cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ofensiva
Una ofensiva es una operacion militara caracterizada per la projeccion aggressiva d'una fòrça armada còntra un territòri ocupat per una fòrça enemiga.
Operacion Sarda
L' operacion Sarda es una operacion de la SNCF organizada lo 26 de mai de 2001, a l'escasença de la mesa en servici de la LGV Mediterranèa, avent per objectiu de realizar un recòrd de velocitat mejana sul mai long trajècte existent compausat de linhas a granda velocitat.
L'operacion foguèt efectuat amb lo tren TGV Réseau n°531, amb mai de 250 personalitats e jounalistas a bòrd, qu'a percorrut la distància de separant Calais e Marselha (per emprunt de las LGV Nòrd, Interconnexion Èst, Sud-Èst, Ròse-Aups e Mediterranèa), en 3 òras e 29 minutas, a la velocitat mejana de.
Letra
Letra pòt dire:
Nòtas
<references group="N"/>
Anais (Charanta Maritima)
Anais  es una comuna francesa administrada per lo departament de Charanta Maritima de la region de Peitau-Charantas.
Comunas vesinas
400px|gaucha||Distanças e posicion relativa
Toponimia
Las atestacions ancianas son, per luec:
Pommera
es una comuna francesa, situada dins lo departament del Pas de Calais e la region dels Nauts de França.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Semola
alt=Un tas de grains de semoule, aussi appelée schemoul (spécialité juive, couleur blanc jaune, chaque grain faisant moins de 1 millimètre, sur un fond gris.|vinheta|De semola. La semola es un produch de molinariá, obtengut per una mòltas grossa, de las granas umidificadas de cerealas (come lo blat dur), seguit d'un secatge e d'un sedaçatge. La semola, d'un biais, lo produch intermediari entre la grana e la farina.
Caracteristicas
Ric en glutèn, la semola de blat dur es emplegada en cosina per de preparacions coma la còca de semola, las sopas e lo coscós, e servis a la fabricacion de las pastas alimentàrias. L'emplec de semola de blat dur per la fabricacion de las pastas es obligatòri dins de païses coma en França e en Itàlia.
Cosesons
Los procediements de cosesons de las semolas evoluèron fòrça a cause de la modificacion del produch commercializat; ara se vend subretot de versions precuèchas.
Cosesons de las semolas industrialas precuècha
Una simpla idratacion a freg o a caud e calvatge sufison plan sovent..
Cosesons de basa de las semolas tradicionalas (non precuèchas)
Lo liquid idratant es l'aiga, un bolhon, un compausat de lach, espècia, salat o sucrat, sovent amb un pauc de burre o d'òli.
Coma pel ris, exemple emblematic, la semola es un aliment que las formas finalas son plan variablas. Las qualitats gustativas obtengudas son tanben plan variablas segon lo procediment de coseson. Las cosesons lentas, per exemple a la vapor, permeton de fòrça bons resultats per l'usatge granulós: coscosièr, cosedor de ris. Aquels dos aparelhs modèrnes mestrejan plan presisament la temperatura e la durada automaticament.
Per la coseson mai correnta, al contrari del ris qu'es plan sovent cuèch dins una quantitat plan superiora d'aiga a aquela necessària a l'idratacion, la semola es cuècha e idratada sempre amb una quantitat pròche de l'exacte necessari. Pendent aquela primièra coseson de la semola se cal susvelhar e prestidas amb atencion per evitar que rume al fond de l'aisina.
Fasas secondàrias de coseson
Coma totas las granas e feculents, de tradicions de segonda coseson existisson, de fregiduras per exemple.
Bulles (Oise)
Bulles es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Oise e la region de Picardia.
Geografia
thumb|L'anciana estacion de Boriscas.
Aulon (Comenge)
Aulon (Aulon en francés) qu'ei ua comuna gascona de Comenge, ena Vath d'Aura, situada dens eth departament deths Hauts Pirenèus e era region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.
Bulles (Oise)
Geografia
thumb|L'ancienne gare de Bulles.
Aulon (Comenge)
Geografia
Aute quartièr o vilatge : Lurgues. vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Bulles (Oise)
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Saturargues
Saturargues (Saturargues en francés) es una comuna lengadociana situada dins lo departament d'Erau e la region d', ancianament de Lengadòc-Rosselhon.
Aulon (Comenge)
Toponimia
Era prononciacion qu'ei [aw'lou] (grafia fonetica deths autors). Eras fòrmas ancianas que son : Olono, en latin, ath sègle XII, Bidal de Olo, cap a 1180, Aulon, ath miei deth sègle XIII, De Aulono, en latin, en 1387.
Saturargues
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Saucinas
Saucinas (Saussines en francés) es una comuna lengadociana situada dins lo departament d'Erau e la region d', ancianament de Lengadòc-Rosselhon.
Saturargues
Toponimia
La prononciacion es [satü'rarge]. Las fòrmas ancianas son : villa que vocant Saduranicus en 1043-1060, de Saduranicis, sense data [sègle XII ?], Seurdurenges en 1226, de Saduranicis en 1295, prior de Saturanicis en 1392, de Satuonicis en 1529, de Saturanicis en 1550, Saturargues en 1526, 1626, 1703, 1740-60, 1770-71 (mapa de Cassini).
Aulon (Comenge)
Toponimia
Segon Dauzat, Aulon que vien benlhèu deth nom latin d'òmi Aulus, dab eth sufixe -one. Negre escriu pas arren d'Aulon, mes per Aulús e Aulòs, qu'utiliza eth nom latin d'òmi Aulus. R. Aymard que horneish eras medishas explicacions.
Saucinas
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Saturargues
Toponimia
Segon Dauzat, Saturargues ven del nom latin d'òme Satyrus, amb lo sufixe -anicum ; segon Hamlin, Saturargues ven del gentilici latin Saturio, amb lo sufixe -anicis. Per de rasons foneticas, lo sufixe -anicis emplegat sistematicament per Hamlin permet pas de menar a -argues; lo cal remplaçar per lo sufixe -anicos segon Joan Pèire Chambon. Saturargues èra una proprietat galloromana.
Aulon (Comenge)
Toponimia
Segon Miquèu Grosclaude, eth nom latin Aulus qu'ei plan atestat e Aulon que vien deth nom latin d'òmi Aulus, dab eth sufixe -onem; Aulon qu'èra ua proprietat antica.
Blat negre
Lo blat negre o fajòl (Fagopyrum esculentum Moench) es una planta de flors annala de la familha de las Poligonacèas cultivada per sas granas consomidas en alimentacion umana e animala.
Saucinas
Toponimia
Las fòrmas ancianas son : in villa Salsinas ecclesiam S. Stephani en 844, in loco de Subiniis [legir : Sulciniis], ecclesiam S. Stephani en 1099, ecclesia de Salcinis, sense data [sègle XII ?], priorem de Solanis, prior de Solanis, ecclesiam S. Stephani de Solcinis en 1219, villa de Solisinis en 1243, de Salsinis en 1265, versus Sulcinas, a Solcinis en 1330, [villa] de Solcinis en 1332, prior Beate Marie de Solsinis en 1392, de Soltinis, a la fin dau sègle XIV, Saussines en 1526, Saulsines, de Sausinis en 1529, de Saulsinis en 1550, Saulsines en 1622, Sauzine en 1626, Saussine en 1648, Saussines en 1740-60, 1770-71 (mapa de Cassini).
Artanhan
Artanhan (Artagnan en francés) qu'ei ua comuna gascona de Bigòrra situada dens lo departament deus Hauts Pirenèus e la region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.
Blat negre
Malgrat son nom, es pas una espècia del genre Triticum (genre amassant las varietats de blat), e tanpauc una graminèa. Es deprovesit de glutèn, çò que fa difficil de l'utilizar en panificacion o per la confeccion de las pastas. Es pasmens ligat a las cerealas – pasmens se ne fa pas pertit al vejaire botanic – o qualificat de pseudocereala.
Artanhan
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Saucinas
Toponimia
Ernèst Negre fornís las atestacions : Solcinas, 844 (CH2, 153), de Solcinis, 1219 , de Solisinis, 1243, de Salsinis, 1265, versus Sulcinas, 1330 , Saussines, 1529 (NLDH); Saucinas ven dau nom « roman » de persona Sulcius (GLE) amb los sufixes -inus + -as
Artanhan
Toponimia
Segon Dauzat, Artanhan que vien deu nom galloroman d'òme Artinius (deu gallic artos, « ors ») dab lo sufixe -anum.
Blat negre
Es utilisable dins la confeccion de produchs destinats a las personas intolerantes al glutèn. Pasmens, depuèi abril de 2012 (7n Congrès francofòn d’allergologia), lo blat negre fa partit dels nòus aliments a rics d'anafilaxia alimentari sevèr.
Artanhan
Toponimia
Rohlfs que causeish eth nom latin d'òmi Artanius, Negre, lo nom galloroman d'òmi Artanius. Segon R. Aymard, « Lo nomen prepausat qu'ei dens lo linhatge deus gallics arto, « ors », Artaius, diu, Artanus e Artinus trobats dens inscripcions ».
Blat negre
Descripcion
esquèrra|vinheta|Flors Planta annala de tija quilhada, de 20 a 70 cm de naut, amb fuèlhas en forma de còr capvirat, puslèu mòla.
Artanhan
Toponimia
Miquèu Grosclaude qu'arrefusa tot ligam dab lo gallic artos, « ors » e lo nom Artinius. Artanius qu'ei per eth un nom latin. Dab lo sufixe -anum, qu'ei un nom de maine antic.
Blat negre
Descripcion
Las fuèlhas superioras son sessilas alara que las fuèlhas inferioras an un petiòl pro long.
Las flors, pichonas, de color blanca o ròsa, son gropadas en rasims quichats. Pòrtan uèit etaminas e tres pistils.
Artanhan
Toponimia
Xavier Delamarre que torna au nom celtic d'òmi Artinios, atestat, e 325 dab la derivacion toponimica celtica -ānon (diferenta deu sufixe latin -anum). L'assimilacion vocalica *Artiniano > *Artaniano (en passant probablament per *Arteniano, cf. Artenay, Arthenac, de *Artinācon) qu'ei un fenomèn frequent au prumèr millenari gascon e catalan.
Blat negre
Descripcion
Coma dins las autras espècias del genre Fagopyrum, existís doas morfologias floralas: son d'espècias distilicas.
Los fruchs son d'aquènis de tres angles, que contenon una sola grana. Lor maturacion es plan escalonada, çò que fa la culhida puslèu delicata.
Ricas en proteïnas, contenon totes lo aminoacids essencials, mai, possedisson fòrça proprietats per l'alimentacion.
Distribucion
La planta es originària de l'Asia del Nòrd-Èst. Mercé a d'analisis genetics su de populacions fèrras e cultivadas, lo professor Ohmi Ohnishi, especializat en genetica agricòla a l’Universitat de Kyoto, mòstra que la region d'origina del ''Fagopyrum Esculentum ssp. ancestrale'' es la val del riu de Tongyi, dins la província del Sichuan en China. Foguèt sonque dins un segond temps qu’auriá migrat cap a a region de San Jiang, pauc abans sa domesticacion. Mai tard, s'espandiguèt per la la cultura en Orient Extrèma, subretot, Corèa e Japon, e en Euròpa al sègle XIV.
Autrescòps fòrça cultivat dins las regions de sols paures, coma las estepas de Mongolia, e acids, en Euròpa del Nòrd, en Polonha, en Russia, en America del Nòrd, en França (Bretanha, Normandia) e en Occitània (Auvèrnhe, Lemosin, Pirenèus, Roergue), lo blat negre es uèi una cultura en via de desapareisson en França (las minotariás importan de blat negre de China), mas demora un dels plats preferits dins los païses d'Euròpa de l'Èst e del Nòrd. Se consomí bolhit exactament coma lo ris.
Cultura
Semenada a la mitat de mai o començament de julhet en França (fins a agost dins lo Japon subtropical o coma cobèrt vegetal), per evitar las geladas que tolèra pas. Lo blat negre es una planta demandant de calor per una levada rapida e unifòrma (en una setmana) e fòrça umiditat. Lo blat negre se culhís entre la mitat de setembre e la mitat d'octobre. Sa particularitat es de pas madurar uniformament, las pèrdas pòdon donc èsser importantas a la sèga, subretot a la meissonaira-bateira. Los rendements varian de 0 a 25 quintals secs per un cicle de 2 a 5 meses. Son desvolopament se fa en 3 fasas, levada, estagnacion puèi explosion e començament esimultanèu de la florason fins a la sèga.
La cultura del balt negre aparéis dins los sistèms agraris en Bretanha, en Normandia, dins la Somme o la Nauta Vinhana al sègle XVI. En França, la cultura gaireben despareguè (lo blat negre cobrissiá 700 000 ectaras en França al sègle XIX e 160 000 ectaras en Bretanha a la mitat dels ans 1960, lo manca en coire dins los sols fasent aquela epòca impossibla la cultura de las cerealas levat lo segal ), remplaçada per l'òrdi, lo blat e lo milh, mai rendables dins un sistèma de fertilizacion intensiva. Los marges pòdon pasmens èsser similars a l'ectara a causa de son itinerari 0 intrants. La FAO indica que 30000 ectars son cultivats en França.
Dempuèi las annadas, lo blat negre es totjorn mai cultivat pels agricultors practicant l'agricultura de conservacion. Son fòrt poder cobrissent, sa capacitat a far disponible de formas de fosfòr del sol ne fan un palnta d'interés, per exeple dins los cobèrts interculturas (CIPAN).
Utilizacion
vinheta|Granas de blat negre derrusticadas per la consomacion
Espècias vesinas
D'autras espècias del genre Fagopyrum son tanben cultivadas, coma :
Grasal
Un grasal (var. grasau) pòt designar:
Isabelle de Charrière
vinheta|300px|Isabelle de Charrière per [[Maurice Quentin de La Tour (1766), Museu d'Art e d'Istòria de Geneva.]] vinheta|300px|Isabelle de Charrière per [[Guillaume de Spinny (1759), Chasteu de Zuylen a Oud-Zuilen.]] vinheta|300px|[[Chasteu de Zuylen a Oud-Zuilen (País Bas).]] Isabella Agneta Elisabeth van Tuyll van Serooskerken, subrenommaa dins sa joinessa Belle de Zuylen, per mariatge (e mai conegua coma) Isabelle de Charrière (Chasteu de Zuylen, Oud-Zuilen, Utrecht, 20 d'octobre de 1740 - Le Pontet, Colombier, Neuchâtel, 27 de decembre de 1805, , , ) es una escrivana olandesa e soïssa d'expression francesa. Femna dau Segle de las Lutz, es ara subretot conegua per sas letras e sos romans, maugrat qu'aja egalament escrich de brochuras, de la musica e de peças de teatre. S'es fòrça interessaa a la societat e a la politica de son epòca, e son trabalh a l'epòca de la Revolucion Francesa es considerat coma particularament interessant.
Harausta
Harausta es un quartièr residenciau situat au sud-èst de la vila de Biàrritz, dens los entorns de la D810 (ex-N10) e de la gara.
Lo nom francés deu quartièr, La Négresse, fa polemic en rason de sas originas racistas.
Framicourt
Nòtas
<references group=N/>
Crisi dei missils de Cuba
La crisi dei (/dels/deus/daus) missils de Cuba foguèt una crisi internacionala majora de la Guèrra Freja que se debanèt entre lo 14 e lo 28 d'octòbre de 1962 a prepaus dau desplegament de missils sovietics sus l'illa de Cuba. Manquèt d'entraïnar una guèrra nucleara entre leis Estats Units d'America e l'Union Sovietica. Après un periòde de tensions extrèmas entre lei dos blòts, s'acabèt per un compromés entre Washington e Moscòu sus la retirada recipròca de missils desplegats a Cuba e en Turquia e sus l'assegurança estatsunidenca de pas reversar lo regime cuban de Fidel Castro. Favorizèt tanben lo melhorament dei relacions entre Estatsunidencs e Sovietics e l'establiment de la Destenduda fins a la fin deis annadas 1970.
Contèxte de crisi entre lei dos blòts
Aquela crisi aguèt luòc dins l'encastre d'una tièra de crisis importantas entre lei dos blòts e egalament au sen dau camp comunista. D'efècte, a partir de 1956-1957, la politica de destalinizacion menada per Nikita Khrushchov acomencèt de crear de tensions importantas entre l'URSS e la China Populara — qu'anavan s'acabar per la rompedura oficiala entre lei dos país en 1965. Dos elements i aguèron un ròtle important. Lo premier èra lo refús dei Sovietics, d'ara endavant desirós de melhorar sei relacions ambé Washington, de sostenir lei revendicacions de Pequin sus Taiwan ocupada per lei nacionalistas chinés e protegida per la flòta estatsunidenca. Lo segond èra lei criticas virulentas de Mao Zedong còntra la politica intèrna de Khrushchov que foguèt accusat de menar una còntra revolucion. Ansin, a partir de 1958, lei Sovietics deguèron faciar la pression diplomatica chinesa per gardar la direccion e l'iniciativa au sen dau blòt socialista. Aquò aumentèt lei riscs de subrenquant regardant leis afaires internacionaus.
Òr, a partir de 1958, après un periòde de calme relatiu consecutiu a la mòrt de Ïosif Stalin en 1953, divèrsei crisis se debanèron tornarmai entre lei dos blòts a prepaus de l'estatut de Berlin e dei susvoladas d'avions espions U-2 estatsunidencs au-dessús dau territòri sovietic. Regardant la premiera, la situacion, ja complicada dempuei la fin de la Segonda Guèrra Mondiala (1939-1945 ), se compliquèt tornarmai lo 27 de setembre de 1958 quand Khrushchov menacèt de negociar dirèctament l'avenidor de Berlin ambé la Republica Democratica Alemanda (RDA) puei de signar una tractat de patz separada. Aquò menaçava la posicion occidentala dins Berlin-Oèst e lei relacions se desgradèron dins lo corrent de l'annada 1959 maugrat un viatge de Khrushchov ais Estats Units.
En 1960, la crisi s'agravèt quand Khrushchov exigiguèt l'aplant dei susvoladas d'avions U-2 sus lo territòri sovietic après la destruccion d'un aparelh lo 1 de mai e la captura de son pilòt. Lo president Eisenhower deguèt acceptar mai lei tensions demorèron importantas. En 1961, la bastida de la Muralha de Berlin permetèt de reglar la crisi de Berlin mai foguèt l'ocasion per leis Estatsunidencs de marcar de ponchs dins la lucha ideologica entre lei dos blòts.
Cujac Auvesera Vau d'Ans
Cujac Auvesera Vau d'Ans o Cujac-Auvesera-Vau d'Ans (Cubjac-Auvézère-Val d'Ans en francés) es dempuei lo 1er de genier de 2017, una comuna novela d'Occitània, dins la region istorica de Perigòrd, administrada per lo departament de Dordonha de la region de Novela Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Crisi dei missils de Cuba
Causas
Après aquelei doas crisis, la Guèrra Freja s'orientèt alora vèrs Cubaideologia onte leis Estatsunidencs èran inicialament en dificultat. D'efècte, dempuei 1960, lo govèrn de Fidel Castro, arribat au poder après lo reversament de la dictatura de Batista, aviá començat de se raprochar de Moscòu. D'efècte, en fòra de l'eliminacion d'un aliat de Washington, Castro se turtèt rapidament a l'ostalilitat americana après lo començament de sei premierei reformas qu'entraïnèron l'expropriacion de companhiás estatsunidencas. Divèrsei temptatives foguèron alora menadas per reversar lei comunistas cubans. Pasmens, mau capitèron, especialament lo desbarcament de la Baia dei Pòrcs (abriu de 1961), mai causèron una preocupacion importanta dei Cubans e dei Sovietics a prepaus de la subrevida dau regime revolucionari de l'illa.
Cujac Auvesera Vau d'Ans
La comuna novela agropela las comunas de Cujac, son chapluòc, La Boissiera d'Ans e Sent Pantali d'Ans, que vengueron de las comunas delegadas lo 1er de genier de 2017.
Crisi dei missils de Cuba
Causas
Lo 2 de setembre de 1962, un acòrd de renfòrçament de l'ajuda militara sovietica au govèrn cuban foguèt donc anonciat. Dins l'encastre d'aqueu sostèn, 42,000 òmes e d'armas nuclearas estrategicas e tacticas i foguèron mandadas. Dins aquò, tre lo 4, lo president Kennedy anoncièt lo refús estatsunidenc d'acceptar l'installacion de missils sovietics sus l'illa. Ansin, quand un avion U-2 descurbiguèt la preséncia de missils de portada lònga en cors d'installacion sus lo territòri cuban, una crisi novèla comencèt.
Cujac Auvesera Vau d'Ans
Toponimia
Lo nom de la comuna novela es format dau nom de son chapluòc e comuna delegada principala, Cujac, dau nom dau cors d'aiga que i passa, Auvesera e dau nom d'una anciana e importanta chastelaniá, Ans. Mas Ans es pas una vau.
Crisi dei missils de Cuba
Debanament e conclusion
Tre lo començament de la crisi, Kennedy refusèt d'ordonar una invasion de Cuba per lei fòrças estatsunidencas ò lo bombardament dei missils en causa de la preséncia de tropas sovieticas e dau risc de generalizacion dau conflicte. En plaça, acomencèt una lucha diplomatica e ordonèt solament lo blocus navau de l'illa. Puei, lo 22, anoncièt publicament l'existéncia deis armas nuclearas sovieticas desplegadas a Cuba entraïnant una aumentacion grèva dei tensions. Pasmens, a partir dau 24, un començament de solucion apareguèt quand un convòi de naviris sovietics s'entornèt sensa assaiar de rompre lo blocus. Puei, entre lo 26 e lo 27, de cambis entre Kennedy e Khrushchov permetèron de finalament trobar una solucion definitiva que foguèt adoptada lo 28. D'un caire, lei Sovietics acceptèron de retirar sei missils installats a Cuba. D'autre caire, leis Estatsunidencs acceptèron de retirar sei missils installats — èran ja considerats coma obsolets per l'armada americana — en Turquia. En mai d'aquò, acceptèron de pas reversar lo regime de Fidel Castro. Per la seguida, lo blocus navau foguèt levat lo 20 de novembre.
Cujac Auvesera Vau d'Ans
Toponimia
Per la toponimia de chasca anciana comuna, veire a Cujac, La Boissiera d'Ans e Sent Pantali d'Ans.
Crisi dei missils de Cuba
Consequéncias
La crisi e son reglament foguèron considerats coma una desfacha diplomatica sovietica e la posicion de Khrushchov foguèt criticada per lei Chinés e afeblida au sen deis institucions sovieticas. Au contrari, lo prestigi de Kennedy foguèt renfòrçat. Pasmens, maugrat lo retirament de sei missils, lo govèrn sovietic obtenguèt de concessions de remarca ambé la retirada recipròca dei missils estatsunidencs de Turquia e lo mantenement dau regime comunista de Cuba. Encoratjèt tanben lei Sovietics d'aumentar seis armaments per establir un equilibri estrategic ambé leis Estats Units qu'anava favorizar lo desvolopament de la Destenduda entre lei dos blòts.
Sètge
Un sètge es un tèrme militar que designa l'ensems deis accions menadas per conquistar una posicion enemiga fortificada que refusa de se rendre e qu'es impossibla d'ocupar amb un assaut dirècte. Leis elements principaus d'un sètge son l'enceuclament de l'objectiu de conquistar, la rompedura de sei linhas d'avitalhament, l'installacions de maquinas de sètge ò de pèças d'artilhariá e d'operacions de sapa.
Cujac Auvesera Vau d'Ans
Istòria
La comuna de Cujac Auvesera Vau d'Ans es una comuna novela creada per l'arrestat prefectorau dau 26 de setembre 2016 per préner efech au 1er de genier 2017.
Administracion
Per l'administracion avant 2017 de chasca anciana comuna, veire a Cujac, La Boissiera d'Ans e Sent Pantali d'Ans.
Demografia
Per la demografia avant 2017 de chasca anciana comuna, veire a Cujac, La Boissiera d'Ans e Sent Pantali d'Ans.
Luòcs e monuments
Per chasca anciana comuna, veire a Cujac, La Boissiera d'Ans e Sent Pantali d'Ans.
Ervrezhell
Ervrezhell en breton ( Arbrissel en francés) es una comuna bretona, situada dins lo departament d'Ille et Vilaine e la region de Bretanha.
Istòria
La region a viscut dempuèi divèrses millenaris, coma lo pròva lo albereda tampa de "detla ròca a las fées" en datant del neolític, situada a Unitat|10|km. De la comuna. Divèrses luòcs archéologiques an #èsser repérés d'avion pel archéologue Gilles Leroux en lo moment de la secada de 1989. Qualqu'uns poirián èsser atribuits a la Tène e/o al periòde gallo-romaine, continuament a prospections sul terren o en los en comparant amb los luòcs enregistrats per Jean-Claude Meuret sus la municipalitat de Visseiche. La municipalitat de Arbrissel poiriá èsser traversada per una via anciana en prenent l'autra via en fasent limit amb las municipalitats de Rannée, aquela de Roazhon-Angieus (Condate-Juliomagus).
La région est habitée depuis plusieurs millénaires, comme le prouve l'allée couverte de "la roche aux fées" datant du néolithique, située à 10 km. de la commune. Plusieurs sites archéologiques ont été repérés d'avion par l'archéologue Gilles Leroux lors de la sécheresse de 1989. Certains pourraient être attribués à la Tène et/ou à la période gallo-romaine, suite à des prospections sur le terrain ou en les comparant avec les sites fouillés par Jean-Claude Meuret sur la commune de Visseiche. La commune d'Arbrissel pourrait être traversée par une voie antique rejoignant l'autre voie faisant limite avec la communes de Rannée, celle de Rennes-Angers (Condate-Juliomagus).
Vesvres
Vesvres es una comuna francesa, situada dins lo departament de Còsta d'Aur e la region de Borgonha.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Andilly (Charanta Maritima)
Andilly es una comuna francesa administrada per lo departament de Charanta Maritima de la region de Peitau-Charantas.
Comunas vesinas
400px|gaucha||Distanças e posicion relativa
Toponimia
Las atestacions ancianas son, per luec:
Pommier (Pas de Calais)
Pommier  es una comuna francesa, situada dins lo departament del Pas de Calais e la region del Nòrd-Pas de Calais.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Tenochtitlan
Tenochtitlan (nahuatl classic: Tenochtitlan AFI: /tenotʃˈtitɬan/) foguèt una ciutat-estat (altepetl) astèca situada sus una illa del lac Texcoco, dins la val de Mexic. Fondada en 1325, venguèt la capitala de l'espandit Empèri Mexica del sègle XV, entrò a la colonizacion espanhòla en 1521. A son apogèu, èra la pus importanta ciutat de l'America precolombiana. Associat a "Mexic", lo nom fa referéncia als mexicas, nom que se balhavan se meteisses los astècas. Venguèt puèi la capitala (cabecera) de la Vicereialtat de Nòva Espanha. Uèi las roïnas de Tenochtitlan son situada al centre de la Ciutat de Mexic.
Fòrça aeriana
Una fòrça aeriana es una branca de las fòrças armadas d'un estat que permet de menar una accion militara dins o dempuèi l'aire o l'espaci. Sas missions principalas pòdon variar entre los païses. Pasmens, son generalament l'intercepcion e la destruccion d'unitats aerianas enemigas dins l'espaci aerian nacional, la proteccion d'autres avions, l'ataca o la reconeissença d'un espaci aerian enemic, lo transpòrt estrategic o tactica, lo sosten a d'autras fòrças (avitalhament, ataca d'unitats terrèstras...) o la participacion a la dissuasion nucleara. Per aquò, las unitats d'una fòrça aeriana son generalament formadas d'avions militars, de personals de sosten mecanic, d'un ret de susvelhança de l'espaci aerian, de fòrças de defensa antiaeriana e de comandos.
Barrancoèu
Barrancoèu (Barrancoueu en francés) qu'ei ua comuna gascona de Comenge, ena Vath d'Aura, situada dens eth departament deths Hauts Pirenèus e era region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
Era prononciacion qu'ei [barrannkou'wèw] (grafia fonetica deths autors). Eras fòrmas ancianas que son : R. de Barrancue, Raimundus de Barrancuel en 1238-1239, de Barrancuello, en latin, en 1387, Barancoüau en 1767, Barranquau en 1790, Baranqueau en 1790, Barranqueou (mapa de Cassini, ara fin deth sègle XVIII).
Segon Dauzat, Barrancoèu qu'ei un derivat deth « gallic e pregallic » barr-, « som, hautor », dab eth sufixe -ancum (cf. catalan barranc) e un sufixe diminutiu.
Segon Miquèu Grosclaude, qu'ei estonable Dauzat tròbe ua origina gallica e conesca pas eth mot pirenenc barranco, « canihòça, bariscomba », qui correspón plan ath site. Lo problèma qu'ei eth sufixe. La fòrma Barrancuello de 1387 qu'ei erronèa (qu'auré miat a *Barrancuèth). La prononciacion que supausa un sufixe qualitatiu -evum.
Sant Desirat
Sant Cristòu pòt èsser:
Çaussan
Çaussan o Saussan (Saussan en francés) es una comuna lengadociana situada dins lo departament d'Erau e la region d', ancianament de Lengadòc-Rosselhon.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
Las fòrmas ancianas son : ecclesia S. Johannis de Celsano en 1151, de Salsano, sense data, parrochia S. Johannis de Celsano en 1172, apud Salsanum en 1185, de Salsan, de Salsano en 1195, parrochia S. Johannis de Salsano en 1227, de Salsano en 1299, 1331, 1529, 1550, Saussan en 1526, Sausan en 1570,  Salsou en 1622, Saussan en 1626, 1648, 1740-60, en 1770-71 (mapa de Cassini).
Segon Dauzat e Rostaing, Çaussan ven del nom latin d'òme Saltius, amb lo sufixe -anum (los autors utilizan una atestacion de Salzano, tirada del (marrit) diccionari topografic d'Eugène Thomas) ; segon Hamlin, Çaussan ven de l'escais [cognomen] latin Celsius, de bassa epòca, amb lo sufixe -anum (present tanben dins Ròcacèls). Çaussan èra una proprietat galloromana. L'evolucion dempuòi l'Edat Mejana es benlèu *Celsan > *Çalsan > Çaussan se las atestacions son realistas, mas *Celsan > *Çeussan > Çaussan donariá lo meteis resultat.
Arrodèth
Arrodèth (Arrodets-ez-Angles en francés) qu'ei ua comuna gascona de Bigòrra situada dens eth departament deths Hauts Pirenèus e era region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
Era prononciacion qu'ei [arrou'dèt] (grafia fonetica deths autors). Eras fòrmas ancianas que son : in Rododello, en latin, ath sègle XI o XII, la terre d'Arrorded ath sègle XII o XIII, Roadet en 1285, De Arroadet, de Aroadet, en 1313, De Roadeto, en latin, en 1342 e 1379, Roadet, Roedet en 1429, Roadet en 1541, Roadet en 1760, Arrodet en 1768, Arrodet enter 1739 e 1746, Arrodet és Angles enter 1747 e 1756, Arrodet ez Angles en 1757, Arrodet en 1790, Arrodet (mapa de Cassini, ara fin deth sègle XVIII).
Segon Dauzat, Arrodèth que vien deth basc (aquitan) harr-, « pèira, arròc », dab eth sufixe -ottum e eth sufixe diminutiu -ellum.
Segon Negre, Arrodèth que vien deth gascon arroudet, « barri de fòrma arredondida » o « molin dab ròda ». Segon R. Aymard, eth nom qu'ei en rapòrt dab ròda, arròda; arrodèr (mestièr), molin, fòrma arredondida deth site que son possibles.
Segon Miquèu Grosclaude, era sola causa segura qu'ei eth sufixe -ellum, pr'amor eras fòrmas ancianas que son contradictòrias; eth gascon arròda ei pas segur. Eth sens d'« arròda de molin, molin » que convién pas pr'amor deth site, arrodèr tanpauc, pr'amor un nom de mestièr pòrta pas eth sufixe -ellum; pr'amor d'ua citacion [qui non pròva arren], Grosclaude que pensa eth nom ei benlhèu un oronime, de basa ar- : « Lo turon qui feneish era ganca qu'ei Arròda » (Joan Rondou, in Condes deus Monts e de las Arribèras, Ed. Per Noste 1978). Ganca, ganga : « arèsta, cresta, acrin, joncion de duas montanhas » (diccionari Simin Palay).
Bydgoszcz
Bydgoszcz es una vila polonesa. Es lo capluòc e la vila pus importanta dau Voivodat de Cujàvia e Pomerània.
Illas Verges Britanicas
populacion 9 400 Densitat 260 ab./km 2 Las illas Verges britanicas son un territòri d'otramar del Reialme Unit.
Philip Showalter Hench
Philip Showalter Hench (n. 28 de febrièr de 1896 a Pittsburgh - m. 30 de març de 1965 a Ocho Ríos, Jamaica) foguèt un mètge nòrd-american que recebut lo Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina l'an 1950.
Salasc
Salasc (tanben en francés) es una comuna lengadociana situada dins lo departament d'Erau e la region d', ancianament de Lengadòc-Rosselhon.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Capèla de nòstra dama dels auzils
La Capèla de Nòstra Dama dels Auzils es una capèla catolica de rite roman situada a Grussan, dins lo Narbonés.
Marielle Nordmann
thumb|Marielle Nordmann Marielle Nordmann (Montpelhier, 24 de genièr de 1941) es una arpista lengadociana.
Salasc
Toponimia
Las fòrmas ancianas son : villam que vocatur Salascum cum ecclesia S. Genesii en 884, ecclesiam S. Genesii que dicitur Salascum en 975, vicaria Salaschense en 996-1031, villam de Salasco en 1145, Salasc en 1157, ecclesiam cum villa de Salasco en 1162, de Salasco en 1240, ecclesia S. Genesii de Salasco en 1252, 1484, Salascum, ville de Salasco en 1264, de Salasco al sègle XVI, Sallas en 1643, Salas al sègle XVII, Salasc en 1740-60, 1770-72 (mapa de Cassini).
Marielle Nordmann
Foguèt escolana de Lily Laskine au Conservatòri de París abans de seguir una carrièra internacionala com interpreta. Fondèt lo concors Lily Laskin en 1993 e las Jornadas de l'apra en Arles.
Capèla de nòstra dama dels auzils
Lo santuari
La primièra mencion coneguda del mot auzils apareis per una acquisicion que se passèt a la fin del sègle XIn; s'i parla d'un prieuré. Mai d'un actes de l'Edat Mejana signalan l'existéncia d'una glèisa : en 1248 Sancta Maria des Auzillis, en 1344 Ecclesia Beate Marie dels Auzils).
Marielle Nordmann
Joguèt amb de musicians com Maurici André, Isaac Stern, Jean-Pierre Rampal, Mstilav Rostropovitch, Nemanja Radulović e lo bandoneonista Eduardo García e tanben amb d'ensembles com lo London Symphonic Orchestra, l'Orquestra del Teatro Colón en Argentina, l'Orquèstra Filamonica de Radio France, lo Los Angeles Symphonic Orchestra e los Solistas de Moscó.
Capèla de nòstra dama dels auzils
Lo santuari
La capèla actuala es bastida en 1635, a partir segurament d'aquesta construccion anciana. (Inscripcion e data sul lindal: 1743). Serà restaurada mai d'un còps, notadament:
Marielle Nordmann
Es la molher del violonista Patrice Fontanarosa.
Capèla de nòstra dama dels auzils
Lo cementèri marin
(escaissat l'alèa dels naufragièrs)
Bordant lo camin que mena a la capèla, vint e sièis cenotafes (clòts sens còs) son erigits a la memòria dels marinièrs desapareguts en mar. Lo mai ancian data de 1844. Cada tomba pòrta lo nom del marinièr perdut en mar e lo raconte de son naufragi. La beutat del site e d'aquestes edificis balha pas una impression de tristum, mas puslèu una sensacion de proteccion e de tranquillitat.
Los pelegrinatges
Un còp èra, i aviá pas qu'un pelegrinatge : lo del diluns de Pentacosta, que menava a Nòstra Dama non solament los estatjants de Gruissan e de las campanhas de la Clapa, mas tanben los de Narbona, Armissan e Vinassan. Los patrons pescaires èran al davant de la procession. Davant eles marchava lo que carrejava un Crist bèl e pesuc en fusta. Aquesta peniténcia s'arrestèt la primièras annadas del sègle XIXen, segurament a la seguida de la mòrt d'un portaire aprèp aquela espròva terribla.
A partir de 1797, un segond pelegrinatge foguèt organizat, lo diluns de Pascas, per comemorar la tragèdia del 10 ventôse an V (28 de febrièr de 1797). Aquel jorn, una tempèsta espantabla neguèt 32 pescaires de Gruissan a l'entorn del grau de la Vielha Novèla. Dempuèi, a l'ocasion de cada pelegrinatge, una absoute es balhada fàcia a la mar, sus las grasas de la capèla, a l'intencion de totes los que son defuntats en mar. Tré 1835, un tresen pelegrinatge es creat, lo primièr dimenge de setembre, per mercejar la Verge de la fin del colera, que, aquesta annada, faguèt 94 victimas a Gruissan.
Dins la primièra mitat del sègle XXen, la data n'es avançada al darrièr dimenge d'agost. A l'ora d'ara, es estat remplaçat pel del 15 d'agost, fèsta de l'Assompcion de Maria.
Francières (Sòma)
Franciére (Sonme) en picard (Francières en francés) es una comuna francesa, situada dins lo departament de Somme e la region dels Nauts de França.
Capèla de nòstra dama dels auzils
Los pelegrinatges
En defòra d'aquestes pelegrinatges organizats, de personas o de grops complissan un acte de peniténcia, en  montant, pè descauç o de genolhon, la senda rocassuda pròche la capèla, per implorar Nòstra Dama de protegir un pròche (gravament malaut, partit per la guèrra ...).
Marielle Nordmann
Ligam extèrne
Site oficial
Francières (Sòma)
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Nòtas
<references group=N/>
Capèla de nòstra dama dels auzils
Toponimia
D’aprèp Marc Héléna, la significacion del mot ausil se prestèt a mai d'una interpretacions :
Lo raubament dels ex-voto
En 1967 la pòrta de la capèla es copada et un cinquantenat d’ex-voto son panats. Aquel drama trebola los grussanòts que cèrcan dins los granièrs de fotos vielhas dels ex-voto panats perfin de los remplaçar o almens de los tornar pintrar. Mercé a l'intuicion de l'abat Pauc, conservator de las antiquitats del departament, qu'avia agut a còr de los fotografiar abans lo raubament, las reproduccions van poder se faire.
La renovacion començara un an puèi jos la responsabilitat de Robert Cassin, Restaurator als Monuments Istorics. Robert Cassin amb l'ajuda de las fotos, reprodusis los ex-voto directament sus las parets de la capèla en utilizant la tecnica del "egene-l'uèlh". L'illusion es perfièita e los ex-voto pas panables. En 1981, totes los Grussanòts son al rendetz-vos per inaugurar la capèla renovada. Nòstra Dama dels Auzils a retrobat sa beutat d’un còp èra, amb 73 ex-voto e 27 maquetas tornamai en plaça.
Salasc
Toponimia
Segon Dauzat e Rostaing, Salasc ven del nom latin d'òme Sallus, amb lo sufixe ligur -ascum ; segon Hamlin, Salasc ven del tèma preindoeuropèu *sal-, que son sens es probablament « penda amb esbudèl » (Bertoldi, Revue de Linguistique Romane, IV, p. 244, n. 7; Flutre, EPTL, pp. 235-7), amb lo sufixe -asc. Segon Delamarre, Salasc ven del nom celtic d'òme *Salos (inatestat, mas Salasios, Salicos, Salisios, Salinios son atestats), amb la derivacion en -asco, supausada ligura dins la tradicion francesa e italiana, mas simplament indoeuropèa, presenta dins tota la Keltikê, amb, aquò's vertat, una productivitat particulara al sud-èst . Salasco (Salasch en piemontés) es lo meteis nom.
Carlos Antonio López
Carlos Antonio López (n. 1792 - m. 1862) òme politic e jornalista foguèt president de Paraguai entre 1844 e sa mòrt, lo 10 de setembre de 1862.
Bandiera provençala
thumb|Bandiera dau comtat de Provença thumb|Bandiera dau marquesat de Provença
Emai siegue pas oficiala, se tòrna trobar dins de nombrós edificis public e dins de nombrosei manifestacions culturalas dins l'espaci provençau, despuei sa represa simbolica per la respelida felibrenca, fasent ressòn a la renaixança catalana e a sa represa de la senyera. La region Provença-Aups-Còsta d'Azur l'emplega encuei d'un biais oficiau dins son logo e sa bandièra, joncha amb l'Aigla niçarda e lo Daufin deis Aups.
S'emplega de còps d'un biais opausat mai tanben d'un biais complementari amb la bandièra occitana. Mai generala, aquesta es tanben una bandiera istorica de Provença, estent lo simbòu dau Marquesat de Provença e que se pòu veire sa crotz dins de nombrosei ciutats provençalas, notadament dins lo Comtat Venaicin (Venasca, Gigondàs...) e dins leis Auts Aups, departament que l'utiliza dins son escut oficiau.
Blat dur
Lo blat dur (Triticum turgidum L. subsp. durum (Desf.) Husn.) es una cereala, varietat de blat cultivada dempuèi la preïstòria, coneguda per sa grana dura e veirenca. Es ric en proteïnas e en glutèn.
Origina e istòria
Lo blat dur, un ibrid de Triticum monococcum e Aegilops speltoides tetraploíd contenent 28 cromosòmas, es d'origina preïstoric fòrça anciana.
Produccion e escambis
La zona mediterranèa dins son ensemble consomís 62 % del blat dur mondial e es la principala zona importatritz de la planèta. L'America del Nòrd e centrala es la principala zona exportatritz de la planèta. Realiza 72 % de las exportacions mondialas.
Lo Canadà es lo primièr exportator mondial de blat dur e l'Argeria lo primièr importator.
Cultura
Lo blat dur se destria lo blat tendre per sa grana d'albumèn veirós e lo mai naut taus en proteïnas. Lo blat dur es plan sensible al freg que lo blat tendre, e mi resistent a la sevada. Sa cultura se desvolopèt a l'epòca antica dins le bacin mediterranèu, coma en Egipte e en Grècia.
Las varietats de blat dur de prima, cultivadas dins de païses al clima continental son plan adaptadas a las zonas aridas del Canadà, dels EUA, veire de la CEI.
Transformacion e utilizacion
En rason de sa duretat, lo blat dur es pas consomit en l'estat. Deu èsser transformat en semola que servís sbretot a la produccion de pastas alimentàrias e a la produccion de coscós. Las semolas son utilizadas dins d'autres plats, e secondariament en pastisseriá. Lo blat dur pòt èsser trissat e consomit enseguida jos forma de bolgor, plat de basa dins l'alimentacion tradicionala de l'Orient Mejan. Fin finala, pòt tanben èsser transformada en farina per dintrar, jos forma de complement, dins la fabricacion del pan. Al Marròc, l'utilizacion principala del blat dur es la panificacion. En Grècia, lo pan de campanha tradicional conten de farina de blat dur.
Angliers (Charanta Maritima)
Angliers  es una comuna francesa administrada per lo departament de Charanta Maritima de la region de Novela Aquitània.
Velós
right|thumb|Tela de velós de [[seda.]] Lo velós es un tipe de teissut pelut que los fials son distribuits plan uniformament, amb una pel corta e densa, que procura una sensacion doça fòrça caracteristica.
Lo volós se pòt fabricar amb quina fibra que siá, que lo mai preciós se fa amb de seda. Tambe se pòt far de coton, que lo teissut resultant es pas tan luxós. Recentament se desenvolopèt de veloses sintetics, subretot de poliestèr, viscòsa, acetat e de mèsclas de diferentas fibras sinteticas, o de fibras naturalas e sinteticas.
Istòria
Benlèu l'art de teissir lo velós ven de l'Orient Mejan (Cachemir). Las referéncias primièras venon del començament del sègle XIV.
Las caracteristicas especificas del velós, la suava pregonditat maravelhosa del color del tint que ne sortís, ne fa qu'es utilizat pels vestits e teissuts d'amòblament oficials. Las telas mai luxuosas de l'epòca medievala èran los veloses italians. Aqueles èran ornamentats amb de tecnicas coma apond de colors de fial variadas, de fials de diversas longors (fial sus fial, o fial doble), e entreteissit de seda plana, amb fial barbelat, amb una basa de teissut daurat, eca.
Las traças mai ancianas de veloses artistics europèus venon de Luca, Gènoa, Florença e Venècia, e Gènoa contunha encara de produire de ricas telas de velós. L'art foguet adoptat pels teissieres flamencs que al sègle XVI Bruges ganhèt una reputacion equivalenta pels veloses a las ciutats italianas.
Amora
L ' amora designa dos fruchs:
Le Grand-Village-Plage
Le Grand-Village-Plage es una comuna francesa, situada dins lo departament de Charanta Maritima e la region de Novela Aquitània, ancianament de Peitau-Charantas.
Comunas vesinas
400px|gaucha||Distanças e posicion relativa
Toponimia
Las atestacions ancianas son, per luec:
Guèrra convencionala
La guèrra convencionala es una forma de guèrra caracterizada per l'utilizacion d'armas convencionalas e lo recors a de batalhas dubèrtas entre lei partidas en conflicte. Lei fòrças militaras i participant son ben definidas e son objectiu principau es la destruccion dei fòrças armadas enemigas.
Maia e los tres
vinheta|drecha|[[Logo castelhan de Maia e los tres sus Netflix.]] Maia e los tres (traduccion non oficiala del nom ; en castelhan Maya y los tres e en anglés Maya and the Three) es una miniseria de television en linha animada de fantasiá mexicana dirigida e escricha per Jorge R. Gutiérrez e producha per Jeff Bell, Phillys Laing e Ken Zorniak. La seria es estada difusada sus Netflix lo 22 d'octobre de 2021.
Nòtas
<references group="N"/>
Fraga (Omonimia)
Fraga designa
Blat tendre
Lo blat tendre (Triticum aestivum L. subsp. aestivum), tanben nomenat froment, es l'espècia de blat uèi la mai cultivada, subretot en França.
Istòria
Lo filosòf peripatetician Teofrast explicava dins son obratge Istòria de las plantas que lo froment de las contradas de la mar Negra aviá la reputacion de suprtat melhor lo transpòrt, e de se conservar mai de temps que tot autre.
Reparticion geografica
Es mai cultivat cultivat dins las latitudas nautas (per exemple en França, al Canadà, en Ucraïna), mas tanben se trapa dins unes païses del Sud amb de varietats mai resistentas a la secada (per exemple al Marròc.
Descripcion
Una sosvarietat d'aquel tipe de blat es l'espelta.
Fa 10 000 ans, l'ibrid se seriá crosat amb una cereala Aegilops tauschii per donar lo blat tendre Triticum aestivum que possedís alara tres genòmas diferents dins son nuclèu.
Usatges
Es fòrça utilizat per l'alimencion del bestial, e a vegada pels caçaires per l'agranatge de la cacilha. Tan equilibrat en aminoacids que lo milh, es fòrça apreciat e noirissent per fòrça espècias. Dins unes païses, en periòde de secada, de blat subvencionat destinat a l'alimentacion umana se pòt desviar cap a l'alimentacion del bestila, quand aquel manca de noiritura.
Es tanben utlizat per produire la farina panificabla utilizada per la fabricacion del pan, de pastisseriás e autres aliments.
Culturas
Dempuèi longtemps cultivat sus de sols laurats pel contraròtle de las adventiças e de certa espècias indesirablas (caragòls, limacs), puèi cultivat amb una quantitat creissenta d'engrais e de pesticids, fa localament l'objècte d'una tecnica culturala simplificada (semenadas dirèctas...) per aparar melhor los sols que son degradats par les lauras repetidas (erosion, destructuracion, pèrda de carbòni e de matèria organica, ruscatge dels nutriments, aparéisson d'una sòla de laura, etc.).
Diversitat (genetica, intravarietala, etc.)
Per respondre als besonhs d'una agricultura sostenabla, e per tornar a d'agrosistèmas mai resilient fàcia als cambiaments globals, la diversitat genetica de las espècias agricòlas ven un enjòc màger.
La literatura scientifica dona que lo blat faguèt sa primièra pèrda màger e istorica de diversitat genetica pendent sa domesticacion (reduction de 69 % de la diversitat entre las formas salvatjas tetraploïdas (Triticum dicoccoides) e l’espècia blat tendre exaploïda (Triticum aestivum) que n'es eissit, , puèi l'agrodiversitat (coma la genetica) del blat tendre seriá encara mai artificiala e apaurida al sègle XX amb l'aparéisson dels seleccionaires, lo desvelopament de la racionalizacion. Existissiá encora al començament del sègle XX de varietats localas mas aurián desaperegudas a la mitat del meteis sègle , al benefici de las varietats desvolopadas puèi vendudas pels seleccionaires.
Pasmens fa unes ans, de païsans tornan seleccionar de blats ancians, culhits per tota la planèta.
Blat Olianovska
Lo blat Olianovska (triticum aestivum) es un blat ros barbut originari de la region d'Olianovsk en Russia importat en França al sègle XIX.
Las varietats Blé de Noé o Red Fife del Canadà vendriá de varietats seleccionadas de semenças païsanas importadas d'Ucraïna a partir del sègle XVIII.
Blat de l'Òlt
Lo blat de l'Òlt, es un blt de país, es blanc, non barbut e cultivat en Aquitània.
Le Ponchel
es una comuna francesa, situada dins lo departament del Pas de Calais e la region del Nòrd-Pas de Calais.
Blat tendre
Blat Rosselin
Lo blat Rosselin (triticum sativum) es un blat roge sens barba que paréis al blat roge de Bordèu.
Le Ponchel
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Republica socialista federativa sovietica de Russia
La Republica socialista federativa sovietica de Russia (RSFS de Russia o RSFSR), en rus Российская Советская Федеративная Социалистическая Республика (Rossiïskaïa Sovietskaïa Federativnaïa Sotsialistitcheskaïa Respoublika, Rossiïskaïa SFSR ; literalament "Republica socialista dels conselhs russes") èra una de las 15 republicas socialistas sovieticas formant l'Union de las republicas socialistas sovieticas (URSS). Èra de facto la republica dominanta politicament e economicament. D'efièch, representava los tres quarts del territòri de l'Union, mai de la mitat de sa populacion, los dos terces de son industria e gaireben la mitat de sa produccion agricòla. Sas frontièras demorèron establas dempuèi la cession de la Crimèa en 1954 fins a sa dissolucion e sa transformacion en l'actuala Federacion de Russia.