cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Canaletto
Lo periòde anglés
Mas lo grand eveniment a Londres a l'epòca es la construccion del pont de Westminster, qu'es lo segond pont sus la Tamisa e que lo projècte es en gestacion dempuèi près d'un sègle. Los esponsors del pont novèl son lo duc de Bedford, lo duc de Richmond, e sir Hugh Smithson, futur duc de Northumberland. Los dos primièrs son ja d'ancians clients de Canaletto, e lo tresen ven un novèl important client e mecèna. Lo pont de Westminster es donc un subjècte pench mai d'un còp. En 1746, lo pench un primièr còp, lo jorn de la dintrada en foncion del lòrd-màger (lo 20 d'octobre de 1946). Anticipèt lo pont acabat, descorat de doas estatuas sur l'arca centrala, alara que la forma finala del pont, d'annadas mai tard, compòrta pas pus aquestas estatuas.
Canaletto manca pas d'admirators, e de mecènas, a Londres o dins los ostals dels camps ont demora. Dins sa novèla clientèla figura lo prince de Boèmia Johann Georg Christian von Lobkowitz e l'Anglés Hugh Percy, futur 2d duc de Northumberland. Canaletto capita lèu a obténer de comandas variadas de tota l'aristocracia anglesa. Canaletto es convidat al camp, per pénher de residéncias e castèls de sos comanditaris. Quita Londres, e torna trobar al camp la lutz qu'es familièra de sos quadres. Penh en 1747 lo castèl de Windsor e autras vistas de pargues e bastits. Canaletto, abituat a pénher las vistas urbanas d'una Venècia rica de bastits e plena de personatges afanats, comença a representar de païsatges suaus sens construccions complèxas. Una pintura commemorativa presenta l'abadiá de Westminster amb la procession dels cavalièrs de l'òrdre del Banh: paréis, dins la concepcion e realizacion, a las pinturas de las fèstas luxuosas de la Republica de Venècia. vinheta|Placa commemorativa, à Londres, Beak Street, W1. Canaletto trenca sa demorança en Anglatèrra al mens una còp. Es a Venècia entre setembre de 1750 e mai de 1751. Benlèu vòl dintrar que las comandas diminuisson e la situacion a Venècia ven melhora. Crompa una propriatat sul Zattere que a sa mòrt, constituís gaireben son sol ben. Pendent que demora a Venècia, Smith publica una tresena edicion del prospectus. Benlèu tanben aquèsta demorança, penh un parelh de quadres, Londres vist de la terassa de Somerset House. Es a Venècia benlèu en 1753.
De retorn a Venècia
vinheta|Escalièr dels gigants (1765, collection particulière). Après una demorança de près de detz ans en Anglatèrra, Canaletto torna dins sa vila natala en 1755 o 1756 e se desplaçarà pas pus.
En 1755, Canaletto penh l'interior de Sant Marc. A coma darrièr client important Sigmund Streit, un Alemand avent capitat en afar, e retirat a Venècia dempuèi 1750. Comanda sièis quadres a Canaletto, amb un Grand Canal e un Campo de Rialto en 1756. L'estil d'aquestes quadres s'apròcha tant de las composicions precedentas qu'es malaisit de pensar que datan d'una epòca tardièra, mas de bastits, coma lo novèl palais de Smith, son plan d'aquesta epòca. esquèrra|vinheta|Velhada nocturna a San Pietro di Castello (vèrs 1760, Gemäldegalerie de Berlin). Penh tanben doas pinturas de nuèchas Velhada nocturna a San Pietro di Castello e Velhada nocturna al bòrd de Santa Marta , servadas las doas a la Gemäldegalerie de Berlin, e que se pòt situar la realizacion entre 1758 e 1763. Figuran d'entre los rares quadres de nuèch de Giovanni Antonio Canal, e presentan los moments marcants de doas importantas celebracions: las gents astrucas sus las naus e suls bòrds son enlusits pas que per la lutz difusa de la luna.
Un darrièr recuèlh remarcable es constituit d'un ensemble d'aigasfòrtas de « Solennità dogali », es a dire de moments de l'activitat ducala banhat d'una cèrta solemnitat, o de fèstas, publicats pauc après 1763. Los dessenhs son plan elaborats, e fan mai d'un miègmètre de larg. S'i vei lo coronament del dòga dins l'escalièr dels gigants, presentant sos mercejaments dins la granda cambra del conselh, presentat a la fola sus Sant Marc, la partença per las ceremonias lo jorn de l'Ascension dins son Bucentaure, la fèsta del dijòus sant dins la Piazzetta, la procession del Corpus Christi a l'ntorn de la plaça Sant Marc, e d'autres, coma la recepcion d'ambaissadors estrangièrs e la taulejada que lor es ofèrt. Existís pas de quadres d'aquestas scènas per Canaletto, mas sos imitators ne produguèron una multitud. Francesco Guardi realiza de quadres a partir de la totalitat dels dotze dessenhs, que gaireben totes son al Lovre. Gradenigo, dins sos Notatori, aculhís la publicacion de las sièis primièras gravaduras amb entosiasme dins son jornal del 8 d'abril de 1766. La mèsma annada, Canaletto nr publica quatre de mai. vinheta|Perspectiva amb un portic 1765, pèça de recepcion a l'Acadèmia. Canaletto es elegit a l’Acadèmia de Venècia (Accademia veneziana di pittura e scultura) en 1763. Son eleccion se fa de biais malaisida. Sa pèça de recepcion, Perspectiva amb un portic, es un caprici genre benlèu marginal dins sa produccion artistica, mas qu'afecciona. Es pas impossible qu'aquesta causida responda a un cèrta condescendéncia de l'acadèmia contra le genre vedustista, considerat coma un art minor. Pasmesnt, lo quadre a un grand succès. Es expausat en 1777 sus la plaça Sant Marc « per onorar son autor ». N'existís fòrça replicas.
Se conéis un darrièr dessenh de Canaletto, datant de 1766, representant un grop de musicians cantant dins la glèisa Sant Marc. Es signat e comporta l'ufana notacion « anni 68, cenzza ochiali, anno 1766 » (fa a l'edat de 68 ans, sens lunetas, en l'an 1766). Dempuèi, i a pas mai de traças de son activitat: benlèu contunhèt a pénher fins a sa mòrt. Se realiza lo 19 d'abril de 1768, acompanhat de sa familha, après una « malautiá longa e dolorosa », coma lo nòte lo cronicaire Pietro Gradenigo dins sos annals, los Notatori . Morís dins son ostal de la Corte della Perina qu'existís encara, e es enterrat dins la glèisa de San Lio a Venècia; la tradicion vòl que sa tomba se trapa sota lo molon de la capèla Gussoni del sègle XV dins la glèisa de San Lio.
Capricci e vistas idealas
vinheta|Cappricio amb païsatge e colomna, (1754 National Gallery of Art). esquèrra|vinheta| Capriccio palladiano (1740, Galerie nationale de Parme). Los capricci, mena de mesclas de roïnas e de bastits ancians dins un païsatge tormentat, es un genre que Canaletto aprecia e realiza sovent. Los primièrs dessenhs, del començament de las annadas 1720, e que la paternitat es encara incertana, son de capricci facha a Roma. En 1726, participa tanben a la realizacion, per McSwiney, de tombas imaginàrias. I a tanben una seria de capricci de Roma, compausats de roïnas e de bastits antics, realizats entre 1730 e 1735, dins la colleccion de Smith.
Las vistas ideales son de composicions o recomposicions arquitecturalas que reünisson, en un luòc unic, de bastits existents o imaginaris, assemblats segon un esquèma fictiu. D'entre aquestas vistas idealas, lo projècte palladian del pont du Rialto es benlèu la mai coneguda. Pendent la darrièra fasa de sa carrièra, Canaletto aprigondís lo tèma del caprici, ja realizat de jove: lo fòrça celèbre Caprici amb edificis palladians (Capricio palladiano), servat a la Galeriá nacionala de Parma es una òbra marcanta d'aqueste estil, realizada entre 1756 e 1759. Representa la vista del quartièr del Rialto segon lo projècte d'amenatjament d'Andrea Palladio, amb lo pont del Rialto e la Basilica palladiana de Vicença. L’òbra conjuga d'elements reals (lo quartièr del Rialto), amb d'elements tanben reals mas situats endacòm mai (la Basilica de Vicença), e d'elements imaginaris, coma lo pont del Rialto segon lo projècte palladian. Mòstra çò que seriá vengut lo quartièr del Rialto se lo projècte d'Andrea Palladio aviá estat retengut puslèu qu'aqueste d'Antonio da Ponte.
La Camera escura e lo Quaderno
vinheta|Camera obscura (Science Museum de Londres). Pròche del modèl « Canaletto » servat al Museo Correr de Venècia e utilizat per Canaletto. La cambra escura o chambra optique (en latin camera obscura), es un instrument d'optica utilizat sovent en pintura per obténer un imatge fisabla de la realitat. Lo dispositiu consistís en una lentilha, e benlèu d'un miralh. La scèna reala focalizada, al mejan de la lentilha, e projectada sus un plan ont lo pintre pòt, après aver fixat una fuèlha de papièr, marcar los contorns. Per facilitar la vision, lo plan de projeccion es embarrat dins un caisson que l'apara de la lutz exteriora, d'ont l'adjectiu de cambra escura. L'esboç realizat pòt èsser enseguida, dins lo talhièr del pintre, reportat e penh sus la tela. Canaletto es un utilizaire sistematic d'aqueste dispositiu, mas es conscient, coma lo confia a Zanetto, un contemporanèu, « de manca qu'engendra », qu'es pas qu'una ajuda tecnica e remplaça pas lo talent de l'artista.
Canaletto e la « realitat »
esquèrra|vinheta|Lo Bacin de Sant Marco cap a l'èst (vers 1738, musèu de las bèlas arts de Boston). Sos vedute prenon unas libertats amb l'estricta realitat, amb de modificacions de la perspectiva e de desformacions d'unes bastits per melhorar la composicion globala de sos quadres. Canaletto, dins sas pinturas, prepausa una interpretacion del real, puslèu que de far mòstra d'una exactitud topografica irreprochabla. Los diferents dessenhs dels luòcs accumulats pendent la fasa preparatòria son enseguida ensuite assemblats sus la tela segon un procediment que cerca pas à evitar los desviaments o inexactituds fantaisistas. Son caminament ten de l'interpretacion de la realitat, transcritu sa vision sus la tela. Dins lo Bacn de Sant-Marc de Boston, realizat dempuèi un punt de vista enauçat que correspond a la Punta de la Doana, se remarca per exemple que lo rendut pinctural de San Giorgio Maggiore es fòrça luènh de la realitat. Dins la tela de Canaletto, la glèisa es vist de fàcia, coma s'èra virada cap a la Punta de la Doana, alara qu'en realitat es orientada cap a la Piazzetta. Canaletto assemblèt diferents punts de vista dins aquesta òbra al camp visael tan vast que l’uèlh uman pòt lo caber dins sa totalitat. Son objectiu es de prepausar la vista mai larg possibla del bacin de Sant Marc, del granièr de blat a l'esquèrra fins al tèrme de la Guidecca a drecha. vinheta|Piazzetta vèrs S. Maria della Salute. Un autre exemple donat per Links sul quadre Piazzetta vèrs S. Maria della Salute, descriu la libertat que pren Canaletto dins l'arquitactonica, tot en respectant parferfièchament la perspectiva. La colomna de S. Teodore es plaçat en fàcia de la Bibliotèca, mas de biais a paréisser mai bassa qu'aquesta, alara qu'en realitat es tan nauta, e dona l'impression, a quin que siá plaçat en bas, d'es mai nauta. Lo Ponte della Pescaria, que se vei rèire la Bibliotèca, foguèt raprochat d'umes passes, que l'espectator lo veriá dificilament aquí es supausat se trobar. Lo grop de personatges qu'enròdan la basa de la colomna son concebut e penchs amb una finessa excepcionala.
De biais encara mai trencat, J. C. Links escriu:« De vivent, A. M. Zanetti e d'autres escrivans aplicavan a las òbras de Canaletto los tèrmes de « justessa » (aggiustarezza) e de « realitat » (la vera) dins un sens que se poiriá qualificar uèi de « fotografic ». Mas se nos temèm als fachs: per compausar un imatge, se servissiá de punts de vista, en mai de drecha e d'esquèrra de l’original, mas mai o mens près, o luènh, de son subjècte. Capvirava los bastits, n'apondavan d'autres, invisibles dempuèi son punt de vista, torna organizar tal coma vòl las corbas del Grand Canal, aprochava o alunhava lo reire plan tal coma li anava plan, cambiava la vista dels teulat e simplificava l'arquitectura. Dobrissiá una vista suls costats, coma las paginas d'un libre, per mostrar los bestits jos un angle que li conveniá. Dins gaireben totas las òbras, Canaltto es parti del sol per executar son dessenh, abans d'enauçar lo punt de vista dins l'imatge final, sovent a tl punt que l'espectator a l'impression de regardar per una finèstra fòrça nauta que pasmens existís pas. Fasiá usatge d'aquestes procediments de contunh: Canaletto èra lo sol a saber cossí aténher son objectiu, crear una òbra d'art. »— J. G. Links, Canaletto, p. 20
Lo Quaderno
vinheta|4 paginas del Quaderno (Gallerie dell'Accademia de Venècia). Unes d'aqueste esboç, obtengut per la cambra escura o dessenhats sul viu, son acabats en talhièr e venon de dessenhs o son gravats. La colleccion reiala del castèl de Windsor possedís una rica colleccion. A Venècia es servada lo celèbre quasernet de dessenhs, lo sol conegut, nomenat Quaderno. Es un picon volum (17,5 × 23,5 cm) compausat de set fasciculs. Unas paginas foguèron copadas abans que sián religats al sègle; conten ara 148 paginas amb 138 dessenhs de Venècia. es servat a la Gallerie dell'Accademia de Venècia. Plan sovent acompanhadas d'inscripcions de la man de l'artista, los dessenhs son realizats al gredon nege, gredon roge, a la pluma e a la mina de plomb, rarament a l'aquarèla.
La precision del detalh
esquèrra|vinheta|Rio dei Mendicanti (detalh). vinheta|Recepcion de l'ambaissadeur francé (detalh). Las vistas son semenats de detalhs que, s'encontran d'un quadre a l'autre jos de formas variadas, balhant a las scènas una animacion curiosa o plasenta. Se compta pas los personatges a la finèstras, los estòrs mal levats o garrèls, los personatges que se solaçan discrètament contra una paret, los mendicants, los avocats impausants dins lors abits roge viu, los lacais dins lor unifòrmes. Aquestes personatges son sovent pausats, immobils, per grops, parlant o regardant, jos un solelh qu'enlusís la scèna d'una lutz viva. E quitament los detalhs mai pichons enauçat de punts luminoses blancs que lor balha un treslús.
Sos successors
Michele Marieschi (1710-1743) mai qu'un successor, es un concurrent. S'installa a Venècia en 1735, après una demorança en Alemanha, e dins son talhièr penh, segondat per d'autres especializats dins unes tèmas coma los personatges, un nombre impressionnant de quadres (se'n compta dos cents) en unas annadas, fins a sa mòrt en genièr de 1743. El tanben publica un recuèlh de gravaduras, le Manificentiores Selectionesque Urbis Venetiarum Prospectus, en 1741, que faguèt sa renommada.
Bernardo Bellotto, son nebòt, trabalha dins lo talhièr de Canaletto dempuèi son enfança. Fa amb son oncle los viatges a l'entorn de Venècia, lo long del canal del costat Pçdoa, vèrs 1742. Contribuís a la fabricacion de las vistas de son oncle. Quand Canaletto se'n va per Londres, Bellotto demora a Venècia fins a 1747. E nomenat a la cort del Prince-elector Frederic-August II de Saxa, rei de Polònha jol nom de August III. Segon Links, lo prince esperava atirar lo quita Canaletto, e Bellotto es sa segonda causida. Bellotto demora onze ans a la cort de Drèsda, a pénher de vistas de vilas del reialme. Vèrs 1758, se'n va a Viena, i demora dos ans. Après una corta demorança a Munic, en 1760, torna a Drèsda en 1761 e i demora fins a 1766. Se'n va a Varsòvia e i demora fins a sa mòrt en 1780. Bellotto tanben se nomenèt tanben Canaletto, çò que pòt far confusion. Fins a que, George Vertue menciona la preséncia de dos Canaletti à Londres a un moment ont considèra que las òbras de Canaletto son de qualitat inegala, e supausa qu'aquò ven de l'intervencion de l'autre Canaletto. George Vertue, lo cronicaire anglés que jamai manca pas l'escasença d'una fissada, apond en 1749 que « Bellotto foguèt format per son oncle, e progressa tan lèu que foguèt chafrat "lo jove Canaletto". Mas aquesta renomada desagrada son oncle, que lo saca ». Pas res prova la manca.
Francesco Guardi nacut en 1712, entre dins lo talhièr de son ainat Gianantonio ont demora fins a 1760, mòrt de son fraire. Los « fraires Guardi » realizèron fòrça copias de quadres, un centenat pel marescal de Schulenburg e d'autres per un compte Giovanelli. A la mort de son fraire, Francesco se lança en 1760 dins una carrièra de vedutista. Realiza fòrça quadres e dessenhs, sovent malaisit de datar. En trenta ans de vedutista, realiza plan mai de de quadres que Canaletto en cinquanta ans. Conéis pas lo mèsme succès que Canaletto pendent sa vida, los Angleses essnent mens interessats. Es pasmens celèbre e dintra a l'Acadèmia sul tard, en 1784, a seissenta e quatorze ans.
Quòta d'un Canaletto
En julhet 2007, una Vista del Grand Canal del Palazzo Balbi al Rialto, foguèt adjudicat per Sotheby's de Londres per 18,6 milions de liuras. Lo crompaire es pas conegut.
Lo 4 de julhet de 2012, un bèl dessenh a la tinta bruna e aquarèla grisa, Le Campo San Giacomo di Rialto es adjudicat a près de 2 milions de liuras.
Òbras màger
Lo libre de Constable revizat per Links (125 × 165 cm) dona una lista exaustiva de las òbras de Canaletto. Catalòga 521 pinturas, fòrça d'entre elas en diferentas versions, 332 dessenhs (sens comptar los quasèrns d'eboces). Canaletto tanben realizèt 34 aigasfòrtas. Benlèu, mai, èra pas lo sol autor dels quadres que produguèt. Testimònian de las diferéncias de qualitat al sen d'una mèsma òbra qui poiriá èsser lo resultat d'un trabalh de talhièr.
La mai rica colleccion d'òbras es la colleccion reiala d'Anglatèrra que ten, a ela sola, 54 pinturas, 143 dessenhs e la seria mai complèta d'aigasfòrtas: en 1762, Joseph Smith vend sa colleccion de vedute al rei Jòrdi III. Ne fa la basa de sa colleccion de pinturas de Canaletto dins sa proprietat del castèl de Windsor, la Royal Collection. I a fòrça quadres de l'artista dins autras colleccions britanicas, coma la Wallace Collection de Londres, e i a un ensemble de vint e quatre pinturas dins la sala a manjar de l'abadiá de Woburn, dins lo Bedfordshire.
La Vòuta
La Vòuta (Lavoûte-Chilhac en francés) z-es una comuna auvernhassa situada dins lo departament del Naut Léger e la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament d'Auvèrnhe.
Comunas vesinas
400px|left|Distanças e posicion relativa
Bernardo Atxaga
thumb|230px|Bernardo Atxaga en 2009 Bernardo Atxaga es lo pseudonim literari de José o Joseba Irazu Garmendia, escrivan basc nascut a Asteasu en Guipuscoa en 1951.
Biografia
Bernardo Atxaga es a l'encòp licenciat en economia de l'Universitat de Bilbao, e en filosofia de l'Universitat de Barcelona. A trabalhat coma economista, libraire, professor d'euscar, participèt dins lo mond de l'edicion, e es estat a mai scenarista de ràdio. En 1980 decidiguèt de se consacrar exclusivament a escriure.
Uèi l'autor demòra dins un vilatge d'Alaba.
Òbras
thumb|right|Bernardo Atxaga en 2007
Mia Farrow
Mia Farrow (nascuda Maria de Lourdes Villiers Farrow) es una actritz americana de cinèma.
Filha del realizador John Farrow e de l'actritz Maureen O'Sullivan, la Jane en lo filme Tarzan, Mia Farrow naissèt a Los Angeles Califòrnia lo 9 de febrièr de 1945. Estúdia a Beverly Hills, Califòrnia e viatja sovent amb los sieus parents a causa de rodatges. Debuta dins lo cinèma lo 1947 en una pellicula amb la siá maire. En los ans 1950, figura en un cort metratge de nòvas minutas destinat als mainats, intitulat Duck and Cover que s'arribèt dins las escòlas. Explicava als mainats lo que caliá far dins lo cas d'atac nuclear.
Debuta dins lo cinèma lo 1959 en John Paul Jones, una pellicula de lo sieu paire, e multiplican après los pichons ròtles. Lo 1964, la siá interpretacion de Allison Mackenzie durant dos ans, en la sèria Peyton Place li supausa un començament de notorietat. Quatre ans mai tard, foguèt consagrada amb lo ròtle principal de Rosemary's Baby, de Roman Polanski.
La siá carrièra coneis una acceleracion fulgurant: ròda amb Anthony Mann (A Dandy in Aspic 1968), Richard Fleischer (See No Evil 1971) e parteja l'aficha de Secret Ceremony amb Elizabeth Taylor, aital coma amb Dustin Hoffman a John and Mary (1969).
Mia Farrow coneis alavetz lo director Woody Allen, que ne serà la femna pendent mai de dètz ans. Agirà en tretze pelliculas del realizador american dempuèi The Purple Rose of Cairo (1984) a Hannah e las siás sors (1986), en passant per New York Stories (1989), Alice (1990), Ombras e bruma (1992) e los darrièrs Marits e de femnas. Entre 1982 e 1992, trabalharà solament amb un autre director, Jeannot Szwarc e lo sieu Supergirl lo 1984. Lo 1992, Mia daissa Woody Allen après aver descobèrt lo sieu atractiu per la siá filha adoptiva Soon-Yi Previn. Lo realizador aviá de fotografias de la gojata entièrament despolhada.
Martaizé
Martaizé es una comuna francesa dau departament de Viena e de la region de Novela Aquitània, ancianament de Peitau-Charantas.
Comunas limitròfas
400px|gaucha||Distanças e posicion relativa
Nòtas
<references group="N"/>
Soufflenheim
Geografia
L'aglomeracion de Soufflenheim a situat en plana de Alsace sul rebord d'una terrassa en marcant lo limit del lièch màger del Rhin. La causida d'aquela localizacion permetiá de metre lo vilatge a l'abric de las inondacions de la plana rhénane. Aquel risc es pas mai d'actualitat dempuèi la canalisation del fleuve. Soufflenheim A environat de l'oèst al nòrd-es pel épaisse bòsc de Haguenau. Dos rius travèrsan lo vilatge : lo Eberbach e lo Fallgraben.
L'agglomération de Soufflenheim est située en plaine d'Alsace sur le rebord d'une terrasse marquant la limite du lit majeur du Rhin. Le choix de cet emplacement permettait de mettre le village à l'abri des inondations de la plaine rhénane. Ce risque n'est plus d'actualité depuis la canalisation du fleuve. Soufflenheim est entourée de l'ouest au nord-est par l'épaisse forêt de Haguenau. Deux rivières traversent le village : l'Eberbach et le Fallgraben.
Istòria
Soufflenheim Es celèbre dempuèi l'Antiquitat per la tèrra argileuse #que s'i extrach e #que servís a façonner dels poteries. thumb|left|Talhièr de poterie Las primièras traces d'activitat remontan a 200 abans Jesucrist, mas l'existéncia de potiers dins lo pòble a pas soslinhat #qu'a partir de 1142, epòca #que Soufflenheim fach partit (amb la rèsta de la Alsace) del Sant-Empèri romain germanique. Lo desvolopament de la poterie li a encoratjat a el per l'emperaire Frédéric Barberousse #que concedís a la guilde locala de las potiers lo privilègi d'extraire gratuitament la glaise del bòsc de Haguenau.
Soufflenheim est célèbre dès l'Antiquité pour la terre argileuse qu'on y extrait et qui sert à façonner des poteries. thumb|left|Atelier de poterie Les premières traces d'activité remontent à 200 avant Jésus-Christ, mais l'existence de potiers dans le village n'est signalée qu'à partir de 1142, époque à laquelle Soufflenheim fait partie (avec le reste de l'Alsace) du Saint-Empire romain germanique. Le développement de la poterie est encouragé par l'empereur Frédéric Barberousse qui accorde à la guilde locale des potiers le privilège d'extraire gratuitement la glaise de la forêt de Haguenau.
Aujourd'hui, le village compte encore près d'une vingtaine d'artisans et produit des ustensiles surtout destinés à la cuisson de recettes traditionnelles alsaciennes (coq au riesling, baeckeoffe, kougelhopf), les terrines et moules de Soufflenheim.
Bèrasèrra
Bèrasèrra (Bellesserre en francés) qu'es ua comuna lomanhòla, situada dins lo departament de la Nauta Garona e de la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Geografia
Comuna de l'airal urban de Tolosa situada a 42 km al Nòrd-Oèst de Tolosa
Istòria
Pendent l'Ancian Regime, Bèrasèrra qu'èra de l'eleccion de Lomanha, doncas de la província de Gasconha, de la generalitat d'Aush, de l'archidiocèsi de Tolosa, de la senescaucia de Tolosa. Le vocable de la glèisa, qui èra annèxa deu Burgau, qu'es Senta Magdalena. Tanlèu 1790, Bèrasèrra qu'èra deu canton de Cadors. En 2015, que suprimiguèn le canton de Cadors e Bèrasèrra que passèc au canton de Legavin, largament espandit.
Raymond Lyttleton
Raymond Lyttleton (7 de mai de 1911 - 16 de mai de 1995) foguèt un matematician e un astronòm britanic dau sègle XX. S'interessèt principalament a de questions d'astronomia teorica e ai cometas. Recebèt la medalha Tyson en 1933.
Damloup
Damloup es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mòsa e la region de Lorena.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Damloup I aguèt mencionat per las primièras fes en una bulle del pape Léon IX l'an 1049, jol nom de Domnus Lupus (o Dominus Lupus), en tirant lo sieu nom de lo sieu Saint-patron Saint-Lop, celebrat tradicionalament lo primièr dimenge d'agost. La glèisa Sainte-Lop i aguèt bastit l'an 1766. Pendent la Primièra Guèrra mondiala, Damloup #èsser victima de la batalha de Verdun de 1916, de per la siá posicion al pè dels Camps de batalha, particularament del fòrt de Val. Lo vilatge #èsser totalament destruit. Après la guèrra, se se #demandar se caliá comptar Damloup entre las 9 pòbles destruits, mas la pertinence de la populacion tornada de la èxode a ganhat : lo vilatge #èsser reconstruit qualques mètres mai bas #que per endavant, de meteis que la glèisa Sainte-Lop, en 1928.
Damloup fut mentionné pour la première fois dans une bulle du pape Léon IX en 1049, sous le nom de Domnus Lupus (ou Dominus Lupus), tirant son nom de son saint-patron Saint-Loup, fêté traditionnellement le premier dimanche d'août. La glèisa Saint-Loup fut construite en 1766. Durant la Première Guerre mondiale, Damloup fut victime de la bataille de Verdun de 1916, de par sa position au pied des Champs de bataille, particulièrement du fort de Vaux. Le village fut totalement détruit. Après la guerre, on se demanda s'il fallait compter Damloup parmi les 9 villages détruits, mais la pertinence de la population revenue de l'exode a gagné : le village fut reconstruit quelques mètres plus bas qu'auparavant, de même que l'église Saint-Loup, en 1928.
Bonneval-sur-Arc
Bônavâl-sus-Arc o mai simplament Bônavâl en arpitan (Bonneval-sur-Arc en francés) es una comuna arpitana de Savòia, situada dins lo departament de Savòia e la region d' Auvèrnhe Ròse Aups.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
René Descartes
thumb|right|Retrach de René Descartes realizat per [[Frans Hals.]]
René Descartes (31 de març de 1596, La Haye-en-Touraine - 11 de febrier de 1650, Estocòlme) es un matematician, un fisician e un filosòf francés de la premiera mitat dau sègle XVII.
Es considerat coma un pensaire major fondator de la filosofia modèrna. En fisica, es l'autor de plusors descubèrtas en optica (lèi de Snell-Descartes) e en mecanica (principi d'inercia). En matematicas, es a l'origina de la geometria analitica. Pasmens, Descartes es subretot famós per son trabalh metodologic exprimit dins lo Discors dau metòde. Marcant una rompedura amb la filosofia escolastica de l'Edat Mejana, sa vision retirèt a la teologia son ròtle preponderant dins l'estudi dau mond. En plaça, prepausèt un sistèma metafisic que permetèt a la sciéncia d'explorar totei leis aspèctes dau mond. Ansin, se sei tèsis metafisicas son estadas invalidadas per plusors sabents e filosòfs ulteriors, aguèron un ròtle major dins lo desvolopament dau metòde scientific modèrne e participèron a plusors descubèrtas durant lei sègles seguents.
Jovença e formacion
thumb|right|René Descartes dins lo registre dei diplòmas de l'[[Universitat de Peitieus.]]
Son educacion foguèt assegurada per un preceptor en cò de sa grand. A 11 ans, Descartes intrèt au collègi reiau de La Flèche. Dirigit per lei jesuistas, l'establiment acceptèt de li organizar un programa adaptat a una santat jutjada fragila e a sei dons intellectuaus. Aqueleis estudis li permetèron d'aprendre lei matematicas, la fisica e la filosofia escolastica. Aquò li permetèt d'aquistar un nivèu d'instruccion avançat mai, pus tard, dins lo Discors dau metòde, depintèt sa sensacion d'incoeréncia dins l'ensenhament dau periòde.
En novembre de 1616, obtenguèt son bacheleirat e sa licéncia en drech civiu e canonci a l'Universitat de Peitieus. Anèt alora viure a París onte redigiguèt probablament un tractat d'escrima. Après aqueu trabalh, se retirèt durant dos ans per estudiar. Aquò marca probablament lo començament de sei reflexions filosoficas mai aqueu periòde de sa vida es mau conegut.
Lo periòde militar
En 1618, Descartes jonhèt l'escòla de guèrra fondat per lo prince olandés Maurici de Nassau (1567-1625). Durant aqueu sejorn ai Províncias Unidas, rescontrèt lo filosof Isaac Beeckman (1588-1637). Lei dos òmes comencèron una correspondància qu'es relativament ben coneguda e que mòstra lei premiereis idèas de Descartes en matematicas, en fisica e en logica. En parallèl, au començament de la Guèrra de Trenta Ans (1618-1648), Descartes s'engatjèt dins l'armada de Maximilian de Baviera. La vida militara li permetèt de perseguir sei reflexions e d'establir lo premier esbòç dau sistèma de coordenadas cartesianas. Quitèt l'armada en 1620.
De 1620 a 1629, Descartes viatjèt sovent en Euròpa, principalament en Alemanha, dins lei Províncias Unidas e en França. Tre 1622, gràcias a la liquidicacion de l'eiretatge de sa maire, aviá la possibilitat de pas trabalhar. Es durant aqueu periòde d'escriguèt la màger part de sei tractats scientifics e lei Règlas per la direccion de l'esperit que prefiguran lo desvolopament ulterior dau cartesianisme. Aquelei viatges li permetèron de rescontrar d'intellectuaus importants mai renoncièt pas totalament au mestier deis armas. D'efiech, en 1628, participèt au sètge de la Rochèla dins lei rengs francés.
La carriera filosofica
A la prima de 1629, Descartes s'installèt en Olanda. Cercant la soletat, se desplacèt sovent dins lo país sensa indicar clarament sa localizacion dins sa correspondància. Pasmens, aquò l'empachèt pas de viatjar dins d'autrei país coma Anglatèrra. Premier, se preocupèt de la perseguida de sei trabalhs en fisica e en metafisica. Foguèt ajudat per plusors professors de l'Universitat d'Utrecht qu'adoptèron sa filosofia. Ansin, redigiguèt lo Tractat dau mond e de la lutz en 1632-1633. Pasmens, après la condamnacion de Galilei per la Glèisa, abandonèt l'idèa de publicar aquel obratge en causa de sa posicion favorabla a l'eliocentrisme. La premiera edicion aguèt donc pas luòc avans 1664, siá 14 ans après sa mòrt.
Dins aquò, Descartes publiquèt una partida de sei teorias scientificas en 1637 dins tres tractats mens ambiciós (La Geometria, La Dioptrica e Lei Meteòrs). Foguèron precedits per lo Discors dau metòde qu'es uei considerat coma un de sei tèxtes pus importants. Innovacion importanta, lo Discors foguèron dirèctament publicat en lenga vernaculara – lo francés – per favorizar sa difusion.
En 1640, Descartes foguèt fòrça tocat per lo mòrt de sa filha Francine (1635-1640). Un an pus tard, publiquèt lei Meditacions sus la filosofia premiera, projècte meditat durant un desenau d'annadas. I presentèt lo sistèma complèt de la metafisica cartesiana e l'obratge es considerat coma una basa fondamentala de la pensada racionala. Pasmens, suscitèt d'oposicions amb de filosòfs coma Pierre Gassendi (1592-1655) e Thomas Hobbes (1588-1679). Puei, en 1644, publiquèt lei Principis de la filosofia que son una sintèsi dau Discors e dei Meditacions. A aquela epòca, Descartes comencèt una correspondància amb la princessa Eisabèu de Boèmia qu'aguèt una certana influéncia sus l'evolucion de la metafisica cartesiana. De mai, Eisabèu l'incitèt a publicar son darrier tractat important, Lei Passions de l'arma en 1649.
Metodologia
thumb|right|Pagina de títol dau [[Discors dau metòde, basa de la metodologia de Descartes.]]
Lei sciéncias an una gròssa importància dins l'òbra de Descartes. D'efiech, lo filosòf aviá la volontat d'establir una sciéncia « segura » destinada a remplaçar lei sciéncias medievalas. Lo modèl de precision e de certitud desirat èra aqueu dei matematicas. Foguèt presentat dins lei Règlas per la direccion de l'esperit sota lo nom de Mathesis Universalis. Per Descartes, aquò èra possible car lo mond èra fach d'una meteissa matèria que seguissián lei meteissei lèis. En educant son esperit vèrs la saviesa, l'èsser uman podiá donc trobar aquelei lèis.
Per sostenir aqueu projècte, Descartes prepausèt un metòde estructurat a l'entorn de plusors principis. Lo premier es la retenguda critica que dèu principamament empachar d'errors. Consistís en un esfòrç de volontat per suspendre l'assentiment ai causas que son pas claras ò pas ben definidas. En parallèl, Descartes sotalinhèt lo ròtle dei prejutjats e de la precipitacion coma fònt d'errors. Per s'aparar còntra aquelei menaças, avancèt tres règlas :
Enfin, Descartes definiguèt leis otís que permèton d'identificar d'elements intelligibles e de construire una teoria de la conoissença. Lo premier es l'intuicion – considerat coma la basa de la conoissença – que permet de destriar leis elements. Lo segond es la deduccion que permet de passar d'un element a un autre gràcias a l'intuicion ò ai liames entre elei. Enfin, lo tresen es l'òrdre que permet de plaçar leis elements descubèrts dins lo caòs de la natura au sen d'un ensemble ordonat. Fòrça innovanta per son epòca, aqueu metòde es a l'origina dau cartesianisme, un corrent filosofic racionau e metafisic qu'aguèt una gròssa influéncia sus lo desvolopament dei sciéncias modèrnas.
Descubèrtas scientificas
Descartes apliquèt son metòde a sei recèrcas scientificas. Ben integrat au sen de la comunautat sabenta de son epòca, èra au fieu dei trabalhs de fòrça sabents e foguèt eu meteis l'autor de plusors descubèrtas importantas en matematicas, en fisica e en astronomia. Ajudèt tanben a la difusion de descubèrtas importantas en medecina coma aquela de la circulacion sanguina.
En matematicas
thumb|right|Lei [[coordenadas cartesianas son probable la descubèrta pus famosa de Descartes en matematicas.]]
En matematicas, Descartes es a l'origina de progrès importants en geometria e en algèbra. Premier, donèt una significacion geometricas ais operacions aritmeticas elementàrias (addicion, sostraccion, multiplicacion e division). Estendiguèt aqueu trabalh a l'extraccion dei racinas carradas. Aquò li permetèt d'establir que la geometria euclidiana es fondada sus l'estructura dau còrs dei nombres reaus. Importanta, aquela descubèrta prefigura la geometria analitica, fondada vèrs 1800, que permet de redurre un problema geometric a de calculs algebrics.
Pasmens, Descartes es subretot famós per sa redescubèrta dau sistèma de coordenadas que pòrta desenant son nom (coordenadas cartesianas). Aguèt tanben una influéncia sus l'adopcion dei notacions matematicas modèrnas amb l'adopcion d'un sistèma que consistiá a utilizar de letras minusculas. Per lei valors conegudas, utilizava lei premierei letras de l'alfabet (a, b, c...) e per leis inconegudas lei darrierei (x, y, z). Aqueu mejan d'escriure leis eqüacions es totjorn en vigor a l'ora d'ara.
Enfin, estudièt lei nombres e aprochèt lo concèpte de nombre transcendant. Identifiquèt tanben mai d'un problema regardant la resolucion deis eqüacions que foguèron de subjèctes importants per la generacion seguenta de matematicians. En particular, influencièt de personalitats coma Leibniz e Newton.
En fisica e en astronomia
En defòra dei matematicas, Descartes es l'autor de plusors descubèrtas en fisica e en astronomia. En optica, descurbiguèt ansin lei lèis de la refraccion, dichas lèis de Snell-Descartes. Pasmens, es pas lo premier descubreire d'aquela relacion qu'èra ja au mens coneguda de Vitellion († entre 1280 e 1314), de Johannes Kepler (1571-1630) e de Thomas Harriot (1560-1621). En revènge, sa publicacion permetèt de la difusar largament en Euròpa.
En astronomia, Descartes sostenguèt lei concepcions de Galileo Galilei (1564-1642). Dins aquò, après la condamnacion dau sabent italian, preferiguèt demorar prudent. Concebèt ansin una teoria eliocentrica que foguèt publicada après sa mòrt en 1664. Pasmens, sa vision èra pus filosofica que scientifica car imaginèt leis estelas au centre de revolums entraïnant lei planetas. Enfin, en fisica, Descartes enoncièt clarament lo principi d'inercia. Aquò es una evolucion importanta car permetèt d'invalidar la teoria de l'impetus en vigor dempuei Aristòtel (384-322 avC).
La metafisica de Descartes
Lei concepcions metafisicas de Descartes ocupan una plaça centrala dins sa pensada filosofica e scientifica. D'efiech, son sei concepcions de Dieu qu'an dirigit sei recèrcas.
Lo ròtle dau Creator
Avans Descartes, la pensada metafisica èra largament dominada per l'escolastica de la fin dau periòde medievau. Fondada sus lei trabalhs de Tomàs d'Aquin (1225-1274), èra una sintèsi de la filosofia aristoteliciana e dau cristianisme. Considerava que lo Creator èra somés ai necessitats dei vertats etèrnas coma, per exemple, lo fach que la soma deis angles d'un triangle es egala a 180°. Per consequéncia, per lei tenents de l'escolastica, i aviá un destriament de faire entre lo plan dau Creator e aqueu de la creatura ela meteissa. Òr, coma la teologia èra l'unica disciplina capabla d'analizar lei consequéncias d'aquela separacion, la conoissença dins l'escolastica, aviá un fondament teologic.
La metafisica de Descartes prepausèt una rompedura majora amb aquela vision. D'efiech, per eu, Dieu es l'autor de « l'esséncia coma de l'existéncia dei creaturas ». Ansin, Descartes reduguèt l'esséncia d'un objècte ò d'un fenomèn au simple estat de causa creada. Aquò permetiá de suprimir lo destriament entre lo plan dau Creator e aqueu de la creatura e, donc, de durbir l'estudi dei fenomèns materiaus a la sciéncia.
Lo dobte e lo « cogito »
Lo dobte ocupa una plaça centrala dins la pensada de Descartes. D'efiech, en acòrdi amb lo metòde de la renteguda critica, es necessari de se premunir còntra leis opinions e lei jutjaments cochós per produrre una conoissença clara e distinta. Per aquò, Descartes avança doas rasons principalas de dobtar : Per respòndre a aquela question, Descartes supausèt l'existéncia d'un gèni marrit, fin e enganaire que cèrca d'abusar l'èsser uman. Puei, en procedissent per etapa, cerquèt de trobar una briga de certitud. Aquò lo menèt a doas causas.
Premier, segon eu, la premiera briga de certitud es aquela de l'individú pensant eu meteis. D'efiech, s'una persona pensa e dobta, es qu'existís ben de bòn. Aquò es sovent resumit per lo principi « cogito ergo sum » que significa « pensi, donc siáu ». Ges de gèni marrit, que que siegue sa poissança, pòu cambiar aquela realitat. Ansin, se lo dobte e lo probable son remandats, i a ges de rason de dobtar. Puei, Descartes prenguèt l'exemple d'un tròç de ciera. Un còp fondut per l'accion dau fuòc, demòra un tròç de ciera car l'esperit ditz qu'es totjorn un tròç de ciera. Ansin, tota percepcion ò emocion es lo fach de la pensada. Descartes donèt au mot « pensada » lo sens pus larg de « consciéncia ». Lo subjècte d'aquela consciéncia es una arma qu'existís egalament ben de bòn. Aquò permetèt a Descartes de definir l'òme coma una « causa pensanta ».
L'existéncia de Dieu
Lo principi dau « cogito ergo sum » permetèt a Descartes d'assegurar l'individú de son existéncia. Pasmens, solet, èra pas capable de percebre d'un biais segur de causas exterioras a l'individú. Dins aquò, Descartes observèt que leis idèas an generalament una estructura similara que s'impausa a l'individú. Expliquèt aquelei similituds per l'existéncia d'un principi exterior creator deis idèas.
Entre aqueleis idèas, Descartes s'interessèt a aquela de Dieu. Per eu, representa una substància infinida, etèrna, immudabla, independenta, omniscienta e omnipotenta. Òr, coma una idèa fòrça diferenta de la natura prefonda de l'èsser uman, qu'es un èsser finit, mortau, dependent, que cèrca la conoissença e qu'assaia d'estendre sa poissança, pòu pas provenir de l'uman eu meteis. Descartes concluguèt ansin que l'idèa de Dieu en l'èsser uman es donc producha per Dieu eu meteis. Presentèt aquel encaminament coma la premiera pròva de l'existéncia de Dieu.
Pasmens, Descartes avancèt una segonda pròva de l'existéncia de Dieu. Dicha « pròva ontologica de l'existéncia de Dieu » per Immanuel Kant (1724-1804), permet de dedurre l'existéncia de Dieu de son existéncia. Es fondada sus l'idèa que la creacion es perfècta. Òr, sensa Dieu, aquò es pas possible e, donc, son existéncia es necessària.
Dieu coma basa de la sciéncia
Après aver demostrat l'existéncia d'un Dieu creator perfècte, infinit, omniscient e omnipotent, Descartes estudièt sei consequéncias sus la recèrca scientifica. Per eu, es pas possible qu'un tau dieu siegue un èsser enganaire. Au contrari, Descartes lo depintèt coma lo garant de l'evidéncia que permet ais òmes de jutjar e de pensar sus una basa segura. Pasmens, precisèt qu'es necessari de destriar l'enclinacion naturala, ofèrta per lo divin, de pensar corrèctament e lei sensacions eissidas deis abituds que pòdon menar a d'errors.
Aquela precision permetiá de mantenir la perfeccion dau Dieu de Descartes que pòu pas èsser a l'origina deis errors umanas. Pasmens, èra tanben l'occasion d'insistir sus l'importància dau metòde. D'efiech, se leis errors vènon deis abituds umanas, son egalament la consequéncia d'una error de jutjament d'empachar de veire l'error producha per aqueleis abituds. Descartes precisèt ansin lo mecanisme de l'error : la comprenença umana es limitada mai sa volontat es infinida. Dins certanei cas, especialament en l'abséncia de retenguda critica, la volontat es donc en mesura de produrre un jutjament avans que l'esperit siegue totalament esclairat.
La morala de Descartes
Après aver establir l'existéncia d'un èsser uman dotat d'una arma pensanta que pòu trobar una certitud en Dieu (basa de la conoissença ela meteissa) e d'un còrs que li permet d'intrar en relacion amb leis objèctes exteriors, Descartes s'interessèt a l'òme vertadier. Pasmens, acabèt pas totalament son trabalh e la morala de Descartes es donc sovent presentada coma una « morala provisòria ».
Lei principis moraus de Descartes
Per Descartes, l'existéncia d'una morala necessita l'union de l'arma e dau còrs de l'èsser uman. Avans de fixar l'estatut d'aquela union, prepausèt donc quatre règlas moralas centralas :
Lei passions
L'esbòç de la morala definitiva de Descartes se tròba dins Lei Passions de l'Arma publicat en 1649. Es organizat a l'entorn de dos principis centraus : lei passions son d'estats de l'arma mai aqueleis estats son causats per lo còrs. Aquela distincion entre l'arma e lo còrs es dicha « dualisme cartesian ». Per exemple, per Descartes, la paur es una emocion que provèn dau còrs e que se transmet a l'arma per lo mejan dei nèrvis. L'arma sent alora una enclinason a la fugida que serà acceptada, ò non, per la volontat. Per Descartes, leis emocions e lei passions son donc pas una causa negativa. En revènge, es necessari de lei mestrejar
Influéncia e posteritat
Leis òbras de Descartes foguèron mesas a l'index tre 1663. Pasmens, sei teorias scientificas èra ja ben acceptadas au sen de la comunautat dei sabents. La censura ecclesiastica empachèt donc pas la perseguida dei recèrcas ò la difusion dei principis metodologics edictats dins lo Discors dau metòde. Ansin, lo cartesianisme scientifica venguèt una basa dau metòde scientific modèrne.
En filosofia, lei tèsis de Descartes foguèron estudiadas durant lo sègle XVIII mai venguèron subretot popularas a partir de la Revolucion Francesa. A aquela epòca, plusors autors conservators, coma Maurice Barrès (1862-1923), lo presentèron coma un dei responsables dei trèbols revolucionaris e l'opausèron a Blasi Pascal (1623-1662). Aquò durèt fins a Charles Péguy (1873-1914) que prepausèt una vision conciliant lo nacionalisme francés e l'òbra de Descartes. Pasmens, a partir d'aqueu periòde, lei basas de la metafisica cartesiana foguèron contestadas per de corrents filosofics pus modèrnes.
Uei, René Descartes es vist coma un filosòf major a l'origina d'avançadas importantas en sciéncia e d'un sistèma metafisic important durant lei sègles XVIII e XIX. Es ansin l'objècte d'onors importants. Per exemple, plusors estatuas de Descartes son estadas installadas dins de vilas ò d'institucions scientificas. Existís egalament un cratèr Descartes sus la Luna e fòrça lèis e teorèmas fisics e matematics que pòrtan son nom.
Dammarie-sur-Saulx
Dammarie-sur-Saulx es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mòsa e la region de Lorena.
Anthien
Anthien es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Nièvre e la region de Borgonha.
Geografia
Villemolin, (Villa Molini)- Aquela distincion #èsser, la prpriété de l'Ostal de Corcelle o de la Courcelle. Marguerite La #portar per lo sieu matrimòni en 1460, a Guillaume de Champignolle. La siá filha Guillemette, épousa N; de Bascoing, #que la filha Barba la #transmetre dins l'Ostal de Qualques unas, en 1538, per lo sieu matrimòni amb Etienne de Qualques e ne n'es pas mai sortida dempuèi aquela data. Aquela distincion en tota justícia, en la mouvance del comtat de Castell-Chinon, fasiá antany de partits domenis de Corbon. Lo Castell de Villemolin, #remplaçar una villa romaine.
Cette seigneurie fut au, la prpriété de la Maison de Corcelle ou de La Courcelle. Marguerite la porta par son mariage en 1460, à Guillaume de Champignolle. Leur fille Guillemette, épousa N; de Bascoing, dont la fille Barbe la transmit à la Maison de Certaines, en 1538, par son mariage avec Etienne de Certaines et n'en est plus sortie depuis cette date. Cette seigneurie en toute justice, dans la mouvance du comté de Château-Chinon, faisait autrefois partie des domaines de Corbon. Le Château de Villemolin, remplaça une villa romaine.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Nòu Hampshire
Nòu Hampshire (anglés: New Hampshire) es un estat dels Estats Units d'America.
Arbourse
Arbourse es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Nièvre e la region de Borgonha.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Aguaruna
Los aguarunas (en aguaruna: awajun) son un pòble amerindian qui viu dens la selva amazonica de Peró. Son un dels quatre pòbles jivaro, amb los shuar, los huambisa e los achuar.
Gèissa
Las gèissas (lo Lathyrus) apartenon a la  de las Fabacèas,  de las Faboideae,  de las Fabeae.
Pròcha dels genres Vicia (las veças) e Pisum (los peses), aqueste genre compren un centenat d's, que qualques unas son cultivadas :
Son de plantas annalas escalairas de flors papilionacèas.
Lors grans son de còps toxics. La consomacion en granda quantitat de peses del genre Lathyrus provòca una malautiá neurodegenerativa apelada latirisme.
Viktor Varga
Viktor Varga (en ongrés: Varga Viktor; Szeged, 19 de setembre de 1987) es un cantaire ongrés. Foguèt revelat gràcias al programa de television Csillag születik que cerca de joves talents artistics. Cantèt la version ongresa, "Visszhang (You and I)", de la cançon "Echo (You and I)" presentada per la cantaira Anggun al concors de l'Eurovision de 2012.
Fustarroau
Fustarroau (Fustérouau en francés) qu'ei ua comuna gascoa situada dens lo departament de Gers e la region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.
Geografia
Comuna de Gasconha traversada peu Midor. vignette|upright=1.6|centre|Comunas a l'entorn.
Grossouvre
Grossouvre es una comuna francesa, situada dins lo departament de Char e la region dau Centre.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Fustarroau
Lòcs e monuments
La comuna qu'a duas glèisas : Sent Joan Baptiste de Fustarroau e Sent Miquèu d'Arparens.
Massa terrèstra
La massa terrèstra (simbòl : M🜨 ò MT) es una unitat de massa utilizada en astronomia per exprimir la massa de planetas ò d'objèctes planetaris (satellits, asteroïdes...). Es egala a la massa de la Tèrra, es a dire 5,9722.1024 kg. Correspond a 3,1466.10−3 massa joviana e 3,0037.10−6 massa solara.