Banèra_deth_País_Valencian
Ua origina incerta e discutida
vinheta|200px|Portolà d'Abraham Creishes (1375). Era ciutat de Valéncia apareish encara representada per ua Senyera Reiau. Tant era banèra de [[ciutat de Valéncia|Valéncia coma es de Barcelona e Mallorca pòrten dues barres per ahèrs d'espaci.]] vinheta|200px|Portolà de Gratiosus Benincasa (1473). Senyera bipartida Damb franja blu sus era ciutat de [[Valéncia. Autes banères sus Tortosa, Barcelona e Marselha, entre d'autes ciutats.]] vinheta|200px|Portolà de Joan Martines (1578). Senyera Coronada damb franja blu sus era ciutat de Valéncia. Tanben apareishen era dera ciutat de [[Barcelona e era deth rei de Castelha.]] Maugrat qu'era concession dera Senyera deth rei en Valéncia s'a atribuit tradicionauments a un privilègi especiau de Jaume E, non i a càpies document qu'atau ac expliciti. Valéncia, coma era rèsta de viles reiaus, auie coma ensenhe es simbèus deth monarca pr'amor qu'apartiege a eth, ei a díder, ère part integranta deth territòri deth rei coma senhor feudau. Ei atau coma, damb eth progressiu procès de desvolopament dera personalitat juridica des municipis arreu dera Corone en tot durar çò sègle XIII, Valéncia e era rèsta de viles de reialenc deuessen adoptar era Senyera Reiau coma banèra municipau; posterioraments, damb er enfortiment dera personalitat municipau, arribarien es particularitzacions simboliques per gràcia reiau. Eth quinsevolhe cas, es prumères referéncies documentaus dèishen clar qu'a principis deth sègle XIV era senyera deth senhor rei e dera ciutat ère era que seguie era milícia locau quan li calie liurar batalha. Atau e tot era tradicionau variabilitat er eth nombre de bastons as representacions medievaus dera Senyera a hèt que bèri autors blavers, sense cap basatz textuau, defenen qu'era Senyera de Valéncia auie era origina unicaments dues barres per gràcia de Jaume I. Entre 1356 e 1369 se produsic era nomentada Guèrra des Dus Peres, entre es reis dera Corona d'Aragon e Castelha. Pendent aguesta guèrra era ciutat de Valéncia siguec assetjada dus còps pera armada deth rei castelhan, e ambdues resistic, per açò eth rei Pere eth Cerimoniós volec recompensar era ciutat damb un privilègi qu'ahigie era corona reiau as sues armes. Non s'a trobat enquia ara eth document originau, mès ne coneishem era existéncia a traves d'un acòrd deth Conselh dera ciutat qu'eth 1377 decidic cambiar es sagèths damb er escut ancian sense corona qu'encara utilizaue era administracion municipau, per uns de naui damb era dita corona recentaments autrejada: «''e ei cèrt que·l senhau per los fòrça nauti senhors reys d'Aragon autrejat e confermat ena dita ciutat ère e ei lur propri senhau de bastons o barres auriòles e vermelhes. [...] Ath cap subirà sigue hèta corona per dues arrasons, era prumèra car era dita ciutat ei cap de reiaume majorment, e era dusau car lo fòrça naut senhor rey, ara regnant, pera sua propri motiu e era sua mèra liberalitat, en tot auer-se atau coma hon era sua mercè per fòrça servit dera dita ciutat senyaladament era era guèrra de Castelha apròp passada, specialment eth los sètges, e pus principauments eth lo dusau e derrer d'aqueri tenguts sus aquera per lo dit rey de Castelha, enadí era dita corona ara dita senhau».AMV, Manuau de Conselhs'', A-17, f. 87r. Òm pòt veir coma eth document parle eth tot moment der escut dera ciutat, mès com qu'a era edat mejana ua banèra non ei mès qu'un escut o armes metudes sus tela, açò a servit a nombrosi autors entà considerar aguest document coma era pròva mès anciana dera existéncia dera Senyera Coronada. Maugrat açò, non se coneish càpies document deth sègle XIV que parli dera corona ahijuda ara Senyera, simplaments aguest hè referéncia ar escut dera ciutat, aplicat as sagèths e armes municipaus. Eth següent document coneishut que ne parle ei nauaments un acòrd deth Conselh que se decidís entà eth eth 1449 hèr-ne ua naua «attenents [que] era banèra d'aur e ahlama qu'era ciutat auie siguesse squiurada e gastada, per tau provediren ne siguesse hèta ua naua consemblant d'aquera, emperò ab corone».AMV, Manuau de Conselhs, A-34, f. 200r. Çò qu'eth document semble indicar ei qu'enquia ara era banèra dera ciutat contunhaue d'èster era deth rei, e ei er aguest moment quan s'ahig era corona. Auti autors pensen qu'eth document se far ara corona metallica que pòrte sus eth pal, mès eth quinsevolhe cas era existéncia dera mencionada corona sus era tela semble demorar demostrada dempús d'aguesti ans mercés as nombrosi portolans eth qué apareish, laguens d'ua franja des tòns blus plaçada ath costat des quate barres. Ne les portolans deth sègle XIV, coma es de Dulcert (1339) o Creisheràs (1375), era ciutat de Valéncia s'identifique unicaments damb es barres reiaus, sense corona ne franja. Eth prumèr portolà coneishut eth qué apareish era corona ei eth de Macià de Viladesters, de 1413, conservat ara Bibliotèca Nacionau de París. A compdar d'alavetz, nombrosi portolans mòstren era corona laguens d'ua franja normauments blavosa, coma es de Vallseca (1439), Roselli (1466), Benincasa (1473) o Martines (1570, 1572 e 1578). Maugrat açò, bères autes representacions coetànies contunhen de mostrar era banèra dera ciutat de Valéncia simplaments damb es quate barres reiaus, coma er eth cas des portolans de Reinel (1485) o Cantino (1502). Eth tot cas, maugrat aguesta diuersitat, i a diuèrsi documents municipaus qu'indusissen a confirmar era preséncia dera corona sus era Senyera de Valéncia, tau e coma apareishie representada ena majoria de portolans. Mercés as albarans de pagament conservat entre era documentacion deth Racionau, er oficiau reiau encargat de controtlar es despenses municipaus, sabem qu'era banèra municipau se rehec es diuèrses escasences ath long deth sègle XVI. Eth 1503 se confeccionèc ua banèra naua e eth 1545 ua auta, que siguec rehèta eth 1596 a causa d'un incendi produsit ena Casa dera Ciutat eth 1586, dètz ans abans. Eth document de 1596, eth qué se descriuen es còsti des teles e es trabalhs entà confeccionar era Senyera, ei çò qu'indique mès claraments era existéncia d'ua corona de tela sus ua franja blu eth parlar de «sies alnes un palm y miei de tafatà de mantòs blu pera era asta y corona de dita banèra […] dus tèrci de palms de setí carmesí y miei palm de setí vert pera era pedreria dera corona [...] Trenta cinch alnes dus palms de tafatà carmesí doble d'un palm d'ample».AMV, Certificacions deth Racionau Era claretat deth document e es voluminoses mesures des teles aportades empedissen que se pogue argumentar qu'eth tafetà blu sigue entàs petiti fullatges o llambrequins que pengen dera reünion deth pal, en tot representar eth mantellet blu damb crotz blanca dera escut reiau, deth temps qu'eth setí carmesí e verd semble claraments destinat as pèires precioses simulades –ròies e verdes– que i a ena franja ròia que separe es quate barres dera franja blu. Semble qu'ei tanben a principis d'aguest sègle XVI quan se popularizèc eth nòm de Senyera deth Rat Penat, çò qu'indique qu'aquerò que se consideraue mès important e recognoscible dera Senyera ère era reünion deth pal. Sabem qu'eth 1545 se hec peth prumèr còp ua reünion d'argent e qu'eth 1587 se hec entièraments naua pr'amor qu'aquera s'auie cremat er eth incendi der an anterior, en tot ordenar que se hesse lo rat penat que s'acostume portar eth lo cap dera banèra dera presenta ciutat. Eth 1596, ath madeish temps que s'apraiaue era Senyera, se profitèc entà redusir es dimensions dera reünion deth rat penat, plaçat sus er elm o celada der escut deth rei. Eth 1638, entath quatau centenari dera conquista, se hec un nau pal d'argent damb era reünion, era quau segons demostrèc V. Viues Liern ei seguraments era madeisha qu'a arribat enquia nosates e encara s'utilize, donques que s'adapte as descripcions documentaus e pese exactaments eth madeish. Demostrada mès que presumiblement era existéncia d'ua corona de tela sus ua franja blu, cau esclarir qu'es origens dera Senyera Coronat ei un tèma politicaments conflictiu encara aué. Totun, ara edat mejana es territòris (reiaumes, comtats o principats) non auien banères pròpries, donques qu'èren senhaus personaus des reis e dera rèsta dera noblesa, atau coma des ciutats coma còssi politics. Un sector des autors qu'an tractat eth tèma, de tendéncia blavera, a sajat demostrar qu'aguesta banèra privativa dera ciutat ère era banèra de tot çò reiaume de Valéncia, en tot argumentar qu'ère ua espècia de ciutat-estada medievau, bon e en tot justificar-se er era notabla influencia dera ciutat es es ahèrs deth reiaume, ipotèsi aguesta que non apiege càpies istorian deth periòde. Atau madeish, e peth contrari, un aute sector des investigadors, de tendéncia catalanista, a sajat demostrar qu'era banèra dera ciutat de Valéncia non auie càpies franja blu, en tot sométer ipotèsis coma era de Pere M. Orts Qu'era corona laguens era franja blu aurie estat segons eth ahijuda ath long deth sègle XIX, ua conjectura qu'a hèt fortuna coma vertadèra entre bèri sectors nacionalistes, mès que non tenguec en compde es documents mencionadi deth sègle XVI, publicadi eth 1900 per Vicent Viues Liern, e es portolans anterioraments mencionadi. Eth quinsevolhe cas, maugrat qu'es testimònis literaris indiquen qu'era franja blu non auie absoludaments cap importància simbolica e ère un simple hones entara corona, donques que jamès se mencione coma un element destacat,Veigatz er estudi citat de P.M. Orts Sus era non citació documentau deth blu, basat sustot es es descripcions des centenaris dera conquista de Valéncia. Semble clar qu'era Senyera Coronada existie aumens dempús deth sègle XVI, e fòrça probablaments dempús deth sègle XV, mès coma banèra privativa dera ciutat de Valéncia, deth temps qu'era Senyera Reiau ère era senhau privatiu deth rei, e non de eth reiaume. Aguesta dobla diferenciació se pòt veir claraments es es pentures deth Salon de Corts deth Palais dera Generalitat realizades pendent eth decènni de 1590, tot en tot representar es braci o estaments des Corts Valencianes forals. Enlòc apareish càpies franja blu dera ciutat de Valéncia, pr'amor qu'era sua banèra non representaue ne eth reiaume ne ath braç reiau. Per contra, òc qu'apareish era Senyera Reiau, mès en tot representar unicaments ath braç reiau o popular, e non a tot eth reiaume coma argumenten es autors catalanistes, donques qu'eth generau deth reiaume ei representat as Corts peth conjunt des tres estaments e non unicaments peth reialenc. Era unica representacion que coneishem qu'englobaue ath generau deth reiaume ère er emblema conjunt des tres estaments, era Mair de Diu per estament eclesiastic, Sant Jordi per estament nobiliari e eth Angel Custodi damb er escut quatribarrat deth rei per estament reiau. E non se pòt considerar, coma argumentèc Joan Fuster, qu'eth braç reiau representi en pòble “liure”,J. Hustèr, Eth blu ne la Senyera, 3e4, 1977, p. 19. Pr'amor qu'unicaments representaue es interèssi der oligarquia urbana des ciutats e viles reiaus valencianes. Atau donques, podem concludir que pendent era epòca foral era banèra dera ciutat de Valéncia ère era Senyera Coronada, deth temps qu'era Senyera Reiau ère era deth rei de Valéncia e tota era Corona d'Aragon. Càpies investigador o istorian a demostrat que cap banèra representèsse ath conjunt entièr deth reiaume coma còs politic.