cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Tirador (gaucho)
thumb|200px|left|Gaucho deu sègle XIX ostentant lo son tirador sostienent lo son [[chiripá.]] Lo tirador qu'ei ua cinta tradicionau deu gaucho emplegada entà sostiéner las pèças inferioras de l'abilhament com las bragas aperada bombachas e lo poncho portats com chiripá.
Que permet tanben d'i péner lo facón (lo ganivet gaucho), las boleadoras o tota auta mena d'arma.
Tradicionaument lo tirador qu'ei de cuèr e ondrat dab escuts d'argent o auta moneda anciana.
Uei qu'ei generaument remplaçat per lo cinto (ua cinta de teishut).
Vitry-le-Croisé
Vitry-le-Croisé es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Auba e la region de Champanha-Ardena.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Campoo de Yuso
Campoo de Yuso es un municipi de la província de Cantàbria.
Lira
La lira es un instrument musical de còrdas que se jòga en fretar las còrdas. A son origina dins la Grècia antica. Las recitations i èran acompanhadas per las melodias de la lira.
Ditz la mitologia grèga que lo dieu jove Ermès creèt la lira a partir d'una clòsca gròssa de tartuga que cobriguèt amb una pèl d'animal e de banas d'antilòpa. Las liras èran associadad a las vertuts apollonianas de moderacion e d'equilibri, en contrast a la flaüta de pande Dionís que representava lo plaser e la fèsta
S'es sovent prepausat lo sud d'Euròpa, l'oèst d'Asia, o lo nòrd d'Africa per èsser lo brèç d'aqueste instrument. Aqueste es encara utilizat dins una partida del nòrd-èst d'Africa.
Sophia Loren
thumb|right|Sophia Loren en 1962.
Sophia Loren, nascuda Sofia Villani Scicolone, (nascuda lo 20 de setembre de 1934, Roma) es una actritz de cinèma italiana. Venguèt famosa dins lo corrent deis annadas 1960, especialament ambé son ròtle dramatic dins La Ciociara (1960). En defòra d'aquela interpretacion, sei films principaus son Pane, amore e... (1955), Heller in pink tights (1960), A Breath of Scandal (1960), Matrimonio all'italiana (1964), The Fall of the Roman Empire (1964), Arabesque (1966), A Countess from Hong Kong (1967), The Cassandra Crossing (1976), Una giornata particolare (1977), Ready to Wear (1994) e Nine (2009). A ganhat un Oscar de la Melhora Actritz en 1961 e un Oscar d'Onor en 1991.
Joncreuil
Joncreuil es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Auba e la region de Champanha-Ardena.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Aulnay (Vinhana)
Toponimia
Las atestacions ancianas son, per lhuec:
Nòtas
<references group="N"/>
Viatges de la Libertat
vinheta|260px|"A la gara rotièra, [[Durham (Carolina del Nòrd)|Durham, Carolina del Nòrd.", Mai de 1940, Jack Delano.]] Los Viatges de la Libertat (en anglés : « Freedom Rides ») son las accions de militants del movement afroamerican dels dreches civics qu'utilizavan de bus inter-Estats afin de testar l'arrèst de la Cort Suprèma Boynton v. Virginia que rendiá illegala la segregacion dins los transpòrts. Lo primièr Freedom Ride partiguèt de Washington lo 4 de mai de 1961, e deviá arribar a La Nòva Orleans lo 17. Los militants foguèron arrestats dins los Estats del Sud jos lo pretext de forçar las leis localas e las leis Jim Crow.
Violéncias contre los Freedom Rides
Las piègers violéncias aguèron luòc quand los bus atenguèron l'Alabama. A Anniston, una fola ataquèt un dels bus e crebèt sos pneumatics. Quand aqueste deguèt s'arrestar, foguèt atacat al coctèl Molotov per la fola qu'aviá seguit en veitura. Alara que lo bus brutlava, la fola bloquèt las pòrtas, esperant far cremar viu los freedom riders. Un agent del FBI en cobertura brandís son arma e reüssís a obrir las pòrtas. Los militants foguèron violentament batuts alara que fugissián del bus. vinheta|, marcaire istoric commemorant los Viatjaires de la Libertat de 1961. Quand un dels bus atenguèt Birmingham, los militants del freedom ride foguèron batuts sens pietat per de membres del Ku Klux Klan jos proteccion policièra. Un autre bus del freedom ride arribèt pauc après e sos passatgiers e un informator del FBI foguèron batuts per una fola armada de batas de beisbòl, de tudèls en fèrre e de cadenas de bicicleta. Foguèron arrestats per la polícia solament après aver estat batuts per la fola. Los militants blancs del freedom ride foguèron los mai violentament batuts. L'un d'entre els, Jim Peck, deguèt recebre 52 punts de sutura sus lo crani.
Bilanç
Pendent lor viatge, lo grop de 13 militants passèt a 450, e s'atirèt la simpatia de l'opinion publica nacionala et internacionala. Lo freedom ride s'acabèt quand Robert Kennedy, alara procuraire general dels Estats Units, mandèt una injonccion forçant los Estats segregacionistas a aplicar la lei federala.
Cartes
Cartes es un municipi de la província de Cantàbria.
Medalha de l'Aeronautica
La Medalha de l'Aeronautica es una decoracion de la Republica Francesa creada lo 14 de febrier de 1945. Es destinada a distinguir lei meritis dins lo domeni de l'aeronautica militara e civila francés.
Jòc deu sapo
thumb|left|200xp|Sapo Lo jòc deu sapo o jòc deu crepaut qu'ei un jòc d'abiletat on se lança ua moneda de cap au jòc entà la har càder dens los horat de la soa taula en bèth mirar de cap a la boca badanta deu son sapo de metau. Quauque horat qu'ostentan obstacles (que son caperat per pontets o per ua arrodeta).
Qu'ei un jòc tradicionau hèra popular dens lo vielh continent e tanben en America Latina ; qu'ei atau considerta com un jòc tradicionau deus pubs britanics atau tanben com ua partida de la tradicion de la cultura deus gauchos d'Argentina e d'Uruguai.
En vertat, que sembla curiosament revindicat com ua tradicion locau dens mantuns lòcs desparièrs e esluenhats deu glòbe.
Glucogenesi
La glucogenesi qu'ei la via anabolica qui permet la sintesi de glicogèn a partir de moleculas de glucòsa.
Aqueste glicogèn que constitueish alavetz ua resèrva de glucòsa qui pòt tornar estar liberat arron de la glicogenolisi.
L'equacion balanç de la reaccion qu'ei :
La glucogenesi qu'ei la via inversa de la glicogenolisi (favorizada peu glucagon e desfavorizada per l'insulina) qui libera moleculas de glucòsa-6-fosfat qui poden dar moleculas de glucòsas.
Saranhac
Saranhac (Sernhac en francés) es una comuna lengadociana situada dins lo departament de Gard e la region d', ancianament de Lengadòc-Rosselhon.
Muridae
La familha dels murids es una familha de mamifèrs terrèstres apartenent a l'òrdre dels rosegaires (sosòrdre dels sciurognathes). Las darrièras revisions de la classificacion destrian mai de 1150 espècias repartidas en 250 genres environ apartenent a 18 sosfamilhas:
Los murids son presents dins una granda varietat de biotòps, son presents sus totes los continents a l'excepcion de l'Antartica.
Ecosistèma
thumb|right|[[Fotografia d'una seuva aupenca, exemple d'ecosistèma present en Occitània.]]
Pedro Pablo Kuczynski
Pedro Pablo Kuczynski Godard (Lima, 3 d'octòbre de 1938) es un economista, entrepreneire e politician peroan, president elegit del Peró pel mandat 2016 - 2021, après las eleccions generalas de 2016. Dins sa carrièra politica foguèt ministre de l’Energia e de las Minas dins lo segond govèrn de Fernando Belaúnde Terry, e ministre de l’Economia e de las Finanças e president del Conselh dels Ministres durant lo govèrn del President Alejandro Toledo Manrique. Es ara president del partit Peruanos Por el Kambio. Tanben foguèt President del Conselh de Ministres de Peró entre 2005 e 2006.
Ecosistèma
Un ecosistèma es un ensemble format per una comunautat d'èssers vivents en relacion amb son environament e que desvolopan de relacions de dependéncias, de cambis d'energia, d'informacions e de matèria permetent lo mantenement e lo desvolopament de la vida. Es donc una unitat de basa de la natura onte leis èssers vivents interagisson entre elei e amb son environament. La region de transicion entre dos ecosistèmas es dicha ecotòna.
La nocion apareguèt dins lo corrent dau sègle XX amb lo desvolopament deis estudis assaiant d'establir de relacions entre lo vivent, son environament e lei paramètres fisics exteriors d'un mitan donat (temperatura, quimia...). Uei, amb lo desvolopament accelerat de tematicas environamentalas, es venguda un aspèct fondamentau dei politicas ecologicas modèrnas.
Istòria dau concèpte
thumb|right|[[Fotografia d'Arthur Tansley qu'inventèt lo tèrme « ecosistèma » en 1935.]]
Lo tèrme « ecosistèma » foguèt definit durant lo sègle XX a partir dei trabalhs de plusors scientifics qu'estudièron lei relacions entre un ensemble d'organismes vivents e son environament. Lo premier foguèt probable lo Rus Vladimir Vernadsky (1863-1945) que desvolopèt la nocion de biosfèra en 1926 e qu'estudièt leis efiechs deis activitats umanas sus lo clima. En particular, mostrèt l'importància de la preséncia d'una biosfèra activa per lo mantenement de la vida dins un espaci donat. Lo mot apareguèt per lo premier còp en 1935 dins una publicacion dau Britanic Arthur Tansley (1871-1955). I illustrava l'importància dei transferiments de matèria entre un ensems d'organismes e son environament.
Aquelei trabalhs permetèron pauc a pauc de concebre la natura coma un sistèma basat sus de relacions entre diferents organismes e paramètres environamentaus. Lo limonologista George Evelyn Hutchinson (1903-1991) aguèt un ròtle major dins aquela evolucion que combinèt lei trabalhs de Vernadsky e de Tansley. Aquò li permetèt d'estudiar, dins un lac, lei liames entre la disponibilitat de nutriments mineraus, la produccion d'alga e lo nombre d'animaus. Puei, lo modèl foguèt melhorat per d'estudiants de Hutchinson coma Raymond Lindeman (1915-1942), Eugene Odum (1913-2002) e Howard T. Odum (1924-2002) qu'introguèron pauc a pauc d'autrei paramètres fisics coma l'energia recebuda.
Definicions
thumb|right|La vau de [[Durença fòrma un ecosistèma centrat sus lo riu.]]
I a ges de definicion unica de la nocion d'ecosistèma. Dins aquò, leis organismes de recèrca principaus an de definicions pròchas. Per exemple, per lei Nacions Unidas, es un « complèx dinamic compausat de plantas, d'animaus, de micro-organismes e de la natura mòrta a l'entorn agissent en interaccion coma unitat foncionala ». De son caire, en França, per lo CNRS, un ecosistèma es un « ensems vivent format per un gropament de diferenteis espècias en interelacions (nutricion, reproduccion, predacion...), entre elei e amb son environament (mineraus, èr, aiga), a una escala donada ».
Procès e factors
Leis ecosistèmas son contrarotlats per de procès e de factors extèrnes e intèrnes. Leis elements exteriors, tanben dichs factors d'estat, definisson generalament l'estructura de l'ecosistèma e son pas (ò pauc) influenciats per son evolucion. Per exemple, es lo cas dau raionament solar recebut dins un endrech donat. En revènge, lei paramètres intèrnes son susceptibles d'evolucionar en foncion de l'ecosistèma, generalament en foncion de transformacions de paramètres extèrnes. Per exemple, es lo cas de la disponibilitat dei nutriments que pòu variar se la decomposicion dei matèrias organicas es trebolada per una demenicion de la temperatura.
Productivitat primària
thumb|right|[[Fotografia, basa de la fotosintèsi dins lei mitans oceanics.]]
La productivitat primària d'un ecosistèma depinta sa produccion de matèria organica a partir de substàncias inorganicas carbonadas. La fotosintèsi es lo mecanisme pus important de produccion primària que permet la produccion de vegetaus a partir d'energia solara, d'aiga, de nutriments e de dioxid de carbòni. Fonciona dins leis oceans e sus lei continents. Varia segon la capacitat dei plantas de captar lo raionament solar, la preséncia d'aiga e la temperatura. A d'efiechs importants sus d'autrei procès coma lo foncionament dau cicle dau carbòni.
Se destria generalament la productivitat primària bruta e la productivitat primària neta. La premiera regarda totei la matèria organica creada. Pasmens, la respiracion vegetala entraïna una pèrda importanta d'aquelei matèrias. La productivitat primària neta permet donc de quantificar la matèria que demòra efectivament dins lei vegetaus.
Flux d'energia
Lo flux d'energia (ò flux calorific) es un autre paramètre major de descripcion deis ecosistèmas. Permet de descriure lei transferiments d'energia e de matèria carbonada lòng d'una cadena alimentària. Estudia lo partiment de l'energia e dau carbòni integrats dins lei plantas per fotosintèsi dins lo rèsta de l'ecosistèma. Per exemple, l'energia e lo carbòni d'una fuelha pòdon èsser consumada per un erbivòr. Passant dins lo sistèma digestiu de l'animau, serà partejat entre l'animau eu meteis, sa fauna bacteriana e lei microorganismes que manjaràn seis excrements. Se l'erbivòr es tuat e manjat per un predator, un autre partiment aurà luòc permetent au carnivòr d'integrar una partida de l'energia e dau carbòni de sa preda. L'ensems d'aquelei relacions de partiments permet de definir lei nivèus trofics d'un ecosistèma e d'estudiar la complexitat dei cadenas alimentàrias.
Descomposicion
thumb|right|[[Fotografia d'una seuva amb de matèrias organicas en descomposicion.]]
Lei matèrias organicas mòrtas son destruchas per una tiera de procès de mineralizacion, dichs procès de descomposicion. Permèton de tornar liberar lei nutriments dins lo mitan environamentau onte son tornarmai susceptibles de participar a la fotosintèsi. Aparequí 90% de la productivitat primària neta passa dirèctament dei vegetaus ai procès de descomposicion.
Lei procès de descomposicion son relativaments variats (dissolucion, atacas quimicas, micro-organismes especializats...). Sa velocitat es principalament influenciada per la temperatura, lo taus d'umiditat e la natura dau sòu. Es principalament menada per de micro-organismes e es donc relativament rapida dins lei zònas caudas e umidas amb un taus normau d'oxigèn.
Castañeda
Castañeda es un municipi de la província de Cantàbria.
Ecosistèma
Cicles dei nutriments
La màger part dei nutriments presents dins un ecosistèma fòrman de cicles marcant de cambis entre lei diferents organismes presents dins aqueleis ecosistèmas. Per exemple, es lo cas de l'azòt que passa dins lei plantas puei dins leis animaus avans de tornar venir dins lo sòu ont pòu tornarmai participar a la formacion de vegetaus. Lo desvolopament de la màger part deis ecosistèmas terrèstres es limitat per la quantitat d'azòt disponibla. Pasmens, d'autrei cicles existisson (fosfòr, magnèsi, calci, potassi, sofre, manganès... ) que pòdon tenir, localament, un ròtle preponderant.
Biodiversitat
thumb|right|Lei bancs de [[coralh|corau fòrman generalament de resèrvas fòrças importantas de biodiversitat.]]
La biodiversitat tèn un ròtle fondamentau dins lo foncionament deis ecosistèmas. D'efiech, son leis espècias presentas dins un mitan donat qu'asseguran lo debanament efectiu de la màger part dei procès caracterizant l'ecosistèma. Per exemple, la descomposicion es sovent realizat per de bactèris ò de bolets. En son abséncia, la matèria mòrta pòu s'acumular, çò que pòu limitar la quantitat de nutriments mineraus disponibles per lei vegetaus.
Per mantenir en plaça un ecosistèma, es donc necessari d'aver d'espècias capablas de realizar totei leis operacions demandadas per l'ecosistèma. L'addicion d'una espècia aguent de capacitats similaras a una autra a pauc d'efiechs sus lo bòn foncionament de l'ensems dei procès. En revènge, la disparicion d'un organisme assegurant de foncions unicas, s'es pas remplaçat, pòu aver de consequéncias fòrça importantas amb una modificacion majora de l'ecosistèma. Per exemple, en Occitània, la disparicion dau lop e deis autrei predators superiors a favorizat la proliferacion dei singlars observada dempuei leis ans 1990. L'introduccion d'una espècia novèla aguent de capacitats novèlas pòu egalament aver de consequéncias grèvas (cas deis espècias invasivas ).
Dinamicas
Leis ecosistèmas son d'entitats dinamicas car lei paramètres que lei definisson son en evolucion constanta amb de variacions anualas de son environament biotic e abiotic. D'un biais generau, un ecosistèma oscilla a l'entorn de sa posicion d'equilibri. Aquela capacitat d'annular una perturbacion es depintada per doas nocions que son la resisténcia, capacitat d'un ecosistèma de tornar venir a sa posicion d'equilibri, e sa resiliéncia, velocitat d'aqueu retorn. De trèbols majors (erupcions volcanicas, glaciacion, urbanizacion...) pòdon entraïnar la disparicion totala d'un ecosistèma.
Modelizacion
L'estudi deis ecosistèmas es dicha ecologia deis ecosistèmas. Es un subjècte complèx car leis ecosistèmas terrèstres son sovent malaisats de definir. Certaneis autors ne'n depintan plusors desenaus mentre qu'autrei consideran la Tèrra coma un ecosistèma unic. Dins totei lei cas, la disciplina necessita la presa en còmpte de paramètres nombrós e de seis interaccions. L'utilizacion de modèls, generalament pluridisciplinaris, es donc quasi indispensabla. Segon lei besonhs, pòu s'acompanhar de l'estudi d'un element precís de l'ecosistèma. Lo temps es tanben una ressorsa de considerar car lei cicles d'estudiar son sovent lòng. Per exemple, lei recèrcas sus lei consequéncias dei pluejas acidas duran generalament plusors annadas.
Efiechs deis activitats umanas
thumb|right|Concentracion de [[torisme|toristas sus una plaja, fònt possibla de trèbols per l'ecosistèma marin locau.]]
Leis activitats umanas son importantas dins la màger part deis ecosistèmas. D'efiech, leis ecosistèmas son una fònt de causas necessàrias au foncionament de la societat coma de matèrias premieras ò de manjar. Certaneis ecosistèmas son donc l'objècte de politicas de gestion destinadas a mantenir ò a desvolopar seis aspècts benefics. Dins aquò, a l'ora d'ara, un nombre important d'ecosistèmas son trebolats e menaçats per leis activitats umanas (destruccion dei seuvas, esplecha miniera...) ò per sei consequéncias (pollucion, bruch...).
Sent Loís d'Eila
Sent Loís d'Eila (Saint-Louis-en-l'Isle en francés) es una comuna d'Occitània, dins la region istorica de Perigòrd, administrada per lo departament de Dordonha de la region de Novela Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
La prononciacion es [ʂɛ̃ n ’luj] [‘dɛjlɒ]. Las fòrmas ancianas son Villa franca Sancti Ludovici, en latin, en 1310, Saint-Louis-de-la-Bastide e La Bastille-Saint-Louis (après). Ludovici es una fòrma latinizada de Loís, nom d'origina germanica, Hlod-wig-, passat en francés d'après una fòrma de l'Èst, Ludwig (segon Chantal Tanet e Tristan Hordé). Loís es probablament lo rei Sent Loís, canonizat en 1297. Lo site de las comunas de Dordonha escriu Sent Lóis d’Eila, ,.
Volodímir Zelenski
Volodímir Oleksàndrovich Zelenski, en ucraïnés Володи́мир Олекса́ндрович Зеле́нський, nascut lo 25 de genièr de 1978 a Kriví Rih, es l'actual president de la Republica d'Ucraïna. Foguèt productor de cinèma, actor, scenarista, e realizator. Candidat del partit Servidor del pòble a las eleccions presidencialas ucraïnesas de 2019, lo 31 de març de 2019, arribèt en testa al primièr torn de l'eleccion davant lo president sortissent Petrò Poroshenko. Lo 21 d'abril de 2019, ganhèt las eleccions presidencialas ambe 73% de las voses.
Après l'invasion d'Ucraïna per las fòrças russas en febrièr de 2022, Zelensky a declarèt la lei marciala dins tot lo país e una mobilizacion generala de las fòrças armadas. Son leadership pendent la crisa li valguèt nombroses élògis internationals e foguèt descrit coma un simbòl de la resisténcia ucraïniana. foguèt nomenat persona de l'annada 2022 pel jornal Time, e de sondatges d'opinion en Ucraïna o classèron pus grand president d'Ucraïna.
Cieza (Cantàbria)
Cieza es un municipi de la província de Cantàbria.
Glicogenolisi
Era glicogenolisi qu'ei era via metabolica qui libera moleculas de glucòsas a partir deth glicogèn.
Qu'ei era via metabolica invèrsa dera glucogenesi e qu'ei favorizada pera liberacion de glucagon e desfavorizada pera insulina.
Arrens
Arrens qu'ei ua vila de la vath d'Ausun en Bigòrra qui's juntè dab ua auta tà formar la comuna d'Arrens-Marsós.
Qu'ei la vila nadau de l'escrivan bigordan de lenga occitana Miquèu de Camelat.
Enric Pelisson
thumb|300px|[[Verge de Sarrança]]Enric Pelisson que ho un felibre bearnés de Varetons (on e va neisher e mori's, 1846-1912) premiat dab un vira-solelh vermelh peus Jòcs Floraus de Tolosa en 1898 peu son poema Nòsta Dama de Sarrança.
Lo Felibre de Varetons ce l'aperavan.
Extrèit
E n'avó de languir guaire : Jà percebè, tant per tant, Cornihaut, e dab gran aire, Passar lo gave e nadant , E puish que s'apedanhava, A plaser, ras d'un calhau, Bèra pèira qui's banhava, A miejas, hens lo cristau,
Corruda d'anèth
thumb|200px|left|Corruda d'anèth dens lo quartièr de Mataderos, [[Buenos Aires]]200px|thumb|Representacion peu pintre uruguaian Horacio Espondaburu La corruda d'anèth qu'ei un jòc d'abiletat equèstre de tradicion gauchesque de on lo cavaèr e deu enastar un anèth suspenut en bèth montar un chivau au galòp.
Truco
Lo son jòc subtiu qu'implica de saber mentir.
Enric Pelisson
Extrèit
Tota bèra e clarejanta, La pèira de la hontan Avè la tèsta airejanda ; De la Vierja de l'autar ; E marcaba ua estatua De la senta mair de Diu, Com se'n i tròba mantua, Hens país on fe viu.
Bibliografia
100 px 100 px
Skutterudita
thumb|right|Skutterudita.
La skutterudita es un minerau blanc estanh ò gris acier. D'una duretat de 5,5 a 6 e d'una densitat compresa entre 6,1 e 6,9, es compausada d'arseniur de cobalt (CoAs3). Forma de cristaus cubic mai aquò es rar. Pus sovent, forma d'agregats granulars. Son esclat es metallic. La skutterudita a un ponch de fusion bas mai lo procès libèra de vapors d'arsenic. Es egalament solubla a caud dins una solucion d'acid nitric e es pas fluorescenta.
Geologicament, se forma dins lei venas idrotermalas de temperatura mejana ò auta. Es sovent associada amb l'arsenopirita, l'argent natiu, lo bismut natiu, la cobaltita, la niccolita e la calcita. Lei jaciments pus coneguts se tròban en Norvègia, en Espanha, en Alemanha, en Marròc, ais Estats Units e en Canadà. Sa preséncia es limitada en Occitània onte ges de jaciment important sembla existir. La skutterudita es utilizada coma minerau per la produccion d'arsenic, de cobalt e de niquèl.
Misy-sur-Yonne
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Nòtas
<references group=N/>
Milvus migrans
Lo Milan negre es un ausèl de rapina de talha mejana de la familha Accipitridae, que mesura de 55 a 60 cm de long e de 140 a 150 cm d'envergadura. Li agradan los païsatges dobèrts amb preséncia d'aiga. Es un passadís que de març a octobre se pòt encontrar dins Euròpa tota e qu'a la tardor se'n va cap a Africa ont demòra fins a la prima.
Crotz dau combatent volontari de la Resisténcia
La Crotz dau combatent volontari de la Resisténcia es una decoracion de la Republica Francesa creada lo 15 d'abriu de 1954. Recompensa leis individús qu'an fach partida d'una organizacion de la Resisténcia francesa durant tres mes au mens e avans lo 6 de junh de 1944.
The Jackson 5
thumb|250px|Los fraires Jackson en 1972 The Jackson 5, tanben escrich The Jackson Five e d'un biais estilizat The Jackson 5ive, e coneguts mai tard coma The Jacksons, foguèt un grop de musica pop american. La formacion compreniá cinc fraires de la familha Jackson: Jackie Jackson, Tito Jackson, Jermaine Jackson, Marlon Jackson e Michael Jackson.
Primièr ministre de França
En França, lo Primièr ministre es lo cap del govèrn sota la Cinquena Republica. Aquela foncion succedís a la de President del Conselh. Demòra a l'Ostal de Matignon, situat a París.
L'article 8 de la constitucion de 1958 indica que lo Primièr ministre es nomenat per lo President de la Republica. L'article 21 enóncia que lo Primièr ministre dirigís l'accion del govèrn, es responsable de l'efièch de las leis e de la Defensa Nacionala.
Cillorigo de Liébana
Cillorigo de Liébana es un municipi de la província de Cantàbria.
Les Champeaux
Les Champeaux es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Orne e la region de la Bassa Normandia.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Colindres
Colindres es un municipi de la província de Cantàbria.
Trompeta
400px|right|thumb|Trompeta de pistons en Sib La trompeta qu'ei un instrument de la familha deus aerofòns e tanben instruments de coire, constituit per una embocadura ligada a un tube corbat qui ei acabat per un pavalhon.
Partidas e entertien de la trompeta
thumb|left|200px|Biais de gahar la trompeta ; òm i ved au ras deu pavalhon la colissa dab la soa clau d'aigaLa trompeta que's compausa d'ua embocadura on lo musician e produseish lo son dab los sons pòts e qui transmet la colomna d'aire dens lo canèr principau.
L'embocadura de la trompeta, coma la deu trombon, qu'a una perforacion interiora en forma de copa en U, çò que contribueish a bastir una sonoritat mei vibranta que la d'autes instruments, coma per exemple la trompa.
Lo tube de la trompeta, que pot estar de diferents aliatges (com per exemple de coire) e, levat de la partida deu pavalhon qui ei conica, qu'ei constituit per un tube cilindric, çò que balha a l'instrument son timbre e sa poténcia sonora caracteristica.
Los pistons en posicion quilhada que deishan passar directament l'aire dens lo canèr qui mia entau pavalhon e, se son baishats, que'u hèn seguir un camin un pauc mei long dens la loa colissa. La colissa deu tresau piston e egaument la colissa deu canèr principau que son provesits d'ua clau d'aiga qui's pòt aubrir entà vueitar la shaliva qui, autament, e s'apiela e deforma lo son en bèth empachar lo libre passatge de la colomna d'aiga.
Las divèrsas colissas que son greishadas entà poder estar mudadas ; deu lor costat, los pistons que son untats d'òli regularament entà eslissà's mei aisidament (autament, que poderèn tardar a quilhà's o resistir ad abaishà's çò qui genarè lo jòc). La colissa pricipau que permet d'acordar la trompeta en la bèth possar o tirar.
Certas trompetas que pòden passar d'un acòrd en Ut a un aute en Sib en tot cambiar las loas colissas que possedeishen donc en doble jòc (un jòc entà adobar la trompeta en Ut e un aute entau Sib).
Principi
100px|left|thumb|Piston haut, camin de l'aire cort 100px|right|thumb|Piston abaishat, camin de l'aire alongat Lo son dens un instrument d'embocadura qu'ei produsit per l'aire qui obreish e barra successivaments los pòts. La frequència d'obertura e de barradura que depen de la vitessa (e donc de la pression) de l'aire.
Lo son atau produsit que trauca tota la longor deu tube de metau dinc au pavalhon. Totun, ua certa longor de pavalhon non permet pas de har sonar sonque un son grave d'ua frequéncia precisa e las soas armonicas mei agudas. Qu'ei lo principi de la trompeta naturau barròca, deu claron, de la trompeta de cavaleria qui non joga pas sonque nòtas d'ua medisha seria armonica e qui non poden pas jogar cap melodia complexe e sustot non poden pas realizar cap gama cromatica.
L'istòria de la trompeta qu'ei donc estada marcada per mantuns ensages d'adobar aquesta limitacion armonica de l'instrument. La trompeta modèrna, dab los sons pistons, qu'ei la resulta d'aquesta recèrca. Cada piston, quan ei abaishat, que mia l'aire a seguir un camin mei long e qu'aibaisha atau un pauc la frequècias deu son, en produsent atau ua nòta mei baisha. Tres pistons que son pro entà alavetz poder superpausar las diferentas serias armonicas prodisidas per las diferentas longors de tube obtiengudas en los combinant e en bèth podúser atau totas las nòtas de la gaams cromaticas.thumb|400px|left|Seria de nòtas produsidas en bohant dens ua trompeta e prémer los pistons ; la 7au [[armonica (musica)|armonica de cada seria qui sona un pauc men juste e qu'òm evita de prodùser com 7au armonica, mes, au contre, dens ua auta seria.]]
Dens ua trompeta modèrna los pistons (o las paletas) que son numerotats de 1 a 3 (lo 1 qu'ei lo mei pròche de l'embocadura). Quan òm non prem pas nat, la trompeta que produseish un deus sons sons naturaus (un Do s'ei acodrada en Ut, un Sib, s'ei en Sib, un Re s'ei en Re eca). En bèth prémer lo purmèr piston o paleta òm baisha la nòta naturau d'un ton ; en prémer lo dusau, òm baisah d'un miei ton ; en prémer lo tresau òm baisha d'un ton e un miei ton (e donc en prémer lo 1 e lo 3 òm baisha de dus ton e un miei ton). Lo 4au pinston hornit dens un gran nombre de trompetas piccolo que baisha lo son d'ua quarta (sia de 5 miei tons) en bèth autrejar atau la possibilitat de baishar dens un registre pròche tanben de la trompeta en Ut.
Acordatge
thumb|200px|Colissa d'acordatge sus un [[cornet]]La trompeta qu'ei un instrument sosmés a mantuns factors fisics (e mei que mei la temperatura qui dilata o contracta los metaus) e uman qui pòden har variar lo son acòrd. Per aquesta rason, la cau acodar cada còps qui se joga ; per aquò har, que's hè variar la longor deu tube en bèth tirar o possar la colissa principau e màger coneguda per aquesta rason dab lo nom de colissa d'acordatge).
Istòria
Trompetas que hon trobadas dens lo tombèu deu faraon Totankhamòn. Que sabem tanben que lo romans qu'emplegavan ua mena de trompeta aperada tuba. A l'Atge Mejan las trompetas qu'èran utilizadas dens l'armada entà comunicar. La tecnica que vadó cada còp mei complexe dinc au temps barròc per'mor que lo trompetistas que pujavan mei anar mei haut dens las nòtas agudas (mauaisidas de prodúser). La rason d'aquesta evolucion b'èra que la armonicas de l'instrument naturau (qu'ei a díser hèit d'un simple tube de metau shens cap aute mecanisme destinat e melhorar la soas possibilitats armonicas) be son mei pròchas dens los aguts, permetent atau de jogar melodia dab mei nòtas diferentas. Qu'ei atau que Johann Sebastian Bach qu'escrivó ua particion hèra aguda per la trompeta dens lo son segond concerto brandeborgés. Uei lo dia los concertos de l'èra barròca que son tostemps hèra mauaisits d'interpretar (e mei que mei dab ua trompeta naturau barròca) e que son generaument jogats sus ua trompeta piccolo, mei petita e mei practica entà prodúser nòtas suber agudas (a maugrat qu'aqueth instrument e sia reservat aus trompetistas d'un nivèu hèra avançat e mestresant las trompetas en Ut e en Sib).
Au sègle XVIII los factors de trompeta qu'avón l'idea de horadar l'instrument e de'u hornir claus qui permetèvan de tapoar lo horat qui volosse (un mecanisme pròche deu de la clarineta o deu saxofòn). La resulta que ho l'invencion de la trompeta de claus qui podèva jogar totas las nòtas mes au prètz d'ua perta importanta de la qualitat deu son. L'instrument que ho abandonat mes que permetó totun aus compositors d'escríver òbras mei elaboradas a la tessitura de la trompeta modèrna. L'exemple lo mei famós qu'ei lo concerto per trompeta de Joseph Haydn.
Fin finala, l'invencion, de cap a 1830, de la trompeta de pistons qu'acabè d'avalir totas las limitacions armonicas de l'instrument. Ua auta solucion, tanhenta deu piston que ho desenvolopada e qu'ei enqüera emplegada uei lo dia : la paleta qui, en lòc de pujar e de baishar com ac hè lo piston, be vira orizontaument.
Diferentas menas de trompetas
200px|right|thumb|Trompeta en [[ut (solfegi)|Ut, en Sib e piccolo]]En Occident, las purmèras trompetas qu'èran trompetas naturaus e tanben de colissa, estant la colissa lo purmèrs ensags de compessar los limits de la trompeta naturau. Qu'ei atau que hon desvolopadas las trompetas barròcas, enqüèra emplegadas uei lo dia per interpretar mei autenticament la musica barròca o la musica sinfonica classica. La version modèrna de la trompeta naturau qu'ei la trompeta de cavaleria.
Enter la trompeta barròca e la trompeta modèrna ua temptativa a l'epòca classica que ho ensajada de prodúser un instrument capable de ralizar gama cromatica : que ho la trompeta de claus. Malurosament, per aquò har l'instrument qu'ei horadat çò qui'u hè pérder casi ton la brilhança deu son.
La trompeta mei emplegada (en jazz mei que mei) uei lo dia qu'ei la trompeta en Sib, qui ei un instrument de transposicion (çò qui significa que quan lo musician e legeish un Do sus la soa particion en clau de Do, qu'interpreta en vertat un Sib, çò qui l'obliga a léger ua particion transcripta hens ua auta tonalitat se vòu jogar dab un pianista o un violonista). La dusau trompeta mei emplegada qu'ei la trompeta en Ut (e sustot en musica classica, a maugrat que la trompeta en Sib be sia tanben emplegada). Aquesta trompeta, acordada un ton au dessus de la trompeta en Sib, qu'interpreta efectivament un Do quan lo musician legeish un Do sus la clau d'Ut. B'ei donc pas un instrument de transposicion. 150px|left|thumb|Trompeta de paletas en ut
Lo musician classic que pòt tanben utilizar trompetas en Re, en Mib e auta acòrd mei rar segond la comoditat de l'interpretacion deu repertòri mes dab un risque de confusion (puish qu'interpretar ua particion d'ua trompeta a ua auta que demanda un esfòrç de transposicion e de jogar d'ua aute biais entà interpretar la medisha melodia sus la medisha tonalitat).
Se las trompetas de piston e son las mei espandidas, òm tròba los lors equivalents dab paletas.
Ua trompeta baisha qu'existeish (qu'ei generaument jogada per un trombonista e dab ua embocadura de trombon e tanben ua trompeta de colissa modèrna (hèra pròcha donc deu trombon soprano).
Òm troba tanben trompetas de pòcha en Sib qui son arreplegadas entà estar mei cortas mes dab la medisha longor de canèr (que's pòden donc jogar com ua trompeta en Sib).
Au contre de la trompeta de pòcha la trompeta heraudica qu'ei tanben lo medish instrument mes desplegat per estar dreta e deu son mei estiglant e evocar romanticament la musica de cort. Qu'ei ua trompeta de ceremonia.
Fin finau, lo repertòri suber agut qu'ei unterpretat sus ua trompeta piccolo. Lo son jòc qu'ei destinat a un musician classic qui mestresa las trompetas en Sib e en Do (per'mor lo jòc agut e net qu'ei mens aisit que lo jòc medium).
Mei anecdoticament, lo compositor Giuseppe Verdi qu'estreè ua trompeta dreta de l'ebocardur dinc au pavalhon provesida d'un sol piston (adar que son genarument hèitas dab 3)entau son opera Aïda e, per'mor de la tematica egipciana deu livret aquesta trompeta qu'ei aperada trompeta egipciana. Aquesta qu'ei pròcha de la trompeta heraudica qui lo son canèr e vira lèu au ras de l'embocadura entà s'acabar per un long pavalhon dret.
Sordinas
thumb||right|Diferentas menas de sordinas de trompeta (dab ua sordina oau-oau au bèth miei deu grop de tres)Com tots los instruments de coires, lo trompetista que pòt tapoar lo pavalhon de l'instrument dab ua sordina. Aquò que's pòt har sia entà limitar l'intesitat deu son entà durant la practica sia entà prodúser ua mena particulara de son (çò qui ei sovent lo cas dens la musica contemporanèa, populara e dens lo jazz). Las sordinas oau-oau que son la mei emplegadas dens aqueste dusau cas ; que son provedidas era medishas d'un lor pavalhon de lo musician e pòt tapoar e destapoar dab la man en bèth prodúser ua son qui sembla a l'onomatopea oau-oau.
Lo medish principi que's pòt aplicar au quita pavalhon de la trompeta dab ua mena de sordina qui marcha com un capèth qu'òm obreish e qu'òm barra dab la man en bèth negar e liberar successivament lo son de l'instrument.
Entà la practica ua trompeta qui tapoa simplament l'instrument qu'ei desconselhada per'mor que deforma lo son en bèth estujar las imperfeccions de l'eslhève ; en mei d'aquò, en encoratjar a jogar mei hòrt, qu'ei en contradiccion dab l'enjòc màger de l'estudi de la tecnica de la trompeta : la recèrca d'ua subtila facilitat dens l'emission d'un son doç shens non pas forçar dab los pòt en dens l'intesitat deu son.
Entà la practica e entau eslhèves, Yamaha qu'a donc desvolopat ua sordina aperada Silent Brass ("coire silenciós") hèra potenta qui nega lo son exteriorament mes qui'u restitueish au mejan d'un micro dens un casque audio qui'u torna a las aurelhas de l'eslhève.
Extensions tecnicas
Lo musician que pòt articular sons particulars au mejan deus pòts e de la lenga. La lenga que permet de copar lo briu de l'aire e, atau, d'articular atacas en bèth marcar lo medish moviment qui produseish un son "Ta" dens lo lengatge articulat. Aquò que s'apèra un còp de lenga. Entà poder marcar ua succession mei rapida d'atacas, lo musician que pòt emplegar un doble còp de lenga en bèth prononciar ua seria de "Ta-Ka, Ta-Ka". Entà anar enqüèra mei lèu, que's pòt passar au triple còp de lenga : lo "Ta-Ta-ka, Ta-Ta-Ka".
Ua auta mena de son que pòt estar produsida en bèth rollar ua R (com lo son de la doble "r" de l'occitan occidentau).
Milvus milvus
Lo Milan roge es un ausèl de rapina de la familha Accipitridae. Mesura de 61 a 72 cm de long per una envergadura de 175 a 200 cm, es pus grand que lo Milan negre amb qui se pòt confondre. S'encontra dins Euròpa tota, Asia e Africa del Nòrd. Los seus abitats son las selvas e los mitans dobèrts.
Atilio Stampone
thumb|200px|Atilio StamponeAtilio Stampone (Buenos Aires, lo 1 de julh de 1926) qu'ei un compositor e un pianista argentin de tango.
Aprendissatge automatic
drecha|vinheta|Per l’entraïnament, aquí supervizar, sus un grand nombre de mesuras, ven facil a un programa d'aprendissatge automatic de reconéisser de formas, quitament complèxas, e d'i classificar enseguida de punts novèls (exemple d'usatge del programa mldemos). L' aprendissatge automatic (en anglés machine learning, literalament « l'aprendissatge maquina ») o aprendissatge estatistic es un camp d'estudi de l'intelligéncia artificiala que se fonda sus d’apròchis estatistics per donar als ordinators la capacitat d' « aprene » a partir de donadas, es a dire de melhorar lors performanças per resòlvre de prètzfaches sens èsser explicitament programats per cadun. Mai largament, aquò concernís la concepcion, l'analisi, lo desvolopament e l'implementacion de tals metòdes.
Cadena de la Nerta
La Cadena de la Nerta o Cadena de l'Estaca es una cadena de còlas situada entre lo Golf de Fòs a l'oèst, l'Estanh de Bèrra au nòrd, lo nòrd de l'Estaca a l'èst e la Mar Mediterranèa au sud. Compausada d'un massís calcari que sa formacion es liada a aquela deis Aups, es un relèu bas mai traversut que constituïssèt un obstacle ai comunicacions terrèstras entre lo Martegue e Marselha fins au sègle XX. Sa còsta sud, caracterizada per la color blava de seis aigas, es dicha Còsta Blava. Es un litorau rocassós d'accès malaisat per lei batèus.
Aprendissatge automatic
L'aprendisstage automatic compta mai sovent doas fasas. La primièra consistís a estimar un modèl a partir de donadas, nomenadas observacions, que son disponiblas e en nombre finit, pendent la fasa de concepcion del sistèma. L'estimacion del modèl consistís a resòlvre un prètzfach practic, coma traduire un discors, estimar una densitat de probabilitat, reconéisser la preséncia d'un gat dins una fotografia o participar a menar un veïcul autonòm. Aquesta fasa dicha « d'aprendissatge » o « d'entraïnament » es mai sovent realizada primièr per l'utilizacion practica del modèl. La segonda fasa correspond a la mesa en producccion: lo modèl essent determinat, de donadas novèlas pòdon alara èsser somesas per obténer lo resultat correspondent al prètzfach desirat. En practica, de sistèmas pòdon contunhar son aprendissatge un còp en produccion, se tenon un mejan d'obténer un retorn sus la qualitat dels resultats produches.
Cadena de la Nerta
Toponomia
Lei dos noms de la cadena provènon de dos vilatges situats dins la partida orientala dau massís. La Nerta es un pichon vilatge situat dins la cadena ela meteissa, 4 km au nòrd de l'Estaca. L'Estaca es un vilatge de pescaires situat au nòrd de Marselha. Uei, lei dos vilatges son estats absorbits per la Ciutat Focèa e integrats au 16 arrondiment de la vila.
Aprendissatge automatic
Segon las informacions disponiblas pendent la fasa d'aprendissatge, l'aprendissatge es qualificat de biaises diferents. Se las donadas son etiquetadas (es a dire que la responsa al prètzfach es coneguda per aquestas donadas), s'agís d'un aprendissatge supervizat. Se ditz classificacion se las etiquètas son discrètas, o de regression se son continuas. Si lo modèl es aprengut de biais incremental segon una recompensa recebuda pel programa per caduna de las accions presas, se parla d'aprendissatge per enforçament. Dins lo cas mai general, sens etiquètas, cerquèron a determinar l’estructura sosjacenta de donadas (que pòdon èsser una densitat de probabilitat) e s'agís alara d'aprendissatge non supervizat. L'aprendissatge automatic pòt èsser aplicat a diferents tipes de donadas, coma de grafs, d'arbres, de corbas, o mai simplament d’extraccion de caracteristicas, que pòdon èsser continuas o discrètas.
Cadena de la Nerta
Geografia
thumb|La Cadena de la Nerta au sen de l'espaci centrau dei [[Bocas de Ròse.]]
Aprendissatge automatic
Istoric
Dempuèi l'antiquitat, lo subjècte de las maquinas pensantas tafura las ments. Aqueste concèpte es la basa de pensadas de çò que vendrà enseguida l'intelligéncia artificiala, essent una de sas sosbrancas: l'aprendissatge automatic.
Cadena de la Nerta
Geografia
La cadena seguís un aisse èst-oèst. Es pus auta a l'èst onte se tròba sa cima pus auta (278 m). A l'oèst, s'acaba dins lo Golf de Fòs mai, aperavans, si devesís en doas cadenas parallèlas entre Castèunòu dau Martegue e Sausset dei Pins. Aquelei doas brancas forman una depression agricòla sus lo territòri dau Martegue onte si situan lei vilatges de Sant Pèire dau Martegue e de Sant Julian dau Martegue. L'abitat es rar dins la cadena ela meteissa a l'excepcion dei vilatges d'En Suá, dau Ròve e de la Nerta. En revènge, es pus important lòng dau litorau, mai que mai dins lei regions occidentalas onte si tròban Carri lo Roet, Sausset dei Pins, lo Martegue e Castèunòu dau Martegue. Lo litorau orientau, mens favorable a l'acostament, veguèt la creacion d'un abitat pus reduch coma lo vilatge de la Redona.
Aprendissatge automatic
Istoric
La concretizacion d’aquesta idèa es deguda subretot a Alan Turing e a son concèpte de « maquina universala » en 1936, qu’es a la basa dels ordinators d'uèi. Contunharà a pausar las basas de l'aprendissatge automatic, amb son article sus « L'ordinator e l'intelligéncia » en 1950, ont desvolopa, entre autres, lo tèst de Turing.
Cadena de la Nerta
Geografia
La cadena de la Nerta es mai que mai compausada de rèstas montanhós usats que fan partida dei Cadenons de Bassa Provença. Es una formacion cauquiera que data dau Cretacèu e de l'Eocèn. La depression de Sant Pèire e Sant Julian dau Martegue contèn un important jaç de gip que foguèt esplechat fins ais ans 1980. Lei formacions nòrd fan partida dau Bacin Minier de Provença que foguèt l'objècte d'una esplecha per lo lignit a Gardana e Fuvèu fins a 2003.
Aprendissatge automatic
Istoric
En 1943, lo neurofisiologista Warren McCulloch e lo matematician Walter Pitts publican un article descrivent lo foncionament de neurònas en los representant mejans de circuits electrics. Aquesta representacion serà la basa teorica dels rets neuronals.
Cadena de la Nerta
Preïstòria
Lei còlas de la Nerta son restadas despuei la Preïstòria coma va mòstran de traças la preséncia de caçaires-cuelheires neandertalians e cròsmanhons. L'agricultura si desvolopèt a partir de 5700 avC amb la cultura castelnoviana. Puei, la region veguèt lo desvolopament d'abitats fortificats a la cima de mai d'una còla, generalament situadas a proximitat dei zònas planas dau nòrd e de l'oèst onte l'agricultura e lo norrigatge èran probable pus simple. En defòra dau castelnovian, lei culturas representadas durant aqueu periòde protoistoric son lo chassenc (4350-3300 avC), lo coronenc (3200-2500 avC) e lo campanifòrme (2900-1900 avC). Aqueu darrier periòde veguèt pereu l'introduccion de la metallurgia dau bronze dins la region.
La Monjariá
La Monjariá (Lamongerie en francés) es una comuna lemosina situada dins lo departament de Corresa e la region de Novela Aquitània, ancianament de Lemosin.
Rosa Parks
vinheta|Rosa Parks ambe [[Martin Luther King, en 1955.]] Rosa Louise McCauley Parks, ditz Rosa Parks, nascuda lo 4 de febrièr de 1913 a Tuskegee en Alabama e mòrta lo 24 d'octobre de 2005 a Detroit dins lo Michigan, es una femna afroamericana que venguèt una figura emblematica de la luta contra la segregacion raciala als Estats Units, çò que li valguèt l'escais de « maire del movement dels dreches civics » de la part del Congrès american. Rosa Parks lutèt puèi contra la segregacion raciala ambe Martin Luther King Jr..
Aprendissatge automatic
Istoric
Una avançada màger dins lo sector de l'intelligéncia maquina es lo succès de l'ordinator developat per IBM, Deep Blue, que foguèt lo primièr a vencer lo campion mondial d'escacs Garry Kasparov en 1997. Lo projècte Deep Blue n’inspirèt fòrça autres dins l’encastre de l'intelligéncia artificiala, subretot una autra granda escomesa: IBM Watson, l'ordinator que l’objectiu es de ganhar al jòc Jeopardy!. L’objectiu foguèt atench en 2011, quand Watson ganhèt a Jeopardy! en repondent a las questions per tractament de lengatge natural.
Cadena de la Nerta
Antiquitat
La metallurgia dau fèrre arribèt amb lei Celtoligurs que s'installèron dins la region a partir de 800 avC. Leis Avatics foguèron lo pòble principau de la region. La dominèron a partir d'oppidums fondats dins lei regions occidentalas coma Sant Pèire dau Martegue e, au nòrd-èst de la cadena, de Sant Blasi. Pasmens, la preséncia de Cenomans es pereu possibla mai la localizacion de son territòri es pas ben conoissuda. Aquelei pòbles fasián partida de la confederacion dei Sallavis. Tre 800 avC, intrèron benlèu en contacte amb de marchands grècs e fenicians.
Aprendissatge automatic
Istoric
En 2012, un ret neuronal developat per Google capita a reconéisser de caras umanas e de gats dins de vidèos YouTube.
Cadena de la Nerta
Antiquitat
La fondacion de Marselha entraïnèt l'establiment de contactes amb lei pòbles indigèns. L'irrupcion de la tecnologia grèga dins la region entraïnèt una modernizacion dei vilas celtoliguras localas. Lo barri ellenic de Sant Blasi n'es l'exemple pus famós mai lo movement es visible dirèctament en la cadena de la Nerta amb la formacion d'abitats fortificats litoraus ai Tamarís (vèrs 600 avC), a l'Arquet (vèrs 500 avC) e sus l'illa dau Martegue (vèrs 450 avC). Au sègle III avC, l'influéncia grèga entraïnèt l'adopcion de l'escritura au sen de comunautats avaticas. Pasmens, vèrs 390 avC, una crisi militara entre lei Focèus e lei Sallavis traièt de destruccions importantas dins leis abitats indigèns. Dins aquò, la reconstruccion foguèt rapida e d'oppidums novèus foguèron fondats a la Campana, a la Tèsta Negra e au Verduron.
Aprendissatge automatic
Istoric
En 2014, 64 ans après la prediccion d'Alan Turing, lo dialogaire Eugene Goostman foguèt lo primièr a capitar lo tèst de Turing en podent convencre 33 % dels jutges umains après cinc minutas de conversacion qu'es pas un ordinator, mas un mainat ucraïnian de 13 ans.
Cadena de la Nerta
Antiquitat
Una segonda crisi militara entre Grècs e Sallavis si debanèt vèrs 125 avC. Entraïnèt una intervencion romana que destruguèt mai d'un oppidum dins la cadena de la Nerta. Lei vencuts foguèron integrats dins la província de Narbonesa e lei Romans fondèron au mens una vila, Maritima Avaticorum, au nòrd-oèst. L'oppidum de Sant Pèire, qu'aviá subreviscut a l'invasion romana, declinèt lentament e foguèt abandonat dins lo corrent dau sègle I apC. Pus tard, de bastidas romanas foguèron construchas. Domenis agricòlas esplechats gràcias a una man d'òbra servila, èran installadas dins lei zònas agricòlas.