cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Canton de Samatan
Composicion
Lo canton de Samatan se compausa de las 15 comunas seguentas :
Television en Argentina
En 1960 un segond canau que vadó : Canal 12 de Córdoba ; en 1961 que ho lo torn de Teleonce (lo present Telefe e en 1966 dens la ciutat de La Plata que's creè Canal 2, futura América TV.
La television argentina que comptè atau de d'òra dab un gran nombre de cadenas de television e dab mantuns de nivèu regionau (que podèvan sovent, totun, simplament transméter los medish progames deus canaus nacionaus).
En 1974 los canaus 9, 11 e 13 que hon nacionalizats e que hon controllats directament per l'armada durant la Dictatura. Que hon privatizats en 1989.
Saint-Erblon (Mayenne)
Saint-Erblon (Mayenne) es una comuna francesa administrada per lo departament de Mayenne de la region dels Païses de Léger.
Geografia
La municipalitat a situat en lo sud-Mayenne.
La commune est située dans le sud-Mayenne.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Grialon
Grialon (Gréalou en francés) es una comuna carcinòla situada dins lo departament francés d'Òut e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Marquesat de Saluças/Comunas
Comunas e fraccions
<mapframe zoom=9 latitude=44.6452 longitude=7.4905 height=600 width=800 align=center text="Lo marquesat de Saluças (irange: comunas occitanas, blau: autras comunas); nuanças mai claras: possession mens longa"> [{ "type": "ExternalData",  "service": "geoshape",  "ids": "Q20013",  "properties": {  "fill": "#ccccff",  "stroke": "#ccccff" }}, { "type": "Feature", "geometry": { "type": "Point", "coordinates": [7.3, 44.316667] }, "properties": { "title": "Demont", "description" : "(Demonte)", "marker-symbol": "circle", "marker-size": "medium", "marker-color": "fefe22" }}, { "type": "ExternalData",  "service": "geoshape",  "ids": "Q20454",  "properties": {  "fill": "#aaaaff",  "stroke": "#9999cc" }}, { "type": "Feature", "geometry": { "type": "Point", "coordinates": [7.43767, 44.621] }, "properties": { "title": "Castelar", "description" : "(Castellar)", "marker-symbol": "circle", "marker-size": "medium", "marker-color": "dd9933" }}, { "type": "Feature", "geometry": { "type": "Point", "coordinates": [7.4905, 44.645277] }, "properties": { "title": "Saluças", "description" : "(Saluzzo)", "marker-symbol": "square", "marker-size": "medium", "marker-color": "3333dd" } }]
Refrigerador
thumb|Seccion dels refrigeradors dins un gran magazin Un refrigerador es una aisina electrodomestica que servís a conservar de productes a una temperatura prèp del punt de congelacion, normalament a l'entorn de 4 °C.
Istòria
L'èsser uman totjorn foguèt en recerca de biais de conservar los aliments e leu se descobriguèt que lo freg èra bon per la conservacion. L'invencion del refrigerador es una revolucion dins los sistemas de conservacion. Es lo luòc qu'abitualament se serva lo menjar al fresc coma la carn e las bevendas per poder los servar a una temperatura que refresque. Es tanben utilizat coma luòc intermediari per descongelar çò que sortís del congelador.
Los primièrs refrigeradors domestics foncionavan pas amb electricitat, se deviá plaçar un pan de glaç que venián d'establiments especializats e quand èra fondut se deviá i plaçar un autre e ne trirar l'aiga.
Nonant-le-Pin
Nonant-le-Pin es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Orne e la region de la Bassa Normandia.
Geografia
La municipalitat es entre país de Auge, país de Ouche, campanha de Alençon e plana de Argentan. Lo sieu bourg es a l'èst del Merlerault, a Unitat|12|km  al sud-oèst de Gacé, a Unitat|12|km  al nòrd de Sées e a Unitat|22|km  a l'oèst de Argentan.
Refrigerador
Istòria
Lo liquid refrigerant utilizat foguèt pas totjorn lo mèsme: foguèt utilizat de substàncias pudentas e dangierosas coma l'amoniac, fins a 1931 s'utilizèt pel primièr còp un liquid nomenat freon que en aparéncia provocava pas de problemas. L'usatge d'aquelas substàncias foguèt implantada de biais generalizat fins a que foguèt descobèrt que provocavan d'efèctes nefasts dins lo jaç d'ozòn. En 1992 Greenpeace promouguèt de materials que damatjan pas lo jaç d'ozòn.
Foncionament
Lo foncionament del refrigerator se basa suls fenomèns d'evaporacion e de condensacion d'una substància. Un liquid nomenat refrigerant circula per un serpentin que se trapa a l'interior del refrigerator. S'evaporant, lo liquid absorba la calor e l'aire dels aliments de l'interior del refrigerator. La vapor atal formada circula pels pichons tudèls fins a un compressor, que fonciona mejanç un motor electric, comprima la vapor, que se refreja e ven liquida passant pel radiador qu'i a a l'exterior del refrigerator. Es amb aquel procés que sortís a l'exterior la calor que lo liquid aviá pres, e contunha lo procés.
Nonant-le-Pin
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
La question criminala Marin Plessis lo 13 de genièr de 1828.
Lisa Phillips
es una auta foncionària britanica qu’es dempuèi lo 25 d'abril de 2016 governadora de Santa Elena, Ascension e Tristan da Cunha. Èra aperabans dins lo desvolopament al Quenha.
Nonant-le-Pin
Istòria
L'affaire criminelle Marin Plessis le 13 janvier 1828.
Villasequilla
Villasequilla es un municipi de la província espanhòla de Toledo dins la Comunautat Autonòma de Castelha-La Mancha.
Gavarda
Gavarda es un municipi de la província espanhòla de Valéncia dins la Comunautat Autonòma del País Valencian.
Mutzenhouse
Mutzenhausen en alemanic (Mutzenhouse en francés) es una comuna francesa del departament del Bas Ren e de la region del Grand Èst.
Gianna Nannini
Gianna Nannini (Siena, 14 de junh de 1956) es una cantautora italiana. Son primièr grand succès arribèt en 1979 amb la cançon America, de l'album California. Se faguèt conéisser dins Euròpa tota gràcias a son títol I maschi qu'arribèt a èsser lo numèro 2 de vendas de singles de França en 1987. Gianna es la sòrre del pilòt de Formula 1 Alessandro Nannini.
Verneuil-l'Étang
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Nòtas
<references group=N/>
Omikron BASIC
Lo BASIC Omikron foguèt desvolopat partent de l'annada 1985 per l'Atari ST per foncionar amb un processor 68000. L'editor iniciau es Artur Södler, ajudat de Thomas Kemp per l'escritura dei rotinas matematicas.
Akira Kurosawa
Akira Kurosawa (Kurosawa Akira del sieu nom vertadièr, segon l'us tradicional millenari nipon d'emplec dels noms pichons e d'ostal, nascut a Tòquio en 1910 e defuntat idem en 1998), es un immens cineasta (realizator, scenarista, productor) japonés.Nipon.
L'Òbra cinematografica
thumb|250 px|right|... Aficha japonesa de [[Rashomon... ]]
thumb|300 px|right|... [[Ikiru / Viure... ]]
òbras de n'AK
e ca
libres
e ca
revistas
e ca
a l'entorn de l'òbra
e ca
istòria del cinèma nipon
amai
e ca
Gara de Massilhan Plaja
Foguèt mesa en servici en 1857 per la Companhiá dels Camins de fèrre del Miègjorn.
Es una gara de la SNCF, desservida per de trens TER d'Occitània.
Situacion ferroviària
Establida a 3 mètres d'altitud, la gara es situada al punt quilometric (PK) 458,278 de la linha de Bordèu Sant Joan a Seta Vila.
Brieva de Cameros
Brieva de Cameros es una comuna de la Rioja.
Cherves-Richemont
Cherves-Richemont es una comuna francesa, situada dins lo departament de Charanta e la region de Novela Aquitània, ancianament de Peitau-Charantas.
Comunas limitròfas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Toponimia
Las atestacions ancianas son, per luec:
Nòtas e referéncias
<references group="N"/>
Alessandro Nannini
Alessandro Nannini, sovent escaissat Sandro (Siena, 7 de julh de 1959) es un ex-pilòt de Formula 1 e un politician italian. Es lo filh de l'entrepreneire Danilo Nannini e lo fraire cabdet de la cantaira Gianna Nannini.
Abaucourt e Hautecourt
Abaucourt e Hautecourt (Abaucourt-Hautecourt en francés) es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mòsa e la region de Lorena.
Geografia
Lo vilatge a situat sus la rota N3 (d'ara endavant la D603), gaireben a ieu-camin entre Verdun (a l'oèst) e Étain (a l'èst).
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Abaucourt-lès-Souppleville e Hautecourt-lès-Broville fusionan en 1973 per crear Abaucourt e Hautecourt.
Montaud
Montaud es una comuna arpitana dau Daufinat, situada dins lo departament d'Isèra e la region d' Auvèrnhe Ròse Aups.
Gara d'Avinhon TGV
drecha|sens_quadre|280x280px La gara d'Avinhon TGV es una gara ferroviària de la LGV Mediterranèa, situada sul territòri de la comuna d'Avinhon, dins lo departament de Vauclusa.
Montaud
Geografia
Montaud Es un pichon vilatge situat a la cœur dels Alpes, a la punta nòrd del Vercors.
Gara d'Avinhon TGV
Situacion ferroviària
Establida a 21 mètres d'altitud, la gara es situada al punt quilometric (PK) 625,162 de la linha de Combs-la-Ville a Sant Loís (LGV), entre las garas de Valença TGV e d'Ais TGV.
Montaud
Geografia
Montaud est un petit village situé au cœur des Alpes, à la pointe nord du Vercors.
Villatobas
Villatobas es un municipi de la província espanhòla de Toledo dins la Comunautat Autonòma de Castelha-La Mancha.
Montaud
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Kirin Brewery Company
Kirin es, ambé Asahi e Sapporo, una dei marcas de bièrra lei mai consomadas au Japon.
Briones
Briones es una comuna de la Rioja.
Arlet
Arlet (Arlet en francés) z-es una comuna auvernhassa situada dins lo departament del Naut Léger e la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament d'Auvèrnhe.
Toponimia
Arlet (Arlate vico, al sègle VII) es interpretat per Dauzat, coma Arle, coma un tèma pre-indo-europèu ar-el-, de valor oronimica o idronimica, amb lo sufixe preceltic -ate. La preséncia de are, « davant, près de », es pasmens un indici de gallés, l'autre element es lo mot late, « sanha ». La sanha en question, se l'interpretacion es bona, èra benlèu à l'èst del vilatge, dins la val de Cronce (nom francés), que Arlet domina de 25-30 m.
Liquid
thumb|right|[[Fotografia d'aiga liquida.]]
Un liquid es un estat de la matèria que correspònd a un estat fluid caracterizat per de liasons quimicas intermolecularas pron fòrtas per empachar la dispersion de sei particulas mai insufisentas per empedir sa deformacion. Un liquid es donc capable de s'escolar (fluiditat) es a pas de forma definida. Pòu passar a l'estat solid per solidificacion e a l'estat gasós per vaporizacion. Dins l'autre sens, un solid pòu venir liquid per fusion e un gas pòu venir liquid per liquefaccion. Segon sei proprietats, lei liquids pòdon èsser miscibles entre elei.
Volum
thumb|right|Un liquid adòpta la forma dau recipient que lo contèn.
Lo volum, generalament notat V, es una grandor fisica que mesura l'extension d'un objècte ò d'una partida de l'espaci. Son unitat dins lo Sistèma d'Unitats Internacionau es lo mètre cubic. Pasmens, segon lei volums considerats, lo litre, lo millilitre e lo centimètre cubic son tanben utilizats. Dins lo cas d'un liquid, lo volum despend principalament de la temperatura e de la pression. Aumenta generalament quand la temperatura aumenta e quand la pression demenís. Pasmens, i a d'excepcions coma l'aiga entre 0 e 4 °C.
La compressabilitat dei liquids es febla car lei moleculas que lo constituisson demòran pròchas. Per exemple, comprimir una mòstra d'aiga sota una pression de 4,000 bar entraïna solament una demenicion de son volum de l'òrdre de 11%. Aquela proprietat permet d'utilizar lei liquids per transmetre la pression dins un mecanisme idraulic car l'aplicacion d'una pression en un ponch donat se transmet rapidament au rèsta dau liquid.
Pression
Dins un camp gravitacionau, un liquid exercís una pression sus totei lei superficias dau recipient que lo contèn. Aquela pression, generalament notada p, es una fòrça qu'es transmesa dins totei lei direccions en aumentant amb la prefondor. Son unitat internacionala es lo pascal mai d'autreis unitats son frequentament utilizadas. Se lo camp gravitacionau es unifòrme e se lo liquid es immobil, la pression es donada per la relacion : Amb p_0\, la pression a la superficia dau liquid, \rho\, la massa volumica dau liquid, g\, l'intensitat dau camp gravitacionau e z la prefondor.
Un autre fenomèn important que s'obsèrva dins lei liquids plaçats dins un camp gravitacionau unifòrme es aqueu de flotabilitat. Es la possada verticala, opausada a la gravitat, qu'un fluid exercís sus un volum immergit. Varia en foncion de la massa volumica dau fluid e dau volum immergit. Aquela proprietat explica la flotabilitat dei naviris sus l'aiga.
Tension de superficia
thumb|right|La [[tension de superficia es lo fenomèn que permet a certaneis insèctes de caminar sus l'aiga liquida.]]
La superficia d'un liquid es lo luòc de mesa en plaça d'una interfàcia amb lo mitan situat en delà. D'efiech, dins aquela zòna, lei moleculas dau liquid pòdon establir de liames amb de moleculas de l'autre mitan. Aquò se tradutz par una certana instabilitat e, donc, per una aumentacion dau nivèu d'energia au nivèu de l'interfàcia. Dicha tension de superficia, aquela energia es pus fòrta dins lei liquids onte lei liasons intermolecularas son pus fòrtas coma l'aiga. Aquela proprietat es responsabla de fòrça fenomèns caracteristics dei liquids coma leis ondas ò la capillaritat.
Debit e viscositat
L'escorrement d'un liquid es principalament caracterizat per son debit e sa viscositat. La premiera grandor representa lo volum que passa a travèrs una superficia donada per unitat de temps. Son unitat internacionala es lo mètre cubic per segonda. La viscositat pòu èsser definida coma l'ensemble dei fenomèns de resisténcia que s'opausan au movement d'un fluid. Demenís la libertat d'escorrement d'un liquid en dissipant son energia. A tendància de demenir quand la temperatura aumenta.
Dins lei fluids newtonians, la viscositat es lo rapòrt entre la constrencha de cisalhament e la velocitat de deformacion. Es constanta. Aquò es pas lo cas dins lei fluids non newtonians que seguisson d'autrei lèis de viscositat. Per exemple, dins lei fluids pseudoplastics, la viscositat demenís quand lei variacions de velocitat vènon pus importantas. D'un biais generau, lo mestritge de la viscositat es important dins mai d'una aplicacion, en particular dins l'industria dei lubrificants.
Transicions de fasa
Lei cambiaments d'estat dei liquids son relativament importants per fòrça brancas de la sciéncia coma la quimia, la biologia ò la meteorologia. D'efiech, una partida importanta, sovent preponderanta, dei compausats estudiats per aquelei disciplinas son a l'estat liquid. Per caufatge ò per demenicion de la pression, un liquid vèn gasós per vaporizacion. Per refrejament ò per aumentacion de la pression, vèn solid per solidificacion. Lei transformacions invèrsas son respectivament la liquefaccion e la fusion.
thumb|center|800px| Resumit dei cambiaments d'estats entre lei quatre [[estat de la matèria|estats principaus de la matèria. ]]
En mai d'aquò, lei liquids son caracterizats per lor ponch critic. En delà d'aqueu ponch, es pas possible d'observar la transicion entre l'estat gasós e l'estat liquid.
Solucions
Lei liquids pòdon formar de solucions amb de gas, de solids ò d'autrei liquids. Dos liquids son considerats coma miscibles se pòdon formar una meteissa solucion quinei que siegan lei proporcions. Dins lo cas contrari, son dichs non miscibles. L'aiga e l'etanòl son un exemple de liquids miscibles coneguts. En revènge, l'aiga e l'esséncia son non miscibles. De liquids non miscibles forman de fasas diferentas que pòdon presentar de proprietats de solubilitat diferentas.
Liquids dins l'espaci
Dins l'espaci, en l'abséncia quasi totala de pression, lei liquids son immediatament vaporizats ò solidificats. Leis excepcions unicas son observats a la superficia dei planeta amb una atmosfèra espessa ò dins lei jaç intèrnes d'objèctes pron importants per aver gardat una calor intèrna. Lo cas pus famós es aqueu de la Tèrra mai la màger part dei planetas assostan de liquids a sa superficia e fòrça satellits e asteroïdes son sospichats d'aver de jaç intèrnes au mens en partida liquida coma Ceres, Euròpa ò Pluton.
Descripcion microscopica
thumb|right|Representacion de l'estat dei particulas que compausan un liquid.
Au nivèu microscopic, un liquid es compausat per de moleculas dins un estat desordonat mai liadas per d'interaccions fòrtas. A respècte d'un gas, aquelei liasons quimicas son pron intensas per empachar la dispersion dei moleculas. Pasmens, an pas la capacitat deis interaccions caracteristicas d'un solid que son capablas de mantenir lei moleculas en plaça dins un ret ordonat. Per aquelei rasons, lei teorias microscopicas regardant lei liquids son mens desvolopadas qu'aquelei sus lei solids e lei gas.
Blumeray
Blumeray es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Nauta Marna e la region de Champanha-Ardena.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Beautor
Beautor es una comuna francesa del departament d'Aisne e de la region dels Nauts de França.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Viso de San Juan
Viso de San Juan es un municipi de la província espanhòla de Toledo dins la Comunautat Autonòma de Castelha-La Mancha.
Vayetze
Vayetze (ויצא 'E sortiguèt' en ebrieu, lo primièr mot de la paraša) es la setena porcion de la Torah o paraša (seccion setmanala) del cicle annal jusieu de lectura de la Torah. Los jusieus de la diaspòra la legisson lo seten Šabbat après Simḥat Torah, generalament a la fin de novembre o al començament de decembre.
thumb|300px|Lo [[sòmi de Jacòb, per Michael Willmann.]]
Calahorra
Calahorra es una comuna de la Rioja.
Salins-les-Thermes
Salins-les-Thermes en arpitan (Salins-les-Thermes en francés) es una comuna arpitana de Savòia, situada dins lo departament de Savòia e la region de Ròse-Aups.
Geografia
Salins-Los-Thermes es un vilatge savoyard a la cœur de la Tarentaise, en se situant près de Moûtiers e de las 3 Vallées. Salins-Los-Thermes se situa a 490m d'altitud, en un pichon vallon #que s'estend sus 2km al Sud / Oèst de Moûtiers. La siá superficie es de 417,5 ectaras. Salins-Los-Thermes se situa a 30 km de Albertville e a 75 km de Chambéry.
Del lièch del riu, fins als sieus coteaux boisés, Salins-los-Thermes es una municipalitat privilegiada, a proximitat immediata de Moûtiers e de Embrides-las-Bains, e de las stations d'esquí de Tarentaise. L'activitat de las thermes anima çò cap de-luòc, al bòrd del Doron, dempuèi 1820, data #que li a bastit a el lo primièr establiment thermal. Lo poder curatif de las siás aigas saladas per las malautiás de la pèl e las rhumatismes a permeses lo desvolopament d'un torisme de salut. Mai de 15 000 toristas freqüenten aital los thermes de començament en març en final octòbre. L'enòrme dèbit de las fonts d'aigas fredas e caudas (5 milions de litres per jorn) ludut val, a just títol, lo nom de "Mar dels Alpes". Suls coteaux ensoleillés de Salins fleurissent de nombrosas residéncias e de las entrepresas de servicis, près d'un luòc boisé fòrça agréable per se balader. Salins, A las pòrtas de la vallée de Belleville e de la vallée de Bozel ont se tròban las grandas stations d'espòrts d'ivèrn, es lo ponch de sortida ideala per de nombrosas activitats.
Salins-les-Thermes est un village savoyard au cœur de la Tarentaise, se situant à proximité de Moûtiers et des 3 Vallées. Salins-les-Thermes se situe à 490m d’altitude, dans un petit vallon qui s’étend sur 2km au Sud / Ouest de Moûtiers. Sa superficie est de 417,5 hectares. Salins-les-Thermes se situe à 30 km d'Albertville et à 75 km de Chambéry.
Du lit de la rivière, jusqu'à ses coteaux boisés, Salins-les-Thermes est une commune privilégiée, à proximité immédiate de Moûtiers et de Brides-les-Bains, et des stations de ski de Tarentaise. L'activité des thermes anime le chef-lieu, au bord du Doron, depuis 1820, date à laquelle est construit le premier établissement thermal. Le pouvoir curatif de ses eaux salées pour les maladies de la peau et les rhumatismes a permis le développement d'un tourisme de santé. Plus de 15 000 touristes fréquentent ainsi les thermes de début mars à fin octobre. L'énorme débit des sources d'eaux froides et chaudes (5 millions de litres par jour) lui vaut, à juste titre, le nom de "Mer des Alpes". Sur les coteaux ensoleillés de Salins fleurissent de nombreuses résidences et des entreprises de services, à proximité d'un site boisé très agréable pour se balader. Salins, aux portes de la vallée de Belleville et de la vallée de Bozel où se trouvent les grandes stations de sports d'hiver, est le point de départ idéal pour de nombreuses activités.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
A, Gonthier de Salins, reconeis aver del comte de Savoie, la siá ostal fòrt de Salins amb : « lo sieu curtil (jardin), sez granjas e insulae (d'islas) ».
El Genovés
Genovés es un municipi de la província espanhòla de Valéncia dins la Comunautat Autonòma del País Valencian.
Eleccions localas de 2015 en França
I agèt doas eleccions localas en França en 2015:
Dead Kennedys
300px|vinheta|Dead Kennedys (2019)
Los Dead Kennedys son un grop de punk de San Francisco. Se formèron en 1978 per se separar en 1986. Se son tornats formar en 2001 sens lor cantaire ancian, Jello Biafra.
Membres del grop
A l'origina, lo grop èra compausat de :
Aigavèrs
L'aigavèrs designa un limit geografic que devesís un territòri en un o en divèrs bacins idrografics. Pus precisament, de cada costat d'aquela linha, leis aigas rajan dins de direccions diferentas. Es pròcha, mai de pas confondre ambé lei linhas de crestas; lei jaç geologics prefonds e impermeables pòdon en fach dirigir l'aiga dins una vau separada per una linha de cresta de la vau ont aquesta plueia tomba.
Germainvilliers
Germainvilliers es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Nauta Marna e la region de Champanha-Ardena.
Geografia
Germainvilliers A situat al extremitat del departament de l'Anautita-Marna, en limit dels Vòges, e près de la futura zòna d'activitat de Damblain.
Germainvilliers est située à l'extrémité du département de la Haute-Marne, en limite des Vosges, et à proximité de la future zone d'activité de Damblain.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Gniezno
Gniezno (Gnesen en alemand) es una vila de Polonha d'aperaquí 70,000 abitants. Es situada dins lo centre-oèst dau país a un cinquantenau de quilomètres au nòrd-èst de Poznan.
Probablament fondada au sègle VI ò au sègle VII, foguèt mencionada per lo premier cap dins un document en 990. Luòc d'installacion dau premier arquevescat polonés en 1000, foguèt lo centre politic e religiós pus important dau reiaume fins a la premiera mitat dau sègle XI. Pasmens, en causa de sa posicion tròp pròcha de la frontiera, perdiguèt pauc a pauc son influéncia au profiech de Cracòvia. Après l'invasion teutonica de 1331, son ròtle foguèt reduch a aqueu d'un centre regionau e lei guèrras ulterioras confirmèron son declin. Dins aquò, l'arquevesque de la vila porta totjorn lo títil onorific de Primat de Polonha.
Labergement-du-Navois
Labergement-du-Navois es una comuna francesa, situada dins lo departament de Dobs e la region de la Borgonha Franca Comtat.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Vierzon
Vierzon es una comuna francesa situada dins lo departament de Char e la region dau Centre e Vau de Léger.
Toponimia
Las atestacions ancianas son, per lhuec:
Tacloban
thumb|200px|left|Taclobanthumb|200px|Taclonan dehens la província de LeyteTacloban qu'ei ua ciutat portuària, capitala de la província Filipina de Leyte, situada aproximativament a 600 km au sud de Manila.
Camprovín
Camprovín es una comuna de la Rioja.
Conhac
Vejatz tanben
Conhac es tanben lo nom o partida del nom de mantuna comuna francesa: Conhac es tanben lo nom d'un site preïstoric:
Linha a nauta tension
vinheta|Linhas a nauta tension. La linha a nauta tension es l'una dels principalas fòrma d'infrastructuras energeticas, e lo principal compausant dels grands malhums de transpòrt d'electricitat.
Chasteu de Rechoard
Lo chasteu de Rechoard se tròba en Lemosin, au dessús dau confluent de las ribieras de Graine / Grâne e de Vayres, bastit inicialament au segle XII e qu'a tanben de las partidas dau segle XV. La dinastia daus vescomtes de Rechoard ne fuguet proprietària dempuei sa creacion juscanta sa venda a l'estat francés au segle XIX. A partir d'alara es un museu e la sosprefectura de Nauta Vinhana.
Istòria
Vers l'an 1000, los vescomtes de Lemòtges fortifiqueren un esperon rochós dominant la ribiera de Graine / Grâne. Juscanta 1470, la chastelaniá fuguet lo feu de 'na brancha capdeta daus vescomtes de Lemòtges. De l'anciana fortalesa nonmàs subsistís lo chastelet d'entrada emb pont levadís que conserva lo donjon dau segle XIII (dont la cima fuguet copada au començament dau segle XVI.
Gara d'Ais TGV
drecha|sens_quadre|280x280px La gara d'Ais TGV es una gara ferroviària de la LGV Mediterranèa, situada suls territòris de las comunas d'Ais e de Cabriés, dins lo departament dei Bocas de Ròse.
Chasteu de Rechoard
Istòria
Durant la Revolucion, ensageren de demolir lo chasteu. Los revolucionaris chapiteren solament de demolir lo suc de las doas tors de la façada sud-est.
Fuguet crompat per lo departament en 1836, pendent lo regne de Loís Felip I, qu'entreprenguet sa restauracion.
Entre 1858 e 1859, lo servici daus monuments istorics i installet la sosprefectura e la comuna, sos lo regne de Napoleon III.
Gara d'Ais TGV
Situacion ferroviària
Establida a 190 mètres d'altitud, la gara es situada al punt quilometric (PK) 699,140 de la linha de Combs-la-Ville a Sant Loís (LGV), entre la gara d'Avinhon TGV e lo cap de la LGV.
La Morte
La Morte es una comuna arpitana dau Daufinat, situada dins lo departament d'Isèra e la region de Ròse-Aups.
Geografia
La Mòrt aperten, géographiquement, dins un airal trucat Matheysine Valbonnais.
La Morte appartient, géographiquement, à une aire appelée Matheysine Valbonnais.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
A, qualques bergers #venir se fixar a la Mòrt amb las siás vegadas. Pels ligar al sòl, lo Dauphin Guigues V, o los #abandonar. En 1250, Guigues VII #fixar los limits del territòri e lo albergea als abitants (20 libres per an e 4 quinteaux de fromage), acte confirmat pel Dauphin Jean II l'an 1318. La comunitat de la Mòrt farà partida del mandement de Vizille e dependrà de senhors de Vizille.
La Mòrt es pas pas una parròquia e depen a la Mièja Edat de Lavaldens. E dempuèi la fin de la de Molin-Vièlh (caseriu de Lavaldens) ont se tròban la glèisa e lo cementèri.
Al e  de sègles, los abitants del mandement de La Mure, alavetz fòrça déboisé, se fornien en bòsc de bastiment e de chauffage en los bòsques de la Mòrt. Los abitants del luòc se planhián agissements dels Matheysins. Los avets de la Mòrt avián considerat d'una qualitat clarament superiora.
En 1250, lo Dauphin Humbert E #permetre al abbaye de St Pierre de Izeaux de far pasturar las siás vegadas sus una part de la montanha de Prévourey. En abusant d'aquela autorizacion, la abbaye #enviar de vegadas sus totas las montanhas de la comunitat #que se'n #plànher al Dauphin. Los títols de albergement desapareguts en un incendi aguèron renauit en 1318, mas las discussions #reprene amb la abbaye transferida a Beaurepaire. Un procès se ensuivit e se #acabar pendent la Revolucion a l'avantatgi de la Mòrt. 500 ans de vexations s'acabavan.
Los abitants aguèron tanben démêlés amb lo hospice de La Mure en çò que tanh a la montanha de Romayoux, enclavée en aquelas de la Mòrt e en avent apertengut als chevaliers de Malta. Volián l'aquerir, mas i aguèt cedit, malgrat la siá oposicion, a la hospice en 1805.
Au, quelques bergers vinrent se fixer à La Morte avec leurs troupeaux. Pour les attacher au sol, le Dauphin Guigues V, le leur abandonna. En 1250, Guigues VII fixa les limites du territoire et l'albergea aux habitants (20 livres par an et 4 quinteaux de fromage), acte confirmé par le Dauphin Jean II en 1318. La communauté de La Morte fera partie du mandement de Vizille et dépendra des seigneurs de Vizille.
La Morte n'est pas une paroisse et dépend au Moyen Âge de Lavaldens. Et depuis la fin du de Moulin-Vieux (hameau de Lavaldens) où se trouvent l'église et le cimetière.
Au et  siècles, les habitants du mandement de La Mure, alors très déboisé, s'approvisionnaient en bois de construction et de chauffage dans les forêts de La Morte. Les habitants du lieu se plaignaient des agissements des Matheysins. Les sapins de La Morte étaient considérés d'une qualité nettement supérieure.
En 1250, le Dauphin Humbert I permit à l'abbaye de St Pierre d'Izeaux de faire paître ses troupeaux sur une partie de la montagne de Prévourey. Abusant de cette autorisation, l'abbaye envoya des troupeaux sur toutes les montagnes de la communauté qui s'en plaignit au Dauphin. Les titres d'albergement disparus dans un incendie furent renouvelés en 1318, mais les discussions reprirent avec l'abbaye transférée à Beaurepaire. Un procès s'ensuivit et se termina pendant la Révolution à l'avantage de La Morte. 500 ans de vexations s'achevaient.
Les habitants eurent aussi des démêlés avec l'hospice de La Mure au sujet de la montagne de Romayoux, enclavée dans celles de La Morte et ayant appartenu aux chevaliers de Malte. Ils voulaient l'acquérir, mais elle fut cédée, malgré leur opposition, à l'hospice en 1805.
Châteauvilain
Châteauvilain es una comuna arpitana dau Daufinat, situada dins lo departament d'Isèra e la region de Ròse-Aups.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Mutzig
Mutzig en alemannisch (Mutzig en francés) es una comuna francesa del departament del Bas Ren e de la region d'Alsàcia.
Club de Rugbi de Montpelhièr Erau
Lo Club de Rugbi de Montpelhièr Erau es un club occitan de rugbi de XV, creat en 1986 a Montpelhièr. Lo club es en primièra division del campionat de França de rugbi de XV (Elèit 1 de las dònas, Top 14 dels òmes) e participa a las competicions europèas.
Còla (aiga)
Còla (Côle en francés) es una ribiera occitana de Perigòrd (França, region d'Aquitània), afluent de Drona.
Geografia
La font se tròba au nòrd de Perigòrd, dins la comuna de Firbes. Asaiga Sent Jòri de Chalés, Sent Joan de Còla, Sent Peir de Còla e La Chapela Fochier. Se junh a la riba mança de Drona, quauques quilometres a l'est de Brantòsme, prep de Condat de Trincor.
Idrologia
Lo 13 de genier de 2004, l'estacion idrologica de Sent Joan de Còla enregistret un debit maximau jornalier de 49 m/s.
Toponimia
Lo nom es atestat en 1095, Colla. Còla ven de l'ancian occitan còla, « fossat d'escolament », d'origina latina; lo verbe latin colare, « passar, filtrar » a donat colar en occitan; lo verbe colare deriva de collus, « cruveu ».
Afluents principaus
N.B. : (rd) = afluent riba drecha ; (rm) = afluent riba mança
Condat
Condat es un toponim occitan eissit del gal, aparentat a Condé en domeni d'oïl e que designa un jonhent entre dos rius. Trobam :
Loa
Loa (en francés Loue) es una ribiera occitana dau sud-oest de França (regions de Lemosin e d'Aquitània).
Geografia
La font de Loa se tròba en Lemosin dins la comuna de Sent Iriés (departament de Nauta Vinhana). Son cors es de 51 km. Se junh a Eila prep de Colòures (Dordonha).
Idrologia
Lo 22 de setembre de 1993, l'estacion idrologica de Sent Medard d'Eissiduelh enregistret un debit maximau jornalier de 111 m/s.
Afluents principaus
N.B. : (rd) = afluent riba drecha ; (rm) = afluent riba mança
Ligams externes
Site Hydro.eaufrance (Loa en Sent Meard d'Eissiduelh)
Wongo
Lo wongo es una lenga banto parlada en Republica Democratica de Còngo,.
Classificacion
Per Nurse e Philippson (2003), lo wongo fa partida d'un grop kuba amb lo dengese, lo songomeno, lo bushoong e lo lele.
Los Yébenes
Los Yébenes es un municipi de la província espanhòla de Toledo dins la Comunautat Autonòma de Castelha-La Mancha.
Canales de la Sierra
Canales de la Sierra es una comuna de la Rioja.
Epicurisme
L'epicurisme es una doctrina creada per Epicur, qu'existiguèt entre los sègle III AbC a sègle III ApC.
Se nomenan epicurians tant los seguidors d'Epicur de son viu, coma los contunhadors de l'escòla fins que aquela s'arrèste, e tanben per qualques punt d'escrivans de la posteritat fins a l'epòca modèrna (l'exemple mai remarcable benlèu es Marx).
L'epicurisme, originalament, (pasmens qu'Epicur foguèt totjorn fòça refractari a revelar las fonts que basava sa doctrina, fins a que el meteis se disiá "autodidacte"), se basa sus fòrça filosofias anterioras (levat benlèu la platoniciana, que combatèt fermament). Atal, l'epicurisme recuèlh subretot l'atomisme de Democrit e la teoria del plaser d'Aristip, tot en respondent a las criticas de Platon e Aristòtel dels dos sistèmas. (Tanben mòstra resons de la doctrina sceptica, d'Anaxagòras, dels filosòfs cinics e de l'estoïcisme. En general, Epicur faguèt un ensems d'idèas sistematicas e coerentas, mas non originalas).
L'epicurisme segon Epicur es pauc original; totes los membres de l'escòla epicuriana, de vida d'Epicur coma aprèp la fin del "Jardin" (escais de l'escòla epicuriana), pasmens exprimissián sens equivòca fòrça l'admiracion per la vida e doctrina del fondator de l'escòla, mas que seguèron gaireben o fòrça fidelament sa pensada.
Los discípols mai importants del vièlh savi del plaser son Diogènes d'Enoanda (un epicurian ric que, d'un biais sosprenent, daissèt inscritas, sus una paret d'un mercat de la ciutat d'Enoanda, d'inscripcions de granda talha amb de doctrinas epicurianas), Filodem (un erudit respectable que daissèt una bibliotèca de tèxtes epicurians, parcialament conservada), Diogènes Laèrci e Lucrèci (sens comptar d'autras centenas de disciples simples e comuns, segurament, perque la doctrina d'Epicur foguèt coneguda per tota Grècia e Itàlia, e fins a Asia e Egipte, mas essent totjorn dins l'ombra de estoïcisme alara predominant ).
Al sègle IV (segon lo testimòni de Sant Agustin) avián desaparegut totalament las escòlas epicurianas e los escrits d'Epicur demorèron espandits pel monde antic.
Mejans los autors de l'umanisme (coma Cosimo Raimondi) e aqueles de la Renaissença (coma Pèire Gassendi) l'epicurisme tornèt èsser conegut per tota Euròpa. Baruch Spinoza e John Locke, per exemple, reconeguèron l'importància (del punt de vista istoric coma dins una influéncia dins los pròpris escrits) d'Epicur e Lucrèci. Fins finala se tròban de ressons de l'epicurisme dins d'autors pus contemporanèus coma Nietzsche, Friedrich Hegel, Karl Marx e Auguste Comte.
MMA
Las arts marcialas mixtas, sovent designats per la sigla anglesa MMA (mixed marcial arts), e ancianament apelats combat liure o free-fight, son un espòrt de combat complèt, associant pugilat e lucha al còs a còs. Los dos combatents pòdon utilizar de nombrosas tecnicas ; segon las federacions, son autorizadas las tecnicas de percussion talas coma còps de pè, de ponh, de genolh e de coide, mas tanben las tecnicas de prension en còs a còs, de projeccions e de somission (grappling) e de còps de las tecnicas particularas de percussion al sòl.
Aquel espòrt es considerat coma recent, e mai eficaç qu'artistic. Las arts marcialas mixtas existisson en realitat dempuèi fòrça longtemps (per la lucha e lo pugilat). Se'n retròba de las traças dins las aplicacions de combat de nombrosas arts marcialas ancians.
Accessòris
Pendent las competicions professionalas de MMA, un combatent deu aver sus el dels vestits e de las proteccions especificas.
Austràlia
Austràlia (en anglés Australia), oficialament lo Mancomunautat d'Austràlia (en anglés Commonwealth of Australia), es lo seisen país dau mond per superfícia (7,692,000 km²) e lo pus grand d'Oceania. Es una monarquia parlamentària que teniá 25,5 milions d'abitants en 2019. Fondat a la fin dau sègle XVIII per lei Britanics, es un estat eissit de la colonizacion de l'illa per lo Reiaume Unit. Aquò entraïnèt lo declin dei populacions indigènas (Aborigèns australians) que foguèron victimas de chaples, de discriminacion e d'una politica de marginalizacion fins a la segonda mitat dau sègle XX. En parallèl, la descubèrta de ressorsas naturalas importantas, especialament d'aur, favorizèt l'arribada de colons nombrós que s'installèron principalament dins lo quart sud-èst dau país onte fondèron plusors vilas importantas (Sydney, Melbourne, Brisbane, Perth e Adelaïda).
Vèrs la fin dau sègle XIX, la colonia obtenguèt pauc a pauc mai d'autonòmia. Venguèt oficialament independenta en 1901 mai demorèt lòngtemps un dominion britanic que sa politica èra alinhada sus aquela de Londres. Austràlia participèt ansin ai dos conflictes mondiaus dins lo camp deis Aliats. Pasmens, l'afebliment britanic a l'eissida de la Segonda Guèrra Mondiala (1939-1945) permetèt ais Australians de venir veritablament independents. Chausiguèron alora de se raprochar de Washington e de venir lo principau aliat deis Estats Units d'America dins lo Sud-Èst Asiatic.
En causa de son istòria, lo país a desvolopat una cultura originala basada sus la cultura occidentala mai presentant de trachs fòrça especifics coma lo sentiment d'exili sus una tèrra isolada, la fiertat de construrre une societat novèla e de trachs eissits de la cultura aborigèna. Dempuei la segonda mitat dau sègle XX, se fau egalament nòtar d'influéncias importantas en provenància d'Asia e deis Estats Units. Aquò a favorizat l'emergéncia d'artistas largament reconeguts dins de domenis variats coma la musica, lo cinèma ò la literatura.
La capitala es Canberra e lo gentilici es australian -a.
Geografia fisica
thumb|Topografia simplificada d'Austràlia
Austràlia a una superficia de 7,692,060 km². Sa partida principala es l'illa australiana ela meteissa que representa 99% de son territòri. Lei relèus i son pauc importants amb una altitud mejana de 210 m e una cima pus auta, lo Mont Kosciuszko, de solament 2,231 m. Lei pus importants se situan dins lei regions centralas (Monts Mc Donnell e Musgrave) e lòng dau litorau pacific (Aups Australianas, Montanhas Blavas e Cordilhèra Australiana). Lo rèsta dei regions centralas es ocupat per una importanta depression, centrada sus lo Lac Eyre, qu'es lo ponch pus bas dau país (-14 m).
Clima
thumb|Carta simplificada dau clima australian
Situada entre lei latituds 10°S e 40°S, Austràlia presenta un clima variat amb l'existéncia de tres zònas climaticas principalas. Au nòrd, se tròba una faissa litorala somesa a un clima tropicau. La sason umida i dura generalament de decembre a març e la sason eissucha de mai a setembre. Lei precipitacions i son relativament importantas amb una pluviometria superiora a 2,000 mm dins certaneis endrechs.
Lòng dau litorau orientau e dins lo quart sud-èst, lo clima es temperat de tipe subtropicau umid, mediterranèu ò oceanic. Lo premier clima s'observa subretot dins lei regins maritimas orientalas. Lei pluejas i son regularas (75-125 mm/mes) e la temperatura cauda (22°C a Sydney). Dins lei regions sud-èst, aqueu clima se transforma en clima oceanic amb d'ivèrns doç e d'estius fregs. Lei pluejas i son egalament regularas. Enfin, la poncha sud-oèst de l'illa e quauquei regions meridionalas an un clima mediterranèu caud ò freg amb de precipitacions ivernencas importantas en junh e en julhet.
MMA
Accessòris
Pel cap, lo combatent se deu d'aver un protegís-dent e abans de dintrar dins l'octogòn o lo ring, un mètge aplica sus la cara del combatent de la vaselina qu'a per tòca d'evitar las copaduras e los fregadisses. Solas las femnas son concernidas per una proteccion del bust, puèi que pòrtan un protegís-peitrina. Los combatents masculins meton un clòsc per reduire las consequéncias d'un còp (illegal) dins las partidas genitalas. Per las mans, lo combatent met de bendas finas (utilizadas per totes los espòrts de combats) per se protegir las falanjas puèi se carga los gants caracteristics del MMA. En efièch, lo gant de MMA, al contra del gant de bòxa, s'arrèsta al mièg dels dets per permetre de sasir l'adversari.
Austràlia
Clima
Lo clima dei regions interioras es marcat per l'ariditat. Lo territòri australian es ansin cubèrt per plusors desèrts cauds. Sa pluviometria varia entre 150 e 400 mm amb de variacions anualas fòrça importantas. Son ansin pas totalament eissuchs e una vegetacion adaptada i es sovent ben presenta.
Mauresca Fracàs Dub
alt=Mauresca Fracas Dub|vinheta|350x350px|Mauresca Fracàs Dub Los Mauresca Fracàs Dub (MFD) son un grop de raggamuffin-rap occitan, originari de la region de Montpelhièr creat en 1998. Los maurescas an tanben cantat la vila de Seta. Ara an sortit amb lo rapaire Yellow un album hip-hop Doctor de Trobar
Austràlia
Demografia
La demografia presenta lei caracteristicas d'un país desvolopat e fòrça urbanizat que comença de s'envielhir. L'esperança de vida i es ansin fòrça importanta (82,15 ans en 2016), lo temps mejan deis abitants es relativament aut (38 ans) e lo taus de feconditat es pas sufisenta per permetre lo remplaçament dei generacions (1,77 enfants/frema en 2018). L'imigracion, principalament d'origina asiatica, es donc lo factor principau que permet a la populacion d'aumentar regularament (19,2 milions d'abitants en 2001, 25,2 milions en 2018).
Cineasta
Lo cineasta es l'artista que practica lo cinèma. Louis Delluc inventèt lo mòt vèrs 1920. Ensin vouguèt marcar l'oposicion entre lo cinèma "comerciau" e lo cinèma artistic, de recèrca.
MMA
Accessòris
Pels combatents professionals, son lors esponsòrs que lor fornisson los accessòris. Per las competicions amatrises de MMA, d'autres accessòris permeton de garantir l'integritat del combatent, talas coma de cascos e protegisses-tíbias que protegisson tanben lo dessús del pè.
Saint-Hilaire-de-Voust
Saint-Hilaire-de-Voust es una comuna peitavina, situada dins lo departament de Vendea e la region daus País de Leire.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Toponimia
Las atestacions ancianas son, per lhuec:
Austràlia
Demografia
Lei regions pus pobladas se tròban dins lei regions litoralas dau sud-èst e e de l'èst onte lo clima, temperat, es pus favorable a l'agricultura que dins lo rèsta dau territòri australian. Assostan donc lei vilas pus importantas coma Sydney (5,2 milions d'abitants en 2014), Melbourne (4,4 milions), Brisbane (2,3 milions) e Adelaïda (1,1 milions). Un centre demografic segondari existís au sud-oèst dau país a l'entorn de l'aglomeracion de Perth (2,0 milions d'abitants).
Lengas
Austràlia a ges de lenga oficiala mai dins lei fachs, es un país anglofòn. D'efiech, l'anglés australian èra la lenga mairala de 77% de la populacion en 2011 e èra largament mestrejat per lo rèsta de la populacion. Es un dialècte de l'anglés que se destria per sa prononciacion e per son vocabulari. Aparegut tre lo començament dau sègle XIX a partir dei parlars dei presoniers mandats dins la colonia per leis autoritats britanicas, a una basa d'anglés britanic amb d'influéncias fòrtas eissits deis autrei dialèctes deis Illas Britanicas e de mots eissits dei lengas indigènas.
Lei lengas aborigènas èran fòrça nombrosas avans la colonizacion de l'illa amb d'estimacions variant entre 250 e 750. Minadas per leis atacas còntra leis Aborigèns, an fòrtament declinat e son uei disparegudas ò menaçadas de disparicion. La causa principala d'aqueu fenomèn es la fragmentacion dei comunautats indigènas e la rompedura de la transmission entre generacions. Ansin, au començament dau sègle XXI, solament 8 lengas aborigènas tenián mai de 1,000 locutors. Quauquei pòbles an creat de programas per assaiar de protegir sa lenga mai mancan de mejans.
Leis autrei lengas parladas en Austràlia son eissidas de l'imigracion dei sègles XIX e XX. Lei pus importantas son lo mandarin, lo cantonés, lo vietnamian, l'arab, l'italian e lo grèc que son la lenga mairala d'au mens 1% de la populacion.
Religions
Austràlia es un país de tradicion religiosa crestiana en causa de son poblament d'origina coloniau britanic. La constitucion de 1901 i assegura la libertat religiosa e i enebís l'establiment d'una religion d'Estat. Pasmens, lo cristianisme, se demòra la premiera religion dau país (52,2% en 2016 ), conoís un declin important liat a l'aparicion d'una importanta minoritat d'abitants sensa religion (30,1%). De mai, es devesit entre catolics (22,6% de la populacion), anglicans (13,3%) e divèrsei glèisas protestantas (16,6%).
Leis autrei religions son fòrça minoritàrias e gropan mens de 10% deis estatjants : 2,6% per l'islam, 2,4% per lo bodisme, 1,9% per l'indoïsme, 0,5% per lo sikhisme e 0,4% per lo judaïsme.
De la Preïstòria a l'arribada deis Europèus
Lei traças umanas pus ancianas descubèrtas en Austràlia datan de 40,000 ans (Mungo). Aqueleis abitants desvolopèron una cultura marcada per de pinturas rupèstras e per l'usatge d'otís de pèira pauc sofisticats. Lei tecnicas de fabricacion litica se melhorèron au millenari VIII av. JC e entraïnèron finalament l'aparicion d'otís ambé de talhents liscs que son desconeguts dins lo rèsta d'Oceania. Vèrs lo millenari I av. JC, l'agricultura apareguèt dins lei regions drudas permetent l'aparicion de societats semisedentarizadas. En revènge, dins lei regions mens favorablas, lei comunautats de caçaires cuelheires contunièron de dominar.
La descubèrta de l'illa per leis Europèus
Leis Europèus descurbiguèron Austràlia en 1605 (Willem Janszoon) dins l'encastre de seis expedicions de reconóissença dei rotas maritimas d'Asia dau Sud-Èst. Pasmens, la region semblava palunosa e leis indigèns fòrça ostils. En 1642, l'explorator olandés Abel Tasman reconoguèt una partida dau litorau sud e donèt son nom a l'illa que pòrta uei son nom. Dos ans pus tard, lo Francés Melchisédech Thévenot cartografièt la còsta occidentala de l'illa. En revènge, la partida orientala de l'illa foguèt pas explorada avans lo viatge de James Cook en 1770. L'insularitat de Tasmania foguèt demostrada en 1798.
L'	afiermacion de la preséncia britanica
James Cook prenguèt oficialament possession de l'illa en 1770. Après la pèrda dei Tretze Colonias d'America dau Nòrd, Anglatèrra i veguèt un relèu novèu de son influéncia e una solucion practica per alunchar certanei presoniers deis illas Britanicas. Ansin, en 1788, una colonia penitenciària foguèt fondada per lo capitani Arthur Phillip a Port Jackson (uei Sydney). La penetracion vèrs l'interior foguèt lenta e fins a 1827, Londres crenguèt que França poguèsse desbarcar de colons e revendicar una partida de l'illa.
L'exterminacion dei populacions indigènas
Au començament dau sègle XIX, lei premiers motons foguèron importats dins l'illa. Venguèron rapidament lo còr d'una activitat importanta que causèt de conflictes ambé lei cultivators e leis indigèns a prepaus dau partiment dei tèrras agricòlas. De mai, a partir de 1851, de jaciments d'aur foguèron descubèrts entraïnant l'arribada de miliers d'aventuriers e de minaires. Ansin, se multipliquèron lei tusts ambé lei populacions aborigènas que foguèron rebutadas per lei colons vèrs lei regions deserticas entraïnant un grand nombre de victimas. En Tasmania, foguèron dirèctament exterminadas. Ansin, la populacion aborigèna passèt d'aperaquí 500,000 individús en 1788 a 60,000 en 1920.