cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Saint Rambert e l'Illa Barba
La forécia de Lion
La comuna fa seguida a la comunautat dins lo departament de Ròse e Léger. Se sona Beauvais-l'Isle-Barbe del temps de la revolucion (1793 ). A la creacion del departament de Ròse, passa dins aqueste. Annèxa, abans 1806, l'Illa Barba qu'èra una comuna independenta. En 1832, annèxa los quartièrs de Rochecardon, la Dargoire, Vacques e la Sauvagère de la comuna de Saint-Cyr-au-Mont-d'Or.
L'annexion
La comuna, qu'èra dins lo canton de Limonest, es annexada per fusion simpla a la comuna de Lion pel decrèt del 1èr d'agost de 1963. Rejonh lo 5en arrondiment.
Lo 12 d'agost de 1964, un decrèt devesís en dos lo 5en arrondiment, e crèa lo 9en arrondiment compausat de l'anciana comuna emai de l'anciana comuna de Vaise.
Praga
Praga ( pron. chèca : [ˈpraɦa]; en chèc Praha) es la capitala de la Republica Chèca. Es a l'encòp una de las quatorze regions del país, lo capluòc de la region administrativa de Boèmia Centrala, e la capitala de la region istorica de Boèmia. Es traversada per Vltava (Moldau en alemand) e compta 1,280,508 abitants en 2016.
Praga es situada en plen còr de l'Euròpa Centrala. Foguèt dins la passat capitala del reiaume de Boèmia, del Sant Empèri Roman Germanic e de Checoslovaquia (ČSR, ČSSR e enfin ČSFR). La vila de las mila torres e mila cloquièrs a miraculosament escapat a las destruccions de la Segonda Guèrra Mondiala e porgís una arquitectura que mescla los estils preromanic, romanic, gotic, barròc, rococó, Art novèl e cubist. En 1968, la Prima de Praga e l'espotiment del socialisme de cara umana per las tropas de l'URSS e de la Pacha de Varsòvia an prigondament marcat les pragueses e inspirat la cultura dels ans 1960-1980. Dempuèi 1992, lo centre vila istoric es es marcat al Patrimòni Mondial de l'Umanitat per l'UNESCO.
Bèlberaud
Bèlberaud (Belberaud en francés) es una comuna lengadociana situada dins le departament de la Nauta Garona e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Geografia
Comuna de l'airal urban de Tolosa situada dins son pòl urban en banlèga Sud-Èst de Tolosa situada en Lauragués, a 20 km de Tolosa. Es dins la val de l'Èrs Mòrt.
Istòria
Pendent l'Ancian Regime, Bèlberaud èra de la diocèsi civila de Tolosa, doncas de la província de Lengadòc, de la generalitat de Tolosa, de l'archidiocèsi de Tolosa e de la senescauciá de Lauragués. Le vocable de la glèisa es Sant Joan Baptista de Savinhac (?). En 1790, Bèlberaud èra del canton de Basièja, en l'an IX, del canton de Montgiscard. .
Tunèl de Vielha
vinheta|235x235px|Era boca sud deth Tunèl de Vielha. Eth tunèl de Vielha ei un tunèl arrotèr plaçat en Pirenèu centrau que comunique es comarques de Nauta Ribargorça (província de Lhèida) e era Val d'Aran (província de Lhèida). Hè part dera carretèra N-230, que junh era ciutat de Lhèida damb Vielha (cap-lòc dera val de Arán), e era termièra francesa.
Eth nau Tunèl de Vielha-Joan Carles I entath transit arrotèr a ua longitud de 5230 mètres e dispòse de tres carrils de circulacion, dus carrils en sens ascendent Vielha-Vilaller e un carril en sens descendent Vilaller-Vielha. Eth nau Tunèl de Vielha-Joan Carles I va parallel ath Tunèl de Vielha-Alfons XIII, eth quau se dèishe exclusivaments entath pas unidireccional de merces perilhoses e coma galaria d'evacuacion deth nau Tunèl de Vielha.
Era boca Sud deth Tunèl de Vielha se tròbe a ua altitud de 1593 mètres, en barranc de Mulleres, e era boca Nòrd se tròbe a 1396 mètres, en Barranc deth Pòrt.
Eth nau Tunèl de Vielha-Joan Carles I s'inaugurèc en 2007, en tot substituïr ar ancian Tunèl de Vielha-Alfons XIII que s'inaugurèc en 1948.
Istòria
Era situacion unica dera Val d'Aran l'a tostemp isolada dera rèsta d'Espanha: ua val geograficament occitana, daurida ath nòrd peth cors dera Garona. Solament i auie comunicacion damb Catalonha peth pòrt dera Bonaigua (2.072 m), ar èst; e peth pòrt de Vielha (2.450 m), ath sud. Aguesti passatges èren intransitables a l’iuèrn. Era carretèra deth pòrt de Vielha ère un camin entà pedons, shivaus o mules, mès cap veïcul non i podie passar, quan se ne auec besonh en sègle XIX.
Enes proximitats dera boca sud s'i trobaue un hostal nomentat Espitau de Vielha, qu'ère un lòc a on s'acuelhie as viatgèrs qu'anauen enquiara Val d'Aran, e qu'actuauments non da servici.
Tunèl d'Alfons XIII
Eth tunèl de Vielha siguec bastit entà facilitar es comunicacions e eth transpòrt entre es comarques de Ribagorça e era Val d'Aran ena província de Lhèida e jos eth massís pirenenc.
D'excepcionau envergadura entara epòca de bastiment, sense dobte hè part dera istòria dera Val d'Aran, donques qu'abans deth sòn bastiment demoraue incomunicat d'Espanha, pas atau de França per auer eth sòn pas naturau.
Era idèa deth bastiment deth tunèl siguecconsiderada per prumèr còp en sègle XIX, quan eth politic Pascual Madoz, fòrça aficionat ara geografia, encarguèc un projècte as enginhèrs francesi Auriol e Partiot mès pas s'arribèc a realizar per arrasons tecniques e economiques.
En an 1924 e pendent ua visita deth rei Alfons XIII en Aran, es abitants dera val li sollicitèren formauments qu'impulsèsse eth bastiment d'un tunèl, damb era intencion de póner fin ar isolament dera val plaçada ena cara nòrd deth Pirenèu. Era inestabilitat politica de l’epòca, dempús era Guèrra Civiu n'endarreric era realizacion enquiath 1948. Eth 1944, ei un objectiu estrategic en brèu assag d’envadir era Val d’Aran per part des fòrces antifranquistes: eth tunèl solament ei alavetz "ua manja qu'a viatges ère de besonh de rosigar-se-i". Mès es hèti militars de 1944 demostrèren qu'era defensa dera Val d'Aran requerie relacions constantes damb Espanha, quitament en iuèrn.
Eth tunèl triguèc a bastir-se 22 ans, per colpa dera Guèrra civiu es òbres se paralisèren pendent long temps, mès tanben sofric retards degudi a problèmes tecnics taus coma er ocasionat quan es manòbres que hègen eth tunèl a pic e pala trobèren junhetz borsa d'aigua que hec impossibla er auanç des òbres pendent sèt mesi, qu'anèc eth temps que trigui era borsa en vueitar-se entièraments, o en d'auta escasença que calec en eth recondusir era trajectòria donques que se picaue damb ua trajectòria confonuda.
Cau destacar eth tribalh des trabalhadors que realizèren aguesta obra donques que compdauen damb fòrça pòqui mejans tecnics e era majoritat deth temps exercien eth sòn trabalh calat enquias uassi pr’amor que s’aigua degotejava ath laguens dera montanha, açò associat as baishes temperatures hec que fòrça d'aguesti trabalhadors contractèssen grèus malauties pulmonars en melhor des casi o pas arribèssen a hèr a retirar ath morir a ua edat fòrça primairenca.
Eth prumèr tunèl auie 5.260 mètros de longitud, junhetz amplada de 7.5 mètro e dus carrils de circulacion, òm entà cada sens.
Era sua amplada de 7m, correspon a 3m a cada carril de circulacion e 0,50 m a cada trepader laterau existenta, a junhetz pendenta de 5%, e enquiara dubertura deth nau tunèl, aguesta infrastructura suportaue un trafic superior as 6.000 veïculs/dia en jornades punta e mai de 700 camions.
Jòrgi Paquimeres
Jòrgi Paquimeres (1242 - vèrs 1310) foguèt un teologian e un istorian bizantin. Personalitat intellectuala majora de la fin dau sègle XIII e dau començament dau sègle XIV, es una fònt importanta d'informacions sus lei rèines de Miquèu VIII Paleòleg (1258-1282) e d'Andronic II Paleòleg (1282-1328).
Nasquèt a Nicèa onte sa familha s'èra installada après la presa de Constantinòple per lei Crosats en 1204. Intrat au sen dau clergat, venguèt s'installar dins la capitala après sa reconquista en 1261 per l'emperaire Miquèu VIII. Interessat per lei questions religiosas dau periòde, escriguèt tanben una istòria politica de l'Empèri (Lei Relacions Istoricas) que va de la naissença d'Andronic II en 1259 a la retirada dei darrierei companhiás de mercenaris catalans en 1308.
En fòra dei Relacions, foguèt tanben l'autor dau Quadrivium qu'èra una compilacion dei coneissenças en aritmetica, en musica, en geometria e en astronomia. Escriguèt egalament plusors tractats de filosofia, de retorica, de matematicas e de drech.
Moutiers-sur-le-Lay
Moutiers-sur-le-Lay es una comuna peitavina, situada dins lo departament de Vendea e la region daus País de Leire.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Toponimia
Las atestacions ancianas son, per lhuec:
El Saucejo
El Saucejo es un municipi de la província espanhòla de Sevilha dins la Comunautat Autonòma d'Andalosia.
Astòria (Oregon)
La [[Colomna d'Astòria|thumb|left|150px]] Fondada en 1811, Astòria ( en anglés Astoria) es una vila americana situada sus la còsta nòrd-oèst de l'estat d'Oregon, a la boca navegabla del flume Colòmbia. Es lo sèti del comtat de Clatsop.
Embessonatges
La vila es pas embessonada qu'a una sola vila dempuèi lo 17 de julhet 1963, qu'es:
Escòlas
La vila abriga un collègi comunautari qu'es lo Collègi comunautari Clatsop ( nom oficial: Clatsop Community College), e un districte escolar, Astoria School District, que conten aquelas escòlas:
Escòla primària Gray (Gray Elementary), qu'es ara un autre campus del Licèu Astòria, foguèt nomenada en onor de Robèrt Gray, capitani de marina e explorador american.
Escòla primària Lewis e Clark (Lewis and Clark Elementary), nomenada en onor de Meriwether Lewis e William Clark
Escòla primària John Jacob Astor (John Jacob Astor Elementary), nomenada en onor de John Jacob Astor, fondator d'Astòria.
Collègi Astòria (Astoria Middle School)
Licèu Astòria (Astoria High School)
Festivitats
Mercat del dimenge d'Astòria (Astoria Sunday Market) -- Eveniment local, cada dimenge, amb de l'aliment e l'artisanat local.
Astoria Sunday Market -- Local event taking place each Sunday, with local food and crafts.
Coisevaux
Coisevaux es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Nauta Sòna e la region de Borgonha Franca Comtat.
Briscós
Briscós (Briscous en francés e Beskoitze en basco) qu'ei ua comuna de la província tradicionau de Labord, administrada peu departament deus Pirenèus Atlantics dens la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Lo nom basco Beskoitze que vien d'un *Beraskoitz(a) ancian (Berascois en 1368) 'maine de Berasko'.
Baiona qu'ei distanta d'ua quinzea de quilomètres.
Las comunas tòcatocantas que son Urcueit au nòrd, Urt au nòrd-èst, Hasparn au sud e Moguerre à l'oèst.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Economia
L'activitat qu'ei principaument virada vèrs l'agricultura. Qu'a longtemps produit sau gema e souda (idroxid sodic); l'aiga salada qu'alimentava dinc a 1953 las tèrmas salinas de Biàrritz; las canalizacions sosterranhas de mei de vint quilomètres qu'enviavan aiga dètz còps mei salina que la mar.
Ligams extèrnes
.
Plaça San Martín (Buenos Aires)
thumb|200px|left|Monument equestre au genrau [[José de San Martín]]thumb|200px|Monument aus caduts de la Guèrra de las Malvinas au purlèr plan e [[Tor Monumentau au hons]]La Plaça San Martín que's tròba dens lo quartièr de Retiro a Buenos Aires. Que ho decretada Lòc Istoric Nacionau per l'estat Argentin en 1942. Que costeja l'avienguda Santa Fe, las carreras Esmeralda, Arenales e Maipú, l'avienguda del Libertador, la Carrèra Florida e la carrera San Martín.
A l'orgina, quan Buenos Aires èra ua petita vila, lo lòc qu'èra estremat de la vila e los vicereis qui avèvan ua residencia on òm se podèva retirar de la ciutat (qui dè lo son nom au quartièr). Aqueth terrenh que ho crompat en 1713 per la South Sea Company anglesa entau comèrci d'esclaus atau com l'ac permetèva alavetz lo Tractat d'Utrech.
En 1801 uas arenas de corrida qu'i hon bastidas (non hon totun pas hèra utilizadas puish que l'Estat argentin qui vadore quauqes annadas après be vedore las corrudas de taurs, tradicions associadas dab lo país coloniau vençut).
Durant la invasions anglesas que hon un lòc de combat, çò qui'u valè lo nom de Campo de Gloria.
A la fin deu sègle XIX la plaça que ho batejada en aunor deu generau e un monument que'u ho vodat. La plaça que vadó jardin e qu'acesó durant quauques annadas lo Pabalhon Argentin de l'Exposicion Universau de París.
Lo monument aus sordats caduts durant la Guèrra de las Malvinas qu'i hon installat après lo conflicte.
Sus la carrèra Florida, l'Edifici Kavanagh (un deus mei emblematics e deus mei hauts de la vila) qu'ei virat de cap a la Plaça San Martín.
La Jàvia
La Jàvia (La Javie en francés) es una comuna provençala situada dins lo departament deis Aups d'Auta Provença e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Dorothy Crowfoot Hodgkin
Dorothy Mary Crowfoot Hodgkin (n. en 1910, m.1994) foguèt una quimista britanica. Recebèt lo Prèmi Nobel de Quimia en 1964, per la determinacion per la tecnica de la cristallografia de rais X de l’estructura de substàncias biologicas importantas.
Biografia
Nasquèt lo 12 de mai de 1910 dins la vila de Lo Caire, qu'en aqueles moments fasiá partida de l'Empèri Britanic e uèi es la capitala d'Egipte. Als quatre ans retornèt amb la siá familha al Reialme Unit ont estudièt quimia al Somerville College de l'Universitat d'Oxford e se doctorèt a l'Universitat de Cambridge lo 1934, ont s'especializèt en cristalografia, disciplina que ne foguèt professora a Oxford fins lo sieu retir l'an 1977.
L'an 1965 li foguèt outorgat lo títol de l'Òrdre del Merit concedida per la reina Elisabeta II del Reialme Unit. Moriguèt lo 29 de julhet de 1994 a la siá residéncia de Shiptons-on-Stour, Anglatèrra.
Recèrca scientifica
Hodgkin foguèt pionièra en la tecniciana de determinacion d'estructuras de substàncias d'interès bioquimic mejançant rais X. Convertiguèt l'insulina en lo sieu projècte d'investigacion primària, en iniciant la siá recèrca l'an 1934 quand Robert Robinson li ofriguèt una mòstra pichona d'insulina cristallina. La difraccion de X a lo decènni del 1930 èra pas encara pro desvolopada, que causa se decidiguèt per el a melhorar la tecniciana cristalografica, en atenhent determinar l'estructura tridimensional de las biomoleculas del colesterol l'an 1937, la penicilina lo 1945, la vitamina B12 lo 1954, la insulina lo 1969, aital coma la de la lactoglobulina, ferritina e lo virus del mosaic del tabac. Posteriorament Hodgkin e los sieus collaboradors estudièron al calciferol o vitamina D2, aital coma la antibiotic gramicidina.
Lo 1964 foguèt premiada amb lo Prèmi Nobel de Quimia per la determinacion de l'estructura de fòrça substàncias biologicas mejançant los X, en se convertint en la tresena femna en aténher aquel guerdon après Marie Curie e Irène Joliot-Curie.
Solan (Índia)
Solan es una vila de l'estat d'Himachal Pradesh en Índia.
Administracion
Solan es lo capluòc del districte de Solan.
Demografia
Al recensament de 2011, la populacion de la vila èra de 39 256 abitants.
thumb|left|330px|Lo centre de Solan
Fauvisme
Lo fauvisme es un moviment pictural expressionista del començaments del sègle XX que sorgiguèt a París pendent un periòde cort (1904-1907), a l'entorn dels artistas Henri Matisse, André Derain e Maurice Vlamink. Tanebn èran fauvistas Braque, Friesz, Rouault, Marquet, Dufy e van Dongen. Lo nom los foguèt donat (pejorativament) per Louis Vauxcelles dins la critica que faguèt del Salon d'Automne de 1905 per que Fauves son de bèstias fèras.
Coma lo moviment expressionista, apareguèt al meteis temps que l'expressionisme alemand, per tòca de s'opausar al positivisme, al naturalisme e a l'impressionisme. Las seunas principalas influéncias venon de Paul Gauguin e de las idèas de Zola, Nietzsche, Stirner e Huysmans.
Lo Fauvisme, amb al cap Henri Matisse (1869-1954), sorgiguèt en oposicion a la metodologia rigida del Neoimpressionisme de Georges Seurat e Paul Signac, e al ton benaüros e leugièr dels impressionistas; tanben s'opausavan a l'ornamentalisme del Modernisme (Art Nouveau) e a l'evasion espiritualista del Simbolisme. Lèu venguèt lo grop mai experimental de París en proclamar la libertat d'expression mejans de colors puras, un dessenh accentuat e de perspectivas forçadas.
Malgrat que concebián l'activitat artistica coma una impulsions vitala, lo punt de despartida èra la resolucion de problèmas purament plastics, coma l'usatge de la color dins una foncion plastica e constructivista al mateix temps. Lo mèstre del grop èra Gustave Moreau, a l'escòla del qual estudièron Matisse e Rouault, Marquet, Manguin, Camoin e Puy. Moureau ensenhava pas cap de doctrina, mas obligava los seus escolans a pindre amb independéncia e amb la tecnica mai adequada al seu temperament. De l'òbra de Gauguin n'aprenguèron la libertat dins l'usatge de la color, que menèron cap a l'extrèma (las colors coma barras de dinamita, coma o diguèt Derain), tanben coma la liberacion de la personalitat e l'instincte personal. Admiravan la capacitat de sintesi e lo sens decoratiu de l'òbra de Gauguin. Pels fauvistes lo quadre deviá èsser expression e mai que composicion e òrdre.
En 1904 Matisse pindèt "Luxe, Calma e Voluptat", considerada coma l'òbra de sintèsi del postimpressionisme, realizada dins un exercici personal, e virtualament un manifèst del çò que vendrá lo fauvisme pauc aprés. L'utilitzacion subjectiva de la color e la simplificacion del dessenh los sorprenguèron totes quand foguèt expausada al Salon dels Independents en 1905. Derain se sentiguèt sulcòp influenciat e comencèt a pindre utilizant sonque la linha e la color. Lo seu desinterés per l'acabat e las colors vivas li causèron lo mesprètz de la critica quand expausèt los seus païsatges, pintats a Cotlliure, al Salon d'Automne de 1906. Alà tanben foguèt expausat lo "Retrach de Madama Matisse" de Matisse, que foguèt interpretat coma una caricatura de la feminitat e coma una excentricitat. Lo rebut de la critica faguèt dels fauvistas lo grop mai davancièr de París.
Matisse ja pintava al biais "fauve" quitament abans 1900; las seunas influéncias d'aquel epòca èran Pissarro e subretot Cézanne; d'aquel darrièr aprenguèt que l'estructura d'un quadre èra donada per las relacions entre las colors que lo compausan; pasmens, acceptava pas la teoria del puntilhisme perque destrusiá l'integritat de la color. Seguent Cézanne, voliá utlizar las colors dins la seuna plenitud e ne mantenir la seuna puretat. D'un autre costat, manteniá que la pintura deviá èsser expressiva e pas sonque un rebat de las sensacions passatgieras coma aviá estat l'impressionisme.
Refusava, pasmens, l'immediatetat, perque l'òbra deviá sorgir de la ment de l'artista dins sa natura e contengut. Dins lo cas de Matisse, aquela natura èra fondamentalament serena, al contrari de las autras realizacions expressionistas. Aicí es la diferéncia entre l'expressionisme francés e l'alemand, que presentava las causas de forma fòrça mai cruda. Matisse voliá far un art, segon los seus dichs,. Matisse trobava la serenitat dins las ceramicas grègas e dins las gravaduras japonesas. Practiquèt tanben l'escultura s'inspirant de Rodin e format per Bourdelle.
Maurice Vlamink èra un anarquista convençut e collaborèt vèrs 1898 als jornals Libertaris e Anarquia; èra mens metodic e pacient que los seus companhs e los seu esperit compulsiu èra en resson amb Van Gogh, per l'òbra del qual sentiá una atraccion prigonda. Alunhat de tota teoria, ensagèt de pindre coma un primitiu, transmetent, segons los seus dichs, çò que vengava de biais instintiu e sens cap de metòde. Son caracteristicas de la seuna òbra las linhas d'impacte e las colors vivas. Amb lo temps abandonèt las colors fauvas e la seuna paleta venguèt mai escura, los seus païsatges mai sordids e lo seu caractèr mai pessimista.
Tot lo grop se sentiguèt influenciat per l'escultura africana, subretot Vlamink, que sosteniá èsser lo seu descobridor a París.
Encara, los fauvistas formavan un grop coerent e malgrat los seus succeses e comun evoluèron per de camins diverses. Lo grop intrèt en crisi en 1907, amb la mòstra de Las Domaisèlas d'Avinhon de Picasso.
En Ispanoamerica, l'influéncia dels moviments avangardistas se faguèt sentir a partir dels ans 1920; lo fauvisme concretament foguièt decisiu dins lo desvolopament dels brasilans Anita Malfatti, Emiliano Cavalcanti e Vicente do Rego. Realizèron una mèscla d'expressionisme e de cubisme.
La Pobla de Segur
thumb|left|200px|La Pobla de Segur vist d'Aramunt
La Pobla de Segur es un vila de Catalonha, capluòc de la soscomarca de la Conca de Dalt, de la comarca del Palhars Jusan.
La vila es desservida per la rota C-13 entre Tremp e Sort, la rota N-260 de Pont de Suert e per la linha de camin de fèrre Lhèida - la Pobla de Segur.
Carcassés
Carcassés es un parçan d'Occitània situat en Lengadòc.
Sa vila principala es Carcassona.
Saint-Martin-de-Varreville
Saint-Martin-de-Varreville es una comuna normanda, situada dins lo departament de la Marga e la region de la Bassa Normandia.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Erzsébet Báthory
thumb|200px|Erzsébet BáthoryLa comtessa Erzsébet Báthory (Báthory Erzsébet en ongrés, Alžbeta Bátoriová-Nádasdy en eslovac, Elżbieta Batory en polonés), nascuda lo 7 d'aost de 1560 e defuntada lo 21 d'aost de 1614, siguèt una comtessa ongresa de la familha prestigiosa dei Báthory.
Es un dei murtriers mai celèbres de l'istòria ongresa e eslovaca. Es sovent evocada per lo subrenom de "dòna saunosa de Čachtice", dau nom dau castèu près de Trenčín (en Ongria Reiala, uèi una partida d'Eslovaquia), onte restèt la màger part de sa vida.
Après la mòrt de son òme, ela ambé quatre collegas presumits siguèron acusats de tortura e de murtre de fòrça dròllas e fremas joinas que lo nombre demòra incertan. En 1610, deguèt anar au castèu de Čachtice, sa preson, onte restèt fins que morissèt, après quatre ans. Son origina nòbla li evitèt un procès e una execucion.
Erzsébet Báthory inspirèt fòrça istòrias e legendas onte si sariá banhada dins lo sang de sei victimas per gardar sa jovença, e aguèt ensin de subrenoms coma la Comtessa saunosa ò la Comtessa Dracula. Aquelei legendas siguèron largament refutadas per leis istorians modèrnes, mai contunhan de persistir dins lei crèires populars.
Tocina
Tocina es un municipi de la província espanhòla de Sevilha dins la Comunautat Autonòma d'Andalosia.
Précy-sur-Marne
Précy-sur-Marne es una comuna francesa, situada dins lo departament de Sèina e Marna e la region d'Illa de França.
Aleister Crowley
Edward Alexander Crowley (12 d'octòbre de 1875 a Leamington Spa dins lo Warwickshire - 1er de decembre de 1947 a Hastings), mai coneissut coma Aleister Crowley, siguèt un escrivan e ocultista britanic.
Précy-sur-Marne
Nòtas
<references group=N/>
Le Gratteris
Le Gratteris es una comuna francesa, situada dins lo departament de Dobs e la region de la Franca Comtat.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Camarga
350px|right|thumb|Mapa geografica de Camarga Camarga (Camargue en francés ) es un parçan d'Occitània situat en Provença. Sa vila principala es Arle.
Lo gentilici es camarguenc -a.
Camarga es un espaci sanhós de format per lei dos braç majoraus de Ròse, en riba de la mar Mediterranèa. En son centre se tròba l'Estanh dau Vacarés, la part situada lòng de la mar es bordada d'estanhs salats.
Es celèbra per sei paluns, sa cultura dau ris e de la sau e per sei noirigatges de taures e de cavaus qu'an engenerat, amb lei gardians e la bovina, una cultura particulara illustrada per l'escrivan Josèp d'Arbaud.
Nicèfor Blemmides
Nicèfor Blemmides (1197-1272) èra un intellectuau bizantin dau sègle XIII. Personalitat influenta, foguèt considerat coma l'intellectuau europèu pus important de son periòde.
Camarga
Una retenença naturala nacionala de se creèt en 1927 e lo Pargue Naturau Regionau de Camarga en 1970 per preservar la fauna e la flòra dau sit.
Nicèfor Blemmides
Fiu de mètge, Nicèfor Blemmides nasquèt a Constantinòple mai sa familha deguèt quitar la vila en 1204 après sa conquista per lei Crosats. Menèt d'estudis en Anatolia en medecina, en fisica, en filosofia, en teologia, en matematicas, en logica e en retorica. En 1224, acomencèt una carriera ecclesiastica. A la demanda de l'emperaire Joan III Ducas (1222-1254), fondèt d'escòlas a Esmirna e a Nicèa. Venguèt monge en 1241 e fondèt un monastèri pròche Efès. Autoritat morala fòrça respectada de la Glèisa Ortodòxa fins a sa mòrt, refusèt de venir patriarca de Constantinòple en 1255.
Son òbra intellectuala toca de domenis variats. En teologia, Blemmides participèt ai controvèrsias entre la Glèisa Ortodòxa e la Glèisa Catolica durant lei debats grècolatins de 1234 e de 1250. Assaièt sensa succès de conciliar lei ponchs de vista grècs e latins. Aquò foguèt a l'origina de plusors tractats de teologia e de plusors dialògs ambé de caps dau clergat catolic. En filosofia, estudièt lei liames entre leis òbras de Platon e d'Aristòtel. Escriguèt tanben d'obratges sus la fisica, sus l'origina deis espècias, sus l'organizacion dau Sistèma Solar e divèrsei tractats sus la morala.
Ernèst Chalamèl
Ernèst Chalamèl (Dieulofet, 8 d'abril de 1846 - Dieulofet, 2 d'abril de 1921) que foguèt un escrivan occitan (felibre) de Daufinat. Lo son chafre qu'es "lo felibre dau Blat".
Biografia
Ernèst Chalamèl qu'es vadut a Dieulofet lo 8 d'abril de 1846. Lo son pair qu'èra terralhèr e mainat de terralhèr, Ernèst, naturalament que foguèt terralhèr. Los sons pairs, amb lo pauc que ganhavan, n'avián tant per tant per veure venir.
Dahalo
Lo dahalo (autonim, ʔáfo gúħooni « la lenga del pòble » ) es una lenga del grop de la familha de lengas afroasiatica de la branca coshitica, parlada al Kenya.
Localisacion
Los dahalo se nomenan guħo gʷitstso, e lor lenga es ʔáfo gúħooni. Èran de caçaires-culhidors nomads que se son sedentarizats. Vivon dins la Província de la Còsta, près del riu Tana, demest de populacions bantos, a laqualas s'assimilan. La lenga es en dangièr. .
Classificacion
Lo dahalo es tradicionalament vist coma una lenga coshitica del sud, mas per Tosco ten mai de traches que n'en fan una lenga coshitica orientala de las tèrras bassas.
Carcin Blanc
Lo Carcin Blanc es un parçan d'Occitània situat en Carcin (Guiana).
Cairàs
vinheta|L'Eschalp (comuna de [[Ristolàs)]] Cairàs es un parçan d'Occitània situat dins lo Daufinat (o tanben en Provença).
Sa vila principala es Agulha.
Geografia
vinheta|gaucha|Cassa Deserta
Toponimia
Lo nom de Cairàs ven d'una tribú gallesa locala, los Quariates. Las fòrmas ancianas de Cairàs son Civitas Quariatum, inscripcion sense data trobada a Susa, Quadratum, latinizacion dau sègle XII, Cadratium, latinizacion de 1265, Cadrassium, latinizacion de 1301, castellania seu districtus cadratii, en 1311, mandement de Cadras, en 1475, chastellenie de Queyras, en 1484. Los escribas interpretavan lo nom de Cairàs coma carrat.
Lo nom daus Quariates se pòt interpretar coma una varianta dau gallés *pario-, « pairòu » (lo mot ne ven), « chaudier » ambé conservacion locala de kw- (disparegut en gallés e remplaçat per p-) achabat per un sufixe -ati. Los Quariates serián « los dau pairòu ». I a una autra possibilitat qu'a pas besonh d'un fach lingüistic excepcionau o arbitrari : *co-vario- + -ati, ambé -var-, idronime. Lo nom de la tribú s'escriuriá donca cuariates.
Istòria
De 1343 a 1789, lo Cairàs èra un daus Escartons dau Briançonés.
Cultura
vinheta|Musèu Lo Som a [[Sant Veran|Sant Veran, bastit de fusta.]] vinheta|Dintrada de la transumància de la Testa de Longet*, carta postala dau debut dau. vinheta|Los ostals dau Cairàs dins lo vilatge aupenc reconstituït a Grenòble en 1925, a l'occasion de l'[[Exposicion internacionala de la olha blanca.]] vinheta|[[Mòstra de solelh anciana a Sant Veran.]] vinheta|La glèisa de Sant Veran.
Neuvillers-sur-Fave
Geografia
Neuvillers Un pichon vilatge situat sus la Fave, entre Frapelle e Vanifosse.
Neuvillers un petit village situé sur la Fave, entre Frapelle et Vanifosse.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
De 1790 a l'an IX, la municipalitat a fach partida del costat de Bertrimoutier.
Docodont
Es docodonts (Docodonta) èren un òrde de protomamifèrs que demoraren pendent eth mezosoïc miei e finau.
Es sues caracteristiques fisiques mès clares èren ua amassada relativaments complexa de dents molars. Pr'açò eth sòn nom. Es fossils trapats son sonque dents aislades de troçi de maxillars. Tot e que era majoritat des especimèns an sigut trapats ena anciana Laurasia (aué Eurasia e America del Nòrd), tanben se n'an trapat en Gondwana (Índia e er emisferi sud).
Era posicion filogenetica segura des docodonts depen deth metode utilizat. Son classats coma mamaliaformes evolucionadi e pas vertadièrs mamifèrs. Mès ua auta vision mès conservadora ditz que son mamifèrs basali e pr'açò son classats laguens era sosclasse parafiletica des alloteris.
Se crè qu'es docodonts èren basicaments erbivòrs o insectivòrs tot e que Castorocauda lutrasimilis à dents que suggereishen que minjava peishi.
Castanhau
La Castanhau es un parçan d'Occitània situat en.
Sa vila principala es Orlhac.
Crematogaster sordidula
Crematogaster sordidula (Nylander, 1849) es una espècia de formiga presenta en Occitània dins lei regions mediterranèas. De talha pichona (2 a 3 mm), es de color brun jaunàs ambé la mitat posteriora de l'abdomèn brun sorn. Sei formiguiers son generalament installats dins d'endrechs solelhats e peirós.
Eintracht de Francfòrt
L'Eintracht de Francfòrt (en alemand Eintracht Frankfurt) es un club alemand de fotbòl de Francfòrt de Men fondat en 1899. Lo club jòga adara en Bundesliga alemanda.
Felipe Blanchet
Felipe Blanchet (en francés e oficialament Philippe Blanchet, Marselha, 1961) es un lingüista francés e escrivan d'expression provençala, professor a l'Universitat de Rennes II - Nauta Bretanha e especialista de sociolingüistica.
Eintracht de Francfòrt
Estadi
L'Eintracht de Francfòrt jòga a la Deutsche Bank Park. Aquel estadi a una capacitat de 51,500 plaças.
Felipe Blanchet
Continuaire de Louis Bayle, es tanben conegut coma un dels teoricians màgers que caucionan lo secessionisme lingüistic provençal e s'opausan a l'utilizacion de la nòrma classica.
La Ferrière-Airoux
Toponimia
Las atestacions ancianas son, per lhuec:
Nòtas e referéncias
<references
Senta Fe de Belvés
Senta Fe de Belvés (Sainte-Foy-de-Belvès en francés) es una comuna d'Occitània, dins la region istorica de Perigòrd, administrada per lo departament de Dordonha de la region de Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
La prononciacion es [ʂentɒ’fe] [debɛl’βe].
Las atestacions ancianas son : ''Sancta Fidier, arch. de Carves (archipreirat de Carvas), au sègle XIII, Sancta Fides'', en 1372. Lo vilatge es donc conegut per sa glèisa. Lo nom de Fe es lo d'una senta martirizada a Agen a la fin del sègle III, jol renhe de Dioclecian. Coma las vilas e los vilatges que pòrtan lo nom de la senta son nombroses (en Dordonha, i a tanben Senta Fe de Longà), un determinant es necessari : Belvés es lo nom de la vila vesina, capluòc del canton d'aquí a 2015 e ancian capluòc de districte, ,.
Mandi (Himachal Pradesh)
Mandi es una vila de l'estat d'Himachal Pradesh en Índia.
Administracion
Mandi es lo capluòc del districte de Mandi.
Demografia
Al recensament de 2011, la populacion de la vila èra de 26 422 abitants.
Gaspard Glanz
Gaspard Glanz, nascut lo 22 d'abril de 1987 a Estrasborg, es un jornalista francés.
Estudis
Escolan al licèu Kléber, foguèt, en 2006, un dels dirigents de lo sindicat UNL a Estrasborg.
Lengas coshiticas orientalas de las tèrras bassas
Las lengas coshiticas de las tèrras nautas son lo grop principal de las lengas coshiticas parladas en Etiopia, en Eritrèa, a Jiboti, en Somalia e al Kenya.
Classificacion intèrna
Demoran unas lengas a la classificacion problematica:
Castèthfranc
Castèthfranc (Castelfranc en francés) qu'es ua anciana comuna gascoa, situada dens lo departament de Gers e la region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus. Qu'es adara dens la comuna d'Estampas e Castèthfranc, en francés Estampes.
Geografia
Castèthfranc qu'es situat just au nòrd d'Estampas. Sus la mapa IGN modèrna, lo nom qu'es remplaçat per Barrac. Qu'èra dejà atau sus la mapa d'Estat-Major, mès pas sus la mapa de Cassini. Benlèu que dens l'usatge, Castèthfranc qu'es sonque lo castèth (dispareishut, çò sembla).
Toponimia
Dens Castèthfranc, castèth que ven deu latin castellum (derivat de castrum) e l'adjectiu franc qu'a lo sens de « liure ».
Trocha (Corresa)
Trocha (Troche en francés) es una comuna lemosina situada dins lo departament de Corresa e la region de Novela Aquitània, ancianament de Lemosin.
Caunés
Caunés es un parçan d'Occitània situat en Lengadòc.
Sa vila principala es La Cauna.
Superòrdre (biologia)
En biologia, un superòrdre es un nivèl intermediari, immediatament superior a la categoria òrdre de la classificacion classica dels èssers vivents (vejatz sistematica).
Les Molières
Les Molières es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Essonne e la region d'Illa de França.
Plichancourt
Plichancourt es una comuna francesa, situada dins lo departament de Marna e la region de Champanha-Ardena.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Piblange
Piblange es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mosèla e la region de Lorena.
Geografia
La municipalitat es compausada quatre pòbles de Piblange, Bockange, Drogny e Sant-Bernard.
La commune est composée des quatre villages de Piblange, Bockange, Drogny et Saint-Bernard.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Tomares
Tomares es un municipi de la província espanhòla de Sevilha dins la Comunautat Autonòma d'Andalosia.
Abejar
Abejar es un municipi de la província espanhòla de Soria dins la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon. Aperten a la comarca de Pinares.
Crematogaster auberti
Crematogaster auberti (Emery, 1869) es una espècia de formiga presenta en Occitània dins lei regions mediterranèas. De talha pichona (2,8 a 4 mm), es de color brun chocolat clar. Pasmens, l'extremitat de l'abdomèn pòu de còps èsser brun sorn. Sei formiguiers son generalament installats en dessota de pèiras.
Castrés
Castrés es un parçan d'Occitània situat en Lengadòc.
Sa vila principala es Castras.
Bersèma
Berseme (Berzème en francés) es una comuna occitana de Vivarés situada dins lo departament d'Ardecha e la region d'Auvèrnhe Ròse Aups.
Taneti Maamau
Taneti Maamau (grafia modèrna Taaneti Mwamwau, pr. Taanesi Mamau) es un òme politic quiribassenc e president de la Republica de Kiribati dempuèi l’11 de març de 2016.
Bersèma
Comunas vesinas
400px|left|Distanças e posicion relativa
Istòria
Berseme, 1275 , de Berzemie , 1399 - E. Nègre
Frênes
Frênes es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Orne e la region de la Bassa Normandia.
Geografia
La municipalitat es en Bocage flérien. Lo sieu bourg es al nòrd-es de Tinchebray, a Unitat|11|km  al nòrd-oèst de Flers e a Unitat|13|km  al sud-oèst de Condé-sus-Noireau.
La commune est en Bocage flérien. Son bourg est à 4.5 km au nord-est de Tinchebray, à 11 km au nord-ouest de Flers et à 13 km au sud-ouest de Condé-sur-Noireau.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Mariehamn
Mariehamn es la capitala d'Åland. Sa populacion èra estimada a 11,103 abitants en 2007. Sa superfícia totala es de 20,8 km².
thumb|left|330px|Vista de la vila de [[Mariehamn.]]
Bidart
Bidart (Bidart en francés e Bidarte en basco) qu'ei ua comuna situada suber la còsta deu golf de Gasconha, au Bascoat, dens la província tradicionau de Labord e lo canton de Sent Joan de Lus, administrada peu departament deus Pirenèus Atlantics dens la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.
L'arriu d'Uhabia que travèrsa la comuna.
Las comunas tòcatocantas que son Biàrritz au nòrd, Sent Joan de Lus a l'oèst, Guetaria au sud e Arbona e Ahetze a l'èst. .
.chat
(anglés "charradissa") es un nom de domeni generic. Es en servici dempuèi lo 4 de febrièr de 2015.
Bidart
Ligams extèrnes
Bidart en 2006, INSEE
Batalha d'Eylau
La batalha d'Eylau se debanèt lo 8 de febrier de 1807 dins lo nòrd de la Prússia Orientala dins lo corrent dei guèrras napoleonencas (guèrra de la Quatrena Coalicion). Opausèt l'armada francesa dirigida per Napoleon I (65,000 òmes) a l'armada russa comandada de Bennigsen. Lo combat aguèt luòc dins de condicions climaticas catastroficas e foguèt fòrça saunós e indecís (entre 10,000 e 25,000 òmes per lei Francés e aperaquí 30,000 per lei Rus). Lei Francés capitèron de gardar lo contraròtle dau prat batalhier mai èran tròp afeblits per perseguir lei Rus. En causa de sei pèrdas respectivas, lei dos camps deguèron esperar plusors setmanas per tornar organizar sei tropas e leis operacions majoras conoguèron una pausa fins au mes de junh.
Superfamilha (biologia)
En biologia, una superfamilha es un nivèl intermediari, immediatament superior a la categoria familha de la classificacion classica dels èssers vivents (veire sistematica).
Robots après tout
Robots après tout (robòt aprèp tot) es l'ochen album del cantaire francés Philippe Katerine. Pareguèt en 2005.
Chamba (Himachal Pradesh)
Chamba es una vila de l'estat d'Himachal Pradesh en Índia.
Administracion
Chamba es lo capluòc del districte de Chamba.
.toshiba
(entrepresa japonese) es un nom de domeni generic. Es en servici dempuèi lo 4 de febrièr de 2015.
ADIF
thumb|200px
ADIF es l'acronim de la companhiá espanhòla nomenada Administrador de Infraestructuras Ferroviarias. Aquela entrepresa es estatala e foguèt creada a travèrs de la Lei Ferroviària aprovada en Espanha quand l'Union Europèa sollicitèt la liberalizacion progressiva del mercat del camin de fèrre.
Las nòrmas de l'Union Europèa exigisson de diferenciar l'activitat de gestion de las infrastructuras ferroviàrias (que se considèra un monopòli estatal) e los operators qu'ofrisson de servicis de transpòrt, mercat obligat a admetre competéncia de forma similara a la telefonia, la telefonia mobila o la ret electrica. thumb|left| Talgo "Virgen del Rocio" La lei aprovada per l'Estat faguèt que lo 1èr de genièr de 2005 s'acabèsse lo monopòli establit fins alavetz de la part de la companhiá estatala RENFE e l'entrepresa se dividiguèt en doas seccions:
Aital Renfe Operadora se carga del transpòrt de passatgièrs en un regim teoric de liura concurréncia (malgrat qu'en practica ADIF a pas encara establit cap de concors d'adjudicacion de licéncias) e ADIF manten lo monopòli en la mantenença e ampliament de l'infrastructura ferroviària en Espanha.
Anetòl
Anetòl qu'es lo principi odorós de l'anet
Ptilodontid
Es ptilodontids (Ptilodontidae) èren ua familha de mamifèrs escantits der òrde des Multituberculata. Es sòns especimèns demoraren pendent eth cretacèu superior e eth paleocèn en America del Nòrd.
Era familha des Ptilodontidae siguec classada de prumèr coma ua sosfamilha. Ac hèc Edward Drinker Cope en 1887. Dempús, en 1926, Gregory e Simpson'ls classaren coma ua familha.
Saint-Lézin
Saint-Lézin es una anciana comuna francesa, situada dins lo departament de Maine e Léger e la region dels Païses de Léger. Lo 15 de decembre 2015, Saint-Lézin e autras onze comunas, tota la comunautat de comunas de la Region de Chemillé, fusionèron per formar la comuna novèla de Chemillé-en-Anjou, dont Saint-Lézin es una comuna delegada.
Causses de Carcin
Los Causses de Carcin son un ensems de causses (replanats calcaris) e constituisson un parçan d'Occitània, situat en Carcin (Guiana).
Saint-Lézin
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
.style
(anglés o francés "estile") es un nom de domeni generic. Es en servici dempuèi lo 4 de febrièr de 2015.
Arnac (Roergue)
Geografia
Arnac es un vilatge situat a l'extremitat sud del departament d'Avairon, es traversat pel Dordon de Camarés e se situa a 600 m d'altitud aperaquí, al dintre dels Monts de La Cauna.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Toponimia
Segon Dauzat e Rostaing, Arnac pòt venir del nom d'òme gallés Arnos, o benlèu d'un autre nom gallés, *Artonos, de Artos, ors, amb lo sufixe -acum, latinizacion del sufixe celtic -*ako. Seriá donc una propietat rurala d'origina gallo-romana.
Leonhard Euler
thumb|right|Retrach de Leonhard Euler realizat en [[1756.]]
Leonhard Euler (prononciation en alemand: [ˈɔʏlɐ]) (15 d'abril de 1707, Basilèa – 18 de setembre de 1783, Sant Petersborg) es un matematician e fisician soís dau sègle XVIII. Amic dei Bernoulli, foguèt professor de l'Acadèmia dei Sciéncias de Sant Petersborg e de l'Acadèmia prussiana dei Sciéncias. Cercaire prolific, foguèt a l'origina de descubèrtas e d'avançadas importantas dins lei domenis de l'analisi matematica, de la teoria dei nombres e de la geometria. Fondèt tanben la teoria dei grafs e participèt a l'introduccion e a la difusion de plusors notacions matematicas coma lei simbòls f(x), e, i, Σ ò π. En fòra dei matematicas, aguèt un ròtle dins l'estudi dei fluids, de la mecanica celèsta e de l'optica.
Jovença e formacion
Leonhard Euler nasquèt lo 15 d'abriu de 1707 dins la vila de Basilèa. Pastor, son paire Paul Euler (1670-1745) foguèt nomat un an pus tard dins un vilatge vesin, Riehen, onte la familha anèt s'installar. Sa maire, Margaretha Brucker (1677-1761), èra la filha d'un pastor. Fòrça piós e devòt, lo pareu aguèt egalament doas filhas. Lei capacitats intellectualas de Leonhard Euler foguèron rapidament descubèrtas per son paire que demandèt a son amic Johann Bernoulli (1667-1748) de li ensenhar lei matematicas. Aquò foguèt pas possible car Bernoulli èra ocupat per sei recèrcas mai lo matematician poguèt conselhar quauquei libres e Leonhard Euler foguèt sovent invitat en cò d'eu per discutir de subjèctes scientifics ò filosofics. Foguèt finalament Johannes Burckhardt (1691-1743), matematician e teologian, que s'ocupèt de l'ensenhament avançat de l'enfant. En parallèl, son paire l'inscriguèt vèrs 1716 dins un licèu locau.
Dins aqueu quadre, Leonhard Euler realizèt de progrès accelerats e intrèt a l'Universitat de Basilèa en 1720. I obtenguèt una mestria de filosofia tres ans pus tard. Puei, gràcias au sostèn de Bernoulli, poguèt perseguir seis estudis en matematicas e obtenir un diplòma dins aqueu domeni en 1726. Amb l'ajuda de Daniel e de Nicholas Bernoulli, lei fius de Johann, obtenguèt un pòste universitari de professor de fisiologia a Sant Petersborg. Acceptèt e anèt s'installar dins la capitala russa en abriu de 1727.
Lo periòde de Sant Petersborg
Creada en 1724, l'Acadèmia dei Sciéncias de Sant Petersborg èra una institucion destinada a melhorar l'educacion en Russia dins l'encastre de la politica de modernizacion dau país menada per Pèire lo Grand (1682-1725). Dispausava donc d'un budget important e de ressorsas scientificas provesidas per lo tsar ò la noblesa russa. De mai, lo nombre d'estudiants i èra encara feble e lei professors èran fòrça encoratjats a s'investir dins la recèrca. L'endrech atraiguèt donc mai d'un jove scientific d'europèu. En particular, se formèt una comunautat germanofòna qu'integrèt Euler e lei Bernoulli.
Dins l'Acadèmia, Euler obtenguèt finalament un pòste dins lo departament dei matematicas, plaçat sota la direccion de Daniel Bernoulli. Euler avancèt rapidament dins la ierarquia per venir professor en 1731 e cap dau departament de matematicas dos ans pus tard après la partença de Daniel Bernoulli, lassat de la censura e de l'ostilitat manifestada per lei Rus còntra leis estrangiers durant lo rèine de Pèire II (1727-1730). Durant aqueu periòde, Euler se maridèt amb Katharina Gsell (1707-1773) qu'èra la filha d'un pintre soís, Georg Gsell (1673-1740), invitat en 1716 per Pèire I. Lo pareu aguèt 13 enfants mai solament 5 subrevisquèron.
Lo periòde de Berlin
thumb|right|Retrach d'Euler en [[1755.]]
Euler demorèt en Alemnanha de 1741 a 1766, principalament en Berlin. I trabalhèt a l'Acadèmia dei Sciéncias Prussiana. Pasmens, rompèt pas totalament amb Russia car perseguiguèt sa collaboracion amb l'Acadèmia de Sant Petersborg per lei questions regardant de trabalhs iniciats dins lo corrent deis ans 1730. Son periòde alemand veguèt la publicacion de plusors obratges importants : Introductio in analysin infinitorum (« Introduccion a l'analisi deis infinidament pichons » en occitan) en 1748 e Institutiones calculi differentialis (« Tractat de calcul diferenciau ») en 1755. Euler escriguèt tanben aperaquí 200 letras a la princessa d'Anhalt-Dessau. La publicacion de l'ensemble d'aquela correspondéncia a donat naissença au libre Letras a una princessa d'Alemanha.
En fòra de son trabalh, Euler aguèt de dificultats per s'adaptar a la vida de la cort de Frederic II. D'efiech, Euler i participava a mai d'un debat dins de domenis que fasián pas partida de seis especialistas. Seis avejaires, generalament simples, venguèron l'objècte dei trufariás de personalitats coma Voltaire. Lo rèi èra tanben decebut de l'abséncia d'aplicacions concrètas dei recèrcas teoricas dau matematician. En parallèl, sa santat se degradèt e Euler venguèt quasi bòrni de l'uelh drech. Pasmens, aquel andicap aguèt pas de consequéncias sus son trabalh car Euler poguèt compensar gràcias a sei capacitats intellectualas e a l'ajuda d'assistents.
Notacion
Gràcias a la difusion importanta de seis obratges principaus, Euler a participat a l'introduccion e a l'adopcion de plusors notacions matematicas. Entre lei pus importantas, se pòdon citar : Enfin, se foguèt pas à l'origina de son invencion, aguèt un ròtle major dins la difusion de la notacion « π ».
Analisi
Aisse important dau desvolopament dei matematicas durant lo sègle XVIII, lo calcul infinitesimau foguèt una partida importanta dau trabalh d'Euler que contunièt lei recèrcas dei Bernoulli dins aqueu domeni. En particular, utilizèt lei serias numericas e lei serias entièras per trobar d'expressions dau nombre e e de la foncion exponenciala :
Pasmens, l'apòrt principau d'Euler foguèt la generalizacion de l'utilizacion de la foncion exponenciala e dei logaritmes dins lei demonstracions matematicas. Aquò permetèt la descubèrta de resultats novèus coma l'extension dei logaritmes ai nombres negatius e ai nombres complèxs. Ansin, establiguèt la formula d'Euler qu'es considerada coma una formula majora dei matematicas : Un cas particular d'aquela formula s'obtèn quand l'argument φ es egau a π : Dich identitat d'Euler, permet de liar plusors constantas gràcias a l'addicion, a la multiplicacion e a l'exponenciala.
Teoria dei nombres
Euler s'interessèt a la teoria dei nombres probablament après son rescòntre amb lo matematician alemand Christian Goldbach (1690-1764) que trabalhava a l'Acadèmia de Sant Petersborg. La màger part de son òbra dins aqueu domeni es liada a de desvolopaments dei trabalhs dau matematician occitan Pèire de Fermat (1601-1655). Aquò li permetèt d'establir un liame entre la distribucion dei nombres premiers e l'analisi matematica.