cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
America precolombiana
Tecnologia e contactes de longa distància
D'autra costat, l'arribada de l'òme en America provoquèt d'extinccions de massa d'animals de granda talha per causa màger de caça excessiva. Aquò fa malaisit la domesticacion d'animals que poirián ajudar a l'agricultura e al transpòrt de longas distàncias. Dins la region andina se domestiquèt lo lama, mas de cap de biais se'n poguèt far un usatge similar al que se faguèt a Eurasia de l'ase o del caval.
Fin finala, Eurasia es un continent que subretot s'espandís d'èst a oèst, e aquò permetèt que los desvolopaments tecnologics dins una dicha latitud se distribuís mai sovent sus grandas distàncias sus la mèsma latitud, ont existís de climats similars. Al contrari, en America lo climat varia d'un biais important al passar de nòrd al sud, que causa las adaptacions particularas dels pòbles dins de latituds determinadas e podavan pas èsser utils als pòbles d'una autra latitud.
Abadiá de Moissac
Istòria
En realitat, a Moissac se trapa de rèstas d'occupacion romana, colomnas classicas, monedas, tèsts e tròces de maçonariá , mas se pòt o considerar coma un dels fòrça monastèris establits dins l'Aquitània del sègle VII aparats pels sobeirans merovingians, coma Dagobèrt, e jol vam de segur de l'evesque de Caors, sant Didièr (630-655), conegut pels seus gosts de l'art et de la vida austèra. Se pòt doncas considerar que l'abadiá tala que la coneissèm ara data de la mitat del sègle VII .Las possessions de l'abadiá aumentèron fòrça en 680 per la donacion d'un nòble, Nizezius, de las seunas tèrras, sèrfs e glèisas .Lo privilègi de l'aparament reial foguèt renovelat al començament del sègle IX per Loís lo Pietós, alara rei d'Aquitània, proteccion lèu remplaçada per aquela dels comtes de Tolosa.
Mas la situacion de la vila sul grand camin de passatge, rotièr e fluvial, anant de Bordèu a Tolosa, la fasiá plan vulnerabla a las invasions. Atal, l'abadiá foguèt saquejada pels arabis d’Al Andalús, un primièr còp quand aqueles assetjèron Tolosa, un segond còp aprèp la desfacha francesa de Peitieus en 732. Un sègle mai tard, d'autres pilhatges foguèron lo fach de piratas normands que remontavan Garona puèi, al sègle X, dels ongreses.
Bastida de nòu, foguèt damatjada tornarmai en 1030 per la casuda del teulat, per l'encendi en 1042 que toquèt tota la vila, mas tanben pel comportament permissiu dels monges que l'occupavan: un refugi de raubaire.
Lo restacament a Clunhic, per Sant Odilon
En 1047, Odilon de Clunhic, de passatge, nomenèt al cap de l'abadiá Durand de Bredon, tot èra de tornar far, amor que teoria e practica se destriavan tròp una de l'autra. Los monges benedictins, en principi astrenchs als trabalhs manuals e agricòls, se descargavan de fach de la lors corrògs suls fraires convèrs e los sèrfs. Lo mai grèu èra que, jol govèrn de l'abat Estève, la disciplina s'èra plan relargada. Aquel personnatge deguèt la seuna cadièra abadiala sonque a la benvolença de Gaubèrt, un senhor local qu'aviá comprat l'abadiá fòrt car. e trabalhèt tanben per l'ensems dels bens de l'abadiá.
La causida de Moissac coma etapa majora sul camin de romavatge cap a Compostèla, provoquèt un brilhant reviscòl esperital e artistic. Amb le grand abat d'origina auvenhata dom Durand de Bredons (1048-1072), tanben evesque de Tolosa, comencèt l'edat d'aur del monastèri qu'espandiguèt las seunas possessions dins tot lo Miègjorn lengadocian e fins en Catalonha. L'abadiá foguèt governada per de grands abats: dom Hunaud (1072-1085), que foguèt vescomte de Brulhés, qu'aqueriguèt fòrça tèrras mas afontava de controvèrsias eclesiasticas de contunh e conflictes amb los senhors mejancièrs ; dom Ansquitil, començava de plan trista mena essent contestat per un monge qu'escartèt, en represalhas aquel moguèt la vila, es lo papa que l'assegurèt en sa plaça ; faguèt erigir los claustres (1115) e aculhèt lo papa Urban II vengut consacrar lo mèstre altar de la glèisa. E lo benaürós Rogièr (1115-1131), faguèt bastir una glèisa nòva amb copòla dins l'estil de Caors e Solhac, e es segurament el tanben que bastiguèt la torre pòrge e lo portal amb lo seu celèbre timpan (1135).
Lo sègle XII es lo mai prospèr per l'abadiá, contrarotlava alara de tèrras, de priorats fins al Perigòrd, lo Rosselhon, e mai luènh en Catalonha. Dins la ierarquia de Clunhic, l'abat de Moissac ven en segond, aprèp aquel de Clunhic. Los monges de Moissac son mai bastisseires que copistas o teologians; pasmens se pòt veire de manuscrichs que gaireben totes foguèron levats a París al sègle XVIII per Foucault e son ara a la Bibliotèca Nacionala de França
En 1188, la vila foguèt ravatjada per un encendi, pauc aprèp los Angleses pausèron lo sètge a la vila que fin finala tombèt. Puèi foguèt lo temps de la Crosada dels albigeses que delmèt las tèrras abadialas. A la fin del sègle XIII, de grands abats bastisseires Raimon de Montpesat, puèi Bertran de Montagu (1260-1293) pòdèron utilisar las rèstas, es perque se trobèt d'arcs de bricas que son tipics de l'epòca, mas lor òbra foguèt destroïda per la guèrra de Cent Ans. Las exaccions des Grandas Companhiás s'apondèron a une epidèmia de pèsta dins aquela vila frontièra, al tèrme de l'Aquitània anglesa, fòrça disputada per ambedós camps. A la fin del sègle XV e al començament del sègle XVI, la tormenta passada, Aimeric de Ròcamaurèl (1431-1449), puèi Pèire de Caramanh (1449-1483) deguèron tornar bastir en totalitat la leur abadiala roïnada; faguèron grands trabalhs, sobretot, la partida gotica de l'abadiala, lo naut de fòrça parets, las vòltas.
En 1625, l'abadiá foguèt secularizada, ce que marca lo començament en granda partida son abandon.
Una garnison i demorèt jol Primièr Empèri, çò que roïnèt lo malonatge e las esculturas, serviguèt tanben de fabrica de salpètre.
L’abadiá
D'escavacions revelèron jos l'abadiala de Sant Pèire lo corredor anular d'una glèisa preromanica amb un grafiti del sègle IV, e de pilars redonds de la nau primitiva. La partida mai anciana que demòra es lo cloquièr-pòrge de 1120, fortificada vint ans aprèp e qu'abriga l'un dels mai bèls portals romanics qu'existís. La partida bassa de la nau, de pèira, es tanben romanica, mas la partida nauta de bricas es del gotic miègjornal; las doas travadas del còr, l'absida de cinc pans e las capèlas son del sègle XV. S'i pòt veire una Pietà del sègle XV e une crucifixion del sègle XVII.
Los capitèls romanics de los claustres s'acabèron en 1100 jos l'abat Ansquitil, mas l'ensems foguèt bastit de nòu al sègle XIII amb d'autras colomnetas e d'autras arcadas en ogiva. Salas dels monges, palais dels abats e torre s'edifiquèron del sègle XIII al XV.
Lo timpan de l'abadiala
thumb|upright|Portal sud de l'abadiala de Sant Pèire de Moissac Lo timpan de la pòrta sud de la glèisa de Sant Pèire de Moissac mesura sus. Realizat entre 1110 e 1230, s’inspira de l'Apocalipsi de Joan e presenta al centre d'un Crist en majestat, que los pès repausan sus la mar de cristal, una legenda populara la nomenava Reclovis en omenatge a la creacion supausada pel rei Clodovèu. Aquela figura, sovent utilizada pel decòrs dels timpans romanics, es enrodada dels simbòls dels quatre evangelistas (Marc, Matieu, Luc e Joan), alara que los vint e quatre vilhards del recit de l'Apocalipsi de Sant Joan son plaçats al bas e suls costats de la scèna.
L'ieratisme dels personatges, lo caractèr irrealista de qualques posturas e del tractament dels draps, lo manca de libertat de las figuras al respècte del cadre son de trachs caracteristics de l'escultura romanica.
Lo lindal e los arcs de vòltas son ornadas de motius vegetals. Lo lindal fa problèma, es similar a la « pèira constantina » del musèu de Caors, deu èsser un reemplec roman.
Lo trumèl monolita es ornat d'animals entrelaçats, tres parelhs de leons e leonas entrecrosats, plaçats sus un fons vegetal, se superpausan sus la fàcia aparenta del trumèl ; las fàcias lateralas representan sant Paul e lo profèta Jeremias. E los dos personatges dels pédrechs polilobats d’influéncia maurèsca, figuran sant Pèire e lo profèta Isaïas. Aqueles apòstols son benleu una allusion al restacament de Moissac a l'abadiá de Clunhic, plaçada jos la proteccion de sant Pèire e Sant Paul.
Los costats del pòrge son tanben escultats. Los relèus de drecha mòstran, sus tres registres: l'Annonciacion e la Visitacion, l'Adoracion des Mages e la Presentacion al Temple, la Fugida en Egipte e la Casuda de las idòlas. Lo costat oposat illustra la parabòla del paure Lazar e del ric marrit, vòudat als suplicis infernals reservats als luxurioses e als avars, figurant a la partida inferiora.
Lo Cloquièr pòrge
Rèsta de l'edifici d'origina sonque lo cloquièr-pòrge que foguèt fortificat vèrs 1180. La fortificacion compòrta un camin de ronda, una paret emmerletada, d'arcas e una galariá de matacans.
Lo nartèx
Lo decòrs dels voluminoses capitèls del nartèx, cap d'òbra de composicion, utiliza de motius vegetals o animals, coma de Lops que las tètas venon se confondre, al canton, per levar una feda o un aucèl dins lo morre. Aqueles animals de còrs tenduts, dispausats en X sus la fàcia principala, anoncian aquel del trumèl.
La nau de la glèisa
Dintram dins lo nartèx que la vòlta repausa sus uèit poderosas colomnas engatjada dins de grands capitèls fòrça estilizats del sègle XI e XII, que sostenon la casuda de quatre nervaduras en crosada d'ogivas.
La nau consèrva une partida de son mobilièr, qu'una Verge de Pitiat de 1476, una 	agradiva fugida en Egipte]] de la fin del sègle XV, e un admirable Crist romanic del sègle XII, e finalament una mesa al tombèl de 1485. Lo còr es entornejat d'una clausura de pèira escultada, del sègle XVI, darrièr la quala se trobèt una absida carolingiana. Formas del sègle XVII. Dins una ròdol plaçat jos l'òrgue, un sarcofag merovingian en marbre blanc dels Pirenèus.
Possedís, prèp del còr un « document » del mai grand interès istoric: una placa de consecracion, datada de 1063. Que lo tèxte, tradusit del latin ditz: « ''La consecracion d'aquela glèisa lo cinc de novembre s'onora d'aver amassat aqueles evesques: per Aush : Ostind, per Leitora: Raimon, pel Comenge: Guilhèm, per Agen : Guihèm, per la Bigòrra: lo bon Eracli, per Auloron: Esteve, per Aira: Pèire, Tolosa: Toi Durand, son protector e lo nòstre. Folcs, fils de Simon que fa la lei a Caors foguèt pas desirat. Èra en 1063 ans aprèp que Dieu donèt al mond lo venerable enfantament virginal. Per vòs, Ò Crist Dieu, lo rei Clodovèu fondèt aquel ostal. Aprèp el, Loís lo Bonàs la comblèt de las seunas larguessas.'' »
Dempèi l'exterior, apareisson plan los dos periòdes de construccion de la nau amb una partida romanica (de pèira) e una autra gotica (de brica). Se tròba la partida romanica dins lo sosbassament de las parets de la nau e dins las fenèstras en plan cindre de las partidas bassas. Lo rèsta foguèt bastit al sègle XV, dins lo gotic miègjornal.
Los claustres romanics
Une inscripcion permet de datar los claustres fòrça precisament de 1100. Se constituís de quatre galariás fustadas que los arcs cason sus una seria de colomnetas de marbre.
Ornats sus las solas galariás del jardin, lo fustatge del cobèrt repausa sus una paret nuda. Amb per alternància de colomnetas simplas e dobles que suportan las arcadas de las seunas quatre galariás, los claustres de 116 colomnas diferentas de Sant Pèire de Moissac.
Las dimensions son de sus.
Las arcadas s'interrompon als cantons e al centre per de pilars carrats de brica recobèrts de placas de marbre escultadas. Uèit d'aquels representan los apòstols. Uèit dels dotze, identificats per d'inscripcions, son reünits dos a dos a cadun dels quatre canton: Pèirz e Paul al sud-èst, Jaume e Joan al nòrd-èst, Filip e Andrèu al nòrd-oèst, Bertomieu e Matieu al sud-oèst. Un noven apòstol, Simon, es representat sul pilar central de la galariá occidentala, costat oèst. Benlèu a l'origina èra amb los tres autres mancants, suls pilars d'un portic a l'entorn find al sègle XVIIIe siècle d'una bèla font al canton nord-oèst del pati. Un autre figura Durand de Bredons, primièr abat clunisian de Moissac (1048-1072).
Al canton Sud-oèst, un escalièr mena a la sala nauta, puèi al teulat ont i a una bèla vista, tanben sus la la vila e, al delà sus la val de Tarn e las costièras del Moissagués.
Cicne
Lo Cicne es un genre d'ucèls de la familha dels Anatidae, grands aucèls aquatics.
Descripcion
Son coneguts per lor còl corbat e per lors bèlas plumas blancas, en nombre de 25,000 pel cicne adulte. Pasmens, qualques espècias an un plumatge negre. Lors dos pès son palmats. Los cicnes son los pus grands membres de la familha dels guits (anatidae), e d'entre los mai gròsses aucèls volants, pesant fins a e mesurant. A respècte de las aucas, son a l'encòp pus grands en talha e an de pès e un còl proporcionalament mai grands. An tanben una pèça de pèl desplumada entre los uèlhs e sul bèc pels adultes. Los plumatges de cada sèxe son similars, mas los mascles son generalament mai grands e mai pesucs que las femèlas.
Lo cicne es l'aucèl dedicat a Apollon dins la mitologia grèga.
Just abans de morir, lo cicne cantariá encara mai e amb mai de fòrça. Aquela caracteristica donèt l'expression que ven de l’Antiquitat grèga (en referéncia al darrièr discors de Socrates condamnat a mòrt per impietat).
Distribucion e migracion
Los cicnes son generalament situats dins de mejans temperats, rarament jols tropics. Quatre a cinc espècias se tròban dins l'emisfèri Nòrd, una espècia se trapa en Austràlia e en Nòva Zelanda e una darrièra espècia se trapa dins lo sud de Sud-Africa. Los cicnes son absents de l'Asia tropicala, d'America Centrala, del nòrd de l'America del Sud e de l'ensems d'Africa. Una espècia, lo cicne mut, foguèt introdusida en America del Nòrd, en Austràlia e en Nòva Zelanda.
Mai d'una espècias an un comportament migratòri, en partida o en totalitat. Lo Cicne mut es une espècia migratritz parciala, demorant dins de regions de l'Euròpa Occidentala, mas migrant en Euròpa de l'Èst e en Asia. .
Comportament
thumb|Nis de cicne mut amb dos uòus clauses (esquèrra) thumb|260px|jove cicne sortit de l'uòu (drecha). Los cicnes se noirisson dins l'aiga e sus tèrra. Son gaireben exclusivament erbivòrs, pasmens se un pichon nombre d'animals aquatics pòdon èsser manjats. Lor regim alimentari es compausat de racinas, de tuberculs, de tijas e de fuèlhas de las plantas aquaticas.
Los cicnes s'acoplan per parelhas monogamas e vivon ensems d'annadas. Sovent, los coples pòdon durar per la vida, mas la separacion pòt arribar. Aquelas parelhas demòran quitament dins las espècias migratriças gregàrias que s'amasson dins los airals d'ivernatge. Lo nis se trapa a tèrra, prèp de l'aiga e mesura prèp d'un mètre de diamètre. Al contrari de fòrça d'autres guits e aucas, lo mascle contribuís a la construccion del nis. La talha mejana dels uòus es de 113 x, amb un pes de , una mejana de clocada de 4 a 7 uòus e un periòde de coason de 34 - 45 jorns. Amb los Dendrocygninae, los cicnes son los sols anatidèus que los mascles ajudan la coason dels uòus.
De comportaments omosexuals e transsexuals son observats pels cicnes muts.
Color
Las espècias de cicnes de l'emisfèri nòrd an lo plumatge d'un blanc pur, mas aqueles de l'emisfèri sud mesclan negre e blanc. L'espècia australiana del cicne negre (Cygnus atratus) es negra en totalitat, levat lo blanc de sas plumas en vòl. Los pichons dels cicnes negres son de color gris clar. Los cicnes del còl negre, vivent en America del Sud, son blancs mas an lo còl negre.
Los membres inferiors dels cicnes son de color gris negrenc, levat per las doas espècias d'America del Sud, qu'an de membres inferieurs roses. La color del bèc varia: las quatre espècias subarticas an de bècs negres amb de tintas de jaune, alara que totas las autras espècias an de bècs amb motius roge e negre.
Aspècte cultural
thumb|right|Leda e lo cicne [[Paolo Veronese, 1585]] L'aspècte cultural del cicne es fòrça ric en Euròpa. Benlèu l'istòria d'un cicne mai coneguda es aquela de la fable Lo guiton lag. L'istòria es centrada sus un guit lag qu'es maltractat fins a qu'encontra de cicnes. Aqueles l'acculhisson e lo guit se transforma en un cicne blanc magnific. Los cicnes son sovent un simbòl de l'amor o de la fidelitat perque mantenon de relacions monogamas de longa durada. Fòrça òbras metan en scèna de cicnes, coma Lohengrin o Parsifal.
Los cicnes son fòrça presents dins la mitologia. Dins la mitologia grèga, l'istòria de Leda e lo cicne conta qu'Elena de Tròia foguèt concebuda per una union de Zèus desguisat en cicne e de Leda, reina d'Esparta.
Opèra ròck
Un opèra ròck es un genre musical nascut dins lo sègle XX. Lo concèpte pòt aver doas accepcions: O plan:
Contrapés
thumb|Grua amb contrapés. Un  contrapés  es un massa, que s'utiliza per equilibrar las fòrças sul parelh motor. S'utilizan per desplaçar de massas considerablas.
Principi
Los contrapeses s'utilizan subretot dins lo ascensors, gruas e pòrtas basculantas.
Per capitar l'estabilitat, se deu compensar la fòrça que se vòl produire. Un contrapés ajuda a lançar de peses importants, alara que las fòrças opausadas se neutralizan amb l'efècte de la gravitat. La direccion corrècta del contrapés se dona amb l'ajuda de codòls de sens de rotacion variable.
De contrapeses tanben s'utilizan caduns a lor torns per evitar la rotacion. Segon la lei del palfèr lo moment parelh necessari resulta de la multiplicion de la fòrça per la distància de la fòrça al centre de rotacion.
Movement de rotacion
Grua : Una aplicacion tipica es lo contrapés de gruas tòrres e gruas mobilas jos forma de pesucs blòts de beton. Quan lo braç de cargament a un grand parelh, se deu compensa de contrapeses.
thumb|Trabucs reconstruit amb un contrapés mobil al [[Castèu dei Bauç|Castèl dels Bauces]] Trabucs : Funcionan segons lo principi del palfèr, qu'un contrapés al braç cort garantís l'acceleracion necessària pel braçat long.
Equilibratge de la ròdas : Los peses associats a la ròda asseguran que l'axe de rotacion coïncida amb l'axe principal d'inerciá. Alara s'anullan las possiblas fòrças perturbatriças al respècte a l'axe (vibracions). Tanben s'utiliza aquèl metode dins las ròdas de las locomotivas de vapor.
Metronòm : Un metromòm a un pés desplaçable que se fixa al volant. Lo balancièr demòra en oscillacion mercé a un mecanisme de ressòts. Segon la posicion del pes se pòt determinar la velocitat.
Moviment lineari
Ascensor espacial : Per un ascensor espacial se deuriá aver un contrapés per penjar la font, que permetriá de transportar de carregas dins l'espaci. Lo contrapés se carga que la gravitat de la font que se tròba en orbita geoestacionària, perque la fòrça centrifuga equilibre la fòrça d'atraccion de la Tèrra.
Castèlverdun
Castèlverdun (Château-Verdun en francés) es una comuna occitana situada dins lo departament d'Arièja e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Grua (maquina)
Una grua es una maquina de levatge e de manutencion per de cargas pesucas. Aquela maquina de levatge se bastís de biais diferent segon l'utilizacion (a tèrra: grua de talhièr, Grua mobila; sus una nau ; eca)
Castèlverdun
Toponimia
Las fòrmas ancianas son Castello Verduni, en 1180, castro Castri Verduni, en 1230, lo castel de Castelverdu, en 1244, Castel-Verdu o Castel-Berdu (Cronica d'Esquerrier). Lo nom, d'origina medievala, es format de dos mots, castèl, del latin castellum, derivat de castrum, e Verdun, que Dauzat pren pel nom ancian del vilatge ; en realitat Verdun es una aglomeracion, situada a 2 km sus l'autra riba d'Arièja, qu'a gardat son nom, d'origina gallesa (Virodunum, « super-fortalesa »). La referéncia a Verdun dins lo nom del castèl novèl s'explica perqué deviá èsser localament, a l'epòca, lo principal vilatge. Los noms dessenhan atal l'evolucion de la dominacion e de l'importància relativa d'aquel pichon canton a la confluéncia d'Arièja e d'Aston : Verdun, la fortalesa e lo vilatge de l'Antiquitat, puèi Castèlverdun a l'epòca feudala, que tira son nom del prumièr e lo domina, enfin Las Cabanas de Castèlverdun, modèsta aglomeracion comerciala de barracas sul camin grand, que deviá venir la capitala locala.
Grua (maquina)
Sus tèrra
La grua de talhièr se caracteriza subretot per una loga flècha en avançament, que la carga es penjada, mai sovent mejans un cable e d'un mofle (partida al tèrme de dos o quatre cables) ; aquela flècha possèda totjorn al mens un (sovent mai) gra(s) de libertat al respèste del sol, per permetre lo desplaçament de la carga dins un plan orizontal; per exemple :
I a mai d'un tipes de grua:
Lo grutièr es la persona responsabla de la grua.
Las flèchas de las grua de talhièr an mai sovent qu’un sol gra de libertat, mas la carga es penjada a un carri mobil lo long de la flèca, que la posicion deu demorar totjorn pròche de l'orizontala.
Una grua pòt èsser comandada dempuèi une cabina, o mejans una radiocomanda portada per un òme sul terren, que pòt dirigir aviadament e precisament le movement de la carga.
Sus una nau
Las gruas de nau son mai sovent mogudas per de sistèms idraulics. Un cric permet de levar la flècha), alara qu'un autre sistèma idraulic o electric permet la rotacion del fust e un tresen la manòbra del cable de suspension de la carga. Lo sistèma de telecomanda pòt èsser electronic, electric o idraulic. De gruas ofrisson la possibilitat de se couplar pour una sincronisacion du movement per una comanda unica.
L'utilizacion de tala grua en mar se fa pas sens risca a causa dels movements coma lo balanç. Dins aquel cas se prefèra lo sistèma per arbres de carga. De pontons gruas son concebuts pel levatge de fòrça pesucas cargas. Uns possedan un aparelh propulsiu, d'autres devon èsser desplaçada per des remorcaires. <Gallery> Image:grues_on_ship.jpg|Grua de cric idraulic sur una nau frigorifica. Image:Brosen floating crane1.jpg|Ponton grua autonòm. Image:2005-10-29, Stralsund, Hafen, Schwimmkran Taklift 7.jpg|Ponton grua autonòm. Image:Grues_2_on_ship.jpg|Grua de montatge per cable. Image:Port Havre 2.jpg|Portics de pòrt (Le Havre, França). </Gallery>
Vejatz tanben
Lo tèrme de « grua » es tanben utilizat per designar las camionetas de levatge dels veïculs mal estacionats.
Clarmont (Arièja)
Clarmont  ( Clermont en francés) es una comuna occitana, situada dins lo departament d'Arièja e la region de Miègjorn-Pirenèus.
Erupcion sosmarina
Leis erupcions sosmarinas son un tipe d'erupcion volcanica. Son caracterizats per l'emission de lava en dessota d'una massa d'aiga importanta coma un lac prefond, una mar o un ocean. La lava es rapidament refrejada e caufa l'aiga per formar un plumacho de vapor. La solidificacion dei coladas es donc rapida entraïnant la formacion d'un edifici volcanica ai pendas fòrça sobdas. Lei basalts sosmarins an tanben una forma caracteristica en coissin qu'es dicha pillow-lava. Coma la màger part dei volcans terrèstres son situats de lòng dei dorsalas oceanicas, aqueu tipe d'erupcion es fòrça frequent. Pasmens, en causa dei condicions d'observacion malaisada, es relativament mau conegut.
Lei riscs per lei populacions son generalament limitats per la prefondor. Pasmens, quauquei cas d'erupcion sosmarina murtriera son documentats coma lo volcan grèc Columbo en 1649-1650. En fach, lo risc despend dau tipe de volcan implicat, roge o gris, e de la prefondor.
Escritura chinesa
thumb|right|Exemple d'escritura chinesa.
L'escritura chinesa, tanben aperada escritura deus Han, qu'ei un sistèma d'escritura utilizat principalament per escríver lo chinés.
Qu'ei l'escritura mei anciana enqüèra emplega au dia de uei.
Los Kangxis que son compausats e categorizats a partir de las soas 214 claus de l'escritura chinesa.
FC Nassaji Mazandaran
vinheta Lo FC Nassaji Mazandaran, popularament conegut jos lo nom de Nassaji, es un club de fotbòl professional basat a Qaem Shahr in Iran.
Fumarola
Una fumarola es un pichon plumacho gassós que sa temperatura varia generalament entre 100 e 500°C e qu'es emés dins una zona volcanica. Lo gas pòu tanben de còps transportar de particulas, d'acids (especialament l'acid sulfuric), d'elements mineraus d'origina magmatica e dei traças de vapor metellica. La temperatura, l'aciditat e la concentracion de sofre dei fumarolas aumentan quand lo risc d'erupcion aumenta.
Kermaria-Sulard
Kervaria-Sular en breton ( Kermaria-Sulard en francés) es una comuna bretona, situada dins lo departament de las Còstas d'Arvòr e la region de Bretanha.
Corgolh
Corgolh [kuʁˈgu] (Courgoul en francés) z-es una comuna occitana dau departament dau Puèi de Doma e la region de la region d'Auvèrnhe Ròse Aups.
Nòtas
<references group="N"/>
Cencha de fuòc del Pacific
thumb|right|Localizacion de la Cencha de fuòc dau Pacific (zonas jaunas).
La Cencha de fuòc del Pacific es una region localizada a l'entorn d'Ocean Pacific qu'assosta la màger part dei volcans emergits de la Tèrra.
Volcan de fanga
Lei volcans de fanga o dòmes de fanga designan un ensems d'estructuras que son la fònt de remontadas d'una mesclada d'aiga, de sediments e de gas. Lei sediments son generalament compausats de particulas finas e d'idrocarburs. Lo gas es magerament fach de metan (~ 86%), de dioxid de carbòni e d'azòte. Lo fenomèn es generalament associat ai zonas de subduccion mai son origina es mau conegut e sembla qu'existe de tipes diferents de volcans de fanga. A l'ora d'ara, aperaquí 700 volcans de fanga son identificats dins de regions continentalas e 400 dins de zonas de fons marins pauc prefonds. Lo pus grand a un diamètre egau a 10 quilomètres e una autor egala a 700 mètres. Pasmens, la màger part a de dimensions limitadas e passa rarament quauquei desenaus de mètres d'autor.
Basenji
Lo basenji es una raça de can africana.
Contrasi
Contrasi (Contrazy en francés) es una comuna occitana, situada dins lo departament d'Arièja e la region de Miègjorn-Pirenèus.
Narcís Monturiol
Narcís Miquel Joseph Monturiol i Estarriol (Figueres, Naut Empordan, 28 de setembre de 1819 – Sant Martí de Provençals, Barcelonés, 6 de setembre de 1885) foguèt un engenhaire, intellectual, estampaire, editor, pintor, politician e inventor catalan. Es famós mai que mai per son invencion del primièr sosmarin amb equipatge e mogut per una forma primadièra de propulsion autonòma amb un motor quimic anaerobic, que se sonava "Ictíneo".
Monturiol aguèt una influéncia notabla sus la societat catalana de son temps qu'a l'encòp foguèt tanben un divulgador e defensor d'idèas modèrnas, e revolucionàrias per aquela epòca, coma lo pacifisme e lo feminisme.
L'engatjament politic
A Cervera comencèt d'estudis de medecina mas, influenciat per Gibert, decidiguèt de los abandonar per far una carrièra dins lo drech a Barcelona. Obtenguèt son diplòma d'avocat en 1845. Pasmens, s'interessava pas gaire a aquela via nimai e s'orientèt lèu cap a la politica primièr, puèi cap a las sciéncias e subretot la sciéncia tecnica.
Lèu dintrèt dins la còla dels intellectuals catalans mai de l'epòca, e frequentèt lo compositor e escrivan Josep Anselm Clavé, lo mètge Francesc Sunyer i Capdevila e l'engenhaire e urbanista Ildefons Cerdà, engatjats totes en politica. Son amistat amb lo politician Abdó Terrades, originari coma el de Figueres, lo portèt a s'afiliar al Partit Republican, a far lo redactor del jornal El Republicano e a s'interessar al socialisme utopic. thumb|left|215px|Retrach de Narcís Monturiol, fach per Ramon Martí Alsina Participèt a las revòltas de Barcelona que se debanèron durant las annadas 1842 e 1843. Aprenguèt lo mestièr d'estampaire e en 1846, lo meteis an que se maridèt amb Emília Mata, fondèt una estampariá amb un amic. I publiquèt de revistas e de panflets que li permetián de divulgar e propagar sas idèas radicalas en favor del feminisme, del pacifisme e del comunisme. Foguèt atrach lèu per las idèas d'Étienne Cabet e aguèt amb el una correspondéncia importanta. Vengut un partisan estrambordat de las idèas de Cabet, faguèt la difusion de l'ideal icarian a travèrs de sas publicacions, subretot dins la revista La Fraternidad (1847), que foguèt la primièra publicacion periodica comunista dins l'estat espanhòl. Dins las paginas d'aquel periodic publiquèt una traduccion en espanhòl del roman del filosòf francés, Voyage en Icarie, que faguèt en collaboracion amb son amic F. J. Orellana, e donèt son supòrt a la participacion catalana a las comunitats utopiques cabetianas "Icària" e "Nòva Icària" (foguèt lo pairin de l'expedicion de Joan Rovira en 1848 que se n'anèt amb Cabet als Estats Units per tal d'i fondar una comunitat). Fondèt tanben la revista La Madre de Familia (1846), qu'a dins i prometiá de "defensar las femnas de la tiraniá dels òmes", e foguèt lo coeditor, amb Joan Landa, de la sèria Hombres i mujeres célebres de todos los tiempos.
Aprèp las revolucions de 1848 que lo govèrn espanhòl atribuïguèt als icarians, las autoritats obliguèron a tampar La Fraternidad e Monturiol perseguit se vegèt constrench de s'exiliar de l'autre costat dels Pirenèus. S'installèt un temps amb la familha a Perpinhan e foguèt sonque l'an seguent, a partir del 8 de junh 1849 que poguèt tornar a Barcelona, gràcias a l'amnistia que li foguèt acordada. Aprèp l'installacion de totes al carrer Robador, Monturiol decidiguèt de fondar una autra revista, El Padre de Familia (1849 - 1850).
En 1855, pr'amor de sos problèmas politics, deguèt s'alunhar tornarmai de la capitala catalana. Se partiguèt refugiar sul litoral gironés, a Cadaqués. Visquèt dins la vilòta empordanesa en trabalhar coma pintor. Poguèt observar alara lo mestièr dificil e mai perilhós de las gents que pescavan lo coralh. Aquela situacion lo faguèt pensar a trobar de mejans mecanics qu'ajudèssen a reculhir lo coralh. Comencèt a soscar a las possibilitats d'o far gràcias a una navegacion sosmarina. En setembre de 1857 quand tornèt a Barcelona, organizèt, amb d'amics empordaneses, la primièra societat comerciala de l'estat espanhòl dedicada a l'explotacion d'aquesta mena de navegacion que foguèt batejada "Monturiol, Font, Altadill y Cía.", e que comptava sus un capital de 10.000 pessetas.
Lo projècte de sa vida: l'Ictíneo
250px|thumb|Replica de l'Ictíneo I que se tròba darrièr lo Musèu Maritim de Barcelona En 1858 presentèt son projècte dins un opuscul en espanhòl qu'aviá coma títol, El Ictíneo o barco-pez. Del temps qu'èra a se fabricar lo sosmarin dins los talhièrs Nuevo Vulcano, Monturiol fasiá de demandas a las autoritats per obtenir lo permés per far los ensages. L'autorizacion de procedir a de submersions foguèt finalament acordada lo 15 d'abril de 1859. Tres meses mai tard, lo 28 de junh, lo primièr sosmarin jamai creat, l'Ictíneo I, foguèt lançat a la mar dempuèi lo pòrt de Barcelona. Lo primièr ensag, amb un equipatge qu'a mai de Monturiol comptava sos amics Missé e Oliu, foguèt pro satisfasent malgrat qualques problèmas inicials. Observat per un public nombrós que compreniá d'autoritats de la Marina, d'accionaris e mai la premsa, lo sosmarin naveguèt jos l'aiga completament submergit durant doas oras e vint minutas e tornèr a la susfàcia sens cap de problèma.
D'autras submersions ulterioras coneguèron un resson encara mai considerable, çò que faguèt que lo govèrn d'Isabèl II se sentiguèt forçat de prometre d'ajudar lo projècte financièrament. Pr'aquò, las promesas se realizèron pas e l'engatjament financièr arribèt pas jamai; piéger encara se botèron d'empachas seriosas al projècte malgrat lo supòrt de personalitats tant prestigiosas coma Josep de Letamendi.
Lo fracàs economic
thumb|250px|Monument a Narcís Monturiol a Figueres Pr'aquò gràcias al capital obtengut poguèt constituir una entrepresa, La Navegación Submarina, qu'aviá per tòca de desvolopar un segond sosmarin, l'Ictíneo II, un objectiu que generèt un interès notable al sen de las nautas instàncias militaras. Aqueste novèl submersible, qu'èra dotat d'un sistèma de propulsion anaerobica, foguèt avarat al pòrt de Barcelona lo 2 d'octobre de 1864.
Malgrat totes aqueles succèsses, en 1867 sa companhiá faguèt falhida e doncas, confrontat a la manca de sosten, Monturiol decidiguèt de desmantelar lo sosmarin e d'abandonar lo projècte. En 1869 escriguèt lo primièr tractat de navegacion sosmarina, que foguèt publicat jol títol d'Ensayo sobre el arte de navegar por debajo del agua en 1891.
A partir de 1868 tornèt a l'activitat politica coma membre del Partit Federal. En 1873, venguèt deputat de Manresa a las Corts Constituentas de la Primièra Republica Espanhòla e, un pauc de temps aprèp, foguèt nomenat director de la Fabrica Nacionala de Moneda e Sagèl, de sedença a Madrid, carga qu'exerciguèt durant totes los meses que perdurèt lo regim republican e ont metèt en practica un procés de son invencion per aumentar la velocitat de produccion del papièr adesiu.
Monturiol contunhèt d'inventar mantun objècte e maquina mai o mens originals. Demest totes aquestes conven de citar una maquina per far de cigarretas que foguèt la sola invencion que patentèt, en 1866, d'aliment pels conilhs fabricats a partir de fusta de sauze, un procediment de fabricacion de sabon a freg, de sòles de sabatas sinteticas, de pega liquida per la fusta, de camisas per de cilindres de motor, de cerament per las sabatas, un velograf o aparelh destinat a l'obtencion de còpias d'un original escrich o dessenhat un projècte de tramvia funicular per Tarragona, un projècte per portar a Barcelona las aigas de Ter, un receptor giratòri de vapor e mai un sistèma de conservacion de las carns.
Aumur
Nom desconegut en arpitan (Aumur en francés) es una comuna arpitana, situada dins lo departament de Jura e la region de la Franca Comtat.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Narcís Monturiol
Lo fracàs economic
Se moriguèt en 1885, completament ruïnat e completament doblidat, a Sant Martí de Provençals, una localitat qu'es actualament part de Barcelona. Viviá ailà que, durant las annadas 1846 e 1847, un grop de cabetians catalans i avián fondat una comunitat icariana.
Eiretatge e omenatges
La vila de Figueres lo designèt coma son Filh Predilècte e faguèt auborar en son onor en 1918 un monument fach per Ricard Giralt e Enric Casanovas. La carrièra ont nasquèt recebèt tanben son nom.
Dempuèi 1917, divèrses sosmarins espanhòls foguèron batejats amb son nom.
Gaireben 50 ans mai tard, en 1963, foguèt la ciutat de Barcelona que volguèt omenatgar l'inventor, amb una òbra de l'artista Josep Maria Subirachs.
En 1972 sas rèstas foguèron portadas a Figueres e inumadas dins la seccion dels personatges illustres del cementèri municipal. La Generalitat de Catalonha donèt son nom als Prèmis Narcís Monturiol creats en 1982. Lo guerdon a per tòca de recompensar las personas o entitats que ajan portat de progrès a Catalonha dins los encastres scientific, amb la Placa Narcís Monturiol, e tecnologic, amb la Medalha Narcís Monturiol. En 1987, per commemorar lo primièr centenari de sa mòrt, lo servici d'estat del corrièr espanhòl li consagrèt un saèl de 20 pessetas.
L'omenatge mai important e complet pasmens, se realizèt probablament en 2010 quand foguèt organizada al Musèu Maritim de Barcelona l'exposicion Immersió, la conquesta del fons del mar en son honor. Existisson doas replicas de sos sosmarins a Barcelona; la primièra se tròba al Musèu Maritim mentre que la segonda se pòt contemplar al pòrt vièlh.
Finalament mantun centre educatiu, de l'ensenhament primari o segondari pòrtan son nom. Es lo cas en Catalonha subretot (a Figueres, Roses e Barcelona) mas tanben en Espanha, a Madrid.
Lac acid
thumb|right|Fotografia dau lac acid situat dins lo cratèr de [[Poas.]]
Un lac acid es un lac, generalament situat dins un cratèr volcanic o un maar, que son aiga es venguda acida en causa de la dissolucion de gas acids (dioxid de sofre, clorur d'idrogèn). Leis emissions gasosas son sovent aquelei de fumarolas immergidas au fons dau cratèr. Un renovelament limitat dau lac es tanben necessari per concentrar l'aciditat formada. Lei lacs acids pòdon se formar sus totei lei tipes de volcans e son pron frequents quand lei condicions favorablas son reünidas.
Nepal (grop)
Nepal que ho un deus màgers grops de thrash d'Argentina la soa fondacion en 1984 e la soa dissolucion en 2001.
Daoulaz
Daoulas es una comuna francesa, situada dins lo departament de Finistèrra e la region de Bretanha.
Mousterioù
Mousterioù en breton ( Moutiers en francés) es una comuna bretona, situada dins lo departament d'Ille et Vilaine e la region de Bretanha.
Daoulaz
Daoulas viendrait du breton daou signifiant deux et du mot laz signifiant meurtre, en mémoire de deux abbés, Tadec et Judulus, assassinés par le seigneur du Faou, aux environs de l'an 502. Plus prosaïquement, le nom de Daoulas provient de daou et de glaz, ce qui signifie deux ruisseaux. C'est d'ailleurs le nom originel d'un des deux cours d'eau, le nom de Mignonne étant une création du.
Mousterioù
Geografia
Lo vilatge a situat sus la Seiche #que i forma lo étang de Carcraon.
Moutiers A situat a 3 km de La Guerche-de-Bretanha, a 13 km de Argentré-de detlo-Plessis, a 18 km de Vitré e a 24 km de Cossé-çò-Vivián. La parca de Retiers, situada a 17 km, es la mai prèp del pòble.
Daoulaz
Daoulas est dénommé Daoulasium dans certains textes médiévaux rédigés en latin.
Mousterioù
Geografia
Le village est situé sur la Seiche qui y forme l'étang de Carcraon.
Daoulaz
Geografia
{{Communes limitrophes
Mousterioù
Geografia
Moutiers est située à 3 km de La Guerche-de-Bretagne, à 13 km d'Argentré-du-Plessis, à 18 km de Vitré et à 24 km de Cossé-le-Vivien. La gare de Retiers, située à 17 km, est la plus proche du village.
Heartstopper
Heartstopper es una seria televisada britanica romantica d'adolescent LGBT desvolopada per Netflix e basada en la benda dessenhada de lo meteis nom d'Alice Oseman. La seria a uèch episòdis e sortiguèt lo 22 d'abril de 2022.
Cantons nauts d'Erau
Lo formula "cantons nauts d'Erau" es plan utilizada per la populacion locala, mas es pas oficiala.
La vila de Bedarius es consirada coma lo capluòc dels cantons nauts, que son:
Delictes d'amor
Delictes d'amor es un roman de l'escrivana catalana Maria Mercè Ròca. L'òbra, narrada en primièra persona, presenta lo retrait psicologic d'un sabater gironin atrach sexualament per las mainadas. Recebèt lo Prèmi Ramon Llull de Roman 2000.
Ophiuchus
La constellacion d’Ophiuchus ò dau Serpentari es una constellacion dau Zodiac situada au sud-èst de l'Agla, au sud d'Ercules e au nòrd-oèst de l'Escorpion. Representa lo dieu de la medecina de la mitologia grèga, Asclèpi, que foguèt tuat per Zèus car sei talents li permetián de ressuscitar lei mòrts, çò que menaça l'equilibri de l'Univèrs. Per s'excusar, Zèus lo placèt dins lo cèu ambé lo sèrp que li aviá ensenhat sei conóissenças.
Cornòls
Cornòls (Cournols en francés) z-es 'na comuna occitana dau departament dau Puèi de Doma e la region de la region d'Auvèrnhe Ròse Aups.
Nòtas
<references group="N"/>
Era Artiga (Aran)
Era Artiga o Era Artiga de Lin es un ancian municipi d'Aran, annexat enter eth 1842 e eth 1844 a Vilac. Ath recensament de 1842 auie 10 abitants. Segon Madoz, Era Artiga de Lin ère des juridiccions municipaus de Vilac, Betlan e Aubèrt.
Bonaür
vinheta|Lo Verai Bonaür per Jean-Michel Moreau. Lo bonaür es un estat durable de plenitud, de satisfaccion o de serenitat, estat agrable e equilibrat de l'esperit e del còrs, d'ont la sofrença, l'ància e lo trèble son absents. Lo bonaür es pas sonque un estat passatgièr de plaser, de jòia, representa un estat d'equilibre que dura dins lo temps. Es un concèpte que foguèt estudiat en filosofia, psicologia e sociologia.
Definicion
Etimologicament, « Aür » de bonaür es eissit du latin augurium, que signifie « aument acordat pels dieus a una entrepresa ». Aquel mot latin vendriá de la raiç indoeuropèa aweg, que d'autres representants en latin son: Del vejaire etimologic, lo bonaür es lo compliment d'una construccion, que se pòt pas confondre amb una jòia passatgièr. Lo fach que la creacion d'un autor s'acresca durablament provòca en el meteis l'accumulacion de las satisfaccions, çò que lo mèna a bonaür.
Bonaür e plaser
Lo bonaür e lo plaser son doas nocions que se pòdon confondre. Lo plaser es una forma de satisfaccion, mas es una satisfaccion compresa coma mai limitada e mai pontuala. Aquel caractèr fugaç e efemèr del plaser foguèt sovent mes en exèrg per de filosòfs moralistas, coma se la quista del plaser èra obligatòriament una quista que la satisfaccion se trapava limitada per la quita natura de son objècte. Lo bonaür, en, es un estat caracterizat per sa durabilitat e son estabilitat, e designe un ben èsser complèt del còrs e de l'esperit, alara que lo plaser concernís mai sovent lo còrs.
En filosofia
La tradicion filosofica occidentala opausa los optimistas, per qui lo bonaür coma « estat de satisfaccion totala » es possible (Espinoza, Montanha, Diderot), veire aisit (Epicur) e los pessimistas, per qui es difficil (Rousseau, Pascal), veire impossible (Schopenhauer, Freud). D'autres, coma Kant, opausan la recerca del bonaür e la realizacion de la lei morala: podèm pas cercar a èsser aüroses seguent la lei morala; pasmens, se pòt pas parlar d'une condamnacion de la recerca del bonaür. Nietzsche, el, la critica coma una fugida debans lo tragic de la realitat, li preferissent l'experiéncia de la jòia.
Epicur (sègle III AbC)
Segon Epicur, lo bonaür a doas fàcias : una fàcia negativa que correspond a l'abséncia o la diminucion de la sofrença e una fàcia positiva que concernís la satisfaccion dels desirs naturals e necessaris. Lo bonaür es condicionat pel plaser (cf. epicurisme) e consistís a viure una vida vertuosa. L’abséncia de trèbles del còrs (l'aponiá) e de l'esperit (ataraxia) naís de la satisfaccion dels desirs naturals e necessaris, que los mai importants son la seguretat, la santat, la saviesa e l'amitiat. Lo tèxte mai celèbre d'Epicur qu'illustra sa concepcion del plaiser e del bonaür es La Letra a Menecèu :
Blaise Pascal (sègle XVII)
«Totes los òmes cercan a èsser auroses. Aquò sens excepcion, qual que sián los mejans qu’i emplegan. (...) Es lo motiu de totas las accions de totes los òmes. E pasmens, dempuèi un tant grand nombre d'annadas, pas degun jamai, sens la fe, capitèt a aquel punt que totes miran de contunh. (...) Qu’es donc que nos crida aquela aviditat e aquela impoténcia, senon qu’aguèt autrescòps dins l’òme un vertadièr bonaür, que li demora ara pas que la marca e la traça tota vuèja, e qu'ensag inutilament d'emplir de tot çò que l’enròda, cercant dins las causas absentas lo secors qu’obten pas de las presentas, mas que ne son totas incapablas, qu'aquel avenc infinit pòt èsser emplit pas que per un objècte infinit e immutable, es a dire pel quita Dieu.» Blaise Pascal, Pensadas (1670)
Espinoza (sègle XVII)
L'etica segon Espinoza es la recerca de la beatitud, definida coma amor intellectual de Dieu (es a dire de la Natura). Dins l'Etica utiliza felicitas e beatitudo. Espinoza utiliza sovent los dos tèrmes coma sinonimes :
Robert Misrahi prend lo partit de far d'Epinoza lo filosòf del bonaür coma Bruno Giuliani.
Kant (sègle XVIII)
Lo bonair es un tèma que Kant tractèt de biais segondari dins son òbra, que al contrari d'Epicur o Espinoza deu pas constituir la mira de l'existéncia umana, mas es possible de desenhar una doctrina kanciana de bonaür.
Qu’est aquò lo bonaür?
« Lo concèpte de bonaür es pas un concèpte que l'òme abstrach d'aqueles instinctes e qu’extrai en el meteis de son animalitat, mas es una simpla Idèa d’un estat, a que vòl far adequat aquel estat jos de condicions simplament empiricas (çò qu'es es impossible) »
Tanben pensa que lo bonaür supausariá que poiriam satisfar totes los nòstres désirs, plenament e sens interrupcion :
« Lo bonaür es la satisfaccion de totas la nòstras inclinacions (tan extensiva, al subjècte de lor varietat, qu’intensiva, al subjècte de gra, e tanben protensiva, al subjècte de la durada) » . … evidentament aquel programa es irrealisable! Ma lo bonaür demanda en realitat pas que de satisfar los nòstres besonhs.
Cadun, jol vam de sa natura, es pasmens portat a cercat lo sieu bonaür. Mas a causa de l’irrealisme del contengut del concèpte, qui que siá vòl se donar coma imperatiu dins la vida de se consacrar efectivament a aquela recerca serà plan empachat:
« Lo concèpte de bonaür es un concèpte tan indeterminat, que, malgrat lo desir qu’a tot òme de captar a èsser aürós, pas degun pòt jamai dire en tèrmes precís e coerents çò que vertadièrament desira e vòl. La rason nes que totes los elements que fan partit del concèpte de bonaür son dins lor ensemble empirics, es a dire devon èsser empruntats a l’experiéncia, e que pasmens per l’idèa del bonaür, un tot absolut, un maxim de ben èsser dins mon estat present e dins tota ma condicion futura es necessari. Mas es impossible qu’un èsser finit tan perspicaç e al meteis temps tan poderós que se supausa se faga un concèpte determinat de çò que vòl vertadièrament. .. Riquesa? ….Coneissença? … Longa vida? .. Santar? … I a donc pas al regard d'aquò d’imperatiu que pòsca comandar al sens estricte del mot de far çò que fa aürós, que lo bonaür es un ideal non de la rason mas de l’imaginacion. »
Tot aquò empacha pas de segur que cadun aja per primièr movement natural de se metre a la seguida del sieu bonaür, e que fòrça capitèron a lo trapar e a lo comprene de biais fòrça plan determinat.
Pasmens, cal pas prene Kant per un moralista que condemnariá la recerca del bonaür al benefici de la supremacia del dever. Al contrari, se opausa pas mas dich qu'es pas possible de seguit la lei morala tot en cercant son bonaür.
Lo bonaür coma fin
Lo dever ven de l’imperatiu categoric :
« I a qu’un imperatiu categoric e es aquel : Agís sonque segon la maxima que fa que pòscas voler al meteis temps que venga una lei universala. »
La lor natura mena los òmes a cercar cadun lo sieu bonaür, mas aquò correspond pas a l’esséncia del dever moral :