cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Mohandas Karamchand Gandhi
Gandhi faguèt d'estudis d'avocat en Anglatèrra puèi empleguèt pel primièr còp sas idèas en Sud-Africa per luchar contra la discriminacion de la comunitat indiana. Tornat en Índia, Gandhi engimbèt los bordièrs e trabalhaires paures per protestar contra las taxas esclafantas e la discriminacion de las leis britanicas. Venguèt lo governaire del Congrès Nacional Indian, faguèt campanha per l'ajuda als paures, lo desliurament de las femnas indianas, l'afrairament entre las comunitats e etnias de religions diferentas e tanben per la fin de las discriminacions de las castas. Se batèt per l'independéncia d'Índia de tota dominacion estrangièra (britanica).
En 1930, Gandhi menèt lo pòble d'Índia a s'opausar a la taxa de la sal e faguèron La marcha de la sal sus 400 km. Foguèt embarrat mantuna annada en Sud-Africa e en Índia mas sempre demorèt partisan de la non-violéncia. Gandhi es estat reconegut lo Paire de la nacion en Índia e lo seu aniversari lo 2 d'octobre es un jorn feriat: lo Gandhi Jayanti.
Bicorp
Bicorp es un municipi de la província espanhòla de Valéncia dins la Comunautat Autonòma del País Valencian.
Manescau de França
Lo títol de Manescau de França es a l'ora d'ara la distincion militara pus auta de França.
Creada en 1185, èra portada per certanei responsables de l'intendéncia deis estables dau rèi. Venguèt un ofici militar au començament dau sègle XIII e designava alora lei subordenats dau conestable. Après l'abolicion de la carga de conestable en 1624, lei manescaus de França venguèron alora lei caps de l'armada. Brèvament suprimida durant la Revolucion Francesa, l'ofici foguèt restablit per l'emperaire Napoleon I. Après la disparicion dau Segond Empèri, lo regime republican creèt ges de manescau car la carga èra tròp liada au periòde napoleonenc. Pasmens, la Premiera Guèrra Mondiala entraïnèt son restabliment coma « dignitat de l'Estat ». Segon la costuma, son obtencion necessita d'aver comandat en cap una armada e d'aver obtengut la victòria.
Son equivalent per la marina es la dignitat d'Amirau de França.
Lista dels primièrs ministres d'Albania
thumb|right|200px|Blason d'Albania Lo primièr ministre es lo cap de govèrn d'Albania.
Plasmopara viticola
Plasmopara viticola es un pseudomycota de la familha de las Peronosporaceae de la classa dels Oomycetas. Existís jos la forma d'espòras liuras o de micèli podent créisser pas que dedins lo teissuis de la vinha que parasita. Es l'agent patogèn del mildió de la vinha. Apareguèt en França en 1878, importat del continent american.
Lista dels primièrs ministres d'Albania
Vaquí la lista dels primièrs ministres d'Albania dempuèi l'independéncia del país, en 1912.
Plasmopara viticola
Etimologia e istòria de la nomenclatura
Etimologia : lo tèrme Plasmopara se decompausa en plasmo- (representant plasmode « estructura de mai d'un nuclèus », del latin plasma- « forma, figura » + sufixe -ode « semblable ») e -para forma femenina en latin scientific de -pare. Lo tèrme viticola empruntat al latin viticola « vinharon ».
Abans 1845, las vinhas europèas (Vitis vinifera) coneissavan ni oïdium, ni filloxèra e tampauc lo mildió. En unas decennias pasmens, aquela malautiás vengudas d'America del Nòrd destruson lo vinhal europèu : l'oïdium arribèt en 1845, le filloxèra en 1861-1863 e lo mildió de la vinha seguèt en 1878. Jules Émile Planchon foguèt lo primièr qu'o detectèt en Occitània e tanben se trapèt dins la region de Lion, en Itàlia e en Soïssa.
L'agent del mildió de la vinha aviá estat descriu jol nom de Botrytis viticola per Berkeley e Curtis en 1848. Mas la resolucion del biais d'accion d'aquel patogèn o realizèt un microbiologista Alemand, Anton de Bary en 1863. Aquel grand davancièr de l'estudi dels mycotas aviá entre autre descobèrt lo cicle de desvelopament sexual de l'oomycèta Phytophyhora infestans provocant le mildió de la trufa. De Bary descriguèt tanben los cicles sexual e asexual del mildió de la vinha e plaça lo patogèn responsable jol genre Peronospora o amb le nom d'espècia Peronospora viticola (De Bary 1863).
Vint e cinc ans mai tard, Berlese e De Toni (1888) tornèron plaçar l'agent del mildió de la vinha dins lo genre Plasmopara. Aquel darrièr produit dels sporocystas (o esporangs) ont las zoospòras diploïdas son produchas, alara que los Peronospora germenan per de tubes de germinacion.
Fin finala, lo darrièr grand remanejament ven dels estudis de filogenetica qu'an sortit los oomycètas del regne dels Fungi pels plaçar dins los Bikonta, division dels Estramenopilas (o eterocontas).
Lo mildió en viticultura
Plasmopara viticola es un endoparasita obligatòri que se desvolopa pas que dins los teissuts verds de la vinha e subretot dins lo parenquima de las fuèlhas. Viu als depens dels teissuts que parasita e qu'acaba per los destruire. Sèm pas encara capable de lo cultivar dins un mitan sintetic. Pendent son cicle de desvelopament, Plasmopara viticola demora subretot jos la forma diploïd. S'es plan capable de fecondacion crosada entre filaments micelians de tipe genetic diferents, las gametas (aploïdas) demoran totjorn a l'interior de las formacions micelianas, nomenadas gametocistas.
P. viticola es una espècia endemica sus las espècias fèras de Vitis d'America del Nòrd. Tanben la diferentas espècias nordamericanas venguèron mai o mens resistantas : Vitis rupestris es mejanament resistanta e Vitis rotundifolia (o muscadina) es resistanta. Al contrari, la vinha europèa (Vitis vinifera cultivada) que longtemps evoluèt fòra de tot contacte amb aquel patogèn, es fòrça sensible.
Cicles de desvelopament de P. viticola
Lo developament de Plasmopara viticola se fa seguent dos cicles imbricats : Dins una seccion endejós, cada estapa d'ambedos cicles de reproduccion son detalhats.
Cicle de P. viticola e simptòmas del mildió
Las oospòras son d'uòus formadas al dedins dels teissuts de la vinha pendent la davalada. Après la casuda de las fuèlhas, subrevivon dins la jaç del sol.
A la prima, quand la temperatura passa 12 °C, las oospòras germinan e fan naisser a fòrça zoospòras. Amb las pluèjas de la prima, las zoospòras son projectadas pels regiscles d'aiga suls organs aerians de la vinha mai pròches del sol. Las zoospòras migran alara cap als estomats, perdon lors flagèls e donan un promicèli que penètra lo limbe. Aquel produsís fòrça ifas micelians que s'infiltran entre las cellulas, envasissent completament une zona de teissuts e provòcan una lesion locala.
Sus las fuèlhas, apareisson doas formas de lesions : a) de tascas mai o mens circulàrias, translucidas fins a oliosas, nomenadas « tascas d'òli » que pro rapidament venon jaune puèi se necrosan. Mejans la fuèlha, un fulham blanquinós se realiza rapidament. Correspond a las fructificacions (o esporocistofòras) dona a l'exterior pel micèli infectant. Fòrça zoospòras son liberadas e van espandirl'infeccion b) de tascas d'espandiment limitadas, de forma poligonala car limitadas per las nervuraduras, mai o mens cloroticas a necroticas. Apareisson subretot a la davalada sus las fuèlhas vielhas.
Suls rams joves, apareisson de lesions superficialas longitudinalas, de color bruna, podent provocar una desformacion de la tija. De fructificacions de P. viticola pòdon tanben sortir del ram.
Las inflorescéncias e los rasims son tanben sensibles al mildió. D'esporocistofòras pòdon tanben s'i desvelopar. Los rasims tocats mai tardierament presentan de tascas brunas fins negrencas, deprimits non fructifèrs.
Atal a la prima, una oospòra de l'an passat, germina e dona de fòrça zoospòras que van contaminar los teissuts de la vinha. Pendent aquela infeccion primària, lo micèli dens que se desvolopa dedins los teissuts, produsís de suçadors (o hausterium) que voidan las cellulas de l'òste de lors nutriments e de lor aida. Lo mildió se desvelopa totjorn dempuèi aqueles fogals primaris d'infeccion. Aqueles fogals primaris apareisson gaireben totjorn als meteis luòcs dins un vinhal e an un espandiment limitat.
La temperatura e l'umiditat tòcan lo desvelopament de P. viticola. Dempuèi de temps, los viticultors observèron que se desvolopava pendent los periòds pluvencs e las temperaturas doças.
Biologia dels cicles de reproduccion sexuada e non sexuada
Mai precisament, lo cicle de desvelopament de P. viticola. Se descompausa en: i) una reproduccion sexuada (per crosament eterotallic), a la davalada al moment de la senescéncia de las fuèlhas e destinada a contunhae l'espècia pendent la sason freda fins al retorn de la vegetacion de la vinha ii) una reproduccion asexuada (o clonala) pendent la sason vegetativa, destinada a espandir rapidament l'epidemia. A aquela estapa, doas vias de reproduccion comançan alara : Las òbras de Gobbin et als (2008) mostrèton que las contaminacions secondàrias per aque cicle asexuat son mens importantas que ce que se pensava.
Proteccion contra lo mildió de la vinha
La luta contra lo mildió s'organiza subretot amb de mesuras preventivas. Car s'es possible d'arrestar una ataca, los damatges un còp causats sus las inflorescéncias e rasims, son par contre irremediables.
De precaucions son indispensablas per evitar l'installacion de fogals primaris podent venir d'oospòras avent passats l'ivèrna l nivèl del sol e qu'aprèe germinacion dona de zoospòras contaminantas : La pulverizacion de fongicids antimildió se fa d'en primièr de biais preventiu suls organs sans per evitar lor infeccion. Per decidir del moment que cal e evitar de tractaments inutils, lo viticultor pòt s'ajudar de sistèmas d'ajuda a la decision o se far conselhar près dels tenicians. Empiricament, se sap que lo risc d'una germinacion precòça de las oospòras correspond a un periòde davalada-ivèrn-prima doç e pluvenx. Una autre règla empirica dichas dels "3-10" indica qu'una infeccion primària es importanta se 1) la temperatura passa los 2) los joves rebrots fan mai de  de long e 3) casèt al mens  de pluèja en 24-48 oras.
Pendent lo periòde de creissença de la vinha, cal enseguida realizar de pulverizacions regulara de fongicids segon la velocitat de creissença de la vegetacion, de la frequéncia de las pluèjas, de la temperatura e de la pression parasitària. Dempuèi un vetenat d'ans, fòrça modèls d'ajuda a la decision son prepausat. Lo modèl de Caffi et al (2009) es un modèl sistemic qu'intègra l'influéncia de la pluviometria, de l'umiditat relativa, de la temperatura sus la maduracion d'un cohòrt d'uòus d'ivèrn, lor germinacion, lor produccion d'esporocistas, e la liberacion e l'espandiment de las zoospòras. Lo modèl "Potentiel Systèmes" calcula, en foncion de las donadas meteorologicas presas sus diferents sectors del vinhal, de variablas representant subretot la maduretat dels uòus d'ivèrn, la pression realizada per diversas malautiás e las datas de contaminacion.
Lo tractament fongicid tradicional realizat dempuèi la fin del sègle XIX èra la borida bordalesa. Foguèt lo sol produch utilizat fins a la mitat del sègle XX mas foguèt remplaçat rapidament remplançat pels fongicids de sintèsi. Ara, una pletòra de fongicids antimildió son prepausat. Se los pòt classificar en tres grandas classas : los produchs de contactes, los produchs penetrants e los sistemics.
Notas
<references group="N" />
.gn
.gn es lo nom de domeni d'Internet per Guinèa.
Referéncias
Toppdomän
Valdis Zatlers
Valdis Zatlers (Riga, 22 de març de 1955) es un mètge ortopedista e politician leton que siaguèt lo tresen president de Letònia de 2007 a 2011. Fondèt puèi un partit novèl, lo Partit reformador de Zatlers (ZRP), qu'arribèt en segonda posicion a las eleccions legislativas anticipadas e que participèt a la formacion del govèrn actual.
.gp
.gp es lo nom de domeni d'Internet per Guadalope.
Université Grenoble-Alpes
Université Grenoble-Alpes (UGA) es una institucion e universitat francesa dedicada a la recerca, situada dins la vila de Grenòble, Isèra. Es especializada dins los domenis de la sciéncia, de la tecnologia e de l'engenhariá, mas tanben i a d'autras matèrias. Foguèt creada en 1339.
Esquèrra Republicana Occitana
Esquèrra Republicana Occitana (abreujat ÈRO) es un movement politic occitan d'esquèrra implantat ena Vath d'Aran e es era seccion locala deth partit catalan Esquèrra Republicana de Catalonha (ÈRC). ÈRO que's fondè en 2008. Eth son dirigent es Jusèp Loís Sans Socasau.
Era seccion deths jovents d'ÈRO que s'apèra Joenessa d'Esquèrra Republicana Occitana (JERÒC).
.bond
(del nom del fondator, lo criminal financièr australian Alan Bond) es un nom de domeni generic depausat per l’universitat privada australiana Bond University. Es en servici dempuèi lo 27 de març de 2015.
Istre
Istre (Istres en francés) es una comuna provençala situada dins lo departament dei Bocas de Ròse e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur.
Toponomia
L'etimologia d'Istre es mau segura. Lo luòc aparéis per lo premier en 964 sus una carta dau rèi Conrad lo Pacific amb l'apelacion Ystro. Una premiera teoria remanda au latin ostrea (« üstria ») ò au cèlta Istr-Mel (« montanha d'üstrias »). Una segonda teoria, emesa per Charles Rostaing (1904-1999), prepausa puslèu una explicacion liada a la racina preindoeuropèa is (« autor »).
Istòria
De traças d'ocupacion umana datant de 10,000 avC son estadas descubèrtas sus lo territòri comunau. Durant l'Antiquitat, un oppidum, dich Oppidum dau Castelan, ocupèt la cima d'una còla au sud de l'Estanh de l'Olivier dau sègle VI au sègle I avC. Coma d'autreis aglomeracions celtoliguras de la region, intrèt en contacte amb lei Grècs de Marselha e adoptèt d'elements tecnics coma l'escritura. Amb la conquista romana de la region, foguèt pauc a pauc abandonat au profiech de sites pus favorables a la construccion en temps de patz.
Durant lei periòdes seguents, Istre foguèt un pichon centre fortificat. D'efiech, un castrum es atestat en 964. Dins aquò, son desvolopament foguèt limitat, probablament en causa de l'ariditat de la region. Ansin, en 1793, la populacion èra de solament 2,000 abitants, çò qu'èra pas lo signe d'una aglomeracion importanta. Lo premier eveniment a l'origina de la vila actuala foguèt la fondacion de la basa aeriana en 1917. Centre de formacion important durant la Premiera Guèrra Mondiala, gardèt un ròtle major après lo conflicte e fa totjorn partida dei basas aerianas pus importantas dei fòrças armadas francesas. En particular, i son estacionats un centre d'assai e una partida dei fòrças estrategicas encargadas dei missions nuclearas
Lo segond eveniment foguèt la creacion de la zòna industriala de Fòs dins leis ans 1970. Per lotjar la populacion, Istre foguèt designada « vila novèla » per lo govèrn francés. Sa populacion passèt alora rapidament de 9,500 abitants en 1962 a 42,000 en 2006. Uei, s'es estabilizada a l'entorn d'aquela chifra. En 1984, Istre foguèt chausida per Gaston Defèrre per venir sosprefectura au detriment dau Martegue e de Selon, lei doas aglomeracions istoricas de la region. Aquela decision venguèt un factor duradís de division entre aquelei comunas. Aquò empachèt pas la creissença d'Istre mai, dempuei leis ans 2000, lo bastit dei premiers quartiers construchs necessitan de trabalhs importants de renovacion. En parallèl, plusors cònsols majors de la vila foguèron condamnats per corrupcion.
Cultura
En causa de son importància istorica febla, Istre a un patrimòni arquitecturau limitat. Pasmens, existís una glèisa romanic dau sègle XIII dins lo centre istoric. Tanben, fau nòtar lo Portau d'Arle qu'es un monument deis ans 1770 bastit per remplaçar un dei portaus fortificats de l'Edat Mejana. La vila es tanben estacat ai tradicions dei pastres que realizavan cada an la transumància. Per aquò, una fèsta annuala foguèt creada en 1964.
Movement Regionalista Lengadocian
Lo Movement Regionalista Lengadocian, es una coalicion electorala pròcha del Partit de la Nacion Occitana, implantada en Lengadòc.
Quintanar de la Orden
Quintanar de la Orden es un municipi de la província espanhòla de Toledo dins la Comunautat Autonòma de Castelha-La Mancha.
Vièlanava de Lecuçan
Vièlanava de Lecussan o Vièlanava de Lecuçan, de *Liccutiānon (Villeneuve-Lécussan en francés) qu'es ua comuna gascoa de Comenge, situada en eth departament dera Hauta Garona e era region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Istòria
Pendent eth Ancian Regime, Vièlanava de Lecuçan qu'èra dera eleccion de Comenge, doncas dera província de Gasconha, dera generalitat d'Aush, dera diocèsi de Comenge e dera senescaucia de Tolosa. Eth vocable dera glèisa qu'es Nòsta Dauna. Tanlèu 1790, Vièlanava de Lecuçan qu'èra deth canton de Montrejau.
Valence-en-Brie
Valence-en-Brie es una comuna francesa, situada dins lo departament de Sèina e Marna e la region d'Illa de França.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Nòtas
<references group=N/>
Pusy-et-Épenoux
Pusy-et-Épenoux es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Nauta Sòna e la region de la Borgonha Franca Comtat.
Grand Londres
Lo Grand Londres (en anglés : Greater London) es una subdivision administrativa anglesa creada en 1965 pour administrar la region de la capitala britanica que los 8,600,000 abitants en 2015 (amb 44 % de minoritats etnicas) amassan 82 % de la populacion de l'aira urbana de Londres e
Joseph Smith, Jr
thumbnail|200px|right|Joseph Smith Joseph Smith, Jr (23 de decembre de 1805 – 27 de junh de 1844), foguèt un cap religiós nòrd-american, conegut per se proclamar coma lo primièr profèta vident e revelador de la darrièra dispensació e per èsser lo fondator del Movement des Sants des Darrèri Dies a Palmyra, Naua Yòrk, Estats Units çò 1830.
Josep Smith liderèt un movement nomenat Restauracionisme tanben conegut cossí Mormonisme. Smith es considerat per los sieus seguidors coma profèta, vident e revelador, e lo situan al meteis nivèl que Moisès, Isaïes e d'autras profètas biblics. Las siás supausadas revelacions afirman lo besonh de restaurar la glèisa crestiana originala, en s'avent aquela perdut pauc après mòrt dels 12 apostòls a causa de la granda apostasia. E mai se los primièrs ensenhaments restauracionistes crestians de Smith èran similars a autres movements de lo sieu temps, Smith foguèt, e contunha d'èsser, una figura controvertida, malgrat aumentar sostingudament la quantitat de fisèlas de lo sieu culte.
.时尚
(punycode .xn--9et52u, shíshàng, "mòda" en chinés ) es un nom de domeni generic. Es en servici dempuèi lo 27 de març de 2015.
Idiotisme toponimic
Z
Idiotisme
Bocairent
Bocairent es un municipi de la província espanhòla de Valéncia dins la Comunautat Autonòma del País Valencian.
Sandra Bullock
Sandra Annette Bullock (n. 1964) es una actritz de cinèma nòrd-americana. Ganhèt un Oscar coma melhora actritz l'an 2009 amb lo film The Blind Side.
Le Longeron
Le Longeron es una comuna francesa, situada dins lo departament de Maine e Léger e la region dels Païses de Léger.
Geografia
Aquel vilatge angevin se situa en la region de las Mauges.
Ce village angevin se situe dans la région des Mauges.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Margencel
Margencel en arpitan (Margencel en francés) es una comuna arpitana de Savòia, situada dins lo departament de la Nauta Savòia e la region de Ròse-Aups.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Quismondo
Quismondo es un municipi de la província espanhòla de Toledo dins la Comunautat Autonòma de Castelha-La Mancha.
Airós
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Seytroux
Seytroux en arpitan (Seytroux en francés) es una comuna arpitana de Savòia, situada dins lo departament de la Nauta Savòia e la region de Ròse-Aups.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Totila
Totila foguèt rei dels ostrogòts d'Itàlia de mai a octòbre de 541 a 552. èra lo nebot d'Ildebad.
Las monedas de son règne donan un autre nom, Badua o Baduila, qu'es lo diminutiu de Badua.
Règne
Amb la mòrt d'Ildebad, Totila es causit per èsser lo nòu rei dels ostrogòts. Belisari aviá daissat l'Itàlia paer tornar a Bizança en 540. Totila ataquèt las feblas tropas imperialas demoradas dins lo país. Poguèt tornar conquistar una granda part del ancian reialme ostrogòt.
En novembre o decembre de 544, Belisari desbarquèt e ocupèt Ravena. En 546, Totila dintrèt dins Roma, mas Belisari la tornèt prene en abril de 547. l'incapacitat a téner Roma, demesiguèt lo prestigi de Totila dementre los « barbars » d'Itàlia, mas tamben dementre los vesins francs.
Fromentières (Mayenne)
Fromentières (Mayenne) es una comuna francesa administrada per lo departament de Mayenne de la region dels Païses de Léger.
Totila
Règne
Es Narsès que lo remplacèt en abril de 551. Ataquèt per lo Nòrd, traversant la Dalmàcia, l'Istria, puèi la Venècia. Lo 6 de junh de 552, dintrèt dins Ravena. al fin de junh o al começament de julhet de la meteissa annada, son armada esclafèt los gòts de Totila a la batalha de Busta Gallorum, a l'entorn de l'actual Gualdo Tadino. Lo rei, nafrat, moriguèt pauc après. .
Fromentières (Mayenne)
Geografia
La municipalitat a situat en lo sud-Mayenne. Situada a 51 mètres d'altitud e vesina de las municipalitats de Longuefuye e de Castell-Gontier, Fromentières s'estend sus una superficie de 22,1 km².
Totila
Règne
Pasmens, la guèrra gotica es pas acabada. Un darrièr cap, Teia va continuar la lucha.
Fromentières (Mayenne)
Geografia
La commune est située dans le sud-Mayenne. Située à 51 mètres d'altitude et voisine des communes de Longuefuye et de Château-Gontier, Fromentières s'étale sur une superficie de 22,1 km².
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Emil Zátopek
Emil Zátopek (Kopřivnice, 19 de setembre de 1922 - Praga, 22 de novembre de 2000) es un atleta chèc que foguèt especialista en corsa de fons. Zátopek, qu'aviá per escais la locomotiva umana ganhèt 4 títols olimpics e teniá 18 recòrds del mond. Foguèt considerat eròi nacional en Checoslovaquia.
Biografia
left|200px|thumb|Emil Zátopek (a man esquèrra) amb Reinaldo Gorno a Helsinki en 1952 Emil Zátopek nasquèt en 1922 a Kopřivnice, una vilòta de la region de Moràvia-Silesia, dins una familha modèsta que n'èra lo sieisen enfant. Aguèt de trabalhar tre l'edat de 16 ans dins las fabricas de sabatas Bata à Zlín. Es gràcias a aquel emplec que comencèt a far d'atletisme, qu'en 1940 la societat decidiguè de lo far participar a una corsa qu'esponsorizava. Acabèt segons mas aquel eveniment marquèt la debuta de sa carrièra esportiva. A partir d'aquel moment quitèt pas s'entrainar en prendre coma modèl lo correire finlandés Paavo Nurmi.
Dintrèt dins l'armada checoslovaca en 1945 per i far son servici militar e i demorèt que trobava lai de condicions favorablas per son entrainament. Gràcias a l'armada coneguèt Dana Zátopková, la filha de son colonèl, que vendriá puèi son esposa.
Bolbaite
270px|vinheta|esquèrra Bolbaite es un municipi de la província espanhòla de Valéncia dins la Comunautat Autonòma del País Valencian.
Saturn V
thumb|right|[[Fotografia de la fusada Saturn V utilizada per la mission Apollo 4.]]
Saturn V es una fusada espaciala estatsunidenca utilizada per la NASA de 1967 a 1973 dins lo quadre dau programa Apollo. Desvolopada au començament deis ans 1960, permetiá de plaçar una carga utila de 118 tonas en orbita bassa e de 47 tonas en orbita lunara. Pasmens, son còst important e l'abandon dei missions lunas o privèt d'utilitat, çò qu'entraïnèt son retirament. A l'ora d'ara (2022), demòra la fusada pus poderosa utilizada dins l'istòria de l'aeronautica.
Ròcaplata
Ròcaplata (oficialament Roccapiatta en italian) la es una anciana comuna de 298 ectars de la província de Turin, annèxaa a Sant Second lo 31 de mai de 1928.
La es aüra una ruaa de la comuna de Prarustin, administrada per la ciutat metropolitana de Turin e la region de Piemont dins l'estat italian.
Istòria
A l’unificacion italiana, Ròcaplata la es una comuna del canton de Sant Second dins l’arrondiment de Pinairòl e la província de Turin. Lo 31 de mai de 1928 lo regim fascista l'annèxa amb Prarustin a Sant Second. Lo 27 de junh de 1959, Sant Second la es restablit dins sos limits de 1928. Lo decret indica que per lo còp las ancianas comunas de Prarustin e Ròcaplata a son fusionaas dins una comuna que pren lo nom de Prarustin.
Sarreinsming
Sarreinsming es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mosèla e la region de Lorena.
Nacionalisme europèu
Lo nacionalisme europèu es lo nom que se definís amb el lo movement politic e lo corrent de pensada que vòl una Euròpa joncha dins un sol estat.
Historia
Lo nacionalisme europèu nais amb l'idèa de Víctor Hugo dels Estats Units d'Euròpa. Obviada aquela idèa pels contemporanèus de Víctor Hugo, atenhi lo sieu clímax en los ans 20, sustot en setembre de 1929, quand lo president de França, Aristide Briand faguèt un discors que disiá qu'Euròpa li cal avançar cap a un modèl federal.
Malgrat aiçò, lo nacionalisme europèu se vegèt truncat per l'ascens de Hitler al poder e la Segonda Guèrra Mondiala. Tala guèrra faguèt qu'Euròpa quitèsse d'èsser lo centre del mond, en passant als Estats Units d'America.
Après la Segonda Guèrra Mondiala, l'idèa de Víctor Hugo es anada creissenta e en donant de fruchs, tales coma la creacion primièra de la Comunitat Economica Europèa, après l'Union Europèa e l'implantacion de la moneda unica para tota l'Union e la Constitucion Europèa.
Observatòris dau Mauna Kea
thumb|right|[[Fotografia de plusors observatòris dau Mauna Kea.]]
Leis Observatòris dau Mauna Kea son un ensemble d'observatòris astronomics installats a la cima dau Mauna Kea (Hawaii). Fondat en 1967-1968, ocupa una superficia de 2 km² e dispausa de plusors telescòpis poderós capables d'observar l'Univèrs dins plusors raionaments (visible, infraroge...). En particular, assosta l'observatòri W. M. Keck qu'es format de dos telescòpis d'un diamètre de 10 m.
Saint-Fulgent
Saint-Fulgent es una comuna peitavina, situada dins lo departament de Vendea e la region daus País de Leire.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Toponimia
Las atestacions ancianas son, per lhuec:
Nòtas
<references group="N"/>
Bipedia
La bipedia es un biais de caminar per un organisme que se mòu de preferéncia sus dos membres posteriors. Es una de las caracteristicas fisicas d’Homo sapiens, la parteja amb d'autras espècias mas sa bipedia a la particularitat d'èsser permanenta coma per unes dinosaures desapareguts o actuals coma los aucèls. Un animal o una espècia se conidèra (o se  dich) bipèda se passa tant o mai de temps sus dos membres posteriors que per tot autre mejan quand camina o cor.
La bipedia des animals
Un biais de bipedia plan singular foguèt observat per doas espècias de pofre, Octopus marginatus e Octopus aculeatus. Aqueles animals pareison caminar al fons de l'aiga sus dos de lors tentaculs, los autres demorant plegats per enganar los predators simulant l'aparéncia d'algas o de nòse de cocòt.
Per escasença particulara, d'animals abitualament quadrupèdas pòdon adopter una postura bipèda. Lo suricat e de cans de prada americans, las marmòtas, los ors, pòdon èsser e caminar quilhats de longa. Lo basilic (Basiliscus plumifrons) pòt córrer sus l'aiga sus de cortas distàncias.
La bipedia umana e son origina
Homo sapiens es lo bipèda mai espandit sur Tèrra. A d'originas comunas amb los gands monards actuals coma l'orangotan o lo gorilla, que son tanben capables de se móure suls dos membres posteriors.
Lo debat sur l'origina de la bipedia entre dins l'encastre d'aquel mai larg de l'« anèl mancant » - passatge d'ominoïd a ominid - e per antinomia sus çò que nos diferencia dels autres animals. Dins aquel contèxte, s'opausa mai sovent bipèdas a quadrupèdas. La bipedia apareguèt dins l'encastre de l'evolucion en mosaïc.
La data mai sovent admesa per la separacion entre los ancesssors dels monards e de l'òme es compresa entre 9 e 7 milions d'ans. Pauc de fossils d'aquel periòde son escavats. La transicion foguèt fòrça mai rapida (mens d'un mièg milion d'ans) que s'èra pensat depuèi longtemps.
Los primatas bipèdas e los ominids fossils an de pés arrapaires, (per l'hallux que ven oposat per migracion proximala pendent la creissnça fetala), practicant la bipedia occasionala. La biologista de l'evolucion Christine Tardieu, especialista de morfologia foncionala e biomecanica, remembra que l'òme nais pas bipèda. O ven per diferentas adaptations : migracion del trauc occipital, en rèire del cap dins le perlongament de la colomna vertebrala pels quadrupèdas, cap al centre, jol crani; colomna vertebrala amb quatre corbadura especificas; 	acorchiment e alarguiment del maluc; pèrda de la capacitat arrapaira del pé (l'hallux demora alinhat pel fetus umain, aquel fenomèn se nomena pedomorfòsi).
Ipotèsis geograficas de la bipedia: teoria de la savana o del relèu
L'ipotèsi de la savana foguèt pendant longtemps la teoria mai sovent ensenhada e acceptada. Sovent es ligada a aquela de la Man Aisina.
L'ancessor de l'òme auriá començat a caminar perque que la sèlva reculava al benefici de la savana. Levat lo fach qu'auriá agut pas mai d'arbres sus que escalar, la postura quilhada auriá alara agut de multiples avantatges : D'arguments foguèron avançats contra aquela teoria: se los traits distinctius dels umans vienon de l'adaptacion a la savana, se deuriá trobar al mens d'adaptacions pels autres mammifèrs de la savana. Pasmens, se ne trapa pas cap per aqueles, quitament pels autres descendants d'ancessors comuns, coma los vervets, los baboins o mai. Pas cap d'autre animal de la savana evoluèt cap a una abscéncia de pilositat per regular sa temperatura: los pels fan al contrari una proteccion contra lo solelh. O son subretot essencial pels primatas quin que siá lo mitan : los joves s'arrapan a eles pendant que lor maire s'ocupar endacòm mai.
Mètro de Moscòu
Lo mètro de Moscòu (Моско́вский метрополите́н - Moskovsky metropoliten) es lo principal sistèma de transpòrt en comun de la capitala russa Moscòu. Compausat de catòrze linhas d'una longor totala de e comprenent 232 estacions, transporta en mejana 6,25 milions de passatgièrs per jorn çò que ne fa lo mètro lo mai frequentat d'Euròpa.
Bipedia
Ipotèsis geograficas de la bipedia: teoria de la savana o del relèu
Una autra objection es que la posicion quilhada en zona descobèrta expausa mai a d'eventuals predators e que la talha de los primièrs ominids passa pas aquelas de las èrbas de la savana.
Mètro de Moscòu
D'unas estacions son de remarcablas testimònias de l'art de l'epòcas del realisme socialista.
Bipedia
Ipotèsis geograficas de la bipedia: teoria de la savana o del relèu
Al contrari, los ancessors de l'òme vivent al Pliocèn dins la val del Rift, caracterizat per son relèu accidentat (puèges, bauces, monts, fraus) qu'ofrís d'abrics novèls e d'enganas naturalas per las presas, aurián podut renonciar a èsser l’arboricòl e començar a acaminar bipèda per pujar aqueles relèus, utilisant una o doas mans per s'estabilizar : es la teoria del relèu. D'objeccions pòdon èsser oposadas a aquela teoria: se limita pas a la val del Rift alara que de tals relèus accidentats son mai rares; d'ominids mai ancians coma Tomai (-7 Ma) e Orrorin (-6 Ma) existís ja una practica de la bipedia.
Mètro de Moscòu
Interestacion
La distància mejana entre las estacions es de : la mai pichona es de  entre Vystavotchnaïa e Mejdounarodnaïa e la mai longa de  entre Volgogradski prospekt e Tekstilchtchiki. L'espaçament important de las estacions permet una velocitat comerciala enauçada de.
Cais
Las estacions son construchas, dempuèi la creacion del mètro, amb de cais d'una longor minimum de 155 mètres permetent d'aculhir de trens de uèch veituras. Las solas excepcions son las estacions de la linha 4 — fòra Kountsevskaïa — que pòdon aculhir que de trens de sièis veituras.
Frequentacion
Lo malhum transporta mai de 2,39 miliards de passatgièrs per an, siá près de 6,55 milions per jorn.
Bipedia
La teoria del transpòrt de noiritura o d'aisinas
La teoria presentada pel primièr còp per Gordon Hewes en 1961 suggerís que l'òme se seriá quilhat per porter lo manjar o las aisinas outils dins sas mans.
Aussaranh e Arribarèita
Aussaranh e Arribarèita (Ozaraine-Erribareita en basco, Osserain-Rivareyte en francés) qu'ei ua comuna de Sola e de Lauhire. Qu'ei administrada peu departament deus Pirenèus Atlantics de la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Bipedia
La teoria de la seleccion sexuala
Aquela teoria foguèt presentada par l'antropològ Maxime Sheets-Johnstone. La posicion quilhada auriá permés als mascles de far mòstra de lor penís e, al contrari, a las femes d'amagar lors organs genitals.
Aussaranh e Arribarèita
Geografia
vignette|upright=1.4|centre|Comunas a l'entorn.
Bipedia
La teoria de la seleccion sexuala
Richard Dawkins utiliza aquela idèa de seleccion sexuala, mas fasent simplament de la positura quilhada un avantatge per la reproduccion que seriá venguda atractiva per las femes e objècte d'imitacion mai o mens astrada pels mascles, en foncion de lors aptituds.
Aussaranh e Arribarèita
Predominància lingüistica
Las duas versions de la Carte des sept provinces basques montrant la délimitation actuelle de l'euscara en dialectes, sous-dialectes et variétés (Mapa de las sèt províncias bascas qui mòstra la delimitacion actuala de l'euscarà en dialèctes, sos-dialèctes e varietats) dessenhadas en 1863 per lo prince Loís Lucian Bonaparte que plaçan Aussaranh e Arribarèita hòra de l'aira bascofòna.
.gq
.gq es lo nom de domeni d'Internet per la Guinèa Eqüatoriala.
Aussaranh e Arribarèita
Predominància lingüistica
Lo Recueil de linguistique et de toponymie des Pyrénées (Recuelh de lingüistica e de toponimia deus Pirenèus) realizat en 1887 per Julian Sacaze que dona per Aussaranh e Arribarèita ua version en gascon, compausada d'ua traduccion de dus tèxtes mitologics, puish ua lista deus microtoponimes de la comuna.
Bipedia
Teoria de la bipedia iniciala
Los tenents de la teoria de la bipedia iniciala considèran que los primièrs mammifèrs èran bipèdas e qu'aquel caractèr anatomic se seriá mantengut dins la linhada umana, alara que gaireben totas las autras linhadas, coma aquelas dels monards, desvelopèron un biais de caminar quadrupèda.
.gq
Referéncias
Toppdomän
Bipedia
Teoria de la bipedia iniciala
Aquela teoria es ara un concèpte radical que gaireben pas cap de scientifics acceptan.
Aussaranh e Arribarèita
Predominància lingüistica
La mapa deu Pays Basque français (País Basco francés) dessenhada en 1943 per Maurice Haulon que hè paréisher la "démarcation actuelle entre la langue basque et les dialectes romans" (demarcacion actuau enter la lenga basca e los dialèctes romanics) e que plaça la comuna d'Aussaranh e Arribarèita acavalada enter gascon e basco.
Bipedia
La bipedia en economia d'energia
Se pensa tanben que la bipedia permetriá d'estalivar d'energia pendent la caminada per cercar d'aliments, coma o suggerís l'estudi comparatiu entre la caminada bipèda umana et la locomocion sus las articulacions dels chimpanzés (consomacion energetica umana correspondent a un 1/4 de l'energia necessari als chimpanzé).
La bipedia apresa dins l'aiga?
Publicada pel primièr còp en 1960 par Sir Alister Hardy FRS, la Teoria del primata aquatic tornèt recentament amb lo cumul d'estudis e de pròvas (fotos, films) de fonts variadas, montrant de momard caminant dins l'aiga. Gaireben totas las particularitats de la fisiologia umana seriá correntas pels mammifèrs aquatics e fòrça rars pels terrèstres. Los nòstre ancessors aurián donc viscut pendent longtemps en abitat inondat, miègaquatic, çò que resòlv una granda partida de las questions de fisiologia umana demorada fins ara sens responsa. Lo començament d'aquelas evolucions seriá contemporanèu de la divergéncia entre los grands monards e los umans.
Aussaranh e Arribarèita
Predominància lingüistica
Segon la Morfología del verbo auxiliar vasco (Morfologia deu vèrbe auxiliar basco) establida per Pedro de Yrizar en 1970, Aussaranh e Arribarèita es pas situada dens l'aira bascofòna.
Bipedia
La bipedia apresa dins l'aiga?
Pasmens aquel ipotèsi demora controversiada e fa pas l'unanimitat pels paleoantropològs.
Qui es lo primièr ominid bipèda?
L'esquelèta d'un ominid datant de 3,8 a 4 Ma foguèt escavat en Etiopia. Aquel darrièr es lo mai ancian conegut levats Orrorin tugenensis e Sahelanthropus tchadensis. La descobèrta foguèt anonciada per l'equipa del paleontològ american Bruce Latimer en 2005.
Mai tard, lors descendents avent acquerits de caracteristicas adaptadas a la vida aquatica seriá tornat sul continent e auriá caminat a contracorrent lo Nil cap al sud. Foguèron escavats mai al sud de fossils d'autres Australopitècs, mai recents e gaireben totjorn près dels mejans aquatics.
D'un autre costat, Richmond e Détroit afirman provar que Lucy èra encara en partida quadrupèda :
Dins Nature, M. Collard et L.C. Aiello discutan aqueles resultats.
Robotica
Un robot bipèda francés foguèt concebut especialament per l'estudi de la caminada e la corsa. La societat Honda tanben realizèt de robots bipèdas amb per exemple lo projècte ASIMO.
Fontanas del Causse
Fontanas del Causse (Fontanes-du-Causse en francés) es una anciana comuna carcinòla situada dins lo departament francés d'Òut e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus. Dempuèi lo 1èr de genièr 2016, es venguda una comuna delegada de la comuna novèla de Còr de Causse.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Arle
Arle (en francés Arles) es una vila d'Occitània, en Provença e es la capitala de Camarga. Es una comuna dau departament dei Bocas de Ròse dins la region administrativa de Provença-Aups-Còsta d'Azur. Son animal totemic es lo leon. Lo gentilici es arlatenc -a.
Geografia
Arle se situa a la broa de Ròse, ont comença son dèlta a la pòrta de Camarga. La vila la bastiguèron au sègle VI sus un ròc que domina la riba senèstra de Ròse e se desvolopèt vèrs l'oèst, sus la riba drecha (quartier de Trincatalha) puèi au Sud (quartiers dau Borg Vièlh, de la Roqueta e de Barriòu) e au Nòrd (quartiers de Montplaser e de Trebon). La preséncia de paluns a l'èst a limitat son desvolopament dins aquela direccion. La vila d'Arle es marcada fortament per la preséncia de Ròse que la còpa en dos e que demòra encara, a l'ora d'ara, una menaça a causa de seis aigats.
Quartiers
La vila se compausa de nòus quartiers: Coma son nom l'indica es lo quartier pus aut de la vila, e tanben lo pus ancian, poblat dempuèi lo sègle VI. Sei carrieras pichòtas son fòrça presadas dei toristas; es uèi situat dins lo sector sauvagardat de la vila. Situat au centre de la vila, lo quartier de la ciutat ne foguèt lo centre religiós e politic dempuei l'antiquitat. Aquela denominacion, d’origina medievala, es uei rarament utilizada; se ditz ara quartier de l'ostau de vila en referéncia a un de seis edificis mai conegut. D'una granda riquessa arquitecturala es tanben fòrça animat, en particular durant la Feria Coma l’ensems dau centre vila, fa partit dau sector sauvagardat. Lo Mejan se situa entre lei quartiers de la Ciutat a l’èst e au sud, de la Roqueta a l’oèst e de Ròse au nòrd; lo quartier ocupa una superfícia modesta dau centre de la vila e son abitat se distinguís pauc dei quartiers vesins. Son istòria remonta a la renaissença medievala de la vila. Encuei, ambe l’arribada deis edicions Actes Sud, lo quartier a pres una orientacion culturala e aperten tanben au sector suvagardat de la vila.
Sonat autrecòps, Borg dei Porcelets o Vielh Borg lo quartier de la Roqueta se situa entre Ròse, lo baloard Clemenceau e la carriera Gambetta. Lo nom de Borg deis Porcelets remonta au sègle quora lo quartier èra lo fèu dei senhors arlatencs. Lo tèrme de Vielh Borg li foguèt bailat per oposicion au quartier dau nòrd d’Arle creat pauc après e apelat lo Borg Nòu. Après estre estat un quartier de pescadors e de mestiers liats au flume dusca l’arrivada dau camin de fèrre au mitan dau sègle XIX, la Roqueta ambe seis ostaus estrechs e seis otèls particulars, es encuei un quartier de 2500 abitants que coneis un reviscòl important ambe l’implantacion de fòrça botigas e comèrcis.
Eraldica
thumb|right|180px|Blason d’Arle
Luòcs e monuments
thumb|right|250px|Vista generala d’Arle, presa deis Arenas vèrs lo nòrd thumb|right|250px|Leis arenas
Camin de Compostèla
La Via Tolosana dei camins de Sant Jacme debuta a Arle.
Sindròm de Peter Pan
Lo sindròm de Peter Pan caracteriza los enfants angoissats per l'idèa de créisser e los adultes instables dins lo monde adulte.
Origina
Lo concèpte foguèt desvolopat per Dan Kiley (psicanalista) en 1983. Son nom foguèt inspirat per Peter Pan l'eròis de J. M. Barrie. Pasmens una apròcha psicologica rigorosa establida dins l'òbra Lo Sindròm de Peter Pan, aquel sindròm es pas reconegut pel DSM-IV coma malautiá mentala.
Lo sindròm apareis pus sovent al començament de l'edat adulta, quand l'individú comença d'aver de responsabilitats.
Pus sovent s'agís de celibataris. Kiley fa remarcar que s'obsèrva particularament pels ancians enfants que lor paire foguèt sovent criticat a l'ostal per la maire e reagissiá per la passivitat a la plaça de balhar son punt de vista. S'agiriá dins aquel cas d'un mimetisme de la fugida.
Los estadis
Sembla qu'aja d'estadis :
Lo renovament amb l'enfant interior
A l'edat de la maturitat – qu'es pas forçadament una edat sociala determinada pasmens se l'estatica sociologica nos apren qu'es vèrs los quaranta – dins çò que se pòt nomenar « la segonda partida de vida », l'adulte (en devenir) pòt sentir lo besonh de tornar trobar un ligam amb el meteis, amb son enfant interior, e s'inscriure dins la vida d'un biais diferent.
Trabalhar lo ligam amb son enfant interior es alara utilizat tanben dins un camin psicoterapeutic, corrents de la Psicoterapia d'inspiracion psicanalitica de John Bradshaw o Hal e Sidra Stone dins son òbra Lo Dialòg interior.
Per las personas sofrent de dificultat d'estacament (angoissa a s'estacar, estacament pas contraròtlable, relacions fasent sofrir), l'estacament primitiu maire-enfant seriá lo prototipe de las afinitats, e pus generalament, de las relacions privilegiadas de l'adulte per seguir.
S'agís alara de reparar « lo ligam » e d'apaisar lo pacient dins son rapòrt al monde. Il poirà alara, se coneissent, compausar amb sa dolor e dintrar en relacion.
Un còp lo ligam « dolorós » remandat, lo pacient o la pacienta pòt alara quitar las relacions patogènas per el meteis tala coma : l'alcòl, la sexualitat compulsiva o refrenada, lo (la) conjunt(a) maltractant(a), la susactivitat professionala o a l'ostal, la susintellectualizacion o la guèrra ideologica per la guèrra ideologica.
Per las personas sofrent del sindròm de Peter Pan, s'agís alara de dubrir lo pacient a la realitat del monde per que s'i inscriga. Poirà alara tenir sa plaça.
Nòtas e referéncias
Puer aeternus
Frances Arnold
Frances Hamilton Arnold (Estats Units, 25 de julhet de 1956) es una scientifica e engenhaira americana internacionalament reconeguda per menar de metòdes d'evolucion dirigida per crear sistèmas biologics utils, comprenent d'enzims, circuits reguladors genetics e d'organismes. Es professora d'engenheria quimica, bioengenheria e bioquimica a l'Institut de Tecnologia de Califòrnia, ont estudia l'evolucion e sas aplicacions en sciéncia, medecina, quimia e energia. Es licenciada en mecanica e engenheriá aerospaciala a l'Universitat de Princeton en 1979 e doctor en engenheriá quimica de l'Universitat de Califòrnia, Berkeley. I trabalhèt posteriorament dins la mèsma universitat fasent de prètzfaches de post-doctorat fins que s'anèt a Caltech lo 1986. Foguèt premiada lo 2018 de Prèmi Nobel de Quimia.
Judaïsme reformat
Lo judaïsme reformat es un corrent dau judaïsme modèrne aparegut dins lo corrent dau sègle XVIII. Foguèt iniciat per un ensemble de fidèus e de teologians demandant de simplificar la liturgia e lei rites e d'abandonar de practicas jutjadas obsolètas. Aquò menèt a la formacion d'un movement desirós d'adaptar la Lèi Divina a l'evolucion de la vida modèrna e qu'assaia de facilitar l'integracion dei judieus au sen de la societat. Lo reformisme judieu es una tendància fòrça presenta en America dau Nòrd e dins lei país anglosaxons.
Chastèu de la Gana
right|thumb|250px|Lo Chastèl de la Gana Lo Chastèl de la Gana z-es a Sent Sepieri, au nòrd-èst de Tula, dins lo País d'Ussèl, en Lemosin (Occitània), dins lo departament de Corresa. Venguèt lo 26 de decembre de 1980.
Istòria
Z-es atestat que saguèt fondat en 1286 per Pèire Andrieu de la Gana.
Z-es un chastèu fòrt dau sègle XV transformat au cors daus sègles especialament au sègle XIX.
Saguèt crompat per Loís Paul de Selva de Serran en 1804.
Arquitectura
La tor redonda qu'abriga 'na chapèla cubèrta de 'na vòuta de nervaduras radiantas datariá de la fin dau sègle XV o dau començament dau sègle XVI. Z-es flancada de 'na torrèla embarrant un eschalèir en espirala. La lòtja rectangulara de 3 solèirs z-es flancada de 'na torrèla d'eschalèir carrada.
L'ala mai bassa saguèt bastida au sègle XVIII. 'Na autra ala decorada de torrèlas e de fenèstras neogoticas liga la tor e lo còrs de lòtja e data dau sègle XIX.
Visita
Lo chastèu, las terrassas, los jardins e l'interior de la chapèla son dubèrts a la visita; z-es accessible a las personas de mobilitat reducha.
El Real de San Vicente
El Real de San Vicente es un municipi de la província espanhòla de Toledo dins la Comunautat Autonòma de Castelha-La Mancha.
.gr
.gr es lo nom de domeni d'Internet en caractèrs latins per Grècia. Pel nom en caractèrs grecs, vejatz .ελ.
Referéncias
Toppdomän
Nòuviala
Nòuviala, (Nauviale en francés) es una comuna roergassa situada dins lo departament d'Avairon e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Barisis-aux-Bois
Barisis-aux-Bois es una comuna francesa del departament d'Aisne e de la region dels Nauts de França.
Nòuviala
Geografia
vignette|upright=1.6|centre|Comunas a l'entorn.
Barisis-aux-Bois
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Institut Bearnés e Gascon
Constituit en 2002 a Pau, l'Institut Bearnés e Gascon (IBG) (en grafia febusiana: Enstitùt Biarnés e Gascoûn) qu'es ua associacion culturala qu'enten promòver la varietat bearnesa e gascona de la lenga occitana, mes en tot preténder que lo bearnés-gascon e seré ua lenga distinta de l'occitan, çò qu'ei ua forma de secessionisme lingüistic. L'IBG que vòu promòver tanben la cultura de Bearn e Gasconha. L'associacion qu'es regida segon la lei 1901.