cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Declinason del latin
Cinquena declinason (e)
La cinquena declinason es un grop pichon de noms mai que mai femenins coma 'afar, causa (rēs, reī fem.) e 'jorn' (diēs, diēī generalament femenin, levat per d'unes jorns particulars ont es masculin). Cada nom a o l'afixe -ēī o –eī coma sufixe estacat a la rasic del nom dins sa forma genitiu singular.
Cal notar que los noms acabats en iēs an un ēī long al datiu e genitiu, mentre que los noms acabats per una consonanta + ēs an un eī cort dins aquestes cases.
Pàmias
Istòria
La revolucion
Pendent la revolucion Pàmias siguet un lòc de tensions extremas. Lo fuòc revolucionari de los pamiencs marcha pas plan amb lo sèti episcopal de la vila. Aquesta perdrà aquest sèti e tanben lo sieu presidial. Lo presidial, actual palais de justicia, veirá com las flors de lis de la sieuna façada seran retiradas.
La revolucion tanben finirá damb la devocion de Sant Antonin.
Valéncia
Valéncia (oficialament en valencian: València; en espanhòl: Valencia) es la capitala del País Valencian. Es tanben la capitala de la comarca de l'Horta e de la província eponima. Es en riba de la mar Mediterranèa e ten un dei pòrts pus importants de la peninsula Iberica. Còmpta 807,000 abitants, segon leis estimacions de 2006. L'airau metropolitan de Valéncia es mai conegut coma l'Horta de Valéncia e ten mai de 1,750,000 abitants: es la tresena aglomeracion d'Espanha.
Pàmias
Istòria
L'edat de la Metallurgia
Valéncia
Lo gentilici es valencian -a.
Geografia e clima
La ciutat de Valéncia se tròba sus la còsta mediterranèa de la peninsula Iberica, subre una planura en riba dau riu de Túria, enrodada de montanhetas que passan rarament lei 100 m d'altitud. La soleta sèrra importanta a de bòn pròcha de la vila es la Sèrra Calderona, a un trentenat de quilomètres au nòrd-oèst de la vila. La ciutat anciana èra en riba dau riu, a mai d'un quilòmetre de la mar, ont i aviá a passat temps lo Grau de Valéncia, qu'ara es un districte de mai de la vila conegut coma Poblats Marítims. Au sud de Valéncia se tròba lo paratge de l'Albufera de Valéncia, un lac d'aiga doça au costat de la mar, que se noirís d'aqüifèrs nombrós e ont a l'ora d'ara i a un pargue nacionau.
Pàmias
Istòria
Pendent lo sègle XIXn la industria que neish será lo principal factor de desvolopament. En 1817 será creada la Fabrica Metallurgica de Pàmias, motor de la vila. Encara uèi aquesta fabrica dona trabalh a plan de pamiencs e ariegeses.
Valéncia
Geografia e clima
Valéncia possedís un clima tipicament mediterranèu. Se caracteriza per sa doçor, amb una temperatura mejana annuala superiora a. Leis estius son cauds e leis ivèrns fòrça moderats. Durant lei mes ivernaus la temperatura baissa gaire sota. Lei precipitacions son discretas e presentan lo minimum estivau mediterranèu classic, amb dos maximums, un a la tardor e un autre a l'acabament de l'ivèrn e au començament de la prima.
Pàmias
Istòria
Pàmias en l'edat post-industrial
Valéncia
Geografia e clima
thumb|center|Climograma de Valéncia
Pàmias
Istòria
= Populacion e societat =
Valéncia
Istòria
thumb|left|Torre de la catedrala de [[Valéncia, nomenada popularament lo Micalet]] La Ciutat de Valéncia foguèt fondada en 138 avC subre un ancian sit ibèr per i installar de soudats licenciats, mentre que Decim Juni Brut èra cònsol roman: aqueu d'aquí repartiguèt de tèrras ai soudats licenciats au ras de la vila nòva. En aquela epòca, e mai batèron moneda pròpria dins la vila, qu'aquò èra una mòstra de l'importància que teniá.
En 75 avC foguèt destrucha dins la guèrra entre Pompèu e Sertòri, e foguèt abandonada durant un cinquantenat d'ans.
Pàmias
Istòria
En 2012 la comuna aviá 15.483 abitants.L'evolucion del nombre d'abitants ès conegut a travèrs del recensament de la populacion efectuat en la comuna des de 1793. Pendent lo sègle XXI las comunas de 10.000 abitants son fachas cada an a travèrs d'una enquesta. Las autras comunas fan aquest recensament cada cinc ans.
Simonetta Di Pippo
Simonetta Di Pippo (Roma, 1959) es una astrofisiciana italiana que foguèt directora dels vòls abitats a l'Agéncia Espaciala Europèa (ESA) dempuèi mai de 2008 a març de 2011.
Conselhièra especiala del director general de l'ESA entre abril de 2011 e mai de 2012, es actualament Responsabla de l'Observatòri per la Politica Espaciala Europèa de l'Agéncia Espaciala Italiana (ASI) a Brussèlas. Dempuèi junh de 2009, Di Pippo es presidenta e cofondadora de l'Associacion internacionala Women in Aerospace Europe, qu'es basada als Païses Basses.
Pàmias
Istòria
=Demografia= Aira de Pàmias
Valéncia
Istòria
Au sègle I, la Ciutat de Valéncia ja aviá recuperat sa populacion e comencèron de construire de grandeis òbras d'infraestructura. Au sègle III comencèt una epòca novèla de decadéncia, coma dins la rèsta de l'Empèri Roman.
Pàmias
Istòria
Banlèga: 17.379 abitants (Pàmias, Sant-Joan-de-Falga)
Valéncia
Istòria
Amb la casuda, la vila foguèt ocupada per lei Visigòts e faguèt partida de divèrs reiaumes peninsulars.
En 711, la vila tombèt dins lo domeni musulman. A la casuda dau califat de Còrdoa, Valéncia venguèt la capitala de la taifa dau meteis nom, e ansin se mantenguèt fins en 1094, que la conqueriguèt lo Cid, e alora passèt dins lo domeni castelhan. Gaire de temps après sa mòrt, leis Almoràvits recuperèron la vila en 1102. En 1171, Valéncia passèt sota la dominacion almoada.
Andrus Ansip
Andrus Ansip, engenhaire quimic, administrator public e òme politic n. 1956, foguèt lo primièr ministre d'Estònia entre 2005 e 2014.
Pàmias
Istòria
Mièja Corona: 21.799 abitants (Pàmias, sant-Joan-de-falga, la Tor-de-Crieu. Vernhòla) en 2006.
=Ensenhament=
· Ensenhament public de primièr grad: escòla maternal de la Condaminas, escòla elemental de Cazalé, escòla maternal e elemental de Carmes e del Pont-Nou, escòla maternal e elemental de Lestang, escòla maternal Gabriel-Fauré, escòla elemental de las Canonjas.
· Ensenhament public segondari: collegi Pierre Bayle, collegi Joseph- Paul Rambaud, liceu polivalent de lo Castella, Liceu agricola (LEGTA), liceu d'ensenhament adaptat (EREA), liceu professional Irenée-Cros.
· Ensenhament privat segondari : collegi Joan 23, institucion Notre-dame (collegi e liceu), liceu professional dels Jacobins.
· Formacion Post-Bac: BTS fòrça de venda e accion comerciala (liceu de Castella), institut de formacion d'infirmièrs.
=Cultura e Patrimoni=
L'arquitectura, d'estil tolosan, ès de teula vermelha, includint la morena, material transportat de per tota l'Arièja. La majoritat dels edificis istorics son daus sègles XVII e XVIII.
Catedrala de Sant-Antonin
Bastida pendent lo sègle XVII. Façada e esculturas del sègle XII. Lo mòble de l'organ ès del sègle XVIII.
Glèisa Nòstra-Dona-Del-Camp
La Glèisa Nòstra-Dona-del-camp tien lo sieu nòm per la sieua situacion geografica, fora dels murs de la vila. Si lo bastiment de la glèisa ès del sègle XIV includint lo bastiment de l'estonanta façada en teula. Aquesta façada ès la sola part que subreviurá après la destruccion de la glèisa pels huguenots en 1577. La glèisa que coneissem uèi ès del sègle XVII.
Lo portal, classat, foguèt rebastit identic en 1870. Divèrses telas, dels sègles XVII e XVIII son classades.
La glèisa tien un organ bastit en 1860 per Emile Poirier e Nicolas Lieberknecht. A estat classada com un monument istoric per la sieuna part instrumentala. Foguèt restaurada en 2004.
Om i troba tanben un carillon amb 21 campanas.
Lo Carmel
Lo Carmel foguèt fondat en 1648 per las sòrs de la òrdre de Santa Teresa d'Avila, que abans erán, en Aush e que s'intallèron en Pàmias en 1648 e los edificis claustrals son de la fin d'aquest sègle. Lo convent ès encarara propietat de las religiosas e pr'aquò normalment se poden pas veire los magnifics fustatges del sègle XVIII. Aquestas fustas fogueron acaminadas per flotacion mercès au marquès de Gudanas, la filla del qual erá religiosa en lo convent de Pàmias de 1707 a 1784.
L'amainatjament ès original e reprén l'idea d'una ascension mistica, la dintrada au cèu, situat en naut d'un escalièr de marbre.
A l'exterior i a una tor aperada tor de l'evesque bastida en 1285 per òrdre del comte de Fois Rogièr-bernard III après que s'aguèt establit en la vila per fòrça. Voliá aital marcar lo sieu poder pr'amor que lo rei Felip IV de França e Bernard Saisset (alavetz evesque de Pàmias) erán familha.
Fin finala, Guy III de Lévis, senhor de Mirapeis atribuís aquesta tor a l'evesque e pr'aquò lo sieu nòm, decission confirmada per lo Papa Bonifaci VIII lo 17 de febrièr de 1299. A la fin del sègle XVII la tor será cedida a las carmelitas. D'aquesta tor sonque se pòt admirar tres finestras romanicas obstrusidas per una construccion facha en 1967. Los murs ancians tanben tombèron en tèrra.
L'edifici del Carmel foguèt utilizat com a preson jos l'inquisicion e pendent la revolucion.
Après 360 ans d'ocupacion (dememst 1901 e 1917 foguèt pas ocupada) los darrièrs carmelitas deissaron Pàmias per Luson en 2008. Des d'alavetz que i a pas cap òrdre religiós mès en la vila.
La Tor dels Cordelièrs
Foguèt quilhada en 1512. Erá egala que la dels Cordelièrs de Tolosa, amb un campanari octogonal e dos estatges. Tanben i aviá una glèsia abans del sègle XIV mès foguet destrucha per los reformats en 1562. Maugrat que compdava amb una reconstruccion modesta non s'escapèt pas a la Revolucion. Sonque la tor ès lo testimòni que'n demora uèi d'aquest ancian edifici.
L'Hotel de la Vila
L'Hotel de la Vila de Pàmias tien mès de 200 ans d'istòria. Los edificis del Grand Seminari de l'Evescat passèron a èsser propietat de l'Estat en 1811. En 1822 la comuna de Pàmias retornèt a l'Evescat aquests edificis. En 1843 erán roïnoses, tant que lo ministre dels cultes donguèt l'òrdre de reconstruir-los e tanben far-los mès grans. La Catedrala tanben se'n beneficièt.
En 1907 e après la desseparacion de la Glèisa e l'Estat, lo Palais episcopal de l'Evescat foguèt vendut al Departament de l'Arièja.
En 1913 la Vila de Pàmias erá la propietaria de l'ancian seminari. En 1920 la Banca de França comprèt per una valor set còps mès nauta lo seminari, mès en 1975 la Vila de Pàmias tornèt a pagar 1,25 milions de francs per aquest edifici. Lo nau Hotel de la Vila dubriguèt las sieunas pòrtas en 1980.
L'Abadiá de Cailloup
L'Abadiá de Cailloup, tanben aperada Mas-Velh, ès una capella romanica construïda pendent la primièra mieitat del sègle XII. Uèi es restaurada e a sigut classada com a monument istoric en 1992.
Valéncia
Istòria
L'arribada dins la Ciutat de Valéncia dau rei d'Aragon Jaume I, lo 9 d'octòbre de 1238, metèt fin a cinc sègles de cultura musulmana, mai aquela laissèt una emprenta solida dins la vila e dins lo territòri valencian. Après son incorporacion a la Corona d'Aragon, la vila se desvolopèt considerablament. Lo sègle XV foguèt per la ciutat una epòca de desvolopament economic e civic amb la construccion d'espacis publics nòus, coma lei Torres de Serrans (1392), la Llotja de la Seda (1482) o lo Micalet. Valéncia arribèt a èsser una dei vilas pus importantas de la Mediterranèa. La primiera estampariá de la Peninsula Iberica se construguèt a Valéncia. La primiera Bíblia estampada en una lenga romanica, lo valencian, s'imprimiguèt a Valéncia vèrs 1478, e es atribuida a Bonifaci Ferrer. En 1502 se fondèt l'Universitat de Valéncia, a partir de l'Estudi General. Lei banquiers valencians prestèron d'argent a la Reina Isabèu de Castelha per lo viatge de Cristòu Colomb en 1492 vèrs America.
Ça que la, a causa dei tensions venent de l'union dinastica de la Corona d'Aragon amb Castelha, l'esplendor de Valéncia comencèt de mermar vèrs lo sègle XVI amb lo despoblament causat per la primiera expulsion dei moriscs (qu'èran la majoritat de la populacion) per lei Reis Catolics. Lei tensions amb lei reis castelhans cresquèron, en arribant ai ponchs mai sensibles amb la Revòuta dei Germanies (1519–1522), la segonda expulsion dei moriscs de 1609 que reduguèt significativament la populacion e, fin finala, amb la Guèrra de Succession Espanhòla de 1702 a 1709 que signifiquèt la fin de l'independéncia politica e juridica dau Renhe de Valéncia, en derogar Felip V d'Espanha lei Fòrs de Valéncia.
La decadéncia de la vila durèt fins au mitan dau sègle XIX, quand una borgesiá febla impulsèt leugierament lo desvolopament de la vila, e tanben una renaissença leugiera dei tradicions e de la lenga valenciana. Un dei politics dau començament dau sègle XX, un d'aquelei que faguèron enracinar lo republicanisme dins la ciutat, foguèt Vicent Blasco i Ibáñez, qu'universalament es pus conegut coma un dei romanciers valencians pus importants, encara qu'en lenga espanhòla.
Saique en causa d'aquela tradicion republicana, Valéncia s'alinhèt immediatament amb lo partit republican durant la Guèrra Civila Espanhòla, que comencèt en 1936. E mai la capitala d'Espanha la transferiguèron a Valéncia durant lei darriers mes de la guèrra. Un còp mai, en avent terminada la guèrra dins lo camp perdent, leis ans seguents, Valéncia patiguèt pus grevament que d'autrei vilas de l'estat espanhòu. Pendent la dictatura de Franco, de parlar o d'escriure lo valencian foguèt enebit, e mai arribèron a picar lei gents se parlavan dins lei luòcs publics, o arribèron a de penas criminalas.
En 1957, Túria desbordèt, fach que se coneis amb lo nom de la Gran Riuada de Valéncia, causant la mòrt de fòrça valencians. Per tau d'evitar de catastròfas nòvas, desvièron quauqueis ans puei lo riu dins una maire novèla. Lo riu vièlh (o vièlh liech de Túria) lo laissèron abandonat durant pron d'annadas. Lei primiers cònsols franquistas prepausèron de i far una autoestrada, una opcion que finalament l'escartèron.
Amb l'arribada de la democracia dins l'estat espanhòu, Valéncia se constituiguèt coma la capitala de la Comunitat Valenciana establida en 1982 amb una cèrta autonomia e lo sèti de la Generalitat Valenciana e de totei leis organs de govèrn de la Comunitat. Durant lei primiers 25 ans de democracia, Valéncia a cambiat significativament, en se destacant coma òbras emblematicas lo jardin de Túria (enjardinament dau vièlh liech de Túria) e la nòva Ciutat de les Arts i les Ciències, de Santiago Calatrava.
Prússia
Prússia (en alemand Preußen, (del latin: Borussia, Prussia o Prutenia; en polonés Prusy; en rus Prussija; en lituanian Prūsija) foguèt lo mai important dels ancians estats alemands. Se situava al nòrd de çò qu'èra l'anciana Alemanha unificada. La superficia totala d'aquela entitat arribèt a èsser de 292,800 km² durant lo 2n Reich alemand (1871-1918). La Prússia originala nasquèt sus las ribas de la Mar Baltica dins çò qu'es actualament Lituània, Polonha e Russia. Coneguèt una tendéncia expansionista importanta cap a l'Alemanha renana, a l'oèst.
Valéncia
Monuments
D'entre los monuments de la vila la Lòtja de la Seda es dins lo Patrimòni Mondial de l'Umanitat.
Prússia
Ducat puèi reialme, venguèt en 1918 una republica jol nom d'Estat liure de Prússia.
Valéncia
Populacion
L'aumentacion progressiva de l'esperança de vida e la reduccion de la feconditat se son rebatudas dins una piramida d'edats que s'estrenh a la basa e s'alarga dins la part superiora, amb un pes creissent dei generacions d'edat avançada. Maugrat aquò, la populacion de la vila contunha d'èsser relativament jove, amb 25% de seis efectius dins la generacion de 15 a 29 ans e 29% dins aquela de 30 a 49 ans.
Economia
La vila de Valéncia es, fondamentalament, una aira de servicis que son influéncia va delà lei limits dei raras municipalas. Actualament la populacion ocupada dins lo sector dei servicis es 73,2% dau totau, amb un grand pes deis activitats de demanda finala, dau comèrci de detalh e de gròs, dei servicis especializats ais entrepresas e deis activitats professionalas.
Pàmias
Lo Palais de Justicia
Començat en 1665, lo Tribunal de Primièra Instancia foguèt reconstruït rapidament en 1777.
Valéncia
Economia
Pasmens la ciutat manten una basa industriala importanta, amb un percentatge de populacion activa de 14,2%, formada per d'entrepresas pichonas e mejanas qu'entre elei se destacan lei sectors dau papier e deis arts graficas, de la fusta e dau mòble, dei produchs metallics e de la confeccion.
Michel Pélieu
Michel Pélieu <Miquèu Peliu> (n. 26 de junh de 1946) ei un òme politic occitan membre deth partit radicau d'esquèrra francés. Estot cònsol de Lodenvièla dinc a 2011, conselhièr generau deth canton de Bordèras de Loron de 1985 a 2015, president deth Conselh Generau deths Hauts Pirenèus de 2011 a 2015. En 2015 ei elejut dab Maryse Beyrie conselhièr departamentau deth canton navèth de Nestés, Aura e Loron. Vai tanben president deth Conselh departamentau deth Hauts Pirenèus e senator en 2017.
Valéncia
Economia
L'economia de la vila a tengut durant lei darriers ans una dinamica positiva que se vei rebatuda dins lei chifras dau chaumatge registrat, de la matriculacion de veïculs o dei licéncias de construccion. Son dinamisme coma centre economic e coma luòc de referéncia per d'activitats economicas multiplas se rebat tanben dins la poissança deis institucions clau per lo desvolopament economic coma la Fiera de Valéncia, lo Pòrt Autonòm, la Borsa, lo Palais dei Congrès o lei sieuneis universitats.
Valéncia còmpta tanben d'institucions culturalas importantas qu'an una importància creissenta dins son desvolopament: l'IVAM, lo Palau de la Música o la Ciutat de les Arts i les Ciències pòrtan una valor ajustada innegabla a la ciutat e a son entorn metropolitan coma centre culturau e de léser.
Cultura
Valéncia es famosa per lei Falles, lei fèstas localas dau 15 au 19 de març, en onor dau sieu patron, Sant Josèp, e mai se son de fèstas de tradicion pagana. Dins lei fèstas religiosas, tanben se celèbran amb devocion aquelei de Sant Vicenç Martir, pereu patron de la vila, en genier, e mai aquelei de Sant Vincenç Ferrer, patron de la Comunautat Valenciana. En aquesta darriera festivitat se representan dins fòrça luòcs de la vila lei miracles supausats de Sant Vincenç, generalament representats per d'enfants.
Una autra festivitat granda dins la ciutat es lo 9 d'octòbre, data que remembra l'intrada de Jaume I d'Aragon dins la vila. Aqueu jorn, se celèbra dins la vila Sant Dionisi (Sant Donís) o, mai popularament, la Mocadorada (Mocaorà), quand leis òmes ofrisson a sei femnas (e de còps tanben ai maires) un mocador qu'envolopa de pastissons de massapan de formas e colors diferentas representant la frucha e mai doas figuras pus grandas: la piuleta e lo tronador, evocacions d'una anciana proïbicion de lançar de fusadas lo 9 d'octòbre per tau de celebrar l'intrada de Jaume I. Per fòrça valencians, lo 9 d'octòbre es considerat coma lo jorn dei calinhaires. Pereu lo 9 d'octòbre a luòc la populara procession civica ont un grop, format per leis auteis esfèras politicas e socialas valencianas, acompanha la bandiera dau Renhe Valencian (la Reial Senyera Coronada) dins lo centre ancian de la vila, en vesitant de luòcs coma la catedrala de Valéncia e lo palais de la Generalitat. Cada an se designa una personalitat que serà encargada de portar la bandiera durant tot lo percors. Una dei particularitats d'aquel acte es que la bandiera se ten en mantenent la tradicion dau Centenar de la Ploma segon la quala la Reial Senyera Coronada se pòt pas inclinar davant degun.
D'autrei fèstas popularas son la Setmana Santa dau Cabanyal, la nuech de Sant Joan a la plaja de la Malva-rosa, lei carnestoltes, e fòrça autreis activitats en relacion amb lei Fallas.
Dins la gastronomia, la vila a fach sieus lei plats pus coneguts de la comarca de l'Horta: la paèlha valenciana, originària de la zona de l'Albufera, lei bunyols amb de chocolat, l'all i pebre, e l'orxata, originària de l'Horta Nòrd.
Pàmias
Lo Liceu de Castella
Pendent lo sègle XVIII aquest edifici erá un ancian seminari mès uèi és un liceu. Foguèt construït per Francesc de Caulet, evesque de la vila. En 1998 s'i construssís un tercèr estatge.
La Tor de la Moneda
Erá la tor de garda d'un talher de monedas creat en 1419 per Joan I. Aquest talher finiguèt la sieuna activitat en 1422 per òrdre de Carles VII. Pendent lo sègle XVI tornèt a trabalhar amb monedas pr'amor que lo talher de Tolosa foguèt mudat a Pàmias. En 1596 l'Hotel de las Monedas de Tolosa dubriguèt un autre còp las sieunas pòrtas.
Los canals
Los canals que i a a l'entorn de l'anciana vila son monuments istorics des de 1999. Pendent lo sègle XI tenion divèrses molins
Patrimoni environamental
La vila amb dus canals tien una populacion relativament importanta. Pàmias tanben tien un parc plan polit amb arbres pluricentenaris.
Gastronomia
En la Vall de l'Arièja s'i fa una mongeta particolar qeu s'apera mongeta de Pàmias. Ès una petita mongeta tomnda que soguèt, amb lo temps, suplantada per lo lingot. Qualqu'ns passionats crearon una confrariá e espandiron un autre còp lo sieu gust. Uèi que se pòt apreciar lo sieu bon gust plan delicat en la mongetada, lo cassolet local.
Inscripcions
A Pàmias i a doas inscripcions celebras:
· Incolumen sic me fata reservant ( Los destins me gardan tanben san e salve).
· Que ma feyt me gardo.
=Administracion=
= Personalitats de Pàmias =
=Luòcs e monuments=
=Véser tanben=
=Ligams extèrnes=
Nòtas e referéncias
1.- Max et Denise Dejean, Découvrir l'Ariège, Éd. Horwath, p. 10
2.- Ce sarcophage, représentant des scènes de l'ancien et du nouveau testament a été découvert en 1824 et est conservé au musée du Louvre à Paris
3.- Histariège : Pamiers [archive]
4.- Pierre Miquel, Les Guerres de religion, Paris, Club France Loisirs, 1980 (ISBN 2-7242-0785-8) p. 433
5.- ariegeparmichelbegon.blogspot.fr/2009/11/les-persecutions-religieuses-dans-les.html
Britània romana
Britània (Britannia en latin) es la província romana que s'espandissiá sus Angletèrra, Galas e lo sud de l’Escòcia del sègle I al começament del V. Pels Romans, Britània constituissiá « la tèrra mai a l'escart e lo darrièr baloard de la libertat »; segon l'escrivan Tacit : « I a pas mai de pòbles al delà, pas pus res que d'ondadas e ròcs. »
Abans la conquista romana
esquèrra|vinheta Abans la conquista romana, Britània es abitada per de pòbles cèlts e belges (dins lo sud èst de l’ila, de l'estuari d'Humber fins a Dumnònia, segon la toponimia, los estatèrs e lo mobilièr funerari, aquela partida èra alara nomenada Loegria pels ancians Galleses), aqueles darrièr serián los precursors de la lenga germanica en Granda Bretanha. De relacions ancianas existisson amb las civilizacions mediterranèas pel comèrci de cans de caça, d'esclaus e de metals : d'en primièr a partir de las Cornoalhas, los centres de comèrci se son pauc a pauc desplaçats cap a l'oèst. Mercé al nombre de rèstes que lo site daissèt, se pensa qu'Hengistbury Head n'èra un pòl cap al sègle III AbC. Aquel desplaçament poiriá èsser en relacion amb l'evolucion de la situacion sul continent.
Las Illas Britanicas, ricas en minièra (aur d'Irlanda, estanh de Cornoalhas), mantenguèron des relacions, amb Cartage per exemple, car las resorgas en estanh èra limitadas pel mond mediterranèu. L'existéncia Britània es mencionada pel primièr còp dins un periple marselhés del sègle VI AbC. jos nom d'Ierne (Éire, Irlanda) e Alien (Grand Bretanha). Al sègle IV AbC lo navigator marselhés Pitèas las designe coma « illas Pretanicas ». Al sègle II AbC, d'itinerairis regulièrs foguèron establits entre Britània e Mediterranèa, de mercands gàlleses, los venèts subretot, èran d'intermediaris. De passatges comercials existissiá donc tanben amb la Gàllia del nòrd. Las illas Britanicas son pobladas d'envasidors celtics mescladas a las vièlhas populacions de l'Edat del bronze, mas aqueles pòbles son pro diferentas d'una region a l'autre. En Irlanda, en Escòcia e dins l'illa de Man, los Cèlts sont de Gaèls alara qu'en Gallas, en Cornoalhas, e l'oèst de l'Angletèrra sont de Britans puslèu aparentats als Armoricans. Los abitants del sud e de l'èst de l'Angletèrra an de semblanças amb los Belges dels Païses Basses segon Cesar.
La conquista romana
La conquista romana se realiza per estapa après aquelas de las Gàllias.
En 55 AbC., Juli Cesar debarca al sud de l’illa de Grand Bretanha, alara nomenada « Britània » (Britannia en latin); i torna passar en -54. Aqueles debarcaments permetèron l'establiment de las primièras relacions de poder entre Roma e los reialmes britanics : fòrça reis se ligan a Cesar e li enviánt d'otatges (Trinovantes, Cantiaci, eca.). Pasmens se realizèt pas de colonizacion o d'annexion. Mas, un rei atrebat, Commi, fugís Gàllia per s'establir en Britània. Aqueles fachs militars constituisson donc un precedent e una viá de seguir pels successors de Cesar. Lo sud de Britània se pòt considerar coma un protectorat roman, car de reis demandan a las legions romanas una proteccion contra los raids dels Picts, lo pòble de l'Escòcia que jamai se sometèron a Roma.
Al sègle I ApC, de mercands romans s’installan en Britània, amb l’acòrdi dels britans, alara que fòrça reis britans son recebuts a Roma per August e sos successors. Lo latin es ensenhats als enfants de çò que correspond a l'elèit, lo comèrci se desvolopa amb Roma, sul modèl de las vias romanas, de rotas son bastidas. De mestièrs desconeguts, aparéisson, portats per d'imigrats venent de totas las provícias romanas: mestièrs del cuèr, blacariás, teisseduras, produccion textila, veirerias, terralhas, fustaria, escultura d'art al vam de Roma, eca. Aquela migracion fuguèt fòrça limitada en quantitat ( benlèu 15 000 a 20 000 personas), e foguèt concentrada subretot al sud èst e lo long de la còsta sud, mas permetèt pas al país de se dotar d'un començament d'infrastructuras. Al sud, de veraias vilas naisson, e remplaçan de gros villatges. La pèira talhada dels ostals, e lo mortièr roman aparéisson. Es de segur a aquela epòca que lo pòrt de Dubris (Dover) se desvelopa, al mai près de l'empèri roman, per èsser de segur lo luòc mai grand d'escambi de Britània abans la conquista Romana.
Un temps, l'emperaire August envisatjava l'invasion de l'illa de Bretanha, mas i renoncia vèrs 10 ApC. car sul continent, deviá refortir la conquista de la Gàllia, recenta, las legions romanas devent contunhar un trabalh de pacificacion, e de luta contra de soslevaments e valizar lo territòri (construccions de rotas e de ponts), per que las conquistas sián perennizadas. Gàllia èra tanben un imens territòri, plan boscat, las infrastructuras coma la rotas èran raras, e en marrit estat. Mai, Britània esent una illa, una logistica se deguèt prene per menar de soldats e legions, e bastir una flota poderosa, e de vias romanas, per distribuir los soldats e tropas, e trobar un bon pòrt de depart.
En 39, Caligula concentra de tropas près de Bolonha de Mar e i fa edificar un far monumental, puèi renòncia inexplicablament a tot desbarcament. En 43, l'emperaire Claudi vòli neutralizar la region druidica susseptibla d'èsser un ferment nacionalista en Gàllia, e que las basas demoran en Britània. L'interés dels comerciants romans tanben podèt influenciar sa decision, alara que se servís visibament del rei Verica, espoliat de son reilame pels Catuvellauni, coma pretèxte a l'invasion. Enviá en Britània quatre legions : II Augusta, IX Hispana, XIV Gemina e XX Valeria Victrix, comandadas per Aul Plauti, ancian governaire de la Panònia, Flavi Vespasian, lo futur emperaire e Osidi Geta. Los istorians estiman a uns 40 000 òmes lo còrs de debarcament que mena la conquista del sud de la Britània de 43 a 47. La batalha decisive se debana lieu sur la Medway près de l'actuala Rochester. Claudi d'esperel s'anèt fins en Britània, per tornar celebrar son triomf a Rome e prene lo títol de Britannicus, que transmet a son filh.
En 60, Neron faguèt ocupar l’illa de Mona (Anglesey), e destruire lo sanctuari fogal del druidisme. En 60 e 61, a la seguida del legat a Roma de son reialme pel rei Prasutagos, las brutalitats dels comerçants e dels administrators romans contra Boadicèa, reina dels Iceni, provocan un soslèvament de tot son pòble. Sas tropas prenguèron de vilas, chaplèron las garnisons romanas e pilhèron Camulodunum, Verulamium e Londinium. Segon Sueton, Neron envisatja d’evacuar l’illa, mas Sueton Paulin mata la revòlta. Los istorians romans anoncian un bilanç terrible : 70 000 Romans chaplats al començament de la revòlta, e de segur fòrça mai costan britan. Jos Vespasian, la conquista romana torna. De 71 a 74, Petili Cerial somet los Brigants dins la sèrra Pennina. De 74 a 77, Frontin conquerís Galas. De 77 à 84, Juli Agricòl s’ataca als Highlands e encasís Caledònia. Domician lo rampèla abans que s'acabe la conquista.
L'occupacion romana de l'illa jamai foguèt complèta, car passave pas lo nòrd del paret d'Adrin (long de 95 quilomètres), que se situa uèi al nòrd de l'Angletèrra; Britània compreniá pas çò que uèi es l'Escòcia (Caledònia) a tampauc l'actuela Irlanda (Ibèrnia). La conquista las tèrras nautas de Caledònia auriá demandat un esfòrç militar e financièr desproporcionat al respècte del revegut de l'operacion. I aviá pas de tèrra de cultivar, ni de terrens vasts d'abariment, sonque de sanhasses e de paluns, pas res que pòsca justificar per Roma une guèrra longa e costosa, car las populacions localas (los Caledonians) èran fòrça ostils als Romans.
La conquista romana incomplèta de l’illa et la vigiléncia dels pòbles recentament someses exigiguèron lo manten de tres legions e de tropas auxiliara, es a dire 20 000 e 30 000 òmes. Britània ven una província imperiala, governada dempuèi Camulodunum (Colchester), Eburacum (York) o benlèu ja Londinium (Londres), per un legat que deviá èsser un ancian cònsol, a causa dels efectius de comandar.
Organizacion de la Britània romana
vinheta|Britània dins l'Empèri roman, vèrs 120. drecha|vinheta|Los reialmes clients del sud de l'illa de Bretanha, abans la conquista romana. Pendent los sègle I e II, la província de Britània es organizada en diferentas zonas: Alara que los reialmes clients podavan gardar un biais d'autonomia, lo rèste del territòri deguèt se fondre dins un l'esquèma imperial. Pasmens, son los tributs britanas preexistentas que'n son lo teissut administratiu, coma dins las Gàllias. L'organizacion de la Britània romana es donc un fenomèn ibrid, amb d'un costat un esquèma imperial impausat per Roma, e d'autre una compausanta de basa britona.
Urbanizacion
Amb las conquistas, de novèlas ciutas romanas foguèron creadas, sus la basa de las tribús ja presentas coma los Atrebats, los Trinovants, los Icenis, los Coritanis, los Ordovices, los Demetas e los Brigants : a vegada, un centre urban èra ja present e l'aglomeracion romanobritana se fondava dessús (Calleva, Verulamium, Camulodunum...) alara que d'autres còps, un nòu centre èra fondat per desplaçament de populacion (Noviomagus, Durovernum, Corinium...). Se sap pas ont de segur èra la capitala provinciala a l'epòca: d'autors avançan Londinium (Londres), benlèu fondada pendent lo sègle I - d'autres avançan Camulodunum o Eburacum.
Diferentas vilas de la província de Britània (noms latins) :
Romanizacion
vinheta|Província romana de Britània en 150, mostrant las tribús autoctonas, las vilas, las vias màger e las [[Legion romana|legions romanas destriadas.]] Lo latin èra utilizat de lenga veïculara pels Romans e las populacions localas, estimadas a un milion d'abitants.
Pasmens, la romanizacion (o latinizacion) dels abitants de l'illa (Brettones pels romans) demora puslèu superficiala e sembla tocar subretot lo bacin de Londres, alara que los vièlhs fons celtic e belga demoran, al mens pels camps e subretot en Galas. Alara, los « Bretons » contunhan a parlar lors lengas celticas e benlèu germanica per çò que demora dels Belgas, levat pels elèits locals, mai sovent bilengas, per quin la romanizacon obten un verai succès. Vaquí çò qu'escriu l'historian Tacit a la fin del sègle I :
''« De fach, las populacions localas e ruralas foguèron pas assimiladas pels occupants. La lenga latina demorèt una lenga estrangièra, sens dobte necessària per las relacions amb los Romans. La latinizacion de las vilas foguèt mai importanta, mas pas al punt de far cambiar de lenga los abitants. » — Tacit, Vida d'Agricòl.''
Unes mots angleses an pasmens una origina que datariá de l'occupacion romana :
Defensa de la província
vinheta|Fòrt roman de Templeborough en Yorkshire. Reconstruccion pel musèu Rotherham. Entre 119 e 122, puèi en 142, de revòltas de Brigants sostengudas per las tribús insomesas de Caledònia (Escòcia) se realizan sus la frontièra nòrd de Britània, obligant a un refortiment del limes (fortificacion sus la frontièra exteriora de l'empèri) :
Es pendent un viatge que l'emperaire Adrian (117-138) realizèt en Caledònia en 121-122 que la construccion del paret d'Adrian comença per s'acabar en 128. Aquel paret en bordat de valats, marcat de fortins, de casèrnas, de tota une infrastructura militara que foguèt eficaç pendent mai de tres sègles. S'agissiá per l'Empèri roman de sostar las fòrças armadas de la pression dels Picts, que se fasiá totjorn mai fòrta; unes istorians parlan mai d’una «linha separativa» que d’una linha de fortificacion. En 142, l'emperaire Antonin lo Pietós faguèt bastir un autre paret, entre Forth e Clyde, que «dolava» al nòrd la fortificacion ja edificada per son paire adoptiu Adrian.
Britània als sègles III e IV
vinheta|Bretània romana vèrs 400. Mapa de 1905. Pendent lo sègle III, las tropas romanas de Britània participan als trebles politics de l’Empèri roman e enfrentan d'atacas vengudas del nòrd e del mar, mas qu'an pas la gravetat dels assalts germanics sul Ren o lo Danubi. En 193, lo legat Claudi Albin se rebella après l’assassinat de l’emperaire Pertinax. En 197, desbarca en Gàllia per afrontar Septim Sevèr, e se fa batre a Lion.
De 208 a 211, Septim Sevèr combat las incursions dels Caledonians. Divisa Britània en doas províncias, la Britània superiora (capitala Deva) e la Britània inferiora (capitala Eburacum), lo long de la linha anant de Severn a Humber. Septim Sevèr abandona la paret d'Antonin per tornar a la linha d’Adrian que renòva e melhora las defensas. Morís a Eburacum en 211.
Britània compta alara quatre colonias militaras romanas : Camulodunum, Eburacum, Lindum e Glevum. Las vilas, establidas sus de sites celtics ancians o pròche, son bastidas segon los principis de l’urbanisme roman (plan geometric, forum, basilica, tèrmes, temples). Amassan pas mai de 10 % de la populacion totala. Los camps son organizats en doas estructuras tipicas: al sud de Tamèsi, de grands domènis (villae), proprietats de l’elèit local, indigèn o non; endacòm mai, de multiples villatges contunhan de menas d’expleitacion datant de l’edat du fèrre. Lo malhum rotièr a una importança estrategica, permetent de provesir rapidament de tropas cap a las regions pauc seguras. Pel transpòrt de las merças, las rotas sont concurrenciadas pels cors d’aiga e lo cabotatge, rapid e mai segurs L’economia es basada sus la cultura de las cerealas, l’abariment e subretot l’expleitacion dels metals : bronze, fèrre, plomb (veireria), coire, estanh de las Cassiteridas en Cornoalhas. Aqueles produch s'escambian contra du vin, d'òli et d'objèctes de metal necessaris  la legions campadas dins l’illa.
Vèrs 250, l'emigracion dels Frisons (benlèu amb l'acòrdi de las autoritats romanas per apara la region de las incursions dels Caledonians) vèrs la còsta èst de Bretània insulara atenh lo maxim après l'aigada. De 259 a 274, Britània sosten los emperaires galleses e fa partit de l'empèri de las Gàllias. En 286, lo general Carausi usurpa lo poder en Britània, e contraròtla amb sa flota la còsta de Gàllia de l’Escalt a la Sèina. L’august Maximi Ercul pres per la defensa contra los Germans capita pas lo desfar. En 293, lo Cesar Constanci Clòr obliga Carausi a daissar sas posicions en Gàllia. Allèct, foncionari sostengut pels mercands de Londres, assassina Carausi, se proclama emperaire a son torn e fa tornar sas legions en Britània. Constanci Clòr desbarca en Britània en 296. Allèct es tuat dins los combats e l’Empèri torna prene lo contraròtle de la província. En 306, Constanci Clòr morís a Eburacum (York), alara qu'anava marchar contra los Picts revoltats.
Al sègle IV, après las grandas reformas de Dioclecian, la província de Britània es divisada en província, del nòrd al sud : L'ensems es lo diocèsi de Britània, ligat a la prefectura del pretòri de las Gàllias. Al meteis temps, Londres ven un talhièr monetari imperial.
En 368-370, Teodòsi lo Vièlh rebuta las incursions dels Picts, dels Scots e dels piratas saxons. En 383, lo comte Magne Maxim se fa proclamar emperaire après sa victòria contra les Picts e Scots. Passa en Gàllia amb una partida de son armada e l’armada del Ren puèi aquela de Rètia se ligan a el. Britània es desgarnida, las tropas encara presentad pas mai capitan a defendre lo paret d'Adrian contra las novèlas atacas dels Picts e Scots e abandonan la linha de defensa.
Fin de la Britània romana
En 407, las tropas romanas rebutan d'ensags de desbarcament dels pòbles germanics qu'acaban d'envasir Gàllia e proclaman emperaire los generals Marc, puèi Gracian, puèi Constantin III. Aquel transferís sas tropas en Gàllia e daissa l’illa sens defenseires. Après 407, la Britània amb pauc de tropa se defend coma pòt contra las atacas dels Saxons, dels Angles, dels Juts, dels Picts e dels Scots. Las fòrças romanas en Gàllia son impoderoses a li portat ajuda.
En 429, Sant German d'Oxèrra va en Britània lutar contra lo pelagianisme, una doctrina cretiana considerada coma eretic, e ajuda los Britons a mutar contra los envasidors. Las fonts per la periòde son raras e avegada legendàrias. La resisténcia dels Britons es atribuida a deferents personatges: Ambròsi Aurelian entre 460 e 480, que mana de refugiats en Armorica, lo rei Vortigern, del conselh a Londres vèrs 425 o vèrs 450. L'èst de l'illa cai jos l'autoritat dels Anglosaxons. Aquela region s'embarra sus ela meteis e perd per exemple lo contacte amb la Glèisa catolica de Roma. D'aquela epòca troeble nais la legenda del rei Artur.
Lo passatge progressiu e, çò sembla, pacific dels Britons cap a l'Armorica fa qu'aquela region prenguèt lo nom de Bretanha, e adopta la lenga bretona. Al Naut Edat Mejan, unes reis tanben espandiron lor poders ambedos costats de  étendu leur pouvoir des deux côtés de la Marga.
Beaumont-en-Beine
Beaumont-en-Beine es una comuna francesa del departament d'Aisne e de la region de Picardia.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Pendent l'ofensiva de la prima 1918 (« batalha de Picardie » o « batalha de l'emperaire ») quand la tèsta avança cap a París, los canons gigants (Pariser Kanonen) #Que pilonnaient la capitala dempuèi Crépy-en-Laonnois seguiscan la tèsta e s'installan a Beaumont-en-Beine en lo bòsc de Corbie a 109 km de París. Del 27 de mai al 11 de junh de 1918, los canons tiraràn 104 obus d'aquela posicion abans d'èsser transferits a 15 km al nòrd de Castell-Thierry encara mai prèp de la capitala (mens de carga explosiva doncas mens de usure). Rapidament délogés per la contra-ofensiva aliada (2 batalha de la Marna), seràn precipitadament desmontats e réexpédiés a Beaumont-en-Beine ont tiraràn del 5 al 9 d'agost de 64 obus.
Durant l'offensive du printemps 1918 (« bataille de Picardie » ou « bataille de l'empereur ») lorsque le front avance vers Paris, les canons géants (Pariser Kanonen) qui pilonnaient la capitale depuis Crépy-en-Laonnois suivent le front et s'installent à Beaumont-en-Beine dans le bois de Corbie à 109 km de Paris. Du 27 mai au 11 juin 1918, les canons tireront 104 obus de cette position avant d'être transférés à 15 km au nord de Château-Thierry encore plus proche de la capitale (moins de charge explosive donc moins d'usure). Rapidement délogés par la contre-offensive alliée (2 bataille de la Marne), ils seront précipitamment démontés et réexpédiés à Beaumont-en-Beine où ils tireront du 5 au 9 août 64 obus.
Lengas minorizadas
Una lenga minorizada es una lenga practicada dins un territòri administrat per un Estat e qu'es pas la lenga oficiala principala de l'Estat. Una lenga minorizada pòt èsser non oficiala o ben pòt èsser una lenga oficiala segondària e regionalizada, mens reconeguda que la lenga oficiala principala de l'estat.
Las lengas minorizadas son de còps reconegudas e protegidas per l'administracion regionala o per l'Estat, mas de còps l'Estat reconeis pas que la lenga oficiala de l'Estat (es lo cas de las lengas minorizadas de França).
Demest los Estats europèus que reconeisson de lengas minorizadas, se pòt citar Belgica, lo Reialme Unit, Espanha e Alemanha (vejatz Carta Europèa de las Lengas Regionalas o Minoritàrias).
De lengas transfrontalièras son de còps reconegudas dels dos costats de la frontièra que separa los locutors.
Saint-Maden
Sant-Maden en breton ( Saint-Maden en francés) es una comuna bretona, situada dins lo departament de las Còstas d'Arvòr e la region de Bretanha.
Istòria
Sant-Maden deu lo sieu nom a sant Maden, compagnon de sant Goulven.
Saint-Maden doit son nom à saint Maden, compagnon de saint Goulven.
Archipèla de Madèira
Madèira (Madeira en portugués) es un archipèla e territòri autonòm de Portugal.
Istòria
Las illas de Porto Santo e Madèira foguèron descobèrtas en 1419 per João Gonçalves Zarco, que tanben fondèt la vila de Funchal, en Madèira, en 1421.
Geografia
Madèira es situada dins l'Ocean Atlantic, a 650 km a l'èst del continent african. Es format per las illas principalas de Madèira e Porto Santo, e per las Illas Desertas e Illas Salvatjas, desabitadas.
Economia
Lo torisme es una de las principalas activitats economicas principalas de las illas.
L'Eliana
Eliana es un municipi de la província espanhòla de Valéncia dins la Comunautat Autonòma del País Valencian.
La Pellerine (Mayenne)
La Pellerine (Mayenne) es una comuna francesa administrada per lo departament de Mayenne de la region dels Païses de Léger.
Istòria
La municipalitat a #èsser lo teatre de dos combats al cors de la Chouannerie en febrièr e n'en abril 1796.
La commune a été le théâtre de deux combats au cours de la Chouannerie en février et en avril 1796.
Comunautat de comunas deu País de Duràs
La Comunautat de comunas deu País de Duràs es una comunautat de comunas situada dins lo departament d'Òut e Garona. Son còdi SIREN es 244700449.
Es situada en Agenés e en Vasadés e la lenga autoctòna es lo gascon deu nòrd deu Vasadés, lo lengadocian brageiragués o lo maròt (gavache). Dins la lista, una letra en italica segrà lo nom de la comuna : P (lengadocian « perigòrd »), G (gascon), F (gavache).
Veire tanben
thumb|600px|center|Mapa dels EPCI d'Òut e Garona al 1èr de genièr 2019
Neuvy-au-Houlme
Neuvy-au-Houlme es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Orne e la region de la Bassa Normandia.
Geografia
Neuvy-A lo-Houlme es en limit nòrd del país de Houlme, al limit nòrd del Adorna.
Neuvy-au-Houlme est en limite nord du pays d'Houlme, à la limite nord de l'Orne.
C'est un plateau agricole dominé par les céréales et les chevaux. La Bilaine, sous-affluent de l'Orne coule au nord de la commune, entourée de prairies et de cultures.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Senatus populusque romanus
vinheta|Inscripcion de l'[[arc de Tit ]] La devisa Senatus populusque romanus (significant « lo senat e lo pòble roman »), sovent abreujat jos la forma de la sigla S.P.Q.R., èra l'emblèma de la Republica romana, puèi per tradicion de l'Empèri roman. Encara mai que tot autre simbòl, aqueles quatre letras representan lo poder politic roman.
Neuvy-au-Houlme
Istòria
En 1839, Neuvy-a lo-Houlme (538 abitants l'an 1836) absorbeix la municipalitat de Fresnay-lo-Buffard (236 abitants).
Isèra (omonimia)
Isèra pòt èsser:
Senatus populusque romanus
Dins la Roma antica
Simbolisava l'union del Senat roman, los descendents dels companhs de Romul, lo fondator de la Vila, e del pòble roman, la compausanta essenciala en quantitat de la Republica, l'ensemble dels citudans romans.
Neuvy-au-Houlme
Istòria
En 1839, Neuvy-au-Houlme (538 abitants en 1836) absorbe la commune de Fresnay-le-Buffard (236 habitants).
Senatus populusque romanus
Dins la Roma antica
se trapava aquela devisa jol forma de sigla suls monuments publics, coma los frontons dels temples o dels arcs de triomf. Èran benlèu tanben emplegada sus las bandièras militaras. D'un biais general, tota realizacion imperiala èra susceptible d'èsser marcada d'aquela devisa.
Dins la Roma contemporanèa
vinheta|Plaque de toat situada sul Pont Sant Àngel a Roma ont figura la sigla SPQR. vinheta|Sigla SPQR sus una baranda situada via della Conciliazione a Roma. Las letras S.P.Q.R. (Il Senato e il popolo romano) fan totjorn partida de l'escut de la vila de Roma e figuran suls bastits, placa de toats e obratge publics de la vila.
Gard (departament)
Es aproximativament delimitat geograficament per Ròse a l'èst e Vidorle a l'oèst. L'ensems del departament es dins la region istorica de Lengadòc mas sa part orientala, a partir de Nimes, es a l'encòp dins la region culturala de Provença.
Lo capluòc es Nimes.
Saint-Philbert-du-Peuple
Saint-Philbert-du-Peuple es una comuna francesa, situada dins lo departament de Maine e Léger e la region dels Païses de Léger.
Geografia
Aquel vilatge angevin de l'oèst de la França se situa en lo Baugeois.
Ce village angevin de l’ouest de la France se situe dans le Baugeois.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Las originas de Sant-Philbert-de detlo-Pòble remontan a 1215 (Sant Philyberti de Poblio = Sant Philbert dels àlbers). Se Sant Philbert es pas mai environat de àlbers, demòra una municipalitat boisée (aperaquí 300 ectaras) sustot en pins.
Les origines de Saint-Philbert-du-Peuple remontent à 1215 (Saint Philyberti de Poblio = Saint Philbert des peupliers). Si Saint Philbert n'est plus entouré de peupliers, elle reste une commune boisée (environ 300 hectares) surtout en pins.
Icaria (utopia)
Icaria es lo nom donat pel teorician politic e socialista utopic Étienne Cabet per sa ciutat ideala, una utopia se basant suls principis del comunisme crestian. Per extension, « Icaria » serà lo nom donat a las comunautats intencionalas fondadas als EUA pels adèptes de Cabet, se designant « Icarians ».
Inspirat a l’encòp per l'Utopia de Thomas More e son amistat amb lo reformator galés Robert Owen, Cabet descriu Icaria dins un recit imaginari d'un jove aristocrata anglés visitant una illa misteriosa. Viatges e aventuras de Lòrd Wiliam Carisdall en Icaria es publicat en 1840 en Angletèrra de biais anonim, Cabet crentant d'èsser arrestat per las autoritats francesas. Aquesta paur venent infondada, l'obratge es editat en França a partir de 1842 (Voyage en Icarie) amb nom de l'autor.