Ans_1860
Istòria
1861 : en Mexic, en fàcia dei dificultats financieras de l'Estat, lo govèrn liberau de Benito Juárez, totjorn menaçat per l'insureccion conservatritz començada en 1858, deguèt arrestar son remborsament dau deute public dau país. A la fin de l'annada, aquò entraïnèt una intervencion militara dau Reiaume Unit, d'Espanha e de França que decidèron de faire pression sus lo govèrn per l'obligir de contuniar sei pagaments. Lo pòrt estrategic de Veracruz foguèt ansin aisament ocupat per leis Europèus. Pasmens, la França de Napoleon III aviá tanben una autra idèa : formar un Empèri de Mexic estable, conservador e catolic per equilibrar la poissança estatsunidenca sus lo continent. Aquò marquèt lo començament de la Guèrra de Mexic (1861-1867). 1861 : mòrt de l'emperaire Xianfeng lo 22 d'aost. Foguèt remplaçat lo 11 de novembre per Tongzhi. Amb la fin de la guèrra còntra leis Europèus, lei fòrças Qing poguèron tornar atacar lei Taiping que foguèt batuts a Anging. 1861 : multiplicacion deis incidents entre Japonés e estrangiers. D'efèct, la dubertura dau país au comèrci internacionau aviá entraïnat una crisi amb una aumentacion dau caumatge, de l'inflacion e la falhida de plusors marchands. En particular, una delegacion britanica foguèt atacada a Edo entraïnant la mòrt de dos diplomatas. Lei poissanças occidentalas decidèron d'organizar de represalhas per mòstrar sa fòrça. De mai, per Londres e París, aquò èra l'occasion de remplaçar l'influéncia deis Estats Units d'America, afeblits per la guèrra civila (→ 1863). 1861-1862 : en Madagascar, mòrt de la rèina Ranavalona I que foguèt remplaçada per son fiu Radama II. Abandonèt la politica conservatritz de sa maire au profiech d'una politica de modernizacion e de dubertura de l'illa ais influéncias estrangieras. Per aquò, decidiguèt de l'adopcion d'un programa de modernizacion accelerada dau país per lo novèu rèi Radama II amb l'abolicion de la pena de mòrt, l'abolicion dei corvadas, la reduccion dau servici militar, la liberacion de presoniers estremats dins lo corrent dau rèine de sa maire ò la dubertura de l'illa ais Europèus. Aquò suscitèt tant l'estrambòrd que la maufisança au sen de la populacion e de l'aristocracia (→ 1863). Dins certanei regions, d'afrontaments aguèron luòc entre lei dos camps. 1861-1865 : insureccion de Polonha còntra Russia. Maugrat quauquei succès iniciaus, lei Polonés foguèron finalament batuts a partir de 1864. thumb|right|[[Pintura representant la premiera batalha de Puebla e la revirada de l'assaut francés.]] 1862 : revirada d'una premiera ofensiva francesa destinada a ocupar Mexico. 1862 : en Republica Populara de China, organizacion d'una armada novèla gràcias au sostèn britanic dins la region de Shanghai per luchar còntra lei Taiping e protegir lo pòrt, important ponch d'intrada dau comèrci occidentau. En genier e febrier, aquela fòrça capitèt de blocar una ofensiva taiping. 1862 : darrier trajècte conegut d'un naviri negrier entre Africa e Brasil. 1863 : en Madagascar, assassinat dau rèi Radama II per un complòt dirigit per lo Premier Ministre Rainivoninahitriniony, inquiet après la cession de la partida septentrionala de l'illa a un aventurier francés. Foguèt remplaçat per una nivèça de Ranavalona I dicha Rasoherina. Dins l'illa, Rainivoninahitriniony ordonèt de restaurar l'òrdre (→ 1864). 1863 : importanta victòria chinesa còntra la Revòuta Nian amb la mòrt de Zhang Lexing, cap de l'insureccion. 1863-1866 : presa de Mexico per lei Francés. Pasmens, trobèron ges de sostèn locau per estabilizar la situacion maugrat lo coronament de Maximilian de Habsborg coma emperaire de Mexic. Fin finala, Napoleon III decidèt de retirar sei tropas. Pasmens, Maximilian refusèt d'abdicar. thumb|right|Gravadura representant la [[batalha de Shimonoseki entre Estatsunidencs e Japonés.]] 1864 : succession de demonstracions de fòrça lòng dau litorau nipon per lei flòtas estatsunidenca, francesa e britanica. 1864 : lassat d'esperar una respònsa britanica a una prepausicion d'aliança, lo negus Tewodros II ordonèt d'arrestar divèrseis Europèus presents sus son territòri entraïnant una crisi diplomatica grèva. 1864 : en Madagascar, vengut fòrça impopular per la violéncia de sa politica de restauracion de l'òrdre après l'assassinat dau rèi Radama II, lo Premier Ministre Rainivoninahitriniony foguèt obligat de laissar son pòste de comandant de l'armada a son fraire Rainilaiarivony (→ 1865). 1864 : après un lòng sètge, lei tropas Qing capitèron de reconquistar Nanquin, capitala de la Revòuta Taiping. 100,000 personas i foguèron tuadas per rompre definitivament lo movement. Dins aquò, una partida dei subrevivents de l'armada taiping jonhèt tanben la Revòuta dei Nian que sei fòrças conoguèron un redreiçament important de sei capacitats dins lo corrent de l'annada. Li permetèt en particular de reformar son infantariá anientada per leis ofensivas menadas leis annadas precedentas per l'armada imperiala. 1865 : après d'aumentacions importantas deis impòsts, insureccion generalizada d'Etiopia amb de declaracions d'independéncia de Lasta, de Tigre e de Choa. 1865 : en Madagascar, Rainivoninahitriniony deguèt abandonar la direccion dau govèrn de l'illa après la descubèrta de sa participacion a un complòt còntra la rèina Rasoherina en febrier. Son fraire Rainilaiarivony li succediguèt e venguèt lo marit de la rèina. Après aqueu succès, la rèina mandèt d'ambaissadas en França e au Reiaume Unit. Lo 30 de junh, signèt un acòrd amb Londres permetent ais ciutadans britanics d'aquistar e d'arrendar de tèrras sus l'illa. Signèt tanben un tractat de patz amb França e un acòrd comerciau amb leis Estats Units d'America limitant lo comèrci deis armas e dau bestiau. 1865 : dins lo nòrd, una grèva desfacha còntra leis insurgents Nian decidèt lo govèrn chinés de formar una armada equipada d'armas de fuòc e de canons modèrnes.