cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Quasar
La question de lor natura
D'autreis ipotèsis foguèron donc exploradas. Per exemple, una estela fòrça massisa podriá engendrar un fenomèn similar dins certanei condicions. Pasmens, seriá fòrça instabla. De mai, leis espèctres observats correspondián pas a un espèctre estellar. Per la question de l'energia, la fission nucleara e la fusion nucleara son pas capables de produrre una tala quantitat de lutz. Dins aquò, dins leis ans 1970, l'idèa de l'existéncia d'un disc d'acreccion fòrça caud permetèt de resòuvre aqueu problema e la distància cosmologica dei quasars foguèron pauc a pauc acceptada. La pròva definitiva arribèt en 1979 amb la descubèrta d'un quasar « doble » en causa d'un efiech de lentilha gravitacionala.
Vèrs lo modèl modèrne dau quasar
Dins leis ans 1980-1990, un modèl dau quasar foguèt pauc a cha pauc desvolopats. Aqueleis objèctes integrèron la classa dei galaxias activas. La causa de lor luminositat extrèma seriá lo resultat de la friccion de la matèria presenta dins lo disc d'accrecion dau trauc negre supermassís situat au centre de la galaxia. Aqueu mecanisme aguèt tanben per avantatge d'explicar la distància entre lei quasars e la Tèrra : la fasa quasar d'una galaxia seriá una fasa provisòria dins l'existéncia d'una galaxia que s'acabariá quand lo trauc negre auriá consumat tota la matèria a sa portada.
Estructura
Segon lo modèl actuau, l'estructura d'un quasar compren tres partidas principalas :
Villars-sous-Écot
Villars-sous-Écot es una comuna francesa, situada dins lo departament de Dobs e la region de la Franca Comtat.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Verge de misericòrdia amb sant Sebastian e sant Bernardin de Siena
La Verge de misericòrdia amb sant Sebastian e sant Bernardin de Siena es un òbra pencha pel pintor italian Luca Signorelli vèrs l'an 1490. Aquèla pintura es espausada al musèu del diocèsi de Pienza en Itàlia.
Marsilly (Mosèla)
Marsilly es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mosèla e la region de Lorena.
Geografia
Marsilly Es un pichon vilatge rural a l'èst de Mètz.
Marsilly est un petit village rural à l’est de Metz.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Mycobacterium leprae
thumb|Mycobacterium leprae|300px
Mycobacterium leprae (o bacil de Hansen) es la bacteria responsabla de la lèpra per l'Òme (e lo tató).
Es un bacil intracellulari, pleomorfic (mai sovent en forma de bastonet), acidoalcòloresistent, de metabolisme aeròbi.
Aparéis al microscòpi optic (aprèp coloracion de Ziehl-Neelsen) jos forma de molons o de cadenètas.
Foguèt decobèrt en 1893 pel mètge norvegian Gerhard Armauer Hansen que lo cercava dins de lesion cutanèas d'un malaut de lèpra.
Lo genòme de Mycobacterium leprae es en totalitat sequenciat. A 1 600 gèns que la mitiat còda cap de proteïna. Aquelas aurián subit de mutacions çò qu'explicariá la creissença fòrça lenta del bacil (15 a 20 jorns al sen d’un òste) e lo seu caractèr incultivable. En efècte, la cultura d'aquel bacil jamai foguèt possible in vitro, mas se pòt obtenir una replicacion localizada dins lo cossinet plantari de la mirga imunocompetenta.
Factors de viruléncia
M. leprae essent una bacteria intracellulària, escapa als anticòrs. Pasmens, es destruida per la responsa imunitària de mediacion cellulària. Lo bacil de la lèpra:
Duralium
Lo duralium es un aliatge d'alumini (95%), de coire (4%), de magnèsi (0,5%) e de manganès (0,5%). Descubèrt en 1908 per lo metallurgista alemand Alfred Wilm (1869-1937), permet d'aumentar la duretat e la resisténcia a la traccion de l'alumini. Gràcias a sa leugeretat, es fòrça utilizat dempuei leis ans 1920 per l'industria aeronautica.
Suzay
Suzay en normand (Suzay en francés) es una comuna normanda, situada dins lo departament d'Eure e la region de la Nauta Normandia.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Trauc negre supermassís
Un trauc negre supermassís es un trauc negre que sa massa es de mai d'un milion de massas solaras. Aqueleis objèctes se tròban au centre dei galaxias massísas. Son origina e son mecanisme de formacion son encara desconeguts mai data benlèu de la formacion de l'Univèrs car d'observacions a de distàncias lòngas (fins a 13 miliards d'ans lutz) an mostrat l'existéncia de galaxias e donc de traucs negres supermassís.
Laurs e Balanhans
Laurs e Balanhans (Lau-Balagnas en francés) qu'ei ua comuna gascona de Bigòrra, en Lavedan, dens era arribèra de Sent Savin, situada dens eth departament deths Hauts Pirenèus e era region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus. Era fòrma Laurs ath plurau que sembla ua error de Patrici Pojada; eras fòrmas ancianas, era prononciacion [law] e era fòrma grafica donadas per Miquèu Grosclaude que son ath singular. Que cau probablament escríver Laur e Balanhans.
Geografia
Tant Laur com Balanhans que son dens era arribèra deth Gave de Pau, dit locaument Gave de Lavedan, dens eth territòri dera arribèra de Sent Savin.
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Laur
Eras fòrmas ancianas que son Lau, cap a 1035 e cap a 1085, Laur, cap a 1150, en 1285 e en 1313, de Lauro, en latin, en 1342 e en 1379, Lau, en 1429, Lau sus era mapa de Cassini, ara fin deth sègle XVIIIau. Era prononciacion qu'ei [law].
Albèrt Dauzat qu'explica eth nom per eth substantiu verbau de laurar, dab eth sens de « tèrras lauradas o lauraderas », o laur (sinonime de laurèr). . Ernèst Negre, citat per Miquèu Grosclaude que causeish eth gascon lau, dab era atraccion de laurèr. Robèrt Aymard, tanben citat per Grosclaude, que constata era plana de Laur ei mèi associada per natura aras lauradas que non pas a un lau e Jacques Boisgontier que considèra lo nom lau ei plan mèi orientau. Per Miquèu Grosclaude, fòrmas ancianas que hen causir eth sens de « laur » o de « tèrras lauradas » e eth laurèr qu'ei hòra subjècte.
Balanhans
Véder ath article.
Ouville-la-Bien-Tournée
Ouville-la-Bien-Tournée en normand (Ouville-la-Bien-Tournée en francés) es una comuna normanda, situada dins lo departament de Calvadòs e la region de Normandia.
Geografia
Implantat sul marge drech de la Dives, lo vilatge se tròba a qualques quilomètres al nòrd del cap de-luòc de costat, Sant-Pierre-sus-Dives.
Implanté sur la rive droite de la Dives, le village se trouve à quelques kilomètres au nord du chef-lieu de canton, Saint-Pierre-sur-Dives.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Lo vilatge se trucava antany Ouville-la-Bétournée, #çò que, d'après la ancià francés plan, significava ne fa « la mal virada » en referéncia a l'orientacion, contrària a l'usatge, de la siá glèisa.
Le village s'appelait autrefois Ouville-la-Bétournée, ce qui, d'après l'ancien français bé, signifiait en fait « la mal tournée » en référence à l'orientation, contraire à l'usage, de son église.
Autheuil-Authouillet
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
La municipalitat a #èsser formada de la fusion, en 1971, de Autheuil e de Authouillet. En la charte de fondacion de la abbaye Sant-Salvador de Évreux, en 1060, dona Altolio per Autheuil, e en 1199, en una bulle del pape Innocent III, Altuliolum per Authouillet. Aquela terminaison en ialum d'après Auguste Vincent, a lo sens d'espacis descobèrts (per çò qu'es dels espacis cobèrts de bòsques).
Lo luòc a #èsser ocupat fòrça d'ora, dels cavòts de plâtre en barrant ossements e de las armas an #èsser trobats a Autheuil.
A l'epòca mérovingienne, aquelas doas localités apertenián dins lo País de Madrie (Pagus Madriacensis) #que Mercey n'èra çò cap de-luòc. Aquel luòc s'estendiá dempuèi La Crotz-Santa-Leufroy fins a Rolleboise a caval suls ancians diocèses de Évreux e de Chartres.
La commune a été formée par la fusion, en 1971, d'Autheuil et d'Authouillet. Dans la charte de fondation de l'abbaye Saint-Sauveur d'Évreux, en 1060, donne Altolio pour Autheuil, et en 1199, dans une bulle du pape Innocent III, Altuliolum pour Authouillet. Cette terminaison en ialum d'après Auguste Vincent, a le sens d'espaces découvert (par rapport aux espaces couverts de forêts).
Le site a été occupé très tôt, des tombeaux de plâtre renfermant des ossements et des armes ont été retrouvés à Autheuil.
À l'époque mérovingienne, ces deux localités appartenaient au Pays de Madrie (Pagus Madriacensis) dont Mercey était le chef-lieu. Ce lieu s'étendait depuis La Croix-Saint-Leufroy jusqu'à Rolleboise à cheval sur les anciens diocèses d'Évreux et de Chartres.
Engolmesin (dialecte)
Es possible que çò qu'apelam marchés au nòrd d'Engoleime a Colgent e l'engolmesin au sud sián lo mesme dialecte, vestigi dau parlar locau abans l'avançada de la lenga d'oïl, lengatge qu'evoquet Corlieu, e dont l'abat Michon ne trobet de traças dins los archius d'Engoleime. Es d'efiech geograficament luenh de la Marcha istorica que debuta a Confolent.
Istòria
L'engolmesin, ancian e moderne, es un parlar nòrdoccitan plan pròche au lemosin.
Engolmesin ancian
Dins lo parlar ancian d'Engolmés, podon trobar queles exemples (d'un pauc mai a l'oest, domeni dau sentongés d'uei):
Est
...
Nòtas
<references group=N/>
La Pèira
La Pèira (Lapeyre en francés) qu'ei ua comuna gascona d'Astarac situada dens lo departament deus Hauts Pirenèus e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
La prononciacion qu'ei [la'pèyro] (grafia fonetica deus autors). Las fòrmas ancianas que son : De Sa Peira en 1208 (l'identificacion dab aqueth La Pèira qu'ei probabla, shens estar segura), de Petra, en latin, cap a 1230, de Petra, en latin, en 1383-1384, de Petra, en latin, en 1405, Lapeyre (mapa de Cassini, a la fin deu sègle XVIII).
Segon Negre, La Pèira que vien deu gascon pèira, benlhèu au sens de « pèira hita » (bòrna).
Segon Miquèu Grosclaude, lo sens literau pèira qu'ei evident, mes la dificultat qu'ei la motivacion d'un mot tan banau. Grosclaude qu'a ua preferéncia per un ostau, ua construccion en pèira a l'epòca que los bastiments èran en husta o en massacanat.
Marsal (Mosèla)
Geografia
La municipalitat a situat en lo Saulnois al sud del departament de la Moselle, a 8 quilomètres al sud-es de Castell-Salins e a 4 quilomètres a l'èst de Moyenvic. Fa partida del parc natural regional de Lorraine.
Lo luòc de Marsal èra a l'origina un marais environat per dos braç de la Seille. Aquel vilatge situat sus l' anciana via romaine de Mètz a Estrasburg a #èsser marcat per l'espleitacion del sal, fòrça abondiu en lo jos-sòl.
Marsal Es aital bastida sus un radier artificial, lo briquetage de la Seille, issu d'una tecniciana de extraction de la sal a las epòcas celtique e gauloise abans l'aucupacion romaine.
La commune est située dans le Saulnois au sud du département de la Moselle, à 8 kilomètres au sud-est de Château-Salins et à 4 kilomètres à l'est de Moyenvic. Elle fait partie du parc naturel régional de Lorraine.
Le site de Marsal était à l'origine un marais entouré par deux bras de la Seille. Ce village situé sur l'ancienne voie romaine de Metz à Strasbourg a été marqué par l'exploitation du sel, très abondant dans le sous-sol.
Marsal est ainsi construite sur un radier artificiel, le briquetage de la Seille, issu d'une technique d'extraction du sel aux époques celtique et gauloise avant l'occupation romaine.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Lacryma Christi (vin)
Lo Lacryma Christi (« Lagrema del Crist » en latin) es una qualitat de vin producha a partir de vits que creisson sus los flancs del Vesuvi, dins lo golfe de Nàpols en Itàlia.
Aqueste vin soliá èsser produch antan de pels monges que vivián dins los covents qu'estàn sus los flancs del Vesuvi. Mai tard, los Jesuits, endevenguts mèstres d'aquestas tèrras, venguèron productors e detentors quasi exclusius d'aqueste vinhal.
Istòria
Los vins del Vesuvi ja èran presats al temps dels Romans por lor gost corsat e lor bòna qualitat. Son eissits de vinhaus qu'estàn sus los flancs del volcan, loqual dòna la terranha rica en noiriments qu'es la causa d'aqueste fòrt caractèri del vin.
La poèsia romana es plan emprenta de descripcions e de lauses sul vin produch dins los entorns del Vesuvi :
Haec iuga quam Nysae colles plus Bacchus amavit
(Bacchus a mai aimat aquestes monts que los ont Nysa nasquèt)
Aquò cantava lo poèta Marçal, parlant del mont Vesuvi e de los monts entornants de la region de Nàpols. Lo renom del vin del Vesuvi tanben inspirèt fòrça de legendas e de mites : « Lo Bon Dieu, reconeissent lo golfe de Nàpols coma un tròç de Cèl que Lucifer arranquèt mentre que casiá en infèrn, plorèt ; e ont casèron las lagremas, aicí cresquèron los vits del Lacryma Christi », aquò ditz la legenda locala.
Una autra legenda sus l'origina del Lacryma Christi vòl que Jesus visitèt, mentre que viatgèt, un ermite redimit que viviá sus los costats del Vesuvi. Apietadat, Jesus auriá cambiat la suá bevenda, qu'èra a pro far bevable, en un vin mai que bon : lo Lacryma Christi.
Aquèlas legendas crestianas continuon de segur de legendas anticas, pre-crestianas, lasqualas an d'originas fòrt ancianas, sens dobtança tant vièlhas que l'establissament dels òmes dins la region.
Pèdauca
La reina Pèdauca es una reina mitica que l'origina seriá dins la vila de Tolosa a l'epòca qu'èra capitala del Reialme visigòt (de 413 a 508). Se caracteriza per un pè d'auca.
La reina Pèdauca de Tolosa
Los primièrs tèxtes ancians que ne fan mencion, a la Renaissença, fan estat d'una. Segon Nicolas Bertrand (de Tolosanum Gestis publicat en 1515), Austris èra plena de doçor, de modestia e de bontat. . Amagant la malautiá, Austris se tornèt cap a l'ensenhament dels sants Sarnin, Marçau e Antonin). Batejada, gueriguèt, mas amaguèt tanben la garison . Bertrand conta que lo rei lo seu paire li faguèt bastir al quartièr dich la Pèiralada, un magnific palais qu'una sala, dicha banh de la reina, èra directament provesida en aiga per un aqüeducte . Lo personatge de la reina Pedauca es conegut dels Tolosencs dempuèi de longtemps, al començament del sègle XVI.
Antoine Noguier, un autre istorian tolosenc, apond als recits del seu predecessor une descripcion dels banhs de la reina Pédauca. Conta que lo rei Marcellus captèt una font dins l'actual quartièr Sant Çubran, puèi faguèt bastir un aqüeducte per menar las aigas fins al palais. Conclutz disent que Marcellus e Austris, que benlèu la reina Pèdauca, son des personatges mitics. Cap de Marcellus figura pas dins la lista dels sobeirans visigòts de Tolosa, mas poiriá èsser anterior a lor arribada (la cronologia es plan dobtosa, los tres sants citats son pas contemporanèus).
La font e l'aqüeducte, a l'ora d'ara desaperaguts, son pas coneguts: l'aqüeducte de Lardena e lo Pont Aqüeducte o Pont Vièlh. Un ensems idraulic (captacion de fonts e tèrmas), pròche del percors de l'aqüeducte, mas de segur independant, que de rèstes èran vesedors fins a 1834, se nomenava los « banhs de la Regina », e mai tard « banhs de la Reina Pèdauca ». Le nom ganhèt tot lo dispositiu: se disiá l'aqüeducte de la reina Pedauca, e lo pont aqüeducte que passava Garona venguèt lo pont de la Reina Pedauca.
En 1621, l'abat Chabanel, capelan de la Daurada, publiquèt una istòria de la Daurada que presenta la reina Pèdauca coma la molhèr de Teodoric III (o Teodoric II ? perque existís pas de Teodoric III), Ragnaquilda, argant del fach qu'amava  prendre de banhs, e que lo seu sarcofag portava tanben de dessenhs de patas d’auca (que son vertadièrament de plegadises de teissuts),.
En 1718, se faguèt l'examèn d'un tombèl de marbre, descobèrt dins l'ancian cementèri dels Comtes, vengut cementèri comunal de la Daurada (pròche del luòc de l'ancian palais dels reis visigòts); aquel tombèl èra supausat èsser aquel de la princessa Austris. Los arqueològs mostrèron plan distinctament sul naut un pè d'aucèl de cada costat. Son totjorn de plegadises de doas cortinas.
Una legenda ditz que la reina Pèdauca possedissiá una conolha meravelhosa, que jamai acabava pas, li permetent de fialar sens relambi. Frederic Mistral (Tresaur del Felibritge) cita François Rabelais, donant coma damne tolosenc. Rabelais, descrivent d'adversaris als pès larges: . Mistral cita un autre dictat:, per parlar del « temps vièlh». Mas cita tanben, evocant Berta, esposa de Boson, comte d'Arles al sègle X. Encara, lo filatge es una de las activitats de pastorèlas, santas o non, e la conolha lor atribut principal.
Las « reinas Bèrta » e autras reinas Pèdauca non tolosencas
Dins los païses alpencs de tradicion germanica (Soabia, Bavièra, Àustria, Soïssa, Alsàcia…), Perchta es una divessa d'aparéncia cambiadissa, a vegada fòrça bèla, blanca coma la nèu, o francament òrra, totjorn dotada d'un pè d'auca o de cicne, e sovent fialant, subretot pendent los dotze jorns d'ivèrn entre Nadal e Epifania (segon la terminologia crestiana que la tradicion s'èra adaptada). Lo seu nom significant « brilhanta » o « lutz », es sovent representada per santa Lucia.
Bèrta de Soabia, dicha la Filandièra o la rèina fialaira, apareis coma una personificacion dirècta de Perchta.
Jean-Baptiste Bullet, teologian de l'Universitat de Besançon, escapèt lo primièr de l'esfèra tolosenca. Conta que Robert Ièr de França avent esposat en 995 sa cosina Bèrta de Borgonha, foguèt excomuniat pel papa Gregòri V. Acabèt per la repudiar. Mas entretemps, la legenda dich que Berta auriá donat un filh dotat non pas d'un pè, mas d'una tèta e d'un còl d'auca: signe de malediccion del Cè ? Robèrt protector de l'abadiá de Sant Benigne de Dijon, i fogut presentat en estatua, en fàcia d'una estatua « de la reina Pèdauca ». Per justificar de la fòrta reputacion del seu nom a Tolosa, Bullet imagina une explicacion plan forçada, que Constança d'Arles, novèla esposa de Robèrt, cercava subretot a discreditar Berta. Es alara dins un passatge a Tolosa que Constança auriá batejat « reina Pedauca » çò qu'èra qu'un pont anonim.
I aviá abans ela, cronologicament, una autra « Bèrta », Bertrade de Laon, esposa de Pepin le Brèu. Mas la legenda foguèt fabregada tardièrament, vèrs 1275, pel trovari Adenet le Roi : segon el, Bèrta d'Ongria, qu'a un « grand pè » deu esposar Pepin lo Brèu, mas dins lo viatge en França, sa serviciala, que li semblava fòrça, la sequestrèt, se faguèt passar per ela, e esposèt lo rei. E foguèt mai ans mai tard que Berta revelèt la veritat, son pè provant de la seuna identitat.
Lo signe del pè malformat: las santas leprosas
La primièra santa amb aquela marca es dins la linhada de Berta del grand pè, perqu'es la seuna filha santa Isberga, o Gisèla, doncas filha de Pepin lo Brèu e sòrra de Carlesmanhe. Destinada a èsser mariada al filh del rei d'Anglatèrra, aimèt mai seguir la vocacion religiosa e l'ensenhament de sant Venant. Una lèpra subte li cobriguèt lo còrs, acabant amb los projèctes matrimonials, mas de colèra lo prince anglés faguèt decapitar Venant..
A partir d'aquí, la situacion se reproduguèt, amb de variantas, per fòrça santas:
Ipotèsis
Lo tèma de la Reina Pèdauca acampa mantunas constantas: s'agís d'una femna d'origina nòbla o aristocratica, que patiguèt siá de la lèpra, siá aviá un pè palmat coma aquel d'una auca, e sovent ligada al tèma de l'aiga (los banhs e l'aqüeducte, amb de fonts a vegadas miraculosas). La reina Pèdauca seriá estada una excellenta nadaira, qu'utilizava l'aqüeducte per anar e venir d'una riba a l'autre de Garona. Sol son amor imoderat dels banhs auriá justificat l'escai de pè d'auca. Per d'autres, mai recents, pè d'auca es l'escais d'una persona garrèla. La confusion seriá alara venguda d'una representacion simbolica del garrelejadís, dins l'estatuari, per un pè d'auca. Mas lo tèrme existissiá fòrça abans tota representacion visuala.
L'influéncia de la Perchta germanica, fialaira del pè d'auca, o pel mens una prefiguracion d'aquela, que seriá estat portada pels Visigòts, sus las variacions a l'entorn de la reina Pèdauca, se pòt envisatjar.
Montdidier (Mosèla)
Montdidier es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mosèla e la region de Grand Èst.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Grand Nívol de Magellan
A un diamètre d'aperaquí 14,000 ans lutz e de limits pauc clars. Foguèt ansin lòngtemps classada coma galaxia irregulara fins a la descubèrta d'una estructura espirala deformada qu'a entraïnat son classament en galaxia espirala barrada nana. Una partida d'aquela estructura es liada per un corrent de gas e d'estèlas au Pichon Nívol de Magellan.
Gerhard Armauer Hansen
thumb|G. A. Hansen Gerhard Henrik Armauer Hansen, nascut lo 29 de julhet de 1841 a Bergen e mòrt lo 12 de febrièr de 1912 a Florø (Norvègia), èra un mètge bacteriologista e dermatològ norvegian. Demòra celèbre per la descobèrta en 1873 del « bacil de Hansen » (Mycobacterium leprae), la bacteria responsabla de la lèpra. Aquela descobèrta a una importància istorica, perque s'agís de la primièra demonstracion d'una relacion de causalitat entre une bacteria et una malautiá coneguda.
Hansen daissèt lo seu nom a l'encòp a la malautiá (una eponimia comòda permetent d'evitar de prononciar als malauts lo nom d'una malautiá estigmatisanta e incurabla a l'epòca) e a la bacteria responsabla.
Biografia
Estudiguèt la medecina a l'Universitat Reiala Frederik (ara l'Universitat d'Òslo) qu'obtenguèt lo diplòma en 1866. Foguèt un pauc temps intèrne a l'Espital Nacional de Christiania (Rikshospitalet), puèi mètge a las Illas Lofoten. En 1868 tornèt a Bergen per estudiar la lèpra amb Daniel Cornelius Danielssen, un dermatològ especialista reconegut d'aquela malautiá, e que maridèt mai tard la filha Stefania.
En 1879 donèt de mòstras de teissuts levats a de leproses a Albert Neisser que l'an seguent capitèt a colorar la bacteria e pretendèt aver el meteis descobèrt l'agent causal de la lèpra. Seguèt una querèla entre los dos òmes que Neisser ensagèt de minimisar lo ròtle jogat de Hansen. Es vertadièr qu'aquel darrièr jamai capitèt a cultivar lo gèrme en mitan artificial nimai a provar que los organismes en forma de bastonets qu'identifiquèt èran vertadièrament infeccioses. Es per aquela rason qu'aguèt l'idèa malastrada de far una ensag d'inoculacion a una malauta sens obtenir lo seu consentiment. Aquela experiéncia foguèt sens consequéncias per la malauta, mas l'afar als tribunals e faguèt pèrdre a Hansen lo pòste de mètge a l'espital.
Demorèt pasmens mètge leprològ oficial per Norvègia e mercé als seus esfòrts, las leis sur la lèpra de 1877 e 1885 foguèron promulgadas. Permetèron lo declin regulièr de la malautiá dins le país: la prevaléncia passèt en efècte de 1800 cases en 1875 a 575 en 1901. La seuna òbra foguèt onorada al Congrès Internacional sus la Lèpra de Bergen, en 1909.
Hansen, malaut de sifilis dempuèi los ans 1860, moriguèt d'una ataca cardiaca.
Eretatge
A Bergen lo musèu de medecina portant le nom de Hansen es sovent considerat coma lo musèu de la lèpra (Lepramuseet). L'Universitat de Bergen tanben li dediquèt una unitat de recerca, lo bastiment Armauer Hansen a l'Espital Universitari Haukeland de Bergen. Los Archius de la Lèpra de Bergen foguèron plaçadas per l'UNESCO sus la Lista Memòria del mond.
Popàs
Popàs (Poupas en francés) es una comuna gascona de Lomanha, situada dens lo departament de Tarn e Garona e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Epigramas (Marçal)
Los Epigramas del poèta roman Marc Valèri Marçal son una la suá màger òbra dins laquina, en-tras los 12 libre que constituisson l'òbra, ven descricha la Roma de la fin del segle Ièr de façon plan realistica e viventa.
Popàs
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Epigramas (Marçal)
Sovent venguèron los Epigramas descriches coma « obscènis » por lo ròtle qu'i jòga lo sexe e pel realisme crut de lor tornaduras lengatgièras, çò qu'obliga lor traductors a far de contorsions de lengatge per rendre lo plen sen dels tèxtes. « Qu'es sens dobtança que podèm escriure que la licéncia dels Epigramas salvèt l'òbra, tant es vertadier que los monges-copistas, a qui plan agradava aquèsta licéncia, ne retranscriviguèron tot sens que se ne perdesse aucun tròç, mentretant que non retranscriviguèron pas d'autras òbras mai castigadas, e que per aquò non lor agradavan tant. » escriu Pierre Larousse dins l'edicion de 1867 del seu Grand Dictionnaire.
Popàs
Toponimia
Las fòrmas ancianas son : Poupaux, en 1333, Arnaldo de Popassio, en 1344, Popanis, en 1381, Sanctus Christophorus de Popassio, en 1486, dominae de Poupats, en 1518, prior de Sancte Genefeve de Popanis, en 1532. Popàs, s'es un derivat de popa damb un sufixe aumentatiu -às, pòt representar metaforicament ua tuca sola e arredondida. Mès lo vilatge es meilèu sus ua sèrra. Duas tucas mèi hautas que Popàs, a 179 m, situadas au sud-èst e au nòrd-èst, representan milhor l'idèa de popa.
Meilèu que d'un derivat de popa, solucion adoptada per Dauzat, cau cercar deu costat d'un nom de persona latin, Poppaeus o meilèu Puppus, damb un sufixe que seré -ales (atestacion de 1333), -atos (atestacion de 1518), o -anos (atestacions de 1381 e de 1532).
REMARCA. Tant de càmbiaments de sufixe en dus sègles son impossibles, cau donc cercar una auta solucion. Lo sufixe -anos es representat dus còps, mès damb documents de medisha origina, lo Pouillé (inventari de bens eclesiastics) de l'avescat de Leitora. Lo cau donc comptar per un. Pr'aquò, se la fòrma medievala èra *Popans, la pròva de la dificultat de gardar lo grope final -ns, fenomèn plan conegut en occitan, seré precisament dens sa disparicion aus sègles ulteriors. Cau donc imaginar que l'esfòrç articulatòri per lo gardar pòt produsir una consonanta o una vocala parasita mèi o mens furtiva e mèi o mens clarament prononciada e percebuda. -ans se pòt atau mudar en un -aus confús (a la mòda deus parlars albigeses qu'an definitivament cambiat un Confolenç en Confolèuç), o en -ants > -ats, l'oclusiva estant per natura apta a renforçar l'articulacion de -n. Lo desòrdre aparent de las atestacions estuja donc en realitat ua tendéncia naturala a amudir l'-n- davant -s e reaccions de compensacion per conservar ua articulacion que los locutors devèvan considerar corrècta e tradicionala. Se pòt pas har un rasonament semblable en supausant que la fòrma d'origina èra *Popaus o *Popats. Cau gardar çaquelà la grafia Popàs, pus clara fonologicament. Per un cas diferent de dificultat a manténer ua prononciacion conservatritz, véser Cors, qu'èra un ancian Cols.
Marc Valèri Marçal
Marc Valèri Marçal, o mai simplament Marçal (var. Marçau), tanben nomenat Marcial segon lo seu nom latin (Martialis, lo seu nom complet qu'èra Marcus Valerius Martialis), nascut vèrs l'an 40 al mes de març e mòrt vèrs l'an 104 a Bilbilis, pichona ciutat de la província tarraconenca (uèi dins la província de Saragossa en Espanha), foguèt un poèta roman fòrt conegut pels seus Epigramas, losquins dònan una imatge pitoresca e formiguejanta de Roma a la fin del segle I.
L'òbra de Marçal constituís « lo melhor peplum dusca uèi » segon l'escridor Dominique Noguez.
Sovent venguèt Marçal descrich coma « obscèni » por lo ròtle que jòga lo sexe dins los Epigramas e pel realisme crut de las suás tornaduras lengatgièras, çò qu'obliga los seus traductors a far de contorsions de lengatge per rendre lo plen sen del tèxte. « Qu'es sens dobtança que podèm escriure que la licéncia dels Epigramas salvèt l'òbra, tant es vertadier que los monges-copistas, a qui plan agradava aquèsta licéncia, ne retranscriviguèron tot sens que se ne perdèsse aucun tròç, mentretant que non retranscriviguèron pas d'autras òbras mai castigadas, e que per aquò non lor agradavan tant. » escriu Pierre Larousse dins l'edicion de 1867 del seu Grand Dictionnaire.
Vertuts catolicas
Lista de las vertuts
• Las tres vertuts teologalas :
• Las quatre vertuts cardinalas :
Tart-le-Haut
Tart-le-Haut es una comuna francesa, situada dins lo departament de Còsta d'Aur e la region de Borgonha.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Marchantiophyta
Lei marchantiophyta (var. èrba de la Trinitat, èrba del fetge ò èrba deu hitge) son un taxon de plantas terrèstras gropant aperaquí 9,000 espècias de talha pichona (generalament 10-20 mm a 10 cm) que colonizan lei mitans umids e ombrejats sus tota la planeta. A respèct deis autrei taxons vegetaus, es l'ensems qu'a gardat lo pus de caractèrs « arcaïcs » e es donc probable lo taxon pus pròche a l'ora d'ara dei premierei plantas terrèstras.
Aiguamòg
Er arriu d’Aiguamòg ei un afluent de riba esquèrra de Garona, ena comuna de Naut Aran, ena Val d’Aran.
Campionat del Mond d'atletisme de 1997
thumb|75 px||right|... [[Atletisme... ]]
Los sieisens Campionats del Mond d'atletisme se debanèron a Atenas (Estadi Olimpic) del 1èr al 10 d'agost de 1997.
I participèron 1882 atlètas representant 198 païses.
Allegretto Nuzi
Allegretto Nuzi o Allegretto di Nuzi, (Fabriano, env. 1315 - Fabriano, 1373) èra un pintor italian del gotic intèrnacional flambejant.
Vida
Allegretto foguèt segurament un discípol del Mèstre de Campodonico a Florença en 1346, après qué se ne torna a Fabriano dins la província d'Ancona, dins la region de las Marcas, ont que dòna a veire son estile gotic eiretat de Bernardo Daddi e de Maso di Banco.
Badevel
Badevel es una comuna francesa, situada dins lo departament de Dobs e la region de la Franca Comtat.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Badevel Aperteniá al comtat de Montbéliard #que i aguèt ligat a la França en 1793.
Badevel I aguèt marcat per las minas #que porgián la matèria primièra pels forges de Audincourt, mas l'activitat del vilatge #demorar centrada a l'entorn de l'agricultura fins a.
Badevel appartenait au comté de Montbéliard qui fut rattaché à la France en 1793.
Badevel fut marquée par les mines qui fournissaient la matière première pour les forges d'Audincourt, mais l'activité du village resta centrée autour de l'agriculture jusqu'au.
Louis Mapou
Louis Mapou (n. a Iate lo 14 de novembre de 1958) es un òme politic canac. Lo 8 de julhet de 2021 es elegit president del govèrn.
Thierry Suquet
Thierry Suquet (Constantina, Argeria, 10 d'abril de 1960) es un naut foncionari francés. Es prefècte de Maiòta dempuèi 2021.
Domesmont
Domémont en picard (Domesmont en francés) es una comuna francesa, situada dins lo departament de Somme e la region de Picardia.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Nòtas
<references group=N/>
Bressa
Bressa (en francés la Bresse) es una anciana provincia de França, que sa capitala es Borg de Bressa. thumb|120px|Escut de Bressa
51 Pegasi b
51 Pegasi b es una exoplaneta de tipe Jupitèr caud situada a 51 ans lutz de la Tèrra a l'entorn de l'estèla 51 Pegasi. Es una planeta giganta d'au mens 0,45 massa joviana qu'orbita an aperaquí 0,05 ua de son estela.
Descubèrta lo 5 d'octòbre de 1995 dempuei l'observatòri d'Auta Provença per Michel Mayor e Didier Queloz, èra la premiera planeta trobada a l'entorn d'una estèla de la sequéncia principala e lo premier Jupitèr caud observat. Per aquela rason, maugrat la multiplicacion dei descubèrtas d'exoplanetas, 51 Pegasi b es demorada relativament famosa e es venguda lo prototipe de la classa dei Jupitèrs cauds.
Lista dels primièrs ministres de Cameron
thumb|130px|Blason de Cameron. Vaquí la lista dels primièrs ministres de Cameron, e tanben de Cameron Oriental e Cameron Occidental dempuèi 1960.
Coëtmieux
Coétmioec en galò; Koedmaeg en breton ( Coëtmieux en francés) es una comuna bretona, situada dins lo departament de las Còstas d'Arvòr e la region de Bretanha.
Patrice Faure
Patrice Faure (nascut a Crest) es un naut foncionari occitan al servici de l'Estat francés. Foguèt prefècte de Guaiana de 2017 a 2019. Es naut comissari en Nòva Caledònia dempuèi junh de 2021.
Coëtmieux
Geografia
Coëtmieux, Comuna dicha « entre Evron e Gouessant », es coma lo sieu subernòm l'indica, situat entre dos rius : lo Evron e lo Gouessant. Aqueles dos rius se prenon al nivèl del lac artificial dels Ponts-Nòus, per continuament se #tirar en la baia de Sant-Brieuc (al nivèl de Hillion)
Coëtmieux, commune dite « entre Evron et Gouessant », est comme son surnom l'indique, situé entre deux rivières : l'Evron et le Gouessant. Ces deux rivières se rejoignent au niveau du lac artificiel des Ponts-Neufs, pour ensuite aller se jeter dans la baie de Saint-Brieuc (au niveau d'Hillion)
Messier 33
thumb|right|[[Fotografia de la galaxia dau Triangle.]]
La galaxia dau Triangle (tanben dicha Messier 33 ò NGC 598) es una galaxia espirala que fa partida dau Grop Locau e qu'es benlèu un satellit de la galaxia d'Andromèda. Situada dins la constellacion dau Triangle ai coordenadas 01h 33 m 50,904 s e +30° 39′ 35,79″, es a una distància mau coneguda qu'es estimada entre 2,38 e 3,07 milions d'ans lutz de la Tèrra. Amb un diamètre de 50,000 a 60,000 ans lutz e una massa d'aperaquí 60 milions de massas solaras, es la tresena galaxia pus importanta dau Grop Locau après la galaxia d'Andromèda e la Via Lactèa.
Descubèrta en 1764 per l'astronòm francés Charles Messier (1730-1817), a una magnitud aparenta de +6,27 e una talha angulara relativament importanta de 70,8' × 41,7'. En causa d'aquelei caracteristicas, son observacion necessita un camp larg e un grossiment feble e es donc relativament malaisada per leis astronòms amators.
Frederic III de Saxònia
Frederic III de Saxònia (17 de genier de 1463 - 5 de mai de 1525) foguèt lo duc e prince-elector de Saxònia de 1486 a sa mòrt en 1525. Prefondament cresent, participèt au començament de la Reforma protestanta coma protector de Martin Luther e sostèn dei premierei reformas religiosas. Son fraire, Jan I de Saxònia li succediguèt.
Cyrille Melchior
Jean Cyrille Melchior dich Cyrille Melchior (n. lo 6 de setembre de 1961 a Sant Paul de la Reünion) es un foncionari territorial e un òme politic de la Reünion. Conselhièr general (2000) puèi departamental (2015) de l'illa, es elegit president del Conselh departamental lo 18 de decembre de 2017 e reelegit après las eleccions de 2021.
Puccio di Simone
vinheta|Madona et sants (poliptic) Museo di arte sacra, [[Certaldo.]] vinheta|Sant'Ansano e due angeli, pieve de Vinci. Puccio di Simone (Florença, actiu de 1345 a 1365) foguèt un pintor italian que son estile gotic èra plan similari a lo de Bernardo Daddi.
Vida
Las òbras de Puccio di Simone long temps foguèron atribuidas a un mèstre anonim apelat per convencion Lo mèstre del Retable de Fabriano. Es finalament l'expèrt Roberto Longhi qu'identifiquèt lo pintor coma un discípol de Bernardo Daddi que s'apelava Puccio di Simone.
A obrat amb Allegretto Nuzi à Fabriano.
Microscòpi optic
Un microscòpi optic es un instrument utilizat per observar d'objèctes tròp pichons per èsser vesedors a uèlh nud. Es provesit de lentilhas, d'un platèu foradat ont posar l'element que s' vòl obesrvar e d'una font de lutz, sia un mirau per i menar la lutz, sia un lum.
La sciéncia cargada de l'estudi de l'observacion d'aqueleis objèctes amb un microscòpi es dicha microscopia.
Lo microscòpi optic foguèt inventat en premier e permetèt la descoberta e descripcion de las cellulas e de sons organits principaus puei lo microscòpi electronic foguèt inventat a la mitat del sègle XX e permetèt d'observar d'objècte mai pichon au nivèu jos cellular e molecular.
Dominois
Domino (Sonme) en picard (Dominois en francés) es una comuna francesa, situada dins lo departament de Somme e la region de Picardia.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Nòtas
<references group=N/>
Villars-en-Pons
Villars-en-Pons es una comuna francesa, situada dins lo departament de Charanta Maritima e la region de Novela Aquitània, ancianament de Peitau-Charantas.
Nòtas e referéncias
{{Comunas de|insee= 17469
Huguette Bello
Marie-Huguette Antoinette Bello dicha Huguette Bello (Sant Pèire de la Reünion, 24 d'agost de 1950) es una regenta e una femna politica de la Reünion. En 2021 ven presidenta del conselh regional de la Reünion, una collectivitat territoriala.
Es consola de Sant Paul de la Reünion de 2008 a 2014, e de 2020 a 2021. Presentada al començament de sa vida politica pel Partit comunista de la Reünion, se crea un partit d'esquèrra, Per la Reünion (PLR) en 2012. En 2021, se ganha al segond torn las eleccions regionalas amb una lista d'union de l'esquèrra. Demissiona de la comuna de Sant Paul. Es elegida presidenta del conselh regional lo 2 de julhet.
Theillement
Theillement en normand (Theillement en francés) es una comuna normanda, situada dins lo departament d'Eure e la region de la Nauta Normandia.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Blišice
vinheta|200px|Proposicion d'escut per Blišice a partir del sagèl de l'anciana comuna. vinheta|Cloquièr de Blišice Blišice es un vilatge e una seccion cadastrala de la communa chèca de Koryčany (districte de Zlín). Es una anciana comuna que foguèt annexada a Koryčany en 1961.
Hia C-ed O'odham
thumb|Dus òmes Hia C-eḍ O'Odham dempús d'ua expedicion de pesque. Litografia de 1857 Es Hia C-eḍ O'odham ("Pòble dera montilha de sable"), tanben coneishudi coma Areneños o Pimes de Sable son un pòble amerindi eth larèr tradicionau que se ne trobaue entre Ajo Range, er arriu Gila, eth Colorado, e eth Golf de Califòrnia. Actuauments non son arreconeishudi ne a nivèu estatau ne a nivèu federau ne enes Estats Units ne en Mexic, encara qu'era Nacion Tohono O'odham a un comitat entà ahèrs restacadi damb eri e a terrens mantengudi eth fideïcomís entà eri. Son representadi per ua organizacion dera comunitat coneishuda coma Hia-Ced O'odham Alliance. Es Hia C-eḍ O'odham ja non son nomades e era majoria aué viuen apròp Ajo (Arizòna) o er es petiti assentaments de Blaisdell e Adondi apròp Yuma.
Soent an estat consideradi coma ua "subtribu papago" pes antropòlegs, amassa damb es Tohono O'odham e nombrosi grops que desapareisheren o se junheren as Tohono O'odham. Quinsevolhe que pogue demostrar ascendència Hia C-eḍ O'odham en tot trobar quàntum de sang Nacion Tohono O'odham pòt demanar èster membre dera Nacion Tohono O'odham. Bèri Hia Ced O'odham son enregistradi ena comunitat índia Ak-Chin.
Eth 24 de hereuèr de 2009 siguessen aqueridi eth fideïcomís pera Nacion 642,27 acres de tèrra apròp Why (Arizòna) prèviaments crompadi pes Tohono O'odham. Açò se hec damb era intencion de crear damb eth temps un nau districte dera Nacion Tohono O'odham entàs Hia C-eḍ O'odham. Eth 30 d'octobre de 2012 ua naua lei tribal creèc efectivaments eth "districte Hia-Ced" coma eth nau 12au districte dera nacion Tohono O'odham, damb era tèrra eth fideïcomís apròp Why coma tèrra basatz iniciau. Pendent tres ans dempús dera data efectiva, es membres prèviaments inscriti dera Nacion Tohono O'odham an eth dret a reclamar qu'era sua designacion de districte sigue reasignada ath nau districte. Es persones que solliciten era inscripcion tribal tanben pòden sollicitar era sua designacion ath districte Hia-Ced.
Puègcornet
Puègcornet (Puycornet en francés) es una comuna carcinòla situada dins lo departament de Tarn e Garona e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Les Villedieu
Les Villedieu es una comuna francesa, situada dins lo departament de Dobs e la region de la Franca Comtat.
Puègcornet
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Valsa
thumb|"Valsa minuta", de [[Frédéric Chopin|Chopin.]] La valsa es una dança de salon e una dança tradicionala. A un caractèr ternari (normalament escrich en compàs 3/4) e l'accent menor sul primièr temps. Es una dança de parelhs, que lo primièr temps s'obrís sus una camba en diagonal, dins lo segond l'autra camba se jonh s'unissent de nòu los pés, e dins lo tresen temps se fa un pihon pas sens desplaçament amb lo primièr pé. Aprèp se repetís del meteis qu'al començant amb l'autre pé.
Puègcornet
Nòtas
[
Les Villedieu
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Valsa
S'i a cap de consensus sus son origina, d'unes l'atribuisson a una dança del sègle XVIII, nomenada ländler, que dançavan los païsans d'Àustria e del sud d'Alemanha, d'autres, a una dança italiana de fa mai de quatre sègles, nomenada volte.
Les Villedieu
Istòria
Fins en 1923, la municipalitat se trucava Villedieu.
Jusqu'en 1923, la commune s'appelait Villedieu.
Valsa
Las mai famosas sont las valsas vienesas dels membres de la familha Strauss, e tanben l'omenatge que ne fa Ravel amb la seuna òbra La Valse, al entrar lo sègle XX.
Tessalonica
Tessalonica o Salonica (oficialament en grèc: Θεσσαλονίκη, Thessaloníki o Σαλονίκη, Saloníki, originalament Salonikion; en macedonian: Солун Solun; en turc otoman: سلانیك, Selanik; judeoespanhòl: סאלוניקו, Saloniko), es una vila de Grècia, capitala de la region de Macedònia e al cap del nomòs de Tessalònica. A una populacion (incloses los alentorns) de e es situada al centre del Golf Termaíc (Thermaicus Sinus), prèp de la bòca de l'Axiòs. Es lo primièr centre industrial de Grècia, e a un pòrt important, dubèrt en 1901. I a una universitat. Es lo sèti d'un arquevescal. L'aeropòrt se tròba dins la banlèga de la vila e es de categoria internacionala. Al punt mai naut i a la ciutadèla d'Heptapurgion.
thumb|right|700px|Panoramic de l ' Ano Poli (ciutat vièlha) de Tessalonica
Istòria
La ciutat Therma es ja mencionada pendent l'invasion persana de Xerxès, qu'estacionèt dins aquela ciutat entre Therma e lo riu Axiós, e las naus demoravan dins lo golf Thermaíc (480 aC).
En 421 AbC la ciutat foguèt ocupada pels atenencs mas dos ans aprèp foguèt daissada a Perdicas. Qualques ans mai tard, als començaments del sègle IV, foguèt ocupada pel rei d'Esparta Pausanies. I a pas mai d'infornacions fins a Polibi amb lo seu nòu nom de Tessalonica.
Lèu venguèt un pòrt militar e la ciutat venguèt mai granda. Tornèt al romans aprèp de la batalha de Pidna e venguèt la capitala d'un dels quatre districtes de Macedònia. Quant Macedònia foguèt convertida en província romana Tessalonica venguèt capitala provinciala e mai tard no foguèt mencionada coma metropòlis. Ciceron se refugièt dins la ciutat, a l'ostal del questor roman, pendent lo seu exili. Pendent la primera guèrra civila èra lo quartièr general del partit pompeian e del senat. Dins la segonda guèrra civila prenguèt partit per Octavi August e Marc Antoni e obtenguèt la condicion de ciutat liura. Se trapaèt qualques monedas amb la inscripcion Eleutherias que deu far referéncia a aquest fach.
Pendet l'impèri contunhèt creissent e venguèt encara mai importanta a causa de la seva situacion estrategica e del ligam entre Roma e las províncias orientalas. Foguèt lo luòc despartida de la Via Egnatia entre la mar Adriatica e l'Ellespont e èra a uns 50 quilomètres de Pella e a uns 100 quilomètres d'[Amfipolis]. La ciutat èra governada per sièis magistrats que se disián Politarcs. Lo sistèma politic èra la democracia. Al sègle III venguèt colonia romana
Jols emperaires orientals conservèt la seuna importància e venguèt capitala de Grècia e Illiria. Èra una posicion essenciala per far front a las atacas dels gòts (qu'ataquèron la ciutat en 252, 262 e 269) e mai. Lo pòrt foguèt agrandit per Constantin. Aprèp, en 390 se revoltèt contra Teodosi, que en represalha ordenèt una tuariá. Comencèt alara una decadéncia que foguèt accentuada amb las atacas dels Huns, avars e subretot los eslaus; las atacas dels bulgars e mai eslaus afectèron la region dempuèi mitat del sègle VI fins al sègle VIII (èran las sièis guèrras nomenadas Guèrras Esclavonicas).
Lo 29 de julhet de 904 foguèt ocupada pels arabis qu'avián enviat una flauta dempuèi Trípol de Liban, aprèp qualques jorns de lucha. Uns foguèron fachs presonièrs e venguts esclaus. Devia aver alara una populacion de prèp de dos cents mila abitants.
En 1185 foguèt capturada pels normands de Sicília dirigits per Tancred de Sicília qu'avián desembarcat en Peloponés e avançava cap al nòrd per la Via Egnatia, en direccion a Dyrrachium e Tessalonica. La ciutat foguèt capturada lo 15 d'agost de 1185 e los grècs foguèron tractats barbarament pels conquistadors segon los dichs de Nicetes Coniates e l'arquevesque de la ciutat Eustatios. Los normands demorèron pas dins la ciutat.
Aprèp 1204 foguèt atribuïda a Bonifaci I de Montferrat coma reialme de Tessalonica coma tota la Macedònia bizantina e la Tessalia. Bonifaci, pasmens, èra feudatari pel seu reialme de l'Emperaire Latin de Constantinòple e a al seu torn distrièt los feus als barons latins. Bonifaci moriguèt en 1207 e li succediguèt lo seu filh Demetri jos la regéncia de la seuna maire Maria d'Ongria, fins a que en 1224 lo reialme foguèt conquerit pel despòta bizantin de l'Epir Teodor Angel Comné que creèt un nòu reialme de Tessalonica que regiguèt lo seu fraire Manel I (1230-1241) e los seus filhs Joan I (qu'acceptèt la sobiraniá de l'emperaire de Nicèa) e Demetri I. En 1246 passèt a l'emperaire de Nicèa Joan III Ducas Vatatzes. L'empèri bizantin foguèt restaurat en 1261 per Miquèl VIII Paleolèg. Dins aquel periòde foguèt nomenada Salonichi o Saloniki pels italians (latí Salonicia) e Salnek pels alemands, mas lo nom tradicional demorèt.
Els almogàvers van ser a la ciutat de l'estiu del 1307 fins a la primavera del 1309. Los almogavèrs ataquèron lo monestèri d'Athos per prene las riquesas mas lo rei Jaume II d'Aragon faguèt d'arengaments amb Bernat de Ròcafòrt e capitèron que se respectecten los monestèris. Lo sètge de la ciutat (1309) foguèt levat e los catalans se retirèron cap a Tessalia. Pendent lo sègle XIV los sèrbes venguèron poderoses en Macedònia e vèrs la mitat del sègle la ciutat venguèt un enclavament bizantin en comunicacion amb Constantinòple sonque per mar.