cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Istòria d'Índia
Lo Sultanat de Bengala
Lo Sultanat de Bengala se formèt a la fin au sègle XIV quand lo prince musulman Shamsuddin Ilyas Chah qu'aviá unificat la region en 1339, se proclamèt independent dau sultanat de Delhi. Maugrat una estabilitat politica mau segura — cinc dinastias en dos sègles d'existéncia — lo sultanat demorèt independent fins a son annexion au sen de l'Empèri Mogòl en 1576. Un trach caracteristic d'aquel estat foguèt l'adopcion de la lenga locala per l'aristocràcia musulmana. Aquò permetèt lo desvolopament d'una literatura richa e favorizèt l'islamizacion dei regions orientalas dau sultanat.
Lo Sultanat de Bahmani
Lo Sultanat de Bahmani se formèt en 1347 quand lo governador de la vila de Daulatabad venguèt independent sota lo nom de Bahman Chah. Aprofichèt lei dificultats economicas de la fin dau rèine de Muhammad bin Tughluq (1325-1351) per conquistar unei regions dins lo centre de la peninsula. Pasmens, de conflictes ambé l'Empèri de Vijanayagar e de rivalitats entre lei diferentei faccions musulmanas de l'elèit dau sultanat (Sunitas/Chiitas, Iranians/Turcs/Indians) entraïnèron son esclatament a partir de la fin dau sègle XV (independéncia de Berar, d'Ahmadnagar e de Bijapur vèrs 1490, independéncia de Golconde en 1512). La dinastia bahmanida gardèt lo contraròtle de la region de Bidar fins au sègle XVII.
L'Empèri de Vijayanagar
L'Empèri de Vijayanagar se formèt dins lo sud de la peninsula en 1336 après una revòuta victoriosa dirigida per Harihara I (1336-1356) e son fraire Bukka I (1356-1377). Capitèron de formar una dinastia indoïsta que limitèt l'expansion de l'influéncia de l'islam dins lo sud d'Índia. Venguèt una crosiera comerciala importanta entre China, l'Asia dau Sud-Èst, la peninsula Aràbia, l'Africa Orientala e Portugal.
L'apogèu de l'Empèri aguèt luòc vèrs 1425. En 1565, son armada foguèt anientada a la batalha de Talikota son sobeiran i foguèt capturat e executat. Sa mòrt entraïnèt una crisi de succession e la scission de l'Empèri entre uneis estats rivaus.
L'arribada dei Portugués
L'arribada dei Portugués dins la peninsula indiana aguèt luòc en 1498 durant l'expedicion de Vasco de Gama. Aquò representèt una rompedura deis equilibris comerciaus de l'Edat Mejana e lei relacions ambé lei princes musulmans venguèron rapidament marridas. Una aliança musulmana dirigida per lei Mamelocs d'Egipte assaièt d'eliminar la preséncia portuguesa dins l'Ocean Indian mai foguèt vencuda e sa flòta destrucha a Diu en 1509. Puei, lei Portugués conquistèron Goa en 1510 e Malacca en 1511. Aquela implantacion foguèt renfòrçada ambé la presa de Diu en 1535 e de Daman en 1539 e aquel ensems de vilas formèt una Vice Reiautat que son sèti foguèt installada a Goa. Permetèt ai Portugués de s'enriquir gràcias au comèrci d'espècias a destinacion d'Euròpa.
Dury (Sòma)
Istòria
La glèisa i aguèt destruit pel fuòc l'an 1726 aital coma un grand nombre d'ostals.
Istòria d'Índia
La dominacion e lo declin de l'Empèri Mogòl
Après la mòrt de Humayun, son fiu Akbar (1556-1605) foguèt impausat per lo generau Bairam Khan coma successor. A partir de 1562, acomencèt una tièra de campanhas militaras per estendre son territòri. Dins leis annadas 1560, capitèt de sometre lei Rajputs que demorèron per la seguida de vassaus fidèus de la dinastia. Puei, entre 1572 e 1573, menèt la conquista dau sultanat de Gujarat que permetèt a l'Empèri d'agantar l'Ocean. Après aqueu succès, contunièt de sometre leis autrei principats dau nòrd de la peninsula (Bengala, Cachemire, Sind, Balotchistan) avans de dirigir sei tropas vèrs lo sud. I conquistèt lei regions de Khandesh, de Berar e d'Ahmadnagar. En parallèl d'aquelei guèrras, Akbar s'ocupèt de l'organizacion de l'administracion e d'encoratjar la tolerància religiosa dins l'Empèri. Una aristocràcia non ereditària foguèt creada e recebiguèt de fèus de dirigir en cambi d'un sostèn militar en cas de conflicte. Aquelei senhors foguèron chausits au sen dei princes musulmans ò indós raliats au poder coma lei Rajputs.
A la mòrt d'Akbar en 1605, li succediguèt son fiu Jahangir (1605-1627) que son rèine foguèt marcat per una epidemia de pèsta importanta de 1616 a 1624. Shah Jahan (1627-1658) adoptèt tornarmai una politica d'expansion militara. Obtenguèt divèrsei succès dins lo sud de la peninsula. En revènge, dins lo nòrd, mau capitèt de reconquistar la vila de Kandahar tenguda per l'Empèri Safavida e lo nòrd de l'Afganistan actuau tengut per lei Ozbècs. Aquelei reviradas causèron una crisi financiera de l'estat puei una guèrra civila entre lei quatre fius de l'emperaire a partir de 1657. Gràcias a divèrsei complòts e victòrias, Aurangzeb (1658-1707) eliminèt son paire e sei fraires e venguèt lo cap de l'Empèri entre 1658 e 1661.
Dury (Sòma)
Istòria
En 1805, un incendi embrasa la municipalitat e #destruir los ostals dels dos costats de la granda’rota. Lo cementèri barra qualques monuments considerables, dintre d'autras, aquel de lo Sr. CAUMARTIN Mòrt l'an 1849 après aver-i preses, coma deputat liberal, una part importanta a la Revolucion de 1830.
Istòria d'Índia
La dominacion e lo declin de l'Empèri Mogòl
Aurangzeb aguèt un rèine lòng que permetèt a l'Empèri Mogòl d'agantar son apogèu territòriau. En 1669, deguèt faciar una revòuta indó dins la region de Delhi. Aquel eveniment lo decidiguèt d'adoptar una politica religiosa en favor dau sunisme per dispausar de sostèns militars còntra lei princes indós e chiitas. Aquò causèt de tensions religiosas importantas e una resisténcia acarnada deis estats dau sud de la peninsula ai temptativas de conquista organizadas a partir de 1680. Ansin, maugrat unei victòrias e l'ocupacion de la màger part dau sud d'Índia, la preséncia de l'Empèri Mogòl demorèt totjorn mau segura e dispareguèt rapidament après la mòrt d'Aurangzeb en 1707.
En particular, tres factors apareguts dins lo corrent de la segonda mitat dau sègle XVII anavan entraïnar lo declin de l'Empèri Mogòl. Lo premier èra lo movement maratha format dins leis annadas 1650 per un cap indó desirós de luchar còntra lo poder dei princes musulmans indians. Après mai d'un succès militar dins lo centre, lei Marathes foguèron desfachs en 1689 per lei Mogòls mai l'organizacion foguèt pas anientada e contunièt sa guerilha. Lo segond èra secte religiosa dei Sikhs que se formèt au començament dau sègle XVI dins la region de Pendjab. Foguèt a l'origina d'unei revòutas dins lo corrent dau sègle XVII e acomencèt de s'organizar d'un biais militar a partir de 1699. Enfin, lo tresen factor foguèt l'arribada de marchands europèus novèus venguts dei Províncias Unidas, de França e subretot dau Reiaume Unit. Leis Olandés capitèron de conquistar lei posicions portuguesas de Malacca (1641), de Colombo (1658) e de Cochin (1663) e venguèron la poissança europèa dominanta dns lo sud de la peninsula. Incapables de s'i opausar, lei Britanics deguèron donc s'installar au nòrd a Madras (1639), a Bombay (1674) e a Calcuta (1690).
Après la mòrt d'Aurangzeb, l'Empèri Mogòl conoguèt una tièra de crisis que causèron son declin rapida dins lo corrent dau sègle XVIII e menacèron son estabilitat. En parallèl d'aquelei dificultats, de poders regionaus novèus apareguèron dins la peninsula que conquistèron unei províncias de l'Empèri. Enfin, en causa dau començament de la colonizacion europèa, leis influéncias estrangieras, especialament britanica, acomencèron de venir un factor major d'afebliment deis estats indians.
Dury (Sòma)
Istòria
Pendent la guèrra de 1914-1918, lo Maréchal FOCH establís lo sieu quartièr general en la comuna. En principi a la 1 rota nacionala, de contunh dins lo castèl. Es ailà #que #preparar los plànols e #dirigir las operacions de la batalha de la Soma.
Istòria d'Índia
La dominacion e lo declin de l'Empèri Mogòl
Lo successor d'Aurangzeb, Bahadur Shah I (1707-1712), aguèt encara un rèine calme mai sa mòrt marquèt lo començament d'una guèrra civila per sa succession qu'entraïnèt l'execucion deis emperaires Jahandar Shah en 1713 e Farrukhsiyar en 1719. Après aquelei trèbols, Muhammad Shah reinèt fins a 1748 mai sa politica fòrça prudenta prenguèt finalament ges d'iniciativa. En 1739, Delhi foguèt ocupada e pilhada per lei tropas persas de Nadir Chah. Aquò foguèt lo començament de dètz expedicions de pilhatge dau nòrd d'Índia per d'armadas afganas (de 1747 a 1769). Dins leis annadas 1750, aquelei reviradas militaras acomencèron de se tradurre per de pèrdas territòrialas : leis Afgans conquistèron Pendjab, Multan e Cachemire mentre que de conflictes acomencèron ambé lei Rohillas e lei Marathes. En 1757, Delhi foguèt tornarmai pilhada per l'Afgan Ahmad Shah. Aquò entraïnèt l'afondrament de l'Empèri que venguèt l'enjòc de luchas entre leis Afgans e lei Marathes. En 1761, la la victòria afgana de Panipat empachèt lei Marathes de conquistar Delhi e mantenguèt un Empèri Mogòl independent mai d'ara endavant reduch a la region de sa capitala. Aquò permetèt tanben de limitar l'influéncia dei Marathes que capitèt de dominar lo centre de la peninsula.
Dury (Sòma)
Istòria
Fin finala, en 1940, après la perforada de SEDAN, d'importants combats se #desenrotllar en un sector en s'estendent de Vèrs sus Selle a Sant-Fuscien e en particular sul scenari de Dury, la una de las mai importantas posicions claus de la Soma. Lo encerclement de las armadas aliadas per las divisions blindées de GUDERIAN, la 7ème D.I.C. E la 16ème D.I. #Opausar a DURY, del 20 de Mai al 8 de Junh una valenta resisténcia a l'avançada enemic.
Istòria d'Índia
La formacion de l'Índia Britanica
La formacion de l'Índia Britanica se debanèt dins lo corrent de la segonda mitat dau sègle XVIII quand lo ret de comptadors de la Companha Anglesa deis Índias Orientalas establits lòng dei costats se transformèt en un empèri poderós que vendrà la basa dau futur Empèri Britanic. La premiera etapa d'aquela evolucion foguèt l'eliminacion de la preséncia francesa en 1763. Per aquò, lo governador britanic Robert Clive s'inspirèt de la politica dau Francés Joseph François Dupleix qu'èra vengut un senhor indian per legitimar sa preséncia e formar divèrseis alianças ambé lei princes indians dau centre. Puei, après la victòria anglesa, la Companhiá conquistèt la supremàcia economica dins la region ambé l'ocupacion dei centres economics principaus e poguèt finançar sa politica militara gràcias ai beneficis comerciaus. Enfin, lei Britanics entretenguèron lei divisions e lei rivalitats indianas per empachar d'un frònt antibritanic gropant una coalicion importanta. Ansin, en 1805, lei Britanics alinhavan 155,000 soudats ben equipats e ben comandats e èran venguts la premiera poténcia de la peninsula.
Dury (Sòma)
Istòria
Se pòt trobar una relacion detalhada d'aqueles combats en l'excellent labor del Mètge VASSELLE « La batalha al Sud d'Amians ».
Istòria d'Índia
La formacion de l'Índia Britanica
L'expulsion dei Francés de la region se debanèt de 1740 a 1763 durant lei guèrras de Succession d'Àustria (1740-1748) e de Sèt Ans (1756-1763). Dins lo corrent de la premiera, lei Francés capitèron de resistir ais assauts britanics e li causèron de reviradas importantas. En revènge, la segonda s'acabèt per una victòria anglesa totala ambé la conquista de Pondichéry en 1761. En 1763, la preséncia francesa en Índia foguèt limitada a cinc comptadors. Aquelei conflictes aguèron una importància gròssa per lei Britanics qu'adoptèron lo modèl de colonizacion francés basat sus una integracion dei caps europèus au sen deis afaires indians.
Dury (Sòma)
Istòria
L’occupation du site de DURY à l’époque préhistorique est attestée par des outils de pierre datant du paléolithique et du néolithique découverts par les enfants de l’école.
Istòria d'Índia
La formacion de l'Índia Britanica
Ansin, de la Guèrra de Sèt Ans au començament dau sègle XIX, la Companha Anglesa deis Índias Orientalas aumentèt pauc a pauc son influéncia dins la peninsula gràcias a sa poissança economica e au contraròtle, sovent indirècte, deis institucions tradicionalas de la societat indiana. L'eveniment decisiu de l'installacion d'aquela dominacion foguèt la guèrra començada en 1756 còntra leis Anglés per lo nabab de Bengala que foguèt esquichat en 1757 a la batalha de Plassey. Aquò permetèt d'ara endavant a la Companhiá de nomar un nabab favorable a seis interès e de s'installar dins un centre economic major de la region. Puei, après una revòuta d'una aristocràcia locala que foguèt vencuda a Buxar en 1764, lei Britanics prenguèron dirèctament lo contraròtle de Bengala. Après aquelei succès, lei regions d'Aoudh e de Benarès passèron tanben sota l'influéncia britanica dins leis annadas 1770-1780.
Puei, lei Britanics aprofichèron lei dificultats intèrnas dei Marates per favorizar lo declin dau poderós empèri situat dins lo centre de la peninsula. Per aquò, foguèron ajudats per la crisi de succession que causèt una guèrra civila lònga (1772-1778) entre lei dos pretendants au tròne. La Companhiá sostenguèt lo camp vencut mai capitèt de conquistar l'illa de Salsette en fàcia de Bombay. En 1790 e 1793, l'Empèri Marate deguèt reprimir de revòutas regionalas importantas e, en 1794, la mòrt de Mahadaji Sindhia entraïnèt una crisi de succession novèla que s'acabèt solament après d'annadas de guèrra en 1802. D'aqueu temps, l'Empèri aviá perdut divèrsei províncias e deguèt faciar d'ara endavant de temptativas de conquistas dirèctas organizadas per lei Britanics fins a 1804. Totalament destruch, l'Empèri Marate subreviquèt encara quauqueis annadas car la Companhiá deguèt s'ocupar d'autrei menaças per sa dominacion.
Dury (Sòma)
Istòria
Une voie romaine appelée chaussée Brunehaut aurait traversé la commune. Une légende affirme même que « Les trois Mousquetaires » l’auraient empruntée pour se rendre à Londres chercher les fameux ferrets de la Reine.
En 710 apparaît le nom de DURY. D’abord DURIACUS, puis DURIACUM, DURENUM, enfin DURY AMILLY (Gens durs au travail).
Les premiers seigneurs de DURY furent MAXENT en 690 et HILDEVENT en 710.
Dès 1080, Raoul de DURY céda au chapitre de Notre Dame d’Amiens ce qu’il possédait dans ce lieu et en 1085, Guy et Yves, Comtes d’Amiens, donnèrent à ce corps religieux le vicomte de DURY. Enfin en 1195, Pierre l’Aveugle, maire de DURY, vendit la mairie au chapitre d’Amiens.
Pendant la guerre de 100 ans, en octobre 1415, Henri V d’Angleterre traversa DURY avec son armée.
En 1666, la peste, qui fit tant de ravages à Amiens, n’épargna pas DURY.
L’église fut détruite par le feu en 1726 ainsi qu’un grand nombre de maisons.
En 1805, un incendie embrasa la commune et détruisit les maisons des deux côtés de la grand’route. Le cimetière renferme quelques monuments remarquables, entre autres, celui de M. CAUMARTIN mort en 1849 après avoir pris, comme député libéral, une part importante à la Révolution de 1830.
En 1870, les habitants eurent particulièrement à souffrir de l’invasion allemande. Le 27 novembre 1870 se déroula la bataille de DURY au cours de laquelle les soldats français luttèrent héroïquement mais durent cependant se replier devant un ennemi bien supérieur en nombre.
Durant la guerre de 1914-1918, le Maréchal FOCH établit son quartier général dans la commune. D’abord au 1 route nationale, puis au château. C’est là qu’il prépara les plans et dirigea les opérations de la bataille de la Somme.
Enfin, en 1940, après la percée de SEDAN, d’importants combats se déroulèrent dans un secteur s’étendant de Vers sur Selle à Saint-Fuscien et en particulier sur le plateau de Dury, l’une des plus importantes positions clés de la Somme. L’encerclement des armées alliées par les divisions blindées de GUDERIAN, la 7ème D.I.C. et la 16ème D.I. opposèrent à DURY, du 20 Mai au 8 Juin une courageuse résistance à l’avance ennemie.
Nòtas
<references group=N/>
Istòria d'Índia
La formacion de l'Índia Britanica
La pus importanta foguèt aquela dau reiaume de Mysore. Gràcias au sostèn francés durant la Guèrra d'Independéncia deis Estats Units d'America (1776-1783), se renforcèt dins lo centre de la peninsula e menacèt Madras en 1780. Pasmens, après la fin de la guèrra, lei Britanics formèron una coalicion importanta gropant l'Empèri Marate, Nizam e divèrsei princes indians qu'impausèt la cession de territòris important au Mysore en 1794. En 1799, una guèrra novèla s'acabèt per la quasi destruccion dau reiaume e permetèt ai Britanics d'annexar unei regions dins lo sud d'Índia. Unei senhors aliats de Londres foguèron tanben obligadas de signar de tractats similars a un protectorat.
Enfin, après la somission dau sud e la fin de la guèrra europèa, lei Britanics poguèron tornarmai s'interessar ais estats meridionaus. Entre 1817 e 1818, leis estats marates foguèron anientats ò obligats d'acceptar lo protectorat anglés entraïnant la disparicion de l'Empèri Marate. Après aquela guèrra, lei Sikhs dau nòrd-oèst èran la darriera poissança independenta de la peninsula. Pasmens, son mantenement èra tanben una fònt de profiechs per la dominacion britanica car aquel estat representava un barri important còntra lei trèbols venguts d'Asia Centrala.
Après aquelei victòrias, lei Britanics establiguèron un òrdre economic favorable au mantenement de son empèri indian e de son esplecha. Sa premiera caracteristica importanta foguèt l'ocupacion dei pòstes principaus de direccion ai Britanics. Sa segonda caracteristica foguèt la formacion d'una classa de proprietaris terrenaus ereditaris cargats de collectar leis impòsts per la Companhiá. Aquò anava una elèit fòrça fidèla ais interès anglés. Enfin, son tresen trach foguèt l'instauracion de monopòlis britanics sus certanei produccions rendablas que permetèron de finançar l'administracion coloniala e de son armada. Dins lo domeni politic, Índia foguèt devesida entre lei regions d'administracion britanica dirècta e leis estats dei princes plaçats sota protectorat que gardèron seis institucions tradicionalas mai que deguèron s'alinhar sus la politica militara e estrangiera de Londres.
La dominacion britanica permetèt d'instaurar una pax britanica sus la peninsula. Après lei conflictes dau sègle XVIII, aquò foguèt un argument en favor de l'òrdre novèu. Pasmens, leis Indians mau acceptèron d'èstre dirigits per d'estrangiers crestians. De mai, l'esplecha coloniala d'Índia entraïnèt l'aparicion de culturas agricòlas destinadas a l'exportacion que causèron lo declin d'activitats artesanalas ò industrialas localas coma la teissedura de coton. Dau costat dei Britanics, existiguèt tanben unei debats entre lei partisans d'una neutralitat a prepaus dei leis e de costumas indianas e lei partisans de reformas umanitàrias. Fin finala, lei reformas demorèron limitadas e la principala foguèt la creacion d'un sistèma d'educacion segondària que son objectiu èra de formar una classa mejana indiana favorabla a la preséncia de la Companhiá.
A partir deis annadas 1820, lei Britanics assaièron d'aumentar sei possessions en Asia dau Sud e de'n assegurar la proteccion dei frontieras, especialament còntra l'expansion russa. Dicha « Grand Jòc » aquela rivalitat anglorussa entraïnèt divèrsei campanhas militaras per conquistar ò sometre lei regions vesinas. Anavan definir lei limits de la dominacion britanica dins la region. De 1824 a 1826, una guèrra còntra lo reiaume birman s'acabèt per la conquista britanica dau sud de Birmania e son afebliment definitiu fins a sa somission totala en 1885. Dins aquò, aquelei conquistas anavan formar una colonia distinta d'Índia. Puei, a la fin deis annadas 1830, lei fòrças britanicas assaièron de conquistar Afganistan. Pasmens, après quauquei succès, lo còrs expedicionari mandat sus lo territòri afgan foguèt chaplat en 1841 e leis autoritats britanicas deguèron negociar ambé Dost Muhammad. En cambi d'un sostèn financier, acceptèt d'adoptar una politica estrangiera conforma a aquela de Londres. Afganistan èra desenant un estat tampon entre l'Empèri Britanic e l'Empèri Rus. Enfin, entre 1839 e 1849, l'estat dei Sikhs foguèt annexat après una crisi de succession que permetèt ai Britanics d'intervenir dins seis afaires intèrnes. Enfin, fins a 1856, la Companhiá aprofichèt la disparicion d'uneis ostaus princiers indians per annexar seis estats, especialament aqueu d'Aoudh.
Aquela annexion causèt un maucontentament fòrça important au sen deis unitats de cipais qu'èran de soudats indians au servici de la Companhiá. Foguèt renfòrçat per l'introduccion d'un fusiu novèu ambé de cartochas lubrificadas per de graissas animalas impuras tant per lei musulmans que per lei indós. Maugrat una modificacion dei cartochas, la fisança entre militars indians e britanics declinèt. De mai, lo maucontentament foguèt egalament renfòrçat per l'agitacion de la populacion, especialament de l'aristocràcia anciana que s'estimava menaçada per leis annexions de la Companhiá. Enfin, un nombre gròs de cipaies èran originaris de la region d'Aoudh venguda dirèctament dependenta de l'administracion britanica. En mai de 1857, aquò entraïnèt la Revòuta dei Cipaies que s'acabèt solament en 1859. A l'acomençaça dau conflicte, lei revòutats ocupèron Delhi e una partida de la Vau de Ganges. Lei Britanics obtenguèron lo sostèn dei Sikhs e de la màger part dei senhors indians per reprimir l'insureccion e tornar conquistar Delhi en setembre de 1857. Pasmens, lo centre principau de la revòuta, d'ara situat en Aoudh, foguèt solament vencut dins lo corrent de 1858 e de combats se debanèron fins a 1859 dins certaneis endrechs.
Marcada per d'atrocitats dins lei dos camps, aquela guèrra entraïnèt la disparicion de l'Empèri Mogòl e la fin de l'administracion de la peninsula per la Companhiá deis Índias. En vertut de l'India Act de 1858, lo govèrn de Londres s'ocupèt d'ara endavant de dirigir espereu lei possessions britanicas d'Índia.
L'Empèri deis Índias
Après la repression de la Revòuta dei Cipaies, lo govèrn britanic reorganizèt l'administracion de la peninsula e un ministèri especiau ne'n foguèt cargat. Au nivèu politic, un Consèu legislatiu foguèt creat mai aguèt gaire de poder. En revènge, lo ròtle dei foncionaris britanics foguèt renfòrçat. Dins lo domeni militar, lei fòrças armadas presentas dins la region foguèron organizadas entre una armada unicament britanica e una armada unicament indiana e desenant recrutada magerament dins lei regions dau nòrd-èst fidèlas en 1857. Dins lei regions demoradas sota l'autoritat de princes indians, lei Britanics s'ocupèron gaire deis afaires intèrnes. En 1877, la rèina Victòria foguèt coronada emperatritz deis Índias.
Dins la segonda mitat dau sègle XIX, lei fòrças intervenguèron tornarmai dins lei regions frontalieras d'Índia. En 1870, Balochistan foguèt partejat ambé Pèrsia. Puei, en 1878, una guèrra novèla acomencèt en Afganistan per empachar l'installacion d'un rèi favorable ais interès rus. S'acabèt per una victòria britanica que transformèt lo país en protectorat — fòrça autonòm dins la gestion de seis afaires intèrnes — en 1880 maugrat una resisténcia afgana acarnada. La linha Durand foguèt impausada coma frontiera entre l'Índia Britanica e Afganistan.
Lòng dei frontieras nòrd e nòrd-èst, lei frontieras s'estabilizèron tanben durant aqueu periòde. En 1861, Sikkim venguèt un protectorat britanic entraïnant una tièra de guèrras entre Reiaume Unit e Tibet que s'acabèron per la desfacha de Lhassa. Puei, en 1886, Birmania foguèt totalament conquistada. Enfin, en 1910, Botan venguèt tanben un protectorat e en 1914, la linha Mac Mahon foguèt impausada coma frontiera ambé China dins la region d'Assam.
Pasmens, en parallèl d'aqueu renfòrçament de la preséncia britanica, apareguèron lei premiers movements nacionalistas indians a partir deis annadas 1850. La premiera fònt d'aquela emergéncia foguèt lo sistèma universitari destinat ais Indians. Refusats dins l'administracion auta qu'èra reservada ai Britanics, lei diplomats formèron una elèit intellectuala (jutges, mètges...) qu'anava formar la basa d'un movement revendicant l'adopcion de reformas permetent ais Indians de participar ai decisions regardant la politica dau país ò demandant una reduccion dei despensas militaras e certaneis impòsts (especialament aqueu sus lo sau). En 1885, formèron lo Congrès Nacionau Indian qu'assaièt de gropar musulmans e indós. Dins aquò, tre sa fondacion, lo movement nacionalista indian se devesiguèt segon una linha religiosa, especialament dins lei regions onte lei musulmans èran majoritaris.
La segonda fònt foguèt la decision britanica de devesir la region de Bengala entre doas regions distintas en 1904. Aquò causèt de tensions importantas ambé leis indós de la region que venguèron minoritaris dins lei doas zònas novèlas. Un boicòt dei produchs britanics foguèt organizat e de trèbols aguèron luòc entraïnant una repression britanica violenta. En fàcia d'aqueleis eveniments, de corrents radicaus dau Congrès formèron lo New Party que comencèt de desvolopar d'idèas revolucionàrias. En 1907, aquò causèt la scission dau Congrès entre lei doas tendàncias. De son caire, la comunautat musulmana de Bengala fondèt en 1906 una Liga musulmana per defendre la division administrativa novèla. Ansin, quand en 1911, lei Britanics decidiguèron de restaurar l'unitat de Bengala per calmar la situacion, aquela Liga encoratjèt lo maucontentament dei musulmans que revendiquèron un govèrn autonòm (self government) a partir de 1913.
Quand la Premiera Guèrra Mondiala (1914-1918), lei nacionalistas indians tant musulmans qu'indós demorèron fidèus a la corona britanica. En cambi, esperavan obtenir lo contentament dei revendicacions d'autonòmia aparegudas dins leis annadas 1900-1910. Un milion de soudats indians foguèron ansin mobilizats sensa dificultat. Pasmens, lei dificultats militaras e economicas de la guèrra aumentèron tornarmai lo maucontentament de la populacion e, en 1919, doas decisions britanicas contradictòrias demeniguèron lo crèdit de Londres. La premiera foguèt l'adopcion de mesuras favorablas a l'autonòmia politica mai la segonda foguèt la confirmacion dei mesuras de seguritat adoptada dins lo corrent de la guèrra. Mohandas Karamchand Gandhi, un avocat vengut un cap major dau movement nacionalista durant lo conflicte, organizèt una grèva nacionala. Dins la region de Pendjab, la tension aumentèt rapidament — que Pendjab aviá mobilizat un nombre important de soudats durant la guèrra — e l'armada tirèt sus una manifestacion pacifica a Amritsar lo 13 d'abriu (379 mòrts, 1,200 bleçats).
En 1920, lo movement se generalizèt e Gandhi capitèt de convéncre leis indós de jónher un movement de desobeïssença iniciat per lei movements musulmans (boicòt dei produchs britanics). Son objectiu èra la reconóissança de l'autonòmia indiana. La non-violéncia ne'n foguèt la regla fins a d'accions terroristas en 1922 que causèron la fin dau movement. Gandhi foguèt arrestat e estremat per leis autoritats colonialas. Pasmens, maugrat sa revirada, aquela campanha aviá permes lo raliment deis elèits indianas au nacionalisme. Per la seguida, après sa liberacion en 1924, Gandhi reorganizèt lo Congrès que revendiquèt oficialament l'independéncia e preparèt una campanha novèla de desobeïssença. Dins aquò, dins lo corrent d'aqueu procès, lei tensions ambé lei musulmans aumentèron tornarmai e leis indós refusèron lei revendicacions presentadas per Muhammad Jinnah. Ansin, en 1930, lei musulmans participèron plus ais accions iniciadas per Gandhi e lei movements indós.
A partir de 1930, après lo començament d'una campanha còntra lo pagament de l'impòst sus lo sau, acomencèt una tièra de conferéncias entre lei movements nacionalistas e lo govèrn de Londres. Pasmens, mau capitèron en causa dau refús de la formacion de collègis electoraus separadas entre lei comunautats qu'èra la revendicacion centrala dei musulmans. En parallèl, lo Reiaume Unit donèt mai de drechs ais Indians e permetèt entre 1919 e 1935 la formacion de govèrns locaus elegits — ai poders e ressorsas limitats — e una aumentacion dau còrs electorau. Leis eleccions veguèron la victòria dau Congrès e la desfacha de la Liga Musulmana. Pasmens, lei govèrns elegits foguèron rapidament accusats de corrupcion e de nepotisme. Ansin, Jinnah poguèt denonciar l'egemonia indoïsta sus aqueleis institucions e la marginalizacion dei musulmans. De mai, en 1930, apareguèt l'idèa de formar dos estats diferents per lei musulmans e leis indós. Aquela idèa, fòrça minoritària dins leis annadas 1930, anava entraïnar lo partiment deis Índias après la Segonda Guèrra Mondiala (1939-1945).
D'efècte, au començament de la guèrra, lei camps diferents assaièron magerament de negociar son sostèn en cambi de concessions britanicas. D'un caire, lo Congrès demandèt una promessa d'independéncia e de son caire, la Liga musulmana demandèt d'asseguranças sus l'avenir dei musulmans. A partir de 1940, aqueleis asseguranças prenguèron pauc a pauc la forma d'una demanda de creacion de dos estats separats dins lo cas d'una independéncia. Lei dificultats britanicas de 1941-1942 causèron una repression importanta dau Congrès mentre que la Liga demorèt passiva aumentant la separacion dei doas comunautats que venguèt quasi definitiva ais eleccions de 1945 quand la Liga averèt la màger part dei sufragis musulmans.
L'independéncia e lo partiment de l'Empèri deis Índias
Après 1945, lei dificultats economicas britanicas e sa pèrda de poder sus lo continent asiatic après sei desfachas còntra lei Japonés convenquèt lo govèrn de Londres de laissar son independéncia ais Índias. De 1945 a 1947, de negociacions entre Britanics, Indós e Musulmans se debanèron per definir lo procès d'independéncia e l'organizacion futur de la peninsula. Mau capitèron en causa dei divergéncias entre Indós e Musulmans : lei premiers èran partisans d'una direccion centrala ai poders importants mentre que lei segonds èran desirós de crear una mena de cogestion dau país entre lei doas comunautats e de drechs importants per lei províncias (ò au mens per lei províncias musulmanas). Enterin, de violéncias mai e mai grèvas leis opausèron dins certanei regions coma Bengala en 1946. En 1947, d'autrei afrontaments aguèron luòc dins la region de Pendjab onte lei Sikhs s'opausèron a la presa dau poder per la Liga.
Ansin, lei doas comunautats acceptèron finalament l'idèa de fondar dos estats separats e Londres decidèt de fixar la data de l'independéncia au 30 de junh de 1948. Aquò marquèt lo començament de la partença d'unei milions de personas, especialament en Pendjab onte lei Musulmans abandonèron lei regions orientalas e leis Indós e Sikhs lei regions occidentalas. Puei, aquelei movements de refugiats se generalizèron dins la region de Sind, la Vau de Ganges e Bengala. Entre 1947 e 1950, aperaquí quatorze milions de personas migrèron en direccion de l'estat correspondent a sa religion dins de condicions fòrça malaisats. Pasmens, aquela partiment de la peninsula entre lei doas comunautats anava rapidament entraïnar un conflicte per la definicion dei frontieras novèlas.
La causa ne'n foguèt la chausida deis estats princes (n'aviá aperaquí 500 en 1947) de raliar un estat ò un autre. Dins la màger part dei cas, aquò se debanèt sensa dificultat vertadiera car lei senhors decidiguèron segon de critèris geografics. Pasmens, tres estats venguèron una fònt de tension. La mens importanta èra lo prince de Hyderabad qu'èra desirós de venir independent e que foguèt annexat per fòrça a Índia (13-18 de setembre de 1948). Mai grèu èra lo cas dau prince de Junagadh que se prononcièt per Paquistan avans l'organizacion d'una revòuta que lo reversèt per Índia. Enfin, la situacion pus perilhosa èra aquela de Cachemire region magerament musulmana dirigida per un prince indó que chausiguèt d'integrar Índia. Enterin, doas insureccions avián començat, especialament dins lei regions vesinas de Paquistan. Lei revoutats refusèron de jónher Índia e de combats comencèron ambé l'armada indiana. En 1948, l'armada paquistanesa venguèt lei sostenir entraïnant la Premiera Guèrra Indopaquistanesa que s'acabèt per lo partiment de facto de Cachemire entre lei dos país que contunian de'n revendicar la totalitat. D'autrei conflictes s'i debanèron en 1965, en 1971, en 1984 e en 1999 sensa resòuvre la situacion e permetre un acòrd frontalier. Au contrari, en 1962, l'ocupacion de certanei partidas dau Cachemire indian per la China Populara compliquèt mai la situacion qu'es totjorn a l'ora d'ara una zòna de tension internacionala majora.
Lo periòde de Jawaharlal Nehru
Après son independéncia, Índia adoptèt una organizacion federala que son organizacion foguèt l'objècte de divèrsei movements populars desirós una autonòmia fins ais annadas 1960 gràcias a la creacion d'estats pròpris. Après l'assassinat de Gandhi, opausat ai mesuras anti-musulmanas, per un extremista indó en 1948, lo govèrn centrau foguèt dominat per Jawaharlal Nehru fins a sa mòrt en 1964. Adoptèt una politica d'inspiracion laïca, egalitària e socialista que li permetèt de marginalizar leis oposicions dei partits politics indós ò liberaus. Dins lo domeni economic, una planificacion economica moderada permetèt de favorizar lo desvolopament dau potenciau industria dau país.
Enfin, dins l'encastre de la Guèrra Freja, Nerhu aprofichèt l'importància estrategica d'Índia per establir de bònei relacions ambé l'Union Sovietica e leis Estats Units. Anticolonialista, lo govèrn indian negocièt tanben ambé França lo restacament dei cinc comptadors francés que se debanèt de 1949 a 1954. En revènge, lo Portugal de Salazar refusèt de balhar l'Índia Portuguesa entraïnant una guèrra brèva en 1961 que s'acabèt per una annexion aisada d'aquelei territòris. De mai, una autra dificultat diplomatica — pus importanta — apareguèt après la formacion de la China Comunista que capitèt d'unificar China per lo premier còp dempuei lo decès de Yuan Shikai en 1916. Òr, lo govèrn chinés novèu refusèt de reconóisser la frontiera sinoindiana traçada per lei Britanics entraïnant de tensions importantas lòng d'Imalaia e una guèrra en 1962 dins lo nòrd de Cachemire. Aquò entraïnèt un raprochament entre China e Paquistan d'un caire e entre l'URSS e Índia d'autre caire.
Lo periòde d'Indira Gandhi
A la mòrt de Jawaharlal Nehru, lo govèrn indian foguèt rapidament dominat per sa filha Indira Gandhi, premier ministre de 1966 a 1977 puei de 1980 a 1984. Adoptèt una politica d'inspiracion socialista ambé mai d'una nacionalizacion que causèt una scission au sen dau Congrès Nacionau Indian a la fin deis annadas 1970 entre leis alas senèstra e drecha. En 1971, Indira Gandhi averèt leis eleccions a la tèsta de l'ala senèstra. Puei, totjorn aquela annada, sostenguèt lei nacionalistas bangladeshis dins sa lucha independentista còntra Paquistan. Aquò entraïnèt la Tresena Guèrra Indopaquistanesa que s'acabèt per una desfacha de Paquistan e per l'independéncia de Bangladèsh après l'invasion rapida de Paquistan Orientau per l'armada indiana (3 - 16 de decembre de 1971).
Pasmens, a partir de 1975, una crisi economica comencèt de demenir lo prestigi dau govèrn e causèt d'agitacions au sen dau país. Una coalicion politica fòrça importanta — dei maoïstas ai conservadors — se formèt per demandar la demission d'Indira Gandhi. Aquela darriera refusèt, arrestèt lei caps principaus de l'oposicion, proclamèt l'estat d'urgéncia e adoptèt una tièra de reformas en favor dei classas popularas e mejanas. Lei resultats foguèron inicialament favorables mai la crisi tornèt rapidament e, en genier, Gandhi deguèt restaurar leis institucions democraticas puei organizar d'eleccions averats per son ancian rivau au sen dau Congrès Morarji Desai que venguèt cap dau govèrn de 1977 a 1980. Pasmens, sa politica mau capitèt de resòuvre la crisi economica e leis eleccions de 1980 s'acabèron per una victòria novèla d'Indira Gandhi. Deguèt faciar de movements populars dins lo nòrd-èst dau país, especialament dins la region de Pendjab. Lei 3 e 6 de junh de 1984, un assaut còntra lo Temple d'Aur d'Arimtsa ocupat per d'insurgents separatistas sikhs causèt de centenaus de mòrts. Lo chaple aguèt de repercussions prefondas dins la societat indiana e causèt l'assassinat d'Indira Gandhi lo 31 d'octòbre de 1984 per dos de sei gardacòrs sikhs.
La fin de la dominacion politica dau Congrès e la liberalizacion economica
Après la mòrt d'Indira Gandhi, son fiu Rajiv Gandhi li succediguèt coma cap dau govèrn fins a sa demission en 1989. Vengut rapidament impopular perdiguèt leis eleccions electivas de 1989 que foguèron averadas per l'oposicion menada per lei nacionalistas indós dau BJP. Foguèt per la seguida assassinat en 1991 per lei Tigres Tamols après l'intervencion de l'armada indiana dins la Guèrra Civila de Sri Lanka de 1987 a 1990. Son periòde marquèt lo començament de la liberalizacion economica d'Índia que foguèt contuniada per lo Bharatiya Janata Party (BJP). Aqueu partit dominèt la politica indiana fins a sa desfacha electorala de 2004 que veguèt lo retorn dau Congrès au poder. Dempuei leis annadas 1990, lo país conois una creissença economica importanta e es vengut una poissança economica important au nivèu mondiau.
Hita (Hauts Pirenèus)
Hita (Hitte en francés) qu'ei ua comuna gascona de Bigòrra situada dens eth departament deths Hauts Pirenèus e era region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
Era prononciacion qu'ei ['hita] (grafia fonetica deths autors). Eras fòrmas ancianas que son : de Fita, en latin en 1300, De Fica en 1313, de Fita, en latin, en 1379, Fite, Lafite, Fita en 1429, Hitte (mapa de Cassini, ara fin deth sègle XVIII).
Hita que vien deth gascon hita, latin ficta, « (pèira) plantada, bòrna, limit, termièra, frontièra »,.
Segon Miquèu Grosclaude, era sola question qu'ei : de quina limita s'ageish ? Probablament era deths bigerriones (bigerri) e deths onobrisates, pòble hòrt petit qui deishè pas plaça a ua diocèsi (capitala : Ciutat).
Sent Clar (Tarn e Garona)
Sent Clar (Saint-Clair en francés) es una comuna carcinòla, situada dins lo departament de Tarn e Garona e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Istòria
La comuna èra del canton de Castèlsagrat de 1790 a 1801 (districte de Valença d'Òut e Garona),. Las comunas d'aquel canton (Castèlsagrat, Gascas, Montjòi, Pèrvila, Sent Clar) son carcinòlas e passèron çaquelà en Òut e Garona a la revolucion.
Sent Jòrdi (Tarn e Garona)
Sent Jòrdi (Saint-Georges en francés) es una comuna carcinòla, situada dins lo departament de Tarn e Garona e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Épaumesnil
Épeuméni (Sonme) en picard (Épaumesnil en francés) es una comuna francesa, situada dins lo departament de Somme e la region de Picardia.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Eleutèri
Eleutèri (mòrt en 189) foguèt, segon la tradicion catolica, lo 13 evesque de Roma de 175 a sa mòrt. Succediguèt a Sostèri (vèrs 166-175) e foguèt remplaçat per Victor I (vèrs 189-199).
Èra originari d'Epira e un disciple d'Anicet (vèrs 155-166). Son pontificat foguèt marcat — coma per sei predecessors — per la lucha còntra leis eresias, especialament gnosticas, dei movements crestians d'Orient. Luchèt tanben còntra l'observacion dei prescripcions alimentaras jusievas per lei crestians. A partir de 180, son accion foguèt facilitada per l'absència de persecucions durant lo rèine de Commòde. Aurià mandat de missionaris dins leis illas britanicas.
Avion de fuselatge estrech
Un avion de fuselatge estrech es un avion comercial amb una largor de fuselatge de 3 a 4 mètres, e de 2 a 6 sètis dispausats amb un sol corredor. Los avions de fuselatge estrech amb una portada que permet pas los vòls transatlantics se dison avions comercials regionals.
Guèrras Balcanicas
thumb|Cambiaments territòriaus dins lei Balcans a l'eissida dei Guèrras Balcanicas (1912-1913).
Périers-en-Auge
Périers-en-Auge es una comuna normanda, situada dins lo departament de Calvadòs e la region de Normandia.
Guèrras Balcanicas
Lei Guèrras Balcanicas son un ensemble de dos conflictes que se debanèron en 1912 e 1913. Opausèron l'Empèri Otoman, Bulgaria, Serbia, Grècia, Montenegro e Romania e foguèron marcadas per un important jòc d'influéncia de part dei grandei poissanças europèas dau periòde. Foguèron entraïnadas per la volontat dei país balcanics d'atacar un Empèri Otoman en declin per conquistar sei territòris europèus.
Périers-en-Auge
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Guèrras Balcanicas
Dins una premiera fasa, Bulgaria, Serbia, Grècia e Montenegro s'alièron per atacar leis Otomans que foguèron batuts entre octòbre de 1912 e abriu de 1913. Pasmens, lei venceires trobèron pas d'acòrdi de partiment contentant totei lei partits en preséncia. En junh de 1913, Bulgaria chausiguèt d'atacar seis èx-aliats. Pasmens, foguèt atacada e batuda per l'Empèri Otoman, Serbia, Grècia, Montenegro e Romania.
Lei negocacions finalas entraïnèron la disparicion de la màger part de la partida europèa de l'Empèri Otoman que gardèt unicament lo contraròtle de la Tràcia Orientala. Lei poissanças impausèron tanben l'independéncia d'Albania. Romania annexèt la Dobrodja Meridionala e lei quatre aliats de la premiera guèrra se partejèron lei territòris annexats a l'Empèri Otoman.
Lei desequilibris dau Congrès de Berlin
Presidit per Otto von Bismarck dau 13 de junh au 13 de julhet de 1878, lo Congrès de Berlin aviá fixat lei frontieras dins lei Balcans per assaiar de mantenir un equilibri entre un Empèri Otoman en declin e un nacionalisme eslau vigorós. De mai, èra tanben necessari de preservar l'equilibri entre leis influéncias russa e austroongresa dins la region. Ansin, lei grandei poissanças decidèron de restrénher la talha dei país venguts independents (Serbia, Romania, Bulgaria...) e de lei plaçar dins un sistèma d'alianças dinasticas, diplomaticas e militaras destinadas a empedir un conflicte locau.
De son caire, l'Empèri Otoman mantenguèt una preséncia en Euròpa gràcias a la proteccion de França e dau Reiaume Unit. Pasmens, aqueu sostèn se transformèt pauc a pauc en tutèla. De mai, la preséncia otomana en Euròpa èra contestada per mai d'un pòble car lo principi de milhet, una mena d'autonòmia donada ai comunautats religiosas de l'Empèri, èra incompatible amb leis aspiracions nacionalistas dau periòde. Ansin, lo Congrès de Berlin entraïnèt la creacion d'Estats fòrça nacionalistas marcats per d'antagonismes importants.
La question de Macedònia
A partir deis ans 1890, Macedònia foguèt trebolada per de movements nacionalistas, principalament organizats per lei Bulgars. Aquela region aviá un poblament complèx amb la preséncia de Turcs, de Grècs, de Sèrbes e de Bulgars. Per faciar aquela situacion, Constantinòble organizèt l'implantacion de colons turcs e ordonèt la repression deis insurgents. Pasmens, en 1903, après de pressions europèas, deguèt acceptar lo plaçament de la gendarmariá otomana de Macedònia sota la direccion d'un generau italian per limitar leis excès.
En 1908, la presa dau poder per lei Joves Turcs tornèt lançar la question en causa dau nacionalisme turc dau movement. D'efiech, maugrat de reformas importantas, l'Empèri Otoman èra totjorn en crisi coma o mostrèt la Guèrra Italoturca (1911-1912) ganhada per Itàlia. Per complicar mai la situacion, apareguèt un nacionalisme albanés sostengut per d'agents alemands.
La formacion de la Liga Balcanica
Aqueu contèxte de perseguida dau declin otoman encoratjèt lei país de la region de s'organizar per atacar. L'avançada d'Àustria-Ongria dins lei Balcans, amb l'annexion de Bòsnia e Ercegovina en 1908, èra un autre element en favor de la formacion d'una aliança larga entre leis estats balcanics. D'efiech, se leis Austrians èran laissats liures d'estendre mai son influéncia vèrs lo sud, podrián èsser en mesura de dictar sei condicions dins lo partiment dei territòris europèus de l'Empèri Otoman. De mai, Russia, adversari tradicionau de Constantinòble e de Viena (Àustria) dins la region, encoratjèt lo projècte.
La formacion de la Liga Balcanica comencèt donc lo 7 de març de 1912 amb la signatura d'un tractat entre Serbia e Bulgaria, dos aliats de Moscòu. Puei, Montenegro signèt de convencions amb aquelei país e un acòrdi entre Grècia e Serbia foguèt trobat en junh. Lei quatre país concluguèron una aliança defensiva de tres ans, dirigida còntra Constantinòble, e organizèron lo partiment de la partida europèa de l'Empèri Otoman. Pasmens, definiguèron pas de traçats precís e Bulgaria, que dispausava de la premiera armada de la coalicion, pensava èsser capabla d'ocupar tota la region per negociar un acòrdi generau favorable a seis interès.
Premiera Guèrra Balcanica
Après la revirada d'una mediacion francesa, la Premiera Guèrra Balcanica comencèt lo 8 d'octòbre de 1912 amb una declaracion de guèrra montenegrina. Leis Otomans alinhavan 300,000 òmes dins lei Balcans, sostenguts per divèrsei garnisons de fortalessa. Èran numericament dominats per seis adversaris que dispausavan d'aperaquí 750,000 òmes (350,000 Bulgars, 230,000 Sèrbes, 125,000 Grècs e 44,000 Montenegrins). De mai, la marina grèga bloquèt la Mar Egèa e empachèt lo transferiment dei tropas turcas de Siria-Palestina vèrs lo frònt.
En Kosova, l'armada otomana de Vardar deguèt faciar d'atacas multiplas destinadas a l'enceuclar. Batuda mai d'un còp per lei Serbomontenegrins, foguèt obligada de se retirar en Albania amb de pèrdas importantas. En parallèl, Serbia ocupèt la màger part de Macedònia. Sus lo frònt grèc, lei Turcs comprenguèron pas lo plan de Grècia que concentrèt sei fòrças dins la region de Tessalonica. Lo 2 de novembre, lei Grècs passèron lei fortificacions frontalieras otomanas e prenguèron lo contraròtle de la vila lo 9. De tensions apareguèron amb lei Bulgars qu'arribèron lo 10. Enfin, a l'èst, après un sètge de cinc mes, lei Bulgars conquistèron la fortalessa d'Andrinòple entraïnant una retirada otomana dins la region de Constantinòble.
La menaça còntra la capitala otomana entraïnèt una reaccion dei poissanças europèas. Per la protegir, França, Russia, Alemanha, Àustria-Ongria e lo Reiaume Unit i mandèron de tropas (a partir de novembre de 1912). Puei, a la fin d'abriu, impausèron la tenguda de negocacions que menèron a la signatura dau tractat de Londres lo 30 de mai. Aqueu tractat impausèt la creacion d'una Albania independenta e definiguèt lei frontieras novèlas dei quatre membres de la Liga Balcanica.
Segonda Guèrra Balcanica
thumb|right|[[Fotografia d'una avançada grèga durant lo segond conflicte.]]
Tre lo mes d'abriu de 1912, de tensions grèvas apareguèron entre Bulgaria e lo rèsta de la Liga Balcanica. Lo 1 de mai, Grècia e Serbia reglèron sei desacòrdis frontaliers avans de signar un tractat d'assisténcia mutuala lo 1 de junh seguent. En parallèl, lei Bulgars transferiguèron sei tropas vèrs l'oèst per conquistar Macedònia. Lei combats comencèron lo 16 de junh amb plusors ofensivas bulgaras arrestadas per lei Sèrbes e lei Grècs. Lo 1 de julhet, una partida de l'armada bulgara deguèt se retirar.