cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Maretz
Istòria
La, un incendi volontari destruissi totalament la comuna de Maretz.
Le 14 juillet 1712, les troupes anglaises du duc d'Ormont enferment les habitants du village de Maretz dans leur église et y mettent le feu. Près de 350 personnes périssent dans les flammes. Les 150 maisons de la paroisse sont ensuite réduites en cendres.
Dès le, la commune de Maretz a accueilli beaucoup de filatures comme de nombreuses localités du Cambrésis. Depuis les années 1970, toutes ces filatures textiles ont fermé expliquant le déclin démographique relatif du village. Parmi les entreprises passées importantes, nous retiendrons G.T.N. (Groupement Textile du Nord) délocalisé et les Entreprises Lasson.
Le 10, un incendie volontaire détruit totalement la mairie de Maretz.
Sent Miquèu de Castèthnau
Sent Miquèu de Castèthnau (Saint-Michel-de-Castelnau en francés) qu'es ua comuna gascona de Vasadés administrada peu departament de Gironda de la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
Las fòrmas ancianas son : Castrum Novum de Mames (apud ~) (sense data), Castri novi (par. ~), en 1274, Castri novi (par. ~), en 1325, Castri Novi de Maunus (capellanus ~), en 1325, Castednau-de-Mames (Sant Miquel de ~), en 1325.
(228) Agathe
(228) Agathe es un asteroïde.
L'Agraulet Sent Nicolau
L'Agraulet Sent Nicolau (Lagraulet-Saint-Nicolas en francés) es una comuna gascoa, situada dins lo departament de la Nauta Garona e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Geografia
Comuna de l'airal urban de Tolosa situada a 45 km al Nòrd-Oèst de la vila sus una costèra expausada al sud.
Cristina Marcano
Cristina Marcano (Caracas, 1960) es una jornalista e escrivana veneçolana. Amb son marit Alberto Barrera Tyszka, venguèt famosa mondialament en 2005 gràcias a sa biografia sul president de Veneçuèla, Hugo Chávez, Sin Uniforme: Una Historia Personal.
L'Agraulet Sent Nicolau
Istòria
Pendent l'Ancian Regime, L'Agraulet èra de l'eleccion de Lomanha, doncas de la província de Gasconha, de la generalitat d'Aush, de l'archidiocèsi de Tolosa, de la senescaucia de L'Isla de Baish. Le vocable de la glèisa es Sent Martin. Tanlèu 1790, L'Agraulet èra deu canton de Cadors. Per decret  deu  22  de junh  1921, Lagraulet prengó lo nom oficiau de Lagraulet-Saint-Nicolas. En 2015, suprimiguèn le canton de Cadors e L'Agraulet passèc au canton de Legavin, largament espandit.
Dens la comuna, la parròquia de Magreins (nom francés) èra tanben de l'archidiocèsi de Tolosa e de la senescaucia de L'Isla de Baish.
Economia
Airal de produccion del Sant sardos vin en AOVDQS
Augal
Lo Mont Augal situat al sud del Massís Central, culmina a 1567 m, çò que ne'n fa lo punt culminant de las Cevenas après lo Mont Losera (1699 m). Bastion sud-èst del Massís Central, lo Mont Augal es remarcable par son panorama, sa climatologia e son observatòri meteorologic. Es un luòc istoric per los camisards e la Resisténcia.
Geografia e geomorfologia
Situat sus la comuna de Valerauga, lo suc d'Augal forma un plan d'altitud que supera 1500 m sus aperaquí. Es ocupat per tres sucs: d'èst cap a oèst, lo Pic de la Fajòla o Pic Ferrege (1555 m) que domina lo pendís sud-èst, lo Senhal de l'Òrt de Dieu o Torreta de Cassini (1567 m), punt culminant que pòrta l'observatòri meteorologic, e lo Senhal d'Augal (1564 m). I a tanben al sud las cimas de Lingas (1445 m) e lo plan d'Esperon, e s'espandís a l'oèst fins als plans calcaris dels Grands Causses en passant pel pas de Prat Pèiròt ont i a una estacion d'esquí.
L'aigavèrs entre l'ocean Atlantic e la mar Mediterranèa travèrsa lo plan situat al suc, e se perlonga al nòrd e al sud. Los pendisses mediterranèus e atlantics son fòrça diferents per sas morfologias. A l'èst e al sud-èst, en dessús de las fonts del riu d'Erau e de sos afluents, los pendisses son reddes e ribassuts e lo desnivelat supera 1000 m entre Valerauga, lo fons de la val e lo suc). Cap a l'oèst e al nòrd-oèst, de crestas arredondidas, de pendisses pus suaus, desseparan las vals de Tarnon, de Jonta, de Trevesel e de Dorbia, afluents de Tarn.
Geologia
Augal es format de granit, d'edat paleozoïca (mes en plaça fa aperaquí 330 milions d'ans), intrusiu dins las ròcas metamorficas de la seria dels sistres de las Cevenas. Lo sud del massís (Lingas) es mai que mai granitic, e mai qu'al suc d'Augal se tròban de micasistres que constituisson la teulada de pluton granitic. Entre Augal e Lingas, una falha de direccion èst-oèst isola un petit platèu format de calcaris mesozoïcs ont se trapa l'avenc de Bramabuòu.
Meteorologia
L'estacion meteorologica del Mont Augal foguèt bastida entre 1887 e 1894 amb fòrça dificultats degudas a la rudesa del clima e sul modèl original d'un castèl, amb una torre merletada ont i a una taula d'orientacion. L'inauguracion se passèt lo 18 d'agost de 1894 e los relevats d'observacions i son tenguts dempuèi lo 1èr de decembre de 1894.
Génicourt
Génicourt es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Val d'Oise e la region d'Illa de França.
Augal
Climatologia
Al suc d'Augal, las condicions meteorologicas son sovent extrèmas, l'aire oceanic e l'aire mediterranèu s'i confrontan de longa, e la montanha recep en mejana 2,5 m de pluèja per an.
Génicourt
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Augal
Climatologia
Qualques recòrds:
Génicourt
Nòtas
<references group=N/>
Gabino Diego
Gabino Diego Solis (Madrid, lo 18 de setembre de 1966) es un actor espanhòl.
En 1983 Jaime Chávarri lo faguèt jogar dins Las bicicletas son para el verano, basat sobre l'òbra de teatre de Fernando Fernán Gómez sus la Guèrra d'Espanha. Las criticas fuguèron fòrça duras e Gabino Diego faguèt una depression. Mas Fernando Fernán Gómez li donèt una autra oportunitat amb lo filme El viaje a ninguna parte (1986).
En 1989, joguèt en ¡Ay, Carmela!, de Carlos Saura (amb Carmen Maura e Andrés Pajares), tanben sus la Guèrra d'Espanha. Recebèt lo Prèmi Goya ("Premio Goya a la mejor interpretación masculina de reparto") pel filme.
En 1991, joguèt lo ròtle de Felip IV dins lo filme El rey pasmado d'Imanol Uribe. Lo rei Joan Carles I d'Espanha diguèt que Gabino Diego èra coma de la familha (perque sembla fòrça a Felip IV). Amb aqueste ròtle, s'impausèt al nivèl nacional.
(229) Adelinda
(229) Adelinda es un asteroïde.
Guermange
Guermange es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mosèla e la region de Lorena.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Reyero
Reyero es un municipi de la província espanhòla de Leon e de la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
(230) Athamantis
(230) Athamantis es un asteroïde.
Oseltamivir
thumb|right|Esquèma de la [[molecula d'oseltamivir.]]
L’oseltamivir es un medicament antivirau orau utilizat per la prevencion e per lo tractament de la gripa. Descubèrt en 1996 per la companhiá Gilead Sciences, es produch a partir de l'acid shikímic, un inibitor de la neuraminidasa. Es distribuït sota lo nom « Tamiflu ».
(231) Vindobona
(231) Vindobona es un asteroïde.
Anrosey
Anrosey es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Nauta Marna e la region de Champanha-Ardena.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Lesguian
Lo lesguian (o ancianament kuri) es una lenga caucasenca del nòrd-èst parlada en Russia e en Azerbaitjan.
Localisacion
Lo lesguian es parlat dins lo sud-oèst de la Republica de Daguestan dins lo Caucàs rus, e tamben dins lo nòrd d'Azerbaitjan.
Freigné
Freigné es una comuna francesa, situada dins lo departament de Maine e Léger e la region dels Païses de Léger.
Lesguian
Classificacion e dialèctes
Lo lesguian es classificat dins la familha de las lengas caucasencas del nòrd-èst, ont forma lo grop lesguic amb l'aghol, l'agvan, l'archi, lo bodokh, lo kryz, l'odi, lo rotol, lo tabassaran e lo tsakhor. La lenga a dos grops de dialèctes. Lo kuri es compausat del gunei, del iarki e del korakh. Lo grop samor compren l'akhtyn e lo dokuzpari. Lo quba es parlat en Azerbaitjan.
Estatut
Lo lesguian a un estatut oficial dins lo quadre de la Republica de Daguestan. La lenga literària es basada sus lo dialècte gunei.
Freigné
Geografia
Comuna situada en la vallée de la Erdre.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Lo luòc a ocupat pendent la Préhistoire, la traça la mai visibla es l'amassa mégalithique de Bennefraye, #que compòrta set menhirs.
Lo vilatge de Freigné a mencionat per las primièras fes en 1050, en la charte de Carbay, se sona alavetz Frugniacus. Aquela charte testifica lo don del comte de Anjau Geoffroy–Martel a dom Jonas, fraire de Marmoutier, de la villa #que i aviá #èsser escuelhuda entre Pouancé, Candé e Châteaubriant.
Los senhors del luòc fan bastir un solar près de la glèisa paroissiale. Freigné dépendit En principi del comtat de Nantas i aguèt de contunh ligat al Anjau jos la dynastie de las Plantagenêts. #Demorar, fins a la Revolucion, en dependent a l'esperitala del diocèse de Nantas.
Una nòta del dona a aquel afar los interessantes detalhs #que seguisson :
El appert per la confession retuda al Roy per Bertrand de Dinan, que los ancians barons de Candé pas avoient cap de drech de fief en la parròquia de Freigné, #lo que parròquia relevoit anciennement del duché de Bretanha e del comtat Nantois, e ne lèva encara per l'esperital ; tan que la baronnie de Candé, #que relevoit alavetz prochement del comtat d'Anjau, pas pouvoit i aver fief en la parròquia de Freigné #que relevoit prochement del castèl de Nantas en dependent del duché de Bretanha ; #çò que, sens contradit, se justifica per las confessions retudes auxdits barons de Candé pels senhors de Bourmont, #lo que employent en iceux touffe la parròquia de Freigné sens en res reservar e aital coma se prossegueix e compòrta.
Al Mièja Edat, Freigné fasiá partida de la sénéchaussée d'Angieus e #levar del país d'eleccion de Angieus fins a la Revolucion.
Pendent los Guèrras de Vendée, Freigné #èsser amb lo Castell de Bourmont e per lo sieu proprietari, lo futur maréchal de França, Louis de Ghaisne, comte de Bourmont, un centre décisionnel de la Chouannerie.
Al la municipalitat se moderniza progressivament, la glèisa es reconstruite, lo cementèri a desplaçat, de las escòlas an bastit e Freigné a connectat a Nantas e a Segré pel camin de fèrre.
En 1837 e en 1955, de las tèrras freignéennes an ligat a la municipalitat de Candé.
Le site est occupé durant la Préhistoire, la trace la plus visible est l'ensemble mégalithique de Bennefraye, qui comporte sept menhirs.
Le village de Freigné est mentionné pour la première fois en 1050, dans la charte de Carbay, il s'appelle alors Frugniacus. Cette charte atteste le don du comte d'Anjou Geoffroy–Martel à dom Jonas, moine de Marmoutier, de la villa qui avait été choisie entre Pouancé, Candé et Châteaubriant.
Les seigneurs du lieu font construire un manoir près de l'église paroissiale. Freigné dépendit d'abord du comté de Nantes puis fut rattaché à l'Anjou sous la dynastie des Plantagenêts. Elle resta, jusqu'à la Révolution, dépendante au spirituel du diocèse de Nantes.
Une note du donne à ce sujet les intéressants détails qui suivent :
Il appert par l'aveu rendu au Roy par Bertrand de Dinan, que les anciens barons de Candé n'avoient aucun droit de fief dans la paroisse de Freigné, laquelle paroisse relevoit anciennement du duché de Bretagne et du comté Nantois, et encore en relève pour le spirituel ; tellement que la baronnie de Candé, qui relevoit lors prochement du comté d'Anjou, ne pouvoit avoir fief en la paroisse de Freigné qui relevoit prochement du château de Nantes dépendant du duché de Bretagne ; ce qui, sans contredit, se justifie par les aveux rendus auxdits barons de Candé par les seigneurs de Bourmont, lesquels employent en iceux touffe la paroisse de Freigné sans en rien réserver et ainsi qu'elle se poursuit et comporte.
Au Moyen Âge, Freigné faisait partie de la sénéchaussée d'Angers et releva du pays d'élection d'Angers jusqu'à la Révolution.
Durant les Guerres de Vendée, Freigné fut avec le Château de Bourmont et par son propriétaire, le futur maréchal de France, Louis de Ghaisne, comte de Bourmont, un centre décisionnel de la Chouannerie.
Au la commune se modernise progressivement, l'église est reconstruite, le cimetière est déplacé, des écoles sont bâties et Freigné est reliée à Nantes et à Segré par le chemin de fer.
En 1837 et en 1955, des terres freignéennes sont rattachées à la commune de Candé.
Emir Kusturica
right|thumb|290x290px|Emir Kusturica a [[Brussèlas (2005)]] Nemanja Emir Kusturica es un director de cinèma e musician sèrbi (24 de novembre de 1954 a Sarajevo, Iogoslavia, a l'actual Bòsnia e Ercegovina). A la fin dels ans 1980 e pendent lo ans 1990 venguèt popular coma director essent primat dins divèrses festenals internacionals.
Vida e òbra
Après qu'acabèt en 1978 sos estudis a l'Academia d'Arts Interpretativas (FAMU) de Praga, Kusturica anèt a Sarajevo e comencèt a dirigir per la television d'Iogoslavia. En 1981 aguèt un debut cinematografic prometor amb Sjecas li se, Dolly Bell, ganhant lo Leon d'Aur a la Mòstra de Venècia. Quatre ans mai tard, en 1985, ganhèt la Palma d'Aur al Festenal de Canas amb Otac na službenom putu (Lo paire en viatge d'afars). En aqueles dos films trabalhèt amb l'escrivan bosniac Abdula Sidran, que conten fòrça elements autobiografics. Alara èra membre del grop musical Zabranjeno Pušenje, mai tard The Pas Smoking Orchestra, coma jogaire de baissa. Dins aquel mitan musical coneguèt Goran Bregović, autor de la banda sonòra dels seguents films de Kusturica.
Lo film Dom za venšanje, en 1998, foguèt aculhit positivament e met lo lum suls gitans, que benguèt un classic al subjècte del mond del Balcans. Los ans 1990 foguèron tanben prolífics per Kusturica, començant alara sa carrièra als Estats Units d'America amb la comèdia Arizona Dream (1993), e tornèt ganhar la Palma d'Aur en 1995 amb Underground, una epica comèdia negra pas exempta de polemica. Escricha per Pòrtašan Kovačević e finançada en partida per la television iugoslava, lo film mòstra una revision ironica de l'istòria contemporanèa d'Iogoslavia, e de criticas soslinhèron que Kusturica relata una vision prosèrbia, d'autras trobèron que torna de biais pejoratiu la vision de las diferentas etnias o nacionalitats dels Balcans.
Friedrichstadt
thumb|250px|Localizacion de Friedrichstadt dins Drèsda Friedrichstadt es un barri situat dins lo centre de la vila alemanda de Drèsda. Foguèt ancianament, e fins a la debuta del sègle XX, un airal industrial de la ciutat. Es conegut actualament coma lo brèç de l'associacion artistica sonada Die Brücke.
Marly (Nòrd)
Marly es una comuna francesa del departament del Nòrd e de la region del Nòrd-Pas de Calais.
Geografia
Marly Es una municipalitat de mai de 12 000 abitantas situadas al limit de Valencianas.
Environada de nombrosas zònas industriala, Marly es una vila al fòrt potenciala economica.
Marly est une commune de plus de 12 000 habitants située à la limite de Valenciennes.
Entourée de nombreuses zones industrielles, Marly est une ville au fort potentiel économique.
Beaulieu-sous-la-Roche
Beaulieu-sous-la-Roche es una comuna peitavina, situada dins lo departament de Vendea e la region daus País de Leire.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Toponimia
Las atestacions ancianas son, per lhuec:
Riego de la Vega
Riego de la Vega es un municipi de la província espanhòla de Leon e de la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Beaulieu-sous-la-Roche
Nòtas
<references group="N"/>
(232) Russia
(232) Russia es un asteroïde.
Agliè
Agliè es una comuna de la Ciutat Metropolitana de Turin, dins la region de Piemont, en Itàlia.
Villy (Ardenas)
Villy es una comuna francesa del departament de las Ardenas e de la region del Grand Èst.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Riaño
Riaño es un municipi de la província espanhòla de Leon e de la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Tornafòrt
Tornafòrt (Tournefort en francés) es una comuna occitana dau Comtat de Niça, situada dins lo departament dei Aups Maritims e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur.
Appeasement
L’Appeasement es lo nom donat a la politica menada dins leis ans 1930 per lo Reiaume Unit fàcia a l'Alemanha hitleriana, en particular per lo Premier Ministre Neville Chamberlain. Cercava a contentar lei revendicacions alemandas que pareissián legitimas (egalitat dei drechs, recampament deis Alemands dins un Estat unic) en esperant ansin amaisar l'expansionisme d'Adolf Hitler. Mau capitèt en desbocant sus leis acòrds de Munic (1938) e sus l'invasion de Polonha per la Wehrmacht en 1939.
(233) Asterope
(233) Asterope es un asteroïde.
Chessy (Sèina e Marna)
Chessy  es una comuna francesa, situada dins lo departament de Sèina e Marna e la region d'Illa de França.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Nòtas
<references group=N/>
Saint-Jeoire
Saint-Jeoire en arpitan (Saint-Jeoire en francés) es una comuna arpitana de Savòia, situada dins lo departament de la Nauta Savòia e la region d'Auvèrnhe Ròse Aups.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Bagdad
Bagdad (arabi: بغداد, Baġdād, AFI/ [bæɣˈdæːd]) es la capitala d'Iraq, e de la província omonima. Sa populacion en 2011 èra aperaquí de 7,216,040 personas. Es la pus granda vila d'Iraq, la segonda dins lo mond arabi (après Lo Caire, Egipte), e la segonda d'Asia de l'oèst (après Teheran, Iran)
Situada a la broa del riu de Tigre, la ciutat foguèt fondada al sègle VIII e venguèt la capitala del Califat abbassida. Pauc de temps après sa fondacion, Bagdad venguèt un centre cultural, comercial, e intellectual significatiu del mond islamic. En mai d'albergar mantuna instucions academicas claus (Ostal de la Sapiença) la vila obtenguèt una reputacion mondiala de "centre de la coneissença". A l'Edat Mejana nauta, Bagdad èra considerada coma la pus granda vila del mond amb una populacion estimada de 1,200,000 personas.
Saint-Médard-de-Guizières
Sent Medard de Guizièras <refSit Toponimia occitana qu'ei ua comuna francofòna, administrada peu departament de Gironda de la region d'Aquitània.
Graincourt-lès-Havrincourt
es una comuna francesa, situada dins lo departament del Pas de Calais e la region del Nòrd-Pas de Calais.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
thumb|left|300px|Ruïnes de la glèisa e del centre de la comuna (en Febrièr [[1918)]]
thumb|left|300px|Ruines de l'église et du centre de la commune (Février [[1918)]]
Comtat d'Agen
Lo Comtat d'Agen o d'Agenés èra un fèu occitan medieval, situat en Guiana, que al sègle XI passèt jos l'autoritat dels avesques d'Agen.
Comtes carolingians
etc...
Riello
Riello es un municipi de la província espanhòla de Leon e de la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Canton de Pelagrua
Lo canton de Pelagrua es una anciana division administrativa de Vasadés e d'Agenés (Landerroat), dens l'Entre Duas Mars, suprimida en 2015, situada dens l'arrondiment de Lengon, lo departament de Gironda e la region d'Aquitània, adara de Novèla Aquitània. Las 10 comunas son dempuèi 2015 dens lo canton deu Reulés e de las Bastidas, burèu centralizator a Pinuelh. La lenga autoctòna es un occitan gascon periferic e localament lo maròt.
Istòria
Lo canton se creèt pendent la Revolucion.
Grivas
Grivas (Grives en francés) es una comuna d'Occitània, dins la region istorica de Perigòrd, administrada per lo departament de Dordonha de la region de Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
La prononciacion es [‘griβɒ].
Lo nom de Grivas (atestacion Grivas au sègle XIII) deriva probablament pas del nom de l'ausèl (los ausèls, que passan un pauc pertot, permeton pas de caracterizar un luòc), mas puslèu d'un nom germanic : benlèu Griso (*Grisa villa) o Griv(us), ,.
Ala d'Estura
vinheta|La maison comuna d'Ala. Ala d’Estura (Âla en arpitan; Ala en piemontés; Ala di Stura en italian) es una comuna italiana e arpitana de la Ciutat Metropolitana de Turin. Fa partida de las Valadas arpitanas dau Piemont.
Democracia representativa
La democracia representativa, lo govèrn representatiu o lo regim representatiu es un sistèma politic ont se reconéis una assemblada restrenh lo drech de representar un pòble, una nacion o una comunautat. La volontat dels ciutadan s’exprimís mejans de representants qu’establisson de leis (poder legislatiu) e las fan aplicar (poder executiu).
Dins las democracias representaivas contemporanèas, aquestes representants son elegits.
Fin dels absolutismes
La democracia representativa (tanben nomenat govèrn representatiu) es presentada coma una alternativa aldespotisme pels filosòfs de las Luses.
Opposicion a la democracia dirècta
Segon lo politilòg Bernard Manin, « las democracias contemporanèas son eissidas d'una forma de govèrn que sos fondators opausavan a la democracia ». Illustra sos dichs per las consideracions de James Madison pendent la Revolucion americana e Emmanuel-Joseph Sieyès pendent de la Revolucion francesa,
Emmanuel-Joseph Sieyès, a l’epòca de la primièra constitucion francesa que foguèt coredactor, l'exprimís clar:
Per unes autors, seriá mas adaptadas als òmes modèrnes que, per exemple, la democracia ateniana. Es atal que per Benjamin Constant lo sistèm representatiu (Se disiá pas encara « democracia representativa ») permet al mai grand nombre d'èsser liberat de la gestion quotidiana dels afars publics:
.
Es largament mai espandida que la democracia dirècta: près de la mitat dels abitants de la planèta vivon jos un regim de democracia representativa.
Sobeiranetat
En democracia representativa, es lo còrs dels elegits dins son ensems qu’exercís la sobeiranetat. Los elegits an donc la legitimitat pas qu’al sen de l’assemblada que constituisson. Aquesta carcteristica explica l'importança del debat al sen de l’assemblada, de la discussion censada far nàicer la solucion melhora. Justifica la plaça de l'oposicion.
La Nacion e lo Citadan
S'es pas pus sistematicament ligat a la nocion de comunautat de cultura, lo regim representatiu apareguèt istoricament dins l’encastre de la sobeiranetat nacionala. La Nacion deu donc èsser compresa aquí coma un collectiu, lo còrs dels ciutadans, qu’a per unica foncion l'exercici de la sobeiranetat. Aquesta nacion essent una abstracion, sa volontat se pòt pas exprimir que per d’individús que parlaràn en son nom. Es un dels ròtles dels representants elegits.
Lo ciutadan es una forma idealizada de l’individú que se caracteriza per son abnegacion, son abséncia de prejutjat de classa. Desfach d'egoïsme, es capable de far una causida politica segon l’interés general fasent abstraccion dels avantatges personals que ne poiriá tirar.
Sent Jòrge las Landes
Sent Jòrge las Landes (Saint-Georges-les-Landes en francés) es una comuna lemosina situada dins lo departament de la Nauta Vinhana e la region de la Novela Aquitània, ancianament de Lemosin.
Democracia representativa
La Nacion e lo Citadan
Aqueste apròche tradicional de la sobeiranetat nacionala, resulta de la dificultat de percébre la massas popularas coma d’èssers atonòmas, capablas de prene lo lors destin en man.
Sent Jòrge las Landes
Sos abitants se 'pelan los sentjòrjauds.
Democracia representativa
Incapacitat dels pòbles a se govenar
.
Sent Jòrge las Landes
Geografia
miniatura|gaucha|Situacion de Sent Jòrge las Landes en Nauta Vinhana
Democracia representativa
Incapacitat dels pòbles a se govenar
Emmanuel-Joseph Sieyès (coredactor de la constitucion francesa) opausa lo govèrn represetatiu, que contribuís a metre en plaça, a la democarcia (que regeta) dins son discors del 7 de setembre de 1789.
Girona
Girona (en catalan Girona) es una vila del nòrd-èst de Catalonha, en Espanha, capitala de la comarca de Gironés e de la província omonima.
Democracia representativa
Incapacitat dels pòbles a se govenar
Emmanuel-Joseph Sieyès foguèt un contradictor de la teorias de Jean-Jacques Rousseau, que se prononciava per la democracia per la democracia dirècta. Opausada a la democracia al sens literal del tèrme, Sieyès èra tanben contra lo sufragi universal, li preferissent lo sufragi censitari. Aqueste sistèma d'inspiracion plotocratica foguèt introduch dins la Constitucion francesa e prevalguèt fins a 1848.
Girona
Aviá 0 estajants en.
Democracia representativa
Vòte
Dins un regim representatiu, lo vòte es un mòde de la designacion e pas un transferiment de responsabilitat. Los elegits prenon lor legitimitat de la delegacion de la sobeiranetat de lors electors qu’aqueste darrièrs an alara derniers pas pus de mejans de contrarotlar l’accion posteriora de lors representants. La sobeiranetat veritabla alienada e es donc lo torn dels elegits (sobretot parlementaris) que s’encargan del debat e de las presas de decisions sen ne referir a lors mandants que son totalament independants fòra del fach d’elegir.
Girona
Lo gentilici es gironin -a o gironés -esa.
Democracia representativa
Vòte
Lo vòte es donc pas un drech, mas una foncion. Es pas une manifestacion de la volontat individuala, mas una foncion exercidas al nom de la nacion.
Girona
Localizacion geografica
Girona es situada a la confluéncia dels rius Onyar, Güell, Galligants e Ter, a 70 m d'altitud, a l'endrech nomenat Pla de Girona.
Democracia representativa
Vòte
Istoricament, los primièrs representants èran elegits al sufragi censitari. Un individú poirà èsser elegit pas que al vejaire l’impòst que paga, e donc de sa capacitat financièra. Lo sufragi universal se desvolopèt enseguida.
Girona
Localizacion geografica
Girona confronta al nòrd las comunas de Sant Julià de Ramis e Sarrià de Ter; a l'èst, aquelas de Celrà e Juià; al sud-èst, aquela de Quart; al sud-oèst, aquelas de Fornells de la Selva e Vilablareix; e a l'oèst aquelas de Salt e Sant Gregori.
Democracia representativa
Mandat representatiu
Mai, avèm un mandat representatiu, es a dire que lo deputat, un còp elegit, est indépendant de ses électeurs, il est irrévocable, et n'est pas tenu de suivre explicitement leur volonté. Néanmoins, la durée du mandat étant toujours limitée, l'élu peut penser qu'il doit agir globalement dans le sens des intérêts de ses électeurs, dans l'espoir d'être réélu.
Segon John Dewey : la dominacion del « chepic del benèsser public »
Dins Lo Public e sos problèmas (1927), John Dewey estima que
Mòde d’escrutin
En democracia representativa lo mòde d’escrutin ten una influéncia de tria sus la causida finala dels elegits.
Lo metòde mai sovent utilizat per formar una cambra es lo vòte per ciconscripcions, amb escrutin majoritari. Montesquieu la defendava atal dins son obratge De l'esperit de las leis:
Aqueste sistèma pausa de prolèmas de representativitat del fach de pes demografic d’escasenças e possibilitats de manipunacions de talh electoral. Lo vòte majoritari tend tanben a bipolarizar lo païsatge politic e a espotir las opinions minoritàrias. Pasmens instaura de majoritats francas qu'aurán pas l'excusa en fin de mandat d'aver estat obligar de compausar.
Se pòt assajar de respondre a aquestas dificultats per una modificacion del sistèma electoral en utilizant per exemple un escrutin de lista coma l’ escrutin proporcional plurinominal integral tal qu’existís a las eleccions generalas de país coma Espanha o Israèl que lo país tot entièr forma pas qu’una sola circonscripcion electorala. Aquò mèna a d’autres problèmas, coma lo pes dels partits, Que lor tòca la constitucion de las listas, l’estabilitat dels govèrns e la necessitat de formar de coalicions. Los escrutins de lista a la proporcionala an l’inconveniant de far desaparéisser lo ligam dirècte entre elector e elegit e donc avalir lo sentiment d’èsser effectivament representat, que segon los mòdes de calculs, es pas totjorn possible de saber quin cadidat precís son vòre a fach elegir.
Lo fisosòf e politician Alain es, dins Prepauses suls poders, fòrça critica sul sistèma proporcional fàcia al sistèma per circonscripcions (qu’el nomena « escrutin d'arrondiment »), explica qu'amb lo segond l’elegit deu tot a sos electors e pauc a son partit, alara qu'amb lo primièr deu tot al reng dins la lista que li autreg son partit e serà donc tentat de seguir aqueste puslèu que l’elector. Le escrutin de vòte unic transferible evita aqueste domatge, mas lo compte de la voses es costós.
Conflictes d’interés
Los intereses dels representants elegits correspond pas necessàriament amb aquestes de lors electors. Par exemple, es frequent que sián los quitas representants que determinan los lors salaris, o lors regims especials de las retiradas.
La concentracion del poder politic entre las mans d’una minoritat tend a favorizar la corruption. Lo representant, se trapant sol dins sa mandatura, es sovent partejat entre son interés individual e l'interés collectiu dels còrs electoral. Pòt tanben subir l’influéncia dels lobbies.
Instabilitat
Lo cambiament d'un partit dirigent a un autre, o dins una mendra mesura d'un representant a un autre, pòt causar una trencadura governementala substanciala e un cambiament de leis e donc de la vida videnta dels ciutadans.
Partits politics
Se pòt considerar los partits politics coma un « mal necessari » de la democracia representativa, qu’es sovent impossible a un candidat de ganhar las eleccions sens se presentar al nom d'un partit politic. Çò qu’a per consequéncia que, enseguida, un representant politic risca de dever agir contra sas conviccions per èsser en conformitat amb la linha directritz del sieus partit. Mai sovent, s'agirà d'un compromes menor. Mas pòt arribar qu'un cambiament de cap important siá exigit d'un representant per son partit, de tal biais qu’aja pas pus coma alternativas o de demissionar de sa foncion o de quitar lo partit.
A contrario, lo mandat representatiu permet lo « nomadisme politic »: après las eleccions, un elegit pòt demissionar de son partit, veire rejónher lo camp advèrs, sens que se torne sus son mandat.
Los partits politics an donc une position singulara: los candidats devon representar las opinions del partit que lo fa mandat près dels electors.
Cost de foncionament
Fòrça fonts son retengudas per las eleccions. Mai, lo besonh de levar de contribucions de campanha es susceptible de far damatge a la nautralitat dels representants: aquestes pòdon se sentir redevables al vejaire dels contributors màger e de los premiar dins lors caminaments, per exemple l'obtencion de mercats publics.
Objectius de cort tèrme
Los pensaires de l'ecologia ne venguèron a se demandar sus l’adaptacion de la democracia representativa als enjòcs economics, a causa de las eleccions de contunh, dels objectius de cort tèrme, e l’estrechament dels objectius sonque nacionals. Dominique Bourg e Kerry Whiteside, dins Cap a una transicion ecologica (2010), prepausan de reformar lo sistèma democratic actual completant la democracia representativa per d’institucions ont son los expèrts e las ONG que prenon lo primièr ròtle, pas pus los elegits.
Criticas
Esteve de La Boetiá (1530-1563), dins son Discors de la servitud volontària, qualifica los elegits de tirans. Segon el, passan en vicis e en crudeltats los dos autres tipes de tirans, a saber aquestes qu’obtenon lo poder de biais ereditari e aquestes que l’obtenon per la fòrça armada. Apond que los tirans son elegits a causa de lor prestigi, de lor grandor o quina que siá autra qualitat lor avent permes de seduire lo pòble.
Jean-Jacques Rousseau (1712-1778), dins Del contrate social, Fa dins lo capítol « Dels deputats » una viva critica del sistèma parlementari, alara en vigor en Grand Bretanha. Considèra que se donant de representants, es a dire delegant lo temps d'un mandat son poder legislatiu, lo pòble abdica sa sobeiranatat e renóncia a sa libertat. Qu’es possible que lo pòble volga çò que volon aquestes que lo representan al moment que se lor delega lo poder, pas res assegura que lo volrà tot lo temps del mandat:Per Rousseau, lo pòble, puslèu que de pagar de personas per far las leis, deuriá pagar se cal per las far d’esprel.
Benjamin Constant (1767-1830), de conviccion liberala e favorable al regim representatiu, ne vesiá pasmens sas limitas:
Dominique Bourg e Kerry Whiteside estiman que la democracia representativa ven impoderosa fàcia a l'amplor de las escomesas environamentals. Selon eles, los principis sus que repausa son intrinsècament incompatibles amb la surbrevida de la planèta. Prepausan una novèla fondacion institucionala injectant una bona dòsi de democracia participativa e delibérativa. L'inercia dels govèrns fàcia a l’urgéncia ecologica seriá imputable al nòstre sistèma de decision collectiu. « Protegir la biosfèra exigís donc de tornar pensar la quita democracia ».
Lo sociològ evorian Alfred Babo torna sus l’oportunitat d’organizar d’eleccions presidencialas en Africa, a causa de lor carestiá, e de lor fèble impacte democratic. Mas torna pas sus la democracia, mimai sus son caractèr representatiu, mas prepausa d’organizar autrament la nocion de president de la Republica.
Istòria
vinheta|330x330px|Las democracias representativas segon l'ONG Freedom House. Gaireben totas las democracias actualas adoptèron aquestes sistèma a partir de lor formacion.
Evolucions e variantas
D’enrte las variantas nascudas de la democracia representativa i a:
Dins la practica
Pas cap de païs es governat segon un regim purament representatiu. Totes limitan per diferentas mesuras lo poder dels elegits.
Lo pluralisme e l’alternança
La tenguda d’eleccions d’escasenças regularas permet de limitar l’autonomiua dels elegits. Un regime es democratic quand los govèrns e los representants esitan pas de lor carga mas son elegits al tèrme d’una procedura electiva, e lor programa es somés a l’aprobacion dels electors. Lo poder es de prene dins aquestes sens que pas cap d’equipa dirigenta es pas jamai intallada per sempre, pas cap de programa pòt pas èsser tengut per èsser definitiu, pas cap de politica es pas jamai sonque provisoriament oficiala.
Aquesta obertura, o puslèu aquesta disponibilitat del poder es comandada per una filosofia pluralista que fa de l’oposicion una fòrça tan legitima que son los governants en plaça. Tota las tendéncias e totes los interesses son admeses a s’exprimir, mas encara l’esper es donar a totes d’accedir al govèrn e n’utilizar las prerogativas segon lors vejaires. La representacion permet de passar la division: defendent la diversitat dels interesses, la representacion estaliva que de grops d’interesses vengan a menaçar los drechs de las minoritats. E alara, mai l’Esta es grand, mai los avises an d’escasença d’èsser divergents.
Lo sistèma demanda que sián garantit lo multipartisme, necessari per que pòsca i aver d’eleccions, e la libertat d’expression de l’opinion publica, per permetre l’escambi de la deliberacion. La representacion contribuís a la formacion de la volontat generala, bastida mercé a l’apond de las idèas de totes.
Unas democracias representativas coneisson lo destriament estrict dels poders; dins d’autras, coma dins lo sistèma de Westminster, lo govèrn es responsable fàcia al parlament.
La formacion d’una classa politica
La democracia representativa es marcada per la necessitat d’un division del trabalh dins una economia marcanda: donant la gestion dels afars publics e la representacion de lors interesses a de representants, los individús pòdon gausir de lors ocupacions privadas, far de comèrci, etc.
Las proceduras de democracia dirècta
Es frequent d’utilizar de procediments de democracia semidirècta; s'agit de permetre al pòble, dins las democracias representativas, d'intervenir o de decidir dirèctament. Exemple: utilizar lo mandat imperatiu o lo referendum.
Un regim representatiu pòt tanben admetre una pichona dòsi de participacion dirècta del ciutadans. Una procedura de referendum pòt per exemple existir, e tanben venir obligatòria per unas decisions, per exemple per la revision constitucionala se lo legislator es pas al mèsme temps constituant.
Lo referendum agrada pauc los partits politics que lor es malaisit de contrarotlar las eleccions. Pausa tanben lo prolèma del risc dels desvimant publicitari.
La Constitucion
La Constitucion encastra e limita las prerogativas dels elegits. Es una mena de mandat donat per la populacion que pòdon par derogar. Las modificacions pel congrés son mai problematicas en matèria de democracia que lo contengut d’aquesta constitucion pòt èsser modificada sens intervencion dirècta del pòble.
Ans 1560
../.. | Ans 1530 | Ans 1540 | Ans 1550 |  Ans 1560 | Ans 1570 | Ans 1580 | Ans 1590 | ../..
Istòria
1560-1563 : en Etiopia, revòuta dau governador de la província de Tigre, Yeshaq, que proclamèt negus un fiu naturau de Dawit II. Sostengut per leis Otomans e de subrevivents dau còrs expedicionari portugués mandats dins la region durant leis ans 1540-1550, capitèt de resistir e de tuar lo negus Menas. Pasmens, poguèt pas prendre lo poder e son candidat negus foguèt tanben tuat. Negocièt donc sa somission au començament dau rèine de Sarsa Dengel, fiu de Menas. 1560 : en Japon, desfacha e mòrt suspresa dau daimio Imagawa Yoshimoto a la batalha d'Okehazama. Aquò marquèt la mòrt d'un senhor poderós, que revendicava lo títol de shogun, e lo començament de l'ascension d'Oda Nobunaga dins lo jòc politic de l'archipèla. 20px 1561 : en Bearn, ordonança de la rèina Joana III de Navarra autorizant lo protestantisme. 1561 : desplaçament de la capitala espanhòla de Toledo a Madrid. 1565 : brèva guèrra civila en Etiopia après una temptativa de còp d'estat menat per un cosin dau negus. 1565 : en Índia, destruccion de l'armada de Vijayanagar a la batalha de Talikota e pilhatge de la capitala. La mòrt de l'emperaire sus lo prat batalhier entraïnèt tanben una crisi de succession. 1566 : mòrt dau sultan Soliman lo Magnific que foguèt remplaçat per Selim II. 1567 : dins lo sud d'Etiopia, victòria dei fòrças dau negus Sarsa Dengel (1563-1597) còntra lei nomadas oròmos. Après aquela batalha, de negociacions entre Etiopians e Oròmos permetèron tornarmai de desviar leis incursions dei nomadas vèrs leis estats musulmans vesins. 1568-1570 : Premiera Guèrra Turcorussa en causa de tensions entre marchands rus e turcs dins la region de la Mar Caspiana. Leis Otomans assaièron de conquistar Astrakhan mai foguèron durament batuts per una coalicion gropant Russia, Polonha-Lituània e lei Cosacs Zaporogs. Pasmens, la patz restabliguèt lei libertats comercialas dei Turcs.
Sciéncias e tecnicas
1561 : premiera descripcion deis ovaris, de l'uterús e dei trompas per lo naturalista e mètge italian Gabriele Falloppio (vèrs 1523 - 1562). 1562 : premiera extraccion d'un jus de tabat principalament format de nicotina per lo Francés Joan Nicot (1530-1604). Pasmens, aquela substància foguèt solament identificada en 1809. 1562 : segon un testimòni de l'ambassador austrian Busbecq, un engenhaire otoman de la capitala menava d'experiéncias per assaiar de volar entre 1554 e 1562. 1564 : en França, lo mètge Ambroise Paré (1510-1590) publiquèt un obratge de cirurgia basat sus son experiéncia empirica dei prats batalhiers. Escrich en francés, prepausèt de proceduras novèlas permetent d'operacions novèlas, una demenicion de la dolor dau pacient ò lo tractament deis amputacions sensa cauterizacion. 1569 : publicacion dau premier mapamond integrau per Gerardus Mercator.
Arnošt Muka
Arnošt Muka, en alemand: Karl Ernst Mucke (Wulki Wosyk/Großhänchen, Alemanha, 10 de març de 1854 - Budyšin/Bautzen, 10 d'octobre de 1932) foguèt un escrivan e erudit sorab. Gràcias a son trabalh capitèt de reviscolar la cultura nacionala soraba e la premsa literària, e fondèt a mai lo Musèu Sorab. thumb|250px|Arnošt Muka en 1896
19 de febrièr
Referéncias
Vejatz tanben:
Alexàndria
vinheta|300px|drecha|Una vista de la còsta d'Alexàndria Alexàndria o Alexàndria d'Egipte (en grèc ancian, Ἀλεξάνδρεια = Alexándreia; en còpte Ⲣⲁⲕⲟⲧⲉ Rakotə, en arabi الإسكندرية Al Iskandariyya o localament اسكندريه Eskendereyya) es la segonda vila d'Egipte per sa populacion e es son primier pòrt de mar. Ten entre 3,5 e 5 milions d'abitants.
Lo gentilici es alexandrin -a.
Alexàndria s'espandís subre 32 km, lòng de la còsta de la mar Mediterranèa, au centre-nòrd d'Egipte. Es lo sèti de l'antica bibliotèca d'Alexàndria e de la nòva bibliotèca d'Alexàndria. Es un centre industriau important gràcias a seis oleoductes de gas naturau e de petròli venent de Suèz.
A passat temps, Alexàndria foguèt una dei vilas pus celèbras dau Mond. Lo rei macedonian Alexandre lo Grand la fondèt en 331 avC e restèt la capitala d'Egipte per quasi mila ans, fins en 641 apC quand leis arabis conquistèron Egipte e i fondèron una capitala nòva a Fustat (absorbit puei per Lo Caire). Alexàndria èra coneguda per lo far d'Alexàndria (una dei Sèt Meravilhas dau Mond, dins la Mediterranèa antica), la bibliotèca d'Alexàndria (la pus granda de l'Edat Antica mediterranèa) e lei Catacombas de Kom el Shoqafa (una dei Sèt Meravilhas dei l'Edat Mejana). L'arqueologia maritima qu'òbra ara dins lo pòrt d'Alexàndria (dempuei 1994) es a revelar de detalhs d'Alexàndria tant d'avans Alexandre, quand la vila de Rhakotis existissiá aquí, coma de la dinastia dei Ptolemèus après Alexandre.
Maroilles (Nòrd)
Maroilles es una comuna francesa del departament del Nòrd e de la region dels Nauts de França.
Medusa (mitologia)
vinheta|[[Antéfixe|Antefixa ornada d'una tèsta de Medusa. Sègle IV AbC. Illa de Pafos (?). Musèa de las bèlas arts Pouchkin, Moscóu.]] vinheta|Masqueta de Meduse, ornant l'[[egida de l'estatua d'Atena del Partenon. Copie d'un original de Phidias.]] vinheta|Masqueta de Medusa, tipe Rondanini, present aal castèl de Bellver ([[Palma (Malhòrca)|Palma de Malhòrca). L’òbra es una copia eissida d'un original atribuit a Fidias.]]
Medusa (en grèc ancian, de , « comandar, regnar »), nomenada tanben Gorgo, es, dins la mitologia grèga, une de las tres Gorgonas (amb sas dos sòrres Euriala e Estèno). Es la sola d'èsser  mortala.
Felena de l'union de la Tèrra (Gaia) e de l'Ocean (Pontos), aparten a las divinitats primordialas, tot coma sas cosinas, la Quimèra e l'Idra de Lèrna, que, elas tanben, avián de trachs associats a l'imatge de la sèrp e foguèron destruchas per d'eròis.
Sa caveladura es entrelaçada de sèrps. Sos uèis am lo poder de petrificar tot mortal que la mira. Après aver estat decapitada per Persèu, sa masqueta es donada a Atena que la fixa sus son bloquèr. La representacion del gorgoneion serà longtemps utilizada coma una proteccion contra lo mal uèi.
La percepcion de Medusa se modificada amb lo temps. Lo mite, qui pòt èsser vist coma un conte d'initiacion, provisèt de recercas sus la poténcia de feminin, lo poder de l'agach, l'importança dels talismans, l'ànsia de castracion, lo rapòrt intima al monstrós e l'existéncia de societats matriarcalas preïstoricas. La figura de Medusa es sempre presente dins la cultura contemporanèa.
Versions del mite
Las primièras mencions de Medusa apareisson dins Omèr e Esiòde. Aqueste darrièr nomana tres Gorgonas : Euriale, Esteinó, Medusa, aquesta darrirèra essent proprament la Gorgona. Lo tèrme « Gorgona » deriba de γοργωπίς que significa « de l'agach viu »,. Alara que lo nom de Medusa, significa « la governaira ».
Dins los primièrs estats del mite, « la Gorgona es un mostre, una de las divinitats primordialas, apartenent a la generacion preolimpiana. Puèi se'n ven a la considerar coma una victima d'una metamorfòsi. » Aqueste mostre ibrid aviá d'alas d'aur, de mans de bronze e de defensas de singlar. Es a vegada presentada jos la forma d'un centaure. Sa demora varia segon los autors : es situada al tèrme oèst del mond, del costat de las Esperidas, segon Esiòde, del costat de l'Iperborèa, al nòrd, segon Pindar o, le mai sovent, a l'oèst de la Libia.
Arbre genealogic de Medusa esquèrra|vinheta|[[Persèu tornant lor uèlh las Grèas. Quadre de Johann Heinrich Füssli.]] Filha de Forcis e de Ceto, e donc sòrre de las Grèas, Medusa es una bèla joventa que Poseidon se n'enamora. Violada per aqueste dieu dins un temple dedicat a Atena, es castigada per aquesta mèsma divesa que la transforma en Gorgona. Sos cabèls venon de sèrps, sos uèis se dilatan e ara son agach petrifica totes aqueles que lo crosan. Segon una autra version, que cita Pseudo Apollodor, Medusa èra una joventa tan ufana de sa beutat e de sa caveladura que s'èra gausada rivalisar amb Atena. Per la castigar, la divesa cambia sos cabèls en sèrps e modifica son agach.
A la demanda de Polidècte, rei de l'illa de Serifos, que volgava seduire Danaèa sens èsser empachat per la preséncia de son filh Persèu, aqueste accèpta l'escomessa d'anar decapitar Medusa. Es ajudat, segon de font mai tardièras, per Ermès, que li dona de sandalas aladas, e Atena, que li dona un bloquièr polit coma un miralh. Atena li dich tanben d'interrogar las Grèas (las « Vielhas »), sórres de las Gorgonas, per aprene dins quina balma s'amaga Medusa. Las Grèas nasquèron amb de pèls blancs e vivon dins una balma on jamai dintra la lutz del solelh nimai la claror de la luna; ensemblas an pas qu'un sol uèlh e una sola dent, que se passan caduna son torn. Coma refusan de cooperar, Persèu lor pana lor uèlh unic al moment ont se lo passavan de l'una a l'autra, per los forçar a li respondre. Apren atal lo camin que mèna cap a las nimfas, après que, o lor torna l'uèilh e la dent, o los geta dins lo lac Triton, en Libyia, per las neutralizar definitivament. Contunhant son camin, Persèu arriba a çò de las nimfas que vivon al nòrd, a çò dels Iperborèus. Aquestas indican la balma ont se trapan las Gorgonas e li donan lo casco d'Ades (la cunèa), que fa invisible, e tanben qu'una biaça e, segon unas fonts, de sandalas aladas.