cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Clavèu (arquitectura)
Cada clavèu desvia la fòrça de la carga vèrs lei costats, en la transmetent progressivament fins ai pèças verticalas (lei pèdrechs) dau pielon que supòrta l'arc o la vòuta. Lei clavèus deis arcs reparton lo pes eficaçament e tiran lo melhor partit de la resisténcia de la pèira a la pression, coma dins lo cas deis arcas d'un pònt.
A la fàcia superiora d'un clavèu se li ditz extradòs e a l'inferiora, intradòs; lei fàcias en contacte ambé lei clavèus vesins son lei liechs.
Entre lei clavèus, quauqueis uns an un nom especific:
Vyborg
Vyborg (Вы́борг en rus, Viipuri en finlandés, Viborg en suedés, Wiborg en alemand e en estonian Viibur) es una vila de Russia dins l'óblast de Leningrad, situat sus l'istme de Carelia, prèp de la baia de Viipuri.
São Tomé e Príncipe
populacion (an) 56 166 abitants (2005) Densitat 210 240 (2020) 213,9/km² - Jorn 12 de julhet de 1975
São Tomé e Príncipe es un estat pichon situat dins l'oèst d'Africa. Es format per doas illas principalas: São Tomé (Illa de Sant Tomàs, 836 km²) e Príncipe (Illa del Prince, 128 km²) e d'autras illas pichonas.
Politica
São Tomé e Príncipe es una republica parlamentària, amb un president e un primièr ministre.
Geografia
De veire: Illas de São Tomé e Príncipe e Divisions de São Tomé e Príncipe
Economia
De veire: Economia de São Tomé e Príncipe.
Rotalier
Rotalier es una comuna francesa, situada dins lo departament de Jura e la region de Franca Comtat
Lo Novèth Sarmonèir
Lo Novèth Sarmonèir èra un site internèt en gascon creat en març de 2019, ara desaparegut.
Giosuè Carducci
Giosuè Carducci (n. 1835 - m. 1907) èra un escrivan italian. Recebèt lo Prèmi Nobel de Literatura en 1906. Foguèt tanben deputat e senator. Demest sas òbras, cal notar lo poèma Jaufre Rudèl (1888).
Jaufre Rudèl
Tèxte del poèma : JAUFRÉ RUDEL
Dal Libano trema e rosseggia su 'l mare la fresca mattina: da Cipri avanzando veleggia la nave crociata latina. A poppa di febbre anelante sta il prence di Blaia, Rudello, e cerca co 'l guardo natante di Tripoli in alto il castello.
In vista a la spiaggia asiana risuona la nota canzone: "Amore di terra lontana, per voi tutto il cuore mi duol". Il volo di un grigio alcione prosegue la dolce querela, e sovra la candida vela s'affligge di nuvoli il sol.
La nave ammaina, posando nel placido porto. Discende soletto e pensoso Bertrando, la via per al colle egli prende. Velato di funebre benda lo scudo di Blaia ha con sè: affretta al castel: - Melisenda contessa di Tripoli ov'è?
Io vengo messaggio d'amore, io vengo messaggio di morte: messaggio vengo io del signore di Blaia, Giaufredo Rudel. Notizie di voi gli fur porte, v'amò vi cantò non veduta: ei viene e si muor. Vi saluta, Signora, il poeta fedel. -
La dama guardò lo scudiero a lungo, pensosa in sembianti: poi surse, adombrò d'un vel nero la faccia con gli occhi stellanti: - Scudier, - disse rapida - andiamo. Ov'è che Giaufredo si muore? Il primo al fedele rechiamo e l'ultimo motto d'amore. -
Giacea sotto un bel padiglione Giaufredo al conspetto del mare: in nota gentil di canzone levava il supremo desir. - Signor che volesti creare per me questo amore lontano, deh fa che a la dolce sua mano commetta l'estremo respir! -
Intanto co 'l fido Bertrando veniva la donna invocata; e l'ultima nota ascoltando pietosa ristè su l'entrata: Ma presto, con mano tremante il velo gettando, scoprì la faccia; ed al misero amante - Giaufredo, - ella disse, - son qui. -
Voltossi, levossi co 'l petto su i folti tappeti il signore, e fiso al bellissimo aspetto con lungo sospiro guardò. - Son questi i begli occhi che amore pensando promisemi un giorno? E' questa la fronte ove intorno il vago mio sogno volò? -
Sì come a la notte di maggio la luna da i nuvoli fuora diffonde il suo candido raggio su'l mondo che vegeta e odora, tal quella serena bellezza apparve al rapito amatore, un'alta divina dolcezza stillando al morente nel cuore.
- Contessa, che è mai la vita? E' l'ombra d'un sogno fuggente. La favola breve è finita, il vero immortale è l'amor. Aprite le braccia al dolente. Vi aspetto al novissimo bando. Ed or, Melisenda, accomando a un bacio lo spirto che muor -
La donna su 'l pallido amante chinossi recandolo al seno, tre volte la bocca tremante co 'l bacio d'amore baciò. E il sole dal cielo sereno calando ridente ne l'onda l'effusa di lei chioma biona su 'l morto poeta irraggiò.
Economia de Canadà
L'economia de Canadà es la 15 del mond pel Produch interior brut total. Una societat rica, amb una indústria de nauta tecnologia, e amb una economia amb un PIB superior al 1 miliard de dolars, lo país se sembla al sistèma economic de mercat dels Estats Units e a lo sieu patron de produccion. Dempuèi la Segonda Guèrra Mondiala, l'impressionanta creissença de la manufactura, la mineracion e lo sector dels servicis an transformat la nacion d'una economia rurala a una principalament industriala e urbana.
Canadà es lo principal exportador d'energia als Estats Units, en i comprenent lo petròli, lo gas natural, l'urani e l'energia electrica.
Pomarés
Pomarés (Pomarez en francés) qu'ei ua comuna gascona de Shalòssa, situada dens lo departament de las Lanas e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
La prononciacion qu'ei [puma'res]. Las fòrmas ancianas que son Sancta Maria de Pomarers aus sègles XI-XII, de Pomareto, en latin, en 1289, Pomares (mapas de 1638 e 1651), Pomarés (mapa deu començament deu sègle XVIII), Pomares (mapa de 1733).
Segon Dauzat e Rostaing, lo nom qu'ei format de pomarium, « pomèr », dab lo sufixe -etum.
Per Negre, citat per Bénédicte Boyrie-Fénié, lo nom qu'ei l'occitan pomairet, pomaret, « pomareda »; lo plurau que seré tardiu. Segon Astor, tanben citat per B. Boyrie-Fénié, lo nom que vien de l'occitan pomarets, « verdièr de pomèrs ».
Segon Bénédicte Boyrie-Fénié, lo nom que correspón a Pomareda au masculin. Lo nom qu'auré ua sufixacion dobla, -ar e -et, qui representa lo lòc on es tau categoria d'arbos. -S finau ei pas etimologic : pòt renfortir lo sens collectiu deus sufixes o correspóner a un assordiment deu -t finau (?). La fòrma deus sègles XI-XII (*pomararium) que demòra shens explicacion.
Knutange
Knutange es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mosèla e la region de Lorena.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Knutange dépendait De las ancianas províncias de Bar e de Luxemborg, en la prévôté de Sancy e en la distincion de Volkrange. I aguèt ligat a la França en 1718. En 1817, i aviá a Knutange, vilatge de l'anciana província de las Tres-Évêchés sus la Fensch437 abitants repartits dins 56 ostals.
Knutange dépendait des anciennes provinces de Bar et de Luxembourg, dans la prévôté de Sancy et dans la seigneurie de Volkrange. Elle fut rattachée à la France en 1718. En 1817, il y avait à Knutange, village de l’ancienne province des Trois-Évêchés sur la Fensch437 habitants répartis dans 56 maisons.
Mieres
Mieres pòt essèr:
Mirabèu (Vauclusa)
Mirabèu (Mirabeau en francés) es una comuna provençala situada dins lo departament de Vauclusa e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur.
Xunqueira de Espadanedo
Xunqueira de Espadanedo es un municipi de la província espanhòla d'Ourense e de la Comunautat Autonòma de Galícia.
Agarnagués
Sa vila principala es Pàmias.
Laura Badler
vinheta|Laura Badler als [[Out d'Or 2018.]] Laura Badler, nascuda lo 28 de julhet de 1992 a Saint-Michel (Charanta), es una videasta francesa trans.
Es una de las principalas videastas informant sus la transidentitat en França.
Biografia
Fa sa sortida de l'armari en agost de 2015 e comença sa chaine YouTube al meteis moment per contribuir a remediar a la manca d'informacion sus la transidentitat en francés sus internet. Es tanben engatjada contra la SoFECT.
A causida son prenom de femna en referéncias al personatge de Laura Palmer, sortida de la seria Twin Peaks, e tanben aquel de Lara Croft.
Nòtas
<references group="N" />
Vent negre
Lo vent negre es lo nom del vent del nòrd en Naut Carcin.
Cantal (vent)
Lo cantal es lo nom del vent d'èst en Naut Carcin.
Los sèt contra Tebas
Los Sèt contra Tebas (en grèc ancian Ἑπτὰ ἐπὶ Θήϐας) es una tragedia grèga d'Esquil representada en 467 AbC.
Argument
La tragedia conta la guèrra dels sèt caps, expedicion que l'origina es la luta qu'opausa Eteocles e Polinices, los fraires d'Antigòna, après la mòrt de lor paire, Edip, per prene lo reialme de Tebas.
Polinices arriba amb una armada argosiana per tornar prene lo tròn a son fraire Eteocles. En efièch, los dos fraires s'èran acordats per ocupar cadun son torn lo tròn, mas Eteocles, son torn acabat, aviá refusat de daissar sa plaça.
Un messatgièr anoncièt a Eteocles l'arribada venenta de l'armada argosiana. Lo còr se lamenta alara e demana ajuda als dieus, çò que provoquèt la colèra d'Eteocles que declara que lo temps es a aparar de la ciutat e pas mai dels planhs. Lo messatgièr explica que los enemics se devisan en sèt grops, cadun dirigit per un grand capmèstre e se preparant a prene una pòrta de la vila. Cada cap los descriu en detalh lo messatgièr; Eteocles causís un campion tebasian per far fàcia a cadun d'aqueles. Lo darrièr grop es menat par Polinices, es perque Eteocles decidís de gardar d'esperel la setena pòrta e de far fàcia a son fraire. Coneissiá l'imprecacion d'Edip e sap que va morrir de la man de son fraire e d'esperel lo tuar se va per lo combatre, pasmens decidís d'o far, pel ben de la ciutat.
Es salvada la ciutat, mas los dos fraires enemics acaban par s'entretuar pendent un combat d’òme contra òme. Eteocle se vei ofrir una sepultura pels dignitaris de la vila alara que Polinices, declarat traïdor de son país, ne deu pas aver de cap de biais. Creont decidís que lo cadavre d'aquel darrièr será daissat al solelh per far un exemple als oposants de Tebas. Fa vigilar lo còs per de gardas e anoncia la mesa a mòrt de qui que siá ofrirá una sepultura al còs. Mas Antigòna, sa sòrre, decidís sola contra l'avís de totes donar un tombèl coma cal.
Pasmens, dins lo mite d'Antigòna de Sofocles (tornat per J. Anouilh) se sap pas s'es lo còs de Polinices o d'Eteocles que se tròba dins la sepultura o alongat al solelh, perque ni l'un ni l'autre se podava reconéisser après lo combat dels dos fraires.
Posteritat
Dins la tragedia grèga, lo mèsma subjècte es tractat pauc après per Euripides dins Las Fenicianas, que conten d'allusions claras a son predecessor.
Pont-de-Ruan
Pont-de-Ruan es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Indre e Léger e la region dau Centre.
Geografia
Lo territòri communal a adaigat pel riu Indre.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Allande
Allande es un municipi d'Espanha de la Comunautat Autonòma uniprovínciala d'Astúrias.
Flammerans
Flammerans es una comuna francesa, situada dins lo departament de Còsta d'Aur e la region de Borgonha.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Rogièr Barta
Rogièr Barta (Roger, Gaston Barthe per l'estat civil, nascut a Magalàs, dins Erau en 1911 e defuntat a Montpelhièr en 1981) es un escrivan, ensagista e filològ occitan.
Ide
Ide (Ydes en francés) es una comuna auvernhata, situada dins lo departament del Cantal e la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament d'Auvèrnhe.
Rogièr Barta
La vida
Professor agregat d'espanhòl e director de companhiá d'asseguranças, es subretot conegut per èsser estat l'aparaire, defensor e promotor de l' Idèa latina que li n'ajudèt de contunh a créisser e se desvolopar en pels païses latins, romanics e d'en primièr Catalonha.
Ide
Transpòrts
vinheta|centre|La D922 entre Le Beil e las Quatre Routes (noms franceses), passant per la comuna d'Ides.
Rogièr Barta
La vida
Fondèt, per çò far, las Annales de l'Idée latine (Annals de l'Idèa latina) amai cofondèt la France latine (França latina). Filològ, ne participèt tot parièr a la Comission de Normalizacion Filologica de l'occitan, qu'ensagèt en son temps de resoldre los problèmas normatius de la lenga nòstra. Publiquèt ambedós Lexics francés-occitan e occitan-francés en 1970 e 1972.
Ide
Toponimia
Las fòrmas ancianas son, per luec:
Nòtas
<references group="N"/>
Rogièr Barta
La vida
Membre actiu del comitat de redaccion de Òc (revista) e Occitania (revista) amai collaborator assidú de lo Gai saber, foguèt president d'onor dels Amics de la lenga d'Òc, d'a París, de París. Majorau dau Felibritge en 1965.
Autor del libre de poèmas La font perduda qu'escriguèt en catalan, editat a Barcelona en 1934, recampèt plan mai tard, en 1979, los sieus escriches escampilhats en per moltas revistas e publicacions occitanas dins Pròsas de tota mena, lo sieu itinerari bartassièr.
Referéncias
e ca
Sortida de l'armari
La sortida de l'armari (o coming out dins d'unes lengatges ) es una metafòra que conceptualiza lo fach, per una persona LGBT, de revelar son orientacion sexuala o romantic per una persona omosexuala, bisexuala o pansexuala, o ben de revelar son identitat de genre per una persona transgenre.
Prévelles
Prévelles es una comuna francesa, situada dins lo departament de Sarta e la region dels Païses de Léger.
Sortida de l'armari
Nòtas
<references group="N" />
Prévelles
Nòtas
<references group=N/>
Forfry
Forfry es una comuna francesa, situada dins lo departament de Sèina e Marna e la region d'Illa de França.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Nòtas
<references group=N/>
Plujal
Lo plujal es un nom de vent. En Naut Carcin correspond al vent d'oèst.
Bauma de Chabòt
La bauma de Chabòt, apelada tanben bauma de Joan Loís o bauma daus mamots,, delh Paleolitic superior, se situa a Aiguesa, en Bas Vivarés, dins lo departament de Gard.
Istoric
Seguèt la segonda bauma ornada descubèrta dins lo mond, après Altamira.
Sas nombrosas gravaduras rupèstras datan delh Solutrean. Lhor descubèrta contribuiguèt a la reconeissença de l'art delh Paleolitic superior.
Proteccion
Venguèt monument istoric lo 5 de febrièr de 1903. Lo site es pas ubèrt a la visita.
Ć
Ć (en minuscula: ć) es una letra emplegada dins los alfabets de mantuna lenga eslava coma lo polonés, lo sorab, lo serbocroat o dins de transcripcions romanizantas del sèrbe, del macedonian, o mai del bielorús.
Aller
Aller es un municipi de la província d'Astúrias.
Hamada
Ua hamada (en aràb ammada ) ei ua forma de païsatge desertic qu'ei hét de planèrs d'arroques dures, plan esterils. An brica arena pr'amor qu'era deflacion (1) l'a presa.
Formacion
Es hamades son produsides per un vent que bolega es accions climatiques ben fines. Atau, es productes de gran fin son bolegats en suspension pendent qu'era arena ei bolegada a trauers dera saltacion e der auanç dera superficie. Aguesta accion deisha un païsatge de grava, grinches e arrocs nus (2).
Referencies
1.-^ a b "Hamada, Reg, Serir, Gibber, Saï". Springer Reference. 2013. Retrieved 2013-05-23.
2.- ^ B.W. Sparks. Geomorphology, 2nd ed., pp. 322-3. Longman Group Ltd. 1972. (ISBN 0-582-48147-3)
3.- ^ McKnight, Tom L. and Darrel Hess. Physical Geography: A Landscape Appreciation, 8th ed., pp. 495-6. Upper Saddle River, NJ: Pearson Education, Inc. 2005. (ISBN 0-13-145139-1)
Lauri Asikainen
thumb|250px|Lauri Asikainen en 2014 Lauri Asikainen (Savonlinna, 28 de mai de 1989) es un esquiaire de saut e de combinat nordic finlandés.
Tirar de l'armari
Tirar de l'armari (o outing dins d'unes lengatges ) es una metafòra que conceptualiza lo fach de revelar, sens son consentiment e mai contra sa volontat, l'orientacion sexuala o romantic d'una persona omosexuala, bisexuala o pansexuala, o ben de revelar l'identitat de genre d'una persona transgenre.
Nòtas
<references group="N" />
Ambrunés
Ambrunés es un parçan d'Occitània situat en Daufinat (e tanben en Provença), dins los Aups.
Sa vila principala es Ambrun.
Sarladés (vent)
Lo Sarladés es un nom de vent. En Naut Carcin correspond al vent de Nòrd-Oèst.
Amieva
Amieva es un municipi de la província d'Astúrias.
Étouvy
Étouvy es una comuna normanda, situada dins lo departament de Calvadòs e la region de la Bassa Normandia.
Geografia
Étouvy Es una municipalitat del Bocage virois, sul marge esquèrre de la Vire. A situat a 7 km al nòrd de Vire, sus la rota départementale 674 (anciana nacionala 174) de Vire a Sant-Lô. Lo bourg de Étouvy e aquel de La Graverie son dirèctament connectats per un pont sus la Vire.
Lo ponch en culminant se situa a l'oèst, près del luòc-ditz la Maloiselière. Lo ponch mai bas correspond a la sortida de la Vire del territòri, al nòrd. La municipalitat es bocagère.
Le point culminant (134 m) se situe à l'ouest, près du lieu-dit la Maloiselière. Le point le plus bas (82 m) correspond à la sortie de la Vire du territoire, au nord. La commune est bocagère.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Étouvy Se situa sul anciana via romaine en portant de Vièlh a Avranches ont aquel ais afranquissiá la Vire. Al Mièja Edat, l'anciana via ven un camin montois e una fièra, totjorn existenta, i a creat.
Étouvy se situe sur l'ancienne voie romaine menant de Vieux à Avranches où cet axe franchissait la Vire. Au Moyen Âge, l'antique voie devient un chemin montois et une foire, toujours existante, y est créée.
Zigoitia
Zigoitia es una comuna d'Alaba dins la comunautat autonòma espanhòla del País Basc.
Veli-Matti Ahonen
Veli-Matti Ahonen (Finlàndia), es un ancian sautaire amb esquís finlandés.
Vesa Hakala
Vesa Hakala (Harjavalta, Finlàndia, 5 de decembre 1968) es un ancian sautaire amb esquís finlandés.
Cambon de La Vaur
Cambon de La Vaur (Cambon-lès-Lavaur en francés) es una comuna lengadociana situada dins lo departament de Tarn e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
La comuna se situa dins l'Airal urban de Tolosa.
Estadi Velodròm
right|thumb|L'Estadi Velodròm en 2015
L'Estadi Velodròm es l'estadi ont jòga l'equipa de fotbòl de l'Olimpic de Marselha dempuei junh de 1937. L'Estadi deu son nom a la pista ciclista uei desapareguda. Proprietat de la Municipalitat de Marselha, L'Estadi Velodròm es gestionat per la societat Arema, dins l'encastre d'una concession ligada a la renovacion començada en 2011. Per la Copa dau mond 1998, la capacitat de l'estadi passèt de 42,000 a 60,013 plaças. Lo recòrd d'afluéncia (58,897 espectators) data dau 6 de mai de 2004 per la partida contra Newcastle United en Copa de l'UEFA. En 2014, la renovacion de l'estadi s'acaba amb una nòva capacitat de 67,054 sètis.
Lei diferentei renovacions
L'estadi a subit diferentei renovacions. L'estadi foguèt inaugurat en 1937 per una victòria còntra leis Italians dau Torino FC. La primiera renovacion a luòc per la copa dau mond de 1998. La renovacion comença lo 18 de febrier de 1996 per la demolicion parciala de la tribuna Joan Boin. Leis òbras finisson fòrça criticadas; se ditz que l'estadi es tròp envasat, l'ambient es tròp diferent d'abans, pasmens i aviá mens de plaças dins l'ancian estadi. En 2011, l'estadi entamena un nòva renovacion, en rason de l'atribucion a la França dau Campionat d'Euròpa dei Nacions. La capacitat serà portada a 67,000 sètis e lo teulat que demandavan totei lei costumiers dei travèias marselhesa serà pausat, fasent dau Velodròm un deis estadis mai modèrnes d'Euròpa tota e classificat cinq estèlas dins l'indici UEFA, çò que li permetrà d'aculir de finalas de copas europencas.
Liame extèrne
https://web.archive.org/web/20140413094805/http://www.arema-velodrome.com/
Economia de Bangladèsh
L'economia de Bangladesh cresquèt en mejana de 5 a 6% l'an dempuèi 1996 malgrat la pauca eficiéncia de las entrepresas estatalas, de la triga en explorar las resèrvas de gas natural, de la manca de fonts d'energia, e de la triga en implementar reformas economicas. Malgrat mitat del produch interior brut èsser generat pel sector de servicis, gaireben 2/3 de la populacion viu de l'agricultura. Lo principal produch agricòla es lo ris. La produccion de ròbas e l'enviament de moneda per de ciutadans del país que trabalhan dins d'autres païses - principalament en lo Pròche Orient e en l'Extrèm Orient - ajudan a manténer l'economia.
En 2008 Bangladesh implantèt una politica de mantenença d'emplecs, mas aquò creèt una nauta inflacion.
Avilés
Avilés es un municipi de la província d'Astúrias.
Armando Emílio Guebuza
Armando Emílio Guebuza (n. 1943) militar e òme politic, foguèt president de la Republica de Moçambic entre lo 2 de febrièr de 2005 e lo 15 de genièr de 2015.
Viffort
es una comuna francesa del departament d'Aisne e de la region de Picardia.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Montsec (Perigòrd)
Montsec (Monsec en francés) es una anciana comuna d'Occitània, dins la region istorica de Perigòrd, situada dins lo departament de Dordonha de la region de Novela Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Chavagnes-en-Paillers
Chavagnes-en-Paillers es una comuna peitavina, situada dins lo departament de Vendea e la region daus País de Leire.
Montsec (Perigòrd)
Lo 1er de genier 2017, fusionet emb autras uech comunas per formar la comuna novela de Maruelh de Perigòrd.
Chavagnes-en-Paillers
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Montsec (Perigòrd)
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Chavagnes-en-Paillers
Toponimia
Las atestacions ancianas son, per lhuec:
Nòtas
<references group="N"/>
Leuville-sur-Orge
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Bimenes
Bimenes es un municipi de la província d'Astúrias.
Tournan-en-Brie
Tournan-en-Brie es una comuna del departament de Sèina e Marna de la region d'Illa de França.
.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Nòtas
<references group=N/>
Panjab
Panjab (en panjabi ਪੰਜਾਬ پنجاب, anglés Punjab) es una region del soscontinent indian comprenent una granda partida de l'èst del Paquistan (província del Panjab paquistanés) e del nòrd-oèst d'Índia (Estat del Panjab indian e de partidas d'Haryana, Himachal Pradesh, Chandigarh, Jammu e Delhi).
Lo nom « Panjab » es d'origina pèrsa, de panj (« cinc ») e āb (« riu ») : « (pays dels) cinc rius ». Las cinc aigas son Beâs, Sutlej, Ravi, Chenab e Jhelum ; totas son d'afluents d'Indus.
Panjab a una istòria longa. Foguèt abitat pels arapèus, los protodravidians e los indoarians e envasit pels pèrses, los grècs, los cochans, los ghaznevids, los timorids, los mogòls, los afgans e los britanics. Los abitants del Panjab son uèi mai de 152 milions, son nomenats « panjabis » e parlan subretot lo panjabi. Las religions principalas sont l'islam, lo sikhisme e l'indoïsme.
Istòria
vinheta|250x250px|Taxila al Paquistan. vinheta|250x250px|Lo fòrt de Lahore bastit per l'emperaire [[Empèri Mogòl|mogòl Akbar.]] Pendent la Preïstòria, la civilizacion de la val d'Indus, una de las mai ancianas d'Asia del Sud, ocupa çò qu'uèi la region del Panjab.
Las batalhas epicas del Mahabharata son situadas dins l'actual Haryana, partida del Panjab istoric.
En -326 Alexandre lo Grand envasiguèt una partida del Panjab a partir del nòrd e desfach lo rei Porus. Sas armadas dintran dins la region per l'Hindu Kush e son empèri s'espandís fins a la vila de Sagala. En -305, lo Panjab fa partit de l'Empèri Maurya puèi del Reialme indogrèc vèrs -200 Menandre I, que règna de ≈ -160 a -135, benlèu se convertís al bodisme. La region es ensida mai d'un còps, coma pels escitas e los yuezhi. Aquestes darrièrs fondèron l'Empèri koshan al sègle I.
Los Guptas domèni enseguida la region (sègle II), puèi Harsha (sègle VI) e los Rajputs (sègle VII). En 711–713 lo sultan Muhammad ibn al-Qasim de Taif, una vila d'Arabia, desfach lo raja Dahir e conquerís lo Sind e lo Panjab al nom de las Omeias. Es lo primièr a introduire l'islam dins la region.
Enseguida, una seriá de dinastias musulmanas se succediguèron fins a l'establiment dels Mogòls en 1526. Un periòde de prosperitat e de patz relativa seguís. Lo Goró Nanak (1469-1539) fonda leo sikhisme pendent aqueste periòde.
Pendent la revòlta indiana de 1857, los dirigants sikhs sostenon la Companhiá de las Índias orientalas e li balhant de tropas. A Ludhiana, la rebellion es espotida amb l'ajuda dels caps peanjabis de Nabha e Malerkotla.
Pasmens, unas annadas mai tard, fòrça Panjabis joguèron un ròtle important pendent lo Movement per l'independéncia de l'Índia, coma Bhagat Singh o Muhammad Iqbal.
En 1947, al moment de l'independéncia, lo Panjab es, amb lo Bengala, una de las doas províncias partejadas entre l'Índia e lo Paquistan : lo Panjab oriental (gaireben 35 % de la província del Raj) es ligat a l'Índia e lo Panab occidental (65 %) al Paquistan. Los desplaçaments de populacions e las violéncias que seguisson la particion fan de milions de mòrts.
Geografia
Lo Panjab, al temps de l'Empèri sikh, cobrissiá un larg territòri comprenant lo bacin de l'Indus e l'aigavers entre l'Indus e la plana gangetica. Se podava divisar en quatre regions naturalas :
L'Indus e los cinc rius prenon lor font dins las sèrra de mont al nòrd del Panjab e lèva la terranha, de minerals e de baldra cap a las ricas planas alluvialas que son plan fertilas.
Clima
Lo clima es un factor important per l'economia de Panjab, subretot agricòl. Las zonas près d'Imalaia recebon de tombadas de pluèja mai fòrtas que las regions mai alunhadas dels monts.
I a tres principalas sasons e dos periòdes transitòris. Pendent la sason cauda, de mièg d'abril a la fin de junh, la temperatura pòt aténher. La monson, de julhet a setembre, es un periòde de fòrtas tombadas pluèja, portant d'aiga per las culturas e lo ret dels canals d'irrigacion. Lo periòde transitòri après la monson es doç e mèna a la sason d'ivèrn, ont las temperaturas en genièr davalan fins a la nuèch e  lo jorn. Pendent lo periòde transitòri entre las sasons frescas e caudas, de tempèstas de granissas e la fòrtas tombadas de pluèjas pòdon se debanar, damatjant las culturas.
Lo Panjab paquistanés
vinheta|200x200px|La província paquistanesa del Panjab. Lo Panjab compta ara unes 90 milions dels 170 milions d'abitants del Paquistan, e representa 60 % del territòri del Panjab istoric. Son economia repausa massissament sus son sistème d'irrigacion, amb mai de 30,500 km de canals. Gaireben totes bastits jos la dominacion britanica. Lo Panjab domina lo Paquistan economicament, e tan una granda influéncia culturala.
Lo Panjab indian
Los Estats indians del Panjab, de l'Haryana e de l'Himachal Pradesh recobrisson 40 % del territòri del Panjab istoric.
L’Estat indian
vinheta|215x215px|L’Estat indian del Panjab. Son territòri compta 25 milions d'abitants per una superfícia de.
Haryana
Son territòri compta 25 milions d'abitants per una superfícia de.
Himachal Pradesh
Son territòri compta 6 milions d'abitants per una superfícia de.
Lauri Hakola
Lauri Hakola (Oulu, Finlàndia, 13 de decembre 1979) es un ancian sautaire amb esquís finlandés.
Artensa
Artensa es un parçan d'Occitània situat en Auvèrnhe.
Sa vila principala es Bòrt.
Toponimia
Una atestacion medievala es Artencha, en 1250. Lo nom s'explicariá per un radical gallés arto-, « ors » e un sufixe -inc-, que segon lo dire de Dauzat es preceltic, probablament ligur, mas que los galleses adoptèron. Seriá donc lo país delhs orses. Ne resultariá, se lo sufixe es bon, mas non se sap, que lo nom auvernhàs e doncas occitan deuriá èsser Artencha puslèu que Artensa, la confusion venent de la realizacion locala de -ch- en [s] (mas tanben chaldriá ne verificar l'espandiment) : Chaslada (comuna de Lanòbre [se'ladɔ] o [sej'ladɔ], chastèl [sas'te]. Veire tanben Sent Marçau d'Artenset.
Cras
Cras pòt èsser:
Païses Basses Caribencs
thumb|right|400px|Situacion dels Païses Basses Caribencs: illas en verd Los Païses Basses Caribencs (Caribisch Nederland en neerlandés) son dempuèi 2010 l'apellacion oficiala de las tres comunas dels Païses Basses situadas dins las Antilhas : Bonaire, Sant Eustaqui e Saba. Son de còps sonadas "Illas BES" (Bonaire - Eustaqui - Saba). Lo còde ISO 3166 es BQ (version longa BES). Un emoji, qu’utiliza la bandièra de Bonaire es nomat Païses Basses Caribencs: 🇧🇶.
Economia
La moneda èra lo Florin de las Antilhas Neerlandesas entrò lo 31 de decembre de 2010. Es desenant lo dolar american.
Antully
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Astarac
Astarac es un parçan d'Occitània situat en Gasconha. Sos abitants son los astaragués.
La soa vila principala es Miranda. thumb|right|400px|L'Armanhac administratiu
Cortambert
Cortambert es una comuna francesa, situada dins lo departament de Sòna e Léger e la region de Borgonha.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Naut Ador
Era soa vila principala qu'ei Banhèras de Bigòrra.
Andrés Pastrana Arango
Andrés Pastrana Arango (n. 1954) jornalista e òme politic, foguèt president de Colómbia entre 1998 e 2002.
Eulalio Gutiérrez Ortiz
Eulalio Gutiérrez Ortiz (1881 - 1939) militar (general) e òme politic foguèt president de Mexic entre 1914 e 1915.
Aiguesa
Aiguesa (Aiguèze en francés) es una comuna d'Occitània, en Lengadòc, situada en Bas Vivarés, istoricament en Lengadòc. Administrativament se tròba dins lo departament de Gard e la region d'Occitània.
Villers-Saint-Frambourg
Villers-Saint-Frambourg es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Oise e la region de Picardia.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
La denominacion oficiala de las carrièras data de 1965. L'objectiu èra de facilitar las comunicacions e las mesas correspondéncias ».
Dos luòcs an creat lo luòc de la Comuna e lo luòc Paul Darras (cònsol de 1925 a 1959). La carrièra de la Republica remplaça la carrièra del Carreró. La carrièra Còlen conserva la siá anciana denominacion, tot coma la carrièra de la Crotz Dupille e la carrièra de Fleurines. Per çò qu'es de la carrièra de Pont, ven carrièra Vièlha de Pont. Permet d'accedir a Pont-Santa-Maxence per la bòsc de Halatte, tot coma la carrièra del Bòsc #que remplaça l'ancian nom de carrièra de la Maire. Los ostals son d'ara endavant numérotées.
La dénomination officielle des rues date de 1965. L'objectif était de « faciliter les communications et la remise des correspondances ».
Deux places sont créées la place de la Mairie et la place Paul Darras (maire de 1925 à 1959). La rue de la République remplace la rue de la Ruelle. La rue Colin conserve son ancienne dénomination, tout comme la rue de la Croix Dupille et la rue de Fleurines. Quant à la rue de Pont, elle devient rue Vieille de Pont. Elle permet d'accéder à Pont-Sainte-Maxence par la forêt d'Halatte, tout comme la rue de la Forêt qui remplace l'ancien nom de rue de la Mare. Les maisons sont désormais numérotées.
Vigneux-Hocquet
es una comuna francesa del departament d'Aisne e de la region de Picardia.
Linha T1 del tramvai de Tolosa
La linha T1 del tramvai de Tolosa es la primièra linha del novèl malhum de tramvai de l'aglomeracion tolosenca.
Nòtas
<references group="N" />
Boal
Boal (Bual sn eonaviego) e un municipi de la província d'Astúrias.
Rouvignies
Geografia
Situada a 5 km al sud-oèst de Valencianas, 18 km de, env. 30 km de Lille Suls Rotas nacionalas 30, RN 45 e traversada per la Autoroute A2 (de sortidas: ZI aérodrome-oèst ; La Sentinelle). Limitrophe Del aérodrome de Valencian-oèst. Afiliada al burèu de plaça de Denain (CP 59220).
Située à 5 km au sud-ouest de Valenciennes, 18 km de Douai, env. 30 km de Lille Sur les Routes nationales 30, RN 45 et traversée par l'Autoroute A2 (sorties: ZI aérodrome-ouest ; La Sentinelle). Limitrophe de l'aérodrome de Valenciennes-ouest. Affiliée au bureau de poste de Denain (CP 59220).
Palmon
vinheta|drecha|230px|Los palmons a costat del còr e dels grands vaissèls dins lo pitre.
Lo palmon (var. paumon) es l'organ essencial de la respiracion pels vertebrats, que los mai primitius son los dipnòus.
Sa foncion principala es lo carreg de l'oxigèn de l'aire atmosfèric dins la circulacion sanguina, e l'excrecion del dioxid de carbòni de la circulacion sanguina cap a l'atmosfèra. Aquel escambi de gases es complit dins una mosaïca de cellulas especializadas que forman de milions de saquetons d'aire sonats alveòls. Los palmons an tanben de foncions non respiratòrias.
Périers
Périers es una comuna normanda, situada dins lo departament de la Marga e la region de Normandia.
Vivièrs de la Vaur
Vivièrs de la Vaur (Viviers-lès-Lavaur en francés) es una comuna de Lengadòc situada dins lo departament de Tarn e de la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Le Média
Le Média es un sit d'actualitat francés gratuit lançat en genièr de 2018 per Sophia Chikirou, Henri Poulain e Gerard Miller, pròches de França insoumise. La linha editoriala es ancorada a esquèrra e son estatut es, dempuèi junh de 2021, aquel d'una societat cooperativa d'interès collectiu.
Lo sit prepausa una instància PeerTube, mas son principal supòrt visionat es la cadena Lo Média sus la plataforma Youtube, sus la quala d'unes autres nòus mèdias alternativas nòus an tant trobat un public jovent a la debuta de las annadas 2020, coma Off-investigacion, fondat pel jornalista d'investigacion Jean-Baptiste Rivoire, venent completar de títols de senèstra mai ancians, Politis, Le Monde diplomatic, o L'Umanitat.
Conferéncia « Cal “escqmpar”los mèdias ? »
Lo 26 d'agost de 2017, durant una conferéncia intitulada « Cal “escampar” los mèdias ? » animada per Sophia Chikirou pendent los « amFiS d'estiu » de França insoumise, lo politològ Thomas Guénolé compara lo paisatge audiovisual francés a una « nòva Glèisa » qui a « son dògma », « sos inquisiteurs » e « sos hérétiques ». Afirma que fòrça jornalistas « resistiscan autant que pòdon en intèrn », çò que se traduís per la sortida de « scoops desfavorablas al sistèma en plaça qui sòrtan regularament dins las mèdias mainstream », mas avalore que « téner una linha editoriala antisistèma, es préner un risc per sa carrièira». Expausa la necessitat de « rompre lo monopòli audiovisual prò-sistèma » via la creacion d'« un grand mèdia audiovisual alter-sistèma » que siá « altermondialista», « pluralista », « umanista », « antiracista », « feminista ».
La conferéncia activa una fòrta controvèrsia dins los mèdias francesas. Subretot, l'expression « escampar» del títol de la conferéncia, qui remanda al concèpte politic de dégagisme, es fustigada per d'unes editorialistas e comentaires, subretot Jean-Michel Aphatie e Raphaël Glucksmann : Thomas Guénolé reagís dins Marianne en las acusant de « malhonnêteté intellectuala » e de « sofismes ».
Anóncia de creacion e linha editoriala
Lo 22 de setembre de 2017, lo jornal Liberacion anóncia la creacion d'un nòu mèdia, batejat « Le Média », per Sophia Chikirou, Gerard Miller, Sebastian Vilgrain e Henri Poulain.
Lo 25 de setembre, un manifèst es publicat per Le Monde, que lo jornal presenta coma un apèl « a la creacion d'un mèdias alternatiu alunhat del modèl economic e ideologic dominant », acompanhat d'una peticion en linha sus Change.org,. « Lo Média » se definiguèt dins aquel manifèst coma « independent », « cooperatiu », « collaboratiu », « pluralista », « cultural e francofòn », « umanista e anti-racista », « feminista », « ecologista e progressista »,. L'escrich es signat per una centena de personas dont de nombrosas personalitats politicas, demest las qualas Isabelle Attard, Pierre Joxe, Noël Mamère, Jean-Luc Mélenchon, Arnaud Montebourg o encara Philippe Poutou, e per de personalitats talas que Josiane Balasko, Thomas Guénolé, Guillaume Meurice, Francés Morel, o los vidéastes Demos Kratos e Usul.
L'universitari Romain Badouard contextualiza la naissença del Mèdias dins l'encastre d'una epòca ont « las luchas politicas se son deportadas sul terrenh de l'informacion ». Per el, l'internet francés se caracteriza per l'emergéncia de sites d'extrèma drecha produsissent una informacion dicha « alternativa », e vei dins l'aparicion del Mèdia una « replica de l'esquèrra intellectuala e culturala », « una temptativa de tornar préner man sus la produccion d'informacion amb egalament un fòrt prisme ideologic mas ancorat a esquèrra ».
Chikirou declara que la linha editoriala serà « umanista, progressista, ecologica, feminista » e que lo mèdias serà « pluralista ». L'un dels fargaires del Média jonch per HuffPost precisa que s'agirà d'un « pluralisme complet sus una linha d'esquerra ». Sophia Chikirou apond que lo Mèdias inclurà las idèas de França insoumise, mas egalament « la pensada comunista, socialista e ecologista ». Aude Rossigneux, futura redactritz en cap del Mèdias, declara que « l'esquèrra progressista a pas son mèdias audiovisual ». Defend lo principi d'un mèdia engatjat e avalora que l'objectivitat jornalistica es una trapèla e que los mèdias que se'n reivindiquen assumiscan pas lors linhas editorialas,,.
Las concepteurs del Mèdias explican que l'origina del projècte remonte a la sequéncia electorala 2016-2017, ont avaloren que cèrts editorialistas de las mèdias dominantas an jogat un « ròtle aflictiu ». De mai, Gerard Miller recòrda que « 90 % de las mèdias francesas son detengudas per nòu milliardaires », e, segon li, s'aqueles darrièrs « investiguèsson mentre que la premsa pèrd d'argent, es qu'an un retorn sus investiment ideologic ».
Aerodactylus
Aerodactylus (que vò díder det deth vent) ei un genre de pterosaure que conten diuerses espècies coma Aerodactylus scolopaciceps, auans vist coma Pterodactylus kochi (1).
Priyanka Yoshikawa
Priyanka Yoshikawa (en japonés: 吉川　プリアンカ; Tòquio, 1993 o 1994) es una modèla japonesa. D'origina indiana per son paire, es la segonda mestissa (sovent victimas de discriminacion e escaissats hāfu a Japon) a venir Miss Japon. Ganhèt lo concors en 2016, l'an seguent de l'eleccion d'Ariana Miyamoto, de paire afroamerican.
Aerodactylus
Es despulhes de fossil d'aguesta espècie sonque s'an trapat enes formacions caucinoses de Solnhofen, en Baviera, Alemanha, e son deth Jurassic superior (Titonian lèu) pendent hè 150.8 e 148.5 milions d'ans (2).
Coma toti es pterosaures, es ales d'Aerodactylus èren formades per ua peth e membranes deth muscul qu'anauen des des quatau det enquia sòns malucs. Laguens auia coma suport fibres de colagèn e dehòra ponts de keratina.
Descripcion
Aerodactylus ei conegut per siei fossils e tot e que toti eri son d'individús joens, toti son esqueletas sanceras (1). Eth descurbiment de diuersi fossils ben conservats damb sòns teishits permetèc as scientifics rebastir era sua imatge.
Es crans d'Aerodactylus èren longs e estrets damb 64 dents qu'anauen entà deuant ena maissa. Es arrels des dents acabauen auans dera henestra nasoantorbital, er horat mès gran deth cran (3). Aerodactylus ère disparièr d'autes espècies pr'amor que sòn cran e maissa superior ère corvada entà naut e ère pas recta(4). Un bec petit e corb definia es maisses e es dents qu'èren ath sòn entorn (5).
Eth còth ère long e caperat damb picnofibres. Auia ua bossa en eth còth qu'anaua des dera maissa inferior enquia era part superior deth còth (6).
Aerodactylus, coma d'autes pterosaures, auia ua cresta sus sòn cran hèta de teishit mòfle. Un fossil, MCZ 1505, a ua cresta de tesishit mòfle triangular sus era part posterior dera henestra naso-orbital e er uelh. Era cresta hèia 44 a 51 cm (eth 38 a 45% dera longada deth cran) e ua amplada de 9,5 mm (3).
Bennettt confermèc en 2013 damb d'autes scientifics qu'aguesta cresta de teishit mòfle arribaua ben endarrèr deth cran. Aguest scientific trapèc pas nat evidencia d'ua aresta qu'anès entàra part posterior deth cran (3). Eth darrèr deth cran auia ua cresta un pauc ponchuda qu'anaua entàra darrèr e damb ua forma conica. Aguesta ère hèta de fibres dures e longues.
Es ales èren longues e es membranes des ales sembla qu'auien pas picnofibres que les caperessen coma d'autes pterosaures (Pterorhynchus e Jeholopterus). Es membranes dera ala s'espandien demest es dets des mans coma ua ret. Tamben auia ua dusaua membrana demest eth pè e era coa e ua auta demest es braçi e es mans (6). Es ungles èren caperades de keratina e èren plan ponchudes (5).
Istòria
En 1850 Hermann von Meyer descriguéc eth fossil BSP AS V29 a/b coma un nau fossil de Pterodactylus longirostris. Aguest nom ère un sinonim d'Ornithocephalus antiquus mès aguest nom siguec mès utilizat. aguest esemplar siguec descrit en sòn libe Fauna der Vorwelt (7) en 1860 damb eth nom Pterodactylus scolopaciceps.
Zittel e Wagner descrigueren aguest fossil en 1883 (8) coma Pterodactylus kochi. Un dusau fossil siguec aperat Pterodactylus scolopaciceps. Totun, eth nom queiguèc ena hoscor e Peter Wellnhoffer ac considerèc coma un sinonim joen de Pterodactylus kochi. En 2013 Pterodactylus kochi siguec estudiat per Bennet (3) e se confermèc qu'ère un sinonim de Pterodactylus antiquus. Vidodic e Martill (1) èren pas d'acòrd damb Bennett (3) e dideren que P. kochi ère un nom parafiletic.
Quan Vidovic e Martill dessepararen P. scolopacipeps de P. kochi, se pensèc qu'ère pro desparièr tà auer eth solet eth nom deth genre Aerodactylus que provenia d'Aerodactylus, un nom de Pokemon (1).
Naut Agenés
Lo Naut Agenés o Aut Agenés es un parçan d'Occitània situat en Agenés (Guiana).
Sa vila principala es Vilanuèva d'Òlt.
Asterix (benda dessenhada)
Asterix, ancianament Asterix lo gallés, es una seria de benda dessenhada, creada lo 29 d'octobre de 1959 per René Goscinny e Albert Uderzo. La benda dessenhada es traducha en 85 lengas. Actualament n'existisson tres volums en occitan : Obelix e companhiá (1976, Joan de Cantalausa), Lo Torn de Gàllia D'Asterix (1978, Joan de Cantalausa), Asterix a l'escòla gallesa (2004, Dàvid Grosclaude).
Istòria
thumb|right|200px|Asterix de Galliër en [[neerlandés]]
La legenda aital coma la carta de la Gallia mencionat çai sus son estadas suprimidas de l'album Asterix e la Transitalique paregut en 2017 sens que l'editor, Hachette, balhe pas d'explicacion. Aquestas son reaparegudas dins l'album La Filha de Vercingetorix paregut en 2019.
La benda dessenhada se focaliza principalament sus l'un dels abitants d'aquel vilatge, Asterix, coratjós guerrièr, que se servís non solament de pocion magica, mas tanben de son intelligéncia per desjogar los plans de Juli Cesar e defendre son vilatge de l'envasidor.
Lo primièr album mes a despart, Asterix es acompanhat dins totas sas aventuras per son amic Obelix, lo sol gallés en çò de que los efièches de la pocion magica son permanents dempuèi qu'es tombat dins una ola de pocion quand èra pichon. A partir del cinquen album (Lo Torn de Gàllia d'Asterix), los dos eròis son acompanhats per Idéfix, un can pichon qu'adòpta puèi Obelix. La seria a per tradicion d'alternar las aventuras en Gàllia e a l'estrangièr.
Forges (Sèina e Marna)
Forges  es una comuna francesa, situada dins lo departament de Sèina e Marna e la region d'Illa de França.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Nòtas
<references group=N/>
Alfred Pourrat
Alfred Pourrat (nom afrancesat, Colin Eustachi Alfred Porrat en linga d'òc. Embèrt, 10 de mai de 1821 - París, 9 de genièr de 1889) es un militar occitan.
Filh de Piare Maria Porrat e Maria Peireta Jornet, z-es tanben lo nebot dau deputat Piare Matiàs Porrat, un ancian politecnician. Fa charriera dins l'armada francesa. Deven general de brigada de l'armada francesa en 1878. Z-es comandant de l'escòla politecnica francesa de 1878 a 1880.
Janne Ahonen
vinheta| Janne Ahonen Janne Petteri Ahonen (Lahti, Finlàndia, 11 de mai 1977) es un sautaire amb esquís finlandés.
Rubrouck
es una comuna francesa del departament del Nòrd e de la region del Nòrd-Pas de Calais.
Geografia
thumb|left|Rubrouck En lo sieu costat e lo sieu arrondissement|180px
thumb|left|Rubrouck dans son canton et son arrondissement|180px
Nicolò Amati
thumb|left|Vriulon Nicolò Amati deu Metropolitan Museum Nicolò Amati que ho laütièr cremonés gessit de la prestigiosa familha deus laütièrs Amati. Qu'èra atau hilh de Girolamo Amati e sustot arrèhilh d'Andrea Amati un deus purmèrs laütièrs autors de vriulons modèrnes.
Los grans laütièrs Andrea Guarneri e Antonio Stradivari que hon eslhèves sons.
Gasparo da Salò
thumb|left|200px|Monument a Gasparo da Salòthumb|Etiqueta e eclissa "f" d'un vriulon alto da Salò, Breissa, ca. 1575 ; de notar lo hilet doble, tanben adoptat per MagginiGasparo da Salò (Salò, lo 20 de mai de 1540 - lo 14 d'abriu de 1609) qu'ei lo chafre deu mèste laütièr breissian Gasparo di Bertolotti.
Gessit d'ua familha de musicians, qu'èra eth medish musician, mes uei lo dia qu'ei mei que mei conegut com laütièr per'mor qu'ei deus pòcs (totun com Andrea Amati) enter los laütiers modèrnes mei ancians qui los vriulons e instruments tanhents e sian arribats dinc a la nosta epòca.
Que ho lo mèste deu gran laütier Giovanni Paolo Maggini.
Originari deu vilatge de Salò, qu'aubrí la soa botica e lo son talhèr a Breissa.
Sogranha
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
Las fòrmas ancianas son Villa de Sogragna, en 1307, Sogranha, en 1377, Sougranes... Sougrane... Sogranie, en 1377-1589, Sograignes, en 1571, Sougraignes, en 1594, Sograigne, en 1277-1639, Sogranhe, en 1639, Sougrannes, en 1781, Sougragne, en 1807. La prononciacion es Sougrágno (grafia de l'abat Sabarthès), doncas normalament [su'graɲɔ]. Ni Dauzat e Rostaing, nimai los Féniés dison pas res de Sogranha. Se pòt pensar a un derivat d'un cognomen Socer, « sògre » (mès *Sograna seriá esperat puslèu), o a un lòc disparegut ipotetic, *Granha (del nom latin Granius o gallés *Grannios), que seriá pus naut. Cf. Soturac situat so (occitan ancian = jos) Turac, lòc tanben disparegut. Mès Sogranha es sus un travèrs escalabrós e la situacion d'un vilatge en ubac, de l'autra part de Sals (cors d'aiga), es improbabla. Tot aquò es especulatiu e malurosament las fòrmas ancianas datan pas d'abans lo sègle XIV.
Salias (Bearn)
thumb|200px|left|"Se jo non i èri mort, arrés n'i viveré" Salias (Saliese en basco, Salies-de-Béarn en francés) qu'ei ua comuna septentrionau de Bearn situada enter los gaves de Pau e d'Auloron ; qu'ei administrada peu departament francés deus Pirenèus Atlantics de la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
La prononciacion qu'ei [sa'li n əs]. Las fòrmas ancianas que son Salinaes au sègle Xau, Salies au sègle XIau, Terra de Salinis, en latin, en 1120, Salies en 1127, Villa Saline, en latin, en 1235, Sallies (mapa de Cassini, a la fin deu sègle XVIIIau).
Salias que vien deu latin salina, « lòc on amassan la sau », au plurau, dab tombada de -n- intervocalica; l'arriu que i passa, lo Saleys (en francés), a benlhèu pas la medisha origina,.