cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Montigny-lès-Cormeilles
Montigny-lès-Cormeilles es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Val d'Oise e la region d'Illa de França.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Nòtas
<references group=N/>
La Baume
Baume en arpitan (Baume en francés) es una comuna arpitana de Savòia, situada dins lo departament de la Nauta Savòia e la region de Ròse-Aups.
Geografia
Se situa n'Anautita Savoie entre Thonon-las-Bains e Morzine. La se truca La Baume perque la glèisa se situa sus un rocher.
Elle se situe en Haute Savoie entre Thonon-les-Bains et Morzine. On l'appelle La Baume car l'église se situe sur un rocher.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Eras Torrelhas
Eras Torrelhas (Les Tourreilles en francés) qu'es ua comuna gascoa de Comenge, situada en eth departament dera Hauta Garona e era region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Istòria
Pendent eth Ancian Regime, Eras Torrelhas qu'èra dera parròpia de Montrejau, dera diocèsi de Comenge e dera senescaucia de Tolosa. Eth vocable dera glèisa, annèxa de Sent Pau de Nestés (Hauts Pirenèus) qu'es Senta Anna. Eras Torrelhas qu'estó separat de Montrejau per era lei deth 1èr de deceme 1875. Eras Torrelhas que seré estada deth canton de Montrejau en 1790 (doncas comuna, implicitament, mès que cau estar prudent).
Saint-Étienne-du-Bois
Saint-Étienne-du-Bois es una comuna peitavina, situada dins lo departament de Vendea e la region daus País de Leire.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Toponimia
Las atestacions ancianas son, per lhuec:
Union Esportiva Montalbanesa
vinheta|Salim Boukanoucha L'Union Esportiva Montalbanesa (en francés US Montauban) es un club professional de rugbi de XV fondat en 1903 e basat a Montalban. Jòga a l'Estadi de Sapiac (12 600 plaças). Lo club foguèt un còp campion de França en 1967. Jòga dempuèi 2018 dins la segonda division francesa professionala de rugbi de XV: Pro D2.
Lògò
Mentre que lo club se dòta d'un sit novèl web a l'intersaison 2014, l'USM modifica leugièrament son lògò.
Villamayor de Monjardín
Villamayor de Monjardín es una comuna de la Comunautat Forala de Navarra al nòrd d'Espanha.
Benicolet
Benicolet es un municipi de la província espanhòla de Valéncia dins la Comunautat Autonòma del País Valencian.
Kostas Karamanlis
Konstantinos Alexandrou Karamanlis (en grèc Κωνσταντίνος Αλεξάνδρου Καραμανλής, abreviacion per Kostas Karamanlis / Κώστας Καραμανλής) nascut lo 14 de setembre de 1956, foguèt cap del partit foguèt Nòva Democracia (Nea Dimokratia) a Grècia e foguèt proclamat primièr ministre lo 10 de març de 2004, après la victòria de lo sieu partit a las eleccions dins lo parlament celebradas lo 7 de març de 2004. Tornèt véncer lo 16 de setembre del 2007. Durant lo mes de decembre del 2008, lo sieu govèrn faguèt tèsta a una sèria de protèstas generalisadas dins tot lo país e a una jornada de cauma que, entre autras reivindicacions, demandava la demission del govèrn.
A causa de la crisi economica li calguèt convocar d'eleccions anticipadas lo 4 d'octobre de 2009, en qué son partit obtenguèt lo pièger resultat electoral de la siá istòria (33,9% dels vòtes e 93 parlamentaris), e demissionèt après coma cap del partit.
Kostas Karamanlis es lo nebot de Konstantinos Karamanlis, ancian primièr ministre e ancian president de Grècia.
Villatuerta
Villatuerta es una comuna de la Comunautat Forala de Navarra al nòrd d'Espanha.
Mendita
Mendita (en basco: Mendikota; en francés: Menditte) qu'ei ua comuna de la província tradicionau de Sola. .
Alzona
Alzona (Alzonne en francés) es una comuna lengadociana de Lauragués situada dins lo departament d'Aude e la region administrativa d', ancianament de Lengadòc-Rosselhon.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
Las atestacions ancianas son, per luòc:
Bancigny
Bancigny es una comuna francesa del departament d'Aisne e de la region de Picardia.
Geografia
Lo villatge a traversat pels ruisseaux del Huteaux e del Robinet. La granja del Molin es una separacion del pòble. La municipalitat a per municipalitat limitrophe : Plomion, Nampcelles-lo-Tribunal en lo costat de Vervins ; Dagny-Lambercy en lo costat de Marle e Jeantes en lo costat de Aubenton
Le village est traversé par les ruisseaux du Huteaux et du Robinet. La ferme du Moulin est un écart du village. La commune a pour commune limitrophe : Plomion, Nampcelles-la-Cour dans le canton de Vervins ; Dagny-Lambercy dans le canton de Marle et Jeantes dans le canton d'Aubenton
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
@Dénommer Bancegnies Sus una mapa en 1205, la localité èra una distincion. Lo domeni de Bancigny i aguèt erigit dins comtat, en 1590. En lo moment de la Revolucion francesa, Bancigny #venir una municipalitat e #far partida del costat de Plomion en lo district de Vervins. En 1801, la municipalitat a ligat al costat de Vervins en lo arrondiment de Vervins.
Dénommée Bancegnies sur une carte en 1205, la localité était une seigneurie. Le domaine de Bancigny fut érigé en comté, en 1590. Lors de la Révolution française, Bancigny devint une commune et fit partie du canton de Plomion dans le district de Vervins. En 1801, la commune est rattachée au canton de Vervins dans l'arrondissement de Vervins.
Benicull de Xúquer
Benicull de Xúquer es un municipi de la província espanhòla de Valéncia dins la Comunautat Autonòma del País Valencian.
Berenguièr Saunièra
Berenguièr Saunièra nascut François, Bérenger Saunière, sovent simplament nomenat l'abat Saunièra es un prèire catolic, nascut l’11 d’abril de 1852 à Montasèls e mòrt lo 22 de genièr de 1917 a Rènnas del Castèl.
Aqueste òme de glèisa es subretot conegut per aver degalhat d'importantas somas d'argent pendent son ministèri realizat a Rènnas del Castèl, mas que lo montant, la natura e l'origina exactas demoran desconeguts. Aqueste enriquiment personal demora estrechament associat, dins l'imaginari collectiu, a la descobèrta d'un ipotetic tresaur per aqueste òme sul quita site del vilatge. Aqueste afar comença amb de rumors d'una supausada descobèrta d'objèctes de valor o de pargamins (o los dos) per aqueste abat, alara qu'aviá començat d’obras d’adobament dins sa glèisa parroquiala en estat plan marrit en 1891, subretot al nivèl de son altar mèstre.
Mai, l'abat Saunièra, per sas realizacions immobiliàrias e adobaments, coma dins la glèisa parroquiala de Santa Maria Magdalena e dins son vesinatge, modifiquèt prigondament l’arquitectonica e la vida dels abitants d’aqueste vilatjòt, qu’èra demorat, fins a sa nominacion e son installacion dins la parròquia, totalament desconegut fòra de sa region.
A causa d’aqueste afar d'enriquiment degut a un supausat tresaur, mas embelida per fòrça recits de ficcion, de recits d'enquistas de nivèls diferents, e mèsme fòrça articles de premsa e de reportatges de television, l'abat Saunièra e la comuna de Rènnas del Castèl prenguèron una celebritat internacionala, subretot en Euròpa e tanben dins los païses anglosaxons. Eveniment que foguèt amagat per aquesta supausada descobèrta, e que poirá explicar la misteriosa fortuna que sembla aver gausit, l'Abat Saunièra subiguèt una suspense a divinis Pendent l'enquista per trafec de messas realizada contra el per sa ierarquia. L'abat aviá plan de dificultats A s'explicar, refusant de donar a sa ierarquia de justificacions claras e detalhadas sus l'origina de sa supausada fortuna.
Familha e enfança
vinheta|Castèl de Montasèls que Josèp Saunièra, paire del futur abat, Serà lo regidor al servici del marqués de Casermajor La familha Saunièra es originària de Montasèls, vilatjòt situat dins lo departament de l'Aude près de Coisan, près del puèg de Rènnas lo Castèl, qu’es encara visibla dempuèi l'ancian ostal de familha dems Saunièras.
Lo rèire de Berenguièr se nomenava Francés Saunièra e aviá per profession fustièr dins lo quita vilatge de Montasèls. Amb son esposa, auràn sièis enfants, que lo paire del futur abat, nomenat Josèp Saunièra e un oncle nomenat Joan Baptista que tanben foguèt prèire dins una parròquia del val naut d’Aude a al nòrd oèst de Coisan.
Josèp Saunièra, son paire, nasquèt en 1823 e moriguèt en 1895, esposèt Marguerita Ugues lo 20 de genièr de 1850 (mòrta en 1909). Aqueste òme foguèt gerent de minoteria, regidor del castèl delMarqués de Casermajor. Foguèt tanben lo cònsol màger del vilatge de Montasèls. La familha del futur abat es donc una familha de notables locals e lor ostal, plan tenguda, es sempre presenta al còr del vilotjòt; aqueste donent, mai, una vista suls puèges del Rasés, amb aqueste que pòrta lo vilatge de Rènnas del Castèl. Enfant, lo futur abat Berenguièr Saunièra coneissava donc fòrça plan la region e lo sector de sa futura parròquia.
Josèp e Margarita auràn onze enfants que quatre moriguèron nenon. Nascut l’11 d’avril de 1852, Berenguièr Saunièra serà lo segond enfant de la familha, mas aurà l’estatut de filh aïnat a causa de la mòrt de son fraire nascut en 1850, mas mòrt ongan. Berenguièr Saunièra aurà un fraire Joan Maria Alfred cabdet de tres ans. Aqueste fraire foguèt prèire en 1878. E tanben ensenhèt dins d’establiments de la Companhiá de Jèsus e professor al pichon seminari de Narbona. Foguèt tanben lo preceptor a çò del marqués de Capdebon. Alfred Saunièra, prèire suspendut, puèi desfrocat, aurà una relacion amb una cèrta Maria Emília Salièra amb que aurà al mens un enfant.
Formacions e començaments professionnels (1874 - 1885)
Ven diacre, puèi es ordonat prèire lo 1èr de junh de 1879 e nomenat a Alet lo 16 de juilhet de 1879 per tres ans. Enseguida foguèt nomenat curat al vilatge dal Clat lo 16 de junh de 1882 (vilatjòt isolat situat sus las tèrras dels Nègres d'Ables que tornarà lo nom a l’escasença de l’istòria dels tresaur unas annadas pus tard).
Saunièra i demorèt tres ans abans de venir professor a Narbona per unes meses. Segon fòrça fonts, son actitud jutjada tròp independenta li valguèt d'èsser nomenat a la parròquia de Rènnas del Castèl, parròquia pichona perduda pel camps camps del rasés presentant una glèisa amb un presbitèri roïnat, mas plan coneguda de Saunièra.
Las vint primièras annadas a Rènnas del Castèl (1885 - 1905)
Saunièra es nomenat lo 22 de mai de 1885, a l'edat de trenta e tres ans, a la cura de Rènnas dels Castèl, vilatge paure e isolat de a l’epòca, que fòrça tocat per l'exòde rural qu’es lo subjècte, pendent lo periòde, tota la region de las Nautas Corbièras.
Jerry Lewis
thumb|250px|Lewis en 1981 durant lo festival de Canas en 2009 Jerry Lewis, de son nom vertadièr Joseph Levitch (Newark, Estats Units, 16 de març de 1926 - 20 august 2017) es un comedian, actor, cantaire, productor e realizador de films american. Es famós per sos ròtles comics dins los films, la television e la ràdio. Comencèt a èsser conegut quand èra part d'un duo amb Dean Martin en 1946. A mai d'aqueles espectacles amassa dins los nightclubs, foguèron los actors principals dins divèrsas comédias de Paramount Pictures que coneguèron un franc succès. Lewis es conegut tanben per sa participacion constanta a de teletons e per sa direccion de l'Associacion per la Distrofia Musculara (en anglés: Muscular Dystrophy Association (MDA).
Lewis recebèt maites prèmis per sa trajectòria artistica, The American Comedy Awards, Los Angeles Film Critics Association, e lo Festival de Films de Venècia, e foguèt onorat amb dos estèls sus la Passejada de la Fama a Hollywood. En 2005, foguèt guerdonat amb lo Governors Award of the Academy of Television Arts & Sciences Board of Governors, çò que representa lo prèmi mai elevat dels Emmy Award. Lo 22 de febrièr de 2009, l'Academy of Motion Picture Arts and Sciences recompensèt Lewis amb lo Prèmi umanitari Jean Hersholt.
Berenguièr Saunièra
Las vint primièras annadas a Rènnas del Castèl (1885 - 1905)
Unas annadas abant l'installacion d’aqueste novèl abat, lo libre dels rapòrts e deliberacions del conselh general del departament de l'Aude dins son edicion d'agost de 1883 indica que, d'un costat, lo cloquièr de la glèisa de Rènnas del Castèl es « fendasclat sus sas 4 fàcias » e que lo teulat de l'edifici e del presbitèri demanda una refeccion complèta. Aquesta deliberacion indica tanben que se la comuna assegurèt lo financiament d’unas òbras d'urgéncia, aquesta, associada al conselh de fabrica local demanda una subvencion de l'Estat per acabar las òbras e lo remplaçament de l’atar màger. Aquesta demanda remandada.
Amblimont
Amblimont es una comuna francesa del departament de las Ardenas e de la region de Champanha e Ardena.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Xavier
Xavier (toponim navarroaragonés, Xabier en basco e Javier en espanhòl) es una comuna de Navarra, al Bascoat. Administrativament es dins la Comunautat Forala de Navarra e l’Estat espanhòl.
Palomeque
Palomeque es un municipi de la província espanhòla de Toledo dins la Comunautat Autonòma de Castelha-La Mancha.
Xavier
Lo sant catolic Francés de Xavier i nasquèt, e lo toponim venguèt un prenom.
Jerry Lewis
Biografia
Joseph Levitch nasquèt a Newark, la vila mai importanta de l'estat de Nòva Jersei, en 1926 dins un familha d'immigrants russes de confession jusieva. Sos dos parents èran d'artistas. Son paire, Daniel Levitch, èra un mèstre de ceremonias e artista de vaudeville jol nom professional Danny Lewis e sa maire, Rachel ("Rae") Levitch (nascuda Brodsky), èra una pianista e tocava una ràdio locala.
Oasi
Un oasi es un airal de vegetacion isolada dins un desèrt, que normalament se situa a l'entorn d'una una font d'aiga sosterranha que pòt emergir o non a la superfícia.
Lo mot oasi etimologicament ven del grèc ὄασις (oasis), que deriva de l'egipcian wḥ3t o del demotic wḥỉ, e ven pas dirèctament del mot còpte ouaḥe (*/waħe/), coma se ditz a vegadas, perque lo mot grèc es mencionat abans l'aparicion del còpte coma lenga escricha. Lo mot èra originalament un toponim que designava una localitat especifica, que seriá l'actual oasi de Dakhla, e probablament èra un tèrme de la lenga locala (libicoamazic).
Ròtle
La posicion dels oasis es d'importància vitala per las rotas comercialas e de transpòrt dins las zonas deserticas. Las caravanas devon viatjar d'oasis en oasis per que no manque d'aiga. Sovent lo contraròtle militar d'un oasi implica lo contraròtle d'una rota comerciala. Encara demòran de fogals de pòblament fòrça importants dins lo desèrt e d'una produccion agricòla que compta. Son tanben de relais per las migracions contemporanèas: los migrants d'Africa sossahariana cap a Euròpa.
Natura
Lo mot « oasi » dins lo lengatge comun designa pas qu'un espaci redusit al mitan del desèrt e fach fertil per la preséncia d’aiga. Mas, lo punt de vista antropologic e arqueologic i apond mai caractèrs essencials. Un oasi, dins aquel sens, es un terrador creat per l'òme e mantengut per l’introduccion d’un sistèma de gestion tecnic e social de la font d'aiga. S’agís de fach d'un espaci mes en cultura per l'asagatge e doncas tot artificial. La creacion e la sèrva d'un oasi implica doncas una preséncia umana e un apòrt de trabalh de contunh; un oasi se pòt doncas definir coma l’associacion d’una aglomeracion umana e d’una zona cultivada (sovent una palmièra) en mitan desertic o miègdesertic.
Una palmièra d’oasi es un espaci de fòrta antropia e asagat que pòrta una agricultura intensiva e de policultura. L’oasi es integrat a son mitan desertic per una associacion amb l’abaliment nomada. L'estructura sociala e l'ecosistèma son particulars. Per repondre a de constrenchas environamentalas, es una agricultura integrada amb tres estratas:
Una autra caracteristica de l'estructura d'un oasi es lo trabalh en taula de cultura, una organizacion de l’espaci ajustat a l’asagatge per inondacion.
Los oasis Saharans ocupan pas qu'un milen de la superfícia del Sahara. La preséncia d’aiga en superfícia o en sossòl es necessària, mas sufís pas per crear aquel tipe d'espaci. Dins lo monde, lo sistèma oasian noirís almens dètz milions de personas. Pasmens, existís de regions deserticas sens oasi, malgrat la preséncia d’aiga (lo Kalahari, per exemple). La creacion d’oasis es tanben condicionada per l'Istòria: fòrça oasis foguèron creats o se desvolopèron a causa del ròtle de relai sus las rotas comercialas (rota sahariana de l'aur o rota asiatica de la seda).
Exemples
thumb|Oasi de [[Timimon (Argeria)]] thumb|right|Oasi de [[Figuig (Marròc)]] thumb|Oasi de [[Chebika (Tunisia)]]
Nòtas e referéncias
<References/>
Berenguièr Saunièra
Las vint primièras annadas a Rènnas del Castèl (1885 - 1905)
Grevat, veire benlèu desgostat per çò que descobrís, mas tanben portat per sas conviccions legitimistas, l'abat Saunièra esita pas a diabolizar, dempuèi son arribada, la jova Republica maçonica e, a l’escasença de las eleccions legislativas francesas de 1885, conselha lo vòte reialista pendent una de sas omelias. Lo cònsol màger de Rènas del Castèl se’n planh al ministre dels cultes, que lo prefècte d'Aude li notifica una decision ministeriala priesa per René Goblet, ministre dels Cultes del Govèrn Charles de Freycinet, qu’arrèsta sos revenguts pendent sièis meses a partir de decembre de 1885. L'evèsque de Carcassona Paul-Félix Arsène Billard lo nomena professor al pichon seminari de Narbona que siá pas privar de fonts.
Amb l’ajuda d'un comerciant limonadièr del vilatge vesin de Luc d’Aude, competan en òbra de maçonariá e nomenat Elie Bot, l'abat Saunièra podèt començar en 1886 las renovacions mai urgentas (teulat, presbitèri) amb las donas d’unes parroquians e de cèrtas coneissenças exterioras al vilatge, atal pòt s'installer al presbitèri. Aquestas òbras consideradas coma ja carestiosas foguèron pasmens realizats pasmens sus un periòde long, Elie Bot realizant sas intervencions pas qu'en fin de setmana, après sas activitats professionalas. Amb lo temps, lo limonadièr ven lo maçon atitrat del curat de Rènnas del Castèl
Pendent lo periòde, l'abat Saunièra pren subran una decision que truca unes parroquians: aqueste engatja coma governanta una jova serviciala de detz e uèit ans, Marie Denarnaud (lo drech canon impausa una edat de quaranta ans per una tala foncion). Aquesta, considarada coma passant aqueste simple ròtle provoquèt dins lo vilatge de maldisenças, entretengudas pel fach que vendrà mai tard sa legatària universala. L'abat la garda pasmens près d’el fins a sa mòrt en 1917. Maria, mai jova que l'abat, morirà en 1953.
Òbra de renovacions, d’escavacion e de « descobèrtas »
vinheta|L'abat Berenguièr Saunièra devant lo pòrguz de la glèisa de Rènnas del Castèl (sens data) Segon de testimoniatges mai o mens concordants, l'abat decidís, après aver fach remandar lo teulat e estalivar las infiltracions, de procedir lèu al remplaçament de l’tltar màger en julhet de 1887 mercé a un don de ofèrt per una paroquiana (alunhada) nomenada Maria Cavailhèr de Corsan que paguèt en dirècte la factura de l’altar novèl a l'entreprenaire F.D. Monna de Tolosa, e que se trapèt un duplicata de factura establit a son nom en 1905.
L'afar dels pergamins
Quand los obrièrs, sens que lor nombre exacte e la certitud de lor identitat siá exactament coneguts, deplacèron la pèira e lo balustre d’aquest altar fòrça ancian, descobriguèron de « pergamins » o de documents del tipe amagats dins un ancian pilar (dich « visigotic ») que sosteniá l’altar. L’escondon, dich tanben « capsa », en latin, es un cròs pichon escavat dins la pèira, que conteniá de relíquias de talhas pichonas. La dimension d’aqueste tipe d’escondon invalida pasmens la preséncia de mai d’un pergamins, al vejaire de l'aspècte de tals documents e de la quita forma d'un escondon dins un tal pilar tan ancian. Alara, se de documents d’aquesta natura foguèron declarats (que la exigiguèt lor presentacion), foguèron benlèu descobèrt endacòm mai que la modèsta « capsa » d’aqueste ancian pilar.
A l’escasença d’aquestas primièras òbras e jos la fe del simple testimoniatge del maçon e limonadièr Elie Bot, sembla atestat que, pendent las òbras, dels pergamins foguèron donats al curat, que pretèxta qu'èran de granda valor per los servar. Fàcia a las exigéncia del Conselh Municipal, l'abat dona de calcs d’aquestes pergamins, que desapareguèron pendent l'incendi de l’ostal de vila dins las annadas 1910. Una autra version d’aquestes pergamins foguèt publicat dins las annadas 1960, mas son de falses çaganhats.
Segon unas versions, aquestes pergamins aurián tanben podut èsser descobèrts un balustre de fuste situit près de l'altar. Segon d'autres ipotèsis aquestes pergamins auriá podut èsser localizats endacòm mai del pilar o dins un autre pilar de l'altar que deviá ne comptar dos. Ipotèsi que certifica un dels mai ancians investigators de la descobèrta, l'autor e escrivan Gérard de Sède, que declara dins son obratge consacrat a L'Aur de Rènnas qu'i aviá « dos antics pilars, d'epòca visigòta ont son finament esculptats de croses e d’ieroglifs ». Que que siá de la realitat de las versions, pas cap d’istorian sembla pas conéisser exactament uèi lo contengut d’aquestes pergamins, lor autor o lor epòca.
L'ipotèsi mai sovent establit per fòrça versions indica qu’aquestes documents considerats coma de pergamins ancians serián estat quatre e que se refeririá (jos resèrva e segon las fonts mai conegudas) a:
Lo malon dels cavalièrs
Après aquesta primièra descobèrta, l'abat Saunièra utiliza sas òbras. Decidís de se lançar dins l'amenatjament de veirals novèl per la glèisa, puèi dins la restauracion dels sols, s'engatjant alara dins l’abobament complet de l'interior de l'edifici.
Pendent aquestas òbras, l'abat procedís a de novèlas descobèrtas en 1891 : pendent la restauracion del pasiment de la nau, a la seguida de sa decision de realizar una novèla cadièra. Fàcia al l’altar màger descobrís, amb l'ajuda de sos obrièrs una malon eculptat dich « del Cavalièr ». Aquest escultura, classificada amb títol d'objècte en 1950, serviguèt de placa per una crotz de mission, situada près del presbitèri e de basa als monuments dels mòrts de la comuna. Après un cort passatge al musèu lapidari de Carcassona, foguèt installada dins lo musèu de l'abat Saunièra o es encara visibla.
La fàcia escultada d’aqueste panèl essent pausat contra tèrra, aquesta semblava donc pas èsser visibla fins a son soslèvament. S'agís d'un malon de gres escultat: lo panèl d’esquèrra representa un cavalièr o puslèu una femna montant en amazòna amb son caval que beu a una gamata e lo panèl de drecha representa un cavalièr tenent una javelina e un bloquièr redond, que poiriá benlèu presentar la cara d'un enfant, veire un segond cavalièr. Aqueste malon mesura unes de long sus  de larg, son espessor pro fèble essent de.
Un ancian registre parroquial datant de las annadas 1694 a 1726 menciona plan a aqueste luòc la preséncia d'un tombèl acculhissent lo còrs dels ancians senhors del castèl local, coma èra de costuma dins fòrças províncias del Regim ancian de França.
Foguèt tanben mostrat que l'abat Saunièra contribuiguèt a la descobèrta d'un cran traucat, pendent d’escavacions personalas realizadas en 1895 sota lo malon dels cavalièrs de sa glèisa; aqueste cran, demorat plaça, Tornèt èsser descobèrta per una equipa de cercaires carcassoneses en 1956. Segon doas expertisas realizadas en 2009 e en 2014 a la demanda de la vila amb l'autorizacion del ministèri de la Cultura, es un cran d'un òme de, mòrt entre 1281 e 1396, sens que se sapia Qui èra, ni s'i a un quin que siá rapòrt amb lo supausat afar de tresaur.
Lo desplaçament d’aqueste malon ancian, malaisidament visible exteriorament, foguèt a l'origina de fòrça rumors, coma la descobèrta d'una ola emplida de pèças d'aur e d'objèctes de culte precioses, supausada aver estat amagada sota lo malon (la pausa capvirada poiriá aver un rapòrt amb l'idèa d’amagar aqueste tombèl e son contengut preciós). Selgon René Descailledas, istorian local, s'agiriá d'un simple magòt enterrat a la Revolucion per l’abat Bigou, pels sostraire als inventaris. S’aquò es verai, l'abat auriá donc trobat d’objèctes de valor, qu’auriá podut l’encoratjar a far d’autras recercas que se poiriá nomenar uèi a de simples pilhatges de tombas.
Lo doble Ministèri de l'abat Saunièra
vinheta|Glèisa d'Antunhac Alara qu’èra ja lo curat en títol de la parròquia de Rènnas dels Castèl, Saunièra es nomenat « interimari » de la paròquia del vilatge d'Antunhac, del 4 de mai de 1890 al 12 de junh de 1891, jorn de l'arribada del novèl curat, l'abat Gaudissart. Saunière caminava a aqueste vilatge Rènnas dels Castèl passant per un camin que coneissiá plan que passava en partida pel territòri desa comuna natala, Montasèls. Saunière redigiguèt un libre evocant son passatge a Antunhac, aqueste document es inscrich al catalòg de la BNF
L'accuzacion de pilhatge de tombas
A partir de 1892, las òbras màger de la glèisa acabadas, l'abat Saunièra comença a s'interessar a l'entorn de sa glèisa, que lo presbitèri, lo cimentèri e los camins que i menan. Es tanben ongan que Maria Denarnaud s'installa a demora amb sa familha dins lo presbitèri.
L'actitud de l'abat pòt donc, a partir d’aqueste periòde, paréisser sempre mai estranh als vilatgeses que s’apercebon que lo curat ajudat de sa serviciala comença a escavar lo cimentari tocan la glèis, capvirant l'agençament de las tombas e s'afogant a escafar d’epitafs coma aquesta de Marie de Negri d’Able, esposa de Francés d'Autpol, darrièr senhor de Rènnas dels Castèl.
Tanben, los vilatgeses constatan l’abat Saunièra s'absenta de biais mai frequent de sa parròquia e de sa glèisa, sovent mai d’un jorn, o lo prenon a realizar d’escavacions dins lo camp a l’entorn. Pendent sos viatges, pren una valisa que pòrta un ase, o, segon d'autres testimoniatges, d'un gòrb, censat conténer de pèiras amassadas per adobar sa glèisa o la cauna de son jardin.
Un cèrt « baujum de las grandors »
vinheta|La Tour Magdala, la création la plus emblématique de l'abbé Saunière L'abat Saunièra, que semblava aver sempres viscut, fins a 1890, dins una certa pauretat, dona l'impression qu'après aver realizat de simplas operacions de restauracion, comença a partir de las annadas 1891 e 1892 a far de despensas somptuárias per sa gleisa, son presbitèri e a l’entorn dels dos bastits, despensas de las sieunas en aparéncia. Comencèt una renovacion complèta de la gleisa segon sos gosts, acabada en 1897.
L’estil barròc sant sulpician de la gleisa es original, e posèt tafurar unes autres ecclesiastics, que siá l'amenatjament decoratiu en pinturas de colors vivas e fòrça estatuas, coma un diable escultat sostenent un benechièr (çò qu’es pasmens corrent a la mitat del sègle XIX; aqueste diable paressent aclapat pel benechièr, trepassa pas l'ortodoxia religiosa).
Après l'abandon de las escavacions en 1897, las construccions e renovacions tanpauc s'arrestan. En 1899, l'abat Saunièra crompèt sièis terrens à Rènnas del Castèl, al nom de la serviciala, Maria Denarnaud, que designa coma sa legatária máger. Lo domèni bastit es acabat en 1906. Realiza un jardin amb una colleccion d'animals (monins, aras), una sèrra, doas torres (una de veires e una de peiras, la torre Magdala) jonchas per un camin de ronda e tanben un ostal, la vilà Betània, pichona mas de luxe comparada als autres ostals del vilatge, destinada primièr a aculhir los prèires en retirada; mas Saunièra, çò dich, i aculhís de personalitat, lor ofrissent plats e alcoòl dels mai requits. Segon Gérard de Sède, autor de L'Aur de Rènnas que promòu lo mite del tresaur de Rènnas del Castèl, Saunièra auriá despensat un miliard e mièg a dos miliards de francs entre 1891 e 1917 ; mas, segonJean-Jacques Bedu, autor de Rènnas del Castèl, autopsia d'un mite, aquesta estimacion es falsa a causa d'un calcul erronèu, basat sus la valor actuala del franc-aur de 1900.
L'òbra arquitecturala mai celèbra de l'abat es de segur la torre tour Magdala que bastís al bòrd del puèg. Aquesta torre coma l'ensemble del domèni, abriga sa bibliotèca. Dins sa vilà, aculhís de convidats de tria venent de fòrça luènh, mas que l'identitat demora escura. Se la vilà servís a lotjar los convidats, Saunièra visquèt pas jamai endacòm mai que dins son presbitèri.
Lo luxe de l'abat tafura los vilatgeses, l'evescat l'accusa de trafec de messas, los ganhs d’aqueste sola activitat avent podut financiar los bastits e le mobilièr alara que d'autres importants donators (mitans reialistas, coma lo Cercle Catolic de Narbona que lo fraire, Joan Maria Alfred Saunièra, es l'almosnièr, e pòrta votz ) li permeton de crompar de terrens e far don de dons a de familhas de necessitoses.
Las annadas dificilas (1905 - 1917)
Pendent las detz primièras annadas del sègle novèl, l'abat Saunièra contunha a despensar sens comptar (colleccions de timbres per se mèsma, vestits, jòias per Maria ). Ja sermonat per l’evescat a partir de 1901 mas sens consequéncia, jos l'episcopat de Monsenher Félix-Arsène Billard, conéis jos l'episcopat de son successor, Monsenher Paul-Félix Beuvain de Beauséjour, de novèlas pressions al subjècte de l'origina de sas fonts. Saunièra los explica pels mandats de fòrça dons de benfactor anonims, mas lo novèl evesque constata que sos libres de compte son trucats. Accuzat de simonia, desplaça sus una autra parròquia en 1909 ont refuse d’anar, Saunièra es acusat devant l'oficialitat qui lo suspend a divinis en decembre de 1910, punicion greva per un prèire en exercici. Il est alors remplacé par un autre curé. Fasent apellacion a Roma, es reabilitat en 1913, puèi definitivament interdit de messa en abril de 1915 après una novèla accion de son evèsque.
Demorant totjorn a Rènnas del Castèl, Saunièra, quitament suspendut, contunha de far ofici dins sa villà, mercé a una capilha amenatjada dins la veranda ont la majoritat dels abitants practicants venguèron a el, rebutant las messas del novèl curat. Pendentla Primièra Guèrra mondiala, Saunièra, qu’a pas podut tornar prene sa gleisa es mai sopçonat d'espinatge per d'autres vilatgeses, ostils al curat. Que que siá, las rumors contunhan sul tresaur de Saunièra, fòrça essent plan racionalas e implicant una actitud fraudulosa: pilhatge de tombas, dons per participar a un complòt reialista, trafec de messa de granda escala, çò qu’auriá provocat de mesas e daissar dire per l’abat Saunièra sus la descobèrta d'un supausat tresaur, de biais a embrolhar las dralhas e amagar l'origina dobtosa de sas fonts. Fòrça ipotèsis folastras apareguèron après la mòrt de l'abat.
Mòrt d'Alfred Saunièra
Joan Maria Alfred, dich Alfred Saunièra, cabdet de tres ans de Berenguièr, prèire coma el, foguèt vicari dins una parròquia plan mai importanta qu’aquesta Rènnas del Castèl, la vilòta d'Alzona, pròcha del sèti del diocèsi situat a Carcassona. Entre 1879 e 1892, ensenhava a çò dels jesuistas .Aqueste òme, que moriguèt de biais prmaturat a d’edat, demorèt fòrça pròche de Berenguièr (compairatge fins a una complicitat curiosa entre eles ), mas sa vida foguèt plan mai movementada. En 1897, frequentava de biais mai assidut la societat locala, per exemple la Marquesa del Borg de Bosas, puèi la familha del Marqués de Capdebon, grand dignitari de la francmaçoneriá locala dont que se ven preceptor. Alfred deguèt arrestar tota foncion e condamna, coma son ainat de "suspens a divinis". Se retirèt en 1903 dins lo vilatge familial de Montasèls, ont visquèt amb una femna mai jova e nomenada Maria Emilia Salièra qu’auràn un enfant que naisserà après la mòrt de son paire.
Alfred Saunière coneguèt una descasença mai importanta qu’aquesta de son fraire e moriguèt lo 9 de setembre de 1905, après çò que sembla una longa malautiá.
Mòrts dels abats Rescanières e Boudet
Avant la disparicion dels dos abats de la parròquia vesina dels Banhs de Rènnas se passant 1915, l'abat Saunièra aviá ja conegut la disparicion de l'abat Jean Antoine Gélis, curat de Costauça, tuat fer lo 1èr de novembre de 1897. Aquesta mòrt violenta far náisser la supausicion qu’auriá estat codetentor del secret de Saunièra - ambedos se coneissián plan -, e que l'assassin auriá cercat a prene de documents importants. Mas pendent l'enquèsta, pas cap d’element permetèt d'implicar de biais dirècte o indirècte l'abat de Rènnas del Castèl dins aqueste crime
Mòrt de l'abat Saunièra e de sa serviciala
vinheta|Tomba de l'abat Saunièra a Rènnas del Castèl. Las set darrièras annadas de Berenguièr Saunièra semblan mens aisidas sul plan material. Es pas pus lo curat oficial de la parròquia e se l'acusacion de trafec de messa es fondada, pòt pas pus realizar aqueste genre d'escrocariá, tampauc pòt recebre lo corrièr destinat a la parròquia e donc l'argent del donators. Mai, en 1914, amb la Primièra Guèrra mondiala los sostens o donators eventuals an d'autres preoccupacions.
Pasmens, l'abat Saunièra sembla encara aver de projèctes, quand, victima d'una ataca cardiaca, se passant alara que camina sus sa terrassa, Morís lo 22 de genièr de 1917. Mentretant, un curat lo confessa per l'extrèma onchon. Trebolat per çò que ven d'aprene, ne sortís livid de la cambra de Berengièr, e fach extraordinari, refusa l'absolucion (al mens lo quita jorn, que seriá tornat dos jorns pus tard li donar los darrièrs sacraments).
Maria Denarnaud erita de sa supausada fortuna, de sas tèrras e subretot de sos deutes dins de condicions plan particularas que segon l'ancian cònsol màger de Rènnas dels Castèl, Jean-François Lhuillier, la familha de l'abat renoncièt a tota pretencion sus aqueste eritatge. Illetrada, puèi lèu isolada, Maria visquèt reclusa fins a 1942, annada ont coneguèt l’òme d’afars perpinhanés Noël Corbu, en cambi de çò que pareis a una renda viatgièra annala. En 1946, sembla realizar son testament en favor de Sr e Sra Corbu, los fasent legataris universals del domèni ont s'installan e pagan sos besonhs, l'anciana serviciala avent gaireben pas de revengut. Maria subís, lo 24 de genièr de 1953, d'una ataca de cervèl, la daissant muta e paralizada. Morís cinc jorns mai tard, lo 29 de genièr de 1953, a.
La tomba de Saunièra dins lo cimentèri de Rènnas del Castèl essent regularament vandalizada, sa depolha es desplaçada lo 14 de setembre de 2004 dins lo mausolèu cultual del domènis vesin, anciana proprietat de l'abat.
Flaujac e Pojòls
Flaujac e Pojòls (Flaujac-Poujols en francés) es una comuna carcinòla situada dins lo departament francés d'Òut e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Geografia
Lo borg es en realitat a Pojòls. Flaujac es un castèl, mas es pas, o pas mai, un vilatge; demòra la glèisa (sola), bastida en 1839-1840 en un luòc diferent de la primièra, cremada e lo cementèri. vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Berenguièr Saunièra
L'accion de Noël Corbu
Noël Corbu transforma la vilà Betània en ostellaria e restaurant jol nom d' hôtel de la Tour, e per far venir un maxim de toristas, decidís d'embelir la legenda de l'enriquiment de Saunièra, mejans lo jornalista regional André Salomon.
Flaujac e Pojòls
Istòria
Flaujac annexèt Pojòls entre 1790 e 1794. En realitat, Pojòls èra pas una parròquia (e Flaujac una parròquia annèxa.
Berenguièr Saunièra
L'accion de Noël Corbu
Lo jornalista publica tres articles dins La Dépêche du Midi los 12, 13 e 14 de genièr de 1956. Titulat « La fabulosa descobèrta del curat dels miliards. Conéis Sr Noël Corbu l’escondon del tresaur de l'abat Saunièra que s'auça a 50 miliards ? », lo tresen article conten una entrvista amb Corbu que conta que l'abat decobriguèt per azard un treasaur encavat en 1249 sota sa glèisa per Blanca de Castelha per aparar lo cofret reial à l'abri de la cobesença dels vassals oprimits o de la revòlta dels Pastorèls alara que lo rei èra partit en crosada.
L'accion de Pierre Plantard
Aqueste legende locala atrach lo dessenhaire Pierre Plantard que realiza d’excavacions a Rènnas del Castèl dins las annadas 1960, e acaba per encontrar Noël Corbu. Plantard publica dins de condicions pro barròca en 1965 lo 2d document dels Dossièrs secrets d'Henri Lobineau (« Los descendents merovingians o l’enigma del Rasés Visigòt ») que suggerís que la monarquia francesa ven dels reis merovingians ligats als mistèris del país de Rasés que situa dins la region dels Banhs de Rènnas e de Rènnas del Castèl. Lo quita Plantard associat a Philippe de Chérisey, contacta Gérard de Sède, lor encontra menant a la redaccion en 1967 de L'aur de Rènnas, obratge que crea la legenda dels pergamins (falabricats per Philippe de Chérisey) e populariza los mites del treasaur de Rènnas dels Castèl. Aqueste libre de succès nacional serà una estapa importanta dins la literatura pletorica sus « RLC » (Rènnas del Castèl dins lo jargon esoteric) e serà la basa a d'autres obratges publicats en França e endacòm mai subretot dins los païses anglosaxons.
L'aba Saunièra, celebritat internacionala
En 1982, après aver realizat de films sul mistèri de Rènnas del Castèl, tres jornalistas britanics, Henry Lincoln, Michael Baigent e Richard Leigh, publican un assag encara mai controversiat, nomenat L'Enigma sacrada, que liga, forra-borra (e sempre sens citar de fonts istoricas verificadas), la pretenduda ancienetat mediévala del Priorat de Sion, l'istòria dels Templièrs, dels Catars, dels Merovingians, del Sant Grasal e de las originas del cristianisme, afirmant que Maria Magdalena seriá venguda en França amb un nenon de Jèsus, o amb lo quita Jèsus. Alara aqueste libre dona una vam internacional a l'afar de Rènnas del Castèl.
Las diferentas pistas al subjècte de la fortuna de l'abat Saunièra
Pendent tot lo periòde de las òbras de renovacion e d'amenatjament realizats per l'abat Saunièra, de rumors, que fòrça prenguèron d'amplor après sa disparicion, avancèron l'ipotèsi qu'auriá descobèrt un tresaur.
Las pesadas del « tresaurs »
vinheta|Es l'entrepreneire Noël Corbu qui transformèt lo domèni de l'abat Saunièra en alberga dins los ans 1960, que conta a la premsa locala que l'abat encontrèt per azard sus un tresaur encavat en [[1249 sota la glèisa per Blanca de Castelha (fotografia), sens portar la mendre pròva istorica]] Las ipotèsis mai sovent evocadas, per assajar de justificar aquesta descobèrta mitica, son, per òrdre istoric :
Pantoja
Pantoja es un municipi de la província espanhòla de Toledo dins la Comunautat Autonòma de Castelha-La Mancha.
Berenguièr Saunièra
La pesada del trafec de messas
vinheta|Msr Beuvain de Beauséjour, evèque de Carcassona, successor de Msr Billard, acusèt obertament l'abat Saunièra de trafec de messa. De fach, fins ara, pas cap de pròva materiala de la descobèrta d'un real tresaur. Los sols fachs istorics verificats que serián ligats a l'enriquiment personal de l'abat se referisson a un trafec de messas. Lo pilhatge eventual d’unas tombas del cementèri comunal, ja evocat dins un precedent capítol, es pas sufisent per explicar un tal enriquiment sus un periòde tan long e una darrièra pesada, tanben fragila, poiriá daissar supausar que l'abat aja podut expleitar la descobèrta de misterioses pergamins qu'auriá podut negociar, mas s’invalida, que los pergamins que lo contengut demora incertan jamai foguèron trobats.
La màger pesada es aquesta d’una banala escroqueria: un substancial trafec de messas (messa per la garison de malautiá, messa pels defunts), consistissent a desviar per de fins personalas l'argent expediat per las congregacions e fidèls amb que l'abat es en contacte mejans tota l'Euròpa. Aqueste trafec es basat sus una organizacion mestrejada. Es istoricament reconegut que l'abat foguèt acusat per la Glèisa de trafec de messas e de simonia per Msr Paul-Félix Beuvain de Beauséjour (1839-1930), novèl evèsque de Carcassona que li faguèt en 1910 un procès canonic. Procès que provoquèt la descasença de las foncions sacerdotalas de Berenguièr Saunièra en 1911. A la seguida d'una demanda de l'autoritat diocesana de Carcassona, lo jornal parisenc anticlerical, Le XIXe&nbsp;siècle, publica: « l'abat Saunièra, ancian curat de Rènnas del Castèl, es pas cap autorizat a demandar fòra del diocèsi, o a recebre de diocèsis estrangièrs, d’onoraris de messas ». Lo jornal croit apond en bas d’aquesta anóncia lo comentari: « ''Salvem la caissa! L'abat Saunièra gasta lo mestièr en vendent de messas al rebais, e alara es per concurréncia desleiala boicotat pel sindicat dels mercands de pregièras (sic) de son departament. Que los temps evangelics son alunhats'' ».
Jean-Jacques Bedu estima aqueste trafec a 100 000 intencion de messas, pagadas de 1 a caduna entre 1893 e 1915
D’eventualas ajudas financièras exterioras (coma de dons e legs) foguèron tanben evocadas, lo curat vesin dels Banhs de Rènnas, l'enigmatic abat Henri Boudet, seriá estat considerat coma una mena d'intermediari, ipotèsi utilizada dins lo telefilm L'Aur del diable. Pasmens, pas cap de document de natura comptabla o bancària pròvan aqueste fach, e ni l'abat Saunièra, ni sa serviciala jamai mostrèron una ajuda d’aqueste tipe. Los dos òmes, quitament s’an lo mèsme estatut d'ecclesiastics geograficament pròches, semblavan, de fach, se frequentar pas, e segon unas fonts l'abat Saunièra quitament assistiguèt pas als obsèquis de son ancian confraire
La pesada politica
Segon lo libre « Los Grands mistèris de l'Istòria de França » de l'istorian Renaud Thomazo, l'abat Berengièr Saunièra e son fraire Alfred èran pròches dels cercles reialistas legitimistas, dins lo cercle de Narbona. O los fraires Saunièra recampavan de fons per aquestas organizacions près de lors ovelhas, o utilizavan d'intermediaris propagandistas près de las populacions localas e de fins purament politics, per lutar contra la pojada del Movement republican a la fin del sègle XIX dins l’encastre d’aquesta novèla Republica que seguís lo Segond Empèri. Segon aquestes mitans catolics, los politicians ligats a aquesta novèla organizacion de França èran considerats coma d’òmes sens Dieu. Berenguièr Saunièra alara auriá podut beneficiar d'ajuda financiàrias en ligam amb aquesta activitat, al mens al començament de son ministèri a Rènnas del Castèl.
Aquesta accion politica es atestada per la suspension de Saunièra per René Goblet, ministre des Cultes en 1885, pendent sièis meses que lo cònsol màger de la vila s’èra planh al Prefècte de las accions de l'abat a causa de sa propaganda près dels paroquians de la comuna.
L'abat Saunièra dins la cultura populara
L'abat Berenguièr Saunièra e lo mite de Rènnas del Castèl inspirèron fòrça libres, assags, reportatges, romans de ficcion e de telefilms e autras emissions de television, e tanben, un musèu municipal pòrta son nom.
Lo « Musèu Domèni » de l'abat Saunièra
Pendent l’estiu e a causa de la notorietat, tres pargues per de veïculs son conselhats a la dintrada del vilatge e un reservat pels andicapats mai prèp. Lo castèl dels vilatge se visita pas.
Òbra personala
L'abat daissèt dos obratges referenciats a la BNF ;
un primièr recuèlh qu’evòca sas annadas de minsitèri a Antunhac :
e un segond recuèlh que recamp sas doas annadas de correspondéncias
Bibliografia
Annadas 1960
Annadas 1970
Annadas 1980
Annadas 1990
Annadas 2000
Annadas 2010
Jupitèr (planeta)
Jupitèr es la cinquena planeta dau Sistèma Solar, en foncion de sa distància au Soleu, e la pus granda. Sa massa es solament un milen d'aquela dau Soleu mai dos còps e mieg la massa combinada deis autrei planetas dau Sistèma Solar. Es una planeta giganta gasosa ambé Saturne, Uranus e Neptun. Aquelei quatre planetas son de còps dichas.
La planeta es coneguda dempuei l'Antiquitat. A uelh nus, pòu quasi ajónher la magnitud de –2,94 essent adonc per òrdre de luminositat aparenta lo tresen objècte dins lo cèu nocturne après la Luna e Vènus. Lei Romans li donèron lo nom de Jupitèr, lo rèi de sei dieus.
Coma planeta gasosa, Jupitèr es facha d'idrogèn e d'èli ambé probablament un nuclèu rocassós. Sa forma es aquela d'una esfèra ambé de pòls aplatits en causa d'una velocitat de rotacion fòrça importanta. Ansin, son atmosfèra es dividida en bendas diferentas causant de tempèstas grandas. Lo ponch pus celèbre de Jupitèr es d'alhors la tempèsta dicha existent benlèu dempuei lo sègle XVII. A l'entorn d'aquela planeta, i a un sistèma d'anèus tèunes, una magnetosfèra poderosa e 79 satellits. Lei quatre pus grands son lei satellits galileians (Io, Euròpa, Ganimèdes e Callisto) descubèrts en 1610 per Galilei.
Sant-Maloù-Gwersac'h
Sant-Maloù-Gwersac'h en breton (Saint-Malo-de-Guersac en francés) es una comuna francesa, situada dins lo departament del Léger Atlantic e la region dels Païses de Léger.
Jupitèr (planeta)
L'exploracion de Jupitèr comencèt en 1973 ambé de sondas espacialas. Divèrsei missions (Pioneer, Voyager e Galileo) foguèron mandadas especialament per estudiar Jupitèr e d'autrei mission en camin per una autra planeta son passadas près de la planeta collectant d'informacions nombrosas sus lo sistèma jovian.
Estructura e composicion intèrnas
Jupitèr fa partida dei planetas gigantas gasosas. Amb un rai eqüatoriau de, es la planeta pus granda dau Sistèma Solar. Sa densitat, egala a 1,326, es la segonda d'aquela dei planetas gasosas, mai es sensiblament inferiora a la dei planetas telluricas.
Composicion
L'atmosfèra de Jupitèr se compausa principalament d'idrogèn e d'èli. Lei percentatges varian seguent lei caracteristicas mesuradas : Leis autrei compausats son de traças d'idrocarburs leugiers (metan, etan...), d'aiga e d'amoniac. Dins l'atmosfèra auta, l'amoniac pòu formar de cristaus. Se pòu tanben detectar de carbòni, de sulfur d'idrogèn, de neon, d'idrogèn fosforat e de sofre. Enfin, de mesuras de radiacions infrarojas e ultravioletas an mostrat l'existéncia d'idrocarburs insaturats coma l'etèn o lo benzèn.
La composicion de l'interior de la planeta presenta d'elements pus pesants. D'efècte, en percentatges massics, se tròba 71% d'idrogèn, 24 d'èli e 5% d'autrei compausats. Ansin, segon l'espectroscòpia, Jupitèr e Saturne an una composicion semblabla. En revenge, Uranus e Neptun mòstran mens d'idrogèn e d'èli.