cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Phascolarctos
right|thumb|350px|Un coalà. Lo genre Phascolarctos (del grèc ancian: Φασκολος 'pòcha' e ἄρκτος 'ors') se compausa de tres espècias, que sonque una (P. cinereus, lo coala) es viva uèi. L'espècia mai granda èra P. stirtoni (o coala gigant) que visquèt al Pleïstocèn. Las espècias de coala gigant son conegudas sonque mercé als fossils trapats dins lo lac Eyre e lo bacin Tarkarooloo al sud d'Austràlia. Se coneis pas res de l'espècia P. maris. Lo nom del genre foguèt creat pel zoologista francés Henri Marie Ducrotay de Blainville en 1816.
Pazos de Borbén
Pazos de Borbén es un municipi de la província espanhòla de Pontevedra dins la Comunautat Autonòma de Galícia.
Milwaukee
Milwaukee es la vila mai granda de l'estat de Wisconsin, Estats Units, e capitala del comtat de Milwaukee. La populacion de la vila es d'unas 583.000 personas (2004), amb un total aimat de 1.700.000 abitants dins l'airal metropolitan de Milwaukee (2005). La vila, es la 22a per lo qu'es de populacion a l'ensems dels Estats Units, e es al sector sud-oèst de l'estat de Wisconsin, a la riba occidentala del lac Michigan.
(750) Oskar
(750) Oskar es un asteroïde.
Calian (Var)
Calian (Callian en francés) es una comuna provençala situada dins lo departament de Var e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur.
Geografia
Es pròcha de Frejús, de Sant Rafèu e dau Massís de l'Esterèu.
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
Calian vendriá dau nom d'òme latin Callius amé lo sufixe latin -anum (atestacion de 1032 : de Caliano). Seriá donc la proprietat, la villa de Callius.
Luòcs e monuments
thumb|300px|center|Autra vista de Calian
Personalitats liadas ambé la comuna
Sòr Emmanuelle i moriguèt e Christian Dior i es sepelit.
Mapuche (pòble)
thumb|Bandièra mapuche thumb|Interior e telier, [[Chile]]
Los mapuches ("Pòble de la tèrra" en mapudungún de mapu "tèrra" e che "la gent") son las comunautats aborigènas de la zòna centre-sud de Chile e d'Argentina, conegudas maitot sos lo nom espanhòl d'araucans.
Populacion mapuche
Segon lo recensament oficiau de 2002, los mapuches representen 4 % de la populacion chiliana (87,3 % daus indigènas), seja un pauc mai de 600,000 personas. D'autras statisticas en balhen un nombre mai elevat. Viven principalament dins las zònas ruralas de la region d'Araucania dins la region daus Lacs e la region metropolitana de Santiago (la capitala, Santiago de Chile).
Estimem a l'entorn 200,000 lur nombre en Argentina, repartits principalament sus la província de Neuquén, mas tot-parier sus las de Río Negro e de Chubut. Las autras populacions autoctonas dau Chile, moens nombrosas, son Aimaras e Rapanuis.
Cultura
thumb|280px|Rehue, simbòle sacrat mapuche (Illa Teja, Chile) Au sègle XVI, los mapuches organisats en gropes separats, viven de chaça, de pescha, d’agricultura e d’elevatge. Guerriers redobtables, an una extrema abiletat dins lo manejament de l’arc, dau javelòt e dau cassa-testa. Los mapuches viven essencialament de l'agricultura (orticultura). Lur cultura es de tradicion orala e lur conduita sociala e religiosa era regida per l'Admapu (ensemble de tradicions ancestralas, de leis e de normas).
Lur linga es lo mapudungun(o mapuzungun), lo « parlar de la tèrra ». Practiquen un espòrt pro pròche dau hockey conegut sos lo nom de palín (o chueca/chweka) que se jugava amb un baston corbat.
right|280px|thumb|Pita comunautat mapuche, en 1897.
Erwin Schrödinger
Biografia
Nasquèt lo 12 d'agost de 1887 a Erdberg, uèi lo jorn una banlèga de Viena, filh de Rudolf Schrödinger, botanista e fabricant de sudaris, e de Georgine Emilia Brenda, filha del professor de quimia Alexander Bauer. Lo paire èra catolic mentre que la maire èra luteriana. En 1898 comencèt d'estudis al Akademisches Gymnasium de Viena, e los contunhèt entre 1906 e 1910 als costats de Franz Serafin Exner (1849 - 1926) e Friedrich Hasenöhrl (1874 - 1915). En 1910 obtenguèt lo sieu doctorat en fisica teorica a l'Universitat de Viena.
Parallèl (geografia)
thumb|Cercle Polar Antartic. thumb|Cercle Polar Artic. thumb|Tropic del Càncer. thumb|Tropic del Capricòrne.
Un parallèl es un cercle perpendicular a l'axe terrèstre e parallèl a l'Eqüator. Sus un meteis parallèl, la latitud es constanta. La posicion sus cada parallèl es mesurada mercé a la longitud. Sus l'eqüator, la latitud es egala a zèro, de 0º a 90º, al nòrd es positiva e al sud es negativa.
Mesuras
Vaquí una Taula de las mesuras totalas (Circonferéncia) dels parallèls (N o S) que lors latituds son multiplas de 10º, mas lo Tropic del Càncer, o Tropic del Capricòrne, Cercle polar artic, Cercle polar antartic. Se veson tanben las mesuras dels intervals de 1° de longitud sus cadun d'aqueles Parallèls.
Extrèms
Los parallèls que son gaireben totalament maritims se situan entre lo sud de la Tèrra del Fuòc (latitud 57º Sul) e una pauc al nòrd del Cercle Polar Antartic (latitud 66º Sud); Dins aquelas latituds se troban solament d'illas pichonas al sud de l'Ocean Atlantic, coma: Illas Sandwich del Sud, las Orcadas, Illa Elefant, Illas Shetland del Sud, illas de la Peninsula Antartica.
Tabanera de Valdavia
Tabanera de Valdavia es un municipi de la província espanhòla de Paléncia dins la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Parallèl (geografia)
Extrèms
Lo parallèl que passa en valors absoludas per lo mai de tèrras es lo 30º Nòrd, que passa pel nòrd d'Africa, nòrd de la Peninsula Arabica, Iran, Paquistan, nòrd d'Índia, China, nòrd de Mexic, sud dels Estats Units.
Lo parallèl que en valors relativas passa per lo mai de tèrras (mens d'oceans e de mars) es lo 46º 30' Nòrd amb prèp de 79,48% de sa circonferéncia del parallèl 30º. Passa per França, nòrd d'Itàlia, los Balcans, sud de Russia, Cazacstan, Mongolia, nòrd de China, nòrd dels Estats Units.
Lo parallèl que presenta la pus granda longor sus un meteis país es prèp de la latitud 59° 45' N, copant Russia a proximitat de Sant Petersborg a l'oèst e lo pòrt de Magadan a l'èst. D'autres se situan als Estats Units, Canadà, China, Austràlia e Brasil.
A l'eqüator, lo pus long dels parallèls dividís la Tèrra en dos emisfèris, lo Sud e lo Nòrd. Dins l'Emisfèri Nòrd i a 69,72% de las tèrras emergentas, 90,94% de la populacion mondiala e aquí se concentran 94% del PIB total del monde.
Un parallèl prèp de la latitud 25,9° N dividís la Tèrra en doas calòtas amb egalas airas de tèrras emergentas.
Alappuzha
Alappuzha (o ancianament Aleppey, en malaialam, ആലപ്പുഴ ālappuḻa) es una vila de l'estat de Kerala en Índia.
Administracion
Alappuzha es lo capluòc del districte d'Alappuzha.
Natura
Alappuzha es es una vila costièra coneguda per sos Backwaters, adobats de canals. Escaissada la Venècia de l'Èst, es una destinacion toristica presada per los indians.
thumb|left|290px|Lo pont de Tri Bridge
Frederick Freake
thumb|Frederick Freake a l'entorn de 1912-1914
Bursa
Bursa qu'ei ua vila de Turquia.
L'Isle-Adam
L'Isle-Adam es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Val d'Oise e la region d'Illa de França.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Nòtas
<references group=N/>
Poio
Poio es un municipi de la província espanhòla de Pontevedra dins la Comunautat Autonòma de Galícia.
Vezot
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Nòtas
<references group=N/>
(751) Faïna
(751) Faïna es un asteroïde.
Sauvatèrra de Milhau
Lo Sauvatèrra de Milhau es una torre de 42 m de nautor situada a Milhau.
Bullmastiff
Lo bullmastiff es una raça de can d'origina britanica. Se pensa que l'espécia siaguèt creada durant lo sègle XIX a basa de barreja de mastins e de boldògs.
Támara de Campos
Támara de Campos es un municipi de la província espanhòla de Paléncia dins la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Archiu Nacional de Catalonha
L'Archiu Nacional de Catalonha (ANC), plaçat a Sant Cugat del Vallès, es l'institucion principala del país qu'a per mission d'amassar, servar e divulgar lo patrimòni documentari de Catalonha. Fondat per decrèt de la Generalitat de Catalonha lo 28 de novembre del 1980, l'ANC es l'archiu general de l'administracion catalana e l'archiu istoric nacional. Coma archiu general de l'administracion, i son depausats, s’i recupèra e gerís la documentacion producha per l'accion politica e administrativa dels departaments, organismes e entrepresas de la Generalitat de Catalonha. En qualitat d'archiu istoric, recupera tota la documentacion que, segon la legislacion, possedís un interès particular per la coneissença de l’istòria de Catalonha. Demest los airals de l'Archiu i a lo fons istoric, lo fons d'imatges, grafics e audiovisuals, l'airal de reprografia e de novèlas tecnologias, lo laboratòri de restauracion e la bibliotèca.
Economia de Rwanda
Rwanda se basa en una economia de subsisténcia qu'ocupa 90% de la populacion, en mai d'una pichona produccion minerala e tractament de produchs agricòlas. Es lo país pus densament poblat d'Africa, amb paucas ressorsas naturalas e mineralas d'importància, en mai de sofrir constantament de secadas e un paure desvolopament tecnologic. Tot aquò fa qu'aja una dependéncia economica significativa amb Belgica. Lo torisme es actualament la principala font de renda del país, e dempuèi lo 2008 la mineracion - en destacant la cassiterita d'ont s'extrai estanh, en mai de pichonas quantitats de berilli - a depassat lo cafè e lo te coma principala font de produchs per exportacion. Las exportacions sofriguèron una casuda lo 2009 e 2010 coma consequéncia de la retraccion economica globala.
Sèuvariau
Sèuvariau o Sèuva-riau (en francés Silveréal) prèp dau Pichon Ròse, au nòrd dei Santei Marias de la Mar, en Camarga, es una anciana abadiá.
Guermantes
Guermantes es una comuna francesa, situada dins lo departament de Sèina e Marna e la region d'Illa de França.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Nòtas
<references group=N/>
(752) Sulamitis
(752) Sulamitis es un asteroïde.
Ficus religiosa
Ficus religiosa, la figuièra de las pagòdas, o pipal (latin : Ficus religiosa | Sanscrit : pippala ), es un arbre del genre Ficus, de la familha de las Moracèas. Dins los tèxtes vedics, es nomenat ashvattha.
Caracteristicas botanicas
Lo pipal es una figuièra estranglaira.
Espandiment
Es naturalament present en Índia, al Bangladèsh, al Nepal, al Paquistan, al Sri Lanka, dins lo sud-oèst de la China e en Indochina.
Lo ficus religiosa mai vielh del mond poiriá èsser un arbre que foguèt nomenat d'Índia del nòrd cap a Ceilan en 288 AbC. e que en 1852 encara viviá, e qu'auriá estat vielh de 2 147 ans.
Usatges
Lo Ficus religiosa es utilizat en medecina ayurvedica.
Istòria
esquèrra|vinheta|Escultura de Boda dins un pipal a Ayutthaya
Dins lo bodisme
Es un arbre sagrat pels bodistas. « L'arbre de la Bodi » mai celèbre se trapa a Bodh Gaya, a unes 100 km de Patna, dins l'Estat indian del Bihar, qu'es jos son fulham que Boda, lo fondator del bodisme, atenguèt lo Bodi, lo Despèrt o coneissença suprèma.
Dins l'indoïsme
Per l'indoïsme, aqueste arbre a tanben una dimension religiosa. Sas fuèlhas e rams èran utilizadas per de sacrificis vedics. Segon la mitologia indiana, lo dieu Vishnó seriá nascut jos un d'aquestes arbres, e lo savi Narada vegèt lo Senhor apareis « dins son còr », alara que meditava joss un tal arbre. Fin finala, lo bruch del vent dins sas fuèlhas es comparat a aqueste de la vina. Es tanben possible qu'una ceremonia se debane jos aqueste arbre pendent lo maridatge.
Al-Cartero
thumb|200px|Retrach d'Al-Cartero Al-Cartero, l'escais literari (anagrama) del Doctor Leonci Lacoarret (Brou, Eura e Leir, 8 de març de 1861 – Salias en Biarn, 1923) foguèt un escrivan e mètge biarnés de Gasconha.
Biografia
A mai de son activitat de mètge, Al-Cartero escriguèt fòrça òbras, mai que mai de pèças de teatre. Collaborèt a la revista Reclams de Biarn e Gascougne. Chuquete foguèt reeditada en 2002 en grafia classica en Shuqueta.
Leonardo DiCaprio
thumb
Leonardo DiCaprio (n. 1974) es un actor de cinèma american.
Oiry
Oiry pòt essèr:
Lindre-Basse
Lindre-Basse es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mosèla e la region de Lorena.
Geografia
Situada en lo Saulnois près de la vila de Dieuze, la municipalitat a vorejat pel marge nòrd-oèst del étang del Lindre e lo bòsc domaniale de Sant-Jean. Lo vilatge es en bordure d'una cadena de étangs recobrant 618 ectaras ont venon nicher de las desenas d'espècias d'ausèls migratoris, lo luòc servís de observatoire ornithologique.
Située dans le Saulnois à proximité de la ville de Dieuze, la commune est bordée par la rive nord-ouest de l'étang du Lindre et la forêt domaniale de Saint-Jean. Le village est en bordure d’une chaîne d’étangs recouvrant 618 hectares où viennent nicher des dizaines d’espèces d’oiseaux migrateurs, le lieu sert d’observatoire ornithologique.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Gara de Sent Lis
vinheta|280x280px|L'ancian bastiment pels viatjaires en 2018. La gara de Sent Lis foguèt una gara ferroviària de la linha de Tolosa a Bolonha de Gessa, sus la branca cap a Senta Fe de Peirolièras, situada sul territòri de la comuna de Sent Lis, dins lo departament de la Nauta Garona.
Foguèt mesa en servici en 1900 per la companhiá dels Camin de Fèrre del Sud-Oèst e definitivament barradura al trafic dels viatjaires en 1949. Situat sus una seccion desclassada e desferrada, lo bastiment es totjorn present e reafectat per una utilizacion privada.
Situacion ferroviària
Establida a 207 mètres d'altitud, la gara de Sent Lis èra situada al punt quilometric (PK) 23,9 de la linha de Tolosa a Bolonha de Gessa, entre la gara de Senta Fe de Peirolièras e l'arrèst de Bontemps.
Istòria
vinheta|Las ancienas empresas ferroviàrias an laissadas plaça a una carrièra puèi de camins dins las fustas fins a l'[[arrèst de Bontemps. Aicí, 500 mètres abans d'arribar a la gara.]] La gara de Sent Lis es mesa en servici lo 16 d'octobre de 1900 per la companhiá dels Camin de Fèrre del Sud-Oèst, quand obrís a l'espleitacion l'embrancament de Bontemps a Senta Fe de Peirolièras.
Tina Karol
200px|thumb|Tina Karol al Festival de l'Eurovision en 2006 Tina Karol (en ucraïnian: Тіна Кароль; Orotukan, 25 de genièr de 1985) es una de las cantairas ucraïnianas mai famosas dins son país e internacionalament.
Gara de Sent Lis
Istòria
La gara es obèrta al trafic de las merças lo 11 de febrièr de 1901.
Tina Karol
Biografia
Tina Karol, de son nom vertadièr Tetiana Liberman (Тетяна Григорівна Ліберман), nasquèt de parents ucraïnians jusièus a Orotukan, Magadan Oblast, en Russia. Karol puèi partiguèt per Ivano-Frankivsk, una vila de l'oèst d'Ucraïna, a l'edat de sièis ans. Se diplomèt a una escòla de musica e un institut musical a Kyiv. Karol participèt a un bon nombre de competicions musicalas juvenilas, regionalas, internacionalas e jusièvas e tanben a de comédias musicalas e d'espectacles teatrals. Obtenguèt la segonda plaça al festival de Letònia "New Wave". Karol venguèt la solista de l'ensems de Ukrainian Armed Forces e a mai una personalitat de la television.
Gara de Sent Lis
Istòria
La gara barra a l’encòp que la linha, lo 31 de decembre de 1949.
Tina Karol
Biografia
En 2006 Karol se ganhèt la preseleccion ucraïniana al Festival de l'Eurovision 2006 amb la cançon "I Am Your Queen" e representèt doncas Ucraïna al festival. Acabèt setena amb 145 ponches, amb una version novèla de la cançon "Show Me Your Love".
Gara de Sent Lis
Servici als viatjaires
Gara barradura situada sus una seccion de linha desclassada.
Patrimòni ferroviari
L'ancian bastiment pels viatjaires es devengut una abitacion privada.
Didelphimorphia
thumb|300px|Marmosops incanus.
L'òrdre dels didelfimòrfes es lo de las sarigas de l'emisfèr sud. Las sarigas an probablament derivat dels primitius Ameridelphia d'America del Sud del Cretacèu e del Paleocèn precòci. Los didelfimòrfes an un grop fraire, los Paucituberculata, o sarigas musaranhas.
Classificacion
Los membres d'aqueste òrdre son classats en una sola familha e un genre incertae sedis :
(753) Tiflis
(753) Tiflis es un asteroïde.
Ponte Caldelas
Ponte Caldelas es un municipi de la província espanhòla de Pontevedra dins la Comunautat Autonòma de Galícia.
Barbara Potter
Barbara Potter (Woodbury, Connecticut, 22 d'octobre de 1961) es una anciana jogaira de tennis americana.
Meilh-ar-Wern
Meilh-ar-Wern en breton (Port-Launay en francés) es una comuna bretona, situada dins lo departament de Finistèrra e la region de Bretanha.
Istòria
Situat al débouché del canal de Nantas a Brèst, Pòrt-Launay jògue istoricament lo papièr d'una passarèla entre las activitats del centre Bretanha e la mar. Istoricament, lo pòrt a pas #qu'una activitat modèsta a. Totun, dempuèi 1760, las naus i venon nombroses prene carregaments de pissarres bretonnes, sustot perque "la perryère de Guilyplas situada a un quilomètre en aval e espetada per las gents del país porgit dels matériaux d'exportacion fòrça taxats". Los primièrs quais an condicionat l'an 1803 e Pòrt-Launay, "comuna nascuda mercés al canal de Nantas a Brèst" es oficialament fondada l'an 1840 en utilizant de las porcions de Châteaulin e de Sant-Ségal.
La jonction del canal de Nantas a Brèst en 1842 permet al pòrt de venir lo débouché ardoisier del argoat e l'evolucion del pòrt es un real baromètre de las activitats de l'ais productiu ardoisier central de la Bretanha. En 1857, l'inauguracion d'una nòva conca a ondada marca lo succès temporaire de l'entrepresa e prepara la apogée d'una municipalitat tanguda alavetz per l'arribada d'una colònia de Ardennais (926 abitants l'an 1851, 1115 abitants l'an 1881). Pòrt-Launay ven al mièg de la lo segond pòrt del Finistère amb una activitat gaireben exclusivament ardoisière (sustot a l'entorn de 1857).
Totun, dempuèi aquela epòca, las carrièras situadas en lo centre Bretanha se empobreixen. Lo déclin de las activitats del centre Bretanha se amplifica en 1870 e sustot al començament de la, en defòra de las ardoisières de Gourin #que benefician d'una prospérité relativa a aquela epòca abans dempuèi effondrer entre 1935 e 1950. Amb l'estancada gaireben generalisada de l'espleitacion ardoisière a Bretanha, Pòrt-Launay vei lo sieu tràfec déchoir e la misèria progressar, lo cònsol en demandant dempuèi 1871 "un auxili per empedir 45 familhas de morir de fam". Malgrat lo maintien d'un pichon comèrci de sable, l'activitat de Pòrt-Launay ven a la s-|XX|e}} agònica e la populacion amendrís fòrtament (1000 abitants l'an 1880, 395 abitants l'an 1990). Recentament, se verifica un sursaut démographique ligat principalament a la proximitat de Châteaulin (464 abitants l'an 1999, 487 abitants segon lo recensement de 2006).
Situé au débouché du canal de Nantes à Brest, Port-Launay joue historiquement le rôle d'une passerelle entre les activités du centre Bretagne et la mer. Historiquement, le port n'a qu'une activité modeste au. Toutefois, dès 1760, les navires y viennent nombreux prendre des chargements d'ardoises bretonnes, notamment car "la perryère de Guilyplas située à un kilomètre en aval et exploitée par les gens du pays fourni des matériaux d'exportation très prisés". Les premiers quais sont aménagés en 1803 et Port-Launay, "commune née grâce au canal de Nantes à Brest" est officiellement fondée en 1840 en utilisant des portions de Châteaulin et de Saint-Ségal.
La jonction du canal de Nantes à Brest en 1842 permet au port de devenir le débouché ardoisier de l'argoat et l'évolution du port est un réel baromètre des activités de l'axe productif ardoisier central de la Bretagne. En 1857, l'inauguration d'un nouveau bassin à flot marque le succès temporaire de l'entreprise et prépare l'apogée d'une commune concernée alors par l'arrivée d'une colonie d'Ardennais (926 habitants en 1851, 1115 habitants en 1881). Port-Launay devient au milieu du le deuxième port du Finistère avec une activité presque exclusivement ardoisière (notamment autour de 1857).
Toutefois, dès cette époque, les carrières situées dans le centre Bretagne s'appauvrissent. Le déclin des activités du centre Bretagne s'amplifie en 1870 et surtout au début du, en dehors des ardoisières de Gourin qui bénéficient d'une prospérité relative à cette époque avant de s'effondrer entre 1935 et 1950. Avec l'arrêt presque généralisé de l'exploitation ardoisière en Bretagne, Port-Launay voit son trafic déchoir et la misère progresser, le maire demandant dès 1871 "un secours pour empêcher 45 familles de mourir de faim". Malgré le maintien d'un petit commerce de sable, l'activité de Port-Launay devient au moribonde et la population diminue fortement (1000 habitants en 1880, 395 habitants en 1990). Récemment, on constate un sursaut démographique lié principalement à la proximité de Châteaulin (464 habitants en 1999, 487 habitants selon le recensement de 2006).
(754) Malabar
(754) Malabar es un asteroïde.
Falleron
Falleron es una comuna peitavina, situada dins lo departament de Vendea e la region daus País de Leire.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Toponimia
Las atestacions ancianas son, per lhuec:
Nòtas
<references group="N"/>
Natalie Portman
thumb|250px|Natalie Portman a la primièra de Thor 2 en 2013 Natalie Hershlag, mai coneguda coma Natalie Portman (en ebrèu: נָטַלִי הֶרְשְלַג; Jerusalèm, 9 de junh de 1981) es una actritz israelianoamericana. Venguèt celèbra internacionalament a partir de 1999 gràcias a son ròtle de Padmé Amidala dins Star Wars. Se maridèt en 2012 amb lo dançaire francés Benjamin Millepied amb qui aviá agut un filh, Aleph Portman-Millepied, l'an precedent.
(755) Quintilla
(755) Quintilla es un asteroïde.
Wargemoulin-Hurlus
Wargemoulin-Hurlus es una comuna francesa, situada dins lo departament de Marna e la region de Champanha-Ardena.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Loís d'Espanha
thumb|right|200px|Loís d'Espanha Loís d'Espanha (Madrid, lo 25 d'agost de 1707-Madrid lo 31 d'agost de 1724), El Bien Amado, filh de Felip V e de Maria Loïsa de Savòia, foguèt lo rei d'Espanha pendant 229 jorns (dempuèi lo 15 de genièr de 1724 dusqua lo 31 d'agost de 1724). Dempuèi 1722 sa femna èra Loísa Isabel d'Orleans, filha de Felipe II d'Orleans.
Beauce
La Beauce es una region istorica francesa entre Sèina e Léger. Sa vila principala es Chartres. Compren mai que mai los departaments d'Eure et Loir e Loir e Char. Lo gentilici es beauceron -e.
Geografia fisica
La Beauce es situada al sud-oèst de París e s'estend sus mantun departaments : Eure et Loir e Loir e Char, e una part de Loiret, e d'Essonne e d'Ivelinas. Es delimitada al nòrd pel bòsc de Rambouillet, a l'èst per Essonne e lo bòsc de Fontainebleau, al sud per la Val de Léger, e a l'oèst per Loir.
L'altitud mejan i es de.
(756) Lilliana
(756) Lilliana es un asteroïde.
Villa Epecuén
Villa Epecuén es lo nom d'un vilatge toristic argentin en roinas, situat dins l'Adolfo Alsina, dins la Província de Buenos Aires.
Situat a 7 km de la vila de Carhué, fuguet fondada en 1921 au bòrd dau lac dau mesme nom, e n'i demoreten quasi 1.500 abitants, aculheva entorn de 25 mil turistas durent l'estiu.
Mas en 1985 una inondacion provocada per una naussa dau lac enseveliguet la vila completament, obligent son evacuacion totala. Dempuèi quauquas annadas las aigas se retiren, laissent veire las roinas de l'estacion balnearia e sos aubres pelats, blancs. Aüei, lo vilatge fai partida daus ponhs toristics a pas mancar de visitar dins la region. En 2015, una pita plaja tornet mesma au torisme d'autre temps.
Ventenac de Menerbés
Ventenac (de Minerbés)  (Ventena e benlèu Bentenac en grafia mistralenca, Bentenác en grafia de Savartés ; Ventenac-en-Minervois en francés) es una comuna lengadociana situada dins lo departament d'Aude e la region d', ancianament de Lengadòc-Rosselhon.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
Las atestacions ancianas son : Villa Ventenachus en 856; Ventenacum en 1157; Castrum de Ventenaco en 1165; Venthenacum en 1377; Venthenac al sègle XIV; Ventenhac en 1402; Venctenac en 1536; Ventenac en 1781; Bentenác en 1912 (Savartés). Segon Dauzat e Rostaing, Ventenac vendriá d'un nom latin d'òme *Ventinus, derivat de Ventinius, ambe'l sufixe -acum, latinizacion del sufixe gallic -ācon. Segon Negre, citat per Patrici Pojada a prepaus del Ventenac d'Arièja, Ventenac es format del nom « romanic » de persona Aventinus, ambe'l sufixe -acum, puèi aferèsi de l'iniciala confonduda ambe la preposicion a. L'aferèsi de a- sembla un bocin aboriva. Ventenac èra donc probablament una anciana granda proprietat antica qu'aviá per mèstre *Ventinus o Aventinus.
Artaix
Artaix es una comuna francesa, situada dins lo departament de Sòna e Léger e la region de Borgonha Franca Comtat.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Lance Armstrong
Lance Armstrong (n. Lance Edward Gunderson en 1971) es un ex-ciclista dels Estats Units d'America.
Seclin
es una comuna francesa del departament del Nòrd e de la region del Nòrd-Pas de Calais.
Geografia
thumb|left|Los dos costats de Seclin en lo sieu arrondissement|180px
Noms ancians. Sacilinium, De S. Eligto, Acta SS. Belgii E, 97. Se Jonch. Carta a la comtesse Ogine, per St-Bavon de Gand, cap a 1030, Mir. E, 349. Sicclinium, dipl. Del comte de Flandre Robert, per Phalempin ,1039. Mir. E, 362.
Armoiries. De caras, a la carta S d'aur, coronada de meteissa.
Noms anciens. Sacilinium, de S. Eligto, Acta SS. Belgii I, 97. Se Uni. Lettre à la comtesse Ogine, pour St-Bavon de Gand, vers 1030, Mir. I, 349. Sicclinium, dipl. du comte de Flandre Robert, pour Phalempin ,1039. Mir. I, 362.
Faits historiques. Seclin étant menacé par les Normands, vers 783, le corps de saint Piat fut transporté momentanément à Chartres. Seclin brûlé au temps de la bataille de Bouvines, en 1214. Loi de commune octroyée le 11 octobre 1218. Siège d'un camp de Philippe-le-Bel, en 1297. Pillé et brûlé de nouveau, par le comte de Hainaut en août 1340. Séjour du roi Charles Y, en novembre 1382. Siège des conférences entre Philippe-le-Bon et les Gantois, 1453. Défaite, par les habitants de Seclin , des Gueux qui venaient piller l'église en 1566. Vigoureuse défense des Seclinois, en 1794, contre un parti autrichien qui voulait dévaster la ville.
André Breton
André Breton (Tinchebray, Orne, lo 19 de febrièr de 1896 - París, lo 28 de setembre de 1966), foguèt un escrivan francés, conegut coma lo principal inspirator del movement surrealista.
Biografia
D'origina modèsta, comencèt d'estudiar la medecina per pressions familialas. Mobilizat a Nantas pendent la Primièra Guèrra Mondiala l'an 1916, rencontrèt Jacques Vaché, qu'exerciguèt sus el una granda influéncia. Dintra en contacte amb lo mond de l'art a travèrs del grop Dadà en 1916. Pendent la guèrra trabalhèt dins d'espitals psiquiatrics, ont estudièt las òbras de Sigmund Freud e sas experiéncias amb l'escritura automatica (escritura liura de tot contraròtle de la rason e de preocupacions esteticas o moralas), çò que influencièt la seuna formulacion de la teoria surrealista. Venguèt un pionièr dels movements antiracionalistas coneguts coma lo dadaïsme e lo surrealisme. En 1920 publiquèt la seuna primièra òbra Los camps magnetics, qu'explorava las possibilitats de l'escritura automatica. L'annada seguenta trinquèt amb Tristan Tzara, lo fondator del dadaïsme.
Fondèt amb Louis Aragon e Philippe Soupault la revista Littérature. En 1924 redigiguèt lo Manifèst surrealista e a se formèt un grop compausat per Philippe Soupault, Louis Aragon, Paul Éluard, René Crevel, Michel Leiris, Robert Desnos, Benjamin Péret, desirós d'arribar en «cambiar la vida» d'Arthur Rimbaud e «Transformar lo mond» de Karl Marx.
De mai, dins aquel manifèst lança las basas de l'automatisme psiquic coma mejan d'expression artistica que sorgís sens l'intervencion de l'intellècte. Plan lèu, lo movement se sarra de la politica e en 1927 Aragon, Éluard e Breton s'afilian al Partit Comunista, malgrat que l'idèa surrealista s'aluenharà fòrça lèu fach del comunisme oficial. En 1928 publica a París Le surréalisme la peinture. Amb la publicacion del Segond manifèst surrealista (1929) arribèt la polemica: Breton, lo cap, escaissat lo «papa» del movement surrealista, concretava la nocion de surrealisme e afirmava que li caliá caminar amassa amb la revolucion marxista —foguèt membre del Partit Comunista Francés dempuèi 1927 a 1935—; doncas, excomuniquèt, condemnèt e expulsèt del grop totes aqueles que coincidissián pas amb las seunas idèas: Roger Vitrac, Philippe Soupault, Antonin Artaud, Salvador Dalí e Robert Desnos.
Escriu lo libre de poesias L'Immaculada Concepcion (1930) e Los vasos comunicants, (amb Paul Éluard) (1932).
En 1941, en fugissent del Govèrn de Vichèi s'embarca dins lo Capitaine-Paul-Lemerle cap a la Martinica, ont es internat dins un camp. Liberat, arriba a Nòva York e i publica los Prolegomens a un tresen manifèst o non, conegut tanben coma Tresen manifèst surrealista. Escriu La lantèrna sorda. Un an aprèp fonda a Nòva York la revista VVV. Dins aquela vila rencontrarà tanben sa nòva esposa, Elisa.
Tornèt a París en 1946. En 1956 fonda una nòva publicacion, Le Surrealisme Même, e fins a sa mòrt (1966) anima lo grop surrealista. Pauc abans de morir, diguèt a Luis Buñuel, «uèi degun s'escandaliza pas, la societat a trobat de biais d'anullar lo potencial provocador d'una òbra d'art, en adoptant davant ela una actitud de plaser consumista». Moriguèt lo matin del 28 de setembre de 1966, a l'espital Lariboisière (París). Foguèt enterrat al cementèri dels Batignolles, a paucs mètres del croton de son amic Benjamin Péret.
Sommevoire
Sommevoire es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Nauta Marna e la region de Champanha-Ardena.
Geografia
Sommevoire est un magnifique village situé dans une « cuve » qui se termine avec la côte de la vigne au loup.
Familly
Familly es una comuna normanda, situada dins lo departament de Calvadòs e la region de la Bassa Normandia.
Liéhon
Liéhon es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mosèla e la region de Lorena.
Familly
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Liéhon
Geografia
Liéhon Se situa près del aeropòrt regional Mètz-Nancy, a costat de Silly-en-Saulnois. A traversat pel jâ, un ruisseau #que pren la siá font près de Silly-en-Saulnois. Lo ponch d'altitud çò de mès d'elevat de Liéhon se situa a 291m d'altitud.
Liéhon se situe près de l’aéroport régional Metz-Nancy, à côté de Silly-en-Saulnois. Il est traversé par le jâ, un ruisseau qui prend sa source près de Silly-en-Saulnois. Le point d'altitude le plus haut de Liéhon se situe à 291m d'altitude.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Mencionada jos la forma Liehons l'an 1290.
A l'epòca de las Gallo-romains, una via en connectant Rems e Estrasburg seguissiá lo recorregut de la NP 55 actuala (èra aparentament incerta a partir de la embauchement del camin D52 vèrs Pontoy).
Liéhon Èra un luòc de curació pels religioses malauts l'an 1268. La siá parròquia i aguèt erigit en curació, lo 8 de febrièr de 1750. I aviá per annèxa Pluche e dépendait del abbaye Sant-Symphorien. La parròquia de Liéhon #èsser doncas lo banc d'una curació de la archiprêtré de Nomeny, #que i aviá per annèxas Silly-en-Saulnoy, Chérisey e la granja de Larry. Liéhon absorbeix Larry entre 1790 e 1794.
Abans 1802, Liéhon aperteniá an costat de Goin, de contunh après 1802 fins a uèi, aperten al costat de Verny.
Liéheim
D'aquel fach, Liéhon es vengut Lieheim, segon una tòrç étymologie. N'efièch, remonta a un probable arquetip celtique frequent *Licontio o *Ligontio, coma lo Leon a Vitrolles (Leontio 1166), Lihons-en-Santerre (Leontium 1100); Leon-davant-Dun; Lyons-lo-Bòsc, èca. Cap de informe doncas amb -haim > -ham, -hain > -heim
Larry
Trucat tanben Larey e Lary.
Se coneis l'existéncia d'una localité nomenat « Larry » sul ban actual de Liéhon, dempuèi lo començament del XIIe sègle (nautor Mièja Edat) e a testificat coma banc d'una distincion a. La part residenciala arruïnada de la villa gallo-romaine (descobèrta en lo moment del bastiment d'una pista sus l'aeropòrt regional Mètz-Nancy) servís de cementèri a la populacion essencialament paysanne. A, Larry vengut « Lairey » èra pas mai #qu'un masatge caseriu de cinc fuòcs.
La sobeiranetat de la municipalitat a #èsser detenguda pel reialme de França fins en 1789. Lo vilatge aperteniá al costat de Goin.
Lo vilatge de Larry a #èsser amassats amb Liéhon entre 1790 e 1794, pauc après la Revolucion francesa (1789).
Una granja a #èsser bastida jos lo sieu nom e al meteis endroit (a pauc près). Se situa a 1 km sud de Liéhon, e aiçò èra un annèx de la comuna del pòble. La granja i aguèt destruit l'an 1892.
Pontecesures
Pontecesures es un municipi de la província espanhòla de Pontevedra dins la Comunautat Autonòma de Galícia.
Liéhon
Istòria
Mentionnée sous la forme Liehons en 1290.
À l'époque des Gallo-romains, une voie reliant Reims et Strasbourg suivait le parcours de la NP 55 actuelle (elle était apparemment incertaine à partir de l'embauchement du chemin D52 vers Pontoy).
Liéhon était un lieu de cure pour les religieux malades en 1268. Sa paroisse fut érigée en cure, le 8 février 1750. Elle avait pour annexe Pluche et dépendait de l’abbaye Saint-Symphorien. La paroisse de Liéhon fut donc le siège d'une cure de l’archiprêtré de Nomeny, qui avait pour annexes Silly-en-Saulnoy, Chérisey et la ferme de Larry. Liéhon absorbe Larry entre 1790 et 1794.
Avant 1802, Liéhon appartenait an canton de Goin, puis après 1802 jusqu’à aujourd’hui, elle appartient au canton de Verny.
De ce fait, Liéhon est devenu Lieheim, selon une fausse étymologie. En effet, il remonte à un probable archétype celtique fréquent *Licontio ou *Ligontio, comme le Lion à Vitrolles (Leontio 1166), Lihons-en-Santerre (Leontium 1100); Lion-devant-Dun; Lyons-la-Forêt, etc. Aucun rapport donc avec -haim > -ham, -hain > -heim
Appelé aussi Larey et Lary.
On connaît l’existence d’une localité nommé « Larry » sur le ban actuel de Liéhon, dès le début du XIIe siècle (haut Moyen Âge) et elle est attestée comme siège d’une seigneurie au. La partie résidentielle ruinée de la villa gallo-romaine (découverte lors de la construction d'une piste sur l'aéroport régional Metz-Nancy) sert de cimetière à la population essentiellement paysanne. Au, Larry devenu « Lairey » n’était plus qu’un hameau de cinq feux.
La souveraineté de la commune a été détenue par le royaume de France jusqu’en 1789. Le village appartenait au canton de Goin.
La fin de Larry
Le village de Larry a été réunis avec Liéhon entre 1790 et 1794, peu après la Révolution française (1789).
Une ferme a été construite sous son nom et au même endroit (a peu près). Elle se situe à 1 km sud de Liéhon, et c’était une annexe de la mairie du village. La ferme fut détruite en 1892.
Torremormojón
Torremormojón es un municipi de la província espanhòla de Paléncia dins la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Vaugina
Vaugina (Vaugines en francés) es una comuna provençala, situada dins lo departament de Vauclusa e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur.
Pietro Locatelli
thumb|200px|LocatelliPietro Locatelli (Bergam, lo 3 de seteme de 1695 - Amsterdam, lo 30 de març 1764) que ho un violonista virtuòs e un compositor barròc italian, discípol d'Arcangelo Corelli e estilisticament tanhent d'aqueth darrèr e tanben d'Antonio Vivaldi.
Comunas del Bas Ren
Aqueste article recensa las Comunas del departament del Bas Ren, en França.
Pietro Locatelli
Que viatgè hèra abans de s'acasir a Amsterdam on e fondè la soa escòla.
Comunas del Bas Ren
Lista
Lo Bas Ren es divisit en 527 comunas. Lo tablèu seguent ne balha la lista, en precisant lor còdi INSEE e lor còdi postal.
Torquemada
Torquemada es un municipi de la província espanhòla de Paléncia dins la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Francesco Geminiani
thumb|200px|Francesco GeminianiFrancesco Geminiani (Luca, lo 5 de deceme de 1687 - Dublin, lo 17 de seteme de 1762) que ho un compositor italian d'estil barròc e un violonista, discípol d'Arcangelo Corelli e d'Alessandro Scarlatti.
Que gavidè l'operà de Nàpols a partir de 1711 puish que he ua importanta partida de la soa carrièra en Anglatèrra on e tribalhè dab Georg Friedrich Händel.
Vadut en Toscana, que comencè a apréner lo vriulon dab lo pair puish qu'avó Alessandro Scarlatti (a Nàpols) e Arcangelo Corelli (a Roma) com mèstes. Que comencè la soa carrièra de violonista professionau a Lucca e a Nàpols en bèth hargà's ua reputacion de virtuòse deus grans e abans de virà's de cap ad Anglatèrra en 1714.
Qu'obtiengó succès deus prestigiós acerà en bèth jogar dab Georg Frederich Haendel (format musicaument a l'escòla italiana e eth tanben dab Corelli) entau rei Georg I d'Anglatèrra. A despart deus sons concèrts qu'ensenhè lo vriulon e que publiquè la soa musica en Anglatèrra e tanben un tractat teoric suu jòc deu vriulon devath lo títol de The Art of Playing the Violin.
En Anglatèrra qu'avó enter los sons eslhèves mei famós Charles Avison, Matthew Dubourg, Michael Christian Festing, Bernhard Joachim Hagen e Cecilia Young.
Geminiani que compausè tres opus de concertos grossos (los opus 2 - 1732 -, 3 - 1733 - e 7 - 1746 -) e tanben sonatas.
Athis-de-l'Orne
Athis-de-l'Orne es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Orne e la region de la Bassa Normandia.
Geografia
En cobrint, Athis-de-la Adorna es la municipalitat la mai estenduda de lo sieu costat. A traversat per la Vère e lo Lembron, afluent de la Roure.
Couvrant 3247 hectares, Athis-de-l'Orne est la commune la plus étendue de son canton. Elle est traversée par la Vère et le Lembron, affluent de la Rouvre.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Es en 1968 que la referéncia al departament del Adorna a #èsser aponduda.
C’est en 1968 que la référence au département de l’Orne a été ajoutée.
Sent Genh
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
La prononciacion qu'ei [sen'ʒeɲ]. Las fòrmas ancianas que son Sanctum Genh au sègle XIII, de S. Eugendo, en latin, en 1285, bastida Regis Sancti Ingenii in Marciano en 1289, St Geni en 1289, St Ganh en 1289, S Gen (mapa de 1714).
Nicola Porpora
thumb|200px|Nicola PorporaNicola Porpora (Nàpols, agost de 1686 – Nàpols, lo 3 de març de 1768) que ho un compositor italian d'estil barròc e mei que mei d'operà e lo mèste de Joseph Haydn e deu famós crestat Farinelli.
Sent Genh
Toponimia
Segon Dauzat e Rostaing, lo sent que pòt estar Genius, martirizat a Leitora o Eugendus, abat de Condat (ara Saint-Claude, Jura) au sègle VI.
Negre, citat per Bénédicte Boyrie-Fénié, que causeish sent Ingenuus.
Pr'amor de la finala en -n palatau, Bénédicte Boyrie-Fénié que precisa lo sent es Geniu[s].
Istòria
Sent Genh qu'ei ua bastida creada en 1284 près d'ua tuca, per contracte de pariatge enter Sanç Lop de Lamensan, senhor de Castandet, e lo conestable de Bordèu, qui agissè au nom deu rei d'Anglatèrra.
Stefan Milenković
thumb|300px|Stefan MilenkovićStefan Milenković (Belgrad, lo 25 de genèr de 1977) qu'ei un violonista classic serbe.
Mainatge precòç, que ho conegut de d'òra en envitat a jogar entau president deus Estats Units d'America Ronald Reagan, entau president de l'Union Sovietica Mikhaïl Gorbachov e entau Papa Joan Pau II. Professor a la prestigiosa Juilliard School e a l'Universitat d'Illinois Urbana-Champain, qu'ei conegut peus sons engatjaments en favor deus drets deus mainatges e deus drets umans.
Malappuram
Malappuram (en malaialam, മലപ്പുറം malappuṟaṁ) es una vila de l'estat de Kerala en Índia.
Sofia Rotaru
Sas cançons son vengudas las cançons classicas de l'èra sovietica e pòstsovietica. Sofia participèt a sèt filmes musicals e comencèt en 1971 dins "Червона рута". Joguèt lo ròtle principal dins de filmes coma "Где ты, любовь?" (Ont sès, amor?, 1980) e "Душа" ("arma" en 1981). A fach de viradas dins lo mond entièr amb de concèrts als Estats Units, en Asia, enEuròpa e en Austràlia. Sofia a recebut de dotzenas de prèmis, recompensas de tota mena e tanben de medalhas.
Malappuram
Administracion
Malappuram es lo capluòc del districte de Malappuram.
thumb|left|290px|Lo puèg de Kottakkunnu
Sofia Rotaru
En 1986, foguèt la primièra cantaira de musica pòp que li foguèt autrejat lo títol prestigiós d'"Artista del Pòble de l'URSS". Lo qu'èra President d' Ucraïna Leonid Kuchma e lo President de Russia Vladimir Putin recompensèron Sofia Rotaru en agost de 2002 (quand fasiá 55 ans), bestowing upon her the high rank of the Hero of Ukraine for her "outstanding personal merits in the sphere of art", and the Russian order "For merits before the Nation", respectively.
While Sofia Rotaru commonly goes by this last name, son nom oficial es Yevdokymenko-Rotaru (en ucraïnian: Євдокименко-Ротару. Lo nom Yevdokymenko èra lo nom de son marit defuntat. Following several meses de mourning, Rotaru resumed her feverish concert and recording activity and again topped the Russian e Ukrainian charts.
Camps (Var)
thumb|200px|left|Fònt e maison comuna
Camps (Camps-la-Source en francés) es una comuna provençala situada dins lo departament de Var e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Empèri d'Etiopia
L'Empèri d'Etiopia, tanben conegut coma Abissinia, èra dins lo territòri ara conegut coma Etiopia e una partida del sud d'Eritrèa. Al moment de son esplendor, l'empèri compreniá tanben Somalia del Nòrd, Jboti, Egipte del Sud, Sodan Oriental, l'Iemèn e Arabia Saudita Occidentala e existiguèt dempuèi gaireben 1137 (començament de la Dinastia Zagwe) fins a 1974 quand la monarquia foguèt capvirada dins un còp d'estat. Èra l'unica nacion africana nativa que resistiguèt amb succés al partiment d'Africa, realizat per las poténcias colonialas pendent lo sègle XIX.
Robert Mugabe
Primièr ministre de Zimbabwe a l'independéncia, ne ven lo segond president lo 31 de decembre de 1987. Sa direccion del país es fòrça controvertida e sovent comparada a una dictatura, qu'encara que foguèsse un dels menaires cap a l'independéncia de l'anciana Rodèsia del Sud, qu'èra en aquel temps una colonia britanica, o fa tot per se manténer al poder e sa politica apaurís lo país e sos abitants.
Lo 30 de genièr de 2015, es elegit a la presidéncia annadièra onorifica de l’Union Africana.
Empèri d'Etiopia
Istòria antica
La preséncia d'establiments umans en Etiopia es fòrça anciana. S'i son trobats los primièrs aujòls de l'espècia umana. Amb Eritrèa e la partida del sud-èst de la còsta de Mar Roja del Sodan, es considat coma la localizacion mai probabla de la tèrra coneguda pels egipcians ancians coma lo Pont que la primièra mencion data del sègle XXV AbC. Los començaments d'un estat se trapan dins l'airal que vendrà l'Abissinia a l'entorn de 980 AbC, una data qu'es utilizada tanben coma la data legendària d'establiment. Pasmens, aquela data pòt aver mai a veire amb un linhatge dinàstic que non pas amb l'establiment d'un estat veratdièr.
Etiopia aksumita
A l'entorn de 400 AbC, lo Reialme de Aksum s'establiguèt sus la còsta e se faguèt conéisser coma un pòble de marins actiu dins lo comèrci de las espècias amb Índia. Venguèron coneguts pels romans al mai tard del 30 AbC, quand August conquistèt Egipte, e se crei qu'alara las cairadas galèras aksumitas mespresavan la longa e lenta rota comerciala litorala e fasián lo viatge d'anar e venir de l'Índia amb los vents de la monson. En mai, avent establit lo contacte comercial amb Roma per las merças que venián de l'interior d'Africa, los etiopians benlèu naulejavan de vaissèls de comerçants romans per transportar qualques unas de sas cargas. La rota maritima ligava tanben amb la Rota de la Seda endacòm al Paquistan; atal lo aksumitas ajudèron tanben Roma, li porgissent de seda chinesa, e a l'entorn de sègle III, Roma aviá establit de pòrts francs pel comèrci amb Índia, e per la rota maritima se transportavan, practicament, totas las merças d'Orient, amb granda consternacion dels òmes d'Estat romans, que condemnavan lo flus d'aur e argent fòra de Roma. Tanben a l'entorn de l'an 300, Auksum venguèt crestian, a l'encòp que constituissiá l'ancian reialme de Kush. Las referéncias posterioras a aquela epòca començan a parlar d'eles coma d'un Empèri, e eles meteisses utilizavan alavetz "Etiopia" en contrapartida. Lo reialme s'espandiguèt cap al sud, cap a l'oèst e a la peninsula arabica pendent los sègles just posteriors, e mantenguèt un important comèrci tant amb l'Empèri Roman d'Occident o los barbars que lo substituiguèron tanben a l'Empèri Bizantin fins a la conquista islamica d'Egipte, a l'entorn de 640, causa qu'isolèt l'Empèri dels mercats europèus. Los indicis nos dison qu'alara l'Empèri se virèt cap a l'interior, establissent la capitala, per exemple, mai cap a l'oèst, e espandissiá lo sieu territòri nauts, tant al sud e coma l'oèst. Las referéncias a l'"Etiopia" e "crestians etiopians" s'escampan mejans de documents europèus e bizantins pendent l'Edat Escura e l'Edat Mejana centrala, mas pauc a pauc mermèron, nos indicant pasmens qu'i aguèt encara de contactes pendent los sègles seguents après la conquista musulmana. En general, pasmens, l'Empèri intrèt dins una lenta mas duradissa espirala de descreissença, que s'acabarà quand lo darrièr rei aksumita morriguèt de la misteriosa Reina Gudit vèrs 960.
L'Edat Escura d'Etiopia
Après la conquista d'Aksum per la Reina Gudit o Iodit, comença un periòde que de savents nomenan l'Edat Escura d'Etiopia. Segon la tradicion etiopiana, governèt las rèstas de l'Empèri Aksumita pendent 40 ans, abans de transmetre la corona als sieus descendents. Se sap fòrça pauc sus la reina o l'Estat que fondèt, se vertadièrament n'èra un. Çò qu'es evident, pasmens, es que lo sieu regne marquèt la fin del contraròtle aksumita en Etiopia.
Dinastia salamonida
En 1270, la dinastia Zagwe èra capvirada per un rei que reclamava èsser del linhatge dels emperaires aksumitas, e alara doncas del quita Salamon d'Israèl (d'ont ven lo nom de "Salamonida"). La Dinastia Salamonida nasquèt e foguèt governada pels Habesha, qu'Abissínia ne'n prenguèt lo nom.
Los Habesha regnèron, amb sonque unas interrupcions, dempuèi 1270 fins a la fin del sègle XX. Es jos aquela dinastia que se forma la granda partida de l'istòria modèrna d'Etiopia. Pendent aquel epòca, l'empèri conquistèt e incorporèt en proctica dins totes los pòbles dins la modèrna Etiopia e la partida Sud d'Eritrèa. Lutèron amb succés contra las armadas arabas e turcas e faguèron de conctactes fructuoses amb unes poders europèus.
Lo partiment d'Africa e la modernizacion
Dins los ans 1880 se realiza lo partiment d'Africa. Itàlia, que cercava una preséncia coloniala a l'Africa, ocupèt l'Etiopia e après una conquista reüsida de qualques regions litoralas, impausava lo Tractat de Wuchale a Shewa (un reialme autonòm dins de l'Empèri etiopian), en creant la colonia d'Eritrèa.