cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Auriac (Cantal)
Toponimia
Las fòrmas ancianas d'Auriac (la partida sobrana, çò pus mens) son Auriacum, al sègle XIV, Auriat, en 1526, Auriac l'Église (mapa de Cassini, a la fin del sègle XVIII). Las fòrmas ancianas d'Auriac Sotran son Auriac-le-Bas, en 1784 e Auriac le Bas dins la mapa de Cassini, Auriac-Soutro, en 1852,. Auriac ven d'un nom latin d'òme, Aurius, amb lo sufixe -acum, latinizacion del sufixe gallés -āco(n). Auriac èra donc probablament una anciana granda proprietat antica qu'aviá per mestre Aurius. En francés, lo determinant « l’Église » apareguèt al sègle XVIII e probable que permetiá d'opausar Auriac (Sobran) (nom supausat), ont i a la gleisa, e Auriac Sotran. Aquela mencion, -L'Église, venguèt oficiala dins lo nom de la comuna en 1918.
Nòtas
<references group="N"/>
Mika Waltari
thumb|250px|Mika Waltari en 1935 Mika Waltari (Helsinki, 19 de setembre de 1908 - Helsinki, 26 d'agost de 1979) foguèt un escrivan finlandés. Foguèt, amb Arto Paasilinna, un dels autors finlandeses mai apreciats e reconeguts internacionalament. Venguèt celèbre mai que mai gràcias a son roman Sinuhe, egyptiläinen (en occitan "Sinoé l'egipcian"), publicada en 1945. Sas òbras son estadas reviradas en mai de 30 lengas estrangièras.
Waltari foguèt un escrivan fòrça prolific, a mai de sos romans nombroses (mai de 29), escriguèt tanben de poesia, 26 pèças de teatre, de traduccions, d'articles de critica e tanben trabalhèt coma scenarista per la ràdio e lo cinèma.
Koranko
Lo koranko (o kuranko) es una lenga mande, una branca de las lengas nigèrocongolesas, parlada en Sierra Leone e en Guinèa.
Localisacion e dialèctes
Lo koranko es parlat en Sierra Leone, principalament dins lo district de Koinadugu, e tamben de l'autre costat de la frontièra en Guinèa.
Classificacion
Lo koranko es una lenga mande del grop mokole, que n'en fan tamben partida lo kakabe, lo mogofin e lo lele.
Brinay
Brinay pòt essèr:
Sant-Widel-Skovrid
Sant-Widel-Skovrid en breton (Saint-Viaud en francés) es una comuna francesa, situada dins lo departament del Léger Atlantic e la region dels Païses de Léger.
Dieus olimpians
Los dius olimpians son las divinitats grègas que, segon la mitologia, demòran sul mont Olimp.
Se noirisson d'ambrosia e de nectar, e engendron d'autres dieus. Davalon a vegada sus Tèrra d'entres los mortals, per los ajudar, los punir, mas tanben per s'unir, engendrant atal de miègdieus o eròis.
Tradicionalament, lo canon olimpian es limitat a dotze, sièis dieus e sièis divessas. La lista d'aqueles pasmens varièt segon las epòcas, e son al total quatorze diferents. Zèus, Èra, Poseidon, Arès, Ermès, Efèst, Atena, Apollon e Artèmis son totjorn comptats dins los dotze. Son completats per Estia, Demetèr, Afrodita, Dionís e Ades, que lor preséncia es variable.
thumb|left|400px|Cortègi dels dieus, sarcofag de Prometèu, [[240|240 ApC, Lovre]]
Omèr, entre autres al cant I de l’Iliada, fa allusion a un lengatge dels dieus diferent d'aquel dels mortals, quora explica que l'Ecatonquire Briarèa se nomena Egeon dins la lenga dels dieus.
Referéncias
<References/>
Escudariá
Lòtja
vinheta|Caval de sèla francés dins una lòtja. La lòtja (box en anglés) es un luòc tancat ont lo caval sol sens èsser ligat,. Lo volum es d'environ 27 m³. Dins una lòtja, lo caval a la possibilitat de manjar de palha, se virar, se colcar liurament e passar la tèsta fòra,,.
La lòtja deu possedir una aeracion importanta e un sol adaptat permetent de lo netejar aisidament sens èsser limpant. La temperatura deu èsser equilibrada tot lo long de l'annada, pas mens de l'ivèrn e pas pus de  l'estiu. Dèu tanben èsser esclairada, aver un anèl de ligam, d'un abeurador  e un manjador.
Castron
vinheta|Caval comtés dins un castron. Dins un castron, lo caval es ligat tèta a la paret e separat dels autres per una barralha laterala. Sa libertat de movement es limitada. Debans cada caval son plaçats un rastèl pel fen e una grépia. Un sistèma corredís ligal a son cabestre li permet de se jaire. Lo castron a l'avantatge d'èsser d'entreten aisit la zona de depausa del fems es sempre accessible. Mai, lo caval podent pas virar pòt pas majar la palha lorda e riscar d'èsser infectat pels parasitas intestinals.
Aqueste tipe de lòtjament tend a desaparéisser. vinheta|Cavals en estabulacion liura.
Estabulacion liura
L'estabulacion liura es un espaci cobèrt ont mai d'uns equids coabitan. Es plan sovent utilizada pels pònis,. Aqueste tipe de lòtjament demanda de precaucions. Los equids devon èsser desferats dels posteriors e cal far atencion al racionament per que cada individú posca manjar, quina que siá sa plaça dins la ierarquia.
Trebles del comportament
De mejans d'accion existisson per estalivar de tals comportaments. Lo caval dèu èsser sortit mai sovent possible que demore pas tota la jornada entre las parets. La preséncia d'un companh coma una cabra o una pola es tanben benefic, tot coma lo facha qu'entre doas lòtjas los cavals vesins pòscan se veire e se sentir. Per trompar lo languimenti, existís de joginas d'escudariá. Lo fach de fraccionar lo trabalh e loss repais fan tanben un pro bon benefici.
Figueres (Aut Empordan)
Figueres en catalan, Figueras en castelhan, es la capitala de la comarca d'Alt Empordan dins la província de Girona en Catalonha (Espanha).
Geografia
Es situada a 39 m al dessús del nivèl de la mar, pròcha dels Pirenèus e de la frontièra francesa.
Istòria
Lo nom actual deriva de Ficaris, de l'epòca visigòta e li foguèt balhat en 1297 pel rei Jaume I. D'annadas pus tard, Hug IV, comte d'Empúries, cremèt la vila. De l'anciana muralha demòra pas que la torre Gorgot, integrada al Teatre-Musèu Dalí.
La ciutat es lo brèç de la sardana, que sas primièras composicions son degudas a Pep Ventura, nascut a Alcalà la Real (Jaén). Es tanben la vila natala de Salvador Dalí.
Tradicions e cultura
Les fèstas de Figueres son las Festes de la Santa Creu, celebradas cada primièr de mai.
Volksbund Deutsche Kriegsgräberfürsorge
Lo Volksbund Deutsche Kriegsgräberfürsorge e. V., Servici per l'Entretenença dei Sepulturas Militaras Alemandas (SESMA) es una associacion umanitària alemanda reconeissuda d'utilitat publica, fondada lo 16 de decembre de 1919, que velha sus l'entretenença dei sepulturas militaras alemandas dins mai de 80 país. Lo sèti si situa a Kassel.
Jenzat
Jenzat (nom en francés) es una comuna occitana de Borbonés, situada dins lo departament d'Alèir e la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament d'Auvèrnhe.
Comunas vesinas
400px|left|Distanças e posicion relativa
Santa-Maria-Figaniella
Santa Maria è Figaniedda en còrs (Santa-Maria-Figaniella en francés) es una comuna corsa, situada dins lo departament de Corsega del Sud e la region de Corsega.
Enclutge (esplech)
vinheta|Un enclutge. vinheta|Un enclutge utilizat per un fabre. Un enclutge o enclumi es un esplech utilizat per fargar los metals. Es una pèça de talha variabla anant, segon los mestièrs, de unas desenas de gramas (relotgièrs) fins a lai de 400 kg (fabres), es d'acièr amb una superfícia plana, la taula, mai sovent cementada, a vegada dotada de perforacions mai sovent verticalas, circularas o carradas pels accessòris de trabalh o usatges adaptats per un emplec determinat.
Olimp
Lo mont Olimp (en grèc ancian Ὄλυμπος / en Latin Ólympos, en grèc modèrne Όλυμπος / (Ólimbos) es lo mont mai naut de Grècia, amb un suc a . Fa partit de la cadena del meteis nom. Olimp es tradicionalament lo domeni dels dieus de la mitologia grèga. Es dins l'un dels dètz pargues nacionals de Grècia.
Etimologia
L'etimologia es pas fixada existís mai d'una:
Enclutge (esplech)
Segon los usatges e los mestièrs, sa forma diferís pro. S'acaba mai sovent per una o doas banas servissent a formar l'objècte en cors de creacion.
Amb lo martèl, l'encluyge representa sovent una farga sus las medalhas e las monedas.
Olimp
Geografia
Lo mont Olimp s'espand al nòrd de Grècia prèp de la còsta Egèa, al tèrme de Tessalia e de Macedònia. L'Olimp es un mont d'aparéncia massissa, se levant subte en mai d'un luòc e bordada de grands vabres. Fòrça boscat suls penjals inferiors, son vaste som rocasut es cobèrt de nèu la majora partida de l'an.
Enclutge (esplech)
Utilizacions
L'enclutge permet lo trabalh, sovent a caud, de pèças metallicas, l'ojectiu essent de lor far prene forma. Permet d'utilizar diferentas tecnicas : estirar, planejar amb de martèls, corber utilizant las puntas, copar o ponchonar, sòudar par aprochament, etc. Se ten la pèças al trabalhar amb de tenalhas. Unes enclutges en mai an de perforacions especialas, adaptadas a l'emplec d'espleches que s'i adaptan per un trabalh determinat, perforacions de forma carrada per manténer aquestes accessòris, o espleches d'enclutge, coma lo trenchet per copar lo metal a caud, espleches per crear de canals, per estamar lo metal a caud..., e de forma rondonda per far sortir los ponchons dins las operacions de traucatge a caud, e empachar qu'aquestes dintren en contacte amb la taula.
Olimp
Geografia
La primièra pujada coneguda se faguèt en 1913 per D. Baud-Bovy, F. Boissonas et K. Kakalos.
Enclutge (esplech)
Utilizacions
Los cordonièrs utilizan tanben un enclutge. Es utilizada coma supòrt estable de forma adaptada, per faiçonar, clavelar o empegar los elements de cauçaduras ensems. Unes modèls son nauts amb una basa dempuèi lo sòl, presentant doas o tres formas de puntas correspondent a las dimensions del sabaton o talon de trabalhar. Lo sabatièr ses seta en fàcia de l'enclutge que las puntas li arriben a nivèl de sa cencha. D'autres enclutges mai pichonas se plaçan dirèctament sus una taula de trabalh e mai sovent an una forma amb tres puntas formant entre eles de caires drechs permetent una bona estabilitat, caduna podent se posicionar segon lo trabalh de realizar. alt=Enclume à cordonnier|vinheta|Enclutges del sabatièr. Las òbras dels camps, realizada manualament, demanda tanben l'utilizacion d'un enclutge portatiu pichon (nomenat a vegada aira o harga). Aqueste espleche permet d'adobar la dalha.
Olimp
Mitologia
thumb|Olimp, per [[Giovanni Battista Tiepolo|Tiepolo (mitat del sègle XVIII]]
Perque lo seu som demòra amagat als mortals pels nívols, l'Olimp es atal un luòc de vacanças que los dieus grècs aviá elegit per demorança per passar lor temps a festejar (lor bevenda favorita es lo celèbre nectar e consomavan l'ambrosia que los fasiá imortals) e a contemplar lo mond.
Enclutge (esplech)
Utilizacions
L'enclutge es occasionalament utiliza coma instrument de percussion en musica, coma dins :
Olimp
Mitologia
Omèr descrit aquel luòc coma ideal e pasible, isolat de los temperis coma la pluèja, la nèu o lo vent, que los dieus podavan viure dins un parfècte bonaür. Aqueles i avián causit lo domicili aprèp aver rebutat los Titans, Ofion e Tifon.
Als Olimpians de la primièra generacion, Zèus, Poseidon, Ades, Demetèr, Estia e Èra, s'apondèron sièis autres dieus de la generacion seguenta que descendon de Zèus, subretot per d'unions extraconjugalas. Malgrat que la tradicion compta los Olimpians al nombre de dotze, quatorze dieus an, segon las versions, èran d'aquel grop, jol contraròtle de Zèus. S'explica per exemple aquelas variacions del fach qu'Ades podava pas demorar sus l'Olimpe perque regnava sul monde sosterren dels Enfers. Efèst, Dionís, Poseidon e a vegadas Ermès s'absentèron torn a torn de la liste.
Cal pas confondre amb lo sanctuari d'Olimpia, situat dins lo Peloponés.
Judeocatalan
Lo judeocatalan (en ebrieu: קאטאלנית qatalanit; en catalan: judeocatalà o catalànic) es lo dialècte ipotetic del catalan parlat per las comunautats jusievas dins los territòris de lenga catalana. Lingüisticament, compartís de caracteristicas amb lo shuadit (judeoprovençal), encara que istoricament, etnicament e politicament, la comunautat judèocatalana èra independenta de la comunautat judèoprovençala, principalament per causa de l'ocupacion aràbia de la Peninsula Iberica. L'epòca d'aur del judeocatalan s'estend del sègle XII fins a 1492, data de l'expulsion dels jusieus dels territòris de lenga catalana.
L'existéncia del judeocatalan es controversada. Aital per Joan Ferrer los jusieus catalans parlavan tot simplament catalan.
Allemond
Allemond en arpitan (Allemond en francés) es una comuna arpitana dau Daufinat, situaa dins lo departament d'Isèra e la region de Ròse-Aups.
Geografia
Pichon vilatge de montanha a la cœur del Oisans, en la Vallée de l'Aiga de Olle, al pè del massís de Belledonne, cara al massís de las Grandas Rousses.
Petit village de montagne au cœur de l'Oisans, dans la Vallée de l'Eau d'Olle, au pied du massif de Belledonne, face au massif des Grandes Rousses.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
La vila (los primièrs bastiments) #èsser creada a la Mièja Edat. thumb|left|Fonderie Reial de Allemond Fins als ans 1960-1970, la vida de las gents èra fòrça simpla, èran principalament agricultors e éleveurs.
A la fin dels ans 1970, lo projècte del barrage de Grand-Ostal #èsser lançat, aquel #èsser una manne economica per la municipalitat e tota la region, lo chantier (10 ans) #far venir de centenats de trabalhadors.
Las municipalitats tangudas an aital pogudas investir en lo torisme, de las equipas d'espòrts d'ivèrn e aital, assegurar lo sieu futur unas fes lo chantier acabat.
Província de Trent
Coma província autonòma del Trentin e Naut Adige, amb Venèt e Friol-Venècia Júlia, aparten a la macrozona de Triveneto o Tre Venezie, que lo nom es inspirat de la Regio X Venetia e Histria a l'epòca imperiala romana e es tanben un de las tres las entitats territorialas que, amb lo Tiròl austrian e lo Naut Adige, constituisson l'Euregion Tirolo-Alto Adige-Trentino.
La region istoricogeografica del Trentin èra ja un municipium roman, ducat lombard e comtat carolingian, puèi faguèt partit de l'avescat de Trent dins lo Sant Empèri Roman Germanic (sègles XI e XIX), enfin pendent aperaquí un sègle (1815-1918) la partida sud, lingüisticament romana, de Tiròl, foguèt d'en primièr austriaca, puèi austroongresa. Lo territòri annexat al Reialme d'Itàlia en 1919, tal qu'establit pel tractat de Saint-Germain-en-Laye estipulat aprèp la Primièra Guèrra mondiala, forma la region dita Venice Tridentina.
En Trentin, l'italian es mai que mai parlat, mas lo dialècte de Trentin es espandit, parlat dins los principals centres e dins las vals (ont se pòdon trobar de variacions pron marcadas). Dins lo territòri i a de minoritats linguisticas germanofònas (lenga mochena dins la val de Mocheni e lenga cimbriana dins la municipalitat de Luserna dins las nautas tèrras de Cimbri) e ladin (Val di Fassa) oficialament reconegudas. Durant lo recensament lingüistic de 2011, mai de set mila abitants de la Val di Non e de la Val di Sole se declarèron ladinofòns, mas sens cap reconeissença legala.
Allemond
Istòria
Uèi, la municipalitat viu entièrament del torisme, qu'aquel siá en èsser o n'ivèrn.
La ville (les premières constructions) fut créée au Moyen Âge. thumb|left|Fonderie royale d'Allemond Jusqu'aux années 1960-1970, la vie des gens était très simple, ils étaient principalement agriculteurs et éleveurs.
La ville eut aussi une activité minière sous Louis XIII et XIV, elle hébergeait les fonderies royales dans lesquelles était fondu le minerai provenant des mines de la commune, principalement de l'argent, du plomb et du cuivre. Une partie des bâtiments de l'ancienne fonderie royale abrita longtemps l'hôtel "LES TILLEULS" (aujourd'hui disparu). Cet hôtel, au superbe escalier en noyer, fut racheté dans les années 1920 par un ancien Maire de la commune (durant 40 ans). Ses deux filles, Raymonde et Marguerite Giroutru, personnalités locales, ont ensuite très longtemps veillé aux destinées de cet établissement. Napoléon III y séjourna, dit-on.
À la fin des années 1970, le projet du barrage de Grand-Maison fut lancé, ce fut une manne économique pour la commune et toute la région, le chantier (10 ans) fit venir des centaines de travailleurs.
Les communes concernées ont ainsi pu investir dans le tourisme, des équipements de sports d'hiver et ainsi, assurer leur avenir une fois le chantier terminé.
Aujourd'hui, la commune vit complètement du tourisme, que ce soit en été ou en hiver.
Massís de la Clapa
Lo Massís de la Clapa es una sèrra calcària que s'estend sus 15.000 ectaras a ras del litoral narbonés, envirada per las localitats de Narbona, Armissan, Vinassan, Fluris e Grussan. Aquel territòri èra temps passat una isla, la Licia dels navegadors fenicians, mas a l'Edat Mejana los estanhs se vegèron cobèrts pels alluvions d'Aude e demorèt aital restacada al continent. Son ponch mai elevat es lo Puèg Redond que culmina a 214 m. L'endrech, qu'es poblat de vinha, d'euses e de pins d'Alèp, compren divèrses païsatges peculiars coma lo Gorg de l'Uèlh Dotz o l'Estanh de Pissavaca.
Avesnes-les-Aubert
es una comuna francesa del departament del Nòrd e de la region dels Nauts de França.
Uttenheim
Uttenheim en alemannisch (Uttenheim en francés) es una comuna francesa del departament del Bas Ren e de la region d'Alsàcia.
Dan
Lo dan es una lenga mande parlada en Còsta d'Evòri e en Libèria.
Localisacion
Lo dan es parlat dins l'oèst de Còsta d'Evòri dins las prefecturas de Man, Sipilou e Biancouma, que se situan dins la region de Tonkpi. La lenga es tamben parlada dins lo nòrd de Libèria. los dialèctes evorians fòrman lo grop dan de l'èst, demest los quals lo parlar de gouèta servís de nòrma lingüistica.
Jonas Staugaitis
Jonas Staugaitis, mètge e òme politic, foguèt president de Lituània entre lo 18 e lo 19 de decembre de 1926.
Brèves (Nièvre)
Brèves es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Nièvre e la region de Borgonha.
Geografia
La municipalitat a traversat pel canal del Nivernais e lo Yonne, aital coma per lo sieu afluent, lo Armance.
Brèus fa partida de la Comunitat de municipalitats dels Vali de Yonne. La municipalitat compren dos caserius: Sardy-los-forges e Sus-Yonne.
Brèves fait partie de la Communauté de communes des Vaux d'Yonne. La commune comprend deux hameaux: Sardy-les-forges et Sur-Yonne.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Cementèri american de Colleville-sur-Mer
Lo cementèri american de Colleville-sur-Mer (cimetière américain de Colleville-sur-Mer en francés ; Normandy American Cemetery and Memorial en anglés) es un cementèri militar american que si situa just au dessús de la plaia dicha d'Omaha Beach, dins la comuna de Colleville-sur-Mer en Calvadòs, sus un dei sites dau desbarcament aliat dau 6 de junh de 1944.
Chamorro
Lo chamorro es una lenga malaiopolinesiana parlada als Guam e a a las Illas Mariannas del Nòrd.
Localizacion
Lo palauan es parlat dins l'illa de Guam e tamben dins aquelas de Saipan e Rota, dins las Illas Mariannas del Nòrd.
Classificacion
Lo chamorro es dins lo vesinatge de las lengas micronesianas, que son de las lengas oceanianas. Pasmens aparten pas a aquel grop. Fa partida de la branca malaiopolinesiana occidentala de la familha austronesiana. Es pas directament aparentat a d'autras lengas e constituís un grop dins l'ensem malaiopolinesian occidental. Una autra lenga, lo palauan, parlada a Palau es dins la situacion meteissa.
Escritura
L'alfabet chamorro es :
’, a, å, b, ch, d, e, f, g, h, i, k, l, m, n, ñ, ng, o, p, r, s, t, u, y
Via Lactèa
thumb|right|270 px|La Via Lactèa, dessenhada coma se se vesiá de l'exterior. thumb|right|250 px|La Via Lactèa vista de nuech, dempuei la Tèrra. La Via Lactèa o Via Lachenca (del latin Via Lactea), dicha popularament lo Camin de Sant Jaume (var. Chamin de Sant Jaume), es la galaxia ont se tròba, en particular, nòstre Sistèma Solar amb la Tèrra. Quand se vei dempuei la superfícia de la Tèrra, la Via Lactèa sembla un camin d'estelas dins lo cèu, çò qu'explica sei noms.
Observacion dempuèi la Tèrra
250px|thumb|right|La Via Lactèa dempuèi l'emisfèri boreal; se pòt veire l'[[asterisme del Triangle Estiu. Es plan neta tanben la Fendedura del Cicne, una longa faissa escura que devesís l'escruma clara de la Via Lactèa dins un sens longitudinal.]]
En observar la Via Lactèa dempuèi la Tèrra, planeta que se tròba a un de sos braces d'espirala, aquela apareis dins lo cèl nocturne coma una faissa clara de lutz blanca que percor transversalament la vòuta celèsta entièra, ont se concentra un nombre d'estelas mai important que dins las autras parts del cèl e qu'apareis amb un aspècte leugièrament diferent en foncion de l'emisfèri dempuèi ont es contemplada. Nombroses interrupcions dins sa continuitat son causadas per la preséncia dins d'unes endreches de las nebulosas escuras e de posca interstellara qu'enfosquisson la lutz de las estelas mai alunhadas. Lo trach mai luminós tomba entre las constellacions d'Ofiuc, Escorpion e Sagitari, valent a dire en direccion del centre galactic; mantun autre ponch brilhant se dispausan al nòrd e al sud del centre, particularament la zòna constituïda pel Braç del Cicne, dins la constellacion de meteis nom, e dempuèi lo Braç de la Carena-Sagitari, dins la constellacion de la Carena.
Relativament a l'equator celèst, la Via Lactèa passa a son extremitat nòrd dins la constellacion de Cassiopèa e a son extremitat sud per la costellacion del la Crotz del Sud. Aquela disposicion estranha es deguda a la granda inclinacion relativa entre lo plan orbital de la Tèrra (l'eclictica, ovvero lo plan fondamental del Sistèma Solar) e lo plan equatorial de la Galaxia. En realitat, a causa del fenomèn de la precession dels equinòccis, aquesta inclinacion de la Via Lactèa varia sensiblament en foncion de l'epòca, aumenta o demesís se l'axe de rotacion terrèstre se sarra o s'alunha del quite selhatge de la Via Lactèa; a nòstra epòca, son inclinacion es en lenta mas constanta progression. Durant l'epòca precessionala opausada a la nòstra (aperaquí 13,000 ans, o mai de 13,000 ans enrè), l'inclinason de la Via Lactèa demesís.
Grafia d'Òsca
La grafia d'Òsca (grafía de Uesca) es una dei tres ortografias de l'aragonés (en concurréncia amb la grafia SLA e la grafia de l'Acadèmia de l'aragonés).
Canton de Sant Mandrier
Lo canton de Sant Mandrier es una anciana division administrativa de Provença, creada en 1973, suprimida en 2015, situada dins l'arrondiment de Tolon, lo departament de Var e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur. A la refòrma cantonala de 2014, aplicada per leis eleccions de 2015, lo canton foguèt suprimit e passèt dins lo canton de La Sèina-2 (Sant Mandrier, una part de La Sèina) e benlèu lo canton de La Sèina-1.
Via Lactèa
Observacion dempuèi la Tèrra
Per encausa de la diversa distribucion de las nebulosas escuras dins nòstra Galaxia, sa forma vista dempuèi la Terra apareis coma se foguèsse plan irregulara e descopada: la zòna dins lo nòrd del centre galactic, que penja dins l'emisfèri boreal, apareis laurada per un long selhatge fosc, que percor la faissa centrala del selhatge luminós de mai d'una quarantena de gras: s'agís d'un complèxe nebulós que se coneis jol nom de Fendedura del Cicne, e es una caracteristica tipica de la Via Lactèa del cèl boreal; vista de l'emisfèri austral, dins sa branca al sud del centre galactic, apareis mens enfosquida per la part boreala: l'unica nebulosa escura del relèu es la Nebulosa del Sac de Carbon, que se presenta coma una zona escura que se superpausa a la granda claror de la Via Lactèa dels cèls del sud. En direccion opausada al centre galactic per contra, demest las constellacions de l'Auriga e dels Bessons, sa claror apareis un pauc mens espessa e mens brilhanta.
Lo fach que la Via Lactèa devesisca lo cèl nocturne terrèstre en dos emisfèris mai o mens egals indica que lo Sistèma Solar se tròba prèp del plan galactic. La luminositat superficiala relativament bassa de la Via Lactèa li permet pas pasmens de poder èsser gaitada per las mai grandas airas urbanas o suburbanas pr'amor de la pollucion luminosa.
Canton de Sant Mandrier
La lenga autoctòna es l'occitan provençau.
Istòria
Lo canton de Sant Mandrier data dau decret dau 2 d'aost de 1973 : lo canton de La Sèina foguèt devesit entre canton de Sièis Forns (la comuna de Sièis Forns), canton de Sant Mandrier (la comuna e una fraccion de La Sèina) e canton de La Sèina (nom mantengut), que compreniá la partida majoritària d'aquela vila.
A las eleccions departamentalas dau 22 de març de 2015, en aplicacion dau decret n° 2014-270 dau 27 de febrier de 2014, que pòrta delimitacion dei cantons dins lo departament de Var, lo canton de Sant Mandrier foguèt suprimit. Lo canton de La Sèina d'avans 1973 compren ara 2 cantons.
Batalha de Normandia
La Batalha de Normandia siguèt una dei grandei batalhas de la Segonda Guèrra Mondiala sus lo teatre europèu. Si debanèt entre junh e aost de 1944 en Normandia, e permetèt ai fòrças aliadas de si durbir un frònt nòu en Euròpa, fàcia ai tropas alemandas. Començèt lo 6 de junh de 1944 - si ditz Jorn J o Operacion Overlord (Suzerain en anglés) - per lo desbarcament e lo paracasudatge dei premierei tropas aliadas sus e a l'entorn dei plaias de l'oèst de Calvadòs e de l'èst de Cotentin per finir entre lo 19 (premiereis unitats aliadas que travèrsan Sèina) e lo 21 d'aost (sarradura de la Pòcha de Falaise), e desboca a la Liberacion de París lo 25 d'aost. Certans istorians considèran que la Batalha de Normandia s'acaba lo 12 de setembre ambé la liberacion de l'Havre.
Aperaquí 65 ans après, aquela batalha rèsta l'operacion logistica de desbarcament mai gròssa : 3 milions de soudats principalament americans, britanics, canadians mai tanben d'autrei fòrças aliadas (Fòrças Francesas Libras, tropas polonesas, bèlgas, checoslovacas, neerlandesas e norvegianas que travèrsan la Marga per desbarcar en Normandia, ambé 130 000 lo Jorn J).
Avesnelles
es una comuna francesa del departament del Nòrd e de la region del Nòrd-Pas de Calais.
Geografia
Avesnelles Se situa en lo sud es del Departament del Nòrd (Enaut) en plena cœur del Parc Natural Regional del Avesnois. Lo Avesnois a conegut per lo sieu bocage e lo sieu relief un pauc vallonné en la siá part sud-es (començament dels contreforts dels Ardennes), dicha "pichona Soïssa del Nòrd".
Avesnelles Fa part administrativement de la Avesnois, géologiquement de las Ardennes, istoricament del Enaut e paysagèrement de la Thiérache. La municipalitat a vorejat per las municipalitats de Avesnes-sus-Helpe, Étrœungt, Flaumont-Waudrechies, Anautit-Luòc e Sémeries.
La municipalitat se tròba de Lille (Prefectura del Nòrd), Brusselles (Belgica) o Rems (Marna), a unitat|45|km  de Valencianas, Mos (B) o Charleroi (B), a unitat|15|km  de Fourmies e just a costat de Avesnes-sus-Helpe (Jos-Prefectura). La Belgica se tròba e lo departament de l'Aisne a unitat|11|km.
Avesnelles A mes sus l'ais viari conegut #qu'es la RN2 (Rota Nacionala 2) en connectant París a Brusselles.
Avesnelles se situe dans le sud est du Département du Nord (Hainaut) en plein cœur du Parc Naturel Régional de l'Avesnois. L'Avesnois est connu pour son bocage et son relief un peu vallonné dans sa partie sud-est (début des contreforts des Ardennes), dite "petite Suisse du Nord".
Avesnelles fait partie administrativement de l'Avesnois, géologiquement des Ardennes, historiquement du Hainaut et paysagèrement de la Thiérache. La commune est bordée par les communes d'Avesnes-sur-Helpe, Étrœungt, Flaumont-Waudrechies, Haut-Lieu et Sémeries.
La commune se trouve à 100 km de Lille (Préfecture du Nord), Bruxelles (Belgique) ou Reims (Marne), à 45 km de Valenciennes, Mons (B) ou Charleroi (B), à 15 km de Fourmies et juste à côté d'Avesnes-sur-Helpe (Sous-Préfecture). La Belgique se trouve à 15 km et le département de l'Aisne à 11 km.
Judeoespanhòl
Lo judeoespanhòl (var. judeoespanhòu) o judeocastelhan es una lenga romanica venent del castelhan ancian amb d'influéncias de l'ebrieu. Los locutors son gaireben exclusivament de jusieus sefarditas, encara qu'istoricament n'aviá de locutors ashkenazim a Tessalonica e a Istambol.
Ferrand II de Portugal
Ferrand II de Portugal nasquèt en 1816 e moriguèt en 1885. Après son mariage, venguèt rei consòrt de Portugal de 1837 à 1853 e fondèt la tresen ostal de Bragança. Creèt palais de Pena d'arquitectura eclectica e son pargue ombrat. Al Portugal, es conegut coma lo Rei Artista.
Filh de Ferrand de Saxe-Coborg e Gota e d'Antònia de Koháry, es lo nebòt del rei Leopòld I de Belgica e lo cosin german de la reina Victòria Ia del Reialme Unit.
En 1836, se maridèt amb la reina Maria II de Portugal, veusa de primièrs naridatge d'August de Leuchtenberg, e ven rei consòrt de Portugal, segon la lei portuguesa, après la naissença de son filh ainat, en 1837.
D'aquela union nasquèron: Venguèt veuse, regnèt fins a la majoritat de son filh Pèira V de Portugal. Foguèt presentat d'autoritat per Angletèrra coma candidat al tròn de Grècia, çò que deguèt refusar amb energia preferissent se consacrar a l'art e a sa vida privada.
En efièt, Fereand eposèt morganaticament una cantatritz soïssa, Elisa Hensler, que foguèt titulada comtesa d'Edla per son cosin lo duc Ernèst II de Saxe-Coborg-Gota. Domorèron ensemble al palais de la Pena.
Títol complet
Rei de Portugal e dels Algarves, de cada costat de la mar en Africa, duc de Guinèa etde la conquista, de la navigatcon e del comèrci d'Etiopia, d'Arabia, de Pèrsa e d'Índia per la gràcia de dieu
Jerzy Kosiński
right|thumb|Jerzy Kosinski en 1969.
Jerzy Kosinski (Kosiński en polonés, vadut Józef Lewinkopf en 1933 a Łódź, mort lo 3 de mai de 1991 a Nava York) qu'estó un escrivan american d'origina judèopolonesa. Autor enter autes de (The Painted Bird, 1965).
Qu'emigrè aus Estats Units d'America en 1957 e que's naturalizè american en 1965. Qu'obtiengó un sarròt de prètz literaris: lo (1969), la distincion deu National Institute of Arts and Letters (1970), lo prètz deu miélher libe estrangèr (1966), enter autes. En 1973, que vadó president de la seccion americana deu PEN club. Qu'estó lo president de l'Institut d'estudis judèopolonés a l'universitat d'Oxford.
Carl Johan Thyselius
Carl Johan Thyselius (1811-1891) òme politic e jutge, foguèt primièr ministre de Suècia entre 1883 e 1884.
Bèrtre
Bèrtre (Bertre en francés) es una comuna lengadociana situada dins lo departament de Tarn e de la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
Albèrt Dauzat tempta, en darrèra instància ! d'interpretar lo nom coma una corrupcion del nom germanic de femna Bèrta, que seriá vengut *Bèrtra. Pus seriosament, Ernèst Negre i vei lo nom germanic d'òme Berterus (emplegat sense sufixe).
A la seguida d'Albert Carnoy, Jacques Lacroix explica Bèrtre per *Vertrinu, derivat d'un nom gallic pauc espandit de la fortalesa, lo tipe *vertra, verificat per lo galés (de Gallas) gwerthyr, « fortin ». Lo sens d'origina de *vertra seriá lo de « barri, muralha ». Lo sens etimologic seriá « çò que conten, reten, clau », basat sus la rasic indoeuropèa *wer-, fòrma alargada *wer-t-, « virar, corbar ». Associat a la rasic, i auriá lo sanscrit vartra, « diga, restanca, fortificacion », lo demòni Vritra de la mitologia indiana, « l'Estropaire, l'Obstruidor », lo latin vertere, « virar ». La ciutadèla gala, *ver-t-ra, seriá atal l'espaci embarrat per una muralha que l'encercla, per tal de l'aparar dels enemics.
Grafia SLA
La grafia SLA (grafia de la Sociedat de Lingüistica Aragonesa) es una dei ortografias de l'aragonés (en concurréncia amb la grafia d'Òsca e la grafia de l'Acadèmia de l'aragonés).
Bény
Bény en arpitan (Bény en francés) es una comuna francesa situada dins la region de Ròse-Alps e lo departament d'Ain.
Geografia
Bény fait partie de la Bresse.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Haruki Murakami
thumb|250px|Haruki Murakami durant una conferéncia en 2005 Haruki Murakami (en japonés: 村上 春樹; Kyoto, 12 de genièr de 1949) es un escrivan e traductor japonés. Es un dels autors contemporanèus japoneses mai famoses e sos libres son dins las melhoras vendas mondialas. Sas òbras li an valgut d'obtenir mantuna recompensa literària coma lo Prèmi Franz Kafka, lo Prèmi Internacional Frank O'Connor de Racontes e lo Prèmi Jerusalèm, demest mantun autre. Murakami es estat tanben lo traductor de mantuna òbra de l'anglés al japonés coma per exemple The Long Goodbye de Raymond Chandler o Breakfast at Tiffany's de Truman Capote. Una de sas òbras màgers es 1Q84 que se vendèt a mai d'un milion d'exemplars en un mes. Lo jornal anglés The Guardian faguèt l'elògi de Murakami e diguèt d'el qu'èra "demest los melhors romancièrs contemporanèus del mond".
Saint-Michel-Tubœuf
Saint-Michel-Tuboeuf es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Orne e la region de la Bassa Normandia.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
En 1845 : Sant-Michel-lo-Bòsc (351 abitants l'an 1841) absorbeix una part de la municipalitat del Buat (134 abitants), l'autra part en essent annexada per Sant-Ouen-sus-Iton. La, Tuèuœuf (128 abitants l'an 1962) a amassat a Sant-Michel-lo-Bòsc (220 abitants) #que pren lo nom de Sant-Michel-Tuèuœuf.
En 1845 : Saint-Michel-la-Forêt (351 abitants en 1841) absorbe une partie de la commune du Buat (134 habitants), l'autre partie étant annexée par Saint-Ouen-sur-Iton. Le 27, Tubœuf (128 abitants en 1962) est réunie à Saint-Michel-la-Forêt (220 habitants) qui prend le nom de Saint-Michel-Tubœuf.
Saint-Aigulin
Saint-Aigulin es una comuna francesa, situada dins lo departament de Charanta Maritima e la region de Novela Aquitània, ancianament de Peitau-Charantas.
Comunas vesinas
400px|gaucha||Distanças e posicion relativa
Toponimia
Las atestacions ancianas son, per luec:
Urbeis
Urbeis en alemannisch (Urbeis en francés) es una comuna francesa del departament del Bas Ren e de la region d'Alsàcia.
Geografia
A l'extrèm oèst del Val de Villé, a Unitat|8|km en amont del cap de-luòc de costat, la municipalitat s'inscriu a l'origina de la vallée del Giessen de Urbeis. Aquela, plan dintrada, a enquadrat per de poderoses reliefs :
Lo vilatge se étire sus Unitat|2|km la longitud del thalweg del Giessen, sustot sul adret mai ensoleillé.
Le village s’étire sur 2 km le long du thalweg du Giessen, surtout sur l’adret plus ensoleillé.
Istòria
thumb|250px|left|Lo pòble de Urbeis vista dempuèi lo castèl del Bilstein lorrain La vallée de Urbeis a pas, a aquel jorn, liurat cap de vestigi archéologique en remontant a la préhistoire, a l'epòca romaine o a la Nautor Mièja Edat. Malgrat aiçò, aquel vallon li a calgut èsser poblat fòrça d'ora, en essent una via de passatge natural cap a Sant-Dié e la Lorraine.
Urbeis – orthographié Vrbeiz – E lo Bilstein an citat en lo Habsburger Urbar de 1303 #que recense los bens dels Habsbourg perque, a aquela data, lo pòble aperten a aquela poderosa familha.
De contunh, es la guèrra de Trenta Ans #qu'esclata en destruissent sus lo sieu passatge de nombroses ostals e décimant la populacion. Mas lo pòble se repeuple d'una populacion francophone dempuèi la fin del sègle. Los nòus arrivants apòrtan la siá lenga, lo welche e lo sieu estil architectural #que dona los ostals vosgiennes. De polits ostals de tipes vosgien se égrènent a l'ora d'ara la longitud de la rota #que llom lo Giessen.
Los évènements de 1789 permetan a las villageois de s'administrar eles-meteissas ; François Còlen es lo primièr cònsol. En 1835 Urbeis se dòta d'una comuna-escor. Al cors de la, la populacion pas cessa d'aumentar en provocant la misèria, l'emigracion cap a París e las Estats Units. Urbeis Es un dels escasses pòbles a possedir encara un arbre de la Libertat plantada en 1848.
Lo començament de la veirà una importanta activitat minaire mas #que s'arturarà a la vespra de la Primièra Guèrra mondiala. Urbeis Es près de la tèsta e constituissi una estancada sus la linha de camin de fèrre militar : la Lordonbahn.
En lo domeni esperital, Urbeis #que fa partida de la distincion de la Albrechtstal depen de la parròquia de Villé a la Mièja Edat, #çò qu'obliga los fisèles a recórrer per presenciar la messa. A partir de la, la populacion francophone en venent mai nombrosa desira un vicari en sabent parlar francés mas l'obtendrà pas mai #qu'en 1760.
Una capèla dédiée a sant Nicolas a citat en 1665 mas sembla ja existir al sègle a costat de l'ancian cementèri. Un nòu santuari es édifié en 1752 al centre de la localité per aculhir los fisèles venguts mai nombroses. Mas a rasat en 1789 e remplaçat per la glèisa actuala bastida en partida amb las pèiras del Bilstein. Dempuèi lo Mièja Edat e fins al començament del, lo pòble espeta de nombrosas minas de còder, de plomb e de de sòus.
thumb|250px|left|Le village d'Urbeis vue depuis le château du Bilstein lorrain La vallée d’Urbeis n’a, à ce jour, livré aucun vestige archéologique remontant à la préhistoire, à l’époque romaine ou au Haut Moyen Âge. Pourtant, ce vallon a dû être peuplé très tôt, étant une voie de passage naturelle vers Saint-Dié et la Lorraine.
Urbeis – orthographié Vrbeiz – et le Bilstein sont cités dans le Habsburger Urbar de 1303 qui recense les biens des Habsbourg car, à cette date, le village appartient à cette puissante famille.
La localité se trouve aux avant-postes en 1477 au moment du siège du château du Bilstein par les Strasbourgeois qui veulent délivrer le comte de Nassau qui y était retenu prisonnier.
Puis, c’est la guerre de Trente Ans qui éclate détruisant sur son passage de nombreuses maisons et décimant la population. Mais le village se repeuple d’une population francophone dès la fin du siècle. Les nouveaux arrivants apportent leur langue, le welche et leur style architectural qui donne les maisons vosgiennes. De belles maisons de type vosgien s’égrènent actuellement le long de la route qui longe le Giessen.
Le début du verra une importante activité minière mais qui s’arrêtera à la veille de la Première Guerre mondiale. Urbeis est près du front et constitue un arrêt sur la ligne de chemin de fer militaire : la Lordonbahn.
Dans le domaine spirituel, Urbeis qui fait partie de la seigneurie de l’Albrechtstal dépend de la paroisse de Villé au Moyen Âge, ce qui oblige les fidèles à parcourir 7 km pour assister à la messe. À partir du, la population francophone devenant plus nombreuse désire un vicaire sachant parler français mais elle ne l’obtiendra qu’en 1760.
Une chapelle dédiée à saint Nicolas est citée en 1665 mais semble déjà exister au siècle à côté de l’ancien cimetière. Un nouveau sanctuaire est édifié en 1752 au centre de la localité pour accueillir les fidèles devenus plus nombreux. Mais il est rasé en 1789 et remplacé par l’église actuelle construite en partie avec les pierres du Bilstein. Depuis le Moyen Âge et jusqu'au début du, le village exploite de nombreuses mines de cuivre, de plomb et d'argent.
Ouzilly
Ouzilly es una comuna francesa dau departament de Viena e de la region de Novela Aquitània.
Toponimia
Las atestacions ancianas son, per lhuec:
Nòtas
<references group="N"/>
Lista dels reis d'Espanha
Aqueste article balha la lista dels monarcas espanhòls - es a dire de las Espanhas unificadas dins la nacion contemporanèa dempuèi l'Annada Cruciala. Los predecessors del tròn espanhòl èran :
100px|right|thumb|Armas dels [[Reis Catolics (union dels reialmes).]]
Abans l'unificacion espanhòla
Se pòt pas parlar de reialme d'Espanha que dempuèi l'annada 1492, dicha Annada cruciala. La numerotacion dels reis d'Espanha repren çaquelà en la perseguissent la dels reis de Castelha, que repreniá e perseguissiá la dels reis de Leon e Galícia, que ela meteissa repreniá e perseguissiá la dels reis d'Astúrias.
Aquesta numerotacion repren doncas pas la dels autres reialmes annexats per Espanha (Aragon, Navarra, etc.) mentre qu'un pretendent carlista aja pretendut de prendre lo nom de Jacme III d'Espanha en comptant abans el Jacme I e Jacme II, reis d'Aragon.
La linhada dels reis de Castelha foguèt finalament acampada a la del reialme d'Aragon pel maridatge dels Reis Catolics Isabèl I de Castelha e de Ferrand II d'Aragon (rei-consòrt de Castelha jol nom de Ferrand V). Mentre que lors reialmes demoèssen separats, lor union lor permiguèt de renhar ensemble coma se èra pas qu'un sol territòri. Ferrand conqueriguèt tanben la meitat Sud de Navarra e l'annexèt a Espanha. A sa mòrt, Isabèl daissèt lo reialme de Castelha a lor filha Joana I. Ferrand exerciguèt la regéncia durant sa menoritat ; alara qu'èra rebutat per la noblesa castelhana e remplaçat pel marit de Joana, Felip de Habsborg, rei-consòrt de Castelha jol nom de Felip I, Ferrand reprenguèt la regéncia aprèp la mòrt de Felip. Lo filh de Joana, l'Emperaire Carles Quint, succediguèt a sa maire sul tròn de Castelha jol nom de Carles I, e tanben a son grand-paire Ferrand sus lo d'Aragon quand aqueste moriguèt en 1516 ; a partir d'aquesta data lo tròn foguèt reünificat.
Habsborg
100px|thumb|right|Armas dels reis d'Espanha de la [[dinastia de Habsborg|dinastia dels Habsborg.]]
Savòia
right|thumb|100px|Armas dels Borbons, reis d'Espanha (1762-1868, 1875-1931).
Primièra Republica
(1873-1875) Primièra Republica Espanhòla
Segonda Republica
(1931-1939) Segonda Republica Espanhòla
Dictatura de Franco
(1939-1975) Regim de Franco (Reialme oficialament restablit en 1947)
Borbons (tresena restauracion)
L'ereitièra del tròn es la princessa Leonor.
Savigny-en-Véron
Savigny-en-Véron es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Indre e Léger e la region dau Centre.
Geografia
La municipalitat se situa sus una presqu'isla formada de la confluence de la Loire e de la Viena.
La commune se situe sur une presqu'île formée par la confluence de la Loire et de la Vienne.
Istòria
D'après una tèsi del e una tradicion orala locala, informada per escrivans Tourangeaux, los abitants de Savigny e de la presqu'isla del Véron davalarián maures vencuts a la batalha de Peitieus. L'istòria locala fa estat de presoèrs musulmanes parqués en aquela region marécageuse al. De nombroses abitants pòrtan patronymes tales #que Mureau, Moreau.
Martin Karplus
Martin Karplus (Viena, Àustria, 15 de març de 1930) es un quimista d'origina austriaca. Es professor emerit de quimia a l'Universitat d'Harvard e es tanben director del Laboratòri de Quimia Biofisica, un laboratòri qu'amassa lo CNRS e l'Universitat d'Estrasborg.
Savigny-en-Véron
Istòria
D'après une thèse du et une tradition orale locale, rapportée par des écrivains Tourangeaux, les habitants de Savigny et de la presqu'île du Véron descendraient des maures vaincus à la bataille de Poitiers. L'histoire locale fait état de prisonniers musulmans parqués dans cette région marécageuse au. De nombreux habitants portent des patronymes tels que Mureau, Moreau.
Martin Karplus
Lo 9 d'octobre de 2013 recebèt lo Prèmi Nobel de Quimia en 2013, amassa amb Michael Levitt e Arieh Warshel pr'amor del "desvolopament de modèls a multiescala per de sistèmas quimics complèxes".
Stradivarius de Molitor
thumb|left|Na Recamier Lo stradivarius de Molitor qu'ei un vriulon deu laütier Antonio Stradivari a Cremona en 1697 e signat : Antonius Stradivarius Cremonensis Faciebat Anno 1697
Qu'ei supausat estar estat proprietat de l'emperaire Napoleon Bonaparte de Juliette Recamier, puei, a partir de 1804 au generau de la Grana Armada, lo comte Gabriel-Jean-Joseph Molitor. Que demorè dens la soa familha abans d'estar venut au Curtis Institute of Music. En 1989 que ho crompat per la violonista Elmar Oliveira auprès de Christie's, puish que ho venut en 2010 per Tarisio Auctions e que vadó alavetz proprietat de la violonista Anne Akiko Meyers. Aquetsa venta que he d'eth l'instrument venut peu prètz mei haut de l'istòria dinc a la venta l'annada seguenta deu Lady Blunt.
Toponimia
Lo domeni de la toponimia es vast. Aquesta sciéncia estúdia en efièch los noms de luòcs abitats (vilas, vilatges, masatges e escarts) o non abitats (luòcs diches), mas tanben los noms ligats al relèu, a las ribièras, a las vias de comunicacion (rotas, carrièras). Tanben pòt abordar de domenis pus restrenchs (noms d'ostals, per exemple).
Zialo
Lo zialo es una lenga mande, una branca de las lengas nigèrocongolesas, parlada en Guinèa. La lenga foguèt descubèrta en 2010, per lo lingüista rus Kirill Babaev.
Localisacion
Lo zialo es subretot parlat dins la prefectura de Macenta. Fòrça zialo residisson pas dins lo país zialo e se'n son anats vèrs las ciutats, d'en primièr a Macenta, mas tamben a Kissidougou, N'Zérékoré e Conakry. .
Classificacion
Lo zialo fa partida del sosgrop mande del sud-oèst, amb lo looma, lo bandi, lo loko, lo mende e lo kpelle.
Canton de La Sèina
Lo canton de La Sèina es una anciana division administrativa de Provença que representèt de territòris diferents. Lo darrèr canton de La Sèina, creat en 1973, suprimit en 2015, èra situat dins l'arrondiment de Tolon, lo departament de Var e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur. A la refòrma cantonala de 2014, aplicada per leis eleccions de 2015, lo canton foguèt suprimit e passèt dins lo canton de La Sèina-1 e benlèu lo canton de La Sèina-2.
Tarraco
Tarraco es lo nom antic de la ciutat de Tarragona (en Catalonha). Foguèt la capitala de l'Hispania Citerior jos l'Empèri Roman, e una de las principalas ciutats de la Peninsula Iberica.
Paulhac (Naut Léger)
Paulhac (Paulhac en francés) z-es una comuna auvernhassa situada dins lo departament del Naut Léger e la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament d'Auvèrnhe.
Tarraco
Lo site, en partit sebelit jos l'actuala vila de Tarragona, es classificat al Patrimòni Mondial de l'UNESCO.
Canton de La Sèina
Istòria
Lo primier canton de La Sèina foguèt creat en 1790 dins lo districte de Tolon.
Paulhac (Naut Léger)
Geografia
Paulhac z-es actualament un vilatjòt de 684 abitants (censament de 2007) que se tròba a 476 mètres d'altitud. Z-es envirat de las comunas de Bèumont, Sant Laurenç Chabreujas e Briude. Se situa a aperaquí 50 km de Cornon d'Auvèrnhe, la vila mai granda de l’airal. Z-es pròche del parc natural regional del Liuradés e Forés a una distància vesina de 9 km.
Canton de La Sèina
Istòria
En 1801, Lo canton de La Sèina foguèt suprimit e passèt, probablament en totalitat, dins lo canton d'Oliulas. Per la lei dau 8 de mai de 1869, aqueu canton foguèt devesit e ansin nasquèt lo segond canton de La Sèina.
Lo tresen canton de La Sèina data dau decret dau 2 d'aost de 1973 : lo segond canton de La Sèina foguèt devesit entre canton de Sièis Forns (la comuna de Sièis Forns), canton de Sant Mandrier (la comuna e una fraccion de La Sèina) e canton de La Sèina (nom mantengut), que compreniá la partida majoritària d'aquela vila.
Enclutge (òs)
vinheta|Enclutge drech, fàcias posteriora e anteriora; 1 : còrs - 2 : facieta articulària - 3 : branca orizontala - 4 : branca verticala - 5 : apofisi lenticulara L’enclutge est l'òs intermediari dels tres ossets de l’aurelha mejana. Es lo mai pesuc dels tres ossets. S'articula de fòra amb lo martèl o dedins amb l'estriu. Aqueste òs es l'omològ pels mammifèrs de l'òs carrat dels autres vertebrats.
Paulhac (Naut Léger)
Luòcs e monuments
thumb|250px|Dessenh del chastèl de Paulhac (1826).
Enclutge (òs)
Descripcion
Dins l'aurelha umana, l'enclutge mesura en mejana de larg e  de naut.