cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Sent Pèr de Lèren
Sent Pèr de Lèren (Saint-Pé-de-Léren en francés) qu'ei ua comuna d'Occitània, en Gramont, administrada peu departament deus Pirenèus Atlantics de la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
La prononciacion qu'ei [sem'pɛ (de 'lɛren]. Las fòrmas ancianas que son Sendos Juson en 1120, Sent Per en 1302, Sanctus Petrus de Sendos en 1413, Saint-Pé en France en 1675, Saint-Pée de Leren (mapa de Cassini, a la fin deu sègle XVIIIau).
Lo sens qu'ei evident : lo nom de Sent Pèr o Sent Pèir.
Per Lèren, véder l'article.
Chalandry
es una comuna francesa del departament d'Aisne e de la region de Picardia.
Geografia
Chalandry A situat entre Laon e Crécy-sus-Hivernacle. A vorejat al nòrd per la Soc e dominat al sud-es per las montanhas Santas-Aubin (135 m). thumb|[[Vista de la Soc un ser de #èsser.]]thumb|Sortida de Chalandry direccion Crécy sus hivernacle/Morters.
Chalandry est située entre Laon et Crécy-sur-Serre. Il est bordé au nord par la Souche et dominé au sud-est par les montagnes Saint-Aubin (135 m). thumb|[[Vue de la Souche un soir d'été.]]thumb|Sortie de Chalandry direction Crécy sur serre/Mortiers.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Lo luòc de Chalandry a conegut una aucupacion umana précoce : dels registres saisonnières an meses a jorn un mur de enceinte en datant del Neolític.
Le site de Chalandry a connu une occupation humaine précoce : des fouilles saisonnières ont mis au jour un mur d'enceinte datant du Néolithique.
Trégrom
Tregrom en breton ( Trégrom en francés) es una comuna bretona, situada dins lo departament de las Còstas d'Arvòr e la region de Bretanha.
Buxerolles (Còsta d'Aur)
Buxerolles  es una comuna francesa administrada per lo departament de Còsta d'Aur de la region de Borgonha Franca Comtat.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Chozeau
Chozeau es una comuna arpitana dau Daufinat, situada dins lo departament d'Isèra e la region d'Auvèrnhe Ròse Aups.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
N'en octòbre 2009, una serada néonazie a organizat a Chozeau, en Isère. Del temps que lo cònsol ignorava #que s'agissiá d'un groupuscule néonazi, 150 partidaris s'i èran amassats.
En octobre 2009, une soirée néonazie est organisée à Chozeau, en Isère. Alors que le maire ignorait qu'il s'agissait d'un groupuscule néonazi, 150 partisans s'y étaient réunis.
Saletas (Naut Léger)
Saletas (Salettes en francés) z-es una comuna velaiesa, situada dins lo departament del Naut Léger e la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament d'Auvèrnhe.
Comunas vesinas
400px|left|Distanças e posicion relativa
Toponimia
La prononciacion es, d'un informator de competéncia lingüistica excellenta, nascut a Issarlés.
Peltasta
Lei peltastas son un tipe d'infantariá leugiera utilizada en Grècia dau sègle V au sègle II avC. Imaginats en Tràcia, èran equipats d'un bloquier leugier (lo peltè) qu'es a l'origina de lor apelacion. Sa mission èra d'assegurar la proteccion de la falanja que formava lo còr de la poissança deis armadas grègas. Per aquò, èran encargats de secutar lei peltastas o la falanja advèrs e de combatre lei cargas de cavalariá gràcias a de tirs de javelinas.
Bruailles
Bruailles es una comuna francesa, situada dins lo departament de Sòna e Léger e la region de Borgonha.
Geografia
Bruailles Fa partida de la Bressa louhannaise.
Bruailles fait partie de la Bresse louhannaise.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
L'Agroet
L'Agroet (Laveraët en francés) qu'ei ua comuna occitana de Gasconha, situada dens lo departament de Gers e la region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.
Geografia
vignette|upright=1.6|centre|Comunas a l'entorn.
Gironda sau Dròt
Gironda de Dròt (Gironde-sur-Dropt en francés), es una comuna deu Vasadés istoric, en Guiana, lingüisticament gascona, administrada per lo departament de Gironda de la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Perito en lunas
Perito en lunas (qu'ei a díser Expèrt en luas) qu'ei un libe qui amassa 42 poèmas de l'escrivan valencian Miguel Hernández e publicat en 1933. Qu'ei ua òbra de la tempsada neogongoriana (qu'ei a díser, inspirada de l'estil barròc e culteranisa de Luis de Góngora y Argote) de Hernández, escrivude en octava real (estrofas de ueit vers undecasillabes d'estructura ABABABCC).
Hernández qu'ei generaument considerat com un membre tardiu e capdèt de la Generacion de 1927 qui s'èra justament amassada a l'escadença de l'aniversari de la mort de Góngora. La octava real qu'ei lo mètre emplegat dens las Soledades de Góngora.
Infantariá mecanizada
L’infantariá mecanizada es una infantariá equipada de mejans blindats pesucs e qu'utiliza principalament de veïculs de combat d'infantariá (BMP-1, VBCI...), sostenguts per de carris de combat, sus lo prat batalher. Dins lei fòrças armadas modèrnas, una tala unitat ocupa generalament una plaça intermediària entre la division blindada, destinada a rompre lo dispositiu enemic, e la division d'infantariá « pura » encargada de l'ocupacion dau terren gràcias a l'utilizacion de veïculs de transpòrt de tropas.
Lo veïcul de combat d'infantariá es un veïcul armat per permetre lo transpòrt d'un grop de fantassins a proximitat de la linha dei combats. Dispausa generalament d'un blindatge sufisent per arrestar lei projectils deis armas leugieras e dei mitralhièras e un armament capable de tractar una gròssa diversitat d'adversaris (canon mitralhaire de 20 a 30 mm, missils anticarri...).
Gemmelaincourt
Gemmelaincourt es una comuna francesa, situada dins lo departament dels Vòges e la region de Lorena.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Casèras d'Ador
Casèras d'Ador o Casèras (Cazères-sur-l'Adour en francés) qu'ei ua comuna gascona situada dens lo departament de las Lanas e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
Bénédicte Boyrie-Fénié que horneish fòrmas ancianas : totas que son Cazeres (sègles XVII e XVIII). La prononciacion qu'ei [ka'zɛrəs]. Lo mot casèra qu'ei normalament un diminutiu de casa, « ostau », dab lo sufixe -ella, (-ll- passa a -r- en gascon, en posicion intervocalica). Mès aciu, lo sens qu'ei benlèu diferent, tot en demorant diminutiu : la bastida que ho fondada per un pariatge énter l'abat Vidau (fòrma supausada) de La Casadiu (a Bèumarchés) e Margarida de Foish. Lo nom que sembla donc un derivat deu nom de l'abadia de La Casa.
Istòria
La bastida que ho fondada en 1314 per un pariatge énter l'abat Vidau (fòrma supausada) de La Casadiu (a Bèumarchés) e Margarida de Foish.
Lavardens
Lavardens (Lavardens en francés) qu'ei ua comuna gascoa d'Occitània situada dens lo departament de Gers e la region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.
Geografia
vignette|upright=1.6|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
Segon Dauzat, Lavardens que vengueré deu nom gallic d'òme Lavaratus o la varianta *Lavaritus (considerat com inatestat) dambe'u sufixe visigotic -ing, o deu nom germanic d'òme Laiward o Leoward, dambe'u medish sufixe (meilèu los segonds). Segon Negre, Lavardens que vengueré deu nom germanic d'òme Lepardus, dambe'u sufixe -ingos. Tot depén de la prononciacion, en [law-] o en [lab-] : Lepardus non pòt miar a [law-].
Istòria
Atestada dempuèi las annadas 1140, la fortalessa medievala, capitala militar dels Comtes d'Armagnac, foguèt desmantelada l'an 1496 per Charles VIII al moment del sièti de Lavardens.
Lo castèl primitiu èra proprietat del senhor de l'Isla-Arbeishan e contunhèt de despendre dels comtes d'Armagnac duscas a la siá disgràcia l'an 1473.
L'actual castèl de Lavardens a atribuit per l'essencial de la siá reconstruction a la architecte Pierre Levesville #que #realizar los trabalhs pel maréchal de Roquelaure, a partir de 1608. Antoine De Roquelaure bastit aquel castèl per protegir los sieus amors amb la siá jove esposa Suzanne de Bassabat. Totun, morís sens aver-i acabat lo sieu prètzfach. Lo castèl échoit alavetz, per via d'eiretatge, a la familha de Rohan. Crompat de contunh, en 1752, pel Marques de Mirabeau, de contunh per la familha de Pins — proprietari de 1766 a 1852, lo castèl patís pas que qualques modificacions.
Al lo castèl a vendut en copropriété. Fauta de mantenença, la toiture se effondre en 1923.
Uèi l'associacion de salvaguarda del castèl de Lavardens, proprietari d'aquel, lo restaura dempuèi 1970 e gerís lo accueil aital coma las desparièras animacions e exposicions.
L'actuel château de Lavardens est attribué pour l'essentiel de sa reconstruction à l'architecte Pierre Levesville qui réalisa les travaux pour le maréchal de Roquelaure, à partir de 1608. Antoine de Roquelaure construit ce château pour abriter ses amours avec sa jeune épouse Suzanne de Bassabat. Toutefois, il meurt sans avoir terminé sa tâche. Le château échoit alors, par voie d'héritage, à la famille de Rohan. Acheté ensuite, en 1752, par le Marquis de Mirabeau, puis par la famille de Pins — propriétaire de 1766 à 1852, le château ne subit que quelques modifications.
Au le château est vendu en copropriété. Faute d'entretien, la toiture s'effondre en 1923.
Aujourd'hui l'association de sauvegarde du château de Lavardens, propriétaire de celui-ci, le restaure depuis 1970 et gère l'accueil ainsi que les différentes animations et expositions.
Attestée dès les années 1140, la forteresse medievala, capitale militara des Comtes d'Armanhac, fut démantelée en 1496 par Charles VIII lors deu siège de Lavardens.
L'actuel castèth de Lavardens est attribué pour l'essentiel à la reconstruction à l'architecte Levesvila pour le maréchal de Ròcalaura, à partir de 1608. Antoine de Roquelaure construit ce castèth pour abriter ses amours avec sa jeune épouse Suzanne de Bassabat. Il meurt sens avoir terminé sa tâche. Il échoit, par voie d'héritage, aux Rohan. Acheté en 1752 par le Marquis de Mirabeau, puis par la famille de Pins en 1766, le castèth ne subit que quelques modifications.
Au XIXe siècle le castèth est vendu en copropriété, la toiture s'effondre.
Nergal
Nergal (ܢܪܓܐܠ en aramèu, נרגל en ebrieu, Nergel en latin) qu'èra lo diu sumerian e babilonian deus In·hèrns, lo santuari principau deu quau e's trobava dens la ciutat-estat de Kutha. Lo son nom en sumerian que significa, valent a díser de l'In·hèrn. Totun, que sembla que s'agisca d'ua divinitat akkadiana, per'mor a l'epòca sumeriana, la divessa deus In·hèrns qu'èra Ereshkigal. Dens la dusau meitat deu millenni III abC, Nergal que vadó l'espós d'aquera, çò qui ei descrivut dens lo Mite de Nergal e Ereshkigal.
Lavardens
Istòria
Aujourd'hui l'association de sauvegarde deu castèth de Lavardens restaure l'édifice, gère l'accueil ainsi que les différentes animations et expositions.
Castèth de Lavardens
Le village de Lavardens est dominé par l'imposante masse deu castèth. Percé de fenêtres à double croisée de pierre, il fut hardiment lancé vers l'ouest, où la façade est cantonnée de tourelles carrées établies sur des trompes d'angle, en surplomb au-dessus deu sentier. Un escalier taillé dens lo roc mène aux grandes salles voûtées, dont quelques-unes possèdent un pavement mozarabe de briques roses et de pierres aux motifs géométriques variés.
Cérilly (Còsta d'Aur)
Cérilly  es una comuna francesa administrada per lo departament de Còsta d'Aur de la region de Borgonha.
Lengas ring
Las lengas ring (o ancianament, lengas ring road) parladas en Cameron, forman una de las brancas de las lengas grassfields. Aquelas son de lengas bantoïdas del sud, que constituïsson un grop de las lengas benue-còngo e que fan partida de las lengas nigèrocongolesas. Lo nom ven de la rota sonada Ring Road.
Classificacion
La classificacion intèrna del ring es :
Taos
Taos es una vila dins la region centre-nòrd de Nòu Mexic dins las montanhas Sangre de Cristo. La vila foguèt fondada pel governador de Nuevo México Fernando Chacón en 1795, per servir de plaça enfortida e d'abans-pòsta comercial pels amerindians e las comunitats ispanicas vesins.
Taos es situat a proximitat del pueblo de Taos, lo vilatge de la tribu amerindiana dont pòrta lo nom. Lo mot «taos» significa «sause roge» en lengas kiowa-tanoanas.
Colonia artistica de Taos
Dempuèi la fin del sègle XIX, la vila de Taos venguèt un centre artistic important, amb de nombroses artistas americans e estrangièrs en residéncia temporària o permanenta a Taos.
Los artistas foguèron atraches a Taos, a l'encòp per las caracteristicas visualament espectacularas de la region, per la preséncia de la colonia artistica en expansion e per l'influéncia de Mabel Dodge Luhan, una rica eiretièra de Buffalo, Nòva York qu'aviá possedit dels salons d'art a Florença e a Manhattan abans de s'establir a Taos en 1919, ont esposèt en 1923 un òme d'origina amerindiana, Antonio Lujan e faguèt bastir un ostal, mantenent designada luòc istoric nacional. Pendent mantas decadas, i convidèt d'artistas, dels escrivans e d'autres creadors, dont D. H. Lawrence, Ansel Adams, Georgia O'Keeffe, Alfred Stieglitz e Andrew Dasburg. Mantes de sos convidats demorèron a Taos e la colonia artistica s'i espandiguèt.
D'autres artistas contemporanèus reputats avent sojornat e trabalhat a Taos comprenen Richard Diebenkorn, Mark Rothko, Ad Reinhardt, Clyfford Still e Morris Graves.
Oxid d'azòt
Leis oxids d'azòt, notats NOx, son un ensemble de compausats quimics formats d'oxigèn e d'azòt que son gasós dins lei condicions normalas de temperatura e de pression. Son una compausanta majora de la pollucion de la societat industriala actuala car son principalament eissits de la combustion de combustibles fossils dins de motors termics. Lor ròtle dins la pollucion es multiple car son toxics, an de proprietats acidas marcadas e son de gas d'efiech de sèrra poderós. Leis emissions d'oxids d'azòt son donc l'objècte de reglementacions estrictas dins mai d'un país.
Granada (Nauta Garona)
Granada de Garona, o mai simplament, Granada (en francés Grenade, Grenade-sur-Garonne, o mai rarament Grenade-Saint-Caprais) es una comuna gascona (al mens istoricament) situada dens lo departament de la Nauta Garona e la region administrativa d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Istòria
Pendent l'Ancian Regime, Granada èra de l'eleccion de Ribèra-Verdun, donc de la província de Gasconha, de la generalitat d'Aush, de l'archidiocèsi de Tolosa, de la senescauciá de Tolosa. Le vocable de la glèisa es Nòstra Dòna. En 1790, Granada èra caplòc de canton e de districte (mès la residéncia del tribunal èra fixada a Bèumont); Larran fosquèc destacat de Granada per decret del 18 de junh 1955.
Pendent l'Ancian Regime, Calhavel e Gojac (Gaujac ?) èran de parròquias de la diocèsi e de la senescauciá de Tolosa. Saint-Caprais o Le Rouanel, meteissas apertenéncias, èra una parròquia annèxa de Granada. Aquelas ancianas parròquias pareisson pas sus la mapa de Cassini, a la fin del sègle XVIII.
Remomeix
Remomeix es una comuna francesa, situada dins lo departament dels Vòges e la region de Lorena.
Geografia
thumb|200px|left|La [[Fave]] Remomeix ocupa una part ampla e pauc accidentada de la vallée de la Fave e a solament a l'èst de Sant-Dié-de detlos-Vòges, escuelhuda d'après aqueles critèris per recebre un pichon aérodrome.
Lo bourg s'es desvolopat la longitud de l'anciana rota de Estrasburg (D420) al veïnat del pont de la Fave. D'arquitectura tradicionala, los ostals an implantat n'òrdre discontinu, amb recul variable per çò qu'es del alineació. Recentament, l'urbanizacion s'es fixada n'estenduda lineal del centre, al lieudit la Gròssa Gravière, mas los caserius ancians, situats mai al sud, la Voivre, la Pêcherie, las Fontenys, las Nolles, la Voivrelle e lo Faing-Thierry veson tanben bastiments nòus.
thumb|200px|left|La [[Fave]] Remomeix occupe une partie large et peu accidentée de la vallée de la Fave et à seulement 5 km à l'est de Saint-Dié-des-Vosges, choisie d'après ces critères pour recevoir un petit aérodrome.
El rayo que no cesa
El rayo que no cesa (qu'ei a díser L'arrai qui non s'estanca pas) qu'ei un libe de poèmas de l'escrivan valencian Miguel Hernández. Que ho editat en 1949 per l'academician, expèrt en tauromaquia e amic d'Hernández José María Cossío.
Remomeix
Geografia
La forêt communale est divisée en deux zones, la Rappe et le Clainchapt. C'est un terrain propice à la chasse.
El rayo que no cesa
Qu'ei un flòc de poèmas de tematica amorosa (dab l'exepcion de l'"Elegía a Ramón Sijé", hornida a l'escadença de la mort deu son amic) inspirada de las lecturas medievaus d'aqueth poeta autodidacte, e mei que mei de Petrarca (dab la tematica de l'amada idealizada).
El rayo que no cesa que ho lo segond recuèlh de Hernández, après Perito en lunas qui èra marcat per l'influéncia de l'estil barròc de Luis de Góngora y Argote ; a maugrat de las diferentas opcions estilisticas d'aquesta segonda òbra, quauques gongorisme que demorèn, e sustot, lo cultisme, caracteristic de l'òbra de Góngora.
Remomeix
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
La paraula meix proven del latin medieval mesus, donat jos mex, ostal, en Del Cange, tome 7, pagina 233, colomna c ; del latin popular masu issu de mansum, accusatif de mansus, participa passat substantivé ; del latin maneo #que significa demorar. Significat : proprietat rurala, d'après lo Diccionari de ancià francés de Godefroy. Remomeix Deu lo sieu nom de manièra versemblant a un cèrt Ramo #que i possedissiá una proprietat, sens #que se pòsca pas ne dire mai.
Le mot meix provient du latin médiéval mesus, donné sous mex, maison, dans Du Cange, tome 7, page 233, colonne c ; du latin populaire *masu issu de mansum, accusatif de mansus, participe passé substantivé ; du latin maneo qui signifie rester. Signification : propriété rurale, d'après le Dictionnaire d'ancien français de Godefroy. Remomeix doit son nom vraisemblablement à un certain Ramo qui y possédait une propriété, sans que l'on ne puisse en dire plus.
Bilanç carbòni
Lo bilanç carbòni es un metòde de calcul deis emissions de gas d'efiech de sèrra liadas a la fabricacion d'un produch ò a la realizacion d'una activitat. Per aquò, assaia d'estimar leis emissions causadas per la fabricacion, la concepcion, l'utilizacion e l'eliminacion de l'objècte ò dau servici considerat. Es un otís important dei politicas environamentalas de la premiera partida dau sègle XXI destinadas a redurre l'intensitat dau rescaufament climatic globau.
Tèrranòva
thumb|bandèra istorica de Tèrranòva Tèrranòva (en anglés : Newfoundland ; en micmac: Taqamkuk ; en gaelic escocés : Talamh en Eisc) es una illa de l'oèst de l'Ocean Atlantic, situada davant las còstas del nord-èst de l'America del Nòrd. Fa partit del territòri de la província canadenca de Tèrranòva e Labrador ; la capitala de la província, Saint-Jean, se trapa sus l'extremitat èst de l'illa, lo punt pus oriental de l'America del Nòrd. Lo territòri venguèt província canadenca en 1949.
L'estrech de Belle Isle la separa de la peninsula de Labrador. A una superfícia de. La majoritat de la populacion se concentra dins la peninsula d'Avalon. Lo Cap Spear de Tèrranòva es lo punt mai a l'èst de Canadà e de tota l'America del Nòrd.
Istòria
Dins L'Anse aux Meadows (al nòrd de l'illa) i a de rèstas arqueologicas d'un possible establiment viking. Benlèu correspondon a la Vinland («Tèrra del Vin») citada per la Saga de Leif Eriksson. thumb|Mapa de Tèrranòva per James Cook
Abans la colonizacion europèa èra poblada d’amerindians (micmacs e innos) emai, al Nòrd, d'inuits.
Foguèt nomenada Terra Nova per l'italian Giovanni Caboto en 1497.
Primièr partejada entre Anglatèrra (colonia de Tèrranòva) e França (colonia de Plasença), foguèt reünificada jos la dominacion anglesa al començament del s. XVIII (levat Sant Pèire e Miquelon que demorèron francés). Colonia de la corona britanica, amb lo litoral nord-oriental de Labrador, aguèt un govèrn local a partir de 1854. Venguèt en 1907 un domini de la corona, e participèt aital a las doas guèrras mondialas.
Foguèt unida a Canadà en 1949 jol nom de província de Tèrranòva. En 2001, la província prenguèt oficialament lo nom de Tèrranòva e Labrador. La capitala provinciala, St. John's es situada al sud-èst de l'illa.
Lengas grassfields de l'èst
Las lengas grassfields de l'èst (o lengas mbam-nkam) parladas en Cameron, forman una de las brancas de las lengas grassfields. Aquelas son de lengas bantoïdas del sud, que constituïsson un grop de las lengas benue-còngo e que fan partida de las lengas nigèrocongolesas.
Classificacion
La classificacion intèrna del grassfields de l'èst es :
Awing
L'awing es una lenga grassfields parlada en Cameron.
Localisacion
L'awing es parlat dins lo departament de Mezam, dins la Region de Nòrd-Oèst de Cameron.
Classificacion
L'awing es classat dins lo grop de las lengas ngemba de las lengas grassfields de l'èst.
Endoreïsme
vinheta|Imatge satellit del delta de l'Okavango al [[Botswana, partida mai bassa d'un bacin endore¨c d'Africa australa.]] L'endoreïsme (del grèc: endo: en dedins, e rhein : rajar) es un tèrme d'idrologia que descriu un bacin idrografic claus gardant las aigas (superficialas o non) dins una depression tancada. Tot apòrt idric (pluèja o autra forma de precipitacions) pòt pas sortir d'un bacin endoreïc que per evapotranspiracion o infiltracion.
Caracteristicas
vinheta|Lo lac Hart dins lo bacin de lac Eyre en [[Austràlia.]] L'endoreïsme, que cobrís 11 % de la superfícia dels continents, a mai d'una causas, sovent cumulativas. Es benlèu la consequéncia del relèu (endoreïsme estructural), dins lo cas de concas tancadas de totes talhs.
De factors ligats al sol (infiltracion importanta) e al clima (fòrta evaporacion lo long dels cors d'aiga o dins las lagunas) explican tanben que de cors d'aiga capita pas a aténher la mar. S'agís aloara d'endoreïsme foncional.
Baltasar de Zúñiga
Baltasar de Zúñiga (1561-1622), que ho un valido (ua mena de purmèr ministre e favorit deu rei) de Felip IV d'Espanha. Qu'èra l'oncle deu son successor lo Comte-duc d'Olivares.
Endoreïsme
Caracteristicas
Pasmens se los bacins endoreïcs pòdon se trapar dins quin que siá clima, son presents, mai sovent, en mitan desertic. Dins las regions recebent fòrça precipitacions, l'erosion ripariana causada per l'escorriment de las aigas va mai sovent crear de desals d'assecament (subretot pendent los periòdes d'inondacion), que pòdon aténher una autra partida del sistèma idrologic que ne fa partit, crosant la barrièra entre lo bacin endoreïc e los alentorns. La mar Negra èra autrescòp endoreïca fins a que la mar Mediterranèa trenque lo terren los separant.
Dins los desèrts fòrça cauds, lo flux d'aiga es bas e la pèrda d'aiga deguda a l'evaporacion nauta, ralentissant fortament la creacion de sistèmas d'assecament. Lo fach que l'escorrament de las aigas sián tencadas sovent a una concentracion de sals e d'autres minéerals dins l'aiga; los minerals de las ròcas a l'entorn son despausadas dins lo bacin e i son daissats quand l'aiga, que los aviá depausadas s'evapora. Los bacins endoreïcs an alara sovent de salars que, per lor granda talha, superfícia dura e plana, son sovent utilizats en aviacion coma pista economica o per ensejar de batre lo recòrd de velocitat terrèstre.
De lacs permanents e sasonièrs pòdon se formar dins los bacins endoreïcs. De bacins son subretot en estat d'estasi, lo clima avent cambiat, reduisent las precipitacions al punt que pas pus de lac ne se forma. Quitament los lacs permanents son en flux de contunh: cambian de talha e de forma pendent la sason seca, a vegada se separant en mai d'un lacs mai pichons.
Amb l'arribada dels òmes dins la region e l'espandiment de las vilas dins las regions de per abans inabitablas a causa de la fòrta ariditat, los sistèmas fluvials qu'alimentan fòrça lacs endoreïcs son alterats per la construccion de paissièras e aqüeductes. Alara fòrça lacs endoreïcs, subretot dins los païses en vias de developament, mermèron aqueles darrièrs ans (per exemple : mar d'Aral, lac Chad, Lop Nor), provocant una auça de la salinitat e de substéncias polluantas, damatjant l'ecosistèma dels lacs.
Totes los bacins tancats son pas necessàriament endoreïcs, per exemple en mitan carstic.
Exemples
centrat|vinheta|upright=2.5|Los principals bacins endoreïcs son en cyan, los lacs endoreïcs en blau.
Africa
L'Africa possedís fòrça bacins endoreïcs :
America
L'America del Nòrd presente fòrça cases escampilhats sus l'ensemble de sa superfícia: L'America de Sud presenta tanben de cases :
Antarctica
De rares lacs endoreïcs se situan en clima fred e desertic, subretot en Antartida. Lo lac Vida demora liquid malgrat la temperatura ambianta inferiora a 0, a causa d'una salinitat set còp superiora a aquela de l'aiga de mar. Las Vals secas de McMurdo presentan tanben diferents especimens sus una zona redusida al climat particular.
Asia
La mar Mòrta, entre Israèl e Jordania, es ara lo punt emergit de mai bassa altitud de la Tèrra, e un dels lacs mai salins.
L'Asia centrala e l'Asia de l'Oèst constituisson un enòrme bacin endoreïc comptant mai d'un lacs endoreïc, coma : En China i a tanben d'exemples :
Euròpa
En Euròpa, après la desapareisson de fòrça cases, existís encara unes lacs endoreïcs :
Ancians exemples
De lacs e mers son pas mai endoreïcs, coma:
Chamouille
es una comuna francesa del departament d'Aisne e de la region dels Nauts de França.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Superfícia (omonimia)
Superfícia (o superficia) pòt designar:
Vic sus Gartempa
Probablament Vic de Gartempa en occitan (Vicq-sur-Gartempe en francés) es una comuna peitavina, situada dins lo departament de Viena e la region de Novela Aquitània, ancianament de Peitau-Charantas.
ia
testacions ancianas del toponimes:
Salzuit
Salzuit (Salzuit en francés) z-es una comuna auvernhassa, situada dins lo departament del Naut Léger e la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament d'Auvèrnhe.
Cristóbal Gómez de Sandoval y de la Cerda
Cristóbal Gómez de Sandoval y de la Cerda (ca. 1581 - Alcalá de Henares, lo 31 de mai de 1624), Ièr Duc d'Uceda, que ho un òmi politic espanhòl qui succedí au son pair, lo Duc de Lerma, au reng de valido (qu'ei a díser favorit personau e politic deu rei) de Felip III d'Espanha.
Salzuit
Comunas vesinas
400px|left|Distanças e posicion relativa
Comines (França)
Comines es una comuna francesa del departament del Nòrd e de la region dels Nauts de França.
Saint-Eugène
Saint-Eugène es una comuna francesa, situada dins lo departament de Charanta Maritima e la region de Novela Aquitània, ancianament de Peitau-Charantas.
Comunas vesinas
400px|gaucha||Distanças e posicion relativa
Toponimia
Las atestacions ancianas son, per luec:
Sant Bartomieu Amelh
Sant Bartomieu Amelh (Saint-Barthélemy-le-Meil en francés) es una comuna occitana de Vivarés situada dins lo departament d'Ardecha e la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament de Ròse-Aups.
Comunas vesinas
400px|left|Distanças e posicion relativa
Paidika: The Journal of Paedophilia
Paidika: The Journal of Paedophilia foguèt una revista academica en anglés consacrada a l'estudi de la pedofilia, publicada als Païses Basses entre 1987 e 1995. Entre los membres de lo sieu conselh editorial, qualqu'uns d'eles dirèctament ligats a l'activisme pedofile, i aviá d'expèrts coma Frits Bernard, Edward Brongersma, Vern L. Bullough E Donald Ora Mader.
Pendent los sieus nòu ans d'existéncia, la revista publiquèt un grand nombre d'articles largament documentats. L'estudi de D. Ora Mader sus la pederastia a la Bíblia e l'estudi transcultural de Robert Bauserman sus la pedofilia masculina son los sieus trabalhs mai citats. D'autra banda, tot çò que se sap sus la pedofilia de personatges coma Karol Szymanowski e Jacques de Adelswärd-Fersen es a travèrs de Paidika.
La publicacion foguèt atacada amb frequéncia e descreditada coma "revista pedofila". Lo fach qu'aguès un caractèr activista faguèt que fòrça minimizèsson l'importància de las investigacions publicadas. Bullough E d'autras foguèron atacats per far partida de lo sieu conselh de redaccion e los sieus opausants tractèron de descreditar los academics qu'avián publicat d'articles o de concedidas entrevistas a la revista (coma Bruce Rind, Robert Bauserman e Ralph Underwager).
Lavault-de-Frétoy
Lavault-de-Frétoy es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Nièvre e la region de Borgonha.
Geografia
Lavault-De-Frétoy es un vilatge d'aperaquí 70 abitants e situat a la cœur del massís del Morvan, en lo sieu parc natural regional.
Lavault-de-Frétoy est un village d'environ 70 habitants et situé au cœur du massif du Morvan, dans son parc naturel régional.
Environ 75% du territoire de la commune est occupé par la forêt, ce qui en fait la commune la plus boisée du Morvan et l'une des plus boisées de la Bourgogne.
Galhac (omonimia)
Galhac pòt desinhar:
Maupas
Maupas pòt essèr:
Bosons W e Z
Lei bosons W e Z son un ensemble de tres bosons, notats W+, W– e Z, que son lei bosons de mesura de l'interaccion febla.
Livry
Livry pòt essèr:
Chassiers
Chassièr (Chassiers en francés) es una comuna occitana de Vivarés situada dins lo departament d'Ardecha e la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament de Ròse-Aups.
Comunas vesinas
400px|left|Distanças e posicion relativa
Toponimia
La prononciacion es, d'un informator de Prunet.
Ansa (Alsàcia)
Ansa (Ensisheim en alemand estandard e en "francés") qu'ei ua comuna alsaciana qui estó caplòc de l'Àustria Anteriora de 1431 e 1648, e arrond l'annexion per França, sèti deu conselh sobiran d'Alsàcia de 1658 a 1674. Administrativament, qu'ei uei dens lo departament deu Haut Ren e la region deu Grand Èst de l'estat francés.
Toponimia
Lo nom alemanic qu'ei Ansa. Lo nom alemand Ensisheim qu'ei ua forma arredusida d 'Ensigesheim. La toponimia oficiau francesa que prengó la forma alemanda shens cambiament.
Étalle (França)
Étalle es una comuna francesa del departament de las Ardenas e de la region de Champanha e Ardena.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Arpheuilles
Arpheuilles pòt essèr:
Laverdines
Laverdines es una comuna francesa, situada dins lo departament de Char e la region dau Centre.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Murray Gell-Mann
thumb|right|[[Fotografia de Murray Gell-Mann vèrs 2005.]]
Murray Gell-Mann (New York, 15 de setembre de 1929 - Santa Fe, 24 de mai de 2019) es un fisician estatsunidenc de la segonda mitat dau sègle XX. Recipiendari dau Prèmi Nobel de Fisica 1969, es a l'origina de la teoria dei quarks.
Bibliografia
Nasquèt a New York dins una familha judieva emigrada d'Ucraïna. Enfant dotat, intrèt a l'Universitat Yale a 15 ans avans de perseguir seis estudis au MIT. Obtenguèt son doctorat en 1951 sota la direccion dau fisician austroestatsunidenc Victor Weisskopf (1908-2002). Sei premiers trabalhs scientifics importants regardèron en 1954 l'introduccion de l'estranhesa, una proprietat quantica novèla, qu'èra associada a de particulas descubèrtas dins de reaccions dau raionament cosmic. L'estranhesa es conservada per l'interaccion fòrta, çò que mena a la creacion de pareus de particulas. En revènge, es pas respectada per l'interaccion febla qu'es a l'origina de la destruccion dei pareus.
Puei, a partir de 1961, Gell-Mann s'interessèt a la classificacion dei particulas descubèrtas dempuei leis ans 1950. Per aquò, utilizèt lei proprietats de simetria d'òrdre tres dau grop SU(3). Aqueu sistèma permetiá de categorizar lei particulas conegudas e laissava de plaças liuras per de particulas de descubrir. En 1964, la descubèrta de la particula Ω-, prevista per aqueu modèl, confiermèt sei trabalhs e permetèt a Gell-Mann de prepausar l'existéncia de particulas novèlas, dichas quarks, que son lei compausats deis adrons. L'existéncia d'aquelei particulas foguèt demostrada en 1969 e la teoria dei quarks venguèt una basa fondamentala dau modèl estandard de la fisica modèrna.
Per sei trabalhs, Murray Gell-Mann recebèt mai d'un guierdon. Lo pus important foguèt probable lo Prèmi Nobel de Fisica de 1969. Pasmens, recebèt tanben lo Prèmi Dannie-Heineman de fisica matematica en 1959, la medalha Franklin en 1967 e la medalha Albert Einstein en 2005. Foguèt tanben elegit sòci estrangier de la Royal Society en 1978.
Sauna
thumb|300px|right|Sauna sec convencional Un sauna es un banh de vapor de nautas temperaturas, que vària entre (dins los saunas umides o banhs turcs) e  o  (dins los saunas secs).
Se passa dins de pichons espacis clauses generalament de fusta, e fornís als usatgièrs d'efèctes benefics per l'organisme a travèrs de l'eliminacion de toxinas mercé a la sudacion. Per aquela rason s'utiliza per de fins igianicas e terapeuticas.
Istòria
thumb|200px|left|Sauna de fum en [[Finlàndia]]
Etimologia
Lo mot sauna proven del finlandés e fa referéncia als banhs tradicionals finlandeses e tanben, als ostals de banh. Ven del mot arcaïc savńa. I a d'autres mots equivalents dins las lengas balticas e finesas.
Primièrs saunas
Los primièrs saunas èran forats escavats dins de bauces e que èran destinats per de demoranças per l'ivèrn. Evolucionèt cap a d'ostals de fuòc ont s'escalfavan pèiras a una temperatura elevada. Per ofrir una granda sensacion de calor, aquelas se molhavan amb d'aiga e s'espandís la vapor d'aigua. L'aumentacion aparenta del luòc incitava a quitar lo vestit. Son encara utilizats en Finlàndia, abitualament los jorns fèstas.
Charlotte Brontë
thumb|right|Charlotte Brontë Charlotte Brontë (Thorton, Yorkshire, Anglatèrra, 21 d'abril de 1816-31 de març de 1855) èra una escrivana e poèta anglesa. Es la sòrre de las escrivanas Emily e Anne Brontë.
Trabalha coma regenta e amb la sòrre Emily, fondan una escòla primària.
En 1846, publica amb las sòrres una causida de poèmas. Charlotte daissa la poesia pel roman e publica en 1847 Jane Eyre. Publica après Shirley en 1849 e Villete en 1853.
Se marida en 1854, mas morís un an après, en 1855. En 1857 pareis Lo Professor.
Batèu de vapor
vinheta|Bailey Gatzert, batèu de vapor del Fluvi Columbia ca. 1910 Un batèu de vapor es un batèu que la fòrça de propulsion es donada per una maquina de vapor. Aquela designacion compren las maquinas al foncionament alternatiu e las turbinas. Pòdon èsser alimentadas per de carburants fossils (carbon, masot) o, al sens estricte, per l'energia nucleara pasmens se l'usatge preferís parlar dins aquel cas de propulsion nucleara.
Las naus anglesas que lo nom es precedat de SS son de batèus de vapor (abreviacion de steamship en anglés).
Istòria
Los primièrs batèus moguts per la vapor èran de naus de pichonas dimensions que la velocitat e l'autonomia, encara fòrça flacs, limitavan l'evolucion sus de lacs o de rius.
Navigacion interiora
vinheta|Le Clermont de [[Robert Fulton]] En França, Claude François Jouffroy d'Abbans faguèt foncionar un batèu de vapor de palas mas èra tròp lent per navigar sus un riu. En 1783, amb de novèlas palas, lo piroscaf realizat amb l'ajuda d'Antoine Frerejean capitèt a navigar sus la Sòna, près de Macon, pendent gaireben un quart d'ora, abans que la maquina tombe en pana. Lo 15 de julhet de 1783, lo marqués de Jouffroy d'Abbans pujèt, amb succés, a contrecorrent la Sòna a Lion de la catedrale Sant Joan a l'illa Barba.
En 1784, James Rumsey bastiguèt un batèu propulsat per pompatge (pump-driven boat (water-jet)) que naviguèt a contracorrent sul riu Potomac en 1786. Depausèt un brevet dans l'Estat de Virgínia. En Pennsilvània, John Fitch, una coneissença de William Henry, faguèt un batèu de vapor de palas en 1785.
L'American Robert Fulton foguèt lo primièr a prepausar en 1798 un modèl de sosmarin. Admirator de la Revolucion francesa, es enseguida venguèt visitar la França. En 1802, a l'edat de 27 ans, lancèt sus la Sèina una gabarra de vapor. Sa demonstracion provoquèt pas d'interés. Lo 17 d'agost de 1807, Fulton obriguèt als EUA la primièra linha comerciala regulara de vapor amb lo Clermont entre Nòva York e Albany, su l'Hudson.
Al sègle XIX, fòrça companhiás ensagèron d'expleitar aqueles mejans de transpòrt suls rius franceses mas fòrça accidents (explosions, incendis, naufrags…) limitavan l'expansion de la via navigabla. Una de las darrèras sus Léger atal se nomenava, per rassegurar los clients, la companhiá dels Inexplosibles. 21 batèls d'aquel tipe foguèron bastits e naviguèron entre 1820 e 1840. La construccion de las vias de camin de fèrre precipitèt lo declin del trafic fluvial dels passatgièrs.
Las barcassas e gabarras, tractada abans per d'animals o d'òmes, foguèron tiradas enseguida pendent longtemps per de remorcaires de vapor, sus de trins que podavan comprene de dosenas d'unitats. La pro modèsta poténcia d'aquelas naus obligavan los marins a anticipar fòrça la manòbra, subretot en periòda d'aigada. Puèi foguèron cambiats per de maquinas de diesèl a la mitat del sègle XX.
Lo sègle XIX se vei l'aparéisson dels primièrs automotors, equipats de la lor maquinas que los fasiá completament autonòms.
Als Estats Units d'America, lo fèble calat dins lo Mississippi provoquèt la construccion de batèus a fons plan, les steamboats muguts per de ròda de palas que foguèron longtemps dels mejans incontornables de transpòrt de merças e de passatgièrs suls sieus fluvis.
Naus de nauta mar
vinheta|Maqueta d'un batèu de vapor de mar amb palass. Musèu Héritage Centre a Cobh, [[Republica d'Irlanda|Irlanda.]] esquèrra|vinheta|Batèu de vapor de mar amb palas Las primièras naus de mar equipadas de maquinas de vapor èran de velièrs un pauc modificats. La propulsion per ròda de palas installadas de cada costat del la fusta màge de las naus permetèt de cambiar pas res a las linhas d'aiga dels velièrs, lo pe de la maquina essent compensat pes une diminucion del lèst. Lo rendement essent tan flèble e las quantitats de carbon necessaris per realizar un long viatge èran tan importantas que la maquina èra utilizada sonque per de corts moments, subretot coma ajuda, per passar los calms e far rota mai dirèctament en cas de vents contraris. Aquelas naus èran alara de velièrs amb motor auxiliari.
L'Anglés Henry Bell foguèt lo primièr a far passar la navigacion a vapor dels rius a l'ocean. En 1812, fa navigar sus la Clyde un batèu de 30 tonas, la Comète, dotat de ròda de paletas lateralas, puèi, s'enardissent, lo lança pel mar e faguèt lo torn de las illas Britanicas.
En Itàlia, lo primièr batèu de vapor fuguèt lo Ferdinand I, bastit dins los talhs napolitans de Vigliena e demarrèt de Nàpols lo 27 setembre de 1818.
En mai-junh de 1819, le Savannaha d'en primièr previst coma nau de velas puèi equipat d'una maquina de 90 ch, realizèt una primièra traversada de l'Atlantic parcialament a la vapor. Aviá embarcat 75 tonas de carbon e 25 tonas de lenha. Contuhèt son viatge fins a Sant Petersborg. Après son retorn, la maquina foguèt desmonada.
La nau Karteria, bastida en Anglatèrra e incorporada dins la flòta grèga en 1826, foguèt la primièra nau de vapor implicada dins un combat naval.
La primièra nau de vapor de la Marina francesa foguèt lo Sphinx, bastit a l'Arsenal de Rochefort par l'ingenheire Jean-Baptiste Hubert. Acabada en 1833, remorquèt d'Egipte en 1833 la nau Louxor que portava lo celèbre obelisc installat dempuèi al centre de la plaça de la Concòrdia a París.
Es a partir de 1837 que de naus podèron realizar la traversada de l'Atlantic tota entèra amb vapor. La durada passda alara de 35 jorns a 18 jorns (Sirius) o 15 jorns e 5 oras (Great Western).
Limanton
Limanton es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Nièvre e la region de Borgonha.
Batèu de vapor
Naus de nauta mar
En 1842 se bastiguèt doas naus civilas emblematicas : en França, le Napoléon, pichon paquebòt de 47 mètres equipat d'una maquina de 120 ch, que vendrà le Corse, bastit a Le Havre pels talhs Augustin Normand, e en Anglatèrra lo Great-Britain, bastit per Patterson. Per lors performanças, aqueles doas naus d'elices marquèron un cambiament istoric de la navigation de vapor. A partir d'alara, l'eliç remplacèt lèu la ròda de palas sus las naus de mar.
Dins lo domèni militar, la nau de linha Napoléon, concebut per l'ingenhaire naval Dupuy de Lôme, lançat a l'arsenal de Tolon lo 16 de mai de1850, foguèt lo primièr naviri de linha que la maquina venguèt lo mòde principal de propulsion. La vela èra utilizada sonque d'ajuda per favorizar las performanças e estalivar lo carbon. Mostrèt la superioritat de son mòde de propulsion pendent la guèrra de Crimèa.
Maquinas auxiliaras
Lo motor de vapor permetèt tanben l'implantacion de maquinas auxiliaras que donava d'energia de fòrça dispositius manobrats a brases d'òme. Venguèt possible d'aplicar una granda potencia al safran, als cabestans, a las gruas, au la pompas. Faguèt possible lo calfatge de totas las partidas abitablas, puèi l'implantacion de l'electrecitat. Tanben modifiquèt radicalament las condicions de vida a bòrd pels equipatges e los passatgièrs. Contribuiguèt fòrça a l'aument de la dimension de las naus ont veniá possible de propausar de condicions de confòrt fins alara desconegudas en mar.
Desvolopament de la vapor
Lo desvolopament de la maquina de vapor permetèt lo passatge de las maquinas de piston a las turbinas, del carbon al petròli. La vapor demorèt lo mòde de propulsion essencial del periòde 1870-1950. Los arbres desapreguèron progressivament vèrs 1900 per ne demorar pas que los masts de carga o de senhal. La correguda a la poténcia, a la velocitat e al luxe dels paquebòts transatlantics marca lo començament del trofèu del riban blau.L'aument de las poténcias dels motors de gazòli faguèt desaparéisser las maquinas de vapor de la marina de comèrci. La propulsion nucleara (turbina de vapor alimentada per una caudièra nucleara) n'es lo darrièr avatar per la marina militara.
Chambœuf (Còsta d'Aur)
Chambœuf  es una comuna francesa administrada per lo departament de Còsta d'Aur de la region de Borgonha.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
How to Do Things With Words
How to Do Things With Words es un libre de J. L. Austin publicat postumament e que recampa una seria de lecturas fachas a Oxfòrd (1950-1954) e Harvard (1955). Foguèt publicat en 1962 e aguèt una influéncia majora sus las linguistica de las annadas 1960 e 1970.
Dins aquel libre, Austin s'interessa als actes de paraula e la performativitat.
En francés, es conegut jol nom Quand dire c'est faire. Primièra revirada 1970.
En espanhòl, Cómo hacer cosas con palabras: Palabras y acciones. Primièra revirada 1982.
Eschbach-au-Val
Eschbach im Tal en alemannisch ( Eschbach-au-Val en francés) qu'ei ua comuna francesa deu departament deu Haut Ren e de la region d'Alsàcia.
Valframbert
Istòria
En 1839, lo territòri de la municipalitat de Congé a partejat entre Semallé e Valframbert.
En 1839, le territoire de la commune de Congé est partagé entre Semallé et Valframbert.
Ponthieu
right|150px|thumb|[[Blason de la comtat de Ponthieu]] Ponthieu era un ancian comtat francés, que sa capitala era Abbeville e sa plaça-fòrta principala Montreuil. Correspond aperaquí au país administratiu (dins lo sens de la lei de 4 de febrier de 1995, dicha Pasqua) de Ponthieu-Marquenterre, situat entre las ribieras de Somme e d'Authie e bordat a l'oest per Marquenterre, comprenent los cantons de Crécy-en-Ponthieu, Nouvion e Ailly-le-Haut-Clocher, dins lo departament de Somme e la region de Picardia.
Toponimia
Lo nom apareis jos la forma Pentis en occitan ancian en 1360.
Istòria
Lo comtat era delimitat per las ribieras de Somme e de Canche. Son origina demòra desconeguda ; semblariá que per defendre Picardia contra los vikings, los reis daus francs successors de Charlesmanhe aguessen creada 'na marcha a l'entorn d'Abbeville, qu'Angilbert ne seriá un daus prumiers beneficiaris. Lo marqués charjat de 'queste comandament administrariá Ponthieu e per dispausar de revenguts sufisents per finançar las tropas, aguet la charja d'avoat de Sant Riquier. Aprep Angilbert e son filh Nithard, Ponthieu fuguet atribuit a la Maison daus Welfs, puei a la de Montreuil, que lor membres prengueren lo títol de comte de Montreuil. Los robertians l'annexeren dins la segonda meitat dau segle X, e Uc Capet lo balhet en feu a un de sos gendres, lo chavalier Ugues I de Ponthieu. Lo filh de 'queste darrier Enguerrand I, prenguet lo títol de comte de Ponthieu en 1024 aprep tuar lo comte de Bolònha e se maridar emb sa veusa.
Lo comtat passet en seguda a la familha Montgommery, puei a la Maison de Mello (Dammartin), aus reis de Castelha e aus Plantagenests. En 1336, au començament de la Guerra de Cent Ans, Felip VI de Valés lo confisquet a Edoard III d'Anglaterra, son filh Joan II de França lo Bon lo rendet en 1360 per lo Tractat de Brétigny e Charles V de França lo tornet conquistar en 1369. Fuguet en seguda balhat en apanatge a daus nòbles nombrós.
Ifs
Ifs es una comuna normanda, situada dins lo departament de Calvadòs e la region de Normandia.
Geografia
Ifs Es una municipalitat situada en la banlèga sud de Can a 5 km de la vila. La municipalitat connait uèi un fòrt desvolopament, amb sustot un autentic boom démographique.
Ifs est une commune située dans la banlieue sud de Caen à 5 km de la ville. La commune connait aujourd'hui un fort développement, avec notamment un véritable boom démographique.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Condé-sur-l'Escaut
es una comuna francesa del departament del Nòrd e de la region dels Nauts de França.
Le Mesnil-en-Vallée
Le Mesnil-en-Vallée es una comuna francesa, situada dins lo departament de Maine e Léger e la region dels Païses de Léger.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
thumb|Lo Menil (ancian nom) l'an 1750.Cossí tota region vorejant las fleuves, lo passatge de peuplades e las traces de civilizacion remontan a fòrça luènh. Qualques pigassas de silex aguèron descobèrt a la Jolivetière e a la Giraudière (Sud-Es del bourg actual) en marcant aital l'epòca mégalithique, periòde o lo bòsc èra fòrça present en la region. Cap de traça del periòde gallo-romaine ; la tradicion verbala fa allusion l'establiment d'un collègi de druides, lo Mesnil servissiá de ossuaire regional.