cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Goulc'hen
Istòria
La paroisse de Goulven faisait partie de l'archidiaconé de Kemenet-Ily relevant de l'évêché de Léon et était sous le vocable de saint Goulven. Elle est issue d'un démembrement de la paroisse primitive de Plouider.
Mostre de Frankenstein
Lo mostre de Frankenstein (o Frankenstein, la creatura de Frankenstein o simplament lo monstre) es un personatge de ficcion qu'apareguèt pel primièr còp dins lo roman de Mary Shelley, Frankenstein o lo Prometèu modèrne. Es un èsser artificial, creat pel sabent Victor Frankenstein amb un ensemble de cadavre tornat a la vida.
Dins lo roman (ont es nomenat lo demòni, lo monstre e mai sovent la creatura) coma dans los primièrs films, lo monstre a pas de nom. Una confusion se realizèt dins l'esperit del public entre lo sabent e sa creatura, qu'es sovent, e per abus de lengatge, designat jol nom de « Frankenstein ». Aquesta confusion es entretenguda per unas adaptacions.
Intelligent e dotat de la paraula dins lo roman de Mary Shelley, lo mostre foguèt sovent presentat dins las adaptacions coma una bruta incapabla de parlar, o parlant amb dificultat. Aqueste cambiament, que data de la primièra teatrala en 1823, s'encontrèt dins los films de las annadas 1930, puèi dins la majoritat dels autres films utilizan lo personatge.
Roman original
Lo jove sabent Victor Frankenstein, se demandant quina es "la quita esséncia de la vida", decidís de crear un èsser vivent a partir de carns mòrtas, mas es espaventat per la laidor de la creatura a qui donèt la vida. Lo "mostre", tal que descrich dins lo roman, mesura uèit pès de naut (2,43 m); a la pèl jauna daissant veire sos muscles e venas, una cada rufa, de pèls abondants d'un negre lusent, de dents fòrça blancas, d'uèis sens color e un trach negre marca los pòts.
Frankenstein fugís, abandonant sa creatura. Lo mostre barrutla, ensag coma pòt de subreviure e patís de discriminacion, desgost e paur a causa de son aparéncia dins lis luòcs que visita. Fa demorança près d'una familha francesa, los De Lacey, apren pauc a pauc a parlar e a legir, se liga a eles e ensag de se far aimar, mas se fa violentament remandat.
Asirós e triste, decidís de cometre lo mal assassinant per començar lo pichon fraire de Frankenstein, William ("Pòdi ièu tanben crear lo desesper!") e encontrar aqueste darrièr, li explicant sos malaürs. Lo mostre promet de daissar los umans en patz se Frankenstein li fabrega una companha. Lo sabent la realiza, mas, pres de remòrs, destrutz al darrièr moment son òbra. Per se venjar, lo mostre assassina Clerval, lo melhor amic de Frankenstein, puèi sa promesa Elisabeth. Frankenstein decidís alara de percaçar la creatura, çò que lo mena al Pòl Nòrd. Alara qu'èra al morir de freg, Frankenstein es reculhit sus la nau de l'explorator Robert Walton, a qui raconta son istòria abans de morir. Walton trapa enseguida lo mostre que se lamenta sul còrs de Frankenstein. La creatura declara a l'explorator que sos crimes l'an fach sofrir el tanben e que, n'avent pas pus de rason de viure, se suicidarà s'immolant sul lenhièr: fugís alara de la nau e desapareis dins las tubas.
Adaptacions
L'adaptacion cinematografica de 1931 producha per Universal, ont lo mostre es interpretat per Boris Karloff, marcat fòrça l'imaginari collectiu, fins a èsser associat al personatge, que siá per son fisic o de sas trachs de personalitat. Lo maquilhatge concebut per Jack Pierce pels films de Whale, e utilizat enseguida dins tota la seria dels Universal Monsters, constituís dempuèi l'ora l'aparéncia mai familièra del mostre : sas principals trachs son una tèsta de forma cilindrica, un front fòrça espés, de bolons dins lo còl (o los timps segon las version) e un còrs cobèrt de punts de sutura.
Lo mostre de Frankenstein interpretat per Boris Karloff, qu'influenciarà gaireben totas las incarnacions futuras, presenta fòrça diferéncias amb son omològ literari: Lo desir del mostre d'aver una companha, ja present dins lo roman, vendrà realitat dins lo film La Promesa de Frankenstein, mas aquesta lo rebuta, afastigada, çò que li fa dire « She hate me » ("M'asira").
La seria de romans publicat per Jean-Claude Carrière entre 1957 e 1959 se destria donant un nom a la créature, nomenada « Gouroull ». Lo monstre de Frankenstein es descriu coma un tuaire freg.
La seria de films de la Hammer fa la vedèta del doctor, interpretat en general per Peter Cushing, e non sa creatura : alara, cadun d'aquestes films met en scèna una creatura diferenta. Aquestes mostres an pasmens en comun amb la version d'Universal d'èsser presentats coma d'èssers d'intelligéncia redusida, mai sovent incapables de parlar. Aqueste punt es comun a fòrça autras versions : lo telefilm de 1973, quitament s'es mai pròche del roman que los precedents films, contunha de presentar un mostre parlant amb dificultat, e capita sonque dins una scèna a prononciar una frasa coerenta. Lo film de 1994 torna al concèpte d'un mostre intelligent, s'exprimissent aisidament. Le film Van Helsing (2004) lo presenta coma un èsser intelligent, conscient de sa monstruositat e cercant abans tot a viure sol e en patz. Dins lo film Doctor Frankenstein (2015), lo mostre, nomenat "Prometèu" e que ten pas qu'un ròtle segondari, es de nòu presentat coma una bruta muta...
Capacitats
Lo mostre de Frankenstein es dotat d'una fòrça subreumana que li permet de tuar aisidament qui que siá per escanament. Es tanben plan lèst e pòt se móure a una velocitat subrenaturala dins los fregs e ostils monts. Mai, es insensible al grand freg, çò qu'utiliza daissant lo doctor Frankenstein lo percaçar sus la banquisa.
Dins los films, garda sa fòrça subreumana, çò que li permet de cometre de murtres, mai per accident que per malvolença.
Zahínos
Zahínos es un municipi de la província espanhòla de Badajoz e de la Comunautat Autonòma d'Extremadura.
Bouquelon
Bouquelon en normand (Bouquelon en francés) es una comuna normanda, situada dins lo departament d'Eure e la region de la Nauta Normandia.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Microcavia australis
Lo cuis (dau quíchoa Kuis) ò Microcavia australis es un pichon rosegaire d'Argentina, de Bolívia e de Chile de la familha dei Caviidae, tant vau dier dei cobaias.
Zalamea de la Serena
Zalamea de la Serena es un municipi de la província espanhòla de Badajoz e de la Comunautat Autonòma d'Extremadura.
Microcavia australis
Diurn, inverna pas, se neurís d'èrba, de grans, de pichonei plantas ; sa gestaion es de 55 jorns e generalament naisson 2 a 5 pichons. Lei mascles son pron agressius entre elei e un es dominant. Lei femela pòdon avalir ensems lei pichons. En cas de dangier assaja de s'enterra.
Casilhac (Erau)
Casilhac (Caziha, Cazilhac en grafia mistralenca ; Cazilhac en francés) es una comuna lengadociana situada dins lo departament d'Erau e la region d', ancianament de Lengadòc-Rosselhon.
Lo gentilici es casilhaquenc -enca.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
Las fòrmas ancianas son : ecclesie beati Leoncii de Cassiliaco, abans 1129, ecclesie S. Leoncii de Cassillac, ecclesia de Cassiliac, presbiter de Cassilliac en 1133, de Cassiliaco, de Cassilliaco en 1152, de Cassiliaco, de Cassiliaca en 1164, ecclesiam de Cazillaco en 1184, de Cassilhiaco, de Cassilhaco, sense data [sègle XII ?], de Cassiliaco en 1217, 1218, de Cassiliaco, de Cassillaco en 1258, de Cassilliaco en 1268, 1270, de Cassillaco en 1288, ville de Cassiliaco en 1293, castri de Cassilliaco en 1297, de Cassiliaco en 1309, de Cassilhaco en 1318, de Cassiliaco en 1323, de Cacilhaco en 1325, de Cassilhaco en 1331, ecclesia de Casilhaco en 1392, Casilhac en 1526, sieur de Casillac en 1586, Cazillac en 1648, Cazilhac en 1740-60, Cazillac en 1740-60, Casillac en 1759, Cazillac en 1771, Cazillac Haut, Cazillac Bas en 1774-75 (mapa de Cassini).
Bonnevaux (Nauta Savòia)
Bonnevaux en arpitan (Bonnevaux en francés) es una comuna arpitana de Savòia administrada per lo departament de la Nauta Savòia de la region de Ròse-Aups.
Casilhac (Erau)
Toponimia
Segon Hamlin, Casilhac ven del gentilici latin Cacilius, amb lo sufixe -acum. Casilhac èra una proprietat galloromana. La fòrma d'origina èra amb [-s-] sorda, çò qu'atèstan las nombrosas atestacions en -ss-, mas la consonanta passèt a [-z-] jos l'influéncia dels derivats de casa o benlèu de Casilhac (Carcassés), amb [-z-] primitiu [Cacilhac, en grafia classica, passèt a Casilhac]. Lo gentilici Caecilius es abondantament representat dins l'epigrafia antica de Lengadòc, mas sol Cacilius, nom puslèu rare, permet d'explicar l'evolucion fonetica. Un passatge accidental de Caecilius [kajki-] a Cacilius [kaki] es pas impossible.
Bonnevaux (Nauta Savòia)
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Sent Martin (Puèi de Doma)
Sent Martin [sɛ̃mɔʁˈtji] (Saint-Martin-des-Plains en francés) es una comuna occitana dau departament dau Puèi de Doma e la region d'Auvèrnhe.
Toponimia
Albert Dauzat baila la fòrma anciana S. Martini de Clais.
Nòtas
<references group="N"/>
Zhengzhou
Zhengzhou (en chinés 郑州 - Zhèngzhōu) ei la capdau de la província chinesa deu Henan e la ciutat mei poblada de China Centrau.
Liman
Liman (en ucraïnian: Лиман) es una vila de l'óblast de Donetsk, en Ucraïna, e lo centre administratiu del raion de Liman.
Geografia
Liman es situada a al nòrd de Donetzk, fa partit de l'aglomeracion de Kramatorsk. Se tròba al sud-èst de Kyiv, a per l’autorota e a  per lo camin de fèrre.
Vaissís
Vaissís o Vaishís (Vaychis en francés) es una comuna occitana del Comtat de Fois, situada dins lo departament d'Arièja e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Sancti-Spíritus
Sancti-Spíritus pòt essèr:
Vaissís
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Maurici Girard
Maurici Girard (en grafia mistralenca: Maurise Girard, en francés Maurice Girard; Valàuria, 1830 –) foguèt un capitani de marina occitan que venguèt felibre cap a 1880.
Biografia
Naissut en 1830 a Valàuria, Maurici Girard s'engatgèt jove dins la navegacion. A 25 ans èra ja capitani de lòngs corriers. Fins a 1880, comandèt de bastiments de vela e vapor dau pòrt de Marselha. Foguèt après 1880 quand tornèt a son país de Valàuria que venguèt felibre e comencèt d'escriure en occitan. Son òbra màger, un recuelh de poesia La Garbeta valauriana espeliguèt en 1897, publicada a París per son amic, tanben originari dau meteis vilatge, Lucian Duc.
Vaissís
Toponimia
thumb|500px|center|Autra vista de Vaissís, ambe la Dent d'Orlun
La Zarza (Badajoz)
La Zarza es un municipi de la província espanhòla de Badajoz e de la Comunautat Autonòma d'Extremadura.
Càsols d'Erau
Casols d'Erau (ús oficial ), Càsols d'Erau  (tanben ús oficial ) o Càsols d'Eraur (Cazouls en grafia mistralenca ; Cazouls-d'Hérault en francés) es una comuna lengadociana situada dins lo departament d'Erau e la region d'.
Lo gentilici es casolenc -enca.
Toponimia
Las fòrmas ancianas son : villam de Cinciano et Casules (varianta : casale) en 822, villam de Cazulis (varianta : Casulis, en 1173, terminio de Casolis en 1195, ecclesiam S. Petri de Casulis en 1203, de Casulis juxta Pedenacio en 1344, de Casulis en 1361, S. Casoulx en 1622, Cazoulz en 1626, Soulx en 1636, Cazouls en 1643, 1708 e 1740-60, les chateaux (sic ) et eglise de Cazouls en 1740-1760, Cazols pres Pezenas, cap a 1385 (?) [1740-60], Casoul d'Heraus en 1740-1760, Cazouls d'heraud en 1740-1760, Cazouls comm. en 1770-72 (mapa de Cassini).
Segon Dauzat, Càsols o Casols ven d'un derivat sufixat del latin casa, « cabana > ostal rural > proprietat », cas-ulum, « ostal pichon » nom latin d'òme Cornelius, amb lo sufixe -anum ; segon Hamlin, Càsols, diminutiu de casa, ven del locatiu-ablatiu plural casulis, « als pichons ostals »; es un nom d'epòca galloromana; una formacion pus recenta, amb lo meteis sufixe, jos la fòrma occitana, femenina, -ola(s), auriá menat a *Casolas.
Brèbe
Brèbe (Vèbre en francés) es una comuna occitana, situada dins lo departament d'Arièja e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Toponimia
Las fòrmas ancianas son Borbori, en 970, Burbre, en 1074 e 1272, Barbre, en 1145, Bobrio, en 1375, Bebre, Bobre, en 1401, Bebre (Cronica d'Esquerrier, al sègle XV).
Lo nom de Brèbe vendriá del gallés beber, o puslèu bebros, bebrus, segon Delamarre, « vibre ». Es sovent un nom de riu, , mès fòra d'Arièja, i a pas de riu sus la riba dreta ont Brèbe se situa. Las fòrmas ancianas fan çaquelà pensar a un crosament entre lo gallés beber/bebros e un autre mot. Lo nom a conegut una metatèsi, de tipe gascon e de l'oèst occitan (reculament de -r-) : Bèbre > Brèbe.
Bonnefontaine
Bonnefontaine pòt essèr:
Acòrdi economic e comercial global
L'acòrdi economic e comercial global (AECG) o Comprehensive Economic and Trade Agreement (CETA), es lo tractat establit entre lo Canadà d'un costat, e l'Union Europèa (e sos 28 Estats membres amb lo Reialme Unit) d'autre costat, que las negociacions comencèron lo 18 d'octobe de 2013 e que foguèt signat lo 30 d'octobre de 2016 pel Primièr ministre canadian, Justin Trudeau, e lo president del Conselh europèu Donald Tusk.
Abans sa realizacion,. Pasemens, una clausula prevei tanben en cas de rebut per un dels parlaments, l'acòrdi s'aplica provisoriament pendent tres annadas.
Un nombre de dispositions sul drech d'autor son identics au controversiat acòrdi comercial anticòntrafaiçon, que foguèt rebutat pel Parlament europèa, a que preocupèt los promotors de la libertat sus Internet e de las libertats civilas,.
Per Jean Charest, lo fondator d'aquel acòrdi, aquel acòrdi es la, e tanben una.
L'acòrdi de liure escambi cercariá a aumentar de 25 % los escambis commercials dels bens e servicis entre las doas partidas.
Istòria
Pendent la cima entre l'UE e lo Canadà del 18 de març de 2004, los responsables politics d'ambedos costats de lançar de negociacions sus un acòrdi nomenat Acòrdi visant a refortir lo comèrci e l'investiment (ARCI) - TIEA per Trade and Investment Enhancement Agreement en anglais. Aquel acòrdi volgava a tractar de domènis cama la possibilitat del comèrcu e de l'investiment, la concurréncia, la reconeissença mutuala de las qualificacions professionalas, los servicis financièrs, lo comèrci electronic, l'admission temporària, las pichonas e mejanas entrepresas, lo desvelopament sostemable, e lo partatge de la sciéncia e la tecnologia. En mai de baissar las baranhas, l'ARCI-TIEA deviá provocar l'interés dels Canadians e dels Europèus per lors mercats respectius,. Las negociacions sus l'ARCI-TIEA contunhèron fins a 2006, quand le Canadà e l'UE decidisson de las arrestar.
Las negociacions per l'AECG comencèron pauc après la publicacion en octobre de 2008 de l'estudi conjunta Assessing the Costs and Benefits of a Closer EU-Canada Economic Partnership, seguida ensems per la Comission Europèa e lo govèrn del Canadà. Lo lançament de las negociacions foguèron anonciat oficialament lo 6 de mai de 2009 a la cima amassant las doas partidas a Praga. Aquel acòrdi, mai ambiciós que l'ARCI-TIEA, a una portada mai larga. A la demanda de l'Union europèa, las dètz províncias canadianas coma los tres territòris federals d'aquel país foguèron invitats a prene partida activament a las negociacions. Fin alara, jamai una província o un territòri federal de Canadà aviá pas jamai participat a de negociacions avent per subjècte un traitat internacional.
Lo 26 de setembre de 2014, lo govèrn de Canadà e lo president del Conselh europèu, Herman Van Rompuy accompanhat del president de la Commission europèa, José Manuel Barroso, oficialament desvelèt lo contengut de l'AECG, pendent la cima d'Ottawa e anoncièt la concluson de las negociacions. L'acòrdi deu encara se traduire en 23 lengas e retòcar juridicament abans d'èsser signat puèi ratificat.
Lo Reialme Unit superpausèt lo calendièr de l'Acòrdi economic e comercial global, e aquel que, dins l'encastre de las relacions entre lo Reialme Unit e l'Union europèa, envisatge l'ipotèsi d'una retirada del Reialme Unit de l'Union europèa. La realizacion d'aquel tractat èra prevista pels primièrs meses de 2017. Los Britanics aurián degut par exemple confortat l'Alemanha e la França al subjècte del mecanisme de reglament dels desacòrdis entre investissors e Estats. Lo govèrn de Canadà anoncièt qu'a son vejaire, l'ipotèsi del Brexit cambiariá pas a l'acòrdi ligant lo Canadà a l'Euròpa. A la seguida del vòte en favor del Brexit, la politica comerciala europèa es criticada per son manca de transparéncia e l'abséncia de contraròtle democratic.
Per que l'acòrdi dintre en vigor, l'ensemble de las assembladas legislativas regionalas, comunautàrias e federalas de Belgica devon lo ratificar, procediment pròpri al país. Lo 27 d'abril de 2016, lo Parlament de Valonia anóncia son rebut d'o fare. Lo 17 d'octobre de 2017, aquela meteissa assemblada encara s'opausèt a l'AECG. Lo govèrn federal belga fin finala aprovèt lo tractat lo 28 d'octobre de 2016, après que lo Parlament valon obtenguèt de clarificacions al respècte de disposicions relativas a la clausula de salvagarda pels produchs agricòls e al mecanisme de reglament dels desacòrdis entre investissors e Estats. Foguèt signat lo 30 d'octobre a Brussèlas en preséncia del Primièr ministre del Canadà Justin Trudeau e del president del Conselh europèu Donald Tusk.
L'acòrdi foguèt vota e adoptat lo 15 febrièr de 2017 al Parlament europèu e deu èsser ratificat per diferents parlaments nacionals.
Suppression dels drechs de doanas e excepcions
L'AECG implica la suppression dels drechs de doana per gaireben totes los produchs, es a dire près de 98 % dels drechs de doanas entre las doas regions,. Atal, los drechs de doana suls produchs forestièrs passaràn en mejana de 1,2 % (amb un maxim de 10 %) a 0 %, e aqueles suls produchs quimics e de plastic en mejana de 4,9 % (amb un maxim de 6,5 %) a 0 % .Suprimiguèt tanben de drechs de doanas suls produchs manufacturats que son en mejana entre 1,8 % e de 3,3 % segon lo sector mas que son al maxim sus unes produchs de 22 %. De meteis, suprimís los drechs de doanas suls produchs minièrs e metallics coma aqueles sus l'alumini e sos derivats qu'èran de 6,3 %, sul nickèl e sos derivats qu'èran de 3,3 % o encara sul coire, lo zinc, le plomb e l'estam e lor derivats qu'èran de 3,1 % en mejana.
Per unes produchs l'eliminacion dels drechs de doanas es pauc a pauc sus 3, 5 o 7 ans, aquó concernís per exemple lo sector automobil, de produchs de la mar e de produchs agricòls. Pasmens, quitament dins aquelas categorias una larga majoritat dels produchs veson los drech de doana èsser suprimits sul còp, amb per exemple de drechs de doanas suls produchs de la mar que podavan anar fins a 20 %, o encara pels produchs agricòls dels drechs de doanas europèus de 12 % sus las cerièras, de 9 % sus las pomas, de 17 % suls Oxycoccos (cramberies). De produchs agricòls veson la suppression de drechs de doanas variables coma lo blat dur qu'aviá de drechs de doanas compreses entre 190 dolars/tona e zèro segon la situacion del mercat, o lo blat comun amb de drech de doana maxim de 122 dolars per tona, l'avena amb de drechs de doana fixes de 89 euros/tona, l'òrdi e lo segal amb de drechs de doaona fixes de 93 èuros per tona, o encara la noiritura pels cats e cans qu'avián de drech de doanas maxim de 1218 dolars per tona segon lor natura exacta.
Las viandas de polalhas e los uòus son exclusits de l'accòrdi dins ambedos senses, e las viandas bovinas e porcinas dins lo sens anant del Canadà cap a l'UE. De contingents d'accès levat de drechs son pasmens introdusits de biais progressiu sus 3, 5 o 7 ans. Atal, los quotas de viandas bovinas passaràn de 4162 a 45840 tonas per an, alara que los quotas de viandas porcinas passaràn de 5549 a 75000 tonas per an. En mai, los produchs lachièrs al partir l'Union europèa son exclusits. Encara aquí, un contingent tarifari, s'apodent a aquel jo existissent, es pasmens introdusit. Atal, la quantitat de formatge europèt levat de drech de doana sul mercat canadian passerà de 13471 a 31971 tonas,. Lo tractat obliga lo Canadà de reconeisser 145 apellacions d'originas contrarotladas europèas non viticòlas suls 1,500 que compta l'Union europèa (lo Canadà reconessiá ja gaireben totes las AOC viticòlas). Los produchs agricòls o alimentaris non confòrmes a la règlas de l'UE coma los buòus amb ormònas o del polet al clòr son exclusits de l'acòrdi, coma los OGM que son pas aprovats per l'UE.
Posicionaments contra l'accòrdi
L'acòrdi es criticat qu'induiriá una industrializacion de la filièra agroalimentària, per exemple bovina. De criticas estiman tanben que seriá en favor de grandas industrias e desfavorable als obrièrs e a las professions independantas.
drecha|vinheta|250x250px|Bannière de soutien à la contestation de l'accord commercial sur la façade du [[Parlement de Wallonie à Namur le 19 octobre 2016.]] Segon los opausants, una importanta partida de l'acòrdi pòrta sus una aplicacion mai estricta de la propriatat intellectuala, per exemple la responsabilitat legala dels fornisseires d'accès a Internet, un bandiment de las tecnologias que pòdon èsser utilizadas per contornar los drechs d'autors, e d'autras disposicions similàrias a ACTA, , DMCA, PIPA, e SOPA.
Lo mecanisme de proteccion dels investiments (tanben conegut jol nom de clausula ISDS o RDIE) es tanben font de preoccupacions. L'opinion alemanda es sensibla a aqueles subjècte a causa d'un planh de l'Estat alemand contra la societat suedesa Vattenfall; aquela societat, qu'expleita doas centralas nuclearas en Alemanha, demanda compensacion a la seguida de la decision del govèrn alemand en 2012 d'abandonar aquela font d'energia. D'autras entrepresas faguèron de denóncias contre l'Alemanha per la metaissa rason. esquèrra|vinheta|Manifestants debans lo parlament Europèu lo 15 de febrièr de 2017 Per evitar que los arenjaments aparen las entrepresas e investisseires de l'expropriacion indirècte par un Estat permetan a las entrepresas de s'opausar a la promulgacion de mesuras de proteccion de la santat, de la seguretat o de l'environament, l'acòrdi menciona de biais explicit que las mesuras dintrant dins aquelas categorias son pas consideradas coma d'expropriacions indirèctas se son pas discriminatòrias ni. Greenpeace considèra qu'aquela proteccion es insufisenta que tocarà sempre als tribunals de decidir se una mesura es manifestament excessiva.
Lo 29 de febrièr de 2016, la Commission europèa fa public un tèxte modificant la clausula suls tribunals arbitrals privats dins un sistèma de Cort sus l'investiment (ICS) que los tres membres (un europèu, un canadian, un tèrç) son causits dins un grop de 15 personas (cinc canadians, cinc europèus e cinc terces), ,. Segon ATTAC, aquela novèla vesion corrigís pas los problèmas introdusits pel mecanisme de reglament dels desacòrdis entre investisseires e Estats que perennizariá e institucionalizariá l'arbitratge per l'AECG e los acòrdis multilaterals negociats per l'Union europèa, mejans la creacion d'una cort multilaterala sus l'investiment.
Fòrça personalitats civilas e politicas de la societat francesa, que sián d'esquèrra e de drecha, son contra aquel accòrdi, Nicolas Hulot, José Bové , Jean-Luc Mélenchon , e lo Front nacional.
Per l'economista Didier Dufau, l'AECG seguís lo meteis procediment « mai o mens opac » que fòrça tèxtes europèus que lo contengut es desconegur del public e de la mai granda partida dels òmes politics. Amb l'AECG coma amb lo partenariat transatlantic de comèrci e d'investiment, mai grands grops subretot anglosaxons e subretot americans poiràn. Per Dufau, aqueles accòrdis plaçan pas dins lo simple encastre del liure escambi, mas.
Posicionaments per l'acòrdi
Fàcia a l'oposicion als acòrdis amb lo Canadà e los Estats Units, d'autras personalitats respondon a lors acusacions sul contengut dels acòrdis e de las negociacions.
Atal, Corentin de Salle, especialista de la teoria del drech e director scientific del Centre Jean Gol, lo centre d'estudi del Movement reformator, partit politic belga francofòn, adòpta una vision positiva d'aquel acòrdi e dels accòrdis amb los dos païses mai al nòrd d'America en general. Segon el, lo desvelopament del comèrci. Mai particularament, punta una.
L'autre punt de l'acòrdi fasent l'objècte de criticas son los tribunals arbitrals que, segon los oposants, permetrián a las entrepresas d'atacar las legislacions anant a l'encontra de lors intereses çò que provocavan l'abaissament del nivèl de las nòrmas sanitàrias, del trabalh, environamentalas, eca. Sus aquel punt, remembra que los tractats internacionals inclusisson gaireben sempre per aquel tipe de jurisdiccions arbitralas per reglar los desacòrdis entre las partidas e qu'aquel sistèma es ancian. Dins lo cas de l'AECG, estima que lo sistèma de proteccion dels investiments seriá tant mai independent qu'es eissit del sistèma judiciari public e prevei la nominacion de jutges qualificats pels poders publics e una procedura d'apellacion. Afirma qu'aqueles tribunals pòdon pas interferir amb las legislacions e jurisdiccions nacionalas que las jurisdiccions demòran sobeiranas. La « declaracion conjonta d'interpretacion » signada pendent de l'estiu de 2016 confirma que lo mecanisme de reglament dels diferends adoptat dins l'encastre de l'AECG.
Corentin de Salle afirma que l'acòrdi amb lo Canadà permetriá de rendar unes 12 miliards d'èuros per an a l'UE (aquel chifre correspond a l'estimacion figurant dins l'estudi conjonta publicada per l'UE e lo Canadà e representa 0,08 % del PIB de l'Union).
Lo deputat europèu Louis Michel soslinha lo ròtle geopolitic de l'acòrdi. En efièch, segon el, permetriá de concurrenciar las autras grandas poténcias economicas e evitar qu'imposon lors nòrmas. Segon el, coma la China e l'Índia.
Muro
Muro pòt essèr:
Remaisnil
Remaisnil es una comuna francesa, situada dins lo departament de Somme e la region de Picardia.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Nòtas
<references group=N/>
Aarhus
Århus (o Aarhus) es la segonda vila de Danemarc per la populacion e la pus granda situada dins la peninsula de Jutlàndia. Es una de las localitats mai ancianas del país que son origina remonta a la mitat del sègle VIII e recebèt lo 2 de julh de 1441, lo privilègi de ciutat.
Ramallah
right|thumb|300px|Vista de Ramallah Ramallah (en arabi: رام اﷲ), es una vila palestiniana de Cisjordania amb una populacion d'aperaquí 60 000 abitants. Se tròba a 15 km al nòrd-èst de Jerusalèm.
Messatges
Presentacion
Lo colleccion "Messatges" foguèt creada en 1942 jos l'impulsion de la SEO (a l'ora d'ara coneguda jol nom de l'IEO). Formada en doas salvas de publicacion e d'edicion (la primièra e pus imporanta va de 1942 a 1974) la colleccion "Messatge" foguèt una pòrta alandada per mai d'un autor de l'occitanisme d'aqueste temps.
Ramallah
Coma la rèsta de Cisjordania, Ramallah foguèt jos ocupacion jordaniana dempuèi la Guèrra araboisraeliana de 1948 fins a la Guèrra dels Sièis Jorns de 1967, e qu'alara foguèt ocupada per las tropas israelianas, coma la rèsta del territòri a l'oèst de Jordan. En 1994, foguèt balhada a l'Autoritat Nacionala Palestiniana (ANP) segon los Acòrdis d'Òslo, de 1993, e es administrada per aquela. Ramallah èra classificada coma "Territòri A", e doncas, zona jos contraròtle palestinian.
Messatges
Presentacion
A travers del temps, mantunas personas foguèron al cap de la colleccion. Qualques uns son tras que conegudas coma per exemple Ismaël Girard (Un dels fondators de la SEO), Bernart Manciet (Escrivan e poèta occitan) o ben encara Joan Roqueta-Larzac (Actor important de l'occitanisme, poeta e òme religiós)
Ramallah
Ramallah es celèbra per la Mukata, qu'es uèi lo sèti del Govèrn de l'ANP. L'ANP voldriá que foguèsse la futura capitala de la Palestina independenta.
Messatges
Jos la direccion d'Ismaël Girard
N°1 : Poesies catalanes - Josep-Sebastià Pons - 1942
Ramallah
A Ramallah tanben se trapa lo burèu del president de la ANP Mahmoud Abbas.
Messatges
Jos la direccion d'Ismaël Girard
N°2 :Entre l’esper e l’absencia - Renat Nelli - 1942
N°3 :Somnis de la nuòch - Max Roqueta - 1942
N°4 :Paraulas al vielh silenci - Robèrt Lafont - 1946
N°6 : Poesias de Santillana - Darmangeat e Max Roqueta - 1947
N°7 : Telaranha - Enric Espieux - 1949
Jos la direccion d'Enric Espieux
N°8 Dieu metge - Jan Mouzat - 1950
N°9 Secret del temps - Pèire Roqueta - 1951
N°11 De campèstre d’amor e de guèrra - Félix Castan - 1951
N°12 Cap de l’aiga - Bernart Lesfargues - 1952
N°13 Espèra del jorn - Espèra del jorn - 1953
N°14 Accidents - Bernat Manciet  - 1955
N°15 Au briu de l’estona - Pèire Bec - 1955
N°16 Paraulas enta troç de prima - Xavier Ravier -1954
N°17 Tota llengua fa foc - Jordi Pere Cerdà - 1954
N°18 Los espers e los jorns - Marcel Barral -1955
N°19 Ac digas pas - Denis Saurat - 1954
N°20 Omenatge a Marius André - Jean Camp - 1955
N°21 Poèmas mistics de L. de Beylié - revirada de Denis Saurat - 1956
N°22 Lis uelhs e son reiaume - Suzana Vincens - 1956
Carri de combat principau
Lo carri de combat principau es un concèpte de carri de combat qu'apareguèt après la Segonda Guèrra Mondiala per remplaçar lei carris leugiers, mejeans e pesucs. Son caracterizats per un armament poderós (canon de 105 mm au minimum), un blindatge important e una mobilitat auta. A l'ora d'ara, son considerats coma d'elements majors dei fòrças armadas modèrnas meme se certanei utilizan totjorn de carris leugiers.
Messatges
Jos la direccion d'Enric Espieux
N°23 Miegterrana - Sèrgi Bec - 1957
N°24 Sòrgas de Maxenci - revirada Enric Espieux - 1958
N°25 L’escriveire public - Ives Roqueta - 1958
Jos la direccion de Bernat Manciet
N°26 Signes - Delfin Dario - 1960
N°27 Memòria de la carn - Memòria de la carn - 1960
Jos la direccion de Renat Nelli
N°28 Li cants dau deluvi - Robert Allan - 1960
N°29 Omenatge a Andreu Pic - 1961
N°30 Vesper o la luna dels fraisses - Renat Nelli - 1962
N°31 Sola Deitas - Joan Larzac - 1962
N°32 La pietat dau matin - Max Roqueta - 1963
N°33 La còrda roja - Alan Ward - 1964
N°34 Branca tòrta - Leon Còrdas - 1964
N°36 Cançons malvolentas - Gilabèrt Suberròcas - 1966
N°37 Aiga de Nil - Joan-Baptista Seguin - 1966
N°38 Contristòria - Joan Larzac - 1967
N°39 Òda a sant Afrodisi - Ives Roqueta - 1968
N°40 Cantas rasonablas - Felip Gardy 1968
N°41 Breiz Atao - Enric Espieux, Joan Larzac, Ives Roqueta, Youenn Gwernig - 1969
N°42 Poëmas del non - Joan-Baptista Seguin - 1969
Jos la direccion de Joan Roqueta-Larzac
N°43 La quista de l'aute - Pèire Bec - 1971
N°44 La boca a la paraula, que pòt plan dire que ja non siague d'ela - Joan Larzac - 1971
N°45 Los camins deu cèu - Rogèr Lapassada - 1971
N°46 Òm sap pas coma - Rosalina Ròcha - 1971
N°47 Lo temps de nòstre amor… - Enric Espieux - 1972
N°48 ''Seba ! - Joan-Luc Sauvaigo - 1972''
N°49 Lo fuòc es al cementèri - Ives Roqueta - 1974
N°50 Saumes pagans - Marcela Delpastre - 1974
N°51 Jòi e Jovent - Enric Espieux - 1974
V-Olèiras
v-Olèiras [vuˈlɛjʁa] ([vyˈliða] dins le parlar de Vinzèla, Saint-Martin-d'Ollières en francés) z-es una comuna auvernhata dau departament dau Puèi de Doma e la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament d'Auvèrnhe.
Nòtas
<references group="N"/>
Veïcul de combat d'infantariá
Un veïcul de combat d'infantariá (VCI) es un veïcul blindat destinat au transpòrt de l'infantariá sus lo prat batalhier e capable de la sostenir pendent lo combat. Son aparicion acomencèt a la fin deis annadas 1950 mai lo premier VCI verdatier, lo BMP-1 sovietic, apareguèt solament en 1967. Dempuei, lei VCI son venguts d'elements primordiaus dins l'armament deis unitats d'infantariá modèrnas.
Saint-Cyr-du-Ronceray
Saint-Cyr-du-Ronceray en normand ( Saint-Cyr-du-Ronceray en francés) es una comuna normanda, situada dins lo departament de Calvadòs e la region de la Bassa Normandia.
Atargatis
right|150px|thumb|Revèrs d'ua [[moneda de Demètri III qui mòstra ua Atargatis dab un còs de peish e un vel suu cap flancada de dus cabelhs d'uèrdi en tot sostiéner ua hlor]] Atargatis (Αταργάτις en grèc, de l'aramèu ʿAtarʿateh o Tarʿateh), Derketo (Δερκετώ en grèc) o Derketís (Δερκετίς en grèc) qu'èra ua grana divessa deu nòrd de Siria, lo santuari principau de la quau e's trobava dens la vila santa de Ierapòlis de Siria (la Manbij actuau, au nòrd d'Alèp).
Pèine
Pèine es una aiga del departament d'Erau, afluent d'Erau en region d', ancianament de Lengadòc-Rosselhon.
Geografia
Sa longor es de 32,9 km. Nais a Pesena de las Minas e s'escampa dins Erau a Pesenàs.
Alaró
Alaró es un municipi de l’illa de Malhòrca, dins la Comunautat Autonòma de las Illas Balearas.
Pèine
Toponimia
Las fòrmas ancianas son in filo Pedene en 1225, Peyne en 1643, la Peine en 1740-60, Peine R. en 1770-1772 (mapa de Cassini). « Lo nom local autentic es Pèiné, emplegat al masculin e sense article » (L. Michel, Revue des Langues Romanes, LXXIV. p. 55). Lo nom es a l'origina del luòc Chemin Dupeyne (Alinhan del Vent), escrit sul cadastre Chemin Dépeyne. Se constata que la francizacion del nom d'aquel camin garde encara lo genre masculin. Vendriá de *Pédenu, d'origina preceltica e de sens desconegut, tanben basa de Pesenàs e de Pesena de las Minas. *Pédenu > *Pedne > Pèiné (segon L. Michel, article citat, p. 57-59). En acceptant l'etime, caldriá probablament corregir *Pédenu > *Pézeno > *Pèzne > Pèiné.
Alaró
N’es originari l’ostal de Rosselló, gobernadors de Pòrt Ric.
Pèine
Toponimia
Xavier Delamarre dona a Pèine l'etime Petinā, « la (sic) Peyne ». Lo t intervocalic dona normalament -d- (POTERE > poder, FATA > fada, COTONEU > codonh, etc), mas de còps [z] (QUATERNIO > quasèrn o casèrn, SPATHA > espasa), donc en teoria PETI- pòt menar a Pèse-, mas probable que Petinā, nom gallic conjecturat per Delamarre, pas atestat, a, çò pus mens, una autra vocala finala.
Nòtas e referéncias
Peyne
Écueillé
Écueillé es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Endre e la region dau Centre.
Càsols de Besièrs
Càsols de Besièrs o mai simplament Càsols (Cazouls en grafia mistralenca ; Cazouls-lès-Béziers en francés) es una comuna lengadociana situada dins lo departament d'Erau e la region d', ancianament de Lengadòc-Rosselhon.
Lo gentilici es casolenc -enca ; un sobriquet dels gens locals es las testas de gèis o los caps de gèis.
Nigel Farage
thumb|250px|Nigel Farage en 2014 Nigel Paul Farage (Farnborough, comtat de Hampshire, Anglatèrra, 3 d'abril de 1964) es un politician anglés conservador e antieuropèu. Foguèt lo menaire, de 2010 a 2016, del Partit per l'Independéncia del Reialme Unit (UKIP), una entitat politica favorabla a la sortida dels britanics de l'Union Europèa.
Dins un ambient d'euroscepticisme en bèla creissença, al cap de son partit antieuropèu es un dels candidats que deuriá conéisser un net progrès, amb mantuna formacion xenofòba europèa coma lo Front Nacional francés, lo Jobbik ongrés, o los grècs d'Auba Daurada, aprèp las eleccions europèas del 25 de mai de 2014.
Càsols de Besièrs
Toponimia
Segon Dauzat, Càsols ven d'un derivat sufixat del latin casa, « cabana > ostal rural > proprietat », cas-ulum, « ostal pichon » nom latin d'òme Cornelius, amb lo sufixe -anum ; segon Hamlin, Càsols, diminutiu de casa, ven del locatiu-ablatiu plural casulis, « als pichons ostals »; es un nom d'epòca galloromana; una formacion pus recenta, amb lo meteis sufixe, jos la fòrma occitana, femenina, -ola(s), auriá menat a *Casolas.
Chaumont (Nauta Savòia)
Chaumont en arpitan (Chaumont en francés) es una comuna arpitana de Savòia administrada per lo departament de la Nauta Savòia de la region de Ròse-Aups.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Jean-Claude Carrière
Jean-Claude Carrière, nascut lo 17 de setembre de 1931 a Colombièiras d'Òrb, dins l'Erau, e defuntat lo 8 de febrièr de 2021 a París foguèt un escrivain, scenarista, parolièr e meteire en scèna d'expression francesa, tanben actor a l'escasença. D'esprel se definís coma un "contaire".
Biografia
Nascut dins una familha de viticultors a Colombièiras d'Òrb, Jean-Claude Carrière passa son enfància dins aqueste vilatge. A l'edat de quatorze ans, la familha s'installa a Montreuil-sous-Bois, ont los parents prenon la geréncia d'un cafè. Jean-Claude Carrière es un ancian escolan del licèu Voltaire puèi del licèu Lakanal a Sceaux e de l'Escòla normala superiora de Saint-Cloud. Après una licéncia de letras e una mestresa d'istòria, abandona lèu sa vocacion d'istorian pel dessenh e l'escritura.
Alaior
Alaior es un municipi de la província catalana de las Illas Balearas e de la Comunautat Autonòma de las Illas Balearas.
Jean-Claude Carrière
Biografia
Publica en 1957 son primièr roman, Lézard e encontra Jacques Tati e Pierre Étaix amb qui cosigna de corts e de longs mestratges. Al començament, publica tanben de romans d'espant jol nom de Benoît Becker (pseudonim collectiu utilizat per diferents autors trabalhant per l'editor).
Pasmens s'es l'autor d'un fòrça grand nombre de scenarios, Jean-Claude Carrière deu una bona partida de son renom a sa collaboracion amb lo cineasta Luis Buñuel. Aquesta comença en 1964 e durarà detz e nòu ans, fins a la mòrt del realizator. Los dos òmes trabalhan ensemble pel primièr còp en adaptant lo roman d'Octave Mirbeau Lo Jornal d'una cambrièra, jogat per Jeanne Moreau.
Carrière trabalha d'escaença amb lo realizator Miloš Forman, un primièr còp per Taking Off e Valmont, adaptacion del roman Las Ligasons dangierosas de Choderlos de Laclos, e encara un còp en 2005 amb Los Fantaumas de Goya.
Parallelament, contunha sa carrièra de dramaturg e adaptator amb André Barsacq, Jean-Louis Barrault e Peter Brook.
D'entre los nombroses scenari escrich per Jean-Claude Carrière, i a Lo Tambor, Un parpalhon sus l'espatla o Lo Retorn de Martin Guerre (Cesar del melhor scenario en 1983). Tanben adapta Cirano de Bragierac, Lo Rei dels vèrnhes (l'Arand) o encara L'Insostenibla Leugieretat de l'èsser. En 2007, cosigna amb Volker Schlöndorff, Ulzhan. Escrivan, scenarista, contaire, mas tanben actor e realizator, Jean-Claude Carrière se parteja entre lo cinèma, lo teatre e la literatura; qu'encontra sovent un succès critic e public.
Vida privada
Espós de Nahal Tajadod, femna de letras iraniana, an una filha nascuda en 2002.
Scenarista
vinheta|Jean-Claude Carrière en 2006
Al cinèma
Garrel]]
Bryan Cranston
Bryan Lee Cranston (nascut en 1956) es un actor American de comèdias del cinèma.
Alcúdia (Illas Balearas)
Alcúdia es un municipi de la Comunautat Autonòma de las Illas Balearas.
Sent Mausirí
Sent Mausirí [sɛ̃muʒəˈʁjə] (Saint-Maurice en francés) es una comuna auvernhata dau departament dau Puèi de Doma e la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament d'Auvèrnhe.
Nòtas
<references group="N"/>
Ventenac (Arièja)
Ventenac (Ventenac en francés) es una comuna occitana del País de Fois, situada dins lo departament d'Arièja e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Toponimia
Segon Dauzat e Rostaing, Ventenac vendriá d'un nom latin d'òme *Ventinus, derivat de Ventinius, ambe'l sufixe -acum, latinizacion del sufixe gallic -ācon. Segon Negre, citat per Patrici Pojada, Ventenac es format del nom « romanic » de persona Aventinus, ambe'l sufixe -acum, puèi aferèsi de l'iniciala confonduda ambe la preposicion a. . L'aferèsi de a- sembla un bocin aboriva. L'ipotèsi de Coromines, un celtic *vintinaco- a partir de vindos « blanc », sembla mal assegurada. Ventenac èra donc probablament una anciana granda proprietat antica qu'aviá per mèstre *Ventinus o Aventinus.
Regnière-Écluse
Regnière-Écluse es una comuna francesa, situada dins lo departament de Somme e la region de Picardia.
Geografia
Las municipalitats limitrophes son ( en lo sens de las agulhas d'un relòtge) al nòrd Vron, a l'èst Vironchaux e Machy, al sud Crécy-en-Ponthieu e Bernay-en-Ponthieu, a l'oèst Arry. Regnière-Écluse Es una municipalitat al limit es del Marquenterre, situada a unitat|17|km de la Mange e leugièrament al nòrd de la Baia de Soma. Es desservie pel anciana rota nacionala 1 (actuala RD 1001), facilament accessibla per la autoroute  e per la rota départementale D938 de Auxi-lo-Castèl a Carrièra. La municipalitat es tanben traversada pel pichon fleuve litoral la Maye.
Les communes limitrophes sont ( dans le sens des aiguilles d'une montre) au nord Vron, à l'est Vironchaux et Machy, au sud Crécy-en-Ponthieu et Bernay-en-Ponthieu, à l'ouest Arry. Regnière-Écluse est une commune à la limite est du Marquenterre, située à 17 km de la Manche et légèrement au nord de la Baie de Sòma. Elle est desservie par l'ancienne route nationale 1 (actuelle RD 1001), aisément accessible par l'autoroute  et par la route départementale D938 de Auxi-le-Château à Rue. La commune est aussi traversée par le petit fleuve côtier la Maye.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
La municipalitat se trucava Regniere en 1793 e Renières-Ecluse l'an 1801
La commune s'appelait Regniere en 1793 et Renières-Ecluse en 1801
Nòtas
<references group=N/>
Relòtge
thumb|right|[[Fotografia d'un relòtge de la fin dau sègle XVIII.]]
Un relòtge es un instrument que permet de mesurar lo temps. Divèrsei modèls existisson que son utilizacion evolucionèt segon leis endrechs e lei periòdes. Lei pus importants son lei mòstras solaras e lei relòtges d'aiga, sistèmas antics largament utilizats fins au sègle XX dins certanei regions en causa de sa simplicitat, lei relòtges mecanics que dominèron de la fin de l'Edat Mejana au sègle XX e lei relòtges atomics e de qüars que son lei dispositius pus utilizats dempuei leis ans 1970. La construccion dei relòtges es una tecnica dicha relotjariá qu'es una disciplina de precision. Dempuei lo sègle XVIII, es a l'origina d'un sector industriau relativament important que son montant d'operacions èra estimat a 40 miliards d'euros en 2012.
Precursors preïstorics
Lei societats preïstoricas an laissat ges de traça escricha mai semblan aver inventat de calendiers e de sistèma de mesura primitius permetent de seguir lei fasas de la Luna, lo cicle dei sasons ò d'eveniments astronomics de remarca coma lei solsticis e leis equinòccis. Lo pus famós es probable lo ceucle megalitic de Stonehenge dins leis Illas Britanicas. Pasmens, es pas lo pus vièlh car de grops de caçaires culheires serián estats capables de seguir lei sasons amb d'otís fachs de bastons e de cranis.
Mòstra solara
thumb|right|[[Fotografia d'una mòstra solara chinesa dau sègle II apC.]]
Pasmens, en despiech de sa precision, la mòstra solara aviá d'inconvenients importants. Premier, es un sistèma que necessita la preséncia dau Soleu per foncionar. Es tanben malaisat de construrre e de desplaçar. Enfin, permet pas de mesurar aisament de duradas pichonas.
Durant l'Antiquitat e l'Edat Mejana, divèrseis instruments foguèron concebuts a partir dau principi de la mòstra solara. Lo pus famós es l'astrolabi, inventat per lei Grècs, que permet de determinar l'ora a partir de l'autor dau Soleu dins lo cèu. Au sègle XII, lo nocturlabi permetèt de realizar la meteissa operacion amb leis estelas.
Relòtge d'aiga
thumb|right|[[Fotografia d'un relòtge d'aiga iranian datant dau sègle V avC.]]
Lo relòtge d'aiga foguèt probablament inventat dins lo corrent dau milleni II avC, d'un biais independent, dins plusors regions diferentas (Egipte, Mesopotamia, China, Índia). Permetent de mesurar de duradas, podián foncionar dins un bastiment e èsser desplaçadas. De mai, se èran connectats amb un sistèma de mesura dau temps passat, permetián tanben d'indicar lo temps coma o fan lei relòtges modèrnes. Foguèron donc utilizats en parallèl dei mòstras solaras e conoguèron de perfeccionaments variats segon lei regions.
Lei pus impressionants aguèron luòc en Pèrsia onte de relòtges, utilizats per seguir lei trabalhs agricòlas, agantèron una precision similara ai mòstras actualas. De son caire, leis engenhaires chinés estudièron lei fenomèns de pèrda de pression liats a la demenicion de l'autor d'aiga dins lei sèrvas d'alimentacion. Aquò li permetèt de descubrir plusors mejans permetent de corregir lei variacions de debit e de mantenir la precision de sei relòtges.
Dau periòde medievau a la Revolucion Industriala
Au començament de l'Edat Mejana, lei progrès scientifics e tecnologics permetèron la concepcion e lo desvolopament de relòtges novèus. La mecanizacion foguèt sa caracteristica principala e, durant aqueu periòde, la relotjariá foguèt pauc a pauc assimilada a una disciplina mecanica de precision.
Relòtge de candèla
thumb|right|[[Fotografia d'un relòtge de candèla.]]
Derivat dau relòtge d'aiga, lo relòtge de candèla apareguèt au començament dau sègle VI apC en China. Establida sus la durada de combustion lenta e previsibla d'una candèla (ò d'un objècte similar coma un baston d'encens ), permetiá de mesurar lo temps de nuech. Se difusèt dins lo rèsta dau mond e un modèl melhorat foguèt concebut per lo sabent musulman Al-Jazari (1136-1236 ) qu'apondiguèt una baioneta per fixar la candèla e un sistèma de lectura dau temps.