cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Cir II lo Gran
La fin dau rèine de Cir II e sa mòrt
Dins totei lei cas, aquela mòrt se debanèt vèrs decembre de 530 avC segon d'archius de la vila de Babilònia. Son fiu Cambís II li succediguèt. Lo còrs foguèt enterrat dins una tomba situada dins la capitala imperiala de Pasargada. Parcialament pilhat durant l'invasion de Alexandre lo Grand, lo monument foguèt restaurat mai d'un còp per de dinastias pèrsas ulterioras e es totjorn visible encuei.
Lengas ogricas
Las lengas ogricas son una branca de las lengas finoogricas. La principala, en nombre de parlants (13 milions), es l'ongrés. D'autras lengas d'aquela familha son lo khanty o ostiac e lo mansi o vogol.
Castèthnau d'Auvinhon
Castèthnau d'Auvinhon (Castelnau-sur-l'Auvignon en francés) qu'ei ua comuna gascoa d'Occitània, situada dens lo departament de Gers e la region  d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Violéncia anticrestiana en Índia
thumb|right|350px|Una mainada crestiana que foguèt cremada pendent la violéncia religiosa en Orissa (en agost de 2008).
Castèthnau d'Auvinhon
Geografia
vignette|upright=1.6|centre|Comunas a l'entorn.
Violéncia anticrestiana en Índia
Los actes de violéncia comprenon l'incendi provocat de glèisas, la reconversion forçosa de crestians a l' indoïsme e las menaças de violéncia fisica, distribucion de literatura amenaçadora, la cremason de Bíblias, la violacion de monjas, l'assassinat de sacerdòts e la destruccion d'escòlas, universitats e cementèris crestians.
Sainte-Céronne-lès-Mortagne
Sainte-Céronne-lès-Mortagne es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Orne e la region de la Bassa Normandia.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Santa-Céronne a #èsser creada sus l' anciana vila romaine de Montcacune.
Santa Céronne #arribar e #fondar una comunitat religiosa. I #morir e lo sieu cavòt #venir un luòc de pelegrinatge. Una glèisa i aguèt bastit cap al.
Sainte-Céronne a été créée sur l'ancienne ville romaine de Montcacune.
Sainte Céronne arriva et fonda un communauté religieuse. Elle y mourut et sa tombe devint un lieu de pèlerinage. Une église fut construite vers le.
Afar Sirven
L'afar Sirven (var. afaire Sirven), es un afar judiciari que se debanèt a Masamet en 1760, del meteis temps que lo celèbre afar dels Calas,. Voltaire s'i impliquèt tanben del fach que testinoniava de l’intoleréncia religiosa qu'existissiá durant lo Regim Ancian, just abans la Revolucion francesa.
Debanament
Pèire Paul Sirven e son esposa, ambedos protestants, an tres filhas. La segonda, Elisabèt, patís d'un handicap mental.
Lo 6 de març de 1760, Elisabèt desaparéis. Pèire Paul Sirven apren que seriá estat reculhida per las sòrres del convent de las Damas Negras. D'autres pretendon que las religiosas d'aquel convent l'aurián raubada e ensegèron de la convéncer que la cridava lo Senhor.
En fugida, Pèire Paul Sirven e son esposa foguèron jutjats e condamnats a mòrt per contumaç. foguèt en 1771 que Voltaire plaidejèt lor afar e mostrarà lor inocéncia.
La familha Sirven se refugís a Lausana e se met en contacte amb Voltaire, lo qual plan absorbat per l'afar Calas, reagís pasmens amb vigor. Lo 30 de març de 1765 escriu a Damilaville :
«Espèri cada jorn a Tolosa la copiá autentica de l'arrèst que condamna tota la familha Sirven; arrèst confirmatiu de la senténcia donada per un jutge de vilatge; arrèst donat sens coneissença de causa; arrèst contra que tot lo public se levariá amb indignacion se los Calas èran pas emparats de tota sa pitiat.»
En junh de 1766, publica son « avís al public suls parricidis imputats als Calas e als Sirven ». Cal pasmens esperar lo 23 de genièr de 1768 per que lo Conselh del Rei siá sasit. Aquel darrièr desbauça pasmens Sirven car volgava pas donar un avís cen contra d'una decision d'una cort provinciala.
Reabilitacion
L'estapa seguenta constituís per Sirven una granda prisa de risc que deguèt se liurar a las autoritats. Aquela meteissa decision aviá estat de las mai malastrada per Calas que foguèt condamnat e rodat a mòrt. Plan aurosament, dempuèi l'afar Calas, la posicion del Parlament de Tolosa aviá cambiat en tot. S'anèt donc a Masamet en 1769 en l'espèra de la decision dels jutges. Sirven foguèt eslargat en decembre de 1769. Lo 25 de novembre de 1771, la familha Sirven es reabilitada e la vila de Masamet deguèt lor tornar de reparacions. Lo 27 de novembre de 1771, Pèire Paul Sirven escriu a Voltaire :
''«Vos devi la vida, e mai qu'aquò le restabliment de mon onor, e de ma reputacion. Lo parlament me jutjèt davant-ièr. Purguèt la memòria la paura mon esposa e nos relaxèts de l'indigna acusacion imaginada pels fanatics Castreses, m'acordèt la man levada dels bens e efièchs sasits, amb restitucion dels fruchs, e m'acordèt lo depens. […] Lo vòstre nom Monsenhor, e l'interés que prenguèretz a ma causa foguèron d'un grand pes. M'aviatz jutjat e lo public avisat s'ausèt pas de pensar autrament que vosaltre, esclairant los òmes capitèretz a los far umans.»''
Sirventés
thumb|200px|[[Bertran de Bòrn qu'ei considerat com lo mèste deu Sirventés]]Un sirventés qu'ei un genre trobadorenc, ua poesia de natura satirica o critica.
Chavanhac de La Faieta
Chavanhac de La Faieta (Chavaniac-Lafayette en francés) z-es una comuna auvernhassa situada dins lo departament del Naut Léger e la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament d'Auvèrnhe.
Geografia
La comuna se situa a 92 km al sud-èst de Clarmont d'Auvèrnhe, entre Briude (24 km) e Lo Puèi de Velai (30 km),
Comunas vesinas
400px|left|Distanças e posicion relativa
Istòria
La comuna foguèt creada en 1880, amb lo nom de Chavanhac, per scission de la comuna de Sent Jòrgi d'Aurac. La Faieta foguèt apondut en 1884 en onor de Gilbèrt dau Motier de La Faieta.
Malaga (província)
La província de Malaga es una província d'Andalosia e de l'estat espanhòu. Sa capitala es Malaga.
Olmillos de Castro
Olmillos de Castro es un municipi de la província espanhòla de Zamora dins la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Hifikepunye Pohamba
Hifikepunye Lucas Pohamba, òme politic n. 1935, foguèt president de Namibia de 2005 a 2015.
Brauvilliers
Brauvilliers es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mòsa e la region de Lorena.
Geografia
Brauvilliers Es un vilatge tradicional, constituit de planas, de pendents doces e de bòsques. Lo sieu territòri compta de divèrsas carrièras espetadas per la produccion de pèiras de talha.
Brauvilliers est un village traditionnel, constitué de plaines, de pentes douces et de forêts. Son territoire compte plusieurs carrières exploitées pour la production de pierres de taille.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Província de Huelva
La província de Huelva es una província d'Andalosia en Espanha. La capitala es Huelva.
Espelugas dera Bastida
Eth hialat carstic dera Bastida, tanben aperat der'Espuga, que's compausa de tres cavitats principaus: er'espeluga deths Shivaus, celèbra peth son gran equid policròm, datat deth Paleolitic Superior (Magdalenian IV); er'espeluga dera Pèrta, on er arrivet der'Espuga e desapareish devath tèrra en tot tornar sorgir en Esparròs on e vad er arrivet der'Aigueta qui correish en gorg d'Esparròs; e er'espeluga Blanca, non ocupada per òmi.
Que's situa ena vath deras Baronias de Bigòrra, un parçan on er'aiga ei present pertot e on e's tròba mes de 400 espelugas, duas deras quaus (aquera deths Shivaus ena Bastida e acera deth Bòsc deth Cantet en Espeisha) estón ondradas peths òmis dera Preïstòria.
Er'espeluga deths Shivaus
Coneishuda peths abitants deth vilatge, que comencè d'estar explorada ara fin deth sègle XIX, subertot per Armand Viré. En 1932, Norbèrt Casteret que i arreconeishó figuras parietaus. Aquera espeluga qu'estó cercada per Norbèrt Casteret, Henri Bégouën, Robert Simonnet e André Glory.
Qu'embarra sustot gravaduras e pintruras de shivaus e de bisonts mès tanben de boquetins e de rèns. Totun, que cau mentàver era preséncia d'ua figura umana e d'un cap de felin. Que s'i trobè plaquetas gravadas en mei de contorns talhonats qui arrepresentan caps de boquetin.
Curiositats
En 2001, en filme Eth Pacte deths lops, er'espeluga dera Pèrta que serví de decòr ar'entrada deth repaire dera bèstia de Gavaudan.
Siete Iglesias de Trabancos
Siete Iglesias de Trabancos es un municipi de la província espanhòla de Valhadolid dins la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Saint-Christophe-de-Chaulieu
Saint-Christophe-de-Chaulieu es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Orne e la region de Normandia.
Saint-Calez-en-Saosnois
Saint-Calez-en-Saosnois es una comuna francesa, situada dins lo departament de Sarta e la region dels Païses de Léger.
Nòtas
<references group=N/>
Valrofièr
Valrofièr (Valroufié en francés) es una anciana comuna carcinòla situada dins lo departament francés d'Òut e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus. Es comuna delegada de Bèlafont e La Rausa (nom supausat) dempuèi lo 1èr de genièr 2017.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Vida (literatura)
thumb|150px|Mort de [[Jaufre Rudèl]]La vida (var. vita) qu'ei un genre literari de l'Edat Mejana occitana. Que son petitas biografias (generaument anonimas) mei o mens fictivas de trobadors o de trobairitz.
Contèxt de la vida
Dins los cançonièrs, las colleccions manuscritas de poesias de trobadors, las òbras d'un autor particular s'acompanhavan sovent d'ua biografia brèva en pròsa. Existís una controvèrsia sus entà quin punt aquestas se fondamentèron a debon sus de fonts independentas; se sap per exemple que mantuna assercion se devon a d'interpretacions heitas a partir de çò que foguèt escriut dins las composicions. Ua part importanta de las vidas que son estadas servadas foguèt compausada en Itàlia, e un brave nombre foguèron escritas per Uc de Sant Circ. De còps que i a, quauques poèmas individuaus son acompanhats de razos, tèxt brèu qu'explica las rasons, las circonstàncias que lo poèma foguèt compausat.
Vida de Jaufre Rudèl
Qu'ei dilhèu l'exemple mei famós de vida.
''Jaufre Rudels de Blaia si fo mout gentils hom, princes de Blaia. Et enamoret se de la comtessa de Tripol, ses vezer, per lo ben qu'el n'auzi dire als pelerins que venguen d'Antiocha. E fez de leis mains vers ab bons sons, ab paubres motz. E per voluntat de leis vezer, el se croset e se mes en mar, e pres lo malautia en la nau, e fo condug a Tripol, en un alberc, per mort. E fo fait saber a la comtessa et ella venc ad el, al son leit, e pres lo antre sos bratz. E saup qu'ela era la comtessa, e mantenent recobret l'auzir e•l flairar, e lauzet Dieu, que l'avia la vida sostenguda tro qu'el l'agues vista ; et enaissi el mori entre sos braz. Et ella lo fez a gran honor sepellir en la maison del Temple ; e pois, en aquel dia, ella se rendet morga, per la dolor qu'ella n'ac de la mort de lui.''
Vida de Bernat de Ventadorn
''El se’n anèt cò de la Duquessa de Normandia qu’èra jova e de granda valor e lo reçaupèt fòrt plan. De temps foguèt en sa cort e s’enmorèt d’ela e ela d’el e ne faguèt de bonas cançons. Sus aquelas entremièjas lo rei Enric d’Anglatèrra la prenguèt per molhèr e se la menèt dins son país. En Bernat demorèt deçà triste e dolent e se’n anèt al bon Comte de Tolosa ont demorèt d’aquí que lo Comte moriguèt. A sa mòrt, En Bernat, per aquela dolor, se rendèt a l’òrdre de Dalon e aquí finiguèt.
''E lo Comte En Eble de Ventadorn, filh de la Vescomtessa qu’En Bernat aimèt, me contèt a ieu, Uc de Sant Circ, çò que ieu ai fait escriure d’En Bernat.
Simma Holt
Simma Holt, nascuda Milner (Vegreville, Alberta, 27 de març de 1922 - 23 de genièr de 2015) foguèt una escrivana, jornalista e politiciana canadiana. Foguèt membre de la Cambra de las Comunas de Canadà de 1974 a 1979 pels liberals. En 1996, foguèt facha Membre de l'Òrdre de Canadà per encausa de son "engatjament permanent pr'amor d'assistir las personas victimas d'injustícia, persecucion e de pauretat".
Biografia
Simma Milner nasquèt en 1922 a Vegreville, una vilòta situada dins lo centre de l'estat canadian d'Alberta, dins una familha d'origina jusieva. Son paire, Louis Milner aviá emigrat d'Ucraïna e èra arribat a Canadà a l'entorn de 1900. Simma Milner estudièt a l'Universitat de Manitoba ont se diplomèt en 1944. Son temps a l'universitat li aviá donat d'experiéncia en jornalisme que per encausa de la manca d'òmes, qu'èran estat mobilizats per la guèrra, arribèt a venir la primièra redactora del jornal universitari The Manitoban e doncas tre qu'acabèt sos estudis, venguèt jornalista per The Vancouver Sun. En 1949, se maridèt amb Leon Holt, un professor de matematicas. En 1964 foguèt guerdonada amb lo Woman of the Year Award in Canadian Arts and Letters per son òbra Terror in the Name of God.
S'engatgèt puèi en politica, tre 1974, coma membre del Partit Liberal menat per Pierre Trudeau e venguèt membre del Parlament, cargue que servèt fins a 1979.
En 1976 venguèt cronicaira al Toronto Sun e mai tard, en 1986, escriguèt tanben de cronicas per l'Ottawa Sun e la revista Vancouver Business.
Marçós
Marçós (Marsous en francés) qu'ei ua anciana comuna gascona de Bigòrra, en Lavedan e ena Vath d'Asun, situada dens eth departament deths Hauts Pirenèus e era region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus. Despuish eth 1èr de gèr de 1973, qu'ei fusionada dab Arrens dens era comuna d'Arrens e Marçós.
Geografia
Eth vilatge de Marçós qu'ei a mensh de 2 km d'Arrens (e a 1300 m d'Aucun).
Toponimia
Era prononciacion qu'ei [mar'sus]. Eras fòrmas ancianas que son Marcaos, en 1036 e en 1114, Fortels de Marsaos, cap a 1069, Marchaos, en 1131-1134, Marsos cap a 1200-1230 e en 1256, Marsaos en 1285, Marssos, Marsos, en 1313, de Marssonis, en 1342, Marsons en 1429, Marsous, en 1614, Marsous (mapa de Cassini, ara fin deth sègle XVIII).
Cuarte de Huerva
Cuarte de Huerva es un municipi de la província espanhòla de Saragossa dins la Comunautat Autonòma d'Aragon.
Macey
Macey pòt essèr:
Saint-Jodard
Saint-Jodard es una comuna francesa, situada dins lo departament de Léger e la region de Ròse-Aups.
Sam Nujoma
Samuel Daniel Shafiishuna Nujoma dich Sam Nujoma (n. 1929) es òme politic namibian que foguèt lo primièr president de la Republica. Governèt entre 1990 e 2005, amb 2 reeleccions.
Gratens
Gratens (Gratens en francés) qu'es ua comuna de Savés, lengadociana istoricament, mès lingüisticament gascona, situada dins lo departament de la Nauta Garona e de la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Geografia
Comuna de l'airal urban de Tolosa situada en Savés suu Canau de Sent Martòri a 50 km al sud de Tolosa e sus l'anciana RN 626.
Accès per l'A64 sortida 26
Istòria
Pendent l'Ancian Regime, Gratens qu'èra de la diocèsi civila de Rius, doncas de la província de Lengadòc, de la generalitat de Tolosa, de la diocèsi de Rius, de la senescauciá de Tolosa. En 1790, qu'èra deu canton de Carbona, en 1801, que passè au canton deu Hosseret. La glèisa qu'es devath lo patronatge de Sent Miquèu.
Ave Maria
L'Ave Maria, en latin, o Te saludi Maria, en sa traduccion occitana, es una pregària catolica dedicada a la Verge Maria.
Le Lude
Le Lude es una comuna francesa, situada dins lo departament de Sarta e la region dels Païses de Léger.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Nòtas
<references group=N/>
Otero de Bodas
Otero de Bodas es un municipi de la província espanhòla de Zamora dins la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Província de Jaén
La província de Jaén es una província d'Andalosia e de l'estat espanhòu. Sa capitala es Jaén.
Son còde estadistic e postal es 23. L'ancian còde mineralogic èra J.
Glanjas
Glanjas (Glanges en francés) es una comuna lemosina situada dins lo departament de la Nauta Vinhana e la region de la Novela Aquitània, ancianament de Lemosin.
Sos abitants s'apelan los Glanjas.
Geografia
miniatura|gaucha|Situacion de Glanjas en Nauta Vinhana
Revolucion industriala
thumb|right|Pintura d'[[Adolph Menzel representant una scena dins una usina dau sègle XIX durant la Revolucion Industriala.]]
La Revolucion Industriala es l'ensemble dei fenomèns de transformacions e d'evolucions de la societat e de l'economia que se debanèron en Euròpa Occidentala e dins lo nòrd-èst deis Estats Units au sègle XIX. Entraïnèron lo desvolopament de l'industria e dau capitalisme. Lei causas d'aquela evolucion, relativament lònga car durèt mai d'un sègle, foguèron una tiera d'innovacions tecnicas que favorizèron la mecanizacion e l'integracion dei mejans de produccion dins un endrech unic (l'usina) a l'entorn de maquinas costosas crompadas per de capitaus privats. Veguèt una aumentacion sensa precedents dins l'istòria umana de la productivitat e lei sectors industriaus novèus se multipliquèron rapidament (siderurgia, automobila, quimia...).
Lei consequéncias d'aquela evolucion foguèron fòrça nombrosas. Au nivèu geopolitic, l'Occident venguèt la premiera poissança mondiala e lo capitalisme lo sistèma economic e politic predominant. Au nivèu economic, leis obradors individuaus dispareguèron au profiech de companhiás emplegant de centenaus o de miliers de salariats organizats segon de principis scientifics coma lo taylorisme o lo fordisme. Esplechada dins de condicions duras, aquela classa demandèt pauc a pauc lo respècte de sei drechs fondamentaus. Aquò entraïnèt l'aparicion d'un modèl opausat au capitalisme, lo comunisme, que comencèt una lucha acarnada còntra son rivau.
La protoindustrializacion
La Revolucion Industriala es la consequéncia de l'existéncia d'un quadre « protoindustriau » aparegut en Euròpa dins lo corrent dau sègle XVIII. Èra caracterizat per doas evolucions importantas que transformèron lentament lo quadre productiu eissit dau sistèma feudau. La premiera foguèt lo declin progressiu dei privilègis que protegissián leis agents economics tradicionaus (companhiás reialas, corporacions...). La segonda, en partida responsabla de la premiera, foguèt l'expansion dau mercat, especialament dins lo domeni textil. Entraïnèron la mesa en plaça d'una desparticion dei pretzfachs entre lei vilas (qu'avián lo mestritge dei capitaus e qu'asseguravan la finicion dei vèstits) e lei zònas ruralas (qu'avián la fòrça de trabalh ). De còps, lo procès integrava tanben de teisseires, generalament installats en vilas o dins de borgs.
Aqueleis ensembles protoindustriaus èran presents dins mai d'una region dau continent. Pasmens, èran localizats dins d'endrechs precís e trabalhavan per de mercats determinats e relativament fixs. Per exemple, en Occitània, lei productors de lana de Lengadòc exportavan unicament sei produchs dins lo bacin mediterranèu. Una autra particularitat d'aquelei rets èra son implantacion fòrta dins lo teissut sociau car, dins mai d'una region, resistiguèron a l'industrializacion fins a la fin dau sègle XIX.
Lei factors determinants
L'industrializacion foguèt la consequéncia de l'interaccion entre mai d'un factor :
Aquelei transformacions foguèron iniciadas au Reiaume Unit gràcias a una evolucion dau ròtle de l'Estat que menèt a l'adopcion de politicas pus liberalas. Pasmens, d'autrei poissanças l'imitèron coma França qu'engatjèt de mejans importants per mantenir son reng de poissança majora.
Lo desvolopament dau textil e de la metallurgia
L'industria textila foguèt lo premier sector tocat per l'industrializacion au Reiaume Unit. D'efiech, a partir deis ans 1730, divèrseis invencions favorizèron la mecanizacion de la filatura e de la teissedura dau coton. La premiera innovacion importanta foguèt la naveta volanta concebuda vèrs 1730 per John Kay (1704-1780). Fòrça utilizada a partir deis ans 1750-1760, permetèt d'aumentar fòrça la productivitat dei filaturas. Puei, apareguèron de maquinas de teissedura coma la spinning-jenny, lo water-frame e la mule-jenny. Aquela darriera, imaginada per Samuel Crompton en 1779, permetèt d'obtenir un fieu fin, resistent e de qualitat amb una productivitat ben superiora a aquela dei torns tradicionaus.
La generalizacion d'aquelei maquinas a la fin dau sègle XVIII entraïnèt la racionalizacion dei metòdes de produccion textils en Anglatèrra. Maugrat de resisténcias importantas, lo procès s'impausèt durant la premiera mitat dau sègle XIX amb una transicion vèrs lo modèl de « l'usina » mecanizada. Aqueu fenomèn foguèt acompanhat per de transformacions socialas coma la demenicion dei salaris dei teisseires, l'aparicion d'una classa obriera e la femenizacion deis emplecs. Au nivèu tecnic, a partir de 1785, la maquina de vapor se generalizèt per produrre l'energia necessària au foncionament dei teliers mecanics.
La metallurgia foguèt l'autre sector economic que conoguèt un desvolopament major durant la premiera fasa de la Revolucion Industriala. Coma per lo textil, divèrsei descubèrtas realizadas durant lo sègle XVIII favorizèron aquela expansion gràcias a de cambiaments progressius dins lei procès de fabricacion. Per exemple, vèrs 1710-1720, l'usatge dau còc se desvolopèt. Puei, venguèron l'aparicion dau laminador, de la maquina a alisar e dau puddlage. Aquela darriera tecnica foguèt fòrça importanta car permetèt de convertir la fonda en acier per descarburacion. A partir deis ans 1780, l'acier industriau trobèt donc rapidament d'aplicacions dins la construccion d'infrastructuras o de naviris e l'extraccion de minerau de fèrre aumentèt (2,5 Mt a la fin dau sègle XVIII, 10 Mt en 1800 e 50 Mt en 1850).
La generalizacion de l'usatge de la vapor
thumb|right|Usina de filatge mecanic de coton vèrs 1820 amb lei [[chaminèias dei maquinas de vapor.]]
Lei transformacions dau teissut economic permesas per la mecanizacion foguèron possiblas gràcias a l'invencion e a la generalizacion de la maquina de vapor. D'efiech, capabla de transformar de carbon en energia, aquela maquina permetèt d'alimentar lei maquinas de produccion e d'accelerar lei transpòrts amb lo desvolopament dau camin de fèrre e dei naviris de vapor.
De mai, la construccion dei rets ferroviaris, iniciats dins leis ans 1830 en Euròpa Occidentala, favorizèt la difusion dei tecnologias e idèas novèlas e entraïnèt la formacion dei premierei regions industrialas modèrnas en Anglatèrra, dins lo nòrd-èst de França o en Belgica. En America dau Nòrd, accelèron la conquista dau Far West per leis Estatsunidencs. Accelerèron tanben fòrça l'expansion de la siderurgia e dei construccions metallicas. De mai, lei companhiás ferroviàrias foguèron a l'origina de la creacion de sistèmas de manejament novèus (division dau trabalh entre servicis, ierarquizacion, especializacion...) que prefigurèron aquelei dau sègle XX.
Lei premierei regions industrialas
La premiera Revolucion Industriala regardèt un nombre limitat de país e de regions. Son centre principau foguèt Anglatèrra onte lo fenomèn comencèt tre la fin dau sègle XVIII. Gràcias a aquela precocitat, l'industria anglesa predominèt aisament fins a la fin dau sègle XIX. Escòcia foguèt tanben tocada per lo movement. Sus lo continent, l'industrializacion comencèt a partir deis ans 1820-1830. Belgica i aguèt un ròtle decisiu car l'organizacion protoindustriala de Flandra capitèt una conversion rapida gràcias a la descubèrta de ressorsas minieras importantas. Lo nòrd-èst de França, la vau de Ren e Soïssa conoguèron de movements similars. Enfin, un darrier pòl industriau se formèt dins lo nòrd-èst deis Estats Units gràcias a la difusion dei sabers tecnics britanics e ai besonhs dau mercat interior estatsunidenc.
L'aparicion dau proletariat
Lo desvolopament industriau aguèt plusors consequéncias que transformèron la societat dei país industrializats. La premiera foguèt la generalizacion progressiva dau modèl de l'usina integrada qu'entraïnèt la concentracion dei mejans de produccion dins un endrech unic. Aquò menèt a la disparicion deis obradors domestics ruraus. Au meteis temps, se formèt una classa de proto-obriers migrant entre lei zònas ruralas durant lei periòdes de trabalhs agricòlas (recòltas...) e leis usinas durant lo rèsta de l'annada. Un esfòrç important foguèt entreprés per lei proprietaris industriaus per fixar aquela man d'òbra (construccion d'ostaus, instauracion dau salariat...). Lei vilas conoguèron ansin una creissença demografica importanta e venguèron lo centre de l'activitat economica.
Lentament, aqueleis evolucions minèron lo teissut artesanau dei zònas ruralas e l'emigracion vèrs lei vilas venguèt la solucion unica per lei populacions pus pauras (fenomèn d'exòdi rurau). Marcadas per la pèrda de sei tradicions e per de condicions de trabalh fòrça duras, i constituïguèron lo « proletariat » (o classa obriera) identificat per Marx. Tre leis ans 1820-1830, sei condicions de vida suscitèron de revòutas violentas coma, per exemple, l'insureccion dei canuts lionés de 1834.
A partir deis ans 1850, aquela classa comencèt de s'organizar per defendre seis interès e portar sei revendicacions. Se turtèt a l'oposicion dau poder que sosteniá leis interès de la borgesiá capitalista. Après divèrsei luchas, aquò entrainèt la definicion e l'adopcion de drechs novèus coma lo drech de crear un sindicat o lo drech de grèva per permetre ais obriers de negociar un melhorament de sei condicions de vida. Pasmens, lo conflicte entre borgesiá e proletariat contunièt durant la màger part dau sègle XX. D'efiech, leis adversaris dau capitalisme prepausèt de sistèmas politics, sociaus e economics rivaus coma lo comunisme o l'anarquisme. Mai d'una insureccion o guèrra civila marquèt donc la confrontacion entre aquelei camps durant la Revolucion Industriala.
La Segonda Revolucion Industriala
La Segonda Revolucion Industriala regardèt lei país industrializats durant la Premiera Revolucion. Pasmens, lo centre de l'industria mondiala migrèt pauc a pauc d'Anglatèrra vèrs leis Estats Units. D'autra part, foguèt un movement pus internacionau amb l'aparicion de centres industriaus dins d'autrei regions d'Euròpa (Barcelona, vau de Pò, Boèmia...) e en Japon.
L'aparicion de l'electricitat
thumb|right|Demonstracion d'utilizacion de l'[[electricitat per l'esclairatge public a París en 1878.]]
Coneguda dempuei l'Antiquitat, l'electricitat venguèt un objècte de recèrcas scientificas après la fabricacion de la premiera pila electrica per Alessandro Volta (1827-1845) en 1800. Leis etapas pus importantas d'aqueu procès foguèron la descubèrta dins leis ans 1820-1830 dei lèis depintant lo comportament d'un corrent electric per André-Marie Ampère (1775-1836), Georg Simon Ohm (1789-1854) e Michael Faraday (1791-1867). Puei, d'inventors coma Zénobe Gramme (1826-1901) e Thomas Edison (1847-1931) prepausèron lei premiereis aplicacions industrialas. Vèrs 1880, leis Estats Units comencèron la construccion dei premiers rets d'esclairatge public e la « fada electricitat » venguèt lo simbòl dau progrès.
Leis aplicacions industrialas de l'electricitat apareguèron après la concepcion dau transformator que permetèt de transportar lo corrent sus de distàncias importantas en 1890. D'efiech, aquò permetèt d'alunchar lei centres de produccion e lei zònas de consumacion e donc d'esplechar de ressorsas alunchadas dei centres urbans. Per d'utilizacions pus reduchas, lo motor electric, aparegut vèrs 1880, donèt la possibilitat d'installar d'alimentacions individualas segon lei besonhs. De mai, a respècte dei mecanismes complèxs de transmission de l'energia producha per lei maquinas de vapor (que necessitan d'engranatges e una maintenança regulara), lo fieu electric es un mejan simple de metre en plaça (e mens perilhós).
Lèu, gràcias a sa soplesa, l'electricitat entraïnèt una reorganizacion deis usinas segon una logica basada sus leis etapas de fabricacion. Aquò menèt a l'estudi dei pretzfachs e autorizèt una racionalizacion novèla deis activitats. Apareguda dins leis ans 1910 ais Estats Units e generalizada en Euròpa dins l'industria de l'armament per lei necessitats dau premier conflicte mondiau, lo taylorisme ne'n foguèt l'aspècte pus visible. Pasmens, de transformacions importantas afectèron lo rèsta de la societat amb la modernizacion deis infrastructuras (electrificacion, mòdes de transpòrt...) e la formacion de companhiás privadas poderosas capablas de mobilizar lei ressorsas, sovent privadas, necessaris a la construccion d'aqueu sistèma.
Lo petròli
thumb|right|Rafinariá de [[Cleveland de la Standard Oil en 1899.]]
Lo petròli foguèt la segonda ressorsa majora de la Segonda Revolucion Industriala. Utilizat dempuei l'Edat Mejana coma combustible per de lumes, trobèt durant lo sègle XIX d'aplicacions novèlas coma fònt d'energia e matèria premiera per l'industria quimica. Son rafinatge modèrne comencèt vèrs leis ans 1850-1860 ais Estats Units. A la fin dau sègle, una industria integrada d'esplecha e de rafinatge èra estada creada a l'entorn de grops industriaus poderós coma la Standard Oil. Aquò suscitèt un interès novèu per l'Orient Mejan onte lei premierei campanhas de cèrca de jaciments petroliers foguèron organizadas au començament dau sègle XX.
La siderurgia
Dins la metallurgia, l'interès per l'acier aumentèt encara durant la Segonda Revolucion Industriala. La dinamica d'innovacions de la premiera partida dau sègle XIX contunièt donc e menèt a de descubèrtas majoras coma lo convertissor Bessemer (1855) o lo procès Thomas (1877). Aquò entraïnèt una demenicion dau còst de produccion de la tona d'acier durant lo darrier quart dau sègle XIX. De mai, gràcias a l'usatge de l'electricitat dins lei procès de produccion (electrolisi, arc electric...), autorizèt tanben la fabricacion d'aliatges novèus amb l'integracion de tungstèn o de cròme dins certaneis aciers.
Ansin, la demanda d'acier contunièt d'aumentar amb l'aparicion d'aplicacions novèlas dins la construccion (gratacèus deis ans 1890), dins la construccion navala (disparicion definitiva dei naviris de vela vèrs 1880), dins l'automobila (a partir deis ans 1890) e dins l'aeronautica (a partir de la Premiera Guèrra Mondiala). En consequéncia, la siderurgia venguèt una dei basas fondamentalas de l'industria e dei poissanças modèrnas.
L'aparicion de l'industria quimica
Fondada a la fin dau sègle XVIII per lei trabalhs d'Antoine Lavoisier (1743-1794), la quimia modèrna foguèt marcada per una tiera de descubèrtas majoras durant tot lo sègle XIX. Dins lo domeni de la quimia organica, l'estudi dau petròli multipliquèt lo nombre de reactius e lei possibilitats de sintèsi. Lei recèrcas sus l'azòt menèron a de progrès major en matèria d'engrais (çò que sostenguèt la creissença demografica europèa) e d'explosius. La fabricacion de compausats quimics simples coma l'acid sulfuric o la soda foguèt tanben facilitada... etc.
Lèu, leis industriaus trobèron d'aplicacions comercialas d'aquelei progrès e de companhiás especializats dins la quimia apareguèron. Un dei simbòls d'aquela transformacion es lo grop alemand BASF que desvolopèt leis aplicacions dau benzèn per fabricar de colorants sintetics. Aquò permetèt a l'industria textila de s'afranquir dei productors de plantas tinctorialas e de contentar la demanda de vèstits colorats. L'expansion dei matèrias plasticas favorizèt tanben l'emergéncia de companhiás poderosas coma Du Pont de Nemours.
L'automobila
thumb|right|Cadena d'assemblatge Ford en 1928.
Durant la segonda mitat dau sègle XIX, divèrseis engenhaires e inventors assaièron de concebre un veïcul automobil coma la familha Peugeot. Mai d'una invencion foguèt necessària per arribar a la premiera automobila vertadiera equipada d'un motor d'explosion quatre temps, d'un sistèma de freinatge e de pneumatics eficaç. A partir deis 1890, lo sector de la produccion automobila se desvolopèt. Foguèt un vector major de desvolopament industriau amb l'introduccion dau taylorisme e de l'estandardizacion per Ford en 1913. Aquò permetèt una produccion de massa gràcias a una organizacion metodica dau trabalh (division avançada dei pretzfachs, cronometratge de cada etapa, volontat d'optimizacion, introduccion de la cadena d'assemblatge...). Aqueleis evolucions novèlas aguèron una influéncia majora sus l'industria. D'efiech, permetent una aumentacion fòrça importanta de la productivitat, venguèron un modèl seguit dins totei lei país après la Premiera Guèrra Mondiala. Dins aquò, aguèron d'efiechs negatius sus la santat deis obriers.
Lei revolucions industrialas ulterioras
La generalizacion de l'automatica e de l'electronica dins leis ans 1970 e aquela dei tecnologias de l'informacion dins leis ans 2000-2010 son de còps dichas Tresena e Quatrena Revolucion Industriala. D'efiech, entraïnèron de transformacions importantas dins lei mòdes d'organizacion dau trabalh (demenicion de la man d'òbra necessària...) e dins l'ofèrta e la demanda (aparicion de l'economia numerica...). Pasmens, en despiech de son importància economica, aquelei transformacions son generalament pas tractadas dins lo quadre dei revolucions industrialas dau sègle XIX car cambièron pas la basa industriala de la societat modèrna.
Lengas altaïcas
thumb|right|200px|Distribucion de las lengas altaïcas dins lo mond. Las lengas altaïcas son essencialament parladas en Eurasia, de l'Euròpa de l'Èst a l'Asia Orientala, en passant per l'Asia Centrala. L'origina de son nom es la cadena de montanhas de l'Altai, en Asia Centrala.
Mont-sur-Monnet
Mont-sur-Monnet es una comuna francesa, situada dins lo departament de Jura e la region de Franca Comtat
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Lengas altaïcas
Classificacion
-las lengas turcas
-las lengas mongòlas
-las lengas tongozas
-lo corean (discutit)
-lo japonés (discutit)
-l'aino (en general l'afiliacion es plan contestada)
Simancas
Simancas es un municipi de la província espanhòla de Valhadolid dins la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Causse e Dièja
Causse e Dièja (Causse-et-Diège en francés) es una comuna roergassa situada dins lo departament d'Avairon e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Geografia
vignette|upright=1.6|centre|Comunas a l'entorn.
Cubel
Cubel es un municipi de la província espanhòla de Saragossa dins la Comunautat Autonòma d'Aragon.
Causse e Dièja
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Vitali Klychkò
thumb|250px|Vitali Klychkò Vitali Volodýmyrovych Klychkò, d'escais Dr. Ironfist (en ucraïnian: Віталій Володимирович Кличко; Belovodsk, Quirguizstan, 19 de julh de 1971) es un boxaire professional e politician ucraïnian. Es l'actual campion mondial dels peses pesants del Conselh Mondial de Bòxa. Obtenguèt aqueste títol l'11 d'octobre de 2008 quand vencèt Samuel Peter. Malgrat que se foguèsse retirat en 2005, tornèt al mond de la bòxa tre genièr de 2007. Lo 31 de decembre de 2004, li foguèt autrejat lo guerdon mai important de son país, lo títol d'Eròi d'Ucraïna.
S'engatgèt en politica per ensajar de luchar contra la corrupcion e es actualament lo menaire del partit politic Aliança Democratica per la Reforma e dempuèi lo 15 de decembre de 2012 es membre del Parlament ucraïnian. Aguèt un ròtle important dins las manifestacions proeuropèas sonadas EuroMaidan. Lo 24 de febrièr de 2014 anoncièt son intencion d'èsser candidat a las eleccions presidencialas ucraïnianas de 2014 mas se retirèt posteriorament per donar son supòrt a Petrò Poroshenko. Ganhèt las eleccions municipalas de Kyiv que se debanèron lo 25 de mai de 2014 fàcia a Lèssia Orobets e venguèt doncas lo novèl cònsol de la capitala ucraïniana.
Son fraire cabdet, Volodymyr Klychkò, es tanben boxaire e es l'actual campion del mond de pes pesant de l'IBF, la WBO, l'IBO e la WBA.
L'Eptameron
200px|thumb|Illustracion deus conte dens ua edicion deu sègle XIXL'Eptameron qu'ei ua garba de 72 contes escrivuts en francés per la regina de Navarra : Margarida de Navarra. Que ho compausat durant quasi tota la vita de la loa autora, morta en 1549.
Lo quadre narratiu qu'ei lo seguent : 10 personatges que son obligats a demorar a Sarrança (en esperant la bastida d'un pont) per'mor d'ua aigada deu gave qui inonda la ciutat balneària de Cauterèrs. Per passar los temps, que's hican a devisar amassas en se bèth condar istoèras cada dia ; per aquesta rason los personatges que son aperats devisaires (devisants en francés).
Inspirat deu Decameron de Giovanni Bocaccio, l'òbra de Margarida de Navarra que s'ei acabada pas sonque au cap de set dias (e un setanteat de condes puish que lo 8au dia qu'ei incomplet) per'mor la mort la deishè pas acabar los 10 dia e 100 contes.
Mantuns conte que tractan d'infidelitat, sèxe e engana. Qu'inspirèn l'escrivan provençau Joan de Cabanas, com ac con.hessa eth medish dens lo son prològ.
Pajares de la Lampreana
Pajares de la Lampreana es un municipi de la província espanhòla de Zamora dins la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Sarragaishias
Geografia
<mapframe zoom=13 latitude=43.6848 longitude=-0.0522 height=600 width=600 align=center text="Comunas a l'entorn de Sarragaishias" > [{ "type": "ExternalData",  "service": "geoline",  "ids": "Q1004758",  "properties": {  "fill": "#fc3",  "stroke": "#ff1010"  }}]
Economia
Viticultura : Costalats de Sent Mont (AOVDQS)
Bourg e Comin
(Bourg-et-Comin) es una comuna francesa del departament d'Aisne e de la region de Picardia.
Geografia
La vila a situat en bordure de la Aisne e a la confluence de las canaux del Canal lateral a l'Aisne e del Canal de l'Oise a l'Aisne. Es en bordure de las regions Picardie e Champagne-Ardenne e se tròba en lo Conca de la Seine al nivèl idrografic #qu'es una part del Conca parisenc e patit un climat océanique degradat. La vallée alluviale ret lo païsatge ric en étangs. ===Comunas vesinas===
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Lo luòc de Bourg e Comin a ocupat dempuèi lo Neolític en bordure de l'Aisne. Lo villatge a longtemps #èsser un luòc fortificat sus la rota dintre Laon e Fismes. Los abitants son los Bourcominois e los Bourcominoises.
Le site de Bourg et Comin est occupé depuis le Néolithique en bordure de l'Aisne. Le village a longtemps été une place fortifiée sur la route entre Laon et Fismes. Les habitants sont les Bourcominois et les Bourcominoises.
Ainay delh Chastèl
Ainay delh Chastèl (en francés, Ainay-le-Château, ancianament Ainay, Ainay sur Salogne o Ainay-sur-Sologne) es una comuna de Borbonés del departament d’Alèir, dins la region d’Auvèrnhe.
Almeria (província)
La província d'Almeria es una província d'Andalosia en Espanha. Sa capitala es Almeria.
Ainay delh Chastèl
Geografia
La comuna confronta lo departament de Char e la region del Centre. Es traversada per los rius Solonha e Marmanda.
Comunas vesinas
400px|left|Distanças e posicion relativa
Istòria
Ainay-Lo-Castèl es a la Mièja Edat una de las dètz-e-sèt châtellenies dels ducs de Borbó en Bourbonnais. La vila es alavetz close de remparts e un castèl se lèva a l'entorn de la glèisa Santa-Étienne.
Pendent la Revolucion francesa, la vila #prene lo nom de Ainay-sus-Sologne. L'anciana parròquia e comuna de Sant-Benin a #èsser amassada a Ainay-lo-Castèl l'an 1842 ; es uèi un vilatge situat a l'èst de la comuna. Ladite Comuna de Sant-Benin #portar-quitament lo nom revolucionari de Charnoux.
Ainay-le-Château est au Moyen Âge une des dix-sept châtellenies des ducs de Bourbon en Bourbonnais. La ville est alors close de remparts et un château se dresse autour de l'église Saint-Étienne.
Pendant la Révolution française, la ville prit le nom d'Ainay-sur-Sologne. L'ancienne paroisse et commune de Saint-Benin a été réunie à Ainay-le-Château en 1842 ; c'est aujourd'hui un village situé à l'est de la commune. Ladite commune de Saint-Benin porta elle-même le nom révolutionnaire de Charnoux.
Pendent la Revolucion Francesa s'apelava Ainay-sur-Sologne.
I nasquèt André Lwoff, laureat del Prèmi Nobel de Medecina en 1965.
Triaize
Triaize es una comuna peitavina, situada dins lo departament de Vendea e la region daus País de Leire.
Saint-Sauveur-en-Puisaye
Saint-Sauveur-en-Puisaye es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Iona]] e la region de Borgonha.
Triaize
Toponimia
Las atestacions ancianas son, per lhuec:
Saint-Sauveur-en-Puisaye
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Nòtas
<references group=N/>
Triaize
Nòtas
<references group="N"/>
Saint-Sauveur (Meurthe e Mosèla)
Saint-Sauveur  es una comuna francesa administrada per lo departament de Meurthe e Mosèla de la region de Grand Èst.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Aut Boschatge
Aut Boschatge z-es una comuna novèla occitana creada en Borbonés en 2016, per la fusion de Givarlés, Malhet e Louroux-Hodement. Lo chaplòc z-es a Maillet. Administrativament, es dau chanton d'Uriac, de l'arrondiment de Montleçon e dau departament d'Alèir, dins la region Auvèrnhe Ròse Aups de l'Estat francés.
Z-es maitot dins la Comunautat de Comunas de la Vau de Char.
Khotanés
Lo khotanés (o saka, sace, saka khotanés, o ancianament indoescita) es una lenga iraniana atudada que foguèt parlada en Xinjiang en Tatgiquistan, dins l'ancian reialme de Khotan.
Classificacion
Lo khotanés es una lenga iraniana orientala qu'es donc pròcha de las autras lengas iranianas mejanas conegudas en Asia Centrala e en Turkestan, lo bactrian, lo sogdian e lo khwarezmian.
Comunautat de comunas de Perigòrd-Lemosin
Istòria
La Comunautat de comunas dau País de Jumilhac lu Grand se creet le 18 de decembre de 1995.
En 2013 compreniá 9 comunas, las dau canton de Jumilhac lu Grand, puei, lo 1er de genier de 2013, doas comunas dau canton de Sent Pardon la Ribiera, Firbes e Mialet. La residéncia era a Sent Jòri de Chalés.
Khotanés
Descubèrta de la lenga
Los manuscrits khotaneses son datas del sègle VII al sègle X. La lenga èra encara parlada al sègle XI, epòca ont foguèt remplaçadas per de parlars turqueses. D'autras formas de la lengas foguèron identificadas tal que lo tomshoqés, parlat dins l'oasi de Tomshoq. De mai, los lingüistas distinguisson lo jhotanés ancian del khotanés tardiu.
Comunautat de comunas de Perigòrd-Lemosin
Istòria
L'arrestat n° 2016-095 dau 14 de decembre de 2016 autorizet la comunautat a se tornar nommar en communauté de communes des Marches du Périg'Or Limousin Thiviers-Jumilhac, en francés (çò qu'anticipava l'entrada de la comunautat de comunas dau País Tiverian).
thumb|center|290px|La comunautat de comunas dau País Tiverian en 2013
Vedelhac e Ainat
Vedelhac e Ainat (Bédeilhac-et-Aynat en francés) es una comuna foissenca, situada dins lo Savartés. Administrativament, se tròba dins lo departament d'Arièja e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Comunautat de comunas de Perigòrd-Lemosin
Istòria
Lo 1er de genier de 2017, la comunautat de comunas dau País de Jumilhac lu Grand fuguet espanduda a las comunas de la comunautat de comunas dau País Tiverian (manca Sòrges e Ligüers de Perigòrd), dissòuta. Aquò's en practica una fusion, mas administrativament, la CC dau País de Jumilhac lu Grand contunhava en gardant son identitat teorica e son n° SIREN.
L'arrestat n° 24-2017-10-23-002 d'octobre de 2017 tornet nommar l'intercomunalitat en Comunautat de comunas de Perigòrd-Lemosin.
La residéncia fuguet transferida a Tivier.
Composicion
Mapa de la CC de Perigòrd-Lemosin lo 1èr de genièr de 2019|thumb|center|upright=2.1 Densitat de populacion de las comunas de la CC de Perigòrd-Lemosin lo 1èr de genièr de 2019.|thumb|center|upright=2.1
Veire tanben
thumb|600px|center|Mapa daus EPCI de Dordonha lo 1èr de genier de 2019
Espècia protegida
Una espècia protegida es una espècia que fa l'objècte de mesuras legislativas o reglamentàrias, qu'an per tòca de la sauvagardar.
Canton de Nontronh
Lo canton de Nontronh es una anciana division administrativa dau Perigòrd, suprimida en 2015, situada dins l'arrondiment de Nontronh, lo departament de Dordonha e la region d'Aquitània, aura de Novela Aquitània. Dempuèi 2015, totas las comunas son dins lo canton dau Perigòrd Verd Nontronés (bureu centralizator Nontronh) e son tanben de la Comunautat de comunas dau Perigòrd Nontronés.
Villers-Stoncourt
Villers-Stoncourt es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mosèla e la region de Lorena.
Canton de Nontronh
La lenga autoctòna es l'occitan lemosin, dins sa varianta perigòrda.
Villers-Stoncourt
Geografia
Villers-Stoncourt Es la una de las escassas municipalitats franceses a pas possedir l'internet pel ADSL malgrat aiçò las municipalitats a connectat a la ret a anautit dèbit del Conselh general de la Moselle per WiMAX.
Villers-Stoncourt est l'une des rares communes françaises à ne pas posséder l'internet par l'ADSL cependant la communes est reliée au réseau à haut débit du Conseil général de la Moselle par WiMAX.
Tamariz de Campos
Tamariz de Campos es un municipi de la província espanhòla de Valhadolid dins la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Canton de Nontronh
Istòria
Los cantons de Nontronh e de Javerlhac se creeren en 1790 dins lo districte de Nontronh
Villers-Stoncourt
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Villers-Stoncourt A amassat a Chanville per decrèt del 31 de julhet de 1812 de contunh erigit de nòu en municipalitat, amb Aoury per annèxa, per ordonnance reiala de 1833.
La glèisa paroissiale, environada del cementèri, i aviá situat sul mont Sant-Pierre fins en 1854.
Canton de Nontronh
Istòria
Lo 13 de brumaire an X (4 de novembre de 1801), lo canton de Nontronh fuguet conservat e lo de Javerlhac suprimit, ,.
Villers-Stoncourt
Istòria
Lo mont Sant-Pierre o còsta 325 #que domina lo pòble. Dempuèi longtemps, a aquel endroit, i i aviá una glèisa. La glèisa del mont Sant-Pierre a ligat a l'existéncia de religiosas bénédictines del monastèri de Sant-Pierre-a los-Nonnains a Mètz. #Èsser dédiée a sant Pierre, #çò que #donar lo sieu nom a aquela còsta. Aquela glèisa i aguèt rasat l'an 1854 e una nòva glèisa i aguèt erigit dins lo quite vilatge l'an 1856. En 1865 i aguèt bastit aquela capèla commemorativa. I aguèt restaurat l'an 1975 e los cavòts restants de l'ancian cementèri aguèron alinhat a costat de la capèla. Aquela municipalitat a constituit de quatre caserius : Stoncourt, Villers, la Houtte e Aoury.
En 1975 i aguèt erigit, a l'iniciativa de la abbé Pierre Fauveau, un mémorial en forma de crotz de Lorraine en l'onor de totes los combatents de la Segonda Guèrra mondiala.