cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Buchères
Buchères es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Auba e la region del Grand Èst.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Yukio Mishima
thumb|right|[[Fotografia de Yukio Mishima en 1956.]]
Kimitake Hiraoka, dich Yukio Mishima, (14 de genier de 1925, Tòquio - 25 de novembre de 1970, Tòquio) es un escrivan japonés dau sègle XX
Originari d'una familha de païsans venguts foncionaris superiors gràcias a la Revolucion Meiji, Kimitake Hiraoka mostrèt rapidament de predisposicions per l'escritura e prenguèt son escais-nom, Yukio Mishima, tre 1941. Après aver pretextat un tuberculòsi per defugir la mobilizacion, acabèt seis estudis de drech a l'Universitat de Tòquio en 1947 e venguèt foncionari au Ministèri dei Finanças. Comencèt alora una carriera d'escrivan marcada per plusors succès coma lei romans Una set d'amor (1950), Amors enebits (1951), Mòrt d'estiu (1952), Lo pavalhon d'aur (1956) ò Lo marin regitat per la mar (1963). Son òbra contèn tanben de tèxtes dramatics coma Cinc Nô modèrnes (1956), lo Palais dei fèstas (1956), L'aubre dei tropics (1960) ò la Marquesa de Sade (1966).
En favor de la restauracion d'una certana tradicionala nacionala, s'engatjèt en favor dau Japon modèrne e de l'etica samorai. Dins lo corrent deis ans 1960, exprimiguèt d'idèas fòrça nacionalistas e jonhèt l'armada japonesa en 1967. Puei, fondèt una milícia privada (Tatenokai) destinada a assegurar la proteccion de l'emperaire. Ansin, en 1970, après l'acabament de sa tetralogia La Mar de la fertilitat, assaièt de menar un còp d'Estat que mau capitèt. Se suicidiguèt publicament per defugir la captura.
Nòrma classica
La nòrma classica es una nòrma lingüistica (una codificacion) que fixa la lenga occitana. Aquela nòrma se basa subre la tradicion millenària de la grafia classica, mas li ajusta lo procès de la codificacion. Es en concurréncia amb d'autras nòrmas que son mens espandidas en occitan (nòrma mistralenca, nòrma bonaudiana, nòrma de l'Escòla dau Pò).
Composicion
La nòrma classica se compausa de dos aspèctes:
Desvolopament
Se la grafia classica es nascuda un pauc abans l'an mila (amb los primièrs documents escriches en occitan), la nòrma classica, ela, se desvolopèt en tres estapas a partir de 1935:
La nòrma classica s'es espandida mai que mai dempuèi la segonda mitat del sègle XX en fasent recular la nòrma mistralenca. Uèi la nòrma classica s'utiliza dins Occitània tota. Pasmens encara i a de cases de concurréncia:
Estandardizacion
L'occitan larg, nomat tanben occitan estandard o occitan referencial (var. -au) es la varietat estandard de la lenga occitana. Se desvolopa dins l'encastre de la nòrma classica dempuèi los ans 1970 e sa fixacion es pro avançada uèi. Se basa sus la convergéncia de totes los dialèctes de l'occitan, reconeis la plaça centrala del dialècte lengadocian mas prevei tanben d'adaptacions regionalas (segon los grands dialèctes) que rèstan convergentas entre elas: aqueles "estandards regionals" son en via de fixacion mai o mens avançada segon las regions.
Collègi d'Occitània
Lo Collègi d'Occitània (escrivián a passat temps «Colètge d'Occitanía», actualament escrivon «Collègi d'Occitania», sens l'accent grèu normal sus la à centrala d'Occitània) es una associacion occitana fondada lo 19 de novembre de 1927 a Castèlnòu d'Arri per Prospèr Estiu e Josèp Salvat.
Sos membres balhan de corses en lenga occitana, de cultura e de lenga occitanas. Se declarèt a la prefectura de l'Aude lo 1r de decembre de 1937 coma associacion e foguèt reconeguda d’utilitat publica lo 25 de novembre de 1969. Aprèp la mòrt de Josèp Salvat, en 1972, lo Collègi d’Occitània venguèt proprietari de la bibliotèca personala d’aqueste, e quitèt pas de l’enriquir mercés als dons e a las compras d’obratges e de correspondéncias en occitan. Ara, l’associacion s’es sauput adaptar a las preocupacions personalas nòvas e a las tecnologias modèrnas, e contunha d’ensenhar la lenga e la cultura occitanas.
Prospèr Estiu
Prospèr Estiu, nascut a Fendelha (Lauragués audenc) lo 7 de julh de 1860, e mòrt lo 11 de decembre de 1939 en çò de sa filha Mirèlha Prat-Estieu, a Pàmias (Arièja), es en 1927 regent retirat e viu a Castèlnòu d’Arri.
Foguèt successivament Majoral del felibritge (1900), puèi Mèstre-es-Jòcs de l'Acadèmia dels Jòcs Florals de Tolosa (1902), co-fondator de mai d’una Escòla afiladas al Felibritge. Menèt de revistas coma Mont-Ségur de 1894 a 1899, puèi de 1901 a 1904, o encara coma "Lo Gai Saber" en 1919 (dempuèi aquela data, la revista pareguèt d’arrèu).
Foguèt tanben fondator de l’Estampariá lauraguesa e de la Societat d’Edicions Occitanas. Amb son amic Antonin Perbòsc, passèt l’estapa mai importanta dins lo retorn cap a ortografia classica de la lenga occitana. Los tèxtes primièrs en grafia restaurada pareguèron dins la revista Mont-Ségur.
Enfin, es l’autor d’un fum de recuèlhs de poesias e de mai d’un estudi, sens comptar los articles innombrables, los tèxtes de cançons, etc.
Josèp Salvat
Josèp Salvat, nascut a Rivèl (Pirenèus audencas) lo 8 de novembre de 1889, e mòrt lo 29 de decembre de 1972 a lo Surbà (Arièja) ont es enterrat, es en 1927 professor d’espanhòl al pichon seminari Sant-Francés Xavièr a Castèlnòu d’Arri, ont viu.
Foguèt successivament Majoral del Felibritge (1927), Manteneire de l’Acadèmia dels Jòcs Florals (1930), e director de la revista Lo Gai Saber de 1944 fins a sa mòrt en 1972.
Foguèt titulari d’una cadièira de lenga e literatura occitanas de 1938 a sa retirada. Foguèt tanben pionièr de las emissions de radiò en lenga occitana.
Foguèt un autor prolific : essencialament d’estudis istorics o d’istòria literària, mas tanben de recuèlhs de sermons, e autor d’una Gramatica occitana (5 edicions publicadas, aprèp una parucion en fascicul).
Enfin foguèt deportat del 9 de junh 1944 al 20 de mai 1945, ont escriguèt Mon Diurnal de la deportacion, publicat segon sa volontat, aprèp son decès.
Debuta
Jos la proteccion de l’Escòla Occitana, se formèt en 1924 una associacion sonada Grilhs del Lauragués. Saupèron desrevelhar l’arma occitana en organisar de fèstas e de manifestacions felibrencas. Notadament lo 24 de mai de 1925, enartèron lo bust d'August Forès a Castèlnòu d’Arri, poèta de lenga francesa e occitana, e enfant del país.
Çaquelà, organisar de felibrejadas, escotar e aplaudir la lenga Occitana sufisiá pas : decidiguèron de l’ensenhar. L’iniciativa d’ensenhar la gramatica, ortografia, lo vocabulari e la literatura occitana es deguda a dos majorals de Castèlnòu d’Arri : Prospèr Estieu e l’abat Salvat.
Mesdames, Messieurs,
Je vous remercie bien sincèrement d’avoir répondu à l’appel que le Bureau des Grilhs del Lauragués vous a adressé au sujet de l’ouverture du Colètge d’Occitanìa.
[...]
Vous savez que le Félibrige a été fondé pour sauver la langue d’Oc, mais peut-être ignorez-vous que les divers gouvernements qui se sont succédé depuis sa fondation ne lui ont jamais été favorables.
Et voilà pourquoi, en cette 73e année du Félibrige, nous nous sommes décidés à fonder à Castelnaudary le Colètge d’Occitanìa. Nous appelons à nous tous ceux qui aiment réellement leur pays natal et nous avons la ferme conviction que notre exemple sera bientôt suivi, des Alpes aux Pyrénées.
Aprèp qué, l’abat Salvat balha qualques indicacions praticas sul fonccionament dels corses, qu’auràn luòc cada dissabte ser. Devián comprene una leiçon de gramatica occitana, la correccion d’un dever e un exercici de lectura ; quora una leiçon de literatura anciana e modèrna, quora una leiçon d’istòria meridionala lauraguesa ; una lectura comentada per un mèstre. Los corses èran dubèrts a totas personas, que s’esquitavan d’un drech d’inscripcion.
Començèt alara la primièira leiçon, per l’istòria resumida de la lenga dempuèi las originas als jorns nòstres, e s’acabèt per la lectura de La Coumtesso de Frederic Mistral. L'abat Salvat ponctuèt son raconte, çai-jos resumit aital:
Représentez-vous, amis lecteurs, le grand poète occitan Prosper Estieu, au front depuis longtemps nimbé de gloire et blanchi par les ans, bravant la rigueur du froid pour venir lire à son auditoire de jeunes félibres le poème du Maître de Maillane. Tandis que les strophes immortelles tombaient de ses lèvres ardentes, je songeais à l’avenir glorieux d’une Cause capable d’inspirer de pareils enthousiasmes. De douces larmes mouillaient mes paupières. Et je répétais, après Mistral, après Estieu :
''Ah ! se me sabien entèndre !
''Ah ! se me voulien segui !''
Renomenada
Cada dissabte ser, dins aquel meteis local, los Majorals Estieu e Salvat quitavan pas de balhar lor leiçon de gramatica, de literatura e d’istòria occitanas. Los devers èran corregits e mandats als escolans per correspondéncia cada setmana. De conferencièrs grands, coma Armand Praviel e Francés de Gelis, manteneires en Jòcs Florals o encara Louis Thomas, mèstre de conferéncias a la Facultat de Letras de Montpelhièr, venguèron portar lor saber. Un fum de letras d’encoratjament arribavan al Collègi d’Occitània.
La fondacion foguèt anonciada per fòrça revistas e jornals locals del moment : Le Télégramme, l’Express du Midi, Le Midi socialiste, La Croix de l’Aude, Oc, La Tramontane, Le Journal de l’Aveyron, Lou Felibrige, La Cigalo Narbouneso, etc. e mai Le Journal del 16 de febrièr de 1928, ne parlèt jos la pluma d'Olivier Guyon :
Le mouvement se prouve en marchant, dit la sagesse des nations. Trop de régionalistes oublient ce principe. Ils maudissent l’Etat centralisateur et, par une singulière contradiction, ils attendent de son bon vouloir les réformes que, seules, leurs initiatives et leur action persévérante peuvent, à la longue, lui imposer.
Per la seguida, los Jòcs Florals Escolars atraguèron mai encara los escolans de las escòlas publicas e privadas del departament de l’Aude, dels departaments limitròfes de l’Avairon. Lo concors s’adreiçèt mai tard als escolans dels collègis e licèus dels departaments formats per las províncias ancianas : Lengadòc, Auvèrnhe, Roergue, Lemosin, Perigòrd, Agenés, Carcin, País de Foish. Dels quinze "escolans" de la debuta, lo Collègi d’Occitània ne comptabilizèt vint-e-dos en 1928, e sèt per correspondéncia. Los jorns ont de professors de valor primièira venián ensenhar lor saber, la fondacion comptava cinquanta a seissanta auditors liures. A partir de 1929, lo Collègi d'Occitània poguèt enumerar un nombre d'escolans creissent :
Lo foncionament
Compreniá tres seccions, en partir de la traduccion de tèxtes simples als tèxtes mai malaisits e als tèmas. Los tèxtes son manlevats als melhors escrivans occitans, totjorn acompanhats de lor biografia. En 1936, una seccion catalana foguèt creada.
Lo 7 de genièr de 1928, lo primièr "escolan" del defòra s’inscriviá e calguèt organizar la correccion dels devers per correspondéncia. Cada "escolan" recebiá cada setmana lo tèxte d’un dever. Los fulhets verds èran pels "escolans" de primièira seccion, los ròses èran adreiçats a los de segonda seccion, enfin los jaunes per las tresenas seccions. Quand aqueste èra mandat per l'"escolan", lo dever reçauput èra fisat a de correctors benevòls, qu’un còp corregit, lo tornavan mandar anotat e notat, acompanhat d’un corregit estampat. L’ensenhament per correspondéncia acabèt per subreplantar l’ensenhament oral.
A partir de 1929, l’abat Salvat publiguèt, a l’intencion dels "escolans", sa gramatica dins lo butletin del Collègi "La Rampelada".
En fin de tresena seccion, sus vejaire dels correctors, lo Director remet a l’ escolan lo Diplòma d’Estudis Occitans. E los escolans pòdon venir alara mèstres a lor torn. Es aital que lo Collègi d’Occitània subrevisquèt a la guèrra de 1939, a la mòrt de son decan Prospèr Estieu e a l’arrestacion de l’abat Salvat lo 9 de junh de 1944, seguit de sa deportacion en Alemahna.
Istòria juridica
Lo Collègi d’Occitània es fondat lo 19 de novembre de 1927, amb l’ajuda de la municipalitat, a Castèlnòu d’Arri. Lo Collègi es associacion de fach fins a 1937.
thumb|Plaque commémorative à Castelnaudary
Es declarat un primièr còp a la prefectura de l’Aude lo 1er de decembre de 1937 (J.O. del 17 de decembre de 1937, p. 13 807). Es declarat un segond còp a la prefectura de la Garona-Nauta lo 4 de julh de 1968 (J.O. del 13 de julh de 1968, p. 6 709). Lo 25 de novembre de 1969, es reconegut d’utilitat publica (J.O. del 2 de novembre de 1969, p. 11 708).
Evolucion
Lo cors per correspondéncia es vengut l’activitat principala del Collègi d’Occitània. A longtemps fonccionat sus un cicle de 3 ans amb versions, tèmas e exercicis ; e una seccion catalana fonccionèt de 1936 a 1939. Longtemps la vocacion del Collègi es estada d’alfabetizar d’ "escolans" que parlavan l’occitan, e de lor far descobrir de tèxtes literaris, e per els, d’autors.
Çaquelà devèrs 1990, lo cors es estat prigondament renovat per prene en compte l’evolucion del public. Fòrça d’"escolans" sabon pas - o quasiment pas - la lenga : per exemple los occitans desoccitanizats o encara, los estrangièrs de totes païses la volent aprene.
A l’entorn de 2010, una segonda renovacion a renovelat encara mai en prigondor lo contengut dels corses. Desenant lo cicle pòt anar fins a cinc ans (4 annadas mai una annada facultativa), amb una progression mai graduada del nivèl dels corses. Los "escolans" recebon fòrça mai de documents pedagogics : de documents sonòrs enregistrats (principis de lectura, tèxtes enregistrats, etc.), un quasèrn de gramatica, l’istoric del Collègi, De libres e de vidas I et II - Escrivans d’òc, Pichon lexic de la lirica dels Trobadors, Antologia - Istòria de la literatura occitana''. (www.collegioc.org)
Autras activitats
A l’origina P. Estieu e J. Salvat balhavan de corses orals a Castèlnòu d’Arri.
A la debuta del sègle XXI, de corses-conferéncias de literatura occitana foguèron balhats a Tolosa per d’ensenhants del Collègi d’Occitània. De visitas de la vila de Tolosa èran organizadas e comentadas en lenga occitana.
Enfin lo Collègi d’Occitània a editat de libres en occitan o sus la civilisacion occitana.
Bibliotèca
Tota sa vida Josèp Salvat crompèt, reçaupèt en dons, en escambis de nombroses libres e documents. Fins a fin de decembre de 1972, aquestes son sa proprietat personala. Per testament olograf datat del 20 de genièr de 1969, depausat en çò del notari de Tarascon d’Arièja, leguèt sa bibliotèca al Collègi d’Occitània. Aprèp son decès, lo testament foguèt enregistrat al tribunal d’Instància Granda de Foish lo 12 de genièr de 1973. Lo Collègi venguèt proprietari de la bibliotèca que s’enriquirà de dons, d’unes importants o per de crompas. Los escambis nombroses faches per la revista  Lo Gai Saber o foguèron al profièch de la bibliotèca del Collègi d’Occitània. Segon la volontat de J. Salvat, la bibliotèca foguèt dubèrta al public.
Contengut (aspècte material)
Lo fons es compausat de correspondéncias (la sola correspondéncia de Salvat compta 20 000 letras), de manuscriches editats e inedits, una colleccion de revistas (d’unas fòrt raras), de libres e brocaduras e de documents diverses (fotografias, tròces de premsa, dessenhs, particions de musica, objèctes remembre, etc.).
Possedissèm integralament, per la majoritat dels noms çai-jos, o parcialament los fonses dels escrivans (citats per òrdre alfabetic) : Claude Belloc, Valère Bernard, August Forès, Philadelphe de Gerde, Ismaèl Girard, Achille Mir, Louisa Paulin, Louis Piat, Armand Praviel e Josèp Salvat.
D’autres manuscriches e correspondéncias son la proprietat del Collègi d’Occitània coma Frederic Mistral, Joan Bodon, Antonin Perbòsc, Deodat de Severac, o encara Victor Hugo per citar qualques noms famoses.
Lo Collègi d’Occitània a tanben en sa possession una partida dels archius de mai d’una associacion coma l'Institut d’Estudis Occitans (I.E.O), ), lo Centre Regional d’Estudis Occitans (C.R.E.O) de Tolosa, l'Associacion mondina.
Contengut (intellectual)
Es centrat sus la cultura occitana dins totes sos aspèctes : la lenga, la literatura, la musica, l’istòria, l’etnografia, la toponimia, o encara l’istòria religiosa (catarisme notadament).
D’autras culturas son presentas per de revistas, d’obratges, de correspondéncias (Bretanha, Còrse, Friol, País Basc, etc).
Lo fons Ismael Girard, mètge e l’un dels fondators de la cinematèca de Tolosa, conten de documents precioses dins aquels domènis. Ismael Girard a correspondut amb fòrça mètges catalans.
Varia
Varía, , (grafia incorrècta segon las règlas d'accentuacion de la grafia classica) o puslèu Varia (Barie en francés) es una comuna occitana de Vasadés, en Gasconha, administrada pr'eu departament de Gironda de la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Bodh Gaya
Bodh Gaya ( indi बोधगया, Bōdh Gayā) es una vila d'Índia que compta 38 434 abitants en 2011. La vila a una superficia de 249 km² e es situada dins l'estat de Bihar.
Varia
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Bodh Gaya
Es plan celèbra en Índia e dins lo mond bodista perque es dins aquesta vila que lo Boda auriá agut l'Illuminacion. Amb Kushinagar, Lumbini, e Sarnath es un dels quatre lòcs de pelegrinatge bodista en relacion amb la vida del Boda.
Varia
Toponimia
Dauzat, que citava pas de fòrmas ancianas, interpretava lo nom com *Baria (villa), d'un nom latin d'òme Barius ; mès lo nom Barius es pas atestat, solament Baria, au femenin, e en Dàcia, plan luènh de Garòna. Las fòrmas ancianas son Barea, en latin, shens data, Labarria (in affario de ~), en 1273, Labarie (in molendino de ~), en 1273, Barriaca (... sicut est illud de ~) en 1273. Segon une etimologia populara, la comuna tira son nom de las variacions de Garòna/Garona, en gascon los variats. En realitat, l'etimologia sembla d'èste *vallia, derivada de vallis , «vath», e deu sufixe -a, « lòc de »; las duas l intervocalicas evolucionan regularament en r e lo v se pronóncia b. Sembla que lo nom deu lòc aja perdut l'article.
Lo nom de la comuna ancianament donat en títol e acceptat per divèrs sitis, Varía, es devut a una error de Bénédicte Boyrie-Fénié, perqué l'accent agut sus l'i pòrta pas cap d'informacion suplementària e es donc una fauta; l'anciana grafia deu tipe haría, cosía, s'utilizava en cas de tombada d'una -n- intervocalica ; escriven Varia coma escriven geometria e pas *geometría, Arua e pas *Arúa, etc.
Kansas
Kansas es un estat dels Estats Units d'America qu'a pas cap de frontièra maritima. Confronta Nebraska al nòrd, Missorí a l'èst, Oklahoma al sud e Colorado a l'oèst. Sa capitala es la ciutat de Topeka.
Geografia
L'estat es dividit en 105 comtats amb 628 vilas. Es eqüidistant dels oceans Atlantic e Pacific.
Disforia de genre
La disforia de genre es la sofrença ressentida per una persona a causa de son sèxe e genre assignats a la naissença que correspond pas a son identitat de genre. Las personas qu'experimentan la disforia de genre son generalament transgenres.
Renevila (Lauragués)
Renevila  (Renneville en francés) es una comuna lengadociana de Lauragués, situada dins lo departament de la Nauta Garona e la region administrativa d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Geografia
Comuna de l'airal urban de Tolosa situada en Lauragués a 34 km al Sud-Èst de la vila.
Istòria
Pendent l'Ancian Regime, Renevila èra de la diocèsi civila de Mirapeis, doncas de la província de Lengadòc, de la generalitat de Tolosa, de la diocèsi de Mirapeis e de la senescauciá de Lauragués. Le vocable de la glèisa es Sant Jacme. En 1790, Renevila èra del canton d'Avinhonet, en l'an IX, del canton de Vilafranca.
Yoshida Kenkō
thumb|350px|Yoshida Kenkō
Yoshida Kenkō (japonés:吉田兼好); (1283?–1350?) èra un autor japonés e un monge bodista. Es tanben conegut sota lo nom d'Urabe Kenko.
Vida e òbras
Kenkō nasquèt probable en 1283, fiu d'un oficiau de l'administracion. Son nom originau èra Urabe(no) Kaneyoshi (japonés:卜部兼好). Venguèt oficier dei gardas au palais imperiau. Pus tard, se retirèt de la vida publica, cambièt son nom en Yoshida Kenkō, e venguèt un monge bodista (secta Tendai) e un ermitan. Lei rasons ne'n son pas conegudas, mai èra supausat qu'èra benlèu a causa d'un amor malurós per la filha dau prefècte de la província d'Iga, o una transformacion causada per son dòu après la mòrt de l'emperor Go-Uda.
Bèn qu'ague tanben escrich de poesia e participat en de concors de poesia a la cort imperiala (existís de traças de sa participacion en 1335 e 1344), la reputacion de Kenkō es fondada sus son Tsurezuregusa, compausat de 243 corts assais e publicat après sa mòrt. Leis assais pòrtan sus la beutat de la natura, lo caractèr transitòri de la vida, lei tradicions, l'amistat, e d'autrei concèptes abstrachs. L'òbra es escricha dins l'estil zuihitsu (seguir lo pincèu), un tipe d'escritura au fieu deis idèias que permete au pincèu de l'escrivan de passar d'un subjècte a l'autre, menat solament per la direccion de sei pensadas. Certanei partidas son de pichonei remarcas d'una frasa o doas, d'autrei fan quauquei paginas, sovent amb un comentari personau.
Lo Tsurezuregusa èra ja popular au sègle XV, e foguèt considerat coma un classic partent dau sègle XVII. Es encara au programa dei licèus japonés.
Josep Carner
thumb|250px|Josep Carner Josep Carner i Puigoriol (Pere de Maldar) (Barcelona, 9 de febrièr de 1884 – Brussèlas, Belgica, 4 de junh de 1970), foguèt un poèta, jornalista, autor de teatre e traductor catalan. Es conegut jos l'escais de princi dels poètas catalans e es considerat coma lo representant màger de la poesia del Noucentisme.
Biografia
En 1897 Carner dintrèt a l'Universitat de Barcelona, ont descobriguèt lo catalanisme. Obtenguèt sa licéncia de Drech e Filosofia. En aquel temps collaborèt a las revistas Montserrat e L'Atlàntida, demest fòrça d'autras. Dirigiguèt de fet Catalunya2 (1903-1905), Empori (1907-1908) e Catalunya (1913- 1914). En 1911 foguèt designat coma membre de la Seccion Filològica de l'Institut d'Estudis Catalans, e collaborèt amb Pompeu Fabra a la fixacion e a l'enriquiment de la lenga catalana.
A la debuta del sègle XX participèt a La Veu de Catalunya, e i escriguèt fins a 1928. En 1915 se maridèt amb la chilena Carmen de Ossa ( -Liban, 1935), e aguèron amassa dos enfants: Anna Maria e Josep.
Renovador de la poesia, de la lenga e de la pròsa catalana, creèt un estil novèl de jornalisme politic. Amb Prat de la Riba, dins l'encastre de la Mancomunitat, luchèt per la professionalizacion de la literatura catalana, que considerava adolescenta. Aprèp la mòrt d'aqueste, en 1920 Carner se presentèt a Madrid a de concorses per venir membre del cos consular, e en març de 1921, entamenèt una carrera diplomatica. Partiguèt de Catalonha per s'installar a Gènoa amb tota la familha coma vicecònsol d'Espanha. Va exercir càrrecs a Gènoa, San José, le Havre, Hendaia, Beirot, Brussellas e París. Durant la guèrra civila espanhòla foguèt un dels pocs diplomatas que servèt sa fidelitat a la Republica. Per encausa d'aquò e del manten de sas conviccions catalanistas e democraticas fèrmas, en 1939 son alunhament de Catalonha venguèt forçat e i tornèt pas viure jamai.
Beowulf
Beowulf es lo nom donat a un poèma epic en vièlh anglés compausat de 3182 vèrses alliteratius, eissit d'Escandinàvia, generalament considerat coma l'òbra pus importanta de la literatura anglosaxona. Ne'n demòra pas qu'un sol manuscrit, lo Codex Nowell. Foguèt compausat per un poèta anglosaxon anonim e datat d'entre los sègles VIII e XI.
En 1731, lo manuscrit foguèt grevament degalhat dins l'incendi d'un edifici albergant una colleccion de manuscrit medievals amassats per Sir Robert Bruce Cotton. Lo poèma tombèt dins la foscor per de decennis, e son existéncia foguèt pas tornarmai coneguda que quora foguèt estampat en 1815 dins una edicion preparada per l'universitari islandés Grímur Jónsson Thorkelin.
Dins lo poèma, Beowulf, un eròi dels gòts d'Escandinàvia, ven ajudar Hroðgar, lo rei dels daneses, que lo mead hall patissiá las atacas d'un gigant nomenat Grendel. Après que Beowulf l'aja tuat, la maire de Grendel ataca l'edifici e es desfacha a son torn. Victoriós, Beowulf tòrna a çò sieu, a Götaland en Suècia puèi ven rei dels gòts. Cinquanta ans après, Beowulf desfa un dragon, mas es mortalament nafrat dins lo combat. Après sa mòrt la seuna gent lo rebond dins un tumulus a Götaland.
Maire de Castroponce
Maire de Castroponce es un municipi de la província espanhòla de Zamora dins la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Senaud
Senaud es una comuna francesa, situada dins lo departament de Jura e la region de Franca Comtat
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
T-72
Lo carri T-72 es un carri de combat principau sovietic de segonda generacion desvolopat entre 1967 e 1971. Armat d'un canon de 125 mm e de doas mitralhièras, es protegit per un blindatge d'au mens 350 mm que pòu èsser completat per de proteccions addicionalas. Coma leis autrei carris d'origina sovietica, es de dimensions reduchas per complicar son aquisicion per una arma enemiga. Segon lei versions, es ansin un veïcul de 41 a 44,5 t d'una longor de 6,86-6,95 m per una largor de 3,59 m e una autor de 2,19-2,23 m. Sa velocitat maximala es de 60 km/h amb una autonòmia de 500 km.
Lo T-72 èra destinat a l'equipament dei divisions d'infantariá de l'Armada Roja, ais armadas dei país dau blòt sovietic e a l'exportacion. Foguèt ansin fòrça vendut a l'estrangier e adoptat per lei fòrças armadas de mai d'un país. Pasmens, aquò entraïnèt l'aparicion d'un nombre fòrça important de versions de qualitat inegala.
Premiera batalha d'El Alamein
La premiera batalha d'El Alamein se debanèt dins lo corrent de la Segonda Guèrra Mondiala dau 1 au 27 de julhet de 1942. Foguèt la consequéncia d'una ofensiva germanoitaliana còntra la linha britanica d'El Alamein. S'acabèt per una victòria defensiva deis Aliats que bloquèron d'un biais definitiu l'avançada de l'Axe en direccion d'Egipte. Lei pèrdas dei dos camps foguèron relativament equilibradas per lei dos camps ambé 13,250 soudats perduts per leis Aliats e 17,000 per l'Axe.
Plaça Gambetta (Bordèu)
vinheta|Lo parc centrau de la plaça. La plaça Gambetta es l'una de las principalas plaças de Bordèu.
Origina deu nom
Lo nom actuau vien de Léon Gambetta.
MP38
Lo MP38 (abreviacion de Maschinenpistole 38) es un pistolet mitralhaire alemand intrat en servici en 1938 e utilizat per la Wehrmacht fins a 1945. Fòrça modèrna a sa mesa en produccion, aquela arma aviá una ponhada de baquelita, un cargaire de 32 cartochas plaçat en dessota (9 mm Parabellum), un sistèma permetent d'apielar lo canon sus un supòrt per estabilizar lo tir e un mecanisme aisat de desmontar. L'ensemble aviá una massa de 4,77 kg per una longor de 625 a 860 mm segon l'utilizacion de la cròssa. Sa portada eficaça èra de 100 m mai sa cadéncia de tirs (380 còps/mn) foguèt jutjada febla. Dins aquò, maugrat aqueu problema, l'arma obtenguèt un succès important e foguèt adoptada per totei lei brancas de la Wehrmacht.
Quintanilla de Arriba
Quintanilla de Arriba es un municipi de la província espanhòla de Valhadolid dins la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Plaça daus Quinconcis
drecha|sens_quadre La plaça daus Quinconcis es una de las principalas plaças de Bordèu.
Sucre (Bolívia)
Sucre es la capitala constitucionala de Bolívia. Sa populacion èra de 193,873 abitants en 2001.
Istòria
La vila foguèt fondada en 1539 pel capitani Pedro de Anzures, marqués de Campo Redondo, jol nom de Charcas, en referéncia al pòble Charcas, que viviá en aquela region. La siá altitud mejana es de 2780 mètres. Istoricament, es coneguda coma Charcas, L'Argent o Chuquisaca. Al sègle XVIII, la vila pren lo nom de La Plata per la siá riquesa.
Referéncias
thumb|600px|left|Panorama de la vila de Sucre.
Istòria de Liban
L’Istòria de Liban es l'istòria dau territòri de la Republica Libanesa. Eiretier de Fenicia situat au ponch de convergéncia entre Mesopotamia, Egipte, Anatolia e Grècia, lo Liban actuau foguèt roman e bizantin avans d'èsser conquistat per leis Arabes durant lo sègle VII. Durant lo periòde dei Crosadas, foguèt lo centre dau Comtat de Trípol — unic reiaume crosat d'origina occitana — fins a la presa de contraròtle de la region per lei Mamelocs d'Egipte a la fin dau sègle XIII. Puei, au començament dau sègle XVI, passèt sota l'autoritat deis Otomans.
Durant aquelei periòdes, son relèu montanhós ne'n faguèt un refugi per divèrsei minoritats. Ansin, tre la fin de l'Edat Mejana, son poblament èra ja vengut un mosaïc fòrça complèx format de glèisas crestianas d'obediéncia catolics, ortodòxs e armènis e de corrents religiós musulmans ortodòxs (sunisme e divèrsei brancas dau chiisme) ò eterodòxs (Druzes).
Lo periòde francés
thumb|right|[[Fotografia de la ceremònia de proclamacion de l'estat dau Grand Liban.]]
Après la Premiera Guèrra Mondiala, França recebèt un mandat de la SDN sus Siria e la region dau « Grand Liban » (lo Mont-Liban, Beirot, Trípol e divèrsei territòris vesins). En 1922, l'acte de Londres confiermèt aquela cession e mantenguèt la separacion entre Liban e Siria.
L'aumentacion dau territòri libanés entraïnèt una demenicion de la populacion crestiana. Fòrça majoritari en 1914, representavan 55% de la populacion en 1921 e 51% en 1932 a l'eissida dau darrier recensament organizat dins lo país. En 1926, una constitucion organizèt un sistèma confessionau qu'assegurava una representacion equitabla a cada comunautat. Dins lei fachs, lei maronites dominèron la vida politica e leis abitants de Beirot la vida economica. Dins lei regions interioras, aquò suscitèt d'oposicions amb leis ortodòxs, lei Druzes e lei sunitas (desirós de jónher Siria). En 1936, un tractat francolibanés — jamai ratificat per Liban — reconoguèt lo principi de l'independéncia e donèt d'importants drechs militars e economics a França per una durada de 25 ans.
Durant la Segonda Guèrra Mondiala, lei mandats de Siria e de Liban passèron sota lo contraròtle dau regim de Vichèi en 1940. L'annada seguenta, foguèron ocupats per una fòrça francobritanica. Leis autoritats novèlas prometèron l'independéncia per la fin de la guèrra mai leis elèits locaus la demandèron immediatament. Doas crisis opausèron en 1943 e en 1945 leis independentistas au poder francés. Pasmens, amb lo sostèn dei Britanics, lei premiers obtenguèron la partença dei Francés en 1946.
Lo « Pacte Nacionau »
En 1943, dins lo corrent de la lucha còntra França, leis elèits libanés avián conclut un acòrd dich « Pacte Nacionau ». Prevesiá un partiment dei pòstes de l'Estat e dau Parlament entre crestians e musulmans segon un rapòrt de sièis a cinc. Fins a 1958, aqueu sistèma foncionèt ben car l'Estat demorèt feble. D'efèct, d'aqueu temps, Liban èra totalament somés a l'iniciativa privada e l'interès de tenir lo poder èra limitat.
La situacion cambièt en causa dei mutacions de la societat libanesa de la fin deis annadas 1950. Premier, una crisi agricòla que causèt l'exòdi de païsans paures vèrs Beirot. I trobèron ges d'ajuda de part dau govèrn e venguèron rapidament una fònt d'agitacion. Puei, la creissença demografica dei chiitas modifiquèt l'equilibri entre crestians e musulmans qu'èra a la basa dau pacte. En 1958, l'oposicion entre lo president crestian Camille Chamoun, favorable ais Occidentaus, e plusors caps arabes se reclamant dau panarabisme entraïnèt una crisi grèva. D'esmogudas entraïnèron un desbarcament estatsunidenc. Puei, lei Libanés capitèron de trobar un acòrd per restablir l'òrdre.
En 1970-1971, aquela situacion foguèt destabilizada per l'arribada de refugiats palestinians dins lo sud dau país. D'efèct, lei Palestinians utilizèron lo territòri libanés per menar d'incursions còntra Israèl. Òr, aquò entraïnèt de repòstas israelianas qu'agravèron lei tensions entre musulmans, solidaris dei Palestinians, e crestians. Ansin, en abriu de 1975, de combats entre de Palestinians, sostenguts per lo Movement Nacionau Libanés de Joumblatt, e lei Falanjas degenerèron rapidament en una guèrra generala entre comunautats qu'anava causar la mòrt de 150,000 personas.
La guèrra civila
Après l'estiu de 1975, lei combats venguèron fòrça violents. Au començament de l'annada seguenta, lo president sirian Hafez el-Assad prepausèt de modificar lo Pacte Nacionau per instaurar l'egalitat entre crestians e musulmans. Pasmens, Kamal Joumblatt refusèt e exigiguèt la fin dau confessionalisme. En mai, la perseguida deis afrontaments entraïnèt l'intervencion de l'armada siriana qu'impausèt en octòbre d'altas-au-fuòc au MNL e ai Palestinians.
Pasmens, lei combats de 1975-1976 avián entraïnat l'afondrament de l'Estat que son autoritat foguèt pas restaurada per l'aplant deis operacions. Au contrari, cada comunautat se retirèt sus sei bastions tradicionaus : maronites a Beirot-Èst e au nòrd dau Mont Liban, musulmans a Beirot-Oèst, Druzes au sud dau Mont Liban e Palestinians dins lo sud dau país. En mai d'aquò, l'armada siriana gardèt de fòrças dins lo plan de Bekaa.
L'invasion israeliana
thumb|right|[[Fotografia de Beirot durant lo sètge isralian de 1982.]]
En 1978, Israèl ataquèt lo sud de Liban per i establir una « zòna de seguretat » destinada a protegir sa frontiera septentrionala còntra leis infiltracions palestinianas. Agantèron rapidament lo riu Litani e s'alièron amb lei milícias catolicas dau melkite Saad Haddad. En 1981, lei crestians de Béchir Gemayel — lo fiu de Pierre — après una desfacha còntra lei Sirians, s'alièron amb leis Israelians.
Aquò permetèt a l'armada israeliana d'organizar una gròssa ofensiva en 1982. L'armada siriana deguèt se retirar vèrs lo nòrd mai lei Palestinians e lei musulmans resistiguèron au sètge de Beirot-Èst. En aost, una fòrça internacionala francoestatsunidenca desbarquèt per supervisar l'evacuacion dei fòrças palestinianas vèrs d'autrei país arabes. Lo mes seguent, Béchir Gemayel, que veniá d'èsser elegit president, foguèt tuat per un atemptat. En represalhas, lei milícias crestianas aliadas d'Israèl chaplèron, amb l'acòrd de l'armada israeliana, mai de 3,000 civius palestinians dins lei camps de Sabra e Chatila. Puei, Amin Gemayel — lo fraire de Béchir — signèt en 1984 un acòrd de patz amb Israèl.
Aquel acòrd entraïnèt lo retirament deis Israelians vèrs Saïda. Pasmens, Amin Gemayel mau capitèt d'impausar son autoritat sus lo rèsta de Liban. Au contrari, foguèt obligat de se raprochar de Siria e de remandar lo tractat de 1984. Dins aquò, durament condamnat après lei chaples de 1983, Israèl deguèt contuniar son retirament vèrs lo sud onte gardèt fins a 2000 lo contraròtle d'una « zòna de segueretat ».
La fin de la guèrra civila
Lo tresen periòde de la guèrra civila foguèt marcat per lo ròtle creissent dei chiitas. D'efèct, ben implantada dins lo sud dau país, son organizacion principala, Amal, se renforcèt gràcias a sa participacion a la resisténcia còntra Israèl. Revendiquèt una reforma deis institucions e lo mantenement de liames estrechs amb Siria. Pasmens, tre 1982, deguèt faciar la concurréncia d'un segond movement chiita, dich Hezbollah, qu'èra sostengut per Iran e desirós d'establir una republica islamica.
Après lo retirament israelian dins lo sud, lei faccions libanesas tornèron prendre seis afrontaments (Amal còntra lo Hezbollah, Amal còntra lei Druzes...). Lei maronites foguèron pereu victimes de conflictes intèrnes e en 1987, Siria s'impliquèt tornarmai d'un biais actiu dins lo conflicte. En 1988, lo generau Michel Aoun, nomat Premier Ministre per Amin Gemayel, assaièt d'impausar son primat gràcias a un sostèn iraquian. Pasmens, après de combats saunós a Bagdad, son camp subiguèt una desfacha importanta que permetèt de durbir de negociacions. Ansin, en octòbre de 1989, una conferéncia araba organizada a Taëf prepausèt de modificar lo Pacte Nacionau per establir la paritat entre crestians e musulmans.
Michel Aoun assaièt de s'opausar a l'acòrd de Taëf mai la crisi de Kowait de 1990 lo privèt de l'ajuda de Saddam Hussein. Se refugièt a l'ambaissada de França e l'armada siriana, amb l'acòrd deis Estats Units d'America, intervenguèt per far respectar lo tèxte. En setembre de 1991, lei Sirians avián restaurats l'Estat e l'armada libanés, çò que permetèt de desarmar lei milícias — franc dau Hezbollah e d'Amal que luchavan còntra l'ocupacion israeliana. Aquela estabilizacion permetèt de començar la reconstruccion e un « tractat de fraternitat » venguèt legitimar la tutèla siriana.
La tutèla siriana e la reconstruccion
Perdeires principaus de la guèrra, lei crestians s'opausèron a la politica de reconciliacion siriana. Refusèron donc de participar ai legislativas de 1992 que veguèron la victòria de la coalicion menada per lo sunita Rafic Hariri. De 1992 a 1995, aprofichèt un contèxte economic favorable per començar la reconstruccion. Pasmens, a partir de 1995, la situacion financiera dau país venguèt fòrça marrida amb d'aumentacions dau deute nacionau, de la pauretat e dau caumatge.
Dins lo sud, la situacion èra agravada per lei combats opausant lei movements de resisténcia chiitas a l'armada israeliana e seis aliats locaus. De mai, en 1993 e en 1996, aqueu conflicte se generalizèt a la totalitat dau territòri libanés amb de bombardaments israelians còntra lo Hezbollah e lei rets d'infrastructuras. Lei tropas israelianas se retirèron finalament dau Sud-Liban en març de 2000. La zòna abandonada foguèt rapidament conquistada per lo Hezbollah qu'eliminèt l'Armada dau Liban-Sud, aliat principau d'Israèl durant l'ocupacion. Pasmens, aqueu retirament permetèt pas d'establir la patz qu'un sector orientau de la frontiera israelolibanesa fa totjorn l'objècte de desacòrds entre Israèl e lo Hezbollah. Ansin, leis escaramochas demorèron frequentas lòng de la frontiera sud.
D'aqueu temps, Liban conoguèt divèrsei crisis politicas en causa dei luchas d'influéncias que menavan Occidentaus (França e Estats Units principalament) e Sirians per lo contraròtle dau país. Ansin, lo govèrn venguèt pauc a pauc pus autoritari amb, per exemple, l'arrestacion de 200 opausants crestians en 2001. La guèrra d'Iraq de 2003 agravèt encara lei tensions fins a l'adopcion per lei pro-Sirians d'un emendament modificant la constitucion per permetre au president Émile Lahoud de se tornar presentar.
La « Revolucion dau Cèdre »
Lo 14 de febrier de 2005, Rafic Hariri foguèt tuat dins un atemptat, çò qu'entraïnèt de manifestacions còntra Siria sospichada d'aver eliminat son èx-aliat. París e Washington aprofichèron la situacion per obtenir dei Nacions Unidas una resolucion demandant lo retirament (acabat lo 26 d'abriu) dei tropas sirianas estacionadas en Liban. En parallèl, lei diferentei faccions libanesas — franc dau Hezbollah — se devesiguèron entre partisans e adversaris de la preséncia siriana. Après un periòde de transicion, d'eleccions organizadas en junh de 2005 veguèron la victòria dei pro-occidentaus (72 sètis sus 128) que formèron un govèrn dirigit per Fouad Siniora, un pròche de Rafic Hariri. Pasmens, aquò amaisèt pas la situacion e de negociacions començadas en març de 2006 s'acabèron sensa resultat.
La Guèrra de Julhet
Lo 12 de julhet de 2006, una escaramocha frontaliera entre lo Hezbollah e Israèl s'acabèt per la captura de dos soudats israelians. Tel Aviv reagiguèt en organizant una ofensiva còntra tot lo sud de Liban per destrurre la milícia chiita. Aquò entraïnèt una guèrra d'un mes (12 de julhet - 14 d'aost de 2006) que s'acabèt per una revirada de l'armada israeliana, incapabla de rompre lei defensas de son adversari. En revènge, coma en 1993 e en 1996, una campanha de bombardaments aerians entraïnèt la destruccion d'un nombre fòrça important d'infrastructuras.
Una resolucion de l'ONU permetèt d'acabar la guèrra mai lei tensions demorèron lòng de la frontiera. Una fòrça internacionala i foguèt desplegada per separar lei dos adversaris. Pasmens, en fòra dei destruccions e dei victimas (1,300 mòrts, principalament de civius), la consequéncia principala dau conflicte foguèt de renfòrçar lo prestigi dau Hezbollah vengut un Estat dins l'Estat. Aquò li permetèt de contestar lo govèrn de Fouad Siniora afeblit per sa posicion neutra durant l'ataca israeliana.
Liban dempuei 2006
Après la guèrra, divèrsei país arabes assaièron de trobar una solucion per amaisar lei tensions entre lo govèrn Siniora e l'oposicion menada per lo Hezbollah. Finalament, de combats opausèron divèrsei faccions en mai de 2008 a Beirot, a Trípol e a Halba. S'acabèron per la victòria dau Hezbollah e de seis aliats. Puei, lo 21 de mai, un compromés foguèt trobat per formar un govèrn d'union nacionala dirigit per Fouad Siniora e cargat d'organizar d'eleccions legislativas en junh de 2009.
Aquel escrutinh veguèt la victòria dei pro-occidentaus gropant sunitas, crestians e Druzes de Walid Joumblatt sus l'oposicion gropant lei chiitas (Hezbollah e Amal), lei crestians partisans de Michel Aoun e lei Druzes menats per Talal Arslan. Saad Hariri venguèt Premier Ministre. Pasmens, en 2011, deguèt demissionar après la demission de plusors ministres ostils ai drechs fòrça importants donats a un tribunau internacionau cargats d'enquistar sus l'assassinat de Rafic Hariri. De negociacions e de cambiaments d'aliança entraïnèron alora la formacion d'un govèrn dirigit per Najib Mikati amb lo sostèn dei partits chiitas.
Pasmens, a partir de 2012-2013, lei preoccupacions principalas de Liban se dirigiguèron vèrs la guèrra civila en Siria. D'efèct, aperaquí 500,000 Sirians se refugièron en Liban e divèrsei movements islamistas utilizan lo territòri libanés per intrar en Siria. En mai d'aquò, lo Hezbollah participa tanben au conflicte dins lo camp de Bachar el-Assad. Ansin, per defugir una destabilizacion novèla de Liban, un govèrn d'union nacionala foguèt tornarmai format en febrier de 2014.
Lengas tibetobirmanas
Las lengas tibetobirmanas son las lengas non sineticas de la familha de las lengas sinotibetanas, que mai de 400 son parladas dins las nautas tèrras de l'Asia del sud-èst e dins d'unas parts de l'Asia de l'èst e del sud: entre China, Índia, Tibet, Nepal, Botan, Birmania e dins qualques regions de Paquistan, de Bangladèsh, de Tailàndia, de Laos e quitament de Vietnam. Aperaquí 60 milions de personas parlan las lengas tibetobirmanas, que aperaquí la mitat parlan lo birman, e 13 % de lengas tibetanas. Lo nom deriva de las lengas pus parlada, es a dire lo birman (mai de 35 milions de locutors) e las lengas tibetanas (mai de 8 millions). Aquelas lengas an tanben de tradicions literàrias importantas, que datan respectivament dels sègles XIIen e VIIen. La màger part de las autras lengas son parladas per de comunautats fòrça pus pichonas, e nombrosas d'entre elas son pas estats descritas en detalh.
Cadelhan
Cadelhan (Cadeilhan en francés) qu'ei ua comuna gascoa d'Occitània situada dens lo departament de Gers e la region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.
Geografia
vignette|upright=1.6|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
Cadelhan sembla venir d'un nom gallo-roman (o gallic) Catilios (latinizat en Catilius), damb lo sufixe latin -anum (o son equivalent celtic -anon, . Pr'aquò, Xavier Delamarre utiliza aqueth sufixe sonque peus noms deu tipe Cadilhac . Los Féniés considèran Catilius (fòrma latina deu medish nom) com latin e Dauzat destria Catĭlius ( > Cadelhan) e Catīlius ( > Cadilhac), separacion qu'es benlèu un pauc per arren (castrum Cadelionense, au sègle XI, es vengut Cadilhon a las epòcas recentas, çò qu'eth-medish constata implicitament ). Cadelhan qu'èra donc probablament una anciana grana propietat antica qui avè per mèste Catilios (o Catilius).
Asia del Sud-Èst
right|thumb|Mapa dels estats de l’Asia del Sud-Èst (en irange) segond las Nacions Unidas right|thumb|Mapa dels estats de l’Asia del Sud-Èst (en blau e verd) amb los de còps considerats en Oceania (en verd) L’Asia del Sud-Èst es una region del continent asiatic qu’abitualament inclutz los estats e territòris seguents:
La definicion estatistica de las Nacions Unidas comprend los païses de la lista en caractèrs romans. Pòrta lo còde 035.
Orniac
Orniac (Orniac en francés) es una comuna carcinòla situada dins lo departament francés d'Òut e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Batalha d'Alam el Halfa
La batalha d'Alam el Halfa se debanèt dins lo corrent de la Segonda Guèrra Mondiala dau 30 d'aost au 5 de setembre de 1942. Après la premiera batalha d'El Alamein, foguèt una segonda temptativa dei fòrças de l'Axe de rompre lo dispositiu aliat a l'entorn d'El Alamein. Lo plan de l'ataca èra de contornejar lei posicions aliadas per lo desèrt. Pasmens, lei Britanics avián descubèrt la preparacion de l'ofensiva, bastit de defensas e installat dei camps de minas lòng de l'axe de progression alemand. Après de pèrdas importantas, lei tropas de l'Axe foguèron obligadas de se retirar.
Sabasan
Sabasan (Sabazan en francés) qu'ei ua comuna occitana de Gasconha situada dens lo departament de Gers e la region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.
Geografia
vignette|upright=1.6|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
Segon Dauzat e Rostaing, atau com los Féniés, Sabasan que ven deu nom latin d'òme Sabbatius, dab lo sufixe -anum,. Sabasan qu'èra donc probablament ua anciana grana propietat antica qu'avèva per mèste Sabbatius. Segon Negre, Sabasan que veng deu nom de persona Sabazius, dab lo sufixe -anum.
Economia
Viticultura : Costalats de Sent Mont (AOVDQS)
Sartène
Sartè en còrs (Sartène en francés) es una comuna corsa, situada dins lo departament de Corsega del Sud e la region de Corsega.
Geografia
Sartè, Jos-prefectura del departament de Corsega-de detlo-Sud, se situa dins las montanhas, a catorze quilomètres de Propriano.
Sartè Es, per la siá superficie, la mai granda municipalitat de Corsega e la onzième de las municipalitats de França metropolitana. A situat al sud-oèst de la Corsega.
E se « lo Sartenés » ofèrta de las montanhas, dels lacs, dels rius dels luòcs archéologiques d'una granda valor, compta tanben 33 km de còstas partiellement geridas pel « Conservatoire del Littoral ».
Lo sieu littoral va de Calar de Arana al nòrd fins a #Calar di Roccapina al sud, en comprenent sustot Capu Senetosa e lo sieu grand phare, la marina de Tizzano e las doas grandas plajas de Tralicetu e de Erbaju''. Per las siás immeditaeses, Sartè sembla èsser un prolongement de la montanha. Segon Prosper Mérimée, Sartè es "la mai corse de las vilas còrsas" coma se pòt o legir sus un aficha a l'intrada de la pichona vila.
thumb|left|Panorama sus la vila|450px