cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Las mila e una nuèits
L'utilizacion de racònte-quadre e de racòntes integrats
Lei Mila e una nuechs es un exemple ancian d'utilizacion de la tecnica dau racònte-quadre e dau racònte integrat. La premiera consistís a crear un racònte de basa qu'es lo quadre de la narracion d'autrei racòntes. Aquò permet de facilitar la recepcion deis istòrias gràcias a la creacion d'un decòr confortable. Un autre interès es la possibilitat ofèrta a l'autor de donar un avejaire sus lo cònte per lo mejan dau personatge contaire. Relativament pròche, lo metòde dau racònte integrat permet a un personatge de contar una istòria dins lo corrent d'un autre racònte. L'istòria a sovent un interès simbolic ò psicolologic per un personatge. Per l'autor, es un biais de divertir lo lector e de precisar lei motivacions de sei personatges.
Dins lei Mila e una nuechs, aquelei procès literaris permèton a Shahrazad de suscitar l'interès dau sultan – e donc dau lector – en ritmant son racònte. Generalament, la princessa assegura la narracion dei còntes integrats e l'istòria generala es narrada per un narrator desconegut. Pasmens, i a de cas pus complèxs quand Shahrazad rapòrta lei paraulas d'un autre narrator, sovent presentat coma un personatge de l'istòria.
Lo narrator non fisable
L'usatge dau narrator non fisable es frequent dins lei còntes arabis dei Mila e una nuechs. Lo cas pus conegut es benlèu Lei Sèt Visirs que vetz lei racòntes de sèt visirs e d'una cortesana s'opausar. D'un biais generau, aquela tecnica es utilizada per crear un suspens car lo lector es pas capable de determinar la realitat dei dires dau narrator, çò que pòu facilitar la mesa en plaça d'un novèu desvolopament de l'istòria.
Lo ròtle dau destin e de la destinada dins l'intriga
thumb|right|Illustracion de [[1898 mostrant la descubèrta dau lume per Aladin.]]
Un autre trach comun dins mai d'una istòria dei Mila e una nuechs es lo ròtle motor dau destin e de la destinada dins l'accion segon l'esquèma seguent : La coïncidéncia, la causalitat inversada, lo recors ai presagis e la profecia autorealizatritz son leis agents pus frequents dau destin dins lei Mila e una nuechs. Sa mesa en òbra pren sovent l'aspècte de la lèi de conservacion dei detalhs. Ansin, de detalhs memorables, utilizats per descriure un element dau racònte, tornan aparéisser pus tard dins la racònte per permetre son desnosament. Aquela tecnica permet generalament de contentar lo lector que pòu devinar una partida de la fin de l'istòria.
L'umor sexuau
L'umor sexuau, ben present dins certanei racòntes, es un aspècte particular dei Mila e una nuechs. Mescla de tradicions orientalas variadas e dins certanei cas, de personatges pòdon aprochar lo modèl dau satira.
Genres literaris
thumb|right|[[Pintura de John Frederick Lewis (1805–1876) que mòstra l'Orient imaginat per lei lectors dei Mila e una nuechs au sègle XIX.]]
Lei genres literaris presents dins lei Mila e una nuechs son liats a d'enquistas criminalas, a la lucha còntra l'orror, au fantastic e au meravilhós. Aquò es relativament classic per de còntes e permet de personatges de Shahrazad de mantenir l'interès dau sultan per seis istòrias. Pasmens, se pòu nótar la preséncia pus rara d'autrei genres coma la sciéncia ficcion.
Leis enquistas criminalas
Leis enquistas criminalas son frequentas dins lei Mila e una nuechs e utilizan d'esquèmas narratius que prefiguran la literatura policiera modèrna amb la necessitat de cercar e de comprendre de scenas de crime, de testimoniatges, d'indicis e de mobils per trobar lo criminau. L'exemple pus caracteristic es probablement Lei tres pomas. D'efiech, aqueu racònte comença per la descubèrta d'un cadabre e descriu tota l'enquista menada per lo visir Ja'far per trobar lei responsables.
L'orror
L'orror es lo ressòrt de mai d'un cònte dei Mila e una nuechs amb l'utilizacion d'intrigas qu'inspirèron d'autors ulteriors coma H. P. Lovecraft (1890-1937) ò Stephen King (nascut en 1947). La situacion de Shahrazad ela meteissa èra egalament orrifica amb una menaça de mòrt constanta. Lei procès utilizats dins lei racòntes son d'innovacions (guls...) ò de represas d'elements pus ancians (ostaus encantats, jinns...). Per exemple, dins l'Istòria de Gherib e de son fraire Agib, l'eròi dèu combatre una familha de guls qu'es finalament vencuda e convertida a l'islam. Dins lo Cònte de la vila de Coire, l'eròi, lo personatge istoric Musa ibn Nusayr, tròba una vila fantauma e dos automatas qu'estacan tanben l'istòria a la sciéncia ficcion.
Lo fantastic e lo meravilhós
Lo fantastic e lo meravilhós son presents dins un nombre fòrça important de còntes dei Mila e una nuechs. En particular, lei creaturas ò objèctes magics, leis endrechs imaginaris ò lei poders extraordinaris son pas rars. Per exemple, de magicians, de genis e un tapís volant intervènon dins l'istòria d'Aladin. Pasmens, es necessari de nuançar un pauc l'importància de l'utilizacion dau meravilhós. D'efiech, au moment de la formacion dei còntes, l'existéncia de creaturas extraordinàrias coma lei jinns ò lei guls èra tenguda coma una realitat, compres per lei sabents dau periòde.
Shahrazad
thumb|right|Representacion de [[Shahrazad e dau sultan durant un racònte de la princessa.]]
Lo racònte de Shahrazad permet d'estructurar l'ensemble dau recuelh. Lo sultan de Pèrsia, Chahriar, foguèt un jorn invitat per un autre rèi. Laissèt donc son esposa, Dinah, dins son palais. Aquela darriera aprofichèt la situacion per prendre un amant. A son retorn, lo sultan descurbiguèt la veritat e condamnèt a mòrt lei dos amants. Puei, convencut de la perfidia dei femnas, defugir una traïson novèla e se venjar, decidèt d'executar lo matin de la nuech de nòças seis esposas futuras.
Après quauqueis annadas de chaple, Shahrazad, filha ainada dau grand visir Jafar, se portèt volontària – ò, segon lei versions, èra la darriera filha liura dau reiaume – per venir l'esposa seguenta dau sultan. Per subreviure, concebèt un plan amb l'ajuda de sa sòrre segonda, Dunyazad. Ansin, cada nuech, Dunyazad venguèt dire adieussatz a sa sòrre e li demandar de contar una darriera istòria. Dins aquò, la princessa poguèt jamai acabar son racònte avans l'ora de l'execucion. Desirós de conóisser la fin, lo sultan ajornèt cada matin l'execucion de Shahrazad. Fin finala, après mila e una nuechs, Chahriar abandonèt son projècte e decidèt de gardar Shahrazad en vida, aguent reconegut son coratge e son esperit.
Aladin ò lo Lume meravilhós
thumb|right|Illustracion dau racònte d'[[Aladin realizada en 1913.]]
Lo racònte d’Aladin ò lo Lume meravilhós es probablament lo pus famós dei Mila e una nuechs. Es pasmens un apondon tardiu realizat per Antoine Galland qu'es de còps publicat dins un annèx distint dau recuelh originau. Dins la version originala, Aladin es lo fiu d'un sartre paure de China. Un jorn, un magician african li demanda son ajuda per recuperar un lume escondut dins una bauma. Li dòna tanben un anèu destinat a lo protegir. Aladin capita a trobar lo lume mai refusa de la donar se lo magician l'ajuda pas a sortir de la bauma. Pasmens, l'òme refusa e abandona l'eròi a la mòrt.
Blocat dins la bauma, Aladin arribada a mestrejar lei poders dau lume que contèn un jinn capable de cumplir totei sei volontats. Desenant riche, venguèt pus educat e pus cortés gràcias a l'influéncia de la magia dau lume. Puei, un jorn, venguèt amorós de la filha dau sultan, la princessa Badrolbodor. Per se maridar amb ela, mandèt sa maire amb una jarra emplida de gemmas. Impressionat, lo sultan perpensèt a la proposicion avans d'oblidar e de mantenir sei projèctes iniciaus : un maridatge entre sa filha e lo fiu de son grand visir. Gràcias a l'ajuda dau jinn, Aladin poguèt sabotar lo maridatge e la nuech de nòças. Lo sultan acceptèt alora sa proposicion mai demandèt aperavans de presents impossibles. Aladin poguèt lei trobar gràcias au jinn poguèt finalament se maridar amb Badrolbodor.
Pasmens, lo bonur dau pareu foguèt trebolat per lo retorn dau magician que reconoguèt Aladin. Pretendent èsser un fòl cambiant de lumes novèus còntra de lumes vièlhs, lo magician capitèt a obtenir lo lume dau jinn. Gràcias a sei poders, raubèt alora lo palais d'Aladin e de Badrolbodor per l'installar en Africa. Condamant a mòrt per lo sultan per la disparicion de sa filha, Aladin utilizèt son anèu magic per invocar un segond jinn – mens poderós que lo premier – e anar a son torn en Africa. Retrobèt Badrolbodor e lo pareu concebèt un plan. La princessa faguèt semblant d'èsser seducha per lo magician per l'empoisonar. Puei, Aladin recupetèt lo lume que li permetèt de tornar desplaçar lo palais. Après una temptativa de venjança organizada per un fraire dau magician, lo pareu poguèt viure tranquillament.
Ali Baba e lei Quarante raubaires
thumb|right|Dessenh d'illustracion de Cassim blocat dins la bauma realizat en [[1909.]]
Ali Baba e lei Quarante raubaires es un autre apondon realizat per Antoine Galland. Pasmens, coma Aladin, i es demorat en causa de sa popularitat. Lo personatge principau, Ali Baba, es un boscatier paure. Un jorn, dins una seuva, ausís lo cap d'una banda de quarante raubaires prononciar una formula magica que li permet de durbir ò de barrar una bauma esconduda. Après la partença dei bandits, Ali Baba espera lo calabrun per prononciar a son torn la formula e intrar dins la cacha. I descuebre lei tesaurs amolonants e pren una partida de l'aur.
Son fraire Cassim, un marchand riche, es susprés de la richessa sobda d'Ali que li cònta son aventura. A son torn, Cassim va a la bauma mai oblida la formula de sortida. Lei bandits lo capturan e lo tuan. Inquiet de l'abséncia de son fraire, Ali Baba va a la bauma e tròba sei rèstas. Pòu l'enterrar amb l'ajuda d'una esclava dicha Morgiana. Pasmens, en causa de la disparicion dau cadabre, lei raubaires comprènon que lor secrèt es conegut per una autra persona. Après una brèva enquista, descuebron l'identitat d'Ali Baba. Per l'eliminar, lo cap dei bandits fa semblant d'èsser un marchand d'òli e demanda l'espitalitat dins l'ostau d'Ali. Es acompanhat per un convòi de muelas. Lei bandits i son esconduts dins de jarras. Dins aquò, Morgiana descuebre lo subterfugi e lei tua en i vujant d'òli bolhenta. Ansin, quand lo cap va cercar seis òmes per assassinar Ali Baba durant son sòm, tròba seis òmes mòrt e preferís s'enfugir.
Per se venjar, lo cap dei bandits vèn marchand e amic amb lo fiu d'Ali Baba. Gràcias a aquela engana, es invitat en cò d'Ali Baba. Pasmens, i es reconegut per Morgiana. Aprofichant una dança per lo sedurre, l'executa amb una daga. Per la remerciar, son mèstre li dòna sa libertat e li permet d'esposar son fiu.
L’Epopèia de Umar an-Nu'man
L’Epopèia de Umar an-Nu'man es la pus lònga dei Mila e una nuechs que dura dei nuechs 45 a 145. Es un racònte complèx que cònta leis aventuras dei fius dau califa Umar an-Nu'man. Mescla guèrras còntra l'Empèri Bizantin ò còntra lei crestians (lei Crosats ?) e intrigas organizadas au sen de la familha reinanta per venjar divèrsei viòls e assassinats.
Sinbad lo marin
thumb|right|Illustracion representant [[Sinbad lo marin dins la vau dei diamants.]]
Sinbad lo marin es un autre cònte apondut tardivament dins lei Mila e una nuechs e conservat en causa de sa popularitat. Pren la forma de sèt viatges que son racònte dura dei nuechs 539 a 568. Lo narrator i es un liuraire dich Sunbad (ò Hindbad) que cònta l'istòria d'un marchand riche de Bagdad egalament dich Sinbad. Eiretier de sa familha, aqueu darrier menèt premier una vida dissoluda e dispersèt rapidament la màger part de sa fortuna. Pasmens, reagiguèt avans la roïna totala e decidèt d'afretar un naviri per explorar lo mond. Après la descubèrta d'endrechs extraordinaris, de combats còntra de monstres e mai d'una aventura, aquò li permetèt d'acampar una fortuna novèla.
Influéncia e eiretatge
Tre lei premierei traduccions d'Antoine Galland, lei Mila e una nuechs venguèron un classic de la literatura mondiala. La cèrca de manuscrits originaus en arabi, la descubèrta d'autrei còntes integrats dins lo recuelh e lei chausidas de traduccion participèron tanben au succès de l'òbra durant lo sègle XIX dins lo quadre de l'atirança deis elèits europèus per l'Orient. En parallèl, dins lei país arabis, la reconoissença dei Mila e una nuechs venguèt un objècte d'orguelh coma o mòstran lei rivalitats entre govèrns per impausar sa version originala.
Lavabit
es un porgidor de corrièr electronic que decidiguèt d'arrestar las activitats en 2013 en refusar l'accès als servicis secrèts americans.
Velle-sur-Moselle
Velle-sur-Moselle es una comuna francesa, situada dins lo departament de Meurthe e Mosèla e la region de Lorena.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Atemptat
Un atemptat es un acte criminal o illegal que perseguís la mòrt o eliminacion fisica d'una persona o mai personas, generalament amb de pretensions politicas, ideologicas o simplament de delictuosa. S'aplica tanben a las accions o de conduchas tendents a violar los dreches e libertats reconeguts.
Orihuela del Tremedal
Orihuela del Tremedal es un municipi de la província espanhòla de Teròl dins la Comunautat Autonòma d'Aragon.
Los Olmos
Los Olmos es un municipi de la província espanhòla de Teròl dins la Comunautat Autonòma d'Aragon.
Pisany
Pisany es una comuna francesa, situada dins lo departament de Charanta Maritima e la region de Novela Aquitània, ancianament de Peitau-Charantas.
Comunas vesinas
400px|gaucha||Distanças e posicion relativa
Toponimia
Las atestacions ancianas son, per luec:
Kogenheim
Kogenheim en alemand e francés (Koiene en alemanic) es una comuna francesa del departament del Bas Ren e de la region d'Alsàcia.
Geografia
thumb|left|Dintrada Del vilatge de Kogenheim
Federico García Lorca
Federico del Sagrado Corazón de Jesús García Lorca (Fuente Vaqueros, Granada, 5 de junh de 1898 - entre Viznar e Alfacar, Granada, 18 d'agost de 1936) foguèt un poèta, dramaturg e prosador andalós. Aqueste autor que foguèt part de la Generacion de 27 foguèt un dels poètas màgers de la literatura espanhòla del sègle XX. Foguèt tanben pintor, pianista e compositor. Foguèt executat a la debuta de la Guèrra Civila Espanhòla, en 1936, quand aviá pas que 38 ans per encausa de son engatjament politic d'esquèrra e tanben de son omosexualitat. thumb|García Lorca en Santoña, Cantabria
Magneux (Nauta Marna)
Magneux es una comuna francesa administrada per lo departament de la Nauta Marna de la region de Champanha-Ardena.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Franc CFA
Lo franc CFA pòt designar:
Guernanville
Gùernaunvîle en normand (Guernanville en francés) es una comuna normanda, situada dins lo departament d'Eure e la region de la Nauta Normandia.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Geografia fisica
La geografia fisica, apelada tanben geografia naturala o fisiogeografia, es la branca de la geografia que descriu la superficia de la Tèrra. Es donc per definicion una sciéncia de la natura que permete de comprene la Tèrra actuala, leis evolucions passadas e aqueleis a venir. S'interessa un pauc aus activitats umanas, pus generalament animala, essencialament dins lo quadre dau rapòrt entre l'òme e la natura, e especialament leis impactes de l'òme sus lo climat e lei transformacions de la superficia terrèstra que son d'originas naturalas e umanas embé lors consequéncias.
Disciplinas
La geografia fisica engloba plusors disciplinas :
Aquestei domenis integran lei conoissenças d'environa liats a l'interior d'un quadre espaciotemporau come leis autres domenis de la geografia. Es ensi que la geologie, l'idrologia, la fisica, la chimia e la biologia, entre autres, son utilisadas dins aquesteis disciplinas e tractadas en interaccions leis unas embé leis autres.
Lingua Tertii Imperii
Lingua Tertii Imperii (LTI – Lingua Tertii Imperii: Notizbuch eines Philologen en alemand) es un libre de Viktor Klemperer de 1947.
Orrios
Orrios es un municipi de la província espanhòla de Teròl dins la Comunautat Autonòma d'Aragon.
Òrri
thumb|right|Cabana de l'òrri dels Estrets, val de Vic de Sòs, Arièja Un òrri es un luòc generalament situat en montanha que los pastres i menavan las fedas pendent las estivas per las mólzer e far los formatges. A l'origina lo tèrme òrri designava sonque l'airal d'estiva mas es uèi utilizat tanben per parlar de las jaças o barracas que s'i tròban.
Aquestes òrris èran utilizats dins las regions pastoralas, mai que mai dins los Pirenèus, entre mai e octobre, alara qu'una partida de las familhas demoravan dins las valadas per los trabalhs dels camps, un o dos sòcis montavan amb lo tropèl a l'estiva, per amontanhar a l'òrri. Aquò se sonava "far òrri".
Sus l'airal de l'òrri se podián trapar mantuna bastissas :
Efièch Venturi
vinheta|350x350px|Esquèma de l'efièch Venturi. La pression al punt 1  es mai granda qu'al punt 2. Et la velocitat del fluid al point 2 es mai granda qu'al punt 1. vinheta|Escorriment dins un tube Venturi L'efièch Venturi, del nom del fisician italian Giovanni Battista Venturi, es lo nom donat a un fenomèn de la dinamica dels fluids ont i a formacion d'una depression dins una zona ont las particulas de fluids son acceleradas.
Teoria
Lo teorèma de Bernoulli permet de comprene aquel fenomèn : se debit del fluid es constant e que lo diamètra diminuís, la velocitat aumenta necessariament; a causa de la conservacion de l'energia, l'aument d'energia cinetica se traduch per una diminucion d'energia elastica, es a dire una depression.
Venturi contunhèt donc lo trabalh de Bernoulli en transformant lo modèl vertical de Bernoulli (fasant intervenir una variacion de l'energia potenciala duguda a la nautor) en un sistèma linari. Utiliza l'equacion de Bernoulli anulant lo tèrme d'energia potenciala (qu'i a pas mai de variacion de nautor).
L'efèch Venturi concernís pas que las velocitats d'escorriment subsonics (< Mach 1).
Depression
Segon la conservacion del debit, (ont A representa la seccion e v la velocitat) o encara (1) Segon lo teorèma de Bernoulli,  ont  Segon (1),  serà donc positiva çòquei correspond a una depression. Aquela depression pòt crear un efièch de cavitacion que pòt èsser dangierós per la canalizacion.
Salas de Garona
Salas de Garona (Salles-sur-Garonne en francés) qu'es une comuna de Volvèstre, lengadociana istoricament, mès lingüisticament gascona, situada dens lo departament de la Hauta Garona e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Efièch Venturi
En zona de montanha
Dins las zonas de montanha, l'efièch Venturi es sovent present. Se l'aire encontra una montanha (o un luòc auçat), deu passa en dessús se capita pas a passar pels costats. La zona de circulacion essent mendre, l'aire se trapa accelerat, de biais a conservar lo mèsme debit qu'abans. Es la rason raison que lo vent al suc dels monts es sempre mai important qu'aquel a la bada. Del meteis biais, una constriccion orizontala del relèu, comme un pòrt de mont, crea una acceleracion dels vents en aval d'aquel passatge dins los monts.
Salas de Garona
Geografia
left|300px|thumb|[[Garona a Salas de Garona.]]
Efièch Venturi
En zona de montanha
En aeronautica, es donc fòrça important pels pilòts d'analizar lo terren a l'entorn per poder aterrir en zona de montanha en tota seguretat o simplament passar una zona auçada.
Salas de Garona
Geografia
Comuna de l'airal urban de Tolosa situada en Volvèstre a 26 km au Sud de Murèth e a 55 km al sud de Tolosa sus Garona, accès par l'A64 sortida: 26.
Efièch Venturi
Aplicacions
L'efièch Venturi se pòt utilizar per crear una depression e atal realizar una aspiracion. Aquò s'utiliza per exemple :
Salas de Garona
Istòria
Pendent l'Ancian Regime, Salas qu'èra de la diocèsi civila de Rius, doncas de la província de Lengadòc, de la generalitat de Tolosa, de la diocèsi de Rius, de la senescaucia de Tolosa. En 1790, Salas qu'èra deu canton de Carbona, en l'an VIII (1800-1801), que passè au canton de Rius, en 1801, au canton deu Hosseret e en l'an XII, que tornè au canton de Rius. Oficiaument, Salles que prengó lo nom de Salles-sur-Garonne per decret deu 22 de març 1929. Lo vocable de la glèisa qu'es Sent Pèir.
Anciana comendaria templara deu Comtat de Tolosa.
Barneville-Carteret
Carteret en normand ( Barneville-Carteret en francés) es una comuna normanda, situada dins lo departament de la Marga e la region de la Bassa Normandia.
Gandia
Gandia es lo capluòc de la comarca de la Safor, al País Valencian. La vila es prèp de la còsta e es a l'orle del riu Serpis.
Palomar de Arroyos
Palomar de Arroyos es un municipi de la província espanhòla de Teròl dins la Comunautat Autonòma d'Aragon.
Vecqueville
Vecqueville es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Nauta Marna e la region de Champanha-Ardena.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Giovanni Battista Venturi
Biografia
Giovanni Battista Venturi es ordonat preire en 1769, anada ont comença a ensenhar la logica dins lo seminari de Reggio d'Emília.
En 1773 o 1774, ven professor de geometria e filosofia à l'Universitat de Modena e en 1776 professor de fisica a l'Escola de l'engenh militar de Modena.
Establit a París en 1796, foguèt après sos nombroses trabalhs en dinamica dels fluids qu'escriguèt un obratge ont descriu çó que vendrà l'efièch Venturi, qu'es la relacion entre la velocitat d'un fluid e sa pression. Per l'escasença, inventa lo tube de Venturi, permetent de mesurar la diferéncia de pression entre doas seccions de diamètres diferents d'un meteis tube.
Tanben realiza d'òbras en acostica suls sons audibles e en optica sus las colors.
Maxim Gorki
Originas
Alexei Peichkov èra lo filh d'un tapissièr que, penosament e amb trabalh melhorèt, amb lo ans, sa posicion sociala. Lo jove, de plan pichon, comencèt a ocupar de mestièrs divèrses fins a decidir d'abandonar lo fogal familiar per far sa vida independenta. A l'entorn de 18 ans, dempuèi 1875 fins a 1893, lo jove Gorki trabalhèt coma pintor, ajudant fornièr, servicial de nau, de tren e tanben coma vendeire de bevendas. Tota l'experiéncia acumulada pendent sas aventuras enriquiguèt mai tard lo bagatge tematic de l'escrivan. De fach, sas experiéncias vivéncias e aquelas de las personas amb qui trabalhèt e visquèt donèron vida als recits de sas òbras autobiograficas Enfança, Entre los òmes e Las meunas entervistas. Una de sas experiéncias, sa foncion d'avocat, li mostrèt lo gost per la literatura e l'interés per la cultura. Dempuèi alara, la lectura venguèt una activitat cruciala jornalièra, e mai tard donèt vida a sas primièras narracions: Makar-Chudra (1892) e Chelkaich (1895).
Òbra
L'òbra de Maxim Gorki coneguèt una creissença rapida. Vèrs 1898, aviá ja reünit sa produccion narrativa en dos volums. Venguèt totjorn mai popular, sos contes agradavan al public e sa reputacion passèt las frontièras e portèt son nom per tota Euròpa.
Dins d'autres domènis camps placèt nòvas miras. De la narrativa corta passèt a de romans longs coma Varenka Olessova (1898), Foman Gordeiev (1899) e Los tres (1900).
A Sant Petersborg, establiguèt lo contacte amb de marxistas celèbres que lo motivèron a se virar cap als problèmas socials e lo convenquèron de la pertinança del movement revolucionari. Alara son òbra rebatèt sa simpatia per aqueles ideals coma o mòstran sos dramas Lo cant del petrèl, Los estivejants, Los filhs del solelh, Los enemics, Los barbars; la censura, totun, casèt sus unes d'aqueles. Foguèt nomenat membre onorari de l'Acadèmia Imperiala de Sciéncias, mas len 1902 ne foguèt revocat  a causa de divergéncias politicas. Mas Maxim Gorki èra pas dispausat a cedir sul sieus ideals e contunhèt de sosténir la Revolucion Russa, sosten que lo menarà en preson.
Lo 1907, mudèt a Capri a causa de problèmas grèus  de santat; ongan e ailà escriguèt son òbra mai populara, La maire, que conta l'evolucion de la pensada de la maire d'un obrièr socialista e de l'entorn de la Russia revolucionària. Dins l'illa italiana, formèt un centre d'emigracion revolucionària pauc abans que se desencadene la Primièra Guèrra mondiala. Mentretant, sa reputacion mermava e sofriguèt una crisi d'identitat influenciada per las idèas de Tolstoi.
Après demorèt a Sorrento (Itàlia) e en 1928 tornèt en Russia, ont comença la partida de son òbra qu'apieja lo regim sovietic. Maxim Gorki moriguèt a Moscòu, lo 18 de junh de 1936.
Òbras
De contunh se enumera la bibliografia:
Poisegur
Poisegur (fòrma supausada) qu'ei ua anciana comuna de Gasconha, dens lo departament de Gers. Qu'estó annexada a Sent Mesard en 1822.
Geografia
Sus la mapa IGN, lo nom de Puységur qu'es escrit hòra de tota aglomeracion, a l'èst de Sent Mesard.
Istòria
Lo nom de la comunautat qu'es absent de la mapa de Cassini (fin deu sègle XVIII). Èra donc pas parròpia e i avè pas d'aglomeracion d'aqueth nom.
En 1822, qu'annexèn la comuna de Poisegur e tanben la de Montgardin a Sent Mesard.
Geografia umana
La geografia umana dins sa forma longa geografia economica e umana es l'estudi espaciala deis activitats umanas a la superficia dau glòbe, donc l'estudi de l'ecomèn, sía dei regions abitadas per l'òme. Aquesta branca de la geografia es donc per definicion una sciéncia sociala.
Disciplinas
La geografia umana comprene de nombrósa especialitats :
Tamil Nadu
Tamil Nadu (tamil nado, en tamol: தமிழ்நாடு tamiḻnāṭu) es un estat de la Republica d'Índia. Sa capitala e pus granda vila es Chennai (ancianament Madràs). Tamil Nadu se trapa dins la part pus meridionala del soscontinent indian e confronta los estats de Pondicherry, Kerala, Karnataka e Andhra Pradesh. Es delimitat pels Gats orientals al nòrd, pels monts Nilgiri, las Meghamalai e Kerala a l'oèst, pel golf de Bengala a l'èst, pel golf de Mannar e l'estreit de Palk al sud-èst, e per l'Ocean Indian al sud. L'Estat parteja una frontièra maritima amb Sri Lanka.
Compta aperaquí 72 milions d'abitants per un pauc mai de 130 000 km². La densitat mejana es fòrta, mas la creissença demografica es inferora a la mejana indiana. Tamil Nadu es mai ric e urbanizat que la mejana nacionala.
Tamil Nadu foguèt cret segon de critèrs linguistics en 1956 : correspond a pauc près a las regions d'Índia que i se parla tamol. Se sonava "Estat de Madras" fins en 1960.
Administracion
L'estat de Tamil Nadu es partejat entre 37 districtes que son Ariyalur, Chengalpattu, Chennai, Coimbatore, Cuddalore, Dharmapuri, Dindigul, Erode, Kallakurichi, Kanchipuram, Kanyakumari, Karur, Krishnagiri, Madurai, Nagapattinam, Namakkal, Perambalur, Pudukkottai, Ramanathapuram, Ranipet, Salem, Sivaganga, Tenkasi, Thanjavur, Nilgiris, Theni, Thoothukudi, Tiruchirapalli, Tirunelveli, Tirupathur, Tiruppur, Tiruvallur, Tiruvannamalai, Tiruvarur, Vellore, Viluppuram, Virudhunagar.
Batalha dei Camps Catalaunics
Fòrça indecisa, la batalha s'acabèt per de pèrdas importantas au sen de l'armada visigota e dei pòbles vassaus dei Huns après una jornada de combats acarnats. Lei Visigòts perdiguèron tanben son rèi e poguèron pas contuniar la batalha. Sensa aqueu sostèn, lei Romans poguèron pas perseguir Atila que poguèt se retirar lentament en direccion de Ren.
La victòria d'una armada crestiana còntra de nomadas pagans foguèt utilizada per la Glèisa crestiana per renfòrçar son influéncia. Ansin, lo racònte de la batalha dei Camps Catalaunics foguèt fòrça modificada per leis autors crestians per ne'n donar l'imatge d'una desfacha decisiva deis òrdas paganas dirigidas per Atila lo « Flèu de Dieu ». Pasmens, en realitat, lei fòrças hunnicas poguèron se retirar amb un butin important mai capitèron tanben de se restaurar rapidament car ataquèron lo nòrd d'Itàlia tre 452 sensa resisténcia vertadiera dei Romans.
Missil balistic
Un missil balistic es un missil capable de mandar de cargas militaras sus una trajectòria balistica, es a dire unicament influenciada per la gravitat e la velocitat comunicada per una fasa d'acceleracion iniciala. Aqueu tipe de missil a sovent una portada importanta e es destinat a tirar d'ogivas nuclearas. Son apareguts durant la Segonda Guèrra Mondiala amb lo missil V-2 desvolopat per Alemanha. Se generalizèron au començament de la Guèrra Freja dins lo quadre de la dissuasion nucleara. Pasmens, de modèls dotats d'una carga convencionala foguèron tanben desvolopats. De concepcion pus simpla, permèton de prolongar l'accion de l'artilhariá gràcias a una portada superiora.
Rochetrejoux
Rochetrejoux es una comuna peitavina, situada dins lo departament de Vendea e la region daus País de Leire.
Missil balistic
Lo foncionament de basa d'un missil balistics es organizat a l'entorn de tres fasas :
Rochetrejoux
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Missil balistic
Lei missils balistics son uei una arma frequenta car la màger part dei poissanças regionalas ne'n dispausan. Dins aquò, sa concepcion e son desvolopament demòran l'apanatge dei país tecnologicament avançats.
Rochetrejoux
Toponimia
Las atestacions ancianas son, per lhuec:
Nòtas
<references group="N"/>
Llíria
Llíria és lo capluòc de la comarca del Camp del Túria, al País Valencian.
Ciparís
drecha|vinheta|220x220px|Giulio Romano, [[Apollon e Ciparís, Nationalmuseum (Estòlme)]] Dins la mitologia grèga, Ciparís (en grèc ancian o, « lo ciprès ») es un jovent amat d'Apollon.
Segon las Metamorfòsis d'Ovidi, après aver perça d'una javelina aguda son cèrvi favorit (treslusant d'aur e d'autras pèiras preciosas e consacrat a las ninfas del país de Cartèa, sus l’illa de Ceòs), Ciparís vòl alara morir tanben. Demanda donc als dieus de vojar de larmas eternalas. En responsa a la demanda, es transformat en ciprès, que ven simbòl funèbre, de tristum e arbre dels mòrts.
Empèri Khmer
thumb|right|L'Empèri Khmer au [[sègle XII.]]
Albocàsser
vinheta|Panorámica rural del término municipal de Albocàsser vinheta|Ermitori de Sant Pau d'Albocàsser.
vinheta|Ermitorio de Sant Pau, Albocásser vinheta|Barraca de planta cuadrada, construida con la técnica de la piedra seca (Albocàsser) Albocàsser es lo capluòc de la comarca de l'Alt Maestrat, província de Castelló, al País Valencian.
Pancrudo
Pancrudo es un municipi de la província espanhòla de Teròl dins la Comunautat Autonòma d'Aragon.
La Maire (Gorki)
La Maire es un roman de l'escrivan rus Maxim Gorki publicat en 1907.
Tèma
Lo roman descriu la vida videnta, l'organizacion, los divèrses debats que podavan se debanar dins una seccion del Parti obrièr socialista democrat de Russia, mas tanben la natura de las relacions entre camaradas. Quitament s'i a pas dos militants identics dins los personalitats, los revolucionaris pareisson gaireben idealizats. Unes arquetips son tanben presentats : lo camarada impacient que vòl mai d'action e mes de discors, o la camarada, venent d'una familha borgesa e vergonhosa de son passat, que cerca a prene un comportament mai proletari.
Lo recit descriu l'evolucion psicologica, filosofica e politica de la maire, al contacte de son filh e dels sieus camaradas revolucionaris. Alara qu'es al començament una femna sens educacion e sens personnalitat, que viu subretot dins la paur d'èsser batuda per son marit e que prega sos icòns matin e vespre, prend d'assegurança e d'esperela confiança en l'umanitat. En ela descobrís de ressorgas insopçonadas – breu, s'umaniza –, mercé a las discussions politicas e a la practica revolucionària, fins a s'identificar en plen amb l'organizacion e los autres camaradas. Gorki cerca de segur a illustrar atal cossí cadun pòt, mejans la practica e l'agitacion revolucionàrias, prene una consciéncia socialista, cossí cada individú, tan mediòvre que paresca al començament, amaga en se un eròi. Vejar umanista e positiva de l'èsser uman, lo roman de Gorki prepausa d'observar lo passatge de l'estat de proletari impotent, achorrit e somés fins a venir un èsser d'un genre novèl, superior : lo socialista revolucionaris.
Escomesa màger del roman : conta pas cap jami de debat politic! Lo tèrme « socialista » en se es mencionat sonqu'en de raras escasenças e quitament daissa corir un dobte sus l'afiliacion politica dels eròis: sembla evident, a vejaire de reticéncias primièra de mai d'un personatges per anar mòure los païsans, que son del POSDR, mas que se presisa pas a quina faccions apartenon. Quitament poirián èsser narodniks o socialistas revolucionnaris (SR).
Lo recit es pasmens saturat de debats ideologics. Mas aqueles debats pòrtan pas sul mendre detailhpolitic. Çò qu'es de fach de contunh debatut tot lo long del libre, es lo ròtle e l'ideal del revolucionari, las rasons de sa revòlta, son actitud e sas accions fàcia a las fòrças de l'òrdre, al fatalisme dels trabalhadors nonrevolucionaris, als jaunes e als delators, als païsans illetrats. IEs puslèu question de la mena que lo revolucionari se deu tenir, de son biais d'èsser se vòl vivre en conformitat als sieus ideals. Gorki evòca lo sacrifici, la lucha contra l'injustícia, contra las inegalitats, e la fe en un mond novèl e en l'umanitat. Totes aqueles déeats, totas aquelas questions, tòcan de fach a de realitats politicas que lo roman fas pas fregar.
Amb aquel roman, Gorki esciu un plaid en favor del socialisme revolucionari, capable de tocar las gents, de los convéncer de la justesa del programa socialista, non pas per la rason e la logica de la teoria marxista, mas per la fòrça dels sentiments e de las valors.
Laissac
Laissac (Laissac en francés) es una anciana comuna roergassa situada dins lo departament d'Avairon e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus. Dempuèi 2016 es comuna delegada e capluòc de la comuna novèla de Laissac e Severac.
Geografia
vignette|upright=1.6|centre|Comunas a l'entorn.
Rundfunk der DDR
thumb|Funkhaus Nalepastraße, 1970
Rundfunk der DDR (ràdio de la RDA)
Doctor Who
thumb|Lo [[TARDIS, simbèu de Doctor Who|alt=imatge deu Tardis, veïcul deu doctor qu'a la forma d'una cabina anglesa de polícia, de color blua]] Doctor Who es una seria televisada britanica de sciéncia-ficcion. La seria originau compta 679 episòdis de 26 minutas, 15 episòdis de 45 minutas e un episòdi de 90 minutas. Creada per Sydney Newman e Donald Wilson e difusida deu 23 de noveme 1963 au 6 de deceme 1989 sus BBC One. S'agís de la mei longa seria de sciéncia-ficcion deu monde. Una dusau seria, que hè seguida a la purmèira, es difusada despuish lo 26 de març de 2005 sus BBC One, despuish lo 5 de noveme de 2005 sus France 4 e despuish lo 3 de genièr de 2006 sus Ztélé. En Belgica es difusada despuish lo 16 de heurèr de 2008 sus La Deux. Consideradas com un tot, las duas serias comptan mei de 750 episòdis.
Sinòpsi
Aquesta seria conta las aventuras deu Doctor, un extraterrèstre, un Senhor deu Temps (Time Lord) originari deu planeta Gallifrey. Dens la purmèira seria, exilhat per lo son pòple, viatja a bòrd d'un TARDIS (Time And Relative Dimension(s) In Space), una maquina podent viatjar dens l'espaci e dens lo temps. Particularament estacat a la Tèrra, es regularament acompanhat dens los sons viatges per companhons, per la màger part umans.
Lo TARDIS ten l'aparéncia d'una cabina de polícia (construccion tipicament britanica que sembla una cabina telefonica), lo sistèma de camoflatge demorant blocat.
Com tots los Senhors deu Temps, lo Doctor a lo poder de se regenerar, çò qu'explica la soa capacitat a cambiar de còrps quan es au ras de la mòrt.
Lo Doctor
Actuaument, lo Doctor s'es regenerat 10 còps, e n'en es a la soa onzau incarnacion.
Caduna de las soas 11 incarnacions a avut los sons pròpis engenhs e caractèrs, en tot gardar la memòria de las soas precedentas incarnacions.
Franc CFA d'Africa Occidentala
Lo franc CFA (Franc de la Comunautat Financièra d'Africa) es la moneda comuna de uech estats d'Africa Occidentala, que fan partida de l'Union Economica e Monetària Oèst-Africana (UEMOA):
Es de pas confondre amb lo Franc CFA d'Africa Centrala (que CFA i significa Cooperacion Financiària en Africa centrala)
Departament d'Arièja
Lo departament d'Arièja es una division administrativa de l’Estat francés situada entièrament en Occitània. Lo nom li ven del riu del meteis nom. Fa partida de la region administrativa d’Occitània e se parteja entre las doas regions istoricas de Gasconha a l’oèst e Lengadòc (País de Fois) a l’èst.
Lo capluòc n’es Fois e lo gentilici n’es ariegenc (Alibèrt).
Lo còde estatistic e postal n’es 09.
Istòria
Arièja nasquèt lo 18 de genièr de 1790, après un debat dificil sus l’avenidor dels païses del sud tolosan:
Al país de Fois, ais central del departament nòu, èran ajustats Coserans e una part de la tèrra de Mirapeish que, dempuèi lo sègle XII pel primièr e lo sègle XIII per la segonda, avián pas mai de passat comun amb el. Lo país de Fois èra una província en el meteis. Coserans aviá seguit lo sort de Comenge, doncas de Gasconha, e la tèrra de Mirapeish èra lengadociana, tot aquò amb institucions e regims fiscals e senhorals diferents. S’i ajustèt, en rason de ligams istorics amb lo comtat de Fois, lo pais sobeiran de Donasan, sul penjal audenc.
En 1791, 4 comunas son trasferidas al departament de Nauta Garona. En 1794, reçaup de comunas del departament d'Aude.
Épineuil
Épineuil es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Iona e la region de Borgonha Franca Comtat.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Nòtas
<references group=N/>
Felip III de França
200px|left|thumb|Sètge de Fois Felip III de França (Poissy, lo 1 de mai de 1245 - Perpinhan, lo 5 d'octobre de 1285) - chafrat Lo Hardit- que regnè enter 1270 e 1285 en bèth estar lo 10au rei de la dinastia deu capecians.
Rurange-lès-Thionville
Rurange-lès-Thionville es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mosèla e la region del Grand Èst.
Felip III de França
Qu'èra lo hilh de Loís IX de França (Sant Loís) e de Margarida de Provença e lo pair deu rei Felip IV de França (Felip lo Bèth) e tanben de Margarida de França (molher d'Enric I d'Anglatèrra).
Rurange-lès-Thionville
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Felip III de França
Qu'èra en vertat lo segond hilh deu rei Loís VIII e que ho en purmèr comte d'Orléans. A la mort deu son hrair ainat Loís, que vadó eretèr. Qu'acompanhè lo son pair a l'escadença de la 8au crotzada on aqueth e trobè la mort en bèth deishar lo son hilh estar coroat en Tunisia.
Après l'ensag deu Comte Rogèr-Bernat III de Fois de's har nomar e de signar comes Fuxi gratia Dei (tan vau díser de's proclamar independent deu rei de França), Felip III qu'assetgè e que prengó Fois en bèth encarcerar lo Comte abans de'u liberar en lo bèth tornar lo son comtat.
Durant lo son regnat, que gavidè la Crotzada Aragonesa on, après lo massacre deus francés a l'escadença deus Vrèspes Sicilians, qu'ensagè de conquistar Aragon, autrejat ad eth peu Papa arrond d'aver escomenjat lo rei d'Aragon (responsable deus "Vrèspes"). Que trobè la mort au cors d'aquesta guèrra.
Las Parras de Castellote
Las Parras de Castellote es un municipi de la província espanhòla de Teròl dins la Comunautat Autonòma d'Aragon.
Geografia matematica
La geografia matematica es una branca de la geografia qu'estúdia la representacion matematica de la superfícia de la Tèrra, e son movement en relacion a la luna e au solèu. Aquelei dos aspècts son estrechament liats qu'a travèrs l'estudi deis interaccions embé lo soleu e la luna, posquèron èstre determinadas d'unei linhas fondamentalas talas que l'eqüator, lei tropics e lei cèucles polaris.
Disciplinas
Lei brancas principalas de la geografia matematica son:
Peñarroya de Tastavins
Peñarroya de Tastavins es un municipi de la província espanhòla de Teròl dins la Comunautat Autonòma d'Aragon.
Franc CFA d'Africa Centrala
Lo franc CFA (Franc de Cooperacion Financiària en Africa centrala) es la moneda comuna de sièis estats d'Africa Centrala, que fan partida de la Comunautat Economica e Monetària de l'Africa Centrala (CEMAC): Es de pas confondre amb lo Franc CFA d'Africa Occidentala (que CFA i significa Comunautat Financièra d'Africa).
Catús
Catús (Catus en francés) es una comuna carcinòla situada dins lo departament francés d'Òut e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Demigny
Demigny es una comuna francesa, situada dins lo departament de Sòna e Léger e la region de Borgonha.
Catús
Toponimia
Cadurcio, atestacion del començament del sègle IX, sembla una marrida latinizacion. Dauzat evòca, sense certitud, un nom gallés d'òme *Cattusius, varianta intensiva de Catusius. De las doás possibilitats enonciadas per Basalgas, una es absoludament impossibla : un nom latin d'òme Catius qu'auriá evolucionat cap a Catus (*Catus donariá Cado > Cad > Cat). L'autra possibilitat es una planta, Euphorbia lathyris, la catapuça, un purgatiu, dont una de las variantas del nom es la catuça. Demorariá a explicar perqué lo nom es sense sufixe e a perdut sa finala femenina. E cossí un nom que deviá èsser encara quicòm coma catapuça al sègle IX seriá estat latinizat en Cadurcio ?
Aran ath Dia
Aran ath Dia (o ben ARANathDIA com està metut de títol) ei ua revista mesadèra monografica en aranés qu'edite eth diari Segre damb eth supòrt dera Generalitat de Catalonha e eth Conselh Generau d'Aran e damb era collaboracion dera Catedra d'estudis occitans dera Universitat de Lhèida, en quau publique notícies e articles restacadi damb era vida jornalièra ena Val d'Aran. Ara darrèra pagina de cada numèro que se publique i cònste un petit diccionari de paraules en aranés damb ua simpla arrevirada ath catalan, o ben ua explicacion deth significat.
Er an 2006, Aran ath Dia guanhèc eth Prèmi Tasis Torrent de Premsa Comarcau concedit pera Deputacion de Barcelona.
Demigny
Geografia
Demigny se situe dans le Nord-Est de la Saône-et-Loire, en Bourgogne, pas très loin de Beaune où de Chalon-sur-Saône.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Los Templiers, a sègle aviá sus aquela parròquia una capèla. La siá existéncia a verificat per una charte de 1225, #que conten l'acòrdi realizat jos la médiation de l'avesque Guy E de Vergy, en relacion amb rendas en grandas #que #donar luòc a un désaccord entre lo Abbesse del Abbaye Sant-Andoche de Autun e los religioses del Òrdre dels Templiers, posseïdors de la capèla sus un territòri nomenat Curma
Les Templiers, au siècle avait sur cette paroisse une chapelle. Son existence est constatée par une charte de 1225, qui contient l'accord réalisé sous la médiation de l'évêque Guy I de Vergy, concernant des rentes en grains qui donnèrent lieu à un désaccord entre l'Abbesse de l'Abbaye Saint-Andoche d'Autun et les religieux de l'Ordre des Templiers, possesseurs de la chapelle sur un territoire nommé Curma
Catús
Salveson (nom supausat)
Salveson ven probablament d'un nom latin d'òme Salvitius, diminutiu de Salvus, ambe'l sufixe -onem.
Sergent
Sergent es un reng militar de sosoficier qu'es generalament situat, dins leis armadas modèrnas, entre lei rengs de caporau e aquelei d'adjudant. Sei missions tradicionalas son de comandar un grop de combat (generalament 8 a 12 òmes) ò de servir d'adjonch a un oficier (luòctenent o capitani). Lei sergents modèrnes ocupan donc una posicion fondamentala dins l'organizacion de mai d'una armada modèrna car se tròban a la joncion entre leis òmes dau reng e leis oficiers.
Istoricament, lo tèrme « sergent » es aparegut durant l'Edat Mejana per designar de soudats permanents qu'èran au servici de chivaliers o d'autoritats localas (vilas, abadiás, corporacions...). Au combat, èran cargats de remplaçar lei chivaliers o de dirigir de grops de combatents mens experimentats. Puei, au sègle XVI, l'armada francesa utilizèt de « sergents de batalha » destinats a organizar lo desplegament de l'armada avans una batalha. Aquò prefigura son ròtle actuau que prenguèt pauc a pauc sa forma dins lo corrent dau sègle XVII
Departament de Char
Char (18) (Cher en francés) es un departament de França. L'extrèm sud dau departament (11 comunas) es en Occitània. Ten son nom de la ribèira de Char. Fai partida de la region dau Centre.
left|thumb|300px|Carta dau departament dau Char emb sos malhums rotier e idrologic principaus. [[Chastèlmelhan e Sauçai (Saulzais-le-P) son de las comunas occitanas.]]
Turqueville
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Departament de Cantal
Lo departament de Cantal o Cantau o Chantal [tsaⁿˈtal, tsaⁿˈtax, tsaⁿˈta] o Chantau [tsaⁿˈtaw], (15) es un departament occitan de França que ten son nom daus Monts de Cantal. Lo gentilici es cantalés, cantalesa. Se pòt dire tanben cantalós, cantalosa, d'un biais mai familiar.
Lo departament a Orlhac coma chapluòc. Las sosprefecturas son Mauriac e Sant Flor.
Titania (omonimia)
Titania es un personatge de la pèça de teatre Lo Sòmi d'una nuèit d'estiu de William Shakespeare. Son nom foguèt utilizat:
Departament de Cantal
Solets les arrondiments de Mauriac e Sant Flor parlan l'occitan auvernhat. Efectivament dins l'arrondiment d'Orlhac, "lo quasi miègjorn" coma dison les oficis de torisme, lai se parla nòrd-lengadocian. La rompuda amb l'auvernhat es pas totala, d'aitant que lo vocabulari es larjament comun.
Notessiam que dinc Orlhagués passa, entre maitas (Cèra e Jordana), la ribèira d'Autra, escais-nomada pel grand nombre de poètas de lenga d'òc que bailèt.
Sul plan de l'organizacion religiosa, lo sèti de la diocèsi es a Sant Flor : una diocèsi novèla, destacada de la de Borges al sègle 14. Causiguèron pas Orlhac en causa de l'abbadiá de Sant Guiral, qu'èra restacada directament a Roma. Mauriac es tanben una vila importanta sobre lo plan religiós amb la glèisa de Nòsta Dòna dels Miracles e sa parròquia que vai atanben en defòra de la vila e chabís quauques vilatjons vesins. Aquò's atau que lo futur avesque de Tolosa, Monsenhor Guiral Saliètge fuguèt batejat dins aquela parròquia, per que sortís d'un vilatge que ne'n depend.
Sul plan religiós e istoric, Mauriac chabís atanben dins una glèisia pichona a costat del licèu Marmontèl la despolha de l'archivèsque de Cantorbèri Thomàs Becket que fuguèt assassinat mai o mens a la demanda d'Enric lo Segond Plantagenèst, que se'n pentiguèt amarament. Se sap pas coma la despolha arribèt en Nauta Auvèrnha.
Les santflorencs se carran, car Sant Flor es la darrièra vila que coneis enquèra les iviarns auvernhats tradicionaus, es a dire amb d'ecira durant maitas mesadas.
Carles de Tortolon
Biografia
Se maridèt lo 25 de novembre de 1863 a Montpelhièr amb Blanche Thérèse Jeanne d'Audé de Tardieu de La Barta. S'interessèt fòrça a Jacme I e a aquesta epòca d'expansion de la confederacion catalanoaragonesa. thumb|400px|Mapa dels limits entre lenga d'òc e lenga d'òil segon Tortolon (1876) En 1869 fondèt amb Anatole Boucherie, Pau Glèisa, Aquiles Montèl e lo catalan Francesc Camboliu la Société pour l'Etude des Langues Romanes, que tre 1870 publiquèt la revista filologica e literària, la Revue des Langues Romanes. Aquesta comptava un autre collaborador fòrça actiu Alfons Ròcaferrièr que vendriá un dels pilars de la Societat. En 1873 Tortolon amb son collèga e amic Octavian Bringuièr partiguèron estudiar los limits lingüistics del territòri occitan.