cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Enciclopèdia
De l'Antiquitat a l'Edat Mejana
Leis enciclopèdias venguèron pus nombrosas en Euròpa a partir dau sègle XII en causa d'un interès creissent per lei sciéncias au sen de l'elèit intellectuau. Lei tèxtes dau periòde son d'una qualitat inegala car mai d'un autor tornèt escriure d'obratges pus ancians après i aver apondut d'informacions novèlas mai o mens justas. Pasmens, i aguèt tanben de causas novèlas coma Schedula diversum artium qu'es benlèu la premiera enciclopèdia consacrada ai sabers tecnics professionaus o Li Livres dou Trésor que son redigits en picard en plaça dau latin. La personalitat majora d'aqueu movement foguèt Vincent de Beauvais (†1264) qu'es l'autor de Speculum maius, un obratge de 4,5 milions de mots que foguèt la pus importanta enciclopèdia escricha fins au sègle XVIII. Traducha dins plusors lengas, recampava tres partidas que tractava dei sciéncias naturalas, dei tecnicas e de l'istòria.
De la Renaissença au sègle dei Lutz
La Renaissença aguèt una influéncia importanta sus l'organizacion deis enciclopèdias. Au nivèu tecnic, l'òrdre alfabetic, durament contestat fins a la fin dau sègle XVIII, s'impausèt lentament per classar leis intradas. L'abséncia de coeréncia intèrna dei sabers presentats d'aquela maniera foguèt la rason principala de l'oposicion a son adopcion. Dins aquò, l'aspècte practic prevauguèt quand foguèt chausit per Diderot per organizar son Encyclopédie. L'autre progrès important dau periòde foguèt l'invencion de la remanda per Domenico Bandini. Aquò permetiá de crosar d'intradas o de referéncias e èra un complement eficaç per subremontar lei limits de l'òrdre alfabetic.
A partir dau sègle XVII, leis enciclopèdias venguèron lo vector privilegiat de difusion deis idèas novèlas. Lo precursor d'aquela transformacion foguèt probablament Ephraim Chambers (1680-1740) que donèt una importància novèla ai sciéncias dins sa Cyclopaedia de 1728. Foguèt a l'origina de l’Encyclopédie de Diderot e d'Alembert que venguèt lo prototipe de l'enciclopèdia modèrna. D'efiech, publicada de 1751 a 1772, èra compausada de 71,818 articles redigits per 160 especialistas e voliá presentar lei conoissenças pus recentas per luchar còntra l'obscurantisme. L'obratge obtenguèt un succès fòrça important
La generalizacion deis enciclopèdias
A la fin dau sègle XVIII, lo succès de l’Encyclopédie menèt a l'edicion d'enciclopèdias redigidas segon de principis similars (nombre important d'intradas, redaccion collectiva...) en i integrant una neutralitat pus importanta. La premiera enciclopèdia modèrna foguèt publicada en 1781 per la Librariá Panckoucke. Puei, en 1796, pareguèt l'enciclopèdia Brockhaus en Alemanha. Durant lo sègle XIX, inspirèt de trabalhs similars dins leis autrei país europèus coma la Grand Dictionnaire universel de Larousse o la Grande Encyclopédie dirigida per Marcelin Berthelot.
Au sègle XX, lei progrès de l'edicion permetèron la realizacion d'enciclopèdias especializadas dins un tèma donat ò destinadas a un public donat (enfants, estudiants, expèrts...). A la fin dau sègle XX, lo supòrt papier foguèt concurenciat per lo CD-Rom o lo DVD. A partir deis ans 1990, leis enciclopèdias multimèdias venguèron pus nombrosas. La pus famosa foguèt Encarta, publicada per Microsoft.
Pasmens, leis enciclopèdias multimèdias resistiguèron pas au desvolopament d'internèt que permetèt d'enregistrar dirèctament lei donadas sus de sites exteriors. De mai, apareguèron leis enciclopèdias collaborativas dau tipe Wikipèdia. Fondadas sus lo trabalh de miliers de benevòls trabalhant en metent a disposicion sei conoissenças, aqueleis enciclopèdias an permés de rejónher de quantitats considerablas de sabers dins mai d'una lenga. De mai, sa mesa a jorn es fòrça rapida e a luòc en continú. Son donc vengudas la referéncia actuala en matèria d'enciclopèdias amb l'aplant de plusors enciclopèdias papier.
Contengut
Aquò necessita d'organizar la mesa a jorn regulara dei tèxtes per corregir leis errors e integrar lei descubèrtas novèlas. Dins leis enciclopèdias papier, es tanben necessari de tornar avalorar l'importància de donar a un subjècte per permetre l'integracion d'intradas suplementàrias. D'una maniera generala, aquò entraïna una reduccion de la talha deis articles regardant lei personalitats pus vièlhas.
Òrdre
Existís tres òrdres principaus d'organizacion dei conoissenças presentadas dins leis enciclopèdias. Lo pus frequent dins leis obratges modèrnes es l'òrdre alfabetic. Permet de trobar aisament una intrada, especialament se lo nombre d'articles es important. Es donc generalament chausit per leis enciclopèdias generalistas. Pasmens, lo contengut a pauc de coeréncia e leis intradas sus un meteis tèma son sovent dispersadas dins de volums diferents.
Per faciar aqueu problema, l'autra possibilitat de classament dei sabers es l'òrdre tematic que gropa leis intradas per tèrma e, generalament, segon un òrdre logic anant dau simple vèrs lo complèx o dau generau vèrs lo particular. Leis avantatges e inconvenients d'aqueu classament son opausats a l'òrdre alfabetic e i trobar una informacion donada pòu èsser complicat se lo tèxte es lòng. Es donc un sistèma preferit per leis enciclopèdias especializadas utilizadas per de personas aguent ja de conoissenças sus lo subjècte.
Lo tresen sistèma d'organizacion es dich mixt car utiliza de tèmas onte leis intradas son classadas per òrdre alfabetic. Es rarament adoptat.
Format, redaccion e signatura
Fins au sègle XVIII, leis enciclopèdias èran generalament d'objèctes de prestigi redigits o estampats sus de formats de talha importanta coma l'in-folio o l'in-quarto. Amb la generalizacion d'aqueu tipe d'obratge, de formats pus pichons e pus aisats de produrre foguèron adoptats coma l'in-octavo, l'in-12 o l'in-18. Pasmens, l'in-quarto demorèt lo format preferit per mai d'un editor car ofrissiá un bòn compromés entre lo pes, lei constrenchas de la mesa en pagina e la qualitat deis illustracions.
Per leis enciclopèdias en linha, lo format wiki es actualament dominant.
Fònts bibliografica
La foncion d'una enciclopèdia es pas de crear de conoissenças novèlas e son contengut dèu èsser basat sus de fònts. Aquela practica èra ja mesa en òbra per Plini. Foguèt perseguida durant l'Edat Mejana mai èra sovent imprecisa. Lo desvolopament de la remanda permetèt de melhorar l'organizacion dei referéncias. A partir de la fin dau sègle XVII, l'identificacion dei fònts recebèt ansin un estatut tipografic especiau destinat a lo caracterizar. Se d'evolucions aguèron encara luòc dins lei règlas d'organizacion d'aquelei referéncias, lor preséncia venguèt sistematica e lor redaccion foguèt regida per de nòrmas nacionalas o internacionalas.
Districte de Nagapattinam
Lo districte de Nagapattinam (en tamol, நாகப்பட்டினம் மாவட்டம் nākappaṭṭiṉam māvaṭṭam) es un districte de l'estat de Tamil Nadu en Índia.
Administracion
Lo capluòc del districte es la vila de Nagapattinam.
Demografia
Al recensament de 2011, la populacion del districte èra de 1 616 450 abitants. Èra fortament campèstra amb 77,44 % d'abitants rurals e 22,56 % de ciutadins.
Isle-Aumont
Isle-Aumont es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Auba e la region de Champanha-Ardena.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Sul anciana motte féodale, la butte de Isle, la archéologue apassionat Jean Scapula a meses a jorn dels nécropoles mérovingiennes e carolingiennes. A creusé, enregistrat e meses en valor mai de 5 000 ans d'istòria après 50 ans de labor acarnissada : qualques milièrs de cavòts, mai de 600 sarcophages en pèira, las rèstas de 4 000 personas e un milièr de pèças d'enregistres an #èsser descobèrts
Uèi, la glèisa al tres santuari ocupa la butte ont se trobavan la abbaye e la vasta nécropole del temps dels Mérovingiens. La glèisa compti dos nefs, la una en datant del e l'autre del.
Los sarcophages exposicions en la nef romane fan del luòc del Isle-Aumont un luòc istoric e archéologique important classificat monument istoric l'an 1967.
Sur l’ancienne motte féodale, la butte d’Isle, l’archéologue passionné Jean Scapula a mis au jour des nécropoles mérovingiennes et carolingiennes. Il a creusé, fouillé et mis en valeur plus de 5 000 ans d’histoire après 50 ans de labeur acharné : des milliers de tombes, plus de 600 sarcophages en pierre, les restes de 4 000 personnes et un millier de pièces de fouilles ont été découverts
Aujourd’hui, l'église aux trois sanctuaire occupe la butte où se trouvaient l’abbaye et la vaste nécropole du temps des Mérovingiens. L’église compte deux nefs, l’une datant du et l’autre du.
Les sarcophages exposés dans la nef romane font du site de l’Isle-Aumont un site historique et archéologique important classé monument historique en 1967.
Canton d'Aubinh
La lenga autoctòna es l'occitan lengadocian roergàs.
Composicion
Lo Canton d'Aubinh se compausava de quatre comunas:
Istòria
Los cantons d'Aubinh e de Flanhac se creèron en 1790 dins lo districte d'Aubinh.
Amb la creacion del canton de La Sala, per la lei del 12 d'abrial de 1881, , lo canton d'Aubinh siaguèt demingat.
Tilloy-lez-Marchiennes
es una comuna francesa del departament del Nòrd e de la region del Nauts de França.
Geografia
200px|left|thumb|Tilloy-lez-Marchiennes dins son canton e son arrondiment
Viadèna
La Viadèna es un parçan d'Occitàna, dins lo nòrd de Roergue (Guiana). Es delimitat per la Val d'Òlt al sud e las Gòrjas de Truèire a l'oèst. A l'èst la termièra amb Aubrac es fosca e lo parçan es de còps considerat coma una sospart d'aquel parçan.
La vila principala es Sant Amanç.
Comunautat de comunas d'Arrats-Gimona
La Comunautat de comunas d'Arrats-Gimona qu'ei ua comunautat de comunas francesa, situada dens le departament de Gers.
(889) Erynia
(889) Erynia es un asteroïde.
Comunautat de comunas d'Arrats-Gimona
Qu'ei situada en Gimoés o Gimontés, parçan d'Occitània situat en Gasconha.
Herguijuela de Ciudad Rodrigo
Herguijuela de Ciudad Rodrigo es un municipi de la província espanhòla de Salamanca dins la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Sant-Gerent
Sant-Gerent en breton (Saint-Géréon en francés) es una comuna francesa, situada dins lo departament del Léger Atlantic e la region dels Païses de Léger.
Comunautat de comunas d'Arrats-Gimona
Composition
+ Lahàs e Montgausir
Nòtas per las grafias :
(890) Waltraut
(890) Waltraut es un asteroïde.
Herguijuela de la Sierra
Herguijuela de la Sierra es un municipi de la província espanhòla de Salamanca dins la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Ecot-la-Combe
Ecot-la-Combe es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Nauta Marna e la region de Champanha-Ardena.
Geografia
Ecot-La-Combe a situat a 30 km al Nòrd-Es de Chaumont, prefectura de la Anautita-Marna.
Dintratz Ecot e Consigny, e en la direccion de la vallée de la Sueurre se tròba la peutte-fosse, al fons #que s'en essent lo bruch sourd de las aigas sosterranhas.
Ecot-la-Combe est situé à 30 km au Nòrd-Est de Chaumont, préfecture de la Haute-Marne.
Entre Ecot et Consigny, et dans la direction de la vallée de la Sueurre se trouve la peutte-fosse, au fond de laquelle on entend le bruit sourd des eaux souterraines.
Istòria
Lo primièr senhor de Ecot #que i n'aja conegut, del nom de Girard viviá en 1090. Lo senhor de Ecot retia fe e aumenatge a aquel de Reynel.
Lo un de los sieus descendents, lo chevalier Hugues de Ecot, #morir en la setena crosada jos Sant Louis, en la batalha de Mansoure. "Ailà", escriu lo sire de Joinville en las siás memòrias, "i aguèt ferit messire Hugues de Ecot de tres còps de lança a la cara". (Jean de Joinville, Vida de Sant-Louis).
Lo castèl o ostal fòrt de Ecot #èsser démoli a pendent las guèrras, epòca #que se #apagar la primièra branca dels senhors. dins los sègles seguents lo domeni i li aguèt a el erigit en baronnie a, de contunh en marquisat a.
En 1750, segon lo abbé Roussel, se comptava a Ecot 56 fuòcs e 182 communiants, gaireben totes bûcherons.
L'indústria métallurgique a citat a Ecot dempuèi 1586. Lo vilatge dètz en partida la siá configuracion actuala a las Michel, mèstre dels forges de paire en fils de 1768 a 1839. Comptavan entre los dètz sidérurgistes los mai rics de França jol empèri.
En 1847 lo châtelain del luòc èra lo comte Louis François de Beurges.
De las tres fabricas de Ecot la Combe, sortián annalament a la s-|XIX|e}} 500 tonas de fonte, en consomant per encobrir 1270 tonas de carbon de bòsc #que la matèria primièra ne vendiá de bòsques environnantes.
Le premier seigneur d'Ecot qui nous soit connu, du nom de Girard vivait en 1090. Le seigneur d'Ecot rendait foi et hommage à celui de Reynel.
L'un de ses descendants, le chevalier Hugues d'Ecot, mourut dans la septième croisade sous Saint Louis, en la bataille de Mansoure. "Là", écrit le sire de Joinville dans ses mémoires, "fut blessé messire Hugues d’Ecot de trois coups de lance au visage". (Jean de Joinville, Vie de Saint-Louis).
Nolens
Nolens (Noulens en francés) qu'ei ua comuna occitana de Gasconha situada dens lo departament de Gers e la region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.
Ecot-la-Combe
Istòria
Le château ou maison forte d'Ecot fut démoli au pendant les guerres, époque à laquelle s'éteignit la première branche des seigneurs. Dans les siècles suivants le domaine fut érigé en baronnie au, puis en marquisat au.
Nolens
Geografia
vignette|upright=1.6|centre|Comunas a l'entorn.
Ecot-la-Combe
Istòria
En 1750, selon l'abbé Roussel, on comptait à Ecot 56 feux et 182 communiants, presque tous bûcherons.
L'industrie métallurgique est citée à Ecot depuis 1586. le village doit en partie sa configuration actuelle aux Michel, maître des forges de père en fils de 1768 à 1839. Ils comptaient parmi les dix sidérurgistes les plus riches de France sous l'empire.
En 1847 le châtelain du lieu était le comte Louis François de Beurges.
Des trois usines d'Ecot la Combe, sortaient annuellement au 500 tonnes de fonte, consommant pour cela 1270 tonnes de charbon de bois dont la matière première venait des forêts environnantes.
Intercomunalitats de Gers
Lo departament de qu'a 23 comunautats de comunas e 5 comunas dens ua comunautat de comunas de las.
Los comunautats de comunas seguentas an 431 comunas sus los 463 deu departament :
Canton de La Mota de Chalancon
Lo canton de La Mota de Chalancon es una anciana division administrativa de Daufinat, situada dins l'arrondiment de Diá, lo departament de Droma e la region de Ròse-Aups, ara d'Auvèrnhe-Ròse-Aups. Las 13 comunas son dempuèi 2015 dins lo canton de Diés (burèu centralizator Diá). La lenga autoctòna es l'occitan vivaroaupenc, dins sa varianta aupina.
Istòria
Lo canton se creèt en 1790 e i ajustèron d'autras comunas en 1801. La refòrma cantonala de 2013-2014, aplicada en 2015, lo suprimiguèt.
Vilabasin
Vilabasin (Bilobazí en grafia de Savartés ; Villebazy en francés) es una comuna lengadociana situada dins lo departament d'Aude e la region d', ancianament de Lengadòc-Rosselhon.
Segon la grafia Bilobazí de Savartés, la prononciacion es o probablament.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
Las atestacions ancianas son, per luòc:
(847) Agnia
(847) Agnia es un asteroïde.
Barembach
Barembach en alemanic (Barembach en francés) es una comuna francesa del departament del Bas Ren e de la region del Grand Èst.
Uracil
L'uracil es un acid nucleïc dau grop dei pirimidinas. Es una dei quatre basas quimicas de l'ARN e en lo còde genetic se representa amb la letra U majuscula. L'uracil abitualament s'aparia amb l'adenina en la transcripcion genetica e en lei retrovirus d'ARN a doble cadena. En l'ADN, se troba pas d'uracil, mai una autra basa qu'a una foncion equivalenta (que se tròba solament dins l'ADN) nomenada Timina (T). Leis autras tres basas Adenina, Guanina e Citosina, se troban indistinctament en l'ADN e l'ARN. thumb|left|Estructura quimica de l'uracil
Districte de Thanjavur
Lo districte de Thanjavur (en tamol, தஞ்சாவூர் மாவட்டம் tañcāvūr māvaṭṭam) es un districte de l'estat de Tamil Nadu en Índia.
Administracion
Lo capluòc del districte es la vila de Thanjavur.
Demografia
Al recensament de 2011, la populacion del districte èra de 2 405 890 abitants. La populacion èra partejada entre 64,61 % d'abitants rurals e 35,39 % de ciutadins.
thumb|left|340px|Paisatge de Mudachikkadu
Karol Józef Lipiński
thumb|200pxKarol Józef Lipiński  (Radzyń Podlaski, lo 30 d'octobre de 1790 – Lviv, alvètz Lwów, lo 16 de decème de 1861) que ho un compositor, cap d'orquèstra e mei que mei violonista virtuòse polonès.
Que rescontrè Niccolò Paganini e ambs hon au còp amics e rivaus.
Que ho possessor deu vriulon de Giuseppe Tartini que 'u dè lo son nom : lo Stradivarius Lipinski
Retrovirus
Un retrovirus es un virus que son genòma en fasa extracellulara es d'ARN. Utiliza una transcriptasa invèrsa per transcriure son genòma de l'ARN a l'ADN e poder l'integrar dins lo genòma de l'òste. La transcripcion inversa se debana dins lo citosòl de la cellula infectada. Lo genòma d'un retrovirus integrat dins lo genòma de l'òste s'apèla un provirus. Un exemple de retrovirus es lo virus del SIDA o virus de l'immunodeficiéncia umana.
Economia de Tònga
Tònga a una pichona economia basada sus l'exportacion de produchs primaris, especialament d'agricultura. En i comprenent tanben lo peis, los produchs primaris representan lo 2/3 de las exportacions. Lo país impòrta una granda quantitat de noiduras, principalament de Nòva Zelanda.
Lo govèrn estimula lo desvolopament del sector privat, e incentiva especialament los investiments, mentre concentra las despensas publicas en santat e educacion. Tonga a una infrastructura basica rasonabla e un servici social desvolopat. L'anautita taxa de caumatge entre los joves, la creissença de l'inflacion, las pressions per de reformas democraticas e la creissença de las despensas en servicis socials son las principalas provocacions del govèrn.
Arpa Estense
left|thumb L'Arpa Estense qu'ei ua arpa dobla òbra deu laütièr Giovanni Battista Giacometti datant de 1581. Que demòra dens la Galleria Estense, a Modena.
Que ho comandada per lo Duc Alfonso II d'Este entà Laura Peperara, membre de la fondacion dinc a la dissolucion deu Concerto delle donne dab Livia d’Arco e Anna Guarini. Que ho ondrada pel pintre Giulio Marescotti.
Beauchêne (Orne)
Beauchêne es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Orne e la region de la Bassa Normandia.
Geografia
Beauchêne A situat a l'oèst del Adorna al limit del departament de la Mange, entre Bocage flérien, Mortainais e Domfrontais. La départementale 25 trauèssa la comuna (rota dintre Flers e Mortain). Lo bourg de Beauchêne es al nòrd-oèst de Domfront, a Unitat|15|km  al sud-oèst de Flers e a Unitat|19|km  a l'èst de Mortain.
Lo ponch en culminant se situa al nòrd, près del luòc-ditz la Chaterrière. Lo ponch mai bas correspond a la sortida de la Égrenne del territòri, al sud. La municipalitat es bocagère.
Beauchêne est situé à l'ouest de l'Orne à la limite du département de la Manche, entre Bocage flérien, Mortainais et Domfrontais. La départementale 25 traverse la commune (route entre Flers et Mortain). Le bourg de Beauchêne est à 13 km au nord-ouest de Domfront, à 15 km au sud-ouest de Flers et à 19 km à l'est de Mortain.
(891) Gunhild
(891) Gunhild es un asteroïde.
Baissenac
Baissenac (Beyssenac en francés) es una comuna lemosina situada dins lo departament de Corresa e la region de Novela Aquitània, ancianament de Lemosin.
Toponimia
Baissenac vendriá dau nom latin d'òme Bassienus, varianta de Bassius, emb lo sufixe -acum, latinizacion del sufixe gallés -aco(n). Baissenac èra donc probablament una anciana granda proprietat antica qu'aviá per mèstre Bassienus.
Beauchêne (Orne)
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Maizières-lès-Vic
Maizières-lès-Vic es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mosèla e la region de Lorena.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Hinojosa de Duero
Hinojosa de Duero es un municipi de la província espanhòla de Salamanca dins la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Tilloy-lez-Cambrai
es una comuna francesa del departament del Nòrd e de la region dels Nauts de França.
Galleria Estense
La Galleria Estense (galera Entense en occitan) qu'ei un musèu d'art sitaut a Modena constituit dab las colleccions de l'Ostau d'Este qui gavidè la ciutat per sègles (enter 1288 e (1796).
Qu'amassa ua grana colleccion de pinturas e d'esculpturas e tanben quauques instruments de musica deu pretigiós e objècte cotidian de prestigi.
Laura Peperara
thumbLaura Peperara o Peverara (Màntoa, 1550 - 4 de genèr de 1601) que ho ua arpista, ua dançaire e ua cantaira membra deu Concerto delle donne a Ferrara.
Entàd èra, lo Duc Alfonso II d'Este que comandè l'Arpa Estense que demora tostemspd dens la Galeria Estense.
Daniel Defoe
Principalas
Après aver passat una granda part de sa vida coma jornalista, en tres ans publiquèt las tres òbras literàrias que l'an fait celèbre, e mai que n'esgriguèsse mai de 500.
(892) Seeligeria
(892) Seeligeria es un asteroïde.
Metòde de Montcarles
Se sòna metòde de Montcarles tot algorisme probabilista qu'a per tòca de calcular de valors numericas. S'emplega per aproximar d'expressions matematicas que son avaloracion exacta es costosa o impossibla. Lo metòde lo sonèron ansin en referéncia au Casinò de Montcarles (a Mónegue) qu'es, en essent la rotleta un generador simple de nombres aleatòris. Lo nom e lo desvolopament sistematic dei metòdes de Montcarles datan aperaquí de 1944 e se melhorèron enormament amb lo desvolopament de l'ordinator.
L'usança dei metòdes de Montcarles, coma aisina de recèrca, proven dau trabalh realizat dins lo desvolopament de la bomba atomica durant la Segonda Guèrra Mondiala a Los Alamos. Aqueu trabalh tocava la simulacion de problèmas probabilistas d'idrodinamica concernissent la difusion de neutrons dins lo materiau de fusion, una difusion que possedís un comportament eminentament aleatòri. Uei lo jorn es una part fondamentala deis algorismes de traçament de rais per la generacion d'imatges sintetics.
Dins la primiera estapa d'aquelei recèrcas, John von Neumann e Stanisław Ulam refinèron aquela rotleta russa e lei metòdes dei prètzfachs. Pasmens, lo desvolopament sistematic d'aqueleis idèas deguèt esperar lo trabalh d'Harris e Herman Kahn en 1948. Vèrs lo meteis an, Enrico Fermi, Metropolis e Ulam obtenguèron d'estimacions sus lei valors caracteristicas de l'eqüacion de Schrödinger per la captura de neutrons au nivèu nuclear en utilizant aqueu metòde.
Lo metòde de Montcarles porgís de solucions aproximadas per una granda varietat de problèmas matematics, en fasent possibla la realizacion d'experiments amb la cèrca d'escapolons de nombres pseudoaleatòris dins un ordinator. Lo metòde es aplicable a tota mena de problèma, siá estocastic, siá determinista. A la diferéncia dei metòdes numerics que se basan sus d'avaloracions en N ponchs dins un espaci M-dimensionau per produire una solucion aproximada, lo metòde de Montcarles a una error absoluda de l'estimacion que descreis coma en vertut dau teorèma dau limit centrau.
(893) Leopoldina
(893) Leopoldina es un asteroïde.
Espaci (filosofia)
Dins una vista sintetica, se pòt resumir a partir de l'article del Diccionari dels concèptes, a tres tipes de posicions l'actitud dels filosòfs a vejaire de la question de l'espaci:
L'espaci dins l'antiquitat
esquèrra|vinheta|Aristòtel Altemps Inv8575
Un univèrs finit e ordonat
A l'epòca d'Aristòtel, es admés que la Tèrra es essferic e se manten en equilibri, sens pas cap supòrt fisic, al centre d'un Cèl claus el tanben esferic. Pasmens aqueste Univèrs esferic, o Cosmos escriu Alexandre Koyré, es pas de pensar coma una bola flautant sus de vuèg « que en defòra i a pas res, quitament pas de vuèg ».
Pierre Aubenque nota que lo tèrme de Kosmos, κόσμος     , designa originalament l'òrdre e per extension çò que compòrta d'òrdre. Aristòtel, qu'utiliza aqueste tèrme, en parallel amb Oranos, , accentua la diferéncia entre lo mond « sublunar » e lo mond astral, se destria pasmens de la tradicion ermetica que considèra l'Univers coma essencialament bèl e ordonat. Platon fasiá intervenir un demiurg que menava lo mond del desòrdre inicial à l'òrdre.
Los dos espacis
Per Aristòtel, lo mond en dejós de l'orbita lunara (lo mond sublunar) a pas res a veire amb aqueste qu'es situat en dessús de l'orbita lunara (lo mond supralunar - luna compresa) « doas regions distinctas que se destrain l’una de l’autra qualitativament coma la perfeccion e l’imperfection » escrich J. P. Guillot. La region supralunara s’espandís de l’orbita de la luna a l'esfèra de las estelas. Aquesta marca la limita exteriora de l’univèrs, al delà de que pas res existís, quitament pas l’espaci vuèg. Totes los objèctes d'aquesta region son fachs d’una substància inalterabla: l’etèr. Lo supralunar presenta un aspècte regular, ordonat, inalterable que contrasta amb la region sublunara o terrèstra, caracterizada pel cambiament, la generacion e la corrupcion.
Lo mond sublunar es constituit dels quatre elements: la tèrra, l'aiga, l'aire e lo fuòc. Totes los còrs qu'existisson son de mesclas, en proporcions variadas, d'aquestes quatre elements. Que son de mesclas, « los còrs son dotats de qualitats – gravetat, leugièretat, duretat, etc. – que fan partit de lor natura e que son las causas dels fenomèns implicant aquestes còrs » escriu Sébastien Viscardy. Que los còrs leugièrs an tendéncia a pujar e los còrs pesucs a tombar e que los elements determinants apartenián a lor natura, lo filosòf grèc conclutz que los còrs son entraïnats cap a lor « luòc natura ». « Per consequéncia, la fisica dins lo mond sublunar repausa sus l’existéncia de luòcs privilegiats ». Aristòtel concep lo mond sublunar coma una succession de sisas concentricas que se traparà una excellenta descripcion signada Vincent Deparis sul site « planèta-tèrra ».
Dins aqueste vejaire, la gravitat ven una propriatat constitutiva de cèrts còrs (los pesucs, tèrra e aiga), tot coma la leugièretat es una proprietat de cèrts autres (los leugièrs, aire e fuòc).
Teoria del luòc
Dins lo Timèu, Platon al subjècte de l’espaci e del luòc, utiliza alternativament los dos tèrmes de topos (τόπος) e de chòra, χώρα dins de significacions diferentas que soslinha Jean-François Pradeau.
La question del luòc es primordiala dins la compreneson grèga del fenomèn de l'espaci al punt que per André Hayen « La teoria del luòc natural representa lo primièr ensag coerent d'una filosofia de l'espaci ». Cada substéncia se vei atribuir un « luòc » que correspond a l'envelopa del còrs correspondent. Al sens grèc declara Martin Heidegger dins una conferéncia: « l'espaci es vist a partir del còrs, coma son luòc, coma lo contenent del luòc ». Aquò va vertadièrament cambiar fins a nosaltre, l'espaci es encara pensat a partir dels còrs.
Al contrari, cada còrs, pels grècs, a un « luòc », dins un autre sens, que li es pròpre e ont se ten naturalament: se pas res i fa obstacle, cadun ten a se portar cap a son luòc pròpre (o dins l'encastre de la gravitat cap al naut, l’autre cap al bas). Aristòtel alarga l'ipotèsi definissent lo movement, de tal biais que dins sa teoria dels quatre elements cada còrs, endag de reganhar son luòc natural (lo fluvi dins son lièch, la pèire sul sòl), qu'un còp arribat daissa pas mai e se manten atal dins son estat de repaus.
Dins la Fisica, obratge qu'Aristòtel consacra a l'estudi del « Movement », la teoria dels luòcs, qu'es estudiada a partir e en foncion del movement, ten una granda plaça.
Alexandre Koyré nota que « la naissença de la sciéncia modèrna implica non solament la trencadura de l'encastre finit de l'univèrs aristotelician, mas encara la destruccion del Cosmos, l'infinitizacion de l'univèrs e la geometrizacion de l'espaci ».
L'espaci per Descartes
vinheta|René Descartes. Marlène Zarader remembra que « la distinccion de basa de Descartes es la distinccion entre causa pensanta e causa corporala. La proprietat de la « causa » pensanta es lo Pensi o (ego cogito), la proprietat de la causa corporala es l'« espandida ». »
Descartes defend la tèsi que l'extension espaciala o « espandida » constituís l'esséncia de la matèria. S'opausa atal als Escolastics, d'ont ven qu'accèpta pas la tèsi d'un espaci destriat dels còrs, tanpauc l'idèa d'un espaci vuèg que la question de l'existéncia entretengavan una controvèrsia virulenta dempuèi l'antiquitat.
Descartes prescriu sobeiranament al Mond (per simple deduccion logica), son èsser veritable, siá una causa espandida dins un espaci matematic. Lo mond, per Descartes, es una somacion de « Daquòs »; impausa sa distinccion « substància pensanta/causa corporala », qu'amaga lo rapòrt original d'ont ven la concepcion tradicionala e que segon Heidegger se situa al nivèl de « l'èsser del.. » : de « l'èsser-del-mond ».
L'espaci per Kant
esquèrra|vinheta|Kant Emmanuel Kant pensa que lo concèpte d'espaci pòt pas èsser derivat de nòstra experiéncia concrèta qu'es presupausat dins aquesta quita experiéncia. D'aqueste prealable, tira la concluson que l'espaci al mèsme títol que le temps « es una representacion e mai particularament una forma « a priori » de nòstra sensibilitat ». Kant parlava al respècte d'una forma pura de l’intuicion extèrna mejans que lo subjète forma d'objèctes e sens que saupriá i aver d’objèctes per el. En efièch, la capacitat a ordonar la matèria de las sensacions que'n ven per nosalte la forma de tot objècte pòt èsser la quita sensacion, deu èsser a priori dins l'eime, tota prèsta a s'aplicar e totes. L'argumentacion se desvelopa en quatre moments.
De notar que per Kant, « l'espaci es pas la condicion de la possibilitat de las causas en se, mas sonque la condicion de lor manifestacion a nòstre esperit ».
Kant pensa poder tanben deduire nòtra capacitat a nos orientar, del sens qu'avèm « a priori » de la drecha e de l'esquèrra qu'interven coma principi regulator. Lo problèma se pausarà de saber se dins aquesta concepcion l'espaci demora una realitat exteriora independanta del subjècte o ven simplament una intuicion sors de l'observator.
L'espaci dins la fenomenologia modèrna
.
Edmund Husserl
Edmund Husserl s'interroga dins l'encastre del procediment de « constitucion » de l'èsser concret sus la constitucion dins nòtre esperit de l'espaci objectiu (l'espaci tridimensional) « a quin estadi que siá la tota primièra donacion d'un divèrs que merita d'èsser qualificat d'espacial ». Es l'« espaci » un donat sensorial brut o l'efièch d'un objectiu « intencionnal »? Husserl, que cerca a elucidar le procediement de constitucion de l'espaci, escarta las vias de la fisica e de la geometria que pòdon pas prene en compte l'espaci ont se debana nòtra vida. S'agís subretot de comprene « cossí lo mond es mond, es a dire autre causa qu'una simpla ensems de sensacions ». Lo fach que dins l'« actitud naturala » l'espaci se dona o coma espaci entre las causas, o coma interior de las causas mèna Husserl a partir del fenomèn del « Daquòs » per ensejar de comprene l'« espacial ». Husserl fa l'ipotèsi qu'« es que lo subjècte s'esprova dins son « còrs » que pòt percebre una causa espandida dins l'espaci [...] Atal l'aparicion de la causa fisica e l'apreension de ma « carn » son indissociables l'una de l'autre e es una tala correlacion que seriá a l'origina de l'espaci ».
Maurice Merleau-Ponty
esquèrra|vinheta|Maurice Merleau-Ponty Maurice Merleau-Ponty exercís, de son costat, una critica frontala al vejaire de las doctrinas classicas qu'a per objectiu de limitar la compreneson de l'espaci a l'espaci euclidian. Pel fenomenològ l'espaci geometric o scientific pòt absoludament pas èsser confondut amb l'espaci natural e primordial que fa l'objècte de la recerca fenomenologica. L'espaci geometric ven valid pas que de « son enrasigament dins l'espacialitat primordiala », aqueste que nos donna lo « còrs pròpre » o fenomenal, e que sola fa possible quicòm, coma una posicion (pròche alunhat, naut o bas drecha o esquèrra) pels objèctes. . « Lo còrs fenomenal es espacial, non al sens ont lo còrs objectiu es « dins » l'espaci mas al sens que « nòstra encontra primordiala amb l'èsser» es d'aviada « situada» e « orientada » escriu Pascal Dupond. Èsser còrs, es èsser nosat a un cèrt mond [...] nòtre còrs es pas d'en primièr dins l'espaci: es de l'espaci »
Lo còrs interven pas solament per garantir l'existéncia de l'espaci, se fa pas que lo fondar, « ne determina tanben l’articulacion e n'instituís l'estructura eidetica ». Merleau-Ponty escriu; « l'experiéncia revèla jos l'espaci objectiu, ont lo còrs fin finala pren plaça, una espacialitat primordiala que la primièra es pas que l'envelopa e que se confond amb lo quita èsser del còrs » (d'ont la nocion de còrs pròpre o fenomenal). L'experimentacion fenomenologica torna amb aqueste autor, las categorias tradicionalas que son la nautor e la largor, mas tanben l'esquèrra e la drecha, lo naut e lo bas e fin finala, la « prigondor » qu'acabarà per aparéisser coma la dimension primordiala. « La prigondor – nomenada dins unes tèxtes lo voluminós, la voluminositat – eclipsant per lo dire atal çò que demora de moments eidetics de l'espacial, acabarà per jogar lo ròtle de la categoria emblematica de l'espacial dins la darrièra filosofia de Merleau-Ponty, aqueste « retorn a l’ontologia », ont lo quita espaci serà legit coma lo chifre per excelléncia de l’Èsser ».
Martin Heidegger
Martin Heidegger aborda lo problèma de l'espaci, dins los paragrafs 19 a 24, e tanben 70 de son libre mèstre Èsser e Temps. En conformitat a son caminament general, lo fiilosòf ensag de cenchar çò qu'es pensat al mai près del fenomèn mejan la nocion d'espaci. Es justificat de lo comprene d'aviada coma simple receptacle, omogenèu de tres dimensions e de se n'arrestat aquí? Pausant aquesta question, Heidegger trabalha en amont d'aquesta problematica, ne determina sa possibilitat intèrna e « libèra atal lo sol a partir de que la nocion d'espaci deura èsser examinada ».
Coma lo mòstra Dominique Pradelle, s'agís de sasir aqueste fenomèn, la compreneson primièra d'aqueste a que se manifèsta,  aes a dire a l'òme o Dasein, ven un prealable incontornable. En orientant sas recercas sus la manifestacion primària del fenomèn, Heidegger foguèt menada, dins l'esperit de çò qu'aviá fach pel Temps de destriar un primièr « espaci » que serà dich originari, d'un segond espaci, l'espaci pur, aqueste del geomètre, que ferà derivar del primièr. vinheta|Heidegger 3 (1960) Ven qu'en vertut del concèpte « d'èsser del mond », es mai necessari, segon el, de s'engatjar dins una descripcion dels diferents biais qu'a l'òme de se reportar a de l'espacial (percebre, determinar matematicament, percorrer, abitar, construire, etc.), per pensar l'espacialitat. I a en efièch mai de subjèctes pur (coma n'i a per Emmanuel Kant o encara per Husserl), a costat d'un mond qu'aqueste subjècte constituiriá per sos objectius intencionals. Lo fenomèn fondamental, d'ont caldrà partir, es sempre l'« èsser del mond », In-der-Welt-Sein     , a partir de que solament, una determinacion espaciala deu poder prene naissença e s'expausar, que, seguissent Heidegger « l'espaci es comprensible sonqu'a partir de lo sieu  concèpte de Mond e de la « mondaneïtat », que l'espaci es dins lo mond e non pas lo mond dins l'espaci l'espaci » coma l conta Didier Franck.
Heidegger entrepren de substituir a la « res extensa » cartesiana, qu'es a la basa de totes los desvelopaments contemporanèus sus aqueste concèpte, es a dire a l'« espaci-contenent », la vision d'una vielha nocion d'espaci meditada a partir de l'abitacion umana. Es a partir d'aquesta nocion d'« abitabilitat » qu'èra tirat, dins son obratge màger d' Èsser e Temps, lo concèpte fenomenologic heideggérien de Mond, fòrça alunhat de la nocion geometrica de l'espaci cartesian. Luènh de l'espaci tridimensional purament quantitatiu omogenèu e contunha, es ara a partir de la preoccupacion quotidiana del Dasein que los « luòcs », las « plaças » e las « vias de passatge » son desveladas, per donar espontanèament, pas mai un espaci abstrach mas una « espacialitat » fenomenologica, « organica e articulada fasent sens ».
Per Heidegger, l'espacialitat del geomètre se pòt descobrir sonque sul fondament del fenomèn del mond e « pensar l'espaci supausa que se torne situat sul sòl fenomenal que deriva »,.
Ligams extèrnes
.
Districte de Tiruppur
Lo districte de Tiruppur (tiroppor, en tamol, திருப்பூர் மாவட்டம் tiruppūr māvaṭṭam) es un districte de l'estat de Tamil Nadu en Índia.
Demografia
thumb|left|350px|Dharapuram
Gesnes-le-Gandelin
Gesnes-le-Gandelin es una comuna francesa, situada dins lo departament de Sarta e la region dels Païses de Léger.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
G
Nòtas
<references group=N/>
Thel
''' en arpitan (' en francés) es una comuna arpitana, situada dins lo departament de Ròse e la region de Ròse-Aups.
Geografia
Thel A situat en lo Beaujolais verd.
Thel est situé dans le Beaujolais vert.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Givrand
Givrand es una comuna peitavina, situada dins lo departament de Vendea e la region daus País de Leire.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Toponimia
Las atestacions ancianas son, per lhuec:
Nòtas
<references group="N"/>
Economia de Senegal
En genièr de 1994, Senegal adoptèt un profond programa de reforma economica amb lo supòrt de la comunautat de donadors internacionals. Aquela reforma comencèt amb una devaluacion de 50% de la moneda, lo franc CFA, que se manteniá amb una taxa de cambiament fixa per rapòrt al franc francés. Lo contraròtle governamental de prètzs e los subsidis foguèron desmantelloats. Après una reduccion de 2,1% en la creissença lo 1993, l'economia tornèt créisser a causa de las reformas economicas, e lo país aguèt una creissença sostenguda de 5% annala entre 1995 e 2008. L'inflacion annala s'es redusit a chifras d'unitats.
Coma membre de l'Union Monetària e Economica de l'Africa Occidentala, lo Senegal trabalha per una màger integracion regionala, amb una tarifa extèrna comuna e una politica monetària mai establa. Malgrat aiçò, l'anautita taxa de caumatge fa que de milièrs de personas daissen lo país en recèrca d'aucupacions a Euròpa. Lo país sofriguèt tanben una crisi d'energia que provoquèt fauta d'electricitat en fòrça regions lo 2006 e 2007.
Naoko Sano
Naoko Sano (Tòquio, 1970) qu'ei ua ensenhaira e cercaira japonesa en sociolingüistica e en francés.
Arron d'aver descobèrt l'occitan en Japon, que decidí de har ua partida deus sons estudis a l'Universitat de Montpelhièr entà poder apréner la lenga occitana. Que se'n declara amorosa e que ditz que l'a "miada tà un navèth camin".
En 2004, que miè tà tèrmi un estudi sus las motivacions de l'usatge de l'occitan auprès d'un escantilh de participants au cors La pluma e lo còr de la Chambra d'Òc. La medisha annada, que recebó lo Prèmi de la Vocacion provençala, autrejat per la Fondacion Loís Voland.
A l'òra d'ara, qu'ensenha a l'Universitat de Nagoya.
Bibliografia
SANO Naoko, Una lenga e un chamin, dab la collaboracion de Chambra d'Òc.
SANO Naoko, Vocabulari occitan-japonés, difusat en Occitània per IDECO.
(894) Erda
(894) Erda es un asteroïde.
Antonio Rincon
Antonio Rincon (mòrt lo 3 de julhet de 1541) foguèt un diplomata francés d'origina espanhòla. Foguèt obligat de s'exiliar en França après una revòuta còntra Carles Quint. I intrèt au servici dau rèi Francés I e venguèt ambassador a Constantinòple de 1538 a 1541 per renovelar l'aliança entre França e l'Empèri Otoman. Pasmens, foguèt assassinat sus lo camin dau retorn dins la region de Pàvia per de soudats imperiaus. Aqueu murtre foguèt lo motiu oficiau de la Novena Guèrra d'Itàlia un an pus tard.
Horcajo de Montemayor
Horcajo de Montemayor es un municipi de la província espanhòla de Salamanca dins la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
(895) Helio
(895) Helio es un asteroïde.
Senta Anastasiá
Senta Anastasiá o mens probable Santa Anastasia (Sainte-Anastasie en francés) es una comuna lengadociana situada dins lo departament de Gard e la region d', ancianament de Lengadòc-Rosselhon.
Dètz plagas d'Egipte
Las dètz plagas d'Egipte (מכות מצרים o Makot Mitzrayim en ebrèu) son una sèria de calamitats sobrenaturals que, d'après l'Ancian Testament e la Torà, Dieu puniguèt amb el los egipcians per'mor que lo Faraon daissèsse partir los ebrèus d'Egipte.
Lo començament dels maleficis (Exòde 5:1-5:9, 7:8-7:13)
La narracion se tròba en lo segond libre del Pentateuc, l'Exòde (en ebrèu Shemot). Aquel libre descriu coma Moïses e lo sieu fraire Aaron avertisson lo Faraon que, se libèra pas lo sieu pòble, Dieu los puniriá, de manièra successiva, amb dètz grands mals que caurián sus Egipte. D'après lo relat, solament après la darrièra plaga lo rei d'Egipte desliurariá lo pòble ebrèu de l'esclavatge.
Moïses e Aaron se raprochèron al faraon e li liurèron la demanda comandada per Dieu, qu'exigissiá que los esclaus israelitas poguèsson sortir d'Egipte pr'amor que poguèsson adorar lo sieu Dieu liurament. Après de la primièra negativa del faraon, Dieu envièt a Moïses e a Aaron d'autre còp a li mostrar un miraculós signe d'avertiment. La vara de Aaron se convertiguèt en una serp. Los bruèisses del faraon poguèren tanben convertir una vara en serp, ça que la, l'autra serp s'empassèt las serps dels bruixots. Ni per tot, lo faraon refusèt las peticions dels fraires.
E - L'aiga transformada en sang (Exòde 7,14-24)
La primièra plaga foguèt la de la sang. Dieu donèt d'instruccions a Moïses perque li diguèsse a Aaron que levès lo sieu bàcul sul riu Nil. Coma consequéncia, tota l'aiga se convertiguèt en sang, tuant totes los peisses del riu e emplenant Egipte d'una odor pudenta pendent sèt jorns. Los bruèisses del faraon demostrèron alavetz que tanben eles podián convertir l'aiga en sang e lo faraon, doncas, cediguèt pas davant las demandas de Moïses.
II - Las granhòtas (Exòde 7:25-8:11)
La segonda plaga d'Egipte foguèron las granhòtas. Dieu donèt d'instruccions a Moïses que diguèsse a Aaron qu'estirèsse la siá vara sus l'aiga e alavetz las granhòtas sortèron de las aigas e ocupèron Egipte. Los bruèisses del faraon foguèron capables de duplicar aquela plaga amb la siá magia. Coma poguèren pas eliminar la plaga, lo faraon se vegèt obligat a concedir a Moïses lo permís de sortir d'Egipte, a escambi qu'aquel accediguèsse a acabar la plaga. Moisés daissèt que lo Faraon escuelhèsse lo moment qu'acabariá la plaga. Lo Faraon escuelhèt coma data l'endeman e totas las granhòtas moriguèron a l'ora soslinhada. Ça que la, lo Faraon revoquèt la siá autorizacion e los israelitas demorèron a Egipte.
III - Los moissals (Exòde 8:12-15)
La tresena plaga d'Egipte foguèron los moissals, que s'apoderèron d'Egipte.
IV - Los tavans (Exòde 8:16-28)
La quatrena plaga d'Egipte foguèron los tavans, qu'atacavan a personas e bestias. Lo tèxt biblic remarca que los animals ataquèron solament los egipcians e qu'afectèt pas als ebrèus. Lo faraon demandèt a Moïses qu'eliminèsse aquela plaga e prometèt, a escambi, permètre los israelitas la libertat. Ça que la, un còp la plaga desapareguèt, lo faraon se neguèt nauament a manténer la siá promesa.
V - La pèsta (Exòde 9:1-7)
La cinquena plaga d'Egipte foguèt una terribla pèsta que maselèt lo bestial dels egipcians; foguèsson ja de cavals, ases, camèls, vacas, fedas o crabras. Lo bestial israelita resultèt, un còp de mai, indemne. Autre còp, lo faraon faguèt pas concessions.
VI - Las ulcèras (Exòde 9:8-12)
La sièisena plaga d'Egipte foguèt una malautiá cutanèa que produsissiá ulcèras e grandas plagas. Dieu los diguèt a Moisès e Aaron que cadun prenguèsse dos ponhats de suèja d'un forn, lo que Moisès escampilhèt en lo cèl en preséncia del Faraon. La suèja provoquèt úlceres dins lo pòble e bestial egipcian.
VIII - Las sautarèlas (Exòde 10:1-20)
L'ochena plaga d'Egipte foguèron las sautarèlas. Abans de la plaga, Moïses arribèt al Faraon e l'avertiguèt de l'imminenta plaga de sautarèlas. Los foncionaris del Faraon li suplicàron que permetèsse que los israelitas foguèsson liures, pr'amor los efièches devastadors d'una plaga de llagostes serián pièger, mas lo Faraon cediguèt pas. Lo Faraon prepausèt alavetz que los òmes israelitas serián autorizats a anar a adorar Dieu, del temps que las femnas, mainats e bestial se demorarián a Egipte. Moïses demandèt que lor i caliá anar totes, amb los sieus filhs e animals, mas lo Faraon s'i neguèt. Dieu diguèt alavetz a Moïses qu'estirèsse la siá vara sus Egipte e venguèt un vent de l'èst. Lo vent se mantenguèt fins a l'endeman, en portant un eissam de langostas. La nívol cobriguèt lo cèl e consomèt la rèsta dels cultius egipcians, devorant totes los arbres e las plantas. Lo Faraon tornèt li demandar a Moïses qu'eliminèsse aquela plaga e se comprometèt a permetre que totes los israelitas poguèsson adorar a Dieu en lo desèrt. La plaga desapareguèt, mas un còp mai permetèt pas los israelites de partir.
IX - La tenèbra (Exòde 10:21-29)
En la novena plaga, Dieu diguèt a Moïses qu'estirèsse las siás mans al cèl, perque la tenèbra cairèsse sus Egipte. Aquela foscor èra tan pesada qu'un egipcian podiá la sentir fisicament. Durèt tres jorns, tempses que i aguèt pendent el solament lum dins los ostals de los israelitas. Lo Faraon faguèt alavetz venir Moïses e li diguèt que daissariá sortir totes los israelitas se las tenèbras se retiravan de la siá tèrra. Malgrat aiçò, exigiguèt que las fedas e vacas demorèsson; Moïses o refusèt e diguèt qu'en pauc temps lo Faraon ofririá fòrça animals per èsser sacrificats. Lo Faraon, indignat, menacèt amb executar Moïses se tornava aparéisser davant el. Moïses respondèt que, en efièch, que tornariá pas visitar lo faraon.
X - La mòrt de los ainats (Exòde 11,1-12;29-51)
La desena e darrièra plaga foguèt la mòrt de totes los ainat d'Egipte. Dieu ordenèt los ebrèus de marcar las pòrtas amb la sang d'un anhèl o cabrit, e d'aquela forma dintrariá pas en cò sieu per aucir los primogènits. Aquela nuèch Dieu faguèt morir los ainats d'Egipte, tant d'òmes coma d'animals, en i comprenent lo filh del Faraon. Fin finala, aquela plaga convenquèt lo Faraon que li caliá liberar los ebrèus.
Interpretacion scientifica
Expèrts de tot lo mond ofrisson de divèrsas explicacions scientificas, fòrça còps controvertidas, qu'explicarián las dètz plagas biblicas e l'exòde massiu del pòble ebrèu d'Egipte.