Lei confusions son nombrosas amb lei regims autoritaris fondats sus lei fòrças militaras coma :
Nòtas e referéncias
<div class="reflist references-column-count references-column-count-3" style="column-count: 3; -moz-column-count: 3; -webkit-column-count: 3; list-style-type:decimal;">
Sant Antoni (la Seu d'Urgèl)
Sant Antoni ei un barri de la Seu d'Urgèl, ath Aut Urgèl. Eth barri se tròbe plaçat entre es barris deth Poble-sec e Sant Pere ath nòrd-èst dera ciutat. Es tres nuclèus se tròben peth dessús dera N-260 (èish pirenenc) isoladi entre eri e de la Seu d'Urgèl.
Plaçat ara fin dera plana de la Seu, a on comence era montanha, çò 2001 auie 159 abitants. Administrativament se tròbe dividit e aparten ath municipi de la Seu d'Urgèl e a les Valls de Valira.
Bourg-Archambault
Bourg-Archambault es una comuna francesa dau departament de Viena e de la region de Novela Aquitània.
Toponimia
Las atestacions ancianas son, per lhuec:
Nòtas
<references group="N"/>
Bodicca
thumb|right|[[Escultura modèrna de Bodicca e de sei doas filhas.]]
Bodicca (vèrs 30 - 61 apC) es una rèina dau pòble cèlta iceni dau sègle I apC. Esposa dau rèi Prasutagos, es famosa per sa revòuta còntra la preséncia romana en Granda Bretanha. D'efiech, umiliada per de magistrats romans après la mòrt de son marit, prenguèt la direccion d'una importanta coalicion qu'ataquèt lei colonias romanas installadas dins l'illa. Pasmens, après quauquei victòrias inicialas, son armada foguèt anientada a la batalha de Watling Street. Bodicca se suicidiguèt durant la batalha ò foguèt victima d'una malautiá mortala après lo combat.
Originas
Rèina d'un pòble cèlta installat dins una region periferica de l'Empèri Roman, Bodicca es mau coneguda per leis istorians. Segon Tacit (56-118 apC), èra la rèina deis Iceni, un pòble cèlta que restava dins lo Norfolk actuau e aviá doas filhas. Segon Dion Cassius (155-235), èra de « raça reiala » sensa precisar son pòble e aviá tanben un ròtle de preiressa.
Totjorn segon Tacit, Bodicca èra la femna dau rèi Prasutagos († 60 apC), un aliat de Roma dins la region. Per se conciliar mai lei Romans, aviá designat Roma coma eiretiera de son reiaume après sa mòrt. Pasmens, nomèt tanben son esposa e sei filhas coma coeiretiera per li assegurar de mejans d'existéncia.
La revòuta
thumb|right|Esquèma generau de la conquista romana de la [[Granda Bretanha.]]
En 60 avC, lo decès de Prasutagos entraïnèt la transformacion de son reiaume en província romana. Pasmens, lei diferéncias entre lo drech roman e lei costumas cèltas anavan rapidament entraïnar de conflictes. D'efiech, lo procurator Catus Decianus, magistrat roman en carga de l'execucion testamentària reclamèt de somas importantas a la noblesa locala. En parallèl, lo filosòf Senèca demandèt egalament ai nobles iceni lo remborsament immediat de 10 milions de dracmas. Aquò traguèt de protestacions de part deis Iceni. En respònsa, lo poder roman aumentèt leis impòsts e ordonèt de sasir de bens e de tèrras per leis atribuïr a de veterans de l'armada romana. Aquò agravèt mai lei tensions car lei relacions entre lei veterans e leis autoctòns venguèron lèu marridas. Puei, per mostrar son poder, lei Romans organizèron lo pilhatge de l'ostau de Bodicca. La rèina foguèt flagellada en public e sei doas filhas violadas per de legionaris. Après aquela umiliacion, Bodicca auriá alora reünit l'armada e iniciat una revòuta còntra lei Romans.
Plusors pòbles e tribüs vesins jonhèron son movement coma lei Trinovantes que vivián dins lo Suffolk actuau. La situacion generala èra favorabla ais insurgents car la màger part dei tropas romanas presentas dins l'illa, compres lo governador Caius Suetonius Paulinus, participavan a una campanha dins l'Illa de Mona (uei Anglesey). Èran donc tròp alunchats dau fogau de l'insureccion per la reprimir dirèctament. Segon lei fònts de l'epòca, Bodicca auriá rapidament dispausat de 120,000 òmes. Lo premier objectiu deis insurgents foguèt la colonia de Camulodunum qu'èra pas fortificada. La vila foguèt aisament destrucha en despiech de la resisténcia de dos jorns de quauqueis abitants dins un temple dedicat a l'emperaire Claudi. Durant aqueu combat, una emboscada permetèt tanben d'infligir de pèrdas importantas a la Legio IX Hispana qu'assaièt de secorrir la ciutat.
En fàcia de l'amplor de la revòuta, Caius Suetonius Paulinus decidèt de concentrar sei fòrças avans d'atacar Bodicca. Abandonèt donc lei vilas de Londinium e de Verulamium que foguèron cremadas per leis insurgents. Totei lei Romans e seis aliats capturats foguèron torturats e executats. Pasmens, aquò li permetèt de reünir lei 14 e 20 legions. Lo rescòntre decisiu amb lei fòrças de Bodicca se debanèt a Watling Street, probablament un luòc de la region de Manchester, en 60 ò en 61. En despiech de sa superioritat numerica, lei tropas de Bodicca èran pas pron disciplinadas per atacar de legions ben organizadas. La màger part de l'armada cèlta foguèt anientada amb de pèrdas estimadas a 80,000 tuats per Tacit.
La fin de vida de Bodicca es tornarmai presentada d'un biais diferent per Tacit e Dion Cassius. Per lo premier, se suicidiguèt per defugir la captura per lei Romans. Per lo segond, assaièt de perseguir lo combat mai foguèt tuat per una malautiá avans de tornar organizar sei tropas. Lo luòc de sa tomba es desconeguda mai plusors legendas existisson per la fixar en dessota de la gara de King's Cross ò dins un tumulús situat au sud dau pargue de Hampstead Heath. Ges de pròva permet de sostenir aquelei racòntes.
Posteritat
Se la revòuta de Bodicca foguèt pas oblidada dins lei cronicas istoricas, foguèt pas un subjècte important fins au sègle XVI. D'efiech, a aquela epòca, la rèina Elisabèt d'Anglatèrra utilizèt son imatge per renforçar son autoritat. Pus tard, au sègle XIX, la rèina Victòria l'imitèt. Bodicca venguèt ansin pauc a pauc un simbòl nacionau dau Reiaume Unit. Durant lo sègle XX, leis estudis sus sa vida se son donc multiplicadas e de recèrcas arqueologicas permetèron de precisar lo debanament de la revòuta. Uei, la rèina demòra un mite nacionau de l'istòria britanica e es tanben venguda una figura importanta per certanei movements feministas.
Sent Maimin
Sent Maimin (Saint-Mesmin en francés) es una comuna d'Occitània, benleu dins la region istorica de Perigòrd, administrada per lo departament de Dordonha de la region de Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
La prononciacion es [ʂɛ̃ m ’mɛjmi]. I a pas de fòrmas ancianas. Maximinus es lo nom d'un companhon legendari de las Sentas Marias e d'un evesque de Trevèri au segle IV, ,.
Monson
thumb|right|450px|Mapa dels climas mondials Una monson es tradicionalament definida coma un vent sasonièr cambiadís acompanhat de precipitacions, mas lo tèrme es emplegat uèi per descriure los cambiaments sasonièrs de circulacion atmosferica e de precipitacion. Los sistèmas màgers de monsons del mond son aqueles d'Africa e d'Asia-Austràlia. L'inclusion de las monsons nòrd e sud-americanas es discutida amor de sos vents parcialament cambiadisses.
Lo tèrme foguèt d'en primièr utilizat en anglés en Índia, Bangladèsh, Paquistan, e dins los païses vesins per tal de designar los grands vents sasonièrs que bufan de l'Ocean Indian e de la Mar d'Arabia dins lo sud-oèst en carrejar de pesugas casudas de pluèja dins la region. En Idrologia, se considèra qu'una casuda de pluèja es una monson quand se produtz dins una region que recep la majoritat de sas pluèjas pendent una sason particulara. Aquò daissa la possibilitat que d'autras regions del mond sián dichas region de monson.
Etimologia e definicion
Lo mot monson ven de l'arabi mawsim (موسم ). Lo mot d'origina aràbia mausam (मौसम, موسم) es tanben lo mot per en indi, ordo, e mantuna autra lenga del nòrd d'Índia.
La definicion inclutz de sistèmas de vents màgers que càmbian de direccion sasonièrament.
Aldeanueva de la Serrezuela
Aldeanueva de la Serrezuela es un municipi de la província espanhòla de Segovia dins la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Aldeanueva del Codonal
Aldeanueva del Codonal es un municipi de la província espanhòla de Segovia dins la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Saint-Christophe-du-Foc
Saint-Christophe-du-Foc es una comuna normanda, situada dins lo departament de la Marga e la region de Normandia.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Polimèr
Un polimèr es una macromolecula compausada de moleculas pus pichonas (lei monomèrs) liadas covalentament. Lei matèrias plasticas son gaireben totei de polimèrs coma lo polipropilèn, lo polistirèn, lo PET... Tanben fòrça moleculas bioquimicas son de polimèrs per exemple l'ADN (polimèr de nucleotids) e lei proteïnas (polimèrs d'acids aminats).
El Poble-sec (la Seu d'Urgèl)
El Poble-sec ei un barri de la Seu d'Urgèl, en l'Aut Urgèl. Eth barri se tròbe plaçat ath nòrd de la Seu abans deth barri de Sant Antoni. Se tròbe peth dessús dera N-260 (èish pirenenc) isolada de la Seu d'Urgèl e de Sant Antoni. Entà melhorar es connexions deth barri damb la Seu se dauric un carrèr per jos era carretèra.
Plaçat ara fin dera plana de la Seu, a on comence era montanha, eth 2001 auie 116 abitants. Administrativament Se tròbe dividit e aparten ath municipi de la Seu d'Urgèl e en les Valls de Valira.
thumb|centre|450px|Mapa deth municipi de [[la Seu d'Urgèl.]]
Lengas kx'a
thumb|300px|Reparticion de las lengas kx'a, en irange Las lengas kx'a son una familha de lengas parladas en Angòla, en Namibia, al Botswana e en Sud-Africa.
Classificacion
Las lengas kx'a èran inclusas dins l'ipotèsi khoisan, ont èran presentadas coma las lengas khoisan del nòrd.
Grisòlas
Pasmens que dins lo Tarn e Garona, es una comuna de l'Airal urban de Tolosa.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Brasil
Brasil o oficialament la Republica Federala de Brasil (en portugués: República Federativa do Brasil) es lo país mai grand e mai poblat d'America Latina e lo cinquen tant en populacion coma en superfícia del mond. S'espandís sus e es localizat dins la part centreorientala de l'America del Sud. Al nòrd tòca a Veneçuèla, Guyana, Surinam e la Guaiana francesa. Al nòrd-oèst tòca a Colómbia, a l'oèst tòca a Bolívia e Peró. Al sud tòca a Uruguai e al sud-oèst a Argentina e Paraguai. Los sols païses d'America del Sud que Brasil a pas de frontièra amb eles son Chile e l'Eqüator. En defòra del continent, Brasil possedís qualques pichòtas illas de l'ocean Atlantic: Penedos de São Pedro e São Paulo, Fernando de Noronha, e Trindade e Martim Vaz e las pichòtas illas coralianas sonadas Atol das Rocas.
Lo gentilici es brasilièr, -ièra (-èir, -èira; -èr, -èra; -ier, -iera).
Lo començament de la colonizacion
L'istòria de Brasil avans l'arribada deis Europèus es fòrça mau coneguda en causa de l'abséncia de documents escrichs. La premiera expedicion europèa dins la region arribèt en 1500. Dirigida per lo Portugués Pedro Alvares Cabral, descurbiguèt la region de Santa Cruz. En 1514, tot lo litorau èra reconegut. Lo tractat de Tordesillas signat en 1494 permetèt a Portugau d'i establir sa sobeiranetat.
Lo nom « Brasil » vèn d'un aubre tinctoriau roge qu'interessèt de marchands portugués e francés. D'aventuriers de nacionalitats variadas s'installèron tanben lòng dau litorau onte se mesclèron ai populacions localas. Au començament dau sègle XVI, Brasil èra pas la prioritat de Portugau mai l'aumentacion de l'interès francés cambièt la situacion. Lo rèi Joan III (1521-1557) ordonèt d'establir una colonia permanenta que foguèt fondada en 1532 per Martim Afonso de Sousa dins la region de Santos. Pernambuc foguèt fondada cinc ans pus tard per Duarte Coelho. La produccion de sucre s'i desvolopèt rapidament e Pernambuc aguèt ansin de relacions frequentas amb la metropòli.
En 1548, un governador generau foguèt nomat. S'installèt en 1549 dins la region de Bahia onte fondèt una capitala dicha Salvador. Puei, dins lo corrent deis annadas seguentas, lei marchands francés foguèron marginalizats e expulsats.
Lo Brasil sucrier e lo periòde dei « bandeirantes »
Durant la segonda mitat dau sègle XVI, Brasil foguèt largament colonizat per lei Portugués. Pasmens, aquela colonizacion aguèt pas la meteissa forma dins lei diferentei regions. Lo litorau sucrier èra la zòna pus poblada. Una societat coloniala basada sus l'esclavatge s'i formèt. L'interior dei tèrras demorèt mau contraròtlat. I apareguèt una societat autonòma dominada per de norriguiers e per lei bandeirantes. Enfin, dins lo nòrd, se fondèt l'Estado de Maranhão qu'èra una colonia portuguesa distinta dau rèsta de Brasil.
Samasan (Astarac)
Samasan (Samazan en francés) qu'ei ua anciana comuna gascona situada dens lo departament de Gers e la region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus. Dempuish 1822, qu'ei annexada a Sent Justin.
Brasil
La question indiana
Au començament dau periòde coloniau, lei relacions entre Portugués e Indians èran generalament pacificas. En cambi d'otís de metau, leis Indians ajudavan lei marchands europèus de tombar d'aubres tinctoriaus. En revènge, refusèron de venir trabalhar dins lei plantacions de cana de sucre, çò que marquèt lo començament d'una lònga epòca de conflictes. D'efèct, lei Portugués comencèron de capturar d'Indians per leis utilizar coma esclaus.
Samasan (Astarac)
Toponimia
Samasan qu'a benlèu la medisha origina que son omonime vasadés. Aquí çò qui se sap de la toponimia d'aqueth darrèr lòc :
Brasil
La question indiana
En 1548, la corona portuguesa s'inquietèt dei tractaments infligits ais Indians e mandèt de missions jesuistas per leis evangelizar. Aquò empachava de lei redurre a l'esclavatge. Pasmens, lei jesuistas gropèron leis Indians dins de vilatges novèus que favorizèron leis epidemias de malautiás importadas d'Euròpa. Puei, lo govèrn portugués esitèt entre sostèn ai jesuistas ò ai plantaires. La caça ais Indians durèt donc fòrça lòngtemps (fins ais annadas 1620) en despiech de l'arribada massisa d'esclaus africans.
L'utilizacion d'esclaus africans
Leis esclaus africans comencèron d'èsser importats en Brasil a partir de la fin deis annadas 1530. Vèrs 1570, aqueu trafec èra vengut fòrça important e aperaquí 50,000 esclaus foguèron desbarcats dins la colonia portuguesa durant lo periòde 1570-1600. Puei, durant lo sègle XVII, foguèron 560,000 Africans que foguèron menats en Brasil per trabalhr dins lei plantacions.
La condicion d'esclaus en Brasil èra particularament dura car lei condicacions de vida dins lei plantacions èran atròças, compres a respèct deis autrei colonias americanas. D'efèct, lei plantaires portugués podián aisament remplaçar leis esclaus perduts e se preocupavan donc unicament d'esplechar per lo mielhs la fòrça de trabalh dei captius. Ansin, en 1700, la populacion servila de Brasil èra estimada a solament 160,000 personas que la màger part èra nascuda en Africa.
Samasan (Astarac)
Toponimia
Ernèst Negre que supausa, dab un « benlèu », qu'es lo nom d'òme gallés Samacia (n), tractat com *Samatian, e Jacques Astor se pronóncia per lo nom d'òme gallés Samos (citats per Bénédicte Boyrie-Fénié).
Brasil
L'utilizacion d'esclaus africans
Mai d'un esclau capitèt de s'enfugir dei plantacions e de s'escondre dins lei seuvas dei regions interioras. De comunautats d'esclaus marrons, dichas quilombos ò mocambos, se formèron ansin a cha pauc. Certanei venguèron d'estats vertadiers coma lo quilombos de Palmares que durèt de 1605 a 1694, formèt una economia independenta e agantèt una populacion de 30,000 abitants a son apogèu.
L'ocupacion olandesa
Dins lo corrent dau sègle XVII, una partida significativa dei colonialas brasilieras foguèt ocupada per leis Olandés. D'efèct, après l'union de Portugau e d'Espanha en 1580, leis Olandés, en revòuta còntra leis Espanhòus, ataquèron lei colonias portuguesas. En 1621, creèron la Companhiá Olandesa deis Índias Occidentalas que concentrèt de mejans importants còntra Brasil. En 1630, prenguèt Recife. Au començament deis annadas 1640, ocupava 1,800 km de litorau. Pasmens, son administracion èra pas un empache : lei plantacions foguèron laissadas ai colons portugués, lo comèrci de sucre foguèt mantengut (mai dirigit vèrs lei Províncias Unidas) e la libertat religiosa assegurada.
Samasan (Astarac)
Toponimia
Per Bénédicte Boyrie-Fénié, que's tracta deu cognomen Samatius, « plan atestat », dab lo sufixe -anu. Com que sia, Samasan es lo nom d'un domeni gallo-roman.
Brasil
L'ocupacion olandesa
Portugau retrobèt son independéncia en 1640. La reconquista de Brasil acomencèt en 1644. Tre 1648, leis Olandés foguèron expulsats de totei lei colonias franc dau pòrt de Recife. Ne gardèron lo contraròtle fins a 1654. Pasmens, l'ocupacion olandesa aviá permes de crear de plantacions de cana de sucre dins lei colonias antilhesas. Lei beneficis dau comèrci sucrier demeniguèron donc e lei Portugués acomencèron de cercar de ressorsas novèlas en Brasil, çò qu'anava menar a la descubèrta dei jaciments d'aur de Minas Gerais.
Samasan (Astarac)
Istòria
En 1822, Samasan qu'estó annexada a Sent Justin.
Brasil
Lei bandeirantes
Lei bandeirantes son un autre aspèct important de la colonizacion portuguesa de Brasil. Èran de grops d'aventuriers en cèrca de jaciments de metaus preciós e d'esclaus. Dins lei fachs, la màger part èra subretot interessada per lo segond ponch e de conflictes recurrents opausèron bandeirantes e indigèns. Sa basa principala èra São Paulo que foguèt fondada en 1560 per gropar dins un meteis endrech lei colons de la region interiora de Santos.
Lei bandeirantes aguèron un ròtle important dins l'expansion portuguesa car explorèron lei regions interioras e i establiguèron de pòstes. S'ataquèron regularament ai Guaraní de la region de Paraná. Pasmens, au començament dau sègle XVII, aqueu pòble foguèt plaçat per leis Espanhòus sota la proteccion dei jesuistas qu'organizèron de « reduccions » capablas de se protegir còntra leis incursions dei bandeirantes. Ansin, dins la segonda mitat dau sègle XVII, l'interès per lei metaus preciós tornèt aparéisser au sen dei bandeirantes. Seis esfòrç se concentrèron alora mai sus Minas Gerais, Goias e Mato Grosso.
L'avançada dei colons en Sertão
En Sertão, lei colons portugués trobèron una region tròp eissucha per i cultivar la cana de sucre. En plaça, i desvolopèron lo norrigatge dei bovins, activitat extensiva qu'entraïnèt una expansion vèrs lei tèrras interioras. A partir de la segonda mitat dau sègle XVII, leis Indians assaièron de s'opausar a aquela progression que menaçava sei territòris agricòlas. Pasmens, lei colons prenguèron pauc a pauc l'avantatge.
L'Estado de Maranhão
Dins lo nòrd de Brasil, de colons arribèron en 1620 sus l'illa de Maranhão. Tre 1621, i fondèron una colonia amb São Luis coma capitala. Coma lei corrents marins i rendon lei comunicacions pus aisadas amb Portugau qu'amb Recife, aquela colonia recebèt un estatut distint e lo gardèt fins a 1772. Lei colons i desvolopèron de culturas de tabac e de coton. Mens rentablas que lo sucre, aquelei produchs permetèron pas ais abitants de crompar d'esclaus africans. En consequéncia, la caça ais esclaus indians contunièt dins lo nòrd de Brasil. Lei jesuistas assaièron de s'i opausar. Dins lo corrent dau sègle XVII, creèron un cinquantenau d'aldeias per i gropar leis indigèns. Pasmens, aquò favorizèt leis epidemias (vairòla) e entraïnèt de revòutas entre lei colons. En 1661, una insureccion fòrça importanta capitèt ansin d'obtenir l'expulsion dei jesuistas.
L'exploracion de la Seuva Amazonica
Dins lo corrent deis annadas 1630, l'exploracion de la Seuva Amazonica venguèt una prioritat importanta per lei Portugués, especialament lòng d'Amazonas. D'efèct, en 1637, dos franciscans capitèron d'agantar lei bòcas dau fluvi a partir de Quito. Un an pus tard, lei Portugués organizèron una expedicion, dirigida per Pedro Teixeira, que realizèt lo camin invèrs. En 1639, Teixeira fondèt Tabatinga per marcar lo limit entre lei domenis portugués e espanhòu. Puei, lei Portugués acomencèron d'esplachar lei ressorsas d'Amazonas (cacau, fusta, espècias... etc.) e de missionaris assaièron d'evangelizar la region e de protegir leis indigèns còntra lei colons.
Lo desvolopament demografic de Brasil
Durant lo periòde dau Brasil sucrier, lo país conoguèt un important desvolopament demografic. La capitala, Salvador agantava 40,000 abitants en 1700 e Recife 10,000 abitants. Pasmens, en causa de la superficia colossala dei territòris portugués e de l'autonòmia laissada a cada capitanariá, la densitat de populacion èra febla e lei colonias fòrça dispersadas. L'ensems èra dirigit per un governador generau, principalament cargat deis afaires militars, que son autoritat foguèt completada au començament dau sègle XVII amb la creacion d'una cort de justícia.
La descubèrta de jaciments d'aur e de diamants
En 1698, de bandeirantes descurbiguèron de jaciments d'aur fòrça important dins la region de Minas Gerais. Puei, dins lo corrent deis annadas 1710-1720, d'autrei trobalhas permetèron l'esplecha de jaciments en Mato Grosso e en Goias. Brasil venguèt un important productor d'aur fins ais annadas 1750.
La creissença demografica
Leis autoritats colonias organizèron rapidament la produccion d'aur. Organizèron de capitanariás novèlas (Minas Gerais en 1720, Goias en 1744 e Mato Grosso en 1748) e creèron una administracion per collectar lei taxas e leis impòsts sus l'aur extrach. En 1734, un sistèma similar foguèt creat per menar la region diamantifèra dau nòrd-oèst de Minas Gerais. Aquò entraïnèt un renfòrçament dau poder dei foncionaris reiaus dins lei tèrras interioras.
La descubèrta d'aur entraïnèt l'arribada d'abitants novèus e una fòrta aumentacion demografica. Entre 1700 e 1760, aperaquí 500,000 Portugués venguèron s'installar en Brasil. Un nombre fòrça important d'esclaus foguèron tanben desbarcats car lei minas avián besonh de man d'òbra (150,000 esclaus negres en Minas Gerais en 1776). En causa de la manca de fremas blancas, lo mestissatge èra important, especialament dins lei regions minieras.
L'unificacion dei colonias portuguesas brasilièras
La descubèrta dei minas de Minas Gerais aguèt per consequéncia de favorizar l'unificacion dei colonias portuguesas aperavans dispersadas lòng dau litorau. D'efèct, la region miniera aviá de besonhs d'avitalhament fòrça importants e de cambis economics s'establiguèron donc rapidament amb leis autrei regions brasilièras.
Lei Paulistas assaièron sensa succès de prendre lo contraròtle dei sectors miniers mai ne foguèron expulsats en 1708-1709 per una revòuta. Pasmens, ne demorèron de partenaris economics importants (muòlas, bovins... etc.). Lòng dau riu São Francisco, de rotas foguèron tanben bastidas per liar Minas Gerais a la region de Bahia. Enterin, s'afirmèt la poissança de Rio de Janeiro que venguèt lo pòrt d'exportacion dei produchs miniers e lo pòrt d'importacion deis esclaus. La capitala i foguèt transferida en 1763.
La transicion economica
A partir deis annadas 1750, la produccion d'aur acomencèt de declinar, çò que necessitèt de transformar l'economia de Brasil. Aquò entraïnèt un reviure d'interès per lei plantacions. Lo sector de sucre aprofichèt lei guèrras francoanglesas que desorganizèron la produccion antilhesa per aumentar sa produccion e sei beneficis. Lo tabac, lo ris e lo coton dins lo nòrd, lo cacau dins la region de Para e lo cafè dins tot lo territòri conoguèron tanben una creissença importanta.
Aquela transicion modifiquèt la demografica brasilièra. La populacion se concentrèt tornarmai dins lei regions oceanicas e aumentèt d'un biais important. De 1770 a 1808, passèt de 1,9 milion d'abitants a 2,5-3,0 milions. Amb 1,8 milions d'esclaus importats pendent lo sègle XVIII, lei Negres ne representavan lei dos tèrç.
La societat coloniala
Coma dins totei lei colonias europèas, la societat coloniala brasilièra èra fòrça inegalitària e ierarquizada. A sa cima, se trobavan lei grands proprietaris terrencs (senhores de engenho). Lei grands marchands avián un prestigi mens important, especialament lei jusieus convertits relativament nombrós, mai formavan un elèit economic non negligibla.
La categoria inferiora èra formada per lei plantaires proprietaris de tèrras e d'esclaus. Son nombrós dins lo sector de la cana de sucre. Dins la region de São Paulo, lei proprietaris de tenements e lei norriguiers proprietaris d'esclaus èran pas rars e avián tanben un certan prestigi. Après aquelei grops, se trobavan lei plantaires de tabac)] ò de [[coton qu'avián rarament una man d'òbra servila e lei comerçants. Leis artesans èran gaire consideradas car aquela classa sociala èra sovent compausada de mestís e mai de Negres afranquits. Lei Blancs paures èran sovent desclassats e mespresats. Enfin, en bas de l'escala sociala, i avián leis esclaus (aperaquí un tèrç de la populacion en 1800).
Leis esclaus èran fòrça mautractats — compres segon lei critèris deis autrei societats esclavagistas dau periòde — e destinats ai trabalhs agricòlas. Pasmens, lo nombre d'afranquits aumentèt a cha pauc. De confrariás fondadas per la Glèisa tenguèron un ròtle major dins aquela emancipacion. D'efèct, aqueleis organizacions se preocupavan de respèct de l'òrdre establit, de proteccion sociala e d'organizacion d'eveniments sociaus (organizacion de fèstas... etc.). Aquel enquadrament sociau permetiá de mantenir l'òrdre coloniau en plaça mai autorizava pasmens de donar mai d'autonòmia a sei sòcis.
Lo mantement de liames importants amb Portugau
A la fin dau sègle XVIII e au començament dau sègle XIX, lo territòri brasilier aviá gardat de liames fòrça importants amb sa metropòli. Premier, lei corrents oceanics permetián un viatge rapide e aisat entre Brasil e Portugau. De mai, l'equilibri economic entre lei dos país èra estable : Brasil exportava sei produccions vèrs Portugau que s'ocupava de lei distribuir sus lo mercat europèu. Enfin, lei colons avián una autonòmia certana e sei drechs èran gaire atacats per leis autoritats.
Pappo
thumb|Pappo Norberto Anibal Napolitano, mei conegut deu son nom d'empont Pappo (La Paternal, Buenos Aires, lo 10 de març de 1950 - Luján, província de Buenos Aires, 25 de heurèr de 2005) que ho un deus màgers guitarristas argentins de ròc e de blues.
Brasil
L'independéncia
En despiech dei rapòrts bòns entre Brasil e Portugau a la fin dau sègle XVIII, la situacion se desgradèt rapidament au començament dau sègle XIX e entraïnèt l'independéncia de la colonia en 1822. Son començament foguèt l'exili a Rio de Janeiro dau prince Joan — lo futur Joan VI — qu'assegurava la regéncia. D'efèct, Portugau èra estat ocupat per França e Espanha dins l'enquastre dei guèrras napoleonencas. La vila venguèt alora una capitala vertadiera amb l'installacion de l'administracion reiala, la creacion d'una Banca de Brasil ò d'una escòla militara. En 1815, Brasil venguèt un reiaume distint de Portugau e l'empèri coloniau portugués venguèt oficialament lo « Reiaume Unit de Portugau, de Brasil e d'Algarve ».
Aquò contentèt la màger part dei Brasilièrs mai de movements d'oposicion, en partida influenciats per leis idèas novèlas, se formèron dins lo nòrd. Lo motiu principau d'aqueu maucontentament èra l'importància donada a Rio de Janeiro e au sud au detriment dei regions septentrionalas. En 1817, l'oligarquia de Pernambuc proclamèt la republica. Maugrat una desfacha rapida, sa temptativa laissèt de traças.
Obligat de s'entornar en Portugau en 1821 en causa d'una revolucion liberala, Joan VI donèt la regéncia de Brasil a son fiu Pèire. En genier de 1822, lei Cortes liberaus de Lisbona ordonèron au prince de tornar venir en Portugau a son torn. Pasmens, Pèire refusèt e, après una segonda convocacion, proclamèt l'independéncia de Brasil lo 7 de setembre. En decembre, èra coronat emperaire de Brasil.
Lo rèine de Pèire I
Lo rèine de Pèire I durèt de 1822 a 1831. Permetèt de donar au país un poder estable e legitim qu'empachèt lei còps d'estat multiples que se debanèron dins leis estats eissits de l'Empèri Espanhòu. Pasmens, lo periòde foguèt pas exempt de trèbols grèus.
La formacion dau regime durèt de 1822 a 1824. Après la dissolucion d'una assemblada constituenta per l'emperaire que jutjava son trabalh tròp lent, una constitucion foguèt redigida en 1824 per una commission. Instaurèt un regime bicamerau amb un sufragi censitari fòrça reduch. Laissèt tanben un poder important a l'emperaire que nomava lo govèrn e sei ministres, teniá un drech de vetò e podiá dissòudre l'assemblada. Sostengut per la Glèisa e per la legitimitat reconegut a Pèire I, aqueu sistèma permetèt d'arbitrar lei conflictes intèrnes de l'oligarquia.
Dins aquò, de trèbols sociaus e politics toquèron lo país en causa dau declin progressiu dei revenguts agricòlas. En 1824, una revòuta de pichons plantaires entraïnèt una novèla insureccion republicana en Pernambuc. Gràcias a sa superioritat navala, lo govèrn imperiau poguèt desbarcar de tropas e reprimir aisament l'insureccion. Puei, en 1826, la signatura d'un tractat enebissent lo comèrci negrier entraïnèt un conflicte entre l'emperaire e lei plantaires (dins lei fachs, la tracta negriera contunièt en Brasil fins a 1850). L'abandon d'Uruguai foguèt tanben mau ressentit per lei Brasilièrs. Enfin, en 1831, d'esmogudas aguèron luòc còntra lei Portugués que son influéncia a la Cort èra jutjada tròp importanta. Pèire I refusèt d'alunchar sei conselhiers, abdiquèt e s'entornèt en Portugau.
La regéncia de Pèire II
En 1831, l'emperaire Pèire II èra un enfant de cinc ans e una regéncia foguèt donc formada per dirigir l'Empèri. Durant aqueu periòde, se formèron tres corrents politics : lei conservadors, lei liberaus desirós d'establir una republica federala e lei liberaus moderats. En 1834, lei darriers capitèron d'obtenir la formacion d'assembladas províncialas. Pasmens, lei trèbols sociaus e politics contunièron dins tot lo país.
Lo rèine de Pèire II fins a 1870
Espaurida per lei trèbols deis annadas 1830, l'oligarquia dau sud sostenguèt la fin de la regéncia (en 1840) e una recentralizacion dau poder imperiau amb la supression deis assembladas províncialas. Aquò entraïnèt una insureccion liberala novèla dins lei regions de São Paulo e de Minas Gerais. Pasmens, leis insurgents foguèron rapidament amnistiats. Pèire II acomencèt alora una politica de conciliacion entre lei doas brancas de l'oligarquia que dirigiguèron alternativament lo govèrn. Aquò amaisèt lei tensions politicas au sen de l'elèit e permetèt d'estabilizar la vida politica. Ansin, Brasil poguèt adoptar una politica estrangiera pus activa e participar au reversament dau caudillo argentin Juan Manuel de Rosas en 1852 ò tenir un ròtle fòrça actiu durant la Guèrra de la Tripla Aliança (1865-1870) que li permetèt d'eliminar un rivau economic perilhós.
Pasmens, la question principala de la vida politica brasiliera èra aquela de l'esclavatge. En 1823, i aviá dins l'Empèri 1,15 milion d'esclaus sus una populacion estimada a 4 milions d'abitants. Lo comèrci negrier èra en declin en causa de l'ostilitat dau Reiaume Unit a la perseguida d'una activitat d'ara endavant condamnada. Pasmens, maugrat aquelei dificultats, 700,000 esclaus foguèron desbarcats en Brasil entre 1823 e 1850. D'efèct, se lo govèrn aviá enebit la tracta en 1826 per contentar lei Britanics, la lèi èra jamai estada aplicada car la creissença dei culturas de cafè necessitavan totjorn mai de man d'òbra.
La situacion cambièt en 1850. Aquela annada, la pression britanica venguèt pus importanta e l'emperaire deguèt abolir lo comèrci negrier e aplicar la lèi. Aquò menacèt l'economia de plantacions car coma lo tractament deis esclaus se melhorèt pas, la natalitat de la populacion servila èra fòrça febla. Au començament d'aquela crisi, lei plantaires dau sud crompèron d'esclaus dins lei regions dau nòrd en declin economic. Pasmens, aquò reglèt pas lo fons dau problema que tornèt venir d'actualitat après la guèrra còntra Paraguai.
L'abolicion de l'esclavatge e la fin de l'Empèri
Dins aquò, lo problema pus grèu èra aqueu de l'esclavatge car devesiá l'oligarquia. Lei liberaus èran a progressar au sen de la societat e de l'armada e l'idèa d'abolir l'esclavatge venguèt majoritària. En 1871, una lèi foguèt adoptada que prevesiá sa disparicion progressiva. Dicha lèi dau « ventre liure », donava automaticament la libertat ais enfants d'esclaus a sa majoritat. Lei conservadors e lei plantaires assaièron de s'i opausar, çò que suscitèt de tensions vivas amb lei liberaus. En 1887, l'armada refusèt d'ara endavant per perseguir leis esclaus en fugida e donèt lo còp de gràcia au sistèma esclavagista. Un an pus tard, lo Congrès votiá oficialament l'abolicion.
Aquelei tensions tirèron fòrça sus lo regime imperiau que perdiguèt a cha pauc lo sostèn de l'elèit. En 1889, la volontat de Pèire II de fisar lo govèrn ai conservadors entraïnèt un còp d'estat organizat per lei militars e sostengut per lei republicans. Fatigat, l'emperaire renoncièt au poder sensa combatre e s'exilèt. Lo manescau Manuel Deodoro da Fonseca proclamèt la « Republica deis Estats Units de Brasil ».
L'establiment de la republica
Vengut autoritari, Deodoro da Fonseca ordonèt la dissolucion dau Congrès e deguèt faciar una mutinariá de la flòta. Foguèt remplaçat per lo manescau Floriano Peixoto. Capitèt de restablir la patz dins lo país.
Lo periòde « café com leite »
Ansin, dos estats dau sud dominèron lo periòde : São Paulo qu'èra economicament lo pus poderós e Minas Gerais qu'èra lo pòl electorau principau. Lo Rio Grande do Sud venguèt pauc a pauc la tresena fòrça dau sistèma e sei caps poguèron de còps arbitrar lei conflictes entre Paulistas e Mineiros.
L'imigracion
Dins lo corrent dau sègle XIX, l'agricultura brasiliera, basa de l'economia nacionala, foguèt obligada de s'adaptar au declin de sei produccions tradicionalas (sucre e coton). Lei remplacèt per lo cacau e, subretot, lo cafè (aperaquí 50% deis exportacions en 1870). Lo sistèma de plantacions se mantenguèt mai l'abolicion de l'esclavatge entraïnèt d'adaptacions de part dei proprietaris que favorizèron a partir deis annadas 1880 l'imigracion d'una man d'òbra pus qualificada originària d'Euròpa. De 1890 a 1930, aperaquí 3,5 milions d'Europèus arribèron dins lo país. Coma lei condicions de trabalh èran inicialament gaire diferentas d'aquelei deis esclaus, solament dos tèrç i restèron.
Pappo
Que comencè dab lo grop Los Gatos puish que joguè dab Los Abuelos de la Nada abans de fondar e de gavidar lo son pròpi grop : Papo's Blues (amassa dab David Lebón a la baisha).
Brasil
L'emergéncia de contestacions intèrnas
Au començament dau sègle XX, lo desvolopament dei premiereis industrias brasilieras e l'arribada deis idèas socialistas veïculadas per leis imigrants europèus entraïnèron l'emergéncia de movements poderós de contestacions intèrnas. Per exemple, tre 1917, se debanèt la premiera grèva generala deis obriers de la region de São Paulo.
Pasmens, lei movements de contestacion pus importants se desvolopèron au sen de l'armada. D'efèct, la generacion novèla d'oficiers es sovent originària deis estats pus paures e èra relativament ostila a l'oligarquia de São Paulo e de Minas Gerais. En 1922, una premiera mutinariá toquèt la garnison dau fòrt de Copacabana. Foguèt rapidament reprimida. En revènge, dos ans pus tard, una insureccion pus importanta aguèt luòc dins la capitala e lei rebèls capitèron de se retirar dins leis estats dau sud. I formèron una colona mobila que realizèt un camin de 25,000 km en Brasil avans de s'enfugir en Bolívia. Son cap, Luis Carlos Prestes, venguèt una figura dau progressisme brasilier.
La fin de la « Republica Vielha »
En 1930, una crisi grèva entraïnèt la rompedura de l'aliança entre leis oligarquias de São Paulo e de Minas Gerais e la fin dau premier periòde republican. L'origina dei tensions foguèt la chausida per lo president Washington Luis, un Paulista, de Julio Prestes, un autre Paulista, per li succedir. L'oligarquia de Minas Gerais refusèt de sostenir aqueu candidat e formèt una aliança amb lei captaus dau Rio Grande do Sul e de Paraiba. Aquela aliança designèt Gertulio Vargas coma candidat.
L'escrutinh foguèt organizat dins de condicions marridas e lei dos camps organizèron de fraudas massivas. Julio Prestes ganhèt l'eleccion mai l'assassinat de João Pessoa, candidat a la vice-presidéncia per l'aliança, entraïnèt una guèrra civila. Sostengut per de tropas venguts dau sud, Gertulio Vargas capitèt d'ocupar Rio e Washington Luis li laissèt lo poder.
Lo periòde de Getulio Vargas
Getulio Vargas dirigiguèt Brasil de 1930 a 1954 (franc dau periòde 1945-1950) durant tres fasas fòrça diferentas : president d'un regime republican mai e mai autoritari de 1930 a 1937, dictator dau regime mai ò mens faissista de l'Estado Novo de 1937 a 1945 e president intervencionista e pròche dei partits de senèstra de 1950 a 1954. Sa politica, relativament complèxa e cambiadissa, es dicha varguisme. Aguèt una influéncia considerabla sus la vida politica brasiliera fins au començament dau sègle XXI.
La presa dau poder
De 1930 a 1937, Getulio Vargas establiguèt pauc a pauc un poder dictatoriau mai ò mens inspirat per lo faissisme europèu. Per aquò, li fauguèt eliminar ò neutralizar lei diferentei faccions politicas brasilieras a cha una gràcias au sostèn de l'elèit militar.
Ansin, en 1930, Vargas acomencèt de dirigir lo país amb lei tenentes, un grop de militars ostils au regime precedent. En 1932, lei liberaus reclamèron una restauracion de la « democracia liberala » avans de se revòutar. L'insureccion foguèt vencuda mai lo president aprofichèt la situacion per se conciliar seis enemics. En 1933, una assemblada constituenta foguèt elegida e lei tenentes i foguèron batuts per leis elèits regionaus. En 1934, permetèt l'adopcion d'una constitucion federala. Leis analfabèts (75% de la populacion) i avián totjorn pas lo drech de vòte mai lei fremas — alfabetizadas — podián d'ara endavant vòtar (èra ja estat lo cas en 1933).
Vargas foguèt tornat elegir president en 1935 per un mandat de quatre ans non renovelable. Un axe major de sa politica foguèt de sostenir lo prètz de cafè que s'èra afondrat après la crisi economica de 1929 (destruccion dei resèrvas... etc.). Pasmens, lo periòde veguèt una aumentacion dei tensions socialas e la naissença d'un movement faissista dirigit per Plinio Salgado. En decembre de 1935, una insureccion militara comunista foguèt esquichada dins la region de Natal après l'enebiment d'un « frònt popular » dirigit per Luis Carlos Prestes.
La repression permetèt a Getulio Vargas d'afirmar son poder amb de miliers d'arrestacions d'opausants politics e la proclamacion de l'estat de sètge fins a 1937. Puei, gràcias au sostèn de l'armada, poguèt dissòudre lo Congrès en novembre de 1937 e promulgar una constitucion novèla li permetent de gardar lo poder.
L'Estado Novo
La dictatura de Getulio Vargas es dicha Estado Novo en referéncia au regime corporatista d'António de Oliveira Salazar en Portugau. Vargas i teniá lei plens poders e seis opausants foguèron sistematicament arrestats. En parallèl, se creèt un culte de la personalitat dau cap presentant coma « l'Apòstol de la Nacion » ò lo « Paire dei Paures ». D'inspiracion faissista, aqueu regime s'adreiçava a l'oligarquia, ai classas mejanas e ais obriers urbans. Lo proletariat rurau e la màger part dei paures dei vilas foguèron negligits.
L'Estado Novo favorizèt donc la modernizacion dau país amb la creacion d'un burocràcia pus eficaç, un programa de construccion d'infrastructuras novèlas (pònts, rotas, restancas... etc.), un sostèn afirmat au desvolopament de l'industria e l'adopcion d'una legislacion sociala relativament avançada dins lo sector industriau. Diplomaticament, lo Brasil de Vargas se raprochèt dau III Reich e de l'Itàlia de Mussolini mai se preocupèt de gardar de relacions bònas amb Washington. Ansin, après l'intrada en guèrra deis Estats Units, Brasil poguèt jónher lo camp deis Aliats sensa dificultat. Un còrs expedicionari de 40,000 òmes foguèt mandat en Euròpa e combateguèt en Itàlia.