cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Felip Douste-Blazy
Deputat e cònsol màger de Tolosa
En març de 2001 se faguèt elegir dins la primièra circonscripcion de Nauta Garona. Ganhèt las eleccions municipalas de Tolosa, succedissent a Gui Hersant.
A la fin de 2001, s'associèt a la candidatura de Jaume Chirac per un segond mandat.
Elegit deputat de Nauta Garona en junh de 2002, venguèt secretari general de l'UMP, refusèt de dintrar al govèrn per demorar a Tolosa.
Es tanben mèstre de conferéncia a l'Universitat París VII - Diderot onte ensenha cada an la santat publica.
Ministre de la Santat
Lo 31 de març de 2004, foguèt nomenat ministre de la Santat e de la Proteccion sociala, e abandonèt son mandat de cònsol màger de Tolosa, que lo remplacèt Joan-Luc Moudenc.
Ministre dels Afars Estrangièrs
thumb|left|[[Condoleezza Rice e Felip Douste-Blazy, lo 5 de julhet de 2005.]]
Preferiguèt lo Ministèri dels Afars Estrangièrs a un Ministèri dels Afars Socials elargit dins lo govèrn Dominique de Villepin.
Se distinguiguèt per de porradas, quand confondèt Taiwan e Tailàndia o Croàcia e Kosova, e de declaracions embarrassantas, qualificant de « militar » lo programa nuclear, eca. Son manca de mestresa dels còdis diplomatics e dels afars, coma son gost per la comunicacion, encanhava los foncionaris del ministèri.
Dempuèi 2007
Demissionari aprèp la victòria de Nicolas Sarkozy coma president, renoncièt a se presentar a las legislativas dins la 1 circonscripcion de Tolosa.
En junh de 2007, foguèt nomenat conselhièr, encargat de mission prèp del President de la Republica.
En febrièr de 2008, venguèt Conselhièr especial per las fonts innovadoras de finançament del desvolopament, prèp del Secretari General de las Nacions Unidas. Dins aquel encastre, creèt MassiveGood, un programa umanitari per que los viatjaires pòscan far de microcontribucions a Unitaid quand resèrvan un bilhet d'avion o d'autres mejans de transpòrts sus Internet.
Aquel programa, que dirigís, es un escac, tecnic— retard dins la finalizacion del logicial — e public, malgrat los contactes establits amb Bill Clinton o Ban Ki-moon. La fondacion Unitaid s'arrestèt en 2010 amb de còstes 1000 còps superiors a las dintradas realas.
Nòtas e referéncias
<References/>
Enfllafôl
Enfllafôl (Anglefort en francés) es una comuna arpitana. Administrativament, es dins lo departament d'Ain.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Laussona
Laussona (Laussonne en francés) z-es una comuna velaiesa situada dins lo departament del Naut Léger e la region d'Auvèrnhe Ròse Aups, ancianament d'Auvèrnhe.
Comunas vesinas
400px|left|Distanças e posicion relativa
Mirmidons
Mitologia grèga
Dins la mitologia grèga, los Mirmidons son considerats coma de soldats poderoses. Lor sol grop podava d'esperse cambiar lo cors d'una batalha importanta, que trapava als costats d'autres soldats grècs.
Per exemple, pendent la guèrra de Tròia, Aquilles arriba amb los Mirmidons al camp grèc per rebutar los Troians fins al barris. Après la mòrt d'Aquilles, los Mirmidons se metont al servici d'Agamemnon.
Mirmidons modèrnes
Los Mirmidons de l'Antiquitat grèga èran coneguts per lor fidelitat a lor cap. En Euròpa preindustriala lo mot « mirmidon » prengava fòrça de ressons ara associats al mot « robot ».
Mirmidons al cinèma
Dins lo film Tròia (2004) de Wolfgang Petersen, los Mirmidons forman la tropa d'eleit del rei Agamemnon e son menats per Aquilles (Brad Pitt). Son coirassats de negre del cap al pè.
Mirmidons dins los videojòc
Lo tèrme de « Mirmidon » es sovent utilizat dins los videojòcs, subretot dins los Jòcs de ròtle. Es un títol sovent donat a las classas de personatge e als enemics, e a vegada lo nom d'una aisina o veïcul.
Dins lo videojòc Age of Mythology (fondat en partida sus la mitologia grèga) una unitat especiala de la civilizacion grèga es lo Mirmidon, avent la capacitat d’èsser mai poderós quand afronta las unitats de las civilizacions non gregas.
Autres mirmidons
vinheta|200x200px|Colias myrmidone es lo nom latin d'un parpalhon
Aurivalh
Aurivalh (Auribail en francés) es una comuna lengadociana en Lauragués, situada dins lo departament de la Nauta Garona e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Geografia
Comuna de l'airal urban de Tolosa de 200 habitants suls nauts de las costièras de Volvèstre a 3,5 km de Miramont, a 35 km al sud de Tolosa e a 18 km al Sud-Èst de Murèth. Una pichona plana situada a 285 m d'altitud sus una cresta se lòtja qualques abitacions, la glèisa, un castèl, l'ostal de comuna e lo cementèri, las autras abitacions son dispersadas, subretot dins los masatges de Chiolet e de Cròtz d'Armand. Lo lòc beneficia d'una situacion amb un punt de vista sus las costièras e la sèrra dels Pirenèus. Lo vilatge es environat per de puèges e de vals cultivats o boscats. Aurivalh es situat dins las costièras de Volvèstre, a mièg camin entre val de Lèsa e val d'Arièja (afluent de Garona), que son separadas de prèp de 4 km.
Toponimia
Aurivalh seriá format del genitiu latin de aureum, « aur » e de valh (fòrma locala o benlèu istorica del mot val o vath). Aurivalh es pas al contacte del lengadocian e del catalan, mès del lengadocian e del gascon; en aplicacion del principi del conservatisme de las airas perifericas, d'una part l'espandiment de ll > [ʎ] èra probablament plan mai vaste, d'autra part la fòrma anciana del gascon vath, dins los parlars del marge pus oriental, èra benlèu [vaʎ(e)], coma en catalan, e non pas [ɖɖ] coma dins la majoritat del gascon.
Istòria
A l'epòca galloromana, las tèrras agricòlas del lòc èran regropadas en villas. Al sègle XI, l'abadiá benedictina de Lesat aviá son poder sus aquel vilatge e aviá doas glèisas. Aurivalh foguèt al sègle XIV jos la dominacion de Bernat de Durfòrt. Lo castèl foguèt bastit al sègle XV; la glèisa de Sant Breç, en primièr capèla del castèl, patiguèt de destruccions pendent las guèrras de religion. Foguèt restaurada e agrandida als sègles XVII e XIX.
Pendent l'Ancian Regime, Aurivalh èra de la diocèsi civila de Rius, doncas de la província de Lengadòc, de la generalitat de Tolosa, de la diocèsi de Rius, de la senescauciá de Tolosa. En 1790, Aurivalh èra del canton de Sent Somplesi e en 1801, passèt a lo d'Autariba.
La comuna conten l'anciana parròquia de Saint-Saturnin de Beville. La glèisa a disparegut.
Economia
L'economia d'aquel vilatge es subretot basada sus l'agricultura.
Divinitats grègas primordialas
vinheta|Nix, per Henri Fantin-Latour (1897). Los Grècs ancians dispausavan de teogonias diferentas, e quitament s’aquestas presentavan de caractèrs comuns, es dificil d'arrestar una tièra calhada de divinitats primordialas o protogènas (en grèc Πρωτογενοι significant 'nascuts d’en primièr') per la mitologia grèga, aquesta lista — e lo ròtle de las dichas divinitats — variant d'una font a l'autra.
Esiòde
La mai celèbra al subjècte es de segur la Teogonia d'Esiòde, fins a que se confond sovent lo panteon primordial grèc amb aqueste donat per l'obratge. Las divinitats primièras que cita son: Caòs (Badança, Falha), seguit per Gaïa (la Tèrra), Tartar (las entralhas de la Tèrra), Eròs (lo Desir), Nix (la Nuèch) e Erèba (las sornièras), puèi per Uran (lo Cèl e la Vida), Etèr (lo Cèl superior) e Emera (lo Jorn).
Omèr
Mens coneguda, la teogonia omerica sembla considerar Ocean e Tetis coma los parents de totes los autres dieus, çò que liga lor naissença a la mar.
Alcman
Per Alcman, Tetis (la ninfa marina) es la primièra divesa que « ordona totas causas », seguit per Poros (lo camin que se dobrís), Tecmor (la borna), e Scatos (l'escur del camin).
Epimenides
Epimenid fa d'Èr (l'Aire) e de Nix (la nuèch) los dos èsser primordials, que s'unisson per enfantar Tartar. Dos Titans naicèron enseguida, qu’engendrèron un uòu que’n sortiguèt un òrdre nòu.
Fonts filosoficas
Fòrça èran los filosòfs e escòlas filosoficas grègas que prepausavan las lor versions:
Nòtas e referéncias
Los autors de l'Antiquitat an cadun un vejaire diferent al subjècte de las divinitats grègas primordialas, es dificil de realizar una genealogia complèta. Sa fon màger es la Teogonia d'Esiòde.
Linha 1 del mètro de París
vinheta|260x260px|La linha a La Défense. La linha 1 del mètro de París es una linha del malhum de mètro a París. Es la primièra linha de mètro dobriguèt en França.
Bouvellemont
Bouvellemont es una comuna francesa del departament de las Ardenas e de la region de Champanha e Ardena.
Fial d'Ariana
Fial d'Ariana o fil d'Ariana es una expression que pòt designar :
Bouvellemont
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Abscon
Geografia
Situada a 20 minutas de, o encara a 15 minutas de Valencianas, Abscon possedís una situacion géographique privilegiada. Al contacte d'una autoroute, aquela vila es lo darrièr limit del Enaut e tòca lo Douaisis. A 59 mètres d'altitud e poblada de 4156 abitants, la vila de Abscon s'estend sus 727 ectaras.
Aquela vila, dicha « en crotz », a descrich seguenta doas rotas concourantes als « 4 camins » délimitant lo centri vila. Los Corons, installats amb las ancianas activitats minaires, e los comèrcis s'estendon de part e d'autra d'aquelas doas grandas carrièras #qu'una rota nacionala.
Située à 20 minutes de Douai, ou encore à 15 minutes de Valenciennes, Abscon possède une situation géographique privilégiée. Au contact d'une autoroute, cette ville est la dernière limite du Hainaut et touche le Douaisis. À 59 mètres d’altitude et peuplée de 4156 habitants, la ville d’Abscon s’étend sur 727 hectares.
Cette ville, dite « en croix », est décrite suivant deux routes concourantes aux « 4 chemins » délimitant le centre ville. Les Corons, installés avec les anciennes activités minières, et les commerces s'étendent de part et d'autre de ces deux grandes rues dont une route nationale.
Istòria
I n'a 40 milions d'ans, una mar interiora recobrava Abscon e los sieus environs #çò que ret lo sieu jos-sòl calcaire.
Il y a 40 millions d'années, une mer intérieure recouvrait Abscon et ses environs ce qui rend son sous-sol calcaire.
Ananàs
L'ananàs es una planta monocotiledonèa de la familha de las bromeliacèas. Los arbres dels ananasses cultivats son de l'espécia Ananas comosus, que compren fòrça varietats. Existisson tanben divèrsas espécias salvatjas, qu'apartenon al meteis genre.
Generalitats
Lo mot ananàs ven del guaraní nanà en passar pel portugués (documentat per primièr còp a la primièra mitat del sègle XVI) o l'espanhòl (documentat en (1578). Semblariá que l'espanhòl o aguèsse manlevat al portugués de Brasil.
L'ananàs es un fruch que simboliza las regions tropicalas e sostropicalas. Coneis una granda acceptacion dins lo mond entièr.
Caracteristicas
Lo pè de l'ananàs es una planta semiperenna, que pòt aténher 1 m de nautor. D'en primièr fa pas qu'un fruch solet, situat en cima; puèi, amb la ramificacion laterala del talo, apareisson d'autres fruches, de tal biais que la fasa productiva se pòt prolongar pendant maitas annadas. Quand ven adulte, es constituit de rasics, talo (caule), fuèlhas, fruches e mudas. Lo sistèma radicular, del tipe fasciculat, es superficial, pois a màger part de las rasics fica nos primièrs 15 cm de solo. Lo talo apresenta lo format d'una clava, relativament corta e gròssa. Las fuèlhas an la forma de calha e son inseridas dins lo talo, e forman una densa espirala dextrogira e levogira.
L'inflorescéncia es una espiga, formada de flors completas, caduna localizada dins l'axila d'una bractèa. Lo fruch se compausa, del tipe sorose, e resulta de la coalescência d'un bèl nombre de fruches simples (100 a 200), del tipe baga, denominats frutilhos, que son inserits dins un ais central, còr o miolo, amb una disposicion espiralada e intimamente soudats los uns als autres. No ápice del fruch existís un tufo de fuèlhas – la corona – resultanta del tecido meristemático apical que la planta possui dempuèi son origina. A conexão del fruch amb lo talo de la planta se fa a travèrs un pedoncul.
left|thumb|250px|Inflorescéncia d'un Ananas comosus. La casca de l'ananàs es formada per la reunion de las bractèas e sépalas de las flors. Logo abaixo da casca, inserits dins la periferia de depressions en forma de tassa, se pòdon encontrar de remasilhas de pétalas e de estames, enquanto de caduna d'aquestas depressions apareis un vestígi d'estilete. A la superfícia d'un fruch descascado d'um modo pas gaire prigond, os restos de estiletes dão idéia de espinhos. Por outro costat, quand lo descascamento es fach d'un biais mai prigond, la superfície mostra-se completament perforada, por ficarem expostas as lojas dos ovários dos frutilhos. Dins de tais lojas, em se tratando de frucha de varietat cultivada, generalament são encontrados apenas d'ovuls abortados, pois la formacion de sementes es rara, por serem las flors auto-esterilas. Pasmens, a travèrs de la pollinizacion manuala amb de pollèn d'una autra varietat, não é rara la produccion de doas mila a tres mila sementes per fruto.
La part comestibla de l'ananàs es sa pulpa, suculenta, formada per las parets das lojas dels frutilhos e pelo teissut parenquimatoso que os une, bem como pela porção externa ou casca del còr. De acordo coma la part de la planta em que son produchas, as mudas do abacaxizeiro son classificadas en quatre tipes:
L'abacaxizeiro es una planta plan sensibla al freg, mas resistís plan a las secadas. Embora seja planta tropicala, los jorns de solelhada fòrta, los fruches pòdon patir de cremadas, quand son pas protegits. Pòt èsser cultivat dins tota mena de sòl, desde que seja permeable, isto é, pas sujeito ao encharcamento; preferís, porém, de sòls leves, rics en elements nutritius e amb un pH d'entre 5,5 e 6,0, ainda que tolere los de pH mai bas. Es pro exigent em nutrientes.
En general, o florescimento natural de l'ananassièr se fa per l'ivèrn, pasmens lo comprimento del cicle natural pòt variar entre 10 e 36 meses, pois, além de las condicions climaticas, depend de l'epòca de plantio, del tipe e del pes de las mudas utilizadas, e tanben de las practicas culturalas adoptadas.
Los ananasses son tanben bastant comuns per as pessoas comerem, vist que son fòrça bons e a un gost excellent per ne tirar de chucs.
Cultura
La varietat cultivada principalament dins lo mond es la Cayenne (o tanben Smooth Cayenne). Dona de fruches qu'an una pulpa jauna palle o jauna, rica en acids e sucres, e la planta a de fuèlhas practicament sens espinas. En Brasil, porém, la varietat principala es la Pernambuco (o Pérola), que fa de fruches de pulpa jauna palle, gaireben blanca, de sabor pro doça; sas fuèlhas an de costats armats d'espinas.
thumb|250px|right|Plantacion d'ananasses La cultura racionala de l'ananassièr demanda fòrça tecnica e trato. Sa propagacion se fa por mudas e son exploradas una o doas safras. Muito útil es lo fach de que a época de produccion de la frucha se pòt contrarotlar artificialament, gràcias a l'emplec de substàncias quimicas, coma lo calci e d'autras. Las culturas grandament racionalizadas pòdon produire, a cada safra, de seissanta a ochanta tonas de fruch per ectara. Na verdade, porém, la produccion d'un ananassièr depend de mantun factor: lo clima e lo sòl; l'epòca de plantio e de colheita; lo temps de la plantacion; la varietat; tipe e talha de la muda plantada; espaçament del plantio; tratos culturals; adubação; estat fitosanitari.
Actualament, lo plantio es fach pel sistèma de linhas duplas e na basa de 45 a 60 mila plantas per ectara. Dins los païses de cultura ananassièra avançada, se fan servir de maquinas que, d'un biais simultanèu, son capablas de porgir de pesticidas e de fertilizants al sòl e, sobre el, de distribuir de faissas de teissut negre de polietilèn, que sus sa cima es fach lo plantio das mudas; além disso, s'emplegan de pulverizaires capacitats per distribuir, ao mesmo tempo, pesticidas e fertilizants sus de linhas diferentas de plantacion, assim como maquinas que possibilitan la colheita que pòt arribar fins a 12 tonas d'ananàs per ora.
Problèmas e malautiás
A Brasil, las marranas principalas de l'ananàs son la broca-do-fruto da lagarta da borboleta Thecla basilides e la cochonilha (Dysmicocus brevipes). Pendent aquestas darrièras annadas, mai que mai dins los Estats de São Paulo e Minas Gerais, tse son produches prejuízos provocats per la gomose, moléstia causada pel campairòl Fusarium moniliforme. A nivèl mondial, cèrtas espècias de nematoïdes figuran demest las plagas d'importància.
Consomacion
thumb|left|250px|Un ananàs copat en dos tròces Se pòt consomar l'ananàs natural o industrializat, jos la forma de fatias ou pedaços em calda, abacaxizada, pedaços cristallizats, passa, picles, de chuc, de siròp, gelea, de licor, de vin, de vinagre, d'aigardent. Todavia, os principais produches son as fatias o los bocins em calda, e lo chuc. A partir del chuc de l'ananàs se pòdon preparar de bevendas, de sorbets, crèmas, balas e bolos. Coma josproduches de l'industrializacion de l'ananàs, s'obten d'alcòl, d'acid citric, d'acid malic, acid ascorbic, bromelina (enzim proteolitic que dintra dins la composicion de medicaments divèrses) e rações pels animals; del demai de la planta, son aproveitados industrialament las fibras e l'amido. Lo chuc de l'ananàs conten aperaquí 12% de sucre e 1% d'acid organic (principalament d'acid citric); es considerat coma una font de las bonas de vitaminas A e B1, e tanben coma font rasonabla de vitamina C.
Produccion
Los principals païses productors d'ananasses son los Estats Units d'America (gràcias a las plantacions hawaianas), Brasil, Malàisia, Taiwan, Mexic e las Filipinas. La industrializacion es fach, principalament, en Hawaii. Taiwan, Malásia, Africa del Sud, Austràlia e la Còsta d'Evòri tanben son grands productors. Los Estats Units, Alemanha, Japon, Reialme Unit, Canadà e França son de consomaires bèls de frucha industrializada. Paraíba, São Paulo, Pernambuco, Rio de Janeiro, Rio Grande do Sul e Minas Gerais son dels principals Estats brasilians productors.
Las tecnicas de cultivacion a Brasil per la produccion d'ananasses son puslèu rudimentàrias e es plan flaca la quantitat de frucha producha per ectàre. Un autre fach tipic de la cultura ananassièra brasiliana es la deslocalizacion constanta dels airals de produccion, deguda a l'aparicion de problèmas fitosanitaris. La part màger dels ananasses produches a Brasil se destina a la consomacion intèrna, coma frucha fresca. São Paulo absorbís una bèla part de las produccions d'ananasses de Paraíba, Pernambuco e Minas Gerais.
Autras espècias
Las espécias salvatjas d'ananasses e sas varietats principalas son: l'Ananas ananassoides, var. nanus (ananàs d'Amazonia) e var. typicus (ananás-do-campo); A. bracteatus, var. albus (ananás-branco-do-mato), var. rudis (ananás-vermelho-do-mato), e var. tricolor; A. fritzmuelleri e A. lucidus (curauá-da-amazônia). Todos têm as margens de las fuèlhas vestidas d'espinhos, franc de la darrièra, sus la que, practicament, sonque existís un acúleo terminal.
L'ananàs-do-campo constitui padrão de tèrra seca e paura; las siás fuèlhas produsisson de fibras tan bonas coma las do caroá; lo fruto apresenta uns 10 cm de compriment e considerable nombre de sementes. Las fibras de las fuèlhas del curauá tanben son de qualitat excellenta; lo fruch sonque a aperaquí 6 cm de comprimento; es una planta que s'adapta fòrça plan als climas imes. Lo fruch de l'ananàs d'Amazonia arriba amb pena a 3 o. A. fritzmuelleri a coma ambient natural lo litoral sud de Brasil e produsís de fruches d'aperaquí de comprimento, enquanto a de l'ananás-do-mato es leugièrament mai grand.
Lo Ròc
Lo Ròc (Le Roc en francés) es una comuna carcinòla situada dins lo departament d'Òut e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Thônes
Thônes en arpitan (Thônes en francés) es una comuna arpitana de Savòia, situada dins lo departament de la Nauta Savòia e la region de Ròse-Aups.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Jacme lo Fatalista
Jacme lo Fatalista qu'ei un roman de l'escrivan, filosòf e enciclopedista de la Lutz Denis Diderot qui ho compausat a partir de 1771 e estampat peu purmèr còp en 1796, arron la mort deu son autor.
Lo narrator que deuré condar las vita de Jacme, un vailet, mes en vertat qu'entra dens digrecions de totas menas quan b'e pas o quite Jacme qui ac hè. La resulta qu'ei ua estructura narrativa hèra estranha de destabilizanta peu legeire, e aquò qu'ei atau desempuish las pumèras linhas qui obreishen l'òbra d'aqueth biais :
''De quina mòda e s'èra rescontrats ? Per escadença, com totòm. E quin s'aperavan ? De qué vos chauta ? E d'on vienevan ? Deu lòc lo mei pròche. T'on anavan ? B'ac savem, t'on vam ? Çò qui disevan ? Lo mèste non disèva pas arren ; e Jacme disèva que lo son capitani disèva que tot çò qui ns' escad, sia plan o mau, aquiu devath, qu'ei escrivut acerà en haut.''
Franck Ribéry
Franck Ribéry (o Franck Bilal Ribéry idem Bilal Yusuf Mohamed dempuèi sa conversion a l'Islam) es un jogaire de fotbòl francés nascut lo 1 d'avril de 1983 a Bolònha de Mar. Es dempuèi la sason 2007 dins lo club alemand de Bayern qu'es dins la vila de Munic. Foguèt un jogaire per l'equipa occitana de Marselha, l'Olimpic de Marselha pendent los sasons 2005 e 2006.
Mainatge de Boulogne-sur-Mer, es victima d'un accident d'auto a l'edat de dos ans. Passa per mantun club de Nacional (3na division) abans de se revelar al mai naut nivèl sustot al FC Mètz puèi a l'Olimpic de Marselha. En 2007, signa al Bayern Munic ont ven plan lèu l'estela de l'equipa. Son estil de jòc percutent e son eficacitat per un alièr (partejada amb son parion Arjen Robben) ne fan l'un dels menaires del club alemand amb lo qual realiza sustot un "quintuplé" pendent l'annada 2013 en emportant cinc títols dont la Liga dels campions. Escaissat « Kaiser Franck », es l'un dels jogaires mai titolats de l'istòria de la Bundesliga. A l'edat de 36 ans, quita Bavièra après dotze ans de capitadas per rejónher Itàlia, primièr a la Fiorentina puèi la Salernitana ont son passatge es perturbat per mantuna nafra. Met fin a sa carrièra en octobre de 2022.
Buòu muscat
Lo buòu muscat ( Ovibos moschatus ), (en inuktitut ᐅᒥᖕᒪᒃ, ingmak), es un ongulat de l'Artic de la familha Bovidae, conegut per son pelatge espés e per la fòrta odor emesa pels mascles durant la sason dels amors per traire las femes. Son nom Inuktitut "umingmak" se tradutz per "lo barbut". Los buòus muscats vivon principalament en Groenlàndia e dins lo nòrd de Canadà dins los Territòris del Nòrd-Oèst e Nunavut, amb las populacions introduitas als Estats Units en Alaska, als territòris canadencs de Yukon, dins la peninsula escandinava e en Siberia.
Evolucion
Coma sòci de la sosfamilha Caprinae e de la familha Bovidae, lo buòu muscat es pus pròche de la feda e de la cabra que non pas del buòu; pasmens, es classat dins son genre pròpri, Ovibos (Latin: "sheep-ox"). Es un dels dos pus gròsses caprinae encara existent, amb lo taquin. Emai que lo taquin e lo buòu muscat foguèsson autrecòps considerat coma estreitament ligats, lo taquin ten pas de caracteristicas comunas ovibovinas, coma la morfologia de las banas especializada del buòu muscat, e las analisis geneticas demòstran que sos linhatges se separèron al començament de l’evolucion caprina. Los parents vivents pus pròches del buòu muscat semblan èsser los gorals del del genre Naemorhedus, uèi comuns dins nombroses païses de l'Asia centrala e orientala. La vaga semblança entre taquin e buòu muscat deu èsser considerada coma un exemple d'evolucion convergenta.
Tròia (Anatolia)
thumb|La Tròia imaginària de las [[Cronicas de Nuremberg, gravadura sus fusta, 1493]]
Sent Joan Potge
Sent Joan Potge (Saint-Jean-Poutge en francés) qu'ei ua comuna occitana de Gasconha situada dens lo departament de Gers e la region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.
Geografia
vignette|upright=1.6|centre|Comunas a l'entorn.
Tròia (Anatolia)
Fondacion
Segon la legenda, Dardanos es considerat coma lo fondator de la dinastia dels reis troians. Fugís lo deluvi e trapa asili a çò del rei Teucros de Frigia. Après la mòrt de Teucros, ven lo sol eritier, se maridant amb Batia, la filha del rei Teucros. Dardanos es eissit d'una tribú de Tràcia o Illíria dels Balcans: los Dardans (localizats dins los actuals Kosovo e Macedònia del Nòrd). Aquel nom de Dardans es tanbe utilizat per designar los Troians.
Sent Joan Potge
Geografia
Sent Joan Potge qu'ei sus Baïsa.
Tròia (Anatolia)
Fondacion
Tròs, fallen de Dardanos, es l'eròi eponima de la Troada e de Tròia. La quita vila es fondada per son filh Ilòs.
Sent Joan Potge
Sent Joan Potge
Joan qu'es la fòrma occitana de Johannes, nom de Sent Joan Baptista e de Sent Joan l'Evangelista,. Lo Baptista qu'èra lo Sent Joan mei onorat a l'Edat Mejana dens lo nom de las parròpias. (Informacions presas a la Wikipèdia francesa). Segon la majoritat deus istorians locaus, ua potge qu'ei ua via hòrt anciana, parallèla a l'aiga e traçada au pè deu costalat, generalament en arriba dreta. Que seré un mot de la familha de podium. La potge en question que seré ua anciana via d'origina galloromana qui religava los Pirenèus a la ribèra de Garona en bèth passar per l'arriba dreta de Baïsa. Que i a ua potge a Bolonha de Gessa, a Cimòrra e Saramon long de Gimona, a La Maguèra long d'Arrats, au pè de Montverd en arriba de Baïsa, a Montclar sus l'Òssa. Lo nom de Sent Joan Potge qu'ei format en aplegar lo nom de la parròquia e la potge qui passava a proximitat. Potge qu'a un sens diferent en Bearn. Lo mot potge qu'ei un apellatiu dens los costalats de Vic Vilh e designa los planèrs largament espandits entre duas aigas. Segon Miquèu Grosclaude per Sent Joan Potge (Bearn), lo rapòrt de Potge dab podium (> puei, poi) qu'ei evident. Pr'aquò, poge que seré l'evolucion supausada. Sembla que potge venga pas exactament de podium, mès deu latin podia. Aqueth plurau neutre qu'ei estat pres com un femenin (lo mot qu'ei femenin), mes la terminason qu'a ua fòrma masculina...
Tròia (Anatolia)
Fondacion
Laomedon, filh d'Ilòs, li succedís sul tròn. Poseidon e Apollon, castigat per Zèus, bastiguèron per aquel rei crudèl los barris de Tròia, mai recebèron pas lo pagament promés e, ofensats pel rei, que los menaça de lor copar las aurelhas, se venjan. Apollon envia una epidemia de pèsta, e Poseidon ordona a un monstre marin de devorar los abitants e de devastar los camps en vomissent d'aiga de mar.
L'Oracle de Zèus Amon conselha a Laomedon de sacrificar sa filha Esiòna, l'abandonnant nuda, sonque amb las seunas jòias, sus la riba de la Troada, per que siá devorada pel monstre.
L'expedicion d'Eracles contra Tròia
thumb|upright=1.2|Los frontons del [[temple d'Afaïa a Egina representan las doas « guèrras de Tròia »: lo raid d'Eracles (fronton èst, en naut) e la guèrra dels caps aquèus (fronton oèst, en bas) (arq. Musèu de Munic)]]
Atal alara qu'Eracles, que segussiá Jason en cerca de l'aus d'aur en Colquida, trapa Esiona encadenada a un ròc sus la riba de Tròia, nuda e ornada sonque de las seunas jòias.
Eracles trenca las cadenas e ofrís de tuar lo monstre marin en cambi de dos cabals blancs imortals, que Zèus aviá oferts a Tròs, lo grand de Laomedon, coma prèmi del raubament de Ganimèda.
Los Troians bastissan alara un paret naut un pauc alunhat del riu. Quand lo monstre atenh lo barri, obrís sas maissassas, e Eracles s'engatjèt armat dins la gòrja del monstre. Après tres jorns, sortís victoriós del ventre del monstre.
Laomedon auriá alara trompat Eracles cambiant dos cabals ordinaris amb los cabals immortals promeses. Eracles s'embarca fòrça encolerat après aver menaçat de menar la guèrra contra Tròia.
Eracles recruta de soldats a Tirint e arma de naus (6 a 18, seguent las fonts); a per alliats Iolaos, Telamon, Pelèu, Oïcles l'Argian, Deimav lo Beocian.
Eracles debarca près de Tròia, confisant la garda de las naus a Oïcles. Laomedon envia lo pòble equipat d'espasas e d'entòrtas brutlat las naus d'Eracles, mas Oïcles resista fins a la mòrt e permet a aqueles de tornar prene la mar.
Eracles ordona sul còp l'assalt de la vila, e foguèt Telamon qui capita a crear una bèrca dins lo barri e a intrar dins la vila.
Basièja
Basièja (Baziège en francés) es una comuna lengadociana situada dins le departament de la Nauta Garona e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Tròia (Anatolia)
L'expedicion d'Eracles contra Tròia
Après aver brutlat la vila e devastat los entorns, Eracles s'alunha de la Troada amb Glaucia, filha del flum Escamandre, e daissant Priam sul tròn.
Basièja
Toponimia
Segon Dauzat e Rostaing, lo radical es escur, la finala en -egia es gallesa. Selon los Féniés, Basièja ven del nom latin Badeius (sufixe non precisat, se n'i a un).
Tròia (Anatolia)
La guèrra de Tròia
L'istòria legendària de la guèrra entre Eleneans e Troians es lo subjècte de l’Iliada d'Omèr, de las epopèias del cicle troian e un dels subjèctes de l’Eneïda de Virgili, ont Enèu deu abandonar Tròia, eveniment que mena fòrça indirectament a la fondacion de Roma, recit apocrif utilizat plan segur per bastir l'edificacion de l'Empèri Roman.
Basièja
Istòria
En 1219, s'i debanèt la batalha de Basièja entre las fòrças de Raimon VII de Tolosa e de Raimon Rogièr de Fois, e las tropas francesas de Foucault de Berzy. Aqueste episòdi de la Crosada dels Albigeses es contat dins lo manuscrit de la Cançon de la Crosada.
Tròia (Anatolia)
La guèrra de Tròia
L'origina de la guèrra de Tròia es lo raubament per Paris, prince troian, d'Elena, esposa de Menelau, rei de Esparta. Per castigar los Troians, los reis grècs se ligan e fan lo sètge de la ciutat. Après dètz ans de sètge, los Grècs intrèron dins la vila mercé a l'engana d'Ulisses del caval de Tròia.
Basièja
Istòria
Pendent l'Ancian Regime, Basièja èra de la diocèsi civila de Tolosa, doncas de la província de Lengadòc, de la generalitat de Tolosa, de l'archidiocèsi de Tolosa e de la senescauciá de Lauragués. Le vocable de la glèisa èra Sant Estève. En 1790, Basièja èra caplòc de canton, en l'an IX, èra del canton de Montgiscard. Autras glèisas : Sant Estròpi de Santa Colomba; Nòstra Dòna de la Bruguièra; Magolvilla; Sant Pèire de Limoge; la capèla de Sant Robèrt.
Tròia (Anatolia)
La guèrra de Tròia
Pendent aqueles eveniments, lo rei de Tròia es Priam, e la reina es Ecuba.
Basièja
Istòria
La parròquia de Santa Colomba [de Lauragués] èra de la diocèsi de Tolosa e de la senescauciá de Lauragués. Le vocable de la glèisa èra Sant Estròpi.
Tròia (Anatolia)
La Tròia istorica
Segon l’Iliada, Tròia èra situada sus las dos fonts del Scamandre, l'una deslarga de vapors caudas, e l'autra es glaçada. Pasmens, quand los abitants grècs d'Ilion revendiquèron l'eritatge troian, foguèron qualificats de vanitoses. En mai, lo geografe roman Estrabon declara que lo site vertadièr se trapariá a d'aquí, al « vilatge dels Troians ».
E alara lo vitjaire francés Lechevalier afirmava, a la fin del sègle XVIII, que Tròia èra lo vilatge de Bunarbashi (aquel nom significa « cap de font »), que seriá al pé d'un puèg rocasut d'ont gisclan de fonts. Pendent doas generacions, los cercaires oblidèron qu'aquelas fonts avián la meteissa temperatura (mas es verai que de tals fenomèns geofisicas son rarament perennes). Lo quite Heinrich Schliemann trobèt pas de traça de la vila sus aquel luòc e designèt lo puèg d'Hissarlik, un suc situat à 4,8 km de la còsta entre dos flums, nomenats Simoís e Scamandre dans l’Iliada.
thumb|250px|Rèste dels celebres barris de Tròia (Tròia VII, identificada coma la Tròia omerica, vèrs 1200 A.C.N. Coma sovent las legendas ancienas e las realitats topograficas modèrnas ne correspondon pas exactament, quitamnr se de convergéncias existisson. Segur que lo site d'Hissarlik es ara conegut jol nom de « site arqueologic de Tròia » per l'UNESCO, que l'inscriguèt sus la lista de son Patrimòni Mondial en 1998.
Anni-Frid Lyngstad
Anni-Frid "Frida" Lyngstad (actualament Princessa Anni-Frid Reuss von Plauen, n. en 1945) es una cantaira suedesa, èx-membre del grop pop ABBA.
Junh de 2006
Vejatz tanben: Mai de 2006 - Julhet de 2006 - 2006
=Actualitats del mes de Junh de 2006=
Dimarts 27 de junh de 2006
Palestina : lo Hamas e lo Fatah tomban d'acòrdi sus un document que reconeis implicitament Israèl via la de las frontièras definidas en 1967.
Tampere
Tampere es una vila finlandesa situada dins lo sud-oèst dau país. Segonda ciutat de Finlàndia per òrdre d'importància, es un centre industriau (mecanica, automatisme, tecnologic (comunicacion, informatica) e universitari. La populacion de son aglomeracion èra de 330,000 abitants en 2017.
Après la Segonda Guèrra Mondiala, Tempere conoguèt un movement de creissença marcat per l'absorpcion progressiva dei vilas vesinas coma Messukylä (1947), Lielahti (1950), Aitolahti (1966) e Teisko (1972). En parallèl, leis industrias dau sègle XIX e de la premiera mitat dau sègle XX (textil, metallurgia...) comencèron de disparéisser. Foguèron remplaçadas per l'arribada d'activitats centradas sus lei tecnologias de l'informacion.
thumb|230px|left|Panorama de la vila de Tampere.
1981
Aquesta pagina concernís l'an  del calendièr gregorian.
França
En abriu, inscripcion dins la lèi de la convencion internacionala dau trabalh n°111 per renfòrçar la lucha còntra lei discriminacions au trabalh. Pasmens, l'annada foguèt sustot dominada per l'eleccion presidenciala. Lo premier torn foguèt marcat per l'afebliment dau Partit Comunista que son cap, Georges Marchais, recebèt solament 15% dei sufragis exprimits e lo segond per la victòria de François Mitterand (Partit Socialista). Leis eleccions legislativas de junh confiermèron aqueu succès ambé 285 sètis per lo PS (majoritat absoluda) e 44 per lo PCF que formèron un govèrn dirigit per Pierre Mauroy.
Comencèt alora un periòde d'adopcion de lèis progressitas ambé l'aumentacion de 10% dau SMIC (1 de julhet), la creacion dei ZEP per melhorar l'educacion dins lei quartiers paures (lo meteis jorn), l'abolicion de la pena de mòrt (18 d'octòbre), la lucha còntra lo trabalh clandestin (23 d'octòbre) e una lèi de nacionalizacions de plusors companhiás estrategicas dins la siderurgia, dins l'armament e dins lei bancas. Pasmens, a la fin de l'annada, de dificultats financieras comencèron d'aparéisser.
Polonha
En fàcia de l'agitacion quasi generala dau país, lo govèrn de Wojciech Jaruzelski deguèt proclamar a la fin de l'annada l'estat de guèrra tant per reprimir Solidaritat que per defugir una intervencion dirècta de l'URSS. Aquò permetèt de restaurar l'òrdre mai pas resòuvre lei dificultats economicas polonesas.
Antigua e Barbuda
Independéncia dau país lo 1 de novembre.
Belize
Independéncia dau país lo 21 de decembre. Pasmens, en causa d'un conflicte frontalier ambé Guatemala que considerava Belize coma una partida de son territòri, una garnison britanica importanta (1,500 òmes) demorèt en plaça fins a 1991.
Peró
En fàcia de la multiplicacion deis atacas dei guerilhas comunistas aparegudas l'annada precedenta (→ 1980), lo president Fernando Belaúnde Terry declarèt l'estat d'urgéncia e ordonèt ai fòrças armadas perovianas de combatre lo Sendier Luminós. Lei drechs constitucionaus foguèron suspenduts dins lei províncias de Huamanga, Huanta, Cangallo, La Mar e Víctor Fajardo. L'armada i mandèt de tropas importantas e acomencèt la formacion de milícias localas anticomunistas (lei Rondas Campesinas). L'intensitat dau conflicte aumentèt ansin pauc a pauc dins lo centre dau país.
En parallèl, la situacion malaisada a la frontiera amb Eqüator se desgradèt tornarmai au començament de l'annada ambé la descubèrta de tres pòstes bastits per l'armada eqüatoriana dins un territòri revendicat per Peró. Après quauquei setmanas de combats (Guèrra de Paquisha), lei Perovians capitèron de conquistar lo pòste principau deis Eqüatorians e la pression diplomatica internacionala obliguèt lei dos estats d'arrestar lo conflicte. Lei tropas dei dos camps foguèron retiradas de la zòna contestada. Pasmens, aquel acòrd foguèt solament considerat coma una trèva e lei dos país acomencèron de renfòrçar sei posicions lòng de la frontiera. Una guèrra novèla aguèt ansin luòc en 1995 (Guèrra de Cenepa).
Armament
Premier vòl dau prototip dau F-117, premier avion militar furtiu (18 de junh).
Astronomia
Susvolada dau sistèma de Saturne per la sonda espaciala Voyager 2. I poguèt realizar divèrsei fotografias de la planeta, de sei satellits e de realizar divèrsei mesuras de temperaturas e de composicion atmosferica. Totjorn, dins lo Sistèma Solar, descubèrta d'un tresen satellit naturau dich Larissa dins lo sistèma de Neptun.
D'autra part, capitada dau premier vòl de la naveta espaciala espaciala. Premiera fusada recuperable de l'istòria, aqueu veïcul donèt de capacitats novèlas d'intervencion espaciala a la NASA.
Fotografia
Sortida dau Sony Mavica que foguèt lo premier aparelh fotografic parcialament numeric. D'efèct, utiliza un captor CCD de 279,000 pixels e un disc dur per enregistrar leis imatges. En revènge, una television èra encara necessària per lei visualizar e lo premier aparelh totalament numeric foguèt comercializat en 1991.
Informatica
thumb|right|Exemple de l'interfàcia utilizada per MS-DOS.
Desvolopament dau sistèma operatiu MS-DOS per la companhiá]] estatsunidenca Microsoft. A l'origina, èra un sistèma crompat per Bill Gates (nascut en 1955) a Tim Patterson. Puei, l'adaptèt ai besonhs d'IBM que l'utilizèt per seis ordinators.
La Défense (mètro de París)
vinheta|Una intrada de l'estacion. La Défense es una estacion cap de la linha 1 del mètro de París.
Situacion
L'estacion es situada sus la comuna de Puteaux, dins lo departament dels Nauts de Sèina.
Alluy
Alluy es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Nièvre e la region de Borgonha.
Geografia
La municipalitat de Alluy s'estend sus 2744 ectaras, a una altitud de 260 mètres. Alluy Fa partida del Bazois. La municipalitat a traversat pel riu lo Aron.
La commune d'Alluy s'étend sur 2744 hectares, à une altitude de 260 mètres. Alluy fait partie du Bazois. La commune est traversée par la rivière l'Aron.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Alluy Es probablament lo Alisincum del itinerari de Antonin.
Se tròba sus la municipalitat de Alluy de nombroses vestigis gallo-romains.
Mas sustot Alluy a conegut per la siá encripta del adornada de pinturas murales, egalament del  sègle. Aquela encripta a situat dins l'unica glèisa de la municipalitat, e pòt èsser visitat.
La municipalitat de Alluy demòra probablament, en lo costat de Châtillon, aquela #que l'istòria n'es la mai anciana. Al cors dels ans, de nombroses cavòts de grès, aital coma de las condecores romaines, i an #èsser de descobèrtas. La siá glèisa romane #que las parts los mai ancianas ne datan del sègle presenta una encripta del  sègle, classificada l'an 1913. Qualques pinturas murales #qu'an #èsser restauradas l'an 1979 venon a nòu de far l'objècte de trabalhs importants.
Alluy est probablement l'Alisincum de l'itinéraire d'Antonin.
On trouve sur la commune d'Alluy de nombreux vestiges gallo-romains.
Mais surtout Alluy est connue pour sa crypte du ornée de peintures murales, également du  siècle. Cette crypte est située dans l'unique église de la commune, et elle peut être visitée.
On trouve aussi sur le site d'Alluy une halte fluviale sur le canal du Nivernais creusé aux - siècles.
La commune d'Alluy reste probablement, dans le canton de Châtillon, celle dont l'histoire est la plus ancienne. Au cours des années, de nombreuses tombes de grès, ainsi que des médailles romaines, y ont été découvertes. Son église romane dont les parties les plus anciennes datent du siècle présente une crypte du  siècle, classée en 1913. Des peintures murales qui ont été restaurées en 1979 viennent à nouveau de faire l'objet de travaux importants.
Marigny-Chemereau
Marigny-Chemereau es una comuna francesa dau departament de Viena e de la region de Novela Aquitània, ancianament de Peitau-Charantas.
Quincy-sous-Sénart
Quincy-sous-Sénart es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Essonne e la region d'Illa de França.
Marigny-Chemereau
Comunas limitròfas
400px|gaucha||Distanças e posicion relativa
Quincy-sous-Sénart
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Marigny-Chemereau
Toponimia
Las atestacions ancianas son, per lhuec:
Nòtas
<references group="N"/>
Rouffignac
Rouffignac es una comuna francesa, situada dins lo departament de Charanta Maritima e la region de Novela Aquitània, ancianament de Peitau-Charantas.
Comunas vesinas
400px|gaucha||Distanças e posicion relativa
Toponimia
Las atestacions ancianas son, per luec:
Canton de Lus e Sent Sauvaire
Eth canton de Lus e Sent Sauvaire qu'ei ua anciana division administrativa de Gasconha, de Bigòrra e de Lavedan situada dens eth arrondiment d'Argelèrs de Gasòst, eth departament deths Hauts Pirenèus e era region de Miègjorn-Pirenèus, ara d'. Eth canton que correspon ara vath de Varètja o País Tòi. Eras 17 comunas que son despuish 2015 dens eth canton d'Era Vath deths Gaves (burèu centralizator Argelèrs de Gasòst). Que son tanben totas dens era comunautat de comunas deths Pirenèus Vaths deths Gaves (residéncia Argelèrs de Gasòst), despuish 2017. Era lenga autoctòna qu'ei eth occitan gascon. Eth canton qu'utiliza eth article pirenenc. Despuish que suprimín eth canton, comunas qu'an fusionat : Gavarnia e Gèdra, eth 1èr de gèr de 2016, dens era comuna navèra de Gavarnia e Gèdra, Saligòs e Visòs, eth 1èr de gèr de 2017, dens era comuna navèra de Saligòs.
Istòria
Eth canton que's creè en 1790 pendent la Revolucion
Quinto
Quinto, tanben conegut coma Quinto d'Ebro (en aragonés SLA/GO) o Quinto de Ebro (en espanhòl), es una comuna de la província de Saragossa, Comunautat autonòma d'Aragon (Espanha). Se tròba, coma son nom o indica, en riba d'Èbre.
Lo paire del celèbre escrivan de lenga espanhòla Enrique Jardiel Poncela n'èra originari.
Bois-Guillaume-Bihorel
Bois-Guillaume-Bihorel es una novèla comuna francesa, situada dins lo departament de la Sèina Maritima e la region de la Nauta Normandia. Lo 4 de julhet de 2011 foguèt votada en conselh municipal la fusion de Bihorel e Bois-Guillaume jol nom de la municipalitat novèla de Bois-Guillaume-Bihorel. Aquela fusion foguèsse efectiva al 1 de genièr de 2012.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
La Religiosa
thumb|200px|La Religiosa qu'ei un roman de Denis Diderot qui's presenta com un memòri escrivut per ua religiosa embarrada dens un convent contre son grat e victima de la violéncia produsida per la reclusion collectiu e forçat de totas las autas religiosas. Aqueth memòri qu'ei adreçat au marqués de Croismare.
A partir de 1780 l'autor qu'ac adobè en ua òbra mei grana mes non ho estampat peu purmèr còp pas sonque en 1796, arron la mort de Diderot.
L'intriga qu'ei inspirada d'ua hèita vertadèra, l'istòria de Marguerite Delamarre qui, religiosa be escrivò a la justícia entà estar delivrada deu son convent on èra retienguda contre lo son grat.
Aquesta hèita que dè lo parat a Diderot de criticar lo sistèma de recluson deus convents.
Pierre-Augustin Caron de Beaumarchais
Qu'ei l'autor de la famosa trilogia : Lo Barbèr de Sevilha o La Precaucion inutila, La hòla Jornada o Lo Maridatge de Figaro e L'aute Tartuf o La Mair copabla.
Dainville-Bertheléville
Dainville-Bertheléville es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mòsa e la region del Grand Èst.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Bèlvéser de Lauragués
Bèlvéser de Lauragués (Belbèze-de-Lauragais en francés) es una comuna lengadociana del departament francés de la Nauta Garona e de la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Istòria
Pendent l'Ancian Regime, Belbèze o Belbèze-lès-Montgiscard èra de la diocèsi civila de Tolosa, doncas de la província de Lengadòc, de la generalitat de Tolosa, de l'archidiocèsi de Tolosa e de la senescauciá de Lauragués. Le vocable de la glèisa, annèxa de Montgiscard, es Sant Andrieu. En 1790, Bèlvéser èra del canton de Montgiscard, puèi fosquèc incorporada temporàriament a Montgiscard en l'an VIII. Oficialament, Belbèze prenguèc le nom de Belbèze-de-Lauragais per decret del 31 de decembre 1929.
Sant Agrève
Sant Agreve (Saint-Agrève en francés) es una comuna occitana de Vivarés, situada dins lo departament d'Ardecha e la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament de Ròse-Aups.
Comunas vesinas
400px|left|Distanças e posicion relativa
Paleoantropologia
thumb|250px|[[Crans d'un Homo sapiens, d'un chimpanzè, d'un orangotan e d'un macac]] La Paleoantropologia (del grèc, παλαιός paleos 'ancian'; άνθρωπος anthropos 'èsser uman'; e λογος logos 'coneissença') es la branca de l'antropologia fisica qu'estúdia l'evolucion umana. L'evolucion umana designa las diferentas fasas qu'an permés d'abotir a l'òme modèrne, Homo sapiens, a partir de sos ancèstres primats. Se limita pas a l'estudi del genre Homo mas inclutz pus generalament totes los membres de la familha dels ominides (i comprés, doncas, los australopitecus).
Cal notar qu'aquesta sciéncia dispausa solament d'un material fossil fragmentari e pauc abondant, e que los trabalhs dels cercaires condusissent a emetre de nombrosas e divèrsas ipotèsis que fan pas sempre l'unanimitat de la comunautat dels paleoantropològs.
Messier 87
thumb|right|Fotografia presa per lo telescòpi Hubble d'un giscle de matèria emes per [[Messier 87|M87.]]
Messier 87 (tanben dich M87, Virgo A o NGC 4486) es una galaxia eliptica supergiganta situada dins la constellacion de la Verge. Se situa a 53,5 milions d'annadas lutz de Tèrra. Tèn un nuclèu actiu caracterizat per d'emissions importantas de raionament e de giscles de matèria. Aquò es generalament considerat coma lo signe de la preséncia d'un trauc negre supermassís au centre de la galaxia.
Morley (Mòsa)
Morley  es una comuna francesa administrada per lo departament de Mòsa de la region de Lorena.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Forcés
Forcés (Fourcès en francés) qu'ei ua comuna gascoa d'Occitània situada dens lo departament de Gers e la region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.
Geografia
Situat sus l'ariu Ausoa, lo vilatge de Forcés qu'es l'un deus mei bèths vilatges de França. En prumèr un castèthnau, Forcés qu'ei l'unica bastida de plan circular de Gers. vignette|upright=1.6|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
Forcés qu'es atestat en 1281, de Forcesio. Segon Dauzat, Forcés que vengueré de l'« ancian provençau » forc, crosament de camins, vengut de la fòrma masculina deu latin fŭrca, damb lo sufixe -ensis. Negre ditz pas arren de Forcés.