cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Biologia
Lo tèrme de biologia foguèt definit a la fin dau sègle XVIII per lo naturalista francés Jean-Baptiste de Lamarck :
Disciplinas principalas
A rason dau caractèr extremament vast dau subjècte, l'estudi de la biologia a besonh d'un morcelament. Una amira, un pauc « reductriz » mai aguent l'avantatge de clarificar lei tèmas, consistís a definir de nivèus d'organizacion. Dins un socit de venir an una compreneson melhora de la biologia, de pònts se son naturalament fargats entre lei diferentei disciplinas.
Lussas
Lussas (Lussas en francés) es una comuna occitana de Vivarés situada dins lo departament d'Ardecha e la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament de Ròse-Aups.
Biologia
Disciplinas principalas
D'autrei disciplinas son associadas a la biologia, coma la genetica o sciéncia de l'ereditat.
Lussas
Comunas vesinas
400px|left|Distanças e posicion relativa
Biologia
Disciplinas principalas
Un dei concèptes clau de la biologia es lo principi de l'evolucion. La filogenia retrai ansin l'evolucion deis organismes e la paleontologia estúdia leis organismes fossils e cèrca de retraire son evolucion. Aquelei disciplinas s'apielan sus la taxinomia (o sistematica), qu'a per tòca de classificar leis èssers vius per fin de leis agropar en ensems (genre, familha, espècias, menas, eca.) pron semblants per èssers comparats entre elei dins lo temps e l'espaci.
Lei progrès rapids de la biologia suscitan de còps d'interrogacions filosoficas, de lanhas dei gròssas, finco una fòrta oposicion de certaneis associacions o organizacions non governamentalas (ONG). Citem especialament : l'avortament, lo clonatge, leis organismes modificats geneticament, lo sequençatge e lei problèmas de proprietat que ne resultan.
Lussas
Istòria
Çò oppidum gaulois E gallo-romain de Jastres-Nòrd se tròba sul territòri de la comuna.
L'oppidum gaulois et gallo-romain de Jastres-Nord se trouve sur le territoire de la commune.
Blòc 0413
Lo  es un blòc (en francés, îlot) del sector de dins lo principat de Mónegue.
Sa superfícia es de 0.
Mairal
Mairal (Meyrals en francés) es una comuna d'Occitània, dins la region istorica de Perigòrd, administrada per lo departament de Dordonha de la region de Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
La prononciacion es [mɛj’ral] o [mɒj’ral]. Las fòrmas ancianas son Mayral en 1309, Mayrallum, en latin, al sègle XV. Mairal vendriá del latin major, « lo pus grand », emb lo sufixe -alem e designariá la partida pus importanta d'un fèu, d'una propietat, o, autra ipotèsi, seriá l'occitan mairal, dins lo sens de « ben eretat de la maire » , ,.
Geney
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Montendre
Montendre es una comuna francesa, situada dins lo departament de Charanta Maritima e la region de Novela Aquitània, ancianament de Peitau-Charantas.
Comitat Regional d'Accion Viticòla
Lo CRAV menèt fòrças accions contra los vins estrangièrs (importats d'Itàlia o d'Espanha) e contra los supermercats.
Glèisa
Una glèisa (var. egleisa) pòt èsser:
Arsèni Vermenosa
thumb|Arsèni Vermenosa Arsèni Vermenosa (Vielha d'Aitrac, Auvèrnhe, 27 de setembre de 1850 - Aitrac, 8 de genièr de 1910) z-es un daus poètas occitans mai famós dau país d'Auvèrnhe. Fuguèt un membre eminent e animaire dau Felibritge d'Auvèrnhe. Visquèt quauques annadas a ras de Toledo (Espanha) amb sa familha, d'ont, tre 1879, mandèt de collaboracions a l'Avenir du Cantal. S'installèt mai tard a Orlhac e s'avodèt intensament a chantar son país e sas gents, dins l'esperit dau Felibritge.
"L'Avenir du Cantal" èra lo jornal dau Partit Radical, d'esquèrra (anuèit puslèu antioccitan). Son chap dins lo departament de Chantau, Auguste Bancharel, publicava de suplements dau jornal en lenga d'òc. Lo jove Arsèni Vermenosa teniá per aquelas idèas e manifestava un cèrt anticlericalisme. Mai tard visquèt una evolucion progressiva cap a la religiositat, e escriguèt dins d'autres revistas e jornals, amb un ton devociós.
Aprèp la desfaita francesa de 1870, escriguèt, coma Frederic Mistral, de poèmas patriotics franceses en occitan.
Panèl d'indicacion d'un arrèst d'autobús en França
Lo panèl d'indicacion d'un arrèst d'autobús es un panèl de senhalizacion carrat de fons blau, bordat d’un listèl blanc, portant en son centre un pictograma d'un autobús.
Musulman
Un musulman o una musulmana pòt èsser:
Molina de Segura
Molina de Segura es un municipi d'Espanha de la Comunautat Autonòma uniprovínciala de Múrcia.
Saint-Alban-les-Eaux
Saint-Alban-les-Eaux es una comuna francesa, situada dins lo departament de Léger e la region de Ròse-Aups.
Prilidiano Pueyrredon
Prilidiano Pueyrredon (Buenos Aires, 24 de gener de 1823 – 3 de noveme de 1870) pintre, arquitècte e engenhaire argentin d'originas bearnesas e hilh de Joan Martin Pueyrredon (purmèr cap d'Estat argentin). Que ho un precursor de la pintrura nacionau argentina dab temas de salon e tablèus costumbristas (representant la vita vitanta e las tradicions locaus).
Educacion
Qu'èra lo sol hilh de l'ancian Director Suprem de las Províncias Unidas deu Rio de la Plata e de María Calixta Tellechea y Caviedes, originària de Buenos Aires. Mainatge que ho educat dens l'establiment oligarquic Colegio de la Independencia on e seguí lo cursus primari. En 1835 los Pueyrredons que's mudèn a París on Juan Martin e's dedicava a l'importacion de cuers argentins. Prilidiano, alavetz, que s'estava a París durant l'annada escolara e que passava las vancanças d'estiu en Espanha, a Cadix.
Seis ans arron, que i avó los famós Conflicte Argentino Francés dab lo regim de Juan Manuel de Rosas qui obliguè los Pueyrredons a deishar França per Brasil e anar installà's a Rio de Janeiro on Prilidiano desenvolopè la soa vocacion artistica. Qu'obtiengó permission pairau per estudiar a l'Institut Politecnic de París.
Tornat a Buenos Aires
Lo joen Prilidiano que savó pintrar e integrà's dens la societat de Buenos Aires au maugrat d'ua certa reputacion de moralitat flaquejanta qui l'autregèn ; que pintrè los purmèrs nuds femenins argentins ; dus d'aqueths, La siesta e Lo banh que demoran en lo Musèu de las Bèras Arts de Buenos Aires). left|200px|thumb|Lo banh
N'èra, de segur, pas aisit de presentar òbras d'aquesta traca dens aquesta vila; quauques annadas arron, l'escultriz Lola Mora que patire hèra per'mor d'escultar nuds femenins. Prilidiano que pintrè tanben, en 1851 un pertrèit de Manuelita Rosas, la hilha de Juan Manuel de Rosas e cara amistosa d'aqueth regim tan estricte.
La medisha annada, après ua ruptura amorosa dab la soa cosia Magdalena Costa, que tornè entà Cadix on avó ua hilha d'ua aventura acerà.
La annadas 50 e 60 que hon las mei productivas per la soa pintrura. Que hè numerós pertrèits mes tanben que ho un deus purmèrs de desenvolupar la tematica deus camps e deus dehòras de Buenos Aires en i bèth hica l'espiar romantic aquesit en Euròpa.
left|thumb|Pertrèit de Na Arredondo de la Corte
right|thumb|Mèste e peón
Panèl d'indicacion de circulacion a sens unic en França
Lo panèl d'indicacion de circulacion a sens unic es un panèl de senhalizacion carrat de fons blau, bordat d’un listèl blanc, portant en son centre una flècha blanca.
Le Verguier
Le Verguier es una comuna francesa del departament d'Aisne e de la region dels Nauts de França.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Mula
Mula es un municipi d'Espanha de la Comunautat Autonòma uniprovínciala de Múrcia.
Blòc 0414
Lo  es un blòc (en francés, îlot) del sector de dins lo principat de Mónegue.
Sa superfícia es de 0.
Tantal (quimia)
Lo tantal es un element quimic del tablèu periodic, de simbòl Ta e de numèro atomic 73. Es un metal de transicion rar, dur e de color gris-blau. Possedís una fòrt bona resisténcia a la corrosion. Se tròba dins lo mineral apelat tantalit e dins cèrts oxids, associat al niòbi, per exemple lo coltan. Lo tantal s'utiliza per la fabricacion d'instruments cirurgicals e d'implants perque reagís pas amb los fluids corporals.
Mustela putorius
Lo pudre o puditz es un mamifèr que son nom scientific es Mustela putorius; aparten a la familha dels mustelidats.
Costumas de vida
Es nocturne, mas lo podèm veire de còps lo jorn. Lo pudre es silenciós, furtiu e discret. Dins la jornada dormís dins sa tuta. Monta rarament als arbres, mas nada fòrça plan. Viu dins las planas, los camps, los prats. Cava sa tuta dins de vièlhas garenas o dins una ròca tapissada amb de mossa. Sos predators son lo tais, los rainals, los martres, los chòts grand duc.
Noiridura : Se noirís de batracians, peisses, reptils, insèctes, vèrs e tanben de frucha en auton.
Ramousies
es una comuna francesa del departament del Nòrd e de la region dels Nauts de França.
Mustela putorius
Reproduccion
L’acoplament a luòc entre febrièr e abril. Probable que lo mascle estimula l’ovulacion. Aprèp una gestacion de 41 a 42 jorns, la femèla dona naissença a una portada annala de tres o quatre pichòts.
Moratalla
Moratalla es un municipi d'Espanha de la Comunautat Autonòma uniprovínciala de Múrcia.
Marwari
Lo marwari es una lenga indoariana parlada en Índia e en Paquistan.
Localisacion
En Índia la lenga es parlada dins l'ancien reialme de Marwar, dins l'oèst desertic de Rajasthan, dins los districtes de Jodhpur, Barmer, Jaisalmer e Bikane. Lo marwari es parlat tamben en Paquistan. Lo nombre de locutors es pas aisit de saver, que fòrça marwaris en Índia declaran l'indi o lo « rajasthani » coma lor lenga mairala dins los recensaments.
Classificacion e dialèctes
Lo marwari fa partida del grop rajasthani de las lengas indoarianas centralas, una branca de las lengas indoarianas, que fan partida de la familha indoeuropèa. Existís pas de lenga rajasthani, mas un ensem de parlars acampats jos aquest tèrme. Recentament en Rajasthan se desvolopan d'iniciativas per promòure lo marwari, que ten una tradicion literària anciana, coma lenga estandard basada sus lo dialècte jodhpuri.
Gargaç
Gargaç (Gargas en francés) es una comuna provençala, situada dins lo departament de Vauclusa e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur.
Comunas vesinas
400px|left|Distanças e posicion relativa
Kanfen
Kanfen es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mosèla e la region del Grand Èst.
Mycteria
Lo genre Mycteria compòrta las quatre espècias de tantals.
15 d'octobre
Decèsses
Vejatz tanben:
Edip a Colonos
thumb|275px|Edip a Colonos, de [[Fulchran-Jean Harriet (1798)]] Edip a Colonos (en grèc: Οἰδίπους ἐπὶ Κολωνῷ) es una òbra teatrala de Sofòcles. L'accion se debana a Colonos, vila natala de l'autor près d'Atenas, ont un Edip cèc e las seunas filhas Antigòna e Ismèna van demandar asili al rei Tesèu.
L'òbra es la segonda del cicle de las tres òbres tebasianas, los fachs descrichs se passan après l’Edip rei e abans l'Antigòna. Tanben, es la darrièra de las òbras de Sofòcles, e la sortiguèt de postum lo seu falen, Sofòcles lo Jove, al festival de Dionís en 401 AbC, cinc ans après la mòrt de l'autor.
Dramatis Personae
Personatges, per òrdre d'apareisson: Edip, Antigòna, estrangièr, còr d'ancians de Colonos, Ismèna, Tesèu, Creont, Polinices, messatgièr.
Sinòpsis
Lo prològ comença quand l'Edip vielh e cèc, arriba a Colonos, près d'Atena, guidat par sa filha Antigòna. Encontran un estrangièr que lor confirma ont son. Edip explica al ciutadan que ven a Colonos sus la fe d'una profecia qu'Apollon li faguèt lo jorn ont Edip aprenguèt qu'èra copable de parricidi e d'incèst e foguèt fòrabendit de Tebas: lo dieu li prediguèt qu'anava conéisser lo repaus a Colonos, e que morrissent alá balhara un grand benfach a aqueles que l'aurán acculhit e un grand malaur als Tebesians que l'aurián exiliat. Edip demanda una audiéncia al rei d'Atenas Tesèu.
Lo parodos vei intrar en scèna lo còr tragic, compausat d'un grop de vielhs de Colonos. Esmogut per aquel vielh cèc, lo còr es esglasiat aprenent son identitat vòl d'en primièr caçar Edip, mas Antigòna capita a atendrir los vielhs.
Dins lo primièr episòdi, Edip e Antigòna discutan amb lo corifèu, cap del còr. Edip conta son passat e plaideja per son cas: es pas copable, mas solament victima d'un malastre sevèr. Pauc après arriba Ismèna, l'autra filha d'Edip, que ven li aprene lo conflicte fratricidi qu'opausa los seus dos filhs, Eteocles e Polinices. Abedos volgavan veire Edip tornar près de Tebas. Totes an entendut parlar d'una profecia de l'oracle de Delfès segon que la vila pròcha d'ont Edip será enterrat ne li vendrá de grands benfachs. Edip s'encolèra contra los seus filhs que lo bandiguèron per prene melhor lo poder, e ven enara mai decidit de demorar a Colonos. Lo corifèu conselha a Edip d'onorar las Eumenidas per que lor vengan favorablas. S'acaba l'episòdi amb lo cant del còr qu'interroga Edip sus son passat dolorós.
L'arribada de Creont, lo regent de Tebas, marca lo començament del tresen episòdi. Creont vòl convéncer Edip d'intrar a Tebas, mas nega. Creont rauba Ismèna e ensaja de far lo meteis amb Antigòna, mas lo corifèu e lo còr s'i opausan. Creont insistís fins a l'arridaba de Tesèu, qu'ordona a son pòble d'aparar las filhas d'Edip e blaima severament Creont pels seus actes brutals. Creont se defend, mas Edip denoncia sas mensorgas amb energia. Tesèu ordona alara a Creont de las guidar fins al luòc ont se tròban sos companhs que tenon las filhas d'Edip. S'acaba l'episòdi amb lo cant del còr qu'evòca lo combat que va se liurar los òmes de Creont e aqueles de Tesèu.
Lo quatren episòdi comença amb lo retorn sus l'empont d'Antigòna, d'Ismèna e de Tesèu victoriós. Totes se regaudisson. Tesèu aprend a Edip qu'un òme de Tebas vòl li parlar avidament. Après un cant del còr, lo Tebasian entra: es Polinices, un dels filhs d'Edip. Expausa sa querela amb Eteocles e la guèrra dels sèt caps que prevei contra Tebas. Demanda ajuda a Edip. Edip refusa e blaime severament Polinices per sas accions e per la guèrra que fomenta contra la seuna vila. Edip acaba la diatriba en maldissent los seus dos filhs e esperar que s'entretuan. Antigòna enag de far renonciar Polinices a la guèrra, mas en van. Lo còr canta copat pel dialòg d'Edip e d'Antigòna: Edip vei caire lo fólzer, signe que deu anar al luòc ont morrirá. Edip crida Tesèu, e, a son retorn, li demanda de l'acompanhar fins al luòc ont deu morrir, perque es lo sol espectator digne d'assistir a sa mòrt. Edip explica a Tesèu cossí poirrá far benefici de la preséncia de sa tomba per aparar sa ciutat. Totes sortisson de l'empont. S'acaba l'episòdi amb un brèu cant del còr qu'evòca las divinitats dels Enfers.
L'exodos comença quand un messatgièr arriba e conta la mòrt subrenaturala d'Edip. Totes i assistiguèron sonque de luènh e ignoran cossí es mòrt: sembla aver desaparegut, benlèu engolit sota tèrra. Lo còr entona un cant de planh, acompanhat per Antigóna e Ismèna. Antigòna decidís de tornar a Tebas, ont lo còr pressentís que camina cap a un destin funèst. Tesèu acaba los planhs, e indica qu'Edip enebiguèt quin que siá de veire sa tomba. La pèça s'acaba alara que Tesèu es prés a complir los rites funèbres necessaris en onor d'Edip.
Tematica
A diferéncia d'Edip rei, ont prevaliá l'accion, Edip a Colonos se centra dins lo debat filosofic. Pendent l'òbra lo protagonista se defend mai d'un còp, disent qu'es pas possible d'anar contra lo destin, e que deuriá pas èsser responsable dels crimes (patricidi e incèst) qu'aviá comés sens n'èsser conscient. Se plan segur aquela tematica èra recurrenta dins d'altres òbras sus Edip, aquela es l'unica que lo pausa obertament.
Edip a Colonos tanben pòt èsser vist coma la redempcion d'Edip. Se dins Edip rei lo vesèm cometre los actes reputats abominables e volent s'opausar al destin, aquí lo trobam coma un mendicaire expiant la seuna colpa e qu'accepta la mòrt que li foguèt profetizada. Edip tanben mòstra la seuna noblesa decidiguent d'èsser enterrat a Atenas per agraire l'espitalitat davant lo bellicisme de contunh dels tebasians.
Shekhawati
Lo shekhawati es una lenga indoariana parlada en Índia.
Localisacion
La lenga es parlada en dins la region de Marwar, en Rajasthan, dins los districtes de Sikar e Jhunjhunu e, dins una part d'aquest de Churu.
Classificacion
Lo shekhawati fa partida del grop rajasthani de las lengas indoarianas centralas, una branca de las lengas indoarianas, que fan partida de la familha indoeuropèa. Existís pas de lenga rajasthani, mas un ensem de parlars acampats jos aquest tèrme. Los shekhawatis consideran que parlan un dialècte del marwari, mas existís pasmens una tradicion literària en shekhawati.
Aepyceros melampus
L'impala es un mamifèr romiaire de l’òrdre artiodactyla, de la familha bovidae, es una polida antilòpa eleganta. Viu en Africa dins las savanas secas.
Mesura de 75 a 95 cm de naut et 120 a 160 cm de long, pesa entre 60 e 80 kg. En general es castanh/burèl e blanc. Los mascles an de grandas banas.
L’impala pòt viure fins a 12 ans dins la savana e 15 ans en captivitat. Se noirís de fuèlhas e d’èrbas cortas.
Es un animal que viu en grop. La sason de la reproduccion dura tota l’annada. La gestacion dura de 6 a 7 meses. La femèla a un sol pichòt a l’encòp, que pesa entre 4 e 5 kg. Atenh sa maduretat sexuala entre 12 e 18 meses.
Continent australian
En geologia, lo continent australian es un continent comprenent, per òrdre de talha, l'Austràlia continentala, la Nòva Guinèa, Tasmania e las illas environentas. Aquestas diferentas tèrras son separadas per de brases de mar recobrissent la placa continentala: la Mar d'Arafura e l'estrech de Torres que separan Austràlia de la Nòva-Guinèa e l'estrech de Bass separant l'Austràlia continentala de Tasmania.
Blòc 0415
Lo  es un blòc (en francés, îlot) del sector de dins lo principat de Mónegue.
Sa superfícia es de 0.
Saint-Georges-des-Sept-Voies
Saint-Georges-des-Sept-Voies es una comuna francesa, situada dins lo departament de Maine e Léger e la region dels Païses de Léger.
Geografia
Comuna del Saumurois, Sant-Georges-de detlas-Sèt-Vias se situa a 2.5 km de la Loire.
Commune du Saumurois, Saint-Georges-des-Sept-Voies se situe à 2.5 km de la Loire.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Lavau (Iona)
Lavau  es una comuna francesa administrada per lo departament d'Iona de la region de Borgonha.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Nòtas
<references group=N/>
Maumusson e Laguian
Maumusson e Laguian (Maumusson-Laguian en francés) qu'ei ua comuna gascoa, situada dens lo departament de Gers e la region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus. vignette|upright=1.6|centre|Comunas a l'entorn.
Maumusson
Lo nom qu'es atestat Malmuzon, cap a 1082. Dauzat e Rostaing qu'explican Maumusson per un nom latin d'òme Mamucius, dab lo sufixe -onem, puish atraccion de mau, deu latin malus, « maishant », donc un fenomèn analogic e pas fonetic. Segon Negre, Maumusson que vengueré benlèu deu latin manumissio(n) « afranquiment », vengut nom de persona, puish nom de lòc e atraccion de -malus. Per Maumusson (Tarn e Garona), Paul Burgan e Andriu Lafon que recensan las diferentas explicacions deu nom. Meilèu que la solucion de Dauzat e Rostaing, o que manumissionem (Negre), lo nom que vieneré de mau (de male o malum) e de mus, « morre », dab sufixe diminutiu -on (deu latin -onem, utilizat com chafre, dens lo sens de « persona reguèrga, morruda, de mala cara »; Maumus qu'es un chafre corrent; ua auta possibilitat pas tan probabla que seré mus dens un sens oronimic « bèc » ; los dus Maumusson que son en posicion dominanta, çò que pòt justificar benlèu lo nom de mus.
Laguian
Medish nom que Laguian e Masons. Tornam copiar çò qui correspón a Laguian : Segon Dauzat, Laguian que vengueré de Aculius, nom latin d'òme, dab lo sufixe -anum ( ---> *Aculianum), puish aglutinacion de l'article (l'article femenin la). Aquera explicacion que supausa donc un nom qui seré regularament *Agulhan e qui auré perdut sa l molhada, çò qui sembla mauaisit en gascon. De mèi, perqué l'usatge d'un article davant un tau nom de lòc ? Segon Negre, Laguian que vengueré benlèu deu nom de persona « romanic » (-> latin) Aquinius, dab lo sufixe -anum. L'article que seré tardiu.
Economia
La comuna que hè partida de las zònas d'apellacion d'origina contrarotlada (AOC) deu Madiran e deu Bearn.
Verneuil-en-Halatte
Verneuil-en-Halatte es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Oise e la region de Picardia.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Férolles-Attilly
Férolles-Attilly es una comuna francesa, situada dins lo departament de Sèina e Marna e la region d'Illa de França.
Glèisa (edifici)
thumb|La glèisa d'[[Orosí, Còsta Rica.]] thumb|Gospel Revival Church, la "Glèisa dau Reviscòu de l'Evangèli", a [[Ruiru en Kenya]]
Lo mot glèisa (var. egleisa) s'emplega sovent per designar un edifici dedicat a la pregària, l'adoracion o d'autrei servicis religiós, dins la religion crestiana en generau, mai que mai dins l'ortodoxia e lo catolicisme (lo protestantisme utiliza puslèu lo mot temple).
right|thumb|La glèisa vielha de 800 ans de Termunterzijl, au nòrd dei [[Païses Basses|País Bas]] thumb|right|La [[catedrala de Sant Basil a Moscòu, en Russia]]
right|thumb|La glèisa de la [[Sagrada Familha concebuda per Antoni Gaudí, a Barcelona, ai País Catalans]]
right|thumb|La [[catedrala dau Crist Sauvador a Moscòu, en Russia ]]
La Bigne
La Bigne en normand (La Bigne en francés) es una comuna normanda, situada dins lo departament de Calvadòs e la region de la Bassa Normandia.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Versigny
Versigny pòt èsser:
Ojós
Ojós es un municipi d'Espanha de la Comunautat Autonòma uniprovínciala de Múrcia.
György Gordon Bajnai
György Gordon Bajnai (Szeged, Ongria 1968) es un ancian primièr ministre d'Ongria.
Fresca
Lo fait de pénher sus un enduit qu'a pas encara secat permet als pigments de penetrar dins la massa, e doncas a las colors de perdurar pus longtemps qu'una simpla pintura en superfícia sus un substrat. Son execucion necessita una granda abiletat, e se fa fòrça rapidament, entre lo pausament de l'enduit e son secatge complet.
Lo tèrme s'utiliza sovent per metonimia dins lo lengatge ordinari per designar la pintura murala en general e pus rarament la tecnica.
Antigòna (Sofòcles)
thumb|330px|Antigòna davant lo cadavre de Polinices ([[Nikiforos Lytras, 1865)]] Antigòna (en grèc Ἀντιγόνη) es una tragedia del dramaturg atenian Sofòcles, escricha, segons los savents, vèrs 441 AbC..
Fresca
Principi de la fresca
Quatre elements entran en jòc :
Antigòna (Sofòcles)
Contèxe
Antigòna es una de las tres pèças de Sofòcles avent per subjècte las aventuras d'Edip e sa familha. Pasmens se las escriguèt pas dins aquel òrdre, los eveniments contats aquí seguisson aqueles d'Edip rei e d'Edip a Colonos. E l'istòria de la familha continua amb Los sèt contra Tebas d'Esquil. Edip se marida amb sa maire Jocasta après aver tuat lo seu paire Laïos e, avent estat proclamat rei de Tebas, engendra quatre enfants: Eteocles, Polinices, Antigòna e Ismèna. Quand descobrís l'intriga (es l'argument de l'Edip rei) Jocasta se suïcida e Èdip se fora los uèlh e s'exilia amb las seunas filhas (los seus filhs, que negan de l'acompanhar, son maldichs pel paire per morrir l'un de las mans de l'aytre). Coma lo tròn de Tebas èra vacant, Eteocles e Polinices decidisson de prene lo poder cadun son torn; mas quand arriba lo torn de Polinices, Eteocles refusa de li daissar lo sceptre. L'ofensat va a Argos e amb l'ajudat dels argonautas ataca la ciutat natal amb una armada capitanejada per sèt capmèstres; Tebas ne sortirá victoriosa, mas los dos faires morrison un per l'arma de l'autre (argument de Los sèt contra Tebas).
Fresca
Principi de la fresca
Coma l'enduit es fresc, las colors s'impregnan dins l'intonaco qu'una substància, lo calcin durant lo secatge de l'enduit, migra cap a la superfícia e se superpausa a la pintura en creant atal un jaç aparaire. Aquela reaccion quimica, nomenada carbonatacion (per evaporacion de l'aiga de l'enduit, lo gas carbonic de l'aire se combina amb l'idroxid de calci de la calç per formar una pellicula de carbonat de calci, lo calcin), es caracteristic de la pintura a fresca e li conferís coesion e duretat. Per l'enforçar, lo pintre passa sus la superfícia colorada la « lenga de cat », un certan temps aprèp que pausèt sa color, e, entre cada jaç pigmentat, l'aiga torna montar cap a la superfícia e depausa la calcin, atal las frescas semblan lissadas.
Antigòna (Sofòcles)
Dramatis personae
Personatges, per òrdre d'apareisson: Antigona, Ismèna, Creont, Emon, Tiresias, Euridice, còr de vièlhs de Tebas. Personatges muts: gardas, pòble.
Fresca
Principi de la fresca
Las frescas foguèron policròmas mas lo problèma del còst dels pigments limitèt sovent le nombre de colors.
La pintura a fresca consèrva pus longtemps las colors que la pintura sus supòrt classic.
Pliego
Pliego es un municipi d'Espanha de la Comunautat Autonòma uniprovínciala de Múrcia.
Blòc 0416
Lo  es un blòc (en francés, îlot) del sector de dins lo principat de Mónegue.
Sa superfícia es de 0.
Amor liure
Los tèrmes amor liure, union liura o union en fach, sorgís a fins del sègle XIX e fa partit de l'ideologia de l'anarquisme, quitament s'aguèt de defensors abans e après que siá identificat amb aquela ideologia. Segon la concepcion anarquista, tot acòrdi liure entre personas adultas es un compromís legitim que se deu respectar per quina que siá aquestes que lo soscrivon, e tanben pels terces, de biais que las relacions sentimentalas o suxualitas an pas besonh de permís o autorizacion exprimits per l'Estat, la societat, la familha, o los compromises religioses.
La libertat de l'amor liure se fonda sus la sobeiranetat individuala e l'associacion volontària se constituís:
Amor liure e Estat
Aquela concepcion tusta totalament l'estructura del drech civil convencional, es a dire, amb lo maridatge d'òrdre public, qu'es considerat pas autrament qu'un contracte que se realiza per establir de dreches e d'obligacions de la part d'un trèç, mas l'amor liure refusa aquesta figura juridica, que considèra que l'amor coma un compromís mutual o un contracte volontari entre las partidas entre aquestes qu'establisson exclusivament los sieus dreches e d'obligacions, sens ingeréncia de la Glèisa e sens regulacion de l'Estat. Davant lo drech estatal o public, l'amor liure apausa lo contrate commutatiu e drech privat, es a dire, determinat de biais singular e liure entre las partidas.
Confusions e prejutjats
L'amor liure es arribat a se confondre sovent amb l'abséncia de quina responsabilitat o compromís que sián en l'amor e dins las relacions sexualas. Se cal insistir que las diferentas concepcions de l'amor liure es que las relacions amorosas o sexualas deveon èsser liuras e doncs responsablas, es a dire, passadas dins un estat de consciéncia.
Una de las una vision anarquista sul tèma es:
Amor liure, promiscuïtat sexuala e celibat
D'un autre costat, l'amor liure foguèt identificat de biais errenèu amb la promiscuïtat sexuala. Aqueste prejutjat la existís dempuèi lo sègle XIX quand èra defendut pels liberals, anarquistas e marxistas e boemians o de cercles artistics d'avantgarda. Fa unes decennis, aquel prejutjat tornèt amb lo movement hippie l'"amor liure" que venguèt la coïncidéncia confusa dins un mèsme grop la promiscuïtat del vam de la jovença e las reünion sexualas liuras responsablas, aquò apondut als comportaments que s'atribuisson als hippies dins l'imaginari o l'estereotipe popular.
D'un autre costat, l'amor liure nega tanpauc la causida personala dels comportaments que pòscan èsser jutjats per d'autras coma promiscuïtat, del moment que la persona que realiza aqueste comportament faga sos contactes amb d'autras personas dins l'encastre del respècte liure de la causida dels autres. En resumit, los partenaris de l'amor liure comprenon la promiscuïtat coma una possibilitat legitima e quitament respectan la liura decision pel celibat o de las conduchas austèras.
Politica
Las concepcions revolucionàrias marcavan l'amor liure coma una causa necessària dins lo cambiament social de biais diferents. Las posicions sus l'amor liure foguèron subretot defendudas dins de l'anarquisme e dins una mendre mesura pel liberalisme e lo socialisme, pel feminisme. Cal gardar a la ment  que las personas mai conservatiças dins d'aquestes movements avián los prejutjat que l'amor liure implicava la promiscuïtat sexuala o lo treble de las activitats organizadas de se daissar portar pels instints, e tanben cal pas obliar que la lucha primièra èra politica.
De l'anarquisme, se pòt destacar los ensags e l'accion de femnas anarquistas coma Emma Goldman o Voltairine de Cleyre. Del marxisme, i a los escrits de Aleksandra Kollontai, que foguèt una importanta dirigenta dins del Partit Bolchevic quand prenguèt lo poder de l'Estat dins l'URSS naissenta.
Beat generacion, hippies, feministas e LGBT
Aquela concepcion de las relacions amorosas aguèt cèrta influéncia sus la generacion beat, en lo decenni 1950, e sul movement hippie e la suscultura. Es alara que, dins unes cercles, lo concèpte d'amor liure venguèt a èsser associat subretot als hippies, e pasmens se ja axistissiá abans dempuèi d'ora. Foguèt egalament desvolopat pel feminisme de la fin del sègle XIX e del començament del XX e utilizat pel movement feminista del decenni 1960. Lo mèsme se passèt dins lo sectors dels movements en favor dels dreches dels gais, lesbianas, transgenres e disexuals.
Al sègle XIX, foguèron influents dins las visions sus l'amor liure, los escrichs de personas gais coma lo socialista Edward Carpenter o l'anarquista escocés John Henry Mackay, que defendavan subretot las relacions amorosas e sexualas entre parelhs del mèsme sèxe. De biais mai recent, i a la defensa de l'amor liure e de las relacions entre personas del mèsme sèxe de la part d'Allen Ginsberg, icòna de la beat generation e del movement hippiee e tanben los simpatizant del anarquisme e de la New Left del decenni 1960 e figura importanta dins de la defensa dels dreches LGBT al sègle XX als USA.
Auçac
Auçac (Aussac en francés) es una comuna occitana del Lengadòc administrada pel departament de Tarn e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Tantal (mitologia)
Dins la mitologia grèga, Tantal (en grèc ancian / Tántalos, l raprochament amb  / tálas, « malurós », es una etimologia populara) es un mortal, filh de Zèus e de la ninfa Plotò, e rei de Frigia o de Lidia. Es l'espós de Dioné, filha d'Atlàs, e lo paire de Pelops e Niobé.
La Chapelle-Thémer
La Chapelle-Thémer es una comuna peitavina, situada dins lo departament de Vendea e la region daus País de Leire.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Toponimia
Las atestacions ancianas son, per lhuec:
Nòtas
<references group="N"/>
Merwari
Lo merwari (o ajmeri) es una lenga indoariana parlada en Índia.
Localisacion
La lenga es parlada en dins los districtes de Nagaur e d'Ajmer, en Rajasthan.
Classificacion
Lo merwari fa partida del grop rajasthani de las lengas indoarianas centralas, una branca de las lengas indoarianas, que fan partida de la familha indoeuropèa. Existís pas de lenga rajasthani, mas un ensem de parlars acampats jos aquest tèrme.
Gandalf lo Blanc
Gandalf lo Blanc es un personatge fictiu de l'Univèrs de J.R.R. Tolkien a la Tèrra Mejana. Es un dels istari (magicians), e tanben es un màiar (los éssers qu'IIuvatar envièt a Eä, amb los valar. Pasmens, Gandalf es sonque lo nòm balhat pels umans. Los elfs lo coneisson amb lo nòm de Mithràndir (Pelerin Gris) e, a mai d'aquò, quand èra jove èra estat sonat tanben Olorin. Gandalf es un dels personatges pus importants de Lo Hobbit e tanben Lo Senhor dels Anèls pr'amor que participa plan en la Guèrra de l'Anèl. Sembla plan un vielh amb capèl ponchut e tanben una longa barba. A mai de Merlin es un dels prototipes classics de magician dins la ficcion occidentala.
Abans de l'Anèl
Lo maiar Gandalf èra una creatura que nasquèt de la ment d'Eru e demorava al reialme de Valinor. Ailà èra conegut coma Olorin e demorava al jardin d'Irmo. Lo sòn mèstre èra Nienna. Quora los valar causiguèron enviar de representants a la Tèrra Mejana per conselhar aqueles contraris al Senhor Escur Sauron, Manwë prepausèt Olorin. Quand los cinc enviats arribèron a la Tèrra Mejana foguèron mai coneguts coma los "magicians o "istari".Olorin e Curumo (mai tard conegut coma Saruman) èran los pus savants de totes cinc. Curumo foguèt causit coma cap de l'orden, mas Gandalf poguèt se ganhar l'amistat dels elfs e mai que mai de Na Galadriel e Cirdam. Foguèt justament aqueste qui balhèt a Olorin l'anèl de fuòc, un dels tres anèls dels elfs.
Lo Senhor dels Anèls
Pasmens, ne Gandalf nimai lo Balrog moriàn e lucharàn pendent de jorns e mai jorns. Puèi ambedús moriràn. Mas Gandalf es tornarmai enviat a la Tèrra Mejana per Eru e amb mai poder encara. Gwaihir l'acompanha fins a Lorien, on na Galadriel li balha un vestit blanc per demostrar que dempuèi ara serà el e pas Saruman qui dirigirà lo grop dels magicians. Gandalf doncas, daissa d'èsser Gandalf Lo Gris e ven Gandalf lo Blanc.
Al bòsc de Fangorn, trapa Aragorn, Guimli e Legolas, e se'n va amb eles al palais del rei Theoden de Rohan. Ailà liurarà lo rei, qu'èra estat un serv de Saruman pr'amor de Grima Lengadesèrp. Puèi amassa los rohirrim per liurar Isengard. Un cop desfachat Saruman, Gandalf envia a l'exili a Saruman. Puèi se'n va a Minas Tirith per ajudar a defensar la vila. Participa en la Batalha de las Pradas d'Elionor ont lucharà mb lo Rei dels Mascs e Senhor dels Nazgûl.
Fin finala, se n'anarà amb Aragorn a la Pòrta Negra per cridar l'atencion del Senhor Escur, del còp que Frodo es mai e mai prèp del Mont del Destin per destruïre l'anèl. Quora capitan Sauron es totalament desfachat.
Trichechidae
Las serenas son de mamifèrs marins qu'apertenon a la familha trichechidae e al genre Trichechus, que compta segon los autors, tres o quatre espècias fòrça vesinas. Constituisson amb los dugongs (dugongidae), l'òrdre dels sirenians.
Pòdon viure fins a trenta ans, dins d’aigas de temperatura superiora a.
Descripcion : Animal pauc conegut, la serena viu dins l’aiga, sembla una mòrsa de color blava. Pòt far cinc mètres de long e pesar fins a una tona e mièja. Sas aletas an una forma de paleta, sa coa es facha sonque de muscles, sens òsses per la sosténer. Amb sos pichòts uèlhs, es pas miòpe, distinguís las formas e las colors. Sas dents se remplaçan sovent.
Alimentacion : La serena es erbivòra, pas romiaira, e manja d’èrbas que flòtan. Ne pòt manjar fins a per jorn ! Se noirís aparentament sonque la nuèch. Las plantas que se’n noirís an un feble rendement energetic, çò qu’explica que las serenas an un taus metabolic fòrça bas : nadan lentament per economizar lor energia.
Uèi es rar e protegit pertot dins lo mond, mas foguèt longtemps caçat per l’òli que ne fasián e per sa carn.
Puerto Lumbreras
Puerto Lumbreras es un municipi d'Espanha de la Comunautat Autonòma uniprovínciala de Múrcia.
Rotièr
Rotièr (Routier en francés) es una comuna lengadociana, situada dins lo departament d'Aude e la region d', ancianament de Lengadòc-Rosselhon.
Sos abitants son apelats los Rotiereses e las Rotieresas.
Geografia
De Rotièr, se pòt admirar lo païsatge qu'ofrís a nòstres uèlhs la cadena dels Pirenèus al sud e analisar l'estructura complèxa associant doças colinas e tèrras alluvialas geologicas. Los afloraments de gres son generalament ocupats per de bòsques pichons compausats essencialament de garrics. Las bonas exposicions e las terrassas son reservadas a la vinha. Al nòrd, se remarca la posicion del vinhièr adorsat al massís de la Malapèira, e enfin, al-delà, barrant l'orizont, la massa escura de la Montanha Negra.
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
Las fòrmas ancianas son Castel de Riut en 1130, Castrum de Ruterio en 1220, Riuterium en 1226, Rupterium en 1229, Rutherium en 1260, Riucenum = Riuterium en 1312, Ecclesia de Ruterio en 1319, De Riutio = Riuterio en 1360, Reuterium en 1377, Rentier = Reutier en 1503, Rieutier en 1571, Routié en 1594, Reutier en 1594, Saint Laurens de Routyer en 1639, Routier en 1665, Routiès les Limoux en 1679. La prononciacion occitana es Routiè, dins la grafia de l'abat Antòni Savartés, donc [ru'tjɛ]. Rotièr vendriá d'un nom d'òme germanic, Rotheri per Dauzat e Rostaing, Rotharius (fòrma latinizada) per Bénédicte e Jean-Jacques Fénié. La primièra sillaba en Rot- foguèt precedida de Riut- e/o Reut-...
Istòria
Lo vilatge s'es constituit al sègle X e se caracteriza per la preséncia de rèstas de la muralha medievala e sustot per sa glèisa parroquiala esplendida del sègle XIII, fortificada, amb un cloquièr-paret caracteristic e vesible de luènh. Es la pus vasta glèisa de Rasés. Cal notar tanben la curiositat del cementèri aluenhat de 800 mètres del vilatge e situat sul sit qu'ocupava aqueste darrièr abans lo sègle XII.
.everbank
es un nom de domeni generic depausat per l'entrepresa financiària americana Everbank. Es en servici dempuei lo 26 de novembre de 2014.
Lo Senhor dels Anèls
Lo Senhor dels Anèls (títol original en anglés: The Lord of the Rings) es un roman fantastic epic escrit per l'academician britanic J. R. R. Tolkien. L'istòria comença coma una seguida del primièr libre fantastic de Tolkien, The Hobbit, mas desvolopada dins una istòria mai longa. Foguèt escrita en estapas entre 1937 e 1949, amb la pus granda partida creada pendent la Segonda Guèrra Mondiala. Foguèt a l'origina publicada en tres volums en 1954 e 1955, e foguèt tornar estampada mai d'un còp e traducha en 38 lengas almens, venent una de las òbras pus popularas de la literatura del sègle XX.
Loís Armand de Lom d'Arce, baron de Lahontan
Loís Armand de Lom d'Arce, baron de Lahontan (Lahontan, Bearn, lo 9 de junh de 1666 - abans 1716) explorator bearnés de Nava França e escrivan de lenga francesa, considerat com un deus purmèrs escrivans de Quebèc.
Panèl d'indicacion de vitessa conselhada en França
Lo panèl d'indicacion d'una vitessa conselhada es un panèl de senhalizacion carrat de fons blau, bordat d’un listèl blanc, portant en son centre l'inscripcion de la vitessa ont es recomandat de rotlar.
Lo Vijan (Cantal)
Lo Vijan (Le Vigean en francés) es una comuna auvernhata d'Occitània, situada dins lo departament del Cantal e la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament d'Auvèrnhe.
Toponimia
Las fòrmas ancianas son Bion, al sègle X, Viganum, latinizacion de 1310, Vige-la-Gleize, sense data o en 1549, le Vigen, en 1549, Le Vigayns, en 1603, Le Vigeyn, en 1605, Vinant, en 1628, Le Vigem, en 1646, Le Vighuan, en 1659, Le Vighen, en 1661, Le Vigent, en 1665, Le Vigan, en 1668, Le Vighan, en 1672, Le Vijan, en 1675, Vigen-le-grand, en 1680, Le Viguant, en 1686, Levigean, en 1688, Le Vighean, en 1701, Le Vigheant, en 1749, Le Vigam, en 1784. Dins lo cas particular del Vijan, Dauzat e Rostaing causisson pas entre lo sens de vicanum (en latin), mot derivat del latin vicus, « vialatge sense estatut » a l'epòca romana, e lo sens de proprietat de Vibius, nom latin d'òme, amb lo sufixe -anum. Los Féniés explican lo mot vigan en general, amb l'exemple d'Albi : lo prumèir sens es « plaça del vialatge », pueis « barri », enfin « vialatge » ; pasmens, la plaça d'Albi nommada Lo Vigan èra tanleu l'origina situada a l'exterior de la muralha. A prepaus del Vigan de Carcin, Basalgas mòstra que lo sens de vicanum es aicí lo de « vialatge barri », per rapòrt a Gordon. Lo cas del Vigan carcinòl, situat a 4 km de la viala de Gordon, permet de precisar lo sens : non pas un barri que tochariá la viala, mas un vialatge près, dependent d'un biais o de l'autre de la viala. Aquela situacion es la del Vijan situat a costat de Mauriac mas que se confond pas ambe la viala e del Vijan en Nauta Vinhana a costat de Solenhac, viala abadiala coma Mauriac. Aquela constatacion geografica permet d'exclure l'ipotèsi Vibianum de Dauzat e Rostaing, dont se veson pas las traças davant lo sègle XIII. Mas que representa Bion atestat al sègle X e absent de la mapa actuala ? Lo vialatge actual del Vijan o una aglomeracion dispareissuda ? I a dins la comuna un luec nommat Sion. Mala lectura del tèstament del sègle X ?
Nòtas
<references group="N"/>
Loís Armand de Lom d'Arce, baron de Lahontan
Lo baron de Lahontan que vadó a Lahontan au ras d'Ortès ; qu'èra gessit de la noblessa bearnesa. Lo son pair que's roeinè dens un projècte (en s'i escàder totun) de tornar lo riu qui trauca Lahontan, navigable dinc a la mar grana. Aquò qu'obligué lo joen baron (qui eretèr deu títòu de baron a la mort deu son pair en 1674), vadut praube, a entrar dens l'armada.
Que ho miat en Nava França en 1683 on, pendent annadas qu'explorè la region deus Grans Lacs en bèth establir contactes dab los indians Urons e en pelejant se dab los Iroqués. Volent tornar en Euròpa, qu'abandonè l'armada e que s'installè en Olanda, puish que lo retorn en França que'u èra vedat per'mor de la soa desercion. Qu'i obtiengó las favors de l'Elector de Hannover e que comencè a escríver las soas òbras literàrias : memòris, descripcion geografica e lo son famós Dialòg dab un sauvatge ; que's tracta d'ua discussion fictiva enter eth (en vertat un eth fictiu qui pòrta lo son nom e qui dehen ironicament los punts de vistas europèus e catolics) e un indian uron aperat Adario. Amassas que parlan de religion e de moralitat e cada còp lo capatge e d'Adario que l'emportan suus praubes arguments deu baron.
Orglandes
Orglandes es una comuna normanda, situada dins lo departament de la Marga e la region de la Bassa Normandia.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Lo Senhor dels Anèls
Los tres volums :
Parfait
Un parfait (fr. per "perfach", pron. AFI ) es un dessèrt glaçat (inventat en 1894) de la crèma fresca, los uòus, lo sucre e los ingredients perfumaires (siròp, potorlada de fruchs frescs o secs, vanilha, alcòl...). Mesclar la crèma fresca amb los jaunes d'uòu, amb lo sucre e amb lo(s) ingredient(s) perfumaire(s). Batre los blanc d'uòu en la nèu e ajustar la mescla. Mesclar e glaçar l'amassa de totes ingredients.
16 d'octobre
Decèsses
Veire tanben :
Petit-Verly
es una comuna francesa del departament d'Aisne e de la region de Picardia.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Ricote
Ricote es un municipi d'Espanha de la Comunautat Autonòma uniprovínciala de Múrcia.
Osort
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
La prononciacion qu'ei [ɔ'zur(t)]. Las fòrmas ancianas que son Sanctus Martinus de Osord aus sègles XI-XII, Ozort (mapa de 1638), Ausourt (mapa de 1714), Auzour (mapa de 1733).
Lo nom qu'ei benlhèu a arreligar dab Ausons (Hauts Pirenèus), Audon (Hauts Pirenèus), Ausencs (Pirenèus Atlantics). Lo cognomen Osor qu'ei atestat un sol cop, mès lonh de l'Aquitània e demoraré lo problèma deu sufixe. Lo segond element que poderé estar lo resultat d'un mot qui's tròba enqüèra dens lo basco ordo, « plana ». Qu'ei un nom probablament aquitanic, mès qui demòra escur. Com per Ortès e Òrtavièla, la conservacion d'un ò obèrt en posicion pretonica que seré diuvuda au basco.
.memorial
("monument comemoratiu", en anglés) es un nom de domeni generic. Es en servici dempuèi lo 26 de novembre de 2014.
Adidas
thumb|100px|Lògo d'Adidas Adidas es un dels fornidors alemands màgers de sabatas, vestits e articles d'espòrt.
Vièlanava del Bòsc
Vièlanava del Bòsc (Villeneuve-du-Bosc en francés) es una anciana comuna occitana del País de Fois, situada dins lo departament d'Arièja e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus. Es ara dins la comuna de Sent Joan de Verges.
Geografia
Le vilatge, plan pichon, es a 488 m d'altitud, mès al nòrd i a de puèges boscoses de mai de 600 m. L'anciana comuna s'acabava probablament al sud a la Quièra de Bernadon e a la del Ròc de Caròl (s'agís del meteis acrin), a 700 m. Al mens le sud de la comuna es inclús dins le Plantaurèl. Le territòri, relativament espandit, compreniá los vilatjots de Vedèl, la Bòrda, Bòrdanava, Marcelhàs, Siret, etc
Vièlanava del Bòsc
La prononciacion es [,bjɛloe'naβo ðel'βɔsk] segon l'enquista Sacaze de las annadas 1880. Las fòrmas ancianas son Villa nova en 1272, Villam novam de Boscho en 1329, Vielenave en 1390, Villanova, Villanova del bosq en 1445, etc. Segon Dauzat e Rostaing, una vièlanava es una aglomeracion novèla fondada a l'Edat Mejana per un senhor o una comunautat religiosa, mès sense que las franquesas autrejadas a las vilafrancas sián precisadas. Lo determinant es lo mot occitan bòsc. La fòrma Vièlanava presenta una diftongason del grop -il- en [jɛl], coma per exemple dins fièl, ancianament fil, abrièl.
Marcelhàs
Le lòc (Marseillas en francés) es de mal trobar sus Geoportail https://www.geoportail.gouv.fr/carte : cal cercar château de Marseillas, Saint-Jean-de-Verges o pont de Marseillas, Saint-Jean-de-Verges siquenon lo sistèma vos manda a Varilhas. La prononciacion es [maɾse'ʎas]. Patrici Pojada causís la grafia Marcelhàs contra Marcelhans, de mal descodar. Las fòrmas ancianas son [villa] de Marcellanis en 1272, Marcelhas en 1385, 1390, 1401, 1445, 1460, 1535. Lemoine considèra que Marcelhàs ven del nom de persona galloroman Marcellus, ambe'l sufixe -anum. P. Pojada obsèrva que la finala es la meteissa en francés que Meràs e Siuràs. La finala ven probablament del sufixe d'apertenéncia en -anum a l'ablatiu-locatiu, que daissa una -s finala. Lo nom latin (o eventualament galloroman) de proprietari es probablament Marcellus.
Istòria
La vièla nava data probablament del sègle XIII; son nom sembla marcar que foguèt creada per tal de rompre e desermassir un lòc boscós. Vièlanava èra situada dins la castelaniá e cossolat de Foish. Al començament de las annadas 1970, le vilatge èra despoblat e une communautat hippie s'i installèt per far una experiéncia de « comuna libertària ». Le 1èr de genièr de 1975, la comuna foguèt annexada a Sent Joan de Verges per fusion simpla, en aplicacion de l'arrestat prefectoral del 16 de mai de 1974.
San Javier
San Javier es un municipi d'Espanha de la Comunautat Autonòma uniprovínciala de Múrcia.
Ailurus fulgens
Lo panda roge o pichòt panda es un mamifèr que viu dins Imalaia e al nòrd de Birmania. Son nom ven d’una lenga d’Imalaia, benlèu del nepalés.
Lo pichòt panda fa la talha d’un grand cat (60 cm) amb una longa coa. A lo còs ros, las patas e lo cap negres e blancs, de bendas jaunas sus la coa. Se pòt téner drech. Sas arpas li permeton de montar als arbres e de ne davalar lo cap en bas.
Los pandas gigants partisson fòrças territòris amb los pichons. Los pichons pandas manjan de bambós, de frucha, de racinas, d’aglands, de liquèns, d’uòus, d’aucelons, e de carn quand son en captivitat, mas un regim compausat de tròp de carn pòt provocar la mòrt.
Lo pichòt panda es principalament nuechenc. Viu dins los arbres per se noirir e escapar a son principal predator : la pantèra de las nèus.
Es un animal solitari. La reproduccion a luòc entre la mitat del mes de mai e la mitat del mes de julh. La femèla pòt aver dos pichòts al maximum. La gestacion dura en mejana 135 jorns, los pichons atenhon lor maduretat sexuala entre 18 e 20 meses.
Blòc 0417
Sa superfícia es de 0.