cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Pinhon (botanica)
America del Nòrd
Las granas d'aquestas espècias formavan la basa de l'alimentacion d'uness pòbles amerindians del sud-oèst dels EUA e del nòrd del Mexic.
Hayley Atwell
thumb|250px|Hayley Atwell en 2015 Hayley Elizabeth Atwell (Londres, 5 d'abril de 1982) es una actritz angloamericana. Se faguèt conéisser gràcias a sas interpretacions dins l'òbra de teatres A View from the Bridge, e puèi dins de films tre 2007 coma Cassandra's Dream e The Duchess. Venguèt famosa internacionalament per son interpretacion de l'agenta secrèta Peggy Carter dins las produccions de Marvel, e subretot la sèria de television Agent Carter.
Funicular
vinheta|Lo funicular de Friborg ([[Soïssa).]] vinheta|Funicular de Lion, (França) Un funicular es un sistèma de pujada equipat de veïculs circulant sus de ralhs de penjal e que la traccion es realizada per un cable per s'afranquir de la declivitat del terren. Se compausa mai sovent de dos conveis ligats per un o mai cables realizant, cadun, una mièjabocla en gara terminala. Lo pes del tren davalant compensant tot o partida del pes del tren pujant, l’energia de provesir per la traccion demora atal pro feble.
Lo motor accionant lo cable es situat levat unas raras excepcions près dins l'estacion amont de la linha. Permet de provesir la poténcia perduda pel frejament de las ròdas suls ralhs, aquesta perduda dins lo sistèma carrèla-cable coma aquesta, possiblament necessari, per véncer la diferéncia de pes entre los dos trens.
Un funicular se deu pas confondre amb lo teleferic, la telecabina o lo camin de fèrre de cremalh , veire l'ascensor o l'ascensor clinat qu'es constituit d'una sola cabina autòma.
Es mai sovent utilizat coma transpòrt en comun, per exemple en mitan urban per la davalada d'un territòri comunal de relèu dificil. Es tanben utilizat dins d'estacions de montanha per la practica de l'esquí alpin, o l'accès a de camins o de punts isolats coma de miradors. Es tanben utilizat coma transpòrt per compte pròpre, dins l'industria subretot.
Tecnica
vinheta|Las 3 disposicions de ralhs : vias separadas / triralh / monovia amb evitament central Abt.
Disposicion dels ralhs
Mai generalament, un funicular circula sus una via ferrada unica que compòrta a la mitat del percors un troç doblat pel crotzament dels veïculs. Aqueste evitament central (evitament Abt), fonciona sens agulha mobila mercé a la disposicion particulara dels aissèls dels veïculs. Aquestes son equipats de ròdas de gòrja que guidan lo tren sul ralh continú costat exterior de l'evitament, e de ròdas tambors capable de passar lo « còr » de l'agulhatge sul ralh costat interior de l'evitament. Aquesta disposicion d'aissèls es inversada d'un tren a l'autre, permetent de definir, pendent la concepcion de l'aparelh, un costat de franquiment diferent per cada veïcul. L'agulha fonciona atal sens intervencion umana, sens risc de collision de las cabinas o de crotzament dels cables.
Se trapa tanben de funiculars de via dobla sus tota la longor de la linha, o, mai rarament, de funiculars de via triralh ont lo ralh central es mutualizat pels dos veïculs, es a dire comun a la via d'esquèrra e de drecha amb separacion al nivèl de l'evitament.
Cablariá e entraïnament
esquèrra|vinheta|Exemple d'un entraïnament de funiculare. Lo cable que realiza la mièjabocla nauta, en amont de las cabinas, es gaireben sempre aqueste sus que es realizat l'entraïnament del funicular. Se fa profièch atal d'una tension del cable mai importanta, enforçada pel pes dels veïculs, que maximiza l'aderéncia sus carrèla motritz. Aquesta aderéncia es mai sovent optimizada per un tron d'entraïnament de doble o triple enrtlament del cable. Per aquò, s'utiliza abitualament una carrèla motritz de diferentas gòrjas e una o mai carrèlas liuras assuegurant lo retorn del cable cap a la carrèla motritz. vinheta|Exemple de tension d'un cable lèst. L'entraïnament es mai sovent assegurda per un motor electric aparelhat a un reductor metent en movement la carrèla motritz. Se trapa un o mai frens de servici (frens 1) dirèctament en sortiada del motor, e un o mai frens de seguretat (frens 2) al mai près de la carrèla motritz. Existís tanben de funiculars dichs de contrapés d'aiga, que lo motor es simplament l'aiga d'un riue que, cargada en sèrva, fa davalar una cabina e entraïna l'autra (de sèrva aleujada) dins sa pujada. Es lo cas du funicular de Friborg (Soïssa) e del funicular de Bom Jesus, a Braga (Portugal).
La preséncia d'un cable retorn (cable contra-tractor o lèst), realizant la semibocla bassa en gara aval, demora accessòri. Aqueste darrièr es pasmens realizat sus unas installacions, per exemple quand lo penjal es feble o que la linha possedís de cambiaments d'inclinason fòrt. En gara aval, la carrèla de retorn d'aquete cable lèst es montada sus un vagonet mantengut dinamicament en tension per un contrepés o per un cric idraulic. Lo cable lèst garantís alara una tension constanta del cable tractor. Evita l’efièch rebomb e empacha tot fenomèn de foet, assegurant atal un entraïnament sens sacadas, e una circulacion doça e confortabla dels veïculs.
Dins de configuracions particularas, coma una estacion amont implantada sota glacièr, pòt arribar que l'entraïnament del funicular siá realizat sus aqueste cable al nivèl de l'estacion aval. Es per exemple lo cas pel funicular Dôme Express dels Deux Alpes (França).
Premicis del funicular
Lo funicular utiliza una tecnologia seculara ja utilizada a l'Edat Mrjana. A partir 1515, lo funicular primitiu du Reisszug es repertoriat per Matthäus Lang von Wellenburg; mogut per l'òme o l'animal, mena a la fortalesa de Hohensalzburg a Salzbourg. esquèrra|vinheta|Plan clinat funicular de Biesse dins lo [[Léger (departament)|departament de la Léger (França).]] Amb lo començament del transpòrt ferroviari, a la revolucion industriala, apareisson los primièrs plans clinats funiculars e alara las primièras traccions mecanidas per maquineriá fixa (de vapor). Aqueste de la linha de camin de fèrra Stockton - Darlington en 1825 en Angletèrra, e de Biesse, Neulise e del Buis en 1833 dins lo departament de la Leger, son los primièrs de recebre de trafec de viatjaires. Los engenhaires estiman alara que se pòt rasonablament passar 5 % de penjal amb aqueste tipe de sistèma de traccion.
Perfeccionament de la tecnica
vinheta|L'evitament inventat per Roman Abt Cal esperar l’invencion del cable modèrne per l’Alemand Wilhelm Albert per que las pujadas pòscan passar de relèu mai significatius. Lo cable d’Albert èra constituit d’una arma de cambe facha de fils trenats a l'entorn de que sièis brins èran enseguida trenat a l'entorn d'una autra basa de còrda de cambe dins de direccions alternadas per mai d'estabilitat. Aqueste principi es relaizar en 1834 per l'expleitacion minièra de Clausthal-Zellerfeld, en Alemanha. Lo cable d’Albert demora pasmens trenat a la man. La maquina de tranar es inventada per l'Austriac Wurm en 1837 e desvolopat a una escala industriala dins la deceniá seguenta per Felten & Guilleaume. Puèi fisabilizat, lo transpòrt per cable se desvolopa amb la revolucion industriala a partir de la segonda mitat del sègle XIX, fasent la dralha al desvelopament del funicular sus penjal, fin finala, mai prononcida. A partir de 1862, los funiculars venon transpòrt urban de passatgièrs a Lion (França), e lèu, dins d’autras metropòlis d’Euròpa. Lo funicular de Lion condusent sul puèg de la Crotz-Rossa, imaginat pels engenhaires Molinos e Pronnier, es lo primièr de beneficiar de frens de friccion agissent dirèctament sul ralh de rotlament.
La tecnica del funicular es perfeccionada pendent lo darrièr quart del sègle en Soïsssa. En 1879 al Giessbach, l'engenhaire Carl Roman Abt instala pel primièr còp un aparelh monovia amb un evitament central sens agulhas, mercé a un principi de bodins de las ròdas inversadas d'un veïcul a l'autre, mas al prètz de nombroses ralhs guidas al nivèl del còr de l'agulhatge. En 1888, lo funicular del Bürgenstock, près de Lucèrna, inaugura enseguida la traccion per motor electric que se generaliza lèu sus aparelhs novèls (los aparalelhs èran fins alara entraïnats per una maquinariá de vapor fixa, o a vegada amb de contrapés d'aiga, quand una font èra presenta en altitud). Carl Roman Abt perfecciona per l'occasion son evitament sens agulha mobila, en utilizant lo principi d'una ròda sens bodin pel franquiment del còr de l'agulha, e d'una ròda guida de dos bodins sul ralh exterior de l'agulhatge. Aqueste principi d'agulhatge, uèi comunament nomenat evitament Abt, se trapa sus gaireben totes los funiculars de vai-e-ven modèrnes.
Cronologia
Aquesta cronologia traça los principals eveniments mondials relatius a l'istoire del funicular.
Domènis d'aplicacion
vinheta|Lo funicular Parsennbahn dins lo domèniesquiable de Davos ([[Soïssa).]] Los dos principals domènis d'aplicacion del funicular son los transpòrts urbans e los transpòrts toristics.
Los funiculars urbans pòdon circular en superfícia e pareisser a de tramvais o en tunèl coma una linha de mètro. A vegada, la mèsma linha urbana a podut conèisser dins son istòria de fasas de traccion funicular e de traccion de cremalh.
De funiculars toristics d'estacions d'espòrts d'ivèrn an remplaçat de teleferics, mai sovent a causa de lor mai granda capacitat e de lor mendre sensibilitat al vent.
Pannes
Pannes pòt essèr:
Pontpertusat
Pontpertusat (Pompertuzat en francés) es una comuna lengadociana, administrada pel departament de la Nauta Garona e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Escut
Escut : De arena à la billette d'aur.
Geografia
Comuna de l'airal urban de Tolosa es per son pòl urban en Lauragués sul Canal del Miègjorn, a 15 km al sud de Tolosa.
Istòria
Pendent l'Ancian Regime, Pontpertusat èra de la diocèsi civila de Tolosa, doncas de la província de Lengadòc, de la generalitat de Tolosa, de l'archidiocèsi de Tolosa e de la senescauciá de Tolosa. Le vocable de la glèisa es Sant Andrieu. Tanlèu 1790, Pontpertusat èra del canton de Montgiscard.
Lòcs e monuments
thumb|Glèisa Sant André
Genay
Genay pòt essèr:
Crefuèlha
Crefuèlha (Aigrefeuille en francés) es una comuna lengadociana del departament de la Nauta Garona e de la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Geografia
Es dins l'airal urban de Tolosa e dins la Comunautat urbana del Grand Tolosa
Istòria
Pendent l'Ancian Regime, Crefuèlha èra de la diocèsi civila de Tolosa, doncas de la província de Lengadòc, de la generalitat de Tolosa, de l'archidiocèsi de Tolosa, de la senescauciá de Tolosa. Le patron de la glèisa es Sant Julian. Tanlèu 1790, Crefuèlha èra del canton de Lantar.
Bèlpuèg
Bèlpuèg e sas variantas (Bèthpuei...) es un toponim occitan:
Tanben véser
‎
Minot (Dakota del Nòrd)
Minot (['maɪ.nɑt]) es una ciutat de l'estat american de Dakota del Nòrd. Sa populacion èra estimada a 36,567 abitants, en 2000. Sa superfícia totala es.
Sent Meard de Gurçon
Sent Meard de Gurçon o Sent Miard de Gurçon, prononciat [ʂɛ̃ m ’mjaːr] [degyr’ʂũ n ] (Saint-Méard-de-Gurçon en francés), es una comuna d'Occitània dins la region istorica de Perigòrd, administrada per lo departament de Dordonha de la region de Novela Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
La prononciacion es [ʂɛ̃ m ’mjaːr] [degyr’ʂũ n ]. Las fòrmas ancianas son ''Monast. S. Medardi abbatiae, en latin, de 1122, Sanctus Medardus de Abbatia en latin, en 1382, Saint Méard l'abbatial'' (l'abadia es probablament la d'Usercha, puei que Sent Miard ne'n era un priorat) .
Sent Meard o puslèu Sent Miard es un agiotoponime : 'quò's un nom de luec que fai referéncia a un nom de sent. Se tracta de Sanctus Medardus (456 - 8 de junh 545), avesque de Noyon en Picardia (França), dont lo nom ven dau germanic Math-hard, ,.
En occitan, a part la Gasconha occidentala e meridionala que consèrva inalterat lo -d- intervocalic, Medard es una fòrma sabenta. Una de las fòrmas occitanas d'origina populara (per evolucion normala) es Mesard (-d- intervocalic > -z-, grafiat -s-), coma a Sent Mesard, mas pus au nòrd -z- intervocalica dispareis, çò que dona Meard e, per evitament de l'iatus, Merd, Mèrd, Miard, etc. Precisament, la prononciacion, [ʂɛ̃m’mjaːr] [degyr’ʂũn], justifica plenament una grafia Sent Miard, coma a Sant Miard de Presca : Meard, en doas sillabas, pòt pas representar Miard, en una sillaba. En francés, la fòrma populara es normalament Mar(d) (grafiat Mard, Mars, Marc).
Istòria
Entre 1790 e 1801, Sent Miard fuguèt un canton (capluec de canton). Las 8 comunas de son canton èran Ponchac (Peiregòrd), Montaseus,
En 1801, Sent Miard perdèt son canton e fuguèt estacat au canton de Vilafrancha de Lopchac. D'autras comunas de son canton fuguèren estacadas au canton de Velinas. Dempuèi la refòrma cantonala de 2015, Sent Miard es estacat au canton deu País de Montanha e Gurçon, en francés Pays de Montaigne et Gurson, dont lo burèu centralisator es Lo Pòrt de Senta Fe e Ponchac.
Elasmosaurus
Elasmosaurus (ludèrt damb plaques primes) ei un genre de plesiosaure elasmosaurid que demorèc en eth cretacèu superior en es Estats Units e adara ei escantit. Auia un còth plan long e demorèc pendent era epòca campiana, hè 80,5 milions d'annades (1).
Descripcion
Elasmosaurus hèia prèp de 14 m de longada e pesaua uns 2.400 kg. Açò que hè que seja un des mès grani plesiosaures. Ei disparièr d'autes plesiosaures pr'amor qu'auia sieis dents en eth premaxillar ( es uassi deth final deth morre) e 71 vertèbres cervicals (2). Eth cran ère relatiuaments prim e plan, pas gaire mès gran qu'eth pròpi còth. Eth morre ère ponchut e açò hèia qu'aués ua forma plan aerodinamica e podie mòir-se damb mès velocitat en er aigua. Es sues dents agudes podien pas trincar es closques des moluscs mès òc que podie'ls gahar damb era boca tà dempús engolir-los. Es dues peçes dera maishèra superior s'amassauen ath fin en un pont plaçat demest era quataua e cinquaua dent (2). Es vertèbres deth còth que van dempús deth cran èren longues e baishes e auien crestes laterals (3)(4). Coma plan d'elasmosaurids, Elasmosaurus auia tres vertèbres pectorals. Era coda qu'includie 18 vertèbres (3)(4).
Era cinta escapolar auia un long barròt d'uassi qu'auien pas es especimèns mès joens. Era escapola auia estrems d'ua longada semblanta ena articulacion damb eth coracoides e era superficie articular der umer (2). Eth costat anterior dera pelvis ère hèt de tres costats quasi rectes qu'anauen entà deuant e entàra es costats der animal. Er isquion, dus uassi que hèn era part posterior dera pelvis, èren amassadi ath long des sues superficies meies (2). Es membres d'Elasmosaurus, coma d'autes plesiosaures èren quate aletes damb forma de rama e semblants ena mesura.
Quauques traches dera anatomia d'Elasmosaurus venien des elasmosaurids e es plesiosaures (2). Es plesiosaures primitivi e plan d'elasmosaurids auien sonque cinc cents en eth premaxillar. Bèri uns elasmosaurids que n'auien mès: Terminonatator n'auia nau (6) e Aristonectes demest 10 a 13 (7). De mès, quauques plesiosaures auien mens de 60 vertèbres cervicals (2). D'autes plesiosaures e pas Elasmosaurus qu'auien mès de 60 vertèbres cervicals èren Styxosaurus, Hidralmosaurus e Thalassomedon. Un reptil tipic a demest cinc e dètz vertèbres cervicals e un Plesiosaurus 25 mès. Elasmosaurus ei eth solet plesiosaure conegut damb mès de 70 cervicals. Son gran còth ère possible mercès ara existència de plan d'autes uassi.. Aguesti permetien qu'eth còth estosse plan hòrt e flexible. totun, auia ua longada tanta grana coma eth còth de Thalassomedon pr'amor qu'aguest auia mens vertèbres mès mès longues (5). thumb|Elasmosaurus ère eth solet plesiosaure qu'auia mès de 70 vertèbres cervicals. Elasmosaurus auia plan mès vertèbres que nat aute animal conegut. Eth barròt pectoral tanben ei un trache avançat (2). Er èish deth centre dera vertèbra ei tanben disparièra dera d'autes plesiosaures qu'an eth centre mès cuert en longada que no pas en nautada o son semblants (2). Styxosaurus e Hydralmosaurus tanben èren en açò coma Elasmosaurus (9) (10). Ua auta caracteristica disparièra d'Elasmosaurus son es costats semblants dera escapola. Plan de plesiosaures auien es costats mès longui tà amassar-se damb eth coracoides e mès que no pas tà amassar-se damb er umer (11).
Classament e espècies
En 1999 un classament hèt per Ken Carpenter demostrèc que sonque era espècie Elasmosaurus platyurus ère vertadièra. D'autes espècies classades laguens aguest genre adara an sigut classades en d'autes genres coma Elasmosaurus serpentinus qu'aué ei aperat Hydralmosaurus o Elasmosaurus morgani, conegut adara coma Libonectes. Eth madeish passèc damb Elasmosaurus snowii qu'adara ei Styxosaurus (4).
Pendent eth cretacèu ancian es plesiosaures auien evolucionat entàra sonque dus grops disparièrs (5). Eth nom Elasmosaurus ei teh genre tà aperar un d'aguesti grops pr'amor qu'an eth còth plan long e caps petiti. Es policotilides, totun, ans es còths cuerts e es caps grani. Es elasmosaurus dera fin deth cretacèu an uns traches disparièrs e son mès primitivi (4). Tanben s'a dit qu'Elasmosaurus ère relacionat damb Hydralmosaurus e Styxosaurus pr'aguesti traches (2).
Descurbiment
Elasmosaurus platyurus siguec descrit en 1868 per Edward Drinker Cope (12). Eth fossil auia sigut descurbert peth doctor Theophilus Turner en er oèst de Kansas, en es Estats Units. D'autes especimèns d'Elasmosaurus an sigut trapats en America del Nòrd per Carpenter en 1999 que determinèc qu'Elasmosaurus platyurus ère era soleta espècie d'aguest genre.
Quan Edward Drinker Cope arrecebéc un especimèn en 1868 plaçèc eth cap ath final dera coda. Ère un expert en ludèrts e animals de còth cuert e jamès auia vist un plesiosaure. Díden qu'Othniel Charles Marsh diguèc qu'açò podie pas éster mès se sap s'açò ei vertat o non pera sua guerra des uassi. De hèt, Marsh auia trapat un plesiosaure en Kansas e tot e que n'auia diuersi mès en eth Museu Peabody de Yale jamès publiquèc arren sus eri (5).
Tot e que Cope siguec eth prumèr qu'aperèc Elasmosaurus platyurus en 1868, jamès publiquèc era sua rebastida erronèa d'aguest fossil enquia 1869. Alavetz ja èren ben coneguts es plesiosaures de còth long deth jurassic anglés e Elasmosaurus enqüera es coneishia pas pr'amor qu'auia demorat pendent eth cretacèu. Era rebastida auia ua longa coda coma era d'un mosasaure. Othniel Charles Marsh diguèc qu'açò ère erronèu 20 annades dempús mès ja Joseph Leidy marquèc eth problema ena Academia de Sciencias Naturalas de Filadelfia en 1870.
Paleobiologia
Coma plan de plesiosaures, Elasmosaurus podie pas lhevar eth sòn cap per desus dera aigua coma ei diboishat en es media. De prumèr, qu'es pensaua que nedava ena superficie dera aigua lhevant eth cap per dejós der aigua e que dempús s'enhonsarie desús coma ua sèrp. Totun, açò ei improbable pr'amor deth plaçament de sòns uelhs, que poderien pas vèder entà dejós aisidament. Mès òc que podien vèder entà ensus e vèder era sua victima des de baish. Eth pes de sòn long còth hèia qu'eth cèntre de gravetat estosse darrèra des ramas anteriors. Pr'açò Elasmosaurus sonque podie lhevar eth sòn cap e còth dejós der aigua en aigues tranquilhes on poderia demorar damb sòn cos sus eth hons.
Eth pes deth còth, era sua musculatura e pauqui movements demest es vertèbres cervicals aurien evitat qu'Elasmosaurus lhevés eth cap e còth entà naut (5). Atau, un estudi trapèc qu'es còths des Elasmosaures podien hèr demest 75º e 177º grads de movement ventral, 87º e 155º grads de movement dorsal e demest 94º e 176º grads de movement lateral depenent deth teishit demest es vertèbres (13). Eth sòn còth en forma de S li permetie pas hèr mès de 360º de movement vertical e açò qu'ère pas possible. Eth cap e espatlas hèien de timon. S'èth animal movie era part anterior deth cos entàra ua direccion açò hèia que tot eth cos se movesse en aquera direccion. Pr'açò Elasmosaurus podie pas auer nedat en ua direccion mentres movie eth cap e còth entàra ua auta ja fosse de manèra vertical o orizontal (9).
Elasmosaurus qu'ère un nedaire lent e podie auer guaitat tropèths de peishi. Eth sòn long còth permetie s'amagar desus des tropèths. Alavetz movie eth sòn cap pauc a pauc e s'apressaua as sues victimes des de baish. Es uelhs der animal podien auer auut ua vision stereoscopica e açò que l'aurie ajudat a trapar victimes petites. Se caçaua des de baish podie auer vist aisidament es sues victimes pera a lutz deth sorelh mentres ère amagat enes prohonditats deth hons marin.
Elasmosaurus minjaua probaubaments peishi petit (semblants as calmars) e ammonites. Tanben petites pèires tà l'ajudar a hèr era digestion (5). se pensa qu'es Elasmosaurus demoraren ena sua majoritat en oceans duberts. Es aletes d'aguest e d'autes plesiosaures qu'èren plan rigides e especializades tà nedar e permetien pas dintrar en tèrra tà deishar ueus. Pr'açò se pensa qu'auien es sòns petits en er aigua coma se fossen sèrps marines (5). Enqüera se sap pas arren sus era arreproduccion d'Elasmosaurus. Totun, que se sap qu'un plesiosaure contemporanèu, Polycotylus, auia es sòns petits vius (14).
Robert Koch
Heinrich Hermann Robert Koch (Clausthal-Zellerfeld, Bassa Saxònia, 11 de decembre de 1843 - Baden-Baden, 27 de mai de 1910) foguèt un microbiologista alemand. Recebèt lo Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina en 1905.
Descobreire del bacil de la tuberculòsi en 1882 e del còlera en 1883, es considerat coma lo fondador de la bacteriologia.
Tawang
Tawang es una vila de l'estat d'Arunachal Pradesh en Índia.
Administracion
Tawang es lo capluòc del districte de Tawang.
Demografia
Al recensament de 2011, la populacion de la vila èra de 11 202 abitants.
Alfred G. Gilman
Alfred Goodman Gilman (n. en 1941) es un biologista american. Recebèt lo Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina en 1994.
Biografia
Nasquèt la 1 de julhet de 1941 dins la vila de New Haven, situada dins l'estat nòrd-american de Connecticut. Estudièt medecina a l'Universitat de Yale ont se graduèt lo 1962. Realizèt posteriorament lo sieu doctorat lo 1969 a la Case Western Reserve University de Cleveland (Ohio) jos la supervision de Earl Wilbur Sutherland Jr., e los agrandiguèt en trabalhant a l'Institut Nacional de Salut jos la direccion de Marshall Warren Nirenberg. Lo 1971 foguèt nomenat professor a l'Universitat de Virgina a Charlottesville (Virgínia) e lo 1981 cap del departament de farmacologia de l'Universitat de Tèxas, en venent degan d'aquela universitat lo 2005.
Gauciel
Gauciel en normand (Gauciel en francés) es una comuna normanda, situada dins lo departament d'Eure e la region de Normandia.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Tramontana
La tramontana tanben sonada  vent terral o cerç  es un vent fòrt e freg que bufa en Lengadòc e que ven del nòrd-oèst, amb lo nòrd dels Pirenèus e lo sud-oèst del Massís Central coma zona d'acceleracion. Quand bufa aqueste vent lo cèl pòt presentar un blau fòrça pur.
Vejatz tanben
Mistral (vent)
Nahed Hattar
Nahed Hattar (en arab: ناهض حتر‎‎; 1960 – Amman, Jordania, 25 de setembre de 2016) foguèt un escrivan e activista civic jordanian. Arrestat lo 13 d'agost de 2016 per aver pegat sus son compte Facebook una caricatura religiosa, foguèt assassinat davant lo tribunal de la capitala jordaniana lo 25 de setembre del meteis an.
Flavina adenina dinucleotid
thumb|right|Estructura de la FAD La flavina adenina dinucleotid o FAD es una molecula compausada per una unitat de riboflavina (vitamina B2), joncha a un pirofosfat (P-P), aqueste jonch a una ribòsa e aquesta joncha a una adenina. En fach, la molecula es en realitat de l'ADP jonch a la riboflavina; o tanben AMP jonch al coenzim FMN.
Bioquimicament, es un coenzim qu'interven coma donaire o acceptaire d'electrons e protons (poder reductor) dins de reaccions metabolicas redox; son estat oxidat s'apela FAD, e dins estat redusit FADH2, doncas qu'a acceptat dos atòms d'idrogèn (cadun format d'un electron e un proton).
Flavina mononucleotid
La flavina mononucleotid (FMN), o riboflavina-5'-fosfat, es un derivat de la riboflavina (vitamina B2) qu'agís coma coenzim de divèrsas oxidoreductasas. Pendent lo cicle catalitic se produsís l'interconversion reversibla entre la forma oxidada (FMN), semiquinona (FMNH•) e redusida (FMNH2) del coenzim. La FMN es un agent oxidant mai fòrt que la NAD e es particularament util doncas que pòt tranferir un o dos electrons. Es la principala forma que s'i tròba la riboflavina dins las cellulas e los teissuts. En de tèrmes energetics, es pus "cara" de produsir, mas es pus solubla que la riboflavina.
Sèrgi Bec
Escrivan e poèta occitan, Sèrgi Bec nasquèt lo 27 d'agost de 1933 a Cavalhon e moriguèt a Ate lo 27 de febrièr de 2021. Passèt son enfança dins la vila d'Ate. Après d'estudis de letras, foguèt jornalista e critic. A partir de 1977, abandonèt lo jornalisme per se consagrar a la cultura per la vila d'Ate. Puèi aprèp 1983, trabalhèt coma director-adjonch del pargue natural de Leberon.
Son òbra es compausada de poèmas en occitan. Es tanben un romancièr en francés e participèt o escriguèt mai d'un libre sul patrimòni natural e cultural de Provença.
Òbras
Villages en Provence, Plurielle et Singulière, en collaboration avec Gérard Sioen, Editions Equinoxe, 1998.
Les Alpilles, en collaboration avec Alain Christof, Étienne Marie & Camille Moirenc, Editions Equinoxe, 1997 Cabanons & bastidons, en collaboration avec Alain Christof & Camille Moirenc, Editions Equinoxe, 1997
Cants de l'èstre fou : poèmas – 1956, Editions de l'Ase Negre, 1959
Carnet d'un naturaliste amateur en Luberon, en collaboration avec Éric Alibert, Editions Equinoxe, 1997
Fontaines en Provence, en collaboration Alain Christof, Camille Moirenc & Étienne Marie, Editions Equinoxe, 1997
La lavande en collaboration, avec Camille Moirenc, Editions Equinoxe, 1997
Le Lubéron et sa région, Editions Solar,1992
Mémé, je ne veux pas que tu meures : Les Contes de ma Grand la Borgne, Editions MA association Provence, 1989
Memoria de la carn : seguit de Auba, poemas, 1958-1959, Editeur Toulouse, 'Oc' (Rodez, impr. Subervie), 1960
Miegterrana : ['Méditerranée'], poëmas, Editeur Toulouse, 'Oc' (Rodez, impr. Subervie), 1957
L'olivier, en collaboration avec Alain Christof & Camille Moirenc, Editions Equinoxe, 1997
L'otage des loups : roman, Editions Autres Temps, 1997
Provence, en collaboration avec Gérard Sioen, Editions Equinoxe, 1996
Siéu un pais = je suis un pays, Editions Edisud, 1980
Votre guide en Luberon, en collaboration avec René Bruni.-, Editions Edisud, 1986
Ziro
Ziro es una vila de l'estat d'Arunachal Pradesh en Índia.
Administracion
Ziro es lo capluòc del districte de Lower Subansiri.
Demografia
Al recensament de 2011, la populacion de la vila èra de 12 806 abitants.
Franca Comtat
Lo capluòc es Besançon. La capitala istorica de la Franca Comtat fins a son annexion foguèt Dole.
Melhars
Melhars (Meilhards en francés) es una comuna lemosina situada dins lo departament de Corresa e la region de Novela Aquitània, ancianament de Lemosin.
Franca Comtat
Lo gentilici es francomtés -esa o comtés -esa.
Lo 1èr genièr de 2016, fusiona dins la region.
Cultura
La Franca Comtat a doas ancianas lengas. Dins lo nòrd, lo francomtés (lenga d'oïl), e dins lo sud lo francoprovençal.
Acid fosforic
Proprietats quimicas
L'anion associat amb l'acid fosforic se nomena ion de fosfat, e es fòrça important en la biologia, mai que mai en los compausats derivats dels sucres fosforilats, coma l'ADN, l'ARN e l'ATP. L'acid fosforic a un aspècte liquid transparent, legerament jaunit. Normalament, l'acid fosforic s'estoca e se distribuissi en solucion. S'obten mejançant lo tractament de ròcas de fosfat de calci amb acid sulfuric, filtrant mai tard lo liquid en resultant per poder extraire lo sulfat de calci. Una autra forma d'obtencion consistís en cremar de vapors de fosfòr e tractar l'oxid en resultant amb vapor d'aiga. L'acid es fòrça util al laboratòri, per de qu'a una nauta resisténcia a l'oxidacion, la reduccion, e a l'evaporacion.
Germaine (Marna)
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
La Chaux
La Chaux es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Orne e la region de Normandia.
Traversèras
Traversèras (Traversères en francés) qu'ei ua comuna occitana de Gasconha situada dens lo departament de Gers e la region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.
La Chaux
Geografia
La municipalitat es al sud del país de Houlme. Lo sieu bourg es al sud-oèst de Rânes, a Unitat|10|km  al nòrd-oèst de La Ferté-Macé e a Unitat|11|km  a l'èst de Carrouges.
La commune est au sud du pays d'Houlme. Son bourg est à 5.5 km au sud-ouest de Rânes, à 10 km au nord-ouest de La Ferté-Macé et à 11 km à l'est de Carrouges.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Traversèras
Geografia
vignette|upright=1.6|centre|Comunas a l'entorn.
Istòria
En 1821, qu'incorporèn a Traversèras las tres comunas d'Aulin, Montastruc e Mauvesin. Aulin e Traversèras qu'èran senglas parròpias annèxas abans la revolucion, las autas duas shens ròtle eclesiastic. Aulin qu'ei au sud, près de la RD 106, Montastruc au sud-èst e Mauvesin au nòrd-oèst.
Citers
Geografia
La municipalitat de Citers a situat en l'èst de la França, en la region Franca-Comtat e en lo departament de la Anautita-Saône. La municipalitat a environat de Dambenoît-lès-Colombe, Ailloncourt e Quers. S'estend sus 15.17 km. Lo sieu ponch culminant a situat a 347 mètres d'altitud e lo sieu ponch çò de mès de bas a 269 mètres. Lo riu La Llanterna es lo principal cors d'aiga del pòble. La municipalitat a situat a 9 quilomètres del parc natural regional de las Pilòtas de las Vòges.
La commune de Citers est située dans l'est de la France, dans la région Franche-Comté et dans le département de la Haute-Saône. La commune est entourée de Dambenoît-lès-Colombe, Ailloncourt et Quers. Elle s'étend sur 15.17 km. Son point culminant est situé à 347 mètres d'altitude et son point le plus bas à 269 mètres. La rivière La Lanterne est le principal cours d'eau du village. La commune est située à 9 kilomètres du parc naturel régional des Ballons des Vosges.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Cap de Creus
thumb|rigth|300px|Far a l'extremitat orientala del cap de Creus thumb|rigth|300px|Païsatge del cap de Creus
Lo Cap de Creus es situat dins la comarca gironesa de l'Aut Empordan, en Catalonha, al nòrd del golf de Roses, a l'extremitat nòrd-èst de la Peninsula Iberica, que constituís son punt pus oriental.
Es un puèg abrupte e rocalhós, de 672 m d'altitud, que s'enauça sus la Mediterranèa formant una pichona peninsula de caractèr montanhós, amb de nombrosas entalhas en forma de pichonas calas. D'un punt de vista geologic e morfologic, forma una partida dels relèus dels Pirenèus orientals, que s'enfonzan dins la mar pel massís del cap de Creus. Sus de terrens granitics e d'estructura laminara de l'ordovicic (paleozoïc).
Aquel païsatge foguèt tanben escalprat per las ondas provocadas per la tramontana, lo vent fred que bufa del nòrd e nòrd-oèst, e pels vents del levant. Dins aqueste airal se registran de precipitacions annalas entre 500 e 800 mm. Ça que la, es un clima mediterranèu umid, caracterizat per la doçor termica e de precipitacions moderadas.
Presenta una vegetacion de matas e d'arbrilhons de tipe garriga.
Lo cap de Creus ten un far a son extremitat orientala, que se tròba a 87 m d'altitud e qu'arriba amb son senhal luminós, fins a 34 milas.
Marià Aguiló
thumb|Estatua de Marià Aguiló i Fuster al [[Pargue de la Ciutadella. Pòrta la legenda: Marian/Aguiló/Poble que sa llengua cobra/se recobra a si mateix. Realizat per Eusebi Arnau i Mascort. Inaugurat lo 9 de mai de 1907.]] Marià Aguiló i Fuster (Ciutat de Malhòrca, 1825 – Barcelona, 1897) èra un poèta, filològ e biografe catalan, e tanben un dels primièrs majorals del Felibritge.
Biografia
Arriba a Barcelona per trabalhar dins lo drech, mas s'i escad pas e a partir de 1849 comença una carrièra d'arquivista primièr a Barcelona, puèi a Valéncia del Levant (1858) e tornar a Barcelona (1861). Publica poèmas romantics (sos primièrs poèmas son publicats après sa mòrt - Records de jovenesa, 1900), una Bibliografia catalana premiada en 1860, e rejonh dins las annadas que segon l'Acadèmia dels Jocs Florals de Barcelona que n'es manteneire e quitament president (1867, 1888). Mèstre en gai saber (1866), ven majoral del Felibritge en 1876.
Etxebarri
Etxebarri es una comuna de Biscaia dins la comunautat autonòma espanhòla del País Basc.
Saint-Cyr-les-Vignes
Saint-Cyr-les-Vignes es una comuna francesa, situada dins lo departament de Léger e la region de Ròse-Aups.
Ligam ionic
Lo ligam ionic es un dels tres tipes de ligam quimic abitual. Correspond a l'union d'ions de signe opausat per atraccion electrostatica e es totjorn format d'un metal (cation) e un non metal (anion). Quand dins lo ligam ionic apareis aquela fòrça electrostatica las substàncias que i intervenon forman pas de moleculas mas constituisson de malhums cristallins ionics formats d'un grand nombre d'anions e de cations. Lo ligam ionic se forma solament quand la diferéncia d'electronegativitat entre los elements que lo compausan es anautita, doncas se se ligan d'elements de caractèr metallic amb electronegativitats semblablas se produsís un ligam metallic e los elements non metallics se jonhon amb ligams covalents. Las proprietats de las substàncias ionicas son las seguentas:
Marqués de Pombal
right|thumb|250px|Lo marqués de Pombal Sebastião José de Carvalho e Melo, comte d'Oeiras, marqués de Pombal (lo 13 de mai de 1699 - lo 8 de mai de 1782) foguèt un òme politic portugués.
Sa personalitat e de circonstàncias excepcionalas faguèron d'aquel simple Secretari d'Estat un dels òmes politics mai importants dins l'istòria de Portugal.
Eissit de la bassa noblesa provinciala, Pombal nasquèt a Lisbona lo 13 de mai de 1699.
Estudièt a São João da Pesqueira, o mai tard a creat una zòna viticola de Porto.
Aprèp d'estudis a l'Universitat de Coïmbra, serviguèt dins l'armada e se maridèt amb la filha del comte d'Arcos, çò que li dobriguèt fòrça pòrtas. Foguèt nomenat ambaissador a Londres en 1738, puèi a Viena en 1745. Foguèt francmaçon.
Franz Bopp
right|thump|140px|Franz Bopp Franz Bopp (14 de setembre de 1791, Maiança - 23 d'octobre de 1867), filològ e lingüista alemand.
Marqués de Pombal
Lo 1èr de novembre de 1755 un tèrratremol de magnitud 8.75 estralhèt Lisbona, provocant d'incendis, d'ondas de mar, de scènas de panicas. I aurà 15,000 mòrts e 85% de las abitacions destuidas, amb lo palais reial, la bibliotèca e sus archius.
Franz Bopp
Foguèt longtemps professor de sanscrit a Berlin e fondèt per son ensenhament e per sas publicacions una sciéncia novèla; la Gramatica comparada. Èra membre correspondent de l'Institut de France.
Marqués de Pombal
Pombal pren sulcòp las causas en man tre que la familha reiala fugiguèt Lisbona. Tot es fach per tornar menar l'òrdre, assanir la vila, conservar los abitants en plaça, far calar los profètas marrits. thumb|right|300px||Lo marqués de Pombal, L'expulsion dels jesuistas per [[Louis-Michel van Loo e Claude-Joseph Vernet, 1766]] Sustot, foguèt responsable de la reconstruccion de la vila bassa (a Baixa) tala coma òm la coneis encara avuèi. Faguèt apèl a d'arquitèctes portugués amb que cèrca d'aplicar los principis de las Luses: simplicitat, coeréncia e foncionalitat animan aquel projècte. Las activitats son reagropadas per quartièr. Per s'aparar dels incendis se privilegia l'azulejo que ten sa granda expansion. S'experimenta solucions de construccions antisismicas.
Franz Bopp
Sos obratges principals son:
Marqués de Pombal
En diplomacia e economia, contunhèt amb l'aliança britanica, organizèt la colonizacion de Brasil, estimulèt lo desvolopament de las manufacturas e creèt fòrça monopòlis que la companhiá per la cultura de las vinhas del naut Douro que reglamenta la produccion del Porto.
Luchèt tanben amb acarnament contra los jesuistas. Suprimiguèt l'anciana distincion entre ancians e novèls crestians en aplicacion dempuèi mai de dos sègles. Enebiguèt l'esclavatge en 1761. Sometèt l'Inquisicion a l'autoritat reiala. D'un biais, se pòt dire que prepara la laïcitat del sègle seguent.
Aital las rancòrs a son esgard s'acumulèron, e quand en 1776 Josèp Ièr quitèt lo poder, sa filha Maria Ièra metèt lo vièlh marqués a l'escart. Acusat de totes los mals, Pombal foguèt jutjat e demissionèt. Visquèt retirat e moriguèt en 1782.
L'adjectiu pombalin es dempuèi utilizat per designar l'epòca del govèrn de Pombal e son estil arquitectural.
Pagny-sur-Moselle
Pagny-sur-Moselle es una comuna francesa, situada dins lo departament de Meurthe e Mosèla e la region del Grand Èst.
Geografia
Aquela municipalitat #èsser un pòbli-frontièra amb l'Alemanda dintre 1871 e 1914.
Cette commune fut un village-frontière avec l'Allemagne entre 1871 et 1914.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Pagny #Èsser lo teatre de durs combats al cors de la batalha de Mètz en setembre 1944, oponent la XX còrs de la IIIe armada americana a la 462 division alemanda.
L'actual grop Mersen es issu de la Companhiá generala electrica de Nancy creada l'an 1891 a Pagny-sus-Moselle, ont a totjorn una fabrica.
Pagny fut le théâtre de durs combats au cours de la bataille de Metz en septembre 1944, opposant le XX corps de la IIIe armée américaine à la 462 division allemande.
L'actuel groupe Mersen est issu de la Compagnie générale électrique de Nancy créée en 1891 à Pagny-sur-Moselle, où il a toujours une usine.
Sent Medard d'Eissiduelh
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
La prononciacion es [ʂɛ̃ m me’aːr] [dɛjʂi’døːx].
Bassa Saxònia
La Bassa Saxònia (var. Baisha Saxònia) (alemand : Niedersachsen; bas saxon : Neddersassen ; frison oriental : Läichsaksen) es un estat (Land) del nòrd oèst Alemanha. Es lo segond pus grand Estat en superfícia, amb 47 624 km2, e lo quatren en populacion (8 milions en 2021) entre los 16 Länder federats en Republica federala d'Alemanha. Dins las zonas ruralas, lo bas saxon del nòrd e lo frison oriental son encara parlats, e mai que de mens en mens.
La Bassa Saxònia confronta la mar del Nòrd, los lands de Schleswig-Holstein, Amborg, Meclemborg-Cispomerània, Brandeborg, Saxònia-Anhalt, Turíngia, Èssa e Ren del Nòrd-Vestfàlia, e los Païses Basses. En mai, l'Estat de Brèma forma doas enclavas al sen de la Bassa Saxònia, una essent la vila de Brèma, l'autra son pòrt maritim, Bremerhaven. La Bassa Saxònia confronta mai de vesins que tot autre Bundesland. Las pus grandas vilas de l'Estat son la capitala de l'Estat Hannover, Braunschweig (Brunswick), Lüneburg, Osnabrück, Oldenburg, Hildesheim, Wolfenbüttel, Wolfsburg e Göttingen.
La Bassa Saxònia es lo sol Bundesland qu'englòba a l'encòp de zonas maritimas e montanhosas. La region nòrd-oèst de l'Estat, sus la còsta de la mar del Nòrd, se sona la Frisa orientala e las set illas de la Frisa orientala son una destinacion toristica presada. A l'extrèm oèst de la Bassa Saxònia se tròba l'Emsland, una region economicament emergissenta mas puslèu pauc poblada, autrecòps dominada par de paluns inaccessibles. La mitat nòrd de la Bassa Saxònia, tanben coneguda coma de plana d'Alemanha del nòrd, es gaireben invariablament plana, levat los relèus leugièrs a l'entorn del Geestland de Brèma. Cap al lo sud e al sud-oèst se tròban las parts nòrd de las nautas tèrras centralas alemandas : las nautas tèrras de la Weser e las montanhas de Harz. Entre los dos se tròban los puèges de Bassa Saxònia.
Superembrancament
En biologia, un superembrancament es un nivèl intermediari, immediatament superior a la categoria embrancament de la classificacion classica dels èssers vivents (veire sistematica).
Bonneuil-Matours
Bonneuil-Matours es una comuna francesa dau departament de Viena e de la region de Novela Aquitània, ancianament de Peitau-Charantas.
Dieffenthal
Dieffental en alemannisch (Dieffenthal en francés) es una comuna francesa del departament del Bas Ren e de la region d'Alsàcia.
Bonneuil-Matours
Toponimia
Las atestacions ancianas son, per lhuec:
Dieffenthal
Geografia
Dieffenthal S'una municipalitat situada sus la rota del vin, entre Scherwiller e Dambach-la-Vila. Lo vilatge Fa partida del costat de Sélestat e del arrondissement de Sélestat-Erstein.Los abitants an Trucat los Dieffenthalois.
Bonneuil-Matours
Nòtas
<references group="N"/>
Dieffenthal
Geografia
Dieffenthal est une commune située sur la route du vin, entre Scherwiller et Dambach-la-Ville. Le village fait partie du canton de Sélestat et de l'arrondissement de Sélestat-Erstein.Les habitants sont appelés les Dieffenthalois.
Joseph Murray
Joseph Murray (n. en 1919) es un mètge american. Recebèt lo Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina en 1990.
Edmond H. Fischer
Edmond Henri Fischer (n. en 1920) es un bioquimista soís-american. Recebèt lo Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina en 1992.
Occhiatana
Ochjatana en còrs (Occhiatana en francés) es una comuna corsa, situada dins lo departament de Nauta Corsega‎ e la region de Corsega.
Istòria
Dels vestigis de la capèla San Vincensiu encara visiblas a lo-dessus del anse de Algaja, datan de la fin de la. Aquela i aviá #èsser édifiée sus la localizacion d'una anciana capèla de la fin de la.
A, las Génois #erigir sul littoral lo Torn cairat de Pianosa uèi arruïnada, entre lo Torn de Saleccia e lo Torn de Lozari. A i aguèt bastit dins lo vilatge la glèisa baroque Santa Maria Assunta.
Occhiatana Constituissiá lo centre del anciana piéve de Tuani e aviá Còsta per caseriu. Ligada de contunh a Ciutat di Paraso, Occhiatana es vengut una municipalitat a despart entièra a la Revolucion francesa.
Des vestiges de la chapelle San Vincensiu encore visibles au-dessus de l'anse d'Algaja, datent de la fin du. Celle-ci avait été édifiée sur l'emplacement d'une ancienne chapelle de la fin du.
Au, les Génois érigèrent sur le littoral la Tour carrée de Pianosa aujourd'hui ruinée, entre la Tour de Saleccia et la Tour de Lozari. Au fut bâtie au village l'église baroque Santa Maria Assunta.
Occhiatana constituait le centre de l'ancienne piéve de Tuani et avait Costa pour hameau. Rattachée ensuite à Ville di Paraso, Occhiatana est devenue une commune à part entière à la Révolution française.
Clamençana
Clamençana (Clamensane en francés) es una comuna provençala situada dins lo departament deis Aups d'Auta Provença e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur.
Istòria
Segond Olivier Merlin, los Templiers #venir se installar a la Clastre. Jean-Jacques Durbec e Raymond Collier soslinhan pas malgrat aiçò cap de implantacion templière sus la municipalitat. Pòt Se agir d'una confusion frequenta amb los Espitalaris. Aqueles Se installan a Claret en 1149, e fondan de contunh un membre a Clamençana, aprés 1149 e abans 1237. La localité se totun soslinhada en las chartes antérieurement, en 1183, amb la mencion del prieuré en depenent del abbaye del Ile-Barba e de la òrdre de Sants-Texans de Jerusalem. La comunitat levava de la viguerie de Sisteron.
Al, lo vilatge abandona progressivament lo sieu luòc perché, ont lo voisinait amb lo castèl.
Selon Olivier Merlin, les Templiers vinrent s'installer à la Clastre. Jean-Jacques Durbec et Raymond Collier ne signalent pourtant aucune implantation templière sur la commune. Il peut s’agir d’une confusion fréquente avec les Hospitaliers. Ceux-ci s’installent à Claret en 1149, et fondent ensuite un membre à Clamençana, après 1149 et avant 1237. La localité est cependant signalée dans les chartes antérieurement, en 1183, avec la mention du prieuré dépendant de l’abbaye de l'Ile-Barbe et de l’ordre de Saint-Jean de Jérusalem. La communauté relevait de la viguerie de Sisteron.
Au, le village abandonne progressivement son site perché, où il voisinait avec le château.
Durant la Révolution, la commune compte une société patriotique, créée après la fin de 1792.
Adolf Blanch
Adolf Blanch i Cortada (Alacant, 11 de genièr de 1832 – Barcelona, 7 de febrièr de 1887) foguèt un poèta, gramatician, istorian e jornalista catalan. Venguèt Majoral del Felibritge en 1876.
Biografia
Adolf Blanch nasquèt a Alacant (País Valencian) en 1832, de parents originaris de Catalonha. Estudièt la filosofia e lo drech a l'Universitat de Barcelona. S'endralhèt puèi cap a d'estudis literaris e publiquèt dins lo jornal barcelonin El Sol sos primièrs ensages. Publiquèt divèrsas poesias dins qualques revistas. Obtenguèt mantun prèmi als Jòcs Florals de Barcelona e en 1859 capitèt d'aver "la viòla d'aur e d'argent" gràcias a sa poesia Amor de Deu. En 1861 venguèt sòci numerari de la Reial Acadèmia de Bones Lletres de Barcelona. Amb un autre erudit catalan d'aquel temps, Antoni de Bofarull, publiquèt una gramatica catalana en 1867.
Infraclassa (biologia)
En biologia, una infraclassa es un nivèl intermediari, immediatament superior a la categoria superòrdre de la classificacion classica dels èssers vivents (veire sistematica).
Montselgas
Montselga ? (Montselgues en francés ) es una comuna occitana de Vivarés, situada dins lo departament d'Ardecha e la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament de Ròse-Aups.
Chassey-le-Camp
left|200|thumb|[[Glèisa]] left|200|thumb|[[Comuna]] Chassey-le-Camp qu'ei ua comuna deu departament de Sòna e Léger dens la region de Borgonha.
Montselgas
Comunas vesinas
400px|left|Distanças e posicion relativa
Toponimia
La prononciacion, relevada a Planchamp, comuna de Pè de Bòrna, es [mun'selgɔ] que chal benlèu escriure Montselga (sense s finala).
Chassey-le-Camp
Lo vilatge qu'ei coneishut mondiaument peu son site arqueologic deu Neolitic, situat en haut sus un plan de relèu taulari.
Aqueth site que balhè lo son nom a ua cultura deu Neolitic mejan, lo Chassean o Chassenc.
Montselgas
Istòria
right|thumb|200px|Panorama sus las gargamèlas del [[Chassezac dempuèi la rota en portant a Montselgues]] thumb|right|200px|Chaos granitique typique sus la municipalitat de Montselgues Doas versions se valon per çò qu'es de l'origina del nom "Montselgues" :
Chassey-le-Camp
La cultura chasseana qu'ei associada a ua ceramica remarcabla.
Geografia
Lo vilatge de Chassey-lo-Camp a esclatat en sièis caserius repartits suls coteaux.
Montselgas
Istòria
L'istòria de la municipalitat a #èsser principalament marcada per las muletiers #que passavan per ailà per anar al Lo Puèi de Velai. Pendent la Segonda Guèrra mondiala, de las maquis an #èsser recensés pas luènh de Montselgas a Thines e de las parachutages d'armas aurián #èsser efectuats sul scenari de Montselgues.
Chassey-le-Camp
Geografia
Le village de Chassey-le-Camp est éclaté en six hameaux répartis sur les coteaux.
Montselgas
Istòria
right|thumb|200px|Panorama sur les gorges du [[Chassezac depuis la route menant à Montselgues]] thumb|right|200px|Chaos granitique typique sur la commune de Montselgues Deux versions se valent quant à l'origine du nom "Montselgues" :
Chassey-le-Camp
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Lo vilatge es réputé per lo sieu luòc archéologique del Neolític, situat ne nautor sus un scenari tabulaire.
Aquel luòc a donat lo sieu nom a una cultura del Neolític mièg, lo Chasséen.