cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Reïncarnacion
Ian Stevenson
Une reflexion « scientifica » sus la reïncarnacion foguèt animada als Estats Units d'America fins a 2002 (an dels seus 82 ans) pel Canadian Ian Stevenson que se disiá qu'èra o un grand mistificator, o le Galilèu del sègle XX. Las conclusons oficialas de Ian Stevenson son fòrça prudentas. Stevenson comptèt 2,600 cases, mas ne publiquèt 64 de biais complèt, en sièis gros volums que foguèron publicats en anglés per las Premsas de l'Universitat de Charlottesville. Dins totess los cases, los diches dels enfants pretendent se sovenir de lors encarnacions anterioras foguèron verificadas. E dins lo darrièt libre que publiquèt, apondèt 6 observacions reculhidas en occident, perque las 64 observacions primitivas foguèron unicament reculhidas dins de civilizacions qu'acceptavan l'idèa de la reïncarnacion. De mèstres bodistas de formacion scientifi a coma Ajahn Brahm considèran los trabals de Stevenson coma fòrça fisables e constituent una pròba scientifica de la reïncarnacion, regretant que la comunautat scientifica los ignora.
Sallavis
thumb|Reparticion dei pòbles principaus dau sud de Gàllia au sègle II avC.
Lei Sallavis son un pòble, probablament d'origina celtoligura, qu'èra establit en Provença avans la conquista romana de la region. Relativament mau coneguts, formèron una confederacion, probablament au sègle III avC, compausada de pòbles « vassaus » coma leis Avatics. Lei rasons aguent permés la formacion d'aquel ensemble politic son egalament mau conegudas mai la pression militara de Massalia sus lei regions interioras de Provença es sovent avançada coma un factor primordiau. Entre 180 e 170 avC, fondèron l'opplaidum d'Entremont que venguèt lor capitala. Installada sus una còla au nòrd de la vila actuala d'Ais, conoguèt un certan desvolopament e agantèt una superficia de 3,5 ectaras vèrs 150 avC. Èra protegida per un barri poderós renforçat per de torres.
En 125 avC, Massalia demandèt l'ajuda de Roma per luchar còntra leis incursions celtoliguras. En 123 avC, una armada romana arribèt donc dins la region. Plaçada sota lo comandament dau cònsol Caius Sextius Calvinus, comencèt la somission dei pòbles autoctòns. Aquelei combats s'acabèron per una victòria romana e per la destruccion de plusors vilas fortificadas celtoligurs. Entremont foguèt ansin destruch en 123 avC. Aquò menèt a la somission dei Sallavis que s'integrèron dins l'Empèri Roman.
Dame-Marie (Orne)
Dame-Marie es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Orne e la region de la Bassa Normandia.
Geografia
Madama-Marida se tròba a la cœur del parc natural regional del Portamantèl, a doas oras de París. Dempuèi lo vòt del 24 de novembre de 2008, lo conselh municipal de Madama-Marida a votat l'integracion de la municipalitat en lo Parc natural regional del Portamantèl.
Lo sieu territòri s'estend al nòrd fins al luòc-ditz la Guinière, a l'èst fins als luòcs-diches la Liardière e la Voreja, al sud la Nautor Tertre e las Graciers e a l'oèst lo Boulay, lo Clos Rohard e la Renardière.
La municipalitat a traversat per la D 955 #que va de Bellême a Nogent-lo-Rotrou e es desservie per la D 295.
thumb|left|upright=0.7|Aficha de Madama-Marida sus la D 295
Dame-Marie se trouve au cœur du parc naturel régional du Perche, à deux heures de Paris. Depuis le vote du 24 novembre 2008, le conseil municipal de Dame-Marie a voté l'intégration de la commune dans le Parc naturel régional du Perche.
Son territoire s'étend au nord jusqu'au lieu-dit la Guinière, à l'est jusqu'aux lieux-dits la Liardière et la Borde, au sud le Haut Tertre et les Graciers et à l'ouest le Boulay, le Clos Rohard et la Renardière.
La commune est traversée par la D 955 qui va de Bellême à Nogent-le-Rotrou et est desservie par la D 295.
thumb|left|upright=0.7|Panneau de Dame-Marie sur la D 295
Istòria
Los fraires #abandonar lo prieuré entre 1701 e 1789. Venduts cossí bens nacionales en 1792, lo prieuré e las siás dependéncias son alavetz aqueridas en comunitat pel baron Jean-Baptiste Patu de Sant Vincent, magistrat a París, per lo sieu fraire e pel bailli de Bellême.
En 1023, Albert de la Ferté Vidame fonde un prieuré sur le domaine hérité de sa mère Godehilde. En mémoire de Godehilde, que l'on appelait Dame Marie, son nom fut donné au prieuré. Albert confie sa fondation à l'abbaye de Jumièges. Des difficultés financières l'obligent à aliéner sa terre à l'abbaye de Saint Maximim d'Orléans. La construction ne put être achevée qu'en 1026. Malgré la richesse du domaine comprenant des étangs et des forêts le prieuré reste pauvre jusqu'au. La fin de la guerre de Cent Ans marque le début d'une nouvelle ère : transformation du logis du prieur, construction de la ferme et de son porche, de la bergerie, des écuries, de la grange et enfin du moulin. Cet ensemble cohérent constitue aujourd'hui le cœur du bourg.
Les moines quittèrent le prieuré entre 1701 et 1789. Vendus comme biens nationaux en 1792, le prieuré et ses dépendances sont alors acquis en communauté par le baron Jean-Baptiste Patu de Saint Vincent, magistrat à Paris, par son frère et par le bailli de Bellême.
Hénanbihen
Hénaunt-Bihen en galò; Henant-Bihan en breton ( Hénanbihen en francés) es una comuna bretona, situada dins lo departament de las Còstas d'Arvòr e la region de Bretanha.
Escarnafís
Escarnafís o mens probable Scarnafis (Scarnafis en piemontés; Scarnafigi en italian; Scarnafis e Escarnafis en francés) es una comuna italiana de Piemont.
Rite
Etimologia
«Rite» e «ritual» son eissits del latin ritus pel primièr e de rituales libri (libres dels rites) pel segond.
Natura
La liturgia designa l'ensemble dels rites que foguèron aprovats per las autoritats ecclesiasticas catolicas al subjècte de la messa e los diferents oficis.
Un rite servís de ciment a una comunautat, seguent lo doble sens etimologic de "religar" e "se reculhir". La participacion repetida al cult segon un cert rite marca l'apartenença a la comunautat religiosa concernida.
Un esquisma se pòt produire sus d'aspèctes dogmatics mas tanben rituals. L'abandon parcial de la messa en latin es alara una de las rasons per que una partida dels catolics dich « integristas » s'èscartèron de la Glèisa catolica. Lo cambiament d'un rite ancian e a vegada millenari es sempre una operation complèxa e trebolant una religion.
Fòrça religions son divisadas sus de questions de rites. Dins la religion musulmana se destria lo rite d'Omar o lo rite d'Ali. Las Glèisas crestianas d'Orient se divisèron dempuèi longtemps sus de questions de rites. En Orient, uèi, los rites de las Glèisas crestianas orientalas coexistisson: bizantin, siriac occidental, e oriental, rite còpte, armenian, rite roman... Dins la Glèisa catolica, i a de fidèls de mai d'un rites, mas se unes rites son exclusivament practicats dins la Glèisa catolica (rite maronita), d'autres son practicats subretot fòra d'ela (rite còpte, rite etiopian)
L'ecumenisme pausa la question dels rites comuns de diferentas Glèisas qu'aviá divergit amb lo temps, o entre religions diferentas. La concelebracion - participacion de celebrants de diferentas confessions a una meteissa ceremonia - es sempre impossibla. Los rites vertadièrament fusionats pausan de fòrça dificilas questions teologicas.
Fòrça rites religioses antics comportavan de sacrificis d'umans e d'animals.
Fòrça rites impausèron e encara impausan de mutilacions : escarificacion, desformacion dels pots o de las aurelhas, circoncision, excision, caça d'una bèstia fèra, exercici perilhoses, presa produchs allucinogèns o d'alcoòl, coma las iniciacions a l'intrada dins las Grandas Escòlas. Aqueles rites culturals dintran totjorn mai sovent en conflicte amb la legislation civila.
Lo cant e la dança participan al rites de fòrça religions. D'un biais general, tot çò que mena a una emocion collectiva es avalorat pendents los rites. La causida dels luòcs e dels moments ont se realizan los rites son fòrça importants e bastisson lor succès. La creacion dels objèctes e dels luòcs necessaris a la realizacion d'un rite, coma una glèisa, un temple, una sinagòga, mosqueta, es sovent considerat coma una font de l'art. Quitament la moneda prenguent, dempuèi son invencion, una partida activa dins fòrça rites. En Grècia, per exemple, èra lo rite de plaçar un obòl sus la lenga d'un mòrt, per qu'aque pòsca pagar Caron, lo passaire del fluvi Stix.
Pòdon se destriar: los rites intercessors (pluèja, monson, malautiá, guèrra, fertilitat etc.), los rites de passatge (naissença, dintrada conscienta dins la religion, dintrada dins la comunautat dels adults, defunts, intronizacion, maridatge etc.) e los rites de confirmacion d'apartemença (processions, celebrations, ceremonias als mòts, inauguracions, fèstas).
L'ancianetat dels rites, que se trapan a las primièras edats de l'umanitat e dins totas las societats, lor varietat, lors motivacions, lors consequéncias sanitàrias e socialas, explican fòrça apròches possibles: teologia, istòria generala e istòria de las religions, sociologia, psicologia sociala, antropologia, economia, drech.
Pasmens se se situan dins lo domèni non religiós, las lòtjas maçonicas devolopèron de rites coma la religions. Alara que dins las religions, los rites an sempre un sens vertadièr o simbolic, los rites maçonics son subretot simbolics. Aquela simbolica ven de l'alquimia, de la cavalariá o dels bastisseires, o encara de las legendas o de mitees, mai sovent trapats dins un recit gnostic a vegada fòrça vièlhs. Son mai sovent cobèrts per un secrèt pla relatiu.
Formas
L'antropologia longtemps s'interessèt al rite e fòrça etnològs ensajèron de prepausar una vision formala e ontologica de la practica rituala de biais general. D'en primèr, lo rite se presenta coma una activitat plan formalizada: possedissent los sieus còdis e que las accions se realizan a l'entorn de simbòls fortament marcats. Se pòt pensar a una messa tradicionala o a un ritual mai eclectic per o remarcar, s'agís de practicas fortament codificadas. Aquel darrièr es abitualament constituit de sequéncias, d'estapas, s'organizan dins una mesa en scèna plan preparada e correspondent a una seria de règlas implicitas al quita rite: se pòt tanben parlar del caractèr trocejat del rite (coma afirmava Claude Lévi-Strauss). Aquel darrièr presenta tanben un aspècte repetitiu ont, meninosament mesas en plaça, las accions ritualas son estandardizadas e utilizada dins un òrdre plan establit. Lo debanament d'un rite es donc previsible que se basa sus una seriá d'estapes plan ancorats, que seràn meninosament respectadas per que l'activitat prenga forma, que capite a la tòca e pòsca balhar de sens als practicants que s'i someton. Las activitats se debanan a l'entorn d'objèctes als quals se liga una valor simbolica: l'ataüc del defunt, lo calici de la messa, etc.
Al respècte de la question ontologica, los antropològs e autres cercaires en sciéncias umainas sempre ensajèron de comprene perque se realizan las practicas ritualas. Faisant fan l'anar e tornar entre empirisme de terren e filosofia, unes donèron d'elements de responsas interessants, quitament se fan pas necessàriament consensus. Victor Turner, un dels grands teoricians del rite, prepausa un apròche tintar d'un cert foncionalisme, ont lo còrs social, que las diferentas partidas mòstra un cert desequilibri, seriá en mesura de crear una estabilitat mejans las practicas ritualas. Al nivèl social, lo rite seriá donc en mesura d'unificar los individús d'una societat, alara separats per las escasenças socialas. Al subjècte de l'individú, Turner s'inspira de las proposicions freudianas ont en presa a de besonhs afectius que pòt pas colomar, aquel darrièr ensag de far un pont entre lo mond sensible e intelligible, alara que se vei desprovesits fàcia a aquel darrièr. Per Lévi-Strauss, dins lo darrièr capítol del quatren tòma de las Mitologicas, o L'Òme nud (1971), lo rite es una responsa a un talh entre lo mond discontinú (aquel de totes los jorns) e continú (aquel d'origina, d'autrescòps), alara que las categorias en cors dins una societat donada son abolidas pendent la practica rituala. Aquel decopatge seriá, segon l'antropològ, la responsa a una ànsia logica innat a la racionalitat umana. Pels dos autors, la practica implica donc un retorn a las originas comunas e ont son pel fach abolidas las frontièras abitualas, aquela del quotidian. Es aquela origina qu'evòca Lévi-Strauss quand parla del mond continú, aquel ont totes èran egals ont l'òme èra unificat a la natura, abant que se realize una estratificacion de l'òrdre social. A la seguida del rite, l'individú se vei transformat alara que foguèt realizat un passatge (d'ont los rites de passatge) entre l'estadi de l'« abant » e aquel de l'« après ».
Diferents tipes
Cada religion ou confession codifiquèt, amb los sègles, los gèsts que li son pròpres per la celebracion de son cult. Exemple : rite de "l'asperges me" o aquel realisat pel turiferaire. Per la practica d'aqueles rites, los fidèls reconeisson lor adesion interiora a aquel cult. Las escasenças ritualas concernisson o la vida collectiva globala de la comunautat, o de las escasenças familhalas, o la vida esperitala personala.
- Intercession per obténir la pluèja : practicament presenta dins totas las religions. Es sovent a aquela escasença que los rites mai violents foguèron inventats. Se pòt remembrar los sacrificis umans de Cartage per obténer la pluèja pendent lo sètge roman.
- Intercession per obténer la victòria.
- Intercession per obténer una bona culhida.
- Intercession eur obténer la securitat d'una nau, d'un bastit etc.
Fòrça rites d'intercession dins la Grècia antica s'apièjan sus d'oracles (Delfes, Delos). Los antics Romans esperavan la responsa dels dieus a de questions importantas, mejans l'examèn dels rèstes d'animals supliciats (cf. divinacion), o en gaitan la direccion del vòl dels ausèls. - la naissença (baptisme, circoncision, excision, etc.)
- la pubertat (Bar Mitsvá, confirmacion, etc.)
- la feconditat (acordalhas, maridatge, etc.)
- la mòrt (enterrament, cremacion, funeralhas, etc.).
La ritualitat familhala es la mai tenaç e resistissenta als cambiaments. Lo cult dels aujòls en China tanben passèt de decennias de regime comunista anti religiós. - La preguièra. La religion musulmana per exemple, codifica la periodicitat, la gestuela, la direccion virada cap a la Mèca.
- De gèsts de la vida videnta son plan sovent un pau e a vegada fòrça ritualizats : colc dels enfants, pressa dels repais, maquilhatge, rasatge, etc.
Origina
Los rites son pas sempre religioses que ritman plan sovent los actes quotidians de la vida dels umans. Per aquò los rites separan los umans del mond animal. Los tot primièrs rites : inumacion dels còrs, fuòcs, pèiras quilhadas mòstran plan qu'a l'alba de l'umanitat, lo rite es intrinsecament ligat a l'umanitat e sistematicament a la religion qu'es pas que lo fach dels umans.
Las òbras d'Émile Durkheim tracta los rituals coma d'elements del sacrat. Mas l'interpretacion del rite per las sciéncias umanas ensagèt passar l'encastre de l'explicacion sonque religiosa per d'interpretacions socialas o comportementalas.
Per exemple : - K.Lorenz e Goffman donana al tèrme "Rite" un sens larg: Ritual inconscient. Lor tèsi seriá qu'aqueles "rites" enibisson l'agressivitat intraspecifica per d'autorizar la socializacion de l'espècia. Aqueles rites tornan utilizar aquela agressivitat aflaquida e retocada per estructurar lo grop (ierarquizacion).
- Lo Rite se deu destriar del Ritual qu'es una "mesa en scèna" conscienta. Goffman, Lorenz e Bourdieu utilizan "Rite" dins lo sens d'acte inconscient o pauc conscient...mai sovent de gèsts o actituds brèvas ( auçament dels ussas, d'espatla, dubertura de las mans, baissar los uèis abant un crosament d'individús....) permetent, en passant en "conducha automatica" d'enebir l'agressivitat que deurián provocar una situacion....L' agressivitat intraspecifica essent un instincte (genetic) se pòt pas suprimir mas serà enebida e utilizada en "rite" cultural ierarquisant. Aqueles "rites" pòdon èsser considerats coma la "memòria viva" del passat de l'espècia, dins lo sens ont induson un comportament optimizat transistoric assegurant la durabilitat de l'espècia ( comportament adaptat a l'èra glacièra per ex). Los "Rites" pòdon èsser considerats coma sinonim de "cultural", dins lo sens que permetèron la socializacion d'una espècia... per l’espècia umana, s'opausan e pondèran la "Rason" qu'es tròp oportunista qu tend a privilegiar los interesses imediats de l'individú al prejudici dels autres "beneficiaris" de cadun dels nòstres actes (grop, civilizacion, espècia)
drecha|vinheta|350x350px|Un rite electoral : lo sèti d'investitura  - représentacion [[Satira|satirica jos forma de peintura rocòco, de William Hogarth. Angletèrra, ans 1750 ]]
Rites iniciatics
Los rites de passatge tanben nomenats rites initiacics acompanhan dins fòrça societats umanas leo cambiaments "biologics" e "socials" d'un individú.
Una forma deribada es lo rite de dintrada dins una sècta o una societat de pensada profana.
Es tanben possible de considerar coma essent un rite iniciatic la reconeissença de la psicologia governant subconscientament los rapòrts socials entre los òmes coma factor d'union sociala: en efièch, aquela reconeissença destria una acceptacion, d'una initiacion de la compreneson sociala, e s'aquerís naturalament e sistematicament per l'òme pendent sa vida.
Lo ròtle dels celebrants
La conservacion, l'ensenhament e l'aplicacion dels rituals es un dels ròtles màger de las religions e de lors celebrants.
La crisi de las vocacions e la diminucion del nombre des celebrants dins fòrça religions d'Euròpa, pausan la question del manten de fòrça nombre de luòcs de cult e de la frequéncia de las celebracions e al contrari dins d'autres continents la frequéncia de las celebracions aumentèt fòrça e demanda la construccion de fòrça luòcs de cultes. Al Reialme unit fòrça glèisas anglicanas foguèron simplament desafectadas e transformadas.
Los transferiements de populacions provocats per la mondializacion pausan tanben lo problèma de la "nacionalizacion" d'unes cultes e de la lenga d'unes rites. En França, los conflictes entre imams de differentas originas (Arabia saudita, Turquia, Argeria, Marròc) menèt a une reflexion sus la formacion d'imams oficiant en francés e pas mai en arabi o en turc.
La question de la licitat dels rites pausada per Ciceron es encara d'actualitat.
La concurréncia entre fèstas profanas e fèstas ritualas religiosas
Totas las religions sovent ensagèron de far coïncidir de fèstas ancianas associadas a de cultes precedents enrasigat dins las traditcons localas. Fòrça rites, coma la fèsta crestiana d' Holywins (de l'anglés: la santat ganha) foguèt creada per remplaçar lo rite pagan d'Halloween.
Uèi de fèstas profanas, amb de dimensions comercialas, coma Nadal, vienon a vegadas en conflicte amb d'escasenças ritualas tradicionalas. La dimension profana d'unas festas religiosas s'escafa en partida fàcia a un caminament sonque toristic. Lo rite religiós a l'origina es a vegada remplaçat per un espectacle (cas de Pampelona per exemple), qu'el meteis venguèt un rite sonque profan.
Los rites novèls
L'antropologia s'interssèt subretot als rites dins las societats nonoccidentalas, mas mai ara, las sciéncias socialas s'interessan a çò que se poiriá nomenar los rites novèls. Aqueles rites que foguèron estudiats per «l'autre», que siá autoctòn d'America o d'Africa, en partida influencièron las novèlas practicas ritualas que fòrça son de manlèu nostalgics d'otra cultura. Pasmens, los rites novèls son transformats al respècte del rite tradicional : s'installan dins un contèxte social diferent qu'es qualificat de modernitat. Los concèptes presentats mai naut son encara pertinents, mas las valors e las diferentas modalitats al respècte del rite per l'individú sont susceptibles d'aver cambiat.
Jol vela de la modernitat, aquel contèxte que se dich novèl e que transforma del tant los nòstres rapòrts socials qu'aqueles fàcia a la nòstra individualitat, emana una novèla concepcion del mond qu'es pas mai atribuable als dògmes o recits que nos environan. Vengut un topic, aquele concèpte consèrva pasmens un cert potencial per çò qu'es de considerar las practicas socialas que los fondaments tendon a nos escapar. Michèle Fellous, dins A la recerca dels novèls rites (2001) per exemple, s'interessa a aqueles rites novèls, suls au sens que prenon alara que se deferéncian sempre mai de la definicion classica. Aquela constata que dins un contèxte ont lo temps limpa entre las nòstras mans, los individús cercan una sisa mejans lo rite que permet de crear un marcatge dins lors vidas. Aquel marcatage permet de far men rufe los passatges que sibissèm sovent pendent la nòstra existéncia per un cert enrasigament, alara qu'aquel contèxte modèrne fa porós las diferentas sequéncias vecudas (enfança/adolescéncia, estudi/trabalh, vida personala/trabalh, divertiment/ productivitat, etc.). Lo rite novèl podava èsser percebut coma una responsa a aquelas questions eissidas de quistas individualas, qu'es ara l'individualitat que s'ensag de definir dins lo contèxte de modernitat. Aquela novèla vision del rite se desliga sempre dels religioses, cercam lo sacrat, sens le sacrament. Lo maridatge n'es un bon exemple, alara que d'unes cercan a conservar los fondaments del rite de passatge mas en prenent una distança de las instanças religiosas, coma es lo cas dins lo maridatge civila per exemple.
Claustrofobia
La claustrofobia (del latin claustrum « enclaure » e del grèc φόβος, phobos, « paur ») es la paur dels espacis confinhats, dins un enclaus, de salas pichonas de l'enclusament. Es classificada de trebolum ansiós e pòt provocar una crisi de panica.
Un estudi indica que 5–7 % de la populacion seriá tocada de claustrofobia sevèra, mas un sol pichon porcentatge d'aqueles recedon un tractament per curar aquel trabolum.
Simptòmas
La claustrofobia revelariá dos simptòmas claus: la paur d'èsser restrench e la paur de sufocar. Un individú claustrofòb mostrariá sovent, mas pas sempre, de signes dins los luòcs seguentas: pichonas salas, salas barradas, ascensors, veitures, tunèls, prisons, escalators, mètros sosterrens, cavas, avions e zonas confinhadas. Pr'amor, un claustrofòb es esglasit pel quite luòc, mas puslèu auriá paur d'o que poiriá li arribar s'èra encalat dins aquel luòc. Sovent, quand es confinhat, l'individú es esglasit par l'idèa de mancar d'aire.
Sovent los claustrofòbs quitan los vestits pensant qu'aquó mermará los simptòmas. Se mai d'uns simptòmas apareisson almeteis temps, existís un risc de crisi de panica. Mas los individús fan tot lor possible per evitar aquels tipes de situacions.
Rosan
Rosan (Rosans en francés) es una comuna dau Daufinat occitan situada dins lo departament daus Auts Aups e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur.
Istòria
Bastit en amphithéâtre sul vessant d'un tuc, Rosan es la, vengut cap de-luòc de costat.
Claustrofobia
Amigdala
thumb|alt=Amygdale|L'estructura indicada en roge es l'amigdala.
Rosan
Istòria
A #èsser ocupat pels Sarrasins del commencement de la a. En 1256 Jordan de Rosan e Dragonnet de Montauban assiègent Montalin de Bruis en Rosans. La guèrra s'acaba per un tractat fach pel entremise del Dauphin del Viennois e l'avesque de Gap lo 25 de decembre, amb Montalis de Bruix. Ancian fief en dependent dels Mévouillon, Rosan a annexat al Dauphiné amb tota la baronnie, en 1317.
Claustrofobia
Amigdala
L'amigdala es una de las mai pichonas estructuras del cervèl uman, mas de luènh una de las mi poderosas. L'amigdala condiciona la paur o la rason de la responsa combat-fugida. Una responsa combat-fugida es provocada, quand un stimulus es associat a una situacion de dangièr.
Rosan
Istòria
Affreusement Estrossejat l'an 1390 per Raymond de Turenne al cap de las siás bandas provençales, Rosan es lo teatre de nombroses combats pendent los guèrras de religion. Montbrun, huguenot, se'n #apoderar en 1574.
Claustrofobia
Condicionament classic
La claustrofobia se desvolopa quand los espacis confinhats son psicologicament sinonimes de dangièr imminent. Es la consequéncia d'una experiéncia traumatisanta viscuda dins l'enfança, alara que los simptòmas podon aparéisser a tot moment dins la vida d'un individú. Une tel experiéncia pòt se produire un o mai còps per marcar l'esperit. La majoritat dels claustrofòbs, participants a un estudi menada per Lars-Göran Öst, contèron que lor fobia s'èra ..
Rosan
Istòria
Segonda Guèrra mondiala : veire Centre de accueil del Lastic.
Claustrofobia
Fobia preparada
Existís una recerca suggerissent que la claustrofobia es pas totalament una fobie aquerida o classicament condicionada. Es pas forçadament una paur inata, mas puslèu una « fobia preparada ». Segon Erin Gersley, dins Phobias: Causes and Treatments, los umans son geneticament predispausats a la paur. La claustrofobia poirriá tombar dins aquela categoria entre autre a causa de son.
Rosan
Istòria
En lo contèxt de la fin de la guèrra d'Algèria, Rosan acuèlh 28 familhas de harkis en febrièr 1964, installadas en un caseriu de forestage en lisière del pòble. Jos la impulsió de lo sieu cònsol de l'epòca, Raymond Hugues, Rosan #èsser la sola municipalitat francés a se portar volontari per aculhir harkis.
Claustrofobia
Tractaments
La terapia cognitiva es un tractament eficaç pels trebolum ansiós.
Rosan
Istòria
Bâti en amphithéâtre sur le versant d'une colline, Rosan est l’, devenu chef-lieu de canton.
Il a été occupé par les Sarrasins du commencement du au X. En 1256 Jordan de Rosan et Dragonnet de Montauban assiègent Montalin de Bruis dans Rosans. La guerre se termine par un traité fait par l'entremise du Dauphin du Viennois et l'évêque de Gap le 25 décembre, avec Montalis de Bruix. Ancien fief dépendant des Mévouillon, Rosan est annexé au Dauphiné avec toute la baronnie, en 1317.
Affreusement ravagé en 1390 par Raymond de Turenne à la tête de ses bandes provençales, Rosan est le théâtre de nombreux combats pendant les guerres de religion. Montbrun, huguenot, s'en empara en 1574.
Seconde Guerre mondiale : voir Centre d'accueil du Lastic.
Dans le contexte de la fin de la guerre d'Algérie, Rosan accueille 28 familles de harkis en février 1964, installées dans un hameau de forestage en lisière du village. Sous l'impulsion de son maire de l'époque, Raymond Hugues, Rosan fut la seule commune française à se porter volontaire pour accueillir des harkis.
Ristolàs
Ristolàs, benlèu Ristolas o etimologicament Ristolaç (Ristoulas o Ristouras en grafia mistralenca ; Ristolas, Ristollas, o Ristoras en occitan ancian ; Ristolas en francés) es una anciana comuna dau Daufinat occitan situada dins lo departament daus Auts Aups e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur. Lo 1èr de genièr de 2019 fusionèt amb Abrièrs per formar la comuna novèla d’Abrièrs e Ristolas.
Geografia
Ristolàs es situat au fons de la val de Cairàs, en riba senèstra de Guil a 1610 m d'altitud, a 3 km d'Abrièrs e 7 km d'Agulhas.
La comuna fa partida dau pargue natural regional de Cairàs.
En mai dau vilatge, los masatges d'Eschalm e de la Monta fan partida de la comuna.
La comuna compta de nombrosas cimas de mai de 3000 m e culmina a 3287 m (l'Asti). La valada d'autre latz dominada pel Vísol situat en Itàlia.
Toponimia
Las fòrmas ancianas son, per luec:
Bystřice (de Benešov)
Bystřice es una comuna chèca de la region. Sa populacion es de 0 abitants.
Ctiboř
Ctiboř es una comuna chèca de la region. Sa populacion es de 0 abitants.
Čakov
Čakov es una comuna chèca de la region. Sa populacion es de 0 abitants.
Beaumont-la-Ronce
Beaumont-la-Ronce es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Indre e Léger e la region dau Centre.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
En 402, saint Armel se construisit un ermitage sur une colline couverte de ronces (ceci est la légende...), là où plus tard fut bâti le village de Bellus Mons de Runcia, Beaumont-la-Ronce au.
Risós
Risós ??? (Risoul en francés) es una comuna dau Daufinat occitan situada dins lo departament daus Auts Aups e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur.
Toponimia
Las diferentas formas ancianas de Risol : Castrum Risols vers 1119 (dins una bulla dau papa Gelasi II), Castrum Risoli en 1143 (bulla de Innocent III, Risol en 1150 (dins lo cartulari de l'abadiá de Durbon), Risolum en 1154 (bulla d'Eugeni III), Castrum Risoli en 1178 (bulla d'Alexandre III), Rosoli en 1237, Castrum Risolis e Villa de Risolis en 1321, Risolum en 1384, Risole, Reysoli e Rysolli au sègle XVen, Risol en 1568, Rizoul en 1762 (estat de las parròquias).
Čechtice
Čechtice es una comuna chèca de la region. Sa populacion es de 0 abitants.
Guiparsa
Guiparsa [giˈpaʁsɔ] o [djiˈpaʁsɔ] (occitan ancian: Aiguesparsa, Aigaparsa, çò es “aiga esparsa” ; Aigueperse en francés) es una comuna auvernhata dau departament dau Puèi de Doma e la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament d'Auvèrnhe.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Nòtas
<references group="N"/>
Čerčany
Čerčany es una comuna chèca de la region. Sa populacion es de 0 abitants.
Colors primàrias
Una color primària o elementària es una color que la mèscla amb las autras permet de reproduire una granda paleta de colors, idealament l'ensems de las colors visiblas. Per la sintèsi additiva (écrans...), las colors primárias son lo roge, lo verd e lo blau; per la sintèsi sostractiva (estampariá...), s'agís del magenta, del cian e del jaune. En pintura, se parlava par mesconeissença, fa longtemps, de roge, jaune e blau.
Lo magenta, lo cian e lo jaune, de naut cap al bas.
Definicion e istòria
La nocion de color primária es arbitrària, perque dependenta dirèctament del sistèma utilizat per representar las colors. Se pòt per exemple considerar que dins las òbras primièras d'art rupèstre, l'òcra de la tèrra, lo negre de la soja e lo beurèl clar de la pèira, son las tres colors primàrias d'un sistèma rudimentari permetent ja de produire una gamma de colors intermediárias. Tanben se pòt considerar qu'existisson sièis colors primàrias dins lo cas d'una pintura realizada a partir d'aquelas sièis colors, del moment cap pòt pas èsser obtenguda per mèscla de las autras.
Pasmens, l'usatge corrent es de nomenar "colors primárias" las tres colors mai eficaças dins un sistèma donat, aquel nombre redusit permetent ja de cobrir una grand partida de las colors possiblas.
Explicacion scientifica
La lutz es compausa de fotons podent cadun correspondre a una color monocromatica diferenta. Sol un espectrometre es capable d'analisar simultanèament una tela diversitat de fotons. L'uèlh uman efectua una analisa aproximativa amb tres tipes de còns que los pics de sensibilitat correspondon aproximativament a las colors roja, verda, e blava.
Deimos (satellit)
thumb|right|Imatge de Deimos vist per la sonda Mars Reconnaissance Orbiter en 2009.
Deimos es lo mi pichon e lo mai alunhat dels dos satellits de Mart. Foguèt descobèrt per Asaph Hall lo 12 d'agost de 1877.
Colors primàrias
Explicacion scientifica
Avantatge: aquó simplifica fòrça lo procés de reproduccion de las colors. Inutil de cercar a reproduire l'espèctre inicial dins tota son eventuala complexitat, sufís que l'espèctre sintetizat excita dels meteis biais lo nòstres còns. Atal, sonque tres colors plan causidas sufison a simular pel nòstre uèlh la majoritat dels espèctres possibles. Aquela tridimencionalitat de la percepcion umana de las colors permet tanben de descriure las colors que podèm percebre segon los tres parametres de tinta, saturacion e luminositat.
Deimos (satellit)
Nom
Lo seu nom ven de la mitologia grèga e significa «terror». Aquel nom foguèt suggerit per l'astronòma Henry Madan que lo prenguèt de l'Iliada ont Fobos e Deimos (La pauc panica e la terror) son los dos companhons d'Arès, lo dieu de la guèrra. Alara que lo nom roman d'Arès és Mart, èra evident que los seus dos satellits porten aqueles noms.
Colors primàrias
Las colors primárias en sintèsi additiva
thumb|Sintèsi additiva: de rais de lutz se superpausan.
Deimos (satellit)
Caracteristicas fisicas
Coma totes los astres de la seuna talha, Fòbos es tròp petit per aver forma esferica, las seunas dimensions son 15 x 12 x 10 km. Es mai Pichon que l'autre satellit marcian, Fòbs
Colors primàrias
Las colors primárias en sintèsi additiva
Dins aquel cas, fabricam dirèctament los fotons que van aténher lo nòstre uèlh. S'obtien una excellenta cobertura de las colors possiblas causissent las tres colors correspondentas als pics de sensibilitat dels nòstres còns (la cobertura seriá quitament perfècta se poiriam excitar dirèctament nòtre nèrvi optic).
Deimos (satellit)
Caracteristicas fisicas
Està compusat de ròcas ricas en carbòni (condrita carbonatada) e de gel. La superfícia es cobèrta de cratèrs d'impacte mas pas tn no prigonds qu'aqueles de Fòbos,d'unes s'empliguèronom de regolita. Los dos cratèrs mai grands son lo Swift e lo Voltaire e mesuren de diamètre.
Deimos, coma Fobos, èran, segurament, d'asteroïdes capturats per la fòrça de gravetat de Mart, benlèu aprés que la gravetat de Jupitèr ne modifiquèt l'orbita. Mas tanben i a de rasons de pensar que sián de cosses formats a l'etorn de la planeta alara encara en formacion.
Colors primàrias
Las colors primárias en sintèsi additiva
Aquelas valors varian segon los individús.
Deimos (satellit)
Caracteristicas orbitalas
Deimos orbita a d'altitud de la superfícia marciana. Perque se tròbar es pas pro pròche de sa planèta, es sonque visible dins lo cèl marcin coma un punt fòrça brilhant comparable al lusiment de Vènus vist dempuèi la Tèrra.
Colors primàrias
Las colors primárias en sintèsi additiva
En 1931, la Comission Internacionala de l'Esclairatge fixèt de primaris matematics de referéncia pels calculs, adoptant las longors d'onda seguentas :
Deimos (satellit)
Caracteristicas orbitalas
Deimos fa un torn de Mart en 30 h 17 min 55 s. La seun revolucion es, en consequénci, un pauc mai longa que la rotacion de la planeta (de 24 h 42 min), alara lo satellit es mòu lentament dins lo cèl: demòr 64 ors entre la seuna sortida, per l'Èst e lo trescòl, a l'Oèst. Lo mai curiós es que pendent aquel temps es totjorn visible, fasent dos còps lo cicle complet de las seunas fasas. Dempuèi la planeta se pòt observar lo transit del satellit davant lo disc solar.
Colors primàrias
Las colors primárias en sintèsi additiva
Las colors segondárias obtengudas per addition de doas colors primárias son lo magenta (R+B), lo jaune (R+V) e lo cian (B+V). La soma dels tres fluses dona de lutz blanca (R+B+V).
Deimos (satellit)
Caracteristicas orbitalas
Una autra particularitat es que, gravitant sul plan eqüatorial de la planeta e tan prèp de la superfícia d'aquela, es invisible dempuèi las regions polaras: Deimos se vei pas a de latituds de mai de 82º. Mas amb sas pichonas dimensions, a penas pòt avalir un pichon pauc las tenèbras de la nuèch marciana. E mai, o fa pendent pauc temps, perque gravitan tan prèp de la planeta e en orbita equatorial, passa la mai granda partida de la nuèch amagat dins lo còn de l'ombra projectada per la planeta, doncas sens èsser esclairat per la lutz.
Colors primàrias
Las colors primárias en sintèsi additiva
La modulacion de l'intensitat dels fluses lumoses addicionats permet d'obtenir totas las tintas intermediárias.
La sintèsi additiva es utilizada dins gaireben totas las tecnologias dels ecrans colors: lo tub catodic, l'ecran LCD, l'ecran de plasma, lo vidèoprojector en sortida (a vegadas en intèrne). S'utiliza tanben pel captor des aparelhs fotografics numerics, la LED multicolora, l'esclairatge de scèna, e gaireben totes los formats de fichièr d'imatge...
L'esclairatge de scèna, las LED multicoloras embrunida, o los vidèoprojectors de tres objectius son d'escasenças raras que l'addicion se fa pas par tramatge, mas amb una vertadièra superposicion dels fluses luminoses.
Las colors primárias en sintèsi sostractiva
left|thumb|La sintèsi sostractiva: de filtres se superpausan, la lutz es absorbada. En sintèsi sostractiva, anam d'una lutz blanca, per li sostraire d'unans de sas compausantas mejans de filtres.
En associant dos filtres, s'obtenon las tintas secondárias de la sintèsi sostractiva, que son las quitas colors primárias de la sintèsi additiva. Exemple: passant mejans un filtre magenta puèis jaune, sol lo roge demòra, perque es suprimida la compausanta verda puèis blava de la lutz blanca. Tanben se pòt considerar lo quite roge coma lo resultat d'una operacion d'interseccion de las bendas espectralas que daissan passar los filtres magenta e jaune:
L'utilizacion combinada dels tres filtres bloca tot l'espèctre luminós, donant de negre:
M ∩ J ∩ C =.
Dins qualques aplicacions (estampariá, papièr foto argentic color...) la lutz efectua un va e ven dins aquelas sisas de filtres. Lo retorn modifica gaire la color obtenguda, aquela ja foguèt filtrada a l'anar. Las tintas intermediárias s'obtenon o en modulant la densitat dels filtres (papièr foto argentic color...), o amb una trama (estampariá...).
La sintèsi sostractiva per l'estamapariá e los formats de fichièrs dedicats a l'estampariá, la mèsclas de las tintas en general, lo papièr fotografic color, la diapositiva, lo filme de cinèma, la majoritat dels vidèoprojectors en intèrne... La quadricromia CMJN utilizada en estampariá s'inscrich parfèctament dins aquel encastre. En efècte, lo negre (N) es pas dins aquel sistèma una color primária, perque es possible de l'obtenir en superpausant las 3 primièras. Sa preséncia permet sonque de redusir los costes d'impression utilisant mens de tinta de color. Mas los filmes de colors argentics non inversibles, nomenats negatius color, son un cas un pauc particular a causa de l'utilizacion de colors complementárias.
Las colors primárias en pintura
La pintura es un cas particular per de rasons culturalas e tecnicas.
Culturalas, perque los diferents usatges artistics o tecnics d'un costat, e scientifics d'autre, creant une ambiguïtat dins lo vocabulari utilizat. Atal es abitualament convengut en pintura que las colors primárias son lo roge, lo jaune, e lo blau. Mas aquel roge seriá mai precisament lo "roge-magenta", lo roge utilizat en sintèsi additiva essent qualificat de vermelhon. Tanben, aquel blau se raprochariá del cian, lo blau utilizat en sintèsi additive essent pusleu lo blau otramer... veire a vegadas indigòt. Tecnicas, car se la superposicion dels pigments dins l'espessor de la pintura induch puslèu un comportament de tipe sostractiu, lor juxtaposicion en superfícia induch puslèu un comportament de tipe additiu (se la pintura se comportava sonque coma una sintèsi sostractiva, la mèscla de roge e de jaune deuriá donar de roge, pas l'irange). Aquò explica los problèmas de desaturacion pendent las mèsclas, e lo domèni fòrça redusit de colors produchas per las tres colors primárias en pinture, al respècte a las puras sintèsis additivas e sostractivas (las peintras se contentan rarament de tres pigments).
Limitas
Pendent lo sègle XXt, los estudis totjorn mai pregondas sus la lutz e sa percepcion per l'uèlh uman permetèron d'aprochar melhor las limitas de la nocion de colors primárias. Cal pasmens notar que los tres exemples de nuanças, donadas dins aquel paragrafe, a la nocion de colors primárias, vertadièrament son pas que de rafinaments d'un concèpt extrèmament eficaç.
Una d'aquelas limitas, e segurament mai aisida comprene, es ligat a l'intensitat luminosa. L'eficacitat dels còns qu'assegura la vision colorada per l'uèlh uman es mai flaca qu'aquela dels bastonets. Aqueles darrièrs an un espèctre de sensibilitat mai larg e gaireben uniforme d'un bastonet a l'autre. Quand l'estimulacion luminosa es flaca, lo ròtle dels bastonets venon predominant dins la vision e la percepcion de las colors n'es mermada.
E mai sèm pas totes egals devant la percepcion de las colors. D'estandards internacionals de colors primárias foguèron establits d'en primièr en 1931 per la Comission Internacionala de l'Esclairatge partent d'estudis estatisticas d'uns subjèctes etnicament semblables. Pr'amor existís una granda variança dels fenotipes en la matèria. Per exemple qualques individús possedarián quatre tipes de còns, alara que d'autres patisson de daltonisme o d'acromatopsia (abséncia totala de vision de las colors).
Encara, lo captor (l'uèlh), es pas totalament determinant dins la percepcion de las colors. La transmission e subretot l'interpretacion del senhal es essenciala. Atal, segon l'educacion e lo mitan de populacions son menadas a distingar de nuanças de colors indiscernibles per d'autres. D'estudis etnologiqcas sus de populacions d'indians de Sudamerica an per exemple mostrat l'abondança de las nuanças dels verds que podont distingar. Es probable que las approximacions tecnicas e etnicas que decidiguèron de las causidas de las colors primárias sián fòrça mens valables per de tals gropes etnics e que de fòrça nuanças de las colors, conegudas per aqueles, sián dificilament representadas per los estandards de la CIE.
Notas
<References/>
Drahňovice
Drahňovice es una comuna chèca de la region. Sa populacion es de 0 abitants.
Červený Újezd
Červený Újezd es una comuna chèca de la region. Sa populacion es de 0 abitants.
Cedric Gervais
Cedric Gervais, de son nom vertadièr Cédric DePasquale (Marselha, 7 de junh de 1979), es un discjòquei, productor musical e actor occitan.
Versòl
Versòl, Verzòl o Verçòl (Vërzeul []? en piemontés, Verzuolo en italian; Verseul en francés; Urseolum en latin)  es una comuna piemontesa de 0 abitants, ancianament dins l'airal del Marquesat de Saluças. Administrativament, es dins la província de Coni e la region de Piemont de l'estat italian.
Istòria
Versòl seguiguèt la destinada de Saluças, marquesat independent annexat a França puèi a Savòia e finalament a Itàlia. Lo 1èr de mai de 1928, lo regim fascista li annexèt la comuna vesina de Vilanoveta.
Monasterolo di Savigliano
Monasterolo di Savigliano o Monasterolo (Monastireu en piemontés; Monasterolo di Savigliano o comunament Monasterolo en italian; Monasterol de Savillan en francés) es una comuna italiana de Piemont.
Toponimia
Segon l'etimologia, son nom occitan es teoreticament Monastieròl o Monasteriòl, mas es pas atestat. Veire Lo Monastièr.
Ribiers
Ribiers (Ribiers en francés) es una comuna d'Occitània, en Daufinat dins lo departament dels Auts Aups.
Escòla de Salamanca
Lo nom Escòla de Salamanca (Escuela de Salamanca) foguèt donat al sègle XX a un grop de teologians e de juristas espanhòls del sègle XVI, ligats a l'anciana universitat d'aquela vila, que la doctrina tornèt èsser descobèrta per d'economistas, , en particular Joseph Schumpeter e utilizada pels fondators de la doctrina dels libertarians que ne faguèron los davancièrs de l'escòla austriaca ,. Designa de biais generic l'ensems de las reflexions que menèron de teologians espanhòls seguent de trabalhs intellectuals e pedagogics començats per Francisco de Vitoria, tornant interpretar la pensada de Tomàs d'Aquin a partir del postulat que las fonts de la justícia, del drech e de la morala se devon pas mai cercar dins los tèxtes sacrats o las tradicions, mas dins l'examen de la natura a la lutz de la Rason.
Quand la Renaissença difusèt dins tota Euròpa, al començament del sègle XVI, las concepcions tradicionalas de l'òme, de sa relacion amb Dieu e amb lo monde foguèron estrementidas per l'aparicion de l'umanisme, per la Reforma, per las grandas descobèrtas e lors consequéncias sus las coneissenças (geograficas sobretot). Aquelas questions novèlas foguèron abordadas per l'Escòla de Salamanca.
Los dominicans Francisco de Vitoria (1546), Domingo de Soto (1560) e Melchior Cano (+1560), puèi Martín d'Azpilcueta (o Azpilicueta), Tomás de Mercado o Francisco Suárez, totes jusnaturalistas e moralistas, son los fondators d'una escòla teologica e juridica un novelum del tomisme a l'epòca de la Reforma. Los subjèctes d'estudis se concentran subretot sul drech de las gents o de la guèrra, l'òme e sos problèmas practics (morals, fins a abordar de questions economicas), mas s'agís pas d'un còrpus vertadièrament unic admés per totes, coma o mòstran los desacòrdis o, quitament, las polemicas importantas entre eles.
A causa de l'espandiment dels domenis tractats, se distinguís doas escòlas, aquela dels Salmanticenses e aquela dels Conimbricenses. La primièra comença amb Francisco de Vitoria (vèrs 1483-1546), e arriba a son apogèu amb Domingo de Soto (1494-1560) e Melchor Cano (1509-1560). L'escòla dels Conimbricenses es formada per de Jesuistas que, dempuèi la fin del sègle XVI avián pres la relèva intellectuala dels Dominicans. D'entre los Jesuistas i a de noms coneguts coma Luis de Molina (1535-1600) e Francisco Suárez (1548-1617).
Marck
es una comuna francesa, situada dins lo departament del Pas de Calais e la region dels Nauts de França.
Escòla de Salamanca
Drech natural e dreches umans
L'Escòla de Salamanca tornèt formular lo concèpte de Drech natural. Aquel ven de la natura ela meteissa, e tot çò qu'existís segon l'òrdre natural compartís aquel drech. La conclusion evidenta es doncas que totes los òmes partejant la meteissa natura partejan tanben los meteisses dreches coma l'egalitat o la libertat. Fàcia a la concepcion predominanta en Espanha e en Euròpa, considerant los indians d'America coma de menors o incapables, la granda novetat foguèt la reconeissença de lors dreches, coma aqueles de rebutar la conversion forçada o lo drech a la proprietat de lors tèrras. Per que l'òme viu pas isolat mas en societat, la lei naturala es pas limitada a l'individú. Atal, per exemple, la justícia es un exemple de lei naturala practicada dins la societat. Per Gabriel Vázquez (1549-1604) agir amb justícia es un dever dictat per la lei naturala.
Marck
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Escòla de Salamanca
Sobeiranetat
L'Escòla de Salamanca destrièt dos poders, lo domeni natural o civil, e lo domeni subrenatural, que son confuses a l'Edat Mejana. Una consequéncia dirècta de la separacion dels poders es que lo rei o l'emperador a pas d'autoritat sus las armas, nimai lo papa per manca de poder temporal. Anèron fins a prepausar que lo poder del dirigent a sos limits. Atal, segon Luis de Molina una nacion es analòga a una societat marcanda que sos dirigents serián los administrators, mas ont lo poder demòra dins l'ensems de sos administrats considerats individualament. Pasmens, lo poder de la societat sus l'individú es pus grand qu'aquel de l'individú sus el meteis, perque lo poder del dirigent es una emanacion del poder divin.