cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Vescomtat de Castèlnòu
En 1276, lo rei Jaume Ièr moriguèt. Pèire III d'Aragon e Jaume II de Malhòrca accediguèron alavetz a lors trons respectius. Durant la Crosada d'Aragon de 1285, entrepresa pel rei de França Felip III, amb l'ajuda de Jaume II de Malhòrca, contra Pèire III, lo vescomte Jaspèrt prenguèt partida per Pèire III, devent afrontar l'enemistat de Jaume de Malhòrca. En 1286, aqueste darrèr montèt una expedicion contra Castèlnòu, prenguèt lo castèl, confisquèt lo vescomtat e Jaspèrt V li calguèt fugir. Aqueste darrèr trobèt refugi a la cort del filh e successor de Pèire, lo rei Anfós III d'Aragon, que li fisèt de senhoriás dins lo Reialme de Valéncia, podent tornar en Valespir gràcias a la Patz d'Anagni de 1295. A partir d'alara sas relacions amb Jaume II s'apaisèron. Totasfes, a sa mòrt en 1321, lo rei Sanç de Malhòrca, filh e successor de Jaume II, suprimèt lo vescomtat al detriment dels eretièrs de Jaspèrt V, pròva de l'ostilitat de la dinastia de Malhòrca cap a sos vassals.
Villey-sur-Tille
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Odilon Redon
Biografia
Son paire esposa una creòla d’origina francesa, en America. Tornaràn en França cinc o sieis ans mès tard. Aquel voiatge a una influéncia sul pintre : aquel gost de sòmi fecond, aquel besonh d’imaginacion e d'evasion, notadament le motiu recurent de la barca dins son òbra, s’inscriven dins aquela perspectiva. Tré la debuta, Redon es un artista epiritualament apatrida.
D'una natura fragila, es fisat a una noiriça, puèi a son oncle, a la campanha, e passa son enfància entre Bordèu e le domèni de Peiralevada, près de Listrac dins le Medòc ; es aquí que començarà de dessenhar, a sieis ans, dins aquela natura plena de clartats sornas e de nuanças qui despertèren dins le drollet aquel monde estranh e fantasmagoric, aquel sentiment subjectiu qu'es la quita esséncia de son òbra, et qu'es, avèi encara, una enigma.
Se’n va pels camps, per las vinhas e pels bòsques, espincha, considèra las ombras, le contraste de la tèrra amb l'asuèlh del cèl e del lum. A sèt ans, una vielha goja le mèna a París per qualques meses e aquí descobrís les musèus. Demòra davant las telas, silenciós e subjugat. Les tablèus dramatics le tustan mès que les autres. Tornat a Bordèu, escolarisat, obten un prèmi de dessenh abans de saber legir, es mornarós e inatentiu e garda le sovenir « le mès triste e le mès lamentable » d'aquela periòda. Decida d'èster artista, sa familha n'es consenta, continua sos estudis e pren de leiçons de dessenh e d’aquarèla ambe son primièr mèstre Stanislas Gorin, eslhève d’Eugène Isabey, Descobrís Millet, Corot, Gustave Moreau.
Arma (guèrra)
thumb|right|[[Fotografia de plusors tipes d'armas dau sègle XIX.]]
Una arma es un objècte utilizat per causas de daumatges, mentaus ò fisics, a un individú ò a un autre objècte. La premiera arma foguèt inventada durant la Preïstòria per la caça. L'idèa de crear d'armas dedicadas a la guèrra sembla pus tardiva car apareguèt probablament durant la Revolucion Neolitica amb lo desvolopament de l'agricòla. Puei, durant lei periòdes seguents, la complexificacion dau combat e la societat entraïnèt una multiplicacion dau nombre e dau tipe d'armas. Uei, son generalament classadas dins quatre categorias principalas que son leis armas de caça, leis armas de guèrra, leis armas d'autoproteccion e leis armas d'abatatge. Existís tanben leis armas d'aparat, que son generalament d'armas simbolicas destinadas a onorar son detentor, e d'armas concebudas per d'activitats esportivas.
En causa de sa capacitat de destruccion, leis armas son l'objècte d'una reglementacion dins la màger part deis Estats. Pasmens, lei drechs regardant la possession, lo pòrt e l'usatge d'armas autorizats per aquelei lèis son fòrça variables anant d'una circulacion quasi liura a de restriccions estrictas que limitan la possession d'armas ai fòrças armadas, ai fòrças de polícia e a quauquei categorias particularas coma lei caçaires. Au nivèu internacionau, lo comèrci deis armas es laissat a l'apreciacion deis Estats. Pasmens, fòrça país son opausats a la proliferacion deis armaments e i a quauquei possibilitats juridicas de limitar aquela activitat (decision de l'ONU, embarg internacionau...).
Lei armas preïstoricas
Au Neolitic, lo desvolopament de l'agricultura e l'aparicion dei resèrvas de gran entraïnèron probablament l'aparicion de la guèrra. D'efiech, dins mai d'una region, aquò menèt a la formacion d'una classa de guerriers mai ò mens especializats dins lo combat. Pauc a pauc, leis armas utilizadas per la caça ò per lei trabalhs agricòlas evolucionèron per donar naissença a d'armas dedicadas a la guèrra. Per exemple, es lo cas de la lança que foguèt concebuda a partir de l'espieut e de la javelina. La « fàcia de la guèrra » de l'Estendard d'Ur, data de 2500 avC, illustra aquela transformacion.
La diversificacion deis armas
thumb|right|Reconstitucion modèrna de soudats [[Empèri Roman|romans.]]
Tre l'Antiquitat Auta, l'armament de contacte, utilizat per l'infantariá ò la cavalariá, conoguèt una diversificacion importanta. En particular, au nivèu ofensiu, se fau nòtar l'invencion de l'espasa (3100 avC ) e de la pica (milleni III avC). Au nivèu defensiu, se desvolopèt l'usatge dei bloquiers, dei cuirassas e dei cascos tre lo milleni III avC. De mai, plusors pòbles menèron de recèrcas per crear d'armas adaptadas a sei besonhs. Ansin, lei legionaris romans adoptèron lo gladi, una espasa corta destinada au combat en formacion compacta. En revènge, la cavalariá macedoniana utilizèt lo kopis, una espasa espessa e pesuca permetent de portar de còps violents a la tèsta d'un fantassin enemic.
Leis armas de git conoguront una evolucion similara amb l'aparicion d'arcs unicament destinats a la guèrra. A partir dau sègle VI avC en China e dau sègle V avC en Grècia, foguèron concurrenciats per l'aubaresta. Fòrça modèls d'aqueleis armas foguèron concebuts durant lei sègles seguents amb de variacions importantas de poissança e de cadéncia de tir. Per exemple, se pòu citar lo chu ko nu chinés, una aubaresta de repeticion que podiá tirar 10 trachs en 15 s.
Aqueu fenomèn de diversificacion continuèt durant l'Edat Mejana en causa de l'evolucion de l'art de la guèrra. En Euròpa, la guèrra venguèt lo pretzfach d'un elèit reduch, principalament constituit de chivaliers e de mercenaris. Plusors armas de guèrra foguèron melhoradas durant aqueu periòde mai son còst aumentèt tanben en proporcion. Per exemple, la fabricacion d'una armadura complèta de la fin de l'Edat Mejana èra una causa reservada a l'aristocracia auta. En parallèl, lo menejament de certaneis armas, coma leis aubarestas e leis arcs de guèrra, necessitèt egalament un entraïnament regular per permetre d'obtenir de resultats eficaç sus lo prat batalhier. Lor usatge foguèt donc limitat a de tropas especializadas coma leis arquiers anglés de la Guèrra de Cent Ans (1337-1453).
L'aparicion de l'artilhariá
Segon lei conoissenças actualas, l'artilhariá apareguèt en China au sègle IV avC durant lo Periòde dei Reiaumes Combatents e en Grècia. Pasmens, d'autors chinés e grècs, coma Eron d'Alexàndria († sègle I apC), mencionan de maquinas de sètge pus vièlhas. Aqueleis armas utilizavan la fòrça de torsion d'un ressòrt o d'una còrda per propulsar un projectil. Puei, durant l'Edat Mejana, se desvolopèt l'usatge de còntrapés. Aquò permetèt de facilitar la fabricacion dei maquinas e d'aumentar lei performàncias. Per exemple, un trabuc medievau èra capable de tirar un projectil de 20 a 120 kg a una distància de 200 a 450 m. Pasmens, la construccion d'una tala arma èra un pretzfach complèx que necessitava d'assemblar plusors esséncias de fusta.
Lo declin deis armas blancas
thumb|right|[[Pistolet de la fin dau sègle XVI.]]
Probablament inventada au sègle VII, la pouvera aguèt pas d'aplicacions militaras avans lei sègles XI ò XII. Per exemple, en 1132, foguèt utilizada una mena de lança-flamas constituida de tubes de bambó emplits de pouvera. L'arma de fuòc pus anciana sembla de datar dau sègle XIII. A partir de la segonda mitat dau sègle XV, èran vengudas frequentas sus lei prats batalhiers d'Euròpa e d'Asia. I prenguèron lo ròtle tengut per leis armas blancas e armas de git.
Leis armas de fuòc se devesiguèron rapidament en dos grops distints. Lo premier recampa leis armas leugieras destinadas a l'equipament personau dau combatent. Lo pistolet, l'arcabusa, lo mosquet e lo fusiu son d'exemples d'armas d'aqueu tipe. Dins la segonda categoria, se tròban leis armas collectivas que remplacèron l'artilhariá nevrobalistica. Lo canon es la pus coneguda mai d'armas de fuòc pesucas, coma la roqueta, son pus vièlhas. Au sègle XVIII, l'eficacitat e la produccion deis armas de fuòc aumentèron fòrça amb l'adopcion de règlas d'estandardizacion dau materiau (sistèma Gribeauval).
Lo perfeccionament deis armas de fuòc
Durant lo sègle XIX, plusors invencions menèron a l'aparicion d'armas de fuòc que prefiguran leis armas modèrnas. La premiera es aquela de la percussion centrala qu'autorizèt lo recargament per la culassa. L'aparicion dau canon raiat foguèt la segonda transformacion majora dau periòde. Capable d'estabilizar la trajectòria d'un projectil cilindric, aquelei canons entraïnèron l'abandon dei balas esfericas. Ansin, en 1848, la bala Minié marquèt una revolucion dins lo combat terrèstre en permetent de tirs precís e letau fins a 450 m. Entre 1845 e 1860, l'invencion de plusors modèls de cartocha metallica de percussion centrala permetèt de resòuvre lo problema de l'estocatge dei municions qu'èran encara sovent fachas de papier. Enfin, a la fin dau sègle, la descubèrta de la pouvera sens fumada donèt la possibilitat de crear de municions pus pichonas mai pus poderosas. Sus lo prat batalhier, l'abséncia de fumada après un tir facilitèt lo camoflatge dei tropas.
L'artilhariá integrèt tanben aqueleis evolucions. De mai, l'acier remplacèt lo bronze dins la fabricacion dei canons. Aquò permetèt d'aumentar la portada dei tirs e de concebre d'obús portaires de cargas explosivas. Ansin, a partir de la Guèrra de Crimèa (1853-1856), la poissança de l'artilhariá venguèt mai e mai visibla durant lei combats. Per exemple, en 1870, a la batalha de Sedan, lei canons prussians arrestèron una carga de la cavalariá francesa.
La Premiera Guèrra Mondiala
thumb|right|[[Avion de la Premiera Guèrra Mondiala.]]
Leis armas de fuòc conoguèron de progrès tecnics limitats pendent la Premiera Guèrra Mondiala (1914-1918). Lo besonh d'una cadéncia de tir auta i validèt l'usatge creissent d'armas semiautomaticas ò automaticas coma lei fusiu de guèrra, lei fusius mitralhaires, lei mitralhièras e lei pistolets mitralhaires. Lei calibres pichons aguèron tanben un interès en facilitant lo transpòrt dei municions vèrs lo frònt. La granada faguèt egalament son retorn dins l'armament de basa dau fantassin.
La novetat principala foguèt l'utilizacion de veïculs motorizats. L'exemple pus famós es aqueu dau carri de combat, constituit d'un armament poderós montat sus un quadre blindat, que tenguèt un ròtle important dins la victòria deis armadas aliadas en 1918. Pasmens, se fau tanben nòtar lo desvolopament de l'aviacion, amb l'aparicion dau caçaire e dau bombardier que remplacèron lo dirigible militar, e la generalizacion dau sosmarin e dei naviris d'escòrta dins leis operacions maritimas. Aquel usatge dau motor remplacèt a cha pauc lo cavau dins la guèrra terrèstra, çò qu'entraïnèt lo declin definitiu de la cavalariá.
La Segonda Guèrra Mondiala
thumb|right|Lo [[desbarcament de Normandia es una bòna illustracion de l'evolucion de l'armament durant la Segonda Guèrra Mondiala.]]
Durant la Segonda Guèrra Mondiala (1939-1945), leis armas novèlas de la Premiera Guèrra Mondiala, es a dire lei blindats e leis avions, conoguèron de perfeccionaments fòrça importants. En particular, lo Panzer V prefigurèt lo carri de combat principau modèrne e lo Messerschmitt Me 262 foguèt lo premier avion de reaccion operacionau. Consequéncia dau desvolopament dau bombardier, lo missil foguèt tanben inventat durant aqueu conflicte.
En revènge, d'autrei domenis veguèron d'innovacions radicalas que transformèron lo combat. Per exemple, en matèria de deteccion dei fòrças enemigas, lo radar e lo sonar permetèron de facilitar la recèrca deis avions e dei sosmarins. La lucha anticarri, unicament d'armas primitivas en 1918, descurbiguèt l'interès de la roqueta e de la carga vueja. En particular, la combinason d'aquelei dos elements donèt naissença au lança-roquetas. Enfin, dins leis operacions terrèstres, l'usatge novèu dei tropas aeroportadas entraïnèt la concepcion d'armas leugieras adaptadas a aqueu tipe de combat.
Dins leis operacions navalas, lo pòrta-avions venguèt lo naviri de superficia dominant e leis imperatius de la lucha antisosmarina e de la defensa antiaeriana dei flòtas confiermèron l'importància deis unitats d'escòrta coma lo destroièr. Coma lei carris, lei sosmarins gardèron un ròtle similar au conflicte de 1914-1918 mai sei performàncias aumentèron. L'invencion dau schnòrchel marquèt una evolucion importanta en permetent ai submergibles de navegar en immersion durant de periòdes lòngs. Pasmens, sa mesa en òbra foguèt tròp tardiva per aver una influéncia sus l'eissida de la batalha de l'Atlantic.
La revolucion nucleara
Utilizada per lo premier còp en 1945, l'arma nucleara marquèt una revolucion novèla en matèria d'armament. D'efiech, gràcias a una bomba unica, venguèt possible de destrurre una vila importanta e de tuar una part significativa de seis abitants. Durant la Guèrra Freja qu'opausèt Estatsunidencs e Sovietics, d'ogivas nuclearas foguèron plaçadas dins de missils de portada lònga. Aquò entraïnèt una transformacion de la nocion de conflicte car una confrontacion dirècta entre poissanças nuclearas venguèt quasi impossibla. Ben protegits dins de sosmarins ò de silos enterrats, lei missils nuclears son fòrça malaisats de tocar, compres per una ataca nucleara. Ansin, una poissança nucleara garda la capacitat de repòstar a tota ofensiva d'aqueu tipe. Dich equilibri de la terror, aqueu principi desplacèt lo combat dins d'autrei domenis coma l'economia, la cultura ò l'ideologia.
La generalizacion dei tecnologias de l'informacion
thumb|right|Soudat assostat, equipat d'una tenguda [[FELIN, que realiza un tir sensa quitar sa proteccion.]]
Vèrs la robotizacion dau prat batalhier
thumb|[[Dròne militar MQ-1 Predator.]]
A l'ora d'ara, aquela robotizacion es encara limitada. Lo domeni pus avançat es aqueu de la guèrra aeriana amb lo dròne. Pauc costós e capable de volar plusors oras, lei drònes son desenant utilizats per de missions de reconoissença, de susvelhança e d'ataca au sòu. Pasmens, son encara fòrça vulnerables ai defensas antiaerianas.
Armas d'abatatge
Leis armas d'abatatge son destinadas a la mesa a mòrt d'un animau, magerament dins lei tuadors. Lo pistolet d'abatatge es un exemple d'arma d'aquela categoria.
Armas de caça
thumb|right|[[Fusiu de caça de dos canons superpausats.]]
(1520) Imatra
(1520) Imatra es un asteroïde.
Arma (guèrra)
Armas de caça
Leis armas de caça son destinadas a capturar ò a tuar un animau fèr. Aquela categoria es probablament la pus anciana. Per de rasons de seguretat, la màger part deis armas de caça son d'armas de git (javelina, arc, sarbacana, aubaresta, fusiu...). Pasmens, existís quauqueis armas blancas destinadas a un usatge particular (espieut, lança...). Uei, leis armas de fuòc son vengudas predominantas car permèton de combinar ataca a distància e poissança de fuòc.
Armas civilas
thumb|right|Armas civilas d'un [[polícia|policier de Chicago en 1968.]]
Leis armas tengudas per de civius aguèron d'usatge variats. A temps passat, la màger part deis individús èran mai ò mens armats car fòrça otís, especialament aqueleis utilizadas per lei trabalhs agricòlas, podián servir d'armas per faciar de pilhaires ò de bregands. La demenicion de la violéncia e lo melhorament dei fòrças de seguretat entraïnèron una reduccion de la quantitat d'armas en circulacion dins la populacion. De mai, dins fòrça país, la possession d'armas es desenant enquadrada per la lèi. D'un biais generau, leis armas civilas modèrnas son destinadas a agarrir una persona, a s'aparar còntra una ataca ò a mantenir l'òrdre public. Per aquò, dèvon èsser discrètas, dissuasivas e relativament pauc letalas. Lei cotèus, lei tonfas e lei calòssas son d'armas d'aqueu tipe.
Armas de contacte
Leis armas de contacte son destinadas au combat au còrs a còrs. Avans l'adopcion de la pouvera, èran leis armas predominantas sus lo prat batalhier. N'existiá plusors categorias diferentas coma leis espasas, lei sabres, lei destraus ò leis armas d'asta. La màger part d'aqueleis armas son desenant obsolètas e reduchas a un ròtle ceremoniau (armas d'aparat). Pasmens, l'equipament dau fantassin intègra totjorn quauqueis armas de contacte coma lo cotèu de combat e la baioneta.
Armas de git
Leis armas de git permèton de tirar un projectil vèrs una buta sensa utilizar l'energia provesida per una explosion. Coma leis armas de contacte, èran fòrça importanta dins l'art de la guèrra avans l'arribada de la pouvera. Dempuei aquela data, lor usatge a declinat per venir rar dins lei combats modèrnes. Dins aquò, en causa de l'abséncia de bruch durant lo tir, son encara utilizadas dins certanei situacions per lei fòrças militaras de quauqueis Estats. L'engèni de quauqueis armadas utilizan tanben d'aubarestas per tirar de cables.
Armas de fuòc leugieras
Leis armas de fuòc leugieras (ò individualas) son destinadas a l'equipament dau combatent. An generalament un calibre inferior a 15 mm e son principalament concebudas per combatre l'infantariá advèrsa. Lei pus leugieras son leis armas de ponh (pistolet, revòuver...) que son principalament utilizadas per l'autodefensa en causa de sa portada eficaça corta (rarament superiora a 40 m). Per de rasons de pes e de letalitat febla, son tanben fòrça utilizadas per lei fòrças de polícia. Lei fusius son desenant rars sus lo prat batalhier en defòra d'aplicacion particulara necessitant una poissança de fuòc, una precision e una portada autas (fusiu de precision, fusiu antimateriau...). En plaça, la màger part deis unitats de combat son dotadas de fusius d'assaut e, pus rarament, de pistolets mitralhaires. Lei dos tipes d'armas permèton un tir automatic que sa cadéncia pòu èsser reglada per un selector. Lei fusius d'assaut son pus poderós e donc privilegiats per leis unitats de mesclada. En revènge, lei pistolets mitralhaires, mens poderós e pus simples d'utilizacion, son preferits per leis unitats de sostèn (e lei fòrças de polícia).
Armas de defensa passiva
Leis armas de defensa passiva son destinadas a atacar un adversari sensa intervencion dirècta d'un combatent. Son principalament utilizadas per renforçar una posicion ò per empachar l'enemic de l'ocupar. Per exemple, es lo cas dei barbelats installats per protegir una trencada. Pasmens, dins lo combat modèrne, leis armas passivas pus conegudas son lei minas terrèstras e marinas. Compausadas d'una carga qu'explosa au passatge d'un individú, d'un veïcul ò d'un naviri, son d'armas que permèton d'enebir una zòna. Pòdon èsser especializadas per destrurre un tipe donat de buta.
Blindats
Apareguts au començament dau sègle XX, lei blindats an conegut un desvolopament considerable per venir un element centrau dau combat modèrne. Lo pus conegut es lo carri de combat que conjuga un blindatge espés, un canon poderós e una velocitat auta. Pasmens, existís plusors tipes de blindats coma lei veïculs de combat d'infantariá concebuts per sostenir l'infantariá, lei veïculs de transpòrt de tropas utilizats per transportar de fantassins sus lo prat batalhier, lei canons automotors que son de pèças d'artilhariá mobilas e lei veïculs de defensa antiaeriana. En retorn, aquela multiplicacion dei blindats entraïnèt una multiplicacion deis armas destinadas a lei contrar.
Aviacion
Coma lei blindats, l'aviacion militara apareguèt durant la Premiera Guèrra Mondiala. Durant lo sègle XX, conoguèt una importanta diversificacion de sei missions e lo mestritge dau cèu es considerat coma un avantatge major dins la guèrra modèrna. Lo caçaire e l'interceptor son principalament destinats au combat còntra leis autreis aeronaus. A l'opausat, lei bombardiers son concebuts per atacar d'objectius terrèstres. Entre lei doas categorias, existís d'aparelhs polivalents que pòdon assegurar de missions de caça ò de bombardament. Dempuei leis ans 1960, fòrça armadas utilizan tanben d'elicoptèrs. Pus recentament, l'usatge de drònes transformèt la guèrra aeriana en permetent de susvelhar de zònas permanentas durant de periòdes lòngs ò de menar d'atacas discrètas sensa expausar la vida d'un pilòt.
Marina
Atestada tre l'Antiquitat, la guèrra navala necessita l'usatge de naviris. Fòrça modèls de vaissèus son ansin estats utilizadas coma la galèra, lo galion ò lo naviri de linha. Uei, lei dos naviris de combat pus importants son lo pòrta-avions e lo sosmarin nuclear lançaire d'engenhs. Lo premier es capable d'embarcar d'avions de combat sus un teatre d'operacions dins lo mond entièr. Lo segond pòu tirar mai d'un desenau de missils nuclears en quauquei minutas. En mai d'aquò, lei marinas de guèrra modèrnas qu'opèran dins d'espacis oceanics utilizan encara de crosaires, naviris polivalents destinats a totei lei tipes de mission, e de destroièrs e de fregatas que son d'unitats puslèu especializadas dins l'escòrta. Lei flòtas pus reduchas comprènon de corvetas, naviris leugiers polivalents de combat litorau, e de patrolhaires que son destinats a la susvelhança dau litorau. Per lo combat sosmarin, se fau tanben citar lo sosmarin nuclear d'ataca
Armas de destruccion massisa
Leis armas de destruccion massisa son una categoria particulara d'arma qu'es mau definida. Tecnicament, lo tèrme designa leis armas capables de tuar un nombre fòrça important d'individús, es a dire leis armas nuclearas, leis armas quimicas e leis armas biologicas. Pasmens, dins lei fachs, existís de versions pauc letalas d'aqueleis armas. L'arma nucleara es, a l'ora d'ara, l'arma pus poderosa inventada per l'umanitat. Basada sus de reaccions de fusion ò de fission nucleara, permet de liberar rapidament una gròssa quantitat d'energia. L'arma quimica recampa leis agents quimics, sovent de gas, utilizats per lo combat. Sa letalitat varia donc en foncion de la substància utilizada (iperita, VX...). Enfin, l'arma biologica es basada sus la dispersion d'un agent patogèn fòrça virulent dins la populacion enemiga (variòla, pèsta...). Es pauc coneguda car foguèt gaire emplegada durant lei guèrras dau sègle XX. D'efiech, contraròtlar aquelei malautiás es una causa malaisada e lo risc es important de contaminar la sieuna populacion.
Reglementacion internacionala
En 2022, pauc de tèxtes juridics regulan lo comèrci internacionau deis armas. Lo tractat sus lo comèrci deis armas, intrat en vigor en 2014 e ratificat per 111 Estats en 2020, es lo document principau qu'enquadra aquela activitat. Pasmens, es un tèxte relativament generau qu'es principalament destinat a empachar lo transferiment d'armas susceptiblas d'alimentar de trafecs illicits ò de conflictes marcats per de crimes còntra l'umanitat. Dins lei fachs, lo comèrci deis armas es donc subretot enquadrat per leis Estats elei meteissei. D'efiech, la venda d'armas necessita sovent l'autorizacion dei govèrns pertocats per la transaccion. Aqueleis acòrdis son sovent dictats per d'imperatius economics, diplomatics e militars (sostèn a un complèx militaroindustriau, sostèn a un país en guèrra...).
Dins certanei cas, lei Nacions Unidas pòdon prononciar de limits au comèrci deis armas dins un país ò una region donat. Aquò pòu anar fins a la mesa en plaça d'un embarg. Una tala decision es presa per lo Conseu de Seguretat. Son objectiu es generalament de limitar l'intrada d'armas dins un país en guèrra ò dins un país accusat de destabilizar l'òrdre internacionau.
(1521) Seinäjoki
(1521) Seinäjoki es un asteroïde.
Machy (Sòma)
Machy en picard (Machy en francés) es una comuna francesa, situada dins lo departament de Somme e la region de Picardia.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Nòtas
<references group=N/>
Bois-Arnault
Bois-Arnault en normand (Bois-Arnault en francés) es una comuna normanda, situada dins lo departament d'Eure e la region de la Nauta Normandia.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Lo vilatge a #èsser creat, après los défrichements en lo bòsc de Breteuil en 1120 pels tresens fils Arnault, sobrenomenat « Arnault del Bòsc ».
Rafèla d'Arle
Rafèla d'Arle es un vilatge situat sus lo territòri de la vila d'Arle dins lo centre de la Crau d'Arle.
(1522) Kokkola
(1522) Kokkola es un asteroïde.
Gruner + Jahr
thumb|Gruner+Jahr, Amborg 2004
Gruner + Jahr (G+J) es un ostal d'edicion alemand de Amborg. Estó creat en 1965.
Sant Estève de Gorgàs
Sant Estève de Gorgàs (Saint-Étienne-de-Gourgas en francés) es una comuna lengadociana situada dins lo departament d'Erau e la region d', ancianament de Lengadòc-Rosselhon.
Ana María Moix
Aquesta autora qu'escriguèt exclusivament en espanhòl s'opausèt veementament al catalanisme tre 1996 quand signèt lo manifèst del Foro Babel e mai recentament en 2012 contra l'independéncia de Catalonha.
Sant Estève de Gorgàs
Sant Estève...
Las fòrmas ancianas son : honorem S. Stephani in Alba Aqua en 988 [1656], S. Stephani de Gorgacio en 1145, S. Stephani de Gorgas en 1162, ecclesia S. Stephani de Gorgatio en 1252, de Gorgacio en 1264, loci el juridicionis S. Stephani de Gorgacio en 1381, ecclesiam S. Stephani de Gorgacio en 1484, de Gorgatio, al sègle XVI, de Gorgas en 1529, chateau de Saint Estienne de Gorgas en 1592, l'eglise de St Etienne-de-Gourgas, St Etienne de Gourges, St Estienne de Gourgas en 1740-60, St Etienne de Gourgas en 1770-72 (mapa de Cassini).
Segon Dauzat e Rostaing, Sant Estève ven del nom grèc de Stephanus, lo primièr martir e de mai d'un sant ; segon Hamlin, Aubaiga (de Alba Aqua « aiga blanca »), citat en 988, es un riu e un masatge de la comuna.
Gorgàs
Gorgàs es un masatge a un km al nòrd del vilatge e servís de determinant a Sant Estève. Las fòrmas ancianas son du chateau et village de Gourgas en 1740-60, al Fon de Gourgas en 1769, Gourgas en 1774-75 (mapa de Cassini). Gorgàs ven de l'occitan gorgàs « grand gorg ».
Aubaiga(s)
Atencion, i a doás Aubaiga(s). La mai importanta passa a La Valeta, al Puòg e s'escampa dins Lerga (Lèrga ?), la de la comuna es un afluent de Primelle qu'es un afluent de Brèze (nom francés). Es tanben lo nom d'un masatge, qu'èra pas parròquia abans la revolucion francesa, mas que probable ne foguèt (capèla Sant Miquèl). Las fòrmas ancianas (non citadas precedentament), que concernisson normalament lo masatge e lo castèl, son castrum de Albayga en 1145, d'Albayga en 1157, castrum de Albaigua (varianta : Albaigna) en 1162, de Albayga en 1162, G. d'Albaigua en 1185 (identificacion malsegura), castrum de Albaygua en 1188, de Albaiga en 1210, de Albaygua, de Albaigua en 1264, de Albaiga en 1344, de Albarga en 1381, castri de Alba aqua en 1484, d'Albegua en 1529, seigneur d'Albaige en 1568, Aubaygue en 1628, le Château d'Aubaigues en 1740-60, Aubaigues en 1740-60, 1770-72 (mapa de Cassini), Aubagne (mapa d'Estat Major). Aubaiga(s) ven de l'ancian occitan alba aiga « aiga blanca ».
(1523) Pieksämäki
(1523) Pieksämäki es un asteroïde.
Mercatel
es una comuna francesa, situada dins lo departament del Pas de Calais e la region dels Nauts de França.
(1524) Joensuu
(1524) Joensuu es un asteroïde.
(1525) Savonlinna
(1525) Savonlinna es un asteroïde.
Becet
Becet (Besset en francés) es una comuna occitana de Lengadòc, situada dins lo departament d'Arièja e la region de Miègjorn-Pirenèus.
Sant Estève e Estrechors
Sant Estève e Estrechors (Saint-Étienne-Estréchoux en francés) es una comuna lengadociana situada dins lo departament d'Erau e la region d', ancianament de Lengadòc-Rosselhon. Lo caplòc es a Estrechors.
thumb|center|350px|Vista generala de Sant Estève d'Estrechós.
Geografia
La comuna es a Estrechors, lo masatge pus poblat, e la glèisa es a Sant Estève de Murçan.
Proprietat
Lo tèrme proprietat, del latin juridic exproprias « proprietat, caractèr propri, especific » e « drech de possession, causa possedada ». Se tracta aicí de l'ensemble dels drechs que donan de prerogativas exclusivas a una o mai personas suls territòris, dels objèctes, dels èssers, de las idèas o dels metòdes.
Propriatat al sens juridic
La proprietat es un drech que s'exercís sus un ben mòble o un immòble, corporal o incorporal. Se devesís tradicionalament en tres drechs reals : Aqueles tres drechs se pòdon separar, desmembrant la propriata. Pòt ne resultar un usufruch, un usatge, una emfiteusi o una servitud.
Lo proprietari pòt suportar diferentas servituds, sovent anodinas (coma l'obligacion de daissar passar las ondas radios), mas a vegada mai contrenhentas (drech de passatge).
Lo proprietari es responsable de sas proprietats, per exemple en cas de domatge sus altrú.
Caracteristicas de la proprietat
Lo ben, objècte de la proprietat, pòt èsser material o immaterial :
Lo detentor de la proprietat intellectuala ten pas obligatòriament la proprietat materiala, a tanben un ròtle subretot se lo proprietari intellectual cedís un objècte material representatiu d'aqula proprietat (un libre, un CD-ROM, etc.) sens pasmens la cedir al meteis temps.
Istoric de la proprietat
John Locke formaliza lo primièr la nocion de proprietat presentada coma un drech natural : Apond a aquela definicion una clausula de legitimitat exigissent qu'après cada apropriacion privada deu « ne demorar pro, d'una qualitat tan bona, e quitament mai que ne podavan utilizar los individús qu'èra pas encara provesit. » (ibid.)
L'article 2 de la Declaracion dels drechs de l'òme e del ciutadan classifica lo drech de proprietat dins los « drechs naturals e imprescriptibles de l'Òme ». L'article 1 de protocòl addicional de la Convencion Europèa de Salvagardia dels Drechs de l'Òme e de las Libertats Fondamentalas consacra tanben aquel drech al nivèl europèu.
Pròva de la proprietat
En drech francés, la pròva de la proprietat s'exercís per totes mejans, es a dire que lo jutge es susceptible d'examinar totes los arguments o indicis avançats per las partidas d'un litigi que s'opausan sus la proprietat d'un ben. D'entre aqueles indicis pòdon i aver un testimòni, lo pagament dels impòstes... L'acte autentic relatiu a la crompa del ben es un indici particularament fòrt mas es pas une pròva absoluda: lo document pròva se crompèt lo ben a una autra persona, mas demora a montrar qu'aquela persona n'èra lo proprietari legitim.
Proprietat e filosofia politica
Sul plan teoric, la nocion foguèt criticada de diferents biais. Globalament se pòt dire que l'estatut donat a la proprietat, e subretot a la proprietat privada, trenca los corrents politics en dos camps, que se pòt qualificar en gròs de socialistas e liberals. Los liberals an tendéncia a defendre feròçament lo drech de proprietat, al nom de la defensa de la libertat individuala, alara que los socialistas an puslèu tendéncia a restrénher e limitar lo drech de proprietat, al nom de l'equitat, dels Drèchs de l'òme, de l'interés general, o uèi de l'ecologia politica e dels drechs de las generacions futuras.
Sul plan practic, pendent longtemps, es la proprieta fonsièra que foguèt l'objècte de l'atencion (amb, dempuèi l'antiquitat, lo tèma de la reforma agrària). Los fisiocrata pensavan atal que la proprietat de la tèrra èra la basa de tota economia, veire que se podava remplaçar totes los impòstes per una taxa unica sul fonsièr.
Amb la modernizacion de l'economia, d'autres elements prenguèron d'importança: las minas, las manufacturas, e fin finala los procediments tecnics.
La proprietat subjècta de rivalitats e de guèrras
La proprietat pòt tanben se comprene coma un drech d'accès a un espaci maritim, per una expleitacion de las ressorgas naturalas. Al Sègle XVII, las rivalitats entre poténcias maritimas, per exemple entre las Províncias Unidas e l'Anglatèrra, provoquèron las primièras reflexions sul drech natural e lo drech internacional, amb Hugo Grotius.
Tota guèrra naís d'una pretencion comuna a la meteissa proprietat, remarca Denis Diderot dins lo Suplement al viatge de Bougainville. L'òme civilizat se trapa sovent amb lo desir de possedir la proprietat d'altrú. Çò qu'engenda lo panatòri. Alara que se l'objècte èra disponible, i auriá pas mai de panatòri e pas mai de procès per sostrach fraudulós.
Jean-Jacques Rousseau formaliza lo drech de proprietat dins Del contracte social. Dins la segonda partida del Discors sus l'origina e los fondaments de l'inegalitat d'entre los òmes, escriu :
"Lo primièr que, avent claus un terren, s'avisèt de dire : Aquò es lo mieu, e trobèt de gents pro simples per lo creire, foguèt lo verai fondator de la societat civila. Quant de crimes, de guèrras, de murtres, quant de misèras e d'orror aguèt pas estalivats al genre uman aquel que, desrabant los pals o colomant un valat, aguèt bramat als sieus semblables  : Gardatz-vos d'escotar aquel impostor; siètz perduts, s'oblidatz que los fruchs son a totes, e que la tèrra a pas degun."
« La propriatat, es lo panatòri »
Se, pels autors de la declaracion dels drechs de l'òme e del ciutadan, coma per aqueles de la declaracion universala dels drechs de l'òme, la proprietat es un drech natural e un drech de l'òme, per d'unes, « la proprietat, es lo panatòri », segon la celèbra formula de Proudhon dins Qu'est quò la proprietat ?.
Segon l'analisi anarquista proudhoniana, pòt pas i aver de proprietat sens un sistèma legal perfeccionat. Atal, luènh d'èsse una evidéncia naturala de l'individú, la proprietat es una relacion sociala, interindividuala, que se pòt pas justificar dins son principi o son origina. I a alara pas de diferéncia de natura entre la constrencha exercida per un « proprietari » e aquela exercida per un « panaire », sonque una diferéncia de forma. Aquò seriá alara l'usatge d'un ben que creariá lo drech de possession, e non la proprietat que permetriá d'usar e d'abusar d'aquel ben. Mai que las diferéncias socialas s'amplifican naturalament amb las generacions, coma dins un sistèma social qu'aplica lo drech d'ainat, çò que concentra los drechs e las proprietats sus un sol cap.
A l'opausat d'aquel vejaire, los liberals sostenon que la proprietat es necessària a la libertat de l'individú, que permet d'opausar a l'Estat e a la societat lo drech de seguir las sieunas tòcas. Lo quita Proudhon precisa mai d'un còp sa posicion e justifica subretot la proprietat individuala (limitada dins son esperit a la possession) per la proteccion que dona contra l'Estat. En China, país que legiferèt una lei lo 16 de març de 2007 volent garantir la proprietat privada, quitament se la tèrra es pas concernida, de païsans revendican la proprietat privada de lor tèrra contra lo poder arbitrari de l'Estat que vòl los expropriar per bastir d'ostalarias. Per Hernando de Soto, es l'abséncia de sistèma juridic aparant la proprietat qu'empacha los abitants dels païses paures de participar a l'activitat economica e de s'integrar dins la globalizacion capitalista. Per Soto, « La proprietat, es pas sonque gausir d'un ben, aquò es l'ideologia borgesenca. Es subretot tot un sistèma de drechs e de devers »
Proprietat e capitalisme
La naissença del capitalisme es accompanhada d'un movement general de privatizacion de ressorgas de per abans comuna (coma l'espaci), resultant de conquèstas (descobèrta de l'America) o tengudas istoricament per la Glèisa o la noblesa (vejate feudalitat).
Aquel movement donèt una rendabilitat a d'operacions de melhorament, que de per abans aurián fa de profièchs pas que pels mèstres d'òbras, enforçant la capitalizacion.
Per Bernard Friot, es la proprietat lucrativa qu'es una caracteristica del capitalisme, que destria la proprietat de l'usatge.
Vejaire de la Glèisa catolica
Per la Glèisa catolica, lo drech de proprietat subís doas formas de limitacions :
Proprietat intellectuala e secret
Una proprietat es un element caracteristic. En tota rigor, dins un domèni non material, es donc una causa desconeguda dels non-proprietairis (sens que, acaba d'èsser especifica als proprietaris), es a dire un secret.
Lo secret a pas que d'avantatges : Las societas realizèron donc l'idèa d'un escambi: Aquel tipe d'escambi supausa un sistèma legal perfeccionat, capable de far suportar als terces l'idèa de dever esprar per profièchar de çò que lor es dich uèi, e tanben a l'estrangièr. Supausa tanben un sistèma capable de far plan la diferéncia entre çò que merita aquel tipe de proteccion e çò que lo merita pas. Las controvèrsias actualas suls logicials o sus las informacions geneticas, mas tanben sus las cançons e los films, mòstran que la question encara trobèt pas de responsa consensuala.
Chambon (Liuradés)
Chambon [tsɑ̃ˈbu] (Chambon, e dempuèi 1936 Chambon-sur-Dolore en francés) es una comuna occitana dau departament dau Puèi de Doma e la region d'Auvèrnhe..
Istòria
Le qualificatiu de Dolore es un ajust recent de l’administracion francesa (1936).
Nòtas
<references group="N"/>
Brec'heg
Brec'heg en breton ( Brécé en francés) es una comuna bretona, situada dins lo departament d'Ille et Vilaine e la region de Bretanha.
Clackmannanshire
Clackmannanshire (Clackmannanshire en scots e Siorrachd Chlach Mhannainn en gaelic escocés) sovent abracat en Clacks, es un deus 32 council areas d'Escòcia e un lieutenancy area, bordat per Perth e Kinross, Stirling e Fife.
Toponimia
Clackmannanshire ven deu gaelic escocés Siorrachd Chlach Mhannainn que vòu díser pèira de Manau.
Chambon (Puèi de Doma)
Chambon [tsɑ̃ˈbu] (Chambon-sur-Lac en francés) z-es una comuna auvernhata dau departament dau Puèi de Doma e la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament d'Auvèrnhe.
Nòtas
<references group="N"/>
Aleksandra Jasińska-Kania
Aleksandra Jasińska-Kania (Moscòu, 15 de junh de 1932) es una sociològa polonesa.
Tacoma
La vila es situada sus l'estrech de Puget Sound, a 51km al sud-oèst de Seattle, a 50km al nòrd_èst de la capitala de l'estat, Olympia, e 93km al nòrd-oèst del Parc Nacional del Mont Rainier. La populacion èra de 198,397 personas segon lo recensament de 2010. Tacoma es la segonda pus granda vila de la region del Puget Sound e la tresena de l'estat. Tacoma servís tanben de centre d'afar per lo sud de la region, qu'a un apopulacion d'aperaquí 1 milion de personas.
Tacoma prenguèt son nom del Mont Rainier tot pròche, sonat Takhoma o Tahoma en lenga salish. Es escaissat localament en anglés City of Destiny perque foguèt causida coma terminús oèst de la linha de camin de fèrre de Northern Pacific Railroad a la fin del sègle XIX. La decision dela companhiá foguèt influenciada per la preséncia vesina del pòrt en aiga prigonda de Tacoma a Commencement Bay. En ligan la baia amb lo camin d efèrre, la devisa de Tacoma venguèt "When rails meet sails". Commencement Bay servís lo Pòrt de Tacoma, un centre de comèrci internacional sus la còsta pacifica e lo pus grand pòrt de l'estat de Washington.
Bligny-lès-Beaune
Bligny-lès-Beaune es una comuna francesa, situada dins lo departament de Còsta d'Aur e la region de Borgonha.
Tarascosaure
thumb|200px|[[Abelissaure, lo representant de la familha e un tanhent deu tarascosaure]]thumb|left|Femur deu tarascosaureLo tarascosaure (tarascosaurus salluvicus) qu'ei un dinosaure teropòd provençau de la fin deu Cretacèu tanhent de la familha deus abelissauridats (presents en Índia, America deu Sud e Madagascar, ligats abans la trencada deu Gondwana primitiu).
Qu'èra bipèd e carnivòr.
Que ho descrit a partir de la descobèrta d'un femur e de quauques vertebras en 1988 peus paleontologistas Jean Le Lœuff e Eric Buffetaut en omatge a la Tarasca de la mitologia provençau e deu pòbles deus Salluvis, antics estatjants deu Baucet.
Lista dels primièrs ministres de Samoa
thumb|150px|Blason de Samoa. Vaquí la lista dels primièrs ministres de Samoa de 1875 fins a uèi.
Lo tust de las civilizacions
Lo tust de las civilizacions es un tèrme creat per Samuel Huntington per explicar los conflictes que pòdon derivar de la diferéncia de culturas dins las relacions internacionalas. Aqueslas diferéncias substituirián los ancians tusts de classa o de l'ideologia politica e i qu'aurián entre los blòcs de la planèta afrontaments a causa del biais de veire la vida e per l'ensag d'assumir l'egemonia o limitar l'influéncia dels autres blòcs. Lo concèpte es ancian mas aquel politològ o popularizèt.
Las diferentas regions culturalas segon Huntington son:
A costat i a de païses divisits, qu'apertenon a diverses blòcs e qu'alara pòdon venir claus dins una confrontacion entre blòcs, coma Ucraïna, Turquia, Nigèria, Sodan, Chad o Filipinas. I a de païses independents, coma Aïtí.
Lo tust mai conflictuós poiriá èsser aquel del mond islamic amb l'occident, a causa de la quantitat de gents implicadas e de la disparitat de las concepcions culturalas.
Los critics veson de sentors racistas e d'islamofobiá dins aquela idèa. D'autres critics veson qu'es la defincion de blòcs (una alternativa seriá lo concèpte de zona intermediària) o de l'idèa de tust cultural que, d'espereles, mena a la violéncia.
Charmoille (Nauta Sòna)
Charmoille  es una comuna francesa administrada per lo departament de la Nauta Sòna de la region de la Franca Comtat.
Geografia
Arrondissement De Vesoul: Charmoille a situat a 5 km a l'oèst de la vila de Vesoul, sus l' anciana rota nacionala 19. Lo sieu relief es un scenari vallonné. Lo sieu sòl se compausa de marne de #ligar al Nòrd-Es, Nòrd-Oèst, Nòrd e de calcaires a gryphées sus la rèsta.
Arrondissement de Vesoul: Charmoille est située à 5 km à l'ouest de la ville de Vesoul, sur l'ancienne route nationale 19. Son relief est un plateau vallonné. Son sol se compose de marne de lias au Nord-Est, Nord-Ouest, Nord et de calcaires à gryphées sur le reste.
Marcèu Petit
Marcèu Petit (1920 - 2008), subrenommat l'Abat Marcèu Petit, foguèt un prèire dau diocèsi d'Ais de Provença e un editor especializat dins l'estampariá e la difusion de la literatura en lenga d'òc fondator deis edicions Cultura Provençala e Meridionala.
Originari d'una familha provençala de Graveson dins la region deis Aupilhas, venguèt curat de la parròquia de Rafèla d'Arle en 1948 e lo demorèt fins a sa retirada en 1998. En parallèl de son ròtle ecclesiastic, i creèt rapidament un ostau d'edicions dich Cultura Provençala e Meridionala (CLM) especializat dins l'estampariá e la difusion de la literatura en lenga d'òc. Dins lo corrent de la segonda mitat dau sègle XX, aqueleis edicions aguèron un ròtle important dins lo sauvament de la literatura d'òc, especialament gràcias a sa collècta e a seis edicions deis òbras de Frederic Mistral e dei fondators dau Felibritge. Durant aqueu periòde, l'activitat de collècta de l'abat Petit evolucionèt a cha pauc per s'orientar vèrs totei lei libres regardant lei país d'òc puei totei vèrs lei libres en generau. En 1998, gropèt un quarantenau de tonas de libres divèrs, compres aperaquí un milièr d'obratges rars. Magerament entrepausats dins la glèisa de Rafèla, aquela colleccion finiguèt qu'ocupèt la màger part dau bastiment entraïnant sa sarradura quauquei mes avans la retirada de l'abat. Obligat de reagir, l'arquevescat d'Ais favorizèt l'aquisicion d'una partida dau fons per la comuna d'Arle. Lo rèsta foguèt vendut a l'enquant ò donat a una associacion dicha CRED'DO (Centre de Rescòntres, d'Estudis, de Documentacion e de Difusion de la Lenga d'Òc) especialament fondada en 1999 per gerir la colleccion. Foguèt installada dins l'ostau de naissença de l'abat transformada en biblioteca e en centre de recèrca.
Zygmunt Bauman
thumb|250px|Zygmunt Bauman en 2013 Zygmunt Bauman (Poznanh, Polonha, 19 de novembre de 1925) es un sociològ polonés e britanic. Aqueste cercaire, de prestigi internacional, a focalizat sos trabalhs suls concèptes de modernitat e pòstmodernitat.
Boursay
Boursay es una comuna francesa, situada dins lo departament de Loir e Char e la region dau Centre.
Benais (Arièja)
Benais (Bénaix en francés) es una comuna occitana de Lengadòc, situada dins lo departament d'Arièja e la region Occitània.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
La prononciacion es [be'najʃ]. La fòrma occitana segon Patrici Pojada es Benais (fòrma de l'enquista Sacaze cap a 1880) o Benaish (los mots ordinaris, de tipe deishar, etc, an una prononciacion palatalizada). Se coneis pas cap fòrma anciana. Segon Dauzat, le nom de Benaish seriá benlèu una varianta de Benech o Beneix, del latin Benedictus. Patrici Pojada pòt pas donar d'explicacion.
Mikolaj Radomski
Mikolaj Radomski (en polonés : Mikołaj Radomski ò Mikołaj z Radomia) foguèt un musician polonés dau sègle XV. Liat a la Cort dei rèis de Polonha, realizèt uneis òbras de musica religiosa. Es lo musician polonés pus ancian que son nom es enregistrat dins un document escrich. Pasmens, la màger part de seis òbras son perdudas e sa vida es quasi totalament desconeguda.
Maresquel-Ecquemicourt
es una comuna francesa, situada dins lo departament del Pas de Calais e la region del Nòrd-Pas de Calais.
Geografia
La Canche, fleuve del Passatge de Calava #que se tira en la Manja a Étaples-sus-Mar, trauèssa Maresquel.
La municipalitat possedissiá antany marais pauc a pauc drainés e comblés. L'archiu départementales an recebut en 1894 un plànol del marais communal, fach per Lens e datat de 1780.
Bastion De la fabricacion de papièr, responsable d'una part de la contaminacion de la Canche en los ans 1980/1990, Maresquel perdrà la siá papeterie l'an 2006.
La Canche, fleuve du Pas de Calais qui se jette dans la Manche à Étaples-sur-Mer, traverse Maresquel.
La commune possédait autrefois des marais peu à peu drainés et comblés. Les archives départementales ont reçu en 1894 un plan du marais communal, fait par Lens et daté de 1780.
Bastion de la fabrication de papier, responsable d'une partie de la pollution de la Canche dans les années 1980/1990, Maresquel perdra sa papeterie en 2006.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Manat
Manat (مناة‎ en arabi; tanben transcrich Manah) èra una divessa del destin venerada en Arabia a l'epòca preislamica.