cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Enric II de Navarra
Deu maridatge de Margarida de Navarra e d'Enric de Labrit que neishó la futura reina Joana III de Labrit, la mair deu Noste Enric.
Merindòu
Geografia
thumb|300px|center|Merindòu.
Omega Centauri
Omega Centauri (ω Cen), o NGC 5139, es un amàs globular de la constellacion del Centaure que foguèt identificat d'en primièr coma un objècte non-estellar Edmund Halley en 1677. Situat a una distància de 15,800 annadas lutz (4,850 pc), es lo pus grand amàs globular de la Via Lactèa amb un diamètre d'aperaquí 150 annadas lutz. Òm estima que conten aperaquí 10 million d'estelas e que ten una massa totala equivalenta a 4 million de massas solaras.
Merindòu
Comunas vesinas
400px|left|Distanças e posicion relativa
Destord
Destord es una comuna francesa, situada dins lo departament dels Vòges e la region de Lorena.
Geografia
Destord Es una municipalitat rurala situat a Unitat|8|km al sud de Rambervillers. A traversat per un pichon afluent del Arentèle.
Destord est une commune rurale située à 8 km au sud de Rambervillers. Elle est traversée par un petit affluent de l'Arentèle.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
La via romaine en portant de Arcs a Deneuvre traversava Destord. Qualques rèstas de pavages daissan pensar que lo luòc podiá èsser un encreuament.
Una epidèmia de choléra a décimé la populacion al començament del : en 1710, demorava pas mai que 23 abitants.
Une épidémie de choléra a décimé la population au début du : en 1710, il ne restait que 23 habitants.
Dans la nuit du 1 au 2 juin 1847, un enfant d’environ 15 jours a été abandonné et posé dans un char à banc devant la demeure du dit Georges. Les cris de l’enfant ont réveillé celui qui l’a recueilli la nuit même. L’enfant aura pour nom patronymique Destord, tiré du lieu, et pour prénom Phamphile, tiré du jour où il a été trouvé.
Merens
Merens pòt estar :
Tribunal de granda instància (França)
En França, lo tribunal de granda instància (TGI) es la juridiccion de drech comun (per oposicion a las juridiccions d'excepcion) en primièra instància : coneis de litigis que son pas especialament atribuït a una autra juridiccion.
Sisavang Vong
Sisavang Vong (1885-1959) foguèt rei Luang Prabang entre 1904 e 1945, e aprèp rei de Laos entre 1946 e sa mòrt, a 1959.
Biografia
Nascut en Luang Prabang lo 14 de julhet de 1885, filh del rei Sakarindra e de la reina Thongsy. Estúdio En lo Lycée Chasseloup-Laubat en Saigon, après en la École Coloniale, en París. Èra conegut coma un rei playboy qu'arribèt a aver 15 esposas, en essent doas d'elas las siás mièjas-sòrs En mai de 50 filhs. Catorze de los sieus filhs moriren en un accident de vaissèl en lo riu Mekong.
Après la mòrt de Sakarindra, Sisavang Vong o succediguèt coma rei de Luang Prabang lo 25 de març de 1904. Luang Prabang Èra a l'escasença un protectorat francés en l'Indochina Francesa. Sisavang Apiegèt totjorn lo mandat francés en Indochina, e lo 1945 se recusèt a cooperar amb los nacionalistas, en essent destronat quora lo país proclamèt siá independéncia. En abril de 1946 los franceses ocupèron un còp mai lo país, e el foguèt recondusit al tròn.
Pontedeva
Pontedeva es un municipi de la província espanhòla d'Ourense e de la Comunautat Autonòma de Galícia.
Vitry-en-Perthois
Vitry-en-Perthois es una comuna francesa, situada dins lo departament de Marna e la region de Champanha-Ardena.
Geografia
Situat près de la Marna, de part e d'autra del riu Saulx, als confluents de la Chée e de la Bruxenelle, en contrebas dels darrièrs monts de Champagne en morissent sus la plana del Perthois
Situé à proximité de la Marne, de part et d'autre de la rivière Saulx, aux confluents de la Chée et de la Bruxenelle, en contrebas des derniers monts de Champagne mourant sur la plaine du Perthois
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Lo sieu istòria remonta al periòde romaine. #Èsser un luòc important al Mièja Edat. Se sonava antany Vitry-çò de-Cremat, après i aver #èsser totalament destruida pel fuòc, en principi per l'armada de Louis VII de França en 1142, de contunh en 1544 per las armadas de Charles Quint.
François ordonna la siá reconstruction, #çò que i aguèt fach en un endroit leugièrament desparièr, l'actual Vitry-lo-François, Vitry-en-Perthois restant a la siá posicion iniciala. La municipalitat patís dégâts considerablas en setembre 1914 pendent lo brèu passatge de las armadas alemandas aital coma dintre 1939 e 1944 del fach de la siá proximitat amb Vitry-lo-François, importanta nœud ferroviaire sus la linha París-Estrasburg.
Son histoire remonte à la période romaine. Elle fut un site important au Moyen Âge. Elle s'appelait autrefois Vitry-le-Brûlé, après avoir été entièrement détruite par le feu, d’abord par l’armée de Louis VII de France en 1142, puis en 1544 par les armées de Charles Quint.
Victor Hugo
thumb|200px|Victor Hugo Victor Hugo (Besançon, lo 26 de heurèr de 1802 – París, lo 22 de mai de 1885) que ho un deus escrivans francés màgers deu sègle XIX e deu romantisme.
La soa purmèra arreconeishença literària de gran endom que'u autrejada peus Jòcs Floraus e Victor Hugo que s'illustrè dens un grana varietat de genres e mei que mei dens lo roman (dab, enter autes, duas òbras enter las mei famosas au monde : Nòsta Dauna de París e Los Miserables, la poesia, lo teatre (Hernani e Ruy Blas) mes tanben la correspondéncia e divèrses autes escrits.
Que ho tanben ua importanta figura politica de la soa epòca, opausant au IInd Empèri Francés e a Napoleon III.
Òbras
thumb|300px|Retrach de Cosette dins l'edicion originala de Les Misérables de 1862, realizat per Émile Bayard
Melhan (Gers)
Melhan (Meilhan en francés) qu'ei ua comuna gascoa d'Occitània situada dens lo departament de Gers e la region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.
Geografia
vignette|upright=1.6|centre|Comunas a l'entorn.
Guilhèm Rondelet
Guilhèm Rondelet, nascut lo 27 de setembre de 1507 a Montpelhièr e mòrt lo 30 de julhet de 1566 d'escorrença, foguèt un mètge e naturalista celebre per sos trabalhs suls peisses.
Filh de mercant, Rondelet entreprenguèt d'estudis dins sa vila nadala que i obtenguèt lo títol de doctor en 1537. Venguèt lo mètge personal del cardenal de Tournon e l'acompanhèt dins sos diferents viatges, en particular en Itàlia e als Païses Basses.
Recebèt la cadièra de medecina a la mòrt de Pierre Laurent a la Facultat de Medecina de Montpelhièr ont influencièt nombroses scientifics de son epòca. Participèt activament a la bastison d'un anfiteatre a la facultat de medecina mercé a Enric II de França. Aqueste anfiteatre li permiguèt de far sas demostracions de disseccion de cadavres.
Emai que publiquèsse pas d'obratge de botanica, exerciguèt dins aqueste domeni una influéncia considerabla. Encontrèt en particular Ulisse Aldrovandi e foguèt lo professor de Jean e Gaspard Bauhin, de Conrad Gessner, de Charles de l'Écluse, de Léonard Rauwolf, de Mathias de l'Obel (que li leguèt sos menuscrits), de Jacques Daléchamps, de Pierre Richer de Belleval...
Accion publica en drech penal francés
L'accion publica es l'accion conducha al nom de la societat en vista de reprimir una infraccion en aplicacion de la lei penala.
L'accion publica es definida per l'article 1 del còdi de procedura penala.
L'Agraulàs
L'Agraulàs (Lagraulas en francés) qu'ei ua anciana comuna gascoa d'Occitània situada dens lo departament de Gers e la region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus. Qu'ei despuish 1973 ua comuna associada de Vic de Fesensac. Son n° INSEE qu'èra 32179.
Geografia
L'Agraulas qu'es a l'èst de Vic sus la RD 130, a 800 m de la RN 124.
Toponimia
L'Agraulàs que ven deu gascon agraula « agraula negra, corbaish », deu bas latin graula, latin classic gracula, dab lo sufixe -às, aumentatiu (Dauzat) o collectiu, au sens d'ensemble d'agraulas o de corbaishs (Negre),.
Istòria
Lo 1er de gèr de 1973, L'Agraulàs qu'estó annexada per Vic de Fesensac dab lo regime de la fusion-associacion.
Saint-Michel-d'Halescourt
Saint-Michel-d'Halescourt es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Sèina Maritima e la region de la Nauta Normandia.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Porqueira
Porqueira es un municipi de la província espanhòla d'Ourense e de la Comunautat Autonòma de Galícia.
Australàsia
Austràlasia es lo tèrme emplegat per descriure la region d'Oceania que compren los territòris d'Austràlia, Nòva Zelanda e las illas vesinas de l'Ocean Pacific.
Lo tèrme foguèt emplegat per Charles de Brosses dins Histoire des navigations aux terres australes (1756). Deriva del latin per designar lo sud d'Asia, Es a dire l'Asia australa, per oposicion a l'airal de Polinesia (a l'èst) e al Pacific sud-èst (la Magellanica), o Micronesia (al nòrd-èst).
Le Grand-Bornand
Le Grand-Bornand en arpitan (Le Grand-Bornand en francés) es una comuna arpitana de Savòia, situada dins lo departament de la Nauta Savòia e la region de Ròse-Aups.
Geografia
Los abitants an trucat los Bornandins. Quatre-#cent chalets centenaires se tròban dins lo vilatge e los sieus environs. Los chalets an bastit sus murs en pèiras pujadas a la chaux (matèria obtenuda per combustió del calcaire) pel soubassement (part inferiora d'un mur) ; a lo-dessus, tot l'ostal es en bòsc amb lo balcon cobèrt. Las parets an constituit de madriers (planche épaisse) preses en la cœur del épicéa e équarris (talhats a cuic drech) a la pigassa. Lo tet a cobèrt de tuiles en bòsc, telefonadas ancelles o tavaillons.
Près del chalet avián bastit de pichonas replicas sens fenèstra, las mazots ont cadun conservava las siás confituras, las siás jambons dels grands e lo linge del dimenge. Aital, dins lo cas de fuòc, desgraciadament frequent en los chalets totalament en bòsques, se conservava almens lo minim.
thumb|Glèisa del Grand-Bornand Cada masatge caseriu possedís la siá pichona capèla, simpla e sens ostentation, las mai vièlhas datan de la. La glèisa del Grand-Bornand a un campanal a bulbe (o ceba), typique de l'art baroque montagnard ; possedís un orgue classificat.
Le village du Grand-Bornand, à 952 mètres d'altitude, est situé en plein cœur du massif des Aravis, en Haute-Savoie. C'est un bourg typiquement savoyard avec sa grenette (marché couvert), sa place, son église et ses commerces. Au loin, on peut y voir la vallée du Bouchet au pied de la chaîne des Aravis, domaine de ski. Six kilomètres plus haut, sur la route du col de la Colombière, se trouve la station du Grand-Bornand Chinaillon, à 1,300 mètres d'altitude, principal départ des pistes de ski alpin, et le Vieux Village, datant du.
Les habitants sont appelés les Bornandins. Quatre-cents chalets centenaires se trouvent dans le village et ses environs. Les chalets sont construits sur des murs en pierres montées à la chaux (matière obtenue par combustion du calcaire) pour le soubassement (partie inférieure d'un mur) ; au-dessus, toute la maison est en bois avec le balcon couvert. Les parois sont constituées de madriers (planche épaisse) pris dans le cœur de l'épicéa et équarris (taillés à angle droit) à la hache. Le toit est couvert de tuiles en bois, appelées ancelles ou tavaillons.
thumb|Église du Grand-Bornand Chaque hameau possède sa petite chapelle, simple et sans ostentation, les plus vieilles datent du. La glèisa du Grand-Bornand a un clocher à bulbe (ou oignon), typique de l'art baroque montagnard ; elle possède un orgue classé.
Le Grand-Bornand est la première commune agricole du département en nombre d'exploitations avec 65 fermes en activité. Elle perpétue un savoir-faire dans la fabrication du reblochon fermier.
Vézilly
es una comuna francesa del departament d'Aisne e de la region de Picardia.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Punxín
Punxín es un municipi de la província espanhòla d'Ourense e de la Comunautat Autonòma de Galícia.
Vaison
Vaison (Vaison-la-Romaine en francés) es una comuna provençala, situada dins lo departament de Vauclusa e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur.
Comunas vesinas
400px|left|Distanças e posicion relativa
Monuments istorics
Vaison es celèbra per sa ciutat romana Vasio que foguèt descubèrta en sa totalitat coma l'Ostau dei Messii o lo teatre roman.
Vaison es tanben una ciutat medievala importanta amb un ric patrimòni coma lo castèu dei Còmtes de Tolosa o la catedrala de Nòstra Dòna de Nazaret e sei clastras.
La creguda d'Ovesa
Una creguda violenta de la ribiera d'Ovesa faguèt 37 mòrts e fòrça degalhs dins la vila lo 22 de setembre de 1992.
thumb|left|300px|Pònt medievau sus Ovesa a Vaison
Lo Diari
Lo Diari (ISSN : 2427–5735) es una revista sus l'actualitat culturala occitana creada en 2008, editada per l'IEO Miègjorn-Pirenèus.
Dakota (omonimia)
Lo nom Dakota o Dacòta pòt designar:
Geografia:
Etnologia:
(Dakota al sens estrech)
Lingüistica:
Aeronautica:
Personalitats:
Juan Ramón Jiménez
Juan Ramón Jiménez (Huelva, lo 22 de decembre de 1881, Santurce, Puerto Rico, lo 29 de mai de 1958) foguèt un escrivan espanhòl. Recebèt lo Prèmi Nobel de Literatura de l'an 1956.
Se maridèt amb Zenobia Camprubí de Aymar.
Economia d'Índia
L'economia d'Índia es la 4 pus granda del mond, mai que mai representada per son agricultura, mestierals, industrias, e fòrça servicis. Los servicis son la principala font de la creissença economica en Índia uèi, e mai que los dos tèrces del pòble indian vivon dirèctament o indirèctament de l'agricultura.
Aquesta darrièra passa, mercé al grand nombre de joves educats que parlan anglés, Índia a pogut exportar de nombroses programas d'ordenadors e es vengut un important fornidor en servicis informatics al nivèl mondial. D'autres sectors coma fabricacion, farmacia, biotecnologias, nanotecnologias, telecomunicacions, construccion navala e aviacion mòstran un fòrt potencial amb un taus de creissença naut. E mai que dempuèi l'independéncia d'Índia, lo govèrn aja sempre contrarotlat divèrses domenis de l'economia, coma las telecomunicacions, las bancas o los investiments estrangièrs, dempuèi la debuta de las annadas 1990, l'estat a començat de dobrir lo mercat en redusent lo contraròtle governamental subre lo comèrci e los investiments.
Los problèmas economics e socials d'Índia son l'aumentacion de la populacion, la pauretat, lo manca d'infrastructuras e la creissença del caumatge. E mai que la pauretat aja descregut de 10% dempuèi 1980, un quart dels estajants d'Índia an pas de que se crompar per manjar.
Juvrecourt
Juvrecourt es una comuna francesa, situada dins lo departament de Meurthe e Mosèla e la region de Lorena.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Henry Briggs
thumb|right|Una pagina de la taula publicada per Briggs en [[1617.]]
Henry Briggs (febrier de 1561, Warley Wood - 26 de genier de 1630, Oxford) es un matematician anglés de la premiera partida dau sègle XVII. Nomat professor de geometria au Gresham College, participèt fòrça a la difusion deis idèas de Johannes Kepler e de John Napier en Anglatèrra. En particular, s'interessèt a la simplificacion dei taulas de logaritmes e publiquèt, tre 1617, lei premierei taulas de logaritmes decimaus. En 1619, foguèt nomat a l'Universitat d'Oxford. I publiquèt cinc ans pus tard son òbra principala, Arithmetica Logarithmica, un obratge que conteniá lei logaritmes de 30,000 nombres. Completèt aqueu trabalh amb la publicacion d'una taula dei logaritmes de sinus en 1631-1633 (Trigonometria Britannica).
Quintela de Leirado
Quintela de Leirado es un municipi de la província espanhòla d'Ourense e de la Comunautat Autonòma de Galícia.
Gamma
Gamma (γ en minuscula, Γ en majuscula) es la tresena letra de l'alfabet grèc.
Cozy Powell
Colin Trevor Powell, mai conegut coma Cozy Powell (Cirencester, Anglatèrra, 29 de decembre de 1947 – Bristol, 5 d'abril de 1998) foguèt un percussionista anglés.
Sainte-Montaine
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Rairiz de Veiga
Rairiz de Veiga es un municipi de la província espanhòla d'Ourense e de la Comunautat Autonòma de Galícia.
Lista de reis de Rwanda
Lista dels reis (mwami) de Rwanda.
Fontains
Fontains es una comuna francesa, situada dins lo departament de Sèina e Marna e la region d'Illa de França.
Giuseppe Piazzi
thumb|right|250px|Retracg de Giuseppe Piazzi (1808) Giuseppe Piazzi foguèt un astronòm e prèire italian. Nasquèt a Ponte in Valtellina lo 16 de julhet de 1746 e moriguèt a Nàpols lo 22 de julhet de 1826. Fondèt l'observatòri astronomic de Palèrme. Lo 1èr de genièr de 1801, descobriguèt un objècte celestial que se moviá al fons d'estelas. Piazzi o va batejar amb lo nom de Ceres Ferdinandea, en onor de la divessa grega e siciliana, e al rei Ferrand IV de Nàpols e Sicília. Pus tard, Ferdinandea foguèt eliminat per de rasons politicas. Ceres se va revelar èsser lo primièr asteroïde observat de la cencha d'asteroïdes e, fins a uèi, lo mai grand.
Èpsilon
Èpsilon (ε en minuscula, E en majuscula) es la cinquena letra de l'alfabet grèc.
Fontains
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Nòtas
<references group=N/>
Pharrell Williams
thumb|250px|Pharell Williams amb N.E.R.D. en 2010 Pharrell Lanscilo Williams, tanben conegut coma Pharrell (Virginia Beach, Virgínia, 5 d'abril de 1973) es un cantaire, cantautor, percussionista, compositor e productor musical american. Venguèt famós internacionalament en 2013 en cantant sul títol Get Lucky de Daft Punk, puèi en 2014 en solò gràcias a sa cançon Happy, tirada de son segond album Girl. Es tanben cofondador de las marcas de vestits Billionaire Boys Club e Ice Cream.
Organizacion de Nacions e Pòbles Non Representats
L'Organizacion de Nacions e Pòbles Non Representats (oficialament en anglés Unrepresented Nations and Peoples Organization o UNPO) es una organizacion internacionala, creada en 1991, que los membres son de pòbles indigèns, de menoretats e de païses non sobeirans o ocupats.
Membres
22x20px| Abcazia — 22x20px| Acheh — 22x20px| Afrikaners — 22x20px| Ahwazi — 22x20px| Albanés en Grècia — 22x20px| Ambazonia — 22x20px| Assiria — 22x20px| Azerbaitjan Del Sud — 22x20px| Balochistan — 22x20px| Balouches en Iran — 22x20px| Barotseland — 22x20px| Batwa — Bella — 22x20px| Bretanha — 22x20px| Cabilia — 22x20px| Còlas de Chittagong — 22x20px| Curds en Iran — 22x20px| Districte de Colúmbia — 22x20px| Formosa — 22x20px| Gilgit Baltistan — Haratin — 22x20px| Hmong — 22x20px| Kmèrs de Vietnam — 22x20px| Lezghin — 22x20px| Madhesh — 22x20px| Molucas Del Sud — 22x20px| Mongolia Interiora — 22x20px| Naga — 22x20px| Ogaden — 22x20px| Ogoni — 22x20px| Oromo — 22x20px| Papoa Occidentala — 22x20px| Rehoboth Basters — 22x20px| Savòia — 22x20px| Sindh — 22x20px| Somaliland — 22x20px| Sulu —  Talysh — 22x20px| Tatars de Crimèa — 22x20px| Tibet — 22x20px| Trieste — 22x20px| Turqueses de Iraq — 22x20px| Togo Occidental — 22x20px| Uiguristan
Soledad Pastorutti
Soledad Pastoruti (Arequito, Província de Santa Fe, lo 12 d’octòbre de 1980) (chafrada la “Sole” o l’’Hurancán d’Arequito”) qu’ei ua cantaira folclorica e de varietat argentina revelada a la hestejada de Cosquín de 1995. Qu’a perseguida ua carrièra dens tota America latina e contribuit dab un son navèth e un acompanhament particular deus sons musicians a l’evolucion de la musica folclorica argentina.
Qu’a enregistrat mantuns discs dab quauques duòs dab la soa sòr Natalia Pastorutti.
Montmadalés
Montmadalés (Monmadalès en francés) es una comuna d'Occitània, dins la region istorica de Perigòrd, administrada per lo departament de Dordonha de la region de Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
La prononciacion es [mũ m mada’le]. Las fòrmas ancianas son Montmadalet en 1273, Mont Magdalès, al sègle XV, Montanea de Momagdalès en 1465, Mons Magdalesius en 1475, Mons Madalesius en 1554, Sainte-Madelaine de Monmadalais al sègle XVIII. Segon Chantal Tanet e Tristan Hordé, las fòrmas en Magd- son degudas a l'atraccion del nom del priorat, vodat a Senta Magdalena, mès Magdalena es pas a l'origina del nom. La primièra sillaba es lo mot occitan mont, del latin mons; per la seguda, malsegura, los autors prepausan lo nom germanic d'òme Madalenus o un radical preceltic *mat-, « tuca ». Dauzat e Rostaing aiman mai lo preceltic *mat-, « tuca » qu'un derivat de Magdala (nom supausat del luèc d'origina de Maria Magdalena). Lo site de las comunas de Dordonha fai venir lo nom benlèu de l'occitan mont Magdalés, « lo mont de la vila ebraïca de Magdala » o de mont *madalensem, que seriá un diminutiu (?) del preceltic *mat-, « tuca ».
Highlands
Las Scottish Highlands (Nautas Tèrras escocesas) (en gaelic escocés A ' Ghàidhealtachd, "la tèrra dels gaels"; en scots the Hielands) son la region montanhosa d'Escòcia, situada al nòrd-oèst del Reialme Unit. Es sovent descrita coma una de las pus polida region d'Euròpa.
La region es pauc poblada, dominada per de nombroses cadenas montanhosas. E mai qu'apertenga a la Grand Bretanha, qu'es densament poblada, la densitat mejana de la populacion de las Highlands e de las illas escocesas es inferiora a la de Suècia, Norvègia, Papoa-Nòva Guinèa e Argentina.
Lo centre abitat pus important es Inverness. Lo council area ("Highland Council") ocupa 40% de la region; la part restanta se subdivisa entre las unitats administrativas de Aberdeenshire, Angus, Argyll e Bute, Moray, Perth e Kinross e Stirling. E mai que l'isla d'Arran apertenga amministrativament a l'Ayrshire septentrional, sa region septentrionala es generalment incusa dins las Highlands.
Drech d'accès a la natura
vinheta|300px|[[Glacièr del lac Darfáljávri, en Suècia.]] Lo drech d'accès a la natura es un de profechar – jos d'unas condicions – de la natura e de sos fruchs, independentament dels drechs de proprietat que pòdon i èsser estacats, e sens lo consentiment prealable del proprietari.
En particular, l'allemansrätt suedés permet de penetrar tant sus de proprietats publicas que privadas, çò que constituís una garantida legala tot a fach solida permetent a cadun de gausir de la natura e dels paisatges. Tan general e portaire de libertat que pòsca èsser, l'exercici d'aqueste coneis evidentament de limitas legalas, que çò siá a l'esgard d'una natura que cal pas sacatjar o a l'esgard dels proprietaris que cal pas importunar.
Ramirás
Ramirás es un municipi de la província espanhòla d'Ourense e de la Comunautat Autonòma de Galícia.
Crisi (filme 1946)
Se tracha de l'adaptacion del roman danés de Lack Fischer La Bestia maire (Moderhjertet) que li n'impausèt la Svensk Filmindustri mas d'aquò que ne virava lo cineasta que çò diguèt: Me ne seriái quitament trach un filme d'a l'annuari del telefon.
Ja podem trobar pr'aquò dins aiceste primièr filme d'unes tèmas recurrents de son òbra coma ne son las relacions entre maire e filha o lo desespèr existencial de l'èsser uman dins las grandas vilas modèrnas.
Lesme
Lesme es una comuna francesa, situada dins lo departament de Sòna e Léger e la region de Borgonha.
Geografia
A l'extrèm oèst de la Saône-e-Loire sus las nautors de la Loire (jouxtant Lesmes #qu'a l'epòca s'escriviá amb una "s") virada cap a la plana de l'Aliar, aperten al Bourbonnais saône-e-loirien. Lo sieu climat es a en dominant océanique mas las influéncias continentalas pòdon èsser fòrça duras dins de condicions claras d'ivèrn : qualques temperaturas aperaquí las -7 a -8 gras son pas pas escasses. L'estiu es en calent e pro shut ponctué de orages #que, mercés a la Loire, rellisquen sovent sus Lesme sens n'aver la virulence del sud Bourgogne. Totun, quand arriban a passar la Loire pel nòrd, pòdon èsser fòrça violentes. Las fòrtas calors pòdon èsser severes : se los 35 gras son pas pas escasses, las nuèchs son réparatrices e agréables. La mitat-estacions son frescas e las congeladas tardanes, pas escassas après un començament en març a l'entorn dels 25 gras, pòdon se succedir a las congeladas printanières destructores. La tardor es fòrça lumineux ; n'en octòbre las colors flamboyantes son a lo sieu summum e las primièras congeladas pòdon aparéisser/aparéisser e començament en novembre mercés a las separacions termicas considerablas se pòt passar de -1 a +19 en una meteissa jornada. En resumit, un climat lumineux en #èsser e tardor dels ivèrns frescs afars als freds nocturnas e de brumas e una prima tardana ponctué de polidas jornadas doças ; en resumit un climat en demorant en las estacions tranchées.
Crisi (filme 1946)
E se pòt dire que foguèt un fiasco lo filme a sa sortida publica.
Sinòpsi
thumb|300 px|right| n'Ingmar Bergman durant lo rodatge de Crisi - 1946. Lo filme nos conta l'istòria de Nelly, una joventa de 18 ans que viu una vida tranquilla dins un vilatge de la còsta amb la siá maire adoptiva Ingeborg e ensenhaira de piano.La s'abariguèt dempuèi tota pichona malgrat la siá santat pro fragila.
Al vilatge arriba la vertadièra maire Jenny, que pro lèu es considerada coma portaira d'escàndol amb los sius biaisses de viure e lo sieu comportament.
Lesme
Geografia
À l'extrême ouest de la Saône-et-Loire sur les hauteurs de la Loire (jouxtant Lesmes qui à l'époque s'écrivait avec un "s") tournée vers la plaine de l'Allier, elle appartient au Bourbonnais saône-et-loirien. Son climat est à dominante océanique mais les influences continentales peuvent être très dures en conditions claires d'hiver : des températures approchant les -7 à -8 degrés ne sont pas rares. L'été est chaud et assez sec ponctué d'orages qui, grâce à la Loire, glissent souvent sur Lesme sans en avoir la virulence du sud Bourgogne. Toutefois, quand ils arrivent à passer la Loire par le nord, ils peuvent être très violents. Les fortes chaleurs peuvent être sévères : si les 35 degrés ne sont pas rares, les nuits sont réparatrices et agréables. Les demi-saisons sont fraîches et les gelées tardives, pas rares après un début mars autour des 25 degrés, peuvent se succéder aux gelées printanières destructrices. L'automne est très lumineux ; en octobre les couleurs flamboyantes sont à leur summum et les premières gelées peuvent apparaître et début novembre grâce aux écarts thermiques considérables on peut passer de -1 a +19 en une même journée. Bref, un climat lumineux en été et automne des hivers frais sujets aux froids nocturnes et brouillards et un printemps tardif ponctué de belles journées douces ; en résumé un climat vivant aux saisons tranchées.
Crisi (filme 1946)
Sinòpsi
N'es pivelada Nelly que la seguís fins a Estocòlme, atracha per la vida excitanta e audaciosa que li ofrís la granda ciutat.
Lesme
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Crisi (filme 1946)
Sinòpsi
Mas pro lèu li ne van tornar recòrds vièlhs... Se ne va mainar d'ailò tant escur de l'umanitat e de sas junglas urbanas. N'acabarà aprèp moltas peripecias a s'esposar Ulf, un jove veterinari, lo gojat que dempuèi totjorn èra enamorat d'ela, quitament s'ela ne parteja ges los sieus sentiments.
Analisi
N'apareis dins aiceste filme un dels tèmas que puèi se senhorejaràn tota la siá òbra futura, valent a dire lo del conflicte entre las generacions e las relacions entre femnas que, coma çò n'escriguèt n'Alfonso Moscato, representa un rescontre que, equilibrat en periòde de normalitat, n'es çai agusat pel materialisme dominant dins la societat d'aprèp-guèrra.
Un conflicte que lai ne son centralas sonque Nelly e Ingebor... Los autres personatges ne son sonque satellits que s'enriquesisson l'òbra de valor umana.
Sols solets los remòrses, l'inexperiéncia e la dolça ingenuitat de Nelly pòdon èsser considerats coma leitmotiv d'aiceste primièr opus bergmanian.
Nòtas & referéncias
[[DEFAULTSORT:Crisi (filme 1946)}}
Ambiévillers
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Inverness
Inverness del gaelic escocés Inbhir Nis (AFI :/iɲɪɾʲˈniʃ/), que significa "Boca del riu Ness") es una vila dels Highlands, en Escòcia. Es lo centre administratiu del Highland council area, e es considerat coma la capitala de las Nautas Tèrras escocesas.
Bèlagarda (Tarn)
Bèlagarda (Bellegarde en francés) es una anciana comuna occitana. Èra administrada pel departament de Tarn e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Toponimia
Garda ven del germanic *wardon, « gardar », wart, « garda », puèi « tor de gacha », puèi « fortalesa » en general, bèla es simplament un adjectiu valorizant. Los noms del tipe Bèlagarda son doncas associats a de fortalesas, de tors de gacha; son presents en Occitània e en Arpitània e gaireben absents en França pròpiament dita. La sola comuna d'aquel nom i es Bellegarde, dins lo Loiret, e lo nom es un transferiment d'un nom occitan francizat : lo vilatge se disiá Choisy-aux-Loges fins al 6 d'agost 1645, quand son senhor, Roger II de Saint-Lary de Bellegarde (~1562-1646), que sa familha sortiá de Belagarda, dins lo Gers e de Sent Lari, dins la Nauta Garona, instaurèt lo nom novèl.
Louzouer
Louzouer es una comuna francesa, situada dins lo departament de Loiret e la region dau Centre e Vau de Léger.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Maligny (Iona)
Maligny  es una comuna francesa administrada per lo departament d'Iona de la region de Borgonha.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Ciutat en 1035 "Merlenniacus". Fief En levant del comtat de Champagne, de contunh del comtat de Sant-Florentin. Berceau D'una granda familha #que las possessions n'èran, al, enclavées en lo comtat de Tonnerre, e #que #èsser a l'origina de la fondacion de la abbaye de Molesme.
Abans lo, aqueles senhors dispausavan a Maligny d'un castèl environat de fossés amb una capèla. Gilles De Maligny #defendre vigorosament aquel castèl contra Édouard III. #èsser lo envit dels de luchas localas entre Armagnacs e Bourguignons al.
Cité en 1035 "Merlenniacus". Fief relevant du comté de Champagne, puis du comté de Saint-Florentin. Berceau d'une grande famille dont les possessions étaient, au, enclavées dans le comté de Tonnerre, et qui fut à l'origine de la fondation de l'abbaye de Molesme.
Avant le, ces seigneurs disposaient à Maligny d'un château entouré de fossés avec une chapelle. Gilles de Maligny défendit vigoureusement ce château contre Édouard III. Il fut l'enjeu des luttes locales entre Armagnacs et Bourguignons au.
Au Jean de Ferrières, vidame de Chartres et seigneur de Maligny fut une des figures importantes du parti de la Réforme et lui apporta un soutien actif. Maligny appartint au à César de Vendôme, fils de Henri IV et Gabrielle d'Estrée puis passa aux La Grange d'Arquian. Marie-Casimir de La Grange d'Arquian, femme de Jean Sobieski, roi de Pologne, y résida.
Nòtas
<references group=N/>
Tunisia
populacion (an) 1 996 117 (metropòli - 2003) Densitat 63 ab./km² - Jorn 20 de març de 1956 Ora d'estiu UTC+2
Tunisia ( [ˈtuːnɪs] undefined), oficialament la Republica de Tunisia ( undefined), es lo país mai septentrional d'Africa. Confronta Libia al sudèst e al sud, e Argeria a l'oèst.
Geografia
Tunisia a un litoral de 1148 km d'extension en la Mar Mediterranèa.
Clima
Lo clima de Tunisia es de tipe mediterranèu au nòrd e desertic au centre e au sud. Lei quantitats de precipitacions son fòrça variablas. De nivèus de 1,000 mm son observats au nòrd e mens de 50 mm es frequent dins lei regions meridionalas que fan partida de Sahara. D'un biais similar, lei temperaturas varian de 0 °C dins lei montanhas a mai de 50 °C dins lei zònas deserticas.
Lo regim dei vents es divèrs. La còsta nòrd es expausada ai vents marins doç e umids que bofan dempuei Occitània e Itàlia. Entraïnan una baissa significativa dei temperaturas e una aumentacion dei precipitacions. Au sud, domina lo siròc que bofa dempuei Sahara. A l'efiech opausat amb una aumentacion dei temperaturas e una demenicion importanta de l'umiditat.
Preïstòria
Lei traças pus ancianas de preséncia umana en Tunisia datan dau Paleolitic. Foguèron laissadas per una populacion de caçaires culheires mosterians. Vèrs 20,000 av. JC, la cultura mosteriana foguèt remplaçada per la cultura iberomaurusiana que s'estendèt dins lei regions litoralas de Magrèb fins a 10,000 av. JC. Pasmens, sa preséncia en Tunisia demorèt febla. Li succediguèt la cultura capsiana qu'apareguèt dins la region de Gafsa vèrs la fin dau millenari X av. JC. Lo Capsian dispareguèt dins lo corrent dau millenari V av. JC e laissèt la plaça au Neolitic. Aqueu periòde veguèt l'installacion de populacions proto-berbèras probablament originàrias de Libia.
Lo periòde cartaginés
thumb|right|[[Colonialisme|Colonizacion de la Mar Mediterranèa durant l'Antiquitat Auta.]]
Ben situat au limit dei bacins occidentau e orientau de la Mar Mediterranèa, lo litorau tunisian se trobava tanben a la crosiera entre rota terrèstra de Magrèb a Egipte e lo desbocat deis itineraris dau comèrci caravanier en provenància de Sahara. Au sègle IX av. JC, aquela posicion interessèt donc lei marchands fenicians que fondèron plusors colonias dins la region. En particular, vèrs 820 av. JC, de colons originaris de Tir establiguèron Cartage dins la region de Tunis. La ciutat venguèt rapidament independenta e impausèt pauc a pauc son primat ais autrei colonias fenicianas d'Africa dau Nòrd e de Sicília. En parallèl, capitèt de rebutar lei nomadas berbèrs vèrs lo sud e l'oèst.
A partir dau sègle VI av. JC, lei Cartaginés se bateguèron ambé lei Grècs per lo contraròtle de Sicília. Plusors guèrras s'acabèron vèrs 480 av. JC amb una desfacha cartaginesa e la mesa en plaça d'un partiment de l'illa (l'oèst ai Cartaginés, lo rèsta ai Grècs). Pasmens, d'aqueu temps, lo relarg cartaginés venguèt un centre marchand e agricòla major (òli, blat...). Au sègle III av. JC, Cartage se turtèt a l'expansionisme de Roma en Itàlia Meridionala. Una premiera guèrra (264-241 av. JC) entraïnèt l'expulsion dei Cartaginés de Sicília e de Sardenha. Puei, un segond conflicte (218-22 av. JC), pus dur, entraïnèt la pèrda de son domeni coloniau ispanic per Cartage. Reduch au reng de poissança segondària, la vila foguèt finalament destrucha per lei Romans a l'eissida d'un sètge de tres ans en 146 av. JC.
Lo periòde roman e la propagacion dau crestianisme
Roma annexèt lo relarg de Cartage — la mitat nòrd de la Tunisia actuala — que venguèt la província d'Africa. L'endrech demorèt un centre agricòla e foguèt fòrça romanizat en causa de son importància per l'avitalhament de la capitala. Tre la fin dau sègle II av. JC, lei Romans comencèron d'estendre son domeni african e someteguèron lei rèis numides copables de revòutas còntra l'òrdre roman. Ansin, ocupèron pauc a pauc tot lo litorau maugrabin. Tornada bastir per Cesar, Cartage venguèt lo centre d'une region prospèra e la tresena vila pus importanta de l'Empèri.
Au sègle III ap. JC, lo crestianisme se difusèt dins lei vilas avans d'agantar lei zònas ruralas berbèras. Durant lo rèine de Dioclecian (284-305), de persecucions fòrça importantas decimèron lei comunautats crestianas e plusors fidèus abjurèron sa religion. Après la conversion de Constantin (306-337), la situacion se melhorèt mai la Glèisa d'Africa dau Nòrd foguèt tocada per de desacòrdis regardant lei crestians aguent abjurat. Una ala rigorosa, majoritària dins lei campanhas, refusèt sa reïntegracion mentre qu'un corrent urban pus comprensiu i èra pas opausat. En 312, lei dos grops nomèron dos evesques rivaus entraïnant un lòng conflicte entre « catolics » e donatistas — finalament condamants per eretgia — que durèt fins a la fin dau sègle.
Carles XIV Joan de Suècia e III de Norvègia
Lo son ostau a Pau qu'ei uei un musèu suèc e un exemple d'abitat bearnés deu sègle XVIII.
Tunisia
La conquista araba e l'integracion au sen dau mond musulman
Après la conquista de Cirenaïca en 642, leis Arabes arribèron en Tunisia en 647 e obtenguèron un tribut dei Bizantins per quitar la region. Aqueu calma durèt fins a 665. Uqba ibn Nafi fondèt Kairouan en 670 e agantèt l'Ocean Atlantic en 681. De 695 a 703, de combats opausèron Arabes, Bizantins e Berbèrs per lo contraròtle dei regions maritimas. S'acabèron ambé la victòria dei premiers que destruguèron Cartage en 698. Per remplaçar la ciutat antica, fondèron Tunis.
A partir deis annadas 730, la dominacion araba foguèt fòrça contestada per lei Berbèrs que se revoutèron un premier còp en 739 e menacèron Kairouan en 742. Puei, una segonda insureccion importanta foguèt animada per de convertits au kharigisme entraïnant una reaccion viva deis Arabes dins leis annadas 770-780. Pasmens, aquelei combats empachèron pas la region de s'arabizar e de s'islamizar. En revènge, en causa de l'agitacion locala e de l'alunchament a respèct dei centres arabes d'Orient Mejan, la region se destaquèt rapidament de l'autoritat dei califas.
Leis Aglabidas
La dinastia aglabida foguèt fondada en 800 per un oficier arabe, Ibrahim ibn al-Aghlab, obtenguèt Ifriqiya coma fèu ereditari de part dau califa. Dins lei fachs, se lei caps de la dinastia mantenguèron la ficcion d'un liame de vassalitat, leis Aglabidas venguèron independents. Per canalizar l'agitacion de l'aristocracia guerriera locala, comencèron a partir de 827 la conquista de la Sicília Bizantina que resistiguèt fins a 902. En parallèl, Kairouan venguèt un centre intellectau e religiós de premiera importància. En particular, sei teologians definiguèron lei principis dau malekisme, escòla sunita que domina totjorn a l'ora d'ara l'islam de Magrèb.
Lo periòde fatimida
Au començament dau sègle X, un aventurier chiita, dich Abu Abdallah al-Chii, organizèt una armada en Magrèb e conquistèt Ifriqiya. La dinastia aglabida s'afondrèt en 909 e lo cap chiita Umayd Allah (909-934), descendent d'Ali, intrèt a Kairouan en 910. I fondèt un califat chiista e assaièt d'impausar aquela religion a una populacion reticenta. Fondèt tanben una capitala novèla, Mahdia, e someteguèt la màger part de Magrèb en 922. Pasmens, durant lo rèine
Après la mòrt dau fondator de la dinastia, son successor Al-Qaim bi-Amr Allah (934-946) deguèt una importanta revòuta menada per un predicaire Kharigista dich Abu Yazid. Leis insurgents assetjèron Mahdia en 946 avans d'èsser vencuts per lei tropas d'Al-Mansur (946-953). Aquela desfacha entraïnèt un important declin dau kharigisme maugrabins que subrevisquèt solament dins quauquei pòchis isoladas.
En 969, lei Fatimidas capitèron de conquistar Egipte onte transferiguèron sa capitala en 973. En causa de la distància, aquò entraïnèt un declin de l'autoritat fatimida en Tunisia e la region passèt sota lo contraròtle dei Ziridas que rompèron ambé lo chiisme en 1051. Lei Fatimidas demandèron alora a la tribü dei Beni Hilal d'atacar la region. Venceires en 1052, leis envaïsseires bateguèron lei Ziridas — que se retirèron a Mahdia — e pilhèron lo país. Aquò destabilizèt l'òrdre establit e favorizèt l'emergéncia d'un mòde de vida seminomada dins lei regions interioras. En parallèl, lei Normands aprofichèron lei dificultats ziridas per conquistar Sicília e atacar lei regions maritimas.
Lei mutacions dau Magrèb Orientau durant lo sègle XII
Dins lo corrent dau sègle XII, lo Magrèb Orientau conoguèt de mutacions importantas. D'efèct, l'agricultura comencèt de declinar e lei grands tenements eissits dau periòde roman dispareguèron. Una agricultura de subsisténcia lei remplacèt. Lei pòrts gardèron sa prosperitat gràcias a sa posicion a la crosiera deis itineraris marchands mediterranèus. Pasmens, l'evolucion pus importanta foguèt una inversion deis atacas maritimas car lei Normands contunièron seis expedicions còntra Magrèb. I ocupèron lei vilas portuàrias entre Tunis e Trípol. En 1154, prenguèron Mahdia, çò que marquèt la fin de la dinastia zirida.
Lo periòde almohade
Au començament dau sègle XII, apareguèt dins la mitat occidentala de Magrèb la poderosa dinastia deis Almohades. Dins lo corrent deis annadas 1130, son cap prenguèt lo títol de califa e comencèt de sometre Marròc. Puei, se dirigiguèt vèrs Argeria e Tunisia ont ataquèt lei princes arabes locaus e lei Normands. En 1551, lei Hammadites de Bugia acceptèron sa senhoriá. Puei, leis Almohades prenguèron l'avantatge sus lei Beni Hilal avans d'expulsar lei Normands de la còsta africana en 1160.
Lo periòde hafsida
Aprofichant lo declin deis Almohades — que dispareguèt definitivament en 1276 — leis Hafsidas establiguèron sa capitala a Tunis. En 1270, lo sultan Al-Mustansir (1249-1277) resistiguèt a l'Uechena Crosada menada per lo rèi francés Loís IX (1226-1270). Puei, a partir de 1284, lei Hafsidas deguèron luchar còntra d'atacas aragonesas.
La conquista otomana
Au començament dau sègle XVI, leis Espanhòus, d'ara endavant unificats au sen d'un reiaume unic, comencèron d'atacar lei vilas musulmanas de Magrèb. Per Madrid, aquò èra la seguida logica a l'acabament de la Reconquista en 1492. En 1509-1510, ocupèron ansin Oran, Bugia e Trípol dins un contèxte de declin generalizat dei dinastias reialas maugrabinas. Per se protegir, lei pòrts de la region demandèron l'ajuda dau corsari turc Arudj que moriguèt en 1518 durant un assaut espanhòu còntra Tlemcen.
Foguèt remplaçat per son fraire, Hayrettin Barbarossa, que demandèt l'ajuda dau sultan otoman que veniá de conquistar Egipte (1517). Gràcias a de renfòrç turcs, comencèt una lònga guèrra en Magrèb còntra leis Espanhòus. Pauc a pauc, lei Turcs prenguèron l'avantatge e conquistèron Trípol (1551), Bugia (1555) e Tunis (1574). En revènge, Oran demorèt espanhòla fins a 1791. Puei, en 1587, per administrar la region, leis Otomans i creèron tres « regéncias » an Argier, a Tunis e a Trípol.
La regéncia de Tunis
Après aquela intervencion, la regéncia se consolidèt gràcias a la tradicion estatalas eissida dei periòdes precedents. Durant lo rèine d'Ahmed Bey (1837-1855), se dotèt d'una armada modèrna en despiech de dificultats financieras. Pasmens, venguda fòrça pesanta, la fiscalitat causèt una revòuta en 1864. Durament reprimit, lo movement entraïnèt una demenicion deis impòsts e lo govèrn deguèt empruntar de sòus a de bancas de París. Incapable de tornar l'argent tre 1867, la regéncia deguèt acceptar l'autoritat d'una Comission dei Finanças tengudas per França, lo Reiaume Unit e Itàlia. Dins lei fachs, placèt lo reiaume sota protectorat.
De 1873 a 1876, lo Premier Ministre Khayr ed-Din capitèt de restaurar l'equilibri dei finanças gràcias a una reduccion dei despensas e una reforma de la fiscalitat. Pasmens, foguèt victima d'intrigas e perdiguèt lo poder. Aquò permetèt alora a França d'establir son protectorat. D'efèct, gràcias a un incident frontalier, París poguèt mandar de tropas qu'impausèron au dei de signar lo tractat de Bardo en mai de 1881. Aqueu tractat, que plaçava Tunisia sota un protectorat francés desguisat, suscitèt una insureccion dei regions montanhosas e dei tribüs bedoïnas. Venceires en 1883, lei Francés establiguèron aqueu còp un protectorat vertadier ambé la convencion de La Marsa.
Lo protectorat francés de 1882 a 1940
Lei Francés mantenguèron leis institucions tunisianas mai lei doblèron d'una administracion coloniala qu'exercissiá la realitat dau poder. Sostenguèron tanben l'installacion de colons europèus. Au començament dau sègle XX, deguèron faciar la formacion d'un movement dei Jovei Tunisians, inspirat dei Jovei Turcs, desirós de participar mai a la gestion dau país. Aquelei revendicacions foguèron a l'origina d'esmogudas a Tunis en 1911.
Après la Premiera Guèrra Mondiala, plusors partits se formèron. Lo pus important foguèt lo Destour que revendicava la promulgacion d'una constitucion. En 1934, se devesiguèt e un grop de sòcis pus radicaus menat per Habib Bourguiba fondèt lo Néo-Destour. Sei caps foguèron rapidament a l'origina de trèbols. Arrestats un premier còp en 1935, liberats l'annada seguenta e tornarmai arrestats en 1938.
La Segonda Guèrra Mondiala
Tunisia foguèt ocupada per Alemanha e Itàlia en novembre de 1942. Utilizèron la region per assaiar de perseguir lo combat còntra lei fòrças aliadas qu'avián ja prés Libia, Marròc e Argeria. Durant aqueu periòde, l'Axe formèt un govèrn « tunisian » dirigit per lo bei Moncef Pacha (1942-1943). Ansin, après la capitulacion dei fòrças germanoitalianas d'Africa en mai de 1943, França metèt en plaça una administracion mai e mai dirècta.
La presidéncia de Habib Bourguiba
Sota sa direccion e aquela d'Ahmed Ben Salah de l'UGTT, Tunisia adoptèt una politica economica dirigista. Pasmens, un projècte de creacion de tenements publics entraïnèron d'esmogudas e la destitucion de Ben Salah en 1969.
En 1975, Habib Bourguiba foguèt elegit president a vida dins un contèxte malaisat. D'efèct, l'abséncia de democracia, lo culte de la personalitat e l'aumentacion dau caumatge minèron lo regime. En mai d'aquò, una generacion de joves, diplomats d'un sistèma educatiu eficaç, comencèron de contestar la politica economica. Enfin, per agravar la crisi, lei liames entre lo govèrn e l'UGTT se degalhèron pauc a pauc.
Ansin, a partir de la fin deis annadas 1970, lo país foguèt trebolat per d'esmogudas en 1978, en 1981 e en 1984. En parallèl, l'islamisme comencèt de se difusar au sen de la societat, especialament dins leis universitats e leis escòlas. En particular, se formèt un Movement de la tendància islamica (MTI) que foguèt reprimit per lo regime. Aquelei problemas entraïnèron la destitucion de Bourguiba per lo generau Zine El Abidine Ben Ali en octòbre de 1987.
Lo periòde de Ben Ali
Ben Ali dirigiguèt lo país de 1987 a 2011. Metèt en plaça un regime fòrça autoritari e corromput. En 1988, un multipartisme de façada foguèt restaurat mai lo MTI, vengut Ennahda, demorèt enebit. De mai, lo regime aumentèt la repression còntra lei grops islamistas e progressistas (coma la Liga dei Drechs de l'Òme).
Tunisia dempuei 2011
Dempuei 2011, Tunisia conoís un procès de democratizacion fragil. D'efèct, après la demission de Ben Ali, de trèbols suplementaris entraïnèron la nominacion de Béji Caïd Essebsi, èx-Premier Ministre de Bourguiba, a la tèsta dau país. Mantenguèt l'estat d'urgéncia. En octòbre de 2011, una assemblada constituenta foguèt elegida. Ennahdha i obtenguèt 89 sètis sus 217 e capitèt de prendre lo poder ambé la formacion d'una coalicion gropant lo Congrès per la Republica (partit nacionalista de senèstra) e Ettakatol (un partit sociau-democrata). En parallèl, plusors atemptats islamistas menacèron l'estabilitat de la societat e lo sector toristic.
Lo 26 de genier de 2014, una constitucion foguèt finalament adoptada après de conflictes importants sus la plaça de l'islam dins lo tèxte. Puei, leis eleccions legislativas d'octòbre de 2014 foguèron averadas per lo movement nacionalista sociau-liberau Nidaa Tounes (86 sètis). Ennahdha (69 elegits) arribèt segond mai perdiguèt un nombre important de parlamentaris. Lo mes seguent, uUna eleccion presidenciala permetèt tanben a Béji Caïd Essebsi de demorar president. Aqueleis escrutinhs renforcèron la transicion democratica en cors dins lo país mai una perseguida de l'agitacion jihadista (atemptat dau musèu dau Bardo) contunia de menaçar lo procès. De mai, la situacion economica demora marrida, especialament dins lei regions sud.
Economia
De veire: Economia de Tunisia