Alexandre_lo_Grand
Conquista de Pèrsia
En -334 aC passèt l'Ellespont, venerèt Aquilles -son predecessor mitic- dins las roïnas de Tròia, e comencèt una conquista sistematica de la còsta d'Asia Menora. La primièra batalha foguèt la del riu Granic aquel an que li donèt las satrapias de Iònia e Lídia. Puèi prenguèt Frígia e sa capitala, Gòrdion, e talhèt lo famós nos gordian ; conquistèt Cilícia e traversèt la montanha de Taur per las pòrtas de Cilícia. L'armada pèrsa l'esperava en Siria e donèt combat a Issos (-333), a la còsta; la batalha foguèt una desfacha granda pels pèrsas, que i perdèron un grand butin: lo rei Darios III escapèt en fugissent mas sa maire e sa molhèr foguèron presas. Aquela victòria dobriguèt las pòrtas de l'Orient Mejan a Alexandre: dediquèt los ans seguents a la conquista de Fenícia, ont assetgèt Tir, d'Israèl, ont prenguèt Jerusalèm, e d'Egipte, ont fondèt una ciutat novèla, Alexàndria, la primièra d'una sèria longa d'aquel nom, e visitèt l'oracle de Zeus Ammon, que li profetizèt de grandas victòrias. Dominada tota la Mediterranèa Orientala, en 331 aC tornèt cap al nòrd per tal de liurar la batalha definitiva al grand rei Darios. Traversèt los rius d'Eufrates e de Tigre, e lo combat, qu'aguèt luòc a Gaugamela, pròp d'Arbèla, foguèt una victòria totala pels grècs. Darios fugiguèt cap a Mèdia, mentre qu'Alexandre conquistava Babilònia, Susa, Pasargadas e Persepòlis, progressivament. Fin finala Darios foguèt traït per sos nòbles e assassinat. Alexandre onorèt son rival e enemic, e perseguiguèt sos assassins. Quand tot l'Empèri Pèrsa tombèt entre sas mans, Alexandre adoptèt lo tipe de cort e la condicion d'un prince oriental, factor que provoquèt una oposicion violenta entre lo grop de sos generals macedonians, e una conjuracion contra el, resolguda amb l'execucion de Parmeni, un de sos generals mai ancians que datava tre lo règne de son paire. Aquela conjuracion foguèt la rason de la mòrt de Filotas, filh de Parmeni, e Amintas, cosin d'Alexandre considerat pels insurgents coma lo rei legitim (Felip arribèt al tròn per que son fraire, lo regent de Macedònia, èra mòrt, e son filh, Amintas, èra encara tròp jove per governar). I aguèt tornarmai una conjuracion contra Alexandre, dirigida per sos patges, que tanpauc conseguiguèt son objectiu. Calistenes (que fins a aquel moment èra estat encargat de redigir l'istòria de las traversiás d'Alexandre) foguèt considerat coma l'instigador d'aquela conspiracion, doncas foguèt condemnat a mòrt; abans l'execucion, ça que la, se suicidèt. Lo cambiament de volontat d'Alexandre, agrandit pel sosmentement dels pèrsas e per son elevacion a personatge de reng divin coma rei grand, li portèt a preferir lo continuament de la politica tradicionala pèrsa al luòc de son idèa primitiva, e mentre que son armada e totes los grècs consideravan complit lor dever de destrusir l'enemic ancestral, el optèt per la conquista de territòris pus a l'Orient. Un de sos generals mai benvoluts, e lo darrièr de l'armada legada per son paire, foguèt Clito lo Negre, que moriguèt a mans del meteis Alexandre una nuèch de divertiment, que se'n sentiguèt otratjat. Ocupèt Bactriana après l'assassinat de Dàrius pel satrapa d'aquela zòna, se maridèt amb la princessa Roxana, e menèt son armada traversar l'Hindukush per tal de dominar la val d'Indus, amb la sola resisténcia del rei Poros de l'Idaspes.