cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Sodan
Musica e dança
La diversitat etnica e culturala de Sodan favoriza l'existéncia d'estiles fòrça variats de musica tant dins lei domenis tradicionaus que dins leis aspècts pus modèrnes. Entre lei musicas tradicionalas pus importantas, se pòu citar : Regardant lei fòrmas pus modèrnas de musica, se destrian dos movements centrats sus lo hip-hop, fòrça popular au sen de la jovença sodanesa, e sus la musica tribala modèrna.
Literatura
Sodan a una tradicion literària fòrça anciana gràcias ai civilizacions e estats que se succediguèron sus son territòri. Pasmens, en causa de la disparicion de la màger part dei vestigis ò de la manca de conoissença (l'escritura meroitica es totjorn pas deschifrada), es fòrça mau coneguda e la literatura sodanesa modèrna es eissida de l'islamizacion dau país a la fin de l'Edat Mejana ò de sa colonizacion. D'efèct, aqueleis eveniments favorizèron la difusion dei lengas arabia e anglesa (que dominava subretot dins lei regions meridionalas vengudas independentas) e permetèron lo passatge progressiu d'una literatura orala vèrs una literatura escricha. En causa dau prestigi important d'aquelei lengas, leis autrei lengas sodanesas son rarament utilizadas per d'òbras escrichas en despiech de l'existéncia d'una òbra poetica rica e variada, especialament en beja, en dinga e en nubian.
D'efèct, fins au sègle XX, la poesia dominèt largament la literatura dei pòbles sodanés. La pròsa apareguèt a partir dau decenni 1940 ambé d'autors coma Osman Ali Nour ò Ali Al-Makk. En causa dau desvolopament feble, lo sostèn deis autoritats foguèt decisiu car permetèt de desvolopar lei premiereis estampariás vertadieras dau país. Lo premier roman sodanés foguèt escrich en 1948 per Osman Mohammad Hashim. Pasmens, l'escriban sodanés pus famós es Tayeb Salih que son libre Sason de la migracion vèrs lo nòrd (1969) es vengut un obratge major de la literatura internacionala dau sègle XX. Lei tematicas principalas deis autors sodanés son generalament eissidas dei tradicions ò de l'Istòria dau país e dei problemas de la societat sodanesa modèrna (racisme, emigracion, relacions entre individús de culturas ò de religions diferentas... etc.).
(121014) 1999 AJ22
(121014) 1999 AJ22 es un asteroïde.
Oigney
Oigney es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Nauta Sòna e la region de la Franca Comtat.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
(148255) 2000 EF201
(148255) 2000 EF201 es un asteroïde.
(568) Cheruskia
(568) Cheruskia es un asteroïde.
Villers-Saint-Christophe
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Origina gallo-romaine ; Distincion dels Sans, de contunh dels Bucy.
Vilatge destruit en lo moment de la primièra guèrra mondiala.
Origine gallo-romaine ; Seigneurie des Sains, puis des Bucy.
Village détruit lors de la première guerre mondiale.
Saint-Aubin (Nòrd)
Saint-Aubin es una comuna francesa del departament del Nòrd e de la region del Nòrd-Pas de Calais.
Ayuela
Ayuela es un municipi de la província espanhòla de Paléncia dins la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Akseli Lajunen
Akseli Lajunen (Lieksa, 1 de febrièr de 1982) es un ancian sautaire amb esquís finlandés.
(148513) 2001 OE113
(148513) 2001 OE113 es un asteroïde.
Lo Mur de Barrés
Lo Mur de Barrés (Mur-de-Barrez en francés) es una comuna roergassa situada dins lo departament d'Avairon e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Geografia
vignette|upright=1.6|centre|Comunas a l'entorn.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Aplogrop
L'aplogrop es un grop grand d'aplotipes diferents, mas que son totes originaris del meteis aplotip ancestral. Los aplotiples son de sèrias d'allèls situats dins de luòcs especifics dins un cromosòma. Totes los aplotipes d'un aplogrop presentan de mutacions presentas dins la forma ancestrala.
Horse-ball
200px|thumb|Partida de horse-ballLo horse-ball qu'ei un jòc equèstre collectiu de balon desvolopat e adaptat en França a partir deu pato argentin. Las soas règlas que hon fixadas de cap a las annadas 1970.
(569) Misa
(569) Misa es un asteroïde.
Ptah
left|thumb|200px|Ptah Ptah qu'ei un diu de l'Egipte antica e de Menfis mei que mei, patron deus artisans e deu arquitèctes. Qu'èra representat portant un ceptre e dab lo còs ensarrat dab bendas. Dens la Triada de Menfis qu'ei l'espós de Sekhmet ("la Poderosa", divessa deu cap de leona) e lo pair de Nefertom. De temps de l'Empèri Ancian, quan Menfis èra la capitala d'Egipte, qu'èra un deus dius los mei importants.
(44733) 1999 TW19
(44733) 1999 TW19 es un asteroïde.
(570) Kythera
(570) Kythera es un asteroïde.
Districte de Bharuch
Lo districte de Bharuch (en gujarati, ભરૂચ જિલ્લો bharūca jillō) es un districte d l'estat de Gujarat en Índia.
Geografia
Lo capluòc del districte es la vila de Bharuch.
(44732) 1999 TM18
(44732) 1999 TM18 es un asteroïde.
Tiffany Hopkins
Tiffany Hopkins -pseudonim de Claire Hauville-, neishuda a Roan lo 28 de junh 1981, qu'ei ua anciana actora de cinèma pornografic francesa. La soa carrièra que's debanè enter 1999 e 2007.
Que recebó l'European X Award de la miélher star a Brussèlas en 2003.
A l'òra d'ara, que's consacra a l'acompanhament de las joenas actoras entà la societat de produccion de filmes pornografics V. Communications.
(571) Dulcinea
(571) Dulcinea es un asteroïde.
Laneuveville-derrière-Foug
Laneuveville-derrière-Foug es una comuna francesa, situada dins lo departament de Meurthe e Mosèla e la region de Lorena.
Geografia
C'est la commune la moins étendue du département.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Olli Muotka
thumb|250px|Olli Muotka Olli Muotka (Rovaniemi, Finlàndia, 14 de julh de 1988) es un sautaire amb esquís finlandés.
Sant Africa de las Montanhas
Sant Africa de las Montanhas (Saint-Affrique-les-Montagnes en francés) es una comuna lengadociana situada dins lo departament de Tarn e de la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Geografia
Sant Africa de las Montanhas es une pichona comuna rurala a prèp 8,4 km de Castras.
La comuna se situa a qualques quilomètres de la Montanha Negra.
Luòcs e monuments
Lo monument mai caracteristic de Sant Africa de las Montanhas es son campanar restaurat en 2006.
(44731) 1999 TF18
(44731) 1999 TF18 es un asteroïde.
La Genevraye
La Genevraye es una comuna francesa, situada dins lo departament de Sèina e Marna e la region d'Illa de França.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Nòtas
<references group=N/>
Saint-Pierre-Bénouville
Saint-Pierre-Bénouville es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Sèina Maritima e la region de Normandia.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Tèrme
Tèrme o Tèrmes (Terme en nòrma mistralenca e Termés en grafia de Savartés ; Termes en francés) es una comuna lengadociana, situada dins lo departament d'Aude e la region d', ancianament de Lengadòc-Rosselhon. Foguèt la capitala del Termenés.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
Las atestacions ancianas son, per luòc:
Ouanne (Iona)
Geografia
La municipalitat francesa la mai aluenhada de Ouanne es Bonifacio situada a 831,6 km a panatòri d'ausèl. La vila la mai prèpa: Aussèrra se situa a 24 km.
Del centre del país partisson de desparièrs camins secondaires:
L'ancian camin de Orléans a Aussèrra, #que seguissián los diligences, sustot « la plaça », passava davant la Comuna actuala, pujava la carrièra dels Tres Sabots, preniá Coulangeron de contunh Avigneau, Escamps, Chevannes e fin finala Aussèrra.
Cap al mièg de la i aguèt bastit una nòva rota mai dirècta per connectar facilament Ouanne a Aussèrra : es la D85 #que pren la N151 per la rude «Còstas a las Anes». Se sona que «Los diligences penavan tant #qu'al bas de la còsta un astucieux se #prepausar, amb los sieus ases e contra qualques deniers, d'ajudar los cavals défaillants» d'ont lo nom la «Còsta a las Anes ».
En esdirigent vèrs Courson-las-Carrièras e la Forterre, se li cal pujar « la Montanha de Fontenailles » (320 mètres) e, se se ganha Sant-Salvador e la siá Puisaye, manca unas fes de mai, cambiar de velocitat contra avaler « la còsta de Vrilly » #que culmini a 370 mètres. I a pas mai #qu'una rota plana, #çò que llom la tortueuse riu del Ouanne per ganhar Toucy, de contunh Charny e la Puisaye humide e bocagère.
La commune française la plus éloignée d'Ouanne est Bonifacio située à 831,6 km à vol d'oiseau. La ville la plus proche: Auxerre se situe à 24 km.
Du centre du pays partent différents chemins secondaires:
L'ancien chemin d'Orléans à Auxerre, que suivaient les diligences, notamment « la poste », passait devant la Mairie actuelle, montait la rue des Trois Sabots, rejoignait Coulangeron puis Avigneau, Escamps, Chevannes et enfin Auxerre.
Vers le milieu du fut construite une nouvelle route plus directe pour relier facilement Ouanne à Auxerre : c'est la D85 qui rejoint la N151 par la rude «Côtes aux Anes». On dit que «Les diligences peinaient tant qu'au bas de la côte un astucieux se proposa, avec ses ânes et contre quelques deniers, d'aider les chevaux défaillants» d'où le nom la «Côte aux Anes ».
En se dirigeant vers Courson-les-Carrières et la Forterre, on doit monter « la Montagne de Fontenailles » (320 mètres) et, si l'on gagne Saint-Sauveur et sa Puisaye, il faut une fois de plus, changer de vitesse pour avaler « la côte de Vrilly » qui culmine à 370 mètres. Il n'y a qu'une route plate, celle qui longe la tortueuse rivière de l'Ouanne pour gagner Toucy, puis Charny et la Puisaye humide et bocagère.
Bárcena de Campos
Bárcena de Campos es un municipi de la província espanhòla de Paléncia dins la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Montleidièr
Montleidièr  (Mouleydier en francés) es una comuna d'Occitània, dins la region istorica de Perigòrd, administrada per lo departament de Dordonha e la region de Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
La prononciacion es [mulej’dje]. Las fòrmas ancianas son Monleyder en 1213, Castrum de Monte Leyderio, en latin, en 1215, Montleder en 1409, Muntlidyer en 1409. Montleidièr ven de mont, del latin mons e d'un nom germanic d'òme, Liderich (Leutharius per Chantal Tanet e Tristan Hordé, çò qu'explica pus aisidament las fòrmas ancianas e lo nom actual), emb, segon lo site de las comunas de Dordonha, una atraccion posteriora del nom del leidièr, « perceptor, collector d'impòsts », ,
Sench Ibarç ? Sent Cibarç ?''
Saint-Cibard es atestat al sègle XIII, Sen Chibard [-d analogic]; representa un sent del sègle VI, Euparchius.
(572) Rebekka
(572) Rebekka es un asteroïde.
Ans 1670
../.. | Ans 1640 | Ans 1650 | Ans 1660 |  Ans 1670 | Ans 1680 | Ans 1690 | Ans 1700 | ../..
Istòria
1672 : començament de la Guèrra d'Olanda. Una coalicion francoanglesa capitèt d'ocupar la màger part dei Províncias Unidas mai leis Olandés capitèron d'utilizar sa flòta per resistir a l'entorn d'Amsterdam, transformada en illa per d'inondacions organizadas dins lo rèsta dau país. Pauc a pauc, leis Olandés obtenguèron l'ajuda de divèrsei princes alemands entraïnant una generalizacion dau conflicte. Lei Francés adoptèron rapidament de metòdes fòrça violents per assaiar de rompre lo morau advèrs. 1672 : dins lei Províncias Unidas, revòuta populara còntra lo Grand Pensionari Johan de Witt que foguèt remplaçat per Guilhèm III d'Aurenja Nassau, un partisan de la guèrra còntra França. 1673-1674 : en Euròpa, formacion d'una coalicion gropant lei Províncias Unidas, Espanha, Àustria e Lorena còntra França. Ansin, la Guèrra d'Olanda evolucionèt per venir un conflicte generau europèu. De son caire, Anglatèrra se retirèt dau conflicte. 1675 : aliança entre França e Suècia mentre que lei combats s'estendiguèron en Mar Mediterranèa. 1676-1678 : acabament de la Guèrra d'Olanda a l'avantatge dei Francés que s'impausèron en Mar Mediterranèa e lòng de Ren. Ansin, Loís XIV poguèt annexar la Franca Comtat e divèrsei vilas dau nòrd-èst de França. En America, annexèt Trinitat e Tobago. 1677 : multiplicacion dei revòutas regionalas en Etiopia. Generalament reprimidas, illustrèron lo declin progressiu dau poder centrau. 1679 : Granda Pèsta de Viena (76,000 mòrts).
Sciéncias e tecnicas
1672 : construccion dau premier telescòpi per lo fisician anglés Isaac Newton (1643-1727). 1672 : experiéncia de l'astronòm francés Jean Richer (1630-1696) qu'observèt una diferéncia dau movement de son pendul entre París e Cayenne. Aquò permetèt a Newton de conjecturar en 1682 l'existéncia d'una variacion de la gravitat terrèstra entre lei doas vilas e de'n dedurre la natura pas totalament esferica de la Tèrra. 1672 : en Magdeborg, Otto von Guericke (1602-1686) realizèt la premiera maquina de produccion d'electricitat estatica (après d'estudis començats en 1663). Pasmens, lei sabents dau periòde poguèron pas encara desvolopar de teorias susceptiblas d'explicar lo fenomèn observat. 1673 : premiera demonstracion d'un motor de piston realizada per lo sabent olandés Christian Huygens (1629-1695). Utilizèt la poissança de l'explosion de la pouvera negra per entraïnar un piston. 1673 : premiera demostracion experimentala dau principi dei motors de combustion per lo sabent neerlandés Christiaan Huygens (1629-1695) e per son assistent francés Denis Papin (1647-1712). 1675 : identificacion de la multiplicitat deis anèus de Saturne per l'astronòm francoitalian Giovanni Cassini. 1675 : per lo premier còp, foguèron identificats de tipes diferents de flòcs de nèu (24 au totau) per lo fisician alemand Friderich Martens (1633-1695). Aquò permetèt de donar la premiera basa scientifica a l'estudi de la transformacion de la nèu. 1676 : premiera publicacion de la lèi de Hooke per lo sabent anglés Robert Hooke (1635-1705). Totjorn utilizada a l'ora d'ara, considèra que la deformacion elastica es una foncion lineara dei constrenchas aplicadas (se lei constrenchas son feblas). 1679 : premierei demonstracions de l'ola de Denis Papin. Aquel engenh aviá lei caracteristicas d'una caudiera de vapor modèrna e èra equipada de la premiera sopapa de seguretat. Pasmens, Papin trobèt degun per sostenir sei recèrcas e l'estudi dei maquinas de vapor conoguèt ges de desvolopament important avans lo sègle seguent (Thomas Newcomen en 1712).
Pujòu Casalet
Pujòu-Casalet (Puyol-Cazalet en francés) qu'ei ua comuna gascona de Tursan situada dens lo departament de las Lanas e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
La prononciacion qu'ei [pu'ʒo kaza'let]. La prononciacion indicada que correspón a Pojòu. Error, probablament un lapsus calami (las fòrmas deu sègle XVIII que son en Pu-).
Las fòrmas ancianas que son (per Pujòu) Pyhol in Theursano en 1289, Pouyou au sègle XIII, Puio (mapa deu començament deu sègle XVIII), Pujo (mapas de 1714 e de 1733); (per Casalet, arren).
Dauzat e Rostaing qu'explican Pujòu per lo latin podium, « lòc haut, tuc de la cima mei o mensh arredondida » dab lo sufixe diminutiu -eolum.
Per Negre, citat per Bénédicte Boyrie-Fénié, qu'ei lo gascon pujòu, pujò, « petit turon, tucolet ». Astor, tanben citat per B. Boyrie-Fénié, que's contenta d'escríver Pujòu ei ua fòrma diminutiva de pui (fòrma deu nòrd-oèst de Gasconha).
Per Bénédicte Boyrie-Fénié, lo nom Pujòu qu'ei d'interpretacion simpla. Pujòu que vien d'un tipe podiolu, derivat de podiu [mès lo nom pujòu qu'ei estat viu longtemps après l'epòca romana]. Casalet qu'èra en gascon ua proprietat de pauc d'importància.
Lòcs e monuments
thumb|right|[[Estela discoïdau gahada dens la paret de la glèisa de Pujòu Casalet]]
Johann Wenzel Anton Stamitz
thumb|200px|StamitzJohann Wenzel Anton Stamitz (forma germanizada deu son nom vertadèr en chèc : Jan Václav Antonín Stamic - Nemecký Brod­, Boèmia lo 19 de junh de 1717 - Mannheim lo 27 de març de 1757) que ho un compositor chèc d'estil classic e quitament un deus fondators d'aqueste estil en music e egaument un deus fondators de l'escòla de Mannheim, era determinanta dens los devolopament deu clacissisme en musica. Qu'ei mei que mei conegut per las soas sinfonias mes que compausè tanben concertos deus màgers.
Los sons dus hilhs Carl e Anton Stamitz que hon violonistas deus famós.
Leo Laakso
Leo Laakso (Heinola, 21 de agost de 1918 – Helsinki, 4 de abril de 2002) foguèt un sautaire amb esquís finlandés.
Districte de Valsad
Lo districte de Valsad (en gujarati, વલસાડ જિલ્લો valasāḍa jillō) es un districte d l'estat de Gujarat en Índia.
Geografia
Lo capluòc del districte es la vila de Valsad.
(269731) 1998 SG63
(269731) 1998 SG63 es un asteroïde.
Końskowola
right|200px Końskowola es un vilatge dau sud-èst de Polonha amb una populacion de 2188 abitants, entre Puławy e Lublin subre lo riu Kurówka. Es situat dins la comuna (en polonés gmina) de Końskowola e lo destrech (en polonés powiat) de Puławski, qu'es una subdivision administrativa dau Voivodat de Lublin.
Istòria
Lo vilatge foguèt probable fondat au sègle XIV sota lo nom de Witowska Wola. Lo nom actuau data dau sègle XIX.
Końskowola èra un important mercat alimentari. Se i trobava pereu de manufacturas nombrosas de textil. Pron de personas provenent d'autrei regions de Polonha mai tanben de Saxònia emigrèron dins la vila.
Dempuei, son istòria es estada liada an aquela de tota la region. Après la tresena division de Polonha en 1795, la vila foguèt annexada per Àustria. En 1809, faguèt partida dau ducat de Varsòvia e finalament dau Reiaume de Polonha en 1815. Après la revòuta de genier, en 1870, Końskowola perdèt definitivament l'estatut de vila. Pendent la Revolucion Russa de 1905, de nombrosei manifestacions e grèvas de solidaritat i foguèron organizadas. En 1918, Końskowola foguèt reïntegrada a Polonha.
thumb|Un sordat [[nazi patrolhant dins lo guèto de Końskowola]] Lo 15 de setembre de 1939, Końskowola foguèt presa per lei tropas alemandas que l'ocupèron fins au 25 de julhet de 1944. Lei nazis i installèron un camp de presoniers e un autre de trabalhs forçats. Lo premier foguèt lèu sarrat, mai lo segond restèt actiu fins a 1943. Tanben s'i establiguèt un guèto poblat subretot de josieus originaris d'Eslovaquia. En octobre de 1942, la populacion dau guèto (de 800 a 1000 personas), comprés lei fremas e leis enfants, foguèt liquidada.
Divèrs
Son de remarcar lei glèisas dau sègle XVII. I son enterrats lei poètas Franciszek Dionizy Kniaźnin e Franciszek Zabłocki.
Jarkko Määttä
Jarkko Määttä (Iisalmi, Finlàndia, 28 de decembre 1994) es un sautaire amb esquís finlandés.
Catalonha (comunautat autonòma)
Catalonha ( AFI: / /, //; en catalan: Catalunya, ; en espanhòl: Cataluña, ) es una comunautat autonòma d'Espanha. Culturalament, tanben una partida importanta dels Païses Catalans (exceptat Aran, qu'es en Occitània), entitat qu'intègra totes los territòris de lenga e cultura catalanas. Catalonha a tanben d'autras designacions non oficialas coma Principat de Catalonha o simplament lo Principat (en catalan: el Principat de Catalunya). Sa capitala es Barcelona e lo gentilici es catalan -a (o principatin -a).
Territorialament, Catalonha se compausa, primièrament, de las províncias de Girona, Barcelona, Lhèida e Tarragona. De tira, òm trapa las comarcas, que se compausan de municipis e, fin finala, las vigariás. Aquestas, que son estadas restauradas a partir del novèl Estatut d'Autonomia de 2006, constituissián l'anciana distribucion politica de Catalonha fins a l'integracion administrativa dins l'estat espanhòl en 1714. La Generalitat de Catalonha (en catalan: Generalitat de Catalunya) es l'organizacion politica de Catalonha, qu'englòba lo Govèrn, lo Parlament e la rèsta de las institucions pròprias.
Toponimia
Lo nom de Catalonha comencèt d'èstre emplegat cap al mièg del per designar l'ensems dels comtats que fasián partida de la Marca Ispanica e que se desliguèron gradualament del tutoratge franc fins que venguèsson sobeirans. L'origina del mot Catalunya es encara incèrta e dobèrta a d'interpretacions. La teoria mai acceptada ditz que deriva de « tèrra de castèls », e qu'aja evoluat del tèrme castlà, lo governador d'un castèl. Segon aquela teoria, lo tèrme castellà ne seriá omològ. Una autra teoria suggerís que Catalunya proven de "Gotholandia" es a dire "la tèrra dels gòts"; los francs sovent nomenavan Gòtia lo territòri catalan (o quitament, la Peninsula Iberica). D'autras teorias suggerisson que proven d'un prince alemand legendari, Otger Cataló, o del mot laketani, tribú que demorava dins las tèrras qu'a l'ora d'ara compausan las comarcas de Valés e Barcelonés, e que per influéncia italiana lo mot devenguèt katelans e après catalans.
Geografia e clima
thumb|Imatge de satellit de Catalonha Catalonha a una superfícia aproximativa de. Limita al nòrd amb Andòrra (65,3 km) e Occitània (315 km), a l'oèst amb Aragon (359,9 km), al sud amb lo País Valencian (52,9 km) e a l'èst amb la Mar Mediterranèa. Sa situacion geografica a favorizat, dempuèi l'Edat Mejana, una relacion pròcha e intensa amb los autres païses mediterranèus e a l'encòp amb l'Euròpa continentala.
La geografia de Catalonha es plan divèrsa se prenèm en compte la superfícia relativament pichona de son territòri. Sa geografia es condicionada pel litoral mediterranèu a l'èst, amb 580 km de còsta, e per las montanhas dels Pirenèus al nòrd. Dedins, vèrs l'airal de Lhèida, i a una granda depression centrala. La sèrra prelitorala separa de l'interior los airals costièrs, encara qu'aqueles, vèrs la província de Girona, son dominats per una sèrra litorala.
En 2005, aproximativament 28,7% del sòl de Catalonha es dedicat a la agricultura, 15,7% a prats e pastencs, 1% correspond a rius, 43,4% a bòsques, 6,7% a d'airals urbans o urbanizables e 4,6% a d'autras activitats pas especificadas.
Catalonha a un clima mediterranèu, mas amb de grandas variacions de temperatura entre lo litoral costièr, amb clima doç, temperat en ivèrn e plan caud en estiu; l'interior, que a un clima continental mediterranèu, amb d'ivèrns freges e d'estius plan cauds; e las regions de montanha pròchas dels Pirinèus, amb clima de montanha, temperaturas minimas jos zèro e fòrça nèu en ivèrn, pluèja annadièra superiora a 1000 mm e d'estius mens cauds.
En 1990 lo govèrn catalan creèt lo Conselh de Proteccion de la Natura, un organisme consultatiu per la proteccion de la natura e lo païsatge, amb la finalitat de conéisser, estudiar, protegir e administrar lo mitan natural catalan. Existisson en Catalonha onze pargues naturals: lo Pargue Natural de l'Alt Pirineu, Aigasmòrtas de l'Empordan, lo Pargue Natural del Cadí-Moixeró, lo Cap de Creus, Els Ports, Montseny, Montserrat, Sant Llorenç del Munt, la Serra de Montsant e la Zona volcanica de la Garrotxa; un pargue nacional, Pargue Nacional d'Aigüestòrtes e Estanh de Sant Maurici; una resèrva naturala, lo Dèlta de Llobregat; e una resèrva marina, las Illas Medes.
Istòria
thumb|150px|[[Corts Catalanes segon una miniatura d'un incunable del .]] L'istòria de Catalonha, tant al nòrd com al sud dels Pirinèus se pòt devesir en las epòcas seguentas:
A partir de 1659, se separan los comtats de Rosselhon e la partida septentrionala de Cerdanha annexats al reialme de França, en vertut del Tractat dels Pirinèus. Dempuèi alara, se destria los periòdes seguents de l'istòria de la Catalonha Sud, la comunitat autonòma actuala:
Politica e govèrn
thumb|Façada del sèti del Parlament de Catalonha thumb|Palais de la Generalitat, a Barcelona
La Generalitat de Catalonha
La nòrma institucionala basica de Catalonha es l'Estatut d'Autonomia. D'acòrd amb aquel, l'autogovèrn de Catalonha s'organiza politicament coma Generalitat de Catalonha. La Generalitat de Catalonha se compausa de divèrsas institucions de govèrn, demest elas:
Las competéncias principalas del Govèrn comprenon l'educacion, la santat e la cultura. Lo finançament de la Generalitat es regulat per la Lei Organica de Finançament de las Comunitats Autonòmas e per l'Estatut d'Autonomia de Catalonha.
En mai d'aquestas institucions, las autras institucions de la Generalitat son totas aquelas que seràn creadas per lo meteis Parlament. Com a organismes de garantida e contraròtle, a l'ora d'ara fan partida de la Generalitat, lo Sindic de Grèuges, que garantís los dreches e las libertats dels ciutadans, la Sindicatura de Comptes que contraròtla los comptes economics de las institucions publicas de Catalonha, e lo Conselh de Garantidas Estatutàrias, que velha per l'adeqüacion a l'Estatut i a la Constitucion de l'Estat espanhòl de las disposicions de la Generalitat.
Lo poder judiciari de Catalonha correspond al Tribunal Superior de Justícia, l'organisme juridiccional suprèm de Catalonha, segon l'Estatut de 2006. Las competéncias del Tribunal Superior de Justícia incluson los recorses e proceduras dins los divèrses òrdres institucionals e lo tutoratge dels dreches reconeguts per l'Estatut. En tot cas, es competent dins los òrdres juridiccionals civil, contenciós, administratiu e social, e en d'autres que se poiràn crear dins l'avenidor.
Lo Govèrn fa partida de la Generalitat de Catalonha. La capitala e lo sèti del Govèrn es la vila de Barcelona. Lo President de la Generalitat tre 1980 e 2003 foguèt Jordi Pujol i Soley, de la coalicion Convergència i Unió, que foguèt succedit per Pasqual Maragall i Mira tre 2003 e 2006. En novembre de 2006, foguèt elegit nòu president José Montilla Aguilera.
Catalonha dispausa tanben d'una polícia, los Mossos d'Esquadra (en occitan:. vailets d'escadra). Las originas d'aquela fòrça de polícia remontan al. Dempuèi 1994 se tròba dins un procès de desplegament, que s'acabarà en 2008, per remplaçar las fòrças estatalas de la Guardia Civil e la Polícia Nacionala, que dependon dirèctament del Ministèri de l'Interior d'Espanha. Pasmens, l'Estat i servarà un nombre limitat d'agents en Catalonha per exercir d'autras foncions especificas coma la susvelhança dels pòrts, aeropòrts, còstas, frontièras, doanas, administracion d'estrangièrs, cartas d'identitat, trafec d'armas e explosius, proteccion fiscala de l'Estat e d'autras foncions qu'establís la Constitucion Espanhòla.
La Val d'Aran
La Val d'Aran gausís d'un regim especial en Catalonha. L'Estatut d'Autonomia reconeis aquela entitat territoriala amb personalitat juridica pròpria e plena d'autonomia amb organizacion institucionala e administrativa especifica. L'institucion de govèrn de la Val d'Aran es lo Conselh Generau, format pel sindic, lo Plen de Conselhèrs Generaus e la comission d'Auditors de Compdes. Lo Sindic es la representacion pus nauta de la Generalitat en Aran. La lenga pròpria e oficiala d'Aran es l'occitan, qu'en Aran s'apèla aranés, e qu'es tanben oficiala dins tot lo territòri de la Comunautat Autonoma de Catalonha.
Los simbòls nacionals
Catalonha a tres simbols representatius pròpris, apelats simbòls nacionals per l'Estatut: lo drapèu, l'imne e la fèsta nacionala:
Division territoriala e administrativa
thumb|Províncias de Catalonha thumb|Comarcas de Catalunya Catalunya s'organiza territorialament en províncias. L'Estatut d'Autonomia de 2006 establís l'organizacion administrativa de Catalonha en tres entitats localas: los municipis, las comarcas e las vigariás. Pasmens l'estat central espanhòl organiza tanben territorialament Catalonha en províncias.
Províncias
Catalonha se dividís administrativament en quatre províncias, que lor organisme de govèrn es la deputacion
Las capitalas de las províncias son las vilas del meteis nom: Barcelona, Girona, Lhèida e Tarragona.
Las comunas o municipis
L'Estatut definís lo municipi coma l'organisme de basa e lo mejan essencial de participacion de la comunautat locala dins los afars publics. De mai, l'Estatut garantís als municipis d'autonomia per l'exercici de lors competéncias e per l'administracion de lors interèsses. En Catalonha existisson a l'ora d'ara 947 municipis. Jos aqueles organismes i a las entitats municipalas descentralizadas, que gausisson tanben d'una cèrta autonomia, malgrat que dependan de lors municipis respectius. Actualament en Catalonha i a 58 entitats municipalas descentralizadas.
Las comarcas
Las comarcas son d'entitats compausadas per de municipis e administran los servicis locals dins sas competéncias. La division comarcala actuala a son origina dins un decret de la Generalitat de Catalonha de 1936, que foguèt suprimit en 1939 pel franquisme. En 1987 la Generalitat tornèt aplicar aquela division territoriala e en 1988 s'i ajustèron tres comarcas nòvas. A l'ora d'ara n'i a 41.
Las vigariás
La vigariá (en catalan: vegueria) se definís coma un encastre territorial especific per l'exercici del govèrn intercomunal e de cooperacion locala amb una personalitat juridica pròpria. Es la division territoriala utilizada per la Generalitat, dempuèi l'Estatut de 2006, per l'organizacion territoriala de sos servicis. Gausís tanben d'autonomia per la gestion de sos interèsses. L'administracion de las vigariás correspond al Conselh de Vigariá, que remplaçarà las Deputacions.
Economia
vinheta|Barcelona. Catalonha es un país de tradicion industriala dempuèi lo. A l'ora d'ara, l'industria, lo torisme e los servicis son los sectors economics principals de Catalonha. La creissença economica mejana annadièra del periòde 1995-2004 foguèt inferiora a la mejana espanhòla. Pasmens, en 2005 cresquèt de 3,3%, lo meteis percentage que la mejana espanhòla e per dessús de la mejana europèa. Catalonha se tròba en quatrena posicion de la classificacion de comunautats segon lor Produch Interior Brut per capita e pòrta 18,8% del PIB total d'Espanha, 25,5% del sector industrial del PIB e 17,5% del sector dels servicis. Lo caumatge, en 2005 èra de 6,6%.
En 2005, lo percentatge d'exportacions de nauta tecnologia foguèt 34,6% del total espanhòl. En lo meteis an las importacions de la Catalonha foguèron 29% del total espanhòl e las exportacions 26,8%. De las despensas per la recèrca e lo desvolopament, 22,8% se realizèron en Catalonha.
Lo prètz del lòtjament en Catalonha es lo pus naut d'Espanha, après Madrid. En 2005 se pagava 3397 èuros per mètre carrat. Pasmens, Barcelona èra la vila pus cara d'Espanha, amb un prètz mejan de 3700 èuros per mètre carrat.
Respècte al malhum financièr, cal metre en relèu la tradicion e la capitada de las caissas d'estalvi de Catalonha, pus importantas que las bancas privadas. De las 46 caissas d'estalvi espanhòlas, 10 son catalanas. Se remarcan, sobretot, La Caixa, la primièra caissa d'estalvi d'Euròpa e la Caixa Catalunya. Demest las bancas, la pus importanta es la Banca de Sabadell, lo quatren grop bancari de l'Estat per òrdre d'importància.
Indicadors demografics
La populacion actuala de Catalonha es superiora a 7 milions d'abitants. Segon l'Institut d'Estadistica de Catalonha, la populacion de Catalonha en 2005 èra de 6,995,206 abitants, siá 15,9% del total de la populacion espanhòla. D'aqueles, 603,636, es a dire 8,9%, èran estrangièrs, (22,3% del total d'estrangièrs que demòran en Espanha). Aproximativament, 1,5 milions demòran dins la capitala, la vila de Barcelona (22,8% de la populacion de Catalonha); e 5 milions demòran dins l'airal metropolitan de Barcelona, (72,7% de la populacion totala de Catalonha). Pr'aquò es un dels airals metropolitans pus grands d'Euròpa. Per contra, las zònas mens pobladas son las comarcas pirenencas.
Prèp de 2,5 milions de personas demòran dins un rai de 25 km a l'entorn de la capitala. Dins la primièra cinta metropolitana se tròban de vilas coma l'Hospitalet de Llobregat, Badalona, Santa Coloma de Gramenet e Cornellà. Las populacion principalas de la segonda cinta metropolitana son Terrassa, Sabadell, Montcada i Reixac, Granollers, Martorell, Molins de Rei, Sant Feliu de Llobregat, Gavà e Castelldefels.
Catalonha a recebut mantuna ondada d'immigrants pendent lo. En 1900 la populacion de Catalonha èra de dos milions d'abitants. Pendent lo decenni de 1960 i aviá ja 5 milions d'abitants. Aquela creissença foguèt deguda pas sonque a l'explosion demografica naturala mas tanben a l'arribada d'immigrants de mantuna region d'Espanha, sustot d'Andalosia, Múrcia e Extremadura. Una segonda ondada arribèt dempuèi lo decenni de 1990, çaquelà aqueste còp pas d'autras regions mas de païses estrangièrs.
Amblans-et-Velotte
Amblans-et-Velotte es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Nauta Sòna e la region de Borgonha Franca Comtat.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
thumb|left|Blason : De azur a tres cabelhs de blat empoignés tigés d'aur mouvants de la punta de la écu atracats de dos molettes de esperó a sièis puntas tanben d'aur, a una fe de sòus en movent de flancs del écu e enquadernant en punta sus las tijas
thumb|left|Blason : D'azur à trois épis de blé empoignés tigés d'or mouvants de la pointe de l'écu accostés de deux molettes d'éperon à six pointes aussi d'or, à une foi d'argent mouvant des flancs de l'écu et brochant en pointe sur les tiges
(574) Reginhild
(574) Reginhild es un asteroïde.
Hilary Hahn
thumb|100px|left|Hilary Hahnthumb|200px|Hilary Hahn en concertHilary Hahn (Lexigton, Virgínia, lo 27 de noveme de 1979) qu'ei ua violonista americana.
Que comencè a estudiar lo vriulon au Peabody Conservatory de la Johns Hopkins University de Baltimore dab lo metòde Suzuki. Dinc a 1989 qu'estudiè a Baltimore dab Klara Berkovich e, en 1990, au Curtis Institute of Music a Filadelfia dab Jascha Brodsky.
En 1991 que debutè dab l'Orquèstra Filarmonica de Baltimore. En 1995 que he la soa debuta internacionau en Alemanha dab l'Orquèstra Sinfonica de la Ràdio de Bavirèra.
Desempuish qu'a continuat ua carrièra de las màgers com concertista e interpreta d'enregistraments.
Pizza
La pizza es una especialitat gastronomica caracteristica de la cosina tradicionala napolitana, probablament la mai coneguda e consomada dins lo mond entièr. thumb|200px|Pizza Margherita thumb|Autra Margherita, ambé la pasta fina tradicionala
(213069) 1999 TX17
(213069) 1999 TX17 es un asteroïde.
Pizza
Istòria
A mai se la pizza deriva de preparacions analogas difusidas dempuèi l'antiquitat coma la focaccia (fogassa), una de las primièras pizzas modèrnas foguèt preparada a Gènoa: La "Pissa d'Andrea" apareguèt en 1490, nomenada aital en onor a l'amiralh genovés Andrea D'Oria que n'èra particularament gormand. Aquesta focaccia dicha 'pissa' (ovvero 'pezza' en genovés), èra diferenta de la napolitana ja qu'èra cuècha dins una padena; es pasmens de granda preséncia dins tot lo Ponent ligur a mai tanben en defòra dels limits actuals de l'estat italian. Se retròba en realitat en Occitània, dins las ancianas possessions de la Republica de Genova, jol nom de Pissaladièra o Pizzalandeira, leugièrament mai bassa e croccante. La recèpta originala s'es long dels sègles enriquida dels ingredients novèls en començar per la tomata (aprèp la "descobèrta" de l'America) que èra aponduda a las olivas rivierasche, de ceba, a un formatge de pasta mòla ligura gaireben liquida que se coneis tanben jol nom squaquarone, que s'emplega tanben dins la recèpta del la Focaccia al formatge genovesa e a las anchòias, un dels peisses tipics de la tradicion ligura. Una anciana varianta de la pizza èra la 'Sardenaira', valent a dire una pizza amb de sardas, una autra version del meteis plat genovés, ont las anchòias son remplaçadas appunto per las sardas. Pas de longa, uèi, se respècta la tradicion e totas doas variantas tendon sovent a s'omogeneizar e donan un plat unic de noms divèrses mai o mens derivats e storpiati de la prononciacion originala: pisciadela, piscirà, sardenaira, machetaera, machetusa, pasta cu a pumata. La preparacion originala de la Pizza demandava: focaccia de farina a la Genovesa, d'aiga, de sal, d'òli e de levat, cobèrta d'una barreja de ceba, salsa de tomata e d'anchòias (Macchettu). A una epòca mai recenta nasquèt la pizza napolitana que foguèt ideada e preparada, tala coma la conéissem, a l'entorn dels ans 1730 dins la varianta Marinara e, pendent lo primièr decenni del sègle XIX, dins la varianta Margherita, que peraltro prenguèt aqueste nom a la fin del sègle XIX a l'ocasion d'una visita a Nàpols de la reina d'Itàlia Margherita de Savoia.
Tre la debuta del sègle XVIII a Nàpols comencèron de se difondre de comèrcis especializats dins la preparacion de pizza e dins aqueles restautrants, sonats apuèi pizzerias, la pizza, aliment d'origina populara, venguèt una especialitat consomada per totas las classas socialas. Fins al començament del sègle XX la pizza e las pizzeriás demorèron un fenomèn especificament napolitan mas mai tard, sus l'onda de l'emigracion, comencèron de s'espandir en defòra. Pasmens foguèt sonque aprèp la Segonda Guèrra Mondiala que venguèron un fenomèn mondial.
Los napolitans emigrats an fach conéisser e apreciar la pizza dins fòrça païses e ormai tanben fòrça cosinièrs de mantuna nacionalitat divèrsa son venguts d'expèrts pizzaiòli: existís un campionat mondial pels pizzaiòli especializats. D'unes entreprenaires, nòrdamericans e europèus, amb lo servici de la pizza a domicili venguèron tant rics que la revista americana Forbes, especialista del mond financièr e de las entrepresas, los a classats entre los 100 entreprenaires pus rics del mond: çò que segur demòstra quant aqueste produch es difusat e consomat.
La pizza napolitana
thumb|200px|Un forn de lenha La pizza napolitana, venguda gràcias a sa difusion, dins lo demai de l'estat italian e de l'exterior, l'emblèma de la cosina italiana dins lo mond entièr, es presada per sas caracteristicas culinàrias. La Pizza Margherita conten divèrsas substàncias nutritivas: l'amidon de la farina (glucid), los lipids vegetals de l'òli extraverge d'oliva, los lipids animals de la mozzarella de bufala o flor de lach e las proteïnas vegetalas donadas per la tomata e per l'alfasega. La coseson se fa tradicionalament dins un forn de lenha. Sas qualitzats incontestablas devon pasmens pas far deslembrar que la pizza es pas un aliment ipocaloric adaptat a tota dieta alimentària: una margherita de 300 g fornís un apòrt de mai de 800 calorias fòrça desequilibradas en favor dels glucids (aperaquí 75% ).
La pizza marinara preparada a Nàpols ten pas de fruch de mar, mas sonque de tomata, d'alh e d'origan. Son nom es derivat del fach que los ingredients, de bon conservar, se podián emportar pels marins per preparar de pizzas durant sos longs viatges.
La pizza napolitana obtenguèt, en 2004, lo marchio di qualità "Specialità Tradizionale Garantita" (STG). Per obténer aquel nivèl de qualitat, cal que la pizza siá estada preparada amb d'ingredients e metodicament codificats. En particular, l'unica operacion que se pòt efectuar amb una maquina es la preparacion de la pasta. La copa en blòts e la manipulacion de la pasta per obtenir lo disc se devon far a man.
Son previstas sonque tres variantas per çò qu'es dels condiments:
La pizza deve essere cotta in forno a legna a circa 485 °C, la coseson deu durar al maximum 90 segonda. La pasta e los ingredients devon pas èsser cremats. La pizza deu èsser mofla, facilament piegabile a portafoglio. Deve essere consumata appena sfornata.
La lavorazione e gli ingredienti della verace pizza napoletana artigianale sono definiti nella norma UNI 10791:98.
Autras menas de pizza
thumb|right|150px|Calzone fregit de las Polhas A mai de la pizza napoletana, vi sono innombrablas variantas in grado d'acontentar tota mena de cèls de boca: dempuèi la pizza al taglio (diffusa mai que mai dins l'Itàlia centrala e cuècha en teglie dins lo forn electric) en passar per la pizza alla romana (particularamente subtila e croccante) fins a la pizza all'americana (contraddistinta dalla morbidezza e dal notevole condiment). A Napoli la dicha pizza chiusa, ossia pizza ben condita e cobèrta per la quita pasta, se sonava tanben calzone, ma in seguito autra varietat de calzone con un tipe de pasta diferent son state ideate e preparada dins la region vesina de Polha, rason per laquala la calzone es venguda de fach un autre produch culinari. Una piccola pizza chiusa è il panzerotto, il quale può essere cotto al forno o fritto in padella. Nel palermitano è diffuso lo sfincione, pizza morbida con ceba. Pendent los darrièrs ans del sègle XX si è andata affermando tanben la pizza sens glutèn, preparada amb de farinas non a basa de blat, adaptadas a los que subisson de celiaquia.
Ont se manja la pizza
Per encausa de la fòrta immigracion e influéncia italiana, la vila que consoma lo mai de pizzas del mond es la vila de San Paolo en Brasil: ogni ora vengono sfornate 12 mila pizze, quasi 8 milioni al mese. Quasi tutte le pizzerie de la vila gardan la recepta italiana originala e las pizzas son facha principalaent en forn de lenha. Spesso le pizze hanno guarnizioni derivanti dalla gastronomia locale, come il palmito e la mozzarella di bufala. Per fòrça nòrd-americans la pizza es sinonim de una grande catena de franchising: Pizza Hut, que dobriguèt sos restaurants dins 86 païses del mond, sens pasmens se gausar implantar en Itàlia. Als Estats Units e dins mantunas partidas del monde existisson nombrosas cadenas de pizzeriá. Dal 1989 è attiva en Itàlia la cadena Spizzico, ora collegata al marchio Autogrill del grop Benetton, que prepausa un concèpte de pizza a metà strada entre la pizza napolitana e il fast-food tipico del Nordamerica. Inoltre Autogrill, attraverso una societat americana crompada en 1999, controlla (indirèctamente) Pizza Hut. Dins l'estat espanhòl es plan populara la companhiá Telepizza, la quale effettua tanben consegne a domicili.
Lista de las pizzas mai comunas
Los puristas partenopei citano solo due tipi de pizza tradicionala: la Margherita e la "Salsiccia e friarielli", preparada amb de mozzarella, salsiccia e cime di rapa, servida l'ivèrn, quand i a pas de tomatas.
Dal moment que cada pizzeria agisce a propria discrecion es comunque de plan mal individuar d'estandards valables universalament.
Laneuveville-lès-Lorquin
Laneuveville-lès-Lorquin es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mosèla e la region de Lorena.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Alentejo
250px|thumb|Localizacion d'Alentejo
La Region d'Alentejo es una region portuguesa, que compren integralament los districtes de Portalegre, Évora e Beja, e la mitat sul del districte de Setúbal. Limitada al nòrd amb la Region Centre al nòrd-oèst amb la Region de Lisbona, a l'èst amb Espanha, al sud amb Algarve e a l'oèst amb l'Ocean Atlantic.
Superfícia:. Populacion (2007): 760,933, (estimacions de (2009), 820,000). Compren 5 sosregions:
Alentejo compren 59 concelhos e 376 freguesias.
Las vilas pus grandas d'Alentejo son: Beja, Elvas, Évora, Portalegre, Sines, Vila Nova de Santo André e Montemor-o-Novo.
Aquela division coïncidís pas amb l'anciana region tradicionala d'Alentejo que se constituiguèt per la reünion de las províncias de l'Alto Alentejo e Baixo Alentejo (un pauc mens granda que l'actuala: amb los districtes de Évora e Beja, practicament tot lo districte de Portalegre e la mitat sud d'aquel de Setúbal : Alcácer do Sal, Grândola, Santiago do Cacém e Sines).
Question d'Olivença
Olivença, municipalitat apertenent de facto a la comunitat espanhòla d'Extremadura, es revendicada per Portugal dempuèi lo sègle XIX.
Barruelo de Santullán
Barruelo de Santullán es un municipi de la província espanhòla de Paléncia dins la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Saint-Aybert
es una comuna francesa del departament del Nòrd e de la region del Nòrd-Pas de Calais.
Topi Mattila
Topi Mattila (Helsinki, 29 de març de 1946) es un ancian sautaire d'esquís finlandés.
Perriers-en-Beauficel
Perriers-en-Beauficel es una comuna normanda, situada dins lo departament de la Marga e la region de Normandia.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
(213051) 1998 UZ17
(213051) 1998 UZ17 es un asteroïde.
Báscones de Ojeda
Báscones de Ojeda es un municipi de la província espanhòla de Paléncia dins la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Vau Naja
La Vau Naja  ò Vaunaja    , mens probable Vau Nage ò Vaunage (Vau-Nage en nòrma mistralenca ; La Vaunage en francés) es la partida sud-oèst dau departament de Gardon, entre Nimes e Vidorle, una pron longa vau regada pel riu de Ròni , que se geta dins Vistre.
Lo gentilici es vaunajòu -òla.
Toponimia
Leis atestacions ancianas son, per luòc:
Nòtas
<references group="N"/>
Montigny-sur-Avre
Montigny-sur-Avre es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Eure e Loir e la region dau Centre.
Geografia
Coma lo sieu nom l'indica, aquela municipalitat a traversat pel Avre, afluent del Eure e doncas jos-afluent de la Seine.
Comme son nom l'indique, cette commune est traversée par l'Avre, affluent de l'Eure et donc sous-affluent de la Seine.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Cochin
Cochin (o Kochi, en malaialam കൊച്ചി) es la vila pus poblada de l'Estat de Kerala en Índia, e son pòrt principal. Se situa a al nòrd de sa capitala Thiruvananthapuram.
La vila se compausa de tres partidas principalas : thumb|150px|Localizacion de Cochin, districte e vila I a tanben doas autras illas menoras, l'illa de Bolghatty, ont se tròba lo Bolghatty Palace construit en 1744 per los Olandeses e transformat uèi en ostalariá, e l'illa de Vypin. Totas aquelas zònas son religadas entre elas per de ferries o de ponts.
Istòria
thumb|Una via de la vila vièlha de Cochin La vila profieitèt, al començament del sègle XV, del declin de Cranganore e se constituiguèt en pichon reialme. Aprèp l'arribada de Vasco de Gama sus la còsta de Malabar, los râja de Cochin, qu'èran puslèu favorables als Portugueses, los autorizèron a installar un establiment de comèrci. En 1530, sant Francés de Xavièr aquí installèt una mission. Lo periòde portugués foguèt dificil pels Josieus installats dins la region dempuèi de temps e dins la vila dempuèi la catastròfa de la Cranganore. Los Olandeses arribèron dins lo Malabar en 1595 e prenguèron lo contraròtle de la vila en 1663, li balhant un novèl periòde de bonança. Los Britanics la prenguèron en 1795, los Païses Basses la daissèron definitivament al Reialme Unit pel tractat entre Britanics e Olandeses de 1814 en cambi de l'illa de Banca.
Patrimòni
Lo còr istoric de la vila se tròba dins lo quartièr de Fòrt Cochin sus la peninsula de Mattancheri.