cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Zaratostra
Es considerat coma un personatge istoric mas se coneis pas vertadièrament lo luòc de naissença o l'epòca ont visquèt.
En se basant sus las analisis lingüisticas del libre dels imnes Gatha, partida de l'Avesta ont se considèra qu'intervenguèt personalament, pensam que visquèt vèrs 1000 anys AbC.
Tot çò que se sap de Zaratostra ven dels escriches religioses del zoroastrisme: l'Avesta o la tradicion.
Lo luòc de naissença poiriá èsser lo nòrd-èst d'Iran o Bactra, uèi Balkh, en Afganistan.
Filh del prèire Porushaspa (de la familha dels Spitama), quand Zaratostra aviá 20 ans aguèt una experiéncia religiosa que li apareguèt lo Senhor de la saviesa e divinitat del ben Ahura Mazda (o Ormazd), que li transmetèt l'òrdre de combatre lo prince del mal, Ahriman.
La religion qu'aquel fondèt deviá influir sus totas las religions monoteïstas posterioras; judaïsme, cristianisme e islam.
Aguilar de Segarra
Aguilar de Segarra es un municipi de la província catalana de Barcelona e de la Generalitat de Catalonha.
John Barnes
John Barnes (n. en 1957) es un escrivan american de sciéncia-ficcion. Après d'estudis a l'Universitat Washington e a l'Universitat de Montana, obtenguèt un doctorat en teatre a l'Universitat de Pittsburgh. Ensenha lo teatre dins l'estat de Colorado.
Demèst son òbra, una tièra de romans (A Million Open Doors) se passa en partida dins una vila sonada Nou Occitan que viu segond una reconstitucion de la cultura dels trobadors.
Thousand Cultures
Es aquela tièra qu'utiliza lo nom "Nou Occitan".
Savigny (Nauta Savòia)
Savigny en arpitan (Savigny en francés) es una comuna arpitana de Savòia administrada per lo departament de la Nauta Savòia de la region de Ròse-Aups.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Aiguafreda
Aiguafreda es un municipi de la província catalana de Barcelona e de la Generalitat de Catalonha.
Alella
Alella es un municipi de la província catalana de Barcelona e de la Generalitat de Catalonha.
Paraná (Argentina)
Paraná es la vila capitala de la província d'Entre Rios, Republica Argentina. Se plaça en lo centre-aqueste del país, sobratz lo marge esquèr del riu Paraná.
Possedís 137 km2 e una populacion de 249 032 abitants, segontes de donadas del cens de 2010, es la vila mai poblada de la província.
Baptista Bonet
thumb|250px|Retrach de Baptista Bonet cap a 1902 Baptista Bonet (en francés Baptiste Bonnet; Bèlagarda, 23 de febrièr de 1844 – Nimes, 8 d'abril de 1925) foguèt un escrivan occitan plan apreciat a la fin del sègle XIX.
Biografia
Baptista Bonet nasquèt en 1844 a Bèlagarda dins una familha nombrosa que comptava sèt enfants e paura, filh d'un trabalhador agricòla e d'una cordurièra. Quand aviá pas que dètz ans èra ja pastrilhon e gardava de tropèls en país d'Arle, en ivèrn a ras de las paluns de Camarga e en estiu dins los rocasses de Luberon ont aprenguèt a legir amb los pastres. Venguèt puèi vailet de granja mas quand faguèt sos vint ans, lo tiratge al sòrt lo condamnèt a partir dins lo Sahel argerian. Foguèt ailà qu'aprenguèt a legir.
Tornèt a Bèlagarda aprèp cinc ans, pasmens lo començament de la guèrra de 70 l'entrainèt suls camps de batalha de França. Foguèt nafrat a Châtillon durant la guèrra e puèi visquèt a París dins la misèria. Escriguèt sos remembres d'enfància dins Vida d'enfant que sortiguèt en 1894. Son amic Anfós Daudet, que coneguèt dins la capitala francesa, ne faguèt una revirada en francés que coneguèt una brava capitada. Foguèt elegit Majoral del Felibritge en 1897.
A mai de Daudet èra un amic intim de Josèp Lobet, malgrat la diferéncia de trenta ans entre totes dos, e foguèt lo pairin de Mirèlha, la filha d'aqueste darrièr. Lobet foguèt son traductor en 1912 e aprèp la mòrt de Bonet son prefacièr. Publiquèt una revista Le Midi et le Nord que durèt pas gaire, coneguèt pas una capitada e mai foguèt plan criticada dins lo mitan felibrenc. En 1908 Bonet tornèt viure a Bèlagarda.
Aguèt una filha Emilia Bringuièr que demorava a París. En agost de 1912 se n'anèt demorar a Bolhargues. Puèi aprèp la guèrra s'installèt a Nimes e participèt al movement provençal portat pel jornalista Elòi Vincent. I publiquèt Lo Carpan qu'aviá començat en 1896 e qu'acabèt lo 12 de febrièr de 1922. L'òbra foguèt jogada al teatre.
Moriguèt sol e paure a l'espital a Nimes lo 6 d'abril de 1925. En 1931, se portèron los cendres de Bonet a Bèlagarda e se faguèron de ceremonias a Nimes amb l'inauguracion al Mont Duplan del monument a Bonet fach per l'escultor Meric.
Exarcat de Cartage
thumb|right|Extension de l'Exarcat de Cartage en [[591.]]
L’Exarcat de Cartage (ò Exarcat d'Africa) es un territòri militar bizantin fondat en 590 a partir dei províncias reconquistadas per l'Empèri en Africa, dins la Peninsula Iberica e dins leis illas de la Mar Mediterranèa Occidentala (Corsega, Sardenha, Balearas). Coma l'Exarcat de Ravena, èra destinat a protegir un ensemble de regions alunchadas de Constantinòble en concentrant lei poders civius e militars entre lei mans d'un governador militar, dich exarca, que representava dirèctament l'emperaire.
A la fin dau sègle VI e durant la premiera mitat dau sègle VII, l'Exarcat conoguèt un important periòde d'estabilitat gràcias a d'alianças amb de tribüs berbèras importantas que li permetèron de ben s'integrar dins sa region. Pasmens, en causa de son isolament, lei províncias ibericas foguèron perdudas en 624 e de cambiaments d'alianças entraïnèron una aumentacion de la premiera militara exercida per lei Berbèrs. Puei, après la pèrda d'Egipte en 642, lei Bizantins deguèron faciar d'invasions aràbias dins lo rèsta de sei possessions africanas. En 683, infligiguèron una gròssa desfacha ais Arabis a la batalha de Biskra en 683 mai lo territòri foguèt roïnat per lei combats. Ansin, Cartage foguèt abandonada per lei Bizantins en 698 après plusors sètges arabis. La ciutat foguèt destrucha per lei venceires, çò que marquèt la fin de la preséncia bizantina en Africa.
Alpens
Alpens es un municipi de la província catalana de Barcelona e de la Generalitat de Catalonha.
Edicions Talvera
Las Edicions Talvera es un ostal d’edicion occitan que prepausa de reedicions de tèxtes e mai d'òbras lexicologicas recentas, en occitan emai dins d’autras lengas. Foguèt creat en 2009 per Joan Francés Blanc.
Propausa per ara cinc colleccions tematicas.
Dins la colleccion "Primadièrs" torna publicar de tèxtes ancians qu'atestan de l’utilizacion dels mots occitan e Occitània pels sègles passats: es notadament l’editor del libre en francés de Jean Pierre Camus, Les récits historiques ou histoires divertissantes entremeslées de plusieurs agréables rencontres & belles réparties que s'i legís tre 1644 lo mot Occitanie en francés.
L'Ametlla del Vallès
L'Ametlla del Vallès es un municipi de la província catalana de Barcelona e de la Generalitat de Catalonha.
Arenys de Munt
Arenys de Munt es un municipi de la província catalana de Barcelona e de la Generalitat de Catalonha.
Sent Sauvèstre
Nòtas
<references group="N"/>
Arenys de Mar
Arenys de Mar es un municipi de la província catalana de Barcelona e de la Generalitat de Catalonha.
Rollot (Sòma)
Rollot (Somme) es una comuna francesa, situada dins lo departament de Somme e la region de Picardia.
Geografia
Rollot Es la municipalitat la mai meridionala de l'actuala departament de la Soma, traversada per la anciana rota nacionala 35 (Compenha a Abbeville - actuala RD 935), facilament accessibla per la autoroute.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
left|thumb|Rollot #èsser desservi per una linha a [[via métrique de las camins de fèrre départementaux de la Soma #que connectava Albert a Montdidier de 1889 a 1948]]
left|thumb|Rollot fut desservi par une ligne à [[voie métrique des chemins de fer départementaux de la Somme qui reliait Albert à Montdidier de 1889 à 1948]]
Argençola
Argençola es un municipi de la província catalana de Barcelona e de la Generalitat de Catalonha.
Maniqueïsme
thumb|caption|Maniquèus Lo Maniqueisme èra una religion d'origina iraniana apareguda au sègle III a partir deis ensenhaments de Mani (vèrs 216-276). Èra un sincretisme entre lo Cristianisme, lo Zoroastrisme e lo Bodisme. Èra una religion dualista basada sus una cosmogonia depintant una lucha entre lo Ben e lo Mau. Los maniquèus creson qu'una causa depend de l'autra e postulavan l'existéncia d'un Dieu maligne al meteis nivèl que lo Dieu Paire dels crestians. Venguèt rapidament fòrça populara mai, considerada coma una eresia, fuguèt combatuda per lei Crestians. Dispareguèt vèrs lo sègle XIV.
Istòria
Son nom deriva del fondator del corrent, Mani (o Ragis). Mani predicava sas doctrinas sens èsser crestian, e fòrça elements de sa doctrina derivan del zoroastrisme, del bodisme, del mitraïsme e dels cultes babilonians (Ragis èra adèpte d'aquela darrièra). Foguèt considerat coma una eretgia quand comencèt de se difusar dins los meteisses territòris ont temptava de s'introduire lo cristianisme, alara qu'èra vertadierament una religion diferenta.
Mani foguèt executat per òrdre del rei de Pèrsia en 276. Pasmens, sa doctrina se difusava en Pèrsia, Asia Centrala (ont subsistiguèt aperaquí mila ans), Mesopotamia, Siria, Palestina, Egipte, Africa, Ispania, Gàllia e Itàlia. Un dels caps mai conegut foguèt l'egipcian Akuas (de qui una partida dels maniquèus prenguèron lo nom d'«akuanitas»), influencièt d'altres eretges coma los priscillianistas, e pus tard dins lo catarisme, los valdeses e los bogomils.
Cresenças
Los maniquèus coma los gnostics, mandeïstas e mazdeïstas- èran dualistas: cresián que i aviá una lucha eternala entre dos principis afrontats, lo Ben e lo Mal, qu'èran associats a la Lutz e las Tenèbras e, alara, consideravan que l'esperit de l'òme es de Dieu mas lo còs de l'òme es del demòni. Aquò s'explicava per un ensems de mites antropogonics, d'influéncia gnostica e zoroastrica. En l'òme, l'esperit o lutz se tròba captiu per causa de la matèria corporala; en consequéncia, cresián qu'èra necessari de practicar un ascetisme estricte per començar lo processus de liberacion de la lutz presa. Mespresavan alara la matèria, quitament lo còs uman. Los «oissent» aspiravan a se tornar trobar encarnat coma «causits», que alara avián pas mai besonh de se tornar encarnar.
Zaratostra, Platon, Jèsus, Boda e d'autras figuras religiosas serián estats enviats a l'umanitat per l'ajudar dins sa liberacion espiritala, Mani essent lo Sagèl dels profètas.
Lo maniqueïsme nèga la responsabilitat umana pels mals comeses perque crei que son pas produchs de la volontat de l'òme mas del domeni del mal sus la nòstra vida. Per aquò consideravan lo pavon coma lor animal sagrat, perque las colors de son plumatge revelavan los diferents estats espiritals per ont passava lo còs per capitar a se purificar e se transformar en l'esperit divin.
Bauma de las Moradiás
La bauma preïstorica de las Moradiás se tròba a Marton, dins la Charanta Occitana, a  au sud-oest de Montberol e  au sud-est d'Engoleime, dins la vau de Bandiat.
Descripcion
Se situa en riba mança de Bandiat. Es una bauma labirintica pertusada per Bandiat durant sas cregudas.
Istoric
Fuguet cerchada en 1875 per S. Dulignon-Desgranges. Sas nòtas indican la preséncia dau rèn.
Argentona
Argentona es un municipi de la província catalana de Barcelona e de la Generalitat de Catalonha.
Artés (Bages)
Artés (Bages) es un municipi de la província catalana de Barcelona e de la Generalitat de Catalonha.
Les Bouchoux
Les Bouchoux es una comuna francesa, situada dins lo departament de Jura e la region de Franca Comtat
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Sent Victor (oèst Puèi de Doma)
Sent Victor [sɛ̃ˈztu] (Saint-Victor-la-Rivière en francés) z-es una comuna auvernhata dau departament dau Puèi de Doma e la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament d'Auvèrnhe.
Nòtas
<references group="N"/>
Joan Baptista Còia
thumb|Edicion de 1743Joan Baptista Còia (en francés Jean-Baptiste Coye ; Moriés, lo 6 de junh de 1711 – lo 17 de febrier de 1771) foguèt un escrivan provençau de lenga occitana.
Es mençonat dins l'antologia provençala d'Achard : Lo Boquet provençau.
Es l'autor de la comèdia Lo Nòvi parat (1743) que coneguèt un segon Robèrt Lafont e d'un poèma titolat Le Délire.
Dmytrò Iàrosh
thumb|250px|Dmytrò Iàrosh en 2014 Dmytrò Anatolíovych Iàrosh (en ucraïnian: Дмитро Анатолійович Ярош; en transcripcion internacionala: Dmytro Yarosh; Dniprodzerzhýnsk, region de Dnipropetròvsk, 30 de setembre de 1971) es un politician e activista politic d'extrèma drecha ucraïnian.
Es actualament lo menaire de l'organizacion ultranacionalista sonada Sector Drech (en ucraïnian: Правий сектор), que sos membres joguèron un ròtle vesedor dins las manifestacions EuroMaidan que se debanèron de novembre de 2013 a març de 2014.
Malgrat aqueste imatge de fòrta preséncia sociala, lo carisma e l'influéncia de la formacion politica e de Iàrosh, son menaire, dins la societat ucraïniana son pro limitats coma se poguèt observar amb sos resultats inferiors a 1%, obtenguts durant l'Eleccion presidenciala ucraïniana del 25 de mai de 2014.
En abril de 2014, aprèp l'invasion de Crimèa e la crisi deguda a l'insurreccion pro-russa del Donbàs, lo govèrn rus demandèt que Dmytrò Iàrosh faguèsse l'objecte d'un mandat d'arrestacion internacional per "incitacion publica a d'activitats extremistas e terroristas en utilizar los mejans de comunicacion". Lo mandat internacional foguèt emés lo 25 de julh de 2014, çò que fa del dirigent ultranacionalista actualament la sola persona cercada mondialament dins lo contèxt de conflicte bellic entre Ucraïna e Russia.
Avià
Avià es un municipi de la província catalana de Barcelona e de la Generalitat de Catalonha.
Narsès
Narsès (mòrt en 302) foguèt un emperaire sassanida que reinèt de 293 a 302. Fiu de Shapur I (240-272), venguèt rèi d'Armenia en 271 e cap de l'empèri après un còp d'estat còntra son nebòt Vahram III en 293. Foguèt remplaçat per son fiu Hormizd II (302-309).
Après un periòde de dificultats intèrnas après la mòrt de Shapur I, son rèine marquèt lo començament d'un periòde de declin relatiu dei Sassanidas. D'efiech, foguèt desfach en 297 per lei Romans de Galeri (293-311) e deguèt acceptar la patz de Nisibis que va durar fins a 337 e fixèt la frontiera entre lei dos empèris sus lo riu Tigre.
Eleccions presidencialas ucraïnianas de 2014
Las Eleccions presidencialas ucraïnianas de 2014 se debanèron lo 25 de mai de 2014. Se faguèron pas qu'en un sol torn qu'un dels candidats, Petrò Poroshenko, obtenguèt mai de 50% dels sufragis tre lo primièr torn.
Shapur Ier
Shapur I (mòrt en 272) fuguèt lo segond sobeiran de l'Empèri Sassanida. Associat au rèine de son paire Ardashir I (224-241), i succediguèt après sa mòrt en 241 e reinèt fins a sa mòrt. Fuguèt remplaçat per son fiu Hormizd I (272-273). Participèt a la revòuta de son paire còntra lei Parts e comencèt sa carriera militara a la batalha d'Hormizdaghan en 224. Per la seguida, son ròtle sota lo govèrn d'Ardashir I es mau conegut.
Eleccions presidencialas ucraïnianas de 2014
Resultats parcials
thumb|350px|Candidat en primièra posicion a las Eleccions presidencialas ucraïnianas del 25 de mai de 2014 Legenda: en roge Poroshenko, en verd Dobkin Las donadas oficialas publicadas lo 29 de mai de 2014 amb la totalitat dels sufragis comptats indicavan los resultats seguents:
Shapur Ier
Durant son rèine, contunièt l'òbra de son paire e se bateguèt còntra lei Romans durant la màger part de son rèine. En 260, fuguèt lo venceire de la batalha resclantissenta d'Edessa e capturèt l'emperaire Valerian ambé de milièrs de legionaris. Pasmens, la repòsta romana s'organizèt tre l'annada seguenta e lei regions occidentalas de l'empèri deguèron faciar d'expedicions regularas de pilhatge. A l'interior de l'Empèri Sassanida, Shapur I capitèt d'estabilizar lo regim maugrat la menaça dei partisans de la dinastia arsacida e realizèt una politica de bastida e de renfòrçament dau clergat zoroastrian.
Broindon
Broindon es una comuna francesa, situada dins lo departament de Còsta d'Aur e la region de Borgonha.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Abu Kamil
Abu-Kamil Shoja ibn Aslam ibn Muhammad ibn Shoja al-Hassib al-Misri (en arabiأبو كامل شجاع بن اسلم) (vèrs 850 - vèrs 930), mai conegut simplament com Abu Kamil Shoja (en ara bi ابو كامل) o Al-Hassib al-Misri (literalament "lo Calculaior Egipcian"), èra un matematician egipcian especialista en algèbra e geometria. Joguèt un grand ròtle dins lo desvolopament d'aquela primièra disciplina e la seuna òbra influencièt fòrça lo matematician italian Fibonacci (1171 - 1250), que difusèt en Euròpa lo saber algebric arabi. Èra un dels successors d'Al Khowarizmi e, coma el, sonque s'exprimava dins lo seu trabalh utilizant l'escritura (sens chifras).
Òbra
Dins la seuna òbra Algebra (coneguda sonque en traduccion latina e ebrièva) prepausa 69 problèmes de primièr e segon grau, aplicacions de l'algèbra al pentagòn regular e al decagòn e equacions diofanticas; tanbe i manipula brilhantament las racinas e expausa la resolucion de l'equacion de segon gra de la forma x^2+p=qx sonque quand las solucions son positivas.
Lo seu Libre sus las estranhesas dins l'art del calcul tracta dels sistèmas d'equacions que las solucions son nombres entièrs o fraccions e tamben la combinatòria. Aquela òbra donèt luòc a una investigacion posteriòra suls nombres reals, los solucions de polinòms e la recèrca de las racinas de meteis biais que lo faguèron de cientifics coma Al Karaji e As Samawal.
Foguèt lo primièr a tractar los nombres irracionals coma objèctes algebrics en los acceptant (sovent jos forma de racina carrada, racina cubica o d'racina d'una foncion) coma solucions per d'equacions del segon gra o coma coeficients d'una equacion. Tanben foguèt lo primèr a resòlvre tres equacions simultanèas non linàrias amb tres variablas desconegudas.
Lo Crèç
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
Las fòrmas ancianas son : villa S. Martini de Crecio en 1096, decima de S. Martino del Crez, au sègle XI o XII, villam de Cretio en 1111, de Crecio en 1125, Gaucelmi Berengerii del Crez en 1127, villam S. Martini de Crecio en 1129, 1146, de Cretio en 1154, villam de Crez, villa de Crez en 1178, mansum de Crecio, villam S. Martini de Crecio en 1212, manso de Crecio en 1238, parrochiis S. Martini de Cresio en 1251, ecclesie de Cressio en 1290, 1329, prior de Crecio (variacion : Cressio) en 1392, le Crés en 1526, de Cressio en 1529, de Crescio en 1550, le Cres en 1648, du Crez en 1740-60, le Crez en 1770-71 (mapa de Cassini).
Segon Dauzat, lo Crès ven dau lengadocian cres, provençau gres, « terren peirós », derivat dau preindoeuropèu *k(a)r-, « pèira » ; segon Hamlin, Lo Crèç ven de l'occitan crés [o crès] d'origina prelatina (J. Boisgontier, NRO 25-26 (1995), p. 189-199, 237), « terren peirós e magre ont lo ròc aflora ».
Scharinska villan
thumb|250px|Scharinska villan La Scharinska villan (en occitan: "Villa Scharinska") es un bastiment istoric situat dins lo centre de la vila suedesa d'Umeå. L'ostal, pro vesedor per encausa de sa color ròsa e son arquitectura d'estil victorian, se tròba dins la carrièra mai granda e importanta de la vila, Storgatan. Foguèt concebut e bastit per l'arquitècte Ragnar Östberg entre 1904 e 1905.
Avinyonet del Penedès
Avinyonet del Penedès es un municipi de la província catalana de Barcelona e de la Generalitat de Catalonha.
Tacian
Tacian qu'esté un escrivan e teologian crestian deu sègle II, nascut en Assiria (Mesopotamia) enter 110 e 120 e mòrt de cap a 180.
Vers
Vers (pr. [ve] en arpitan; Vers en francés) es una comuna arpitana de Genevés, administrada per lo departament de la Nauta Savòia de la region de Ròse-Aups.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Abu Sufyan ibn Harb
Maomet esposèt una filha d'Abu Sufyan ibn Harb e lo cap omeia demorèt fidèu au Profèta fins a sa mòrt. Foguèt grèvament bleçat a la batalha de Yarmuk en 636. Lo rèsta de son clan l'imitèt e l'influéncia omeia aumentèt rapidament au sen de l'elèit militar arabi. Lo tresen califa, Othman ibn Affan, èra ansin un Omeia e lo fiu d'Abu Sufyan ibn Harb, Muawiya, prenguèt lo poder en 661 e fondèt lo Califat Omeia.
Avinyó
Avinyó es un municipi de la província catalana de Barcelona e de la Generalitat de Catalonha.
Badalona
Badalona es un municipi de la província catalana de Barcelona e de la Generalitat de Catalonha.
Bourg-Achard
Bourg-Achard en normand (Bourg-Achard en francés) es una comuna normanda, situada dins lo departament d'Eure e la region de la Nauta Normandia.
Geografia
Ciutat dinamica del país del Roumois, al encreuament viari dels aisses Roan-Can e Yvetot-Alençon, situada a aperaquí 150 km de París. A anotar la preséncia d'un échangeur autoroutier important e d'una station de peatge a solament qualques quilomètres d'aquelas de Bourneville e Beuzeville, en ocasionant un tràfec surabondant en avent per consequéncias una dangerosité aumentada de la N175 dintre L'Ostal-Cremat e Beuzeville, aital coma de las nuisances per totes los riverains. Malgrat aiçò Bourg-Achard deu una part de los sieus recorses economics als comèrcis organizats gaireben exclusivament la longitud d'aquela rota al tràfec dense.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Moon Jae-in
Moon Jae-in (문재인, 文在寅, pr. Mon Tgèïn, AFI [mun.dʑɛ̝.in]; Geoje, 24 de genièr de 1953) es un advocat e òme politic de la Corèa del Sud. Lo 9 de mai de 2017 es elegit president de la Republica.
Ronssoy
Ronssoy es una comuna francesa, situada dins lo departament de Somme e la region dels Nauts de França.
Geografia
Vilatge picard situat a 22 km al sud de Cambrai e a 17 km al nòrd-es de Péronne, facilament accessible pel autoroute.
Village picard situé à 22 km au sud de Cambrai et à 17 km au nord-est de Péronne, aisément accessible par l'autoroute.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Lo pòble, situat sus la linha de tèsta pendent la Primièra Guèrra mondiala, i auriá #èsser lo darrièr del departament a èsser "liberat ".
Le village, situé sur la ligne de front pendant la Première Guerre mondiale, aurait été le dernier du département à être "libéré ".
Nòtas
<references group=N/>
Bildmuseet
Lo Bildmuseet (en occitan: "Musèu de l'Imatge") es un musèu d'art contemporanèu situat dins lo centre de la vila suedesa d'Umeå. Foguèt fondat en 1981 a l'iniciativa de l'Universitat d'Umeå. Lo musèu mudèt de locals durant la prima de 2012 e se tròba dempuèi aquel temps al Campus de Letras d'Umeå còsta lo flum Ume. Dobriguèt sas pòrtas al public lo 19 de mai del meteis an.
Lo bastiment
Lo Bildmuseet actual, qu'es naut de 36 mètres e ocupa una susfàcia al sòl en forma de cairat de 22 mètres de long per 22 mètres de larg, compta 7 nivèls que tenon cadun tres salas d'exposicion. Foguèt concebut pel burèu d'arquitèctes Henning Larsen que collaborèron amb la firma escandinava White. Es considerat coma un dels musèus universitaris mai bèls a nivèl internacional.
Bagà
Bagà es un municipi de la província catalana de Barcelona e de la Generalitat de Catalonha.
Vaulx (Nauta Savòia)
Vaulx en arpitan (Vaulx en francés) es una comuna arpitana de Savòia administrada per lo departament de la Nauta Savòia de la region de Ròse-Aups.
Geografia
La municipalitat de Vaulx fa partida del País del Albanais e del costat de Rumilly.
La commune de Vaulx fait partie du Pays de l'Albanais et du canton de Rumilly.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Saint-Vincent (Puèi Domat)
Sent-Vincent (Saint-Vincent en francés) z-es 'na comuna auvernhassa dau departament dau Puèi de Doma e la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament d'Auvèrnhe.
Nòtas
<references group="N"/>
Marton
Marton o Martom (Marthon en francés) es una comuna de la Charanta Occitana. Administrativament, aperten au departament de Charanta e a la region de Novela Aquitània.
Comunas limitròfas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Toponimia
Las atestacions ancianas son, per luec:
Nòtas e referéncias
<references group="N"/>
Balenyà
Balenyà es un municipi de la província catalana de Barcelona e de la Generalitat de Catalonha.
Illas Komandorski
Las illas Komandorski (en rus:Командорские острова, Komandorskié ostrova) son un grop d'illas isoladas de la mar de Bering, a l'èst de la peninsula de Kamchatka. Apertenon a la federacion de Russia.
Lo Cròs (Erau)
Lo Cròs  (Le Cros en francés) es una comuna lengadociana situada dins lo departament d'Erau e la region d', ancianament de Lengadòc-Rosselhon.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
Las fòrmas ancianas son : [ecclesiae] Beate Marie de Croso en 1230, villa quam vocant Crosetum en 1264 (identificacion malsegura), la parroquia del Cros, al començament del sègle XVI, le lieu du Cros en 1632, le Cros en 1648, 1740-60, 1774-75 (mapa de Cassini) ; le Croy en 1771.
Segon Dauzat, Lo Cròs es la fòrma meridionala del francés creux, « cavitat, clòt, cròs » ; segon Hamlin, Cròs a çò mai sovent lo sens mai précis de « depression, terren bas environat de puòges, comba »; lo mot es probablament d'origina preceltica. Pierre-Yves Lambert lo considèra d'origina celtica probabla pr'amor de la siá localizacion geografica, mas *croso- a pas de correspondent conegut (dins las autras lengas indoeuropèas).
Sent Victor de Montvianés
Sent Victor de Montvianés (Saint-Victor-Montvianeix en francés) es 'na comuna auvernhata dau departament dau Puei de Doma e de la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament d'Auvèrnhe.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Idrografia
vinheta|La Credonha. La Credonha cola a Sent Victor de Montvianés.
Toponimia
Las atestacions ancianas son, per luòc:
Sent Victor: Sanctus Victor en 1373, St. Victor au sègle XVIII sus la mapa de Cassini , Saint-Victor en 1801 e Saint-Victor-Montvianeix en 1915. A la Revolucion, pren lo nom de Crédogne.
Istòria
Absorbiguet la comuna de Monvi (nom francés) entre 1790 e 1794.
Nòtas
<references group="N"/>
Badia del Vallès
Badia del Vallès es un municipi de la província catalana de Barcelona e de la Generalitat de Catalonha.
Kastell-Noez
Kastell-Noez en breton ( Châteauneuf-d'Ille-et-Vilaine en francés) es una comuna bretona, situada dins lo departament d'Ille et Vilaine e la region de Bretanha.
Batalha de Nehavend
La batalha de Nehavend se debanèt en 642 entre leis Arabis musulmans e lei fòrças de l'Empèri Sassanida. S'acabèt per una victòria arabia e per la destruccion dei darrierei fòrças importantas dei Sassanidas. Après aquela desfacha, l'Empèri Sassanida s'afondrèt totalament e dispareguèt en 651 après l'assassinat de son darrier rèi.
Kastell-Noez
Istòria
Los #dire de la parròquia son al benefici del Abbaye La nòstra-Madama del Tronchet
L'organizacion de las fèstas revolucionàrias testifica de la accueil favorabla de la populacion de Dòl als cambiaments aportats per la Revolucion francesa, sustot après la fin de la Terror :
En 1885 La companhiá dels camins de fèrre de l'Oèst met en servici la linha Miniac-Morvan - La Gouesnière-Cancale-St-Méloir #que dessert la municipalitat amb la estacion del Fort de Châteauneuf. Permet lo ligam amb la linha Roazhon - Sant-Malo a la parca de la Gouesnière - Cancale e amb la linha Lison - Lamballe a la parca de Miniac.
En 1890, lo nom de la municipalitat de Châteauneuf a #èsser modificat en Châteauneuf-de Ille-e-Vilaine.
Begues
Begues es un municipi de la província catalana de Barcelona e de la Generalitat de Catalonha.
Kastell-Noez
Istòria
Los 4 e 5 d'agost 1944, Châteauneuf es lo teatre dels afrontaments entre los americanes e los alemands.
La voie romaine de Rennes à Alet passait par Châteauneuf sous la forme d'une chaussée surélevée entre les marais. C’est par cette route que les premiers évangélisateurs chrétiens venus de Bretagne arrivent, dirigés par un certain Colomban. Ils édifient un prieuré au bord des marais (les Noës).
Vers le, un premier château en bois protège le passage menant vers le Clos-Poulet (plou aleth : pays d'Aleth). La paroisse de Castellum des Noës est certifiée dès le (1181). Le château fort en pierre, la forteresse de Bure, fait des seigneurs de Châteauneuf de la Noë une importante chatellenie avec droit de haute justice sur 25 paroisses.
Les dîmes de la paroisse sont au bénéfice de l'Abbaye Notre-Dame du Tronchet
L’organisation des fêtes révolutionnaires témoigne de l’accueil favorable de la population de Dol aux changements apportés par la Révolution française, surtout après la fin de la Terreur :
En 1885 la compagnie des chemins de fer de l'Ouest met en service la ligne Miniac-Morvan - La Gouesnière-Cancale-St-Méloir qui dessert la commune avec la gare du Fort de Châteauneuf. Elle permet le lien avec la Sant-Maloù à la gare de La Gouesnière - Cancale et avec la ligne Lison - Lamballe à la gare de Miniac.
En 1890, le nom de la commune de Châteauneuf a été modifié en Châteauneuf-d'Ille-et-Vilaine.
Les 4 et 5 août 1944, Châteauneuf est le théâtre des affrontements entre les américains et les allemands.
Balsareny
Balsareny es un municipi de la província catalana de Barcelona e de la Generalitat de Catalonha.
Bellprat
Bellprat es un municipi de la província catalana de Barcelona e de la Generalitat de Catalonha.
Sparken
thumb|250px|Vista parciala de Sparken Sparken (nom bastit a partir de l'aglutinacion dels noms skate e park), es un parc destinat a practica l'skateboard, situat a ras de l'immòble Hamnmagasinet e lo flum Ume dins lo centre ancian de la vila suedesa d'Umeå. Ocupa un espaci d'aperaquí 20 mètres d'ample e 120 m de long.
La creacion del parc s'inseriguèt dins un projècte de melhorament urban de la vila sonat "Vila entre los ponts" (en suedés: Staden mellan broarna). La concepcion ne foguèt fisada a una companhiá canadiana, New Line Skateparks INC, especializada dins aquesta mena d'infrastructura. Lo parc foguèt acabat en 2009 e constituiguèt la primièra fasa dels objectius de dinamizacion urbanistica de la comuna.
En 2012 l'installacion ganhèt lo Prèmi d'Arquitectura de la part nauta de Norrland (originalament: Sveriges Arkitekter Övre Norrlands Arkitekturpri), decernit per l'Associacion Suedesa dels Arquitèctes.
Batalha de Zab
La batalha de Zab se debanèt lo 25 de genier de 750 e opausèt lo Califat Omeia ais Abbassidas. S'acabèt per la destruccion dei fòrças dau califa omeia que deguèt s'enfugir dau prat batalhier e fuguèt finalament assassinat en Egipte.
Renan Contar
Renan Contar (25 de decembre de 1983, Campinas) es un politic brasilian, es deputat estatal pel Mato Grosso don Sul.
Filh de Rene e Miriam Contar, qu'o aconselhèron a escuélher Campo Grande per residir après la formacion en la AMAN, en contunhant lo trabalh ligat las raïses de la familha, iniciat per lo sieu pepin patern, senhor Arif Contar, libanés que venguèt pel Brasil en l'inici del sègle passat. En se fixant en la Principala, la familha foguèt una de las pionièras a portar lo desvolopament per la region, en bastint una istòria d'aunora e tradicion, Contar es maridat amb Iara Diniz.
Peroz Ier
Peroz I (mòrt en 484) foguèt un emperaire sassanida que reinèt de 457 a 484. Succedèt a son fraire Hormizd III (457-459) après una revòuta e una guèrra civila. Foguèt remplaçat per son fraire Valash (484-488).
Rèine
Vengut rèi après un complòt, Peroz I decidèt de si protegir còntra lo risc de còp d'estat e exterminèt la màger part de sa familha. Assaièt tanben de reprimir lo cristianisme mai favorizèt lo desvolopament dau nestorianisme, considerat coma una eresia crestiana. Capitèt de gardar de relacions pacificas ambé l'Empèri Bizantin mai deguèt combatre una revòuta d'Armenia en 481. Pasmens, durant son rèine, son problema pus important foguèt la pression militara importanta dins lei regions orientalas de l'Empèri dei eftalitas, un dei grops de Huns Blancs, un pòble nomada de l'estèpa asiatica. Sostenguts per lei Bizantins, assaièt de leis atacar mai foguèt capturat. Deguèt pagar un recapte important e laissar son fiu coma ostatge durant doas annadas. En 484, rompèt aquela patz e ataquèt tornarmai lei Huns mai son armada se perdèt dins l'estèpa e foguèt esquichada. Peroz I foguèt tuat durant la batalha. Sa mòrt entraïnèt una crisi grèva dins l'Empèri Sassanida en causa de la contuniacion deis invasions nomadas e de l'afondrament dei finanças roïnadas per lei tribúts successius.
Revòutas dei Companhons d'Abu Muslim
Lei Revòutas dei Companhons d'Abu Muslim son una tièra de revòutas que se debanèron de 755 a 783 sus lo plan iranian de part de partisans d'Abu Muslim al-Khurasani, senhor musulman poderós assassinat per leis Abbassidas en 755.
Gamla bron
thumb|250px|Lo Pont vièlh, Gamla bron, vist dempuèi la riba nòrd Lo Gamla bron (del suedés: bro ("pont") e gamla ("vièlh"), valent a dire en occitan "Lo Pont vièlh") es un dels ponts de la vila suedesa d'Umeå. Es lo ponch de passatge mai ancian actualament de totes los que travèrsan lo flum Ume.
Aquesta construccion, que permet uèi sonque lo passatge a de passejaires e de ciclistas, mesura 301 mètres de long. Foguèt inaugurada en 1863 e èra originalament de fusta. Qualque decadas mai tard, l'usura del material vegetal portèt a ne cambiar sa composicion per d'acièr, e las òbras d'enfortiment e de cambiament se realizèron durant las annadas 1894 e 1895.
Berga
Berga es un municipi de la província catalana de Barcelona e de la Generalitat de Catalonha.
Étrechet
Étrechet es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Endre e la region dau Centre.
Comunas vesinas
400px|gaucha||Distanças e posicion relativa
Sent Igòni
Sent Igòni [sɛ̃tiˈgɔɲ] (Saint-Yvoine en francés) z-es 'na comuna auvernhassa dau departament dau Puèi de Doma e la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament d'Auvèrnhe.
El Bruc
El Bruc es un municipi de la província catalana de Barcelona e de la Generalitat de Catalonha.
Saint-Denis-de-Méré
Saint-Denis-de-Méré es una comuna normanda, situada dins lo departament de Calvadòs e la region de la Bassa Normandia.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Bigues i Riells
Bigues i Riells es un municipi de la província catalana de Barcelona e de la Generalitat de Catalonha.
Rehaut
Reaub (en francés Réaup) ei ua anciana comuna de Labrit, en lo departament d’Òut e Garona. En 1972 annexèt Lissa e prengot lo nom de Reaub e Lissa en 1979.
Toponimia
Véser Reaub e Lissa.
Borredà
Borredà es un municipi de la província catalana de Barcelona e de la Generalitat de Catalonha.
Esclarmonda
Esclarmonda es un prenom femenin occitan.
Origina
La primièra Esclarmonda coneguda foguèt Esclarmonda de Fois, filha de Rogièr Bernat Ièr de Fois e Cecília de Besièrs, principala defensora del catarisme. Segon lo trobador Guilhèm Montanhagòl, lo nom de Esclarmonda significa aquela qui balha claretat, esclar dins lo mond. En aquel sens, aquela interpretacion se pòt tanben ligar a la doctrina catara, que la lutz e la puresa son d'elements destacats per lo dessús de l'escuretat e l'ombra.
Autras variantas: Esclarmunda, Esclaramunda.
Difusion
Pendent l'edat mejana foguèt un prenom abitual entre las dònas de la noblesa de la Corona d'Aragon e los estats d'Occitània, mas malgrat que s'escampèt per autres estaments mai basses arribèt pas a se consolidar coma prenom popular en occitan al delà de l'edat mejana. Totun, en catalan malhorquin donèt luòc al nom comun, uèi arcaïc, de esclamonda: femna qu'òbra baujament, sens entendement.
Versions en d'autrəs lengas :
Jules Massenet dins lo sègle XIX compausèt un opèra fòrça celèbre amb aquel nom Esclarmonde. D'autre biais, lo cantaire occitan Patric faguèt una cançon consacrada a Esclarmonda de Fois apelada Esclarmonda.
Festa onomastica
La celebracion onomastica catolica del prenom Esclarmonda es lo 22 d'octubre en onor de la beata mercedària Esclarmonda de Fois, reina consòrt de Malhòrca.
Shapur II
Shapur II (309-379) fuguèt un emperaire sassanida que reinèt de sa naissença en 309 a sa mòrt. D'efèct, après la mòrt d'Hormizd II (302–309), un complòt entraïnèt l'eliminacion de sei tres eiretiers, compres Adhur-Narseh que reinèt quauquei mes en 309, e donèt la corona au fiu, pas encara nascut, d'una frema d'Hormizd II. Après sa mòrt, fuguèt remplaçat per son fraire Ardashir II (379-383).
Rèine
Lo començament dau rèine de Shapur II fuguèt donc un periòde de regéncia dirigida per sa maire e d'autrei caps de l'Empèri Sassanida. Puei en 337, après aqueu periòde, Shapur II aprofichèt la mòrt de Constantin I per rompre la patz de Nisiba e atacar l'Empèri Roman. Una premiera guèrra s'acabèt per de resultats febles car lei fòrts romans de Mesopotamia resistiguèron ai temptativas de sètge. En 358, una segonda guèrra acomencèt e se finiguèt per de resultats melhors ambé lei conquistas d'Amida e de Singara. En 363, Julian (361-363) bateguèt una armada sassanida a Ctesifont mai fuguèt tuat dins lo corrent de la batalha. Ocupat per lei guèrras civilas per la conquista dau poder imperiau, son successor Jovian (363-364) acceptèt d'abandonar divèrsei territòris en cambi de la patz. Après aqueu succès, Shapur II ataquèt Armenia onte capturèt lo rèi Arshak II, aliat fidèu dei Romans, e assaièt sensa succès d'introdurre lo zoroastrisme.
L'expansion d'aquela religion fuguèt un axe important de la politica de Shapur II. Durant son rèine, s'acabèt la forma finala de l'Avesta, libre sant dau zoroastrisme, e de mesuras fuguèron adoptadas per reprimir leis eresias e lo cristianisme.
Claude Duneton
Claude Duneton, nascut lo 21 d'abril del 1935 a La Gleisòla (Corrèsa) e mòrt lo 21 de març de 2012 a Lilla (a 76 ans), èra un escrivan, romancièr e traductor occitan, istorian del lengatge, cronicaire al Figaro Literari e comedian. Militèt en favor de las lengas patrimonialas de l'Estat francés, subretot l'occitan, e d'una lenga francesa que posèsse sa sorsa dins lo pòble.
Biografia
Filh de païsans, Claude Duneton visquèt una enfància rufa jos l' Ocupacion alemanda, abandona l'escòla per manca d'argent e ven aprendís ajustador a Brive. Foguèt tornarmai escolarizat en classa de cinquena a l'edat de 16 ans e, avancèt classas anticipadament, pròva d'una escolaritat brilhanta. Finisquèt major de sa promocion de l'Escòla normala de Tula e entrèt al prestigiós licèu Enric IV a París.
De cultura occitana, venguèt pasmens ensenhant d'anglés, durant un quinzenat d'annadas, puèi abandonèt la carrièra. Desirós d'una lenga francesa dobèrta als apòrts populars e dialectals, coma l'es, a sos uèlhs, la lenga anglesa ; evoquèt aquel subjècte en 1973 dins son òbra Parlar croquant, qu'aguèt un cèrt succés.
Se faguèt tanben conéisser per sos libres sus l'institucion escolara e sus la dificultat a far aimar las letras en rason del conformisme de l'ensenhament de la lenga francesa e dels prejudicis de classa, coma o espandís tre 1976 dins son òbra Je suis comme une truie qui doute ("Soi coma una truèja que dobta"), puèi dins Anti-manuel de français à l’usage des classes du second degré ("Anti-manual de francés a l'usatge de las classas del segond gra") en 1978, e dins À hurler le soir au fond des collèges : l'enseignement de la langue française ("A idolar al vèspre al fons dels collègis : l'ensenhament de la lenga francesa") en 1984. Foguèt egalament prefacièr de l'òbra collectiva Chère école de notre enfance ("Cara escòla de nòstra enfància") (2010).
En seguida del succès de son òbra Parler croquant, la revista Elle li prepausèt de téner una rubrica de lengatge, al mitan de las annadas 1970. I trabalhèt durant gaireben quatre ans. Après d'aquelas cronicas, se botèt a la redaccion de La Puce à l'oreille ("La Nièra a l'aurelha"), publicat en 1978, una antologia de las expressions popularas amb lor origina, coma l'indica lo sostítol, un de sos libres mai populars — dont dos nòvas edicions revistas e aumentadas son estadas publicadas, en 1984 e en 2001. Dempuèi aquela òbra, escriguèt nombroses autres libres a l'entorn de las expressions e del lengatge popular, e foguèt subretot conegut coma un desnisador d'expressions dont cerquèt a retrobar las significacions originalas e lors derivats o, coma los nomena el meteis, lors « remotivacions ».
A partir del 1981, al costat de Nicole Vimard, ven director de colleccion de la nòva colleccion « Points Virgule » de las éditions du Seuil. Tre sa creacion, los dos directors accèptan de publicar la version francesa de l'òbra Quand j'avais cinq ans je m'ai tué ("Quand aviái cinc ans mai matat") de Howard Buten, qu'aviá fach « mèuca » dins sa lenga originala. Lo títol en francés èra melhor qu'en anglés, la colleccion comencèt de s'aviar. Howard Buten declarèt vint ans mai tard: « A capitat sulcòp ». L'obratge coneguèt tantlèu publicat lo succès gràcias a sa version francesa, es per acò que l'autor ajostèt que  ,
Faguèt egalament publicar en çò de Seuil, en 1983, de faiçon postuma, l'òbra d'Alain Cahen, de qui retrobèt los manuscriches, e ne foguèt l'autor de la prefàcia o postfàcia.
Cinèma e teatre
Claude Duneton es egalament comedian. Jòga dins qualques telefilms, e dins una quinzena de longmetratges, dont dos jos la direccion de Krzysztof Kieślowski. Es tanben actor de teatre, e interprèt, entre autres, la pèça Probablament las Bahamas del dramaturg britanic Martin Crimp, dins mesa en scèna de Louis-Dò de Lencquesaing, pèça radiofonica jogada al Teatre Ouvert per Ràdio França, en 2006.
Recep lo Prèmi d'Acadèmia 2006 per l'ensemble de son òbra.
Es paire de quatre enfants, e parteja sa vida entre son vilatge d'enfança en Corresa, dins l'ostal familial de sos pepins a La Gleisola, e París.
Claude Duneton se morís a 76 ans, lo 21 de març de 2012 a Lille4. Es inumat tres jorns mai tard a Lagleygeolle.
Es lo pepin del comedian Louis Duneton.
Saledas
Saledas [ˈsaldɛ] (Sallèdes en francés) es una comuna auvernhata dau departament dau Puèi de Doma e la region de la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament d'Auvèrnhe.
Nòtas
<references group="N"/>
Larry the Cable Guy
thumb Larry the Cable Guy (Daniel Lawrence "Larry" Whitney; * 17.02.1963) es un actor de cinèma american.
Les Cabanyes
Les Cabanyes es un municipi de la província catalana de Barcelona e de la Generalitat de Catalonha.
Kyrkbron
thumb|300px|Vista aeriana del Kyrkbron (primièr pont sus la fòto) Lo Kyrkbron (nom suedés compausat de kyrk ("glèisa) e bro ("pont"), valent a dire en occitan: "Pont de la Glèisa") es un pont de beton que passa ensús del flum Ume dins la vila suedesa d'Umeå. Es lo tresen pont dels mai ancians que se bastiguèron dins la localitat per poder traversar lo flum. La construccion del pont comencèt en 1972 e durèt tres ans. Lo pont, qu'èra estat concebut per far mermar lo trafic important que passava pel pont sonat Tegsbron, foguèt inaugurat e dobèrt lo 26 de setembre de 1975.
Lo Kyrkbron compren doas vias parallèlas que s'espandisson sus 391 mètres, e sa largor mesura entre 11 e 19 m a l'oèst e entre 13 e 20 m a l'èst.
Son trafic actual es estimat a 13.300 veiculs e 1.900 bicicletas per jorn.
Istòria
thumb|250px|Vista actuala del Gamla bron, lo pont mai ancian d'Umeå sul flum Ume Lo desvolopament e la creissença d'Umeå faguèt que la vila necessitèsse cada còp mai de vias de comunicacion mai nombrosas per regular son trafic e facilitar la circulacion e los transpòrts. Fins a la debuta del sègle XX, existissiá sonque un pont, lo Gamla Bron, que traversava lo flum Ume.
Las originas
Ja tre las annadas 1930 venguèt evident que lo Gamla Bron seriá pas mai capable de suportar l'aumentacion constanta del trafic. Lo conselh administratiu del Comtat de Västerbotten demandèt alara a l'engenhaire de rotas O. H. Grahnén de crear lo plan d'una òbra novèla, de dessenhar un pont novèl o de reconstruire lo pont existent per portar una solucion als problèmas que se pausavan.
Grahnén presentèt sa proposicion davant la comission lo 16 de julh de 1936, e mostrèt totas las solucions qu'aviá envisatjat. Demest totas aquelas, existissiá un projècte que prepausava de far del pont una extension de la carrièra sonada Östra Kyrkogatan, fins a la Glèisa de la vila d'Umeå. Lo problèma màger d'aquesta opcion èra que l'inclinason del pont geinava la circulacion fluviala e que se deurián installar doncas de parts mobilas e levadissas o una nautor liura per defugir aquesta dificultat. Pasmens tot aquò foguèt considerat tròp car en aquel moment, e doncas se causiguèt la solucion principala de Grahnéns de barrar lo trafic automobil sul pont vièlh e de bastir un autre pont a l'extension de l'Esplanada Västra.
Cabrera d'Anoia
Cabrera d'Anoia es un municipi de la província catalana de Barcelona e de la Generalitat de Catalonha.
Döbelns park
thumb|250px|Lo Döbelns park amb lo monument d'omenatge al General von Döbeln Lo Döbelns park es un parc situat en plen centre de la vila suedesa d'Umeå. Creat en 1865, foguèt lo primièr parc de la vila e foguèt nomenat primièr Stadsträdgården. Recebèt son nom actual en 1867 quand un monument d'omenatge a la figura del General Georg Carl von Döbeln foguèt erigit dins lo parc.
Storgatan
thumb|250px|Porcion orientala de Storgatan Storgatan (del suedés gat ("carrièra") e stor ("grand") valent a dire en occitan: "Granda carrièra") es una de las carrièras mai ancianas, importantas e longas de la vila suedesa d'Umeå. La via, que mesura aperaquí 4 km de long, passa per las parts mai centralas e importantas de la part de l'aglomeracion situada al nòrd del flum Ume que travèrsa la localitat. La carrièra va dempuèi los limits ancians de la part anciana de la vila a Tvärån, dins l'oèst, fins a la Gara de l'Èst d'Umeå, còsta l'Espital universitari de Norrland, a l'èst.
Aqueste ais de comunicacion es tant ancian coma la quita vila, que foguèt fondada en 1622, e durant lo sègle seguent, en 1780, foguèt pasimentat per i facilitar la circulacion. Storgatan conten la màger part dels monuments e bastiments istorics de la localitat coma l'Ostal de vila o l'Anciana preson de la ciutat e cinc de sos parcs mai grands. En 2006 se calculava qu'una mejana de 8.900 veiculs i passava cada jorn.
Istòria
thumb|250px|Storgatan dins lo centre d'Umeå L'istòria de Storgatan comença al meteis moment que se creèt la vila, en 1622.
Parc d'Esculturas d'Umedalen
Lo Parc d'Esculturas d'Umedalen (en suedés: Umedalen skulpturpark) es un jardin situat a Umedalen, un zòna residenciala de la vila suedesa d'Umeå ont s'expausan d'òbras d'art, subretot d'esculturas.
La primièra exposicion d'art s'i faguèt en 1994 abans de venir permanenta gràcias a la crompa de 44 estatuas realizada per la companhiá immobiliària Balticgruppen.
Esculturas expausadas permanentament
thumb|180px|Mor och Barn ("Maire e enfant") de David Wretling thumb|180px|Early Forms de Tony Cragg thumb|300px|Forest Hill de Buky Schwartz
Samos (illa)
Samos (en grèc Σάμος, en turc Sisam) es una illa greca de la mar Egèa, pròche de l'Asia Minora e situada a 70 quilomètres al sud-oèst d'Esmirna en Turquia. Forma un dème (municipalitat) e un district regional de la periferia d'Egèa-Septentrionala. Son cap luòc es la vila de Vathy; las doas autras vilas son Chora e Pythagorion (Tigani). Se compta 30800 abitants (2001) per 476 km.