cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Tennis
La raqueta
La raqueta foguèt inventada au començament dau sègle XVI per practicar lo jòc de pauma. Es facha de tres partidas principalas que son : Lei quadres e lei manchas foguèron inicialament fachs de fusta. En 1963, foguèt inventada la raqueta d'acièr que permetiá de còps pus poderós e mestrejats. Puei, l'acièr foguèt a son torn remplaçat per de materiaus composits pus leugiers e resistents. De desenaus de raquetas diferentas existisson a l'ora d'ara en foncion dau tipe de jòc practicat.
De son caire, lei cordatges son fachs de budèu de buòus o de materiaus composits. Lei premiers foguèron inventats en 1875 e son totjorn superiors ai materiaus composits. Pasmens, aquelei darriers son entre quatre e uech còps mens cars. Ansin, lei cordatges de budèu son principalament utilizats per una minoritariá de jogaires confirmats. La superficia e la tension dau cordatge dependon dau tipe de jòc. D'un biais generau, una superficia febla e una tension auta favorizan la precision mentre qu'una superficia auta e una tension febla favorizan la poissança.
Lei balas
thumb|right|Balas de tennis.
Lei balas son d'esfèra de cauchó emplidas d'èr. Son cubèrtas de feutre. Tènon un diamètre situat entre 6,350 e 6,668 cm e una massa situada entre 56,7 e 58,5 g. Largadas d'una autor de 254 cm subre una basa de betum, tènon una autor de rebomba situada entre 134,62 e 147,32 cm. A l'origina, lei balas èran de color blanca. Dins leis annadas 1970, ambé la professionalizacion e lo besonh de s'assegurar un public nombrós, lei balas venguèron jaunas per melhorar la visibilitat magerament au nivèu dei linhas. Pasmens, la color blanca es totjorn autorizada a l'ora d'ara.
La tenguda
Au començament dau sègle XX, lo tennis evolucionèt pus rapidament que la mòde dei vestits e lei jogaires venián alora ambé sei gravatas o sei flanèlas. Dins lo corrent dau sègle, lei tenguras de tennis evolucionèron pauc a pauc per venir mai leugieras e confortablas : shorts, camisas, polo e meme raubas o per lei fremas. Rapidàment, certanei jogaires e jogairitz rivalizèron per s'afichar ambé de vestits mai e mai elegants. Per exemple, dins leis annadas 1920, la Francesa Suzanne Lenglen venguèt una icòna de la mòde e foguèt la premiera celebritat femenina internacionala dau tennis. Ambé l'arribada de la publicitat, de reglas foguèron creadas per la talha dei lògos. La color dei tengudas foguèt lòngtemps blanca e lo torneg de Wimbledon contunièt d'impausar l'utilizacion de tengudas blancas. Pasmens, la màger part deis autrei tornegs autorizan l'utilizacion de vestits acolorits que son venguts majoritàrias entre lei jogaires professionaus dempuei leis annadas 1990
Lei dimensions
Lo cort de tennis es la zona de jòc. Sei dimensions son fòrça precisas car lei mesuras originalas èran defenidas segon lo sistèma d'unitats tradicionalas britanic. La longor es de 23,77 m siá 26 yards per una largor de 8,23 m siá 9 yards. Lei corredors lateraus son utilizats solament per lo doble e an una espessor de 1,37 m. Existís cinc linhas principalas que dèvon obligatòriament èsser dessenhadas de pintura blanca per melhorar lor visibilitat : Existission tanben de dimensions obligatòriament per leis espacis entre la fin de la zona de jòc e la fin dau cort per permetre ai jogaires de se desplaçar corrèctament. Per exemple, la Federacion francesa impausa un espaci de 5,50 entre la linha de fons e la fin dau terren e 3,05 m per lei linhas de costat.
250px|center|Dimension d'un terren de tennis.
Lo fielat
Coma per lei dimensions dau terren, lei caracteristicas dau fielat son estrictament definidas. Sa autor ais extremitats dèu agantar 1,07 m e sa autor centrala 0,914 m. Sa color dèu èsser sorna e sa cima es marcada per una benda blanca que son objectiu es de melhorar la visibilitat dau fielat. Es tengut per doas bigas de seccion carrada d'una largor maximala de 10 cm.
Tocar lo fielat ambé lo còrs o la raqueta es defendut per lei jogaires e entraïna la pèrda dau ponch en cors.
Nombre de manchas
thumb|right|Tablèu mostrant lo descòmpte de la partida.
Una partida de tennis pòu se jogar au melhor dei tres manchas o au melhor dei cinc manchas. Dins lo premier, lo jogaire o l'equipa dèu ganhar doas manchas per averar la partida e tres dins lo segond. Aqueu darrier tipe es vengut relativament rar e es principalament present dins lei rescòntres masculinas de simple dei tornegs dau Grand Chelem, de Copa Davis e per lei finalas deis autrei tornegs. En doble, existís solament per lo torneg masculin de Wimbledon.
La mancha
Existís dos sistèmas principaus per lo descòmpte dei ponchs d'una mancha : Lo premier sistèma es generalament utilizat per la darriera mancha d'una partida mentre que lo segond es utilizat per totei leis autrei manchas.
Lo jòc
Existís dos tipes de jòc que son lo jòc normau e lo jòc decisiu.
Jòc normau
thumb|right|Posicion de doas jogairitz avans un servici.
Lo descòmpte dei ponchs d'un jòc normau es realizat dau biais seguent : Pasmens, se lei dos jogaires agantan 40, son alora en situacion d'« egalitat ». Lo venceire dau ponch seguent obtèn alora un « Avantatge ». Puei, se ganha tanben lo ponch seguent, obtèn lo gasanh dau jòc. Dins lo cas contrari, lei jogaires son tornarmai en situacion d'egalitat.
Dins lo corrent d'un jòc normau, lo servici es totjorn realizat per lo meme jogaires alternativament dempuei la mitat drecha dau terren e dempuei la mitat senèstra. La bala dèu alora agantar dirèctament lo carrat de servici advèrs situat en diagonala. Per exemple, un servici realizat dempuei la mitat senèstra dau jogaire au servici dèu arribar dins lo carrat de servici senèstre de l'advèrsari. Per realizar un servici, lo jogaire dèu mandar la bala en l'èr e la picar ambé sa raqueta avans que la bala arribe au sòu.
Jòc decisiu
Dins lo corrent dau jòc decisiu, lei ponchs son comptats 0, 1, 2, 3... etc. Lo gasanh dau jòc necessita d'obtenir sept ponchs amb au mens dos ponchs d'avança subre son advèrsari. Au nivèu dau servici, cada jogaire dèu servir dos còps de reng.
Lei còps legaus
Per èstre considerada coma legau, un còp dèu mandar la bala rebombar dins la partida advèrsa dau terren. Se la rebomba se debana en fòra, la bala es dicha « fauta » e l'advèrsari avera lo ponch. Una bala mandada dins lo fielat entraïna tanben la pèrda dau ponch. D'un biais generau, per ganhar lo ponch, es necessari de mandar la bala dins un endrech onte l'advèrsari será pas capable de la remandar corrèctament. Una bala que tomba subre una linha es considerat dins lo cort que la linha marca lo limit. Es tanben possible de remandar la bala a son advèrsari avans la rebomba.
Competicion
La competicion professionala de tennis un espòrt fòrça mediatizat qu'es dirigit e organizat per l'ATP per leis òmes e la WTA per lei fremas. Es tanben un espòrt que foguèt olimpic de 1896 a 1924 e que l'es tornarmai dempuei 1988. Lei tornegs principaus son aquelei dau Grand Chelèm (Melbourne, Roland Garros, Wimbledon, US Open) e la Copa Davis. Pasmens, lo calendièr professionau tèn uneis autrei tornegs professionaus que son gropats en foncion de lor importància (Masters, ATP 250 e 500...).
Grand-Santi
Grand-Santi es una comuna francesa d'otramar, situada dins lo departament de Guaiana e la region de Guaiana.
Ambilly
Ambelyi en arpitan (Ambilly en francés) es una comuna arpitana de Savòia, situada dins lo departament de la Nauta Savòia e la region de Ròse-Aups.
Geografia
Ambilly Se situa en la banlèga nòrd de Annemasse, dins la frontièra amb la Soïssa. Es la mai pichona municipalitat del departament de la Anautita-Savoie, mas tanben de las Savoie.
Ambilly se situe dans la banlieue nord d'Annemasse, à la frontière avec la Suisse. Elle est la plus petite commune du département de la Haute-Savoie, mais aussi des Savoie.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Taramundi
Taramundi es un municipi d'Espanha de la Comunautat Autonòma uniprovínciala d'Astúrias.
Rat-Man
Rat-Man es una benda dessenhada italiana creada per Leonardo Ortolani que ten son nom de son personatge principal.
Garentreville
Garentreville es una comuna francesa, situada dins lo departament de Sèina e Marna e la region d'Illa de França.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Nòtas
<references group=N/>
Jungfrau
Jungfrau (en alemand: "gojata / verge") es lo somalh d'un massís montanhós del meteis nom, situat dins la region d'Oberland e lo canton de Bèrna en Soïssa. Los autres dos somalhs del massís son Eiger (3970 m) amb sa famosa fàcia nòrd, e Mönch (4099 m). Jungfrau es la tresena montanha pus nauta dels Alps après la Finsteraarhorn bernesa e Aletschhorn. La Jungfrau ten una auçada de 4.158 m. Lo suc de la montanha foguèt escalat pel primièr còp lo 3 d'agost de 1811, pels fraires Meyer d'Aarau. A causa de l'accès malaisit, lo tren de cremalhièra del Jungfraubahn ara corrís per l'interior de la montanha, fins a l'estacion de tren del Jungfraujoch a 3.454 m, la pus nauta d'Euròpa.
Talairan
Talairan (en francés tanplan coma en occitan; Talayrà en grafia de Savartés ) es una comuna lengadociana, situada dins lo departament d'Aude e la region d', ancianament de Lengadòc-Rosselhon.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Malarça de Tina
Malarça de Tina (Malarce-sur-la-Thines en francés) es una comuna occitana de Vivarés situada dins lo departament d'Ardecha e la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament de Ròse-Aups.
Comunas vesinas
400px|left|Distanças e posicion relativa
Toponimia
La prononciacion d'un informator de Faugièras (coneissença passiva de l'occitan) es [ma'larsɔ] ; meteissa prononciacion a Pè de Bòrna.
Villers-le-Sec (Aisne)
es una comuna francesa del departament d'Aisne e de la region de Picardia.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
La commune a subi des destructions importantes pendant la Première Guerre mondiale, à cause de sa proximité avec le front.
Canton de Martèl
Lo canton de Martèl es una division administrativa de Carcin, venguda dempuèi 2015 sonque circonscripcion electorala, situada dins l'arrondiment de Gordon, lo departament d'Òut e la region d' ancianament de Miègjorn-Pirenèus. A la refòrma cantonala de 2014, aplicada a las eleccions de 2015, lo canton se conservèt e, ambe l'apondi de tot l'ancian canton de Vairac, passèt de 10 a 18 comunas, que, pr'amor de fusions de comunas, son pas que 16 en 2019. Son n° INSEE es ara 4614.
La lenga autoctòna es l'occitan lengadocian naut-carcinòl.
'''NB. Per de las rasons tecnicas, una partida de las informacions de l'Infobox (superficia, populacion, densitat, n° INSEE) son las de la situacion d'abans 2015.'''
Istòria
La segonda modificacion foguèt a las eleccions departamentalas del 22 de març 2015, en aplicacion del decret del 13 de febrièr 2014 que delimita los cantons del departament d'Òut.
Lo canton de Martèl aviá doncas 18 comunas en 2015. Lo 1èr de genièr 2019 fusionèron respectivament Cressençac e Sarrasac (Carcin) dins la comuna novèla de Cressençac e Sarrasac e Casilhac (del canton vièlh de Martèl) e Las Quatre Rotas (del canton de Vairac) dins la comuna novèla de Vinhon de Carcin (nom benlèu provisòri pr'amor de las contestacions popularas). Lo nombre de comunas baissèt doncas a 16.
Composicion dempuèi 2015
vignette|right|Mapa del canton novèl de Martèl dins Òut
Lo canton novèl de Martèl compren :
Aquela composicion es ara modificada per las fusions de comunas.
Tineo
Tineo es un municipi d'Espanha de la Comunautat Autonòma uniprovínciala d'Astúrias.
Montpeirós (Erau)
Montpeirós (en francés Montpeyroux) es una comuna lengadociana situada dins lo departament d'Erau e la region d', ancianament de Lengadòc-Rosselhon.
Es lo sèti de las Edicions Jorn de poesia occitana contemporanèa.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
Las fòrmas ancianas son : castrum Montispetrosi en 1060-1108 o 1180-1223, castro quod vocatur Montem Petrosum en 1077-1099, chastelli Montis Petrosi en 1097, sub castello de Monte Petroso en 1097, parrochia S. Martini de Monte Petroso en 1107, in castello de Monte peiros en 1138, Bertrandi de Montepeiros en 1149, ecclesia S. Martini de Montepetroso en 1252, Monpeyro, Monpeyros en 1408, ecclesia S. Martini de Monte petroso cum capella que est in castro en 1484, de Montepetrozo, au sègle XVI, Môperou en 1622, Mompeirous en 1643, Montpeyrous en 1648, Montpeyroux en 1740-60, la ville de Montpeyroux en 1740-60, Montpeyroux e Vieux Montpeyroux dit Castelas en 1770-72 (mapa de Cassini).
Lo nom es format de mont, « cima, som » (Hamlin), dau latin mons, montis e de l'adjectiu peirós, dau latin petrosus, ,. Hamlin precisa que Montpeirós èra a l'origina lo Castelàs, situat au nòrd dau vilatge [delai lo Barri] e que lo nom originau dau vilatge èra Adiciano, nom galloroman.
Adiciano (latin), L'Adisse (francés)
Las fòrmas ancianas son : villa Adiciano en 985, villa que vocant Adiciano en 996-1031, villa Adiciano, cap a 1005, villa que vocant Adicianum en 1060-1074, ecclesia S Martini de Adiciano... sub castro quod vocatur Montem Petrosum en 1077-1099, in territorio Adiciano en 1097, in terminio castelli Montispetrosi, sive ville Adiciani, au sègle XII, supra Adiza, sense data, parrochia S. Martini de Adiciano en 1123, 1130, de Adiszan, après 1162,. « à la Fontaine d' Adissan » en 1480 [1783], la Dysse (cadastre). Hamlin explica lo nom per lo gentilici latin Atisius e lo sufixe -anum. Segon Dauzat, *Adiçan ven del nom latin d'òme *Aticius (inatestat, inferit de Atius), amb lo sufixe -anum. Foneticament lo segond conven melhor. Lo nom es identic a Adiçan (comuna d'Erau).
Sant Estève daus Èrms (nom supausat)
Las fòrmas ancianas son : mansum S. Stephani de Heremis en 1215, ecclesia S. Stephani de Heremis en 1287, annexam ruralem S. Stephani de Hermis en 1484, [l'eglise] de St Etienne des Airs en 1740-60, St Etienne des Airs en 1770-72 (mapa de Cassini). Lo determinant es èrms, « bosigas ». Stephanos es lo nom grèc de Sant Estève, lo primièr daus martirs. Èrm es l'occitan èrm, èrme « bosiga, artiga, landa, desèrt », tèrme d'origina grèga; confusion frequenta, a l'escrit, après l'amudiment de -m finala dau mot occitan, amb lo francés air, « aire ».
Administracion
thumb|center|240px|La comuna
Torre de Pisa
thumb|300px|right|Torre inclinada de Pisa.
La Torre inclinada de Pisa es lo campanar de la catedrala de Pisa. Foguèt bastida per tal de demorar verticala, pasmens comencèt de se clinar tre lo moment que s'entamenèron las òbras en agost de 1173. La nautor de la torre es de 55 m dempuèi la basa, se chifra que son pes es de 14,700 tonas, son inclinason es d'aperaquí 10% e ten 294 escalons.
Lo govèrn d'Itàlia demandèt ajuda lo 27 de febrièr de 1964 per evitar que tombèsse, e lo 7 de genièr de 1990 foguèt barrada al public coma mesura de seguretat. Recentament es estat fach un trabalh de reconstruccion per tal de reduire l'angle d'inclinason. Se tornèt permetre la dintrada al public lo 16 de junh de 2001, aprèp dètz ans de trabalh.
Istòria
La construccion de la Torre de Pisa se faguèt en tres etapas sus 200 ans. La construccion del primièr nivèl de marbre blanc foguèt entamenada lo 9 d'agost de 1173, a un periòde de succèsses militars e de prosperitat. Lo primièr nivèl es enrodat de pilars amb de capitèls classics e d'arcs òrbs.
Se sap pas a debon qual ne foguèt l'arquitècte: durant fòrça annadas sa concepcion s'atribuiguèt a Guglielmo e Bonanno Pisano, un artista conegut que viviá a Pisa pendent lo sègle XII, famós per sas pèças de bronze fondut, particularament al Pisa Duomo. Bonanno Pisano partiguèt de Pisa en 1185 e se n'anèt a Montreal, Sicília, per i tornar sonque aprèp que moriguèsse. Foguèt descobèrt son sarcofag al pè de la torre en 1820].
Aprèp que lo tresen nivèl foguèsse bastit en 1178, la torre s'inclinèt, per encausa de fondamentas flacas (tres mètres), e un sòl inestable. La concepcion de la torre èra imperfiècha tre lo començament. La construccion coneguèt una pausa pendent un sègle.
En 1838 l'arquitècte Alessandro Della Gherardesca cavèt un camin a l'entorn de la torre per ne far visibla la basa. Aquò causèt una inondacion de la basa e una novèla aumentacion de l'inclinason.
Benito Mussolini ordonèt de far venir la torre drecha: per tal d'o realizar s'escampèt de ciment a las fondamentas. Lo resultat foguèt inesperat, la torre s'enfonzèt encara mai dins la tèrra mòla.
Durant la Segonda Guèrra Mondiala, l'armada dels Estats Units destrusiguèt las torres pròchas de Pisa per motiu de la menaça que representavan los franctiraires dempuèi aquelas posicions. Se programèt que la Torre inclinada se deviá tombar, mas un òrdre de retirada al darrièr moment la sauvèt.
Lo 27 de febrièr de 1964, lo govèrn d'Itàlia demandèt ajuda per evitar la casuda. Lo projècte foguèt assignat a un grop d'engenhaires, matematicians e d'istorians, que discutiguèron los metòdes d'estabilizacion als Açòres.
Aprèp un decenni d'esfòrces de reconstruccion e estabilizacion, la torre foguèt reobèrta al public lo 15 de decembre de 2001. Fòrça metòdes foguèron prepausats per l'estabilizar, a mai s'i prepausèt d'apondre 800 tonas de plomb per servir de contrapés.
La solucion finala per corregir l'inclinason foguèt d'eliminar 38 m³ de tèrra de la zona inferiora de la basa. La torre es estada declarada establa e o deuriá demorar almens 300 ans de mai.
Informacion tecnica
350px|thumb|right|Vista cap al cèl.
Curiositats
Se ditz que Galileo Galilei laissèt tombar doas bolas de canon de massa diferenta dempuèi la torre pr'amor de demostrar que la velocitat de davalada èra independenta de la massa. L'istòria, a mai siá estada descricha per un estudiant del quite Galilèu, es considerada coma un mite.
Per acabar, doas personas an sautat de la torre amb un paracasuda: Mike McCarthy lo 5 d'agost de 1988 e Arne Aarhus lo 1èr de febrièr de 2000.
Manuel Marín
Manuel Marín González foguèt president de la Comission Europèa per interim entre la comission Santer e la comission Prodi. Es de nacionalitat espanhòla.
Chacana
thumb|right|Chacana/Chakana thumb|right|Biai de construccion thumb|Artesanat de la [[Província de Jujuy (Argentina) emb la chacana.]]
La chacana o chakana (en quíchoa: tawa chakana (quatre escalièrs), en aimara: pusi chakani  (la de las quatre puntas) «crotz andina» o «crotz quarrada», es un simbòl millenari originari de los pueblos indigenas de los Andes centraus dins los territòris ente se desvelopen atertant la cultura inca (sud de Colómbia, Eqüator, Peró, Bolívia, Chile e Argentina) coma quauquas culturas preïncas (Peró, Bolívia).
Alpuèg
Alpuèg (Alpuech en francés) es una anciana comuna roergassa situada dins lo departament d'Avairon e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus. Dempuèi lo 1èr de genièr 2016, es comuna delegada de la comuna novèla d'Argenças d'Aubrac (nom supausat).
Geografia
vignette|upright=1.6|centre|Comunas a l'entorn.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
En 1833, La Tarriça siaguèt despartida entre Alpuèg e La Calm, puèi en 1840, La Tarriça tornèt venir comuna.
Theodor Magnus Fries
thumb|250px|Theodor Magnus Fries Theodor Magnus Fries (Femsjö, 28 d'octobre de 1832 – Uppsala, 29 de març de 1913) foguèt un botanista e liquenologista suedés.
Sains-du-Nord
Sains-du-Nord es una comuna francesa del departament del Nòrd e de la region del Nòrd-Pas de Calais.
Geografia
Sans-de detlo-Nòrd se situa en lo sud-es del departament del Nòrd (Enaut) en plena cœur del Parc natural regional del Avesnois. Lo Avesnois a conegut per las siás pradas, lo sieu bocage e lo sieu relief un pauc vallonné en la siá part sud-es (començament dels contreforts dels Ardennes), dicha « pichona Soïssa del Nòrd ».
L'altitud de Sans del Nòrd es de 240 mètres e a soslinhat suls atlas coma lo ponch mai elevat dels prèps environs.
Sans-de detlo-Nòrd fach part administrativement de la Avesnois, géologiquement de las Ardennes, istoricament del Enaut e los sieus païsatges remembran la Thiérache.
La municipalitat se tròba a 110 km de Lille (Prefectura del Nòrd), Brusselles (Belgica) o Rems (Marna), a 50 km de Valencianas, Mos (B), 45 km de Charleroi (B), a 8 km de Avesnes-sus-Helpe (Jos-Prefectura) e 8 km de Fourmies. La Belgica se tròba a 10 km, lo departament de l'Aisne a 12 km
La municipalitat a situat sus la rota départementale D951 en connectant Avesnes-sus-Helpe a Trélon, a 8 quilomètres al sud-es de Avesnes-sus-Helpe. A situat egalament sus l'ais ferroviaire Lille - Diedenhofen. Una estancada pels viatgèrs es presenta (desservi pels TER Nòrd- Calava).
Sains-du-Nord se situe dans le sud-est du département du Nord (Hainaut) en plein cœur du Parc naturel régional de l'Avesnois. L'Avesnois est connu pour ses prairies, son bocage et son relief un peu vallonné dans sa partie sud-est (début des contreforts des Ardennes), dite « petite Suisse du Nord ».
L'altitude de Sains du Nord est de 240 mètres et est signalée sur les atlas comme le point le plus élevé des proches environs.
Sains-du-Nord fait partie administrativement de l'Avesnois, géologiquement des Ardennes, historiquement du Hainaut et ses paysages rappellent la Thiérache.
Los Sabis de Provença
Los Sabis de Provença (en ebrieu: חכמי פרובנס Ḥaḥmei Provans) foguèron un nombre de grands rabins d'Occitània de l'Edat Mejana. Dins la tradicion josieva 'Provença ' èra Occitània tota.
Sains-du-Nord
Geografia
La commune se trouve à 110 km de Lille (Préfecture du Nord), Bruxelles (Belgique) ou Reims (Marne), à 50 km de Valenciennes, Mons (B), 45 km de Charleroi (B), à 8 km d'Avesnes-sur-Helpe (Sous-Préfecture) et 8 km de Fourmies. La Belgique se trouve à 10 km, le département de l'Aisne à 12 km
Montbrun (Gers)
Geografia
vignette|upright=1.6|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
Segon Dauzat, Montbrun qu'es format deu latin mons « montanha, mes pòt representar un simple poi en país d'altitud bassa », dambe un epitèt de color, brun. Segon Negre, Montbrun qu'es format de mont e de l'adjectiu brun.
Commequiers
Commequiers es una comuna peitavina, situada dins lo departament de Vendea e la region daus País de Leire.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Toponimia
Las atestacions ancianas son, per lhuec:
Nòtas
<references group="N"/>
Illas Samoa
Las illas Samoa es un archipèla del sud d'Oceania. Se compausa de doas entitats politicas:
Saint-André-le-Puy
Saint-André-le-Puy es una comuna francesa, situada dins lo departament de Léger e la region d'Auvèrnhe Ròse Aups.
Valdés
Valdés es un municipi d'Espanha de la Comunautat Autonòma uniprovínciala d'Astúrias.
Villers-sur-Bonnières
Villers-sur-Bonnières es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Oise e la region de Picardia.
Robert Elias Fries
thumb|Robert Elias Fries Clas Robert Elias Fries (Uppsala, 11 de julhet de 1876 – Estocòlme, 29 de genièr de 1966) foguèt un botanista suedés.
Villers-sur-Bonnières
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Saint-Amand-les-Eaux
es una comuna francesa del departament del Nòrd e de la region dels Nauts de França.
William John Hamilton
William John Hamilton (Wishaw, Escòcia, 5 de julh de 1805 – 27 de junh de 1867) foguèt un geològ anglés.
Vegadeo
Vegadeo es un municipi d'Espanha de la Comunautat Autonòma uniprovínciala d'Astúrias.
Silvan Tolze
Silvan Tolze, tanben conegut coma l'abat Tolze, (Lo Caire, comuna de Grialon, Carcin, 9 de genièr de 1911 - 15 de mai de 1993) foguèt un eclesiastic, poèta e escrivan occitan de Carcin. Foguèt majoral del Felibritge en 1961, sòci de l'Acadèmia dels Jòcs Florals e president de l'Escòla Occitana de 1973 a 1989. Foguèt tanben curat de Trespotz de 1939 a 1991.
Rodilhan
Rodilhan (en francés coma en occitan) es una comuna occitana situada dins lo departament de Gard e la region d', ancianament de Lengadòc-Rosselhon.
Comunautat d'aglomeracion Gran Aush Còr de Gasconha
La comunautat d'aglomeracion Gran Aush Còr de Gasconha qu'ei ua comunautat d'aglomeracion francesa, situada dens le departament de Gers. Lo son n° SIREN qu'ei 200066926. La soa ficha BANATIC qu'ei, la soa ficha INSEE qu'ei.
Istòria
Lo 1èr de gèr de 2017, Lo Grand Aush Aglomeracion que fusionè dab la comunautat de comunas Còr de Gasconha, entà formar la comunautat d'aglomeracion Gran Aush Còr de Gasconha.
Composicion
Dab l'anciana intercomunalitat entre parentèsis :
Villanueva de Oscos
Villanueva de Oscos es un municipi d'Espanha de la Comunautat Autonòma uniprovínciala d'Astúrias.
Sant Naufasi
Bastiguèt per la Braunha los lacs diches, encara uèi, lacs de Sant Naufasi
William Thomas Hamilton
William Thomas Hamilton (8 de setembre de 1820 – 26 d'ochoire de 1888), siaguèt un politician american, membre del Partit Democrata. Siaguèt lo 38en Governador de l'estat de Maryland de 1880 a 1884. Abans èra estat senador e representèt l'estat de Maryland de 1868 a 1874.
Cairana
Cairana (Cairanne en francés) es una comuna provençala, situada dins lo departament de Vauclusa e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur.
Comunas vesinas
400px|left|Distanças e posicion relativa
Sant-Stefan-Melveuzh
Sant-Stefan-Melveuzh en breton (Saint-Étienne-de-Mer-Morte en francés) es una comuna francesa, situada dins lo departament del Léger Atlantic e la region dels Païses de Léger.
Montbrun (Nauta Vinhana)
Montbrun es una anciana comuna francesa de uèi dens Dornasac.
Villaviciosa
Villaviciosa es un municipi d'Espanha de la Comunautat Autonòma uniprovínciala d'Astúrias.
Gaston Thorn
Gaston Thorn (n. 1928, m. 2007) foguèt un òme politic luxemborgés. Foguèt president de la Comission Europèa de 1981 a 1985. Foguèt tanben primièr ministre de Luxemborg de 1974 a 1979.
Economia de Cap Verd
thumb|250px|left|Mercat de carrièra a [[Praia.]] L'archipèla de Cap Verd a gaire de ressorsas naturalas, en inclusent l'aiga, qu'es agravada per las secadas esperlongadas. L'economia es basada suls servicis, amb lo torisme, lo transpòrt e los servicis publics que representan los 3/4 del produch interior brut. E mai que gaireben 70% de la populacion demòre en zòna rurala, l'agricultura e l'elevatge son pauc desvolopats e comptan pauc dins lo PIB. Près de 82% del manjar deu èsser importat. Lo potencial de la pesca, principalament langosta e ton es pas entièrament explorat.
Economia de Mali
thumb|250px|left|Cultiu d'[[arròs a Mali.]] Mali es un dels païses pus paures del mond, amb 65% del sieu territòri cobèrt per desèrt o semidesèrts, en mai d'una marrida distribucion de la riquesa. L'activitat economica se concentra dins la val de Nigèr.
Jaipur
Jaipur (jaipor, en indi, जयपुर) es la capitala de l'estat indian de Rajasthan.
Istòria
thumb|300px|Lo palais de Jal Mahal La vila foguèt fondada en 1727 per lo raja d'Amer, Jai Singh II, que regnèt de 1699 a 1743. Jaipur remplacèt l'anciana capitala d'Amer, situada a 11 quilomètres de Jaipur.
Administracion
Jaipur es lo capluòc del districte de Jaipur.
Lambach
Lambach es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mosèla e la region de Lorena.
Geografia
Lo vilatge se situa en lo País de Bitche, en bordure del país cobèrt, dins la zòna ont la bòsc es largament trouée pels essartages. Lo pòbli-carrièra de Lambach a dominat per la siá separacion, Glasenberg, #que s'estend sul scenari.
Lo païsatge a considerablament cambiat dempuèi la Segonda Guèrra mondiala, del temps que l'estructura del vilatge a pauc evolucionat. Las pradas de fauche an #èsser ocupadas per èrbas fòlas, fauta de mantenença de la ret de drainage e las coteaux, cobèrts de camps e de pradas, an #èsser ganhats per la bòsc, uèi omnipresent. Aquela mutation del mièg es plan a l'image dels cambiaments del mond rural.
Le village se situe dans le Pays de Bitche, en bordure du pays couvert, dans la zone où la forêt est largement trouée par les essartages. Le village-rue de Lambach est dominé par son écart, Glasenberg, qui s'étend sur le plateau.
Le paysage a considérablement changé depuis la Seconde Guerre mondiale, alors que la structure du village a peu évolué. Les prairies de fauche ont été envahies par des herbes folles, faute d'entretien du réseau de drainage et les coteaux, couverts de champs et de prairies, ont été gagnés par la forêt, aujourd'hui omniprésente. Cette mutation du milieu est bien à l'image des changements du monde rural.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Mencionats en 1577 jos la forma Lampach, del vièlh alemand Lam-Bach, lo ruisseau marécageux, e en 1750 jos la forma Glasenberg, un toponyme en evocant una veireriga uèi desapareguda, las doas aglomeracions fan partida dempuèi 1802 del costat de Rohrbach-lès-Bitche, après aver-i apertengut de 1790 a 1802 al éphémère costat de Lemberg.
Del punt d'enguarda esperital, Lambach es succursale de la parròquia de Siersthal fins a lo sieu érection en parròquia en 1907. Lo glèisa, dédiée a la Immaculée Concepcion de la Vèrge Marida, a bastit n'estil néo-roman en 1904-1905.
Mentionnés en 1577 sous la forme Lampach, du vieil allemand Lam-Bach, le ruisseau marécageux, et en 1750 sous la forme Glasenberg, un toponyme évoquant une verrerie aujourd'hui disparue, les deux agglomérations font partie depuis 1802 du canton de Rohrbach-lès-Bitche, après avoir appartenu de 1790 à 1802 à l'éphémère canton de Lemberg.
Du point de vue spirituel, Lambach est succursale de la paroisse de Siersthal jusqu'à son érection en paroisse en 1907. L'église, dédiée à l'Immaculée Conception de la Vierge Marie, est construite en style néo-roman en 1904-1905.
Angelo Taylor
Angelo F. Taylor (Albany, Georgia, 29 de decembre de 1978) es un atlèta american especialista del 400 mètres baranhas. Sus aquela distància, se ganhèt lo títol olimpic en 2000 e en 2008.
Villayón
Villayón es un municipi d'Espanha de la Comunautat Autonòma uniprovínciala d'Astúrias.
Auvèrnhe (region)
Auvèrnhe (o Auvèrnha ) es una anciana region administrativa francesa. Z-es situat dinc lo centre-sud dau país.
Istòria
Auvèrnhe z'es creada coma circonscripcion d'accion regionala lo 2 de junh de 1960. Ven un establiment public regional lo 5 de julhet de 1972. La « lei Deferre » (lei n°82-213 del 2 de març de 1982) ne fa una collectivitat territoriala de l'executiu elegit e partatja las competéncias entre l'Estat e las regions. Ven una collectivitat territoriala après las eleccions del 16 de març de 1986. A la fin de l’annada 2015, fusiona amb Ròse-Aups per venir la region d’.
Geografia
Auvèrnhe es formada de 4 departaments :
Bessy
Bessy es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Auba e la region de Champanha-Ardena.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Jòcs deaflimpics
Los jòcs deaflimpics (de l'anglés deaf olympics, Jòcs olimpics dels sords) son la mai anciana competicion multiesportiva modèrna après los jòcs olimpics.
Los primièrs se tenguèron a París en 1924. La tresena edicion prevista en 1932 foguèt avançada en 1931 per se far pas la meteissa annada que los jòcs olimpics (e daissar aital als sords la possibilitat d'i participar). Los primièrs jòcs d'ivèrn se debanèron a Seefeld de Tiròl en 1949. La tresena edicion se faguèt en 1955 per se far pas pus la meteissa annada que los jòcs d'estiu. Los jòcs d'ivèrn de 2011 a Vysoké Tatry foguèron anullats. Los d'estiu de 2013, previstes a Atènas, foguèron fisats a Sofia que la crisi economica grèca los aviá metuts en dangièr.
Chaux-la-Lotière
Chaux-la-Lotière es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Nauta Sòna e la region de la Franca Comtat.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Barjamon
Barjamon o Bargemon, (Bargemon en francés) es una comuna provençala situada dins lo departament de Var e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Luecs e monuments
thumb|center|300px|La glèisa de Sant Estève
Preishac (Lanas)
Preishac (Préchacq-les-Bains en francés) qu'ei ua comuna gascona de Shalòssa situada dens lo departament de las Lanas e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
La prononciacion qu'ei [pre'ʃak]. Las fòrmas ancianas que son Sactus Johannes de Pressag aus sègles XI-XII, Pressag en 1105, Peurchac (mapa de 1647), Prechac eaux (mapa de 1714), Prechac (mapas de 1733).
Per Dauzat e Rostaing, lo nom que vien deu nom latin d'òmi Priscius, dab lo sufixe -acum.
Negre, citat per Bénédicte Boyrie-Fénié, qu'explica atau la medisha causa : nom « roman » d'òmi Priscus, tractat com *Priscius e sufixe -acum. Per Astor, tanben citat per B. Boyrie-Fénié, qu'ei Priscius, cognomen sus priscus, « ancian, vielh ».
Bénédicte Boyrie-Fénié qu'ei en acòrd dab los tres autors, lo cognomen Priscus : Prisci(u) + acu. Preishac qu'ei un nom de proprietat antica.
Ormoy (Iona)
Ormoy  es una comuna francesa administrada per lo departament d'Iona de la region de Borgonha.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Nòtas
<references group=N/>
Catherine Zeta-Jones
Catherine Zeta-Jones (n. 25 de setembre de 1969) es una actritz britanica de cinèma. Actualament e dempuèi lo 18 de novembre de 2000 es maridada amb l'actor Michael Douglas e an dos filhs. Catherine e Michael partejan lo meteis jorn d'anniversari mas amb una diferéncia exacta de 25 ans.
Montpeirós (Auvèrnhe)
Montpeirós (Montpeyroux en francés) z-es 'na comuna auvernhassa dau departament dau Puèi de Doma e la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament d'Auvèrnhe.
Istòria
La comuna se creèt en 1889, a partir dau territòri de Coudes
Nòtas
<references group="N"/>
Pont de Rialto
Lo primièr passatge sul Canal Grande foguèt un pont de barcas construït en 1181 per Nicolò Barattieri, que eresse, tra l'altro, a mai las doas colomnas a la Plaça Sant Marc. Foguèt sonat Pont de la Moneda (ponte della Moneta), aparentament per encausa de la Zecca que figurava al costa de la dintrada orientala.
L'importància creissenta del mercat de Rialto sus la riba orientala del canal faguèt aumentar lo trafic sul pont flotaire. A l'entorn de 1250 foguèt remplaçat per un pont de fusta. L'estructura èra constituida de doas rampas inclinadas que se reünissián dins una seccion centrala mobila, que podiá èsser levada per permetre lo passatge de las naus mai nautas. Per encausa de l'associacion estrecha amb lo mercat, lo pont cambièt son nom e venguèt lo Pont de Rialto. Pendent la primièra mitat del sègle XV long dels costats del pont foguèron bastits dos rengs de negòcis. Las talhas que provenián de l'activitat comerciala, e anavan a la tresorariá d'estat, contribuissián a la manutencion del pont.
La manutencion èra essenciala per l'estructura de fusta. En 1310 lo pont foguèt parcialament cremat pendent la revòlta menada per Bajamonte Tiepolo. En 1444 se destrantalhèt jol pes de las gents reünidas per assistir a una desfilada de barcas. Una autra esbudelada se faguèt en 1524.
En 1503 foguèt prepausada per primièr còp la construccion d'un pont de pèira. Pendent los decennis seguents foguèron estudiats de projèctes divèrses. En 1551 las autoritats venecianas demandèron de proposicions per la refeccion del Pont de Rialto. D'arquitèctes famoses coma Jacopo Sansovino, Andrea Palladio e il Vignola, presentèron de projèctes de perspectiva classica, amb divèrsas arcadas, que foguèron pas jutjats adaptat a la situacion.
Lo pont de pèira actual d'arcada unica, dessenhat per Antonio da Ponte, foguèt acabat en 1591. Son estructura es plan semblanta a la del pont de fusta precedent. Doas rampas inclinadas, amb de botigas dels dos costats, pòrtan a una seccion centrala. Lo pont tot es cobèrt d'un portic. Lo projècte foguèt considerat per d'unes tròp audaciós del ponch de vista de l'engenhariá, fins al ponch que segon l'arquitècte Vincenzo Scamozzi lo pont se deviá esbrigalhar. Lo pont malgrat tot resistís encara uèi, e es vengut un dels simbòls arquitectonics de Venécia.
Sines
Sines es una vila portuguesa dins lo Distrito de Setúbal, region del Alentejo Las freguesias (parròquia civila, division administrativa) de Sines son las seguentas:
|thumb|left|200px|Mapa de Sines
٭ incorporada a Santiago do Cacém
Istòria
Als temps de l'Empèri Roman, se nomenaba Sinus.
L'istòria de Sines remonta als temps de l'Empèri Roman. Lo castèl sus lo vabre foguèt construida per Pèire I de Portugal quand tornèt prendre la vila als Moros en 1362.
Personatges celèbres
thumb|right|150px|Estatua de [[Vasco de Gama davant la gleisa de la parròquia ont foguèt batejat]]
Yernes y Tameza
Yernes y Tameza es un municipi d'Espanha de la Comunautat Autonòma uniprovínciala d'Astúrias.
(551) Ortrud
(551) Ortrud es un asteroïde.
Andrey Silnov
thumb|Andrey Silnov (2018) Andrei Aleksàndrovich Silnov (en rus: Андрей Александрович Сильнов; Chakhty, 9 de setembre de 1984) es un atlèta rus, especializat dins lo saut de nautor.
Batalha de Chancellorsville
thumb|right|Pintura de la batalha de Chancellorsville.
La batalha de Chancellorsville es un combat que se debanèt dau 27 d'abriu au 6 de mai de 1863 durant la Guèrra de Secession. Foguèt la consequéncia d'una ofensiva d'una armada nordista comandada per lo generau Joseph Hooker (134,000 òmes) que se dirigiguèron vèrs lo sud en aprofichant la descubèrta dau ponch feble dins la defensa sudista e la dispersion dei fòrças dau generau Robert Lee (61,000 òmes).
Dins aquò, lei Nordistas foguèron susprés per l'amplor de son succès iniciau que li permetèt de passar sensa dificultat lei rius Rappahannock et Rapidan. Sospichant una engana de part dau generau Lee, lo comandant nordista assaièt pas d'avançar mai e foguèt durament atacat per lei Sudistas que devesiguèron abilament sei fòrças per fixar son adversari e limitar son inferioritat numerica dins lei sectors decisius. Ansin, lei Nordistas deguèron abandonar sei conquistas e se retirar sus la riba septentrionala de Rappahannock et Rapidan.
Campanha d'Appomatox
thumb|right|[[Fotografia de soudats federats a la fin de la batalha.]]
Batalha de Chancellorsville
Lei pèrdas umanas foguèron importantas per lei dos camps amb aperaquí 17,000 Nordistas e 13,000 Sudistas tuats, bleçats ò capturats. Encoratjat per sa victòria, Lee assaièt de perseguir l'armada nordista en retirada. Aquò menèt a la batalha de Gettysburg (1-3 de julhet de 1863).
Campanha d'Appomatox
La campanha d'Appomatox es un ensemble de batalhas que se debanèron en Virgínia dau 29 de març au 9 d'abriu de 1865 durant la Guèrra de Secession. Menaçada d'enceuclament a l'entorn de Richmond, l'armada sudista dau generau Lee cargada de protegir la vila (56,000 òmes) assaièt de se retirar vèrs l'oèst. Foguèt perseguida per plusors armadas nordistas comandadas per lo generau Grant (114,000 òmes).
Aquela eissida foguèt una victòria fòrça importanta per leis Estats Units car entraïnèt la disparicion de la principala armada sudista. De mai, permetèt ai fòrças federadas dau teatre orientau de se desplaçar sus d'autrei frònts. Egalament en dificultat dins aquelei regions, lei Sudistas deguèron pauc a cha pauc se rendre, çò que menèt a la fin de la Guèrra de Secession en junh de 1865.
Denali
Denali, ancianament mont McKinley, es la pus nauta montanha d'America del Nòrd. Situat al centre d'Alaska, als Estats Units, culmina a d'altitud.
Los indians Koyukon que vivon dins la region sonèron la montanha Denali durant de sègles. En 1896, un prospector d'aur la nomenèt "Mont McKinley" per suportar lo candidat a la presidéncia William McKinley; aquel nom foguèt lo nom oficial reconegut per lo governament dels Estats Units de 1917 fins a 2015. En Agost de 2015, seguent la recomandacion de l'estat d'Alaska, de 1975, lo governament american anoncièt lo cambiament del nom oficial de Mount McKinley a Denali.
Son altitud, son clima extrêm e sa situacion geografica artica ne fan un dels somalhs pus dificils d'escalar al mond e la primièra ascencion se faguèt pas abans 1913. Dempuèi 1917, la montanha fa partit de la zona protegida del Pargue nacional de Denali.
(552) Sigelinde
(552) Sigelinde es un asteroïde.
Voipreux
Voipreux es una comuna francesa, situada dins lo departament de Marna e la region de Champanha-Ardena.
Degun escriu pas al coronèl
Degun escriu pas al coronèl (en espanhòl: El coronel no tiene quien le escriba) es un roman de l'escrivan colombian e Prèmi Nobel de Literatura (1982) Gabriel García Márquez publicat en 1961. Es l'istòria d'un coronèl retirat qu'espèra de recebre una pension qu'arriba jamai.
Saint-Paër
Saint-Paër es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Sèina Maritima e la region de la Nauta Normandia.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Lemosin (Occitània)
Lemosin es una region istorica d'Occitània. Correspond a la ciutat antica dau pòble gau daus Lemoviç. Uei correspond aproximativament aus departaments de Cruesa, Nauta Vinhana e Corresa e a la Charanta Lemosina.
Sa capitala istorica es Limòtges (o Lemòtges) e lo gentilici es lemosin -a.
Istòria
Segon Juli Cesar dins los Comentaris sus la Guerra de las Gàllias, la tribú daus lemoviç aguet un grand ròtle dins la resisténcia galla. Lor capitala era l'oppidum de Durotincum (actuau Vilatjobert, situat a Sent Deunis). 'Quela vila era lo punt d'encontre d'itineraris economics nombrós, en fach, los lemoviç eran coneguts per lor produccion d'aur esplechat dins las minas a ciau dubert que i eran nombrosas. D'autres sites avián lor importància coma lo pueg d'Eissandon, Aiun, Usercha o encara Sent Gençan.
Lo territòri daus lemoviç comencet de se romanizar en 52 avans lo Crist, data de sa conquesta per Cesar. Las vilas fugueren desplaçadas per fin de facilitar lo contraròtle de las rotas comercialas e daus autoctòns per l'autoritat romana. Aitau, la capitala daus lemoviç fuguet transferida a Augustoritum, la futura Lemòtges, ciutat creada entierament per los romans vers 10 avans lo Crist per fin de facilitar lo viatge per la ribiera de Vinhana.
Lemosin possedissiá de las ciutats segondàrias coma Briva Curretia (Briva) dins la rota Lion-Bordèu, Acitodunum (Aiun) dins la rota Borges-Clarmont. D'autres sites mai religiós, qu'òm ne serva daus vestigis, fugueren creats o romanizats, coma Cassinomagus (Chassanom) per sos termes, Tintinhac a Navas emb un santuari ente se remarca un temple e un teatre, e tanben Los Cars a Sent Merd.
Daus riches proprietaris que vivián dins de vilas esplechavan las champanhas lemosinas. La toponimia a servat lo remembre de 'quelas esplechas agricòlas e quauques còps de lor proprietari. Daus vilatges que lor nom s'achaba en -ac son d'ancianas vilas, coma Flavinhac (vila de Flavinius), Solenhac (Solemniacum, vila de Solemnius). Se son trobats daus vestigis arqueologics coma los Convents a La Chapela, la vila de Peira Bufiera, o la vila galloromana e los termes de Brachaud, au nòrd de Lemòtges.
Geografia
thumb|right|200px|Localizacion aproximativa de la província istorica de Lemosin, dins los limits d'Occitània (en roge). En blau: una configuracion tardiva de la província de Lemosin au Regim Ancian, mas i chau apondre la zona de la [[Marcha (Lemosin)|Marcha au nòrd e au nòrd-oèst d'aquela zona blava.]]
Dialecte
Vejatz dialecte Lemosin. thumb|center|300px|Lu Lemosin linguistic e administratiu, e sas vilas principalas.
Stonehenge
thumb|right|300px|Stonehenge en 2004 Stonehenge es un monument megalitic del neolitic e de l'Edat del Bronze situat prèp d'Amesbury dins lo comtat anglés de Wiltshire, a pauc près a 13 km al nòrd de la vila de Salisbury.
Se compausa de talús de tèrra qu'enròdan mantun cercles de bèlas pèiras plantadas e es un dels sits preïstorics mai famós del mond. Los arqueològs pensan que las pèiras ficadas foguèron quilhadas entre 2500 e 2000 abans lo Crist, emai que los talús e valats exteriors que constituisson la pus anciana partida del monument, son datats d'a pauc près 3100 abans lo Crist. Lo sit es classat per l'UNESCO coma sit del Patrimòni Mondial.
Estructura
alt=|vinheta|300x300px|Plan de Stonehenge uèi
Stonehenge I
Lo primièr monument foguèt pas qu'un enclaus circular delimitat per una levada de tèrra e un valat exterior (7 et 8), mesurant a pauc près 110 m de diamètre, amb una dintrada principala orientada cap al nòrd-èst, e una autra mai pichona cap al sud (14). Aquò se trapava dins un camp penjarut (3100 abans lo C).
Stonehenge II
Es un doble cercle concentric de setanta sièis pèiras ficadas que foguèron quilhadas vèrs 2600 ans abans lo Crist. Quaranta tres d'aquelas pèiras foguèron portadas de la region de Pembrokeshire dins lo País de Galas actual, a mai de 250 km pus luènh.
Stonehenge III
Fin finala, un cercle central de 30 m de diamètre, constituit de trenta monolits de crès sonats Sarsen e portats del sit de Malborough Downs situat 40 km al nòrd. Mesuran dins los 4 m per en mejana 25 tonas caduna e son religadas per mantun lindèls pausats a lor somal.
Finalitat
La tòca de la bastison d'aquel grand monument es desconeguda, mas se supausa que s'utilizava coma temple religiós, monument funerari o observatòri astronomic que servissiá a predire d'estacions.
Durant lo solstici d'estiu, lo solelh sortiá just en traversant l'axe del bastiment, causa que fa supausar que los constructors avián de coneissenças d'astronomia. Lo meteis jorn, lo Solelh s'amagava en traversant l'axe del Woodhenge, ont se son trobats multitud d'òsses d'animals e d'objèctes que fan pensar que s'i celebravan de grandas fèstas, probablament lo vèspre.
(553) Kundry
(553) Kundry es un asteroïde.
Laneuvelotte
Laneuvelotte es una comuna francesa, situada dins lo departament de Meurthe e Mosèla e la region de Lorena.
Geografia
Laneuvelotte Es una municipalitat de Meurthe-e-Moselle en la region de la Lorraine. Laneuvelotte Es un pichon pòble, situat just a la sortida de l'aglomeracion nancéienne en direccion de Castell-Salins (anciana N74). E mai se rural, lo vilatge es francament virat cap a la granda vila vesina, es pas n'efièch situat #qu'a  del luòc Stanislas, #çò que ne fa lo vilatge mai prèp del centre de Nancy, d'ont lo sieu attractivité per totes los néorurbains.
Las municipalitats jouxtant Laneuvelotte son : Amance, Champenoux, Cerville, Laître-jos-Amance, Seichamps, Velaine-jos-Amance.
Laneuvelotte est une commune de Meurthe-et-Moselle dans la région de la Lorraine. Laneuvelotte est un petit village, situé juste à la sortie de l'agglomération nancéienne en direction de Château-Salins (ancienne N74). Bien que rural, le village est franchement tourné vers la grande ville voisine, il n'est en effet situé qu'à 9 km de la place Stanislas, ce qui en fait le village le plus proche du centre de Nancy, d'où son attractivité pour tous les néorurbains.
Les communes jouxtant Laneuvelotte sont : Amance, Champenoux, Cerville, Laître-sous-Amance, Seichamps, Velaine-sous-Amance.
Istòria
Jos l'ancian regim, lo Vilatge dépendait del duché de Lorraine. Antany Laneuvelotte Èra una annèxa de  Laître-jos-Amance mas las dificultats de comunicacion parlada per las distàncias e las frequentas cregudas de la Amezule #motivar la creacion d'una curació independenta l'an 1606.