cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Cladech
Toponimia
Las fòrmas ancianas son : Clidochs, Cludois, Cludoih (totas al sègle XIII), Cludech, en 1269, Claduch, en 1293, Cladechium (latinizacion), en 1491. Si, malgrat las fòrmas ancianas, que coneis, Dauzat i supausa la raiç gallesa clat-, Chantal Tanet e Tristan Hordé, puèi lo site de las comunas de Dordonha i veson, emb prudéncia per lo segond, lo latin vulgar clodicium, varianta de clausum, del vèrbe claudere o cludere, « barrar »; lo sens es « camp claus, barrat (de sègas...) » ,. Las primièras fòrmas mòstran una metatèsi vocalica (escambi entre o e i). Per la segonda sillaba, l'alternància u/e dins los tèxtes es tipica de la diftongason de -ò-, en -uè-, que se simplifica en è en Perigòrd, aicí emb passatge a -e- en finala absoluda.
Clarmont d'Eissiduelh
Clarmont d'Eissiduelh (Clermont-d'Excideuil en francés) es una comuna d'Occitània, dins la region istorica de Perigòrd, administrada per lo departament de Dordonha de la region de Novela Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
La prononciacion es [klær’mũ m ] [dɛjʂi’døːx]. Lo nom es atestat au segle XIII, Clarmon. L'interpretacion de mont, « luec naut » es sens problèmas, mas la de clar es discutida : « montanha esclarada dau solelh, donc chasteu que se vei de lonh » (Dauzat), « luec naut, ben vesible » (Tanet e Hordé) o « d'onte l'un vei clarament » (site de las comunas de Dordonha). Lo determinant es la vila vesina, ,.
Lista dels presidents d'Itàlia
Lo president es lo cap d'Estat d'Itàlia. Es elegit per un periòde de sèt ans per lo Parlament.
Aquesta pagina presenta la lista dels Presidents de la Republica Italiana dempuèi 1946. Fa seguida a la Lista dels reis d'Itàlia.
Rusca
thumb|right|250px|Rusca de piceà La rusca o l'escòrça es lo revestement exterior del tronc, de las brancas e de las raices dels arbres, e pus generalament de las plantas lenhosas.
Es sovent possible de reconeisser un arbre per sa rusca, que son aspècte pòt fortament variar segon las regions (latituds, altituds), son edat, son exposicion, e la preséncia eventuala de liquèns o d'autras epifitas.
En zona tropicala, nombrosas espècias d'arbres an de ruscas garnidas d'espinas solidas.
Definicions
Dins lo lengatge corrent ;
En botanica ;
la rusca compren l'ensems dels teissuts diches corticals produches vèrs l'exterior de la camba (o tija) pel foncionament del càmbium, sus las brancas, sul tronc e sus las racinas dels arbres. Es un jaç de cellulas generatrises, apelada tanben assisa libèro-lenhosa, que produtz vèrs l'interior lo xilèma, o fusta, e vèrs l'exterior lo floèma o libèr. Demest las angiospermas, a l'exterior del floèma, una segonda assisa generatritz, lo càmbium subero-felodermic o càmbium cortical produtz vèrs l'interior lo felodèrma, qu'es la rusca viventa, e vèrs l'exterior un teissut suberós impermeable, lo siure. Lo felodèrma assegura la continuitat de la proteccion extèrna, malgrat l'acreissement en diamètre de la camba. La rusca dels arbres es sovent rica en toxinas (fenòls) e principis amargants (tanins) çò que la ren pus protectritz, mas en fach tanben una fònt de principis terapeutics, que mai d'un animal a tanben aprés a esplechar (per exemple : l'aspirina de la rusca de sauses pasturada pels animals).
Feridas de la rusca
Son frequentas, d'originas naturalas o umanas. La produccion de rusca participa a la cicatrizacion de l'arbre, s'acompanhant d'una produccion de fenòls, resinas e d'autras moleculas limitant l'infeccion micotica e bacteriana.
Bairòls
Bairòls (Bairols en francés) es una comuna occitana dau Comtat de Niça situada dins lo departament dei Aups Maritims e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur.
Geografia
thumb|300px|center|Vista de Bairòls.
Afar Steve Maia Caniço
vinheta|Un pega-solet sus un postèl a [[Tolosa.]] L'afar Steve Maia Caniço es un afar judiciari francés ligat a la disparicion de Steve Maia Caniço, un jovent de 24 ans qu'a pas mai donat de novèlas dempuèi sa disparicion a Nantas dins la nuèit del 21 al 22 de junh de 2019, jorn de la Fèsta de la Musica.
Aquesta disparicion, qualificada d'inquietanta, fa l'objècte d'una enquèsta judiciària. Poiriá èsser especialament ligada a un conflicte subrevengut entre la polícia e un grop de personas organizant una fèsta musicala sus un cai de Léger, seguida a una intervencion dels policièrs per evacuar, en rason de l'òra tardiva e de las nosenças provocadas per l'installacion d'un sound system aqueste ser.
Mèste Verdièr
thumb|300px|Illustracion de la cobèrta de sas òbras completas Joan Antòni Verdièr, dishut Mèste Verdièr, neishut a Bordèu, parròpia de Sent Remèsi le 11 de deceme de 1779 e mòrt dens acesta mèsma vila, plaça de Rodessa lo 25 de julhet de 1820, es un escrivan, poèta e amusaire public occitan.
Biografia
Joan Antòni Verdièr es lo hilh de Joan Verdièr, fornèir (es a díder probable marcandèir de pan e còcs) e de Maria Brunetièr. Es dens la parròpia de Sent Remèsi, au ras de Garona, que neish lo 11 de decembre 1779. Los documents nos aprenen que lo tinèu muda, quauques temps après, dens la parròpia de Sent Seurin. Maria Brunetièr sembla pas auger viscut frem de temps. Antòni trabalha abèca son pair e apren lo mestèir de hornèir, de vénder lo pan, mès es forçat tanben de se liurar a d'autas activitats ende ganhar pro d'ardits. Aprenem atau qu'exercèt lo mestèir de vanèir (mentes documents lo designan atau). Possible tanben que sigue ad aquesta epòca qu'auge començat son activitat d'amusaire public, de dançanèir amèi de viaulonaire.
Tornat a Bordèu, Verdièr ven grenadèir de la Garda Nacionau de Bordèu. Es alentorn d'aquesta epòca que comença d'escríver vèrs. Es possible los auge desclamats au cair de las ruias, mes n'am pas de pruvas d'aquesta activitat. Se 'saja tanben - shens gaire d'escaduda - au teatre en lenga francesa. Es a partir de 1815 que las suas òbras occitanas son publicadas. Es sa mòrt sobta, a l'estiu de 1820 (a quitament pas 41 ans) qu'estanca la seria. Es pendent aquesta tempsada que pareishen las òbras que haràn sa celebritat: Cadichona e Maian, Lo Sabbat dau Medòc, Antòni lo Dansanèir (dau títol fòrtament autobiografic).
Pauc abans de morir, avèva augut lesir de fondar un grop de poètas bordalés de lenga occitana : la Societat daus Poètas Gascons, amei una revista literària occitana, la Còrna d'Abondança, que pas mei que nau numèros auguren lo temps de paréisher abans la mòrt dau poèta.
Estut considerabla la renomada postuma de Mèste Verdièr, en Gironda e alhors. Mens son eretèir espirituau Teodòr Blanc (1840-1880), un brulh d'autors e poètas gascons girondins e d'alentorn se dishuren eretèirs de Verdièr, coma Elias Boirac de St-Macari o Jan Vigèr de St Andriu de Cubsac.
Òbras
Teatre
Estrech de Sicília
L’Estrech de Sicília (ò canau de Sicília) es un estrech, situat entre Sicília e Tunisia, qu'unís la Mediterranèa Occidentala a la Mediterranèa Orientala.
Província de Cosença
La província de Cosença (provincia di Cosenza en italian oficialament, pruvincia 'e Cosenza en calabrés) es la província mai septentrionala de la region de Calàbria en Itàlia. La capitala n'es Cosença e la populacion n'es 0 abitants en.
La província foguèt una zona d'immigracion valdesa. S'i tròba l'enclava occitana de La Gàrdia, e qualques comunas que lo parlar local a de traças d'occitan.
Senlecques
es una comuna francesa, situada dins lo departament del Pas de Calais e la region del Nòrd-Pas de Calais.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Aligòt
L' aligòt es un plat originari del plan d'Aubrac. Lo mot d'aligòt es derivat de « aliqu'ot », el meteis derivat del latin "ali quod" que significa « quicòm ». Aqueste plat èra a l'origina preparat amb de tròces de pan e de toma fresca. Los monges d'Aubrac lo servissián als pelegrins que traversavan lo massís, sus la Via Podiensis per anar a Sant Jacme de Compostèla.
Aqueste plat es ara preparat amb de trufas. S'agís d'una purèa de trufa que li son mescladas de crèma e de toma fresca que cal trabalhar e tornar trabalhar per obténer la textura perfecha. Los amators i ajustan tanben un pauc d'alh. Tradicionalament, l'aligòt èra produch (e tastat) dins los ostals de vaquièrs, los masucs. Se pòt ajustar que los vaquièrs nomenavan aqueste plat cuècha que non pas aligòt.
Quercus ilex
L'euse (Quercus ilex) es un aubre de fuelhatge persistent de la familha dei Fagaceae. Susceptible d'agantar una autor de 30 m, es un aubre emplematic de la garriga e de la seuva mediterranèa qu'es adaptat ai regions caudas e eissuchas. Fins au periòde industriau, èra fòrça utilizat per lo caufatge e per la fabricacion de pèças de fusta pichonas. Uei, es sustot destinat au reboscatge e a la creacion de rabassieras.
Elements d'identificacion
Plusors sosespècias existisson. La principala es Quercus ilex ilex qu'es l'espècia tipe. Es egalament aquela presenta en Occitània. La segonda es Quercus ilex rotundifolia que foguèt lòngtemps considerat coma una espècia distinta. Seis aglans son l'objècte d'una cultura per la consumacion umana en Magrèb car an un gost doç.
Reparticion e ecologia
L'euse es una espècia termofila, xerofila e eliofila qu'es capabla de resistir au freg e qu'es adaptada ai sòus cauquiers. Es un aubre emblematic de la seuva mediterranèa situada au nòrd de la mar e en Magrèb. Li es un aubre dominant de la garriga e dau maquís. Dins aquelei mitans, es una espècia postpioniera que necessita l'ombra producha per lo fuelhatge d'autreis aubres, coma lo pin d'Alèp en Provença, per si desvolopar. De mai, se l'euse presenta una certana resisténcia a l'incendi, la seuva dèu pas cremar per permetre sa creissença complèta.
En causa dau rescaufament climatic, l'airau de reparticion s'estend pauc a cha pauc vèrs lo nòrd, especialament la vau de Léger. Sa preséncia es tanben atestada dins leis Illas Britanicas ont es considerat coma una espècia invasiva.
Utilizacions
L'euse foguèt lòngtemps utilizat per produrre de fusta. A un color roja e una textura dura e compacte que pòt prendre l'aspècte d'un maubre après aliscatge. Dins aquò, en causa de sa duretat e de sa compacitat, aqueu trabalh es lent e malaisat. En causa de sa talha generalament corta, la fusta d'euse permetiá pas de fabricar de pèças lòngas. En revènge, èra utilizat per fabricar de pèças pichonas per de fustatges, de maquinas ò de naviris. Uei, aqueleis usatges an dispareissut mai un usatge en ebenistariá ò en marquetariá pòt perdurar en certaneis endrechs.
La fusta d'euse èra tanben apreciada per lo caufatge. Leis aglans de Quercus ilex ilex èran una fònt de manjar per leis animaus e aquelei de Quercus ilex rotundifolia son consumats per de populacions umanas, magerament en Magrèb. De mai, amb Quercus pubescens e Quercus petraea, l'euse es un dei tres aubres que permet la truficultura. La creacion de rabassieras es donc un deis usatges actuaus importants de l'euse. Pasmens, gràcias a sa resisténcia au fuòc, es egalament sovent chausit per lo reboscatge dei seuvas destruchas per un incendi.
Animalia
Un animau (var. animal ) es un èsser vivent eucariòta, eteròtrofe e pluricellular que ten pas de clorofilla o de paret cellular cellulosic. Es generalament capable de se desplaçar d'un biais volontari. L'ensemble dels animaus forma lo rèine dels Animalia. Pasmens, dins lo parlar de la vita jornaliera, lo terme « animau » designa pusleu tots los èssers vius dotats d'una capacitat de desplaçar levat de l'òme. Aquò inclutz donc las bacterias que fan scientificament partia d'un rèine biologic distint. En revenja, dona una plaça particulara a l'èsser uman au sen dau vivent en li laissant l'especificitat de l'intelligéncia.
Biologia e caracteristicas
La mager part dels animaus partejan los caracters presentats dins aquela seccion.
Forma e mobilitat
La mager part dels animaus son mobiles e presentan un plan d'organizacion interne simetric amb un avans, un darrier, una senestra, una drecha, una fàcia dorsala e una fàcia ventrala. La mobilitat necessita la preséncia d'un sistema de locomocion (patas, alas, aletas...) qu'es conjugat amb d'organs sensoriaus, un sistema nerviós e de muscles. Las formas fixas o pauc mobilas son relativament raras (anemonas de mar, orsins...) e an pusleu un plan d'organizacion interne axiau coma las plantas.
Reproduccion e cicle de vita
Exceptats los gametas, las cellulas dels animaus an normalament 2n cromosòmas e sos mecanismes de reproduccion implican pas l'usatge d'espòras o de prothalles. Los gametas contènon n cromosòmas. Los gametas femèus son generalament dichs « ovuls » e los gametas mascles « espermatozoïds ». Après sa naissença, los individús juvenils passan per un cicle de creissença caracterizat per una aumentacion de talha. Pasmens, aquela creissença es pus febla que per los vegetaus o los champinhons.
Nutricion e comportament territoriau
Los animaus an generalament un sistema digestiu complexe que comença per una bocha e que s'acaba per un anús. Manjan de vegetaus o capturan de presas. La digestion dels aliments permet l'extraccion dels nutriments necessaris au foncionament dau metabolisme de l'organisme. D'un biais generau, los animaus an besonh d'una fònt d'energia, obtenguda gràcias a l'alimentacion, e de dioxigèn obtengut gràcias au sistema respiratòri. Lo comportament predator de mai d'una espècia es a l'origina de l'aparicion de mejans de proteccion coma la fugia, la dissimulacion (aclapament, camoflatge...), la proteccion passiva (toxinas, clòsca...) e la defensa activa (armas naturalas, get de liquide corrosiu...) e de mejans d'ataca destinaas a la chaça o a la defensa dau territòri. D'efiech, l'existéncia d'un territòri es frequenta en los animaus. Es generalament liaa a la reproduccion e sa talha varia en foncion de l'espècia, de la talha de l'individú, de son regime alimentari e de son sexe. Aqueu territòri es sovent susvelhat e defendut còntra los intrús.
Classificacion dels animaus
A la fin dels ans 2000, mai de 1,25 milion d'espècias animalas èran estaas descrichas. Lo nombre totau èra estimat entre 7 e 9 milions. La question de la classicacion d'aquel ensemble es relativament anciana e es a l'origina de la classificacion scientifica de las espècias. Inicialament, aqueu sistema èra basat sus l'estudi de caracters anatomics en vista de definir de grops d'animaus pròches. Pasmens, un meteis trach pòt aparéisser dins de linhaas diferentas e entraïnar d'errors. Ansin, las classificacions modernas utilizan pusleu las analisis geneticas coma criteri principau de classament. Aquò es pus precís mai es rarament possible amb los fossils. Las classificacions pus recentas presentan donc encara d'incertituds e son l'objècte de revisions regularas.
Un exemple de classificacion filogenetica dels animaus, fondaa sus l'estudi de l'ARN de la pichona sosunitat ribosomica1, es presentaa aquí-sos :
Relacions dels animaus amb l'òme
La concepcion juridica dels animaus cubrís de dimensions diversas. Premier, los animaus que son la proprietat d'un èsser uman (animaus domestics, animaus de companhiá...) son generalament considerats coma de bens mòbles mai d'excepcions existisson. Per exemple, dins lo drech francés, los conilhs d'una garena son considerats coma de immòbles car sa preséncia es indispensabla a l'existéncia de la garena. Los animaus fèrs son generalament considerats coma una res nullius, es a dire un objecte sensa proprietari particular. Dins fòrça país, de leis existisson per protegir los animaus còntra los mautractaments.
Un autre niveu de proteccion es aparegut amb la descubèrta de l'importància de la proteccion de las espècias dins lo mantenement dels ecosistemas. Ansin, las espècias menaçaas de disparicion son l'objecte de mesuras de proteccion especificas per limitar l'execucion d'individús de las populacions menaçaas. Pasmens, dins lo cas d'una espècia invasiva, es a dire d'una espècia introducha per error dins un ecosistema onte menaça la biodiversitat, de mesuras existisson generalament per facilitar l'eliminacion de l'espècia invasiva. De reglas similaras existisson per las espècias dichas nosiblas, es a dire destrutritz per las recòltas o per las seuvas.
Au niveu sentimentau, las relacions entre los animaus e l'òme an fòrça variat dins l'espaci e dins lo temps en foncion de l'animau. Los animaus de companhiá an generalament un estatut superior en causa de son integracion dins la vita de las familhas. En mantun país, i a tanben d'animaus divinizats o sacrats coma las vachas en Índia. L'ensemble d'aquelos animaus son protegits per la lei o per l'usatge popular còntra los mautractaments. Pasmens, aquelas reglas regardan sustot d'animaus « superiors », es a dire de granda talha. Los animaus pichons, especialament los artropòdes, benefician pas d'aquela consideracion.
Caué
es un district de São Tomé e Príncipe sus l'illa de Sant Tomas.
La capitala n’es São João dos Angolares.
Aiganha
thumb|right|100px|Gotas d'aiganha subre una [[consòuda.]] thumb|right|100px|Gotas d'aiganha subre una telaranha. thumb|right|100px|Gotas d'aiganha subre una ròsa. L'aiganha (var. aiguanha) o la rosada (var. roada; gasc. rosada, arrosada, arrosina, aiga-rós, haudrèc) o l'arrós (var. arròs), es lo resultat de la condensacion de la vapor d'aiga contenguda dins l'aire. Apareis jos la forma de gotetas e se depausa de ser e de matin suls vegetals e suls autres còrses expausats a l'aire liure quand la temperatura del solelh o de tota autra superfícia baissa al punt d'activar la condensacion de la vapor d'aiga contenguda dins lo jaç d'aire vesin. Las condicions idealas per l'aparicion de l'aiganha son: una nuèch clara e calma, un aire umid, un gra feble d'umiditat del jaç d'aire superior e, en general, un ventet (mens de ).
Vila
thumb|right|300px|Ciutat de [[Tòquio en Japon]]
Una vila o ciutat es una unitat urbana espandida e fòrtament poblada (per oposicion als vilatges) onte se concentran la màger part de las activitats umanas : abitat, comèrci, industria, educacion, politica, cultura. En França, l'INSEE delimita la ciutat segon la continuitat de l'abitat. Los principis que govèrnan l'estructura e l'organizacion de la ciutat son estudiats en arquitectura e en urbanisme.
L'urbanizacion neolitica
Lo Neolitic es un periòde marcat per de mutacions tecnicas e socialas prigondas, ligadas a l'adopcion d'un modèl de subsisténcia fondat sus l'agricultura e l'elevatge. Aquelas transformacions entrainèron sovent una sedentarizacion e la generalizacion de l'emplec d'aisinas de pèira polida, de la terralha, del tissatge e lo desvolopament de l'arquitectura. Tre la fin del Neolitic, menèron a l'aparicion de vilas de qualques milièrs d'abitants. Per exemple, a la fin del millenari V abC, las de la cultura de Cucuteni-Tripolia atenguèron una populacion de 15,000 estatjants. Los vestigis i mòstran l'existéncia d'un urbanisme planificat e organizat a l'entorn d'un plan concentric.
A la meteissa epòca, se formèt tanben la vila de Tell Zeidan en Siria. Entre 5500 e 4000 abC, aquela aglomeracion desvolopèt una arquitectura monumentala e de talhièrs dedicats a una produccion artisanala de lux. Èra integrada dins de rets mercandas complèxas. En Euròpa, las ciutats lacustras, mai modèstas que los sits d'Euròpa Orientala o de Mesopotamia, mòstran egalament l'emergéncia precòça d'un fenomèn proto-urban sus aquel continent.
L'urbanizacion antica
A partir de 3500 abC, las vilas se generalizèron dins las planas alluvialas e fertilas favorablas a l'agricultura, principalament dins lo Creissent Fertil (Mesopotamia, Siria, val de Jordan, Egipte...), dins la val d'Indus e dins la val del Fluvi Blau. A aquela epòca, las vilas se caracterizan per un barri monumental, una superficia importanta e per una populacion nombrosa. Per exemple, pendent lo periòde arcaïc (2900-2750 abC), Uruk èra protegida per un barri de 9 km e cobrissiá una susfàcia de 400 ectaras densament poblada. La fondacion d'aquelas vilas aguèt generalament luòc a l'entorn d'una divinitat o d'un eròi. Dins d'unas regions, en particular Grècia o Itàlia, de ciutats foguèron fondadas per la reünion de vilatges diferents.
Las rasons de l'aparicion de las ciutats son probablament ligadas a las riquesas de civilizacions ruralas en situacion de desgatjar de demais de produccion. Las culturas relativament intensivas favorizan l'especializacion de las personas dins d'autres domenis que l'agricultura, e tot particularament dins las foncions religiosas, artisanalas puèi administrativas e militaras. Aquò explica l'importància religiosa e politica dels centres urbans antics. Explica egalament l'interès dels Grècs per l'estudi de l'urbanisme. En efièch, de filosòfs estudièron l'organizacion teorica dels amainatjaments urbans, de las règlas d'igièna, de las vias de circulacion e de las construccions defensivas. A partir de 480 abC, aquò menèt a de construccions plan planificadas. En particular, se generalizèt lo plan en damièr imaginat per Ipodamos de Milet (498-408 avC).
L'urbanizacion medievala
A la fin del millenari I apC, lo fach urban coneguèt una crisi mai o mens simultanèa en Euròpa, en Asia e en America Centrala (crisi maia, declin del comèrci entre l'Orient e l'Occident, invasions nomadas...). Pasmens, aquò empachèt pas la perseguida de l'urbanizacion dins fòrça regions. A partir del sègle XI, la represa de la creissença demografica e rurala foguèt l'encausa d'una renaissença de las vilas europèas a l'origina del concèpte modèrn de la vila. En efièch, los abitants de las vilas, diches borgeses, obtenguèron pauc a cha pauc de dreches particulars permetent a la comunautats urbanas de venir autonòmas, de metre en plaça de metòdes de trabalh novèls e de desvolopar de sistèmas novèls de govèrnament. Aquel movement entrainèt l'aparicion del concèpte de comuna dins lo sens de comuns, es a dire de ressorsas partejadas, geridas e mantengudas collectivament per una comunautat fondada sus lo modèl de l'union jurada (guildas, confrariás, comunautats monasticas...). Solament, lèu, los engatjaments e las promessas a la basa d'aquelas organizacions formèron de referéncias e de juridiccions novèlas dotadas d'una legitimitat pròpria. De longs combats, de còps jos la forma d'afrontaments militars, contra los autres poders feudals permetèron d'obtenir la reconeissença de las autonomias urbanas.
L'èra industriala e l'explosion urbana
A partir de la Revolucion Industriala, l'urbanizacion s'accelerèt subran e l'exòde rural debutèt. Aquò es una consequéncia dels besonhs de man d'òbra de l'industria e de la mecanizacion dels trabalhs agricòlas. Aquela creissença urbana foguèt un fenomèn rapid que menèt a l'espandiment urban amb l'aparicion dels procès d'extension de las periferias de las vilas (periurbanizacion, rurbanizacion, exurbanizacion...) e de formacion de las banlègas e de las metropòlis. En parallèl, la colonizacion e la difusion del modèl occidental entrainèron l'adopcion del concèpte europèu de la comuna dins la màger part dels païses. Aital, après lo desvolopament de las vilas dins los païses industrializats, dins los païses socialistas e, actualament, dins los païses en cors de desvolopament, lo taus d'urbanizacion mondial es passat de 2 % en 1800 a 50 % al començament del sègle XX.
Las definicions de la ciutat
thumb|right|300px|La ciutat de [[Helsinki en Finlàndia]] La dificultat de la definicion de la ciutat ten a sas caracteristicas pròprias : una talha, mas tanben de foncions divèrsas. Per Pierre Georges (geograf), la ciutat « es un acampament de populacions aglomeradas definit per un efectiu de populacion e per una forma d'organizacion economica e sociala ».
Se fa tanben sovent la distincion entre ciutat e vilatge unicament per rapòrt a las activitats dominantas, sens tener en compte la populacion : la ciutat a pas una activitat essencialament agricòla, contràriament al vilatge. Amb aquesta definicion, una ciutat pòt èsser mendre qu'un grand vilatge.
Origina istorica de la distincion administrativa
La diferéncia entre ciutat e vilatge es pas un problèma de talha o de geografia, mas renvia a l'organizacion administrativa tradicionala, fixada vèrs l'Edat Mejana. En aquela epoca, un vilatge correspond en gròs a una senhoriá, ont lo senhor local anima personalament e dirèctament l'administracion locala; e los abitants locals son de manants (sens dreches particulars). Çaquelà, las ciutats (borgs) son d'organizacions pus complèxas, ont los borgeses an de dreches, sovent defenduts per de cartas municipalas, de representants, de còps un Ostal de ciutat per l'administracion locala. Autrament dich, lo senhor d'una ciutat es son sobeiran mas l'administra pas, alara que per un vilatge, lo senhor es dirèctament responsable de l'administracion. De mai, lo senhor d'una ciutat es tipicament sobeiran de tota la region (ducat, comtat,...) e doncas deu tanben administrar sos rapòrts amb los senhors locals, simples sénhers. La pèira de toca es sovent a l'epoca qu'una ciutat a una carta municipala, que li acòrda de franquisas (essencialament, lo privilègi d'una administracion autonòma). En practica, naturalament, las ciutats son d'aglomeracions gròssas per l'epòca amb una activitat comerciala importanta, amb de vias de comunicacion (e sovent fluvialas), mentre que lo vilatge es lo luòc de vida que tot lo monde coneis solament gràcias a sa proximitat. Aquesta distincion administrativa a pas subreviscut a las reformas del sègle XVIII, ont totas las aglomeracions son estadas unifòrmament dotadas d'un ostal de comuna, amb de responsabilitats unifòrmas.
Definicion pel critèri del minimum de populacion
Lo lindal es un indicator de la concepcion de la ciutat e pausa la question de las representacions de la ciutat segon los païses.
Aqueste critèri varia fòrça segon los païses. Las estatisticas de las Nacions Unidas sus aquesta question mòstran las diferéncias de lindal entre los instituts nacionals d'estatisticas (n'existisson aperaquí 200 a travèrs del monde).
Notem encara qu'una definicion estatistica internacionala de la populacion urbana es estada determinada a l'ocasion de la Conferéncia de Praga en 1966). thumb|right|300px|La ciutat de [[Nòva York als Estats Units]]
Varietats de ciutats
Existisson de ciutats sus totes los continents e dempuèi fòrt longtemps. Al fial dels sègles las ciutats èran pas construchas del meteis biais; aquò dependiá tanben de l'endrech ont se trobavan.
Las primièras ciutats datan de fòrt longtemps abans l'èra crestiana. Èran autrescòps un recampament de personas. Foguèron de vilatjòts que se poblèron a l'entorn d'un endrech cultivable. Lo pus sovent un flume o la mar èran los melhors endreches per abitar.
En America del Nòrd, las ciutats avián fòrt pauc d'abitants al començament. La densitat èra flaca, se construguèt atal un ostal per cada familha. Puèi pauc a pauc aquestas ciutats comencèron de s'industrializar en se poblant d'immòbles modèrnes.
Ligams intèrnes
Aglomeracion | Capitala | Megalopòli | Megapòli | Vilatge | Masatge
Lobata (São Tomé e Príncipe)
Lobata es un district de São Tomé e Príncipe sus l'illa de Sant Tomas.
La capitala n’es Guadalupe.
Lepe
Lepe es un municipi de la província espanhòla de Huelva e de la Comunautat Autonòma d'Andalosia.
Reutlingen
Reutlingen es una vila alemanda, la capitala del Districte de Reutlingen, de l'estat federal de Baden-Württemberg. Aquesta localitat que omptava una populacion de 110.681 abitants en decembre de 2012 ten las sedenças de mantuna multinacionala importanta, coma Benz, e tanben un centre universitari prestigiós qu'aculhís d'estudiants d'originas divèrsas que fan de la ciutat un endrech cosmopolita.
Clarmont de Beuregard
Clarmont de Beuregard (Clermont-de-Beauregard en francés) es una comuna d'Occitània dins la region istorica de Perigòrd, administrada per lo departament de Dordonha de la region de Novela Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
La prononciacion es [klar’mũn] [debewre’gar]. Las fòrmas ancianas son Castrum de Claromonte, en latin, en 1158, Clarmon, Clermon e Clairmon au segle XVI. L'interpretacion de mont, « luec naut » es sens problèmas, mas la de clar es discutida : « montanha esclarada dau solelh, donc chasteu que se vei de lonh » (Dauzat), « luec naut, ben vesible » (Tanet e Hordé) o « d'ente l'un vei clarament » (site de las comunas de Dordonha), ,.
Montgomery (Alabama)
Montgomery es la capitala de l'estat american d'Alabama. Sa populacion èra estimada a 198 218 abitants en 2018. Sa superfícia totala es 420,05 km².
Cantagalo (Districte)
Cantagalo es un district de São Tomé e Príncipe sus l'illa de Sant Tomas.
Afar Adama Traoré
vinheta|Sosten d'un [[Movement dei Corsets Jaunes en França|corset jaune a Marselha en genièr de 2019.]] L'afar Adama Traoré es un afar judiciari francés qu'a per origina la mòrt d'un òme de 24 ans, Adama Traoré, lo 19 de julhet de 2016 a la gendarmariá de Persan, après son interpelacion a Beaumont-sur-Oise. Sa mòrt prenguèt una amplor mediatica quand diferentas denóncias son estadas depausadas concernissent un possible omicidi involontari, supausadas entravas a l'enquèsta e non-assisténcia a persona en perilh.
Cantagalo (Districte)
La capitala n’es Santana.
Afar Adama Traoré
Dins los jorns que seguiguèron l'anóncia del decès, de manifestacions se debanèron a Beaumont-sur-Oise e a París a l'iniciativa de la familha, per demandar de far tota la lutz sus las circonstàncias de l'interpelacion.
L'eveniment suscitèt de nombrosas reaccions politicas e sas rebombidas judiciaris son l'objècte d'una importanta mediatizacion, relançant especialament un debat sus l'utilizacion del placatge ventral durant las interpelacions policièras. En 2019, la justícia ordenèt una novèla expertesa medicala sus l'origina de la mòrt d'Adama Traoré.
Ria
400px|thumb|right|Ria al sud de [[Sydney (Austràlia)]] La ria es la vau de fluvi envasida per la mar. Es un braç de mar que s'enfonsa sus la còsta, e doncas l'embocadura dau fluvi es regida per lei pujadas e per lei davaladas dei marèas.
Província de Barleta, Andria e Trani
La Província de Barleta-Andria-Trani (en occitan classic ...Barleta... amb una t, en italian ...Barletta... amb doas tt) es una província de la region de Polha en Itàlia.
Linares de la Sierra
Linares de la Sierra es un municipi de la província espanhòla de Huelva e de la Comunautat Autonòma d'Andalosia.
Província de Foggia
La província de Fòja es la província mai al nòrd de la region de Polha en Itàlia. Correspond aperaquí a l'anciana provincia de Capitanata.
La capitala es la ciutat de Fòja.
Qualques comunas son consideradas coma colonias provençalas.
Ròse
Ròse (en Provença) o Roei / Rone (en Daufinat) (en alemand Rhone o en Valés: Rhone/Rotten, en francoprovençau Rôno, en francés Rhône, en piemontés Ròno) es un flume important d'Euròpa que nais en Soïssa e que raja en França e en Occitània abans de se getar dins la mar Mediterranèa. Sa longor es de 812 km. Es un dei flumes majoraus d'Occitània. Sa font se tròba au glacier eponim en Soïssa, a una altitud de, a l'extremitat orientala dau Valés. Percor en Soïssa, se trai dins lo lac Leman per ne sortir a Genèva. Dintra puèi en França, ont percor 545 km. Acaba son cors dins lo dèlta de Camarga per se traire dins la mar Mediterranèa. Pòrt Sant Loís es la darnièra vila sus Ròse.
En tèrmes de debit, de totes lei flumes que rajan en Mediterranèa, Ròse es lo segond après Nil, sens téner compte de la mar Negra, ont se trason Danubi e Dòn. Acabant son cors dins una mar sense marèa, lo flume a format un dèlta ambe de braç que se son desplaçats globalement d'oèst en èst durant lo periòde istoric. Uèi restancat, son delta es pauficat, levat durant d'aigats excepcionaus coma en 1993, 1994 e 2003.
Ròse: frontiera e passatge
Ròse es un flume abòrd important per lo territòri occitan vist que separava istoricament lei regions de Provença e Lengadòc (respectivament lei tèrras d'Empèri e de Reiaume). Pasmens, en despiech d'aquela frontiera politica, leis influéncias de Provença s'espandiguèron sus lei país de Nimes e d'Usès que se definisson actualament coma provençaus puslèu que lengadocians (en particular, son parlar s'es provençalizat tre lo sègle XVII).
Ròse e la literatura
Ròse es fòrça important per la literatura occitana de la fin dau sègle XX vist qu'es un dei luòcs recurrents dins l'òbra de Frederic Mistral. Es lo títol d'una de seis òbras màgers: Lo poèma dau Ròse (en version originala Lou Pouèmo dóu Rose, grafia mistralenca). thumb|right|250px|Bacin idrografic de Ròse
Hérin
es una comuna francesa del departament del Nòrd e de la region del Nòrd-Pas de Calais.
Lengas chadicas de l'èst
Las lengas chadicas de l'oèst son una de las quatre brancas de las lengas chadicas, que fan partida de la familha de las lengas afroasiaticas, e son parladas en Nigèria e en Nigèr.
Classificacion de Blench (2006)
la classificacion de Blench (2006) per la branca A es mostrada çaijos, amb aquela de Lovestrand (2012) per la branca B, :
Classificacion de Newman (1977)
La classificacion del chadic de l'èst de Newman (1977) es longtemps demorada una referéncia. Es representada dins lo diagrama:
700px|Newman 1977
Pòrt Vièlh de Marselha
Lo Pòrt Vièlh es un pòrt naturau que se tròba a Marselha. thumb|350px|Lo Pòrt Vièlh e au luenh la glèisa de [[Nòstra Dòna de la Gàrdia]]
Es lo pòrt istòric de la vila, bastit dins la calanca de Lacidon, se situa avau de la Canebiera e au sud dau Panier, quartier istòric de la vila.
Frédéric Joliot-Curie
Jean Frédéric Joliot-Curie (n. en 1900, m.1958) foguèt un fisician francés. Recebèt, amb Irène Joliot-Curie, lo Prèmi Nobel de Quimia en 1935.
Valzèrgas
Valzèrgas (Valzergues en francés) es una comuna roergassa situada dins lo departament d'Avairon e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
NB. Lo blason dins l'infobox es dobtós : es lo de La Ròca Valzèrgas, localitat de la comuna de Sent Adornin, a 70 o 80 km. Meteissa familha ?
Geografia
vignette|upright=1.6|centre|Comunas a l'entorn.
Istòria
La comuna se creèt en 1868 a partir de Galganh. Èra pas parròquia abans 1789.
Rocennac
Rossennac o Rocennac (Roussennac en francés) es una comuna roergassa situada dins lo departament d'Avairon e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Toponimia
C.P. Bedel escriu Rossennac en conservant las doás -n- de la grafia francesa, Patrici Pojada escriu Rocennac, amb la prononciacion [rusen'nak] ; mas sovent dins son libre las prononciacions son supausadas.
Dauzat e Rostaing explican lo nom per lo nom latin d'òme *Russinus, derivat de Russus e lo sufixe -acum. Xavier Delamarre part de roudsinācon, bastit sus un nom celtic d'òme *Roudsinos, que sembla una varianta de *Roudsos, amb lo sufixe celtic -ācon; *Rousidn- passa a Rossin-, benlèu, si òm compren coma cal, amb l'influéncia del latin Russus. Totes aqueles noms de persona son inatestats. Res justifica, dins aquelas referéncias, ni lo -c-, ni -nn- (quina es la prononciacion ?).
Colorado
Colorado pòt designar :
Respiracion cellulara
La respiracion cellulara qu'ei ua reaccion quimica catabolica d'oxidacion qui libera energia (per'mor d'aquò qu'ei qualificada de reaccion exotermica). Lo substrat oxidat qu'ei generaument sia un glucid com la glucòsa, sia aminoacids produsit per la destruccion de proteïnas o sia lipids.
Aqueths substrats que son utilizats per prodúser moleculas de piruvate, qui, un còp integradas dens ua cadena de reaccions quimicas aperada cicle de Krebs, e produseish ua molecula d'adenosina trifosfat qui ei la hont purmèra d'energia de las cellulas, sia per mave's o sia per alimentar reaccions metabolicas endotermicas (qui an besonh d'estar provesidas d'energia).
Província de Ragusa
La Província de Ragusa era una província de Sicília en Itàlia, suprimida lo 4 d'agost de 2015. Foguèt remplaçada pel Consòrci Liure de Comunas de Ragusa.
Lista dels presidents de Portugal
thumb|right|250px|Bandièra del president de Portugal. Lo president es lo cap d'Estat de Portugal. Es elegit per un periòde de 5 ans per la populacion, amb una possibilitat de reeleccion en el periòde subsequent.
Vaquí la lista dels presidents de Portugal dempuèi 1910.
Província de Trapani
La Província de Trapani es una anciana província de Sicília en Itàlia. En 2015 ven lo Consòrci Liure de Comunas del meteis nom.
Juif
Juif es una comuna francesa situada dins lo departament de Sòna e Léger e la region de Borgonha.
Geografia
Juif se tròba dins la Brèssa loanesa.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Lengas masa
Classificacion de Blench (2006)
Blench (2006) classa lo masa coma mostrat çaijos :
Setques
es una comuna francesa, situada dins lo departament del Pas de Calais e la region del Nòrd-Pas de Calais.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Colombièr (Perigòrd)
Colombièr (Colombier en francés) es una comuna d'Occitània, dins la region istorica de Perigòrd, administrada per lo departament de Dordonha de la region de Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
La prononciacion es [kulũ m ’bje]. Lo nom es atestat en 1556 Ecclesia de Colombiera (latinizacion). Colombièr ven de l'occitan colombièr, del latin colombarium, donc un luec ont elèvan de colombs, ,.
Niquèl
Lo niquèl es un element quimic de nombre atomic 28 e de simbòl Ni qu'aperten al grop 10 de la taula periodica dels elements.
Caracteristicas principalas
left|250px Es un metal de transicion de color blanc, conductor de l'electricitat e de la calor, es ductil e malleable,se pòt laminar, polir e fargar aisidament, e presenta un ferromagnetisme. Se tròba dins diferents minerals, dins los meteorits (aliat amb lo fèrre) e, en principi, es present a l'interior de la Tèrra.
Son estat d'oxidacion mai normal es +2. Ne pòt presentar d'autres, se son observats d'estats d'oxidacion 0, +1 e +3 dins de complexes, mas son paucs caracteristics.
Kevin Costner
Kevin Michael Costner (nascut en 1955 en Lynwood, Califòrnia) es un actor e director american de cinèma.
Montjoie-Saint-Martin
Montjoie-Saint-Martin es una comuna normanda, situada dins lo departament de la Marga e la region de la Normandia.
Nòva Jersei
Nòva Jersei es un estat del nòrd-èst dels Estats Units d'America. Confronta a l'oèst Pensilvània e Delaware, al nòrd l'estat de Nòva York, e al sud-èst l'ocean Atlantic. L'Estat de Nòva Jersei compren las banlegas oèst e sud de la vila de Nòva York. Sa capitala es Trenton e sa vila mai poblada es Newark.
Amb una superfícia de 22 608 km2 unicament e una populacion de 8 791 894 d'abitants, es un dels estats pus pichon del país mas tanben un dels mai densament poblats.
Montjoie-Saint-Martin
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Teodòr Blanc
Jan Batista Teodòr Blanc, dit Teodòr Blanc, neishut au Boscat (Gironda) lo 19 de setembre de 1840, mòrt a Tolosa lo 9 d’octobre de 1880, es un escrivan, jornalista e poèta occitan.
Biografia
Es lo premèir hilh de Francés Blanc, menusèir, originari de L'Escura (Albigés), e de Petronilha Vidau, hilha d’un tonelèir dau Boscat. Augut duas chais, Maria e Basilida Blanc. Sos parents èran vedes los dus.
Esposèt en 1862, chic après la mòrt de sa mair, Jana Dòsque, leitèira a Brujas, una comuna vesina dau Boscat on lo coble se n’angut installar. Auguren tres hilhas, Elisabèt Susana (1863), Jana Clotilda (1865) amei Julia, vaduda en 1870 e mòrta l’annada siguenta.
Francés Blanc, artesan menusèir dont quitèt son Albigés natau ende vir premèir s’installar a Aigas Mòrtas de las Gravas, au sud-èst de Bordèu, apuei au Boscat, èra un activista e militant republican socialista coneishut de la policia emperiau. Membre du club socialista dau Boscat, vendèva lo jornal vedat La Tribuna, ce qui ie valut d’èster empreisonat, dens l’ivèrn 1851-52. Teodòr creishut dens aquesta corona maresquèira bordalesa, qu’èra pas encara coma anueit la banlèga : Lo Boscat, Bruges, Blancafòrt, Eisinas, Merinhac, Lo Telhan, Lo Halhan… Tot aceste parçan èra encara dehet mercat per la ruralitat, e las activitat èran meitot agricòus : vinha, eslevatge de brètas, entad apasturar Bordèu en lèit, agricultura maresquèira, assegurada per petits casalèirs. Teodòr es donc lo produit d’un mitan rurau, a maugrat èste vesina la vila granda de Bordèu, en plena expension ad aquesta tempsada, damb notadament lo camin de her. Aquesta dobla identitat es una de las caracteristicas de Blanc, amèi sos fòrts ligames familiaus emb la pensada socialista. Probable, es dens aceste mitan sociau, encara frem mercat per l’usatge de l’occitan, que Teodòr Blanc hit la descobrida de la lenga. La totalitat de son òbra conservada es redigida en gascon girondin. Òm pòt cutar que lo pair, Francés Blanc, coneishèva l’occitan (que devè èster la lenga d’usatge a L’Escura d’Albigés au sègle XIXau), mes qu’ec transmit pas aus sos còishes, perqué benlèu de son heruch engatjament republican. Dens un tèxte de 1870, Teodòr deisha enténder qu’es sa mair, originària dau Boscat, que ie ensenhèt la lenga. Mes solide que la cultivèt au contacte daus obrèirs e agricultors brugés e boscatés, dont inspirèren una brava part daus personatges presents a gargalhs dens la sua òbra.
Sus son acte de maridatge, Jan Teodòr Blanc es dishut « tipograf ». Edoard Bourciez, professor a la Facultat de Letras de Bordèu, nos dit que vengut tipograf au jornau La Gironda, organ de premsa republican fòrt engatjat, e fòrt mau vist dau regim imperiau, que son gestionari èra l’estampaire Gonolhó, e son cap-redactor lo célèbre opausant a l’Empèri Andriu Lavertujon. Apuei entrèt coma administrator – benlèu mercés a relacions de son pair – au Don Quichòte, aute jornau bordalés satiric de gaucha.
Savòia
thumbnail|Bandièra de Savòia|right|200px Savòia (en francoprovençau Savouè, en francés Savoie, en italian Savoia) es un país istoric d'Euròpa, dins lo sud d'Arpitània e dins lo nòrd-oèst deis Aups. Coma region culturala, Savòia compren essencialament, uei:
Teodòr Blanc
Biografia
D’aquesta activitat jornalistica, nos demòran un crum de tèxtes satirics e politics en gascon de l’oèst-Bordalés, que publiquèt Teodòr Blanc dens lo suplement dominicau de la Gironda, la Gironda dau dimeishe. I arretrobam los grans « tipes » locaus, que Verdièr avè dijara mis en scèna, e que Gric de Prat (Rogèr Romafòrt) tornarà emplegar a la debuta dau sègle XX : petits paisans medoquins, obrèirs de la vinha, artisans, costejant los « Bordalés », encontrats ací, los que damòran a Bordèu (foncionaris, emplegats…) dont parlan francés. S’i dessenha un tipe d’obrèir de la vinha, paisan educat, dont lugís la premsa (la Gironda solide) e hèi mustra d’un nivèu intellectuau au dessús de la mejana. Arnaut, un « biton » de Bruges, es un d’aquestes. Passa son temps a tensonar damb lo maire de Bruges – « son » maire – nomat per lo prefèit e servidor avugle e nhòc dau poder. A còps, lo ton de la colèra remplaça lo sorríder costumèir, e lo jornalista s’enmalicia, dont lo tarrible Praubes ignorents ! pareishut lo 19 de heurèir 1871, dont repròcha aus paisans d’auger un còp mei cedat a la temptacion dau vòte conservador. Lo cronicaire complice ven lo censor shens pietat. Es tanben dens la Gironda dau dimeishe que pareisherà, a la prima de l’annada 1871, lo roman-fulheton inacabat Caoufrès, que raconta l’istòria d’un mobil (membre de la Garda Nacionau Mobila, sordats de resèrva o reformats de la conscripcion, encargats, en temps de guèrra, de defénder vilas, plaças fòrtas o frontèiras end' ajudar l’armada activa). Bordalés, obrèir tipografe coma l’autor, Caufrés es mobilizat en enviat en camp per har la guèrra aus Prussians. Panflet anti-guèrra e sustot anti-bonapartista, aqueste roman-fuelheton dens la tradicion d’Eugèni Sue o Ponçon du Terrail sacrifica a tots los ingredients de l’estil : sentimentalisme, rebombiments, etc. La fin n’estut pas jamès retrobada. A costat d’aquò, Blanc publica poesias, coma Las vendeunhas, Pars sombre ivèrn o encara Mos quaranta ans, au títol dau rebat tristement ironic, mendre que Blanc morirà a l’atge de quaranta ans…
Savòia
Lo gentilici es savoiard -a o savoian -a.
Teodòr Blanc
Biografia
A l’estiu de 1870, sheguens las tralhas de son ainat Verdièr, Blanc avia son pròpi jornau, Lo Rauselet. Mei ambiciós que la Còrna d’abondança de Verdièr, Lo Rauselet vòu prénder la fòrma d’un organ de premsa d’informacion normau. Blanc i pareish auger evoluit cap a la lenga a l'imatge de la curiositat daus mitans intellectuaus bordalés de l'epòca per l'occitan. Ne som pas egau dens una desmarcha reneishentista. Lo sol e unic numèro jamès pareishut, lo 17 de julhet 1870, nos balha a lugir shens dobte lo pus bèth e lo pus fòrt daus tèxtes de Blanc, qu’Alan Viaut a defenit coma « una vertadèira defensa e illustracion dau gascon ». Shens títol, lo tèxte nos presenta la lenga coma una vièlha fama « peinuda, magra, blanchòia, cobèrta de pelherauts » que ven trucar a la pòrta de l’autor, perqué Bordèu, vila plena de sos « pus doç sovenirs », ne « pòt pas mei (la) suportar ». L’autor, estrementit, l’acuelha e li torna donar vestits neus, e una novèra dignitat abans de la presentar aus Bordalés, que la recèben « a braç ubèrts ». Aqueste numèro damorèt, ailàs, shens lendoman, probable perqué de la guèrra…
Teodòr Blanc vengut de mei en mei silenciós après. Se morit a Tolosa, on avèva mudat e on trabalhava totjamèi coma estampaire-tipograf, lo 9 d’octobre 1880. Qu'èra atjat de quaranta ans. Sa fama èra damorada a Bruges. Sabem pas las causas de sa mòrt.
Estil
Las influéncias de Teodòr Blanc n’esturen pas jamèi estudiadas a-de-bon. L’autor nos en balha quauqu' unas : Omèr, Ovidi, Petrarca, Corneille, Racine, Boileau, Lamartine e Musset. Pòm citar tanben, dens la literatura francesa, Victor Hugo (lo poèma Les Bendéougnes es bastit sus la mèsma ritmica que Le Pas d’Armes du roi Jean), e Baudelaire, que Lou Rébeil semble inspirat de son estetica. Per la literatura occitana, i a plan solide Mèste Verdièr, son modèl, notadament per tot çò qu’es de la literatura carnavalesca, amèi per lo satiric. Mès fau citar tanben Jansemin (1798-1864), que Bourciez pensa reconéisher son influéncia dens lo poèma Martine.
Òbras
Articles, signats o pas, pareishuts dens la Gironda majoritariament en occitan.
Referéncias
VIAUT Alain, 1989, « Un écrivain social en Gironde : T.Blanc », in La Littérature Régionale en Langue d’Oc et en Français à Bordeaux et dans la Gironde. Actes du colloque du CECAES, 21 et 22 octobre 1988. Bordeaux, PUF/MSHA, 1989.
Bruère-Allichamps
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Abric de Cap Blanc
L'abric de Cap Blanc es un site arqueologic de l'epòca magdaleniana situat a Marcais, a qualques quilomètres de las Aisiás de Taiac e Siruèlh, en Sarladés, dins la region istorica de Peiregòrd e lo departament de Dordonha. Venguèt en 1926 e fa partida del Patrimòni Mondial de l'Umanitat de l'UNESCO dempuèi 1979 al sen dels.
Savòia
En Occitània, la dominacion politica de l'estat de Savòia (o dau reiaume de Sardenha) s'exerciguèt longtemps dins lei Valadas Occitanas e dins lo Comtat de Niça.
Le territòri e lo nom derivan per partida de la Sapaudia galloromana, puèi de la Saboia franca. Savòia es compausada de sièis bailiatages venguts proviíncias : la Savòia Pròpria, Mauriana, Tarentesa, lo Chablais, Genevés e Faucigny.
Província d'Enna
La Província d'Enna èra una província de Sicília en Itàlia.
Montureux-et-Prantigny
Montureux-et-Prantigny es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Nauta Sòna e la region de Borgonha Franca Comtat.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa