cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Placa tectonica
La tectonica de las placas es la teoria qu'explica l'estructura e dinamica de la superfícia de la Tèrra. Establís que la litosfèra, la porcion superiora pus freda e rigida de la Tèrra, es fragmentada en una seria de placas que se desplaçan sul mantèl terrèstre. Aquela teoria descriu tanben lo movement de las placas, las siás direccions e interaccions. La litosfèra terrèstra es dividida en 12 grandas placas e en divèrsas placas mendres o microplacas. A la broa de las placas se concentra activitat sismica, volcanica e tectanica. Aquò dona luòc a la formacion de grandas cadenas e concas.
Sent Mesard (Canton de Miranda)
Sent Mesard (Saint-Médard en francés) qu'ei ua comuna occitana de Gasconha situada dens lo departament de Gers e la region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.
Geografia
vignette|upright=1.6|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
Sent Mesard qu'es un agiotoponime : qu'ei un nom de lòc qui ha referéncia a un nom de sent. Que s'ageish de Sanctus Medardus (456 - 8 de junh 545), avesque de Noyon en Picardia (França), dont lo nom ven deu germanic Math-hard,. En occitan, sonque la Gasconha occidentala e meridionala consèrva inalterat lo -d- intervocalic; endacòm mei, Medard qu'es una fòrma sabenta. Ua de las fòrmas occitanas d'origina populara (per evolucion normala) qu'es Mesard (-d- intervocalic > -z-, grafiat -s-). Mei au nòrd, -z- intervocalica que dispareish, çò qui dona temporàriament Meard e, per evitament de l'iatus, Merd, Mèrd, Miard, etc.
Istòria
En 1822, qu'annexèn las comunas de Montgardin e Poisegur a Sent Mesard. Montgardin qu'es a l'èst-sud-èst deu borg e garda sa glèisa (« capèra ») e son cementèri. Qu'èra parròpia annèxa au sègle XVIII. Lo nom de Poisegur qu'es absent de la mapa de Cassini; sus la mapa modèrna qu'es un nom shens nat ostau a l'entorn, escrit Puységur, entre Pinarre au nòrd e Le Naudon au sud, a l'èst deu borg. Tant Montgardin com Poisegur que son delà la Petita Baïsa,.
Glèisa dels Jacobins
La glèisa dels Jacobins de Tolosa en Lengadòc es un dels exemples mai importants de l'arquitectura religiosa meridionala del sègle XIV. Fa partida d'un convent que foguèt pendent longtemps administrat per l'òrdre dels Jacobins.
La glèisa foguèt bastida en divèrsas etapas. Las primièras òbras comencèron en l'an 1230 e s'acabèron al sègle XIV. S'i edifiquèt l'ampla glèisa, las clastras amb de colomnas bessonas, la capèla de Sant Antòni, lo refectòri e lo campanal de de nautor.
Las campanhas seguentas foguèron màgers. Permetèron per exemple de dotar la grandiosa nau del famós palmièr compausat per una granda colomna que n'irradian 22 nèrvis sostenent lo torn de l'absida, flanquejada d'un torn emplit d'estelas d'onze brancas. La posteritat a pas conservat lo nom del sieu arquitècte.
Contes de Gasconha
200px|thumb|La béstia deu cap d'òmi de Blader que pausa lo medish enigma que l'esfinx a Edip.Los contes de Gasconha qu'ei un corpus literari escrivut en occitan gascon de Leitora e, per quauques contes, en lengadocian agenés hèra pròcha deu gascon. Que's compausa de tres garbas de contes escrivuts per l'escrivan leitorés Joan Francés Blader.
Glèisa dels Jacobins
thumb|Lo tombèl de Sant Tomàs d'Aquin dins la Glèisa dels Jacobins de [[Tolosa.]] Dempuèi 1369, s'i venèran las relíquias de Sant Tomàs d'Aquin. En 1791, quand los dominicans deguèron partir, aquelas foguèron transportadas a Sant Sarnin, mas an tornat recentament al sieu luòc original pel seten centenari de la mòrt del sant (1974).
Contes de Gasconha
Segon Blader, que son transcripcions deu contes de tradicion orala qu'avèvan audit de personas deus parçans de Leitora, Nerac e Agen, l'Armanhac e la vath de Campan.
Glèisa dels Jacobins
Dempuèi Napoleon, la glèisa demorèt dins un trist estat. Fisada als militars, albergava una armada de cavals, e mai de 5000 m³ de tèrra i foguèron abocats per'mor d'enauçar lo sòl. En 1865, lo monument foguèt escambiat a la vila de Tolosa en contra de terrens ont se bastiguèt d'establariás.
L'ensems dels Jacobins a beneficiat d'una renovacion recenta, començada en 1920, e acabada en 1972. Uèi, aquela glèisa de bricas presenta un aspècte exterior fòrça massís, mas la siá arquitectura interiora a conservat sa leugieretat.
Contes de Gasconha
Que s'ei discutit l'autenticitat d'aquestes contes en tot sugerir que Blader e'us poderé aver inventats o adobats. A minimum, deu punt de vista de l'antropologia modèrna, s'a jutjat qu'un metòde rigorós de compilacion deus contes qu'auré exigit mei de personas hont e mei eslunhadas de Blader (puish que son efectivament tanhents de la familha Blader).
Los contes que dan tanben lo parat de véder dab un certe punt de vista de l'imaginacion folclorica un monde on lo rei viu dens un Lovre, on la devocion que's vira de cap a Sarrança, on los òstes e hen carniceria dab lo còs deus clients de la loas ostalarias.
Reiaume d’Ibèria
Lo Reiaume d’Ibèria foguèt un reiaume ancian de Georgia e de Caucàs Occidentau que se formèt a partir dau sègle III avC e que dispareguèt a la fin dau sègle VI.
Vassalizèt rapidament lo reiaume de Còlchida e d’autrei reiaumes vesins gràcias a una tièra de campanhas militaras victoriosas durant lo rèine de Parnabaz I (302-237 avC). A sa mòrt, Ibèria èra un reiaume poderós de la region. Pasmens, sei successors abandèron pauc a pauc lei conquistas dau sud per si concentrar sus la region dei Portaus de Caucàs. Aquò afebliquèt la dinastia que foguèt reversada en 189 avC per una dinastia armeniana. Au sègle I avC, aquela relacion amb Armenia entraïnèt una invasion romana en 65 avC. Còlchida venguèt una província romana e Ibèria un protectorat fins au sègle III.
La fondacion de l’Empèri Sassanida en 224 entraïnèt un cambiament politic important per lo reiaume que venguèt un enjòc de la rivalitat entre Roma e Ctesifont. Passèt sota l’influéncia sassanida fins a 298. Puei, la conversion dau país au crestianisme vèrs 317 dau rèi Mirian III renforcèt lo liame ambé lei Bizantins fins a 363 que Constantinòple reconoguèt l’influéncia sassanida sus la mitat orientala de la Georgia actuala. Fins a l’abolicion de la monarquia en 580 per lei Sassanidas, Ibèria alternèt de periòdes d’independéncia e de vassalitat. Lei Bizantins foguèron pas capables de lo reconquistar totalament mai ocupèron pauc a pauc la província anciana de Còlchida. Dins lo corrent d’aqueu periòde, la vila de Tiflis foguèt fondada e la Glèisa georgiana estendèt son influéncia au sen de la populacion maugrat lo sostèn pèrsa a la religion zoroastriana.
Lo tèrme « Ibèria » es de còps utilizat per nomar de principats centrats sus lo territòri de l'Ibèria Antica durant l'Edat Mejana. Aquelei principats èran generalament eissits de la fragmentacion d'empèris importants (Califat Abbassida, Ilkhanat...).
Scheibenhard
Geografia
Scheibenhard A situat a la frontièra entre l'Alemanda e la França, près de la Lauter, #que separa lo vilatge del vilatge alemand Scheibenhardt. Los dos pòbles formavan una sola municipalitat #qu'a #èsser dividida en 1815.
Istòria
thumb|En memòria de las libérateurs « La carrièra dels Tirailleurs Tunisiens » a Scheibenhard en [[Alsace.]]
Scheibenhard I aguèt liberat lo 13 e 14 de març 1945 pel 4e regiment de tirailleurs tunisiens. La carrièra que # las tirailleurs davalavan per el cap a la Lauter, après aver-i traversat lo riu glaciale amb la fin de prene Scheibenhardt a Alemanha, se truca uèi, ne remembrar d'aquel évènement, « Carrièra dels Tirailleurs Tunisiens ». Aquel regiment #èsser lo primièr regiment francés a penetrar a Alemanha.
thumb|En mémoire des libérateurs « La rue des Tirailleurs Tunisiens » à Scheibenhard en [[Alsace.]]
Scheibenhard fut libéré le 13 et 14 mars 1945 par le 4e régiment de tirailleurs tunisiens. La rue par laquelle les tirailleurs descendaient vers la Lauter, après avoir traversé la rivière glaciale afin de rejoindre Scheibenhardt en Allemagne, s’appelle aujourd'hui, en souvenir de cet évènement, « Rue des Tirailleurs Tunisiens ». Ce régiment fut le premier régiment français à pénétrer en Allemagne.
Scharrachbergheim-Irmstett
Bergheim-Irmstett en alemannisch (Scharrachbergheim-Irmstett en francés) es una comuna francesa del departament del Bas Ren e de la region d'Alsàcia.
Geografia
Lo vilatge de Scharrachbergheim a situat entre lo Amberg (246 mètres) e lo Scharrachberg (316 mètres), #que marcan lo començament dels tucs jos-vosgiennes a l'oèst de l'aglomeracion strasbourgeoise distant d'una vintena de quilomètres. Separat per la Mossig #que se flueix cap al sud e per la expedís départementale 422 #que connècta Molsheim a Saverne, lo vilatge de Irmstett se tròba sul vessant es del Krummberg (265 mètres) en contrebas dels vignobles del grand crus Altenberg de Bergbieten.
Marcada per la rota départementale 422 a granda circulacion, la municipalitat se tròba entre Marlenheim a 6,5 quilomètres, Molsheim a 8 quilomètres e l'accès a la RD 1004 près de 5 quilomètres. Indigne aquel ais, la rota départementale 225 estructura Scharrachbergheim ne pòbli-carrièra segon un ais es-oèst del temps que la rota départementale 818 permet de connectar Dahlenheim. La municipalitat èra antany desservie per la linha ferroviaire Molsheim-Saverne mas aquela via, désaffectée en 1965 e depausada dempuèi, a #èsser valorisée en pista cyclable. La ret de transpòrts collectius per beguda « ret 67 », gerit pel conselh general del Bas-Rhin, dessert lo pòble sus las linhas 212 e 208.
Lo païsatge a dominat per las vinhas sus las pendentas del Scharrachberg aital coma sus aquelas del Amberg e del Krummberg, en justificant lo appellation del sector « Pòrta del Vignoble ». Lo grand crus engelberg n'es sens dobte un dels melhors representants.
Las municipalitats limitrophes son Osthoffen a l'èst, Dahlenheim al sud-es, Soultz-los-Bains al sud, Traenheim a l'oèst e Odratzheim al nòrd-oèst.
Le village de Scharrachbergheim est situé entre l'Amberg (246 mètres) et le Scharrachberg (316 mètres), qui marquent le début des collines sous-vosgiennes à l'ouest de l'agglomération strasbourgeoise distante d'une vingtaine de kilomètres. Séparé par la Mossig qui s'écoule vers le sud et par la route départementale 422 qui relie Molsheim à Saverne, le village d'Irmstett se trouve sur le versant est du Krummberg (265 mètres) en contrebas des vignobles du grand cru Altenberg de Bergbieten.
Peira Bufiera
Peira Bufiera ['pejro̞ by'fi:ro̞] (Pierre-Buffière en francés) es una comuna lemosina situada dins lo departament de la Nauta Vinhana e la region de la Novela Aquitània, ancianament de Lemosin.
Scharrachbergheim-Irmstett
Geografia
Marquée par la route départementale 422 à grande circulation, la commune se trouve entre Marlenheim à 6,5 kilomètres, Molsheim à 8 kilomètres et l'accès à la RD 1004 à près de 5 kilomètres. Outre cet axe, la route départementale 225 structure Scharrachbergheim en village-rue selon un axe est-ouest tandis que la route départementale 818 permet de relier Dahlenheim. La commune était jadis desservie par la ligne ferroviaire Molsheim-Saverne mais cette voie, désaffectée en 1965 et déposée depuis, a été valorisée en piste cyclable. Le réseau de transports collectifs par bus « réseau 67 », géré par le conseil général du Bas-Rhin, dessert le village sur les lignes 212 et 208.
Peira Bufiera
Sos abitants s'apelan los pèirabufieirauds.
Scharrachbergheim-Irmstett
Geografia
Le paysage est dominé par les vignes sur les pentes du Scharrachberg ainsi que sur celles de l'Amberg et du Krummberg, justifiant l'appellation du secteur « Porte du Vignoble ». Le grand cru engelberg en est sans doute un des meilleurs représentants.
Peira Bufiera
Geografia
miniatura|centre|Situacion de Péira Bufíera en Nauta Vinhana
Scharrachbergheim-Irmstett
Geografia
Les communes limitrophes sont Osthoffen à l'est, Dahlenheim au sud-est, Soultz-les-Bains au sud, Traenheim à l'ouest et Odratzheim au nord-ouest.
Peira Bufiera
Istòria
Petrabuferia atestat en 1061, Petrabufer 1068.
Scharrachbergheim-Irmstett
Istòria
Ancian pòble en avent apertengut a la familha de las Géroldseck fins en 1390, de contunh a la familha de Ochsenstein. Los senhors de Scharroch #que #donar lo sieu nom dins la vila #aver Scharrachbergheim en fief fins en 1454. Lo castèl primitif, situat a la reünion del Scharrachberg a #èsser saquejat pels Armagnacs en 1444.
Peira Bufiera
Luecs e monuments
miniatura|L'ostau daus Tres Angels
Scharrachbergheim-Irmstett
Istòria
Reformat en 1538, lo pòble ven en protestant amb Irmsett coma annèxa. Los catòlicos dépendaient de la parròquia de Dahlenheim.
Ancien village ayant appartenu à la famille des Géroldseck jusqu'en 1390, puis à la famille d'Ochsenstein. Les seigneurs de Scharroch qui donnèrent leur nom à la cité tinrent Scharrachbergheim en fief jusqu'en 1454. Le château primitif, situé au sommet du Scharrachberg a été pillé par les Armagnacs en 1444.
Réformé en 1538, le village devient protestant avec Irmsett comme annexe. Les catholiques dépendaient de la paroisse de Dahlenheim.
Copenaga (comtat)
Lo comtat de Copenaga (danés Københavns Amt) es un ancian comtat (danés, amt) sus l'illa de Sjælland a l'èst de Danemarc.
La Bastida de Lèvis
La Bastida de Lèvis (Labastide-de-Lévis en francés) es una comuna lengadociana en País d'Albi situada dins lo departament de Tarn e la region francesa d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Luòcs e monuments
La Glèisa de Sant Blasi
Es un edifici gotic de pèiras blancas de la fin del sègle XV o au del començament del sègle XVI.
Ligams extèrnes
site de la vila]
Puègnautièr
Puègnautièr (Pennautier en francés) es una comuna lengadociana situada dins lo departament d'Aude e la region d', ancianament de Lengadòc-Rosselhon.
Moros (Saragossa)
thumb|250px|Moros. Moros (Saragossa) es un municipi de la província espanhòla de Saragossa dins la Comunautat Autonòma d'Aragon.
Sant Jacme lo Màger
thumb|200px|Martiri de Sant JacmeSant Jacme lo Màger qu'ei un apòstol de Jèsus Crist; La legenda que vòu qu'avosse evangelizat Ispània abans d'estar decapitat peu rei Agripa I en 44 e que la soa tomba e seré justament estada trobada mantuns sègles arron (en 813) en Galícia çò qui creé la tradicion deu romiatge a Sant Jacme de Compostèla aperat lo Camin de Sant Jacme.
Fanagòria
Fanagòria (en grèc ancian: Φαναγόρεια, Phanagóreia) foguèt una ciutat grèga de la peninsula de Taman. Foguèt fondada al sègle VI abC per de colons venguts de Teos en Ionia.
thumb|left|300px|Las colonias grègas del nòrd de [[Mar Negra|Pont Euxin]]
Vevey
Vevey, es una comuna soïssa  e una vila del canton de Vaud, capluòc del districte la Riviera-Pays-d'Enhaut. Vevey es situat en riba nòrd del lac Leman. Sesena comuna del canton per sa populacion. Al 31 de decembre de 2016, la comuna de Vevey comptava 19,605 abitants.
Destroièr de transpòrt
Lo destroièr de transpòrt (tanben dich transpòrt rapides) èran de destroièrs utilizats per la marina militara estatsunidenca dins lo corrent de la Segonda Guèrra Mondiala. Èran modificats per poder transportar e desbarcar un grop pichon de soudats (aperaquí 200 òmes generalament de comandos ò d'unitats d'engèni) e li fornir un sostèn d'artilhariá. Coma lei destroièrs classics, èran tanben utilizats per menar de patrolhas antisosmarinas ò de missions d'escòrta.
Serre-les-Moulières
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Nchane
Lo nchane (o ncane, ncanti) es una lenga beboïda parlada al Cameron.
Localisacion
Lo nchane es parlat dins la comuna de Misaje situada dins lo departament de Donga-Mantung, dins la Region Nòrd-Oèst de Cameron.
Lo mungong es un dialècte del nchane parlat per los 1 500 abitants del vilatge de Mungong, qu'es situat dins l'arrondiment de Bum, del departament de Menchum, tamben la region Nòrd-Oèst.
Escritura
L'alfabet del mungong es :
A a, B b, Ch ch, D d, Dz dz, E e, Ɛ ɛ, Ə ə, F f, G g, Gb gb, I i, Ɨ ɨ, J j, K k, Kp kp, L l, M m, N n, Ny ny, Ŋ ŋ, O o, Ɔ ɔ, S s, Sh sh, T t, Ts ts, U u, W w, V v, Y y.
Martigny-le-Comte
Martigny-le-Comte es una comuna francesa, situada dins lo departament de Sòna e Léger e la region de Borgonha.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Penol
Penol en arpitan (Penol en francés) es una comuna arpitana dau Daufinat, situaa dins lo departament d'Isèra e la region de Ròse-Aups.
Geografia
Lo territòri de la municipalitat possedís una pichona enclave al sud-oèst, environada per Beaufort e Pajay
Le territoire de la commune possède une petite enclave au sud-ouest, entourée par Beaufort et Pajay
Istòria
Généralités Istorica Vila romaine. Prieuré bénédictin A la 11.
Généralités historiques Cité romaine. Prieuré bénédictin au 11.
Oscar Torp
Oscar Fredrik Torp (1893-1958) òme politic foguèt lo primièr ministre de Norvègia entre 1951 e 1955.
Gustave Lefrançais
Gustave Lefrançais (Angers, 1826 – París, 1901) foguèt una personalitat francesa de la Comuna de París (1871).
Diplomat ensenhaire, seis idèias revolucionàrias e sa participacion a l'Associacion d'institutors e d'institutritz socialistas en 1848 lo barrèron d'obtenir dau trabalh. Puei, foguèt interdich d'ensenhament en 1851 e s'exilièt a Londres de 1852 a 1853. Membre de l'oposicion parisenca a Napoleon III, foguèt elegit membre de la Comuna lo 26 de març de 1871 per lo IV arredoniment. Faguèt partida de la Comission executiva (26 de març - 3 d'abriu), de la Comission dau trabalh, industria e cambi (3 - 21 d'abriu) e de la Comission dei finanças (après lo 21 d'abriu). Votèt contra la creacion dau Comitat de Salut Public. Pendent la Comuna, assaièt d'organizar la defensa de Montmartre lo 23 de mai puei, s'exilièt en Soïssa e venguèt membre de la Federacion dau Jura. Tornèt en França après l'amnistia de 1880 e participèt a de jornaus anarquistas.
Woustviller
Woustviller es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mosèla e la region de Lorena.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Magny-Fouchard
Magny-Fouchard es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Auba e la region de Champanha-Ardena.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Vallesa de la Guareña
thumb|250px|Vista de Vallesa de la Guareña
Vallesa de la Guareña es un municipi de la província espanhòla de Zamora dins la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Moyuela
Moyuela es un municipi de la província espanhòla de Saragossa dins la Comunautat Autonòma d'Aragon.
Lauthiers
Lauthiers es una comuna francesa dau departament de Viena e de la region de Novela Aquitània, ancianament de Peitau-Charantas.
Geografia
Es la comuna mens poblada de la Viena.
Toponimia
Las atestacions ancianas son, per lhuec:
Naki
Lo naki es una lenga beboïda parlada al Cameron e en Nigèria.
Localisacion
Lo naki es parlat dins l'arrondiment de Fur-Awa del departament de Menchum, dins la Region Nòrd-Oèst de Cameron e tamben en Nigèria.
Naviri de linha
Lo naviri de linha foguèt un tipe de naviri de guèrra utilizat dau sègle XVII au sègle XIX. Èra equipat d'una artilhariá navala fòrça importanta (50 canons per lei premierei classas, mai de 120 sus lei modèls pus tardius), d'una propulsion de velas amb un velatge fòrça devesit per aumentar la manobrabilitat (remplaçada per de propulsions de vapor au sègle XIX) e utilizava la tactica de la linha de batalha per combatre. Foguèt lo vaissèu militar pus poderós dei marinas militaras fins a l'aparicion dau cuirassat que lo remplacèt a partir de la segonda mitat dau sègle XIX.
Plan soís
vignette|upright=1.0|Vista del Plan soís, presa del [[Pilatus (montanha)|mont Pilata près de Lucèrna.]] Lo Plan soís, en francés Plateau suisse, en alemand: Schweizer Mittelland (país mejan soís), es dels tres ensembles geografics que forman Soïssa amb Jura e los Aups. Cobrís aperaquí 30 % de la superfícia del país. Compren tot l'espaci situat entre Jura e los Aups, format parcialament de planas, mas principalament de pueges, son altitud mejana varia entre 400 e. Es la region pus densament poblada de Soïssa, e doncas l'espaci pus important per l'economia e los transpòrts.
Montreux
Montreux, es una comuna soïssa  e una vila del canton de Vaud, e del districte la Riviera-Pays-d'Enhaut. Montreux es situat en riba nòrd del lac Leman. La vila es famosa internacionalament per son festenal de jazz, lo Montreux Jazz Festival.
Sant Martin de Tors
thumb|200px|Sant Martin partatjant lo son mantèu dab un praube a AmiansSant Martin de Tors qu'ei un sant vadut en Panònia qui ei famós, segon la legenda, per aver partit lo son mantèu de sordat imperiau roman entà dar la meitat qui èra soa (l'auta meitat qu'èra de l'armada romana) a un praube a [[Amians]] au cors de l'ivèrn de 337.
En 370 ue ho nomat bisbe de Tors.
Qu'ei lo Sant patron deus sartors e teishedors, deus sordats e de França, Ongria e Buenos Aires (causida hèita per ua loteria enter los noms de tots los sants deu dia a l'escadença de la fondacion de la ciutat e on los espanhòus, maucontents d'aver tirat un sant francés, e s'i tornèn har dab cada còp la medisha resulta).
Vega de Tera
Vega de Tera es un municipi de la província espanhòla de Zamora dins la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Sent Girman
Sent Girman o Sent Girman del Bèl Èrm (Saint-Germain-du-Bel-Air en francés) es una comuna carcinòla situada dins lo departament francés d'Òut e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Joan Jacme Delmas
Joan Jacme Delmas es un poèta occitan del Naut Carcin.
Foguèt president de l'Institut d'Estudis Occitans d'Òlt de 1984 a @@.
Sent Girman
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Cravencèra
Cravencèra (Cravencères en francés) qu'ei ua comuna gascoa d'Occitània situada dens lo departament de Gers e la region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.
Geografia
vignette|upright=1.6|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
Segon Dauzat, Cravencèra que seré un derivat en *crav-inc-ella de *cr-av-us (basa *car- « pèira ») qui's tròba dens la Crau. Segon Negre, Cravencèra que vengueré benlèu de l'occitan (tèrra) crabenca « terrenh tà las crabas », dab lo sufixe diminutiu -èra (deu latin -ella), donc au plurau « petits terrenhs tà las crabas ».
Frederiksberg
Frederiksberg es una vila danesa. Es situada sus l'illa de Sjælland a l'èst de Danemarc.
Nguyễn Minh Triết
Nguyễn Minh Triết, professor de matematicas e òme politic nascut en 1942, foguèt lo president de Vietnam del 27 de junh de 2006 al 27 de junh de 2011.
Mozota
Mozota es un municipi de la província espanhòla de Saragossa dins la Comunautat Autonòma d'Aragon.
Cirene
Cirene (en grèc ancian: Κυρήνη Kyrênê) es una anciana ciutat grèga d'Africa, fondada per d'abitants de Tera, la modèrna Santorin, en -630.
Sas roïnas se tròban près la vila modèrna de Shahhat en Libia.
Istòria
La region de Cirene foguèt apelada Cirenaïca.
Jean-Baptiste Chardon
Jean-Baptiste Chardon (Souvigny, 1839 – Vierzon, 1900) foguèt una personalitat francesa de la Comuna de París en 1871.
Condamnat en 1870 durant lo rèine de Napoleon III per, foguèt liberat per la proclamacion de la Republica lo 4 de setembre. Durant lo sètge de París per lei Prussians (1870-1871), venguèt capitani dau 133 batalhon de la Gàrdia Nacionala e membre de l'Internacionala pendent lo mes de novembre de 1870. Partisan de Blanqui, foguèt elegit membre de la Comuna per lo XIII arredoniment lo 26 de març de 1871. Faguèt partida de la Comission militara puei de la Comission de seguretat generala (après lo 5 d'abriu). Après la Setmana saunosa, foguèt condamnat a mòrt per contumàcia e s'exilièt en Soïssa.
Vega de Villalobos
Vega de Villalobos es un municipi de la província espanhòla de Zamora dins la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Gabriel Ranvier
Gabriel Ranvier (Baugy, 1828 – París, 1879) foguèt una personalitat de la Comuna de París de 1871.
Partisan de Blanqui, foguèt condamnat pendent lo rèine de Napoleon III per mai liberat per la proclamacion de la Republica lo 4 de setembre de 1870. Participèt ais insurreccions dau 31 d'octòbre de 1870 e dau 18 de març de 1871. Premier cònsol dau XX arredoniment dempuei lo 5 de novembre de 1870, foguèt tanben elegit membre de la Comuna lo 26 de març de 1871. Proclamèt la Comuna durant la ceremonia dau 28 de març e faguèt partida de la Comission militara. Participèt donc a la sortida federada desastrosa dau 3 d'abriu puei votèt la creacion dau Comitat de Salut Public. Se batèt pendent tota la Setmana Saunosa, en particular a l'entorn dau quartier dei Buttes-Chaumont. Après lei combats, s'exilièt en Soïssa e foguèt condamnat a mòrt per contumàcia lo 14 de julhet de 1874. En 1878, anèt en Italia e tornèt en França en 1879.
Cléry-le-Grand
Cléry-le-Grand es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mòsa e la region de Lorena.
Geografia
Lo vilatge a situat en la vallée de la Andon. La vallée es estrecha a aquel endroit ailà e environada de tucs en culminant près d'unitat|100|m mai elevada. La municipalitat es pauca boisée (bòsc communal en la part sud-oèst).
Le village est situé dans la vallée de l'Andon. La vallée est étroite à cet endroit là et entourée de collines culminant à près de 100 m plus haut. La commune est peu boisée (bois communal dans la partie sud-ouest).
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Cléry-Çò de-Grand a patit las destruccions de la Primièra Guèrra mondiala, lo vilatge conserva malgrat aiçò una glèisa #que cèrtas parts ne remontan al.
Cléry-le-Grand a subi les destructions de la Première Guerre mondiale, le village conserve pourtant une église dont certaines parties remontent au.
Cierzac
Cierzac es una comuna francesa, situada dins lo departament de Charanta Maritima e la region de Novela Aquitània, ancianament de Peitau-Charantas.
Comunas vesinas
400px|gaucha||Distanças e posicion relativa
Canton de Ròcabrussana
Lo Canton de Ròcabrussana o de La Ròca Brussana es una anciana division administrativa de Provènça, suprimida en 2015, situada dins l'arrondiment de Brinhòla, lo departament de Var e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur. Despuèi 2015, lei 8 comunas son dins lo canton de Garèut. La lenga autoctòna es l'occitan provençau.
Istòria
Los cantons de Ròcabrussana, de Garèut, dau districte de Brinhòla e lo de Forcauqueiret, dau districte d'Ieras, se creèron en 1790.
En 1801, lo canton de Ròcabrussana foguèt conservat e leis autres dos suprimits, ,.
A las eleccions departamentalas dau 22 de març de 2015, en aplicacion dau decret n° 2014-270 dau 27 de febrier de 2014, que pòrta delimitacion dei cantons dins lo departament de Var, lo canton de Ròcabrussana foguèt suprimit.
David Hockney
David Hockney, nascut lo 9 de julhet de 1937 a Bradford al Reialme Unit, es un pintre retrachista e païsagista, dessenhaire, gravador, decorator, fotograf e teorician de l'art britanic. Viu e trabalha entre lo Yorkshire, sa província natala, e Kensington a Londres.
Es una figura màger del movement pop art de las annadas 1960 e de l'iperrealisme, e un dels pintres britanics mai influents del sègle XX.
Utilizant de colors aciduladas e atrasentas, David Hockney pench de retrachs e de païsatges ont se mesclan pintura e fotografia.
Avent vecut una granda partida de sa vida en Califòrnia a Los Angeles, ten un talhièr sul Santa Monica Boulevard ont son servadas sos archius.
Biografia
David Hockney nasquèt dins una familha modèsta, quatren enfant d'una frairia de cinc.
S'interessa a l'art plan jove e s'inscriu a l'escòla d'art de Bradford a l'edat de 11 ans.
Son paire, qu'aviá fach una escòla d'art abans de renonciar a sa passion, aviá estat un objector de consciéncia pendent la Segonda Guèrra mondiala. David Hockney refusa el de far son servici militar de 1957 a 1959. Sa maire es catolica.
Estudia a Royal College of Art de Londres, ont encontra Allen Jones, Patrick Caulfield e ne sortís diplomat en 1962. Comença sa carrièra de pintre e fa un primièr viatage en Egipte coma dessenhaire de premsa pel Sunday Times.
En 1964, descobrís la Califòrnia, los instantanèus de Polaroids, la pintura acrilica, las bèlas vilàs e lors piscinas que venon un motiu utilizat dins fòrça de sas òbras. I encontra Peter Schlesinger que ve son amant. Viu alara als EUA fins a 1968.
Lo 15 novembre de 2018, una tela de l'artista, « Portrait of an Artist (Pool with two figures) », foguèt adjudicada 90,3 milions de dolars a l'enquant per Christie’s a Nòca York, venent un recòrd per un artiste vivent passant Jeff Koons.
París
vinheta|Postelet de la vila de [[Winchester (Angleterre)|Winchester pench dins l'estil de A Bigger Splash.]] A l'escart dels corrents mai avantgardistas, David Hockney practica un art figuratiu gaireben expressionista ont se mesclan retrachs, fotografias e vidèos.
En 1963, annada ont expausa a la Biennala de París, sas òbras venon mai autonòmas e autobiograficas. Pench d'autoretrachs, los retrachs de sos parents, d'amics, de serias de scènas d'interior, de mainats jos la docha, de piscinas, d'animals de fusta, de viatges. Encontra Andy Warhol a Nòva York en 1963. Warhol lo visitèt mai tard a Los Angeles que li auriá suggerit de far sa seria de piscinas.
Omosexual revendicat, frequenta de bars gays. Enseinha lo dessenh a l'universitat de l'Iowa, a l'universitat del Colorado a Boulder puèi, en 1966, a l'universitat de Califòrnia a Los Angeles.
David Hockney torna viure a Londres en 1968 per amor per Peter Schlesinger, al moment del Swinging London. Cecil Beaton, Rudolf Noreiev o encara John Gielgud venon pausar dins son apartament. S'illustra a las presentacions de las colleccions del cordurièr Ossie Clark, que n'es amant. Per la revista Vanity Fair: « Per manca de la notorietat de Dalí o de Picasso, David Hockney s'impausa, al començament de las annadas 1970, coma una figura majora de la boèmia artistica internacionala e d'una cèrta aristocracia desvianta de las arts e letras, al mèsme títol que William Burroughs, Andy Warhol e Francis Bacon », a una epòca ont « nombre de creators contunhan de tustar los prejutjats morals de la borgesiá dins aquèsta èra de contestacion generalizada ». S'installa enseguida a París, e i viu, En 1973, Jack Hazan realiza un documentari ficcion que li es consacrat titulat A Bigger Splash que fa sa notorietat internacionala naissenta (lo film es premiat al Festenal internacional del film de Locarno) e fa resson a la pintura A Bigger Splash que presenta las piscinas californianas dins las vilas luxuosas.
En 1974, lo musèu dels arts decoratius de París li organisa una primièra retrospectiva.
En 1977, pausa nud amb lo pintre Ron Kitaj en tampa de The New Review. vinheta|BMW 850 CSi al BMW Art car (1995). David Hockney torna viure e trabalhar a Los Angeles en 1978, quand venguèt gairebe sord a l'edat de quaranta ans.
Reconeissença internacionala
En 2003, pausa pel pintre Lucian Freud.
Retorn en Anglatèrra
David Hockney torna en Anglatèrra en 2005 e viu dins l'Èst del Yorkshire, la contrada de son enfança. Dins un vast talhièr, penh de païsatges de fòrça grands formats. D'en primièr d'aquarellas que presenta dins un sol quadre que conten 36 aquarellas, per mostrar l'ambiéncia generala dels sites. Enseguida expausa a Venice, en Califòrnia en 2007, sas pinturas de grands formats que son sovent compausadas de diferentas telas. Sas pinturas an pas qu'un sol punt de vista coma un aparelh fotografic, mas mai d'un, l'uèlh uman dona fòrça mai d'informacions qu'una lentilha fotografica. Es ara son mejan de mostrar un païsatge lisible amb de punts de vista diferents, per permetre al « regardaire » de dintrar dins lo païsatge pel sentir coma lo pintre.
Lo 2 de genièr de 2012, foguèt nomenat per la reina d’Angletèrra elisabèt II, membre de l’òrdre del Meriti britanic.
Una granda mòstra se dobriguèt lo 23 de genièr de 2012 a la Royal Academy de Londres, « A Bigger Picture » que mòstra de grandas òbras sul tèma del païsatge anglés. Son subretot de fòrça grands formats mas mòstra tanben d'òbras realizadas sus un iPad qu'utuliza coma un quasernet de croquís amb de possibilitats mai espandidas. Mai susprenenta, la percepcion d'un païsatge per 18 camèras plaçadas a diferents punts de vista. Contunha son exploracion de la reproduccion dels païsatges, començada fan un cinquantenat d'annadas, sens se contrénher a la perspective. Es lo cas per sa tela « Cadièiras longas » inspirada d'una vision de l'artista francesa Ludivine Thiry. Multiplica los punts de vista sus un assemblatge de diferentas telas e pensa que la pintura es sola a poder donar aquesta lectura d'un païsatge. L'exposicion durèt fins al 9 d'abril de 2012 a Londres, puèi foguèt installada al musèu Guggenheim de Bilbau per l'estiu de 2012, e contunhèt al musèu Ludwig a Colonha en Alemanha del 27 d'octobre de 2012 al 3 de febrièr de 2013.
En març de 2013, son assistant Dominic Elliott morís accidentelament dins son ostal après una fèsta.
En 2017, lo Centre Pompidor en collaboracion amb la Tate Britain de Londres e lo Metropolitan Museum de Nòva York presenta la mai complèta mòstra retrospectiva consacrada a l’òbra de David Hockney.
Vida privada
Omosexual alara qu'aquò èra encara, quand èra jove, castigat de preson al Reialme Unit, es sostengut per sos parents. Pench diferentas òbras fasent referéncia a l'omosexualitat coma We Two Boys Together Clinging (1961), Cleaning Teeth, Early Evening (1962), que mòstra dos òmes fasent un 69, o encara Domestic Scene, Los Angeles (1963), representant dos mainats se dochant ensemble.
Nosa una relacion amb Peter Schlesinger, que siá professionala qu'amorosa. Foguèt tanben l'amant d'Ossie Clark. Sas doas autras relctions amorosas importantas son Gregory Evans e John Fitzherbert. Al respècte del maridatge, declara : « Ai sempre pensat que me maridarai pas jamai qu'èra gay. Lo mond d'abans lo maridatge gay èra tan diferent. Mon sol regret es de pas aver agut d'enfants. Auriái estat un bon paire? De segur non, qu'ai sempre plaçat lo trabalh abans tota causa ». Prenguèt mai d'un còp posicion pels drechs LGBT.
A la mitat de las annadas 2000, visquèt temporàriament a Bridlington (Reialme Unit) mas demora mai sovent dempuèi 1979 dins un ostal hollywoodian qu'aviá estat aqueste de l'actor Anthony Perkins.
Venguèt sord en 1978 a 40 ans d'edat.
Pintura e fotografia
En 1970, Hockney crea pel primièr còp çò que nomena los Joiners es a dire de fotografias assembladas « en jonchura ». Pren en fotografia una scèna jos diferents angles puèi plaça las fotografias las unas a costat de las autras per tornar crear un imatge.
Aquesta citacion de David Hockney dins son libre David Hockney, Cameraworks, nos ajuda a comprene sas motivacions, al subjècte de la realizacion de sos Joiners : «Après un cèrt temps, me soi crompat un melhor aparelh fotografic e ai assajat d’utilizar un objectiu grand angle que voliái prene de salas entièras o tot un personatge de pè. Mas detestèri las fotografia qu’ai obtengudas. Pareissián extrèmament irrealas. Descrivián quicòm que se vei de fach jamai. Aquestas linhas se corbavan coma jamai lo fan quand s'agach lo mond. De fach èra aquesta falsificacion : nòstre uèi vei jamai tant en una sola ulhada. Es pas verasemblable. (…) Ai remarcat qu'aquestes Joiners avián mai de preséncia que las fotografias ordinàrias. Amb cinc fotografias, per exemple, sèm obligat de gaitar cinc còps. »
Atal, coma l’explica Hockney, nòstre uèlh pren pas d’un còp l’imatge entièra. Sèm obligat de regardar mai d'un còp la causa per enseguida formar un imatge dins nòstre esperit. Los Joiners tornan crear lo procediment de percepcion : l’imatge complèt repausa sul collatge de diferents imatjòts que nòtre uèlh sasís puèi rejonh. Aqueste imatge mental repausa alara sus nòstra capacitat a nos remembrar çò qu’avèm vist de per abans. Hockney donc s'interssèt fòrça al foncionament de la memòria e remarquèt qu'es ela que jòga un ròtle verai dins la percepcion del mond.
Mai, la percepcion cubista del mond l’interessèt fòrça que lo cubisme ten a representar un objècte jos diferents punts de vista. aquestes fotocollatges realizats mejans un polaroid s’inspiran del movement cubista qu'assamblan diferents punts de vista al sen d’un mèsme imatge coma se pòt lo veire dins son òbra Don + Christopher, Los Angeles, 6th March 1982. Aquò rebat sa volontat de crear un imatge tala que l'espectator la vei e non tala que la fotografia la representa coma lo mòstra la citacion de Alain Sayag dins lo catalòg d’exposicion David Hockney, photographe : « Las darrièras òbras al Polaroïd foguèron l'escasença de menar son experiéncia fotografica al delà de sa practica quotidiana per ne far lo quite objècte de sa recerca, nos fasent far lo saut d’una vision monoculara del monda un agach subjectiu »
Enseguida, en mai de 1982, Hockney crompa un aparelh fotografic classic que vòl renonciar als collatges que forman un quadrilhatge a causa dels encastres blancs de las fotografias polaroïd. Alara, ten crear d'imatges que son pas limitadas per un encastre coma lo dich dins l’article « Entreten amb David Hockney » de Partick Mauriès publicat dins lo jornal Libération: « Çò que me faguèt descobrir la fotografia, es que sèm limitats pas que pel cèl e per nòstres pès, jamai suls costats. »
Lo fotocollatge de sa maire nomenat My Mother, Bolton Abbey, Yorkshire, Nov. 1982 illustra plan aquesta citacion que l'encastre dispareguèt totalament e son imatge es limitat pels pès de l’artista en bas e pel cèl. Los costats forman pas una linha verticala çò que mòstra plan que la vista suls costats es illimitada.
Atal, quitament se Hockney se mesfisa de la fotografia, se'n servís per crear d'òbras inedichas e es important de signalar que l’utiliza tanben coma modèl per realizar sas peinturas.
Pench per exemple A closer Grand Canyon a partir de centenats de presas de vistas descaladas las unas al respècte de las autras. Pausa sus la tela una prima sisa de pintura plaçada en aplats que dona una impression pròche de la fotografia.
En 1986, comença una òbra de granda espandiment qu'espeliguèt pas qu'en 1998. Es lo « Bigger Grand Canyon ». Comença per un assemblatge de 60 fotografias lo collatge No 2, que la talha es de 113 × 322 cm de long. Enseguida torna prene aquestas vista sus tres bendas de papièr per los dessenhar amb de fusanhs e de gradons. Lo dessenh fa los racòrds necessaris de totas aquestas fotografias. Comença alara unes detalhs d'aqueste Grand Canyon, de 6 panèls, a la talha del quadre definitiu. La pintura finala se farà en 1998 amb 60 telas assembladas (5 × 12 cm en longor cadunas) e mesura 7,40 m de long.
La tèsi Hockney-Falco
En 2001, publica un assag: Sabers secrèts, las tecnicas perdudas dels Mèstres ancians. Msòtra pels tèxtes e los imatges, l'utilizacion d'aparelhs d'optica, per fòrça pintras dempuèi lo sègle XV.
En 2006, complèta aqueste obratge per una novèla edicion. Aquesta demonstracion plan detalhada e escolara faguèt reagir e debatre de fòrça pintres e istorians d'art qu'aplica la coneissença istorica. Es en afichant sus la paret de son talhièr de fotocopias en colors de pinturas d’abans la Renaissença fins ara, que vejèt de diferéncias notablas, a partir de cèrtas epòcas. Mentretant, los dessenhs de teissuts plegats venon perfièchs, los rebats de las armaduras son coma de fotografias, los personatges que tenon una copa a la man per beure son gaireben sembre esquerrièrs. L’utilizacion de miralhs es probabla. Jan van Eyck sus sa tela « Los esposes Arnolfini » mòstra un miralh convèxe representant çò que veson los personatges que nos fan fàcia, que se poiriá pas veire senon. Mai tard de pintres, coma Canaletto, amagavan pas d’utilizar la « camera oscura », d’autres utilizèron de jòcs de miralhs o de miralhs concaus que projectavan l’imatge sus la tela a pénher. Sas demonstracions son pivelantas, coma aquestas que realizèt a Florença amb sos assistents per reproduire la celèbra tauleta de Brunelleschi que se coneis pas que de descriptions de postum. A l'ora que lo solelh enlusís lo Baptistèri devant lo Duomo, installèt un miralh concau a l’ombre del porgue que reproduisiá de biais fidèl l’imatge du baptistèri sus un carton blanc plaçat davant el. Coma lo quita Brunelleschi l’aviáplan benlèu fach, utilizant un miralh per illustrar l’invencion de la perspectiva.
Òbras
vinheta|300x300px|The Arrival of Spring in Woldgate mòstra « A Bigger Picture » a la Royal Academy en 2012 (la pintura es en naut a esquèrra).
Publicacions
Obratge prefaciat per David Hockney :
Bolero (Ravel)
Lo Bolero de Maurice Ravel es una musica de balet per orquèstra en ut major compausada en 1928 e creada lo 22 de novembre ongan a l’Opèra Garnier per sa dedicatària, la dançaira russa Ida Rubinstein. Movement de dança del ritme e de tempo invariables, de melodia unifòrma e repetitiva, lo Bolèro de Ravel tira sos sols elements de variacion d'efièchs d’orquestracion, d’un lent crescendo e, in extremis, d’una corta modulacion en mi major.
L'òbra es refrenciada M.81, dins lo catalòg de las òbras del compositor establida pel musicològ Marcel Marnat.
Contèxte
Lo Bolero es una de las darrièras òbras escrichas per Maurice Ravel abans que partiguèt d'una ataca cerebrala que le condamnèt al silenci a partir de 1933. Sols l'orquestracion del Menuguet antic (1929), los dos concertos per piano e orquèstre per la man esquèrra (1929–1930) e en sol major (1929–1931) e las tres cançons de Don Quichòte a Dulcinèa (1932–1933) li son posteriorars.
Anada astrada per la musica, 1928 vei tanben l'espelida del Quatuor de còrdas de Bartók, del Quatuor de còrdas  de Janáček, del Concerto per clarineta de Nielsen, de la Sinfonia  de Prokofiev, de las Variacions per orquèstre de Schönberg, del Baisar de la fada e d'Apollon musagèta de Stravinsky.
Sent Maur (Gers)
Sent Maur (Saint-Maur en francés) qu'ei ua comuna occitana de Gasconha situada dens lo departament de Gers e la region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.
Bolero (Ravel)
Concepcion
vinheta|[[Maurice Ravel, a Malaga pendent una virada de concèrts en novembre de 1928, s'inspirèt de la musica espanhòla dins diferentas de sas òbras, amb lo Bolero que n'es l'exemple mai celèbre.]] Lo Bolero es una òbra de comanda. A la fin de 1927, Ravel, que la reputacion èra dempuèi longtemps internacionala, veniá d’acabar sa Sonata per violon e piano e anava realizar una virada de concèrts de quatre meses als EUA e al Canadà quand son amiga e mecèna Ida Rubinstein, anciana egeria dels Balets russes de Diaghilev, li demanda un « balet de caractèr espanhòl » que comptava representar amb sa tropa a la fin de 1928. Ravel, qu'aviá pas pus compausat pel balet demuèi La Valsa en 1919 e que los darrièrs grands succès scenics èran Ma maire l'Auca e a las Valsas nòblas e sentimentalas en 1912, foguèt estambordat per aquesta idèa e envisatjèt primièr, en accòrdi amb sa collaboratritz, d’orquestrar sièis pèças extrachas de la seguida per piano Iberia del compositor espanhòl Isaac Albéniz,. Mas a la fin de junh de 1928, alara qu’aviá començat lo trabalh (lo balet deuriá d'en primièr se nomenar Fandango), foguèt avertit per son amix Joaquín Nin que los drechs d’Iberia èran la proprietat exclusiva d'Enrique Arbós, director de l'orquèstre sinfonic de Madrid e ancian discípol d’Albéniz, e qu'èran ja en cors d'expleitacion per un balet destinat a La Argentina. D'en primièr esceptic, Ravel pres a l'imprevista a pensa a contracòr abandonar aqueste projècte. Joaquín Nin testimònia sa decepcion de Ravel :« Lo balet coma l'escenari e la musica èran cobèrts e protegits per un formidabla malhum de tractats, de signaturas e de copyright invulnerables. Pas degun al mond – levat aqueste car Enrique Arbós – podava pas s’atacar a las Iberia d’Albéniz. […] Ravel amagava pas pus son mescontentament : “Ma sason es fotuda”, “aquestas leis son pècas”, “Ai besonh de trabalhar”, “Orquestrar las Iberia èra un amusament per ièu”, “Quin es donc aqueste Arbós ?”, “E que dire a Ida ?... Serà furiosa…” e atal enseguida tota la jornada. Ai rarament vis Ravel mai nerviós e mai contrariat. »
Sent Maur (Gers)
Geografia
vignette|upright=1.6|centre|Comunas a l'entorn.
Bolero (Ravel)
Concepcion
Aprenent l’empacha de son confraire, Arbós prepausa de li cedir graciosament sos drechs sus Iberia, mas Ravel aviá alara cambiat son projècte. Li èra venguda mentretants l’idèa d’una òbra experimentala, de quicòm jamai encara assajat: « Pas d'una quita forma, pas de desvelopament, pas o gaire de modulacion; un tèma genre Padilla, del ritme e de l’orquèstre » escriguèt a Nin pendent l’estiu de 1928. Al subjècte del ritme, lo fandango original sembla aver èsser lèu remplaçat per un bolero, autra dança tradicionala andalosa que sos vitjaires en Espanha li avián fach conéisser. La naissença de la melodia foguèt portada per le confraire e amid de Ravel, Gustave Samazeuilh, que li faguèt una visita a Sent Joan de Lus a l'estiu de 1928. Contèt cossí lo compositor, abans d’anar nadar un matin, li auriá jogat un tèma d'un sol det al piano li explicant :« Dòna Rubinstein me demanda un balet. Pensatz pas qu'aqueste tèma a d’insistància? Vai assajar de lo tornar dire un bon nombre de còps, sens pas cap de desvelopament, en graduant melhor que pòdi mon orquèstre. De còps qu'aquò capitariá al biais de la Madelon… »
Sent Maur (Gers)
Toponimia
Segon Dauzat e Rostaing, lo Sent Maur pus coneishut, Maurus en latin, qu'es un discípol de Sent Beneset que morí en Anjau,. Que i avè un priorat benedictin a Sent Maur. Segon Negre, Sent Maur que veng deu gascon sent e deu nom de sent Maurus, un deus quinze d'aqueth nom.
Bolero (Ravel)
Concepcion
L'editor de musica Jacques Durand, astruc que Ravel compause una òbra entièrament novèla, buta lo compositor d'acabar lo balet pel començament de la sason 1928-1929. Ravel compausa son Bolero entre julhet e octobre de 1928, e lo dediquèt a sa comanditària Ida Rubinstein.