cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Jacques Derrida
Biografia
En 1959 contunhèt a èsser professor dins un licèu de Le Mans. Al 1964 ganhèt lo prèmi Jean Cavaillès de epistemologia per la seuna traduccion de L’origina de la geometria de Edmund Husserl. De 1960 a 1964 foguèt professor de filosofia a La Sorbona.
En 1965 venguèt de director d’estudis de l’École Normale Supérieure, pel departament de filosofia. La seuna participacion dins un grop d'intellectuals energissent franceses a la Johns Hopkins University començant atal los seus frequents viatges als Estats Units d'America onte la seu pensadat influiguèt fòrça. En 1967 publiquèt los seus primièrs tres libres e pendent totes los ans 1970 participèt amb d'autres autors coma Jean-Luc Nancy, Philippe Lacoue-Labarthe e Sarah Kofmaen, dins divèrses projèctes, coma la creacion de l’Editorial Galilée.
En 1967 publiquèt tres de las seuna òbras mai importantas e que fabreguèron la seuna celebritat dins los mediás filosofic e academic: De la gramatologia, L'escritura e la diferéncia e La vòtz e lo fenomèn. Participèt tanben a l'importanta revista de critica francesa Tel Quel.
En 1983 foguèt cofundador del Collège international de philosophie (CIPH), que ne foguèt lo primièr president. Dins los ans seguents foguèt professor a l'University of California, Irvine. Tanben contunhèt amb la tasca agonidoira de conferencièr per divèrsas universitats nordamericanas, de las mai importantas.
Derrida èra membre de l ' American Academy of Arts and Sciences e recebèt en 2001 l’ Adorno-Preis de l'Universitat de Frankfort. Tanben foguèt nomenat doctor Honoris causa per la Cambridge University, la Columbia University, The New School for Social Research, l ' University of Essex, l ' University of Leuven, lo Williams College e l ' University of Silesia.
En 2003 se diagnostiquèt un càncer de pancreas, e per aquò mermèt fòrça las seunas activitas de conferencièr e professor. Moriguèt a París lo 8 d’octobre de 2004.
Filosofia
Derrida aperten al moviment filosofic nomenat del 68. L'apòrt mai important de la seuna pensada es la desconstruccion. Lo discors desconstructuvista identifica l'incapacitat de la filosofia d'establir una demorança establa.
La desconstruccion es un tipe de pensada que critica, analiza, e examina fòrça los mots e los seus concèptes. La majoritat dels estudis de Derrida mòstran una granda dòsi de revòlta e de critica del sistèma, es per aquò que foguèt qualificat un temps coma un pensaire d'extrèma esquèrra.
La pensada de Derrida dins son temps
Derrida tenguèt un impacte significatiu dins la filosofia continentala europèa e dins la teoria literària, subretot mejans la seuna associacion amb lo critica literari Paul de Man. Pasmens, i a controvèrsia sus fins a quin punch existís un resson entre la teoria de Derrida e la desconstruccion que se desvolopèt dins la critica literària. Derrida tanben fa referéncia a la filosofia analitica dins la seuna òbra, subretot a J.L. Austin.
Lo seu trabalh es sovent associat al postestructuralisme e al postmodernisme, mas l'associacion amb lo segon es pas abotida. Jean-François Lyotard es un pont mai segur entre la desconstruccion e lo posmodernisme, desenvolupant la dralhas filosoficas del posmodernisme, que Derrida utilitzèt dins de longs dialògs admeten pas relacion clara entre las òbras d'ambedos. Figuras consideradas dins lo meteis domèni de la desconstruccion definiguèron de tendéncias modernistas mai que postmodèrnas.
La Celeta (Puèi de Doma)
La Celleta [laˈslœtɔ] (La Cellette en francés) es una comuna auvernhata dau departament dau Puèi de Doma e la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament d'Auvèrnhe.
Ferdinand de Saussure
Las dicotomias de Saussure
Saussure, se distriant de la gramatica istoricocomparativa, se consacrèt a estudiar los elements de las lengas per arribar a ne comprendre lo mecanisme e l'organizacion. De los seus apòrts, se destacan las dicotomias, totjorn usadas per explicar los fenomèns lingüistics.
La primièra dicotomia separa lo signe lingüistic en doas partidas: lo significant (partida fisica, perceptible, formada per las letras o los sons) e significat (partida mentala, concèpte associat). La relacion entre las doas partidas es arbitrària, pasmens la convencion fixèt que a una idèa concrèta correspond un biais d'o dire e una mòstra es la diferéncia entre las lengas, que podon aver diferents mots per designar un meteis concèpte.
La segonda separa la lenga del parlar. La lenga es l'ensems de signes e de relacions entre aqueles ja establits, correspondent a la gramatica, e doncas l'objècte d'estudi dels gramaticians. Alara que lo parlar es l'usatge concrèt de la lenga que fa cada individú segons la situacion de comunicacion que se tròba. La lenga es lo fach social, aperten al grop; lo parlar es lo fach individual.
Encara distinguís la sincronia e diacronia. La sincronia estudia lo moment present de la lenga, l'usatge actual, alara que la diacronia s'ocupa de l'analisi istorica e evolutiva, mejans de documents e inferéncias a partir de comparasons amb las autras lengas.
Fin finala distinguís entre las relacions sintagmaticas e associativas (que mai tard se nomenaran paradigmaticas), los dos axes que s'organiza la lenga. Lo signe lingüistic ven pas mai sol, la lenga es oas un ensems de mots, racinas e afixes sens relacion. Las relacions que lo mot establís amb lo sintagma o l'enonciat que s'inserís l'afectan (dempuèi la concordança fins al significat). Son de relacions in praesentia e oritzontalas. Al contrari, un mot establís de relacions amb lo seu modèl categorial o paradigma en send vertical; aquelas son de relacions in absentia perque s'i a una forma verbala dins lo present, per exemple, d'autas formas podon existir dins la meteissa conjugason.
Inverclyde
Inverclyde (Gaelic escocés : Inbhir Chluaidh) es un deus 32 un deus 32 governaments locaus d'Escòcia aperats council areas.
Cèla
Cèla  [ˈsɛlɔ] (Celles-sur-Durolle en francés) es una comuna auvernhata dau departament dau Puèi de Doma e de la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament d'Auvèrnhe.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
Las atestacions ancianas son Cella en 1303, Celle au sègle XVIII sobre la carta de Cassini , Celle en 1793, Celle e Celles en 1801, Celles-sur-Durolle en 1929.
Son nom ven dau mot cella qu'es dins l'Antiquitat un luòc dau temple embei l'estatua dau dieu que veneravon. Un luòc de culte existissiá donc, cèlta a l'origina, romanizat puèi e cristianizat a la fin de la Gàllia romana.
Istòria
La comuna de Viscomtat foguèt creada en 1833 d'una partida dau territòri comunau
Nòtas
<references group="N"/>
Sant Aunès
Sant Aunès (Saint-Aunès en francés) es una comuna lengadociana situada dins lo departament d'Erau e la region d', ancianament de Lengadòc-Rosselhon.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
Las fòrmas ancianas son : [ecclesia] S. Agnetis de Marvejol cap a 1160, ecclesia S. Agnetis en 1246, St Aunes en 1648, St Aunes-d'Auroux en 1740-60, St Aunes en 1771, St Aunes d'Auroux en 1770-71 (mapa de Cassini).
Aurós (determinant)
Las fòrmas ancianas son : ecclesiam S. Marie de Onorio en 1160-1178, parrochia S. Marie de Ovor en 1186, de Ozorio, sense data [sègle XII ?], apud Ovorium en 1213, ecclesiam de Onorio en 1228, apud Ovorium en 1234, parrochia seu decimaria S. Marie de Ovorio en 1246, prior de Ovorio en 1250, prioris ecclesie de Hovorio en 1269, ecclesie Beate Marie de Ozorio en 1288, nemore ecclesie Beate Marie de Ovorio en 1289, priore Beate Marie de Ozorio en 1292, prioris de Ozorio, ecclesie Beate Marie de Ozorio en 1301, versus Beatam Mariam de Osorio en 1312, ecclesie de Ozorio, prior de Ozorio en 1331, prior de Ossorio en 1392, de Ozono, a la fin dau sègle XIV, la dimerie de Nostre Dame d'Auzou, au sègle XVI, le fief d'Auroux en 1740-60, St Aunes d'Auroux e Auroux (mapa de Cassini). Segon Hamlin, Orós o Aurós ven del gentilici latin Orosius. Una metatèsi faguèt passar lo nom a *Osorius. Las fòrmas en Onor- e Ovor- son d'errors. Una segonda metatèsi, dempuòi lo sègle XIV [ ? ] escambièt la plaça de -z- e de -r-, en restablissent lor plaça primitiva; -z vengut finau s'assordiguèt regularament en -s. Orós o Aurós èra una proprietat galloromana. Tres remarcas : 1) la segonda metatèsi sembla pus tardiva; 2) Se las fòrmas en Onor- semblan d'atraccions paronimicas, l'afebliment de la sibilanta en -v- (Ovor-) aviá benlèu una realitat fonetica transitòria; 3) la prononciacion es pas fornida, mes las fòrmas dempuòi lo sègle XVI semblan atestar d'una aglutinacion de la preposicion -a (a *Osor > *Ausor > Aurós), que caldriá verificar.
Marvejol (determinant au sègle XII)
Lo nom continuava lo celtic maro-ialo, māro-ialon, « granda clarièra », espaci desbosigat per tal de bastir un vilatge novèu,.
Istòria
Lo 22 de març de 1873, la comuna de Sant Aunès se creèt a partir dau territòri de Mauguiò.
Mumia Abu-Jamal
right|thumb|Grafit en fovor de la libercion de Mumia Abu-Jamal (Wellington). Mumia Abu-Jamal (nascut Wesley Cook lo 24 d'abril de 1954) es un jornalista e activista politic afroamerican, apartenent al Black Panther Party, acusat de l'assassinat del policièr filadelfian Daniel Faulkner e condemnat a mòrt en 1982. Aquel afar provoquèt de campanhas massissas a favor de la seuna liberacion als Estats Units d'America e dins lo rèsta del mond, alara que los sindicats dels policièrs estatsunians cerquèron activament a accelerar la seuna execucion. Tecnicament, esperèt l'execusion entre 1982 e decembre de 2001, quand lo jutge federal del districte William Yohn revoquèt la pena de mòrt de Jamal. Pasmens, Yohn reafirmèt las accusacions contra Jamal, commutant la senccion en pena a perpetuitat. En 2008, una cort d'apèl federala anunèt la condamnacion a mòrt tot en confirmant sa culpabilitat. Lo ministèri public de Pensilvània faguèt apèl contra la decision d'anulacion de la condamnacion a mòrt. La Cort d'apèl, en 2011, ordonèt novèlas audiéncias per determinar se Abu-Jamal deu èsser condamnat a mòrt o a la peson a perpetuïtat, tot en declarant que Mumia Abu-Jamal èra copable. En 2011, la cort Suprèma rebutèt lo recors de procuraire de Filadèlfia. La condamnacion a la pena de mòrt es commutada en pena de prison a vida.
Aquel afar povoquèt fòrça movements en favor de la liberacion dins lo mond politic e associatiu mas tanben dins lo mond artistic subretot de còlas de musicas alternativas e en literatura.
Jesolo
Jesolo es una vila de la region italiana de Venèt e de la província de Venècia.
Leulinghem
es una comuna francesa, situada dins lo departament del Pas de Calais e la region dels Nauts de França.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Estructuralisme
L'estructuralisme es una escòla teorica de las sciéncias socialas e umanas que Ferdinand de Saussure n'es a l'origina. Considera l'objècte d'estudi coma un sistèma dividit en elements que s'acampan entre eles. Per analizar aquel scientificament, cal doncas estudiar las relacions qu'an entre eles e cossí aquelas afèctan la globalitat, qu'alquela aquerrís una significacion al delà de la soma de las partidas.
L'estructuralisme desvolopèt un corrent important dins l'art e arquitectura, debanat subretot entre los ans 1950 e 1970 (estructuralisme (art)), e tanben una escòla teorica scientifica (estructuralisme scientific) dins de la filosofia analitica.
L'estructuralisme en lingüistica
Saussure prepausava l'estudi de l'estructura de la lenga dins un moment donat, en contraste amb la lingüistica diacronica, que se cargava d'estudiar l'evolucion de la lenga lo long del temps.
Invasion de Chipre
L'Invasion de Chipre se debanèt en julhet e aost de 1974. Opausèt Turquia a Chipre, sostenguda per Grècia. Foguèt entraïnada per un còp d'estat menat per de partisans de l'union entre Chipre e Grècia qu'entraïnèt una intervenir turca per assegurar leis interés turcs dins l'illa. Pus nombrosa, l'armada turca capitèt de conquistar lo nòrd de Chipre onte foguèt fondat un estat sota influéncia turca. Lo sud de l'illa demorèt sota lo contraròtle dau govèrn de Chipre mai passèt sota influéncia grèga. A l'ora d'ara, aquela division es totjorn pas acabada.
Estructuralisme
L'estructuralisme en lingüistica
Una de las aplicacions mai reüssidas de l'estructuralisme es a la fonologia. Roman Jakobson e l'escòla de Praga analizèron las caracteristicas articulatòrias de cada son, los dividint en parelhs que se destavan coma un sol trach (per exemple + sonor - sonor), essent la basa de l'AFI que s'utilisa ara. Atal venguèt possible d'estudiar la distáncia objectiva entre los diverses fonèmas dins l'ensems de las lengas.
Al subjècte de la morfosintaxi, l'estructuralisme introduís la nocion de sintagma, opausada a aquela de paradigma. Un sintagma estudia una paraula e las relacions gramaticalas qu'establís a la frasa ("en oritzontal"), per veire cossí cambia lo sens s'es dins una posicion o dins una autra, se depend d'un autre mot o non e se se vei afectada pels mots a l'entorn. En cambi lo paradigma se fixa dins las relacions "en vertical", es a dire, entre un mot e totes aqueles que poirián ocupar lo meteis luòc (per exemple entre los noms comuns que prenon de sens dins un contèxte donat).
L'estructuralisme dins la literatura e la pensada
La literatura comença a èsser interdisciplinària, perque una estructura sociala poiriá venir dins tèxte per èsser legida e interpretada pels cercaires e dins aquel sens se pòt considerar que l'estructuralisme daissèt la plaça a la semiotica o semiologia. Tenguèt gran succès dins la narracion, qu'analizava los elements estructurals que formavan una istòria abstraccion facha de las seunas especificacions. Es a dire, fòrça istòrias an de tipes de personatges e de menas que l'argument se debanar que constuisson de variantas d'una protoïstòria, malgrat que l'ambient, los noms o l'estil sián diferents. Roland Barthes, Northrop Frye, Louis Althusser e Michel Foucault d'en primièr utilizèron aquela apròcha. Quitament, se cresiá que l'esperit e la coneissença se poirián se descompausar en una seriá d'elements atomics universals, dins una idèa eissida de la tradicion de Democrit e davancièra dels memes.
En literatura foguèt creat lo concèpte d'intertextualitat, que cada òbra a d'elements dels tèxtes anteriors, que son partida de l'estructura culturala, pasmens que l'autor legiguèt pas aquelas fonts. L'òbra concrèta se definís justament lo biais que s'intègra la tradicion anteriora e cossí se liga amb los mai elements del sistèma, e atal las innovacions que balha.
L'estructuralisme en sociologia e antropologia
Claude Lévi-Strauss estudièt las relacions de parentat coma un sistema que los membres poirián s'opausar dins una seriá de traches e donar de sens a l'ensems social. Tanben estudièt coma estructuras fixas los mites, provant que per de societats diferentas se trapava d'istòrias similaras e doncas devián aver una foncion semblabla. Mai tard s'espandiguèt als seus estudis sus la nutricion e d'autres camps amb l'idèa que totas las culturas son de variacions d'una seriá fixa de sistèmas.
Subrevida de l'estructuralisme
L'estructuralisme provoquèt una revolucion perque faguèt apevar las sciéncias socialas e umanas sus la recerca per identificar las estructuras objècte d'estudi. Fòrça d'aquelas trobalhas continhan d'èsser vivas. Mas dempuèi los ans 1960 sorgiguèron de reaccions contra, coma la gramatica generativa en lingüistica (Noam Chomsky) o la deconstruccion (amb Jacques Derrida). Jacques Lacan e Louis Althusser son tanben redevables a aquel movement.
Las criticas passan per la susinterpretacion (s'assimilan fenomèns ignirant lo contèxte, e que benlèu deurián pas se comparar), l'aplicabilitat dificila a las questions quotidianas e la negacion dels apòrts individuals al sistèma. Mai que mai, foguèt denonciat l'etnocentrisme de l'escòla, perque supausa que los esquèmas occidentals son extrapolables a d'autres cultures, fasent dels europèus los universals.
Guèrra Civila de Sri Lanka
La Guèrra Civila de Sri Lanka se debanèt de 1983 a 2009 entre Sri Lanka e la guerilha dei Tigres de Liberacion de l'Eelam Tamol (LTTE). De 1987 a 1990, Índia assaièt d'intervenir per impausar de negociacions entre lei dos camps mai sa fòrça de mantenement de la patz se turtèt a l'oposicion dei LTTE e deguèt se retirar après divèrseis atacas de la guerilha. Lo conflicte foguèt entraïnat per lei revendicacions d'autonòma puei d'indenpendéncia de la minoritat tamola dau nòrd de l'illa.
Fòrça lòng, lo conflicte foguèt marcat per divèrsei periòdes de trèva e de negociacions entre la guerilha e lo govèrn de Sri Lanka. L'equipament e l'organizacion de la guerilha, que venguèt la premiera guerilha equipada d'una flòta e d'una aviacion, foguèron tanben un factor permetent d'explicar la durada de la guèrra. Fin finala, après una tièra de desfachas au començament dau sègle XXI, lo govèrn decidiguèt de crompar d'equipaments militars modèrns en quantitats importantas. Aprofichèt tanben de divisions intèrnas au sen de la guerilha per esquichar sei fòrças dins lo sud de l'illa. Puei, a partir de 2006, poguèt se concentrar sus lo nòrd de l'illa. A partir de 2008, lei Tigres Tamols se retirar vèrs lo nòrd e la capitala de lor estat foguèt conquista lo 2 de genier de 2009. Aquò marquèt l'afondrament de la guerilha que foguèt definitivament vencuda en mai de 2009.
La Barre (Nauta Sòna)
La Barre  es una comuna francesa administrada per lo departament de la Nauta Sòna de la region de Borgonha Franca Comtat.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Guèrra en Croàcia
La Guèrra en Croàcia se debanèt dau 17 d'aost de 1990 au 12 de novembre de 1995. Foguèt entraïnada per la proclamacion d'independéncia de Croàcia. Au començament, opausèt Croàcia a l'armada federala d'Iogoslavia. Pasmens, pauc a pauc, dins lo corrent de procès de desintegracion iogoslau, opausèt Croàcia a la minoritat sèrba croata, sostenguda per Serbia. S'acabèt per una victòria de Croàcia que confirmèt son independéncia. Aqueu conflicte foguèt caracterizat per un nombre gròs de crimas de guèrra e de crimas còntra l'umanitat.
Sant Bausèli de la Seuva
Sant Bausèli de la Seuva (Saint-Bauzille-de-la-Sylve en francés) es una comuna lengadociana situada dins lo departament d'Erau e la region d', ancianament de Lengadòc-Rosselhon.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
Las fòrmas ancianas son : honor... de S. Baudilio en 1122, ecclesiam S. Baudilii en 1125, villa S. Baudilii en 1171-72, 1187, parroquia S. Bauzilii en 1212, de S. Baudilio en 1344, au sègle XVI, en 1636, S. Bauzille en 1622, S. Bauzelli en 1626, St Bauzeli en 1643, [l'eglise] de St Beauzile, St Bauzile de la Silva, St Beauzille en 1740-60, S. Bausile de la Silve en 1759, St Beauzille en 1770-72 (mapa de Cassini), St Bauzile cap a 1780. Lo determinant Seuva « forèst » ven dau latin sĭlvam. I a de puòges a l'èst dau vilatge, normalament daissats au bòsc.
Segon Dauzat e Rostaing, Sant Bausèli ven dau nom gallolatin de Baudelius, Baudilius, martirizat a Nimes au sègle III o IV.
Nobiin
Lo nobiin (o nubian modèrne) es una lenga nubiana, descendenta del nubian ancian, parlada al sud d'Egipte e al nòrd de Sodan.
Classification
Lo nobiin es una lenga nubiana, un grop del sodanic oriental, una de als brancas del nilo-saharian.
Demografia
Lo Nobiin es parlat per 250 000 personas en Egipte (0,3%). Per Sodan, èra estimat a 295 000 locutor en 1996 (bensai 400 000 en 2013). Al total, i auriá entre 500 000 e 650 000 locutors. La lenga es pas directament amenaçada vist que los joves l'aprenon encara mas gaireben tots los Nobiins parlan mai o mens arabi.
Istòria
Lo nobiin es derivat del nubian ancian qu'èra la lenga dels reialmes de Nubia. Après l'invasion aràbia, a perdut pauc a pauc son ròtle oficial. La lenga es escricha amb l'alfabet arabi, l'alfabet latin e, de còps, amb l'alfabet nubian.
Taca solara
vinheta|Tacas solaras. Una taca solara es una region a la superfícia del Solelh (fotosfèra) qu'es marcada per una temperatura inferiora a son environament e a una intensa activitat magnetita. Es son camp magnetic qu'enebís la conveccion per un efièch similar als frens de corrents de Foucault, alentissent atal l'apòrt de calor venent de l'interior del Solelh (dins aquesta zona), formant de zonas ont la temperatura de superfícia es reducha. Es subretot la bassa de temperatura de la taca relativa a son environament que la fa visibla, l'emission de la taca essent d'aqueste fach mens intensa (la loi de Stefan-Boltzmann dich que l'emission d'una region de temperatura T es proporcionala a T).
Cicles de las tacas solaras
Las tacas solaras son mai escuras e frejas que la superfícia del Solelh e diminisson donc l'intensitat de la radiacion solara. Mas s'acompanhan de punts luminoses qu'aumentan l'intensitat de la radiacion solara. Es l'efièch dels punts luminoses que l'empòrta, de biais que la radiacion solara es mai nauta, d'unes 0,1 %, pendent de periòdes de fòrta activitat solara. Aquesta diferéncia pòt semblar fèbla mas representa una diferéncia d'energia recebuda importanta per un sistèma coma la Tèrra. Atal, lo còr del pichona edat glaciària, cobrissent lo periòde 1550-1850 foguèt marcar per un fòrça fèble nombre de tacas solaras, veire una disparicion complèta d'aquelas vèrs 1665-1700.
Mond chinés
vinheta|Imatge d'una taca solara obtengut pel telescòpi espacial [[TRACE.]] La primièra observacion provada de tacas solaras data de l'an -28, venent de China. D'observacions regularas son contada venent del mond chinés (comprenent l'actual China, lo Japon e la peninsula coreana) a partir del començament del sègle IV. Aquestes testimònis de l'Orient extrèm comparan sovent la talha de las tacas a diferents objèctes de la vida videnta, coma de fruchs. Sembla verai qu'un sistèma de conversion entre talha mejana d'aquestes objèctes e talha angulara de las tacas existís, pasmens s'aquel es pas conegut amb certitud. Una estimacion recenta facha per d'autors europèus suggerís que la talha angulara correspondenta èra donada per la talha angulara dels dichs objèctes observats a una distança d'unes 100 mètres.
Los mejans utilizats per realizar aquestas observacions son (en 2008), pas coneguts. Es possible que los observators ajan beneficiats de condicions favorablas eissidas de diferentas tempèstas de sables venent del desèrt de Gòbi o del bacin de Tarim. Un autre ipotèsi es que las observacions ajan estat permesas per d'instruments rudimentaris filtrant la lutz solara amb de jade o de mica, pasmens se pas cap d'instruments nos siá venguts.
Arribèt, a aquesta epòca, que se cope la tèsta als astrològs chineses avent fach aquestas observacions, que previsián malastre.
Euròpa
drecha|vinheta|500x500px|Scheiner estudiant las tacas solaras, en 1625. En Euròpa, las observacions ancianas de tacas solaras son fòrça pauc nombrosas. Sembla versemblable que siá una consequéncia del dògma aristotelician de l'imuabilitat dels cèls, que foguèt compatut fins a la fin del sègle XVI per l'observacion de la supernòva istorica SN 1572 per Tycho Brahe. D'aqueste fach, se de mencions existisson dans l'Antiquitat grèga (per exemple per Teofraste d'Atenas), diferents autres testimònis interpretan mal la natura d'aquestas tacas, las assimilant a de transits de las planètas Mercuri e Vènus, veire d'ipoteticas « lunas solaras », de segur a causa de la prevalença del dògma aristotelician. En fach, pendent tot l'Edat Mejana, solas doas observacions europèas de tacas solaras son registradas, en 1367 e 1371, venent de Russia. Aquestas observacions foguèron fachas possiblas per la preséncia d'importants fòcs de boscs avent pro escurcit l'atmosfèra d'aquesta region per permetre l'observacion detalhada del disc solar.
Las Annalas de Sant Bertin evòcan pasmens un eveniment d'abril de 860 que sembla fòrt a de tacas solaras gigantescas (cf. annada 860) : De tacas solaras foguèron tanben observadas, en 1611, per Christoph Scheiner amb de veires tintats e Galileo mercé a sa luneta astronomica e un sistèma de retroprojeccion sus ecran. Aqueste darrièr ne faguèt un dels sieus arguments per combatre lo sistèma geocentric d'Aristòtel que lo Solelh es un astre perfièch, çò qu'es incompatible amb l'idèa de tacas.
Lo mai important grop de tacas solaras observat fins ara apareguèt en abril de 1947. Èra compuast de doas tacas màger e de mai pichonas, e cobrissiá mai d'1 % del disc solar.
Interés scientific
Las estatisticas sus las tacas solaras existisson en Euròpa a partir del començament del sègle XVII, sens pasmens poder determinar la fiabilitat de las observacions mai ancianas. Las donadas son consideradas coma vertadièrament estatisticament fisablas sonque a partir de 1850. La mencion de la desapeisson gaireben complèta de las tacas solaras sul periòde 1645-1715 es subretot attribuisa a Edward Maunder (1890), e pòrta lo nom de minim de Maunder, pasmens se foguèt descobèt tres ans abans per Gustav Spörer, que Maunder cita. Las estatisticas de las tacas solaras mòstran tanben un autre minim dins lor nombre, anant de 1800 a 1835 e nomenat minim de Dalton.
Òrtols
La bauma d'Òrtols : una sosta neandertaliana
La bauma d'Òrtols foguèt un refugi pels òmes de Neandertal, i a entre 60,000 e 30,000 ans. La furgada de son pòrge, mostrèt una estratigrafia de mantun mètres. Aquela recerca, menada per una còla pluridisciplinària balhèt d'informacions sul clima, la fauna e la flòra contemporanèas dels òmes qu'abandonèron sul site una abondanta industria mosteriana (puntas, lamas, rascladors…) e fòrça ossaments (un centenat de pèças, amb nombroses caisses e mandibulas). thumb|left|Lo puòg de Sant Lop e Òrtols vists dau Mas dau Bois
Louis Althusser
Louis Althusser, nascut lo 16 d'octobre de 1918 a Birmandreis (Departament d'Argièr), mòrt lo 22 d'octobre de 1990 a La Verrière (Yvelines), es un filosòf francés, membre del Partit comunista, a l'origina d'un important novelum de la pensada marxista dins una perspectiva sovent associada a l'estructuralisme, teoria caracteristica del Zeitgeist dels ans 1960, amb Roland Barthes e Claude Lévi-Strauss.
Vida
Nasquèt en Argèria e estudièt a l'Escòla Normala Superiora de París, onte mai tard ne venguèt professor de filosofia. Foguèt un dels principals representant dels intellectals del Partit Comunista Francés e las seunas teorias podon èsser consideradas coma responsas a las menaças que s'opausavan de contunh als fondaments ideologics del projècte socialista. Entre aqueles i aviá en mai dels tenents de l'empirisme (que començava a envasir la sociologia e l'economia marxistas e la menaça de las orientacions umanistas ), los reformistas (cap onte de partits comunistas europèus s'orientavan, i que posteriorament denèt l'eurocomunisme). Moriguèt en 1990 internat dins un espital psiquiatric aprèp lo murtre a la seuna femna.
Pensada
La linha de trabalh mai coneguda d'Althusser concernís los seus estudis de l'ideologia, coma dins Ideologia e aparelhs ideologics d'Estat son òbra mai coneguda dins aquel camp. Aquel ensag establís lo concèpte d'ideologia, lo metent en relacion amb lo concèpte gramscian d'egemonia. Alara que l'egemonia en Gramsci es en darrièra instància determinada per de fòrças politicas, lo concèpte althusserian d'ideologia repausa suls trabalhs de Sigmund Freud e Jacques Lacan sus l'inconscient e l'estadi del miralh, e descriu las estructuras e los sistèmas que nos permeton d'obtenir un concèpte significatiu del ièu.
Aquelas estructuras, segon Althusser, son agents repressius inevitables. D'entres los trabalhs d'Althusser i a lo volum collectiu Cossí legir Lo Capital (en francés: Lire le capital, 1965), qu'es un intens trabalh de relectura, al mòde estructuralista, de Lo Capital, l'òbra mai importanta de Karl Marx.
Dins lo recuelh d'ensages Per Marx (en frances: Pour Marx 1965), Althusser tentèt d'establir un decopatge en periòde estricta de l'òbra de Marx, separant lo Marx madur, "marxista", del Marx jove, encara jos la fòrta influéncia idealista d'Hegel e Feuerbach. Aquela periodizacion foguèt fòrça criticada per la pensada marxista posteriora, que tentava de revalorizar la pensada politica e democratica del primièr Marx.
Segon Althusser l'istòria es un procesus sens objectes ni fins, lo motor d'aquela es la lucha de las classas. L'istòria es pas predeterminada. Atal considerava que l'economia seriá lo factor predominant dins la política d'aprèp la Revolucion Industriala, alara que dins d'autres moments istorics èran d'autres elements (coma la religion dins l'Edat Mejana).
Los seus trabalhs sus Maquiavèl, Spinoza, Montesquieu e Rousseau son mens coneguts. Uns dels seus estudiants e collègas d'Althusser venguèron mai tard intellectuals eminents: Etienne Balibar, Alain Badiou, Marta Harnecker, Jacques Rancière e Pierre Macherey.
La ruptura epistemologica
Althusser pensava que las idèas de Marx serián estat fonamentalament imcompresas e sosestimadas. Condemnèt fortament divèrsas interpretacions dels seus trabalhs (l'istoricisme, l'idealisme, l'economicisme, l'umanisme, eca.), argumentant qu'aqueles avián pas realizat que amb lo materialisme istòric (la sciéncia de l'istòria), Marx aviá bastit una perspectiva revolucionària mejans la transformacion sociala.
Pasmens que los primièrs trabalhs de Marx èran ligats a las categorias filosoficas hegelianas e a l'economia politica classica, amb L'ideologia alemanda (escricha en 1845) se sriá produch una ruptura subta e sens precedents que prepará lo camin pels seus trabalhs posteriors. Lo problèma se complica pel fach que Marx donèt gaire d'importància del seu pròpi trabalh. Aquel retornament pòt èsser apreciat sonque mejans una lectura atentiva e sensibla. De tal biais que lo projècte d'Althusser es d'ajudar a comprendre la poténcia e l'originalitat de la teoria de Marx.
Celluela
Celluela [ˈslœlɔ] (Cellule en francés) z-es una comuna auvernhata dau departament dau Puèi de Doma e la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament d'Auvèrnhe.
En 2016 fusionèt dins la comuna novèla de Chambaron de Mòrja, que n'es una comuna delegada.
Louis Althusser
Lo Murtre d'Hélène Rytmann (1980)
Lo 16 de novembre de 1980, escanèt la seuna eposa, Hélène Rytmann, dins lor apartament de l'Escòla normala superiora; anoncièt alu mètge de l'ENS que contacte las autoritatss psiquiatricas. Althusser foguèt enviat a l'espital psiquiatric de Sainte-Anne (París) e designa lo filosòf Dominique Lecourt coma son representant legal.
Celluela
Toponimia
Ernest Nègre dona Cellolio (latin, 1230 e 1295) e la Cellaule (occitan afrancesat, 1401). L'etimologia z-es incèrta: cella (le temple) +o+ialo, benliau.
Louis Althusser
Lo Murtre d'Hélène Rytmann (1980)
La justícia lo declarèt dement al moment dels fachs en febrièr de 1981 en vertut de l'article 64 del còdi penal francés de l'epòca:.
Celluela
Personalitats liadas a la comuna
La familha d'actors Espinassa (Brasseur) z-es originària de La Cellaula.
Nòtas
<references group="N"/>
Louis Althusser
Lo Murtre d'Hélène Rytmann (1980)
Louis Althusser moriguèt en 1990 a l'espital de La Verrière e es inumat al cemetèri de Viroflay;
Weimar
Weimar es une vila d'Alemanha, traversada par l'Ilm. Se situa dins lo land de Turíngia (en alemand Thüringen). Sa populacion es a l'entorn de 65 000 abitants, atal es la quatrena vila mai poblada de Turíngia après Erfurt, Jena et Gera. Vila amb fòrça monuments istorics, Weimar foguèt incrich per l'UNESCO al patrimòni mondial en decembre de 1998 e nomenada capitala europèa de la cultura en 1999.
Geografia
Weimar es traversada per l'Ilm e se situa en marge del Bacin de Turíngia a una altitud d'unes 200 mètres al dessús del nivèl de la mar.
Istòria
A Ehringsdorf, quartièr situat al sud-oèst de la vila, foguèt trobat en 1925 un esquelèt d'una femna d'un vintenat d'annadas que l'ancienatat foguèt estimada entre 200 000 e 250 000 ans.
Dins una torbièra près de Possendorf, situat al sud de la vila, foguèt trobat en 1850 un pairòl de coire de 6 mètres de naut e 7 aisinas pausadas a l'entorn de la primièra pèça. A costat se trobava tanben una figurina de fusta antropomòrfa e un esquelèt uman. Lo pairòl foguè estimat entre los sègles IV e I AbC. Un establiment durable sul site es pas observat e poirá s'agir d'un enterrament ritual.
Las primièras referéncias istoricas de la vila venon de l'an 899. Lo nom de la vila evoluèt amb los sègles de « Wimares » a « Wimari » puèi « Wimar » e fin finala « Weimar », deribat de wih en proto-germanic per significar sagrat e de mar en vièlh baut-alemand per lac, estang o paluns.
Weimar acquerís son estatut de vila en 1253.
A partir de 1572, foguèt la capitala del ducat de Saxe-Weimar, puèi del grand-ducat de Saxe-Weimar-Eisenach, e, fins a 1918.
Dins l'istòria alemanda, lo periòde anant de 1919 a 1933 es nomeant la republica de Weimar, del fach que la constitucion d'aquesta republica foguèt concebuda a Weimar e non à Berlin ont lo climat social èra insurreccional dempuèi la revolucion de 1918 e la fasiá tròp dangierosa al vejaire de l’Assemblada nacionala constituenta alemanda.
Weimar foguèt tanben lo centre del movement Bauhaus (universitat de Bauhaus e Meisterhäuser ). La vila abriga fòrça galariás d'art, de musèis, lo Teatre nacional alemand e l'universitat Bauhaus. Pendent la Segonda Guèrra mondiala, i a agut un camp de concentracion près de Weimar, a Buchenwald, un pichon bosc ont Goethe amava caminar.
Sublimacion
Lo mot sublimacion es emplegat dins las matèrias seguentas :
Longuevillette
Longuevillette en picard (Longuevillette en francés) es una comuna francesa, situada dins lo departament de Somme e la region de Picardia.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Nòtas
<references group=N/>
Le Cendre
Le Cendre (Le Cendre en francés) z-es 'na comuna occitana dau departament dau Puèi de Doma e la region de la region d'Auvèrnhe Ròse Aups.
Nòtas
<references group="N"/>
Agulha de la Meija
L'Agulha de la Meija es una montanha dau massís daus Escrinhs, en Oesen dins los Aups. Se situa au limit daus departaments daus Auts Aups e d'Isèra.
Vsetin (omonimia)
Vsetin que pòt estar:
Vsetín
Vsetín qu'ei ua comuna chèca, en la region de Zlín.
Istòria
Vsetín annexèt en 1949 las comunas de Roketnice e de Horní Jasenka.
Calòta glaciària
vinheta|Imatge satellit del [[Vatnajökull en Islàndia.]] Una calòta glaciària es un tipe de glacièr formant una espandida de glaç de grandas dimensions mas que la superfícia passa pas 50 000 km2, e que las caracteristicas son pròchas d'aquestas dels inlandsis.
A causa de lor position (mai sovent polara) e/o lor vasta superfícia e de lor albedo, tenon un ròtle màger dans l'estabilizacion del clima de la Tèrra.
Morfologia
La morfologia de las calòtas glaciàrias es pas o pauc tocada per la topografia sosglaciària al contrari dels camps de glaç.
Lor morfologia s'apròcha d'un plan de glaç e ennevat de parets arrabents. Lo glaç fluís sota lo sieu pes o segon la gravitat. L'ablacion de glaç se fa per la fonda e per la produccion de lòbes e de digitacions glaciàrias. Una pichona partida del glaç desaparéis per sublimacion.
Un exemple de la calòta glaciària es aquesta de Vatnajökull en Islàndia amb 8 100 km2 de superfícia.
Superfícias
A causa de l'aument de la produccion de gas a efièch de sèrra antropics e de l'escalfament climatic qu'induson, las calòtas glaciàrias son en fase de regression accelerada dempuèi unas decennias.
Efièches de las activitats umanas sus las calòtas glaciàrias
L'antartic, fòrça alunhat dels continents e de las zonas nautament industrializadas sembla pauc polluida, mas l'artic recep, subretot dempuèi lo començament de la revolucion industriala d'importants apòrts aeroportats de polluents (particulas, aerosòls, compausats quimics, metals pesucs e metaloïds, radionucleids (a la seguida dels ensag nuclears atmosferics, e la catastròfa de Chornobyl).
La fonda de las calòtas glaciàrias es un enjòc màger de l'escaufament global, que podent contribuir a lo pujada del nivèlde la mar, modificar de corrents marins, e localament la salinitat e la densitat de l'aiga de mar a a l'exacerbacion del ric climatic.
Pression e equilibri isostatic
Una calòta de glaç fòrça espessa pèsa considerablament sul sòcle geologic sosjacent e lo desplaçament dels glacièrs es font de constrenchas novèlas. Lo sòcle sosjacent s'aclapa sota lo pes fins a que torne un estat d'equilibri isostatic.
Al contrari, se e quand lo glaç fond massissament e rapidament, la superfícial del sol, rapidament e significativament pujarà per tornar a sa nautor iniciala fins a qu'un novèl equilibri torne. De fenomèns d'equilibratge distants novèls, d'erosion, de desplaçament de massa o de centres de gravitat, d'albedo e de pujada dels oceans pòdon tanben interferir amb aqueste fenomèn.
En fasa de glaciacion la velocitat d'apareisson de la calòta e sa massa modulan los efièchs sul substrat. En fasa de deglaciacion, las reponsas de la tèrra (e tanben pels eveniments sismics coma los tèrratrem, le volcanisme, etc.) son mai e mens rapidas e marcada; segon ont se passa la fonda e la massa perduda e tanben la geografia, la geologia e la natura del substrat prigond. Existís un « contèxte glaciari » especific en matèria de carga a la superfícia de la Tèrra (la fonda del glaç se pòt realizar a una velocitat plan mai rapida qu'aquesta que caracterisa l'erosion d'un massis montanhós de volums e/o nautor e/o massa comparabla).
Sa quita responsa isostatica pòt influenciar sus la dinamica glaciària.
Aquestes fenomèns començan a èsser de melhor comprene e mesurar. Subretot, l'acampament de donadas geodesicas sus las "zonas de rebomb pòstgalciari" (ex Fennoscàndia) foguèron grandament facilitada per l'apareisson de las tecnologias GPS. Se cerca a los modelizar e preveire amb mai de precisions, çò qu'implica d'associar tres tipes de modelizacions complèxes portant respectivament sul cambiament climatic, lo comportament e las responsas del substrat rocasut sosjacent (isostasia, « glacioeustatisme » ) e modelizacion del glaç e dels glacièrs.
Lebiez
es una comuna francesa, situada dins lo departament del Pas de Calais e la region del Nòrd-Pas de Calais.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Sant Bausèli de Montmèl
Sant Bausèli de Montmèu (Saint-Bauzille-de-Montmel en francés) es una comuna lengadociana situada dins lo departament d'Erau e la region d', ancianament de Lengadòc-Rosselhon.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
Segon Dauzat e Rostaing, Sant Bausèli es lo nom gallolatin de Baudelius, Baudilius, martir au sègle II o IV a Nimes ; segon Hamlin, mont- es degut a una atraccion paronimica a partir de mor-. Lo sufixe adjectivau latin -icum es estat ajustat a la fòrma originala Mormel-, probablament sonque dins los tèxtes escrits. Mormel- seriá format de dos elements oronimics preindoeuropèus, *mŭrr- e *mel-; es donc un compausat tautologic.
.voto
("votacion", en espanhòl) es un nom de domeni generic. Es en servici dempuèi lo 2 de març de 2014.
Niue
Niue (Niuē en niuean, etimologicament Niu Ē ) es una illa e un estat autogovernat en associacion liura amb Nòva Zelanda.
Guèrra Civila Austriana
La Guèrra Civila Austriana, tanben dicha Insureccion de Febrier, se debanèt dau 12 au 16 de febrier de 1934 entre divèrsei partits e movements politics d'esquèrra e lo govèrn austrian, sostengut per la polícia, l'armada e lei partits de drecha. Foguèt entraïnada per la repression d'una manifestacion per la polícia austriana ajudada per de movements conservators. Rapidament, divèrseis insureccions menadas per l'esquèrra acomencèron dins la capitala e dins lei vilas austrianas importantas que foguèron pauc a pauc esquichadas per l'armada. Lei combats s'acabèron oficialament lo 16 de febrier. La màger part dei partits austrians d'esquèrra èran destruchs o fòrça afeblits : foguèron plus capables de tenir un ròtle important fins a l'annexion d'Àustria per Alemanha en 1938 ni durant la Segonda Guèrra Mondiala.
Champilhet
Champilhet (Champillet en francés) es una comuna, apertenent probable a Occitània e a Lemosin, situada dins lo departament d'Endre e la region dau Centre e Vau de Léger.
Comunas vesinas
400px|gaucha||Distanças e posicion relativa
Era Bastida deth Salat
Era Bastida deth Salat (La Bastide-du-Salat en francés) qu'es ua comuna gascona, situada dens lo departament d'Arièja e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
.vote
("votacion", en anglés) es un nom de domeni generic. Es en servici dempuèi lo 2 de març de 2014.
.bid
("ofèrta", en anglés) es un nom de domeni generic. Es en servici dempuèi lo 2 de març de 2014.
Argyll e Bute
Argyll e Bute (Earra-Ghaidheal agus Bòd en gaelic escocés) es un deus 32 council areas d'Escòcia.
.okinawa
es un nom de domeni generic per l'illa d'Oquinava. Es en servici dempuèi lo 2 de març de 2014.
Guèrra d'Abcazia
La Guèrra d'Abcazia se debanèt dau 14 d'aost de 1992 au 27 de setembre de 1993 entre Georgia e la region separatista d'Abcazia qu'èra sostenguda per Russia. Foguèt entraïnada per la volontat d'independéncia d'Abcazia e son refús per lo govèrn georgian. A l'interior de Georgia, aqueu conflicte se superpausèt ambé la Guèrra Civila Georgiana entre lei partisans de Zviad Gamsakhurdia e aquelei d'Eduard Shevardnadze. S'acabèt en 1993 per una victòria russoabcaza e la formacion d'un estat d'Abcazia de facto independent. Aquela guèrra foguèt caracterizada per divèrsei crimas de guèrra o còntra l'umanitat.
En 1998, un segond conflicte se debanèt ai frontieras entre Abcazia e una guerilha de partisans georgians dins lo districte de Gali. Puei, en 2008, Abcazia jonhèt la Segonda guèrra d'Ossetia dins lo camp rus per conquistar lei darrierei regions abcazas sota contraròtle georgian. Dempuei aquela victòria, lo govèrn d'Abcazia assaièt d'obtenir la reconóissença de son independéncia per la comunautat internacionala.
Los Teques
Los Teques es la ciutat capitala de l'estat veneçoelan de Miranda. Segon lo recensament de 2011, soa populacion compta de 251 466 abitants.
Lattre-Saint-Quentin
es una comuna francesa, situada dins lo departament del Pas de Calais e la region dels Nauts de França.
Boiar
Un boair èra un aristocrata dei regions ortodoxas non grègas d'Euròpa Orientala e Centrala. Per exetension, es tanben de còps utilizat per designar d'aristocratas similars dins de regions catolicas d'Euròpa Centrala.
Estanh de l'Òrt
L'Estanh de l'Òrt es un estanh del Lengadòc mediterranèu. Espandi situat dins lo departament d'Erau, entre Mauguiò au nòrd, Candilhargues e Lansargues au nòrd-est, Marsilhargues e Aigas Mòrtas a l'èst, Lo Motàs au sud-èst e au sud-oèst Carnon, es separat de la Mar Mediterranèa per un cordon de montilhas que son ponch mai estrech fa 600 mètres. Foguèt celebrat per un poèma sonat L'estanh de l'Òrt, per l'escrivan de Lansargues, Alexandre Langlada.
La revirada francesa del nom occitan s'es facha incorrèctament (étang de l'or en francés, çò es "estanh de l'aur") probablament pel fach que lo mot òrt s'es perdut tradicionalament dins mantes parlars del litoral lengadocian o benlèu per d'objectius de promocion toristica.
Administrativament existís una comunitat d'aglomeracion del País de l'Òrt qu'amassa las comunas del canton de Mauguiò
Angus
Angus (Aonghas en gaelic escocés) es un deus 32 council areas d'Escòcia.
Aubiac (omonimia)
Aubiac qu'ei lo nom de duas comunas occitanas:
Beja
Lo pòble Beja ès un pòble african, que parla una lenga coshitica, lo beja e que resida mai que mai dins tres païses: Egipte, Sodan, Eritrèa.
Demografia
En Egipte, los Bejas vivon mai que mai dins lo sud, entre Mar Roja e Nil. Son estimats a mens de 90 000 (0,1%) de la populacion. Gaireben totes parlan tanben un o mai d'un dels dialèctes seguents: arabi egipcian, arabi sa'idi o arabi sodanés.
Lo grop mai important demòra dins lo nòrd de Sodan. Estimat a 951 000 en 1982 per lo SIL, son probablament gaireben 2 000 000 en 2013 (o aperaquí 6% de la populacion).
En Eritrèa son 120 000 (2%). I son coneguts jol nom de Hedareb. Parlan sovent tanben tigre o arabi.
Al total, los Bejàs son mai de 2 200 000 en 2013.
Rocquancourt
Rocquancourt es una comuna normanda, situada dins lo departament de Calvadòs e la region de la Bassa Normandia.
Geografia
Rocquancourt Es una municipalitat situada a unitat|10|km al sud de Can. Es una municipalitat perit-urban #que se situa en lo costat de Bourguébus.
La municipalitat a traversat del nòrd al sud per la RN158 #que connècta Can a Falaise. Lo vilatge a traversat per la rota départemental D41.
Rocquancourt est une commune située à 10 km au sud de Caen. C'est une commune péri-urbaine qui se situe dans le canton de Bourguébus.
La commune est traversée du nord au sud par la RN158 qui relie Caen à Falaise. Le village est traversé par la route départemental D41.
La Bastida d'Èrç
La Bastida d'Èrç o La Bastida d'Erç (La Bastide-sur-l'Hers en francés) es una comuna lengadociana situada dins lo departament d'Arièja e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Desconstruccion
La desconstruction es un metòde, veire una escòla, de la filosofia contemporanèa. Aquela practica d'analisi textuala s'exerci sus fòça tipes d'escrichs (filosofia, literatura, jornals), per remarcar los desfasament e confusions de sens que van aparéisser amb una lectura centrada suls postulats sosentenduts e las omissions desveladas pel quita tèxte.
Aquel concèpte, participant a l'encòp de la filosofia e de la literatura, aguèt un grand resson als Estats Units d'America, qu'es assimilat a la filosofia postmodèrna, e mai globalament a l'apròcha divergenta de la filosofia continentala d'Euròpa. Se lo tèrme « desconstruccion » foguèt d'en primièr utilizat per Heidegger, es l'òbra de Derrida que ne sistematizèt l'usatge e teorizèt la practica.
La desconstruccion per Heidegger
En realitat, lo mot desconstruccion apareguèt en 1955 dins lo contèxte de la filosofia francesa dins traduccion du tèxte de Heidegger "Contribucions a la question de l'èsser" (Zur Seinsfrage). Gérard Granel causiguèt aquel tèrme per traduire lo mot alemand Abbau que voliá distinguir del mot "destruccion" (traduccion de Zerstörung).
La Bastida d'Èrç
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Desconstruccion
La desconstruccion per Heidegger
Per Heidegger, dins Èsser e temps (Sein und Zeit), la Destruktion pòrta sus aquel concèpte de temps; deu revelar per qualques estapas successivas l'experiença del que se torna decobrir per la metafisica, fasent obliar lo sens originari de l'èsse coma èsser temporal. Las tres estapas d'aquela desconstruccion se segisson a rebors de l'istòria: