cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Eudimorphodon
Hont: The Illustrated Directory of Dinosaurs and other Prehistoric Creatures, Greenwich Editions, 2005.
Valle de Santibáñez
Valle de Santibáñez es un municipi de la província espanhòla de Burgos e de la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Lentilha gravitacionala
Predicha per la relativitat generala d'Albert Einstein, l'existéncia dei lentilhas gravitacionalas es estada observada per de telescòpis poderós coma lo telescòpi espaciau Hubble. La probabilitat d'observar un tau fenomèn aumenta generalament quand s'obsèrva de regions luechencas de l'Univèrs. An un interès important car permèton de veire pus aisament de regions luenchencas gràcias ais efiechs d'agrandiment de la lentilha. Per aquela rason, son l'objècte d'estudis importants.
Nòtas e referéncias
.
Pterosaures deth Trias
Eth periode deth Triassic en er inici dera Edat deth Mesozoïc siguec plan sinhificatiu tara evolucion des reptils. Aguest siguec eth temps en eth quau apareishen diuersi grops de tartugues, cocodrils e dinosaures. Es trobalhes més ancianes de pterosaures més vielhs conegudi son dos pesquèrs trapats en Gloucestershire, Anglatèrra. Dos ossi petiti poden éster metacarpaus des ales. Totun encara no s'an pogut identificar es especies de pterosaure a excepcion dera familha Ramphorhynchoidea. Poden éster un nau genre de pterosaure.
Pendent long de temps ua esqueleta de reptil fossil deth miei Trias a Besano, nòrd d'Italia, aperat Tribelesodon siguec considerat coma eth més ancian pterosaure. Es excavacions en aguesta region demest 1863 e 1878 portaren ara lutz ues restes de fossils.
Franceso Bassani identifiguec aguesti coma de pterosaure e l'aperec Tribelesodon. En 1922 Franz Baron Nopcsa, un geològ e expert en reptils, produsiguec ua descripcion detalhada d'aguest Tribelesodon damb un diboish d'era esqueleta rebastida ena quau se vedecua coa plan longa. Sonque auien long ossi tà demostrar era existencia d'aguesta naua especia.
En 1929 se poguec trapar ua esqueleta totau d'un reptil petit damb ues vertebres cervicaus plan longues. Vertebres coma aguestes se coneishien auans deth nòrd de Bavaria e quauqu'ns cregeuren qu'eren ossi des cames o braci o vertebres caudaus de quauque dinosaure. Aguest siguec aperat Tanystropheus en 1855 per Hermann von Meyer.
Meyer comparec ues e autes trobalhes e conlusiguec que Tribelesodon era pas un pterosaure més un petit Tanystropheus. Açò duguec a de naus problemes: aguestes vertebres de Tanystropheus eren ues vertebres plan longues tà un reptil. Ere un còth plan long, trop (Tanystropehus vòl díder sauri damb còth de girafa). Dempús, es ossi que Bassani e Nopcsa auien interpretat coma dits enes ales en Tribelesodon eren vertebres cervicaus en Tanystropheus, ua bèstia marina deth grop des eusuchis.
Atau, eth pterosaure Tribelosodon aiguec considerat coma ua messorga. Adara es ossi de petrosaure més ancians eren es trapats en 1829 en Dorset, dera epoca deth Jurassic. Dimorphodon erá un pterosaure plan desvolopat e qu'auia d'auer ancessors. Per çò se cre qu'en eth Trias i auia tanben pterosaures. Més se trapec arren d'important enquia 1973. Aguest an se traparen es ossi d'Eudimorphodon.
Hont: The Illustrated Directory of Dinosaurs and other Prehistoric Creatures, Greenwich Editions, 2005.
Valle de Sedano
Valle de Sedano es un municipi de la província espanhòla de Burgos e de la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Tilloy-Floriville
Tilloy-Floriville es una comuna francesa, situada dins lo departament de Somme e la region de Picardia.
Nòtas
<references group=N/>
Surf de nèu
vinheta|Saut en surf de nèu Lo surf de nèu, en anglés, e snowboarding, e tanben fòrça utilizat snowbord (qu'es de fach la taula), es un espòrt per que s'utiliza una taula de nèu e que que se realizar sus l'espaci de l'esquí alpin. Tanben se pòt practicar fòra de las pistas coma en pistas especializadas ont se tròban de baranas, tubes, entre d'autras, per poder far de sauts e movements mai complicats.
Istòria
Las primièras mòstras de surf de nèu se faguèron al començament  dels ans 1910, quand las gents volgavan fixar sos pès sus una taula de fusta contraplacada mejans de còrdas de pesca e de retnas de cavals per poder davalar los penjals del monts nevats.
Valle de Tobalina
Valle de Tobalina es un municipi de la província espanhòla de Burgos e de la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Surf de nèu
Istòria
Lo surf de nèu modèrne comencèt en 1965 quand Sherman Poppen, un enginhaire de Muskegon, Michigan, inventèt una joguina per sas filhas en jonhent dos esquís e los ligant a una còrda que devián se manténer sus la taula. Lo nomenèt "snurfer" (una combinacion de nèu e surf) e foguèt tan popular que Sherman Poppen vendèt la licéncia a una entrepresa, Brunswick Corporation, que vendent près d'un milion de "snurfers" pendent lo decenni seguent, mai d'un mièg milion sonque en 1966.
Sonac (Lengadòc)
Sonac (Sonnac-sur-l'Hers en francés) es una comuna lengadociana, situada dins lo departament d'Aude e la region d', ancianament de Lengadòc-Rosselhon.
Surf de nèu
Istòria
Al començament del decenni de 1970, Poppen organizar de competicions de snurfing a l'estacion d'esquí de Michigan que faguèt fòrça afogats de tot lo país. Un d'eles foguèt Tom Sims, un afogat del skateboarding, que fabriquèt un surf de nèu a l'escòla pendent son percors a l'ochen gra en Haddonfield, Nòva Jersei, en 1960. Son idèa èra de cobrir la partoda superiora d'un tròç de fusta e de fixar una sisa de alumini sus la partida inferiora que, mai tard, a la mitat dels ans 1970 produsiguèt e comercializèt. Mentretant, Dimitrije Milovich, un afogat de surf qu'utilizava los platèls de la cafeteria de l'universitat per limpar sus la nèu, bastiguèt una taula de surf de nèu nomenada "Winterstick" inspirada en las taulas de surf convencional. Divèrses articles sus las taulas Winterstick dins de revistas importantas del país ajudèron far la publicitat d'aqueste espòrt tan jove.
Sonac (Lengadòc)
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Surf de nèu
Istòria
Lo 1977, Jake Burton Carpenter, un jove de Vermont que, dempuèi los 14 ans, practicava lo snurfing, impressionèt totes los espectators d'una competicion de snurfing e Michigan amb las fixacions qu'el meteis s'èra fabricat per fixar sos pès sus la taula. Ongan, Jake Burton fondèt Burton Snowboards a Londonderry, Vermont. Las taulas de surf de nèu èran fachas de taulas de fusta flexiblas e amb de fixacions d'esquí nautic. Al començament, fòrça paucas personas crompèron sas taulas, mas, amb lo temps Burton se venguèt en la màger entrepresa de surf de nèu del mond.
Sonac (Lengadòc)
Toponimia
Las fòrmas ancianas son : Pojomitanum vel Sonnagum en 957, Somnagus cum ecclesia en 960, Sonacum en 1319, Soriacum = Sonacum en 1319, Sonac en 1399, Sonacum en 1402, Sonac (mapa de Cassini, sègle XVIIIen). La prononciacion occitana es Sounác, dins la grafia de l'abat Antòni Savartés, donc [su'nak]. Sonac vendriá d'un nom latin d'òme Sunna, ambe'l sufixe -acum, latinizacion del sufixe gallés -ācon, o d'un nom gallic d'òme Sunnos ambe'l meteis sufixe. Cossí que siá, Sonac èra una granda proprietat antica.
Surf de nèu
Istòria
Lo surf de nèu se faguèt venguèt sempre mai al vam a la fin del decenni de 1970 e 1980, los precursors coma Dimitrije Milovich, Jake Burton, Tom Sims e Chuck Barfoot (fondator de GNU Snowboard) arribèron amb de dessenhs, mecanismes e equipaments novèls que, pauc a pauc s'espandiguèron pel mond del surf de nèu e que coneissèm fin ara.
La primièra Correguda Nacionala de Snowboard dels EUA se debanèt en 1982 a Suicide Six, Vermont.
Lo primièr Campionat Mondial de Halfpipe se debanèt en 1983 a Soda Springs, Califòrnia.
La primièra Copa del Mond se debanèt en 1850 a Còsta Rica e als Estats Units
Modalitats
Existís un tipe de taula adaptat a las caracteristicas de cada modalitat.
Tallis Obed Moses
Tallis Obed Moses (n. ca. 1954) es un capelan e un politician vanuatoan. Lo 6 de julhet de 2017 es elegit president de la republica. Dintra en foncions lo meteis jorn.
Aiga sosterranha
thumb|right|La [[Vauclusa (fònt)|fònt de Vauclusa, un exemple de ressorgéncia d'aigas sosterranhas.]]
Leis aigas sosterranhas son l'ensemble deis aigas que se tròban dins lo sòu. Son constituïdas de tres ensembles principaus que son l'aiga de constitucion (aiga contenguda dins l'estructura dei mineraus), l'aiga de retencion (aiga liada ai jaç geologics) e l'aiga liure (aiga que circula liurament dins lei jaç freatics). Aqueleis aigas forman la màger part dei resèrvas conegudas d'aiga doça. Aqueleis aigas son sovent importantas per l'irrigacion e per produrre d'aiga potabla dins mai d'una region. Existís donc de quadres juridics particulars per gerir e protegir aqueleis aigas. Pasmens, son pas totjorn sufisents, especialament per leis aqüifèrs gigants que pòdon s'estendre sus plusors país.
Seabòrgi
Lo seabòrgi, de simbòl Sg, es l'element quimic de numèro atomic 106. Descubèrt d'un biais quasi simultanèu ais Estats Units e en URSS en 1974, foguèt l'objècte d'un debat a prepaus de son nom. La situacion foguèt finalament reglada amb un compromés generau sus lei noms deis elements 104 a 108. Lo seabòrgi es nomat en onor dau fisician Glenn Theodore Seaborg (1912-1999). Es un transactinid fòrça radioactiu que son isotòp pus estable, lo seabòrgi-269, a un periòde radioactiu de 3,1 mn. Situat en dessota dau tungstèn dins la classificacion periodica, a lei proprietats quimicas d'un metau de transicion.
Electrolit
thumb|right|Experiéncia de simulacion d'una [[pila Daniell amb doas solucions electroliticas.]]
Un electrolit es una substància, liquida ò solida, conductritz gràcias a la preséncia d'ions mobils. Leis electrolits liquids son generalament de saus fonduts, unicament constituïts d'ions, ò de solucions ionicas formada d'un sau dissòut dins un solvent polar (aiga, amoniac...). Leis electrolits solids son generalament de cristaus, que son estructura permet lo desplaçament d'ions, ò de polimèrs.
Una solucion electrolitic es una solucion contenent d'ions. Condutz lo corrent e es electricament neutra. Per exemple, es lo cas d'una solucion compausada de sau alimentari solubilizat dins l'aiga. Una substància non electrolitica es pas conductritz.
Komborn
Komborn en breton ( Combourg en francés) es una comuna bretona, situada dins lo departament d'Ille et Vilaine e la region de Bretanha.
Geografia
Ville de Haute-Bretagne, elle est également sur la route des Portes de Bretagne. Combourg est située entre Rennes et Saint-Malo, en Ille-et-Vilaine.
Coudray-au-Perche
Coudray-au-Perche es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Eure e Loir e la region dau Centre.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
17en regiment d'infantariá
Lo 17 regiment d'infantariá es un regiment d'infantariá de l'armada francesa creat durant la Revolucion Francesa a partir dau regiment d'Auvèrnhe creat per l'Ancian Regime en 1597. Se destrièt a Clostercamp (1760), Austerlitz (1805), Auerstaedt (1806), la Moskova (1812) e dins lo corrent de la Revòuta dei Vinhairons que refusèt de tirar sus lei manifestants. Foguèt dissòut en 1921 après la Premiera Guèrra Mondiala
Valle de Valdelaguna
Valle de Valdelaguna es un municipi de la província espanhòla de Burgos e de la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Smilodon
thumb|Smilodon siguec un carnivòr que demorec en tot eth continent american pendent es dus darrèrs milions d'annades. Açò vò díder que quan er òme arribèc en America se'l trapec. Eth Smilodon ei un genre escandit de machairodont e ei benlèu eth mès conegut des tigres de dents de sabre e demorec en  Nòrd-America  e Sud-America  pendent eth Pleistocèn (2,5 milions d'ans -10.000 ans aC). Quauques fossils an sigut trapats en ua des collecions dera La Brea Tar Pits. Tres espècies an estat identificades. Sustot Smilodon, mès robust e damb es pates deth deuant mès desvolopades. Es sòns ulhals superiors eren, totun, fragils e hloishes e eren adaptadi tà tuar. Damb aguestes caracteristiques, Smilodon siguec donques un des caçaires d'erbivòrs més gran dera sua epoca.
Smilodon visquec aprep de lòcs damb bòsqui e arbusti qu'eth protegien tàs emboscades. Depenie de granes bèsties e açò pode auer sigut era causa deth sòn escandiment. Es recercaires encara mantenen era discussion sus se smilodon ere o pas ua bèstia sociau.
Classament
Eth genre smilodon siguec descrit peth naturalista e paleontològ danés Peter Wilhelm Lund en 1842. Aguest recercaire trapèc fossils de smilodon en diuerses baumes aprep dera vila brasilera de Lagoa Santa (3). Aué s'a descurbert (2005) qu'eth smilodon ei pas dera familha des gats moderns (4). Qu'ei d'un linahtge disparier (5). Un aute estudi confirmec qu'es machairodonts se dessepararen des ancessors des gats hé ja pro de temps. Er crani e era dintadura son semblants as deth d'aué (6)(7)(8). Smilodon qu'apartenh ara tribú des smilodontini.
Especies
Beri uns smilodon an sigut descrits;
º Smilodon gracilis. Visquec enter hè 2,5 milions d'ans e 500.000 ans. Pesaua enter 55 e 100 Kg e siguec eth successor de Megantereon en Nòrd-America. Aguesta especie arribec enquia Sud-America damb eth Homotherium.
º Smilodon fatalis. Visquec enter 1,6 milions d'ans e sonque 10.000 ans. Reemplacec smilodon gracilis en Nòrd-America e envaiguec er oèst de Sud-America coma part deth Gran Escambi American (9-12). Pesaua enter 160 e 280 Kg e era sua longada era de 100 cm en eth cos e ua longada total de 175 cm. De còps s'admeten tanben dus especies més; smilodon californicus e smilodon floridanus.
Kader Arif
thumb|Kader Arif en 2013 Kader Arif, (3 de julhet de 1959) a Argièr es un òme politic francés membre del Partit socialista e deputat europèu. venguèt Ministre delegat als ancians combatents lo 16 de mai de 2012 dins le govèrn de Jean-Marc Ayrault.
Originas, estudis e familha
Kader Arif es l'ainat d'una familha de quatre enfants. La familha s'exilièt d'Argèria e demorèt fidèla a França. Faguèt sos etudis a Castras, puèi a Tolosa. De 1992 a 1995, èra encargat d'afars dins un cabinet d'arquitectura puèi responsable regional de Nouvelle Liberté, viatgista d'Air Liberté de 1995 a 1998.
En 1999, faguèt sos estudis a l'Escòla superiora d'audiovisual, a l'Universitat de Tolosa-Lo Miralh.
Carrièra politica
Militant socialista de Nauta Garona, Kader Arif foguèt reperat per Lionel Jospin, coma pròche de Lionel Jospin, puèi de François Hollande, dirigiguuèt una de las federacions socialistas amb los melhors résultats nacionals.
Smilodon
Especies
Smilodon era coma un leon o tigre modern. Auia ua region lumbar petita, coa cuerta, pès cuerts e longs ulhals (13-17). eth sòn cervèth qu'era relatiuaments petit comparat damb autes especies de gats(18). I a encara ua mena de discussion scientifica sus se smilodon era sexuaments dimorfic. Quauques estudis disen que en smilodon i auia petites diferencies enter es sexes (19-22).
Dieta e caça
Era dintadura de smilodon erá plan més cuerta e robusta qu'era d'autes gats. Es sòns músculs flexors e extensors s'auien desvolopat plan. Açò permetia de lançar per terra es sòns victimes. Pendent heia açò soent daua ua mossegada en eth còth dera bèstia damb sòns ulhals tà tuar-lo.
Smilodon ei famós per sòns longs ulhals (28 cm). Es ulhals de smilodon fatalis eren ja plens damb 18 mesi de vida e creishien 7 mm cada mes. Aguesti ulhals auien petites serretes. Eren fragils e podien pas mossegar ossi. Aguesti gats utilisauen es sòns ulhals tà tuar es sòns victimes. Sonque quan aguestes eren en terra mossegaua damb sòns ulhals eth còth ders maedeishes (23-25).
Era mossegada de smilodon erá un shinhau hloisha. Totun, es recercaires an descurbert qu'aguesta erá tan horta coma era d'un leon (26). Se cre, damb tot, qu'era sua mossegada erá més horta qu'era des grani gats d'aué (27). Més smilodon podia daubrir era sua boca enquias 100 gras pendent qu'era deth leon sonque se pode daubrir 65 gras. Açò da molt més espaci ar ulhal en hér era mossegada (26-28).
Mortalitat e escandiment
Aguest escandiment qu'ei ligat ath de plan d'ervibòrs. Smilodon poguec pas cambiar e caçar d'autes bèsties més petites e agils coma es cervis - caçaua normauments bufals ancians e camels -. Se cre qu'auia sigut un gran especialista en caçar e poguec pas adaptar-se. Quauques recercaires confirmen, totun, que s'escandiguec tanben pes cambis climatics e era competencia damb es umans (45-47).
Referencies
1.- ^ σμίλη, Henry George Liddell, Robert Scott, A Greek-English Lexicon, on Perseus
2.- ^ ὀδoύς, Henry George Liddell, Robert Scott, A Greek-English Lexicon, on Perseus
3.- ^ a b Ascanio, D.; Rincón R. (2006). "A first record of the Pleistocene saber-toothed cat Smilodon populator Lund, 1842 (Carnivora: Felidae: Machairodontinae) from Venezuela". Asociación Paleontologica Argentina 43 (2). ISSN 1851-8044.
4.- ^ Janczewski, D. N.; Yuhki, N.; Gilbert, D. A.; Jefferson, G. T.; O'Brien, S. J. (1992). "Molecular phylogenetic inference from saber-toothed cat fossils of Rancho La Brea". Proceedings of the National Academy of Sciences 89 (20): 9769. doi:10.1073/pnas.89.20.9769. edit
5.- ^ Barnett, R; Barnes, I.; Phillips, M. J.; Martin, L. D.; Harington, C. R.; Leonard, J. A.; Cooper, A. (2005). "Evolution of the extinct Sabretooths and the American cheetah-like cat". Current Biology 15 (15): R589–R590. doi:10.1016/j.cub.2005.07.052. PMID 16085477.
6.-^ van den Hoek Ostende, L. W.; Morlo, M.; Nagel, D. (2006). "Majestic killers: the sabre-toothed cats (Fossils explained 52)". Geology Today 22 (4): 150–157. doi:10.1111/j.1365-2451.2006.00572.x.
7.- ^ Christiansen, P. (2008). "Evolution of Skull and Mandible Shape in Cats (Carnivora: Felidae)". PLoS ONE 3 (7): e2807. doi:10.1371/journal.pone.0002807.
8.- ^ a b Slater, G. J.; Valkenburgh, B. V. (2008). "Long in the tooth: evolution of sabertooth cat cranial shape". Paleobiology 34 (3): 403–419. ISSN 0094-8373.
9.- ^ a b c d e f g Turner, A.; Antón, M. (1997). The Big Cats and Their Fossil Relatives: An Illustrated Guide to Their Evolution and Natural History. Columbia University Press. pp. 57–58, 67–68. ISBN 978-0-231-10229-2. OCLC 34283113.
10.- ^ a b c Christiansen, P.; Harris, J. M. (2005). "Body Size of Smilodon (Mammalia: Felidae)". Journal of Morphology 266 (3): 369–384. doi:10.1002/jmor.10384. PMID 16235255.
11.-^ Rincón, A.; Prevosti, F.; Parra, G. (2011). "New saber-toothed cat records (Felidae: Machairodontinae) for the Pleistocene of Venezuela, and the Great American Biotic Interchange". Journal of Vertebrate Paleontology 31 (2): 468– 478. doi:10.1080/02724634.2011.550366.
12.- ^ a b Kurten, B.; Werdelinb, L. (1990). "Relationships between North and South American Smilodon". Journal of Vertebrate Paleontology 10 (2): 158–169. doi:10.1080/02724634.1990.10011804. JSTOR 4523312.
13.-^ a b "Saber-Toothed Cat, Smilodon fatalis". San Diego Zoo Global. January 2009. Retrieved 2013-05-07.
14.- ^ "Smilodon fatalis Leidy, 1868". Florida Museum of Natural History. Retrieved 2013-05-01.
15.- ^ Mariela Cordeiro de Castro, Max Cardoso Langer (2008). "New postcranial remains of Smilodon populator Lund, 1842 from South-Central Brazil". Revista Brasileira de Paleontologia 11 (3): 199–206.
16.- ^ Sorkin, B. (2008-04-10). "A biomechanical constraint on body mass in terrestrial mammalian predators". Lethaia 41 (4): 333–347. doi:10.1111/j.1502-3931.2007.00091.x. Retrieved 2011-08-02.
19.- ^ Miller, G. J. (1969). "A new hypothesis to explain the method of food ingestion used by Smilodon californicus Bovard". Tebiwa 12: 9–19.
21.- ^ a b Van Valkenburgh, B.; Sacco, T. (2002). "Sexual dimorphism, social behavior and intrasexual competition in large Pleistocene carnivorans". Journal of Vertebrate Paleontology 22 (1): 164–169. JSTOR 4524203.
22.- ^ a b Meachen-Samuels, J.; Binder, W. (2010). "Sexual dimorphism and ontogenetic growth in the American lion and sabertoothed cat from Rancho La Brea". Journal of Zoology 280 (3): 271–279. doi:10.1111/j.1469-7998.2009.00659.x.
23.- ^ a b Christiansen, P.; Harris J. M. (2012). "Variation in craniomandibular morphology and sexual dimorphism in Pantherines and the sabercat Smilodon fatalis". PLoS ONE 7 (10): e48352. doi:10.1371/journal.pone.0048352.
24.- ^ a b c d e Meachen-Samuels, J. A.; Van Valkenburgh, B. (2010-07-02). "Radiographs reveal exceptional forelimb strength in the sabertooth cat, Smilodon fatalis". PLoS ONE 5 (7): e11412. doi:10.1371/journal.pone.0011412. ISSN 1932-6203.
25.- ^ Feranec, R. C. (2004). "Isotopic evidence of saber-tooth development, growth rate, and diet from the adult canine of Smilodon fatalis from Rancho La Brea". Palaeogeography, Palaeoclimatology, Palaeoecology 206 (3–4): 303–310. doi:10.1016/j.palaeo.2004.01.009.
26.- ^ Jeff Hecht (1 October 2007). "Sabre-tooth cat had a surprisingly delicate bite". New Scientist. The study used finite element analysis, a computerized technique common in engineering.
29.- ^ Berta, A. (1985). "The status of Smilodon in North and South America". Contributions in Science, Natural History Museum of Los Angeles County 370: 1–15.
30.- ^ Meloro, C.; Elton, S.; Louys, J.; Bishop, L. C.; Ditchfield, P. (2013). "Cats in the forest: predicting habitat adaptations from humerus morphometry in extant and fossil Felidae (Carnivora)". Paleobiology 39 (3): 323–44. doi:10.1666/12001.
31.-^ a b Coltrain, J. B.; Harris, J. M.; Cerling, T. E.; Ehleringer, J. R.; Dearing, M-D.; Ward, J.; Allen, J. (2004). "Rancho La Brea stable isotope biogeochemistry and its implications for the palaeoecology of late Pleistocene, coastal southern California". Palaeogeography, Palaeoclimatology, Palaeoecology 205 (3–4): 199–219. doi:10.1016/j.palaeo.2003.12.008.
32.- ^ Fennec, R. S. (2005). "Growth rate and duration of growth in the adult canine of Smilodon gracilis and inferences on diet through stable isotope analysis". Feranec Bull FLMNH 45 (4): 369–77.
33.- ^ Vanvalkenburgh, B.; Hertel, F. (1993). "Tough times at la brea: tooth breakage in large carnivores of the late Pleistocene". Science 261 (5120): 456–59. PMID 17770024.
34.- ^ Gonyea, W. J. (1976). "Behavioral implications of saber-toothed felid morphology". Paleobiology 2 (4): 332–42. JSTOR 2400172.
35.-^ McHenry, C.R., Wroe S., Clausen, P.D., Moreno, K. and Cunningham, E. (2007). "Supermodeled sabercat, predatory behavior in Smilodon fatalis revealed by high-resolution 3D computer simulation". PNAS 104 (41): 16010–16015. Bibcode:2007PNAS..10416010M. doi:10.1073/pnas.0706086104. PMC 2042153. PMID 17911253.
36.- ^ Anyonge, W. (1996). "Microwear on canines and killing behavior in large carnivores: saber function in Smilodon fatalis". Journal of Mammalogy 77 (4): 1059–1067. JSTOR 1382786.
37.- ^ Van Valkenburgh, B.; Teaford, M. F.; Walker, A. (1990). "Molar microwear and diet in large carnivores: inferences concerning diet in the sabretooth cat, Smilodon fatalis". Journal of Zoology 222 (2): 319–40. doi:10.1111/j.1469-7998.1990.tb05680.x.
38.- ^ Van Valkenburgh, B. (1991). "Iterative evolution of hypercarnivory in canids (Mammalia: Carnivora): evolutionary interactions among sympatric predators". Paleobiology 17 (4): 340–362. JSTOR 2400749.
39.- ^ Carbone, C.; Maddox, T.; Funston, P. J.; Mills, M. G. L.; Grether, G. F.; Van Valkenburgh, B. (2009). "Parallels between playbacks and Pleistocene tar seeps suggest sociality in an extinct sabretooth cat, Smilodon". Biological Letters 5 (1): 81–85. doi:10.1098/rsbl.2008.0526.
40.- ^ Kiffner, C. (2009). "Coincidence or evidence: was the sabretooth cat Smilodon social?". Biology Letters 5 (4): 561–562. doi:10.1098/rsbl.2009.0008.
41.- ^ Van Valkenburgh, B.; Maddox, T.; Funston, P. J.; Mills, M. G. L.; Grether, G. F.; Carbone, C. (2009). "Sociality in Rancho La Brea Smilodon: arguments favour 'evidence' over 'coincidence'". Biology Letters 5 (4): 563–564. doi:10.1098/rsbl.2009.0261.
42.- ^ Heald, F. (1989). "Injuries and diseases in Smilodon californicus". Journal of Vertebrate Paleontology (Supplement) 9: 24A.
43.- ^ a b McCall, S.; Naples, V.; Martin, L.; (2003). "Assessing behavior in extinct animals: was Smilodon social?". Brain, Behavior and Evolution 61 (3): 159–64. PMID 12697957. ^ Yamaguchi, N.; Kitchener, A. C.; Gilissen, E.; MacDonald, D. W. (2009). "Brain size of the lion (Panthera leo) and the tiger (P. tigris): implications for intrageneric phylogeny, intraspecific differences and the effects of captivity". Biological Journal of the Linnean Society 98 (1): 85–93. doi:10.1111/j.1095-8312.2009.01249.x.
44.- ^ Bjorkengren, A. G.; Sartoris, D. J.; Shermis, S.; Resnick, D. (1987). "Patterns of paravertebral ossification in the prehistoric saber-toothed cat". American Journal of Roentgenology 148 (4): 779–782. PMID 3103404.
45.- ^ Duckler, G. L. (1997). "Parietal depressions in skulls of the extinct saber-toothed felid Smilodon fatalis: evidence of mechanical strain". Journal of Vertebrate Paleontology 17 (3): 600–609. doi:10.1080/02724634.1997.10011006.
46.- ^ DeSantis, L. R. G.; Schubert, B. W.; Scott, J. R.; Ungar, P. S. (2012). "Implications of Diet for the Extinction of Saber-Toothed Cats and American Lions". PLoS ONE 7 (12): e52453. doi:10.1371/journal.pone.0052453.
Tà véder tanben
º Paleoindians
º Monte Verde
º Tassili n'Ajjer
Valle de Valdelucio
Valle de Valdelucio es un municipi de la província espanhòla de Burgos e de la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Triangle de Kionga
vinheta Lo Triangle de Kionga (en alemand Kionga-Dreieck) foguèt un pichon territòri situat en la Còsta Orientala d'Africa. Èra plaçat entre las colonias de l'Africa Orientala Alemanda, que la majoritat es en Tanzania uèi lo jorn, e l'Africa Orientala Portuguesa, uèi lo jorn Moçambic. L'airal fasiá prèp de 1000 Km2. Foguèt una posession alemanda entre 1894 e 1916 a après venguèt posession portuguesa.
Patinatge artistic
vinheta|200px|[[Angela Nikodinov a layback spin en 2004]] Lo patinatge artistic es un espòrt e un art realizat sus la glaça amb de patins de glaça.
Triangle de Kionga
Los alemands avián creat una factoriá al sud del flume Rovuma en 1894. Malgrat que i aviá pas preséncia portuguesa en l'airal mai pròche, es vertat que i aviá un acòrd provisional, fach en 1886, que fasiá del flume Rovuma la frontièra entre aquestas doas poténcias europèas. De mai, se desiá que lo territòri alemand dintrava dins lo territòri portugués. La colonia de Kionga, ara apelada Quionga, aviá una populacion de 4000 abitants en 1910.
Patinatge artistic
Es un espòrt plan popular en America del Nòrd, en Euròpa e en Asia (subretot al Japon). Segon los estudis media es lo sol espòrt a èsser mai regardat per las femnas que per los òmes.
Triangle de Kionga
Pendent la Primièra Guèrra Mondiala los alemands declarèron la guèrra a Portugal en 1916. Las autoritats d'aqueste país veguèron amb aquò una escasença de conquistar tornarmai la soberaniá nacionala perduda e lèu conquistèron lo territòri. A la fin de la guèrra lo tractat de Versailles confirmèt la frontièra al long del flume Rovuma. La decision confirmèt qu'èra una posession portuguesa en una epòca que tota l'Africa Orientala Alemanda èra venguda una posession britanica jos lo nom de Tanganyka Britanic.
Patinatge artistic
Istoric
vinheta|240x240px|Prumièrs patins olandeses Los primièrs patins de glaça son realizat amb d'òs de buòu o d'autre animal en lama prima e polida. Son utilizats coma mejan de locomocion. Las primièras lamas d'acièr apareisson enseguida permetent al patinatge de venir un vertadièr divertiment, coma se vei dins la pintura olandesa. vinheta|200x200px|Scèna de patinatge en Olanda 1813: publicaccion a París de l’obratge de Jean Garcin : « Lo verai patinaire o los principis sus l’art de patinar amb gràcia », que dona las prumièras basas del patinatge dich « artistic ».
Triangle de Kionga
Aital, los Makonde, que demoravan al territòri, aprenguèron ara a parlar portugués e pas anglés o alemand per parlar amb las autoritats administrativas. Lo Triangle de Kiova foguèt doncs, e de facto, un territòri ganhat per Portugal per la sieuna participacion en la Primièra Guèrra Mondiala. Quand Moçambic venguèt independent lo 25 de junh de 1975, lo Triangle de Kionga, o Quionga, demorèt una partida de la Província de Cabo Delgado.
Patinatge artistic
Istoric
1879: la primièra edicion dels campionats de Granda Bretanha de patinatge artistic se debana l'8 de decembre.
Valle de Valdebezana
Valle de Valdebezana es un municipi de la província espanhòla de Burgos e de la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Aumets
Aumets (Omex en francés) qu'ei ua comuna gascona de Bigòrra situada dens eth departament deths Hauts Pirenèus e era region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.
Patinatge artistic
Istoric
1882: a l'escasença de la primièra competicion de patinatge artistic a Viena, lo patinaire Norvegien Axel Paulsen inventa la figura axel.
Aumets
Geografia
Vilatges e quartiers : Tramaverneda.
Patinatge artistic
Istoric
1891: primièra edicion dels campionats d’Euròpa de patinatge artistic e de patinatge de velocitat a Amborg.
Aumets
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Patinatge artistic
Istoric
1892: fondation de l'Union internacionale de patinatge (UIP), ISU en anglés (International Skating Union), en juilhet.
Aumets
Toponimia
Era prononciacion qu'ei aw'méts] (grafia fonetica deths autors). Eras fòrmas ancianas que son : A Homees, cap a 1200-1230, de Bernat d'Omegs en 1294, D-Omex en 1313, De Omex en 1342, d'Omex en 1379, ath sègle XIV e en 1403, Omex, Omecx, au ssr. d-Omec, au ssr. d-Omecx en 1429, Omecz en Bat Suriguera en 1541, Omets en 1768, Osmets en 1760 (error, confusion dab [[Los Mès deth canton de Tria) Omex (mapa de Cassini, ara fin deth sègle XVIII).
Patinatge artistic
Istoric
drecha|vinheta|171x171px|Lo coble britanic Edgar e Madge Syers, Jòcs olimpics de 1908 9-10 febrièr de 1896: primièra edicion dels campionats del mond de patinatge artistic a Sant Petersborg.
Aumets
Toponimia
Rohlfs que cita Michelena : Ombexo (ancian proprietari aquitan o nom de divinitat). Miquèu Grosclaude que constata eth nom convién foneticament. Nom de proprietari aquitan o de divinitat ? .
Patinatge artistic
Istoric
1898: lo Suedés Ulrich Salchow passa sa figure, lo «Salchow».
Aumets
Administracion
L'ostal de comuna.|miniatura|esquèrra
Patinatge artistic
Istoric
1902: primièra participacion al campionat del mode d'una femna Madge Syers, que se classa segonda.
Vilanava
Vilanava (Villenave-près-Marsac en francés) qu'ei ua comuna gascona de Bigòrra situada dens lo departament deus Hauts Pirenèus e la region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.
Patinatge artistic
Istoric
1903: l'ISU exclusís las femnas, volent que participan a un campionat feminin separat.
Vilanava
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Patinatge artistic
Istoric
1906: organizacion de la primièra espròva femenina als campionats del mond.
Vilanava
Toponimia
La prononciacion qu'ei ['bilo nawo] (grafia fonetica deus autors). Las fòrmas ancianas que son : Vila Noua, au sègle XIIau, Villa Noua (ibid.), Biela Noua (ibid.), Biela Naua (ibid.), Biela Noua sober Big (ibid.), Biela Naua sober Big (ibid.), De Villanova, en latin, en 1342 e en 1379, Biela Naue en 1429, Billa Noua (ibid.), Villa Noua (ibid.), Billa Naue (ibid.), Viellenave ou Gellenave prez de Marsac en 1760, Villeneuve près Toustat en 1768, Villenave (fin 18°s. mapa de Cassini, a la fin deu sègle XVIII), Villenave en 1789 e en 1790, Villenave près Tostat en 1790, Villenave-près-Marsac en 1806.
Patinatge artistic
Istoric
1908: los cobles apareisson en competicion a l'escasença de las primièras olimpiadas25x25px del patinatge artistic.
Vilanava
Toponimia
Segon Dauzat e Rostaing, ua Vilanava qu'ei ua aglomeracion navèra, fondada a l'Edat Mejana per un senhor o ua comunautat religiosa, shens que la preséncia de franquessas acordadas aus poblants sia mentavuda dens lo nom.
Patinatge artistic
Istoric
1950: començament de la dança sus glaça en competicion oficiala als campionats del mond de Londres.
Vilanava
Toponimia
Segon Negre, Vilanava que vien deu gascon vila, « localitat, vilatge, borg », e nava, « nava, navèra ».
Patinatge artistic
Istoric
1976: començament oficial de la dança sus glaça als Jòcs olimpics a Innsbruck, Àustria.
Vilanava
Toponimia
Segon Miquèu Grosclaude, Vilanava que vien deu gascon vila, « vila, vilatge » e nava, deu latin villa nova.
Valle de Zamanzas
Valle de Zamanzas es un municipi de la província espanhòla de Burgos e de la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Patinatge artistic
Istoric
1999: creacion dels primièrs Campionats dels Quatre Continents per l'America, l'Asia, l'Africa e l'Oceania.
2000: primièr campionat del mond de patinatge sincronizat a Minneapòlis, EUA.
2003: tèst del novèl sistèma de marcatge CoP per las competicions del Grand Prèmi ISU seniors.
Patinadoiras
vinheta|Canal Rideau a [[Ottawa]] Ara, se trapa de patinadoiras en mai del Canadà, als EUA, en Suècia o dins d'autres païses afan d'oquei o de patinatge, tanben un pauc partot dins lo mond, coma en Espanha ou en Africa (en Còsta d'Evòri).
Las competicions
Existís fòrça competicions que los campionats nacionals, mas tanben las competicions internacionalas mai sovent piejadas per l'ISU coma Grand Prèmi ISU, los campionats d'Euròpa, dels Quatre Continents, del mond e los Jòcs olimpics.
Las competicions separan los patinaires en quatre disciplinas: Las espròvas de caduna d'aquesta disciplinas son separadas en doas partidas: lo programa cort (2 min 30 a 2 min 50 s maxim amb d'elements obligatòris) e lo programa liure (4 min a 4 min 30 s, coregrafia liura).
La marca
L'« ancian » sistèma de jutjament realizat en 1905, nomenat 6.0, a fòrça de criticas (escandal dels Jòcs olimpics d'ivèrn de 2002), un sistèma novèl de jutjament nomanat CoP (Code of Points) es ara utilizat per totas las competicions ISU dempuèi las sason 2004 - 2009 e pels primièr còps als Jòcs olimpics d'ivèrn de Turin en 2006.
Las actituds e movements de transicion
vinheta|300x300px|Yu-Na Kim realizant un Ina Bauer, a Skate Canada 2006 L ' idroblading o l'aranha se referís a de posicions realizadas sus un caire prigond amb lo còrs mai près de la glaça que possible dins lo plan orizontal.
Los portats o levadas
drecha|vinheta|154x154px|Tatiana Totmianina & Maxim Marinin ([[Russia)]] L'ISU a regropèt los tipes de portats o levadas en 5 diferents grops, segon lo nivèl de dificultat:
Batalha de Konigsberg
La batalha de Konigsberg se debanèt entre lo 6 e lo 9 d'abriu de 1945 a la fin de la Segonda Guèrra Mondiala (1939-1945 ). Opausèt lei fòrças alemandas ai tropas sovieticas e s'acabèt per una victòria sovietica ambé la capitulacion de la garnison alemanda. Permetèt ai Sovietics d'annexar la vila e la region a la fin dau conflicte.
En 1945, Konigsberg èra una fortalesa alemanda importanta en causa de son importància culturala e de sa posicion estrategica sus lo litorau de la Mar Baltica. Èra defenduda per una garnison importanta de 130,000 òmes, 4,000 pèças d'artilhariá, 108 carris ò canons d'assaut e 170 avions dirigida per lo generau Otto Lasch. Èra protegida per un ret de tres linhas de fortificacions ancianas renfòrçadas per d'obratges rapidament bastits avans la batalha. Aquel ensems èra en partida obsolet mai representava totjorn un obstacle important. Pasmens, aquelei fòrças èran totalament enceucladas dempuei la fin de genier de 1945 e lo comandament èra devesit entre lei generaus principaus de la vila. De son caire, l'armada sovietica èra comandada per lei marescaus Aleksandr Vassilevski e Konstantín Rokossovski. Alinhava una fòrça superiora formada de 137,000 òmes, 5,200 pèças d'artilhariá, 528 carris ò canons d'assaut e 2,174 avions.
Dins lo corrent dei setmanas avans lo començament de la batalha, d'incursions sovieticas foguèron organizadas per testar lei defensas alemandas. Confrontadas a una reaccion vigorosa dei defensors, lei Sovietics decidiguèron alora d'organizar un assaut massís sostengut per de concentracions importantas d'artilhariá e d'aviacion. Ansin, lo 6 d'abriu, l'ataca generala acomencèt au nòrd e au sud de la vila ambé de bombardaments fòrça importants. Ajudats per de condicions climaticas que venguèron rapidament desfavorablas, leis Alemands resistèron mai la premiera linha de defensa foguèt largament rompuda e certanei posicions de la segonda foguèt tanben perdudas. De nuech, de còntra-ofensivas alemandas mau capitèron e l'endemans, lo melhorament dei condicions climaticas permetèt a l'artilhariá sovietica de bombardar dirèctament lei posicions dei defensors dins la vila. Au nòrd, la defensa s'afondrèt e lei Sovietics agantèron la vila. Au sud, la resisténcia demorèt fòrta mai foguèt finalament rompuda a la fin de la jornada. Otto Lasch demandèt alora a Hitler l'autorizacion de capitular que li foguèt refusada. La batalha contunièt alora lo 8 amb una còntra-ofensiva alemanda dirigida còntra l'oèst de la vila destinada a empachar la joncion entre lei fòrças sovieticas dau nòrd e dau sud. Foguèt arrestada per l'aviacion e lo rèsta de la garnison, aperaquí 40,000 òmes, deguèt se retirar dins Konigsberg qu'un incendi èra a destrurre. Enfin, lo 9, la darriera linha fortificada, installada dirèctament a l'entorn de la vila, s'afondrèt e leis Alemands capitulèron a la fin de la jornada.
Per leis Alemands, o bilanç de la batalha foguèt de 42,000 soudats tuats e d'aperaquí 80,000 presoniers. Per quant a l'armada sovietica, perdèt aperaquí 60,000 soudats tuats. Konigsberg èra quasi totalament destrucha e la vila foguèt annexada per l'URSS. En 1946, son nom venguèt Kaliningrad e lei darriereis abitants prussians foguèron expulsats. De populacions vengudas d'URSS formèron la populacion novèla.
Premier meridian
Un premier meridian ò meridian d'origina es un meridian utilizat, en cartografia, coma referéncia de longitud. A la diferéncia dei parallèls que son definits per l'aisse de rotacion d'un objècte celèst, la chausida d'un premier meridian es generalament arbitrària. A l'ora d'ara, lo premier meridian terrèstre es lo meridian de Greenwich.
De meridians d'origina son estats definits per d'autreis objèctes dau Sistèma Solar :
Mont Meru
vinheta Lo Mont Meru es un estratovolcan dorment situat a 70 quilomètres a l'oèst del Mont Kilimanjaro, en Tanzania. Fa 4,562.13 mètres e pòt èsser vist dempuèi lo Mont Kilimanjaro pendent un jorn clar. Es la cinquena montanha mai nauta de tota Africa segon la sieuna definicion.
Lo Mont Meru es plaçat al nòrd de la vila d'Arusha, a la region d'Arusha, en Tanzania. Es la segonda mai nauta montanha tanzaniana après lo Mont Kilimanjaro. La rota - que comença a las pòrtas de Momella e arriba fins la partida èst d'aquela montanha - es fòrça utilizada per montar lo Mont Meru.
La majoritat del sieu material es estat erosionat fa mai de 8000 annadas pr'amor d'una erupcion volcanica parièra a la del Mont Saint Helens de l'estat de Washington en 1980. Lo Mont Meru patiguèt una erupcion volcanica menora en 1910. Uèi lo jorn encara se pòdon veire divèrses còns e cratèrs pichons al sieu entorn que son, probablament, la resulta de divèrses episòdis d'activitat volcanica recenta.
Lo Mont Meru es lo centre topografic del Pargue Nacional d'Arusha. Al torn de las sieunas pendas i a la savana e son tanben lo supòrt d'un bòsc qu'a desparièras espècias de vida salvatja, amb mai de 400 aucèls mas tanben de monards e leopards.
Vallejera
Vallejera es un municipi de la província espanhòla de Burgos e de la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Viaducte de Ventabren
Lo viaducte de Ventabren es un viaducte ferroviari situat sus lo territòri dau vilatge de Ventabren. Es lo pònt pus lòng (1,377 mètres) de la LGV Mediterranèa de París a Marselha. Sa bastida se debanèt de 1996 a 1998.
Aqueducte de Ròcafavor
L’aqueducte de Ròcafavor es un aqueducte de pèira d'una longor de 393 mètres e d'una autor de 82,65 mètres situat sus lo territòri dau vilatge provençau de Ventabren. Permet lo passatge dau canau de Marselha dins la valada de Lar. Sa bastida se debanèt de 1841 a 1847 e son arquitectura foguèt largament inspirada per l'antic pònt de Gard. Foguèt classat monument istoric en 2005.
Exposicion universala de 1873
thumb|350px|La Rotunde. L'Exposicion Universala de Viena (1873) (en alemand: Wiener Weltausstellungse) se debanèt de l'1 de mai al 31 d'octobre de 1873 a Viena, Empèri Austroongrés.
Lo tèma d'aquela exposicion foguèt "Cultura e educacion". Demest los bastiments nombroses que foguèron construïts per l'exposicion, dins lo parc vienés de Prater, se remarcava la Rotunde, una construccion emblematica qu'aviá la copòla mai granda del mond durant aquela epòca.
Grelh de l'exposicion
Tre 1857 se publiquèron divèrses documents per botar en plaça l'estructuracion d'una exposicion industriala per tal de ne promòure l'aspècte economic. A partir de 1862, s'integrèron a l'estructura organizativa l'Associacion de de Comèrci e la Cambra de Comèrci e d'Industria de la Bassa Austria. Los expausaires que who could already show some success soslinhèron los beneficis immenses que podriá portar l'eveniment. De resolucions imperialas per afavorir l'organizacion foguèron publicadas entre 1866 e 1868, pasmens los problèmas que causèt la guèrra en 1866 emperilhèt la realizacion de l'exposicion.
Željka Cvijanović
Željka Cvijanović nascuda Grabovac (en cirillic: Жељка Цвијановић; Teslić, 4 de març de 1967) es una politiciana bosniana de nacionalitat sèrba. Foguèt Presidenta de la Republica Sèrba de Bòsnia e Ercegovina de 2018 a 2022. En 2022 es elegida a la presidéncia collegiala de Bòsnia e Ercegovina, coma representanta dels sèrbs. Pren lo primièr torn de cap de l'Estat lo 16 de novembre de 2022.
Ordisan
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
Era prononciacion qu'ei [ourdi'za] (grafia fonetica deths autors). Eras fòrmas ancianas que son : D'Ordiza, D'Ordisa, au sègle XII, Ordisaa en 1285, de Ordissano, en latin, en 1300, De Ordizano, en latin, en 1313, De Ordisano, en latin, en 1342 e 1379, Ordisan en 1429, Ourdisan en 1768, Ordizan (mapa de Cassini, ara fin deth sègle XVIII).
Segon Dauzat e Rostaing, Ordisan que vien deth nom galloroman d'òmi *Orditius, inatestat, dab eth sufixe -anum. Un nom galloroman que vòu dire, normaument, dens eth DENLF (Dictionnaire étymologique des noms de lieux en France), un nom d'origina gallica per ua fixacion deth nom ara epòca imperiau.
Miquèu Grosclaude qu'accèpta era proposicion de Dauzat, en cambiant Orditius, shens avertir, en nom latin. Ordisan qu'èra era proprietat d'Orditius.
Delamarre que hè d'Ordisan eth resultat deth nom celtic *Orditios, inatestat, dab eth sufixe celtic -ānon : orditiānon. Ordisan qu'ei a costat d'autes noms de lòcs en Ord-, vienuts segon eth autor, deth tèma celtic ordo-, « massuga, martèth », pr'aquò Delamarre precisa pas se Ordisan en hè partida. Un toponime fondat sus un nom celtic d'òmi que pòt estar d'epòca romana o dera epòca dera independéncia.
Le Leslay
Le Leslaé en galò; Al Leslae en breton ( Le Leslay en francés) es una comuna bretona, situada dins lo departament de las Còstas d'Arvòr e la region de Bretanha.
Geografia
La parròquia fa partida del territòri breton tradicional Fañch.
La paroisse fait partie du territoire breton traditionnel Fañch.
Valluércanes
Valluércanes es un municipi de la província espanhòla de Burgos e de la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Mont Kenya
Lo Mont Kenya es la pus nauta montanha de Kenya e la segonda pus nauta d'Africa, après Kilimanjaro. Sas pus nautas cimas son Batian (5199 m.), Nelion (5188 m.) e Point Lenana (4985 m.). Lo mont Kenya se situa al centre de Kenya, aperaquí a 16.5 km. al sud de l'eqüator, a 150 km. al nòrd-nòrd-èst de la capitala Nairobi. Lo mont Kenya donèt lo nom a la Republica de Kenya.
Lo mont Kenya es un volcan roge format aproximativament i a 3 milion d'annadas après la dobertura del Rift Èst African. Abans la glaciacion, atenhiá 7000 m. d'altitud. Foguèt cobèrt per una calòta glaciària pendent de milièrs d'annadas. Ne resultèt de pendas fòrça erodadas e nombrosas vals que davalan del somalh. I a a l'ora d'ara 11 pichons glacièrs. Sas pendas boscosas son una importanta font d'aiga per una granda part de Kenya.
I a plusors estatges de vegetacion entre la basa e lo somalh. Los pendisses pus basses son cobèrts per desparièrs tipes de bòsques. Mai d'una espècias alpencas son endemicas del Mont Kenya, coma la lobèlia giganta e los saniçons e una sosespècia locala de rock hyrax. Un airal de 715 km2 a l'entorn de la montanha foguèt designat Pargue Nacional e marcat al Patrimòni Mondial de l'Umanitat en 1997. Lo pargue recep mai de 16,000 visitors l'an.
LaMoure
LaMoure es una ciutat de l'estat american de Dakota del Nòrd. Sa populacion èra estimada a 889 abitants, en 2010. Sa superfícia totala es 3,4 km².
Vilambic
Vilambic o Vialambic (Villembits en francés) qu'ei ua comuna gascona de Bigòrra situada dens lo departament deus Hauts Pirenèus e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
La prononciacion qu'ei [byalam'bik] o [bilam'bik] (grafia fonetica deus autors). Las fòrmas ancianas que son : P. de Bielenbids en 1251, Augerius de Vielambit en 1283, Procès Bigòrra), Auger de Bielambitz (ibid.), Bielembiz en 1285, Villambitz, en 1300 e en 1313, Bielambitz, Billambitz, Bielambit en 1429, Villambis en 1736, Villambits (mapa de Cassini, a la fin deu sègle XVIII), Villambits en 1790, Villembits en 1790.
R. Aymard qu'escriu « Per la soa posicion en suspart de Boués enter dus turons protectors, aqueth lòc que's merita lo sens deu gascon '' en vista ».
Miquèu Grosclaude que constata l'idèa d'Aymard, en vista, explica pas briga Vilambic. La prumèra partida deu nom que sembla estar vila, vièla, resultats deu latin villa. Per la segonda partida, segon Grosclaude, las fòrmas ancianas que hèn pensar au mot latin ambitus, mes en aposicion (com Jalamur, vila + mur), qui significa « muralha de castèth, d'abadia o de vila » (cf. Dict. Mediae latinitatis lexicon minus, J.-F. Niermeyer-Leiden, E.-J. Brill., 1976). Vialambic que vien donc deu latin villa, « vila » e ambitus, « muralhas ». Grosclaude qu'escriu Vialambit, contra la prononciacion recenta e s'explica pas sus las variantas dab shiulanta, qui son las mei numerosas.
Quercorbés
Quercorbés (o Quercòrb) es una sosencontrada de Rasés, en Lengadòc, en Occitània (dins lo departament d'Aude). Se tròba a l’entorn del castèl ancian de Quercòrb.
Sa vila principala es Eissalabra.
Genre literari
Lei genres literaris son de categorias d'òbras literàrias definidas per un ensemble de règlas e d'elements comuns. Mesclats amb lei registres literaris, son l'objècte d'estudis dempuei l'Antiquitat coma o mòstra La Poetica d'Aristòtel. Perseguit per fòrça escrivans e artistas, aqueu trabalh a engendrat de sistèmas de classificacion relativament complèx. Pasmens, d'un biais generau, lei categorias popularas (poesia, teatre, roman...), basadas sus de critèris simples, contunian de s'impausar.
Cabardés
Cabardés es un parçan d'Occitània situat en Lengadòc (departament d'Aude).
Sa vila principala es.