cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Gabon
Religions
Gabon es un país crestian onte la populacion a gardat un nombre important de rites eissits de la religion animista tradicionala basada sus lo culte dei rèires. La libertat religiosa li es assegurada per la constitucion e respectada. Lo govèrn estima lo nombre de catolics a 75% de la populacion e lo nombre de protestants a 20%. Pasmens, en l'abséncia de recensament religiós, li a en realitat gaire de donadas fisablas per mesurar l'influéncia dei diferentei glèisas. De mai, certanei glèisas protestantas que presentan de trachs animistas fòrça importants son pas totjorn consideradas coma crestianas. Enfin, lei fidèus pòdon passar d'una glèisa a una autra. En particular, coma dins la màger part dei país crestians en desvolopament, lei glèisas protestantas evangelistas son en progression gràcias a un modèl d'organizacion similar ai glèisas afro-americanas d'America dau Nòrd que permet d'enquadrar d'un biais eficaç lei fidèus. Existisse una minoritat musulmana estimada a 1% o 3% de la populacion qu'es principalament formada d'imigrats venguts d'Africa de l'Oèst.
Lo poblament de Gabon
Lei vestigis pus ancians d'activitat umana descubèrts en Gabon son datats d'aperaquí 400,000 ans. Puei, dins lo corrent dei periòdes pus recents, de descubèrtas de destraus e de sagetas de pèira ò de dessenhs gravats datats de 10,000 a 8,000 ans indicavan l'emergéncia d'una industria litica e l'aparicion de practicas culturalas. Après lo començament dau periòde istoric, la region foguèt poblada per de Pigmèus venguts d'Africa Centrala. La rason d'aquela migracion èra la pression militara dei Bantós que s'installèron pauc a pauc a son torn dins la region entre lo sègle XI e lo sègle XIX. Dins aquò, en causa de la longor dau procès de migracion, èran devesits entre d'etnias diferentas e sovent rivalas.
Avans l'arribada deis Europèus, aquelei pòbles avián desvolopat una cultura orala rica qu'es fòrça mau coneissuda en causa de la destruccion de sa màger part dins lo corrent de la colonizacion. Pasmens, sembla èsser compausada de racòntes e de mites sus la vida quotidiana, lei caças e lei guèrras que tocavan la region.
Lo periòde dau comèrci d'esclaus
A la fin de l'Edat Mejana, lo litorau gabonés foguèt agantat per leis explorators portugués en 1472. Seguits per d'autreis Europèus, installèron de comptadors sus la còsta per crompar d'evòri, d'esclaus e de fusta d'ebèn. Lo trafec d'esclaus destabilizèt lo poblament dau territòri gabonés actuau. Pasmens, favorizèt l'aparicion d'estats sus lo territòri de la Republica de Còngo actuala qu'aguèron una influéncia sus lei limits orientaus dau Gabon modèrne. A la fin dau sègle XVI, lei Portugués perdèron sa posicion dominanta au profiech deis Olandés. Dins aquò, lei relacions entre leis Olandés e lei tribüs indigènas foguèron de còps malaisadas e de combats importants aguèron luec en 1610 e en 1698.
Lo periòde coloniau
La colonizacion de Gabon acomencèt en 1849 ambé la fondacion de Libreville per lei Francés. En 1862, avián agantat l'estuari dau riu Ogòe e lo cap Lopez. Entre 1875 e 1878, l'oficièr Pierre Savorgnan de Brazza menèt l'exploracion dau cors d'aiga e agantèt lo Bacin de Còngo. Una segonda expedicion en 1879-1880 li permetèt d'agantar la vau bassa dau fluvi e de signar dei tractats d'amistat ambé divèrsei caps locaus. Ratificats en 1882 per lo parlament francés, venguèron la basa de la colonizacion francesa de l'interior dau continent. En 1883-1885, una tresena expedicion dirigida per Brazza permetèt ai Francés d'assegurar sei posicions en Gabon e sus la riba drecha de Còngo onte fondèron Brazzaville. En 1884, d'acòrdis ambé de caps locaus, Belgica e lo Reiaume Unit permetèron de fixar lei limits d'influéncia respectivas a l'èst e au sud.
La corsa coloniala si desplacèt alora vèrs lo nòrd. Tre 1886, Brazza assaièt d'agantar lei rius Sanghas e Obangui. Li fondèt Bangui en 1889. Puei, contunièt de progressar en direccion dau nòrd e conquistèt la màger part de la futura Africa Eqüatoriala Francesa (AEF). Dins lo corrent deis annadas 1890, la region atirèt l'atencion de companhiás desirosas d'i crear de plantacions d'evèas. En despiech de l'oposicion de Brazza, obtenguèron contentament en 1898 e una partida dau territòri gabonés fèt partida dei 38 concessions cedidas per lo govèrn francés.
Lo nombre feble de foncionaris francés dins la region empachèt un contraròtle eficaç de l'activitat dei companhiás. De mai, coma un impòst sus sei beneficis èra la fònt principala dei revenguts de l'administracion coloniala, lei companhiás venguèron rapidament liures de pilhar lo territòri que li èran atribuit. Per aquò, utilizèron la populacion indigèna que foguèt somesa au trabalh fòrçat. A partir de 1908, la futura AEF (oficialament fondada en 1910) foguèt tocada per una tiera de revòutas e d'enquistas foguèron ordonadas per París. Pasmens, ambé l'acomençament de la Premiera Guèrra Mondiala, leis autoritats francesas foguèron obligadas de recórrer a son torn au trabalh fòrçat per sostenir l'esfòrç de guèrra. En particular, lòng dau litorau congolès au sud de Gabon, 20,000 indigèns de la region morèron durant la construccion dau camin de fèrre Pointe-Noire-Brazzaville. D'insureccions importantas contunièron donc de tocar l'AEF mai leis autoritats colonialas gardèron lo contraròtle de la situacion. Tre 1940, a l'iniciativa de Félix Eboué, l'AEF ralièt la França Liura e jonhèt lo camp aliat.
L'AEF dispareissèt en 1958 ambé la creacion de la Comunautat Francesa. Dins aquel encastre, Léon M'Ba, fondator en 1946 dau Blòt democratic gabonés (BDG), assaièt d'obtenir la transformacion de Gabon en departament francés. Pasmens, mau capitèt e Gabon s'orientèt vèrs l'independéncia.
Lo Gabon independent
Gabon venguèt una republica independenta en 1960 dins l'encastre de la fragmentacion de l'Empèri Francés. Pasmens, França a gardat de liames politics, economics, militars e culturaus fòrça importants ambé sa colonia anciana en causa de son importància economica. En particular, assegura la defensa dau país e li garda una garnison importanta a Libreville. De mai, intervèn regularament dins leis afaires intèrnes de Gabon per s'assegurar d'aver un president favorable a seis interès. Ansin, Gabon es considerat coma un pielon major de la zòna d'influéncia francesa en Africa.
Léon M'Ba venguèt lo premier president dau Gabon independent en 1960. Establiguèt un regime autoritari centrat sus lo president e si desvolopèt lèu un important culte de la personalitat. En 1964, foguèt reversat per un còp d'estat après aver ordonat la dissolucion de l'Assemblada Nacionala. Pasmens, foguèt restablit per una intervencion militara francesa. A sa mòrt en 1967, foguèt remplaçat per son vice-president Albert Bongo (que cambièt son nom en Omar Bongo après sa conversion a l'islam). Un an pus tard, fondèt un partit unic novèu dich Partit democratic gabonés (PDG). Gràcias au sostèn francés, gardèt aisament lo poder dins lo corrent de la Guèrra Freja. Pasmens, en despiech de l'esplecha de jaciments importants de petròli, la corupcion generala dau regime e lei privilègis donats a son etnia d'origina limitèron lo desvolopament dau país.
En 1990, a la fin de la Guèrra Freja, de tensions importantas au sen de la societat gabonesa obliguèron Omar Bongo d'acceptar una democratizacion. Pasmens, aquò empachèt pas d'esmogudas grèvas dins lei vilas importantas (Libreville, Port-Gentil... etc.) e una intervencion francesa novèla foguèt necessària per restablir l'òrdre. Maugrat l'instauracion dau multipartisme, lo PDG e Omar Bongo an gardat una influéncia majora au sen deis institucions e lo president foguèt tornarmai elegit en 1993, en 1998 e en 2005 après d'eleccions contestadas per l'oposicion. Moriguèt en 2009 e foguèt remplaçat per son fiu Ali Bongo totjorn a la seguida d'un escrutinh contestat per lei partits d'oposicion.
Organizacion politica
Leis organizacions politica e territòriala de Gabon son fòrça inspirats per leis institucions francesas. Gabon es una republica amb un regime semi-presidenciau que seis institucions son regidas per una constitucion adoptada en 1991. Lo tèxte assegura la separacion dei poders executiu, legislatiu e judiciari e lo respèct dei drechs umans fondamentaus. Pasmens, dins lei fachs, la republica gabonesa es un regime autoritari dirigit dempuei 1967 per la familha dei presidents Omar Bongo e Ali Bongo. La democratizacion començada dins leis annadas 1990 es encara fòrça parciala e sei progrès son lents. Lo multipartisme es estat autorizat dempuei 1990 e l'oposicion a de còps ganhat de victòrias electoralas de remarca (legislativas de 1996 e 1997 dins la capitala per exemple). Pasmens, lo debanament generau deis eleccions es fòrça contestat per l'oposicion e d'esmogudas urbanas an sovent luec après lei vòtes. Ansin, la vida politica es totjorn largament dominada per lo Partit democratic gabonés (PDG) que contraròtla leis institucions, l'administracion e una partida de la premsa.
Lo poder executiu es tengut per lo president qu'es elegit au sufragi universau dirècte per un mandat de sèt ans. Es lo centre deis institucions gabonesas e lo cap de l'Estat. Noma lo cap dau govèrn e sei ministres, lei governadors de província, lei prefèctes e lei sota-prefèctes. A tanben lo drech de dissòuvre l'Assemblada Nacionala, d'instaurar l'estat de sètge, de repossar l'intrada en vigor d'una lèi, de decidir d'un referendum e es lo cap suprèm dei fòrças armadas gabonesas.
Lo poder legislatiu es tengut per un parlament bicamerau. Sa chambra bassa es dicha Assemblada Nacionala e tèn 120 deputats. 111 son elegits au sufragi universau dirècte e 9 son nomats dirèctament per lo president. Lo mandat es de 5 ans. Sa chambra auta es dicha Senat e es formada de 102 senators elegits per 6 ans au sufragi indirècte per lei conselhiers locaus e departamentaus. L'iniciativa legislativa es tengut per lo govèrn e lei parlamentaris franc dei lèis regardant lo budget de l'Estat que pòdon èsser unicament prepausadas per lo govèrn. Per èsser votada, un tèxte dèu èsser votat per lei doi chambras. Una lèi intrada en aplicacion après sa promulgacion per lo poder executiu.
Lo poder judiciari es tengut per una tiera de corts especializadas. La Cort de Cassacion es la juridiccion suprèma regardant leis afaires penaus, sociaus, comerciaus e civius. Lo Conseu d'Estat es lo tribunau suprèm per leis afaires pertocant l'activitat de l'executiu e deis institucions publicas. La Cort constitucionala s'ocupa de verificar la constitucionalitat dei lèis. Enfin, per leis cas de traïment de part dau cap de l'Estat, dei ministres ò dei presidents e vice-presidents dau Parlament, existisse un tribunau non permanent dich Cort de seguritat de l'Estat.
Simbòls nacionaus
Gabon a cinc simbòls nacionaus principaus :
Algarbe
L'ocupacion araba e la conquèsta portuguesa
Aprèp la casuda de las Almoravids en 1147, lo taïfa de Silves tornèt brèvament independent per de càser jos l'autoritat dels Almoads en 1151.
En 1249, lo rei Alfons III de Portugal conqueriguèt definitivament Algarve, acabant atal la Reconquista portuguesa. Prenguèt lo títol de « rei de Portugal e d'Algarve ». En 1254, vendèt al rei Anfons X de Castelha la partida de las seunas conquèstas situada a l'èst del flum Guadiana (frontièra actuala entre Espanha e Portugal), que los noms d'« Algarve espanhòla » (enclusida dempuèi dins l'Andalosia) e « Algarve portuguesa ».
Amb tractat de Badajoz (1267) Castelha reconeguèt las conquèstas portuguesas e abandonèt la seunas pretensions sus la region.
Del sègle XV al XVII
thumb|upright=0.8|left|Los reialmes de Portugal e d'Algarve en [[1561.]] La comarca d'Algarve foguèt creada en 1406.
Malgrat lo títol de « rei de Portugal e d'Algarve » portat pels successors d'Anfons III, lo reialme d'Algarve constituís pas, levat lo nom, un Estat separat: las seunas institucions e leis son las meteisses que dins lo rèste de Portugal. Lo nom d'« Algarve » s'espandiguèt, mai tard, a las conquèstas de Portugal otramer. En 1471, aprèp que prenguèt las vilas marroquinas de Tànger, Alcácer-Quibir e Arzila, lo rei Alfonso V prenguèt lo títol de « rei de Portugal e de las Algarves » au plural. Aquel « Algarve d'otramar » demorèt fins a 1769. Lo territòri s'espandissiá alara fins a la vila d'Almeira.
Vèrs 1417, una escòla de navigacion foguèt fondada per l'Infant Enric lo Navegador. Cap de referéncia, rèstas arqueologics o documents originals d'epòca sus aquela escola nautica foguèron trobats. En 1877, Sousa Holstein afirmèt que l'escòla jamai existiguèt mas que seriá estat una acadèmia scientifica per la navigacion e la mar. D'autres rebutan fins a l'existéncia d'aquela l'escòla, coma Luís de Albuquerque, Thomaz Marcondes de Souza, Será Duarte Leite ou encore Fábio Pestana Ramos , alara que d'autres sostengan son existéncia, coma Jaime Cortesão.
Al sègle XV, lo pòrt de Lagos aqueriguèt una importància creissenta amb los viatges dels explorators coma Gil Eanes. De 1576 a 1756, la vila de Lagos venguèt la capitala d'Algarve. A la fin del sègle XVI, la vila de Vila do Bispo foguèt atacada mai d'un còp per de piratas e los Moros e tanben pel corsari anglés Francis Drake.
Del sègle XVIII fins ara
Jol reialme de Josèp I, que regnèt de 1750 a 1777, lo marqués de Pombal tentèt de divisar lo diocèsi de Faro en dos, amb la creacion d'un novèl diocèsi a Vila Nova de Portimão, mas aquela division foguèt pas reconeguda pel papa. Lo limit entre les dos diocèsis seriá estat la ribeira de Quarteira, prolongada en linha drecha fins a Alentejo.
En 1755, Algarve foguèt durament tocada pel Tèrratrem de Lisbona de 1755. Los saquejals provoquèron de destruccions dins fòrça vilas de la region, e l'onda de mar damatjèt plan las fortalesa costièras: se la vila de Faro es aparada per la lòna de Ria Formosa, a Lagos, las ondas capitèron lo suc dels barris de la vila.
thumb|Començament de la revòlta d'Olhão (1809).
En 1807, la mitat nòrd del país foguèt envasida per las tropas napoleonianas du general Junot, alara que le reialme d'Algarve e la província d'Alentejo foguèron envasidas per las tropas espanhòlas de Manuel Godoy, prince de la patz. Aquela occupacion s'acabèt l'an seguent, aprèp la revòlta d'Olhão. Lo 16 de decembre de 1815, ambedos reialmes venguèron lo Reialme Unit de Portugal, de Brasil e d'Algarve, amb Rio de Janeiro coma capitala del reialme.
Vèrs 1820, la region visquèt una imigracion importanta de josieus marrocans, gibartarians e espanhòls, mas la region foguèt sonque un luòc de passatge per aqueles que s'anèron cap als Açòres. D'autres demorèron dins la zona de Faro que comptèt un seissantenat de fogals josieus.
En 1836, una novèla division administrativa foguèt creada, lo districte de Faro.
Gabon
Afaires estrangiers
Lo desvolopament de relacions ambé leis autrei poissanças mondialas ò africanas es vengut un axe important de Gabon que vòu diversificar son economia. Lo país a ansin conclut una tiera d'acòrdis economics ambé leis Estats Units ò China. De cambis importants son tanben estats creats ambé d'autreis estats africans coma Senegal.
Algarbe
Del sègle XVIII fins ara
A la casuda de la monarquia, en 1910, los reialmes de Portugal e d'Algarve desapareguèron e, amb l'instauracion de la Premièra Republica portuguesa (1911-1926), l'Algarve venguèt una província.
Gabon
Afaires estrangiers
Enfin, la resolucion dei crisis continentalas es pereu una preocupacion majora de Libreville. Aqueu ròtle dona au país una plaça diplomatica importanta en Africa, subretot en comparason de sa talha modèsta. Es liat a la presidéncia lònga d'Omar Bongo qu'aviá aquistat una influéncia importanta coma mediator. En particular, lo president ancian a ajudat d'un biais decisiu a la resolucion dei conflictes entre la Republica de Còngo e Angòla (1988) e entre Chad e Sodan (fin deis annadas 1990). A egalament sostengut lo combat de l'ANC còntra lo regime d'apartheid. Dempuei la mòrt d'Omar Bongo en 2009, Gabon contunia de prepausar sei servicis per resòuvre lei situacions de crisi.
Algarbe
Del sègle XVIII fins ara
A la debuta dels ans 1960, Salazar comencèt una politica, lo plan regional d'Algarve (1963-1964), que creèt un impòst sus las construccions toristicas. Aquel tèxte de lei foguèt tanben adoptat dins d'autras regions coma a Lisbona, que pasmens foguèt leu suprimit. Foguèt suprimit aprèp la casuda de la dictatura, en 1974.
Gabon
Economia
Gabon es un estat en desvolopament amb una economia principalament basada sus l'esplecha dei ressorsas naturalas fòrça importanta de son territòri. En 2013, son PIB èra de 19,97 miliards de dolars estatsunidencs. L'agricultura ne'n representava 3,6%, l'industria e leis activitats minieras 63,9% e lei servicis 32,5% amb un taus de chaumatge d'aperaquí 21% (en 2006). Lei partenaris economics principaus dau país son leis Estats Units d'America, la China Populara. França a un ròtle important coma fornisseire e Japon, Austràlia e Índia coma practicas. En 2013, la balança comerciala gabonesa èra fòrça positiva amb un excendent de 5,84 miliards de dolars.
Algarbe
Economia
thumb|center|upright=3.2|Vista panoramica de Lagos, l'Avenida dos descobrimentos.
En 1685, l'ensems dels pòrts de la region exportava pas que 3,2 % e importava sonque 2,9 % de las merças pel país, alara que lo pòrt de Lisbona importava 75 % e exportava 77 % de las merças del país.
Gabon
Economia
La fònt principala de revenguts de l'Estat es l'esplecha d'idrocarburs, especialament de petròli, que representava 48% dau PIB en 2012 e èra a l'origina de 47% dau budget nacionau. La produccion demenisse regularament dempuei 1997 (18,5 milions de tonas) mai agantava encara 11 milions de tonas en 2007. Pasmens, de jaciments novèus son estats descubèrts dins la zòna d'esplecha economica gabonesa. Situats a de prefondors importantas, semblan formar un potenciau economic important dins leis annadas venentas maugrat son esplecha malaisada.
Algarbe
Economia
Nau de pèsca a [[Tavira|thumb]] Ara Algarve es una region toristica e agricòla. Las principalas produccions agricòlas de la region son las figas, las amètlas, las Iranges, las carróbas, los arboces e lo surrièr per la produccion del siure.
Leon XIII
Leon XIII (nascut Vincenzo Gioacchino Raffaele Luigi Pecci en 1810, mòrt en 1903) foguèt papa de la Glèisa Catolica Romana entre 1878 e 1903.
Algarbe
Economia
L'orticultura es pro practicada dins la region, qu'es tanben productritz de vins, que quatre son jos la Denominação de Origem Controlada: Lagoa, Lagos, Portimão e Tavira.
Gabon
Economia
L'industria forestiera a tanben un ròtle important car es la premiera fònt de trabalh dins lo país. Pasmens, son importància economica a demenit e representava en 2012 mens de 9% deis exportacions nacionalas (còntra 14% en 1998). Leis esséncias pus recercadas son l'aucoumea, l'ebèn e l'ozigo. Gràcias a la feblessa numerica de la populacion gabonesa, l'esplecha dei seuvas (85% de la superficia dau país) e la proteccion de l'environament pòdon èsser menadas de concèrt. Un esfòrç important a actualament luec per favorizar la creacion d'una industria nacionala de transformacion de la fusta per diversificar l'economia e redurre l'importància dau petròli.
Algarbe
Economia
thumb|Irangedas prèp de Silves. La pesca e l'aquacultura son d'activitats importantas dins las regions costièras d'Algarve; las sardinas, las sòlas, los ciprinids (carpas…), las dauradas reialas e autres coquilhum son los mai pescats dins la region. L'industria de la pèsca s'apièja sul desvelopament de fòrça usinas de consèrvas que tenguèron un ròtle important dins l'economia d'Algarve a l'epòca de l'Estado Novo (1933-1974).
Mas, a la fin del sègle XX se tanquèron aquelas usinas. Las municipalitats mai implicadas dins la pesca son Olhão, Tavira, Portimão e Vila Real de Santo António.
Gabon
Economia
Leis autrei ressorsas mineralas dau territòri gabonés son tanben esplechedas dins l'encastre de la politica nacionala de diversificacion de l'economia. De jaciments importants de manganès son esplechats dins la region de Moanda. Aquelei minas representavan en 2013 4% dau PIB nacionau e 27% dei resèrvas mondialas. L'industria miniera gabonesa a un potenciau important car un autre jaciment important de manganès es estat descubèrt dins la region de Mouila e car un jaciment de niòbi es estat trobat vèrs Lambaréné. Pasmens, a l'ora d'ara, aquelei jaciments son fòrça isolats e alunchats dau ret de comunicacions.
Algarbe
Economia
Dempuèi l'epòca romana, l'agricultura ten una plaça importanta dins l'economia. En 1970, lo sector primari representava 29 % del PIB de la region e 3 % de l'ensems del Portugal continental. Lo sector ocupava prèp de 45 % de la populacion activa, o gaireben 45,000 trabalhadors. Totjorn a l'epòca, la produccion de fruch representa 40 % de la produccion nacionala. Al començament del sègle XXI, lo sector primari representa 4,6 % del PIB.
thumb|left|upright=0.6|[[Castèl de Silves.]] Lo torisme es la principala font economica de la region. Mercés a las plajas e del clima mediterranèu, Algarve venguèt, dempuèi los ans 1960, una destinacion fòrça populara pels toristas forastièrs, subretot de Grand Bretanha. Puèi la destinacion es tanben estimada pels Portugueses, los Espanhòls, los Alemands, los Olandeses e los Irlandeses. Fòrças forastièrd possedisson de demoranças secondàrias dins la region.
Gabon
Economia
L'agricultura es pauc desvolopada e 60% dau manjar èra importat en 2005. Lei culturas principalas son destinadas a la consomacion personalas (banana, maniòc... etc). Lo sector dei servicis es fòrça desvolopat dins lei centres urbans onte representa la màger part deis emplechs. Es principalament basada sus leis activitats de transpòrt e de comèrci de detalh.
Algarbe
Economia
En mai de la beutat de las plajas, Algarve investiguèt dins la creacion de camps de gòlf. Las plajas d'Algarve s'espandisson de la Praia da Marinha fins a Armação de Pêra. Existís tanben una estacion termala, Caldas de Monchique.
Gabon
Economia
Gràcias a aquelei ressorsas, Gabon a un indici de desvolopament uman important a respèct deis autrei país africans. D'efèct, lo revengut per abitant es lo segond dau continent après aqueu de la Guinèa Eqüatoriala. Pasmens, la reparticion dei riquessas es fòrça inegala e un tèrç de la populacion viviá en dessota dau lindau de pauretat en 2005. Aquò crea de tensions socialas importantas, especialament dins leis aglomeracions pus pobladas.
Algarbe
Economia
Lo clima doç d'Algarve atira l'interès dels Nòrdeuropèus desirant possedar una demorança de vacanças dins la region. S'agís d'uns region Portuguesa de l'Union Europèa, aquò fa que quin que siá ciutadan de l'Union pòt que n'importe comprar liurament une proprietat e d'i demorar. Los expatriats britanics, puèi los Alemands, los Olandeses e los escandinaus son los màgers.
Gabon
Escultura
Existisse una escultura rica de mascas de fusta utilizats per de ceremònias tradicionalas (maridatge, naissença, funeralhas... etc.). Cada etnia a lei sieus mascas qu'an d'utilizacions e de 	significacions pròprias.
Algarbe
Economia
En 1970, mercé al torisme, lo sector terciari representava 52 % del PIB de la region, 3 % de l'ensems del Portugal continental. Emplegava prèp de 29 % de la populacion activa, sián prèp de 30000 trabalhadors. Al començament del sègle XXI, lo sector terciari capita 83,5 % del PIB de la region.
En març de 2007, lo ministre de l'Economia, Manuel Pinho, anoncièt la creacion del projècte Allgarve coma partida d'una promocion estrategica d'Algarve coma destinacion toristica pels forastièrs.
Gabon
Literatura
Fins au sègle XX, Gabon aviá pas de literatura pròpria mai una tradicion rica de racòntes oraus existiá. Divèrseis autors e cercaires, especialament André Raponda-Walker (1871-1968), son a l'origina d'un trabalh important de recensament e d'enregistrament d'aquelei còntes e mites. Au mens un vintenau d'etnias son a l'ora d'ara regardadas per aqueu trabalh.
Algarbe
Transpòrts
thumb|L'Autorota A22, lo pont Internacional sul Guadiana, entre [[Espanha e Portugal.]]
Gabon
Literatura
En causa de l'introduccion recenta de l'escritura en Gabon e de sa dependéncia lònga, la literatura gabonesa es solament apareguda a partir deis annadas 1970 e 1980. La poësia foguèt lo premier estile adoptat (Ndouna Depenaud, Wisi Magangue-Ma-Mbuju, Georges Rawiri) mai divèrseis escribans s'assaièron rapidament au roman coma Robert Zotoumbat ò Jean Divassa Nyama. Dins leis annadas 1990, apareissèron lei premiereis autors femeninas famosas coma Justine Mintsa e Bessora. Enfin, dempuei leis annadas 2000, la novèla a fach son aparicion au sen de la literatura gabonesa ambé de fònts d'inspiracion dirèctament posadas dins lei mites tradicionaus dau país.
Cinèma
Lo cinèma gabonés es aparegut dins lo corrent deis annadas 1970 mai a gardat una influéncia limitada en causa de la manca de mejans financiers. Pasmens, quauquei films son regularament realizats en Gabon e d'actors gabonés participan de còps a de films francés. Lo pus coneissut es Philippe Mory, considerat coma lo precursor dau cinèma gabonés, mai d'autrei cineastas coma Pierre-Marie Dong, Imunga Ivanga e Henri Joseph Koumba Bibidi an regularament obtengut de prèmis dins de festevaus cinematografics africans. Una institucion dicha IGIS (Institut Gabonés de l'Imatge e dau Son) es cargada de sostenir lo cinèma nacionau.
Algarbe
Malhum rotièr
La primièra, l'A22 passa al sud de la region de Bensafrim (Lagos) a Ayamonte en Espanha. Trvèrsa las vilas de Lagos, Portimão, Albufeira, Loulé, Faro, Olhão, Tavira e la vila termièra de Vila Real de Santo Antonio; liga l'aeropòrt de Faro. Fae 133 quilomètres de long.
La segonda autorota, l'A2, passa al centre de la region. Va a la capitala (Lisbona) passant per las vilas algarvienas de Albufeira (Portimão), Salir (Silves) e la vila de São Bartolomeu de Messines (Silves).
La region possedís tanben de rotas segondárias importantas, coma l' itinerari complementar 4 qui permet ligar la vila de Lagos a Vila Real de Santo António. Una autra rota, l' itinerari principal, va al nòrd de Portugal (Valença) a la frontièra espanhòla al nivèl de Castro Marim en passant per Lisbona.
Malhum ferroviari
La primièra, la linha do Sul, permet d'anar a la capitala portuguesa via las garas Campolide e de Tunes. Es la segonda mai granda linha de país, aprèp la linha do Norte. Lo 13 de setembre de 1954, un accident se passèt sus la linha dins l'Algarve, amb mai de 30 mòrts e 50 ferits.
La region possedís en pròpri lo seu malhum, la linha do Algarve, que permet de traversar la region d'oèst a l'èst, anant de Lagosa Vila Real de Santo António, sus de long amb connexion a la frontièra.
Malhum aerian
thumb|L'[[aeropòrt de Faro.]] L'aeropòrt de Faro es a 9 quilomètres de la vila. Dubriguèt l'11 de julhet de 1965. Es lo le tresen mai grand aeropòrt portugués pel trafec, aprèp l'aeropòrt de Portela a Lisbona e l'aeropòrt Francisco Sá Carneiro a Porto.
Doas companhiá aerianas i an una basa d'operacions, Ryanair e TAP Air Portugal.
D'òbras per renovar l'aeropòrt entre 2011 e 2013an per objectius l'alargament e reamainatjament de l'aerogara, d'aumentar lo nombre de vòls e passar de 2400 a 3000 clients per ora.
Administracion
Sèti de la comuna de Faro|thumb Algarve es la region administrativa mas al sud de Portugal, es divisada en 16 municipalitats. La region correspond amb l'anciana region istorica omomina, amb la josregion, e amb la region estatistica. La region correspond exactament amb lo districte de Faro.
I amai d'una administracions dins la region coma l'Administração Regional de Saúde do Algarve que depend del ministèri portugués de la santat, la Direcção Regional de Cultura do Algarve, delegacion del ministèri de la cultura , la Direcção Regional do Algarve do Ministério da Economia, direccion regionala du ministèri de l'economia o la Direcção Regional do Ambiente e do Ordenamento do Território do Algarve, direccion regionala de l'environament de la ragion.
La region abriga tanben la Direcção Regional de Educação do Algarve, direccion generala de l’Educacion de la region, la Direcção Regional de Agricultura e Pescas do Algarve, direccion de l'agricultura e de la pèsca e la Direcção Regional de Florestas do Algarve, direccion regionala des sèlvas de la region.
Municipalitats
<div style="clear:both;margin:0.5em 0;border:1px solid #83A697;background:white;color:black;padding:0.2em">
Politica estrangièra
De consulats et consulats onorifics son installats dins la region. Los principals son aqueles dels païses de l'Union Europèa representant 14 païses. Los païses americans son tanben presents amb 4 consulats per 3 païses. Lo continent African possedís tanben una preséncia politica amb 3 consulats. Otra l'Union Europèa, lo continent europèu es representat per dos consulats, Norvègia e Russia.
Demografia
En 2007, segon lo cens de l'INE, la region d'Algarve èra poblada de, es a dire mai de 4 % de la populacion portuguesa. Sa densitat de population es en 2010 de 87,6 abitants/km².
La populacion d'Algarve aumenta de contunh dempuèi d'ans. En 1900, la populacion de la region èra de o gairebene 5 % de la populacion portuguesa de l'epòca. Pendent lo periòde de l'Estado Novo e subretot dins los ans 1960 e 1970, la region visquèt una fòrta emigracion de 14 %. Mas aprèp la à la Revolucion dels ulhets, en abril de 1974, 20,000 rapatriats s'installèron dins la region çò que donèt una populacion de en 1975, o un creis de 15 % al repècte de 1970.
Segon un estudi del ministèri portugués de la santat, Algarve es la region qui coneis lo mai fòrta aument demografic, amb un creis de 16 %, entre 1991 e 2001. Aquel estudi mòstra que prèp 17 % de la populacion algarviena activa es compausada de personas forastièras e que las naissenças de maires forastièras passèron de 5 % en 2000 a 20 % en 2007.
Segon Eurostat, organisme europèu d'estatisticas, la populacion de la region augmenterà de 30 % fins 2030, amb l'imigration. Una estimacion dona una populacion de en 2030, çò que representa la tresana mai grand creis, al nivèl de l'Union Europèa, aprèp Irlanda e Múrcia, en Espanha.
Ensenhament
Escòla segondária a Lagos.|thumb
La region possedís una universitat d'Estat amb sèti a Faro, l'Universidade do Algarve. Fondada en 1976, i a quatre campus : los Campus de Gambelas, Campus da Penha, Campus da Saúde (Faro) e Campus de Portimão à Portimão.
L'universitat acculhís prèp de cada an, emplega prep de 400 foncionaris. I a tres facultats, Sciéncias e Tecnologias, Sciéncias Umanas e Socialas, Economia ; tanben i a tres escòlas superioras dins los domènis de l'educacion, la comunicacion, la gestion, l'ostalariá, lo torisme e la santat. I a tanben un institut d'Engenhaires.
thumb|upright=0.6|left|Musèu de Faro. Doas escòlas internacionalas son situadas dins la region. L’Escola Internacional do Algarve, situada dins la vila de Lagoa, foguèt fondada en 1972. L’International School São Lourenço, es situada a Almancil e foguèt fondada en 1979.
La lenga portuguesa es la lenga oficiala d Portugal, es doncas utilizat dins totes los establiments d'ensenhamement. La lenga angles ten una granda plaça dins la region, per causa del torisme e de la populacion britanica qu'i demora. Es ensenhat dins totes los collègis, licèus e a l'Universitat d'Algarve.
Espòrts
thumb|L'equipa du Portimonense en [[2008.]] Las aquipas de fotbòl algarvienas que son mai primadas son l'Sporting Clube Farense, l'Sporting Clube Olhanense, lo Portimonense Sporting Clube e lo Louletano Desportos Clube.
Las tres primièras equipas citadas juguèron en primièra liga portuguesa; ara lo sola l'equipa d'Olhanense n'i es.
En 2004 foguèt inaugurat, dins lo Parque das Cidades, entre Faro e Loulé, le Estadi d'Algarve. Foguèt bastit per l'Euro 2004, que Portugal es l'organisador. Los autres estadis son l'Estádio José Arcanjo e l'Estádio do Portimonense.
L'estadi es encara utilizat per de grands eveniments coma la Supercopa portuguesa, la Copa de Portugal, l'Algarve Summer Festival, lo Torn d'Algarve e lo Rallye de Portugal.
thumb|[[Autódromo Internacional do Algarve]] Dempuèi 1960, lo Torn de l'Algarve (Volta ao Algarve), atira de grands ciclistas.
Existís un complèxe sportiu per los espòrts mecanics, l'Autódromo Internacional do Algarve, situat Portimão. En 2009 s'i debanèt la primièra corsa nocturna de l'istòria del circuit.
Santat
thumb|left|upright=0.6|[[Santa Casa de Misericórdia|Santa Casa de Faro.]]
Fòrça espitals son implantats dins Algarve, qualues uns son ancians. L’espital de Faro èra situat dins la Glèisa de la Misericòrdia fins al 4 de decembre de 1979 quand foguèt transferit ara i cab 253000 personas. Lo segon es lo Centro Hospitalar do Barlavento Algarvio, situat a Portimão.
En 2009 i aviá 16 centres de santat, un dins cada municipalitat. Existisson 4 unitats d'urgéncias basicas : Lagos, Albufeira, Loulé e Vila Real Santo António.
Catolicisme
thumb|[[Catedrala de Faro.]]
Lo primièr sèti del Diocèsi d'Algarve èra la ciuitat romana de Ossónoba, ara Faro. En 304, l'evèsque Vincenç es lo premier inscrich sul registre istoric; assitiguèt al Concili d'Elvira, lo 15 de mai de 304. Pendent les dominacions wisigòta e musulmans, los evèsques contunhèron a tenir lo Diocèsi. En 1189, aprèp la conquèsta de Silves per Sancho I de Portugal, lo diocèsi d'Ossonoba tornèt èsser creat, mas detrüit en 1191, amb l'avançada dels Almoads.
Nuclèu atomic
Lo nuclèu atomic qu'ei la partida centrau de l'atòm. Qu'ei entornejat per ua nubla d'electron(s).
Algarbe
Catolicisme
Pendent lo periòde d'occupacion musulmana, la religion crestiana patiguèt de temps de restriccions de libertat mas tamnben i aguèt de tempsi de toleréncia. La restauracion definitiva del diocèsi venguèt amb lo rei Alfos X de Castelha en 1251. Le diocèsi foguèt vreat dins la dependéncia de la Catedrala de Sevilha, e mai tard de Braga. En 1394, la metropòla ecclesiastica, Silves, dependèt du Patriarcat de Lisbona.
Los evèsques d'Algarve demorèron a Silves fins al sègle XVI. La localizacion de la vila à l'interior de la region e l'engravada progressiu del riu provoquèt al declin de la vila. Lo 20 d'octobre de 1539, le papa Paul III autorizèt lo transferiment. Lo rei Joan III de Portugal, procediguèt a l'elevacion de la vila litorala de Faro a l'estatut de Ciutat.
Nuclèu atomic
Que's compausa de nucleons de duas menas, tan vau díser de protons e de neutrons. Los protons que possedeishen ua carga electrica positiva mentre qui los neutrons be son neutres. Protons e neutrons que's compausan de particulas elementaras conegudas dab lo nom de quarks.
Algarbe
Catolicisme
En 1540, Algarve venguèt un diocèsi dependent de l'Arquiidiocèsi d'Évora, situacion que demòra fins ara. Mas, le retorn de l’evèsque dins la catedrala de Faro se faguèt sonque lo 30 de març de 1577, quand lo prelat umanista e teologian, Jiròni Osorio, foguèt ordenat.
Bonn
Bonn es una vila alemanda del Land de Ren del Nòrd-Vestfàlia. Sa superfícia totala es 141,22 km². De 1949 a 1990 foguèt la capitala de la Republica Federala d'Alemanha.
Algarbe
Judaïsme
A l'edat mejana dins la capitala, Faro, i aviá un quartièr josieu conegut per èsser lo bèrç de la premsa en Portugal, perque en 1487, Samuel Gacon i estampèt e publiquèt lo Pentateuc en ebrieu,.
Bonn
thumb|200px|left|Universitat de Bonn Sa populacion èra estimada a 327,913 abitants en 2011, en essent la 19 vila d'Alemanha, un pòrt fluvial al Ren e es sieu universitària dempuèi lo 1818, an que s'i fondèt sa universitat, Rheinische Friedrich Willhelms Universität, qu'ocupa lo luòc de l'ancian palai dels electors de Colonha.
Algarbe
Judaïsme
Lo rei Manual I de Portugal èra favorable a la preséncia dels josieus, mas deguèt lèu rapidement desviar sa politica per agradar los Reis catholics e aplicar una de las clausulas del contrate de mariadatge amb Isabèl Ièra de Castelha, eritièra del tròn d’Espanha aprèp la mòrt del seu fraire Joan. Aquela clausula disiá que, totes los abitants du Portugal devian obligatòriament èsser crestians.
Bonn
Lo musician Ludwig van Beethoven (1770-1827) i nasquèt.
Lo 1949 se creèt un quartièr administratiu al sud de la vila. Las ambaissadas e las residéncias dels foncionaris son a la vesina Bad Godesberg.
Algarbe
Judaïsme
thumb|left|upright=0.6|Dintrada del cementèri. Al sègle XIX, los josieus que venián de Marròc, de Gibartar e d'Espanha. S'installèron dins la region, mas une partida se n'anèt a causa de la crisi dins lo país. Se concentrèron dins la vila de Faro que coàmptava alara compte alara un seissantenat de fogal josieus. Vèrs 1830, doas sinagògas e un cementèri israelit foguèron bastits a Faro.
Lo terren del cementèri foguèt comprat en 1851 per Josèp Sicsu, Moises Sequerra e Samuel Amram, lo cementèri foguèt murat en 1887 coma es gravat sus la pòrta de dintrada. Al començament del sègle XX, una partida de la comunautat dassèt Algarve per s'installar a Lisbona. La religion josieva s'apaguèt amb lo temps e los decès dins la comunautat. Lo cementèri foguèt abandonada en 1932 aprèp una darrièra inumacion e demòra pas que rèstes de doas sinagògas.
Bonn
Es pòrt fluvial al Ren e a un aeropòrt prèp partejat amb Colonha.
Champsavineu
Champsavineu (Champcevinel en francés) es una comuna d'Occitània, dins la region istorica de Perigòrd, situada dins lo departament de Dordonha de la region de Novela Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Bonn
Los sieus monuments mai destacats son lo Münster (una collegiada romanica dels sègles XI-XIII), l'ostal de la vila (sègle XVIII); e la Beethovenhalle (1957-1959). Lo Rheinisches Landesmusum a d'importantas colleccions d'art.
Champsavineu
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
thumb|250px|left|Paneu d'entrada a Champsavineu. Prononciacion:.
Las fòrmas ancianas son Chansavinel au segle XIII, Campi Savinelli, latinizacion de 1243, Champsavinel en 1303, Champsevinel au segle XIX.
Que lo nom de la comuna aja una origina latina (çò qu'es possible) o occitana, designa de segur lo domeni agricòla (lo champ) d’un nommat Sabinellus (diminutiu dau latin Sabinus ) o Savinèl (diminutiu de Savin, se mesme seguent lo latin Sabinus). La vocalizacion finala en -eu es normala dins 'quela zòna.
Algarbe
Judaïsme
Lo Centre Istoric Judaïc de Faro classificat coma site en Imóvel de interesse público (1978). Lo cementèri foguèt renovat en 1992 e inaugurat lo 16 de mai de 1993 en preséncia del President de la Republica portuguesa, Mário Soares. Lo 3 de junh de 2007, un musèu dubriguèt, lo musèu sinagòga Isaac Bitton. La religion josieva es pas mai viva dins la region, e, levat lo cementèri sinagòga, cap de luòc de culte josieu demòra dins la region.
Nuclèu atomic
La disciplina qui estúdia lo nuclèu atomic qu'ei la fisica nucleara.
Algarbe
Islam
thumb|upright=1.6|Xelb, ara [[Silves (Portugal)|Silves, representacion de la vila en 1230, amb sa mosquèta al centre, las muralhas e lo castèl.]]
L'arribada de la religion musulmana dins la region es consecutiva de l'invasion dels Moros al sègle VIII; a l'epòca la populacion locala èra subretot crestiana. Los nòus conquerents, qu'èran pas mai de qualques millierats, s'installèron en Algarve e al sud del Tage.
Nuclèu atomic
Istòria
L'existéncia deu nuclèu atomic que ho demostrada en 1911 mercés a la famosa Experiéncia de Rutherford, miada, devath la direcion d' Ernest Rutherford, per Hans Geiger e Ernest Marsden. Que consistí en bombardar ua huelha d'aur dab particulas α (tan vau díser nuclèus d'èli) en bèth constatar qu'ua petita partida d'aqueths qu'èra desviats per'mor deu lor impacte contre los nuclèus deus atòms d'aur.
Algarbe
Islam
La populacion musulmana del Gharb al-Ândalus èra contituïda d'arabs, de Berbèrs e de latins convertits a l'islam. Los arabs èra subretot originaris del Iemèn e, alara qu'èran minoritaris, formavan un elèit. Los berbèrs originaris de las montanhas d'Africa del Nòrd demorèron, eles, gaireben totes nomads. Los latins convertits a l'Islam, nomenats muwallads, formèron llo grop majoritari.
L’Islam s’apaguèt pendent la Reconquista, los sabents foguèron expulsats o daissèron la region, lo rei Alfons III de Portugal recuperèt las tèrras algarvienas e aquelass situadas a l'èst del flum Guadiana en 1249 puèi las vendèt al rei Alfons X de Castelha en 1254.
Las mosquetas de l'ancian Gharb al-Ândalus (Algarve e l'Alentejo d'ara), foguèron destruidas o transformadas en glèisas pel culte Catolic roman.
Ara, la religion musulmana tornète dins la region. Accompanha l'imigracion venguda de las ancianas colonias portuguesas, coma Guinèa Bissau, Marròc, Moçambic e Índia. La region possedís quatre mosquetas, a Faro, Albufeira, Armação de Pêra, Portimão e una sala de culte a Quarteira.
Mèdias
Son difusadas las cadenas de television del Portugal continental, RTP1, RTP2, SIC e TVI. I a de cadenas de television sus internet: TV Algarve, Canal do Sul o Digital Mais TV. I a pas cap de cadenas localas.
La region possedís de journals que le Jornal do Algarve, Jornal Região Sul, amb una version, DiáriOnline Algarve o lo Barlavento.
La region possedís de journals en lenga anglesa per la populacion d'origina britanica coma l’Algarve Resident.
Monuments e luòcs toristics
thumb|Reconstitucion d'una pòrta morèsca del [[castèl de Silves.]]
Los monuments mai celèbres de la region datan d'epòcas variadas, de l'epòca romana a la Reconquista, passant per la Morèsca.
I a de sites romans coma los rèstes romans do Milreu o encara los rèstes romans de Cerro da Vila ; s’agís d'una anciana villá romana, situada dins la vila de Vilamoura. Bastida entre l'an 27 ABC e 14 ABC, la villá seriá estat abitada pels romans, los visigòts e los moros.
Un pont, de sèt arcadas e de de long, situat a Tavira, es d'epòca roman; permet de traversar lo riusset Gilão. Èra sus una via anat de Mértola a Faro. D'autres ponts romans existisson dins la region coma Silves o a Faro.
La dominacion musulmana daissèt derèstes dins lo territòri, subretot dins l'arquitectura e lo patrinòni. Des castèls e muralhas foguèron bastits pels Moros: los castèls d'Aljezur, al sègle X, conquerits pels cretians al sègle XIII e de Paderne bastit al sègle XII e conquerit pels crestians en 1280. Lo castèl de Silves foguèt bastit al sègle XI pels arabs almoravids; es una construccion d'aquela epòca fòrt plan conservada dins la region. Dins la vila de Lagos i a un castèl, tanben d'epòca araba, que las muralhas foguèron agrandidas al sègle XVI. Èran estrategicas al sègle XV e XVI.
La Cruz de Portugal es un calvari bastit entre la fin del sègle XV e lo debut del XVI, es d'estil gotic amd d'elements manuelin. Es situat dins la vila de Silves, donat pel rei Manuel I quand visitèt la vila en 1499. .
La fortalesa de Sagres foguèt bastida sus òrdre de l'Infant Enric, elle es situada estrategicament entre Portugal e l'Africa del Nòrd per de rasons economicas e militaras. Es situada sul Cabo de São Vicente, punt situat al tèrme oèst de l'Euròpa.
Musèus
Dins la region i a malhum de musèus e de sits museologics ligats al passat cultural. Dins la vila de Faro i a un musèu sinagòga; los musèus de la marina, de l'arqueologia e d'etnografia. A Lagos i a lo musèu Regional e a Silves los musèus de l'arqueologia e del siure. Dins la region i a tanben d'autres musèus secondaris sus l'art, lo vin o los fruchs secs.
Gastronomia
La gastronomia algarviena rebat las influéncias eissida de l'istòria, amb la preséncia dels Romans e dels Moros.
De l'Arroz de Lingueirão de Faro, a las sardinas grasilhadas de Portimão passant pel plat sucrat Dão Rodrigos de Lagos, existís una granda varietat de plats.
La gastronomia de la region es dominada pels coquilhum e poissons de tota mena. Los fruchs, secs e frescs, son fòrça utilizats en pastissariá e dins los dessèrts. Las figas e amètlas son de fruches tradicionals utilizats en pastissariá e dins de liquors,.
Serendon
Serendon (Sérandon en francés) es una comuna lemosina situada dins lo departament de Corresa e la region de Novela Aquitània, ancianament de Lemosin.
Toponimia
Lo nom vendriá d'un nom latin d'òme Serranus, amb lo gallés dunum, « tuca, fortalesa » (Dauzat e Rostaing). Per Delamarre, aquò seriá un ser(r)āno-dūnon, la fortalesa de Serānos, nom gallés atestat, o benleu de *Serrā-no-, « mèstre de la sarpa/serpa/del podet ».
Francon (Nauta Garona)
Francon (Francon en francés) qu'es ua comuna gascoa situada dens lo departament de la Hauta Garona e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Istòria
Pendent l'Ancian Regime, Francon qu'èra de l'eleccion de Comenge, doncas de la província de Gasconha, de la generalitat d'Aush, de la diocèsi de Sent Bertran de Comenge e de la senescaucia de Tolosa. Le vocable de la glèisa qu'es Sent Amanç. En 1790, Francon qu'èra deu canton d'Aurinhac, en l'an VIII, deu canton de Martras, en l'an X, deu canton de Casèras.
Estrech de Wilkins
La siá part nòrd foguèt descobèrta e cartografiada en 1910 per una expedicion antartica francesa jol comandament de Jean-Baptiste Charcot e foguèt subrevolada en 1929 per Sir Hubert Wilkins. La configuracion de l'estrech foguèt determinada en 1940 per de vòls d'exploracion de l'US Antarctic Service (USAS). Foguèt nomenat aital per l'USAS en onor de Hubert Wilkins, que en 1929 foguèt lo primièr a demostrar que "la tèrra de Charcot" èra en realitat una isla e èra doncas, indirèctament, lo descobridor de l'existéncia de l'estrech. L'existéncia de l'isla Latady al costat sud-oèst de l'estrech foguèt determinat en 1960 per D.J.Ora Searle del Falkland Islands Dependencies Survey (FIDS) mejançant l'examen de fòtos aerianas fachas per la Ronne Antarctic Research Expedition(RAR) de 1947-48.
Varneville-Bretteville
Varneville-Bretteville es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Sèina Maritima e la region de la Nauta Normandia.
Estrech de Wilkins
Plataforma de glaç de Wilkins
La plataforma de glaç Wilkins es una plataforma de glaç rectangulara que mesura a l'entorn de 130 quilomètres de long e 95 quilomètres de larg. Ocupa la part centrala de l'estrech de Wilkins, que ne pren lo nom. Lo nom foguèt prepausat pel UK Antarctic Place-Names Committee (UK-APC) en 1971. Lo 25 de març de 2008 un fragment de 400 quilomètres cairats de la plataforma de glaça Wilkins se desintegrèt, metent en dangièr una porcion encara mai granda de la plataforma. Los scientifics se son estonats quora an descobèrt que la rèsta de la plataforma de 14.000 quilomètres cairats, 2 còps la superfícia de la província de Barcelona, començava de se separar del continent. Çò que demòra de la plataforma Wilkins se manten ara per una estrecha franja de glaç. Òm considera que l'esfondrament recent d'aquela porcion de la plataforma de glaça es degut al rescalfament global. En 1993 lo professor David Vaughn del British Antarctic Survey (BAS) pronosticava qu'èra probable que la part nòrd de la plataforma de glaç de Wilkins desapareisse en un tèrme de 30 ans se rescalfament del clima de la peninsula Antartica contunhava al meteis ritme.
Varneville-Bretteville
Geografia
Comuna del país de Caux
Commune du pays de Caux
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
La municipalitat a #èsser creada en 1823 per la fusion de Varneville-a las-Grès e Bretteville-de detlo-Pichon-Caux.
En lo moment de la Segonda Guèrra mondiala, lo vilatge a patit sièis bombardements en febrièr-en març 1944.