cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Planh de las Presonièras de la Torre de Constança
Paraulas del Planh de las Presonièras de la Torre de Constança
La possièra vòla au camin,
Tot es suau dins la vièlha torre
Mai per temps passat 'ra pas sin.
Lei pescaires que s’atardavan
Dins la nuech, sovent entendián
Tantòst de femnas que cantavan
Tantòst de votz que gemissián.
De qu’èra aquò? De presonièras.
Plaçar Dieu en linha promièra,
Fièreis eiganaudas, ais assembladas,
Dau Desèrt, seguidas dei sieus,
Lo saume en pòcha, èran anadas
A travèrs champs, per pregar Dieu.
Mas lei dragons dau rei velhavan:
Manuel Azaña
Manuel Azaña Díaz (Alcalá de Henares, 10 de genèr de 1880 - Montalban, 3 de noveme de 1940) qu'estó un escrivan e òmi politic espanhòu qui exercí la dusau e darrèra presidéncia de la Dusau Republica Espanhòla, de 1936 a 1939.
Planh de las Presonièras de la Torre de Constança
Paraulas del Planh de las Presonièras de la Torre de Constança
Zo! Lo sabre nus, s’acorsavan…
E d’òmes de còr e d’onor
Lèu lei galèras èran pobladas
E sei femnas, ai mans dei dragons,
En Aigas Mòrtas èran menadas,
Avián lei languitudas sentas
Deis assembladas e de l’ostau.
Mai ven la fe, confòrt e baume
Dei còrs murtrits que restan fièrs;
Ensemble cantavan lei saumes
Dins la preson coma au Desèrt.
Lei jorns, lei mes, leis ans passavan,
E non jamai li sortissián.
D’autrei, pechaire, morissián.
Mai sa fe l’aurián pas venduda,
Mai son Dieu l’aurián pas traït,
Non! Eiganaudas èran nascudas,
Eiganaudas volián morir.
Qu’un autre passe indiferent,
Ò torre, a meis uelhs, siás sacrada,
Siái tot esmogut en te vesent,
Torre de la fe simpla e fòrta,
Simbèl de glòria e de pietat,
Per son Dieu e sa libertat.
Poi de Tojas
thumb|200px|La glèisa
Poi de Tojas (Pouy-de-Touges en francés) qu'es ua comuna gascona situada dens le departament de la Hauta Garona e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Geografia
Comuna situada en Savés sul Toish a 50 km al sud de Tolosa e sus l'anciana RN 626.
Istòria
Pendent l'Ancian Regime, Poi de Tojas qu'èra de l'eleccion de Comenge, doncas de la província de Gasconha, de la generalitat d'Aush, de la diocèsi de Rius e de la senescaucia de Tolosa. Lo vocable de la glèisa qu'èra Sent Pèr (deus ligams ? encadenat ?), ara Nòsta Dauna. Tanlèu 1790, Poi de Tojas qu'èra deu canton deu Hosseret.
Lauterbourg
Lauterburg  en alemanic (Lauterbourg en francés) es una comuna francesa del departament del Bas Ren e de la region del Grand Èst.
Geografia
La municipalitat a situat a proximitat immediata de la frontièra alemanda e a la confluence de la Lauter e del Rhin. Es a aquel títol la municipalitat la mai orientala de França continentala.
Lauterbourg Concentra divèrses écotones : écotone entre fleuve e agrosystème, entre agrosystème e bòsc (bòsc del Bienwald, #que la lisière ne coincidís amb la frontièra Nòrd amb lo Palatinat alemand). La municipalitat es totalament suls alluvions rhénanes, mas lo Piémont dels Vòges del Nòrd, d'ont flueix la Lauter, es pas pas luènh. Del punt d'enguarda antròpica e cultural, voreja doas regions alemandas (Bade e Palatinat) ; es per en un autre luòc un luòc de passatge fluvial e terrèstre, #que #concentrar corrents comerciales e culturales mas tanben dels corrents militars.
Connectada a Estrasburg per la via ferrée, Lauterbourg a situat sul GR 53 (rectangle roge) #que de Wissembourg manlèva la crête de las Vòges fins a Masevaux al sud. La Véloroute Rhin EV 15 #que cor sus 1 320 km de la font del Rhin, a Andermatt a Soïssa, a la desbocadura del Rhin a Rotterdam, abandona lo Alsace e lo territòri francés a Lauterbourg.
La commune est située à proximité immédiate de la frontière allemande et à la confluence de la Lauter et du Rhin. Elle est à ce titre la commune la plus orientale de France continentale.
Lauterbourg concentre plusieurs écotones : écotone entre fleuve et agrosystème, entre agrosystème et forêt (forêt du Bienwald, dont la lisière coïncide avec la frontière Nord avec le Palatinat allemand). La commune est entièrement sur les alluvions rhénanes, mais le Piémont des Vosges du Nord, d'où coule la Lauter, n'est pas loin. Du point de vue anthropique et culturel, elle côtoie deux régions allemandes (Bade et Palatinat) ; c'est par ailleurs un lieu de passage fluvial et terrestre, qui concentra des courants commerciaux et culturels mais aussi des courants militaires.
Reliée à Strasbourg par la voie ferrée, Lauterbourg est située sur le GR 53 (rectangle rouge) qui de Wissembourg emprunte la crête des Vosges jusqu'à Masevaux au sud. La Véloroute Rhin EV 15 qui court sur 1 320 km de la source du Rhin, à Andermatt en Suisse, à l'embouchure du Rhin à Rotterdam, quitte l'Alsace et le territoire français à Lauterbourg.
Camp de Chelmno
Lo camp de Chełmno èra un camp d'exterminacion alemand de la Segonda Guèrra Mondiala bastit en Polonha. Premier camp principalament destinat per l'exterminacion, foncionèt dau 8 de decembre de 1941 au 11 d'abriu de 1943 puei dau 23 de junh de 1944 au 18 de genier de 1945. Sa concepcion èra mens perfeccionada que lei camps tardius coma Auschwitz-Birkenau. En particular, l'execucion dei presoniers i èra assegurada per de camions de gas e lo camp dispausava pas de gara pròpria per l'acaminament dei victimas. Entre 152,000 e 340,000 personas i foguèron assassinats.
Deierri
Deierri es una comuna de la Comunautat Forala de Navarra al nòrd d'Espanha.
Alix Lynx
Alix Lynx es una actritz porno dels Estats Units d'America.
Segon ela relata, foguèt mossardeta dins un pòble près de Naua Yòrk per los sieus parents, un paire que trabalhava al bastiment e una maire foncionària al departament de salut. Se traguèt lo graduat d'educacion segondària e estudièt après a l'universitat publica ont se traguèt la carrièra de comunicacions en 3 ans malgrat èsser calculat per èsser de 4 ans e après lo Bachelor of Arts en transmission televisiva. Se traguèt un mastèr en administracion d'entrepresas mentre trabalhava de modèl de promocion. Trabalhèt de relacions publicas a una entrepresa après ascendir d'auxiliar d'executiva contable. L'entrepresa barrèt e dintrèt trabalhar coma gestora de màrketing sociala. Trabalhèt a luòcs web de Webcam e quitèt de fin finala trabalhar a un burèu.
Dempuèi que vegèt un documentari als 15 o 16 ans sus Playboy volguèt èsser actritz porno. Lo 2014 comencèt a trabalhar a l'indústria cinemàtica de la pornografia coma actritz. Trabalhèt amb Hustler, AllGirlMassage.Cossí, Girlfriends de Films e Girls Gone Wild. Lo 2015 trabalhèt pendent 6 meses per Brazzers. Trabalha amb OC Modeling.
Possesse
Possesse es una comuna francesa, situada dins lo departament de Marna e la region de Champanha-Ardena.
Geografia
160px|left Situat sus la D 982 a Unitat|23.7|km de Vitry-lo-François e  de Santa-Menehould. Possesse Es tanben desservi per la D 1 a Unitat|36|km de Chalons de Champanha e pel anciana via romaine la D 994 a l'Èst.
La municipalitat a traversat pel riu la Vière #qu'a pres al mièg del vilatge pel Pinsoie.
160px|left Situé sur la D 982 à 23.7 km de Vitry-le-François et 22.9 km de Sainte-Menehould. Possesse est aussi desservi par la D 1 à 36 km de Châlons-en-Champagne et par l'ancienne voie romaine la D 994 à l'Est.
La commune est traversée par la rivière la Vière qui est rejoint au milieu du village par le Pinsoie.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
blason De la familha de Garlande|thumb|100px|left L'istòria de l'origina d'aquel bourg es pas pas facil a dilucidar. Qualqu'uns se concedisson, sens verdaderament o provar, a reconnaitre aquela parròquia jos la designacion de Pistoe en l'itinerari de Antonin. Aiçò èra sens dobte, dempuèi l'epòca carolingienne, una localité pro importanta perque s'i siá agut un concile en 862. Mas dètz sustot lo sieu desvolopament a la proximitat de la abbaye de Monstiers, transferit cap a 1150 sus lo sieu territòri e a l'influéncia de la familha de Garlande (Gallande), #qu'en #possedir la distincion dempuèi la fin de la. thumb|right|Possesse Sus la mapa de Cassini En 1168, Adam de Possesse #far bastir un espital, amassat a aquel de Vitry en 1600.
En 1224, Anselme de Garlande #aumentar la dot del prieuré de Sant-Crépin, fondat al començament de la, jos la dependéncia de lo abbaye de Sant-Pierre-a los-Monts.
Al Mièja Edat, lo territòri de Possesse i aviá cobèrt d'abitacions e èra considerablament mai granda. En direccion de Contault, s'estendiá la parròquia d'Ostal-Vigny #que formava una curació a e aviá de senhors particulars. Aquel luòc i aguèt arruïnat per bandas alemandas jos Louis XIV, e pas #constituir mai #qu'un fief #qu'aperteniá, amb un castèl modèrn, a la familha Haudos al moment de la Revolucion.
blason de la famille de Garlande|thumb|100px|left L'histoire de l'origine de ce bourg n'est pas facile à élucider. Certains s'accordent, sans vraiment le prouver, à reconnaitre cette paroisse sous la désignation de Pistoe dans l'itinéraire d'Antonin. C'était sans doute, dès l'époque carolingienne, une localité assez importante pour qu'il s'y soit tenu un concile en 862. Mais elle doit surtout son développement à la proximité de l'abbaye de Monstiers, transféré vers 1150 sur son territoire et à l'influence de la famille de Garlande (Gallande), qui en posséda la seigneurie dès la fin du. thumb|right|Possesse sur la carte de Cassini En 1168, Adam de Possesse fit construire un hôpital, réuni à celui de Vitry en 1600.
En 1224, Anselme de Garlande augmenta la dot du prieuré de Saint-Crépin, fondé au début du, sous la dépendance de l'abbaye de Saint-Pierre-aux-Monts.
Au Moyen Âge, le territoire de Possesse était couvert d'habitations et il était considérablement plus grand. En direction de Contault, s'étendait la paroisse de Maison-Vigny qui formait une cure au et avait des seigneurs particuliers. Ce site fut ruiné par des bandes allemandes sous Louis XIV, et ne constitua plus qu'un fief qui appartenait, avec un château moderne, à la famille Haudos au moment de la Révolution.
Peirussa de Massàs
Peirussa de Massàs o Peiruça de Massàs, Peirussa/Peiruça de Massans o Peirussa Massàs (Peyrusse-Massas en francés) qu'ei ua comuna gascoa d'Occitània situada dens lo departament de Gers e la region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.
Geografia
vignette|upright=1.6|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
Lo nom de Peirussa, qu'es format deu latin petra dambe'u sufixe femenin -ucia < -ucea, de caractèr pejoratiu e aumentatiu. Lo sens que seré, segon Negre, de « tèrra peirosa », ,. Lo caractèr peirós de Peirussa de Massàs, enqüèra mens de Peirussa Vielha e de Peirussa Grana non sembla ua evidéncia. Pr'aquò, son lòcs situats en posicion dominanta. Segon Delamarre, los Peirussa que venguen de petruciā, la proprietat de Petrucios, nom celtic atestat (latinizat en Petrucius); los noms qu'estón reinterpretats segon lo latin petra « pèira », dab lo sens de « terren peirós ». Malurosament, un nom celtic de persona qu'es generalament declinat de mei d'un biais (*Peirussac, Peirussan, Peirussaç, etc) e Delamarre non tròba que Pérusson (Perrusson en realitat), qui seré Petrucion, çò qui es ua error (Petrucion > *Pérus) mes qui es acceptable per Peirús o Peirueis. La grafia Peiruça que sembla milhora, quin que sia l'etime.
Ville-en-Vermois
Ville-en-Vermois es una comuna francesa, situada dins lo departament de Meurthe e Mosèla e la region de Lorena.
Geografia
Ciutat-en Vermois es una municipalitat rurala #que se tròba al nòrd es de la França en Meuthe-e-Moselle, al sud de Nancy e a l'oèst de Sant-Nicolas-de-Pòrt. Es vesina de las municipalitats de Laneuveville-davant-Nancy, Fléville-davant-Nancy, Lupcourt, Manoncourt-en-Vermois e Sant-Nicolas-de-Pòrt.
Ville-en Vermois est une commune rurale qui se trouve au nord est de la France en Meuthe-et-Moselle, au sud de Nancy et à l'ouest de Saint-Nicolas-de-Port. Elle est voisine des communes de Laneuveville-devant-Nancy, Fléville-devant-Nancy, Lupcourt, Manoncourt-en-Vermois et Saint-Nicolas-de-Port.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Lo pòble de Sant Hilaire i aguèt destruit a una epòca anteriora a las guèrras de la.
1801 Vila al Vermois.
Le village de Saint Hilaire fut détruit à une époque antérieure aux guerres du.
1801 Ville au Vermois.
Etxarri
Etxarri es una comuna de la Comunautat Forala de Navarra al nòrd d'Espanha.
Teutschneureut
Teutschneureut es una anciana comuna alemanda, fusionada lo 1èr de novembre de 1935 dins Neureut, amb Welschneureut. Lo 14 de febrièr de 1975 Neureut foguèt annexada a Karlsruhe.
Athies-sous-Laon
Athies-sous-Laon es una comuna francesa del departament d'Aisne e de la region de Picardia.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Saint-Jean-Kourtzerode
Saint-Jean-Kourtzerode es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mosèla e la region de Lorena.
Geografia
Sant Jean Kourtzerode situa al extremitat Es del scenari lorrain. Lo luòc del vilatge es gaireben-plànol. Aquela spécificité a d'en un autre luòc #èsser a l'origina de l'implantacion del terren de aviation #qu'es vengut pel continuament lo « Phalsbourg Aire Basa » de contunh lo camp « La Horie » actuala. L'altitud del vilatge ressòrt los 300 mètres.
Saint Jean Kourtzerode situe à l'extrémité Est du plateau lorrain. Le site du village est quasi-plan. Cette spécificité a d'ailleurs été à l'origine de l'implantation du terrain d'aviation qui est devenu par la suite le « Phalsbourg Air Base » puis le camp « La Horie » actuel. L'altitude du village dépasse les 300 mètres.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
L'origina del pòble remonta a la 14 sègle pel masatge caseriu de Kourtzerode (#que significa « de pichonas carrièras ») e Sant Jean i aguèt pas bastit #qu'al començament de la 18 sègle. L'istòria communale a #èsser marcada pel bastiment d'una basa aeriana militara americana après la guèrra mondiala. Represes per l'armada francesa, lo camp La Horie a ocupat pel 1 Regiment de Hélicoptères de Combat e per la Regiment de Material.
L'origine du village remonte au 14 siècle pour le hameau de Kourtzerode (qui signifie « petites carrières ») et Saint Jean ne fut construit qu'au début du 18 siècle. L'histoire communale a été marquée par la construction d'une base aérienne militaire américaine après la 2 guerre mondiale. Repris par l'armée française, le camp La Horie est occupé par le 1 Régiment d'Hélicoptères de Combat et par le 6 Régiment de Matériel.
Sant-Seo
Sant Seo en breton (Sainte-Sève en francés) es una comuna bretona, situada dins lo departament de Finistèrra e la region de Bretanha.
Rodoret
Rodoret (Rodoretto en italian) la es una anciana comuna de la Val Sant Martin, dins las Valadas Occitanas. La es aüra una ruaaa de la comuna de Praal, administrativament dins la ciutat metropolitana de Turin e la region de Piemont de l’estat italian.
Sant-Seo
Geografia
La municipalitat de Santa-Sève a situat a proximitat (3 km) de la vila de Morlaix, jos-prefectura del departament del Finistère. Los abitants se nomenan lo Sant-Sévistes.
De modèst superficie, la municipalitat correspond a un tròç del scenari granitique del Léon leugièrament vallonné e d'una altitud mièja d'un centenat de mètres (121 mètres maximals al limit sud), lo bourg en essent a 87 mètres d'altitud. L'altitud se bassa totun fins a una trentena de mètres (29 mètres al ponch mai bas) en los dos vallées dintradas #que délimitent la comuna : a l'oèst aquela de la Coat Toulzac'h, afluent de marge drech de la Penzé, #que separa Santa-Sève de Sant-Thégonnec E a l'es aquela de la Pennelé, #que se tira en la Ritz de Morlaix e separa Santa-Sève de Sant-Martin-de detlos-Camps. Aqueles dos corses d'aiga an permeses pel passat l'installacion de molins #que las ruïnes ne son encara visiblas (tres almens sul tròç del Coat Toulzac'h #que délimite la municipalitat e un almens sus la Pennelé). Lo molin a blat de Pen-ar-Vern i aviá situat en mai d'un quilomètre en aval del molin Mintric e es demorat n'activitat almens fins en 1924. Un molin a papièr, abandonat dempuèi longtemps, portava lo meteis nom. Los limits communales amb Pleyber-Crist al sud e amb Taulé al nòrd son artificiales, en se prement pas cap de element natural notable. Una ramaderia piscicole existís la longitud del cors del Coat Toulzac'h a Molin Fontaine Blanca.
Rodoret
Istòria
A l’unificacion italiana, Rodoret (oficialament Rodoretto) la es una comuna del canton del Perrier e de l’arrondiment de Pinairòl de la província de Turin. La chapluòc la èra a la ruua La Vila. En 1870, Rodoret la es annèxaa a la comuna vesina de Praal.
Personalitats ligadas a la comuna
Oriana Fallaci la conta l'estòria de sos aujòls, d'unes sortits de Rodoret, dins Un cappello pieno di ciliegi.
Sant-Seo
Geografia
Santa-Sève a traversat per la via exprimissi N 12 en connectant Roazhon a Brèst via Morlaix e beneficia d'un important échangeur #que permet una fòrça bona desserte viària de la municipalitat e ont se trasplantació un autre ais viari important, la départementale 785, anciana rota nacionala (tròç comun als aisses Roscoff-An Oriant e Morlaix-Kemper). Aquel échangeur a marcat en lo païsatge per un senhal visual important : lo castèl d'aiga, d'estil original, situat a proximitat. La via ferrée Morlaix-Roscoff travèrsa la part orientala de la municipalitat, mas aquela es pas pas desservie per una estacion en rason de la tròp granda proximitat de Morlaix.
Qualques bòsques subsisteixen, particularament suls vessants pentus dels dos vallées précitées.
Arakaldo
Arakaldo es una comuna de Biscaia dins la comunautat autonòma espanhòla del País Basc.
Sant-Seo
Geografia
La municipalitat es pro prèpa del Parc natural regional de Armorique (una desena de quilomètres) aital coma del littoral de la Mange (Carantec es la station balnéaire la mai prèpa).
La commune de Sainte-Sève est située à proximité (3 km) de la ville de Morlaix, sous-préfecture du département du Finistère. Les habitants se nomment les Saint-Sévistes.
De modeste superficie (10 km), la commune correspond à un morceau du plateau granitique du Léon légèrement vallonné et d'une altitude moyenne d'une centaine de mètres (121 mètres maximum à la limite sud), le bourg étant à 87 mètres d'altitude. L'altitude s'abaisse toutefois jusqu'à une trentaine de mètres (29 mètres au point le plus bas) dans les deux vallées encaissées qui délimitent la commune : à l'ouest celle de la Coat Toulzac'h, affluent de rive droite de la Penzé, qui sépare Sainte-Sève de Saint-Thégonnec et à l'est celle de la Pennelé, qui se jette dans la Rivière de Morlaix et sépare Sainte-Sève de Saint-Martin-des-Champs. Ces deux cours d'eau ont permis par le passé l'installation de moulins dont les ruines sont encore visibles (trois au moins sur le tronçon du Coat Toulzac'h qui délimite la commune et un au moins sur la Pennelé). Le moulin à blé de Pen-ar-Vern était situé à plus d'un kilomètre en aval du moulin Mintric et est resté en activité au moins jusqu'en 1924. Un moulin à papier, abandonné depuis longtemps, portait le même nom. Les limites communales avec Pleyber-Christ au sud et avec Taulé au nord sont artificielles, ne s'appuyant sur aucun élément naturel notable. Un élevage piscicole existe le long du cours du Coat Toulzac'h à Moulin Fontaine Blanche.
Le bourg était traditionnellement tout petit, la majeure partie des habitants vivant dans la trentaine de hameaux et fermes isolées qui parsèment le territoire communal. La répartition de l'habitat s'est totalement modifiée ces dernières décennies, plusieurs lotissements liés à la proximité de Morlaix ayant provoqué une forte croissante de la population agglomérée au bourg, le dernier grand lotissement en cours en 2010 étant celui de "La Croix".
Sainte-Sève est traversée par la voie expresse N 12 reliant Rennes à Brest via Morlaix et bénéficie d'un important échangeur qui permet une très bonne desserte routière de la commune et où se greffe un autre axe routier important, la départementale 785, ancienne route nationale (tronçon commun aux axes Roscoff-Lorient et Morlaix-Quimper). Cet échangeur est marqué dans le paysage par un signal visuel important : le château d'eau, de style original, situé à proximité. La voie ferrée Morlaix-Roscoff traverse la partie orientale de la commune, mais celle-ci n'est pas desservie par une gare en raison de la trop grande proximité de Morlaix.
Quelques bois subsistent, particulièrement sur les versants pentus des deux vallées précitées.
La commune est assez proche du Parc naturel régional d'Armorique (une dizaine de kilomètres) ainsi que du littoral de la Manche (Carantec est la station balnéaire la plus proche).
= 9.98
Park Ujazdowski
Lo Park Ujazdowski (lit. Pargue d'Ujazdów) es una de las zonas verdas de la ciutat de Varsòvia (Polonha). Es situat a l'Aleje Ujazdowskie, prèp de fòrça ambaissadas e de l'edifici Sejm.
Istòria
Dempuèi la fin de l'Edat Mejana, la zona foguèt ocupada pel vilatge d'Ujazdów, situat a qualques quilomètres del sud de la part vièlha de Varsòvia. Al sègle XVII (1619-1625) s'i construguèt un palatz e un jardin pel rei Zygmunt III Waza, per Jan Trevano. En 1782, lo rei Stanisław August Poniatowski comprèt lo vilatge e lo desplacèt d'aperaquí un quilomètre cap a l'oèst (prèp del luòc ont uèi i a lo campus principal de l'Universitat Tecnologica de Varsòvia). Lo vilatge adoptèt un novèl nom: Nowa Wiés (Vilatge Novèl) e se tornèt lo nom de la carrièra modèrna de Nowowiejska.
Aprèp la conquista russa de Varsòvia e l'efècte de las Guèrras Napoleonencas, la zona perdèt lo sieu caractèr militar e venguèt un luòc de fièiras annalas. Durant la presidéncia de Sokrates Starynkiewicz, en 1893 l'arquitècte de jardins Franciszek Szanior s'encarguèt de lo transformar en un pargue public a l'estil dels jardins païsatgistics, una mescladissa de jardins romantics amb passatges barròcs.
Lo pargue, al moment de sa fondacion, èra un dels pus modèrnes d'Euròpa. Aviá un estanh, qualques fonts e un pont de beton sus la part meridionala de l'estanh, que foguèron construches per l'engenhaire William Lindley. Lo pont foguèt la segonda construccion facha amb aqueste material dins tot lo mond, aprèp lo pont de Viggen, en Soïssa, de 1894. Las esculturas del pargue foguèron l'òbra de Edward Wittig, Pius Weloński e Theodor Charles Gruyere. Aprèp la Segonda Guèrra Mondiala s'i apondèt un monument a Ignacy Jan Paderewski.
Camp de Jasenovac
Lo camp de Jasenovac èra un camp de concentracion e un camp d'exterminacion croat de la Segonda Guèrra Mondiala. Subrenomat « l'Auschwitz croat », èra lo camp principau dau sistèma concentracionari croat e èra destinat a l'exterminacion dei judieus, dei Tziganes, dei Sèrbes e dei Croats non catolics. Mens perfecionnat que lei camps alemands, Jasenovac aviá pas de chambras de gas. En plaça, leis execucions èran realizadas ambé d'armas de fuòc, ambé d'armas blancas ò ambé de programas de trabalh extrèms qu'entraïnavan una mòrt de fam rapida. En causa de la manca de documents, lo nombre de victimas es mau conegut e leis estimacions varian de 60,000 a 800,000 mòrts.
Belvís de la Jara
Belvís de la Jara es un municipi de la província espanhòla de Toledo dins la Comunautat Autonòma de Castelha-La Mancha.
Ovidi Montllor
thumb|250px|Ovidi Montllor en concèrt a Alcoi
Ovidi Montllor i Mengual (Alcoi, 4 de febrièr de 1942 - Barcelona, 10 de març de 1995) foguèt un cantaire, autor-compositor e actor valencian. Personalitat anticonformista e de tendéncia anarquista, foguèt partida del movement de la Nòva Cançon catalana. Malgrat sa vida corta, que moriguèt en 1995 a l'edat de 53 ans d'un cancèr de l'esofag, sa trajectòria artistica foguèt fòrça rica amb 12 disques editats, un cinquantenat de participacions a de films entre d'autres.
Biografia
Ovidi Montllor nasquèt en 1942 a Alcoi, una vila mejana mas pionièra industrialament del País Valencian, al sen d'una familha modèsta d'obrièrs textils d'origina pagesa. Per encausa de sa santa frèula, se farguèt en autodidacta en se formar culturalament e intellectualament primièr gràcias als libres qu'un oncle, constrench a l'exili, aviá laissat a l'ostal. Aguèt de sortir de l'escòla quand aviá pas encara passat los 12 ans pr'amor de las dificultats economicas de la familha. Ainat dels tres enfants de l'ostalada, li calguèt trabalhar per ajudar los parents e aprenguèt aital 36 mestièrs diferents coma mecanician, vendeire ambulant, obrièr textil, pastor, picapeirièr, jornalista o mai comptable.
Sa vocacion artistica se faguèt sentir tre 1962 quand integrèt lo grop teatral La Cazuela, d'Alcoi. Qualque temps mai tard, quand avib 24 ans, se n'anèt a Barcelona, ont trabalhèt amb de grops de teatre independents, coma lo del CICF, e mai tard amb las Companhiás de Núria Espert e Adrià Gual. En 1968 comencèt lo mestièr de cantaire, sovent acompanhat de Toti Soler, amb sa musica pròpria facha a partir de tèxtes de Salvador Espriu, Vicent Andrés Estellés, Pere Quart e d'el meteis. Demest les seunas pèças musicalas mai popularas se destacan: thumb|250px|Mural en omenatge a Ovidi Montllor a Alcoi Cinc meses abans, sa vila natala Alcoi li aviá porgit un omenatge emocionant.
Filmografia
Un autre domeni onte Ovidi se distinguiguèt es lo cinèma. Joguèt dins los filmes seguents:
Quito (omonimia)
Quito pòt èsser:
Etxauri
Etxauri es una comuna de la Comunautat Forala de Navarra al nòrd d'Espanha.
Manual Ièr Comnèn
Figura majora de la segonda mitat dau sègle XII, èra un sobeiran energic, un generau coratjós e un diplomata abil que son projècte èra de restaurar la poissança d'un Empèri Bizantin afeblit per la pèrda de l'Anatolia Centrala. Gràcias a un contèxte economic favorable, menèt d'expedicions militaras en Itàlia, dins lei Balcans, en Anatolia, en Siria e en Egipte. Assaièt tanben de resòuvre la crisi religiosa entraïnada per l'esquisma de 1054. Pasmens, maugrat quauquei succès, la màger part de sei projèctes s'acabèron per de reviradas e lo bilanç finau de son rèine es considerat coma mitigat.
La presa dau poder
A l'origina, Manual Comnèn, quatren fiu de l'emperaire Joan II Comnèn, èra pas destinat au tròne imperiau. Pasmens, foguèt designat coma successor per son paire après lei mòrts successivas en 1142 de sei fraires Alexis e Andronic, probablament gràcias a seis accions militaras còntra lei Turcs Seldjokides dau Sultanat de Rom. Puei, en 1143, gràcias a son secretari Joan Axouch, Manual capitèt de s'assegurar rapidament lo contraròtle de la capitala après lo decès de son paire en Cilícia e foguèt coronat emperaire dins lo corrent dau mes d'aost.
Puei, lei qualitats personalas de l'emperaire li permetèron de se mantenir au poder fins a sa mòrt. D'efèct, tant per lei cronicaires bizantins qu'occidentaus, Manual aviá una reputacion fòrça positiva. Èra ansin depintat coma un cap carismatic, generós, intelligent, avisat e cultivat e ges de temptativa de còp d'estat foguèt organizada còntra eu.
Un contèxte economic favorable
Durant tot lo rèine de Manual Comnèn, l'Empèri Bizantin conoguèt un periòde de prosperitat economica desconeguda dempuei lo rèine d'Heraclius (610-648). Foguèt caracterizat per un nombre important de construccions novèlas, compres dins d'endrechs isolats çò que permet de supausar una reparticion relativament bòna dei richessas, per una aumentacion de la populacion urbana — Constantinòple passèt tornarmai 200,000 abitants durant lo rèine — e per una aumentacion de la demanda interiora, especialament a l'entorn de la Mar Egèa. Ansin, dins lo corrent de son rèine, Manual poguèt mobilizar de ressorsas fòrça importantas per sostenir sei projèctes militars.
La Segonda Crosada e lo frònt sirian
Entraïnada per la reconquista musulmana d'Edessa en 1144, la Segonda Crosada foguèt lo premier eveniment important dau rèine de Manual I. Acceptèt la demanda de vassalizacion de Ramon de Peitieus, senhor dau Principat d'Antiòquia, que li permetèt d'estendre son influéncia en Siria e laissèt passar leis armadas germanica e francesa sus lo territòri imperiau. L'emperaire aprofichèt tanben la situacion per conclure una aliança amb Conrad III de Hohenstaufen (1138-1152) e un maridatge entre Manual e Berta de Sulzbach, bèlasòrre de Conrad, aguèt luòc.
Pasmens, aquela aliança s'acabèt amb la mòrt de Conrad. De mai, la revirada de la Segonda Crosada la privèt de son interès. Enfin, empachèt pas l'ataca de Chipre en 1156 per Renaud de Châtillon, novèu prince d'Antiòquia, que pilhèt l'illa e i multipliquèt leis atrocitats. En 1158, Manual organizèt alora una còntra-ofensiva fòrça rapida que li permetèt d'obtenir la somission de la Cilícia Armenia e d'Antiòquia. Renaud de Châtillon deguèt acceptar de liurar la fortalesa d'Antiòquia, de fornir de tropas a l'armada bizantina e reafirmar la vassalizacion dau Principat. Puei, a la prima seguenta, lei tropas bizantinas, sostengudas per lei Crosats, ataquèron Alèp e forcèron leis autoritats de la vila a liberar totei sei presoniers crestians (aperaquí 10,000 personas).
Lei campanhas italianas e lei relacions amb la Glèisa Romana
Itàlia interessèt Manual de 1147 a 1158. La causa de son intervencion èra la menaça representada per lo reiaume normand de Sicília qu'aviá aprofichat la Segonda Crosada per ocupar Corfu e pilhar Corint. Premier, l'emperaire activèt l'aliança entre Constantinòple e Venècia per aquistar la superioritat navala en Mar Adriatica e reconquistar Corfu (1149). Puei, en 1155, mandèt una armada comandada per Miquèu Paleolèg e Joan Ducas per atacar lo sud d'Itàlia.
Lei dos generaus dispausavan de finanças importantas e assaièron premier de trobar d'aliats dins la peninsula. Après una revirada auprès de Frederic Barbarossa que voliá plus s'engatjar en Itàlia, trobèron lo sostèn de divèrsei senhors locaus descaiguts de sei títols per lei Normands. Ne'n resultèt una tiera de victòrias e la revòuta de Bari permetèt ai Bizantins de conquistar un pòrt fòrça important.
Manual decidèt alora d'aprofichar la situacion per restaurar l'unitat de la Glèisa. Lo projècte interessèt lo papa Adrian IV (1154-1159) qu'aviá de relacions marridas amb lei Normands de Sicília. De mai, esperava estendre son influéncia sus lei populacions ortodòxas dau sud d'Itàlia. Pasmens, enterin, l'armada bizantina perdiguèt son avantatge militar en causa de tensions entre Miquèu Paleolèg e seis aliats. Lo generau bizantin deguèt s'entornar a Constantinòple mai sa partença afebliguèt l'armada imperiala. En 1158, una còntra-ofensiva terrèstra e maritima dei Normands a Brindisi s'acabèt per una desfacha totala de Joan Ducas qu'èra estat abandonat per lei rebèls e lei mercenaris italians engatjats au començament de la guèrra. Constantinòple ordonèt alora lo retirament de sei fòrças d'Itàlia e lo protostrator Alexis Axuch capitèt de negociar una patz onorabla amb Sicília. Demorèt en vigor fins a la mòrt de l'emperaire.
Lei campanhas de Danubi
Lòng de la frontiera de Danubi, la politica militara de Manual foguèt defensiva e son objectiu èra de gardar lo contraròtle dei conquistas de Basili II (976-1025). Entre 1150 e 1152, someteguèt lei Sèrbes que deguèron reconeisser sa senhoriá. Pasmens, son adversari principau dins la region foguèt lo Reiaume d'Ongria qu'èra la poissança pus importanta d'Euròpa Centrala.
Doas guèrras opausèron l'Empèri Bizantin a Ongria de 1151 a 1153 e de 1163 a 1168. Durant la premiera, l'emperaire e sei tropas menèron una incursion d'amplor dins lo territòri enemic que foguèt pilhat. Pasmens, aquò reglèt pas lo problema pausat per leis ambicions ongresas e una segonda guèrra foguèt necessària per protegir la frontiera. S'acabèt en 1168 amb la batalha de Sirmium que veguèt la victòria de l'armada imperiala. Leis Ongrés i perdiguèron de miliers d'òmes e deguèron reconeisser la sobeiranetat bizantina en Dalmàcia e en Croàcia e abandonar divèrsei territòris frontaliers. En mai d'aquò, l'eiretier ongrés foguèt mandat a la cort de Constantinòple e fiançat amb la filha de Manual. L'objectiu de l'emperaire foguèt probablament de lo designar coma lo sieu eiretier e d'unificar ansin Ongria e l'Empèri Bizantin. Pasmens, l'abandonèt a la naissença de son fiu.
Lei campanhas d'Egipte
Egipte èra una region fòrça rica que representava un interès major per lei princes musulmans, lei Crosats e lei Bizantins. Fòrça feble, lo Califat Fatimida èra un estat sota protectorat turc, çò que suscitava un maucontentament viu au sen de l'armada egipciana. Lei tensions religiosas entre chiitas e sunitas melhoravan pas la situacion. Per Manual, la conquista dau país aurià permes d'aumentar sei revenguts e de renfòrçar lei reiaumes crosats de Palestina-Siria. Pasmens, lo partiment de la region èra pas considerat coma un problema per l'emperaire car aurià probablament aumentat la despendéncia dei Crosats a respèct de Constantinòple.
En 1162, l'Empèri Bizantin mobilizèt de mejans fòrça importants (200 naviris) mai la coordinacion amb l'armada dau Reiaume de Jerusalèm foguèt marrida. Lei Crosats arribèron en retard e la flòta imperiala deguèt se retirar car mancava de viures. Maugrat aquela revirada, d'autrei projèctes d'atacas foguèron organizats fins a 1169. Pasmens, donèron ges de resultat. Au contrari, lo senhor novèu d'Egipte, Saladin, aboliguèt lo Califat Fatimida, fondèt la sieuna dinastia e capitèt d'unificar una partida dau mond musulman sota sa direccion.
Lei campanhas d'Anatolia
Installats en Anatolia Centrala dempuei leis annadas 1070 e sa victòria de Manzikert, lei Turcs Seldjokides representavan una poissança militara importanta lòng de la frontiera orientala de l'Empèri. Per se concentrar sus seis autreis operacions, Manual chausiguèt inicialament d'adoptar una politica concilianta. D'efèct, en 1162, una brèva campanha li permetèt d'impausar un tractat de patz. Lei Seldjokides acceptèron de cedir divèrsei territòris frontaliers en cambi d'una certana quantitat d'aur.
Lei reformas administrativas e judiciàrias
Regardant leis afaires interiors de l'Empèri, lo rèine de Manual foguèt marcat per divèrsei reformas destinadas a adaptar l'administracion e la justícia. D'efèct, dins lo corrent de la premiera mitat dau sègle XII, lei procès èran venguts fòrça lòngs, çò qu'entraïnava d'abüs. En març de 1166, una ordonància imperiala reorganizèt donc lei tribunaus e creèt de duradas maximalas per lei procès (dos ans per leis afaires criminaus, tres ans per leis afaires civius e un an per un apèu). L'emperaire assaièt tanben de limitar lo nombre d'afaires presentats au Tribunau Imperiau que fasiá ofici de cort d'apèu per leis afaires civius e de juridiccions de premiera instància per lei cas criminaus.
Copa d'Euròpa de la CONIFA
La Copa d'Euròpa de la CONIFA es la Copa d'Euròpa organizat per lo CONIFA qu'es la federacion internacionala gropant leis equipas de fotbòl non reconegudas per la FIFA.
Oudemansiella mucida
thumb|right|[[Fotografia d'una mata de mucidulas viscosas.]]
La mucidula viscosa (Oudemansiella mucida en latin) es un bolet dau genre Oudemansiella e de la familha dei Physalacriaceae.
De 3 a 10 cm, lo capèu es blanc e emisferic mai pòu pauc a pauc venir gris clar e s'aplatir. Lei lamellas son orizontalas e blancas amb una aresta bruna. Lo pè es blanc e pòrta un anèu blanc gris dins sa partida inferiora. L'ensemble dau bolet a generalament un aspècte viscós. Creis, de la fin de l'estiu a l'autona sus de fuelhas vivents ò mòrts. L'espècia es pas toxica mai presenta ges d'interès culinar.
Arantzazu
Arantzazu es una comuna de Biscaia dins la comunautat autonòma del País Basc. Es situada dins la comarca d'Arratia-Nerbion.
Pont de la Reina
Una part de la populacion i parlèt l'occitan transpirenenc a l'Edat Mejana.
Montrosièr
Montrosièr, o Mont Rosièr (Montrozier en francés) es una comuna roergassa situada dins lo departament d'Avairon e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Geografia
vignette|upright=1.6|centre|Comunas a l'entorn. La comuna es a Gages (grafia francesa), principala aglomeracion.
Toponimia
Lo nom de la comuna (atestacion de 1207-1208 Montrozer) es format de l'eretièr del latin mons, montis, « montanha », que se pòt referir a un simple puèg, e d'un determinant qu'es aicí un nom d'arbrilhon, lo rosièr (intencion valorizanta ?). La formation es probablament d'epòca medievala.
Istòria
Entre 1795 e 1800, Montrosièr annèxa Gages (grafia francesa).
Brévonnes
Brévonnes es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Auba e la region de Champanha-Ardena.
Geografia
Brévonnes Fa partida del parc natural regional del bòsc d'Orient.
Brévonnes fait partie du parc naturel régional de la forêt d'Orient.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Brévonnes, Nom d'origina gauloise Biberonna en significant « fontaine dels Bièvres ». N'efièch, lo Auzon, riu en traversant lo vilatge e prèp del bòsc d'orient, li caliá èsser, antany, risi en castors.
Brévonnes A fa totjorn partida de la distincion de Piney.
Celèbra antany per las siás mongetas.
Brévonnes a toujours fait partie de la seigneurie de Piney.
Célèbre jadis pour ses haricots.
Brévonnes, nom d'origine gauloise Biberonna signifiant « fontaine des Bièvres ». En effet, l'Auzon, rivière traversant le village et proche de la forêt d'orient, devait être, autrefois, riche en castors.
Camp de concentracion
Un camp de concentracion es un luòc d'empresonament de talha granda creat per gropar e detenir, generalament dins de condicions de vidas marridas, una populacion considerada coma enemiga. Aquela populacion pòu se compausar d'opausants politics, de residents de país enemics, de grops etnics ò religiós especifics, de civius d'una zòna de combat critica... etc. Lei detencions i son basadas sus de critèris generaus e pas per de rasons juridicas. Lo tèrme apareguèt a la fin dau sègle XIX durant la Segonda Guèrra dei Boers per designar lei camps fondats per lei Britanics per gropar e isolar la populacion civila boer.
Republica de Quito
La Republica de Quito es un estat independent a l’entorn de la ciutat de Quito (Eqüator) entre 1810 e 1812.
En setembre de 1810, Carles de Montúfar, filh de Joan Pío, mandat d’Espanha per restablir l’autoritat mesa en causa pel primièr conselh autonòm de govèrn, establiguèt un segond Conselh de govèrn, presidit per l'avèsque José de Cuero y Caicedo.
Aquel conselh se causiguèt rapidament coma vice president Joan Pío de Montúfar. Dabans l’opausicion de Guaiaquil (que sas autoritats se proclamèron restacadas a Lima) e d’unas autoritats, se decidiguèt, en 1811, de se proclamar l’independéncia. La Republica foguèt proclamada e se proclamèt l’independéncia totala l’11 d’octobre de 1811.
Le republica, atacada per tropas reialistas vengudas de Bogotá, Guaiaquil e Lima, foguèt esclafada lo 1èr de decembre de 1812 a la batalha d’Ibarra.
Montúfar lo paire, mandat presonièr en Espanha, proclamèt son republicanisme e renoncièt a son títol de marqués abans de morir en preson en 1818 a Cadiç. Lo filh s’escapèt per jónher l’armada de Nòva Granada, foguèt pres pels espanhòls, e executat en 1816.
Lo president avèsque Cuero li quitèron sa dignitat d'avèsque, li confisquèron los bens e lo daissèron morir en preson a Lima, en 1815.
Gara de Noalhas
vinheta|L'estacion. L'estacion de Noalhas, o gara de Noalhas, es una estacion de la linha 2 dau mètro de Marselha, e una estacion cap de la linha 1 dau tramvai.
Ancian tramvai
La gara dobriguèt en 1893 per l'ancian tramvai de Marselha.
Après la Segonda Guèrra Mondiala, lei linhas de tramvai remplaçadas per d'autobús e sola la linha 68 subsistís a la gara.
Lo mètro
Dempuèi lo 3 de març de 1984, la gara es tanben una estacion de la linha 2 dau mètro de Marselha.
Renovacion dau tramvai
vinheta|L'estacion dau tram T1. En 2004, l'esplecha dau tram 68 cèssa per permetre la construccion dau novèu tramvai de Marselha necessitant especialament la renovacion dau tunèu per la novèu linha 1.
Situacion
L'estacion es pròche de la Canebiera e dei baloard Garibaldi.
Sent Helitz e Saglan
Sent Helitz e Saglan (Saint-Élix-Séglan en francés) qu'es ua comuna gascoa, situada dens lo departament de la Hauta Garona e la region administrativa d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Istòria
Pendent l'Ancian Regime, Sent Helitz qu'èra de Nebosan (país d'estats)], de la diocèsi de Sent Bertran de Comenge e de la senescaucia de Tolosa. Le vocable de la glèisa, annèxa de Casanava, qu'es Sent Helitz. Tanlèu 1790, Sent Helitz qu'èra deu canton d'Aurinhac. En l'an II, que nommèn la comuna Plaisance.
Pendent l'Ancian Regime, Saglan qu'èra de Nebosan (país d'estats)], de la diocèsi de Sent Bertran de Comenge e de la senescaucia de Tolosa. Le vocable de la glèisa, annèxa de Casanava, qu'es pas coneishut. Tanlèu 1790, Saglan qu'èra deu canton d'Aurinhac. Sent Helitz e Saglan que fusionèn per ordenança deu 8 de junh 1825
Sant Maurici
Sant Maurici o Sent Maurici pòt designar :
Monsteroux-Milieu
Monsteroux-Milieu es una comuna arpitana dau Daufinat, situada dins lo departament d'Isèra e la region de Ròse-Aups.
Geografia
Se se se réfère al étymologie del luòc, Monsteroux vendriá del latin puja subterior (lo mont inferior).
Monsteroux-Mièg a compausat de 3 caserius principals : Monsteroux, Lo Gontard e Mièg.
Si l'on se réfère à l'étymologie du lieu, Monsteroux viendrait du latin monte subterior (le mont inférieur).
Monsteroux-Milieu est composé de 3 hameaux principaux : Monsteroux, Le Gontard et Milieu.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
A, Monsteroux èra una granda espleitacion agricòla constituida d'ostals d'abitacion e de terrens conreats.
A la mièja edat aquel vilatge fasiá partida del viennois e doncas del reialme de Bourgogne.
A se desvolòpa un culte a sant Laurent #que perdurera fins a uèi.
La fèsta foraine i aviá luòc tradicionalament pel St Laurent, celèbra #que i aguèt desplaçat al 1er dimenjada de julhet en los ans 80. Après aver-i debanat al centre del vilatge a #èsser organizada a l'estadi. A #èsser relançada l'an 1998 en lo centre del Gontard de contunh arturada al començament dels ans 2000.
L'Union dels Joves es la mai vièlha associacion de la comuna. Cada an pel Diluns de Pâques, un tournoi fòrça popular i aviá organizat : lo tournoi de sixte. Reagrupava Près de 500 jogaires de fotbòl. D'ara endavant, a remplaçat per l'organizacion d'un vuèg graèr brocante.
Au moyen âge ce village faisait partie du viennois et donc du royaume de Bourgogne.
Au se développe un culte à saint Laurent qui perdurera jusqu'à aujourd'hui.
La fête foraine avait lieu traditionnellement pour la St Laurent, fête qui fut déplacée au week-end de juillet dans les années 80. Après avoir eu lieu au centre du village elle a été organisée au stade. Elle a été relancée en 1998 dans le centre du Gontard puis arrêtée au début des années 2000.