cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Reiaume Roman
Lo rèi
Lo rèi dispausava de l’imperium, un poder militar, e aviá tanben un ròtle religiós impportant. Aquò li permetiá de dirigir lei fòrças militaras de la vila e d'organizar lo calendier religiós. La natura dei poders judiciaris dau sobeiran es pas clara. Segon certaneis istorians, lo poder reiau èra limitat per aqueu dau cap de familha, actor important dau drech roman. Pasmens, d'elements semblan d'indicar l'existéncia de liames entre lo respècte dei principis divins e la repression dei crimes.
Lo procès de designacion dau rèi es tanben l'objècte de debats. Avans la presa de poder per lei rèis etruscs, la monarquia romana èra pas ereditària e lo rèi èra tecnicament elegit per la populacion. Aqueu sistèma explica benlèu l'existéncia de l'interrèi, un magistrat rar destinat a assegurar lo foncionament de l'Estat en cas de disparicion dau rèi ò dei magistrats suprèms (cònsols...) : lei periòdes de vacança dau poder èran prevists. Lei questions religiosas semblan d'ocupar una plaça centrala dins la chausida d'un candidat mai totei leis elements liats a aquela question son mau seguras. D'efiech, son explicats per d'autors latins ben posteriors. Per lei rèis etruscs, una règla de succession per lei femnas sembla d'existir. Son existéncia es possibla car lei femnas tenián un ròtle important dins l'aristocracia etrusca. Pasmens, pòu tanber èsser una legenda tardiva destinada a descreditar mai la monarquia dins la societat romana.
Baish Ador
Lo Baish Ador (var. non locau Bas Ador) qu'ei un parçan d'Occitània situat en segon las dadas scientificas de la lingüistica (totun, qu'ei tanben un territòri reïvindicat peus militants basquistas coma part deu Bascoat). Que's situa dens lo sud-oèst de Gasconha, au hons deu golf de Gasconha, on l'arriu d'Ador e's geta dens lo peugue.
Las soas vilas principaus que son Baiona, Anglet e Biàrritz: que fòrman la conurbacion aperada BAB, (comunautat d'aglomeracion Baiona-Anglet-Biàrritz), qui a 112 026 abitants (2006) e qui aucupa la màger part deu Baish Ador.
Lo Baish Ador que hè part de la província istorica de Labord e deu departament deus Pirenèus Atlantics (region d'Aquitània).
Lengas
La lenga tradicionau deu Baish Ador qu'ei l'occitan (gascon), segon las enquèstas filologicas deus sègles XIX e XX (vejatz en particular l'Atlas linguistique de la Gascogne), mes que i a ua hòrta preséncia deu basco deguda a ua immigracion rurau recenta de l'arrèrpaís bascofòne. En tot cap la lenga dominanta qu'i ei lo francés dempuish lo sègle XX. Los movements culturaus locaus que reïvindican l'occitan e lo basco e qu'an obtengut ua senhalizacion trilingua en francés, en basco e en occitan.
Los movements occitanistas que reïvindican lo Baish Ador com ua part d'Occitània, çò que hè en particular l'associacion culturau locau Ací Gasconha. Los movements basquistas que'u reïvindican com ua part deu Bascoat.
Cepet
Cepet (Cépet en francés) es una comuna lengadociana situada dins lo departament de la Nauta Garona e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Es una comuna de l'Airal urban de Tolosa al nòrd de la vila
Istòria
Pendent l'Ancian Regime, Cepet èra de la diocèsi civila de Tolosa, doncas de la província de Lengadòc, de la generalitat de Tolosa, de l'archidiocèsi de Tolosa, de la senescauciá de Tolosa. Le vocable de la glèisa es Senta Fe. En 1790, Cepet èra del canton de Bruguièras, en l'an IX, del canton de Frontonh.
Rosières-aux-Salines
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Una salina a existit a Rosières dempuèi lo ; apertenent en principi a la familha de Lenoncourt, i aguèt vendut al  al pòrti de Lorraine a #que #procurar d'importantas intradas. Lo sieu luòc, separat de la vila e environat d'un pichon cors d'aiga, i aviá defendut per remparts e compreniá un castèl fortificat. La sal èra alavetz "l'aur blanc" de l'Ancian Regim... Mas l'espleitacion de la salina #cessar al, la siá rentabilitat en avent chuté.
A #èsser remplaçada sul meteis luòc per un haras creat per Louis XV ; vengut haras nacional, es totjorn actiu de los nòstres jorns e radia sus tot lo grand Èst.
Recentament, una vast nécropole gallo-romaine a #èsser descobèrta e los archéologues suspèctan l'existéncia d'una vila desbrembada malgrat aiçò los registres an menaçat per manca de mièges e la descobèrta poiriá requèir en lo oubli.
Une saline a existé à Rosières depuis le ; appartenant d'abord à la famille de Lenoncourt, elle fut vendue au  au duc de Lorraine à qui elle procura d'importants revenus. Son site, séparé de la ville et entouré d'un petit cours d'eau, était défendu par des remparts et comprenait un château fortifié. Le sel était alors "l'or blanc" de l'Ancien Régime... Mais l'exploitation de la saline cessa au, sa rentabilité ayant chuté.
Elle a été remplacée sur le même site par un haras créé par Louis XV ; devenu haras national, il est toujours actif de nos jours et rayonne sur tout le grand Est.
L'Espitalet (Provença)
L'Espitalet (L'Hospitalet) es una comuna provençala situada dins lo departament deis Aups d'Auta Provença e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur.
Comunas vesinas
400px|left|Distanças e posicion relativa
Poincy
Poincy es una comuna francesa, situada dins lo departament de Sèina e Marna e la region d'Illa de França.
Nòtas
<references group=N/>
Lantani
Lo lantani (o lantan) es un element quimic, de simbòl La e de numèro atomic 57.
Crézançay
Crézançay (Crézançay-sur-Cher oficialament dempuèi 1940 ) es una comuna a la frontièra de Borbonés e Berric.
Lantani
Lo lantani a donat son nom a la familha dels lantanids que fan partida de las tèrras raras. Son nom deriva del mot grèc lanthanein que significa « amagar »: lo lantani es demorat longtemps amagat dins l'oxid de cèri.
Crézançay
Administrativament, es situada dins lo departament de Char e la region dau Centre e Vau de Léger, dins l'estat francés.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Senta Alvèra
Senta Alvèra (en francés: Sainte-Alvère) es una anciana comuna d'Occitània, dins la region istorica de Perigòrd, administrada per lo departament de Dordonha de la region de Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Dempuèi lo 1èr de genièr 2017, es comuna delegada de la comuna novèla de Vau de Loira e Caudau, emb Sendrius e Sent Laurenç deus Bastons e n'es lo capluòc. Deu 1èr de genièr 2016 au 31 de decembre de la meteissa annada, èra comuna delegada e capluòc de la comuna novèla, adara suprimida, de Senta Alvèra e Sent Laurenç deus Bastons.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
La prononciacion es [ʂɛ̃ n tɒl’vɛrɒ]. La prumièra fòrma atestada es Sancta Alvera, al sègle XIII. Senta Alvèra es una senta locala, martira deu sègle III o de l'epòca de las invasions normandas (segon l'abat Carles), qu'a pas donat de nom a cap autra glèisa. Lo nom d'origina seriá (benlèu) Alverena, emb logicament l'accent tonic sus la segonda sillaba, e apocòpa posteriora. , ,
Tessàlia
vinheta|Mapa de la Tessàlia. vinheta|Païsatge de la Tessàlia amb lo [[Penèu (Tessàlia)|Penèu coulant au milieu.]] La Tessàlia es una region tradicionala e istorica de Grècia situida dins lo centre del país, al sud de la Macedònia e a l'èst de l'Epira. Es centrada a l'entorn d'una plana enrodada de relèu coma lo mont Olimp al nòrd.
Forma la majora  partida de la periferias actuala de Tessàlia, qu'inclutz tanben l'èst de l'Epira e una partida de las illas Soparadas.
Etimologia
Segon unes especialistas lo nom de Tessàlia ven d'aqueste dels envasissors Dorians, los « Thessaloi », per d'autres dels Teesprotes, abitants d'Epira.
Geografia
La Tessàlia correspond per la mai granda partida al bacin idrografic del Penèu, superior (plana de Karditsa a l'Oèst) e infrior (plana de Larissa a l'Èst), enrodat a l'Oèst pel massís del Pinde, al Nòrd-Èst pels monts Olimp e Ossa, a l'Èst pels monts Pelion e los puèges de Magnesia, al Sud-Èst pel golf Pagasetic a al Sud pel mont Otris. Es lo « granièr de blat » de la Grècia mas lo país conten tanben fòrça de vergièrs, d'olivetas, de vinhals e de bòrdas d'elevatge. Las vilas principalas son Larissa, Karditsa e Volos. La Tessàlia es traversada pels camins de fèrre e las autorotas ligant Atenas  Teessalonica.
Istòria
Pendent l'Antiquitat d'aquesta region a, per fòrça de pòbles, una importança estrategica, qu'es situida sus la rota de la Macedònia e de l'Ellespont. Possedava un important pòrt a Pagasas. Lo blat e lo bestial son las principalas riquesas de la region e une font comerciala vitala. La Tessàlia es tanben una de las raras regions de Grècia ont se pòt practicar l'elevatge dels cavals, d'ont l'importanta cavalariá que dispausavan los Tessalians.
Protoistòria
La Tessàlia es longtemps ocupada per de populacions unicament pastoralas, benlèu los Pelasgs, que son remplaçats pels Aqueus cap a la mitat del millenàri II.
Antiquitat
L’Iliada despartit en sièos territòris los toponims (IL.II, 695-746) :
Al sègle XII, la region es envasida per de tribús dorianas del Nòrd e del Nòrd-Oèst que migravan cap al Sud, mas son los Tessalians de Tesprocia que conqueriguèron la region. Los Tesprots son, amb los Molosses una de las principalas tribús d'Epira. Reduson la populacion indigèna a l'estat de sèrvis. E las familhas nòblas, coma los Aleuades, s'impausan cadunas dins un canton.
Capitan a constituir una Liga : La Liga tessaliana (o Confederacion tessaliana) qu'es dirigida per un magistrat federal, lo tagos. Al sègle VII, la Liga tessaliana es poderosa en Grècia del Nòrd e espandís son poder suls montanhòls vesins. La Tessàlia, majoritçria al conselh amfictionic de Dèlfes ne profiècha per espandre son influéncia en Grècia centrala. Impausa sa supremacia en Focídia e cerca quitament a sometre la Beocia.
La poténcia tessaliana es de corta durada. Al començament del sègle V AbC, los Tessalians son batuts pels Beociens e rebutats pels Focidians dins lor païses. Pendent las Guèrras Medicas, son d'en primièr someses als Persans alara que los Grècs decidisson d'abandonar la defensa de Tempèa per se retirar suls Termopils, mas pendnet l'invasion del Rei Persan Xerxes (-486/-465) demandèron l'ajuda a Esparta.
Se sap de Xenofont que l'Atenian Critias menèt una vida aventurosa en Tessàlia; segon lo tesmonhatge de l’orator e biograf roman Filostrate d'Atenas, de lenga grèga, Critias faguèt mai pesucas las tiranniás de las ciutats tessalianas per son influéncia politica. Al començament de la Guèrra del Peloponès, la Tessàlia se liga amb Atenas; mai tard, pendent las guèrras entre la Macedònia e las ciutats grègas, la Tessàlia es una region tampon. Al sègle IV, l'ensag de Jason, tiran de Feras per realizar l'unitat de la region en -375/-374, provòca las intervencions dels Tebans e dels Macedonians sos ancians aliats, fasent la dralha a la conquista de la Grècia pel rei de Macedòni Felip II (-359/-336). La Tessàlia, vèrs -353/-352, es alara ligada a l’empèri Macedonian. Roma li torna son independéncia en -196, puèi es, en -148 incorporada a la provícia Romana de Macedònia. Jol regne de l'emperaire Sever Alexandre, forma una província separada de la Macedònia amb per capitala Larissa.
Edat Mejana e periòde otomana
esquèrra|vinheta|260x260px|Las Meteòras. En 395, los visigòts ravatjan la Tessàlia, "granièr de blat" de l'Ellada, abans de se dirigir cap al Peloponès, l'Epira, puèi la Dalmàcia e l'Itàlia. Larissa subís un sacatge, la populacion se refugia suls pemonts. La Tessàlia es alara integrada dins la "préeecture pratoriana" (ὑπαρχία τῶν πραιτωρίων) d'Illíria (Ἐπαρχότης Ἰλλυρικοῦ), que demora après la division de l'Empèri roman en 395. En 610, après dos sègles de patz relativa, son les tribús eslavas que s'installan dins le país. Las autoritats imperialas, que aqueste moment son presas amb los Persans sassanidas a l'èst e los avars al nòrd, preferisson engatjar aquestes eslaus coma de vassals e de las tropas auxiliaras en Grècia, puslèu que de las veire se ligar als avars coma èra lo cas sul Danubi. Pauc a pauc, aquestes nombroses eslaus de Tessàlia e del Peloponès s'ellenizan, contribuissent a manténer en Grècia lo fenotipe "grand e blond" qu'existissiá ja a partir de l'Antiquitat, mas qu'es recessiu. L'empèri roman d'orient (que nomenam "bizantin") instituís alara de "tèmas", prefecturas a l'encòp civilas e militaras : la Tessàlia fa partit del "tèma" de l'Ellada, levat de regions mai nordicas qu son ligadas a aqueste de Tessalònia (Tèma).
Al nòrd-oèst, del costa de las Meteòras (que la construccion comença al sègle XIV amb lo monge Atanasi), la Tessàlia se situa ara al contacte d'un novèl estat que regropa los Eslaus, los Valacs e los Grècs de l'interior de las tèrras de la peninsula dels Balcans : la Bulgaria. Las frequentas escarmossas e las guèrras entre aqueste Estat et l'Empèri, entretenon una inseguretat que fa damatge a l'agricultura e al desvelopament del país, que se despòbla. En 1018, al tèrme d'una guèrra longa e sanguinosa, l'emperaire Basili II ven a tornar reconquerir la peninsula dels Balcans anientissent la Bulgaria. Aquò provòca de grands desplaçaments de populacions, e per exemple los Valacs de Bulgaria que se dispersan : una partida d'entre eles migra cap a la Transilvània ont grossisson los rengs d'aqueste que ja s'i trapavan, mas un grand nombre s'installa en Tessàlia qu'es alara nomenada la "Granda Valaquia" (Μεγάλη Βλαχία) pels autors bizantins. A lor torn, coma los Eslaus d'en primièr, aquestes Valacs romanofòns von s'ellenizar amb los sègles, los darrièrs sonque a la fin del sègle XIX. Païsans, tornan lo país en cultura e desvelopan lo pastoralisme, la lana de lors tropèls (Φλοϰάτες) essent reputada dins tot l'Empèri e servissent a confeccionar las capas dels soldats bizantins.
Encara dos sègles de patz relativa, e son a l'encòp los "Francs" (Φράγγοι - mot grèc designant los Occidentals catolics) que, pendent la quatrena crosada, pren la Tessàlia qu'es alara donada al Reialme latin de Salonica creat al benefici del magnat italian Bonifaci de Montferrat, decebut d'aver degut daissar a Baudoin de Flandra lo trône de l'Empèri latin de Constantinòble. Los "Francs", o "Latins", asservisson e maltractan la populacion grèga e valaca, ortodòxa, que se revòlta: après 20 ans d'existéncia, lo reialme dels Montferrat s'aclapa e la Tessàlia es liberada (del vejaire grèc) per l'Estat grèc d'Epira. En 1266 o 1268, Miquèl II Docas d'Epira morís e so Estat es partejat entre sos filhs Nicefòr e Joan Ángel. Lo primier erite de la quita Epira alara que Joan, maridat a la filha de l'arquont valac de Tessàlia, recep aquesta amb per capitala Neopatras.
En 1261, l'Empèri bizantin se reforma, mas es ara plan aclapat e endeutat. En 1332, la Tessàlia es envasida e annexida per Esteve Dochan, l'emperaire dels Sèrbes. La garda pas que uèit ans, après que torna a l'Empèri bizantin per encara 53 ans. La potencia de l'Empèri grèc es pasmens mai qu'un sovenir, e Larissa cai dins las mans dels Turcs otomans en 1393. Alara, l'Empèri grèc es redusit a sa capitala Constantinòble, a Mistra e una illas Egèas. La Tessàlia, ela, es integrada a la província otomana de Romèlia (Rum-Eli - mot turc significant "país dels Romans" : en efièch los ancians ciutadans bizantins, alara que de lenga grèga, s'identifcavan encara coma "Romans", en grèc Ῥωμαίοι).
Coma los "Francs" abans eles, los Otomans, en Grècia, realizan un sistèma agricòla (Timars) constrenhent per la populacion, que mai someton al dèime, a la capitacion (haraç) e al devchirmè (παιδομάζωμα : razzia dels enfants, per ne far de janissaris). Las revòltas, frequentas, son reprimidas dins lo sang, e de nombrosas bendas d'insurjats se forman, semipanaires(κλέφτες: cleftes), semieròis.
Epòca contemporanèa
Los cleftes jògan un ròtle non negligible dins la guèrra d'independéncia grèga al començament del sègle XIX, mas alara que lo Reialme de Grècia es reconegut en 1832, la Tessàlia deura esperar encara près de 50 ans per li èsser enfin ligada, al tèrme de la Conferéncia de Constantinòble, units lo 24 de ferbrièr de 1881 per que s'acabe lo chaples realizats pels Otomans en responsa a las revòltas de lors subjèctes cretians.
Es encara en Tessàlia que se debanèt la « guèrra de Trenta Jorns » de 1897 que la Grèca perdèt contra los Turcs, que deguèt daissar los passes separant la Tessàlia de la Macedònia.
Ahetze
Lo gentilici qu'ei aheztar.
Geografia
Las comunas tòcatocantas que son Bidart au nòrd, Arbona e Arcangós au nòrd-èst, Sent Joan de Lus a l'oèst e Sent Pèr de Nivela au sud.
Tessàlia
Epòca contemporanèa
Es sonque après 1950 que le país podèt començar e reviscolar e se desvolopar, al mens fins a la crisi financièra de las annadas 2010, deguda a la deregulacion mondiala e als endeudaments de la Grècia, en partida consecutius als Jòcs olimpics de 2004. En Tessàlia subretot, la disparicion de l'agricultura de proximitat e lo desvolopament développement de l'agoindustria demanda d'investiments perucs que son encara pas amortits, la qualitat dels sols e la productivitat essent pas equivalentas a çò que se pòt observar e realizar en Bassa Saxònia, en Flandra o en Normandia.
Mitologia e literatura
Dins la mitologia grèga, la Tessàlia èra lo reialme dels Centaures e dels Lapitas, e tanben d'ont se n'anèt l'expedicion dels Argonautas, Pelias e Eson essent reis d'Iolcos (ara Volos).
Dins la Tessàlia al sens general, l’Iliada destria l'Argos pelasgica (al sud) de la Tessàlia al sens restrench: Aquiles contraròtla la primièra (amb Alopèa, Alos, Ellas de las bèlas femnas, la Ftiá dels camps fertils  e noiricièra d'eròis e Trequis) (II, 681-684 e I, 155); la segonda es divisada en diferents territòris (cf. Geografia pels toponims e numerotacion dels territòris) jos diferentas autoritats, a saber, en terr. 1 anc. Protesilas, puèi Podarcèus filhs d’Ificlos (II, 695-709), en terr. 2 Eumelos filhs d’Admete e d’Alcesta, la mai divina de las femnas e la mai bèla de las filhas de Pelias (II, 711-715), en terr. 3 Filoctèta puèi Medon bastard d’Oilèu per Rene (II, 716-728), en terr. 4 las mètges Podalira e Machaon, ambedos enfants d’Asclepios (II, 729-735;III, 193, 194, 204), en terr. 5 Euripil filh d'Evemon (II, 734-736) e en terr. 6 Polipètes filh de Piritoòs e d’Ipodamia, Leontèu filh de Coronos descendent de Cenèu (II, 738-746).
La Tessàlia es reputada dins l'Antiquitat per sas mascas poderosas : Ericto, mencionada al libre VI de La Farsàlia de Lucan coma Pamfila e Meroèa, qu'apareisson ambedoas dins las Metamorfòras d'Apulèu.
Formentin
Formentin es una comuna normanda, situada dins lo departament de Calvadòs e la region de la Bassa Normandia.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Saint-Chéron (Marna)
Saint-Chéron es una comuna francesa administrada per lo departament de Marna de la region de Champanha-Ardena.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Orrouer
Orrouer es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Eure e Loir e la region dau Centre e Vau de Léger.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Casaunaus
Casaunaus (Cazaunous en francés) qu'es ua comuna gascoa de Comenge, situada en eth departament dera Hauta Garona e era region administrativa d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Istòria
Pendent eth Ancian Regime, Casaunaus « Cazenous et Sainte-Anne » (a quina epòca ?) qu'èra dera eleccion de Comenge, doncas dera província de Gasconha, dera generalitat d'Aush, dera diocèsi de Comenge e dera senescaucia de Pàmias. Eth vocable dera glèisa qu'es Senta Margalida. Tanlèu 1790, Casaunaus qu'èra deth canton d'Aspèth.
Sainte-Anne des Ares qu'èra ua parròquia d'Ancian Regime, dera diocèsi de Comenge e dera senescaucia de Pàmias. Ste-Anne (Ste Anne des Arros sus era mapa de Cassini ) qu'es ath oèst dera comuna e que guarda la sua glèisa (« capèra »).
Rèc de La Honda
thumb|left|200px|Lo rèc en [[novembre de 2015, al fin de la sason seca.]] thumb|left|200px|Lo rèc en [[genièr de 2016, durant la sason umida.]] thumb|Partida d'una mapa de Rancho Cañada de Raymundo amb lo font del Rèc de La Honda, 1856 Lo Rèc de La Honda, en anglés La Honda Creek, es un rivet situat dins los Monts de Santa Cruz en Califòrnia, qu'es tanben un afluent del Rèc de San Gregorio. Istoricament, lo rèc s'apelava Arroyo Hondo, que significa literalament "riu prigond" en espanhòl. A sa confluéncia amb lo Rèc Alpin, los dos rivets forment lo Rèc de San Gregorio, un riu que s'escampa dins l'Ocean Pacific. La majoritat d'aquel cors d'aiga es seguit per la Rota 84, de Sky Londa a l'embocadura del Rèc de San Gregorio a la Plaja d'Estat de San Gregorio. Una granda partida de sa conca idrografica se tròba dins l'Espaci Verd del Rèc de La Honda.
Lista dels comtes de Bigòrra
Constitucion del comtat de Bigòrra
Los primièrs comtes de Bigòrra son coneguts per la carta d’Allaon, document que se revelèt èsser fals e que data en fach del sègle XVII. Aquesta carta fa referéncia a una autra, la de Carles lo Calv, rei de França, datada del 30 de genièr de 845, que seriá lo tèxt mai ancian que mencione lo comtat de Bigòrra, que lo beneficiari es lo comte Donat-Lop. Sembla qu'aquel comte Donat-Lop es mai jove d'una generacion. S'aquesta carta existiguèt vertadièrament, parla d'un Carles rei dels Francs e emperaire, alara caldriá considerar que s'agís puslèu de Carles lo Gròs.
La carta d'Allaon temptava de mostrar que los primièrs comtes de Bigòrra descendián en linhada masculina dels ducs d’Aquitània e dels reis merovingians, mas aquesta pretencion apareis fantasierosa. Es pus credible d'estacar los primièrs comtes de Bigòrra als ducs de Gasconha, tanben ancèstres probables del rei de Pampalona e dels comtes d'Aragon. Aquestes darrièrs de tot biais an un cas privilegiat dempuèi lo sègle IX de maridatges amb los comtes de Fois, de Bigòrra, los vescomtes de Bearn e los ducs de Gasconha.
La primièra atestacion per un comte de Bigòrra data de 945. Se menciona alara Raimon Ièr Dat.
Ostal de Bigòrra (Gasconha ?)
avant 907 : Donat Lop, rèirefelen probable de Lop Centolh, comte de Gasconha
en 907 : Dat Donat e Lop Donat, filh del precedent
956-1000 : Loís († 1000), filh del precedent
1000-1025/1032 : Garcia Arnaud († 1025/1032), filh d’Arnaud de Bigòrra, nebot del precedent.
1025/1032-1032/1034 : Gersenda, (v.986 † 1003), filha del precedent
Ostal de Fois
1032/34-1037 : Bernat Rogièr (981 † 1037) comte de Fois
1037-1077 : Bernat II (v. 1014 † 1077), filh del precedent
1077-1080 : Raimon II († 1080), filh del precedent e de Clamença
1080-1095 : Beatrix  († 1095), filha de Bernat II e de Clamença Maridada en 1079 a Centolh V († 1088) vescomte de Bearn
Ostal de Bearn
1080-1090 : Centolh  († 1090) vescomte de Bearn (Centolh V)
1095-1113 : Bernat III († 1113), filh de Centolh V de Bearn e de Beatritz de Bigòrra.
1113-1129 : Centolh II († 1129), fraire del precedent, filh de Centolh V de Bearn e de Beatritz de Bigòrra.
1129-ap.1148 : Beatritz II, († ap.1148), filha del precedent e de sa primièra esposa
Ostal de Marsan
1129-1163 : Pèire († 1163), vescomte de Marsan e comte de Bigòrra
1163-1178 : Centolh III († 1178), filh dels precedents
1178-1194 : Estefania Beatritz III, filha del precedent
Ostal de Comenge
1194-1251 : Petronilha de Comenge (1186 † 1251), filha de Bernat IV de Comenge e d'Estefania de Bigòrra
Ostal de Montfòrt
1251-1255 : Alix de Montfòrt, (1216 † 1255), filha de Gui de Montfòrt e de Petronilha de Bigòrra
Ostal de Chabanés
1255-1283 : Eschivat IV de Chabanais († 1283), filh de Jordan de Chabanés e d'Alix de Montfòrt
1283-1302 : Laura de Chabanés, († 1316), sòrre del precedent
Succession del comtat de Bigòrra
Del temps d'Eschivat de Chabanais, lo comte Simon V de Montfòrt aviá reivindicat Bigòrra. Aprèp la mòrt de Simon, son eretièr vend sos dreches al rei Enric de Navarra, mentre que lo vescomte Gaston VII de Bearn reivindica Bigòrra al nom de sa filha Constança de Moncada. Ne seguisson maites procèsses, que s'acaban amb l'annexion del comtat en 1302 pel rei de França.
Al tractat de Brétigny (1360), la corona de França deu cedir lo comtat als Angleses. Tarba, capitala del comtat, es reconquerida tre 1370. Caldrà esperar 1426 per que lo comtat de Bigòrra siá rendut a Joan Ièr de Fois Grailly, comte de Fois e vescomte de Bearn. Aqueste portarà a partir d'aquesta data lo títol de comte de Bigòrra.
Ostal de Grailly
1425-1436 : Joan I, comte de Fois e Bigòrra, vescomte de Bearn
1436-1472 : Gaston IV (1425 † 1472), filh del precedent e de Joana de Labrit
1472-1483 : Francés Fèbus (1466 † 1483), felen del precedent, filh de Carles de Fois Bearn, prince de Viana, e de Magdalena de França
1470-1517 : Catarina (1470 † 1517), sòrre del precedent
Ostal de Labrit
1484-1516 : Joan III de Labrit (1469 † 1516), sir de Labrit comte de Peiregòrd, d’Armanhac e de Rodés, vescomte de Limòtges e per maridatge rei de Navarra, comte de Fois e de Bigòrra, vescomte de Bearn.
1516-1555 : Enric II de Labrit (1502 † 1552), filh dels precedents
1562-1572 : Joana III de Labrit (1528 † 1572), filha del precedent
Ostal de Borbon-Vendôme
1572-1607 : Enric de Borbon (1553 † 1610), filh de la precedenta En 1589, venguèt rei de França jol nom d’Enric IV e rattache la Bigòrra a França en 1607.
Linha 6 del Mètro de Barcelona
left|L6 La Linha 6 del Mètro de Barcelona, que fa partida de la Linha de FGC Barcelona-Valés, se pòt considerar una de las linhas pus ancianas de la vila e del mond car la majoritat del sieu trajècte transcor dins aquela linha Barcelona-Valés que s'inaugurèt l'an 1863 amb lo nom de Ferrocarril de Barcelona-Sarrià construida per Compañía del Ferrocarril de Barcelona a Sarrià (lo Mètro de Londres s'inaugurèt en genièr del meteis an; èra lo primièr del mond). Mas foguèt pas abans 1976 que la linha arribèt a l'estacion de Reina Elisenda amb lo bastiment d'un ramal amb una sola estacion.
Parteja tunèl en lo tram de Plaça Catalunya - Sarrià (tram de 6 estacions e la linha n'a 7) amb las linhas de FGC: L7, S1, S2, S5 e S55.
Lo traçat de la linha de la L6 es tot sosterranh, los talhièrs e los garatges se tròban près de l'estacion de Rubí. Circulan a l'ora d'ara per aquela linha trens de las serias 111 e 112.
La L6 a pas agrandit lo sieu trajècte dempuèi 1976, lo sieu trajècte transcor entre Plaça de Catalunya e Reina Elisenda. Es a l'ora d'ara en informacion publica lo perlongament dempuèi Reina Elisenda fins a Finestrelles - Sant Joan de Déu ont enllaçarà amb la Linha 3.
Rosières-en-Haye
Rosières-en-Haye es una comuna francesa, situada dins lo departament de Meurthe e Mosèla e la region de Lorena.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Petite-Rosselle
Klän Rossle en francic de Lorena, Kleinrosseln en estandard, Petite-Rosselle (en francés) es una comuna lorena, situada dins lo departament de Mosèla e la region de Lorena.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Le Tréport
Le Tréport es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Sèina Maritima e la region de la Nauta Normandia.
Geografia
Situada al nòrd del departament e al bòrd de la Mange, la municipalitat del Tréport possedís una plaja de galets al pè dels falaises de craie e un pòrt. La municipalitat a per origina lo estuaire de la Bresle, pichon fleuve litoral, long de 68 a 72 quilomètres (segon la font).
Station balnéaire, La municipalitat dispausa d'un casino, de restaurants e de cerveseries.
Amb Agut e de Mars-los-Bains, fa partida « tres vilas sœurs ».
Située au nord du département et au bord de la Manche, la commune du Tréport possède une plage de galets au pied des falaises de craie et un port. La commune a pour origine l'estuaire de la Bresle, petit fleuve côtier, long de 68 à 72 kilomètres (selon les source).
Station balnéaire, la commune dispose d'un casino, de restaurants et de brasseries.
Avec Eu et Mers-les-Bains, elle fait partie des « trois villes sœurs ».
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Pascal Obispo
Pascal Obispo es un autor, compositor e cantaire francés.
Pascal Obispo, nascut en Occitània lo 8 de genièr de 1965 a Brageirac (Peirigòrd), es d'origina basca per son paire, Max Obispo, un ancian jogaire de fotbòl dels Girondins de Bordèu, e Francés per sa maire, Nicole Guérin, venguda d'Angieus (Anjau). Seriá tanben cosin de Jérémie Obispo, director adjunt en Aquitània de l'Ofici public de la lenga occitana e sòci del grop polifonic occitan Galip.
Pascal Obispo a 13 ans en 1978 quand sos parents divòrçan : partís alavetz viure amb sa maire a Rennes (Bretanha). Aquí, cabussa dins la musica. Sas primièras influéncias son pop-rock, se refèra a Michel Polnareff (farà en 1994 una represa de sa cançon "Holidays"), a l'escadença d'assistar a una session de repeticion del grop anglés The Cure de passatge a Rennes, e es tanben admirator del grop emblematic a n'anquesta periòda d'aquela ciutat, Marquis de Sade. D'alhor, en 1988, Pascal Obispo ven bassista d'un grop que se ditz Senso, grop new wave que compren tanben Frank Darcel, un ancian sòci de Marquis de Sade justament.
Coneis lo succès en França coma cantaire tre la fin de l'annade de 1992 amb lo títol "Plus que tout au monde" e un pic de popularitat entre 2002 e 2004, amb los tubes "Millésime" en 2002, "Fan" (n°1 de las vendas de singles) en 2003, "Zinedine" en 2003 tanben, o encara lo duò "Mourir demain" en 2004 amb Natasha St-Pier.
En mai de sa carrièra coma cantaire popular, es tanben en França un autor e compositor màger per los de la scèna francofòna : a compausat de cançons vengudas de plan gròssas capitadas per Florent Pagny ("Savoir Aimer", "Ma liberté de penser", "Chanter", "Et un jour, une femme"), Johnny Hallyday ("Allumer le feu", "Ce que je sais"), Calogero ("Prendre l'air"), Zazie ("Zen"), Natasha St-Pier ("Tu trouveras", "Mourir demain") etc.
Es tanben lo compositor en 2000 de la comèdia musicala Los Dètz Comandaments, amb lo tube "L'envie d'aimer" interpretat per Daniel Levi.
Gelatina
La gelatina es una substéncia solida translucida, transparenta o leugièrament jauna, gairebens sens gost e sens odor, obtenguda per bolh perlongat de teissuts conjonctius (pèl) o d'òs d'animal (subretot pòrc, buòu, peisson). Possedís nombrosas aplicacions dins lo domèni culinar, la medecina, las industrias agroalimentària e farmaceutica.
Proprietats fisicas
vinheta|Fuèlhas de gelatina per la cosina. La gelatina es una mescla de proteïnas obtenguda per idrolisi parciala del collagèn extrach de la pèl coma la pèl de pòrc, dels òsses, dels cartilatges, etc. Los ligams moleculars entre las fibras de collagèn son alara trencadas. Mescladas amb l'aiga, la gelatina forma un gèl colloïdal semisolid termoreversible (fond quand es caufat e torna a son aspècte gelatinós al refregir). Jos forma desidratada, per contra, la gelatina a pas de punt de fusion e ven friable o brutla quand es caufada a tròp nauta temperatura.
Sa capacitat de coesion, o fòrça, es mesurada pel gra Bloom.
Proprietats medicalas
Es utilizada dissolguda dins l'aiga de bevenda per far l'aiga gelificada (~ 20 g · l -1), utila per evitar las falsas rotas pels pacients avent de trebles de la degluticion.
Los acids aminats constituissent la gelatina son: la glicina (21 %), la prolina (12 %), l'idroxiprolina (12 %), l'acid glutamic (10 %), l'alanina (9 %), l'arginina (8 %), l'acid aspartic (6 %), la lisina (4 %), la serina (4 %), la leucina (3 %), la valina, la fenilalanina e la treonina (2 %), l'isoleucina e l'idroxilisina (1 %), la metionina e l'istidina (< 1 %) e la tirosina (< 0,5 %). Aquestas valors son variablas (subretot pels constituents minoritaris) e dependent de la font de matrials bruts e de la tecnica de preparacion.
Istòria
La primièra gelatina es realizada per Denis Papin a la fin del sègle XVIII que la vesiá coma substitut de vianda per alimentar la populacion paura. Al sègle XIX, l'administracion favorisa la recerca de tipes novèls d'aliments economics. Lo quimista Jean-Pierre-Joseph d'Arcet s'entosiasma subretot per la gelatina. Fòrça recercas foguèron entrepresas, subretot de 1841 a 1846 per Claude Bernard, suls conselhs de son mèstre François Magendie, qu'aviá mostrat la necessitat d'una font extèrna d'element azotat. Aquestas experiéncias foguèron pauc concluentas, mas es al começament del sègle XX que la rason foguèt compresa, es a dire l'abséncia dins la gelatina de triptofan (non fabricats per l'organisme).
Produccion
Lo manten en bolh d'unes cartilatges o òs permet d'extraire de gelatina dissolguda dins l'aiga. Seguent sa concentracion, lo bolh obtengut pòt formar naturalament una gelada per refregiment. Es un procediment utilizat per exemple dins la preparacion del bolhit.
Lo procediment de fabricacion de la gelatina consistís en tres estapas:
Pretractaments
Se lo material brut de la produccion es present per d'elements ossoses, de solucions diluidas d'acid son utilizats per levar lo calci e los minerals similars. Quand s'agís de pèl o de cuer, los pretractaments mai importants son lo netejatge, l'arracatge dels pels e lo desgessatge.
Lo material brut es preparat per l'extraccion per tres metòdes diferents: l'acid, l'alcalí o los tractaments enzimatics:
Extraccion
Lo collagèn plan purificat es cambiat en gelatina par extraccion a l'aiga cauda a de temperaturas e pH adaptats. Totes los procediments industrials utilizan un pH neutre o acid que un pH basic accelèra la conversion mas favoriza los procediments de degradacion. La concentracion en acid varia pasmens segon los procediments. L'extraccion se debana en diferentas es tapas e la temperatura aumenta mai sovent dins las darrièras. Aqueste procediment assegura una degradacion termica minimala de la gelatina extracha.
Gelatina d'usatge alimentari
vinheta|Bonbon a basade gelatina De varietats particularas de gelatina pòdon èsser preparadas a partir de peisson o d'unes animals que siá halal o kasher. Los vegetarians pòdon utilizar de produchs coma l'agar-agar, la pectina o lo conjac. Aquestes aditius d'origina glucidic e la gelatina d'origina proteïca son totalament diferents del vejaire quimic. Pasmens se lo nom gelatina es a vegada utilizat existís pas de gelatina d'origina vegetala.
Utilizacions
Son usatge mai conegut es sens dobte aqueste d'agent gelificant en cosina. De gelatinas de diferents tipes e de diferentas qualitats son utilizadas dins un grand nombre d'aplicacions, dins lo domèni alimentari, farmaceutic e tanben dins de domènis tecnics nonalimentaris.
Usatges alimentars
La gelatina alimentària es venduda jos forma de fulhets, de granuls o en polvera. Unas formas pòdon èsser apondudas en dirècte dins la preparacion culinària, d'autres demandan un banhatge prealable dins de l'aiga.
Un grand nombre de produchs alimentaris contenon de gelatina. La gelatina es utilizada coma espessissent, estabilizant o agent texturant dins de produchs coma las confisariás, las crèmas glaçadas, las confituras, los iaorts, la margarina e las còcas. Es tanben utilizada dins los produchs aleujats per esimular la sensacion de gras en boca e crear de textura sens apondre de calorias.
La Ferrière-Bochard
La Ferrière-Bochard es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Orne e la region de la Bassa Normandia.
Gelatina
Clarificacion dels chucs e bevendas fermentadas
La gelatina e utilizada per clarificar de chucs, coma lo chuc de poma, e l vinagre.Es a vegada utilizada dins la produccion du vin per la clarificacion. De gèl de silici e de tanins pòdon èsser utilizats en complement.
La Ferrière-Bochard
Geografia
La Ferrière-Bochard a situat a aperaquí a l'oèst de Alençon, tot près de la confluence de la Sarthe e del Sarthon. La municipalitat a situat suls « Sables del Maine » d'edat cénomanien, eles-meteissas meses sul granite de Sant-Pierre-de detlos-Nins.
La Ferrière-Bochard est située à environ 10 km à l'ouest d'Alençon, tout près de la confluence de la Sarthe et du Sarthon. La commune est située sur les « Sables du Maine » d'âge cénomanien, eux-mêmes posés sur le granite de Saint-Pierre-des-Nids.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
S'i espetava antany çò minaré de fèrre (sables del Maine - Cénomanien), d'ont lo nom de la comuna.
On y exploitait jadis le minerai de fer (sables du Maine - Cénomanien), d'où le nom de la commune.
Gelatina
Clarificacion dels chucs e bevendas fermentadas
Aquesta tecnica de clarificacion, que ven del sègle XIX demora fòrça empirica. Es en via remplaçar par la filtracion e la centrifugacion pasmens melhoras per une bona clarificacion dels vins. Mas los professionals decobriguèron sos avantatges qu'una des sas proprietats es de levar d'elements solubles, mas que riscan de precipitar après una mesa en botelhas.
Aquestes colloïds, responsables de trebles dins lo vin, malgrat un pes molecular naut, passan per de filtres. Mai, la clarificacion amb gelatina agís suls tanins dels vins levant de substéncias responsablas de l'astringéncia e de l'amarum.
Usatges medicals
vinheta|Capsulas de medicament en gelatina
Seguretat dels aliments
De reglamentacions estrictas s’aplican a totas las estapas del procediment de fabricacion de la gelatina. Aquesta es realizada amb de matèrias primièras naturalas venent d’animals contrarotlats e declarats cpables a la consomacion umana pels servicis veterinaris. Las règlas sanitàrias relativas a las matèrias primàrias frescas son aplicadas e cada lòt de matèria primièra liurat a l'usina de fabricacion es sul pic verificat e documentat.
Al delà de la qualitat de las matèrias primièras, lo procediment de produccion constituís d'esperse una mesura eficaça per garantir la qualitat de la gelatina.
Mai, un estudi scientific mostrèt que lo procediment de fabricacion de la gelatina constituís un estanc eficaç contra la proliferacion de possibles prions de l'ESB. L'estudi se piejèt sus l'ipotèsi d'un escenari catastròfa ont la matèria primièra auriá estat artificialament contaminada per l'ESB. Pas cap de prion de l'ESB a podut èsser detectat dins la gelatina producha quina que siá lo metòde industrial utilizat.
Sus la basa d'aqueste estudi, als EUA, l'Administracion responsabla dels aliments e dels medicaments (Food and Drug Administration, FDA) amb l'ajuda del Comitat consultatiu TSE, faguèt un avís sul risc de transmission a l’òme de malautiás animalas, e subretot l’encefalopatia spongifòrma bovina (ESB).
La FDA confirmèt la seguretat de la gelatina eissida d’òsses bovins al vejaire del risc ESB.
Totes los fabricants serioses de gelatina sseguisson uèi lo sistèma de qualitat ISO 9001 per èsser confòrmes a l’ensemble dels estandards de produccion e de qualitat fisica, quimica, microbiologica e tecnica exigidas. Atal, totas las estapas de fabricacion son garantidas e documentadas, e respectan las règlas internacionalas. Per las gelatinas de qualitat farmaceutica, las règlas estrictas del FDA, del CPMP europèu e de la farmacopèa europèa devián èssser aplicadas. Un punt detalhat de las disposicions reglamentàrias relativas a la produccion de gelatina es disponibla dins lo « Gelatine Handbook ».
Restriccions d’usatge per motius religioses
La consomacion de gelatina es interdita per unes crestians, coma los adventistas, que lo pòrc es enebit per l'Ancian Testament. Pels autres, Jèsus autorisèt la consomacion de tot animal dins lo Nòu Testament.
Es interdita dins l’Islam se la gelatina ven del pòrc (dobla interdiccion dins la Bíblia e l'Alcoran) o quitament d’autres animals se son pas tuats segon lo rite islamic. Los substituts d’origina vegetala o la gelatina a basa de peissons, d'uòus, o d’insèctes, fa pasmens pas l’objècte d'interdiccion per la lei islamica. Per l’escòla malaquita, se piejant sus un hadit de Maomet, las gelatinas son licitas que le produch de basa qu'èra « impur » cambièt d’estat (de solid a gas puèi cap a un autre solid o liquid) e de natura cap un produch « pur » e « bon », per l’exemple lo vin (considerat coma « impur ») ven, transformat en vinagre, « pur ».
Escòla de las minas d'Albi e Carmauç
L’Escòla nacionala superiora de las minas d'Albi e Carmauç o mai cort las minas d'Albi es una granda escòla d'engenhaires creada en 1993, plaçada jos la tutèla del ministèri encargat de l’industria. Mai recenta de las 7 Escòlas de las Minas, Las Minas d'Albi combina sul luòc de formation de naut nivèl, recerca scientifica e novelums tecnologics.
L’Escòla a 3 missions:
Es membre de l’Institut d’excelléncia (IDEX) de l’Universitat de Tolosa, e fa partit de l’Institut Minas e Telecom creat en 2012, qu'es ara lo primièr grop d’escòlas d’engenhaires e de management en França.
Istòria
Creada en 1993, amb sa denominacion, l’escòla fa omenatge a la longa tradicion de las minas de carbon d’Albi e Carmauç. L’escòla venguèt un simbòl d’una novèla èra pel departament de Tarn.
Los directors de l’escòla
L’escòla de las Minas d’Albi es administrada per un Conselh d’Administracion de 24 membres e d’un peésident. L’actal es Dominique Poiroux, Vice President Euròpa de l’Oèst de Nutricia (Danone Nutrition Médicale), dempuèi 2012. Ocupèron lo pòste:
Admission
L’escòla de las Minas d’Albi prepausa tres vias d’accès per un mèsme diplòma d’engenhaire generalista, un ensenhament en formacion iniciala jos l' estatut d'estudiant, en formacion iniciala jos l' estatut d'aprendís , en formacion continua.
Formacions e diplòmas
En darrièr an, i a d'especialitat sus de tematicas particularas coma ecoactivitats e energia; bio santat engenheriá ; engenheriá dels materials avançats e de las estructuras; engenh industrial, proceses e sistèmas d’informacion.
Los laboratòris
La Minas d'Albi prepausa de completar la formacion per un Doctorat (Bac+8). 75 doctorants son aculhits per una durada de 3 ans.
Las plateformas de novelums
Trois plateformas unisson las Minas d'Albi e las collectivitats territorialas.
L’incubator
Creat en 1997, es una ajuda tecnica e scientific, un supòrt logistic, formacion, estudis personalizats e conselh per la creacion d'entrepresa: 18 foguèron ja creada.
Jansemin (poèta)
200px|thumb|Illustracion de Jasmin: barber, poet, philanthropist (Jansemin perruquièr, poèta e filantròp) Jansemin (Agen, lo 6 de març de 1798- Agen, lo 4 d'octobre de 1864), vasut Jacme Boèr (en francés, respectivament ortografiats Jasmin e Jacques Boé), ei un deus escrivans màgers de la literatura occitana. En bèth precedir Mistral e la renavida felibrenca, obtiengot, per las letras d'òc, ua reconeishença enlugarnanta dens lo mitan de la societat francofòna deu sègle XIX e tanben dens lo mòn anglosaxon.
De las soas escadudas cau destacar qu'estot celebrat e emparat per Charles Nodier, laudat per Sainte-Beuve, arrecebut per l'emperaire Napoleon III a las Tuileries, escotat dens los salons parisencs per ua hauta societat qui, per un temps, adoptèt dens los sons còdes de respectabilitat intellectuau la comprension de l'occitan. Èra amic e HRAIR maçon de Franz Liszt, estot traduit e laudat en anglés per l'escrivan american Wadsworth Longfellow, inspirèt George Sand dab la soa Françoneta e, finaument, ei brembat per ua carrèra parisenca e ua estacion deu Metropolitan (l'estacion Jasmin).
La soas òbras eston amassadas devath lo títou Las Papilhòtas.
Vita
Jansemin vasot praube d'ua mair serviciala e d'un pair sarto. Acaçat deu seminari on comencèt los sons estudis vasot aprenedís perruquèr ; bèth temps arron, vasut famós mercés a las soas produccions literàrias. Serà tostemps associat dab aqueth estatut, com ua mena de Figarò occitan (per'mor d'aquò, la soa purmèra biografia anglofòna pòrta com títou : Barber and Philanthropist). En 1818, apitèt a Agen ua peruqueria en bèth començar a escríver vers en lenga nòsta. Comencèt a aquesir un cèrta fama en recitar lo son Charivari a l'escadença deu carnavau e, mei tard, en estar premiat per l'Acadèmia d'Agen per lo son poèma Lo tres de mai, pèça de circonstància compausada a l'ocasion de l'inauguracion de l'estatua deu Noste Enric a Nerac. Nodier hesot la soa coneishença dens la soa botiga e lo hiquèt devath la soa empara literària en lo comparar dab Victor Hugo e Lamartine. En 1834, la purmèra version de Las Papilhòtas (en referéncia au mestièr de peruquèr) sortigot en letras de mòtle entà conéisher hèra regde un succès internacionau. Aqueth succès donèt a Jansemin lo parat de traucar l'Occitània sancèra per declamar los sons vers davant un public enlugarnat e esmavut. Aquestas camadas lo mièn en çò deu famós critic literari Sainte-Beuve e a las quitas Tuileries, en preséncia de l'emperaire Napoleon III. Las soas declamacions publicas raportèn granas quantitats d'argent qui donèt peus praubes. En 1852, l'Acadèmia Francesa lo premièt en lo bèth autrejar ua pension. Lo papa Piu IX lo hesot chivalièr de Sent Jòrge mentre qui la Republica Francesa l'autregèt lo grad de chivalier de la Legion d'Aunor. La soa mort, en 1864, estot lo parat de'u celebrar (e, dab eth, l'occitan) tant a Agen com a París. L'estacion e la carrèra Jasmin e la soa gran estatua agenesa ne testimònian enqüera uei.
Òbra
Las Papilhòtas nse bremban, a còps, tròç de l'istòria deu lor autor. Aquò ei lo cas, per exemple de Franz Listz e de la vila de Pau qui l'arrecebot hèra plan. Au costat d'òbras cortas com aquestas, trobam tanben pèças narrativas mei longas (tostemps en vers de segur) com L'Avugla de Castelculhèr dab lo son famós arrepic:
Las carrèras diurán florir, tan bèla nòvia vai sortir; diuràn florir, diuràn granar tan bèla nòvia vai passar !