cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Sainte-Gauburge-Sainte-Colombe
Geografia
Lo bourg es distant d'unitat|15|km de l'Agla (cap a l'èst), d'unitat|33|km  de Argentan (cap a l'oèst), d'unitat|40|km  de Alençon (cap al sud-oèst), d'unitat|77|km  de Can (cap al nòrd-oèst) e d'unitat|141|km  de París (cap a l'èst).
Santa-Gauburge-Santa-Colombe jouxte las municipalitats de Échauffour e Sant-Pierre-de detlas-Porterias al nòrd, Sant-Hilaire-sus-Risle a l'èst, Lo Ménil-Bérard e La Ferrière-a lo-Doyen al sud-es, Mahéru e Fay al sud-sud-oèst e Planches a l'oèst.
Sainte-Gauburge-Sainte-Colombe se situe dans le sud-ouest du pays d'Ouche, un pays normand à cheval sur les départements de l'Orne et de l'Eure ; à la limite du pays d'Auge vers l'ouest et le nord-ouest et du Perche vers le sud.
Sainte-Gauburge-Sainte-Colombe est arrosée par la Risle, rivière de Normandie prenant sa source à Planches à 5 km à l'ouest de la commune et se jetant dans l’estuaire de la Seine après avoir parcouru le pays d'Ouche et le nord-ouest du département de l'Eure. La commune appartient donc au bassin versant de la Seine.
Elle est bordée par deux forêts, celle de Saint-Évroult au nord et celle de Moulins-Bonsmoulins au sud-est, laquelle fait partiellement partie de la commune de Sainte-Gauburge-Sainte-Colombe.
La commune est, comme le reste de la Normandie et des régions voisines, soumise à un climat océanique.
Le bourg est distant de 15 km de l'Aigle (vers l'est), de 33 km d'Argentan (vers l'ouest), de 40 km d'Alençon (vers le sud-ouest), de 77 km de Caen (vers le nord-ouest) et de 141 km de Paris (vers l’est).
Sainte-Gauburge-Sainte-Colombe jouxte les communes d'Échauffour et Saint-Pierre-des-Loges au nord, Saint-Hilaire-sur-Risle à l'est, Le Ménil-Bérard et La Ferrière-au-Doyen au sud-est, Mahéru et Fay au sud-sud-ouest et Planches à l'ouest.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Los luòcs an citat en 1113. Gauburge Es una dels variantes del nom de Walburge, santa d'origina saxonne, venerada sustot per la guérison del rajola e de la eczéma.
La preséncia d'un molin, dich « molin de Feugeroux » a informat en 1809. La siá produccion es alavetz de gaireben 1,25 quintaux de farina. Experiéncia cap a 1869 per un nomenat Pierre Bigot, a transformat en tréfilerie per aquel darrièr. La « tréfilerie Bigot » cessarà la siá activitat en 1910.
Antena (nau)
vinheta|250px|Sus aquela embarcacion de vela latina de dos arbres i a doas antenas (un par cada mast) que pòrta caduna una vela Sus un batèu de vela latina, l' antena désigna dins l'armeg del velièr la vèrga portant una vela.
Sainte-Gauburge-Sainte-Colombe
Istòria
En 1864, Santa-Colombe a amassat a Santa-Gauburge #que pren lo nom de Santa-Gauburge-Santa-Colombe. Aquel meteis an, la glèisa paroissiale de Santa-Gauburge a destruit. Una nòva glèisa es édifiée cinc ans mai tard.
Tretze ans mai tard, en 1877, l'estacion de la vila a bastit sus la linha Apòstes-Granville.
Les lieux sont cités en 1113. Gauburge est une des variantes du nom de Walburge, sainte d'origine saxonne, vénérée notamment pour la guérison du carreau et de l'eczéma.
La présence d'un moulin, dit « moulin de Feugeroux » est rapportée en 1809. Sa production est alors de presque 1,25 quintaux de farine. Acquis vers 1869 par un nommé Pierre Bigot, il est transformé en tréfilerie par ce dernier. La « tréfilerie Bigot » cessera son activité en 1910.
En 1864, Sainte-Colombe est réunie à Sainte-Gauburge qui prend le nom de Sainte-Gauburge-Sainte-Colombe. Cette même année, l'église paroissiale de Sainte-Gauburge est détruite. Une nouvelle église est édifiée cinq ans plus tard.
Treize ans plus tard, en 1877, la gare de la ville est construite sur la ligne Paris-Granville.
L'aubre de la camba tòrta
L'aubre de la camba tòrta es una cançon de La Mal Coiffée :
Dieu garda aquel que l'a plantat l'aubre de la camba tòrta, Que sens aquel ieu serai mòrt, l'aiga m'auriá poirit lo còrs.
Al prèp de ieu me val melhor una cantina qu'una filha, Una cantina la beuriái apuei ma mia t'aimariái.
Ma maire quand m'auretz perdut me cal pas cercar a la gleisa. Cal anar drech al cabaret; aquí benlèu me traparetz, Redde i serai coma un piquet.
Ma maire ieu quand serai mòrt, m'enteraretz dins una cava, Los pès virats a la paret e lo cap jos lo robinet.
Lebiasinidae
Los Chalceus o Lebiasinids (Lebiasinidae) fòrman una familha de peisses d'aiga doça qu'aparten a l'òrdre dels Characiformes originari de Còsta Rica, de Panama e d'America del Sud.
Generalament, son de talha pichona e doncas, pòdon èsser mantenguts en aqüari, en particular los populars peisses-gredons e los tètras esposcaires.
Los Lebiasinids son de peisses pichons e cilindrics, que van de 2 cm a 7 cm de longor a l'atge adulte. S'atacan a las larvas d'insèctes, en particular las dels moissals. La familha comprend lo voladoras, trobat dins los lacs de nauta altitud dins los Andes e l'America centrala, mas las autras espècias de peisses abitan las planas de l'Orenòca, los bacins fluvials de l'Amazòna e del Paraguai].
Lista dels genres
Aquesta familha comprend environ 64 espècias regropadas en 7 genres.
Autorota A68
L'autorota A68, Autorota del Pastèl religa Tolosa as Albi. Son traçat es long d'una seissantena de quilomètres.
L'autorota A68 aparten a Autoroutes du sud de la France (ASF) per la partida en Nauta Garona (de Tolosa a la sortida 3 Montastruc e Conselhièra). La partida tarnesa es gratuita.
Radio Trafic FM (107.7FM) fonctiona sur l'A68 sector ASF.
A680
Sortida de l'A68 de la futura autorota cap a Castras
Ica
L'ica es una lenga ioroboïda parlada en Benin.
Autorota A68
Futur
La sortida 2 o A680 es lo punt de despart de l'autorota cap Castras.
Ica
Localisacion
L'ica es parlat dins lo district rural de Bantè dins la província de Zou.
Classificacion
L'ica fa partida d'un continuum dialèctal, l'ede, qu'acampa de parlars de la familha ioroboïda. Aquels dialèctes ede, que son presents en Benin e en Tògo, son, fòra de l'ica, lo cabe, l'idaca, l'ije, lo nago, lo kura nago, lo manigri, l'ife. Per Blench, l'ede es pas qu'un grop de dialèctes del ioroba. Lo tèrme ede es en mai lo mot ioroba per « lenga ».
Autorota A68
Futur
Lo projècte es que l'A68 religue Tolosa a Lion via Albi, Rodés, Mende, Lo Puèi de Velai e Sant Estève en tornant prendre lo traçat de la RN 88.
Saint-Quentin-sur-Indrois
Saint-Quentin-sur-Indrois es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Indre e Léger e la region dau Centre.
Geografia
Lo territòri communal a adaigat pel riu Indrois.
San Agustín del Pozo
San Agustín del Pozo es un municipi de la província espanhòla de Zamora dins la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Laroche-Valmont
Laroche Valmont, de son nom vertadièr Jean-Quentin Gérard, es un cantaire francés e òme de premsa nascut lo 22 de junh de 1949 a Borg de Bressa (Arpitània). Es mai que mai conegut pel tube pop new wave T'as le look, cocò en 1984.
Noyon
200px|thumb|left|[[Catedrau de Noyon]] Noyon qu'ei ua vila de l'anciana província de Picardia situada uei dens lo departament d'Oise de la region administrativa francesa de Picardia.
Qu'ei dotada d'ua catedrau gotica.
Geografia
Situat a al nòrd de Compenha,  al sud-es d'Amians
situé a 25 km au nord de Compiègne, 62 km au sud-est de Amiens
Camin de fèrre de Staten Island
Lo camin de fèrre de Staten Island (o SIR, per Staten Island Railway) es una linha de mètro que desservís l'arondiment de Staten Island, a Nòva York. Ben qu'essent considera coma una linha classica de camin de fèrre, lo SIR utiliza de trens de tipe R44 que son identicas a aquestas utilizadas sus una partida del mètro de Nòva York.
Lo SIR es espleitat per la Metropolitan Transportation Authority (MTA), l'operator dels transpòrts en comun dins la vila de Nòva York.
Sent Pèire de la Fuèlha
Sent Pèire de la Fuèlha (Saint-Pierre-Lafeuille en francés) es una comuna carcinòla situada dins lo departament francés d'Òut e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Lituénigo
Lituénigo es un municipi de la província espanhòla de Saragossa dins la Comunautat Autonòma d'Aragon.
Idaca
L'idaca es una lenga ioroboïda parlada en Benin.
Localisacion
L'idaca es parlat dins los districts rurals de Dassa e Glazoué dins la província de Zou.
Classificacion
L'idaca fa partida d'un continuum dialèctal, l'ede, qu'acampa de parlars de la familha ioroboïda. Aquels dialèctes ede, que son presents en Benin e en Tògo, son, fòra de l'idaca, lo cabe, l'ica, l'ije, lo nago, lo kura nago, lo manigri, l'ife. Per Blench, l'ede es pas qu'un grop de dialèctes del ioroba. Lo tèrme ede es en mai lo mot ioroba per « lenga ».
Capibara
right|300px Lo capibara es lo màger dels rosegaires. Pòt mesurar 1 m de long e 50 cm de nautor e que son pes pòt aténher 65 kg. Los capibaras son d'animals fòrça socials. Son coneguts coma qualques-uns dels animals mai amicals de la planeta
Ford Crown Victoria
vinheta|Ford Crown Victoria II (1998 - 2011) de fasa II (2003 - 2011). La Ford Crown Victoria es una berlina del constructor estatsunidenc Ford, fòrça populara als Estats Units. Aqueste veïcul es fòrça conegut gràcias al fach que servís dins de nombrós servicis de polícia d'America del Nòrd e los celèbres taxis de Nòva York e plan d'autras vilas.
Istoric
La primièra Crown Victoria foguèt fabricada en 1955.
Ford Crown Victoria (1992-1997)
vinheta|Ford Crown Victoria I fasa II
Ford Crown Victoria II (1998-2011)
En 2003, la Crown Victoria recebèt de novèlas amelioracions e cambiaments. Lo chassís es alara idroformat e las suspensions son complètament repensadas. La direccion deven a cremalh al luòc de la direccion a bilhas utilizada abans. Aquestas modificacions aguèron per efièch d'ameliorar considerablament l'estabilitat. Lo Cx (coeficient aerodinamic) de la Crown Victoria èra al despart de 0,42 (una chifra catastrofica per una berlina relativament bassa), mas passat mai tard a 0,34 gràcias a d'unas amelioracions.
Gudmont-Villiers
Gudmont-Villiers es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Nauta Marna e la region de Champanha-Ardena.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Laviron
Laviron es una comuna francesa, situada dins lo departament de Dobs e la region de la Franca Comtat.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Casaus
Geografia
vignette|upright=1.6|centre|Comunas a l'entorn.
Casaus
Segon Dauzat, Casaus « bòrda, meitaderia », que vengueré de cas-ale, derivat de casa (del latin casa, cabana > ostau rurau, > domeni, maine, proprietat). Segon Negre, Casaus qu'ei lo plurau de l'occitan casau « òrt; embarra, barralh, (en)claus » (Lo Petit Levy que horneish los sens de cazal : ostau; embarra qui enviroa un ostau, òrt; terrenh bastider).
Montgalhard
Véser a l'article.
Istòria
En 1821, las comunas d'Ardens e de Montgalhard qu'estón incorporadas a Casaus. La comuna de Casaus qu'èra a penas mei poblada que las autas duas, mes qu'èra en posicion centrala (Ardens a l'oèst, Montgalhard a l'èst).
San Cebrián de Castro
San Cebrián de Castro es un municipi de la província espanhòla de Zamora dins la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Dins París
Dins París es una cançon de La Mal Coiffée :
Dins París i a una vièlha (bis) Qu'a passat quatre-vints ans Tant amorosa Qu'a passat quatre-vints ans Tant amorosament.
Un jorn se'n va a la dança (bis) Per trapar jove galant Tant amorosa Per trapar jove galant Tant amorosament.
Lo mai jove de la dança (bis) Lo ven prene per la man Tant amorosa Lo ven prene per la man Tant amorosament.
Vèni aquí ma bona vièlha (bis) Nos maridarem deman Tant amorosa Nos maridarem deman Tant amorosament.
Lo diluns l'a esposada (bis) Lo dimars se l'a enterrada Tant amorosa Lo dimars se l'a enterrada Tant amorosament.
Paure, coma pòdi faire (bis) Per portar lo dòl un an ? Tant amorosa Per portar lo dòl un an ? Tant amorosament.
Faràs portar lo dòl a l'ase (bis) Al gos, al gat per tres ans Tant amorosa Al gos, al gat per tres ans Tant amorosament.
Zabium
Zabium foguèt un rèi de la dinastia amorrita dau reiaume de Babilònia. Succediguèt a Sumu-la-El (vèrs 1881-1845 aC) e reinèt vèrs 1845-1831 aC. Son successor foguèt Apil-Sin (vèrs 1831-1813 aC).
Charpentry
Charpentry es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mòsa e la region de Lorena.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Lo mes d'abril
Lo mes d'abril es una cançon tradicionala. Ela foguèt interpretada per La Mal Coiffée :
Lo mes d'abril se n'es anat Lo mes de mai s'es aprochat. Ò maridam las filhas ! Que totas fan bon maridar Quora son tan polidas.
Boatz la man ont son los uòus. Que cada man ne pòrta nau Ò maridam las filhas ! Que totas fan bon maridar Quora son tan polidas.
Ieu que soi lo pòrta panier, Portarai lo nis tot entier. Ò maridam las filhas ! Que totas fan bon maridar Quora son tan polidas.
S'avetz la filha a maridar, Dieu la vos farà ben plaçar. Ò maridam las filhas ! Que totas fan bon maridar Quora son tan polidas.
Grainville-sur-Odon
Grainville-sur-Odon es una comuna normanda, situada dins lo departament de Calvadòs e la region de la Bassa Normandia.
Geografia
La municipalitat a situat a 13 km de Can.
La commune est située à 13 km de Caen.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Haut-Valromey
Haut Valromey es, dempuèi lo 1èr de genièr de 2016, una comuna novèla francesa resultant de la fusion de las comunas del Grand-Abergement, d'Hotonnes, Le Petit-Abergement e Songieu, situadas dins lo departament d’Ain, e la region d'Auvèrnhe Ròse Aups.
Villagómez la Nueva
Villagómez la Nueva es un municipi de la província espanhòla de Valhadolid dins la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Autorota A64
Es concedida a ASF.
Radio Trafic FM (107.7FM) fonctiona sus l'A64 sector ASF
Autorota A66
L'autorota A66 es una autorota concedida a Autoroutes du Sud de la France, entre los departaments franceses de Nauta Garona e d'Arièja, que religa Vilafranca de Lauragués a partir de l'Autorota A61 al Nòrd e abotit sus la RN20 prèp de Pàmias mai al Sud.
Son traçat es inscrich dins l'axe París - Orleans - Limòtges - Tolosa - Barcelona. Facilita los desplaçaments dins los Miègjorns Pirenencs cap al principat d'Andòrra, e tanben los escambis entre Arièja e Tolosa.
Radio Trafic FM (107.7 FM) fonctiona sus l'A66 sector ASF.
Saales
Saales en alemannisch (Saales en francés) es una comuna francesa del departament del Bas Ren e de la region d'Alsàcia.
Torahiko Terada
thumb|250px|Torahiko Terada en 1935 Torahiko Terada (en japonés: 寺田 寅彦; Tokyo, 28 de novembre de 1878 – 31 de decembre de 1935) foguèt un escrivan e fisician japonés. Trabalhèt coma professor a l'Universitat Imperiala de Tokyo, foguèt tanben cercaire al RIKEN e professor a l'Institut de Recerca Sismica de l'Universitat de Tokyo. Portèt de contribucions en fisica e escriguèt, sovent jol pseudonim de Yoshimura Fuyuhiko, tanben mantun ensag sus de tematicas plan variadas, dempuèi l'airal scientific fins als haikus e mai los manga. L'asteroïde 6514 Torahiko foguèt nomenat aital per onorar lo trabalh d'aqueste cercaire.
Lemuridae
La dels lemurids (Lemiridae) es una de las cinc familhas actualas de primats lemurifòrmes. Son los « lemurians vertadièrs », los lemurs o los makis. Lors caps presentan un morre alongat. Las femèlas an pas qu'un parelh de mamèlas pectoralas fòra pels Varecia. Compren dètz s repartidas en quatre s. Totes aquestes lemurids tanben son coneguts jol nom de « makis ». Per exemple, Lemur catta tanben es apelat « maki catta ».
Las mans dels lemurians son pròchas de las de l'òme. Tot coma los pès compòrtan cinc dets fòrt prims, qu'un es opausable als autres, alargats a lor extremitat e provesits d'onglas, en defòra del segond, que possedís una àrpia lor permetent de grafinhar lor forradura o la de lors congenères.
Lor nom ven de las Lemuras, perque son tant esquius e pauc visibles qu'an fach pensar a de fantaumas.
Bruys
Bruys es una comuna francesa del departament d'Aisne e de la region de Picardia.
Sent Arroman
Sent Arroman ( Saint-Arroman en francés) qu'es ua comuna occitana de Gasconha situada dens lo departament de Gers e la region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.
Geografia
vignette|upright=1.6|centre|Comunas a l'entorn.
Clarenç
Per los Clarenç, Dauzat que dona duas solucions, un nom latin d'òme *Clarentius, emplegat solet, sense sufixe, o un derivat d'un tèma preindoeuropèu *Kl-ar- « montanha », varianta de *Kal-, « pèira, ròc », dab un sufixe -inco- (!). La segonda solucion qu'es inversemblabla ; de mèi Clarentius es pas totalament inatestat, qu'es lo nom d'un sent, vertat es, au sègle VII.
Un ser lo pastre
Un ser lo pastre es un Nadal d'Occitània, représ per mantun artista : La Mal Coiffée, Du Bartàs...
Un ser lo pastre somelhava dins sa cabana tot solet. Mas dedins sa cabana n'entendèt una votz que cridava "Corage, lèva te pastorel !"
Consí volètz que ieu me lève, encara n'ai pas pron dormit. Las novelas son bonas, un enfant es nascut. Sètz aquí per me dire qu'aquò's nostre salut.
Ara ieu ba vòli pas creire que vos me digatz la vertat. Ba vòli anar veser se i a cap de vertat. Ba vòli anar veser se te sès enganat.
Consí farai ieu miserable per abandonar lo tropèl ? Lo lop es devorable, me manjarà d'anhèl. Ieu, ne soi responsable de tot lo meu tropèl.
Auxon (Nauta Sòna)
Auxon es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Nauta Sòna e la region de la Franca Comtat.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Boliac
Boliac (Bouliac en francés) es una comuna bordalesa de Guiana, lingüisticament gascona, administrada per lo departament de Gironda e la region de Novèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
Las fòrmas ancianas son : in vico Vodollacensi, au sègle VI (Gregòri de Tors), Amanevus de Boliac, en 1194-1201, Bolyahc, en 1255, in parrochiis de Boliac, en 1273, Boliac, en 1288 e 1292, de Boliaco, en latin, en 1299, Boliac, en 1361. Dauzat (sigut per Astor segon Bénédicte Boyrie-Fénié) explica que Boliac ven d'un nom gallés d'òme *Bodollus, tirat dau tèma gallés bodi-, damb lo sufixe -acum, latinizacion dau sufixe gallés -ācon. Delamarre utiliza tanben Bōdollos, equivalent de la fòrma latinizada Bodollus (de *Boud(o)-ollos, « granda victòria », donc per lo toponime Bōdollācon), per explicar lo nom de Boliac. B. Boyrie-Fénié considèra que Bodollus es pas atestat e causís Bodlius : *Bodliacu(m) > *Bodlyac(o) > Boliac (d es assimilat per l, çò qu'empacharé l de se palatalizar (de donar una l molhada).
Santa Crotz (Roergue)
Santa Crotz (Sainte-Croix en francés) es una comuna roergassa situada dins lo departament d'Avairon e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Geografia
vignette|upright=1.6|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
Lo nom de Senta Crotz es lo de glèisas que son dedicadas al culte de la crotz de Jèsus Crist.
Bèlasvilas
Bèlasvilas (Vallesvilles en francés) es una comuna lengadociana en Lauragués, situada dins lo departament de la Nauta Garona e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Istòria
Pendent l'Ancian Regime, Bèlasvilas èra de la diocèsi civila de Tolosa, doncas de la província de Lengadòc, de la generalitat de Tolosa, de l'archidiocèsi de Tolosa e de la senescauciá de Tolosa. Le vocable de la glèisa èra Sant Martin. Tanlèu 1790, èra del canton de Lantar.
Pendent l'Ancian Regime, Le Pujolet, comunautat non parròquia, èra de la diocèsi civila de Tolosa, doncas de la província de Lengadòc, de la generalitat de Tolosa e de la senescauciá de Tolosa. Tanlèu 1790, èra del canton de Lantar. La comuna del Pujolet fosquèc incorporada a Bèlasvilas, d'en primièr temporàriament en l'an VIII (restablida en l'an X), puèi definitivament per ordenança del 6 de febrièr 1847.
Bir Tawil
Bir Tawil es una zona de desèrt en Africa, entre Egipte e Sodan qu'es revindicada per cap dels dos païses, que se disputan la zona d'Halaieb.
Geografia
Bir Tawil es una region trapezoïdala d'aproximativament 95 km de longor d'èst a oèst al nòrd e 45 km al sud, e d'entre 25 e 31 km del nord al sud, sia una superfícia d'aut o bas 2060 km². Lo nom de la zona fa referéncia a un potz situat al centre. Lo Jabal Tawil, una montanha de 459 m d'altitud, es situada al nòrd de la region; a l'èst, se troba lo Jabal Ajar Az Zarq (662 mètres). Lo riu Tawil es situat al sud.
Istòria
A la fin del sègle XIX, la delimitacion de la termièra entre Egipte e Sodan se faguèt segond doas linhas, l'una que seguís lo 22en parallèl, l'autra que daissa la zona de Bir Tawil a Egipte e la d'Halaib a Sodan. Los dos païses revindican Halaieb e refusan doncas de revindicar Bir Tawil.
Parçac
Parçac es un toponim occitan: E tanben:
Meusac
Meusac (Meuzac en francés) es una comuna lemosina situada dins lo departament de la Nauta Vinhana e la region de la Novela Aquitània, ancianament de Lemosin.
Sos abitants s'apelan los Meusacauds.
Geografia
miniatura|gaucha|Situacion de Meusac en Nauta Vinhana
Seleuc II
Seleuc II callinic (en grèc ancian: Σέλευκος Καλλίνικος, Séleukos kallínikos, « Seleuc lo grand venceire »), nascut vèrs 265 avC e mòrt en 225 abC) foguèt rei de l'Empèri seleucida de 246 avC a sa mòrt. Succediguèt a son paire Antiòc II e fuguèt seguit per Seleuc III.
Règne
Tre lo començament de son règne Seleuc deguèt afrontar la menaça egipciana. En 245 Ptolemèu III s'apoderèt Siria e Mesopotamia, mas deguèt daissar sas conquistas per tornar en Egipte ont de trebols avián esclatat. Los dos sobeirans faguèron la patz en 241 abC.
Un novèl dangièr apareguèt, aquel còp intèrn. En 240, lo fraire de Seleuc, Antiòc Hierax, vice-rei d'Asia menora se revoltèt en desfaguèt Seleuc en 239. Aquesta guèrra civila provoquèt un afebliment de l'empèri. En 238, en Asia menora, Atal de Pergam ataquèt Antiòc e lo batèt. En Orient, los parnes ne'n profechèron tamben per s'apoderar de Partia e Arsaces Ièr ne'n venguèt rei.
En 237, los dos fraires faguèron la patz. Vèrs 231, Seleuc partèt en guèrra per ensajar de tornar conquistar los territòris parts. Atal reprenguèt la guèrra contra Antiòc Hierax que foguèt desfach e tuat en 228 abC. Pergam venguèt una poissança en Asia menora.
Filhas que sètz a maridar
Filhas que sètz a maridar es una cançon tradicionala. Foguèt interpretada per La Mal Coiffée :
Filhas que sètz a maridar (bis) Siás pas tant cap levada Que te lo faràn acatar Quand seràs maridada
Quand seràs per te maridar Que lo pressar te tengue pas Siás ben intelligenta E digas pas totjorn "òc ben" Coma un tròç d'inocenta
Se te vòls anar passejar Enluòc de te daissar anar Qu'a l'ostal de ta maire En mai encara te dirà "I demòres pas gaire"
Al cap de nòu meses un an Auràs un plan polit enfant L'enfant serà ploraire Tota la nuèit lo breçaràs Non dormiràs pas gaire
Auràs lo cotilhon pissós Auràs lo devantal crassós Seràs la mal cofada Maudiràs l'ora emai lo jorn Que te sès maridada.
Cookie Dingler
200px|right|thumb|Christian "Cookie" Dingler en 2012 Cookie Dingler es un grop pop e reggae francés, originari d'Estrasborg (Alsàcia). Cookie es simplament lo chafre del cantaire e compositor del grop, Christian Dingler (nascut lo dètz d'octobre de 1948 a Estrasborg). Es mai que mai conegut pel tube Femme libérée, l'un dels mai importants en França de l'annada de 1984. Las paraulas de Femme libérée foguèron escrichas per l'autora Joëlle Kopf.
Per l'anecdòta, quand èra jove, Christian "Cookie" Dingler es estat intèrn al pensionat Mont Rolland de Dole en Franca Comtat a la meteissa epòca que los autres futurs cantaires Hubert-Félix Thiéfaine e Laroche-Valmont.
Glénouze
Glénouze es una comuna francesa dau departament de Viena e de la region de Novela Aquitània, ancianament de Peitau-Charantas.
Toponimia
Las atestacions ancianas son, per lhuec:
Autorota A62
L’autorota A62 es la partida oèst de l'Autorota de las Doas Mars religant Tolosa (en prolongant de l'Autorota A61) a Bordèu en se racordant sus l'Autorota A630 (sortida 19). Paganta sus gaireben tot son parcor (gratuita de Bordèu a La Breda), es expleitada per la societat ASF. L'A62 es de 2×2 vias entre Bordèu e Montalban e de 2×3 voies de Montaiban a Tolosa ont s'apond lo trafec nòrd sud venent de l'Autorota A20.
Radio Trafic FM (107.7 FM) fonctiona sus l'A62 sector ASF.
Lobera de Onsella
Lobera de Onsella es un municipi de la província espanhòla de Saragossa dins la Comunautat Autonòma d'Aragon.
Galion
thumb|Modèl de galionn de la [[Republica de Venècia al Musèu Storico Navale de Venècia.]]
Le galion foguèt utilizat fins al començament del sègle XIX, al moment ont lo clipper e lo naviri de linha lo faguèron venir obsolet.
Caracteristicas tecnicas
vinheta|Un galion espanhòl Ten de 3 a 5 masts, constituís una evolucion mesclant las tecnicas de la carraca nordica als galions mediterranèus, que s'apond de caracteristicas de la caravèla portuguesa, coma la popa carrada que remplaça la redonda de las carracas. La còca es alongada e mai fina, lo fasent venir mai rapid e l'abaissament del castèl mai estable, mermant son pes dins las nautors.
Es al contrari, sovent mai pichon que la carraca, que passa las 1000 tonas, alara que lo galion ne fa generalament mens de 500, quitament se de grosses existiguèron, coma aquel de 1200 tonèls comandat pel cap otoman Zemis Aga, e que foguèt capturat per l'Òrdre de Malta davant Rhodes lo 28 de setembre de 1644 çò que provoquèt la Guèrra de Candia.
Coma las carracas, los galions serviguèron tan pel comèrci coma per d'usatges militars. Se podiá armar o pas pendent sa carrièra per l'una o l'autra d'aquelas foncions. Aguèron, pasmens, tendéncia a remplaçar las carracas per la guèrra pr'amor de sas qualitats tecnicas superioiras. Èran gaireben sempre armat per de mièjacolobrina, pasmens se d'armas de calibre superior, coma lo miègcanon, foguèron embarcats.
Les galions èra bastits de casses (per la quilha), de pin (pels masts) e d'autras fustas duras per la còca e los emponts. La construccion d'un galion costava fòrça car. De centenas d'artesans expèrts (fustièrs, fabres, barricaires, eca.) trabalhavan nuèch e jorn pendent de meses abans que la nau pòsca prene la mar. Los galions èran en consequéncia sovent pagats per des grops de rics comerçants. Es per aquò que gaireben totes los galions èran destinats al comèrci. Quand una nau èra presa per una poténcia rivala, èra armada per la guèrra.
Tramvai de Lion
Malhum
Lo malhum de tramvai es format de sièis linhas e 96 estacions. Es frequentat per 244 000 per jorn en 2010.
Coma per la màger part dels autres tram de França, l'alimentacion electrica se fa per catenari de 750 vòlts.
Linha 1
La linha 1 dobriguèt lo 2 de genièr de 2001. S'estend actualament a partir de l'estacion Debourg e fins a l'estacion IUT - Feyssine, la linha a 27 estacions e una longor de 11,7 km.
Linha 2
La linha 2 dobriguèt lo 2 de genièr de 2001. S'estend actualament a partir de l'estacion Perrache e fins a l'estacion Saint-Priest — Bel-Air, la linha a 29 estacions e una longor de 14,9 km.
Linha 3
La linha 3 dobriguèt lo 4 de decembre de 2006. S'estend actualament a partir de l'estacion Gare Part-Dieu - Vivier Merle e fins a l'estacion Meyzieu — Les Panettes, la linha a 11 estacions e una longor de 14,6 km.
Linha 4
La linha 4 dobriguèt lo 21 d'abril de 2009. S'estend actualament a partir de l'estacion Hôpital Feyzin Vénissieux e fins a l'estacion La Doua — Gaston Berger, la linha a 29 estacions e una longor de 16 km.
Linha 5
La linha 5 dobriguèt lo 17 de novembre de 2012. S'estend actualament a partir de l'estacion Grange Blanche e fins a l'estacion Parc du Chêne o Eurexpo, la linha a 11 estacions e una longor de 3,8 km.
Rhônexpress
Lo Rhônexpress dobriguèt lo 9 d'agost de 2010. S'estend actualament a partir de l'estacion Gare Part-Dieu e fins a l'aeropòrt de Lion-Saint-Exupéry e sa gara TGV.
Seleuc III
Seleuc III Sôtêr (en grèc ancian: Σέλευκος ο Σωτήρ, Seleucos Sôter, « Seleuc lo lo salvador »), nascut vèrs 243 avC e mòrt en 223 abC) foguèt rei de l'Empèri seleucida de 246 avC a sa mòrt. Succediguèt a son paire Seleuc II e fuguèt seguit per Antiòc III.
Antartida centrala
thumb|right|L’Antartida centrala en irange, entre la [[tèrra de la rèina Maud e lo pòl sud]]
Maisoncelles
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Nòtas
<references group=N/>
Moissídan
Moissídan (Mussidan en francés) es una comuna d'Occitània, dins la region istorica de Perigòrd, administrada per lo departament de Dordonha de la region de Novela Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Geografia
350px|left|thumb|Moissidan dins l'espaci [[Lemosin (dialècte)|Lemosin]]
vignette|upright=1.6|left|Comunas a l'entorn.
Toponimia
La prononciacion es.
En lengadocian, l'ortografia seriá *Moissida e non pas Moissídan. Quò es la règla daus toponims achabats per "-a" pòstonica venent d'una terminason primitiva tonica en "-an", mas la comuna es lemosina.
Las fòrmas ancianas son Mulcedonum, en 830, dux Moxedanensis vers 1038, Castrum de Muxidanii en 1081, Muissida, en 1094, Moisedanum en 1100, Mussidanum en 1210,. Se los toponimistas i coneissián lo mot gallés dunum, « fòrt, nautura fortificada » per lo segond element, per lo prumier Dauzat e Rostaing i supausan lo nom gallic Melissos, los Féniés se pronóncian pas , Tanet e Hordé balançan entre Melissos e un nom comun latin, mulcedo (pus convenable foneticament, mas dobtós semanticament per una fortaressa), « plasentéia, doçor » , lo site de las comunas de Dordonha chausís pas entre dunum emb un nom de persona e lo nom Mussidius + sufixe -anum (emb Mussidius literalament, lo resultat seriá quauqua ren coma *Mussijan, emb *Mussidus, quauqua ren coma *Mussisan).
Ije
L'ije es una lenga ioroboïda parlada en Benin.
Moissídan
Toponimia
Longtemps, donc, l’etimologia de Moissídan èra pas segura. Bastida sus la forma Mulcedonum de l'an 830, l’eidéia comunament admesa d’una origina gallesa fondada sus lo sufixe -dunum (nautura, tertre) pausa problema : d’una man perqué lo prumier element (un nom d’òme ?) demorava escur, e de l'autra a causa de l’evolucion fonetica de la -d- latina intervocalica, que sovent se manten pas dins los toponims occitans se 'chabant per -dunum (cf. per exemple Lausun, mas Laudun). D’un autre costat, una ipotesi basada sus lo patronim galloroman Mussidius (rare, mas atestat) explicariá pas las formas medievalas en Moys- / Mois-, e enquera mens la forma en Mulce- del segle IX. Moissidan passèt puèi a Moissída(n), emb remontada de l'accent tonic de -a(n) a -i.
Ije
Localisacion
L'ije es parlat dins lo departament de Ouémé e dins aquel de Zou.
Classificacion
L'ije fa partida d'un continuum dialèctal, l'ede, qu'acampa de parlars de la familha ioroboïda. Aquels dialèctes ede, que son presents en Benin e en Tògo, son, fòra de l'ije, lo cabe, l'ica, l'idaca, lo nago, lo kura nago, lo manigri, l'ife. Per Blench, l'ede es pas qu'un grop de dialèctes del ioroba. Lo tèrme ede es en mai lo mot ioroba per « lenga ».
Moissídan
Toponimia
La solucion ven probablament de çò que Xavier Delamarre tròba per Molceon, qu'èra Mulsedunum au sègle X : moltio-dūnon, que seriá « lo fòrt de Moltios (nom celtic d'òme) ». Si Moltios es pas atestat dirèctament, Moltus e Moltinus (latinizats) zo son. Moltio-dūnon conven foneticament per Moissídan tanben e lo -d- intervocalic se conserva si la compreension dau sens de dūnon e lo sentiment de la composicion duran pro longtemps per que la durada de validitat de l'evolucion -d- > -dz- siá 'chabada.
Istòria
Moissídan coneguet una prosperitat vertadiera a l'arribada dau chamin de fer, que la vila era a la crosada de doas linhas (Bordèu-Periguers e Engolesme-Marmanda). Sofriguet mai que mai de l'avaliment de las ligasons vers Brageirac e Rabairac a l'entorn de 1945, puei de la crisi industriala que coneguet la valada d'Eila dins las annadas 1970-80. Anuei, s'espera que l'arribada de l'autorota A89 (coblada emb la novela rota vers Brageirac) tornarà a la vila lo dinamisme qu'aviá perdut dempuei la guerra. La populacion de la comuna deminga, mas la de l'unitat urbana creis (1999 : 6677; 2014 : 7200).
Parçac (Berric)
Parçac es una anciana comunautat e comuna dau Berric, dins lo departament actuau de la Cruesa. Es la part dau vialatge de Parçac qu’era restachada a ’quela província, l’autra part qu'era de la Marcha. Tre las annadas 1790, fuguet restachada au Parçac de la Marcha.
Joan Pau Creissac
Joan Pau Creissac (Montpelhièr, 1955) es un escrivan occitan del país de Montpelhièr e un dels fondadors de l'ostal d'edicion Jorn. Es tanben viticultor a Montpeirós.
Biografia
Comencèt l'escritura jove e ja en 1979 collaborava dins la revista Òc en i publicar divèrses tèxtes en pròsa e de poesias. Aprèp una novèla La polsa de las pèiras espelida en 1980, publiquèt son primièr recuèlh de poesias en 1988, Correspondéncia que li faguèt obtenir lo Prèmi Jaufre Rudèl en 1989.
Gonneville
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Lengas pama-nyungan
Las lengas pama-nyungan son una familha de lengas, que parlan una part importanta dels aborigèns australians. Lo domeni pama-nyungan s'espandís dins quasi tot lo territòri australian, levat dins lo centre-nòrd ont se concentran totas las autras familhas de lengas australianas.
Classificacion
thumb|250px|Las lengas pama-nyungan en jaune. Las autras colors mòstran las familhas de lengas australianas pas aparentadas
Segon Bowern e Atkinson (2012) la classificacion intèrna del pama-nyungan es :
Terra nullius
Terra nullius (plural terrae nullius) es una expression latina que significa tèrra qu'aparten pas a deguns. Es utilizada en drech internacional per descriure un territòri qu'es pas jamai estat - o qu'es pas mai - jos la sobeiranetat d'un país.
Terrae nullius actualas
Se pensa generalament que tres zonas correspondan a aquela definicion: S'i apondon d'un latz las zonas d'auta mar (en defòra de las zonas d'aigas territorialas) e l'espaci.
Batalha de Courbevoie
La batalha de Courbevoie se debanèt lo 2 d'abriu de 1871 entre l'armada de Versalhas e la Gàrdia Nacionala de París servent la Comuna. Foguèt la premiera batalha importanta de la guèrra civila francesa de 1871 e una victòria menora per lo govèrn de Versalhas. Aguèt tanben luòc lei premiers presoniers de la Comuna fusilhats per l'armada governamentala.
Lei fòrças en preséncia
Lei fòrças dins lo vilatge de Courbevoie foguèron limitadas entre 500 e 600 combatents a l'entorn d'una barricada blocant la carriera principala de Courbevoie. Quauqueis arquieras èran estadas fachas dins lei bastiments vesins.
L'armada versalhesa engatgèt de fòrças pus importantas ambé quasi 8000 soudats e 600 a 700 cavaliers. Ansin, leis unitats utilizadas dins l'ataca foguèron :
La batalha
L'objectiu de l'armada versalhesa èra la presa dau giratòri de Courbevoie ocupat per lei Comunards. Lo plan èra que lei bregadas Bruat e Vinoy atacarián d'a frònt la posicion federa pendent que la bregada Daudel virariá lo vilatge.
L'ataca comencèt vèrs 12 h ambé lo 74 regiment après un bombardament per lei canons de la bregada Vinoy. La defensa federada vigorosa e lo manca d'experiéncia dei soudats entraïnèron un movement de panica. Lo regiment s'enfugiguèt en desòrdre e solament arrestats per lei menaças de Vinoy en persona e de seis oficiers. L'ataca poguèt reprendre malaisadament. Finalament, l'arribada dau 114 regiment sus la drecha dei Federats e la presa de Puteaux per l'infantariá de marina obliguèt la retirada dei defensors vèrs Neuilly.
Lei pèrdas foguèron de 12 tuats e 30 presoniers per la Comuna e 5 tuats e 21 bleçats per l'armada governamentala.
Seguidas de la batalha
De sera, l'armada versalhesa abandonèt Courbevoie e tornèt a l'entorn de Versalhas. Pasmens, Vinoy ordenèt de fusilhar 5 presoniers. 2 per que èran de desertors e 3 per que foguèron capturats amb una arma. Foguèron lei premiers fusilhats de la Comuna.
A París, l'ataca causèt una colèra violenta e la Comission executiva acceptèt un projècte de sortida contra Versalhas per lo 3 d'abriu.
Sant Miard (Carcin)
Sant Miard (Saint-Médard en francés) es una comuna carcinòla situada dins lo departament francés d'Òut e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
Sent (Sant ?) Miard es un agiotoponime : es un nom de lòc que fa referéncia a un nom de sent. Se tracta de Sanctus Medardus (456 - 8 de junh 545), avesque de Noyon en Picardia (França), que son nom ven del germanic Math-hard. En occitan, sonque la Gasconha occidentala e meridionala consèrva inalterat lo -d- intervocalic; endacòm mai, Medard es una fòrma sabenta. Una de las fòrmas occitanas d'origina populara (per evolucion normala) es Mesard (-d- intervocalic > -z-, grafiat -s-). Mai au nòrd, -z- intervocalica dispareis, çò que dona Meard e, per evitament de l'iatus, Miard, Merd, Mèrd, etc.
Napoléon La Cécilia
Participèt a l'expedicion de Garibaldi de 1860 coma capitani dau gèni puei cap d'estat major dau generau Avezzana. Pendent la Guèrra francoprussiana, combatèt dins l'armada de Léger e terminèt la guèrra coma coronèu. Durant la Comuna de París, foguèt cap d'estat major dau generau Emiles Eudes puei venguèt generau lo 24 d'abriu. Participèt ai combats a l'entorn d'Issy e de Vanves. Après lei batalhas fòra la capitala, assaièt de defendre Montmartre (23 de mai de 1871).
Puei, s'exilièt a Londres e venguèt professor de francés a la Royal Naval School de New Cross e membre de la Philological Society of England. Moriguèt en Egipte de la tuberculòsi.
Saasenheim
Saasenheim en alemannisch (Saasenheim en francés) es una comuna francesa del departament del Bas Ren e de la region d'Alsàcia.
San Cristóbal de Entreviñas
San Cristóbal de Entreviñas es un municipi de la província espanhòla de Zamora dins la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Nòrma bonaudiana
La nòrma bonaudiana, que se definís ilha mesma coma escritura auvernhata unificada o EAU (escritura auvernhata v-unefiada, «eicritürà euvarnhatà vunefiadà»), es una nòrma lingüistica alternativa (una codificacion) que fixa la lenga occitana dins sa varietat auvernhata e que fai concurréncia a la nòrma classica. Apareguèt en 1973 dins las òbras de Piare Bonaud. Es sostenguda per le Cercle Tèrra d'Auvèrnhe (CTA) e per sa revista Bisa Nèira («Bïzà Neirà»).
Au jorn d'anuèit l'auvernhat es partatjat entre los partisans de la nòrma classica e los partisans de la nòrma bonaudiana. L'impacte sociau de chascuna de las doas nòrmas es pro feble dins la societat auvernhata, e frena gaire ni la diglossia, nimai la reculada de l'occitan au profèit dau francés.
La nòrma bonaudiana se compausa de dos aspèctes:
Quò es le renaissentista auvernhat Piare Bonaud, geograf de formacion, que fondèt aquela nòrma en 1973. En aquò faire, chausiguèt de quitar la grafia classica e l'idèa d'unitat de l'occitan, après i aver aderit inicialament, per çò que considerava que l'auvernhat ten de caracteristicas tròp particularas que, segon se, la nòrma classica las podriá pas restituir nimai respectar. Una autra rason d'aquela rompedura, segon çò qu'òm pòt legir dins las publicacions occitanistas e bonaudianas daus ans 1970, quò es le fait que la nòrma classica èra encara mau explicitada o mau definida per l'auvernhat, e mai qu'una part dau movement militant occitanista aviá de prejutjats infondats e una granda manca de compreneson sobre l'auvernhat (e sobre le nòrd-occitan en generau).
La nòrma bonaudiana se caracteriza donca per le secessionisme lingüistic, en afortir que l'auvernhat seriá una lenga independenta e non pas una part de l'occitan. Dins le domeni de la rechèrcha scientifica en lingüistica, la quasi-totalitat daus especilistas, coma J.P. Chambon, C. Herilier, P. Nauton, J.C. Potte o S. Escoffier, considèran que l'auvernhat es ben d'occitan e aderisson pas a las idèas de P. Bonaud. Le sol lingüista qu'aderís a las tèsis bonaudianas es Karl-Heinz Reichel.
Ansin la nòrma bonaudiana privilègia de chausidas particularistas que s'aluènhan artificialament de la nòrma classica e daus autres dialèctes occitans. Maitot s'aluènha de las tendéncias graficas e morfologicas majoritàrias de la lengas romanicas, sobretot per fixar los neologismes. Emprumta de traits a la nòrma francesa, coma le grafèma ou per notar [u], mas tanben ten de traits pro diferenciats dau francés.
Villalán de Campos
Villalán de Campos es un municipi de la província espanhòla de Valhadolid dins la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Manigri
Lo manigri (o nago) es una lenga ioroboïda parlada en Benin e en Tògo.
Localisacion
Lo manigri es parlat, en Benin, dins la comuna de Manigri qu'es estacada a la sosprefectura de Bassila del departament de la Donga, e tamben dins la sosprefectura de Tchaourou del departament de Borgou. En Tògo, los locutors vivon dins e a l'entorn de la ciutat de Kambolé, dins lo centre del país.
Classificacion
Lo manigri fa partida d'un continuum dialèctal, l'ede, qu'acampa de parlars de la familha ioroboïda. Aquels dialèctes ede, que son presents en Benin e en Tògo, son, fòra del manigri, lo cabe, l'ica, l'idaca, lo nago, lo kura nago, l'ije, l'ife. Per Blench, l'ede es pas qu'un grop de dialèctes del ioroba. Lo tèrme ede es en mai lo mot ioroba per « lenga ».
L'òme pichon
L'òme pichon es una cançon tradicionala, interpretat notadament per La Mal Coiffée:
(Repic) Ieu n’ai un òme qu’es pichon Pòdi ben dire (bis) Ieu n’ai un òme qu’es pichon Pòdi ben dire qu’es pichon
Repic
Amb un pam de tela grisa Ieu n'i ai fach una camisa E del rèst un mocador Pòdi ben dire qu’es pichon
De la pèl d'una mirgueta Ieu n'i ai fach una capeta E del rèst un capelon Pòdi ben dire qu’es pichon
D'una clòsca d’avelana Ieu n'i ai fach una cabana E del rèst un cabanon Pòdi ben dire qu’es pichon
D'una agulha despuntada Ieu n'i ai fach una agulhada E del rèst un agulhon Pòdi ben dire qu’es pichon.
Struthioniformes
Los estrutionifòrmes o Ratits son un grop d'ausèls incapables de volar, que la màger part son actualament desapareguts. Un cèrt nombre de caracteristicas los distinguisson dels autres ausèls, çò que tend a confirmar lor origina comuna. Los estrutionifòrmes se reconeisson per l'abséncia de paleta sus lor esternum. La paleta constituissent una ancòra fòrta pels muscles de las alas, los estrutionifòrmes poirián pas volar quitament se desvolopavan las alas apropriadas.
Gropes
I a quatre gropes existents d'estrutionifòrmes. Aquestes se pòdon tractar coma d'òrdres separats, gropats dins dos òrdres o coma un sol òrdre, dins aqueste cas los gropes principals devenon alara de sosòrdres :
Gropes atudats
Exemples
Espècias atudadas:
Cahagnes
Cahagnes es una comuna normanda, situada dins lo departament de Calvadòs e la region de la Bassa Normandia.
Geografia
Cahagnes Se tròba al nòrd de la region naturala del Bocage virois, mai justament en una region uèi trucada Pré-Bocage, designacion recenta, sòrta de lindal del Massís armoricain. Lo atlas dels païsatges de la Bassa-Normandie lo luòc al sud-es de l'unitat del Bocage en tableaux situada a l'èst de Sant-Lô e caracterizada per « una sèria de vallées parallel sud-oèst/nòrd-es » als « amples tableaux paysagers ». Lo sieu bourg es al sud-es de Caumont-lo Ventilat, a Unitat|9|km  a l'oèst de Villers-Bocage, a Unitat|9.5|km  al nòrd-es de Sant-Martin-de detlos-Besaces e a Unitat|13|km  al nòrd-oèst de Aunay-sus-Odon. Amb un territòri de 2,435 ectaras, es la municipalitat la mai estenduda del costat de Aunay-sus-Odon.
Lo autoroute A84, #que çò échangeur 42 n'es accessibla sus la municipalitat de Coulvain vesina a l'èst, manlèva lo sud del territòri. Aquela autoroute gratuita i llom l'anciana rota nacionala 175, uèi descatalogada en départementale 675, #que lo bourg li a connectat a el per la D54. Aquela darrièra contunha al sud cap a Aunay-sus-Odon e permet al nòrd de prene Caumont-lo Ventilat. La D71 #que jonh Caumont a Villers-Bocage travèrsa lo nòrd de la municipalitat e a connectat al bourg per la D292. La D193 pres Sèt-Vents a l'oèst e Tracy-Bocage a l'oèst, la D292 Las Porterias al sud-oèst e la D291 Sant-Pierre-de detlo-Fresne e Jurques al sud.
La mai granda part del territòri de Cahagnes es en lo conca de la Seulles #que lo recor del sud-es al nòrd-es. Los sieus afluents lo Calichon e la Seulette collectent respectivament las aigas del nòrd e del sud-oèst de la comuna. Sòla la part a l'oèst dels caserius de la Londe e de la Angotière es en la conca de la Vire, per lo sieu jos-afluent lo ruisseau de la Rosière, afluent de la Drôme.
Lo ponch en culminant (268 m) se situa a l'extrèm-sud, en lo enclave limitrophe de Sant-Pierre-de detlo-Fresne. Lo ponch mai bas (97 m) correspond a las sortidas de la Seulles (al nòrd-es) e del Calichon (al nòrd) del territòri.
La pluviométrie annala entre 1970 e 2000 a avoisiné l'Unitat|1000|mm.
Cahagnes se trouve au nord de la région naturelle du Bocage virois, plus précisément dans une région aujourd'hui appelée Pré-Bocage, désignation récente, sorte de seuil du Massif armoricain. L'atlas des paysages de la Basse-Normandie la place au sud-est de l'unité du Bocage en tableaux située à l'est de Saint-Lô et caractérisée par « une série de vallées parallèles sud-ouest/nord-est » aux « amples tableaux paysagers ». Son bourg est à 4 km au sud-est de Caumont-l'Éventé, à 9 km à l'ouest de Villers-Bocage, à 9.5 km au nord-est de Saint-Martin-des-Besaces et à 13 km au nord-ouest d'Aunay-sur-Odon. Avec un territoire de 2,435 hectares, elle est la commune la plus étendue du canton d'Aunay-sur-Odon.
L'autoroute A84, dont l'échangeur 42 est accessible sur la commune de Coulvain voisine à l'est, emprunte le sud du territoire. Cette autoroute gratuite y longe l'ancienne route nationale 175, aujourd'hui déclassée en départementale 675, à laquelle le bourg est relié par la D54. Cette dernière continue au sud vers Aunay-sur-Odon et permet au nord de rejoindre Caumont-l'Éventé. La D71 qui joint Caumont à Villers-Bocage traverse le nord de la commune et est reliée au bourg par la D292. La D193 rejoint Sept-Vents à l'ouest et Tracy-Bocage à l'ouest, la D292 Les Loges au sud-ouest et la D291 Saint-Pierre-du-Fresne et Jurques au sud.