cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Onduras
Una independéncia dins l'orbita estatsunidenca
Pasmens, lo beneficiari principau d'aquelei conflictes foguèron sustot leis Estats Units d'America que placèron lo país dins son esfèra d'influéncia dins lo corrent dau sègle XIX. D'efèct, a partir de 1899, la United Fruit Company i aquistèt de proprietaris immens per i crear de plantacions de bananas. Aquò entraïnèt mai d'una intervencion militara de Washington dins lo país per i restablir l'òrdre e i protegir leis interès de sei companhiás. En particular, l'armada estatsunidenca ocupèt militarament Onduras en 1924-1925. Puei, après lei dificultats economicas liadas a la crisi economica de 1929, i sostenguèt la dictatura de Tiburcio Carías Andino que reprimiguèt d'un biais saunós de manifestacions organizadas a San Pedro Sula, còr de la region bananiera, en 1944. Abandonat per leis Estatsunidencs, perdiguèt lo poder en 1949 au profiech de Juan Manuel Galvez que lo gardèt fins a 1954.
Aquela annada, una grèva generala fòrça dura permetèt l'adopcion de reformas e una aumentacion dei salaris deis obriers de la United Fruit Company. Lo liberau Ramon Villeda Morales venguèt la figura principala d'aqueu periòde mai sei projèctes de reformas agràrias entraïnèron finalament sa destitucion per lo coronèu Oswaldo López Arellano en 1963. Levat d'un brèu periòde entre junh de 1971 e genier de 1972, López Arellano gardèt lo poder de 1963 a 1975 e establiguèt un regime autoritari sostengut per lei conservators dau Partit Nacionau e leis Estats Units. Durant sa presidéncia, de tensions ambé Salvador a prepaus de l'arribada creissenta d'immigrats entraïnèron una brèva guèrra frontaliera en 1969 (la Guèrra de Cent Oras).
De còps d'estat en 1975 e en 1978 donèron lo poder ai generaus Melgar Castro (1975-1978) e Paz Garcia (1978-1983). Aprofichant una situacion economica pus favorabla, poguèron melhorar leis infrastructuras dau país. Pasmens, deguèron laissar leis Estats Units utilizar lo territòri ondurenc per i installar lei basas de la Contra, movement còntrarevolucionari nicaragüenc que luchava còntra lei sandinistas. En parallèl, lo regime militar deguèt acceptar en 1980 l'eleccion d'una assemblada constituenta. Après la fin de sei trabalhs, lo liberau Roberto Suazo Cordova foguèt elegit a la presidéncia. Sota lo mandat de son successor, José Simon Azcona, d'acòrds de patz permetèron d'acabar lo conflicte en Nicaragua que s'acabèt ambé la desfacha dei sandinistas.
Onduras dempuei la fin de la Guèrra Freja
Dempuei la fin de la Guèrra Freja, Onduras conoguèt un periòde de democratizacion amb una alternància au poder entre lei conservators dau Partit Nacionau e lei liberaus dau Partit Liberau. En 1998, lo país foguèt ravatjat per lo ciclon Mitch que laissèt 5,000 mòrts, 1,5 milion de refugiats e 3 miliards de dolars estatsunidencs de degalhs.
En 2009, la democratizacion dau país conoguèt un reculament important ambé la destitucion dau president Manuel Zelaya. D'efèct, elegit en 2005, aqueu president se raprochèt dau Veneçuèla bolivarian de Hugo Chávez. En 2008, Onduras jonhèt ansin l'Aliança Bolivariana per leis Americas (ALBA). Inquieta, l'oligarquia organizèt un còp d'estat per reversar lo president lo 28 de junh de 2009. L'operacion, sostenguda per Washington, permetèt d'expulsar Manuel Zelaya e de lo remplaçar per un president pus favorable ais interès de l'elèit economic. Puei, en 2010, d'eleccions novèlas permetèron l'eleccion dau conservator Porfirio Lobo a l'eissida d'un escrutinh non reconegut per la màger part de la comunautat internacionala.
Geografia
Lo territòri d’Onduras es montanhós (punt culminant, Cerro Las Minas, amb d’altitud), amb d’estrechas planas litoralas e un litoral accidentat: a la còsta caribenha s'obrís lo gòlf d'Honduras e l'estanh de Caratasca, e a la còsta de l’Ocean Pacific i a lo gòlf de Fonseca. Apertenon tanben a Onduras las nomenadas Islas de la Bahía (Roatán, Guanaja e d'autras). Lo clima vària de subtropical dins las tèrras bassas fins a temperat dins las montanhas.
Foradada
Foradada es un municipi de la província catalana de Lhèida e de la Comunautat Autonòma de la Generalitat de Catalonha.
Daniel Balavoine
thumb|250px|Daniel Balavoine en 1984 Daniel Balavoine (Alençon, 5 de febrièr de 1952 - 8 km de Gourma-Rharous, Mali, 14 de genièr de 1986) foguèt un cantaire e cantautor francés. Se faguèt conéisser en 1978 gràcias al succès de sa cançon "Le Chanteur" e venguèt mai famós encara gràcias a son interpretacion de Johnny Rockfort dins l'opèra rock Starmania creat per Michel Berger e Luc Plamondon. Se faguèt remarcar posteriorament per son engatjament civic e social. Moriguèt tragicament dins un accident d'elicoptèr durant lo Ralli del París - Dakar lo 14 de genièr de 1986.
(364) Isara
(364) Isara es un asteroïde.
Deodat de Severac (tramvai de Tolosa)
Istòria
L'estacion es mesa en servici lo 20 de decembre de 2013 dins l'encastre del perlongament Garona de la linha T1 del tramvai.
Membrana plasmica
thumb|upright=1.2|Representacion de la membrana plasmica muishant la bicapa de lipids, las [[proteinas e lo glucids associats]] 200px|left|thumb|Bicapa de lipids bipolars dab la loas caras idrofilas viradas de cap a l'exterior e las caras idrofòbas viradas de cap au dehens La membrana plasmica o membrana cellulara qu'ei ua bicapa lipidica semipermeabla qui entorneja lo citoplasma de las cellulas. Los sons lipids que son polars : aquò que vòu díser qu'an un cap idofil e un aute idrofòb e atau, que forman ua membrana en virant las caras idrofilas de cap a l'exterior (lo mitan aqueós) mentre qui las caras idrofòfas e s'isoplan. La membrana plasmica qu'embarra lo citoplasma en lo desseparan deu mitan exterior ; qu'assegura los escanvis enter los dus mitans ; qu'assegura la comunicacion celulara en ostendent moleculas qui las autas cellulas e poden reconéisher.
Gaiòla e Moiòla
Gaiòla e Moiòla (Gaiola-Moiola en italian) la es una anciana comuna de las Valadas occitanas. La fuguet creaa lo 14 de junh de 1928 per fusion de las comunas de Gaiòla e Moiòla. La es suprimia lo 3 de julhet de 1946 per la reconstitucion d'aquelas dos comunas.
Planh (literatura)
Un planh qu'ei un cant d'auròst on la votz poetica d'un trobador plora un defunt.
(365) Corduba
(365) Corduba es un asteroïde.
Framont
Framont es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Nauta Sòna e la region de la Franca Comtat.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
La Fuliola
La Fuliola es un municipi de la província catalana de Lhèida e de la Comunautat Autonòma de la Generalitat de Catalonha.
Desoxiribòsa
200px|thumb|Formula ciclica de la desoxiribòsa La desoxiribòsa qu'ei ua pentòsa (ua aldopentòsa mei precisament). Qu'ei donc compausada de 5 carbònis e qu'ei semblabla a la ribòsa a despart de la manca d'un grop idroxil (-OH) suu carbòni 2. Que forma un cicle dab 4 carbònis e un oxigèn (un cicle furanòsa).
La soa formula qu'ei : C5H10O4
La desoxiribòsa qu'entra dens la formula de la macromolecula d'ADN (qui'u deu lo son nom d'acid desoxiribonucleïc).
400px|thumb|Desoxiribòsa en solucion aquosa En solucion aquosa qu'altèrna duas formas ciclicas (la desoxiribofuranòsa e la desoxiribopiranòsa) en passant temporariament per ua forma lineara.
(366) Vincentina
(366) Vincentina es un asteroïde.
Gavet de la Conca
Gavet de la Conca es un municipi de la província catalana de Lhèida e de la Comunautat Autonòma de la Generalitat de Catalonha.
Economia de Bulgaria
Bulgaria es un país membre de l'Union Europèa dempuèi lo de 2007. La produccion de carbon, coire e zinc es fòrça importanta dins l'economia.
Hugo Lloris
thumb|230px|Hugo Lloris en 2018 Hugo Lloris (Niça, 26 de decembre de 1986) es un fotbolaire occitan. Es capitani de l'equipa nacionala francesa de fotbòl dempuèi febrièr de 2012. Jòga actualament amb lo Tottenham Hotspur.
Montròc
Montròc (Mont-Roc en francés) es una comuna lengadociana situada dins lo departament de Tarn e de la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Istòria
La comuna se nomena Montròc (oficialament Mont-Roc') dempuèi lo 9 de novembre de 1926. Abans èra Montcoguol o Montcoiol (grafia probablament pus fonologica) (Montcouyoul en francés).
Voissant
Nom desconegut en arpitan (Voissant en francés) es una comuna arpitana dau Daufinat, situaa dins lo departament d'Isèra e la region de Ròse-Aups.
Geografia
Voissant Es una municipalitat del parc natural regional de la Chartreuse. La municipalitat, limitrophe de la Savoie, es délimitée al nòrd per las gargamèlas del Guiers (digatz de Gargamèlas de Chailles, #que Jean-Jacques Rousseau #visitar en setembre 1731 e #que nos n'a daissat una descripcion) fins al belvédère dels "Tres Évêchés" (antany ponch de jonction dels diocèses de Viena, Grenòble e Chambéry). A l'oèst, la délimitation a fach per la Ainan, fins al confluisson del Ainan e del Guiers. thumb|left|220px|Massiu del Epine dempuèi Voissant En mai del cap de-luòc, la municipalitat a compausat de set caserius:
Rozier-Côtes-d'Aurec
Rosier (Rozier-Côtes-d'Aurec en francés) es una comuna occitana situada dins lo departament de Léger e la region de Ròse-Aups.
Voissant
Geografia
la Renardière, Verchère, la Chanéaz, la Buguière, la Conversière e Jos-lo-Mont.
Las municipalitats limitrophes son :
Voissant est une commune du parc naturel régional de la Chartreuse. La commune, limitrophe de la Savoie, est délimitée au nord par les gorges du Guiers (dites Gorges de Chailles, que Jean-Jacques Rousseau visita en septembre 1731 et dont il nous a laissé une description) jusqu'au belvédère des "Trois Évêchés" (jadis point de jonction des diocèses de Vienne, Grenoble et Chambéry). À l'ouest, la délimitation est faite par l'Ainan, jusqu'au confluent de l'Ainan et du Guiers. thumb|left|220px|Massif de l'Epine depuis Voissant Outre le chef-lieu, la commune est composée de sept hameaux:
la Renardière, Verchère, la Chanéaz, la Buguière, la Conversière et Sous-le-Mont.
Les communes limitrophes sont :
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
La glèisa de Voissant es la mai anciana del diocèse de Grenòble, data del. A #èsser restaurada l'an 1968. Ne nautor del bourg se tròba lo Vièlh Castèl, en datant del, #que las façadas, la toiture e l'escalièr interior n'an #èsser inscriches a l'inventari dels monuments istorics l'an 1983. En lo masatge caseriu de la Chanéaz se tròba lo castèl de la Chanéaz, egalament dich Castèl Gravier, del nom del ancià proprietari.thumb|left|420px|lo vièlh castèl de Voissantthumb|high|220px|Comuna Ecole de Voissant
La glèisa de Voissant est la plus ancienne du diocèse de Grenoble, elle date du. Elle a été restaurée en 1968. En haut du bourg se trouve le Vieux Château, datant du, dont les façades, la toiture et l'escalier intérieur ont été inscrits à l'inventaire des monuments historiques en 1983. Dans le hameau de la Chanéaz se trouve le château de la Chanéaz, également dit Château Gravier, du nom de l'ancien propriétaire.thumb|left|420px|le vieux château de Voissantthumb|high|220px|Mairie Ecole de Voissant
Michael Schmidt-Salomon
Michael Schmidt-Salomon (Trevèri, 14 de setembre de 1967) es un escrivan e filosòf alemand. Es lo dirigent de la Fondacion Giordano Bruno, una organizacion umanista qu'es critica devèrs la religion. Es estat assimilat al "principal ateïsta" d'Alemanha.
(367) Amicitia
(367) Amicitia es un asteroïde.
Observatòri de Palomar
L'observatòri de Palomar es situat al som d'una montanha nauta de a 80 km al nòrd de San Diego en Califòrnia. Es un observatòri astronomic privat equipat d'un telescòpi principal de 5 mètres de diamètre, fòrça conegut per èsser estat lo pus grand telescòpi del mond entre 1947 e 1975. Quatre autres telescòpis son tanben presents sul site. Uèi, aquel observatòri aperten e es contrarotlat per lo California Institute of Technology (Caltech).
Pelha
Pelha (Peille en francés) es una comuna occitana dau Comtat de Niça, situada dins lo departament dei Aups Maritims e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur.
Lo gentilici es pelhasc -asca.
Harprich
Harprich es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mosèla e la region de Lorena.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Adil Rami
Adil Rami (Bastia, Corsega, 27 de decembre de 1985) es un fotbolaire internacional francomarroquin. Jòga actualament al País Valencian, coma defensa dins lo Valéncia CF.
Rolheras
Rolheras (Rollieres oficialament, en "italian") la es una anciana comuna de las Valadas occitanas, dins la Val d'Ors. Lo 14 de mai de 1870 la es suprimida: la borjaa de Champlàs del Còl la es reünida a la comuna de Cesana, e la resta de la comuna (Champlàs Seguin) la es reünida a la comuna de Bosson. Lo 1er d'agost de 1882, la borjaa de Rolheras la es transferia de Bosson al Grand Sause. La es aüra administrativament una ruaa de la comuna del Grand Sause, dins la Ciutat Metropolitana de Turin e la region de Piemont de l’Estat italian.
27 de març
Decèsses
Veire tanben :
Cassandra
Dins la mitologia grèga, Cassandra (en grèc ancian / Kassándra) es la filha de Priam (rei de Tròia) e d'Ecuba. Se nomena a vegada Alexandra qu’es la sòrre de Paris-Alexandre. Recep d'Apollon lo don de dire l'avenir mas, coma se refusa el, decrèta que sas prediccions seràn pas jamai jamais cregudas, quitament de sa familha. De fonts ne fan tanben la bessona de devinaire Elenos.
Mite
Cassandra es coneguda per sa fòrça granda beutat, « semblabla l'Afrodida d'aur » nos dich Omèr, tant qu’Apollon s’enamorèt d’ela. Li balha le don de profecia en cambia del solaç. Cassandra accèpta lo don mas se refusa al dieu. Apollon li escopís a la boca, çò que l'empachariá a jamai se far comprene o d'èsser creguda, quitament de la sieuna familha.
Alara que sa maire èra presa encara un còp, Cassandra li predich que lo fruch de sa carn causarà la pèrda de Tròia. Sa maire escartèt donc son fraire Paris de la vila tan cara al sos uèis. Cassandra prevenguèt Paris, a son retorn, que son viatge a Esparta lo menèt a rauba Elena e causèt atal la pèrda de Tròia. quand Paris tornèt Elena a Tròia, Cassandra foguèt la sola a predire lo malaur, alara que los Troians èran pivrlats per la beutat de la jova Grèga.
Tanben avertiguèt que lo caval ofèrt pels Grècs èra un subterfug que menarà Tròia a sa pèrda. Mai Cassandra vesiá l'avenir amb precision, mens èra escuchada. En estransi, anonciava d’eveniments terribles dins un deliri que la faguèt passar per bauja. Atal, cadun la fugissiá.
Tanben semenava lo malastre: son promés Corebos prince frigian, èra del combat, malgrat los avertiments de Cassandra, e tuat sul prat. L'identitat d’aqueste que li portèt lo còp fatal varia segon las fonts. Mai, segon Omèr, aguèt un autre promés: abans la Guèrra de Tròia, lo rei Priam aviá promés la man de sa filha a Otrionèu, abitant de la vila de Cabesos, en cambi de sa participacion a la guèrra, mas Idomedèu lo tuèt d'un còp de lança dins le ventre. Los princes estrangièrs que cortejavan Cassandra, lutant als costats dels Troians, tombèron sota los còps dels guerrièrs grècs; atal Cassandra deuriá demorar sola e pas jamai se maridar.
Es Cassandra, al naut de la ciutadela que, la primièra, al treslús, vegèt lo carri menat pel celèbre Priam tornant cap a las pòrtas Scèas de la vila, portant lo còrs sens vida de son fraire Ectòr qu'Aquilles aviá decidit tornar.
Pendent que totes los soldats grècs envasissián la vila, Cassandra, que s'èra refugiada près del Palladion, foguèt violada per Ajax, alara qu’èra arrapada a l’estatua d'Atena. Per expiar aqueste acte profanaire, los Locrians foguèron condemnats a enviar cada annada a Tròia doas jovas verjas, destinadas èsser de servicialas de Palladion; se los abitants las prengavan abans qu’atengan lo temple, èran immoladas.
Après lo drama, Cassandra foguèt trobada pels grècs, que decidiguèron de l’estalivat a la demanda d'Agamemnon, que n’èra agradat. A son reialme tornat, foguèt assassinat per Egistos, l'amant de son esposa Clitemnestra, qu’èra furiosa d’aqueste ligam e de l’immolacion de sa filha Ifigenia. Percacèt Cassandra fins a l’assassinar. Cassandra aviá de per abans agut una vision del sieu murtre e d’aqueste d'Agamemnon, mas aqueste darrièr aviá pas volgut i creire. Moriguèt sens regrets, avent assistit al chaple de sa familha.
Interpretacions
Gustav Hinrichs vesiá en Cassandra una contrapartie d'Elena, d’esperela dobla uman de la divesa Afrodita. Segon Paul Wathelet, s'identifica a la divesa Alexandra, coneguda en Lacònia e en Dauni&amp;, « ont es invocada per las joventas que vòlon se desfar d’un promés non desirat ». Son nom foguèt interpretat coma « aquesta qu’escarta los òmes ». Wathelet remembra que totes los òmes que l’aprochèron foguèron malastrats: Otrionèu e Corebos que moriguèron miserablament, Ajax que foguèt folzejat, Agamemnon que foguèt assassinat. Per Jean Haudry, es « aquesta que fa lo malaür òmes », d’en primièr pel blaime.
Literatura antica
Omèr, al cant XIII de l'Iliada, descriu Cassandra coma la mai bèla de las filhas de Priam. Al cant XI de l’Odissèa, conta son murtre realizat per Clitemnestra. Per aqueste autor, Cassandra es pas encara la granda profetessa que vendrà pels autres.
La tragèdia d'Esquil, Agamemnon, mòstra tot son desesper e son impoténcia fàcia a sos poders de devinaira. Dins Las Troianas d'Euripides, Cassandra sorgís tremolanta d'una tenda e, coma una bauja, prediguèt a Clitemnestra le pairecid que l’espèra. Cassandra aparéis tanben jol nom d'Alexandra, qu’es lo títol d’un long poèma tragic de Licofront de Calcis. Lo filosòf latin Senèca, dins sa pèça de teatre Agamemnon, escrich lo desesper de Cassandra après la pèrda dels sieus pendent la guèrra de Tròia (v. 695-709). Tanben se trapa Cassandra dins l’Eneïda del poèta latin Virgili.
Literatura tardièra
Boccacio (1313-1375) introduch Cassandra dins sas 104 biografias De las dònas de renom.
L'ironda de Jean de la Fontaine (1621-1695), dins sa fabla "L'Ironda e l’aucelilha", es una transposicion de Cassandra (d'esperela nomenada a la fin de la fabla) per sos avertiments non ausits sul dangièr per eles representats pel cambe que semena jos los uèis los païsans.
Friedrich Schiller (1759-1805) li consacra un long poèma ont Cassandra, sola e malcorada, se planh del marrit present d'Apollon.
Michèle Fabien confronta la Cassandra de Wolf a tres autras Troianas que gardan lo desir de viure alara que la pofetessa rebut l’instincte de subrevida.
Marion Zimmer Bradley fa de Cassandra la narratritz de La Traïson dels Dieus (1987).
Pintura antica
Una pintura de Polignòt, dins la Lesquèa dels Cnidians, un edifici a Dèlfes, uèi desapareguda, mostrava una Cassandra segon lo geograf Pausanias. Ajax lo petit, bloquièr a la man, s'apròcha de l'altar coma per justificar per son jurament de l'attentat qu'anavan realizat contra ela. La malaurosa jai fàcia a l’estatua de Pallas, e l'abraça, e dona l'impression de voler l'emportar alara que ja la levèt del dessús del pedestal; mas Ajax l'arranca despiedosament de l'altar jos l’agach dels filhs d'Atrèu, encascats: Agamemnon e Menelas, aqueste darrièr portant un bloquièr ornat d'un dragon.
Farruko
right|200px|thumb|Farruko (en 2014)
Farruko, de son vertadièr nom Carlos Efrén Reyes Rosado, nascut lo 2 de mai de 1991 a Bayamón aus Estats Units (isla associada de Puerto Rico) es un autor, compositor, interprèt puertorican de pop dance reggae e reggaeton. Canta mai que mai en espanhòl, e es plan conegut en Occitània dempuèi son tube Pepas sortit en 2021.
Gwinevez
Gwinevez en breton (Plounévez-Lochrist en francés) es una comuna bretona, situada dins lo departament de Finistèrra e la region de Bretanha.
Istòria
Plounevez-Lochrist Ven del breton ploe ("parròquia"), de nevez ("nòu") e de Lok-Krist ("Luòc consagrat al Crist". Lo nom de Plounevez (Ploe neguez) a mencionat per las primièras fes sus un papièr de taxa de la archevêché de Tors en 1330. La parròquia de Plounévez-Lochrist fasiá partida de la archidiaconé de Léon en levant de la évêché de Léon e èra jol vocable de sant Pierre.
En 1896, un document indica que los Sœurs de la Immaculée Concepcion de Sant-Méen assistissián e sonhavan gratuitament los malauts de Plounévez-Lochrist dins abitança.
Plounevez-Lochrist vient du breton ploe ("paroisse"), de nevez ("nouveau") et de Lok-Krist ("Lieu consacré au Christ". Le nom de Plounevez (Ploe neguez) est mentionné pour la première fois sur un rôle de taxe de l’archevêché de Tours en 1330. La paroisse de Plounévez-Lochrist faisait partie de l'archidiaconé de Léon relevant de l'évêché de Léon et était sous le vocable de saint Pierre.
En 1896, un document indique que les Sœurs de l'Immaculée Conception de Saint-Méen assistaient et soignaient gratuitement les malades de Plounévez-Lochrist à domicile.
Golmés
Golmés es un municipi de la província catalana de Lhèida e de la Comunautat Autonòma de la Generalitat de Catalonha.
Gimenells i el Pla de la Font
Gimenells i el Pla de la Font es un municipi de la província catalana de Lhèida e de la Comunautat Autonòma de la Generalitat de Catalonha.
Citoplasma
Lo citoplasma qu'ei lo contiengut d'ua cellula, embarrat dens la membrana plasmica ; que's compausa de tots los organets de la cellula e deu citosòl, lo liquid dehens lo quau e banhan. Aqueth citosòl que contien mantuns elements quimics qui son absorbits per la membrana plasmica e/o qui entran dens lo metabolisme celular e tanben macromoleculas biologicas produsidas per la cellula (com los ARNm produsits peu nuclèu) o petits elements estructuraus d'un grad inferior aus organets (com los ribosòmas, format per l'associacion d'ARNr produsits peu nuclèu dab proteïnas).
Alegret
Alegret que ho un trobador qui espelí de cap la meitat deu sègle XII. De la soa òbra que's conserva la soa cançon Ara pareisson ll'aubre sec suber lo marit qui trompan en tot estar egaument enganats, dab ua laudor d'Anfós VII de Castelha que la poesia de Marcabrun li reprochore dens lo son sirventés Bel m'es quan la rana chanta.
(368) Haidea
(368) Haidea es un asteroïde.
(369) Aëria
(369) Aëria es un asteroïde.
Saint-Gilles-de-Crétot
Saint-Gilles-de-Crétot es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Sèina Maritima e la region de la Nauta Normandia.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Patrice Evra
thumb|250px|Patrice Evra en 2012 durant l'Euro de Fotbòl Patrice Latyr Evra (Dakar, 15 de mai de 1981) es un fotbolaire francés d’origina senegalesa. Joguèt en Occitània a Niça e au Monegue abans de partir jogar al Juventus de Turin.
Sent Oen
Sent Oen  (Saint-Ouen-sur-Gartempe en francés) es una comuna lemosina situada dins lo departament de la Nauta Vinhana e la region de la Novela Aquitània, ancianament de Lemosin.
Patzeria
Una patzeria es l'acòrdi qu'establissiá un o diferents sobeirans per de vals pirenencas mejancièras, volent reglamentar lo drech de pastura e de transit de bestial e de lenha, dins un territòri d'altrú. Aquesta practica èra realizada dins las vals de Catalonha, Aragon, Bascoat e Occitània pendent l'Edat mejana fins al començament de l'Edat modèrna.
Las ligas e patzerias entre las vals d'ambedós penjals perdurèron fins al sègle XVIII.
Saint-Louis
Saint-Louis pòt essèr:
Villiers-le-Sec (Val d'Oise)
Villiers-le-Sec es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Val d'Oise e la region d'Illa de França.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Comunautat de comunas deu Reulés en Sud Gironda
La Comunautat de comunas deu Reulés en Sud Gironda es una intercomunalitat, vasadesa situada dens lo departament de Gironda e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània. Son còdi SIREN es 200044394. Las lengas autoctònas son l'occitan gascon vasadés, dens las modalitats de l'Entre Duas Mars e deu Vasadés centrau pui lo maròt.
Creacion
La Comunautat de Comunas deu Reulés en Sud Gironda se creè per arrestat prefectorau dau 30 de mai 2013, en fusionant la CC deu Reulés e la deu País d'Auròs, pui 3 comunas de la CC deu Montsegurés, damb 38 comunas.
Evolucion
Lo 1èir de genèir 2015, Castilhon de Castèths quitè la comunautat per la comunautat de comunas deu Sud Gironda e a la medisha data Ladòs la quitè per la comunautat de comunas deu Vasadés.
Lo 1èir de genèir 2017, las comunas de Cauçdròt, Sent Martin de Sescàs, Sent Pèir d'Aurelhac, Senta He la Longa e Sent Laurenç dau Plan, vengudas de la comunautat de comunas deus Tuquets Macarians, entrèn dens la comunautat de comunas.
Composicion
Mapa de la Comunautat de comunas deu Reulés en Sud Gironda lo 1èir de genèir 2019.|thumb|center|upright=2.1 Densitat de populacion de las comunas deu Reulés en Sud Gironda lo 1èir de genèir 2019.|thumb|center|upright=2.1
Veire tanben
thumb|600px|center|Mapa daus EPCI de Gironda au 1èir de genèir 2019
Georges Marsan
Après d'estudis de farmacia a Montpelhièr, s'installa dins l'oficina del paire.
Conselhièr de la comuna dempuèi 1991 sus la liste d'Anne-Marie Campora, ne ven adjonch puèi li succedís coma cònsol en 2003. Es tornar elegit en 2007, 2011, 2015 e 2019.
Vilas d'Occitània
Lista de las vilas d'Occitània de mai de 20 000 abitants, per òrdre alfabetic. Veire tanben, per una lista classada de las vilas de mai de 50 000 abitants, Grandas vilas d'Occitània.
Agostino Depretis
Agostino Depretis, òme politic (1813-1887), foguèt President del Conselh (primièr ministre) del Renhe d'Itàlia en tres ocasions: març de 1876 - març de 1878, decembre de 1878 - julhet de 1879, e entre 1881 e 1887.
La Chapelle-Saint-Ursin
La Chapelle-Saint-Ursin es una comuna francesa, situada dins lo departament de Char e la region dau Centre.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Citosòl
Lo citosòl qu'ei lo liquid dens lo quau banhan los organets de las cellulas. Amassas, lo citosòl e los organets, que forman lo dehens de la cellula embarrat per la membrana plasmica e aperat citoplasma. Ua partida de las reaccions metabolicas que s'i debanan puish que lo citosòl que contien proteïnas de las quaus, que n'i a qui son enzims. En çò de las cellulas procariòtas, desprovesidas de quin organet qui sia, la totalitat de las reaccions metabolicas que's debanan dens lo citosòl ; l'ADN, per exemple, qui contien l'informacion genetica qui permet de causir l'òrdi d'encadenament deus aminoacids, qu'ei transcrivut en ARNm dens lo citosòl au medish temps qui los ribosòmas e'us legeishen entaus arrevirar en proteïnas.
Gósol
Gósol es un municipi de la província catalana de Lhèida e de la Comunautat Autonòma de la Generalitat de Catalonha.
Observatòri de Siding Spring
L’Observatòri de Siding Spring es un observatòri astronomic situat près de Coonabarabran, en Nòva Galas del Sud, en Austràlia. Es restacat a la RSAA, l’Escòla de recerca en astronomia e astrofisica (Research School of Astronomy & Astrophysics) e a l’Universitat nacionala australiana.
Amassa l’observatòri angloaustralian e una varietat d'autres telescòpis apertenent a l'universitat nacionala australiana e de Nòva Galas del Sud, coma a d'autras institucions. L’observatòri es situat sul Mont Woorat, a d'altitud, dins lo pargue nacional de Warrumbungles.
Erny-Saint-Julien
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Aquel vilatge èra la una dels sèt châtellenies del comtat de Sant-Pol dempuèi lo sègle, amb lo títol de comtat ; i aviá un castèl-fòrt que los Franceses #destruir en 1638, après aver-i levat lo banc de Sant-Omer. Mai de detalhs sus l' istòria locala sul luòc personal seguent : http://erny-st-julien.e-monsite.Cossí/
Ce village était l'une des sept châtellenies du comté de Saint-Pol dès le siècle, avec le titre de comté ; il avait un château-fort que les Français détruisirent en 1638, après avoir levé le siège de Saint-Omer. Plus de détails sur l'histoire locale sur le site personnel suivant : http://erny-st-julien.e-monsite.com/
Saint-Thibault
Saint-Thibault pòt essèr:
Anja Pärson
thumb|Anja Pärson (2013) Anja Pärson (Umeå, Suècia, 25 d'abril de 1981) es una esquiaira alpina suedesa.
Mathieu Valbuena
Mathieu Valbuena, naissut lo 28 de setembre de 1984 a Bruge, Aquitània, es un fotbolaire professionau que jòga a l'Olimpic de Marselha.
Maugrat que fuguet bèu promier eissut (e suportaire) dei Girondins de Bordèu, Mathieu Valbuena, tanben escais-nomat Petit Vélo venguèt un jogaire emblematic dau grand rivau dei bordelés, l'Olimpic de Marselha, que li es professionau despuei 2006 après d'aguer estat fòra-bandit dau centre de formacion dei Girondins e après d'aguer passat tres annadas de temps dins lei divisions amatritz, promier amb lo Langon-Castèth FC puei amb lo FC Liborna.
La Coquilha
La Coquilha (en francés: La Coquille) es una comuna d'Occitània, dins la region istorica de Perigòrd, situada dins lo departament de Dordonha de la region de Novela Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
La prononciacion es [lakuki’ʎɒ]. I a pas de fòrmas ancianas e la comuna era pas paròfia davant la revolucion francesa. La Coquille ven pas de la fòrma o de la natura dau terren (Dauzat), es pas un nom occitan maugrat lo site dau Conselh Generau (se ditz cauquilha en lemosin), mas francés. Los romius qu'anavan a Sent Jacme de Compostela estachavan a lur manteu una valva d'un cauquilhatge, la cauquilha Sent Jacme, ,. La sola referéncia solida es la de Chantal Tanet e Tristan Hordé. thumb|300px|center|Paneu de La Coquilha.
(Senta Maria de ?) La Frègia
Frègia vendriá dau nom germanic Frotgius. Veire Sent Peir de Frègia.
Istòria
La Coquilha era de la comuna de Senta Maria de Frègia, puei lo nom de la comuna venguet La Coquille en 1856.
(371) Bohemia
(371) Bohemia es un asteroïde.
Frolois
Frolois es una comuna francesa, situada dins lo departament de Meurthe e Mosèla e la region de Lorena.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
A existissiá ailà un castèl dels comtes de Vaudemont, destruit a la Revolucion. Lo vilatge de Frolois a portat fins en 1719 lo nom de Acraigne. #Èsser alavetz aquerits per Anne Marida Joseph de Lorraine (1679-1739), comte de Harcourt, alunhat cosin del pòrti de Lorraine Léopold #que i #apondre d'unas autras tèrras e #erigir l'amassa dins comtat ; Acraigne #èsser alavetz reputacion Guise-sus-Moselle en l'onor de la branca aînée del comte de Harcourt, #que #prene lo títol de prince de Guise.
Lo vilatge pas #prene lo sieu nom actual Frolois #qu'en 1757.
Au existait là un château des comtes de Vaudemont, détruit à la Révolution. Le village de Frolois a porté jusqu'en 1719 le nom d'Acraigne. Il fut alors acquis par Anne Marie Joseph de Lorraine (1679-1739), comte d'Harcourt, lointain cousin du duc de Lorraine Léopold qui y ajouta d'autres terres et érigea l'ensemble en comté ; Acraigne fut alors renommée Guise-sur-Moselle en l'honneur de la branche aînée du comte d'Harcourt, qui prit le titre de prince de Guise.
Le village ne prit son nom actuel Frolois qu'en 1757.
27 de setembre
Decèsses
Veire tanben :
Chepy
Chepy es una comuna francesa, situada dins lo departament de Marna e la region de Champanha-Ardena.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Saint-Samson-la-Poterie
Saint-Samson-la-Poterie es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Oise e la region de Picardia.
Geografia
La municipalitat de Sant-Samson-la-Poterie se situa a la extremitat oèst del departament de l'Oise, en bordure dels departaments de la Seine-Maritima.
La commune de Saint-Samson-la-Poterie se situe à l'extrémité ouest du département de l'Oise, en bordure du départements de la Seine-Maritime.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
La municipalitat se trucava Sant-Samson abans 1961
La commune s'appelait Saint-Samson avant 1961
Ampuis
Ampuis en arpitan (Ampuis en francés) es una comuna situada dins lo departament de Ròse e la region d'Auvèrnhe Ròse Aups.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Aquel vilatge sembla dever lo sieu nom al latin "emporium", manlevat al grèc e en designant un mercat o un luòc de comèrci.
N'efièch, un taulell comercial i auriá #èsser installat a aquel endroit, plan abans l'arribada de las Romains. Dempuèi lo epòca romaine, se conrea la vinha #que puja a la assaut de las coteaux escarpés. Es possible egalament que la paraula vinha, del grèc "ampelos " siá tanben a l'origina del nom de la comuna.
I a dos mil ans ja, dels autors latines tales que Plini celebravan aquel vin conegut jol nom de "vin viennois".
Uèi, près de 200 ectaras de vinha s'enrasigan sus terrassas "chayets" sostenudas per "cheys".
Per-aicí per-ailà, de grands murs de soutènement soslinhan los noms en cartas gegantes de négociants-éleveurs del vignoble.
Lo appellation Còsta Rostida se reagrupa sus doas tèrras separadas per un ruisseau e @dénommer la "Còsta Rossa" e la "Còsta Bruna".
Es a l'epòca del senhor de Maugiron que lo castèl de Ampuis a #èsser lo luòc d'una "primièra gastronomique".
N'efièch, es un polit jorn de 1553 #qu'aguèron servit a convives de marca, de coriós e enòrmes volàtils : los primièrs dindons jamai servida en França.
Ce village semble devoir son nom au latin "emporium", emprunté au grec et désignant un marché ou une place de commerce.
En effet, un comptoir commercial aurait été installé à cet endroit, bien avant l'arrivée des Romains. Depuis l'époque romaine, on cultive la vigne qui monte à l'assaut des coteaux escarpés. Il est possible également que le mot vigne, du grec "ampelos " soit aussi à l'origine du nom de la commune.
Il y a deux mille ans déjà, des auteurs latins tels que Plini célébraient ce vin connu sous le nom de "vin viennois".
Aujourd'hui, près de 200 hectares de vigne s'enracinent sur des terrasses "chayets" soutenues par des "cheys".
Par-ci par-là, de grands murs de soutènement signalent les noms en lettres géantes de négociants-éleveurs du vignoble.
L'appellation Côte Rôtie se regroupe sur deux terres séparées par un ruisseau et dénommées la "Côte Blonde" et la "Côte Brune".
Il y résonne la légende du seigneur de Maugiron, seigneur d'Ampuis, qui aurait partagé le domaine entre ses deux filles, l'une blonde et l'autre brune, baptisant ainsi ces deux célèbres appellations.
C'est à l'époque du seigneur de Maugiron que le château d'Ampuis a été le lieu d'une "première gastronomique".
Observatòri de Marselha
L'Observatòri de Marselha es un observatòri astronomic professional situat à Marselha en Provença, que l'origina remonta al començament del sègle XVIII. L'Observatòri de Marselha foguèt regropat en 2000 amb lo Laboratòri d'astronomia espaciala (LAS) per formar lo Laboratòri d'astrofisica de Marselha (LAM).
Sueus
Tacit dona de novèla dels sueus, coma essent un dels pòbles germans que lutèron contra l'empèri (sègle I) e indica que migrèron en dos grops: un que se transportèt en Boèmia e un autre dins la region de l'Elba (de fach, entre l'Elba e l'Oder). Tacit nomena la mar Baltica Suebicum Maire (o tanben Oceanus Germanicus), çò que fa a pensar qu'ocupavan la còsta baltica dempuèi l'Elba. als pòbles sueus ensems, los nomenava erminions o ermions (a causa de l'aujòl mitoligic Irmin o Irminus). Son país, la menciona coma Suèvia (derivat de Soabia), e vivián en territòris situats al nòrd e èst d'aquestes qu'ocupavan jos Cèsar.
Estrabon los situa entre lo Ren e l'Elba, amb unes grops qu'èran arribats al nòrd de l'Elba (coma los ermandurs e los lombards), e los qualifica de pòble german mai important, indicant que los ubis foguèron expulsats per eles (benlèu, per la tribú dels lombards sorgida dels sueus) de sas tèrras entre lo Ren e l'Elba, e lor calguèt s'intallar en territòri roman. Se crei que los lombards, quades, ermundurs, semnons, cats e d'autres coma los marcomans e los nertereans podián èsser de tribús eissidas del tronc dels suèes. La capitala dels sueus es fixada a la fortalesa de Buiaenum, dins la sèuva erciniana.
Mentre que los sueus de Cesar èran un grop relativament pichon, aquestes de Tacit e Estrabon èran de grops fòrça grands e de segur contenián diferents pòbles dins lo grop.
Segur que lo rei marcoman Marobod o Marbod (Marobodus) comptava sus l'aliança de diferents grops sueus dins sa lucha contra Roma. Cap a la mitat del sègle I AbC, lo rei sueu Bannuis, ostil a Roma, foguèt desrocat per las tribús orientalas dels lugians (del grop que foguèt mai tard nomenat vandal), aliadas als ermundurs, qu'èran en bonas relacions amb Roma. Benlèu, pendent un briu, los sueus demorèron jos l'influéncia de Roma, mas mai tard tornèron e desvolopèron una politica ostila.
Claudi Ptolemèu considerava de fasián partit dels sueus los lombards, semnons e anglees de la region de Magdeborg, brots dels anglesde l'ancian Ducat de Schleswig.
Quand los romans coneguèron melhor la Germaniá, lo nom de sueus foguèt pas pus utilizat per assignar a cada pòble o tribú lo son pròpri nom.
Al temps de Domician, se menciona ja los sueus a la region del Danubi, e Trajan lutèt contra eles dins lo camp de Dacia, sens arribar a los sometre. Amb Marc Aurèli, los su§us tornèron èsser citats, a l'escasença de las luchas contra los marcomans. Aquestes sueus mai modèrnes demoravan en Soabia e èran un ensems de pòbles germans que prenguèron l'ancian nom. Foguèron aliats sovent als alamans e burgundis. Un dels personatges mai conegut foguèt Ricimer, qu'aguèt dins sas mans l'Empèri roman occidental.
Pendent lo sègle III, son nom es gaireben pas mencionat, e dins lo sègle IV los se jonguèron a una partida dels quadas, apertenents a unes dels grops parelh, qu'enforcèron lo pòble, e en 406 se jonguèron als vandals e alans e penetrèron dins l'empèri.
Ispània
Migrèron cap a la peninsula Iberica, ont en 409 s'installèron dins un territòri que compren las actualas Galícia, nòrd de Portugal, província de Leon e Astúrias.
L'Empèri Roman tolerèt aquesta invasion en escambi de tributs e lèu los sueus formèron un reialme independent, amb sas leis e quitament sa moneda. Lo primièr rei foguèt Ermeric.
Lo 449, los bagaudas vascons liderats per Basili s'èran aliats amb lo rei sueu Rechiar e ataquèron Turiaso (Tarassona), ont se trobèron federats amb l'avesque Leon, que moriguèron dins l'ataca, e amb Rechiar marchèron cap a Ilerda e Caesaraugusta, e foguèron desfachs en la batalha del riu Orbigo, e Braga, sa capitala, foguèt saquejada. I aguèt de diferents afrontaments amb los visigòts fins a que, fin finala, foguèron desfachs en 584 e lo reialme foguèt eliminat e incorporat al Reialme de Toledo.
Logicial liure
En general, se pòt dire qu'un programa es liure se permet çò que sèc :
(372) Palma
(372) Palma es un asteroïde.
Montay
es una comuna francesa del departament del Nòrd e de la region del Nòrd-Pas de Calais.
Geografia
Pichona municipalitat del costat del Cateau-Cambrésis (59360), als limits del Cambrésis e del Avesnois, bastida sus la Cauçada Brunehaut, anciana via romaine, al void de la vallée de la Selle.
Petite commune du canton du Cateau-Cambrésis (59360), aux limites du Cambrésis et de l'Avesnois, bâtie sur la Chaussée Brunehaut, ancienne voie romaine, au creux de la vallée de la Selle.
Istòria
L'origina de "Montay-sus-Selle", primièr nom conegut del pòble, es pas pas coneguda amb certitud.
L'origine de "Montay-sur-Selle", premier nom connu du village, n'est pas connue avec certitude.
(373) Melusina
(373) Melusina es un asteroïde.
Roquesteron
Roquesteron o Sa Ròca (Roquestéron en francés) es una comuna occitana dau Comtat de Niça, situada dins lo departament dei Aups Maritims e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur.
Istòria economica
L'istòria economica es una especialitat de l'istòria qu'estúdia l'evolucion de l'economia. Recensa los faches economics, los ordena e ne prepausa una interpretacion amb de teorias economicas.
Laviladieu
Laviladieu (Lavilledieu en francés) es una comuna occitana de Vivarés situada dins lo departament d'Ardecha e la region d'Auvèrnhe Ròse Aups.
Geografia
La Municipalitat de Lavilledieu se situa a de París, a  de Lion, a  de Valença, a  de Montelaimar, a  del Puèi de Velai e a  de Aubenas. Lavilledieu es situat en lo Costat de Villeneuve-de-Berg. Prèp de la vallée del Rhône, es una de las nombrosas localités traversadas per la rota nacionala 102, ais viari al tràfec important #que connècta Montelaimar al Lo Puèi de Velai. Lavilledieu Possedís una zòna d'activitats nomenadas « Las Persèdes », #que reagrupa de nombrosas entrepresas, entre unas autras la centrala de tractament dels déchets e lo centre de tri (SIDOMSA) de la region de Aubenas.
La Commune de Lavilledieu se situe à 637 kilomètres de Paris, à 178 kilomètres de Lyon, à 77 kilomètres de Valença, à 31 kilomètres de Montelaimar, à 100 kilomètres du Lo Puèi de Velai et à 10 kilomètres d'Aubenas. Lavilledieu est située dans le Canton de Villeneuve-de-Berg. Proche de la vallée du Rhône, c'est une des nombreuses localités traversées par la route nationale 102, axe routier au trafic important qui relie Montelaimar au Lo Puèi de Velai. Lavilledieu possède une zone d'activités nommée « Les Persèdes », qui regroupe de nombreuses entreprises, entre autres la centrale de traitement des déchets et le centre de tri (SIDOMSA) de la région d'Aubenas.
Istòria
Lo masatge de Bayssac es a l'origina de la comuna. N'efièch, la parròquia de Sant-Martin de Bessac a testificat en un document del Xe sègle. De contunh çò cap de-luòc s'es desplaçat cap a la localizacion actuala, près del convent bénédictin de femnas fondadas al XIe sègle e en dependent del Abbaye de Sant-André de Viena. Lo sieu piété seriá a l'origina del nom de la municipalitat, del latin VILLA DEI, la "vila de Dieu". Plan après 1377, los moniales se #installar a Aubenas mas #conservar de proprietats a Lavilledieu fins al periòde revolucionari. Lavilledieu #Èsser lo teatre de la fin tragique de la Amotina de Roure en la nuèch del 25 de julhet de 1670. Es a las immeditaeses del bourg e en lo bòsc de Mias (vèrs Lussas) que los paysans amotinats aguèron atacat per l'Armada Reiala comandat pel Marques de Castries. Un centenat d'òmes aguèron aucit.
Le hameau de Bayssac est à l'origine de la commune. En effet, la paroisse de Saint-Martin de Bessac est attesté dans un document du Xe siècle. Puis le chef-lieu s'est déplacé vers l'emplacement actuel, auprès du convent bénédictin de femmes fondé au XIe siècle et dépendant de l'Abbaye de Saint-André de Vienne. Leur piété serait à l'origine du nom de la commune, du latin VILLA DEI, la "ville de Dieu". Bien après 1377, les moniales s'installèrent à Aubenas mais conservèrent des propriétés à Lavilledieu jusqu'à la période révolutionnaire. Lavilledieu fut le théâtre de la fin tragique de la Révolte de Roure dans la nuit du 25 juillet 1670. C'est aux abords du bourg et dans le bois de Mias (vers Lussas) que les paysans révoltés furent attaqués par l'Armée Royale commandée par le Marquis de Castries. Une centaine d'hommes furent tués.
Granyanella
Granyanella es un municipi de la província catalana de Lhèida e de la Comunautat Autonòma de la Generalitat de Catalonha.
Rwanda
populacion (an) 656 153abitants (2003) Densitat 343 ab./km² - Jorn 1 de julhet de 1962 Rwanda es un país d'Africa qu'a pas cap de frontièra maritima. Confronta Oganda al nòrd, Tanzania a l'èst, Burundi al sud, e la Republica Democratica de Còngo a l'oèst. Sa capitala es Kigali.
Lo gentilici es rwandés -esa.
Clima
Rwanda a un clima de tipe tropicau e subtropicau moderat per leis efiechs de l'altitud. I a donc de sasons eissuchas e umidas mai la temperatura mejana es de l'òrdre de 15-16 °C dins lei regions occidentalas. Lei regions autas son pus frejas. Lei secaressas caudas son raras e de gelades son possiblas dins lei zònas pus autas.
Lei migracions a l'origina dau poblament de Rwanda
Lei traças pus ancianas de preséncia umana descubèrtas sus lo territòri rwandés per leis arqueològs datan dau sègle XI av. JC. Lei desvolopaments de la metallurgia dau fèrre e de l'agricultura se debanèron dins lo corrent dau millenari I av. JC. Foguèron favorizats per una tiera de migracions de populacions originàrias dau nòrd segon un procès mau conegut que durèt dau sègle VIII av. JC au sègle XIV ap. JC. En Rwanda, lei dos actors principaus ne foguèron lei Hutus e lei Tutsis. Lei premiers arribèron dins la region entre lei sègles V e XI ap. JC. Creèron una societat agricòla e eissartèron pauc a pauc la seuva primitiva. Aquò favorizèt la formacion de pasturgatges qu'atirèron de pòbles de norriguiers coma lei Tutsis que s'intallèron dins la region a partir dau sègle XIV. Gràcias au prestigi liat a la possession de tropèus, lei Tutsis venguèron pauc a pauc lo grop dominant.
L'origina dei Hutus pausa pauc de problemas que la màger part dei scientifics lei consideran coma un pòble banto. En revènge, aquela dei Tutsis, que parlan una lenga banto, es mau-segura. Semblan d'èsser eissits d'un pòble nilotic largament assimilats per lei populacions bantos installadas dins la region a son arribada a partir dau sègle XIV. D'estudis genetics publicats en 2004 semblan o confiermar.
Lo Reiaume de Rwanda
thumb|right|Africa Orientala vèrs [[1875.]]
Lo protectorat alemand
Afeblit per sei crisis intèrnas, Rwanda poguèt pas s'opausar ais incursions alemandas. En 1896, lo mwami Yuhi V (1896-1931) signèt un acòrd de protectorat e laissèt leis Alemands installar un pòste a Kigali (que venguèt oficialament una vila en 1907). Lei relacions ambé leis Alemands demorèron relativament bònas car lei colons se contentèron de dominar l'economia locala e intervenguèron gaire dins leis afaires intèrnes de Rwanda. En revènge, lei relacions foguèron pus marridas ambé lei missionaris fins a una intervencion deis autoritats colonialas que volián defugir una revòuta rwandesa.
Lo periòde bèlga
Lo periòde alemand durèt gaire car après la Premiera Guèrra Mondiala, Berlin perdiguèt totei sei colonias. Rwanda, reünit ambé Burundi, venguèt un mandat de la Societat dei Nacions que foguèt fisat a Belgica. Lei Bèlgas mantenguèron en plaça la monarquia rwandesa mai la privèron de la màger part de sei poders au profiech de l'aristocracia tutsi. Per justificar aquela situacion, lo poder coloniau depintèt lei Tutsis coma un pòble de conquistaires destinats a dirigir la region. Aquela propaganda acipèt la majoritat hutu que se raprochèt dei missionaris bèlgas, relativament autonòms a respèct deis autoritaris colonialas. Aquò accelerèt l'evangelizacion dau país e la Glèisa Catolica de Rwanda venguèt pauc a pauc un sostèn important dei revendicacions hutus.