cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Teoria dels quanta
La radiacion del còrs negre
A la fin del, la teoria classica èrat incapable d'explicar las caracteristicas expérimentalas de la radiacion del còrs negre: lo calcul de l'energia emisa tendiá teoricament cap a l'infinit, çòqu'èra evidentament en contradiccion amb l'experiéncia. Aqueste desacòrdi foguèt nomenada catastròfa ultravioleta, e constituís un dels, formula celèbra prononciada per Thomson - alias Lord Kelvin - lo 27 d'abril de 1900 pendent una conferéncia. Dins la seguida de son discors, Thomson predisiá una rapida explicacion dels resultats experimentals dins l'encastre de la teoria classica. L'istòria li donèt tòrt: unes meses solament après la conferéncia de Thomson, Planck prepausa una ipotèsi auçarda que provocarà un trebolum radical del païsatge de la fisica teorica.
La relacion de Planck-Einstein (1900-1905)
En desesper de causa, Planck faguèt l'ipotèsi que los escambis d'energia entre lo radiacion electromagnetica del còrs negre e la matèria constituent las parets del forn èran quantificadas, e a dire que l'energia es transmesa per paquets. Mai precisament, per una radiacion monocromatica de frequéncia \nu, lso escambis d'energia pòdon pas se debanar pas que per multiples entièrs d'una quantitat minimala, un quantum d'energia:
ont es un nombre entièr positiu, e h una novèla constanta universala, ara nomenada constanta de Planck o quantum d'accion. Aquesta costanta val:
La lei de Planck per la radiacion del còrs negre s'escriu:
\lambda essent la longor d'onda, T la temperatura en kelvin, h la constanta de Planck, e c la velocitat de la lutz dins lo void.
L'efièch fotoelectric (1905)
A la fin del, los fisicians remarcan que quand s'enlusís un metal amb una lutz, aquò pòt emetre d'electrons.
Lor energia cinetica depend de la frequéncia de la lutz incidenta, e lor nombre depend de l'intensitat luminosa, çò qu'es dificilament comprensible al sen del modèl ondulatòri de la lutz. Subretot, se la lutz incidenta a una frequéncia en dejós d'un cèrt lindal, pas res se passe, quitament se s'espere longtemps. Aqueste resultat es incomprensible classicament, que la teoria de Maxwell associa a las ondas electromagneticas una densitat d'energia proporcionala a l'intensitat luminosa, qu'es classicament possible d'acumular tant d'energia que se vòl dins lo metal en l'esclairant pro de temps e aquò quina que siá la frequéncia de la radiacion incidenta considearada. Deuriá pas i aver de lindal !
Inspirat per Planck, Einstein prepausa en 1905 una ipotèsi simpla explicant lo fenomèn: la radiacion electromagnetica es ela mèsma quantificada, cada « gran de lutz » - que serà nomenada foton ulteriorament - essent portaire d'un quantum d'energia E = h \nu. Los electrons absorbant los fotons prenon aquesta energia; s'es superiora a una energia de lindal fixe (que depend pas que de la natura del metal), los electrons pòdon sortir del metal. Los electrons emeses possedisson alara l'energia cinetica:
Aqueste article valguèt a Einstein lo títol de doctor en fisica teorica en 1905, e lo prèmi Nobel de fisica en 1921.
Sant Pàulhan
Sant Pàulhan (Saint-Paulien en francés) z-es una comuna velaiesa, situada dins lo departament del Naut Léger e la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament d'Auvèrnhe.
Teoria dels quanta
L'estabilitat dels atòms
Dos greus problèmas se pausavan a partir de la fin del al subjècte dels atòms, constituits d'un cèrt nombre d'electrons ponctuals encargats negativament, e d'un nuclèu gaireben ponctual, encargat positivament:
Sant Pàulhan
Comunas vesinas
400px|left|Distanças e posicion relativa
Teoria dels quanta
Lo modèl de Bohr (1913)
Lo modèl de Bohr de l'atòm didrogèn es un modèl qu'utiliza dos ingredients plan diferents:
La mescla exotica d'aquestes ingredients produch de resultats espectaculars: l'acòrdi amb l'experiéncia es en efièch excellent.
Las melhoracions de Sommerfeld (1916)
Sommerfeld perfeccionèt lo modèl de Bohr en doas estapas:
L'inclusion des efièchs relativistas ne faguèt pas que far encore melhora la comparason amb los resultats experimentals.
Las relacions de Broglie (1923)
Alara qu'èra clar que la lutz presentava una dualitat onda-particula, Louis de Broglie propausava de generalizar ardidament aquesta dualitat a totas las particulas conegudas.
Dans sa tèsi de 1923, de Broglie associa a cada particula materiala d'energia E une frequéncia \nu segon la relacion de Planck-Einstein ja mencionada, e, fach novèl, prepausa d'associar a l'impulsion p= m v d'una particula massissa non relativista una longor d'onda \lambda, segon la lei:
Aquò constitussiá un novèl pas revolucionari. Paul Langevin figuèt lèu legir la tèsi de de Broglie a Einstein, que declarèt: « [de Broglie] levèt un canton del grand vel. » Aqueste caractèr ondulatòri de l'électron recebrà una confirmacion experimentala dirècte amb l'experiéncia de difraccion dels electrons per un cristal realizat per Davisson e Germer en 1927.
Las relacions de de Broglie pòdon s'escriure tanben:
Batalha de Cold Harbor
thumb|right|Campanha de Richmond-Petersburg e començament dau sètge de la region per lei Nordistas.
Teoria dels quanta
Las relacions de Broglie (1923)
en tèrmes de la pulsacion : e del vector d'onda \vec{k}, que la nòrma val:.
Canton de Paulhac
Lo canton de Paulhac es una anciana division administrativa de Bordalés, en Medòc, situada dens l'arrondiment de L'Esparra, lo departament de Gironda e la region d'Aquitània, adara de Noèra Aquitània. Las 7 comunas son dempui 2015 dens lo canton dau Nòrd-Medòc, burèu centralizator a L'Esparra. La lenga autoctòna es l'occitan gascon medoquin.
Batalha de Cold Harbor
La batalha de Cold Harbor se debanèt dau 31 de mai au 12 de junh de 1864 durant la Guèrra de Secession (1861-1865). Opausèt una armada unionista de 108,000 òmes comandats per lo generau Ulysses S. Grant a l'armada confederada dau generau Robert E. Lee (58,000 òmes). S'acabèt per una victòria defensa sudista.
Canton de Paulhac
Istòria
Lo canton se creèt pendent la Revolucion.
Batalha de Cold Harbor
Aqueu combat es la seguida dei batalha de la Wilderness (5-7 de mai) e Spotsylvania (9-21 de mai) e de la volontat de Grant de contornejar lei posicions de Lee per l'èst. Pasmens, de retards dins la preparacion de l'ataca permetèron ai Sudistas de preparar una defensa complèxa basada sus un ret de trencadas fortificadas que prefigurava lei linhas construchas durant la Premiera Guèrra Mondiala. Après quauqueis escaramochas, l'ofensiva principala de Grant aguèt luòc lo 3 de junh e s'acabèt per una revirada saunosa. Durament tocats, lei soudats nordistas cavèron tanben de trencadas, çò qu'entraïnèt l'encalament de la batalha. Lo 12, Grant decidèt de se retirar per perseguir sa temptativa de contornejament.
Teoria dels quanta
L'efièch Compton (1923-1925)
Los electrons, particulas cargadas, interagisson amb la lutz, classicament descriche per un camp electromagnetic. Pasmens, la fisica classica permet pas d'explicar la variacion observada de la longor d'onda de la radiacion segon la direccion de difusion. L'interpretacion corrècta d'aqueste fach experimental serà donada per Compton e sos collaborators après las experiéncias realizadas entre 1925 e 1927.
Aqieste efièch, nomenat en son onor efièch Compton, es plan descrich en considerant lo tust foton-electron, coma un tust entre las doas particulas, lo foton essent portaire d'un quantum d'energia E = h \nu e d'un quantum d'impulsion. Los fotons son difusats seguent de direccions variablas, e presentan una variacion de longor d'onda que depend de la direccion de difusion.
Batalha de Cold Harbor
La batalha es considerada coma un important succès defensiu sudista car Lee perdiguèt solament 5,300 òmes còntra 12,700 per son adversari. Dins aquò, dins lei fachs, son succès empediguèt pas Grant de perseguir son movement vèrs lo sud, çò que menèt au sètge de Petersburg.
Batalha de Five Forks
La batalha de Five Forks se debanèt lo 1 d'abriu de 1865 durant la Guèrra de Secession (1861-1865). Opausèt una armada unionista de 22,000 òmes dirigits per lo generau Philip Sheridan ai fòrças confederadas de George Pickett (10,600 òmes). S'acabèt per una victòria decisiva dei Nordistas que ganhèron definitivament la guèrra dins lei jorns e setmanas seguentas.
La posicion de Five Forks èra una crosiera fòrça importanta situada au sud dau perimètre defensiu Richmond-Petersburg ont èran concentradas la màger part dei tropas alinhadas per lei dos camps sus lo teatre orientau de la guèrra. Lei Sudistas ne'n preparèron la defensa gràcias a un ret de trencadas. Pasmens, quand lei Nordistas ataquèron, lo comandament èra absent e leis unitats sudistas s'afondrèron rapidament.
Pickett perdiguèt aperaquí 3,000 òmes durant la batalha còntra 800 per son adversari. Dins aquò, la consequéncia pus importanta de la batalha foguèt la rompedura de l'ala drecha dau dispositiu sudista qu'èra encargat de la proteccion de Richmond e de Petersburg. Menaçat d'enceuclament, lo generau Robert E. Lee foguèt obligat d'abandonar una partida de sei tropas per assaiar de s'escapar amb lo rèsta vèrs l'oèst. Fòrça malaisada, aquela retirada s'acabèt per una revirada amb la capitulacion d'Appomatox. Minadas per la pèrda de son armada pus importanta, leis autrei fòrças de la Confederacion capitulèron dins lo corrent dei mes seguents.
Tanay (Còsta d'Aur)
Tanay  es una comuna francesa administrada per lo departament de Còsta d'Aur de la region de Borgonha.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Plaça de Mayo
200px|left|thumb|La plaça de Mayo vista desempuish l'ostau deu govern de la Ciutat Autonòma de Buenos Aires200px|right|thumb|Uns deus panèths/cobricap simbèus de las [[Mairs de la plaça de Mayo pintrats suu sòu de la plaça autorn de la Piramida de Mai]]200px|left|thumb|Lo [[17 d'octobre de 1947]]200px|right|thumb|La [[Recova de Buenos Aires|Recova]] La plaça de Mayo (en castelhan plaza de Mayo, çò qui vòu díser plaça de Mai) qu'ei un lòc important dens la ciutat de Buenos Aires on e trobam bastiments oficiaus com l'Ostau Arroset, la Catedrau Metropolitana de Buenos Aires, la Banca de la Nacion Argentina, l'ostau deu govern de la ciutat autonòma de Buenos Aires e lo Cabildo. Per'mor d'aquò qu'ei un lòc de protestacion o d'expression d'ideas politicas ; durant la dictatura militara de la fin de las annadas 1970 e de la debuta de las annadas 1980, las Mairs de la plaça de Mayo qu'i mièn un combat vadut famós en defiant lo poder en bèth amassà's entà'u demandar çò qu'eran vaduts los lors hilhs desapareishuts. Lo simbèu de las Mairs (los panèths que portavan en mòda de cobricap) qu'ei pintrat mantun còps suu sòu de la plaça en bèth entornejar la Piramida de Mai.
Dus autes moments importants dens l'iconografia istorica de la plaça de Mayo que hon lo 17 d'octobre de 1947 (quan lo obrèrs partisans de generau Perón e banhèn los lors pès dens las honts de la plaça) e tanben los discors abambats d'Evita despuish lo balcon principau de l'Ostau Arroset (immortalizats per la nava television argentina e interpretats au cinema per l'actritz e cantaira americana Madona).
La plaça de Mayo qu'ei lo lòc on ho fondada la ciutat de Buenos Aires ; que hò creada en 1894 en juntar duas plaças (de la Victoria e del Fuerte) après la destruccion de la Recova (arcèus coloniaus) qui las desseparava. Lo son nom que vien de la Revolucion deu 25 de mai de 1810 qui balhè l'independéncia de hèit au país : que deishava d'aubedir a las divèrsas autoritats coloniaus, mes, en cas que l'autoritat reiau e se las viressi entà tornar, en tot continuar d'arreconéisher l'autoritat teorica deu rei d'Espanha (alavetz ocupat a ensajar de tornar crubar lo son tròn). Los eveniments decisius de mai de 1810 que's debanèn dens lo cabildo e dens la hortalessa (qui ocupava exactament lo lòc de l'actuau Ostau Arroset), dus bastiments plaçats cap e cap suber dus costats de la plaça (e, en aqueth temps, desseparats per la Recova Vielha) Au cors deu sègle XX duas aviengudas en diagonau (justament aperadas Diagonal Norte e Diagonal Sud) que hon traucadas dens la ciutat de Buenos Aires, en tot partir de la plaça de Mayo (e un de la duas que hè càder quauques arcèus deu cabildo. Qu'ei tanben lo lòc on tres linhas deu Subte (lo mètro sosterranh de Buenos Aires) e s'amassan dab las estacions Plaza de Mayo (linha A), Catedral (linha D) e Bolívar (linha E).
Lanús
Geografia
vignette|upright=1.6|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
Lo nom que seré format deu mot gascon lana, vengut deu gallic landa, e deu sufixe pejoratiu (« lana magra ») -us, deu latin -ucium,. Mès aquò explica pas la prononciacion [la'nyts] coneishuda per Patrici Pojada, qui adòpta pr'aquò (pr'amor de l'etimologia supausada ?) la grafia Lanús. Que cau supausar (Dauzat cita pas d'atestacions istoricas) un sufixe -ut (latin -utus) o enqüèra milhor -uc (de -uccus, d'origina prelatina, sufixe plan espandit en Gasconha a data anciana ) hicat au plurau, benlèu com los gentilicis de l'oèst occitan, shens sufixe e con-honuts dab lo toponime : *Lanut o *Lanuc > los *lanuts /*lanucs (collectiu deus poblants de *Lanut /*Lanuc) [la'nyts] > *Lanuts/*Lanucs (nom navèth deu vilatge). Cf. Leujac/Leujats. Lo nom sus la mapa de Cassini qu'èra Lanux e i a donc pas agut càmbiament recent de finala. Com lo sufixe exacte es pas segur, la grafia deu Conselh Generau deu Gers, Lanutz per un probable *Lanucs, qu'es prudenta.
Economia
Viticultura : Costalats de Sent Mont (AOVDQS)
Zeca Pagodinho
Jessé Gomes da Silva Filho, mai conegut coma Zeca Pagodinho (Rio de Janeiro, 4 de febrièr de 1959) es un cantaire e compositor brasilian de samba. Lo cantaire popular Nei Lopes, digèt d'el: "es un dels personatges d'unanimitat nacionala, enauçat al nivèl de la fama pop per los ostals discografiques".
Biografia
Nascut a Irajà, quartièr del nòrd de Rio de Janeiro, comencèt de conéisser una cèrta capitada en 1983 amb Camarão que dorme a onda leva.
Demora amb sa molhèr Monica Silva e sos filhs Eduardo, Elisa, Louis e Maria Eduarda al quartièr de Tijuca, a Rio de Janeiro.
Joan Ganhaire
Joan Ganhaire (en francés Jean-Leopold Ganiayre) es un escrivan perigòrd de lenga occitana (escriu sas òbras en lemosin), nascut a Agen en Òut e Garona lo 21 de mai de 1941.
Après aver seguit sos estudis segondaris a Peireguers estudièt la medecina a Bordèu per s'installar coma mètge en Peirigòrd ont naissèt sa vocacion d'escrivan occitan. Obtenguèt lo Prèmi Jaufre Rudèl en 2001 amb son òbra Lo viatge aquitan.
Ganhaire foguèt conselhièr generau dau Canton de Brantòsme en Dordonha de 2004 a 2015.
Son darrièr libre, Vautres que m'avètz tuada, foguèt prefaciat per l'escrivan Micheu Chapduelh qu'i ensagèt d'explicar la realitat de la lenga emplegada e la lemosinitat dels escriches de l'autor aprèp de criticas, emesas per Sèrgi Viaule, a prepaus de la lenga de Ganhaire. L'acusèt de "s'embarrar dins un iperdialectalisme" demest d'autras causas, dins un article e compte-rendut que foguèt publicat en genièr de 2013 dins Jornalet.
Begijnendijk
Begijnendijk es una comuna de la província bèlga del Brabant Flamenc.
Bekkevoort
Bekkevoort es una comuna de la província bèlga del Brabant Flamenc.
Mamirolle
Mamirolle es una comuna francesa, situada dins lo departament de Dobs e la region de la Franca Comtat.
Satyagraha
Lo Satyagraha (del Sanscrit सत्याग्रह) o « estrencha de la vertat » (satya = vertat, āgraha = agafar) es lo principi de non-violéncia mejans la desobesissença civila que Mohandas Karamchand Gandhi instaurèt.
Gandhi notava:
Ligams extèrnes
http://www.gandhi.ift.fr Lo Satyagraha exerçat per Gandhi
Batalha de North Anna
thumb|right|Campanha de Richmond-Petersburg e començament dau sètge de la region per lei Nordistas.
La batalha de North Anna se debanèt dau 23 au 26 de mai de 1864 durant la Guèrra de Secession. Es un ensemble de combats menors entre l'armada unionista d'Ulysses S. Grant e lei tropas confederadas de Robert E. Lee. S'acabèt per un resultat nul.
Manual II Paleòleg
thumb|right|[[Fotografia d'una pèça de monedau batuda durant lo rèine de Manuel II Paleòleg.]]
Manual II Paleòleg (27 de junh de 1350, Constantinòble - 21 de julhet de 1425, Constantinòble) foguèt emperaire de l'Empèri Bizantin dau 16 de febrier de 1391 au 21 de julhet de 1425. Succediguèt a Andronic IV Paleòleg (1376-1379) e foguèt remplaçat per Joan VIII Paleòleg (1425-1448). Marcat per un contèxte fòrça malaisat, son rèine veguèt un renfòrçament de l'Empèri Bizantin, reduch a quauquei pòchis. Pasmens, Manual II mau capitèt d'aprofichar lei dificultats otomanas consecutivas a la batalha d'Ankara (1402) per redreiçar mai l'Empèri.
Accession au poder
Dins aqueu contèxte trebolat, Manual II se destrièt per son agressivitat militara, sei capacitats administrativas e sa fidelitat a son paire. En particular, aprofichèt lo declin sèrbe per reconquistar Serres e per organizar la defensa dau territòri de Tessalonica còntra lei Turcs. Per aquò, demeniguèt lei privilègis dei monastèris per finançar sa politica. Pasmens, sa volontat de resisténcia èra pas partejada per son paire que reconoguèt la senhoriá otomana en 1374.
Après aquela revirada, Manual gardèt lo contraròtle de quauqueis illas dau nòrd de la Mar Egèa. En 1390, aquò li permetèt de reünir una armada per rebutar una temptativa de còp d'Estat organizada per Joan VII Paleòleg, fiu d'Andronic. Pasmens, a la demanda dau sultan Bayezid I, Manual deguèt laissar Joan se retirar. Puei, foguèt obligat de venir a la cort turca d'Andrinòple e participar a la presa de Filadèlfia.
De son aveniment a la batalha d'Ankara
A la mòrt de Joan V, Manual quitèt lo territòri turc per prendre lo poder a Constantinòble avans Joan. Capitèt de trobar un acòrdi amb Bayezid I que lo reconoguèt emperaire en cambi d'una aumentacion dau tribut per lei Bizantins. Dins aquò, en 1394, refusèt d'obeïr a una convocacion dau sultan. Aquò li permetèt de restaurar son independéncia mai deguèt faciar un sètge de Constantinòble.
Una activitat diplomatica intensa li permetèt d'obtenir l'ajuda de volontaris e l'organizacion d'una Crosada qu'ataquèt lei possessions otomans en Euròpa. Pasmens, après quauquei victòrias inicialas, lei Crosats foguèron batuts a la batalha de Nicòpolis (1396). De son caire, leis Otomans mau capitèron d'avançar en direccion de Constantinòble qu'èra ben protegida per sei muralhas. Laissant lo poder a son nebòt Joan VII, Manual assaièt de trobar de renfòrç en Euròpa. Aquò foguèt insufisent mai l'arribada d'un còrs francés de 1,200 òmes permetèt pasmens de secutar lei posicions turcas a l'entorn de la capitala.
La ciutat foguèt sauvada per l'arribada de l'armada de Tamburlan en Anatolia. Anientèt lei fòrças otomanas a la batalha d'Ankara en 1402 e capturèt Bayezid I que moriguèt un an pus tard. Aquò entraïnèt la fin dau sètge e la fragmentacion dau Sultanat Otoman que conoguèt una tiera de guèrras civilas de 1403 a 1413 e demorèt fragil fins ais ans 1420.
De la batalha d'Ankara au rèine de Mehmet I
Après la batalha d'Ankara, Manual II assaièt d'aprofichar lei dificultats turcas per redreiçar la situacion de l'Empèri Bizantin. Foguèt ajudat per lei decès sensa eiretier de son nebòt Joan VII e de son fraire Teodòr Ièr Paleòleg. Aquò li permetèt de tornar unificar sota son autoritat totei lei territòris bizantins. Pasmens, sei mejans demoravan limitats. En 1403, Manual acceptèt ansin un tractat negociat per Joan VII que permetiá ai Bizantins de recuperar Tessalonica, lo mont Athos, divèrseis illas de la Mar Egèa e la zòna litorala entre Constantinòble e lei bocas de Danubi. En mai d'aquò, l'independéncia bizantina èra reconeguda. Pasmens, aquel acòrdi prevesiá pas la restitucion dei posicions turcas lòng deis Estrechs.
De la mòrt de Mehmet I a la mòrt de Manual II
Manual II demorèt en patz amb Mehmet I fins a la mòrt dau sultan en 1421. Durant aqueu periòde, laissèt pauc a pauc lo poder a son fiu Joan VIII Paleòleg. En 1422, aqueu darrier assaièt de suscitar una guèrra de succession entre leis eiretiers Mehmet. En despiech de son ostilitat au projècte, Manual II laissèt son fiu menar la politica de l'Empèri.
Lo projècte de Joan VIII mau capitèt rapidament car lo sultan Murad II foguèt venceire de son premier adversari tre 1422. Per se venjar, assetjèt Constantinòble e Tessalonica. Malaut, Manual II poguèt pas dirigir la defensa de la capitala e laissèt la direccion militara a sei fius. La situacion evolucionèt d'un biais favorable a Constantinòble onte lo sètge foguèt abandonat en julhet de 1422. En revènge, lei Bizantins poguèron pas defendre Tessalonica e foguèron obligats de cedir la vila ai Venecians. En parallèl, una armada turca pilhèt lei possessions bizantinas dins lo sud de Grècia.
La patz foguèt restablida en 1425. Lei Bizantins gardèron unicament Constantinòble, Tessalonica, quauquei vilas vesinas e sei territòris de Peloponés. Dins lei fachs, lei combats contunièron a l'entorn de Tessalonica fins a la presa de la ciutat en 1430. De son caire, Manual II abdiquèt en junh de 1425 per venir monge. Moriguèt quauquei setmanas pus tard, lo 22 de julhet.
Consequéncias de son rèine
thumb|right|Expansion otomana de [[1307 a 1490.]]
Lo rèine de Manual II Paleòleg es considerat d'un biais contrastat per leis istorians. Sa politica prudenta permetèt inicialament la subrevida de l'Empèri Bizantin durant una ò doas generacions suplementàrias. Pasmens, mau capitèt d'esplechar lei dificultats otomanas consecutivas a la batalha d'Ankara. Òr, aquela revirada menèt a la politica riscada adoptada per son fiu Joan VIII Paleòleg e precipitèt finalament lo declin finau de la poissança bizantina.
Bever (Belgica)
Bever (Belgica) es una comuna de la província bèlga del Brabant Flamenc.
Qualitat
La qualitat es la capacitat d'un sistèma ò d'un individú de respòndre a una exigéncia donada. Dempuei la Revolucion Industriala, es venguda una disciplina tecnica que s'interessa a l'aptitud d'una companhiá de contentar un ensemble de demandas. Existís una seria de nòrmas internacionalas, dicha ISO 9000, que definís la teoria d'aplicacions d'aqueu concèpte.
Ternay (Vinhana)
Ternay es una comuna peitavina, situada dins lo departament de Viena e la region de Novela Aquitània, ancianament de Peitau-Charantas.
Toponimia
Las atestacions ancianas son, per lhuec:
Nòtas
<references group="N"/>
Matriarcat
Lo matriarcat es un tèrme antropologic que definis la manièra d'organizacion sociala que las femnas e especialament las maires de la comunautat tenden a predominar dins de posicions de poder.
Lo tèrme de ginecocracia s'utiliza per se referir especificament al govèrn de las femnas.
Lo matriarcat diferís del matrilinhalisme, que los filhs s'i identifican culturalament amb lor maire e non pas amb lor paire, e que las alianças familialas e tribalas s'i forman dempuèi los linhatges de sang de las femnas. Per exemple, dins la tradicion de la Halaḥà, una persona que nais d'una maire jusieva es considerada automaticament coma jusieva; lo judaïsme, doncas, se transmet de la maire cap a l'enfant.
Lo matriarcat diferís tanben del matrilocalisme, un tèrme que los antropològs utilizan sovent per descriure las societats que l'autoritat de las maires i es la principala dins las relacions domesticas e que los marits s'unisson a la familha de lors femnas al luòc qu'aquelas s'uniscan a la tribú o la familha del marit.
Lo matriarcat es una combinason d'aquestes factors e pòt inclure lo matrilinhalisme e lo matrilocalisme.
Republica Riugrandenca
La Republica Riugrandenca, tanben coneguda coma Republica de Piratini, foguèt un Estat pas reconegut format dins l'extrèm sud de Brasil, dins un territòri equivalent a l'estat actual del Rio Grande do Sul. Lo pèriode a constituit la mai lònga revòlta brasilièra de l'istòria. Foguèt proclamada en 11 de setembre de 1836, pel general Antònio de Sousa Neto, coma consequéncia de la victòria obtengut per fòrças oligarquicas riograndences en la Batalha del Seival (1836), pendent la Revolucion Farropilha. Mas, l'objectiu principal jamai foguèt proclamar un estat-nacion pròpi separat de l'estat brasilièr, mas mostrar a l'Empèri de Brasil que las oligarquias riograndences èran pas ni un pauc satisfachas amb las taxas elevadas.
Los principals menaires èran estancièrs, qu'èran malcontents de las taxas elevadas sota lo prètz del charque e lo cuèr, donc los prètz estrangièrs èran mai arspas que los nacionals.
Buethwiller
Bütweiler en alemannisch ( Buethwiller en francés) qu'ei ua comuna francesa deu departament deu Haut Ren e de la region del Grand Èst.
Article 37-1 de la Constitucion de la Cinquena Republica francesa
L'article 37-1 de la Constitucion de la Cinquena Republica francesa dispausa que.
Pampelonne (omonimia)
Pampelonne es la traduccion francesa de Pampalona:
Lana de Varetons
Lana de Varetons (Landa en basco, Lanne-en-Barétous en francés) qu'ei ua comuna bearnesa dera vath de Varetons, en eth departament deths Pirenèus Atlantics dera region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
Era prononciacion qu'ei ['lanɔ]. Eras fòrmas ancianas que son Lane en 1385, Lana en 1444, Lanne en 1673, Lanne (mapa de Cassini, ara fin deth sègle XVIIIau).
Dauzat qu'explica Lana per eth mot francés (sic) lande, vienut deth gau, « vaste espaci non cultivat ».
Fours (Blaiés)
Fours qu'ei ua comuna deu departament de Gironda de la region d'Aquitània.
Boortmeerbeek
Boortmeerbeek es una comuna de la província bèlga del Brabant Flamenc.
Boutersem
Boutersem es una comuna de la província bèlga del Brabant Flamenc.
Diest
Diest es una comuna de la província bèlga del Brabant Flamenc.
Article 30 de la Constitucion de la Cinquena Republica francesa
L'article 30 de la Constitucion de la Cinquena Republica francesa dispausa que.
Somloire
Geografia
Aquel vilatge angevin se situa dins la region de las Mauges.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Hottot-les-Bagues
Hottot-les-Bagues en normand ( Hottot-les-Bagues en francés) es una comuna normanda, situada dins lo departament de Calvadòs e la region de la Bassa Normandia.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Lido (omonimia)
Lido pòt designar:
Orbigny-au-Mont
Orbigny-au-Mont es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Nauta Marna e la region de Champanha-Ardena.
Istòria
Lo chœur de la glèisa del vilatge data del. A inscrich als Monuments Istorics dempuèi 1925.
Le chœur de l'église du village date du. Il est inscrit aux Monuments Historiques depuis 1925.
La Pampalona (Provença)
vinheta|425x425px|Vista de la platja de Pampalona. La Pampalona es un lòc de la comuna occitana de Ramatuela, en Provença, mai que mai coneissut per sa platja.
Saint-Euphraise-et-Clairizet
Saint-Euphraise-et-Clairizet es una comuna francesa, situada dins lo departament de Marna e la region del Grand Èst.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Dilbeek
Dilbeek es una comuna de la província bèlga del Brabant Flamenc.
Drogenbos
Drogenbos es una comuna de la província bèlga del Brabant Flamenc.
Montoldre
Montoldre es una comuna francofòna de Borbonés, situada dins lo departament d'Alèir e la region d'Auvèrnhe.
Comunas vesinas
400px|left|Distanças e posicion relativa
Bedfordshire
Bedfordshire, de còps que i a abreujat Beds, es un comtat d'Anglatèrra. Es a l'encòp un comtat ceremonial e un comtat tradicional (istoric). Deu son nom a sa capitala, la vila de Bedford. Es situat dins lo sud-èst del país e confronta los comtas de Cambridgeshire, Northamptonshire, Buckinghamshire (amb la vila de Milton Keynes), e Hertfordshire. Es lo quatorzen comtat pus densament poblat d'Anglatèrra, amb mai de la mitat de la populacion del comtat vivent dins las dos pus grandas aglomeracions: Luton (258 018 abitants), e lo capluòc del comtat, Bedford (106 940 abitants). Lo punt d'altitud pus enauçat es de 243 mètres a Dunstable Downs dins los Chilterns.
Castanhós e Solens
Castanhós-Solens o miélher Castanhós e Solens  (Castaignos-Souslens en francés) qu'ei ua comuna gascona de Shalòssa, situada dens lo departament de las Lanas e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Geografia
vignette|upright=1.6|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
La prononciacion qu'ei [kasta'ɲus su'lens]. Las fòrmas ancianas que son : milicia de Sossleys in parrochia de Castanhous en 1276, Castaynhes en 1299, Castagnons, Castenhos en 1445, Castagnos (mapas de 1638, 1714, 1733).
Dauzat qu'explica Castanhós per « l'ancian provençau » castanh e lo sufixe -osum, meilèu que per un nom latin d'òmi Castanius o Castonius dab lo sufixe aquitanic -ossum, segon l'opinion de Rohlfs.
Negre, citat per Bénédicte Boyrie-Fénié, qu'explica qu'explica Castanhós per lo latin castanea, « castanha » e lo sufixe preceltic aquitan -oss. Astor, tanben citat per Bénédicte Boyrie-Fénié, que pensa a un derivat collectiu romanic de castanh e lo sufixe -ós; Castanhós que seré un lòc on las castanhas abondan.
Per Bénédicte Boyrie-Fénié, Castanhós que vien deu resultat deu latin castaneu e deu sufixe diminutiu latin -olu [> òu] (segon la fòrma de 1276). Per Soslens, la grafia de 1276 que demòra inexplicada e lo nom escur.
Canton de Sent Laurenç de Medòc
Lo canton de Sent Laurenç de Medòc es una anciana division administrativa de Medòc, en Bordalés e en Guiana, situada dens l'arrondiment de L'Esparra, lo departament de Gironda e la region d'Aquitània, adara de Noèra Aquitània. Las 3 comunas son dempui 2015 dens lo canton dau Sud-Medòc, burèu centralizator a La Canau. La lenga autoctòna es l'occitan gascon medoquin.
Istòria
Lo canton se creèt pendent la Revolucion.
Champrond
Champrond es una comuna francesa, situada dins lo departament de Sarta e la region dels Païses de Léger.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Nòtas
<references group=N/>
Buhl (Haut Ren)
Bühl  en alemannisch (Buhl en francés) qu'ei ua comuna francesa deu departament deu Haut Ren e de la region d'Alsàcia.
Article 31 de la Constitucion de la Cinquena Republica francesa
L'article 31 de la Constitucion de la Cinquena Republica francesa dispausa que : .
Mìlhüsa
Mil.husa es un toponim alsacian:
Saint-Bresson
Saint-Bresson es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Nauta Sòna e la region de la Franca Comtat.
Geografia
Pichona bourgade de Anautita-Saône situada al pè dels Vòges. En una vallée verdoyante, adaigada pel Raddon, cernée pels prémices d'una montanha plantada de conifères e de feuillus.
La siá altitud vària de 379 m als Cònsols de Avaux a 710 m al Bambois, près dels Peugueux (Comuna de La Longine), a lo-dessus d'un chalet forestal.
Sant-Bresson es un vilatge niché al pè del Scenari dels Mil étangs.
Indigne lo ruisseau del Raddon, afluent del Breuchin, #que pren la siá font sul territòri communal a la Fingeixi Luret, près de la Lapoire, lo ruisseau de la Rôge, afluent de la Llanterna, long de 21 km, pren egalament la siá font a Sant-Bresson, pas-luènh del Houssot.
Petite bourgade de Haute-Saône située au pied des Vosges. Dans une vallée verdoyante, arrosée par le Raddon, cernée par les prémices d'une montagne plantées de conifères et de feuillus.
Son altitude varie de 379 m aux Maires d'Avaux à 710 m au Bambois, près des Peugueux (Commune de La Longine), au-dessus d'un chalet forestier.
Outre le ruisseau du Raddon, affluent du Breuchin, qui prend sa source sur le territoire communal à la Feigne Luret, près de la Lapoire, le ruisseau de la Rôge, affluent de la Lanterne, long de 21 km, prend également sa source à Saint-Bresson, non-loin du Houssot.
Idroxid de sòdi
L'idroxid de sòdi, tanben nomentat soda caustica, es un còrs quimic compauat mineral de formula quimica NaOH, qu'es a temperatura ambianta un solide ionic. Fusible vèrs, se presenta mai sovent jos forma de pastilhas, de palhetas o de bilhas blancas o d'aspècte translucid, corrosivas e fòrça igroscopics. Es fòrça soluble dins l'aiga e leugèrament soluble dins l'etanòl. Sa dòsi jornalièra admissibla es pas especificada dempuèi 1965. Lo còdi del trabalh de França permet pas e de minors de fabricar o de manipular aquel produch quimic.
Saint-Bresson
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Idroxid de sòdi
La solucion d'odroxid de sòdi, sovent nomenada soda, es una solucion aquosa transparenta. Concentrada es fòrça corrosiva e sovent nomenada lessiu de soda.
Aquel produch, matèria importanta de l'industria quimica, capitala pel contraròtle d'un mitan alcalin o la regulacion d'aciditat dins un procediment, es tanben corrent dins lo comèrci, jos forma de palheta o de solucion; es vendut per exemple coma desbocador de canalizacions, produch de netejatage o agent de neutralizacion (d'acids).
Saint-Bresson
Istòria
De las reünions (summus en latin) s'immergís en la brêche (bresson en celte) ; vet aicí la vallée de Summus Bresson #que per déformation linguistique vendrà alavetz SimBresson. Los abitants en cercant un sant patron per lo sieu vilatge #adoptar alavetz Sant Brice e #cristianar lo sieu pòble Sant-Bresson.
Idroxid de sòdi
Proprietat fisicoquimica
Las proprietats quimicas de l'idroxid de sòdi son subretot ligadas a l'ion idroxid HO- qu'es una basa fòrta. Mai, l'idroxid de sòdi reagís amb lo dioxid de carbòni (CO2) de l'aire e se carbonata.
Saint-Bresson
Istòria
Sant-Bresson, citada dempuèi 1240, fasiá alavetz partida de la tèrra abbatiale de Luxeuil. S'i es espetat lo plomb argentifère de la a  ; de contunh a, un granit de qualitat excepcionala.
Idroxid de sòdi
Solubilitat
esquèrra|vinheta|200x200px|Corba de solubilitat de l'idroxid de sòdi dins l'aiga. La solubilitat de la soda caustica dins l'aiga aumenta amb la temperatura, a pression constanta o ambianta. Atenh 1 090 g/l a (solucion a 50 %) e aténh 3 137 g/l a.
Saint-Bresson
Istòria
Des sommets (summus en latin) on plonge dans la brêche (bresson en celte) ; voilà la vallée de Summus Bresson qui par déformation linguistique deviendra alors SimBresson. Les habitants cherchant un saint patron pour leur village adoptèrent alors Saint Brice et baptisèrent leur village Saint-Bresson.
Boicòt
thumb|Activistas cridant al boicòt a [[Kentucky Fried Chicken, en 2007, pel mal tractament dels animals.]] Lo boicòt es lo refús de comerçar amb un individu o una entrepresa, o amb un sector social, polític o economic, per l'isolar o que cèsse l'activitat, o amb l'intencion d'o desacreditar, constrénher o castigar.
Idroxid de sòdi
Proprietats fisicas a
Evolucion de la massa volumica de la solucion aquosa en foncion de la concentracion :
Saint-Bresson
Istòria
Saint-Bresson, citée dès 1240, faisait alors partie de la terre abbatiale de Luxeuil. On y a exploité le plomb argentifère du au  ; puis au, un granit de qualité exceptionnelle.
Boicòt
Origina del mòt
Boicòt es un eponim e un anglicisme, que ven del nom del capitan Charles Cunningham Boycott, administrador, a la mitat del sègle XIX, de las tèrras d'un proprietari absent, lo comte d'Erne (Comtat de Mayo, Irlanda).
Idroxid de sòdi
Tecnicas de fabricacion
vinheta vinheta
Boicòt
Origina del mòt
Dins l'encaste de la "Guèrra Agrária" (ans 1870-1890) per capitar una redistribucion de las tèrras e melhorar la situacion dels borièrs en renda, l' Irish Land League prepausèt una baissa de las rendas que l'administrador rebutèt, expulsant en seguida los membres de la Liga de las tèrras. Lo seu president, Charles Parnell, suggeriguèt una alternativa non-violenta per obligar lo capitan a cedir: suspendre tot tipe de rapòrt amb el. Los jornalièrs refusèron de culhir o trabalhar per el, los comerces a vendre de noiritura (que deguèt importar) e lo postièr local li portèt pas mai lo corrièr. Per culhir deguèt far venir de trabalhadors del nòrd d'Irlanda amb milierat de policièrs e de soldats d'escòrta, per que corren pas de dangièr fisic; Boycott, totjorn mai isolat, realizèt en novembre que los esforces èran vans, perque lo còst de la culhida èra de 10.000 liuras, plan mai que la seuna valor. Aquel meteis mes, The Times utilizèt pel primièr còp per descriure la nòva fòrma d'accion lo tèrme «boycott», inventat pel Fr. John O'Malley de Mayo, que trobèt mai aisit a prononciar pels protagonistas. (Michael Davitt, The Fall of Feudalism in Ireland).
Idroxid de sòdi
Istorica
Dins l'Antiquitat, s'utilisava la soda que siá d'origina minerala o vegetala. La soda, prototipe de l'alcalí mineral, designa alara un carbonat de sòdi mai o mens pur, que veniá dins lo primièr cas de depaus paludencs a basa de natron, eventualament purificats e secats, e dins le segond, de sals de lixiviacion de las cendres obtengudas per la combustion de plantas alofytas coma la salicorna o las Sodas. La soda caustica èra enseguida obtenguda par caustificacion.
Boicòt
Origina del mòt
L'1 de decembre de 1880 lo capitan Boycott fugiguèt amb la seuna familha al Suffolk, Anglatèrra, ont moriguèt en 1897.
Idroxid de sòdi
Istorica
Entre 1771 e 1791, lo quimista Nicolas Leblanc inventa un procediment permetent d'obténer de carbonat de sòdi a partir d'aiga de mar, procediment costose en combustible que serà remplaçat pel procediment Solvay mai economic entre 1861 e 1864 (realizat per l'entreprenaire e quimista belga Ernest Solvay). Aqueles processes, subretot lo segond, permeton de mermar los costs de retornt de la soda e fan desaparéisser las ancianas tecnicas ancestralas.
Boicòt
Istòria
Alara que lo tèrme èra encara pas inventat, la practica aviá de precedents almens en 1830, quand la National Negre Convention incitèt a boicotar de productes fabricats pels esclaus.
Idroxid de sòdi
Istorica
A la fin del sègle XIX l'aveniment de l'electricitat permet la produccion dirècte de soda per electrolisi d'una solucion aquosa de clorur de sòdi, que los dos compartiments d'electròde son separats per una membrana evitant la migration dels gas dissolguts.
Boicòt
Istòria
En 1915 en l'Índia, Mohandas Karamchand Gandhi cridèt al boicòt contra totes los productes britanics e revitalizèt atal las indústrias localas, dins la primièra de les seunas accions non-violentas que permetèron, en 1947, de ganhar l'independéncia de l'Índia, el meteis teissiá amb filaira e talhièr domestic.
Idroxid de sòdi
Istorica
Alara i a las doas mièjareaccions seguentas: siá reaccion globala caracteristica de l'electrolisi de l'aiga salada : 2 NaCl aquós + 2H2O → 2 NaOH aquós+ Cl2 gas + H2 gas
Boicòt
Istòria
L'1 de decembre de 1955, a Montgomery (Alabama, Estats Units d'America), Rosa Parks, una cordurièra nègra, refusèt de cedir lo seu sèti a un blanc dins un autobús. Lo conductor apellèt la polícia e l'arrestèron. Los lidèrs del Moviment afroamerican pels drechs civils organizèron un boicòt de la companiá d'autobuses metent en proscèna lo pastor Martin Luther King. Lo boicòt aguèt un succès retronant tant per la companiá que pels comerçants del centre que patiguèron de grandas pèrdas, e en responsa, lo 30 de genièr de 1956 bobardèron los ostals de Martin Luther King e d'autres dirigents coma Jo Ann Robinson. Los lidèrs negres portèron la question als tribunals, mas alara demandèron en mai d'una disminucion de la segregacion, como o fasián pendent las negociacions amb la companiá, mas l'abolicion. Lo 13 de novembre de 1956, la Cort Suprèma dels Estats Units d'America declarèron inconstitucional la segregacion dins los autobuses, e lo boicòt s'acabèt, amb una victòria manifèsta, lo 21 de decembre, quand lo mandat de la Cort Suprèma foguèt comunicat a Montgomery.
Idroxid de sòdi
Electrolisi d'aiga-sal
La soda s'obten per electrolisi du clorur de sòdi NaCl.
La soda s'obten pel moment majoritariament per una electrolisi amb catòda de mercuri (anòda : titani; catòda: mercuri). Aquela operacion produch al meteis temps de clòr, de la soda en solucion e de l'idrogèn. Mas lo mercuri es un metal pesuc nociu per bioacumulacion e de basa febla dòsi, encora mai quand es transformat en mono- o dimetilmercuri per las bacterias. Es volatil e non degradable, e passa aisidament la barrièra dels palmons, çò que ne fa un dels polluents màger de l'environament, en aument dins totas las mars. Es una de las rasons que las societats europèas implicadas s'engatgèron a far desaparéisser aquel procediment vèrs 2020, procediment en cors de remplaçament per d'electrolisis de membranas.
Existís un autre procediment: electrolisi de diafragme, que comportava d'amiant, remplaçat en França per un material composit dempuèi la fin dels ans 1990.
A partir de carbonat de sòdi
Aquela tecnica èra aquela utilizada autrescòps en Egipte o en Turquia. Es encara utilizada en America del Nòrd ont i a de jaces naturals de carbonat de sòdi. Es un apond de calç a carbonat de sòdi. Se dich caustificacion o causticacion. La reaccion s'escrich : Na2CO3 solide + Ca(OH)2 aquós → CaCO3 + 2 NaOH solide après evaporacion de l'aiga du lach de calç
Boicòt
Istòria
De boicòts son celèbres a causa de lor durada. Lo boicòt mai long durèt dotze ans contra Ford Motors iniciat pel Comitat Nacional Irlandés. S'acabèt en 1998, quand l'entrepresa acceptèt de metre en practica los principis McBride, que las entrepresas nordamericanas financaren pas la discriminacion contra los catolics de l'Irlanda del Nòrd.
Idroxid de sòdi
Utilizacions industrialas importantas
L'idroxid de sòdi es utilizat en granda quantitat per fòrça industrias. La mitat de la produccion demora dins l'industria quimica, ont participa a la realizacion de mai de 400 produichs de basa, per de processes de quimia minerala o de sintèsi organica. L'autre emplec, subretot coma basa, la fa indispensabla, per òrdre descreissent dels besonhs, a la fabriccion de las pastas de papièr, a l'industria dels sabons e dels detergents e produchs de netejatge, al tractament de las aigas e al lavatge dels gases, subretot dins l'industria petrolièra, dins l'industria de l'alumini (ataca o tractament de la baucita del procediment Bayer), dins l'industria textila amb lo tractament de las fibras naturalas (cellulòsa), l'obtencion de fibras regeneradas, de la raiona o seda sintetica, dins l'industria d'unas fibras textilas artificialas e dels plastics, dins l'industria dels colorants...
Boicòt
Tipes de boicòt
Se pòt triar los boicòts en diferents tipes:
Idroxid de sòdi
Utilizacions industrialas importantas
Los desbocadors quimics son sovent a basa d'idroxid de sòdi. La soda es utilizada dins de produchs desfrisants pels cabèls, mas a tendéncia a èsser abandonada dins los cosmetics modèrnes.
En agroalimentari servís a netejar las installacions (circuits, botelha), modificar l'amidon, tria quimica, eca. Es tanben un additiu alimentari (E524 ), servís coma regulator de l’aciditat e es utilizat dins una larga gama de produchs.
La reaccion de l'idroxid de sòdi amb l'aiga e l'alumini produch una emanacion d'idrogèn que pòt far foncionar un motor a explosion sens emission de.
Emplec al laboratòri
L'idroxid de sòdi es la basa mai comunament utilizada en laboratòri. Es utilzada a fòrça dosatges, e tanben a la precipitacion d'idroxids. Interven dins las reaccions d'idrolisi.
La soda es tanben utilizada coma un reactiu per de tèsts de quimia. En efièch, en preséncia d'unes cations metallics, la soda forma un precipitat d'una certa color.
Efièch sus la santat
vinheta|Cremadura quimica après exposicion a una solucion d'idroxid de sòdi. Son greus, aquel produch essent fòrça corrosiu, es dangierós a partir 0,5 % de concentracion. De notar que lo caractèr visquós de la solucion concentrada a 50 % agrava los contactes accidentals. La dissolucion de NaOH dins l'aiga essent fòrça exotermic, la preparacion o dilucion presenta de riscs de regiscles per bolh: cal donc vojar lo produch dins l'aiga e pas jamai lo contrari. Se voja lentament, agitant amb precaucion per omogeneïzar la temperatura de l'aisina que pòt èsser nauta e produire de vapors.
La soda reagís tanben fòrça violentament amb los acids e unes metals. La soda caustica es irritanta e corrosiva per la pèl, los uèlhs, las vias respiratòrias digestivas. Deu èsser manipulada amb de gants, de lunetas de proteccion e una proteccion integrala de la cara e de las vias respiratòrias se preséncia de posca o d'aerosol. En cas de contacte fòrça important, la soda pòt interferir amb las transmissions nerviosas, mrmant la dolor de la cremadura e retardant la presa de mesuras.
En cas de contacte amb la pèl, cal refrescar mai rapidament possible amb d'aiga (o de difoterina), levar los vestits impregnats evitant de propagar lo contacte de la basa amb la pèl, e consultar un metge.
En cas d'ingestion accidentela, cal pas far vomir a causa del risc de dobla quemadura (anar e retorn). Cal nomenar los secors o un centre antipoison mai aviat que se pòt.
Efièch sus l'environament
La soda caustica aumenta lo pH dels cors d’aiga, representant tanben una menaça per la fauna e la flora aquaticas.
La soda caustica s'infiltra dins la tèrra pòt nòsera  l'agricultura coma a l'environament dels vegetals, dels minrals e dels animals pròches o al luènh (riu, flivi, jaça freatica).
Karl von Clausewitz
thumb|right|Retrach de Karl von Clausewitz.
Karl von Clausewitz (1 junh de 1780, Burg - 16 de novembre de 1831, Breslau) es un generau e un teorician militar prussian de la premiera partida dau sègle XIX. Es l'autor de De la Guèrra, paregut en 1832, qu'es considerat ocma un classic de la pensada militara occidentala.
Cassís
Cassís (Cassis en francés) es una comuna provençala situada dins lo departament dei Bocas de Ròse e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur.
Karl von Clausewitz
Fiu d'un oficier prussian, es capitani a 26 ans e participèt a la campanha d'Ièna onte son còrs capitulèt a Prenzlau. Liberat, venguèt partisan de la represa dau combat per Prússia còntra Napoleon. Pasmens, foguèt pas seguit e anèt donc s'engatjar dins l'armada russa onte venguèt coronèu de la legion alemanda. Foguèt tornat integrar dins l'armada prussiana en 1814 e participèt ai combats en Belgica en 1815. Après lei guèrras napoleonenca, foguèt nomat a la direccion de l'Escòla de guèrra generala de Berlin. Aqueu pòste li laissèt de temps liure per menar sei reflexions teoricas. Puei, en 1830, venguèt inspector de l'artilhariá avans d'èsser nomat cap d'un còrs d'armada prussian en 1831. Cargat de susvelhar l'insureccion de Polonha, moriguèt durant una epidemia de colerà.
Cassís
La devisa de la vila atribuïda a Frederic Mistral es Cu a vist París, e non Cassís, a ren vist!''.