cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Nicolas de Condorcet
L'inspector general de la Moneda e l'engenhaire
Nomenat inspector general de la Moneda en 1775 per Turgot, es encargat d'una expertisa sul canals (coma un projècte de canal sosterren en Picardia) amb Charles Bossut e d'Alembert. Aquesta expertisa « presenta un episòdi de la luta del partit enciclopedista fàcia ald egenhaire dels Ponts e Cauçadas ». Cal alara mesurar en mai de la resisténcia que presenta lo fluid fàcia a la nau, lo rapòrt dels costs al beneficis. Amb Turgot, prepausa tanben una reforma del tonatge, visant a evaluar lo contengut de las naus per establir una fiscalitat justa. Aquò va contra la Renda genrala e la Cort de las ajudas, e tanben Lavoisier.
L'academician
En 1776, Turgot es demés de son pòste de contrarotlaire general. Condorcet causís alara de demissionar de son pòste d’inspector general de la Moneda, mas sa demission es refusada, e demora en pòste fins a 1791. Mai tard, Condorcet escruirà la Vida de S. Turgot (1786), ont expausa lo bon fondament de las teorias economicas de Turgot.
Condorcet contunha de se veire atribuir de foncions de pretigi: en 1776, es nomenat secretari de l’Acadèmia de las sciéncias, e en 1782, secretari de l’Acadèmia francesa. S'interessa alara al « Rapòrt sus un projècte per la reformacion del cadastre de Nauta Guiana de 1782 », problèma scientific que vòl resòlvre dos tipes d'enjòcs : cossí realizar l'operacion de carpentatge? cossí estimar a lor justa valor las tèrras? ja aviá escrich l'article sul carpentatge dins le Suplement paregut en 1776. Mas, segon la teoria fisiocrata en vigor, l'impòst just es proporcional al produch net de las tèrras, exigissent donc un cadastre precís e racional, qu'encara existissiá pas.
A partir de la prima de 1785, milita près dels politics per que l'aritmetica politica siá ensenhada coma sciéncia d'esperela entièra, e li dona un ròtle central al subjècte de l'instruccion publica; serà l'aujòl de l'estatistica modèrna.
Lo deputa girondin
vinheta|Estatua en bronze de Condorcet par Jacques Perrin, Cai de Conti, París, 1894. Pòrtavotz de las Luses, Condorcet vei dans la Revolucion la possibilitat d'una reforma racionalista de la societat. Après la presa de la Bastilha, es elegit al conselh municipal de París. En 1790 fonda amb Sieyès la Societat de 1789 e dirigís lo Jornal de la Societat de 1789, la Bibliotèca de l'òme public (1790-1792), la Cronica de París (1792-1793) e lo Jornal d'instruccion sociala (1793). Mai, es actiu per la causa de las femnas, se prononciant pel drech de vòte de las femnas en 1788 dins Las letras d'un borgés de New Haven puèi dins lo Jornal de la Societat, e publicant en 1790 De l’admission de las femnas al drechde ciutat. Jamai un Estat democratic a vertadièrament jamai existit segon el, que "jamai las femnas exerciguèron los drechs de ciutadan ". Fasent referéncia a La Declaracion dels Drechs (1789), denóncia la violacion del principi de l'egalitat en drechs que las femnas son victimas. Desbastís tota l'argumentacion comuna qu'a per tòta d'escartar las femnas dels drechs de ciutat: i a pas de femnas amb d'engèni? es que les femnas an pas accès a l'educacion; mai, la granda partida dels ciutadans an pas d'engèni e existís de femnas mai intelligentas qu'unes òmes a qui se pensa pas a levar los drechs civics. Al subjèctes de las diferéncias entre ambedos sèxes, son pas « naturalas » mas bastidas socialament per l'educacion e de leis inicas. Dominique Godineau nota qu'es malaisit de mesurar lo reson encontrat per aquestas presas de posicion, "es pas impossible que, sens èsser explicitament citat, aja influenciat los escritchs "feministas" posteriors (Gouges, Aelders, Guyomar...) ". Ie segur es mèstres de pensar pels joves nòbles liberals coma lo cavalièr de Pange o André Chénier.
En 1791, es elegit deputat de París al sen de l’Assemblada legislativa, que ne ven secretari. Es un dels inspiraires de l'establiment del sistèma metric : la proposicion de Talleyrand a l'Assemblada nacionala constituenta, ven largament de sos conselhs, que seguisspb las òbras jos Turgot. Als costats de Borda, Laplace, Lagrange e Monge, fa partir de la Comission nomenada per l'Assemblada e que deu determina quina mesura utilizar, per exemple entre l'alternativa de la mesura del pendul o la mesura del quart du meridian. Lo 26 de març de 1791, l'Assemblada decretava lo « mètre » coma unitat nacionala e escapolon del sistèma unificat de peses e mesuras per remplaçar la multitud de las unitats utilizadas en França. La longor del mètre èra establida coma egala a la detz milionena partida del quart del meridian terrèstre, çò qu'anava plan amb lo projècte de las Luses e aquel de l'edificacion, per la Revolucion, d'un òrdre racional, que s'agissiá, segon sos promotors, d'una « unitat que dins sa determinacion, conteniá res d'arbitrari ni de particular a la situacion de pas cap pòble sus la planeta ».
Condorcet lança lo movement de l'educacion permanenta que deu permetre a tot ciutadan de se formar tot lo long de sa vida. En abril fr 1792, presenta un projècte de reforma del sistèma educatiu per tòca de crear un sistèma ierarquic, plaçat jos l’autoritat d’òmes de saber, qu'agirián coma de gardians de las Luses e que, independentament del poder, serián los garants de las libertats publicas. Lo projècte es jutjat contrari a las vertuts republicanas e a l'egalitat, liurant l'educacion de la Nacion a una aristocracia de sabents.
En 1792, es de nòu elegit deputat de l’Aisne a la Convencion nacionala. Es dins lo partit dels Brissotins. Es tanben membre del comitat de constitucion qu'adopta gaireben sens modificacions peu près sans modifications le projècte de constitucion qu’iaviá dirigit mas qu'es fin finala pas adoptat per l’Assemblada.
Condorcet lèu se trapa en posicion marrida. Dos corrents de pensada s’afrontan al subjècte de reformar l’Estat francés: los Girondins, e los Montanhards, aquestes darrirèrs son dirigits per Robespierre. Girondin e oposat a la pèna de mòrt, Condorcet vòta contra l’execucion de Loís XVI, presicant la condamnacion a las galèras a vida, idèa qu’es los sol a defendre.
Los girondins pèrdon lo contraròtle de l’Assemblada en contra lo jacobins, en 1793. Lo jacobin Marie-Jean Hérault de Séchelles prepausa alara una constitucion novèla, fòrça diferenta d'aquela de Condorcet. Mas aqueste la critica, çò que lo fa condamnar per traïson. L'8 de julhet de 1793, sus prepausicion del convencional montanhard François Chabot, la Convencion vòta un decret per l'arrestar.
Ciucle de Dune
Lo Cercle de Dune es une òbra litterària apartenent au domeni de la sciéncia-ficcion, imaginada per l'escriveire Frank Herbert, que lo premier volum fuguèt publicat en 1965 ais Estats Units d'America.
Nicolas de Condorcet
Teorician dels sistèmas de vòtes e de la jurada penala
vinheta|Pagina títol de l’Ensag sus l’aplicacion de l’analisi a la probabilitat de las decisions donadas a la pluralitat dels vòtes. Dans fòrça de sos obratges (Ensag sus l’aplicacion de l’analisi a la probabilitat de las decisions donadas a la pluralitat dels vòtes de 1785 - Ensag sus la constitucion e las foncions de las assembladas provincialas - Sus las eleccions), Condorcet s’interessa a la representativitat dels sistèmas de vòte, coma dins l'encastre politic que dins l'encastre judiciari: l'ensag de 1785 tracta mai del vòte politic mas tanben deliberat d'una jurada, qu'insistís sul caractèr corrècte, es a dire verai o fals, de la decision finala — s'agiriá donc pas de determinar una preferéncia (per l'un o l'autre dels candidats) mas un fach (un tal cometèt tal crime o non pas?). Partent de l'ipotèsi d'una fòrça leugièra propension de l'òme ordinari a jutjar en acòrdi amb los fachs puslèu que de malbiais, mòstra que mai i aurà de votants, mas las escasenças que lo resultat du vòte mene a une decision corrècta son importantas. Aquesta demonstracion matematica sostent sa preferéncia, en matèria penala, per la jurada populara puslèu que pels magistrats individuals.
Ciucle de Dune
Après que moriguèt son paire, Brian Herbert assistit de Kevin J. Anderson, aduguèt de complements postums a l'òbra.
Chiddes (Nièvre)
Chiddes es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Nièvre e la region de Borgonha.
Geografia
left|thumb|220px|Chiddes se tròba al [[NNO de Luzy]] thumb|left|Chiddes E lo [[Morvan vistes del mont Charlet]] Chiddes se situa en lo Morvan, en lo sud-es de la Nièvre, a unitat|29|km al sud-oèst de Autun e al sud de Castell-Chinon (Ciutat) ; la municipalitat fa partida del parc natural regional del Morvan. Los sieus abitants son los Chiddois e los Chiddoises.
left|thumb|220px|Chiddes se trouve à 10 km au [[NNO de Luzy]] thumb|left|Chiddes et le [[Morvan vus du mont Charlet]] Chiddes se situe dans le Morvan, dans le sud-est de la Nièvre, à 29 km au sud-ouest d'Autun et au sud de Château-Chinon (Ville) ; la commune fait partie du parc naturel régional du Morvan. Ses habitants sont les Chiddois et les Chiddoises.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Nicolas de Condorcet
Teorician dels sistèmas de vòtes e de la jurada penala
Sas òbras sus la juada lo mèna a condamnar la pèna de mòrt. Dins una letra a Frederic II de Prússia, explica los motius de son oposicion a aquel tipe de pena: segon el, los crimes greus e afroses que ne son susceptibles menan la jurada populara — institucion que defend dins sa correspondéncia amb Turgot de 1771, pendent que presica d'escartar los prejutjats de classa evitant que de rics jutjen de paures, e lo contrari, coma dins l ' Ensag sur l’aplicacion de l’analisi a la probabilitat de las decisions donadas a la pluralitat dels vòtes (1785) — a poder pas jutjar de biais seren e enlusit, d'ont una propension importanta  l'error judiciària. Tot coma dins sas òbras suls mòdes d'escrutinh, Condorcet mòstra atal cossí las matematicas se pòdon utilizar per sosténer l'analisi de problèmas socials e politics.
Dins los autres ensags, mòstra que l'escrutinh uninominal pòt fòrça plan representar pas los desirs dels electors del moment que lo primièr candidat acampa pas mai de la mitat dels vòtes: es lo paradòxe de Condorcet, que mòstra un biais inerent a aqueste mòde d'escrutinh, dins la mesura ont lo candidat preferit d'una majoritat d'electors pòt pas èsser elegit, a causa de la division d'aqueles e de l'escampilhament consequent dels vòtes, menant tanben un candidat qu'obten qu'una majoritat relativa tornar èsser elegit. En efièch:
Considerant una assemblada de 60 votants avent la causida entre tres propositions a, b, c. Las preferéncias se repartissont atal (en notant a > b, lo fach que a es preferit a b) : Lo candidat a será elegit, avent emportat 23 vòtes, es adire majoritat. Pasmens, a es pas la causida preferida de la majoritat dels electors, que 35 electors (19 + 16) preferisson b puslèu a, mas que capitèron pas a far elegir b que cadun a preferit votar per lor candidat preferit dins l'absolut, es a dire b o c. En tèrmes concrets : se l'esquèrra (o la drecha) possedís una majoritat dins lo país, mas presenta dos candidats puslèu qu'un, perdrà las eleccions fàcia al candidat unic de l'autre camp. aquesta « paradòxe » serà desvelopat al sègle XX per de teoricians de la causida sociala, e per exemple amb lo teorèma d'impossibilitat d'Arrow.
Per resòlvre aqueste biais, Condorcet prepausa un autre sistèma, lo metòde Condorcet, ont l'unic venceire es aqueste, s'existís, que comparat torn a torn a totes los autres candidats, se mostrariá a cada còp èsser le candidat preferit. Pasmens, considèra qu'aqueste sistèma es pau realisable a granda escala e escambia una correspondéncia fòrça rica amb Jean-Charles de Borda conceptor d’un autre sustèma, lo metòde Borda, que realiza un sistèma de vòte ponderat que se dona un tala nota a cada candidat — çò que permet de far lo balanç del « paradòxe de Condorcet ».
L'invencion del drech d'autor
En 1776, publica los Fragments sus la libertat de la premsa que seràn la basa a las proposicions que l'abbé Sieyès farà amb el unes vint ans mai tard en 1790, un an après l'abolicion dels privilègis, per establir un drech d'autor; mai precisament, per instituir una responsabilitat dels autors que son proprietaris de lors òbras. Se l'essencial de l'escrich de 1776 pòrta sus la question dels delits d'autors (per ne destriar la responsabilitat que tòca l'autor, l'estampaire, e lo librari), aqueste escrich compta tanben de paginas sus la « proprietat » intellectuala que limitan los privilègis de l'autor e pledejan obertament per la liura circulacion dels escrichs. Lo projècte de Sieyès e Condorcet es criticat puèi modificat per Beaumarchais que, amb Mirabeau, enfortís los drechs dels autors, per exemple balhant a l'autur e sos descendents lo drech exclusiu d'autorizar la reproduccion de sas òbras per un temps de cinc ans post mortem de l'autor puslèu qu'un temps de sonque detz (a partir la publicacion de l'òbra e limitada per la mòrt de l'autor) balhat pel projècte inicial.
Autras òbras
En 1786, Condorcet torna trabalhar sul calcul integral e las equacions diferentialas, mòstrant un novèl biais de tractar los calculs infinitesimals. aquelas òbras jamai foguèron publicada. En 1789, publica la Vida de Voltaire, ont se mòstra coma el opausat a la Glèisa. Dona vint e quatre articles sus l’analisi matematica al Suplement de l’Encyclopédie de Diderot et d’Alembert. S'interessa  tanben a las asseguranças agricòlas (article anonim dins lo Jornal de París), a la mesura del risc e a aquela de la valor de las pèrdas.
Transferiment aal Panteon de París
A l'escasença de las fèstas del bicentenari de la Revolucion francesa, en preséncia de François Mitterrand, president de la Republica, las cendres de Condorcet son simbolicament transferidas al Panteon de París al meteis temps qu'aquelas de l’abat Grégoire e de Gaspard Monge, lo 12 de decembre de 1989. En efièch, l'atauc censat contenir las cendres de Condorcet es vuèj : enterrat dins la foça comuna de l’ancian cimentèri de Bourg la Reine — desafectat al sègle XIX –, son còrs jamai foguèt trobat.
Descendéncia de Condorcet
Del maridatge de Condorcet amb Sophie de Grouchy nasquèt, al mes de mai de 1790, una filha unica: Alexandre-Louise Sophie de Condorcet, que foguèt nomenada tota sa sa vida Élisa, prenom qu'aviá pas recebut. "Élisa" se marida, en 1807, amb lo general Arthur O'Connor, refugiat, amic de Cabanis, qu'aviá passat, en 1804, al servici de França, crosent atal servir la libertat. Lo general morís en 1852, e Elisa en 1859. Son enterrats dins lo pargue del castel familhal de Bignon. Los esposes O'Connor-Condorcet an cinq enfants, qu'un sol, Daniel O'Connor daissa de posteritat : dos filhs, que lo general Arthur O'Connor se maridant, en 1878, amb Marguerite Elizabeth de Ganay. D'aquesta, naisson doas filhas : la primièra, Elizabeth O'Connor, se marida a Alexandre Étignard de La Faulotte; la segonda, Brigitte O'Connor, al comte François de La Tour du Pin qu'an tres enfants  : Philis, Aymar e Patrice de La Tour du Pin.
Thoste
Thoste es una comuna francesa, situada dins lo departament de Còsta d'Aur e la region de Borgonha Franca Comtat.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Dan Castellaneta
thumb Daniel Louis Castellaneta, escaissat Dan Castellaneta (Oak Park, Illinois, 29 d'octobre de 1957) es un actor e comedian american. Es conegut subretot pel fach qu'es la votz d'Homer Simpson dins lo dessenh animat Los Simpsons.
Gaston Castèl
Gaston Castèl naissut à Pertús (Vauclusa) lo promier d'agost de 1886, defuntat a Marselha lo 9 de febrier 1971, fuguèt un arquitècte occitan.
Las Cròtas
Las Cròtas (Crots en francés) es una comuna d'Occitània situaa dins lo departament daus Auts Aups e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur.
Gaston Castèl
Biografia
Fiu d’un entrepreneire de maçonariá, Gaston Castèl es naissut lo promier d'agost de 1886. En 1907 es lo promier escolan reçauput au concors d'entrada de la nòva escòla d'arquitectura de Marselha. De 1909 a 1913, es escolan a l'Escòla Nacionala Superiora dei Bèleis Arts de París. Daverarà lei Jòias dau segon Grand Prèmi de Roma en arquitectura en 1913.
Mobilisat en 1914 en coma sergent au 258en regiment d’infanteriá. Es nomenat sota-luectenent sus lo prat batalhier. Lo 26 de julhet de 1914, es seriosament nafrat a la cara e quitat coma mòrt. Es engabiolat a Ingolstadt en Bavièra puei es transferit a Montreux en Soíssa.
Fins a 1941, demorarà cap-arquitècte dei Bocas de Ròse. Lo Govèrn de Vichèi li demandarà de quitar sa carga. Dau temps de sa mission, realizarà plusiors edificis que ne'n vaqui d'exèmples :
Son ostau personau, que s'atròva au numèro 2 de l'endrona Croix-de-Régnier a Marselha es estat classificat Monument Istoric, coma de nombroseis òbras sieunas. Bastiguèt tanben d'Abitacions a Bòn Mercat ai Chartrós ò a la Blafarda. Lo segond reng d'abitacions bastidas darrier lo Pòrt-Vièlh de Marselha après de son abaliment per lei nazis es estat fach per eu.
Fuguèt tanben sòci de l’Acadèmia de Marselha e Oficier de la Legion d'Onor en 1926 puei Comendor en 1932. Partent de 1952, serà professor a l'Escòla d'Arquitectura de Marselha.
Escriguèt plusiors obratges, en francés :
Julie Kavner
vinheta
Palais de Wilanów
Lo Palais de Wilanów es un palais reiau polonés situat dins l'arrondiment de Wilanów dins la region de Varsòvia. Foguèt bastit per lo rèi Joan III Sobieski (1674-1696). De 1730 a 1733, venguèt tanben la residéncia dau rèi Augustus II.
Sent Vincenç de l'Espinassa
Sent Vincenç de l'Espinassa (Saint-Vincent-Lespinasse en francés) es una comuna carcinòla situada dins lo departament de Tarn e Garona e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Masiela Lusha
Masiela Lusha (n.1985) es una poèta e actritz americana de cinèma e television.
Dune 2: Battle for Arrakis
Dune 2: Battle for Arrakis (Dune 2: The Building of a Dynasty ais Estats Units d'America) es un videojuec desenvelopat per Westwood Studios e editat per Virgin Games, pareissut en 1993 sus Amiga, PC, Megadrive e Acorn Archimedes.
Emai siegue estat publicat per lo mesme editor, lo juec compartís amb lo premier Dune pauc de causa, franc de l'Univèrs manlevat au Ciucle de Dune.
Istòria
Lo juec se basa d'un biais pron liure sus l'univèrs de l'òbra de Frank Herbert, Dune.
Sistèma de juec
Dune 2 es conoissut per èstre lo premier videojuec d'inventar lo genre RTS (per Real-Time-Strategy, Estrategia en temps reau). Au començament, lo jogaire causís v'una dei tres familha disponiblas : leis Atreids, lei Harkonnens ò leis Ordos (aquesta darriera familha existent pas dins lo Ciucle de Dune).
Lei fasa de juec se debanan amb una vista aeriana. Lo jogaire deu recortar l'Espécia per posquer generar de sòus que li permetràn de desenvolopar seis installacions e son armada per fin finala posquer conquistar leis installacions de sei concurrents.
Dommartin (Nièvre)
Dommartin es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Nièvre e la region de Borgonha Franca Comtat.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Karl Carstens
Biografia
Nasquèt lo 14 de decembre de 1914 dins la vila de Bremen, situada dins estat alemand de Bassa Saxònia. Estudièt Drech e Sciéncias Politicas en las universitats de Francfòrt de Men, Dijon, Munic, Königsberg e Amborg, ont se graduèt l'an 1936. L'an 1949 finalizèt un mastèr de Drech a l'escòla de Leis de la Universitat d'Yale.
Zhou Dongyu
Zhou Dongyu ( chinés: 周冬雨; pinyin: Zhōu Dōngyǔ; nascuda lo 31 de genièr de 1992) es una actritz chinesa que fa partida de la generacion de novèls talents feminins. Son pichon nom, Dongyu, significa "pluèja d'ivèrn".
Vida
Zhou Dongyu es nascuda lo 31 de genièr de 1992 dins la vila de Shijiazhuang, dins la província de Hebei. Desconeguda, es arremarcada per Zhang Yimou que ne fa lo personatge principal del film 山楂树之恋 (Jos l'aubespin). Lo filme foguèt una brava capitada e lo succès d'aqueste filme li donèt subte l'estatut de revelacion femenina de l'annada.
Lo filme aguèt un brave succès e en 2011, ela qu'aviá pas cap d'experiéncia cinematografica, dintrèt a l'Academia Cinematografica de Beijing (en chinés: 北京电影学院).
Dempuèi 2011, Zhou Dongyu a perseguida una carrièra de primièr plan.
Los filmes recents
La salida del filme Mon Vièlh Companh d'Escòla《同桌的妳》lo 25 d'abril de 2014 marca lo retorn del succès après qualques filmes mens populars. En China lo filme faguèt mai de 20 000 000 d'entradas.
Confirma en 2015 sa posicion d'actritz de primièr plan chinesa amb 少年班 (en pinyin: shào nián bān, en occitan: Classa d'adolescéncia, en anglés: The Ark of Mr. Chow ).
Battenans-les-Mines
Battenans-les-Mines es una comuna francesa, situada dins lo departament de Dobs e la region de la Franca Comtat.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Yeardley Smith
vinheta Yeardley Smith es un conegut actor American de comèdias del cinèma.
Nancy Cartwright
thumb
Nancy Cartwright es una actritz americana nascuda lo 25 d'octobre de 1957 a Kettering, Ohio, als Estats Units. Notamment activa dins lo doblatge, es coneguda per èstre la votz de Bart Simpson dins la seria Los Simpsons.
Pèirafita (omonimia)
Pèirafita o Pèirahita (Pierrefite en francés) pòt èsser:
Créhen
Qerhen en galò; Krehen en breton ( Créhen en francés) es una comuna bretona, situada dins lo departament de las Còstas d'Arvòr e la region de Bretanha.
Isaus
Isaus (Izaux en francés) qu'ei ua comuna, en Gasconha, Comenge e Nestés, situada en departament deths Hauts Pirenèus dera region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Geografia
Aute quartièr o vilatge : Era Guarda. vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
Era prononciacion qu'ei [i'zaws] (grafia fonetica deths autors). Eras fòrmas ancianas que son : de Ysano, en latin, en 1387 (probabla error de copista per Ysauo, Izaut en 1767, Izaut (mapa de Cassini, ara fin deth sègle XVIII).
Segon Dauzat, Isaus qu'ei sus ua tuca; eth nom qu'ei escur.
Segon Miquèu Grosclaude, eth nom que demòra escur, benlhèu prelatin. Qu'an prepausat ua arrasic idronimica -is, possibla pr'amor de la situacion deth vilatge, a 800 m de tota aiga pr'aquò.
Tesla (unitat)
Lo tesla (simbòl : T), nomenat en onor del fisician sèrbe Nikola Tesla, es l'unitat derivada d'induccion electromagnetica (nomenada a vegada flus magnetic o camp magnetic) del Sistèma internacional d'unitats (SI).
Definicion
Es definit coma l'induccion magnetica que, destria normalament e uniformament sus una superfícia d'1 mètre carrat, produch mejans aquesta superfícia un flus d'induccion electromagnetica total d'1 weber ; avèm 1 T = 1 kg⋅A-1⋅s-2.
Dins las unitats derivadas del sistèma internacional, un tesla se pòt donar per las expressions segentas: Unitats utilizadas :
Sistèma CGS e somultiple
Lo gauss : 1 G equival a 0,1 mT = 100 µT. Lo gamma es lo nom particular d'un sosmultiple del gauss.
Saint-Michel-sur-Ternoise
Saint-Michel-sur-Ternoise es una comuna francesa, situada dins lo departament del Pas de Calais e la region del Nòrd-Pas de Calais.
Geografia
Fichièr:Sant Michel sus Ternoise (ulm2).jpg
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Talhon d'Adam
thumb|3 incisura mediana - 4 cartilatge tiroíd - 8 [[traquèa - 9 Òs ioíd - 11 granda bana superiora - 15 pichona bana inferiora]] Lo cartilatge tiroïd participa a la formacion del laringe. Per l'Òme, es un caractèr sexual secondari mascle.
Esclainvillers
Nòtas
<references group=N/>
Talhon d'Adam
Morfologia
Es un cartilatge qu'a la forma d'un parpalhol, amb doas lamas oblicas enrè e juntas en abans per una nosada. Ambedoas lamas fan un angle de 90° per l'òme e 120° per la femna, salent per abans e responsable de la proeminéncia laringèa, salença mai prononciada per l'òme que per la femna. Lo cartilatge tiroïd possedís de grandas banas(2) cap al naut e des pichonas banas(2) cap al bas. Lo còs del cartilatge tiroïd o placa tiroïdiana compòrta une incisura mediana sus la broa superiora.
« Talhon d'Adam »
Lo nom ven del fruch defendut, que, selon la Biblia, Èva faguèt manjar a Adam, un talhon li seriá « demorat dins de la garganta ». Lo talhon d'Adam es un caractèr sexual secondari de l'òme mascle adult, pasmens que las femnas ajan lo meteis cartilatge: deternima la nautor de la vòtz (mai la vòtz es grèva mai la poma d'Adam es bassa — lo talhon d'Adam dels mainats se vei generalament pas) e lo fach que las femnas, quitament sens suspès, ajan una massa graissosa entre lo menton e lo còl fa qu'es amagat lo cartilatge.
Termodinamica
La termodinamica es una disciplina de la fisica qu'estúdia lei transferiments de calor e lei relacions entre aquelei transferiments e l'energia e lo trabalh dins lei sistèmas fisics macroscopics (es a dire leis objèctes « grands » e non lei moleculas o leis atòms). Per aquò, definís divèrsei variablas macroscopicas coma la temperatura, l'entropia, l'energia intèrna o la pression que permeton de caracterizar l'evolucion dau còrs estudiat e donc, indirèctament, lo comportament dau grand nombre de compausats microscopics que lo compausan.
A l'ora d'ara, lei domenis d'aplicacion de la termodinamica son fòrça nombrós e es una disciplina majora au sen dei sciéncias modèrnas e, subretot, au sen de l'engenhariá gràcias a sei liames ambé la quimia. D'efèct, es capabla de preveire lo foncionament d'un motor de combustion, lei transicions de fasa entre leis estats de la matèria, lo debanament corrècte o optimau d'una reaccion quimica, l'evolucion d'una matèria somés a una temperatura auta... etc. De mai, dempuei la fin dau sègle XX, se desvolopa d'aplicacions dins lo domeni de la medecina e de la biologia.
Lo tèrme foguèt inventat e popularizat dins lo corrent dau decenni 1850 quand la termodinamica acomencèt d'aparéisser coma un camp d'estudi scientific novèu. Lo fisician britanic William Thomson (1824-1907), dich lord Kelvin, es sovent creditat de son invencion en 1849 e son adopcion per la comunautat scientifica foguèt rapida. Aperavans, la disciplina èra estada fondada per lo Francés Sadi Carnot (1796-1834) qu'estudièt au començament dau sègle XIX lei transferiments de calor d'una maquina de vapor bastida per l'Anglés Thomas Newcomen (1663-1729) en 1703.
Lei trabalhs precursors de Sadi Carnot (1824)
Sadi Carnot (1796-1834), fiu dau scientific e revolucionari francés Lazare Carnot (1753-1823), foguèt lo premier qu'estudièt lei transferiments de calor d'una maquina de vapor e lei cicles dau motor au començament dau sègle XIX. Descurbiguèt lo segond principi de la termodinamica e formulèt son premier enonciat. Per aquò, es considerat coma lo « paire de la termodinamica ». Sei trabalhs foguèron publicats en 1824 dins l'obratge Reflexions sus la poissança motritz dau fuòc (en francés : Réflexions sur la puissance motrice du feu). Èran devesits entre cinc partidas principalas tractant de la calor e la poténcia motritz, dau cicle ideau d'un motor perfèct (d'ara endavant dich cicle de Carnot), de la reversibilitat d'aqueu cicle, deis aplicacions de sei descubèrtas a la fisica dei gas e enfin de la possibilitat de crear un motor d'èr. Pasmens, maugrat una presentacion positiva a l'Academia dei Sciéncias per Pierre-Simon Girard (1765-1835), gaire de scientifics èran capables de comprendre la portada de son òbra.
L'equivaléncia entre trabalh e calor (1840-1845)
Après la publicacion de l'òbra de Sadi Carnot en 1824 e sa mòrt en 1832, lei recèrcas sus la termodinamica conoguèron un periòde de pausa fins ais annadas 1840 e la descubèrta dau principi de l'equivaléncia entre trabalh e calor. Dos scientifics, l'Alemand Julius Robert von Mayer (1814-1878) e lo Britanic James Prescott Joule (1818-1889) realizèron en parallèl una tièra d'experiéncias que van permetre de formular aqueu principi entre 1840 e 1845 e d'acomençar la definicion dei principis generaus de la termodinamicas dins lo corrent de la segonda mitat dau sègle XIX.
Lo premier capitèt d'aplicar lo principi de la conservacion de l'energia — nocion fondamentala de la fisica modèrna que foguèt formulada en 1847 — a la termodinamica. Demonstrèt la possibilitat de transformar una forma donada d'energia en calor. Per aquò, capitèt de caufar d'aiga (produccion de calor) gràcias a de vibracions (energia cinetica qu'èra lo trabalh fornit au sistèma). Publiquèt sei resultats en 1842 dins un jornau alemand. Puei, assaièt de calcular la valor de l'equivaléncia mecanica de la calor. En 1845, trobèt 365 kgf.m.kcal-1 que foguèt finalament corregida a 425 kgf.m.kcal-1 (valor modèrna : 426,6 kgf.m.kcal-1 siá 4,184 kJ.kcal-1).
Lo segond, ja conegut per sei resultats dins la recèrca sus l'electricitat, obtenguèt de resultats similars que foguèron publicats a partir de 1843. Capitèt de mostrar la conservacion de l'energia ambé d'experiéncias sus l'aiga coma Meyer. Pasmens, capitèt tanben d'estendre lo camp de sei recèrcas sus la produccion de calor a partir d'una forma d'energia mecanica (compression d'un gas). La mesurèt egala a 4,42 kJ.kcal-1. En 1845, poguèt presentar sei resultats a Cambridge e atacar lei teorias desvolopadas dins leis annadas 1830 per Emile Clapeyron a partir dei trabalhs de Sadi Carnot.
Aquelei publicacions quasi simultanèas entraïnèron un debat de prioritat entre lei dos òmes que deguèron tanben faciar divèrseis oposicions au sen de la comunautat scientifica. Pasmens, a partir de la fin deis annadas 1840, lei premierei formulacions dau principi de la conservacion de l'energia van permetre de confirmar lor teoria. Pus important, vèrs 1847, un discors de Joule per presentar sei resultats va atraire l'atencion de William Thomson (1824-1907) que va perseguir sei recèrcas e utilizar lo principi de l'equivaléncia entre trabalh (energia fornida) e calor per definir la temperatura e pausar lei basas fondamentalas de la termodinamica.
Chaumard (Nièvre)
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Termodinamica
La definicion de la temperatura (1848)
Lo concèpte de temperatura apareguèt au sègle XVII ambé l'invencion dei premiers termomètres e dos escalas de temperatura — aquelei de Fahrenheit e de Celsius — èran fòrça populars au sen de la comunautat scientifica mai permetián solament una mesura relativa de la temperatura. Òr, aquò èra gaire compatible ambé la nocion de temperatura termodinamica que necessitava la definicion d'una temperatura absoluda que foguèt la premiera òbra en termodinamica de Kelvin en 1848.
Chaumard (Nièvre)
Istòria
La parròquia, remontariá sembla t'el a sègle. Al civil, ela dépendait del marquisat de la Tournelle, de l'eleccion e del graèr a sal de Castell-Chinon. #Far partida en 1790, de la héphémère costat de Montreuillon. A l'esperital levava del diocèse de Autun e del archiprêtré de Anost. Lo patrocini de la curació èra a l'avesque e los #dire se partejavan entre lo curé e los senhors d'Ostal-Comte. La porció d'aqueles darrièrs se affermait d'ordinari per una soma de 264 libres.
Termodinamica
La definicion de la temperatura (1848)
Aquela nocion necessita d'introdurre lo concèpte de zèro absolut. Aquela idèa èra estada ja imaginada per Guillaume Amontons (1663-1705) e per Sadi Carnot mai Kelvin capitèt de'n formular la premiera definicion complèta e creèt una escala de temperatura novèla basada sus aqueu principi. Per aquò, Kelvin prenguèt lo zèro absolut coma ponch de réferéncia unic de son escala e creèt lo gra Kelvin coma unitat de mesura a partir de la fraccion 1/273,16 dau ponch triple de l'aiga.
Chaumard (Nièvre)
Istòria
Jos la féodalité la parròquia se dividissiá en divèrsas fiefs, totes mouvants del Comtat de Castell-Chinon e ne retarda fief del marquisat de la Tournelle, #que li aguèron a el amassat, a sègle.
Termodinamica
La definicion de la temperatura (1848)
La consequéncia d'aquela definicion foguèt de permetre lo desvolopament de grandors novèlas, dichas termodinamicas, liadas a la temperatura. Ansin, la conoissença d'aquelei grandors permet de calcular la valor de la temperatura e inversament. Aquò va permetre d'estructurar aquela sciéncia novèla dins lo corrent de la segonda mitat dau sègle XIX a l'entorn de la formulacion dau premier ensems de teorias de basa de la termodinamica.
Chaumard (Nièvre)
Istòria
En 1223, Fondacion de l'anniversari de Eudes de Sully (Chanoine de Autun), en portant donation al Prieuré de Anzy-lo-Pòrti,en dependent del Abbaye de Sant-Martin de Autun, del quatren de las siás vinhas de Chaumoy e d'un meix trucat de Arragne. Los fiefs del cap de-luòc e de Pèira-Shuta: (villa de petrâ siccâ), a l'Èst, aperteniá en 1300, a Guillaume Gibon, #que la filha Claudine, épousa Hugues de Arcy, genet. Aquel senhor #far aumenatge per Chaumoys, en partida en 1323 e per la vila de Pèira-Shuta, en 1327. Girard Del Fournel #donar confession, lo meteis an per l'autra part de Chaumard.
Termodinamica
La descubèrta dei principis de la termodinamica (1852-1906)
La formulacion dei tres premiers principis de la termodinamica se debanèt en doas etapas de 1852 a 1906. La premiera veguèt la definicion dei dos premiers per Kelvin e la segonda aquela dau tresen principi per Walther Nernst (1864-1941). Lei trabalhs e leis experiéncias de Carnot, de von Meyer e de Joule foguèron utilizats utilizats coma basa per Kelvin per la formulacion dei dos premiers principis. Lo tresen foguèt entraïnat per lei progrès dins l'estudi dei gas e dei temperaturas bassas. En 1931, un principi zèro foguèt apondut per servir de basa matematica a la termodinamica. La formulacion d'aquelei lèis permetèt de definir lei principalei grandors utilizadas per la termodinamica coma l'energia intèrna, la calor, lo trabalh e l'entropia.
Chaumard (Nièvre)
Istòria
Hugues #Daissar dos mainats: Hugues II e Jeanne, maridada a Huguenin Olivier de Chaumotte, #que #far dénombrement en 1353. Jacques Bondault o Boudault, sieur de Pèira-Shuta en 1406, #daissar aquel fief als sieus fils Jean #que ne jouissait encara en 1476. Aqueles bens #passar de contunh dins l'Ostal de la Tournelle, #que ne possedissiá ja Ardoux, #Consagrar, en dependent d'Ostal-Comte.
Termodinamica
La formalizacion de la teorica cinetica dei gas (annadas 1860-1870)
L'idèa d'una teoria cinetica dei gas èra ja una idèa anciana au començament de la segonda mitat dau sègle XIX. Sa premiera evocacion se debanèt en 1620 dins lei trabalhs de Francis Bacon (1561-1620) e, au sègle XVIII, Daniel Bernoulli (1700-1782) e Benjamin Thompson (1853-1814) acomencèron de desvolopar lei premierei nocions d'aquela teoria. En 1820, foguèt formulada la premiera teoria cinetica mai son autor, John Herapath (1790-1863), s'enganèt sus la definicion de la temperatura.
Chaumard (Nièvre)
Istòria
Chaumard Reconegut Napoleon Bonaparte en tant #que Emperaire lo 19 Floréal An XII (9 de mai 1804). left|thumb|Reconeissença del [[Emperaire Napoleon Bonaparte per Chaumard]]
Termodinamica
La formalizacion de la teorica cinetica dei gas (annadas 1860-1870)
La premiera teoria cinetica dei gas pròche dei teorias modèrnas foguèt publicada per John James Waterston (1811-1883) en 1843 mai son trabalh demorèt desconegut. Serà necessari d'esperar leis annadas 1860 per veire lei premiers succès gràcias ais òbras de Rudolf Clausius (1822-1888), de James Clerk Maxwell (1831-1889) e subretot de Ludwig Boltzmann (1844-1906). Capitèron de formular pauc a pauc aquela teoria que permetèt d'obtenir divèrsei resultats importants a partir deis annadas 1860 e 1870 : distribucion de Maxwell-Boltzmann (1859-1871), equacion de Boltzmann (1872), equacion de Van der Waals (1873)... Lo desvolopament d'aquela teorica aguèt divèrsei consequéncias importantas. De'n premier, permetèt de trobar lei definicions microscopicas o macroscopicas de divèrsei grandors fondamentalas de la termodinamica. Per exemple, foguèt lo cas dau concèpte macroscopic de l'entropia introduch en 1965 per Clausius. Permetèt tanben de melhorar la conoissença de la nocion de pression. Enfin, permetèt de crear d'otís novèus que van favorizar l'aplicacion de la termodinamica a la quimia e l'aparicion de la termodinamica estatica.
Chaumard (Nièvre)
Istòria
La paroisse, remonterait semble t'il au siècle. Au civil, elle dépendait du marquisat de la Tournelle, de l'élection et du grenier à sel de Château-Chinon. Elle fit partie en 1790, de l'héphémère canton de Montreuillon. Au spirituel elle relevait du diocèse d'Autun et de l'archiprêtré d'Anost. Le patronage de la cure était à l'évêque et les dîmes se partageaient entre le curé et les seigneurs de Maison-Comte. La portion de ces derniers s'affermait d'ordinaire pour une somme de 264 livres.
Termodinamica
L'aplicacion de la termodinamica a la quimia (1876)
La descubèrta dei basas de l'aplicacion de la termodinamica a la quimia foguèron l'òbra dau fisician estatsunidenc Josiah Willard Gibbs (1839-1903) de 1873 a 1876. Son objectiu èra d'estudiar e de desvolopar l'analisi grafica dei procès termodinamics, compres lei reaccions quimicas. Per aquò, estudièt l'evolucion de divèrsei grandors coma l'energia, l'entropia, lo volum, lo potenciau quimic, la temperatura e la pression de sistèmas termodinamicas per determinar lo debanament espontanèu d'un procès. Per la seguida, son trabalh foguèt contuniat e completat per Pierre Duhem (1861-1916), Gilbert Lewis (1875-1946), Merle Randall (1888-1950) e Edward Guggenheim (1901-1970). Van permetre de fondar la termoquimia que permet de preveire lo sens dei reaccions e la composicion deis equilibris quimics e que venguèt una branca fòrça utilizada de la termodinamica gràcias a seis aplicacions industrialas.
Chaumard (Nièvre)
Istòria
Sous la féodalité la paroisse se divisait en plusieurs fiefs, tous mouvants du Comté de Château-Chinon et en arrière fief du marquisat de la Tournelle, auquel ils furent réunis, au siècle.
Termodinamica
L'aparicion de la termodinamica estatistica (vèrs 1880)
La termodinamica estatistica permet d'explicar e de determinar lo comportament e l'evolucion de sistèmas fisics compausats d'un grand nombre de particulas (atòms, ions, moleculas...). Coma la termoquimia, es una branca fòrça utilizada per lei cercaires e leis engenhaires. Son aparicion foguèt permesa per la formulacion de la teoria cinetica dei gas que permetiá d'estudiar leis interaccions dei particulas entre elei. La premiera formulizacion foguèt realizada en 1902 per Gibbs. Per la seguida, la disciplina conoguèt d'evolucions importantas ambé son extension ai transicions de fasa dins lei materiaus solids presa en compte de la mecanica quantica a partir deis annadas 1920 e 1930.
Chaumard (Nièvre)
Istòria
En 1223, Fondation de l'anniversaire de Eudes de Sully (Chanoine d'Autun), portant donation au Prieuré d'Anzy-le-Duc,dépendant de l'Abbaye de Saint-Martin d'Autun, du quart de ses vignes de Chaumoy et d'un meix appelé de Arragne. Les fiefs du chef-lieu et de Pierre-Sèche: (villa de petrâ siccâ), à l'Est, appartenait en 1300, à Guillaume Gibon, dont la fille Claudine, épousa Hugues d'Arcy, écuyer. Ce seigneur fit hommage pour Chaumoys, en partie en 1323 et pour la ville de Pierre-Sèche, en 1327. Girard du Fournel donna aveu, la même année pour l'autre partie de Chaumard.
Termodinamica
L'aparicion de la termodinamica de non equilibri (sègle XX - uèi)
La termodinamica de non equilibri foguèt la darriera branca majora de la termodinamica desvolopada avans la multiplicacion deis aplicacions a partir deis annadas 1940. Au contrari dei brancas precedentas regardadas solament per lei sistèmas a l'equilibri, s'interessa a de sistèmas termodinamics qu'an pas agantat un estat d'equilibri termodinamic. Per exemple, de sistèmas dubèrts alunchats de l'estat d'equilibri que representan la màger part dei sistèmas presents dins la natura que son rarament a l'equilibri. Rayleigh (1842-1919) foguèt lo premier de s'interessar au problema tre 1873. Dins aquò, lei trabalhs importants acomencèron ambé Lars Onsager (1903-1976) a partir deis annadas 1930 e son estudi dei procès termodinamics irreversibles.
Chaumard (Nièvre)
Istòria
Hugues laissa deux enfants: Hugues II et Jeanne, mariée à Huguenin Olivier de Chaumotte, qui firent dénombrement en 1353. Jacques Bondault ou Boudault, sieur de Pierre-Sèche en 1406, laissa ce fief à son fils Jean qui en jouissait encore en 1476. Ces biens passèrent ensuite dans la Maison de la Tournelle, qui possédait déjà Ardoux, Vouas, dépendant de Maison-Comte.
Termodinamica
L'aparicion de la termodinamica de non equilibri (sègle XX - uèi)
En causa de l'abséncia d'equilibri, lei lèis classicas son plus sufisentas per depintar lo sistèma. En particular, en causa dei cambis qu'existisson entre lo sistèma e l'exterior, es fòrça malaisat de definir certanei grandors coma l'entropia. Ansin, la termodinamica de non equilibri necessitèt e necessita totjorn lo desvolopament d'otís novèus. Per exemple, foguèt lo cas dau concèpte d'equilibri termodinamic locau que permet d'aplicar localament lei principis classics. Un nombre important de Prèmis Nobel son estadas atribuits per de descubèrtas sus aqueu subjècte : Lars Onsager en 1968 e Ilya Prigogine (1917-2003) en 1977.
Chaumard (Nièvre)
Istòria
Chaumard reconnu Napoléon Bonaparte en tant qu'Empereur le 19 Floréal An XII (9 mai 1804). left|thumb|Reconnaissance de l'[[Empereur Napoléon Bonaparte par Chaumard]]
Termodinamica
La multiplicacion dei camps d'aplicacion de la termodinamica (a partir de 1940)
A partir dau decenni 1940, e en fòra dei recèrcas sus la termodinamica de non equilibri, lo nombre de domenis d'aplicacion de la termodinamica conoguèt una multiplicacion importanta. La màger part son situats a l'interfàcia entre la termodinamica e una autra disciplina qu'es generalament liada a la quimia, la fisica o la biologia. Lo desvolopament d'aplicacions novèlas contunia a l'ora d'ara e, en 2002, lei principalas èran :
Lo principi zèro de la termodinamica
Lo principi zèro de la termodinamica permet de definir la nocion d'equilibri termic coma una relacion d'equivaléncia. Sa formulacion pus frequenta es : « S'un objècte A e un objècte C son en equilibri termic amb un objècte B, A es tanben en equilibri termic ambé C ».
Lo premier principi de la termodinamica
Lo premier principi de la termodinamica foguèt formulat per lo premier còp per Rudolf Clausius (1822-1888). Es una version termodinamica de la conservacion de l'energia que son enonciat es : « Dins lo corrent d'una transformacion quina que siegue d'un sistèma sarrat, la variacion de son energia es egala a la quantitat d'energia escambiada ambé lo mitan exterior, sota forma d'energia termica o sota forma de trabalh ».
Se pòu tradurre ambé la relacion seguenta :
Lo tresen principi de la termodinamica
Lo tresen principi de la termodinamica, o principi de Nernst, foguèt formulat per lo premier còp en 1906. Permet d'aver una valor determinada de l'entropia. Son enonciat pus frequent es : « L'entropia d'un cristau perfèct a 0 K es nulla ».
La nocion de sistèma termodinamic
Lo sistèma termodinamic es la porcion de l'Univèrs regardada per un estudi termodinamic. Es definit d'un biais arbitrari per l'autor de l'estudi e es separat dau rèsta de l'Univèrs qu'es alora dich lo mitan exterior. La separacion entre lo sistèma e lo mitan exterior es dicha encencha. Sa natura e sei proprietats permeton de definir lo tipe de sistèma termodinamic format :
L'equilibri termodinamic
Un sistma es a l'equilibri termodinamic quand es simultanèament en equilibri termic, mecanic e quimic. Au nivèu energetic, es caracterizat per lo minimum d'un potenciau termodinamic coma l'energia liura de Helmholtz e l'entalpia liura de Gibbs. Au nivèu locau, l'estat dau sistèma es determinat per lei valors de sei paramètres intensius coma la pression o la temperatura. En fòra de la termodinamica de non equilibri, la màger part dei lèis termodinamicas s'interessan solament ais estats d'equilibri.
Lei variablas e lei grandors principalas de la termodinamica
F = U - T S H = U + p V
\Phi_{G} = U - T S -\sum_i\,\mu_i N_i
Leis equacions d'estat
Una equacion d'estat d'un sistèma a l'equilibri termodinamic es una relacion entre diferents paramètres fisics, dichs variablas d'estat, que determinan son estat. Per exemple, es una relacion entre sa temperatura, sa pression e son volum. A partir d'una equacion d'estat caracteristica d'un sistèma fisic, es possible de determinar la totalitat dei quantitats termodinamicas depintant aqueu sistèma e de preveire sei proprietats.
Leis equacions d'estat an generalament un domeni de validitat qu'es limitat a un comportament o a de fenomèns fisics precís. Ansin, un còrs donat pòu aver mai d'una equacion d'estat regardant, per exemple, son estat magnetic o son estat termodinamic. Segon sa temperatura o sa pression, pòu tanben aver unei equacions d'estat termodinamicas. Per exemple, se pòu utilizar per un gas l'equacion dei gas perfècts a l'equilibri termodinamic globau — generalament dicha lèi dei gas perfècts — o l'equacion de Van der Waals en foncion de la temperatura dau sistèma.
Relativitat especiala
La relativitat especiala es una teoria fisica d'Albert Einstein (1879-1955) pareguda en 1905. Remplaçant la mecanica classica fondada sus lei teorias d'Isaac Newton (1642-1727), es una teoria essenciala dau modèl estandard actuau de la fisica actuala. Es basada sus dos postulats fondamentaus edictant : Aqueleis enonciats donèron de relacions novèlas permetent de passar d'un referenciau galilean a un autre. Aquò aguèt de consequéncias importantas coma la descubèrta de la paradòxa dei bessons ò l'impossibilitat teorica d'agantar una velocitat superiora a c. Pasmens, aguèron de limits per considerar la fisica dins de referenciaus non galileans, çò que menèt a la publicacion de la relativitat generala en 1915.
DEET
Lo DEET (N,N-dietil-3-metilbenzamida, abans apelat N,N-dietil-m-toluamida) es un produit quimic conegut dempuèi las annadas 1950 coma repulsiu contra los insèctes (presentat segon los produits coma eficaç contra moissals, nièras, pats, mòsca fissanta de las estables e rogets).
Amida
thumb|Estructura generala de las amidas
DEET
Foguèt emplegat pel primièr còp durant la guèrra de Vietnam, pels americans. Ten un espèctre larg sus diferents insèctes, mas pòt provocar d'allergias.
Relativitat especiala
Lei problemas de la fisica dau sègle XIX
A la fin dau sègle XIX, lei domenis principaus de la fisica èran la mecanica, la termodinamica, l'electricitat, lo magnetisme e l'optica. La mecanica èra basada sus l'òbra d'Isaac Newton, lei Philosophiae naturalis principia mathematica, qu'aviá introduch la teoria de l'atraccion universala e pausat lei principis generaus de la disciplina. Vèrs 1871, Ludwig Boltzmann (1844-1906) capitèt de la liar a la termodinamica après la descubèrta d'una teoria cinetica dei gas.
Amida
Una amida es un compausat organic derivat d'un acid carboxilic. Una amida ten un atòm d'azòt ligat a son grop carbonil. Las amidas son un grop important en bioquimia, amor que son responsablas de la ligason peptidica entre los difrrents acids aminats que forman las proteïnas.
Relativitat especiala
Lei problemas de la fisica dau sègle XIX
En parallèl, en 1864, Maxwell (1831-1879) expausèt sa teoria electromagnetica de la lutz e donèt leis eqüacions generalas dau camp electromagnetic. Segon aquela teoria, la lutz es una onda formada d'un camp electric e d'un camp magnetic. Aqueu liame foguèt experimentalament observat en 1888 per Heinrich Hertz (1857-1894), çò que permetèt d'unificar l'electricitat, lo magnetisme e l'optica.