cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Porto (vin)
Istòria
thumb|250px|vielh [[Rabelo|rabelos a Vila Nova de Gaia]] De vin es produit dins la conca de Douro dempuèi l'Antiquitat mas l'appelacion de vin de Porto apareguèt solament al sègle XVII.
Coneguèt en aquela epòca fòrça succès en Anglatèrra. En seguent la guèrra contra la França, los Anglés daissant lo vin francés, se viran cap al Porto. Amb lo Tractat de Methuen (1703), tractat de cooperacion militara, diplomatica e economica, obtenon lo privilègi de fondar en Portugal d'ostals de negòci en cambi de la baissa de las taxas sul vin de Porto. Mas demòra car en concurréncia amb los vins franceses. Mas aqueste vin endura mal lo viatge, pr'amor s'apondèt d'aiga. Puèi un mercand anglés, Joan Bearsley, aguèt l'idèa d'aumentar lo gra en apondent d'aigardent. Es la naissença del produch que se coneis avuèi, produch lèu fòrça presat en Euròpa. La demanda aumentèt considerablament, çò qu'entraïnèt una baissa de qualitat. Lo primièr ministre, lo marqués de Pombal, creèt doncas en 1756 un comitat per garantir de critèris de qualitat, davancièr gaireben de las Apellacion d'origina contrarotlada. Lo reglament preveguèt entre autres un cadastre de las ribas de Douro. Una classificacion basada sus un sistèma de ponchs devesiguèt lo porto en sièis categorias, segon lo clima, lo sòl, l'enclinason, l'altitud, lo rendement e l'edat de las vinhas. Los plants foguèron tanben devesits en tres categorias.
Lengas atlanticocongolesas
Las lengas atlanticocongolesas son una branca de la familha de las lengas nigèrocongolesas. Acampan los grops de lengas nigèrocongolesas que possedon de classa nominalas.
Porto (vin)
Istòria
Lo Reialme Unit es avuèi encara un dels màgers païses consomators de porto e los Britanics joguèron un ròtle important coma proprietaris de las societats de porto. Las grandas societats son Cálem, Ferreira, Messias, Graham's, Barros, Quinta do Noval, Sandeman, Taylor's, Fonseca, Niepoort. La majoritat de las cavas de porto apartenon a de grands consòrcis internacionals e rèsta pauc de societats familialas. Lo porto es, coma lo conhac o lo champanha en França, principalament un produch d'exportacion.
Los plants
Lo porto es per definicion un vin d'acampament. Fa pauc, las diferentas varietats que compausan lo porto avián pas d'importància. Actualament, gaireben una cinquantena de varietats de rasims negres e blancs son admesas e una vintena son recomandadas per las autoritats. Dins aquelas varietats recomandadas, cinc son reconegudas per los negociants coma avent de qualitats de primièr òrdre.
La fabricacion
L'elaboracion del porto comença amb las vendémias, efectuadas dins de condicions particularament penosas dins las laissas solament accessiblas a pè. E es tanben amb los pès que se fasiá lo trolhatge del rasim, dins las lagares, grandas concas naturalas en granit qu'òm pòt veire encara dins las quintas tradicionalas.
Pendent la fermentacion, s'apond al most sucrat una pichona quantitat d'aigardent de vin de 77% d'alcòl. Lo moment es crucial per l'avenir del porto : tròp lèu, e lo vin serà grèu e pastós, tròp tard, li mancarà de fruch e de rondor. Aquela operacion, lo sofratge, a per avantatge d'arrestar la fermentacion primària, conservant de sucre al vin (çò que balha rondor e fruitat) per li evitar de venir tròp sec o tròp aspre ; renfortís tanben sa capacitat al vielhiment, li balhant un còs pus poderòs e un aròma mai que mai ric.
Dempuèi, lo vin dintra dins un periòde de sòm que dura tot l'ivèrn, li permet de se decantar amb l'accion del fred, mercé a de trescolatges successius. Lo printemps venent, lo porto quita las quintas, cap a los chais dels negociants. Segon la seuna qualitat, comença un vielhiment mai o mens long, o en botas, o en botelhas, o las doas.
Los diferents tipes de Porto
thumb|225px|Vin de 1870 a 1873
Porto Tawny
Lo "Porto Tawny" es un assemblatge de cuvadas, que vielhís entre cinc e sèt ans en botas.
Porto Tawny amb indicacion d'edat
Es un assemblatge de portos variats de diferentas annadas. L'edat indicada es doncas la mejana aproximativa de las edats dels portos assemblats. S'amaduran dins de botas de garric pendent 10, 20, 30 o 40 ans.
Porto Ruby
Lo porto Ruby est un vin jove que passa al maximum dos ans en bota abans d'èsser embotelhat e vendut.
Porto blanc
Son a vedadas mens alcolizats que los autres tipes de portos e pòdon èsser secs o doces segon tres variantas : extra-dry, dry e sweet. Se bevon fòrça frescs.
Porto vintage (Porto millesimat)
Es lo produch d'una annada excepcionala que ven dels melhors vinhals. Lo vin rèsta dos ans en botas abans d'èsser embotelhat. Vielhís e se bonifica en botelha. Se pòt gardar 20 ans e mai.
Abans de poder declarar una annada "vintage", lo productor o lo negociant deu far instruire sa demanda vèrs l'Institut del vin de Porto]].
Jammu e Cashmir (territòri de l'Union)
Jammu e Cashmir es un territòri de l'Union del nòrd d'Índia que constituís la part sud de la region pus larga de Cashmir que fa l'objècte d'un litigi territorial entre  Paquistan e Índia dempuèi 1947, e entre Índia e China dempuèi 1962. Situat principalament dins las montanhas d'Imalaia, lo Jammu e Cashmir confronta l'Himachal Pradesh e Panjab al sud, e Ladakh a l'èst e es separat per la linha de contraròtle a l'oèst e al nòrd dels territòris contrarotlats per Paquistan, respectivament l'Azad Cashmir e lo Gilgit-Baltistan.
Las disposicions relativas a la formacion del territòri de l'Union de Jammu e Cashmir èran contengudas dins la lei de 2019 sus la reorganizacion de Jammu e Cashmir, que foguèt adoptada per las doas cambras del Parlament indian en agost de 2019. L'acte reconstituguèt l'ancian Estat de Jammu e Cashemir en dos territòris de l'Union, lo Jammu e Cashmir e Ladakh, amb efièit al 31 d'octobre de 2019
Sent Salvador (Perigòrd)
Sent Salvador (Saint-Sauveur en francés) es una comuna d'Occitània, dins la region istorica de Perigòrd, administrada per lo departament de Dordonha de la region de Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Montlion (omonimia)
Montlion qu'ei un toponim occitan:
Sent Salvador (Perigòrd)
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
La prononciacion es [ʂɛ̃ n ʂalva’du]. Las fòrmas ancianas son Sanctus Salvator de la Mongia en 1517, Saint-Sauveur de Clairans en 1737. Salvador es pas un sent, mas l'epitèt aplicat al Crist, lo Redemptor, ,.
Carrie Lam
thumb|250px|Carrie Lam en 2007 Carrie Lam Cheng Yuet-ngor, sonada mai sovent Carrie Lam (en chinés: 林鄭月娥; Hong Kong, 13 de mai de 1957]) es una nauta foncionària de Hong Kong. Es actualament la Primièra Secretària de l'Administracion del govèrn de Hong Kong.
Lengònha
Lengònha [leŋ'gwɔɲɔ] (Langogne en francés) es una comuna de Gevaudan a la termièra de Velai e Vivarés, situada dins lo departament de Losera e la region  d', ancianament de Lengadòc-Rosselhon.
Èra la pòrta del "comtat de Gavaudan".
Geografia
La comuna es situada al nòrd èst de Losera e de Gavaudan. Langoiron, un riu que davala de Mercoira, un bòsc al sud, passa per la vila e se geta dins Alièr al nòrd de la comuna. Alièr es lo limit amb Vivarés. Es enrodada de montanhas : Marjarida, Mont Milan, volcan de Bonjorn. Es a un altitud enauçada (900 m), mès parada dels vents, amai foguèsse pas luènh de l'airal mediteranèu (60 km per rota per anar als Vans).
Èra sobre l'antic chamin de Regordana, que dempuèi l'auba de l'umanitat bota en relacion pòbles de Mediterranèa e los del reirepaís. Èra un vector important de romanizacion dels pòbles celtics e d'espandiment de la lenga latina.
La rota nacionala 88 (Lion-Tolosa) passa per Lengònha.
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
Lo nom ven del Gallés/celtic.
La prononciacion, relevada a relevada a Ròcla e a Sant Flor de Mercoira es [len'gwɔɲɔ].
Istòria
Antiquitat : lo mont Milan (amont de la vila) èra un oppidum roman. Medalhas e monadas romanas i fogueron trobadas.
Nauta Edat Mejana : lo país fai partida de la Vigariá de Miliac, una de las uèit vigariás gavaudanesas.
998 :fondacion de la vila per los monges del Monestier.
1336 : la fièira de Sant Geli es instituïda. Lengònha es una granda plaça comerciala e un important centre de telariá. Lengònha es sobre lo chamin de Regordana, un de los pus grands axis de communicacion occitan de l'edat majana vers la Mediterranèa (que arribava al pòrt de Sant Geli).
1568 : la tropa uganauda del capitani Mèrle venguda d' Usès pilha e destrusís la vila
1754 : lo contrabandièr Lois Mandrin es a Lengònha
1944 : la vila es liberada per la "Premièira DB"
Annadas setanta dètz : movement contra lo bastison de la paissièra de Naussac. Aqueste movement iniciat per los paisans de Naussac foguèt ajudat per qualques grops ecologistas e occitanistas. Manifestacion e acampada a Lengònha los 7 e 8 d'agost de 1976 amb los del Larzac e qualques figuras de l'occitanisme. L'eslogan èra "Gardarem Naussac: la Losera viurá".
Luòcs e monuments
Lo mercat cobèrt (la hala) : un dels pus polits d' Occitània. Bastit en 1743. Monument istòric.Testimòni d'un temps ont los mercadièrs dels país "nauts" (Gavaudan, Vivarés, Velai) e "bas" (Provença, Lengadòc) negociavan lana, cuer, fromatges, vins, òli,....
La gleisa de St-Gervais-St Protais : romanic (Sègle XII). Foguèt sobre la primièira lista dels monuments istorics (1840).
Charrèira nauta : foguet de segur una via celtica. Fòrça ostaus dels sègle XVII e XVIII.
Lo pònt vièlh : sobre lo riu Langoiron, un "cagaire" i es escultat (Edat mejana).
Jole Santelli
Jole Santelli (Cosença, 28 de decembre de 1968 – 15 d'octobre de 2020) èra una femna politica italiana, presidenta de la region de Calàbria del 15 de febrièr de 2020 a son decès. Deputada entre 2001 e 2020, foguèt sos-secretària d'Estat al Ministèri de Justícia entre 2001 e 2006 del temps dels govèrns Berlusconi II e III e, tanben, sos-secretària al Ministèri de Trabalh e de las Politicas Socialas de maia decembre de 2013, jol Govèrn Letta.
Convencion sul comèrci internacional de las espècias de fauna e de flòra salvatjas menaçadas d'escantiment
La Convencion sul comèrci internacional d'espècias de fauna e de flòra salvatjas menaçadas d'escantiment (CITES segon la sigla anglosaxona) es un acòrdi intergovèrnamental signat lo 3 de març de 1973 a Washington. Son objècte fondamental es de protegir las espècias animalas e vegetalas menaçadas d'escantiment pels escambis internacionals en contrarotlant lo comèrci. Es coneguda tanben jol nom de « Convencion de Washington ».
Lo contraròtle s'aplica tant als animals e vegetals, vivents o mòrts, coma a totas las partidas reconeissablas e tanben als produches derivats (mantèls de forradura per exemple). Tota persona, o tota societat, transportant de plantas o d'animals inscriches dins los annèxes es concernida, quina que siá la tòca de l'operacion (comèrci, present, usatge personal...).
Las espècias animalas e vegetalas concernidas per la Convencion son enumeradas dins los tres annèxes :
Al nivèl de l'Union Europèa, un reglament comunautari datant de 1984 assegura la coordinacion e lo renfòrçament de las règlas aplicablas dins lo quadre de l'Union.
Miquèu Barís
Miquèu Barís (en francés Michel Baris, Belís, Lanas, 1947) es un escrivan e poèta d'expression occitana.
Convencion sul comèrci internacional de las espècias de fauna e de flòra salvatjas menaçadas d'escantiment
Las Conferéncias de la CITES
Cada dos o tres ans, una « Conferéncia de las Partidas » reünís totes los Estats membres per examinar las evolucions d'aportar a la Convencion de manièra a melhorar son eficacitat.
La tretzena session de la Conferéncia de las Partidas s'es acabada lo 14 d'octobre de 2004 a Bangkòk. Pel primièr còp, la CITES intègra d'arbres e de peisses, çò que permetrà una proteccion melhora d'aquestas espècias contra lor subrexplotacion (per exemple pel peis Napoleon). La CITES estend tanben son accion a la flòra medicinala que sa comercializacion coneis un creis fòrça important.
La catorzena Conferéncia es prevista en 2007 als Païses Basses.
Caissac las Vinhas
Caissac las Vinhas (Queyssac-les-Vignes en francés) es una comuna lemosina situada dins lo departament de Corresa e la region de Novela Aquitània, ancianament de Lemosin.
Carnavau de Lantz
Lo Carnavau de Lantz (Lantzeko Inauteria en basco) qu'ei ua canta de Lantz en Navarra au Bascoat que s'i dança peu carnavau. Que s'ageish d'ua dança binària au tempo rapid.
Dadra e Nagar Haveli e Daman e Diu
Dadra e Nagar Haveli e Daman e Diu (DNHDD), es un territòri de l'Union situat dins l'oèst d'Índia. Foguèt creat per la fusion dels territòris de l'Union de Dadra e Nagar Haveli e Daman e Diu.
Le governament indian anoncièt lo projècte de fusion en julhet de 2019 e la legislacion necessària foguèt adoptada per lo Parlament indian en decembre de 2019 e dintrèt en vigor lo 26 de genièr de 2020. Lo territòri es compausat de quatre entitats geograficas distintas : Dadra, Nagar Haveli, Daman e l'illa de Diu. Las quatre regions fasián partit de l'Índia portuguesa e relevan d'ara endavant de l'administracion indiana dempuèi lo mitan del sègle XX.
Vinagre deus quate panaires
[[Fichièr:Toulouse_-_Musée_Paul-Dupuy_-_20110909_(1).jpg|vinheta|Vinagre deus 4 panaires
au musèu Paul-Dupuy a Tolosa]] Lo vinagre deus quate panaires qu'ei ua une maceracion hens vinagre de plantas aromaticas e medicinaus de las proprietats antisepticas.
Istoric
vinheta|Vinagre deus 4 Panaires en la soa botelha deu sègle XVIIau La legenda de l’invencion deu vinagre deus quate panaires qu'emponta mantuns brigands qui destrossan cadavres mentre ua raquèra de pèsta, shens per autant estar contaminats. Interrogats sus la lor resisténcia, que digón aver descobèrt un remèri, lo famós « vinagre deus quate panaire », que prenèvan cada dia.
Data, lòc e quitament nombre deu brigands, tot com la composicion deu remèri eth medish, que varian dens las istòrias. La data d'aparicion qu'ei generaument compresa enter le sègle XIV e lo sègle XVIII, e que son sovent citadas las vilas de Marselha e de Tolosa.
Lo vinagre deus quate panaires qu'estó inscriut au codex en 1748 e venut en farmacia com antiseptic. Citat in Mémoires secrets de Bachaumont, e in Le temps des amours de Marcel Pagnol. Qu'ei comercializat tostemps uei contra las riscas de contagion, suenhs de la pèth, capillaris e de las mucosas, fatiga, maus de cap, encombrament respiratòri, eliminacion deus pedolhs e de las lénias…
Composicion
La composicion deu remèri que varia. Generaument a basa de vinagre (de vin, de pomat o aute), en lo quau infusan plantas o espècias : eishent, romanin, s àlvia, menta, ruda, lavanda, acore, canèla, giròfle muscada, alh, camfre …
Ua recèpta
Sòfia Jacques-Serano, qui reviscolè la bodega (ua de las mei granas bohas de la Montanha negra) que'n perpausa ua recèpta dens lo bulletin mesadèr d'abriu de 2020 de l'Institut d'Estudis occitans d'Arièja.
Extrèit de l'article de Sòfia Jacques-Serano, qui signa de Dixmuda, en occitan lengadocian pareishut en abriu de 2020 temps de raquèra e de confinhar, d'embarrament o de distanciacion sociau devuts au Covid-19 en 2020 :
"... Uèi lo vinagre dels quatre panaires es un fòrt estimulant natural per en cas de feblesa o pendent las epidemias. Nosautes tanben sèm en periòde d'epidemias! Fabriquem-lo! Distribuïscam-lo! Utilizem cada jorn las plantas e espècias que ne fan d'el! Se tracha d'una maceracion d'alh, d'espècias e de plantas medicinalas dins de vinagre pomat (çò melhor) d'al mensh dètz jorns. Existisson mantunas recèptas mai o mensh semblablas. E s'avetz pas totis los ingredients jos la man, pas grèu... Lo podètz far dab çò qu'avètz a condicions que las proprietats medicinalas sián las meteissas! Aquí una recèpta simpla per 1 litre de vinagre e de plantas secas : Atalhonar las plantas (frescas possible en doblant lo pes), las botar dins topins e cobrir de vinagre fins al ras. Plan tampar e deishar macerar entre dètz jorns e tres setmanas a temperatura ambienta en secotint regularament. Filtrar e metre en botelha. Utilizar pur o diluit a 30% per desinfectar las mans e las susfàcias, flairar las vapors o ne far de compressas sul pitre, friccionar la pèl al nivèl de la garganta, del pitre e de l'esquina. Tanben 1 culheron 2 o 3 còps dins la tisana...
E confinhatz de plan!" Sòfia de Dixmuda.
Naviri oceanografic
Un naviri oceanografic es un naviri destinat a la recèrca scientifica en mar, generalament dins lei domenis de l'oceanografia, de la meteorologia, deis estudis de corrents marins e de la vida marina. Son equipats d'instruments de mesura, de laboratòris e d'embarcacions permetent d'expedicions a l'entorn dau naviri.
Invaliditat
L'invaliditat o l'infirmitat es una restriccion per desvolopar mai d'una activitat provocada per la deficiéncia o limitacion de las foncions fisica o mentala. Significa, doncas, un desavantatge sus las autras personas.
Critèris d'identificacion
La consideracion d'invaliditat intellectuala requerís de la coexisténcia de tres critèris:
Causas
Se tròba de factors genetics, coma lo sindròm de Down, d'errors ereditàrias del metabolisme, coma la fenilcetonúria, d'alteracions del desvolopament embrionari, de problèmas perinatals, restacats al moment de la jasilha, de malautiás infantilas, de deficits ambientals, cognitius, personals e socials.
Andrés Guardado
José Andrés Guardado Hernández (Guadalajara, Jalisco, 28 de setembre de 1986) es un fotbolaire mexican que jòga actualament coma mièg-terrenh dins lo club valencian del València CF.
Ozoir-la-Ferrière
Nòtas
<references group=N/>
Caritat
vinheta|Guido Reni, La Charitat, palais Pitti. Dins lo lengatge ordinari, la caritat es una vertut que pòrta quicòm a desirar e far lo ben d'altrú. Dona donc de servicis a las gents. Es donc un acte inspirat per l'amor del propdan. Dins lo lengatge dels teologians, designa a l'encòp l'amor de Dieu per se mèsme e del propdan coma creatura de Dieu. La caritat es en mai definida coma una de las tres vertuts teologalas del cristianisme (a costats de la fe e de l'esprança). Dins lo judaïsme, es sinonima de justícia.
Etimologia
Lo mot « caritat » ven del latin caritas, -atis, significant d'en primièr carestiá, puèi amor (e dont lo mot anglés care, que significa suènh, cura al sens mai larg, es un dels derivats). Ciceron, per exemple, prescicava la « caritas generis humani », ce qu'on peut traduire par « amour du genre humain ». Es per caritas que sant Jaume, dins sa traduccion latina (la Vulgata) de la Bíblia, dona lo mot grèc ἀγάπη, agape del Nòu Testament.
Lo tèrme ebrieu correspondent pòt èsser hesed (חסד) qu'es dins lo camp de « generositat, bontat, bnvolença, gràcia, misericòrdia, etc. », aparéis 246 còps dins la Torah. Pasmens, lo hesed s'inscrich dins lo principi josieu mai larg de Tsedaka que significa « justíciat » e « dreitura » e qu'es una mitsva (es a dire un Comandament e una bona accion).
Vertut teologala
La caritat es la vertut reina de las vertuts: l'amor de Dieu e del propdan. Dins un vejaire crestian, es la vertut teologala per que s'ama lo quita Dieu per dessús que que siá d'autre, e son propdan coma se mèsme per l’amor de Dieu. Assegura e purifica la poténcia umana d’amer e l’auçar cap a la perfeccion subrenaturala de l’amor divin. Paul de Tarse ne donèt una definicion dans la premièra epsitòla als Corintians al capítol 13,: « La caritat pren patiéncia, la caritat rend servici, gelosa pas, parada pas, tira pas de glòria, fa pas res de laid, cerca pas son interès, s'enrabia pas, ten pas de rancòr, se'n gausís pas de l’injustícia, mas encontra sa jòia dins la vertat. Excusa tot, cret tot, espèra tot, endura tot. [...] Las tres demoran: la fei, l’esperéncia e la caritat. Mas la caritat es la mai granda. » (I Co 13, 1-7. 13). Superiora a aquestas doas vertuts, constituís lo « ligam de la perfeccion ».
Tomàs d'Aquin va fins a dire qu'es la forma suprèma de totas las vertuts teologalas, comentant un verset de sant Paul ; la fe e l'esperança vendrián caducas pel retorn de Dieu d'entre los òmes, daissant plaça sonque a l'exercici de la caritat: « Ara donc demoran fe, esperança, caritat, aquestas tres causas, mas la mai granda d’entre elas, es la caritat ». A partir del sègle XII, dins un mond confrontat a l’urbanizacion, la caritat s’organiza mentretant que sorgís la realitat sociala dels paures; se destria alara diferentas categorias de pauretat. Del vejaire teologic se generaliza la nocion de pauretat volontària (paupertas spontanea), adoptada pels monges prenent en compte l'umilitat e la vida apostolica. Aquesta pauretat volontària s’inscrich dins una dralha mai larga d’imitacion del Crist que provòca lo desvelopament de l’assisténcia per una dobla rason: l’imitacion dels actes del Crist e la reveréncia dels paures considerats coma de rebats de l’imatge de Jèsus. Atal, la caritat constituís una de las questions filosoficas centralas al sègle XII, que Bernat de Claravals, Aelred de Riévaulx, Gulihèm de Sant Tierrí, Ricard de Sant Victòr o encara Pèire de Blois i consacran de grandas reflexions.
Aquesta reflexion teorica mèna a una classificacion de las òbras de misericòrdia, codifiadas al sègle XII atalt : noirir los afamats, desassedar los assedat, vestir los desprovesits, suenhar los malauts, visitar los presonièrs, enterrar los mòrts, segon çò que preconiza l’Evangeli. Aquestas sièis formas de dona caritativa representan un dever per cada crestian, pasmens l'Edat Mejana vei los òrdres religioses se las prene per se'n far una règla per d'unas.
Lo mot « caritat », dons son sens religiós inicial, es associat a l'idèa de transcendéncia, alara que lo sens del mot « amor » es mai general.
Dins lo judaïsme
vinheta|Sàgel al benefici dels orfanèls de Charity Chaye Olam a [[Jerusalèm, annadas 1940]] Al començament de la preguèra del matin, l'òme dich: « Vaquí los devers (de complir), qu'an pas de limitas (fixadas per la Torah): L'abandon de l'angle del camp als necessitoses pendent la culhida (Lev, XIX, 9-10;22 ) ; l'ofèrta de las Premícias e lo sacrifici, pendent las visitas al Temple a l'escasença de las fèstas de pelegrinatge; los actes de caritat e l'estudi de la Torah ». Puèi : « Vaquí los devers que donan a l'òme un gausiment dins aqueste mond, mas que lo fons li demore servat (que ne gasisica) dins lo mond futur: la pietat al vejaire de sos pèire e maire, la practica de la caritat, la frequentacion de l'Ostal d'Estudi, matin e vespre; l'espitalitat, la visita dels malauts, l'assisténcia al maridatge (dels indigents), la mena del mòrt (cap a sa sepultura), la reculhida dins la preguièra, la mediacion de la pata entre un òme e son propdan (e entre los esposes) mas l'estudi de la Torah equival a totes (los autres devers ja enonciats) »,. Lo principi general s'inscrich dins los Gemilut-Hassadim (de gamol « complir, pagar » e de hesed « generositat, bontat, gràcia... ») que se poiriá traduire per « actes de benfasença ».
Dins aquesta perspectiva, quitament lo paure que viu de la tsedakah (donc de la « caritat » d'altrú) deu èsser d'esperel juste e complir la mitsva de tornar distribuir una partida de çò qu'obtenguèt. Atal, rics o paures, totes los òmes an l'oportunitat de venir partenaris de Dieu dins la noiritura del mond e dins la creacion, en constituissent una cadena que seguís lo Comandament divin. En complissent aqueste dever de justícia, cadun permet donc a altrú d'i participar. Atal es la paraula del Savi: « Plan mai que lo ric fa pel paure, lo paure complit pel ric »,,.
Sainte-Gemmes
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Alun Michael
thumb|Alun Michael Alun Edward Michael (22 d'agost de 1943) es un politician galés, membre del Partit Trabalhista. Es actualament lo Comissionari de la Polícia e dels Afars criminals de Gales del Sud.
Apple iPod
right|300px
iPod es la marca de legidors numerics portables concebuts e comercializats per Apple e estrenats al mes d'octobre de 2001.
Saint-Jean-de-la-Haize
Saint-Jean-de-la-Haize es una comuna normanda, situada dins lo departament de la Marga e la region de la Bassa Normandia.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
David Goffin
David Goffin (Lièja, 7 de decembre de 1990) es un jogaire de tennis bèlga. Es dempuèi agost de 2013 lo melhor jogaire de son país.
Montlion (Polha)
Montlion (en italian Monteleone e, dempuèi 1862, Monteleone di Puglia; en napoletan, Mundëljónë) es una comuna provençala del Principat. Administrativament, es dins la província de Fòja e la region de Polha de l'estat italian.
Província deu Neuquén
200px|left|thumb|Lo [[lac Nahuel Huapi dens la província deu Neuquén]] Neuquén qu'ei ua província andina e patagonica d'Argentina rica d'un important patrimòni ecologic (montanhas, bòsc d'Araucarias, lacs com lo lac Nahuel Huapi). Que s'i pòden practicar los espòrts d'ivèrn. Neuquén que produseish petròli.
Montlion (Polha)
Istòria
Montlion es una de las comunas colonizaas pels valdés al s. XIV o XV. Aquela colonizacion es tradicionalament dicha provençala, emai se las rèstas de lenga a Las Cèlas e al Faiet son arpitanas.
A la reünificacion italiana, la comuna de Montlion es del canton d'Accadia e de l'arrondiment d'Ariano dins la província del Principat Ulterior. Aquela província ven d'Avellino lo 16 d'agost de 1882.
Lo 10 de febrièr de 1929 es transferia a la província de Fòja, dins la Polha.
Lista d'ornitològs
Podètz consultar una lista mai complèta d'articles sus d'ornitològs aicí.
Ligam extèrne
http://www.zoonomen.net/bio/ind.html
Santiago Vernazza
thumb|200px|Santiago Vernazza Santiago Vernazza (Buenos Aires, lo 23 de seteme de 1928) qu'ei un folbolaire argentin ; que debutè dens lo club de Platense abans de passar a River Plate (equipa qu'afronté a la soa arrobada e au son partir de Platense). Après que joguè en Italia.
Gris
Lo gris es pas una color mas una valor d'intensitat luminosa que sa percepcion per l'uèlh uman se situa entre lo blanc e lo negre.
Dins lo sistèma RVB codat sus 8 bits per canal, existisson 256 nivèls de grises possibles, las valors de roge, verd e blau devent aver de proporcions semblablas.
La valor RVB(0,0,0) essent lo negre perfèit, la valor RVB(255,255,255) essent lo blanc perfèit.
Brisa-glaça
Un brisa-glaça (var. bresa-glaç, trencaglaç, copaglaç) es un naviri utilizat per durbir ò mantenir dubèrtas de rotas de navigacion dins lei regions maritmias presas per la banquisa. Es generalament equipat d'una còca renfòrçada per resistir au contacte ambé la banquisa, de motors poderós permetent au naviri d'avançar sus lo glaç avans d'entraïnar sa rompedura sota l'accion de son pes e d'una ròda de proa especiala permetent l'evacuacion dei tròç de glaç eissits de la banquisa rompuda. Certanei brisa-glaça son tanben dotats d'elicoptèrs destinats a la reconóissença.
Lo concèpte de brisa-glaça apareguèt ambé lei premiereis expedicions polaras que desvolopèron de naviris de fusta dotats de proteccion de fusta e de fèrre per avançar dins leis aigas geladas mai subretot per limitar lei degalhs sus la còca. En 1864, intrèt lo premier brisa-glaça vertadier, lo Pilot rus, equipat d'un motor de vapor. Per la seguida, lo concèpte evolucionèt gaire mai lo melhorament dei tecnicas de propulsion entraïna l'utilizacion de fònts d'energia novèla. Per exemple, en 1959, foguèt fabricat lo Lenin sovietic qu'utilizava una propulsion nucleara. Un autre melhorament regarda la talha dei naviris que foguèt regularament aumentada permetent lo passatge dins d'endrechs blocats per de banquisas fòrça espessas.
Gris
En imprimeriá, lo gris s'obten mercé a una trama imprimida amb lo negre. Lo gris percebut es en fach una illusion d'optica; s'obten per la mescla del negre de la tinta e del blanc del papièr. Es possible d'obtenir un gris amb las tres colors d'impression (cian, jaune e magenta). Mas cal dosar las proporcions de las tintas correctament.
Grises colorats
En pintura, segon la proporcion dels pigments cian, magenta e jaune que los compausan, s'obten una infinitat de grises, nomenats « grises colorats », que tendon mai o mens cap a l'una d'aquela tres colors. Aquela solucion se recomanda perque la simpla mescla de negre e de blanc dona sovent un gris leugièrament blavenc.
Principat de Benevent
Lo principat de Benevent o Principat es un ancian estat italian. Integrat mai tard al reialme de Nàpols puèi de las Doas Sicílias, es d'ora devesit en Principat Citerior e Principat Ulterior (ençà o enlà los monts de Montoro), que venon doas províncias de Campània.
Lista roja de l'UICN
La Lista Roja d'Espècias Menaçadas de la UICN (tanben aperada en qualques escasenças coma lo Libre Roge), creada en 1963, es l'inventari mai complèt de l'estat de conservacion d'espècias d'animals e plantas a nivèl mondial. La lista es elaborada per l'Union Internacionala per la Conservacion de la Natura (UICN), la principala autoritat mondiala en la matèria. Fòrça govèrns e d'organizacions creen las siás pròprias listas rojas regionalas basadas generalament en l'elaborada per la UICN, que classifican en el a las espècias de la siá region que se tròban jos menaça.
L'objectiu es amiar al public l'urgéncia dels problèmas de conservacion, aital coma ajudar a la comunitat internacionala a redusir l'escantiment. Es actualizada annalament, en se realizant una analisi en prigondor de las avaloracions que conten cada quatre o cinc ans.
Utiliza un conjonch de critèris per avalorar lo risc d'escandilhament de miles d'espècias e subespecies, es quaus sòlen èsser aplicablas a practicament totes los taxons de la planeta. La revaluación e addicion de nòvas espècias al listat se realiza mejançant una revision per de parelhs de la part de las autoritats que collabòran en l'elaboracion de l'òbra, tala coma lo grop d'expèrts que compausan la Comission de Subrevivença d'Espècias o, en lo cas dels ausèls, la pròpria Birdlife International.
Istòria
vinheta|300x300px|[[Ursus maritimus|Ors polar, espècia inclusa en la Lista Roja dempuèi 1982 ]] vinheta|250x250px|Categorias autrejadas per la version 2.3 ([[1994) de la Lista Roja elaborada per la UICN.]] La Lista Roja de la UICN foguèt concebuda pel primièr còp en 1963, e pendent mai de 30 ans la Comission de Subrevivença d'Espècias (CSE o SSC per las siás siglas en anglés) avalorèt l'estat de conservacion de las espècias en una escala globala. Après se reconéisser lo besonh de revisar los critèris e de categorias utilizadas, en 1984 la CSE realizèt un simpòsi que s'examinèron en el los problèmas e se prepausèron qualques opcions de renauiment, mas cap se feniguèt en concretant.
Entretanto, En 1988 la lista incorporava ja l'avaloracion de totas las aves. En 1989 començariá una nòva fasa de trabalh per la siá reorganizacion, a causa d'una requeréncia presentada pel Comitat Directiu de la CSE. D'aquesta manièra, en 1991 s'anoncièt oficialament la version 1.0 de la lista, qu'en esséncia èra lo primièr paper que sometiá una nòva basa per las categorias.
Economia de Kiribati
Kiribati es un dels païses pus paures del mond. Los jaciments de fosfat s'agotèron lo 1979, pauc après l'independéncia. Lo país depend del torisme e de l'agricultura (principalament lo coco). La moneda del país es lo dolar australian.
Lista roja de l'UICN
Istòria
En 1992 se publiquèt la version 2.0, qu'inclusiá la primièra revision màger a l'edicion anteriora, en inclusent un critèri numérico apropriat per totes los organismes. La version 2.0 introdusiguèt en mai la categoria per las espècias pas menaçadas. La posteriora edicion, numerotada coma la version 2.1 e editada en 1993, inclusiá una estructura mai explicita e clara de las categorias, en melhorant e en detalhant los critèris de caduna.
Lo 6 d'octòbre de 2008 foguèt lançada oficialament l'edicion d'aqueste an dins lo Congrès Mondial de la UICN realizat en Barcelona.
Elaboracion
Entre las principalas organizacions aconselhas en lo procès d'elaboracion de la Lista Roja se tròban BirdLife International, Conservation International, NatureServe, la Societat Zoológica de Londres e la pròpria Comission de Subrevivença d'Espècias de la UICN.
La lista s'actualiza annalament, usualmente entre abril e mai de cada an, en se realizant una revision màger de las analisis de cada espècia cada quatre o cinc ans.
Las organizacions encargadas de totes o cèrt grop de taxons dins la lista s'apèran d'Autoritats de la Lista Roja (ALR), tanben conegudas per lo sieu nom en anglés coma RLA.
Categorias actualas
Birdlife International, Coma autoritat de la Lista Roja, considèra tanben las categorias de possiblament extinto (PE) e possiblament extinto dins estat silvestre (PEW). Qualques expèrts an suggerit qu'aquestas categorias sián incorporadas coma oficialas.
Categorias anterioras
La version 2.3 dels critèris, establida en 1994 e utilizada fins a l'edicion de l'an 2000, incorporava en mai lo critèri d'"espècia depenenta de conservacion" (CD). Aqueste critèri èra, al bòrd de LC e NT, soscategoria de "bas risc" (LR). Las abreviaciones oficialas provien del nom original en idiòma anglés. De manièra nominativa, las categorias VU, EN e CR intègran al grop d'"espècia menaçada".
La lista incorpòra tanben las categorias "pas avaloradas" (NE) per las espècias qu'encara pas son estats classificadas e "de donadas insufisentas" (DD) per las espècias que possedisson pas sufisenta informacion per un classament rigorós.
Criticas
En qualques escasenças, la Lista Roja es estada criticada per pas esclarir de manièra sufisenta quinas son las siás fonts d'informacion. Aquestes planhs an amiat a la UICN a melhorar l'accès a las fonts citadas e la qualitat de la documentacion, en inclusent la revision per de parelhs de la part de las organizacions que collabòran en l'elaboracion de la lista.
S'es suggerit que las publicacions coma la Lista Roja e similara son propensas a èsser utilizadas de manièra equívoca per de govèrns e d'autras organizacions, doncas que pòdon arribar a de conclusions erróneas que poirián afectar al mitan ambient o amiar a l'explotacion inadequada de los sieus recorses naturales.
Maria Baralhièr
Maria Baralhièr (en francés Marie Barraillé, Peiriac de Menerbés, 1895 - 1968) es una ensenhaira e escrivana d'expression occitana. Foguèt presidenta de l'Escòla Audenca en 1935.
Poilly (Marna)
Poilly es una comuna francesa administrada per lo departament de Marna de la region de Champanha-Ardena.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Bisont gigant
Eth bisont gigant ei ua espècie dera familha des buèus aué escantida que demorèc en America del Nòrd pendent eth pleistocèn. Eth sòn nom scientific ei Bisont gigant o Bisont dera Edat de Gèu (1) e ère plan mès gròs que non pas es bisonts actuals. Ei tanben conegut coma Bison latifrons.
Evolucion
Eth bisont gigant evolucionèc en er airau miei continental d'America del Nòrd des deth Bisont des estèpes o Bison priscus priscus, ua auta espècie preïstorica que migrèc a trauers deth pònt de tèrra que i aguèc en Beringia hè demest 240.000 e 220.000 annades (5)(6)(7). Bison latifrons siguèc ua des plan abondantes espècies dera Mega fauna nòrd-americana que s'escantilhèc pendent era transicion deth pleistocèn ar o local (un hèt tanben coneishut coma er escantilhament deth Quaternari).
Se crè que desapareishèc hè 33.000 annades, ena fin dera glaciacion de Wisconsin (2). Aguesta espècie siguèc remplaçada per Bison antiquus, mès petit, qu'ath sòn torn evoluèc entàth mès petit enqüera bisont american hè prèp de 10.000 ans (8).
Vida
Es estudis hèts confermen qu'aguest gran ervibòr demoraua en petiti grops familhars en tot minjar en es Grans Planèrs americans e tanben minjant huelhes en es bòsqui d'America del Nòrd. Es gròsses e amples còrnes des mascles poderien auer estat utilizades tà se deféner des grans carnivòrs coma eth tigre de dents de sabre (9) o er Os de cara cuerta (10) e tanben tà establir era jerarquia en es lutes dab autes mascles tà auer eth dret d'arreproduccion.
Referències
1.- John W.Hoganson. North Dakota Industrial Commission Ocurrence of The Giant Ace Age Bison Bison latifrons In Nort Dakota consultado el 29 de septiembre de 2010
2.- Kurten, B; Anderson, E (1980). «Order Artiodactyla». Pleistocene mammals of North America (1st edición). New York: Columbia University Press. pp. 295–339. ISBN 0-231-03733-3.
3.- JW (2002). «Occurrence of the Giant Ice Age Bison, Bison latifrons, in North Dakota». NDGS Newsletter 29 (2): 1–3. ISSN 0889-3594.
4.- «Bison Latifrons - Characteristics, Behavior and Habitat of Bison Latifrons, the Giant Bison». Dinosaurs.about.com. 18-12-2010. Consultado el 13-05-2012.
5.- Bell CJ (2004). «The Blancan, Irvingtonian, and Rancholabrean mammal ages». En Woodburne, M.O. Late Cretaceous and Cenozoic Mammals of North America: Biostratigraphy and Geochronology. New York: Columbia University Press. pp. 232–314. ISBN 0-231-13040-6.
6.- Scott E, Cox SM (2008). «Late Pleistocene distribution of Bison (Mammalia; Artiodactyla) in the Mojave Desert of Southern California and Nevada». En Wang X, Barnes LG. Geology and Vertebrate Paleontology of Western and Southern North America. Los Angeles: Natural History Museum of Los Angeles County. pp. 359–82.
7.- Sanders AE, Weems, RE, Albright III LB (2009). «Formalization of the mid-Pleistocene "Ten Mile Hill beds" in South Carolina with evidence for placement of the Irvingtonian–Rancholabrean boundary». En Albright III LB. Papers on Geology, Vertebrate Paleontology, and Biostratigraphy in Honor of Michael O. Woodburne. Flagstaff: Museum of Northern Arizona. pp. 369–75.
8.- Wilson, M.C., L.V. Hills, and B. Shapiro (2008). «Late Pleistocene northward-dispersing Bison antiquus from the Bighill Creek Formation, Gallelli Gravel Pit, Alberta, Canada, and the fate of Bison occidentalis». Canadian Journal of Earth Sciences 45 (7): 827–59. doi:10.1139/E08-027.
10.- Cassiliano ML (1999). «Biostratigraphy of Blancan and Irvingtonian mammals in the Fish Creek-Vallecito Creek section, southern California, and a review of the Blancan-Irvingtonian boundary». Journal of Vertebrate Paleontology 19 (1): 169–86.
Prèmi del Filme de Hong Kong
Lo Prèmi del Filme de Hong Kong (anglés: Hong Kong Film Awards (HKFA), Chinés: 香港電影金像獎) es un dels prèmis mai respectats en China. Foguèt fondat en 1982.
Meyrié
Geografia
Meyrié Es un vilatge situat sus un tuc, que # domina dempuèi el Bourgoin-Jallieu.
Meyrié est un village situé sur une colline, depuis laquelle il domine Bourgoin-Jallieu.
Granges-Narboz
Granges-Narboz es una comuna francesa, situada dins lo departament de Dobs e la region de la Franca Comtat.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Bronisław Komorowski
Bronisław Komorowski (nascut a Oborniki Śląskie lo 4 d'abril de 1952), es un istorian, editor e òme politic polonés, e president de Polonha de 2010 a 2015.
De 2000 a 2001 foguèt ministre de la defensa.
En 2007, foguèt elegit president de la Cramba bassa del parlament.
A la debuta de 2010, foguèt investit coma candidat de l'oposicion a la presidenciala de la fin de l'annada, contra lo president Lech Kaczyński. Mas la mòrt d'aquel dins un accident d'avion, lo 10 d'abril de 2010, ne fa constitucionalament lo president per interim de Polonha. Lo 8 de julhet, demissiona de la Cramba bassa e daissa la plaça de president per interim a Bogdan Borusewicz.
Las eleccions presidencialas anticipadas, las ganha al segond torn contra Jarosław Kaczyński, lo 4 de julhet de 2010. Foguèt investit president lo 6 d'agost del meteis an.
Vida personala
Es lo filh de l'africanista Zygmunt Komorowski e de Jadwiga z Szalkowskich. Es maridat dempuèi 1977 amb Anną Dembowska, e an 5 enfants : Zofia (1979), Tadeusz (1981), Maria (1983), Piotr (1986) e Elżbieta (1989).
Josiane Balasko
vinheta|Josiane Balasko en 2014. Josiane Balašković, dicha Josiane Balasko, nascuda lo 15 d'abril de 1950 a París, es una actritz et realisatritz francesa d'origina franco-iogoslava, tanben scenarista, romancièra, dialoguista e costumièra.
Es l'una dels membres de la banda del Splendid. Al cors de sa carrièra, es recompensada per dos Cesar : aquel del melhor scenari original o adaptacion per Gazon maudit en 1996 puèi un Cesar d'onor en 2000.
A tanben estat nomenada als Cesar de la melhora actritz per Trop belle pour toi (1989) e Tout le monde n'a pas eu la chance d'avoir des parents communistes (1993), puèi per lo polar Cette femme-là (2003).
Agonac
Agonac (en occitan e en francés) es una comuna d'Occitània, dins la region istorica de Perigòrd, situada dins lo departament de Dordonha de la region de Novela Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
René Goscinny
thumbnail|Une placa en francés, dins la carrièra René-Goscinny a París, tèxt de la benda dessenhada [[Asterix lo Gallés : (Sèm en 50 abans Jèsus Crist. Gàllia tota es mestrejada pels Romans... Tota ? non pas, qu'un vilatge de Galleses encanissats quita pas de brandir pelhas a l'ocupaire. Tot es pas rossèl, tant se'n manca ! per las garnisons de legionaris romans dins los enclastres de BABAORUM, AQUARIUM, LAUDANUM e PETIBONUM)]]
Agonac
Geografia
La comuna d'Agonac s'espandís sur las doas ribas de la valeia de Beurona, a 12 km au nòrd de Peireguers, e un quinzenat de las comunas de Brantòsme e Bordelha.
René Goscinny
René Goscinny (14 d'agost de 1926, París - 5 de novembre de 1977) es un escrivan francés d'origina polonesa e josieva. Es conegut per las bendas dessenhadas d'Asterix lo gallés (creat en 1959 amb Albert Uderzo) e Lucky Luke. Son paire Stanisław « Simkha » Gościnny es un engenhaire quimista nascut a Varsòvia. Sa maire Anna Bereśniak es nascuda a Khordorkow.
Agonac
Toponimia
La prononciacion es [ɒgu’na] o [ɒgu’nɒ]. Las fòrmas ancianas son Castrum Agoniacum, en latin, au segle XII, Agonag en 1249, Agonhac en 1276 e Agonat au segle XVIII. Agonac ven d'un nom gallic d'òme, Acū (per Delamarre), Aco, Aconis (per Dauzat e per Chantal Tanet e Tristan Hordé), Aconius (per lo site de las comunas de Dordonha), emb lo sufixe -acum, , , , latinizacion dau sufixe celtic -acon. Agonac èra la propietat d'Acū (o d'Aco).
Horta-Guinardó
thumb|200px|Quartièrs del districte d'Horta-Guinardó. 200 px|thumb|Pargue del Laberint d'Horta Lo districte d'Horta-Guinardó es lo tresen districte de Barcelona per l'estenduda, après Sants-Montjuïc e Sarrià-Sant Gervasi. Amb una superfícia de 1192 ha, representa 11,9% de l'estenduda totala de la municipalitat. La siá populacion èra de 169,739 abitants l'an 2006. Elsa Blasco, de ICV-EUiA n'es la Conselhièra.
Agonac
Istòria
Aus endrechs dichs Bòria Vielha e Las Cadanhas, de las folhas an montrat l'ocupacion de la region dempuei los temps preïstorics. Au segle XI l'evesque Frotaire de Gordon chausiguet un tuquet malaisat d'i montar que dominava la valeia per i bastir una de las quatre fortaressas que devián protegir la region contra las invasions normandas.
Horta-Guinardó
Lo territòri qu'ocupa uèi lo districte de Horta-Guinardó s'es integrat tardièrament dins l'espaci barcelonés. Foguèt pas afectat pel procès d'industrializacion del Plan de Barcelona al sègle XIX, ni sofriguèt lo creissement urban d'autres nuclèus de la vila fins a la mitat dels ans 50, en se combinant l'edificacion caotica de zònas sens condicions e l'existéncia de nuclèus barraquistes, amb la creacion de qualques airals residencials de qualitat.
Compta dotze quartièrs o unitats territorialas de basa: Guinardó, Baix Guinardó, Can Baró, Font d'en Fargas, Carmel, La Teixonera, la Clota, Font del Gos, Horta, Vall d'Hebron, Montbau e Sant Genís dels Agudells.
Vejatz tanben
Districtes e quartièrs de Barcelona
Eliseo Prado
thumb|200px|Prado dab lo malhòt de [[Gimnasia y sde la Plata]] Eliseo Prado (Buenos Aires, lo 17 de seteme de 1929) qu'ei un fotbolaire argentin qui joguè successivament entà River Plate e Gimnasia y Esgrima de la Plata (çò qui vòu díser deu punt de vista metaforic deu fotbòl argentin que ho garia puish lop).
carrièra e clubs
Catgoria:Jogador de River
Saint-André-en-Terre-Plaine
Saint-André-en-Terre-Plaine es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Iona e la region de Borgonha Franca Comtat.
Geografia
Situada en lo Costat de Guillon a 12 km de Avallon.
Dos caserius, Brécy e Chevannes (partejat amb Savigny dins Tèrra-Plana)
Puèg d'Arnac
Puèg d'Arnac (Puy-d'Arnac en francés) es una comuna lemosina situada dins lo departament de Corresa e la region de Novela Aquitània, ancianament de Lemosin.
Saint-André-en-Terre-Plaine
Geografia
Située dans le Canton de Guillon à 12 km d'Avallon.
Deux hameaux, Brécy et Chevannes (partagé avec Savigny en Terre-Plaine)
Nòtas
<references group=N/>
Clavesana
Clavesana (en piemontés: Cravsan-a) es una comuna piemontesa situada dins la província de Coni de l'Estat italian.
Ladakh
Ladakh es un territòri de l'Union d'Índia fasent partit de la region pus vasta de Cashmir, que fa l'objècte d'un litigi entre Índia, Paquistan e China dempuèi 1947. Es bordat per Tibet a l'èst, l'Estat indian d'Himachal Pradesh al sud, Jammu e Cashmir e Gilgit-Baltistan a l'oèst, e l'angle sud-oèst de Xinjiang a travèrs lo còl de Karakoram a l'extrèm nòrd. S'espandís del glacièr de Siachen dins lo sèrre de Karakoram al nòrd fins als principals somalhs imalaians al sud. L'extremitat èst de Ladakh, constituïda de las planas inabitadas d'Aksai Chin, es sos contraròtle chinés dempuèi 1962. Fins en 2019, Ladakh èra una region de l'ancian Estat de Jammu e Cashmir. En agost de 2019, lo Parlament indian adoptèt una lei que faguèt venir Ladakh un territòri de l'Union lo 31 d'octobre de 2019.
Dins lo passat, Ladakh aviá una importància estrategica gràcia a son emplaçament a la crosada d'importantas rotas comercialas, mas dempuèi que las autoritatss chineses tanquèron las frontièras amb Tibet e l'Asia centrala dins los ans 1960, le comèrci internacional s'es demesit, levat per lo torisme. Dempuèi 1974, lo govèrn indian a capitat d'encoratjar lo torisme en Ladakh. Coma Ladakh fa partit de la region de Cashmir estrategicament importanta, l'armada indiana manten una fòrta preséncia dins la region.