cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Var (departament)
Istòria
Lo 9 de floreau de l'an V (28 d'abril de 1797), la prefectura es transferida a Draguinhan.
En 1974, la prefectura torna a Tolon.
Eraudica
Coma la mai granda part daus departaments, Var a pas d’escut oficiau. Pasmens dins l’Armoriau de Traversier (1842) e l’Atlas de Levasseur (1854) s’utilizava l’escut de Draguinhan.
Annay (Pas de Calais)
Annay es una comuna francesa, situada dins lo departament del Pas de Calais e la region del Nòrd-Pas de Calais.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
En Annay, lo primièr tèrme An indica la quantitat de tèrra #qu'un ase laboure en un an o #çò que se pòt ensemencer amb la carga d'aquel animal. Lo segond, Nay, significa un luòc plantat de aulnes. Annay S'es escrich o trucat Aldnais en 955, Altnai en 1037, Annez en 1070, Alnay en 1110, Allnay en 1167, Alnetum en 1204, Ausnay en 1214, Aunai en 1215, Aunay en 1218, e fin finala Annay.
Fins a la Revolucion, lo vilatge forma amb aqueles de Harnes e Loison, un comtat #que depen del abbaye Sant-Pierre de Gand. La siá istòria es íntimament ligada a aquela d'aquel comtat. Aquel, en fasent enclave en lo bailliage de Lens, depen pendent 826 ans del monastèri flamenc (abbaye de Gand) #que confia la guarda e la proteccion de los sieus bens de 864 a 1191 als comtes de Flandre. Lo primièr es Eustache II, paire de Godefroy de Bouillon.
L'origina del nom Annay s'explica pels nombroses marécages #que compausavan antany la region. N'efièch, Aunai o Aulnaie significa un luòc plantat de aulnes o aunes. Aquel son d'arbres de la familha de las cupulfères #que creisson en luòcs humides. Annay I aguèt visitat e sens dobte viscut en principi pels Cèltas de contunh los Romains. A comprés dins l'ancian país de Scribiu o país del Escrebieux. A #èsser estrossejat aital coma la siá region per las barbaras Vandales cap a l'an 409.
En 407, Annay a estrossejat per una banda de barbaras #que séjourne a Pont-a-Vendin. Per la siá situacion géographique Annay a sofèrt totas las guèrras #que #desolar la contrée. Los rixes entre los abitants èran frequents. Lo vilatge èra fòrça sovent incommodé e harcelé per las tropas en campanha #que lududes #parlar de grand damatge. En 1303, Annay a incendiat doas fes pels Flamencs #que venián de batre los Franceses a Courtrai.
Humbécourt
Humbécourt es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Nauta Marna e la region de Champanha-Ardena.
Annay (Pas de Calais)
Istòria
Après que Turenne i faga acampar las siás tropas l'an 1656, lo pòble jouit fins a la guèrra de succession d'Espanha, d'un repaus necessari. A la fin de 1706, una fòrça a bastit en los marais de Annay pels abitants, d'après las prescripcions del sieur Mortagne. En 1709, lo maréchal de Villars met lo sieu quartièr general dins aquel pòble, ont acampa la siá armada. En s'essent de contunh portat cap al Scarpe, i daissa una part de las siás tropas jols òrdres del comte de Artagnan. Urosament la patz d'Utrecht met finala a la guèrra. En aquel meteis an los darrièrs Huguenot de Annay abandonan la França per se refugiar en lo Sud-Es de l'Olanda, sustot en Groede, en lo "West-Zeeuws-Vlaanderen" #que fa part de la província de Zélande. Aquela familha de paysans, las Cysoing (vengut Suwijn), procedentes del pòble de Cysoing, consistissiá de 11 personas. (Anals génealogiques De Middelburg en Zélande).
Humbécourt
Geografia
Humbécourt (52290) se tròba en lo departament Elevat Marna situat en region Champagne Ardenne.La superficie de Humbécourt es de 2084 ectaras (20.84 km2) amb una altitud minima de 136 mètres e un maximal de 178 mètres. Humbécourt A compausat de 753 abitants (recensement publicat l'an 2012) amb una densite de 36,13 personas per km2. Los ciutadans de Humbécourt an nomenat los Humbécourtois e los Humbécourtoises.
Annay (Pas de Calais)
Istòria
Pendent la terror, dos cultivateurs de Annay, lo Cònsol e lo sieu fraire, acusats d'i aver avili la societat populara de la municipalitat e dilapidé los mòbles de la glèisa, an arturat, mas tròban gràcia davant lo tribunal revolucionari. N'es pas de meteis de la darrièra abbesse del monastèri de Annay. Declarada colpabla d'i aver sostret los mòbles del abbaye e de s'èsser apitoyée sus l'astre de las prestas déportés, a condemnat a mòrt e guillotinée.
Humbécourt
Geografia
Humbécourt (52290) se trouve dans le département Haute Marne situé en région Champagne Ardenne.La superficie de Humbécourt est de 2084 hectares (20.84 km2) avec une altitude minimum de 136 mètres et un maximum de 178 mètres. Humbécourt est composée de 753 habitants (recensement publié en 2012) avec une densite de 36,13 personnes par km2. Les citoyens de Humbécourt sont nommés les Humbécourtois et les Humbécourtoises.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Humbécourt Es la 12015ème vila al classament de las municipalitats de França en avent çò de mès d'abitantas. La vila de Humbécourt i aviá una populacion de 643 abitants al recensement de 1999. Aquela vila aperten al Costat de Sant-Dizier-Oèst.
Annay (Pas de Calais)
Istòria
En l'istòria de Annay se lèva l'existéncia sus lo sieu territòri d'un asile, de doas fabricas de sucre, d'una fabrica de chicorée, de tres cerveseries e de doas briqueteries.
Humbécourt
Istòria
Humbécourt est la 12015ème ville au classement des communes de France ayant le plus d'habitants. La ville de Humbécourt avait une population de 643 habitants au recensement de 1999. Cette ville appartient au Canton de Saint-Dizier-Ouest.
Annay (Pas de Calais)
Istòria
Dans Annay, le premier terme An indique la quantité de terre qu'un âne laboure en un an ou celle que l'on peut ensemencer avec la charge de cet animal. Le deuxième, Nay, signifie un lieu planté d'aulnes. Annay s'est écrit ou appelé Aldnais en 955, Altnai en 1037, Annez en 1070, Alnay en 1110, Allnay en 1167, Alnetum en 1204, Ausnay en 1214, Aunai en 1215, Aunay en 1218, et enfin Annay.
Jusqu'à la Révolution, le village forme avec ceux de Harnes et Loison, un comté qui dépend de l'abbaye Saint-Pierre de Gand. Son histoire est intimement liée à celle de ce comté. Celui-ci, faisant enclave dans le bailliage de Lens, dépend pendant 826 ans du monastère flamand (abbaye de Gand) qui confie la garde et la protection de ses biens de 864 à 1191 aux comtes de Flandre. Le premier est Eustache II, père de Godefroy de Bouillon.
L'origine du nom Annay s'explique par les nombreux marécages qui composaient jadis la région. En effet, Aunai ou Aulnaie signifie un lieu planté d'aulnes ou aunes. Ce sont des arbres de la famille des cupulfères qui croissent dans des lieux humides. Annay fut visité et sans doute habité d'abord par les Celtes puis les Romains. Il est compris dans l'ancien pays de Scribiu ou pays de l'Escrebieux. Il a été ravagé ainsi que sa région par les barbares Vandales vers l'an 409.
Après que Turenne y fasse camper ses troupes en 1656, le village jouit jusqu'à la guerre de succession d'Espagne, d'un repos nécessaire. À la fin de 1706, un fort est construit dans les marais d'Annay par les habitants, d'après les prescriptions du sieur Mortagne. En 1709, le maréchal de Villars place son quartier général en ce village, où campe son armée. S'étant ensuite porté vers le Scarpe, il y laisse une partie de ses troupes sous les ordres du comte d'Artagnan. Heureusement la paix d'Utrecht met fin à la guerre. En cette même année les derniers Huguenot de Annay quittent la France pour se réfugier dans le Sud-Est de la Hollande, notamment en Groede, dans le "West-Zeeuws-Vlaanderen" qui fait part de la province de Zélande. Cette famille de paysans, les Cysoing (devenu Suwijn), originaires du village de Cysoing, consistait de 11 personnes. (Annales génealogiques de Middelburg en Zélande).
Pendant la terreur, deux cultivateurs d'Annay, le Maire et son frère, accusés d'avoir avili la société populaire de la commune et dilapidé les meubles de l'église, sont arrêtés, mais ils trouvent grâce devant le tribunal révolutionnaire. Il n'en est pas de même de la dernière abbesse du monastère d'Annay. Déclarée coupable d'avoir soustrait les meubles de l'abbaye et de s'être apitoyée sur le sort des prêtes déportés, elle est condamnée à mort et guillotinée.
Dans l'histoire d'Annay on relève l'existence sur son territoire d'un asile, de deux fabriques de sucre, d'une fabrique de chicorée, de trois brasseries et de deux briqueteries.
Ninove
Ninove es una comuna de la província bèlga de Flandra Orientala.
Canton de Semiac
Lo canton de Semiac qu'ei ua anciana division administrativa de Gasconha, en Bigòrra, suprimida en 2015, situada dens l'arrondiment de Tarba, lo departament deus Hauts Pirenèus e la region de Mieidia-Pirenèus, ara d'. Dab la refòrma de 2014, aplicada a las eleccions de 2015, lo canton qu'estó suprimit. 9 comunas que passèn en lo canton navèth d'Ador Mejan (burèu centralizator : Barbadan Devath) e Semiac en lo canton d'Aurelhan. Totas las comunas que son de la CA de Tarba-Lorda-Pirenèus de 2017 ençà. La lenga autoctòna qu'ei l'occitan gascon. Lo canton utiliza pas l'article pirenenc.
Istòria
Lo canton de Semiac qu'estó creat en 1973. En 1982, qu'estó demingat per la creacion deu canton de La Lobèra.
A las eleccions departamentalas deu 22 de març de 2015, en aplicacion deu decret deu 25 de heurèr de 2014 qui delimita los cantons deus Hauts Pirenèus, lo canton de Semiac qu'estó suprimit.
Open IPMI
Intelligent Platform Management Interface
L'Interfàcia de gestion intelligenta de materiau, (o IPMI, Intelligent Platform Management Interface) es un ensems d'especificacions d'interfàcias comunas amb de materiau informatic (principalament de servidors) permetent de susvelhar los compausants (ventilator, sonda de temperatura, ...).
Quantum
En fisica, quantum (mot latin significant « quant » e que lo plurial es « quanta ») representa la mai pichona mesura indivisibla, que siá aquesta de l'energia, de la quantitat de movement o de la massa. Aquesta nocion es centrala en teoria dels quanta, que donèt naissença a la mecanica quantica.
Descripcion
La teoria dels quanta o teoria quantica, afirma que l'energia raionanta es discontinua. Los quanta son alara las quantitats minimalas, los « grans » compausant aquesta energia. Lor valeur es h.ν, ont:
Mila Moskov
Istòria
Nasquèt dins la vila macedoniana, Prilep dins lo jorn 8 de març de 2005.
Quantum
Descripcion
La valor de h est fèbla:.
E, es a dire que lo quocient es sempre un multiple de h.
Fisica classica
En fisica classica, se considerava que los passatges d'un estat a un autre se fasián de biais continú, o, per parlar autrament, de biais progressiu. Per exemple, d'escambis d'energia o de modificacions de velocitat podavan sempre èsser mai pichons, en fisica classica, quina que siá valor. Aquò significa qu'una modificacion d'estat podava èsser d'una quantitat infinidament pichona; mai, aqueste Paradigma istoricament engendrèt, en matematica, lo calcul infinitesimal.
Atal, John Rayleigh enoncia en 1900 que la poténcia raionada per un còrs caufat es proporcionala a sa temperatura absolda e inversament proporcionala al carrat de la longor d'onda de la color rebatuda, aquò illustra l'idèa d'un cambiament continú. Pasmens, de mesuras mostrèron que sa teoria èra veraia pas que per las longors d'onda anant de l'infraroge cap al verd. A partir del blau, l'experiéncia es en contradiccion amb aquesta valors teoricas. Paul Ehrenfest nomenèt aquesta error la « catastròfa ultraviola ».
En efièch fotoelectric tanben, las observacions experimentalas dintravan en contradiccion amb la teoria de la fisica. En efièch, las valors experimentalas d'interval de temps necessari a çò que los electrons sián sacats, èran netament mai fèbles qu'aquestass predichas pels calculs de la mecanica classica basada sus una lutz de natura ondulatòri donc d'espectre energetic continú.
Aparicion dels quanta
Max Planck assajèt longtemps de conservar son resultat en supriment los quanta, per fin finala renonciar e los admetre. La teoria dels quanta èra nascuda. Èra lo punt de començament de la mecanica quantica, l'una de las doas grandas teorias fisicas del. Aquò provoquèt l'emergéncia d'una novèla fisica en contradiccion amb fòrça concèptes de la fisica classica, e que se nomena la fisica quantica.
Dualitat Onda/Corpuscul
En efièch aquesta interpretacion quantica de la lutz introduisiá una dualitat ondulatòria e corpusculara d'aquesta darrièra. Mai, dins sa tèsi de 1924, Louis de Broglie generalisá aquesta dualitat a tota particula: i ligava lo quantum a la longor d'onda de la mecanica ondulatòria. Aquò foguèt validat per l'electron par l'experiéncia de Davisson-Germer en 1927. Una partida importanta de las òbras de la fin del sègle XIX e del començament del sègle XX foguèron consacrats a l'estudi, la compreneson e l'establiment d'aquesta dualitat.
La mecanica quantica, qu'utiliza la foncion d'onda e introduch e tanben una compausanta probabilista a aquestas mecanica, foguèt atal iniciada per Satyendranath Bose, Louis de Broglie, Paul Dirac, Albert Einstein, Enrico Fermi, Max Born, Richard Feynman, Werner Heisenberg, Wolfgang Pauli e Erwin Schrödinger.
Electrodinamica quantica
Richard Feynman e Julian Schwinger desvolopèron en seguida l'electrodinamica quantica relativista, teoaria que considèra que l'interaccion electromagnetica entre particulas cargadas se fa per l'escambi de fotons; per extension, l'interaccion gravitacionela se fariá per l'escambi de gravitons e las interaccions feblas e fòrtas mejans los bosons. Per descriure l'interaccion de las particulas elementàrias,calguèt desvolopar una autra teoria portant lo nom de teoria quantica dels camps.
Aplicacion en electronica
En electronica, lo quantum correspond a la tension analogica de la valor numerica mai pichona dins un convertidor numeric/analogic (CNA), siá un 1 logic. Es donc la diferéncia de tenson qu'i a entre una valor numerica e la valor numerica seguenta, a la sortida d'un convertidor numeric/analogic (CAN). Ont tanben es la mai pichona variacion de la tenson analogica qu'un sistèma/instrument de mesura pòt detectar.
La definicion del quantum varia leugièrament seguent la conversion (analogica cap al numeric o vice versa).CAN ⇒ amb V_{ref} la tenson plena escala, e n lo nombre de bits.CNA ⇒  amb V_{ref} la tenson plena escala, e n lo nombre de bits.
Quand la resolucion del convertidor numeric/analogic (CNA) ven granda, lo tèrme « -1 » ven negligit e se trapa amb una equacion de la mèsma forma que pel convertidor analogic/numeric (CAN):
La tenson plena escala es la plaja de conversion complèta, es a dire, la plaja de variacion de la dintrada, se pòt considarar qu'aquesta es teorica. La tenson de referéncia es exactament la mèsma causa que la tenson de plena escala mas aquesta còp, aquesta tenson es practica. L'escart entre la valor teorica e practica se traduch per l'error de gan. Pendent de la produccion de sus un mèsme wafer, de variacions de procediment engendran de caracteristicas diferentas. Conven donc al fabricant de testar e de fornir dins sa datasheet las tensons de referéncias dels diferents convertidors.
Pels circuits numerics actuals aquesta plaja de conversion es sovent 0-5 V. Notam pasmens qu'en microelectronica, la plaja de conversion pòt aisidament davalar a 0-1,2 V (bassa de la tenson d'alimentacion donc bassa de la consomacion).
Exemple
Las seguidas binaras seguentas sus n=4 bits, per V_{PE} = 8V donc e teoria - De l'analogica cap al numeric avèm: 0 0 0 0 se          Ua < 0 0 0 1 se  < Ua < 1 1 1 1 se < Ua <
Etimologia
Unes mots derivats de « quanta »:
Murat (Tarn)
Murat (Murat-sur-Vèbre en francés) es una comuna lengadociana en Espinosa situada dins lo departament de Tarn e la region. La comuna se situa dins lo Pargue Natural Regional del Naut Lengadòc.
Ligams extèrnes
thumbnail|left|300px|La glèisa de Sant Estève
Selva temperada umida
thumb|230px|Selva temperada umida a las [[Cascadas de Multnomah, en Oregon, als Estats Units.]]
thumb|230px|Bòsc temperat umid en Termas Geométricas a proximitat de [[Coñaripe, en Chile.]]
La selva temperada umida o bòsc temperat umid es un tipe de selva que se tròba a las latituds temperadas del mond ont las precipitacions son abondantas, compausat de conifèrs o de fuelhuts.
Aquels bòsques an los nivèls de biomassa mai enauçats de totes los ecosistèmas terrèstres e son notables per la granda talha dels arbres coma lo sequòia (Sequoia sempervirens), l'avet de Douglas (Pseudotsuga menziesii), lo piceà de Sitka (Picea sitchensis) etc.
Definicion
Per los bòsques temperats umids d'Amèrica del Nòrd, la definicion de P.B. Alaback es amplament acceptada :
Pasmens, la precipitacion annala requerida depend de factors com la distribucion de la pluèja al long de l'an, las temperaturas durant lo cors de l'an e la preséncia de la nèbla. Las definicions dins d'autres païses ont i a de bòsques temperats umids son diferentas. Per exemple la definicion per aquestes tipes de bòsques australians es ecologica puslèu que climatica:
Distribucion
thumb|450px|right|Distribucion generala de selvas temperadas umidas
La majoritat d'aquelas selvas se tròban dins de climas oceanics umids:
Autres son presents en climas subtropicals umids:
De mai, de zònas de selva temperada umida se rencontran dins de climas malgracioses que son pas classats unicament per las precipitacions annualas, mas tanben per lo nombre de jorns nivoloses, atal que lo nombre de jorns de precipitacions mesurablas jos fòrma de pluèja o de nèu. En aquelas climas continentals, se tròban d'unas selvas temperadas umidas de conifèrs o de bòsques mixtes, coma:
Autres climas:
Articles connèxes
Selva pluviala
Oosterzele
Oosterzele es una comuna de la província bèlga de Flandra Orientala.
Vendèa (departament)
Vendèa (85), o Vendea en lemosin (Vendàie en peitavin-santongés, la Vendée en francés) es un departament de França, dins la region administrativa dei Païses de Léger e dins la region istorica de Peitau.
Lo capluòc es La Roche-sur-Yon.
Oudenaarde
Oudenaarde es una comuna de la província bèlga de Flandra Orientala.
Batalha de Mansfield
Lo debanament de la batalha foguèt marcat per una multiplicacion d'errors de part dau comandament unionista. Aguent atacat sensa esperar l'arribada de totei lei renfòrç disponibles, lo generau Banks foguèt durament batut. Perdiguèt mai de 2,000 òmes còntra un milier per son adversari. De mai, l'endemans, deguèt tornar liurar un combat malaisat a la batalha de Pleasant Hill que menèt a sa retirada definitiva après la captura ò la destruccion de la màger part de son avitalhament.
Se lo combat empediguèt lo Nòrd d'ocupar Tèxas, aguèt ges d'efiech sus l'eissida de la guèrra car lo frònt texan èra un teatre segondari. Ansin, lei fòrças sudistas de la region capitulèron après la desfacha dei principaleis armadas de la Confederacion en abriu de 1865.
Faleiràs
Faleiràs (Faleyras en francés) es una comuna bordalesa de Guiana, lingüisticament gascona, situada dens lo departament de Gironda e la region de Novèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Toponimia
Las fòrmas ancianas son Falerans, Faleiras, Faleirans, Phaleirans, dau sègle XI au sègle XIII, cappella de Falayras, en 1342, cappella de Faleyras, en 1361. Lo nom ven dau nom latin (nomen) Falerius emb lo sufixe -anos (donc a l'acusatiu plurau : *Falerianos [fundos]). L'anteposicion de -iòd e l'amudiment aboriu de -n- davant -s finala explican l'evolucion . Faleiràs èra donc probablament una anciana granda propietat antica qu'avèva per mèste Falerius. Dauzat, d'acòrd per Falerius, mès que probable coneishèva pas las fòrmas ancianas, pensava que lo sufixe èra -acum o -acium. La fòrma Falayras de 1342 es ipercorrècta : coma lo diftongue ai- en posicion pretonica se prononciava dejà [ɛj] o [ej], l'escriba a restablit la grafia que supausava etimologica.
Le Gris
Le Gris foguèt un cap dels Pepikokia, de la nacion dels Miamis, pendent lo XVIIIen sègle. Atanben foguèt conegut coma Nagohquangogh per la sieuna tribú. E foguèt atanben un dels tres caps mai importants dels Miamis pendent la guèrra indiana del Nòrd-Oèst, amb Pacanne e Pichona Tartuga.
En 1752, una epidemia de veròla ataquèt divèrses vilatges dels Miami. Charles le Moyne, Monsenhor de Longueuil, escriguèt al Ministre dels Afars Colonials en França pr'amor d'aquò e avisèt que lo cap Pè Negre e los sieus filhs avián mòrt pr'amor d'aquela malautiá. Tanben avisèt que Le Gris, cap dels Tepicons, encara èra fisèl als franceses. Confirmèt que Le Gris èra, çò de mai segur, familha d'aqueles, nascut coma Waspikingua e ara totjorn nomentat Le Petit Gris per se diferenciar de l'ancian cap.
Argenç
Argenç es un flume costier de Provença que raja dins lo departament de Var.
Le Gris
Mai d'informacion sus Le Gris venguèt del jornal d'Henry Hay, un comerçant canadian-anglés de Fort Detroit que demorèt tres meses amb los Miamis. Pendent aquel temps, Pacanne viatjèt plan e laissèt la direccion de las decisions a Tacumwah e Le Gris. Hay aviá una bona amistat amb Le Gris e l'informacion d'aquel jornal lo mòstra desparièr en son caractèr de Pichona Tartuga. Maugrat que Pichona Tartuga totjorn disiá la darrièra paraula en çò que tòca a las decisions tribalas, èra mai conservator e sòbri que Le Gris. Le Gris, de l'autre costat, èra alcoolic, parlaire e sociable.
Argenç
Sa longor es de 116 km e raja de l'oest a l'èst dau departament: de Selhon Fònt d'Argenç a Frejús, passant per de comunas coma Correnç, Carces, Vidauban, Lo Muei o Ròcabruna d'Argenç.
Le Gris
Lo vilatge de Le Gris, e tanben Kekionga, demorèron fisèls als britanics pendent e apuèi la guèrra de la Revolucion americana. Le Gris e Pacanne anèron amb lo lòctenent-gobernador britanic Henry Hamilton pendent son viatge per lo riu Wabash per ensajar de conquistar Vincennes, e maugrat que George Rogers Clark i arribèt solament en febrièr de 1779, Le Gris demorava en defòra de la vila en tot esperar la resulta de la batalha. Atal, i aguèt mai d'una ataca qu'aviá coma origina los vilatges de Le Gris e Pacanne. Per ansin, foguèron la tòca de divèrsas expedicions estatunitencas que condusiguèron a la desfacha d'Hardin, e la Batalha de Wabash.
Les Estatunitencs aguèron, fin finala, la victòria en 1794 quora lo general Anthony Wayne i menèt la sieuna Legion americana pendent la Batalha de Fallen Timbers. En 1795 divèrsas nacions indianas aguèron una conferéncia de patz e signèron lo Tractat de Greenville. Le Gris voliá pas i participar mas fin finala o faguèt en tot laissar la siuena marca al tractat coma Nagohquangogh, o Le Gris.
Ronse
]
Periòde de rotacion
En astronomia, lo periòde de rotacion es lo temps qu'un còrs celèst met per complir una revolucion subre el meteis (al torn de son pròpri ais). Pels objèctes solids, coma las planetas rocosas e los asteroïdes, lo periòde de rotacion a una valor unica. Mas pels còrses gasoses o fluids coma las estelas e las planetas gigantas gasosas lo periòde de rotacion vària entre l'eqüator terrèstre e los pòls. Aqueste fenomèn s'apèla rotacion diferenciala. Tipicament, lo periòde de rotacion per una giganta gasosa (per exemple, Jupitèr) es lo periòde de rotacion intèrne, determinat per la rotacion de son camp magnetic. Ça que la, la primièra referéncia presa per l'òme foguèt lo Solelh, que son movement aparent, originat dins la rotacion de la Tèrra, determina lo jorn e la nuèch, en donant l'impression que lo cèl vira al torn de la planeta. Lo mot de jorn s'utiliza colloquialament per designar aqueste fenomèn, apelat jorn solar en astronomia, que correspond al temps solar. L'axe terrèstre forma un angle de 23,5 grases amb la normala a l'ecliptica, fenomèn apelat obliqüitat de l'ecliptica. Aquesta inclinason produtz los meses longs de lutz e d'escuresina dins las regions polaras, al delà d'èsser la causa de las sasons de l'an degut al cambiament de l'angle de la radiacion solara.
Periòdes de rotacion del Solelh e de las planetas del Sistèma Solar
Çai jos son los periòdes de rotacion d'aqueles astres, al torn de lors axes. Lo periòde de las planetas es ligat a las estelas fixas (e non pas al Solelh). Per aquò, s'apèla periòde sideral de rotacion o jorn sideral, qu'es un pauc mai cort que lo jorn solar. Per exemple, lo de la Tèrra es de 23 h 56 min 4 s (e non pas de 24 h 0 min 0 s).
Sint-Gillis-Waas
Sint-Gillis-Waas es una comuna de la província bèlga de Flandra Orientala.
Bitschwiller-lès-Thann
| alt mej=
| longitud=7.08111111111 | latitud=47.8308333333 | alt maxi      =1 183 | km²           =12.64 }} Bitschweiler en alemannisch (Bitschwiller-lès-Thann en francés) qu'ei ua comuna francesa deu departament deu Haut Ren e de la region d'Alsàcia.
Papas Chilotas
thumb|Pompiras de Chiloé e lur varietat de colors Las papas chilotas en castelhan dau Chile, trufas o pompiras de Chiloé en occitan, son las varietats de pompira cultivadas sur l'archipela de Chiloé au Chile.
Lista de las varietats
Liste d'un centenat de varietats de pompira indigenas de Chiloé.
thumb|varietat 'Guadachos' thumb|varietat 'Michuñe Blanca' thumb|varietat 'Michuñe Roja'
Camphin-en-Carembault
Geografia
Lo vilatge tira la fin de lo sieu nom de l'ancian país del Carembault, a caval sul Artés e la Flandre.
Le village tire la fin de son nom de l'ancien pays du Carembault, à cheval sur l'Artois et la Flandre.
Sydney
Primièra de las colonias europèas d'Austràlia, Sydney foguèt fondada en 1788 a Sydney Crove per lo capitani anglés Arthur Phillip. Al sègle XIX, amb la descobèrta de jaç d'aur, de nombrós colons arribèron a Sydney. En 1920, la vila comptava 1,000,000 abitants. En 2000, Sydney aculhiguèt los Jòcs Olimpics. En 2021, la vila comptava 5,259,764 abitants.
Engenh explosiu improvisat
Leis engenhs explosius improvisats (EEI) son un tipe d'armas explosivas artesanalas destinats a destrurre, damatjar, alentir o distraire una fòrça enemiga. Apareguda amb l'utilizacion de la pouvera dins lo domeni militar, son generalament utilizats dins un contèxte d'inferioritat materiala que necessita lo recors a de tacticas de secutament, de guerilha o de terrorisme. Son fòrça divèrs e pòdon de còps integrar de pèças d'origina militar (obús, granada...). Sei capacitats son tanben variadas mai lei dispositius pus poderós pòdon destrurre un veïcul militar o una infrastructura importanta. Per melhorar son eficacitat, son esconduts o camoflats per semblar a d'objèctes de la vida vidanta.
La deteccion deis engenhs explosius improvisats es malaisada car lei mejans tradicionaus de guèrra dei minas son generalament destinats a la deteccion e au tractament de concentracions importantas de dispositius explosius. De mai, lor neutralizacion es perilhosa en causa de la manca de fisabilitat dau mecanisme generau. Leis unitats de desminatge preferisson donc sovent entraïnar lor explosion. Aqueu risc d'explosion accidentala es tanben una menaça per lei populacions civilas.
Revèl
Revèl (Revel en francés) es una comuna lengadociana, situada dins lo departament de la Nauta Garona e la region administrativa d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Toponimia
Dauzat e Rostaing explican lo nom de Revèl per l'ancian occitan revèl (latin rebellem), « revòlta », aplicat a un castèl. Lo Petit Levy pòrta : revèl, reb-, « rebelle » (adjectiu); revèl « opposition, résistance; divertissement » (substantiu masculin).
Istòria
Pendent l'Ancian Regime, Revèl èra de la diocèsi civila de Tolosa, doncas de la província de Lengadòc e de la senescauciá de Lauragués. Le vocable de la glèisa de Revèl es Nòstra Dòna de Gràcia. La comunautat de Revèl èra despartida entre la diocèsi de La Vaur (parròquias de Revèl, Calvayrac, Couffinal, Vauré) et de Sant Pàpol (Dreuilhe). En 1790, lo nom èra Revel,  Couffinals  et Vauré. Dreuilhe fosquèc comuna, puèi incorporada a Revèl en l'an IV. En 1790, Revèl èra caplòc de canton e de districte.
Couffinal o Couffinals (probablament Cofinals en occitan) èra una parròquia de la diocèsi de La Vaur e de la senescauciá de Lauragués. Le vocable de la glèisa èra Sant Andrieu. Sus la mapa de Cassini, le nom es escrit Coufinal, a l'oèst de Dreuilhe (Coufinals sus la mapa modèrna, a l'oèst de la RD 624) e pareis pas coma lo d'una parròquia.
Vauré (probablament Vaure en occitan) èra una parròquia de la diocèsi de La Vaur e de la senescauciá de Lauragués. Le vocable de la glèisa, annèxa de Revèl, èra Sant Sarnin. Vaure es al nòrd de l'aglomeracion de Revèl, près de la RD 79f e garda sa glèisa e son cementèri.
Dreuilhe, (probablament Drulha en occitan) èra una parròquia de la diocèsi de Sant Pàpol e de la senescauciá de Lauragués, dins la comunautat de Revèl. Le vocable de la glèisa èra Sant Sarnin, ara Santa Crotz. Fosquèc comuna entre 1790 e l'an III, puèi suprimida e incorporada a Revèl en l'an IV  . Drulha es al sud-oèst de Revèl e garda sa glèisa e son cementèri.
Saint-Laurent (Belgica)
Saint-Laurent (Belgica) es una comuna de la província bèlga de Flandra Orientala.
Fòrças especialas
Lei fòrças especialas son d'unitats militaras capablas de menar, d'un biais autonòm, d'operacions d'una durada de quauqueis oras a quauquei setmanas dins un environament fòrça ostil, generalament un territòri tengut per l'enemic numericament pus nombrós. Per aquò, son formadas d'efectius reduchs e mobils ben entraïnats e ben equipats que fan partida de l'elèit dei fòrças armadas d'un Estat.
Lei missions fisadas ai fòrças especialas son variadas :
Lo contraròtle operacionau dei fòrças especialas es normalament assegurat per lo comandament superior d'una fòrça militara car son ròtle es liat a d'objectius estrategics de nivèu superior. Aquò permet de redurre la cadena de comandament per assegurar una reaccion rapida. De mai, per dispausar de l'autonòmia necessària a seis operacions, lei fòrças especialas dispausavan sovent de mejans pròpris, compres per la planificacion e la preparacion de sei missions.
Armada Zapatista de Liberacion Nacionala
vinheta|[[Bandièra del movement.]] L'Armada Zapatista de Liberacion Nacionala (en espanhòl Ejército Zapatista de Liberación Nacional abreujat EZLN) es una faccion revolucionària armada basada a Chiapas, l'un dels Estats dont los abitants son demest los mai desfavorizats de Mexic.
L'ideologia de l'organizacion es lo socialisme libertari e l'indigenisme. Es venguda per cèrtes un simbòl de la lucha altermondialista.
Lo movement pren lo nom del cap de la Revolucion Mexicana, Emiliano Zapata.
Vinhana (departament)
Vinhana o Viena (86) (Viéne en peitavin-sentongés, Vienne en francés) es un departament de França dins la region. Uech comunas perifericas dau sud-èst parlan occitan e son en Occitània (Lemosin). La rèsta dau departament es dins lo domeni lingüistic dau peitavin-santongés e dins la region istorica de Peitau. Sos abitants son los vinhauds e las vinhaudas.
La populacion dins las comunas occitanas es de 0 abitants de 0 ( sens comptes dobles; populacion totala 0 de 0).
Lista dels comitats locals d'Anem Òc
Lista dei collectius locaus e dei contactes per saupre tot sur l’organizacion de la manifestacion departament per departament:
05 – Auts Aups IEO 04/05 Espaci Occitan dels Aups espaci.occitan(arròba)wanadoo.fr Eliana Tortet
Sint-Lievens-Houtem
Sint-Lievens-Houtem es una comuna de la província bèlga de Flandra Orientala.
Sint-Martens-Latem
Sint-Martens-Latem es una comuna de la província bèlga de Flandra Orientala.
Lista dels comitats locals d'Anem Òc
06 – Aups MAritims Grassa:Andrieu Saissi ieo.grasse(arròba)laposte.net Niça:Joan Pèire Baquié ieo06(arròba)wanadoo.fr
09 – Arièja Ostal Occitan d'Arièja 93 car. Major (rue G. Péri) – 09100 Pàmias anemoc09(arròba)club-internet.fr
11 – Aude Ensemble per l’òc, Alan Roch ostal.sirventes(arròba)wanadoo.fr coordinacion del País Narbonés : Ives Seguièr yves.seguier(arròba)wanadoo.fr
12 – Avairon Comitat Roergàs "Anem Òc " Ostal del Patrimoni, plaça Foch,12000 RODÉS. roergue(arròba)macarel.net Olivièr Daillut rasquinhol(arròba)voila.fr Sant Africa (Cap l'Oc- FCPE): patrick.couffin(arròba)wanadoo.fr M. Cambiaire
13 – Bocas de Ròse CREO Joan Saubrement jrpi(arròba)clubinternet.fr pamoc(arròba)club-internet.fr Ostau dau País Marselhés Prouvènço Aro: lou.journau(arròba)prouvenco-aro.com
15 – Cantal IEO Cantal jean-p.malichier(arròba)wanadoo.fr
19 – Corresa Institut d’Estudis Occitans dau Lemosin ieo.lemosin(arròba)free.fr
24 - Perigòrd Novelum IEO 24 Centre socioculturel 24430 MARSAC-SUR-L'ISLE Olivier Pijasson novelum.ieo24(arròba)free.fr
26 – Droma Joan-Claudi Rixte jcmcrixt(arròba)club-internet.fr
30 – Gard MARPOC marpoc2(arròba)wanadoo.fr
31 - Nauta Garona -Coordination « Anem Òc 31 » 11, rue Malcousinat g.delbes(arròba)ieo31.com -Comenge « Eth Ostau Comengés » Comuna/Mairie -31120 Montrejau ostau.comenges(arròba)tele2.fr Joan-Pau Ferré
32 – Gers Collectiu entà la lenga en Gers Joan Miquèu Espinasse jm.espinasse(arròba)wanadoo.fr Marc Castanet Marc-castanet(arròba)wanadoo.fr
33 - Gironda Comitat Girondin de la Lenga Occitana e de la Cultura Gascona Mairie 33750 St Quentin de Baron comitatgirondin(arròba)wanadoo.fr
34 – Erau Danís Cantournet CREO Lengadòc : beatriz.bringue(arròba)wanadoo.fr; mjvb(arròba)wanadoo.fr ; creo.acmontpellier(arròba)free.fr Aprene
40 - Lanas Gascon Lanas: guilhemjoan(arròba)wanadoo.fr Òc-Bi Lanas: clara.bernet(arròba)wanadoo.fr
46 - Òlt Comitat Carcinòl esteve.clerc(arròba)tiscali.fr
47 - Òlt e Garona Pèire Boissières:05 53 36 52 53
63- Puèi Domat05 53 36 52 53 Josiana Guilhòt paisdomes.ieo(arròba)wanadoo.fr
64 - Bearn La Maison de la Cultura Bearnesa 46, baloard d'Alsàcia-Lorena - 64000 PAU contacte (arròba)ostaubearnes.fr Per Noste :pernoste(arròba)wanadoo.fr
65 – Bigòrra IEO 65 : ieo65(arròba)wanadoo.fr
81 – Tarn Centre cultural Lo Grifol (Albi) : Centre Occitan del País Castrés :
82 – Tarn e Garona IEO Tarn e Garona 13 Carrièra del Collègi 82000 MONTALBAN Martina Serres:perbosc(arròba)free.fr
83 - Var glaudi(arròba)libertysurf.fr pamoc(arròba)club-internet.fr
84 - Vauclusa Comitat Vauclusenc 3259 Camin de la Peiriera 84200 Carpentràs Chantal Fourniller:eo84(arròba)free.fr J-Marc Courbet Camin de la rèino - 84500 Bollène loubaile(arròba)wanadoo.fr
87 –Nauta Vinhana Institut d’Estudis Occitans de Lemosin ieo.lemosin(arròba)free.fr
Val d'Aran Comitat Locau en Val d’Aran entara Manifestacion deth 17 de març en Besièrs IEO Val d’Aran Jusèp Loís Sans Socasau c/ Major nero 7- E 25539 Betren j.sans(arròba)aran.org
Lemosin
Institut d’Estudis Occitans de Lemosin ieo.lemosin(arròba)free.fr
Sint-Niklaas
Sint-Niklaas es una comuna de la província bèlga de Flandra Orientala.
Annezin
Annezin es una comuna francesa, situada dins lo departament del Pas de Calais e la region dels Nauts de França.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
veire lo luòc de la comuna de Annezin
voir le site de la mairie d'Annezin
Semerville
Semerville es una anciana comuna francesa, situada dins lo departament de Loir e Char e la region dau Centre e Vau de Léger. Dempuèi lo 1èr de genièr de 2016 es venguda comuna delegada de la comuna novèla de Beauce la Romaine.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
L'aucupacion umana a #èsser constante sus aquela tèrra agricòla fòrça rica. La municipalitat a traversat per las ruïnes d'una rota gallo-romaine dicha via de Jules César o camin de Chartres, #que son egalament visibles sus las municipalitats vesinas de Verdas, Membrolles e La Colombe. Lo sieu nom a derivat de Semervilla, siá lo domeni de Sig-mar (nom d'òme germanique).
A la Mièja Edat, la parròquia fa partida del diocèse de Chartres ; la glèisa es concédée a a Sant-Lomer de Bles per l'avesque Yves de Chartres.
Au Moyen Âge, la paroisse fait partie du diocèse de Chartres ; l'église est concédée au à Saint-Lomer de Blois par l'évêque Yves de Chartres.
Malbuisson
Malbuisson es una comuna francesa, situada dins lo departament de Dobs e la region de la Franca Comtat.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Saint-Eulien
Saint-Eulien es una comuna francesa, situada dins lo departament de Marna e la region de Champanha-Ardena.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Pierre Pincemaille
Pierre Pincemaille (París, lo 8 de decembre de 1956 - Suresnes, lo 12 de genièr de 2018) que ho un musician francés, organista virtuòse e pedagòg de la musica.
La Membrolle-sur-Longuenée
La Membrolle-sur-Longuenée es una comuna francesa, situada dins lo departament de Maine e Léger e la region dels Païses de Léger.
Pierre Pincemaille
Biografia
Faguèt sos estudis a Conservatòri Nacionau Superior de Musica e de Dança de París (1973-1979). Recebèt 5 gran prèmi de concors internacionau : Lyon (1978), Beauvais (1987), Strasbourg (1989), Montbrison (1989) e Chartres (1990). Venguèt famós per son talent d'improvisacion. Jogava 1000 concerts e recitals. Foguèt professor de contrapunt a Conservatòri Nacionau Superior de Musica e de Dança de París entre 2005 e 2018. A lo 29 de novembre 1987, que prengó la soa posicion d'organista de la Basilica de Sant Denis. Recebèt plusors guierdons : Òrdre dei Paumas academicas (2003), Òrdre deis Arts e dei Letras (2006).
Malaut d'un càncer, morís lo 12 de genièr de 2018 a Suresnes.
La Membrolle-sur-Longuenée
Geografia
La Membrolle-sus-Longuenée es una comuna residenciala de Maine-e-Loire situada a 14 km de Angieus, 23 km de Segré, 31 km de Castell-Gontier, 60 km de Laval, 79 km de Nantas, 96 km de Roazhon, 82 km del Mans. Se tròba tanben a ieu-camin a 9 km al nòrd-oèst de Avrillé e al sud-es del Leon-d'Angieus, aital coma a 6 km de Montreuil-Juigné. Lo centre comercial Lo Atoll a Beaucouzé, çò de mès de grand del Grand Oèst, se situa a 10 km de la comuna.
Escorbe e Clarasvaus
Escorbe e Clarasvaus (Scorbé-Clairvaux en francés) es una comuna peitavina, situada dins lo departament de Viena e la region de Novela Aquitània, ancianament de Peitau-Charantas.
Comunas limitròfas
400px|gaucha||Distanças e posicion relativa
Toponimia
Clairvaux: Clarasvals en occitan ancian ; possiblament Clarasvaus en occitan moderne.
Istòria
Los dus vilatges d'Escorbe (Scorbé en francés) e Clarasvals fusionèron au s. XVIII.
Nòtas
<references group="N"/>
La Membrolle-sur-Longuenée
Geografia
La municipalitat fa partida 33 comunas de la aglomeracion angevine dempuèi 1998. Abans aquela data la municipalitat fasiá partida del costat del Leon-d'Angieus e del arrondiment de Segré. E mai se faga partida de la arrondissement d'Angieus e del costat d'Angieus-Nòrd, La Membrolle es totjorn considerada cossí en fasent part del Nautor-Anjau Segréen. La expedís départementale 775 en connectant Angieus a Roazhon, #que passa près de la municipalitat, permet de retre's de la Membrolle al Centratz-vila d'Angieus l'an 15 minutas, del quartièr dels Nautors de Sant-Aubin e del centre comercial Lo Atoll l'an 10 minutas.
La Membrolle-sur-Longuenée est une commune résidentielle de Maine-et-Loire située à 14 km d'Angers, 23 km de Segré, 31 km de Château-Gontier, 60 km de Laval, 79 km de Nantes, 96 km de Rennes, 82 km du Mans. Elle se trouve aussi à mi-chemin à 9 km au nord-ouest d'Avrillé et au sud-est du Lion-d'Angers, ainsi qu' à 6 km de Montreuil-Juigné. Le centre commercial L'Atoll à Beaucouzé, le plus grand du Grand Ouest, se situe à 10 km de la commune.
La commune fait partie des 33 communes de l'agglomération angevine depuis 1998. Avant cette date la commune faisait partie du canton du Lion-d'Angers et de l'arrondissement de Segré. Bien qu'elle fasse partie de l'arrondissement d'Angers et du canton d'Angers-Nord, La Membrolle est toujours considérée comme faisant partie du Haut-Anjou Segréen. La route départementale 775 reliant Angers à Rennes, qui passe à proximité de la commune, permet de se rendre de La Membrolle au Centre-ville d'Angers en 15 minutes, du quartier des Hauts de Saint-Aubin et du centre commercial L'Atoll en 10 minutes.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Alcalí
Un alcalí es un tèrme de l'alquimia puèi de la quimia descrivent diferents compausats quimics, a vegada en mescla, de proprietats dichas alcalinas o basicas. Dempuèi lo sègle XVII, lo tèrme es emplegat de biais generic per designar de basas, de sals o de solucions basicas concentradas. En quimia industriala modèrna, un alcalí designa una basa fòrta dins l'aiga.
L'adjectiu associat alcalin, qu'indicava una sabor amara o agressiva tipica, la precéncia d'una basa fòrta o una foncion basica mermant l'aciditat d'un mitan, acbèt per designar los ions o atòms de Li, Na o K, plus rarament Rb, Cs o Fr de la primièra colomna de la taula periodica. Aqueles merials alcalins an la proprietat de formar amb l'oxigèn o l'iaga de las basas fòrta, nomenadas alcalís. Atala una pila alcalina, fasent mòure d'ions Li+ o Na+...
Al vejaire practic e comercial, lo tèrme alcalí nomena encara de produchs de netejatge, agents poderoses autorisats per desbocar los aiguièrs coma totas autras canalizacions resistantas a las basas quimicas o encara lessiu liquid, per enforçar l'accion dels lessius ordinaris. Dempuèi sempre, los alcalís se caracterisan per la proprietat de "amolir las matèrias organicas" e favorisar lors dissolucions ulterioras dins l'aiga. esquèrra|vinheta|322x322px|Soda calcinada e purificada (botelhon de polvera carbonat de sòdi) vinheta|287x287px|Lessivatge de cendres de fusta per prene l'alcalí potassa en dejós vinheta|200x200px|Potassa dels Ancians (a base de carbonat de K)
Originas e definicions dels alcalís
La lixiviacion de las cendres de fusta es una practica d'agotament e de filtracion de las matèrias solublas per l'aiga. Lo lixiviat o las aigas extrachas son reculhidas o dins de naucs exposausats al solelh o caufats fins a evaporacion totala e dessiccacion, o dins de crusòls a l'origina en ceramica, mai tard en metal ferrós. Las cendres mescladas a una matèria grassa aponduda donan un lessiu al còser de lencòls al pairòl o pendent lor banh a caud dins un nauc de fusta.
Sus las broas maritimas, l'expleitacion de multiples plantas de riba a vegadas cultivadas, nomenada de biais generics sodas, es atestada de biais evident, de l'antiquitat fins a la mitat del sègle XIX, a vegada fins a 1900. Dins los païses de vinha, las cendres de gravèlas èran emplegadas per n'extraire un alcalí.
L'alcalí poirá designar al causir e sovent en mescla la soda, la potassa o jos una forma afinada lo carbonat de potassi, la potassa caustica, la soda caustica, l'amoniac solubilizat dins l'aiga e amoniac, a vegada un autre compausat fortament basic. Tot dependava de la natura e origina de las cendres amassadas o de matèrias de basa de sa fabricacion. Una darrièra operacion consistava a calfar aquel sal pulverulent amb de calç o a mesclar amb de calç viva.
L'alcalí veniá caustic o fòrt.
Sovent se dich que la banala distinccion souda-potassa es establida scientificament pel quimista alemand Margraff. Es verai que los alcalís èran aisidament confonduts per los proprietats comunas. Pasmens los òmes de l'art de la quimi tecnica, coma los veirièrs, los diferents metallurgistas, lps saponièrs, los tinturièrs, los (al)quimistas practicians... los confondavan pas mai dempuèi de sègles.
Aigas d'alcalís o aigas alcalinas
Los alcalís mòstan de proprietats remarcablas en miltan aquós: fan verd lo siròp de violeta, e fan virar blau sistematicament las colors vegetalas, vengut roge per l'acid. Mai, dins aquel mitan, l'encontra d'alcalís e d'acids provocavan sovent amb de reactions vivas e caudas, l'apareisson de sals diferents. Los alcalís quitament diluits, e encara mai a l'estat concentrat, possedisson la proprietat d'enflamar e d'ulcerar totes los teissuts vivents. Los alcalís caustics son fòrça igroscopics : presentan un aspècte alcalescent e semblan genrar d'autres alcalís diluits. La manipulacion dels différents alcalis, comme celle d'ailleurs des diferents acids fòrts, demorèt una primièra estapa a l'initiacion al laboratòri de quimia : dispausant de pèças e aisinas de veire idonèus e d'aisina de caufatge o de distillacion, cal preparar per son usatge personal de solucions aquosas mai utilas, a l'encòp mai concentradas mas tanben conegudas melhoras per pesada e purificacion de las matèrias de basa. L'origina d'aquelas practicas sembla venir dels quimistas ancians e alors primièrs mèstres legendaris nomenats Geber o Rhazès.
Los preparators avián benlèu consciéncia d'una diversitat d'espècias de sals ionics, al mens correladas a la natura e origina de las cendres e de las matèrias combustiblas. Atal la cendres de fusta permeton mai aisidament la realizacion de la potassa. Amb de cendres de vegetals terrèstres, s'obten una mescla complèxe a basa de carbonats de K o de Na. Amb de cendres de vegetals de las ribas salinas, o de las plantas creissent sus de sodisols o salsodisols, s'obten una mescla a base de carbonats de Na. esquèrra|vinheta|200x200px|Sus la litina expausada a l'aire creissença del carbonat de liti D'autre còrs basics recebèron lo npm d'alcalí que los sabents medievals supausavan qu'un alcalí tipe èra ni liquid ni solid estable (donc ni fluid ni matèria per un rasonament escolastic o aristotelician!) : amoniac, litina des Ancians, litina caustica, carbonat de berylli, borax ...
Existiá donc una definicion sabenta de l'alcal : alcali est sal extractum ex cinere omnium corporum, idque sive sint liquidae sive solidae (materiae) omnibus rebus inest proprium.
Tanben, paréis evident, segon lo passatge, a vegada subte, a vegada lent, de saber de l'al chemia de la Mediterranèa araboberbèra a l'alquimia mediévala latina, las classificacions, de nòu vist o considerats segon de taxonomias (pseudo)aristotelicianas, avián ja evoluat, empruntant de principis qualificatius del tipe sal, tèrra, ròca, (règne) mineral, (règne) vegetal... per destriar la substéncia activa alcalí, d'origina indefinissabla.