cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Eros Ramazzotti
Eros Luciano Walter Ramazzotti (Roma, 28 d'octobre de 1963) es un cantaire italian. Es un dels artistas musicals italians mai famoses internacionalament. Foguèt descobèrt en 1984 al Festival de la cançon italiana a Sant Remo mas venguèt celèbre internacionalament sonque l'an seguent gràcias a sa cançon "Una storia importante". Es tanben celèbre en Espanha ont canta sas cançons reviradas en espanhòl.
Compta dins son repertòri un nombre important de duos amb de cantaires e cantairas tant prestigioses coma Cher, Tina Turner, Andrea Bocelli, Patsy Kensit, Anastacia, Joe Cocker, Luciano Pavarotti, Laura Pausini, Nicole Scherzinger e Ricky Martin.
Albums
thumb|250px|Eros Ramazzotti durant un concèrt en 2015
Mètro
thumb|175px|Arrestada del mètro a la plaça de Catalonha ([[Barcelona)]] thumb|175px|Un tren del [[metroValencia|mètro de Valéncia en circulant ras de tèrra, a Alboraia.]] Lo mètro (forma abreujada de camin de fèrre metropolitan), nomenat camin de fèrre urban dins los primièrs temps, es un camin de fèrre electric pel transpòrt de passatgièrs dins lo domeni urban, amb una nauta capacitat e frequéncia de passatge, en essent en general sosterranh o en viaducte.
A diferéncia del tramvai, es totalament independent e segregat de la rèsta de circulacion e mejans de transpòrt. En Euròpa (mai que mai en Alemanha e en Benelux) se son bastits de sistèmas mixtes de mètro e tramvai (Stadtbahn, Prémetro), ont los convòis circulan segregats e sosterranhs al centre de las vilas coma lo mètro e de forma superficiala dins los quartièrs periferics en forma de tramvia.
I a divèrsas caracteristicas que diferéncian los mètros. La presa electrica pòt èsser ja plan aeriana (per catenària o per ralhs superior) o ben al mejan d'un tresen ralh situat dins la tèrra al bòrd dels autres dos. Lo bastiment dels tunèls respond a dos estils fòrça diferents: lo nomenat de trincada, un tunèl fòrça superficial fach generalament pel procediment de talhar e cobrir, e los fòrça prigonds, faches coma de vertadièrs tunèls de minas, uèi lo jorn amb tuneladoiras.
Lo mètro a Marselha
Marselha es la tresena vila en França, après Lion e París, e primièr d'Occitània a metre en servici una linha de mètro lo 26 de novembre de 1977.
Lo malhum actual compren :
Lo mètro a Tolosa
Tolosa es la cinquena vila en França e segonda d'Occitània a metre en servici un mètro lo 30 de junh de 1993, e tanben segonda al mond a utilizat un mètro de tipe VAL après Lilla.
Lo malhum actual compren :
Venarsal
Venarsal fòrma a verificar (Venarsal en francés) es una anciana comuna lemosina situada dins lo departament de Corresa e la region de Novela Aquitània, ancianament de Lemosin.
Antoni Maria Alcover
Las òbras màgers d'Antoni M. Alcover foguèron lo Diccionari català-valencià-balear, l'Aplec de Rondalles Mallorquines, la Flexió verbal en els dialectes catalans e la direccion e finançament de l'edicion de las òbras de Ramon Llull. Sa contribucion foguèt essenciala per la difusion e la normativizacion de la lenga catalana e mai se cap al tard prenguèt de posicions ultralocalistas.
Enfància
Antoni Maria Alcover nasquèt a Santacirga, una masada situada dins l'airal de Manacor e pas gaire alunhada de Portocristo, lo jorn de la Candelosa en 1862 dins un familha de pageses amonedats. Sos parents, Antoni Alcover e Catalina Sureda, li donèron una educacion tradicionala fòrça marcada per la religion catolica e inspirada pel carlisme. Son oncle, lo capelan Pere Josep Alcover, aguèt tanben una influéncia e pes important dins sa formacion intellectuala durant sa joventut, que li inculquèt una vision tradicionalista e quasiment integrista tant a nivèl religiós que politic. Se sap pas grand causa de l'enfància d'Alcover manca qu'anèt a l'escòla d'en Fosc quand aviá 9 ans e que recebèt de corses de latin e de fisica entre sos 12 e 15 ans.
Formacion e carrièra eclesiastica
En 1877, quand aviá pas que 15 ans, foguèt mandat a Palma per estudiar dins lo seminari de Sant Pere. S'i interessèt d'ora a la literatura e a la lenga catalana, e a partir de 1880 escriguèt d'articles dins la premsa del país e aital obtenguèt sos primièrs prèmis literaris. Son oncle collaborèt grandament al creis de sa cultura, que li forniguèt una granda quantitat de libres, sovent de teologia mas tanben los classics de las literaturas francesa, espanhòla o italiana.
Sas primièras manifestacions d'interès per la lingüistica apareguèron clarament en mai de 1882, a l'edat de 21 ans, quand mandèt al setmanièr local La Ignorància per un concors, un trabalh sonat "Mostra de Diccionari Mallorquí: anar, dur i fer" que conteniá una granda quantitat d'expressions.
Qualques ans mai tard, en 1888 Alcover foguèt nomenat professor d'istòria eclesiastica del seminari, e aprèp se diplomèt en teologia e en drech canonic.
Lo 13 d'abril de 1900 se moriguèt la maire d'Alcover.
Alcover e la dialectologia
En 1904 coneguèt un romanista alemand de l'Universitat de Halle, Bernhard Schädel, qu'èra vengut a Malhòrca per estudiar lo catalan local que ne publicariá puèi l'an seguent un estudi dialectal Mundartliches aus Mallorca. Aquel encontre marquèt la debuta d'una cooperacion que deviá donar un vam considerable a l'estudi de la lenga catalana e sa difusion. Al contacte del dialectològ alemand, Alcover, desirós de melhorar sa formacion lingüistica, faguèt tres viatges a l'estrangièr que li permetèron de conéisser las figuras màgers de la lingüistica e de la romanistica de son temps: lo lingüista soís creador de l'Atlas Linguistique de la France, Jules Gilliéron, l'abat Rousselot un fonetician francés, Gauchat, Jud, Salvioni, Guarnerio, Crescini, Zanardelli, Lovarini e Clemente Merlo.
Durant l'estiu de 1906, Alcover, en companhiá de Schädel, visitèt 52 localitats de Rosselhon e de la part occidentala de Catalonha per compilar sos dietaris.
En 1911 es nomenat president de la Seccion Filologica de l'Institut d'Estudis Catalans que ven tot bèl just d'èsser fondada.
En 1908 la ruptura amb l'IEC èra ja consomada.
La dissidéncia lingüistica
L'alunhament d'Alcover foguèt prononciat clarament dins un manifèst que lo capelan publiquèt dins lo Bolletí junh-setembre de 1908. Lo tèxt polemic, sonat ''An els Srs. Diputats del Principat i a tots els amadors de la llengua catalana'', èra un escrich longàs que s'espandissiá sus 81 paginas en far un resumit de tots sos esfòrces e de las dificultats qu'aviá agut al sen de l'IEC. Seguiguèron puèi cinc autres manifèstes.
L'elaboracion del Diccionari català-valencià-balear
En 1917, aguèt coma estudiant al seminari, un jove escolan de 14 ans originari de Ciutadella, Francesc de Borja Moll, que foguèt impressionat pel carisme e las coneissenças del capelan. Ne faguèt lèu un de sos collaboradors dins l'elaboracion del diccionari qu'èra tot just a començar. Lo discípol venguèt lèu lo principal collaborador d'Alcover e contunhèt aprèp la mòrt del mossèn la continuacion e publicacion dels 10 volums del Diccionari català-valencià-balear, que per aquesta rason es sonat popularament “L’Alcover-Moll”.
thumb|250px|Monument en omenatge a Alcover a Manacor
Trailok
Trailok ò Borommatrailokkanat (1431-1488) foguèt lo rèi de Siam de 1448 a 1488. Succediguèt a son paire Borommarachathirat II (1424-1448) e foguèt remplaçat per son fiu Borommaracha III (1488-1491). Es considerat coma un dei sobeirans pus importants de l'istòria tai.
Son rèine foguèt marcat per un renfòrçament important dau poder reiau e l'adopcion d'una tiera de reformas que donèron una estabilitat fòrça importanta au reiaume a respèct deis estats vesins. En particular, establiguèt una burocracia centralizada que demorèt en plaça fins au sègle XX, definiguèt d'un biais clar lei rengs au sen de l'aristocracia e creèt un sistèma de tribut permetent d'assegurar lei finanaças dau reiaume. Premier rèi siamés que venguèt monge bodista, foguèt tanben a l'origina de la bastida de mai d'un temple. En revènge, dins lo domeni militar, deguèt sostenir doas guèrras malaisadas còntra Lanna que capitèt dos còps d'ocupar de partidas importantas de Siam avans d'èsser vencut en causa de trèbols intèrnes.
Bill Haley
Bill Haley (n. William John Clifton Haley en 1925, m. 1981) foguèt un cantaire, musician e compositor dels Estats Units d'America pionièr de l'estil de rock actualament conegut coma rockabilly.
El Cuervo de Sevilla
El Cuervo de Sevilla es un municipi de la província espanhòla de Sevilha dins la Comunautat Autonòma de Castelha-La Mancha.
Saint-Lô-d'Ourville
Saint-Lô-d'Ourville es una comuna normanda, situada dins lo departament de la Marga e la region de la Bassa Normandia.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Meyssiez
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Districte de West Kameng
Lo districte de West Kameng es un districte de l'estat d'Arunachal Pradesh en Índia.
Populacion
La populacion del districte èra de 83 947 abitants al recensament de 2011 e èra a 81,02 % campèstra, e a 19,98 % ciutadina. La densitat de populacion, 11 abitants/km², es febla.
Las lengas parlada son lo hruso, lo monba de Tawang, lo dhimmai, lo sherdukpen e lo bugun.
Philippe Matheron
Fiu d'un geomètre, intrèt a l'Escòla dei Bèus Arts de Marselha e estudièt divèrsei disciplinas scientificas coma la fisica, la quimia, la geologia e la paleontologia. Puei, vengut engenhaire au sen deis administracions publicas cargadas de l'entretenença dei rotas e dei camins de fèrre, comencèt de recèrcas geologicas e paleontologicas en Provença.
Publiquèt plusors obratges sus leis estructuras geologicas provençalas. En particular, se destrièt amb d'observacions sus l'estratigrafia de la region. A partir de 1869, comencèt d'estudiar lei depaus de fossils situats a l'entorn dau Mont Venturi, especialament aquelei de Fuvèu. I descurbiguèt doas espècias novèlas de dinosaures (Hypselosaurus e Rhabdodon) e publiquèt la premiera descripcion d'uòus de dinosaures.
Camin de fèrre
Los camins de fèrre pòdon portar una locomotritz o mai d'una, acoblades davant o en configuracion push pull (una davant e l'autra a la coa). Los vagons pòdon èsser rebalats o autopropulsats (automotors).
Lo sieu desvolopament se produsiguèt a la primièra mitat del sègle XIX, coma element de la Segonda Revolucion Industriala, en aprofechant l'avantatge tecnic que supausa lo bas coeficient de rodament metal sus metal –de l'òrdre de 3 per 1000 e fòrça inferior al coeficient de rodament sus rota. La siá implantacion causèt una transformacion completa de la societat en permetre lo transpòrt de personas e merças amb un bas còst e de forma regular e segura.
Lo tren a agut una granda influéncia en lo desvolopament de fòrça societats; lo sieu usatge e importància vària segon l'epòca. Foguèt un element essencial per fòrça nacions e a presentat un grand avantatge dins l'industrializacion, en comparason amb los païses qu'an pas dispausat d'aquel mejan de transpòrt.
Cadelh e las Penas
Cadelh e las Penas (Cazarilh-Laspènes en francés) qu'es ua comuna gascoa de Comenge, situada en eth departament dera Hauta Garona e era region administrativa d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
Pendent eth Ancian Regime, Cadelh de las Penas qu'èra dera eleccion de Comenge, doncas dera província de Gasconha, dera generalitat d'Aush, dera diocèsi de Comenge e dera senescaucia de Tolosa. Eth vocable dera glèisa qu'èra Nòsta Dauna (informacion dobtosa : benlèu Sent Martin). Tanlèu 1790, Cadelh de las Penas qu'èra deth canton de Banhèras de Luishon. En 1790, era comuna qu'estó citada damb eth son nom autentic, Cadeilh.
Dona de Villanova
Dona de Villanova o Dona de Vilanova (var. e mod. Dauna o Dòna de Vilanòva) que ho ua trobairitz qu'espelí a la fin deu sègle XV.
Qu'ei coneguda per sa composicion Quan lo printems acampat a las nivas que presentè davant lo Consistòri del Gai Saber en 1496.
Simbolicament Carles Camprós que gaha aquesta òbra com marca de la fin de la literatura occitana classica en occitan ancian comun. Que clava atau aqueste periòde en bèth obrir ua tempsada literària de transicion dab las "reneishenças'' occitanas en dialectes occitans que, per eth, se debana enter 1513 e 1567 (sia enter la darrera composicion premiada en occitan per lo Consistòri e l'edicion deu catequisme bearnés seguit peus Psaumes d'Arnaut de Saleta.
Camproux suslinha qu'aquesta transicion qu'ei simbolica per 'mor la lenga classica que s' manten dens l'encastre juridic e administratiu e que los dialèctes qu'existivan abans e que son de quan e quan amagats dehens las composicions deu trobadors.
Quan lo printens acampat a las nivas e que tenen lo florit mes de May, vos uffrizetz a manhs dictators gay del gay saber las flors molt agradivas.
Reyna d'amor, poderosa Clamensa, A vos me clam per trobar lo repaus, que si, de vos, mos dictatz an un laus, Aurey la flor que de vos pren naysensa.
Gal Costa
Gal Costa (nascuda Maria das Graças Costa Penna Burgos) es una importanta cantaira brasilian dempuèi l'annada de 1960. A participat al movement musical Tropicália, en Brasil.
Peltre
Geografia
Peltre Es un vilatge a 5 km al sud-es de Mètz, a drecha de la rota d'Estrasburg. A per annèxa lo vilatge de Crépy e possedís de divèrsas separacions :
Peltre est un village à 5 km au sud-est de Metz, à droite de la route de Strasbourg. Il a pour annexe le village de Crépy et possède plusieurs écarts :
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
A la Nautor Mièja Edat a erigit la parròquia de Sant-Privat de Montigny : a per annèxa Peltre e Magny, caduna en avent la siá pichona glèisa, lo tot en dependent del archiprêtré de Noisseville. En 1194, l'avesque Bertram dona la parròquia de Sant-Privat a abbaye de Sant-Clément de Mètz #que garda aquela possession fins a la Revolucion e designa lo curé. Aquela union a confirmat lo meteis an pel archevêque de Trèves e pel pape Célestin III, seguit d'una bulle d'Innocenta III l'an 1202. La glèisa a mes jol vocable de sant Clément, primièr avesque de Mètz, e Lo curé #venir alavetz vicari perpetu.
Peltre E Crépy dépendent del país messin mai justament del Saulnois. Fan partida de l'anciana província de las Tres-Évêchés.
Lo castèl-fòrt de Crépy i aguèt atacat lo 11 de julhet de 1428 per Charles II, pòrti de Lorraine, pels ducs de Bar e de Bavière, e pel marques de Bade al cap de 10 000 cavals. I #dintrar l'endeman e fauchèrent mai de mil arpents de blat a l'entorn de la fortalesa, per arruïnar lo país e prene, se possible, la vila de Mètz per la famine. En 1444, los Messins #provar de prene Crépy ; mas après cinc jorns de banc, aguèron obligat de se retirar.
En 1591, Sant-Privat pèrd lo sieu títol de glèisa paroissiale #qu'a reculhit per Magny : la glèisa de Peltre ven annèxa de Magny. Lo 7 de julhet de 1671, l'avesque de Mètz de Aubusson de la Feuillade, démembre los pòbles de Peltre e Crepy de la parròquia de Magny e erigeix la parròquia de Peltre. Los religioses de Sant-Clément se'n planhon al Grand Conselh #que trencadura la érection en curació lo 30 de setembre de 1673 mas ordonne #que se daissa a Peltre un vicari residisson.
Lo pòble de Crépy i aguèt ligat a Peltre en 1809.
En 1817, Peltre a per annèxas lo pòble de Crépy anautita e bas tribunal (capèla), las granjas d'anautita e bassa Bévoye (capèla) e de la Horgne. A aquela epòca, lo pòble possedís 230 abitants repartits dins 43 ostals. A Crépy, i a 60 abitants e 11 ostals.
Lo castèl a destruit al mièg de la per far luòc a la marida maire de la sœurs de la Providence de Peltre en 1839.
pòble fleuri : doas flors.
Peltre et Crépy dépendent du pays messin plus précisément du Saulnois. Ils font partie de l'ancienne province des Trois-Évêchés.
Le château-fort de Crépy fut attaqué le 11 juillet 1428 par Charles II, duc de Lorraine, par les ducs de Bar et de Bavière, et par le marquis de Bade à la tête de 10 000 chevaux. Ils y entrèrent le lendemain et fauchèrent plus de mille arpents de blé autour de la forteresse, pour ruiner le pays et prendre, si possible, la ville de Metz par la famine. En 1444, les Messins essayèrent de prendre Crépy ; mais après cinq jours de siège, ils furent obligés de se retirer.
En 1591, Saint-Privat perd son titre d’église paroissiale qui est recueilli par Magny : l’église de Peltre devient annexe de Magny. Le 7 juillet 1671, l’évêque de Metz d’Aubusson de La Feuillade, démembre les villages de Peltre et Crepy de la paroisse de Magny et érige la paroisse de Peltre. Les religieux de Saint-Clément s'en plaignent au Grand Conseil qui casse l'érection en cure le 30 septembre 1673 mais ordonne qu'on laisse à Peltre un vicaire résident.
Le village de Crépy fut rattaché à Peltre en 1809.
Dans l'invasion de 1815, les puissances alliées ont eu longtemps leur quartier-général à Peltre.
En 1817, Peltre a pour annexes le village de Crépy haute et basse cour (chapelle), les fermes de haute et basse Bévoye (chapelle) et de la Horgne. À cette époque, le village possède 230 habitants répartis dans 43 maisons. À Crépy, il y a 60 habitants et 11 maisons.
Le château est détruit au milieu du pour faire place à la maison mère des sœurs de la Providence de Peltre en 1839.
village fleuri : deux fleurs.
Basilica de Nosta Dauna de Luján
400px|left|thumb|Nosta Dauna de Lujánthumb|200px|Basilica de LujánLa Basilica de Nosta Dauna de Luján qu'ei un monument d'estil neogotic qui acesa la Verge de Luján patrona d'Argentina.
Julio María Sanguinetti
Julio María Sanguinetti Coirolo (Montevideo, 6 de genièr de 1936) es un avocat,politician, istorian e jornalista uruguaian. Foguèt president d'Uruguai de 1985 a 1990 e un autre còp de 1995 a 2000. Aviá ocupat anteriorament mantuna foncion governamentala; èra estat tres còps deputat, doas vegada ministre e tanben senador.
Basilica de Nosta Dauna de Luján
Ua parròpia qu'èra estada bastida dens aquesta vila après que l'estatua de la Verge e avosse semblat aver manifestada l'intencion de demorar dens aquesta vila situada a un setanteat de quilomètres de Buenos Aires. Au sègle XVIII ua glèisa mei grana que ho bastida, puish que ho destrusida en 1905 entà estar remplaçada per la basilica actuau qui la soa bastida e comencè en 1890 a l'iniciativa deu pair Salvaire e de l'engenhaire francés Ulrich Curtois. Que ho inaugurada en 1910 abans lo son acabament qui ho realizat en 1935. Que vadó basilica en 1930.
Lanna
thumb|right|Lanna e leis autreis [[estats d'Asia dau Sud-Èst en 1400.]]
Lanna èra un reiaume asiatic tai centrat sus la vila de Chiang Mai dins lo nòrd de la Tailàndia actuala.
Fondat en 1259 per Mengrai que foguèt la vila de Chiang Rai en 1262 per i installar sa capitala, èra format de ciutats-estats relativament autonòma coma Chiang Mai (capitala a partir de 1296), de Lampang, de Nan e de Phrae. Situat entre Birmania e Tailàndia, tenguèt generalament lo ròtle d'estat tampon entre aquelei poissanças e foguèt regularament vassalizat per sei vesins. Pasmens, gardèt una autonòmia larga fins a son annexion oficiala au sen de Siam en 1892.
Encuei, lei populacions installadas sus l'ancian territòri de Lanna an gardat un particularisme culturau, especialament en matèria linguïstica, eissit dei sèt sègles d'autonòmia de la region.
Azeville
Azeville es una comuna normanda, situada dins lo departament de la Marga e la region de la Bassa Normandia.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Savinhac (Avairon)
Savinhac (Savignac en francés) es una comuna roergassa situada dins lo departament d'Avairon e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Ciutat de Panamà
La Ciutat de Panamà o simplament Panamà (en castelhan: Panamá, ) es la capitala de Panamà. Sa populacion èra estimada a 1,063,000 abitants en 2000. Sa superfícia totala es de 275 km². Foguèt fondada lo 15 d'agost de 1519 per Pedro Arias de Ávila.
Savinhac (Avairon)
Geografia
vignette|upright=1.6|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
Lo nom de Savinhac derivariá regularament del nom latin Sabinius amb lo sufixe d'origina celtica -acon, latinizat en -acum. L'origina es semblabla a la dels nombroses Savinhac, Sevinhac (noms occitans), Savigneux (noms arpitans), Savigny, Sévigny o Sévigné (noms francés).
Koloriang
Koloriang es una vila de l'estat d'Arunachal Pradesh en Índia.
Administracion
koloriang es lo capluòc del districte de Kurung Kumey.
Demografia
Al recensament de 2011, la populacion de la vila èra de 2 345 abitants.
Dos Hermanas
Dos Hermanas es un municipi de la província espanhòla de Sevilha dins la Comunautat Autonòma d'Andalosia.
Sent Bebian (Perigòrd)
Sent Bebian (en francés: Saint-Vivien) es una comuna d'Occitània, dins la region istorica de Perigòrd, administrada per lo departament de Dordonha de la region de Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Toponimia
Lo nom de Sent Bebian (atestacion de 1382, S. Bibianus) es lo nom d'un avesque de Santas, al sègle V, Sanctus Vivianus (en teoria) (puslèu que d'un dels 40 martirs de Sebastea o Sebasteia o tanben Sebaste , ). La prononciacion es [ʂɛ̃ m be’bjɑ̃ n ] (-m- e -n- prononciats leugièrament). Coma lo parlar es normalament pas betacista (confond pas los -v- e los -b-), los dos b se comprenon probablament perqué lo nom ven de  Bibianus, avesque de Santas e pas de Vivianus, martir de Sebastea, sents que lo francés confond en Vivien. Mas normalament lo segond b, intervocalic, auriá degut donar -v- : *Sent Bevian. Probable qu'una influéncia sabenta o una assimilacion consonantica es responsabla de la prononciacion emb dos b. Veire tanben Pauçac e Sent Bébian, en parlar lemosin.
Petit-Réderching
Petit-Réderching es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mosèla e la region de Lorena.
Geografia
Als fonts de la Bickenalb, en país descobèrt, lo pòbli-carrièra de Pichon-Réderching a situat sus una via anciana, la Kœnigstrasse (la expedís reial), del temps que la siá separacion de Meyerhof s'es desvolopat en la segonda mitat del, la longitud de la expedís de Sarreguemines a Bitche bastida de 1722 a 1724.
Aux sources de la Bickenalb, en pays découvert, le village-rue de Petit-Réderching est situé sur une voie ancienne, la Kœnigstrasse (la route royale), tandis que son écart de Meyerhof s'est développé dans la seconde moitié du, le long de la route de Sarreguemines à Bitche construite de 1722 à 1724.
Istòria
Divèrses villas gallo-romaines an #èsser de descobèrtas sul ban del pòble, mencionat en 1575 jos la forma Riderchingen, del nom d'òme germanique Roderich, amb lo substantiu Klein (Pichon-) per o diferenciar de Gròs-Réderching. Lo pòble apareis en la segonda mitat del en connexion amb l'implantacion de verreries. Lo sieu autentic essor, malgrat aiçò, data del periòde #que seguís la guèrra de Trenta Ans amb la ponduda en cultura de las essartages verriers e lo regroupement dels bans de divèrses pòbles desapareguda.
Plusieurs villas gallo-romaines ont été découvertes sur le ban du village, mentionné en 1575 sous la forme Riderchingen, du nom d'homme germanique Roderich, avec le substantif Klein (Petit-) pour le différencier de Gros-Réderching. Le village apparaît dans la seconde moitié du en liaison avec l'implantation de verreries. Son véritable essor, cependant, date de la période qui suit la guerre de Trente Ans avec la mise en culture des essartages verriers et le regroupement des bans de plusieurs villages disparus.
Montbrun (comuna de Lortias e Montbrun)
Montbrun (Monbrun en francés) qu'es ua anciana comuna gascoa, situada dens lo departament de Gers e la region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.
Toponimia
Mont brun qu'es un sintagme plan espandit e qui donè toponimes occitans (mès, curiosament, segon la lista deu Dauzat e Rostaing, pas de toponimes arpitans nimèi francés). Que marca la color deu sòu, deu paisatge o eventualament d'un castèth (mès, Brun es tanben un petit nom).
Ani Lorak
thumb|250px|Ani Lorak
Ani Lorak (en ucraïnian: Ані Лорак), de son nom vertadièr Karolina Myroslavivna Kuyek (en ucraïnian: Кароліна Мирославівна Куєк; Kitsman, region de Chernivtsi, 27 de setembre de 1978) es una cantaira ucraïniana. Es una de las mai celèbras cantairas e artistas ucraïnianas e son nom d'artista resulta de l'inversion de son nom vertadièr Karolina. Dos còps representèt Ucraïna a l'Eurovision, en 2005 e 2008.
Canta tanben en rus e en anglés a mai de l'ucraïnian.
En 2004 Ani Lorak es venguda ambassairitz ucraïniana contra lo SIDA per l'ONU.
Lantan (Char)
Lantan es una comuna francesa, situada dins lo departament de Char e la region dau Centre.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Écija
Écija es un municipi de la província espanhòla de Sevilha dins la Comunautat Autonòma de Castelha-La Mancha.
Apple Inc.
Apple Inc. (prononciacion en anglés : /ˈæpəl/) es una entrepresa americana de tecnologia informatica. Fondada en 1976 per Steve Jobs e Steve Wozniak, aguèt un ròtle preeminent dins la revolucion informatica dels ans 70. Son sèti social es situat a Cupertino, Califòrnia.
L'entrepresa es famosa per aver inventat lo concèpte d'ordinator personal (PC) e per la popularitat de sa marca d'ordinators Macintosh. Aquestes tipes d'ordinators an una granda facilitat d'utilizacion e una poténcia grafica importanta; son implantats dins totes los domenis, especialament creatius e educatius, tanben dins las arts plasticas
Canton de La Fòrça
Lo canton de La Fòrça es una anciana division administrativa de Perigòrd, suprimida en 2015, situada dins l'arrondiment de Brageirac, lo departament de Dordonha e la region d'Aquitània, adara de Novèla Aquitània. A la refòrma cantonala de 2014, aplicada a las eleccions de 2015, la comuna de Las Leschas passèt al canton de La Vau d'Eila (burèu centralizator : Nuòuvic) e las autras 11 comunas passèron al canton del País de la Fòrça (burèu centralizator : Prigond Riu). La lenga autoctòna es l'occitan lengadocian brageiragués o lo lemosin perigòrd.
Istòria
Lo canton de La Fòrça se creèt en 1790, entau coma lo canton de Las Leschas. Lo 13 de brumaire an X (4 de novembre 1801), lo canton de La Fòrça se conservèt e s'espandiguèt sus una partida del canton de Las Leschas, suprimit,.
A las eleccions departamentalas del 22 de març 2015, en aplicacion del decret del 21 de febrièr de 2014 que delimita los cantons del departament de Dordonha, lo canton de La Fòrça fuguèt suprimit, mas se contunhèt emb lo canton del País de La Fòrça, emb Prigond Riu per burèu centralizator.
La Ferrière-aux-Étangs
La Ferrière-aux-Étangs es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Orne e la region de la Bassa Normandia.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
De final octòbre 1939 en agost 1940, La Ferrière-a las-étangs acuèlh refugiats de Volmerange-las-minas, e de Ottange, de pòbles lorrains situat entre la linha Maginot e la frontièra luxembourgeoise. Los òmes an afectat en las minas localas e lòtjan al "Gué-Plan"
De fin octobre 1939 à août 1940, La Ferrière-aux-étangs accueille des réfugiés de Volmerange-les-mines, et d'Ottange, villages lorrains situé entre la ligne Maginot et la frontière luxembourgeoise. Les hommes sont affectés dans les mines locales et logent au "Gué-Plat"
Hestejada Nacionau de Folclòre Cosquín
thumb|Parròpia que domina la Plaça MolinaLa Hestejada Nacionau de Folclòre Cosquín (var. Festejada Nacionala, en castelhan Festival Nacional de Foclore de Cosquín) que s'escad cada an dens la ciutat de Cosquín, Província de Córdoba, en Argentina.
Que s'estreè en 1961 e sus nau dias a l'escadença de la tradicionau Novena de la Virgen (los nau dias en aunor de la Vèrge Maria) d'aquesta vila.
Per aquesta rason la hestejada que s'escad en nau dias aperat la "luas" sus la plaça Próspero Molina on e s'apita l'empont Atahualpa Yupanqui.
Qu'ei lo lòc on e s' revelan las navèras estelas deu folclòre argentin e on e s' amassan dab los folcloristas reconeguts autes còps qu'i arrecoteishin.
Chapela de Sent Aurelhan de Limòtges
La chapela de Sant Aurelhan de Lemòtges es 'na bastissa religiosa daus segles XV e XVII qu'abriga de las relíquias dau segond evesque de 'quela vila. 'Questa pita chapela aparten a la Confrairiá de Sant Aurelhan, eretiera directa de l'anciana corporacion daus bochiers de Limòtges.
A l'origina, fuguet bastida per reculhir de las relíquias de Sant Aurelhan que se trobavan alara dins l'egleisa de Sant Cessator (o Cessadre o Cossadre o Sadre) (despareguda, situada en bas de l'actuala charriera daus Penitents Roges), qu'èra alara en roïnas. Au segle XVII, lo còr fuguet enlarjat e decorat dins l'estil barròc. A la Revolucion Francesa, fuguet venduda coma ben nacionau e crompada per un membre de la confrairiá de Sant Aurelhan: 'questa darriera n'es tre alara la proprietària. Es enguera un luec de culte important per los abitants dau quartier de la Bochariá e los membres de la confrairiá.
Luis Alberto Lacalle
Luis Alberto Lacalle Herrera, avocat n. 1941, foguèt president d'Uruguai entre 1990 e 1995. Es lo paire d'un autre president, Luis Lacalle Pou.
Trescalan
Los trescalans (var. èrba de Sant Joan, tresflòri, caça diable) forman lo genre Hypericum, compausat d'aperaquí quatre cents espècias repartidas dins lo mond entièr, levat dins los desèrts e las regions articas. Jols tropics, se tròba en montanha.
Los trescalans son restacats a la familha de las Hypericaceae segon la classificacion filogenetica o a la de las Clusiaceae segon la classificacion classica.
Descripcion
Los trescalans son mai que mai de plantas erbacèas, anadièras o vivaças. Son tanben de còps que i a d'arbrilhons o quitament d'arbres pichons que pòdon aténher qualquas desenas de mètres (Hypericum lanceolatum).
Les fuèlhas son simplas, opausadas, de forma ovala a lanceolada. Las flors, d'un jaune mai o ens viu, tenon cinc petals (rarament quatre) e d'etaminas nombrosas. Los fruches son generalament de capsulas sècas qu'espetan a maturitat en desliurar un grand nombre de granetas, mas existisson d'espècias de fruches poputs (Hypericum androsaemum).
Poigny
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Nòtas
<references group=N/>
Espartinas
Espartinas es un municipi de la província espanhòla de Sevilha dins la Comunautat Autonòma de Castelha-La Mancha.
Mouchamps
Mouchamps es una comuna peitavina, situada dins lo departament de Vendea e la region daus País de Leire.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Toponimia
Las atestacions ancianas son, per lhuec:
Nòtas
<references group="N"/>
Cormoyeux
Cormoyeux es una comuna francesa, situada dins lo departament de Marna e la region de Champanha-Ardena.
Nike
right|300px|thumb|sabatas Air Jordan Nike Inc. (en anglés: ) es un dels fornidors americans màgers de sabatas, vestits e articles d'espòrt. La companhiá ten lo seu nom de la deessa grèga de la victòria (en grèc : Νίκη). Nike comercializa produches jos sa marca pròpria, mas tanben coma Nike Golf, Nike Pro, Air Jordan, Team Starter, e filialas demest las qualas Bauer, Cole Haan, Hurley International e Converse.
Maria Bethânia
Maria Bethânia Viana Teles Veloso, coneguda artisticament coma Maria Bethânia (Santo Amaro da Purificação, 18 de junh de 1946) es una cantaira brasiliana. Son fraire es lo famós cantaire Caetano Veloso
Nike
L'entrepresa a la siá sedença près de la vila de Portland dins l'estat d'Oregon en los Estats Units.
Katsuhiro Otomo
Katsuhiro Otomo (大友・克洋) es un dessenhaire de manga, scenarista e realisator de films d'animacion. Nasquèt lo 14 d'abril de 1954 dins la prefectura de Miyagi, al Japon. Es entre autre l'autor d'Akira, de son adaptacion en anime e de Steamboy.
De començaments classics
Katsuhiro Otomo venguèt lèu apassionat pel mond de la benda dessenhada e del cinèma; abans de se lançar dins aquel univèrs, decidiguèt s'anar a la capitala. En 1973, a detz e nòu ans, Otomo faguèt ja fòrça òbras per las edicions Kodansha, la cadena de television NHK o pel magazin Action Comics. E dins aquela revista publiquèt sa premièra benda dessenhada: una adaptacion de Mateo Falcone de Prosper Mérimée, que nomenèt Jusei (A Gun Report).
Collaborèt près de sièis ans amb Action Comics, i creant una seisentana d'istòrias cortes, qu'una será a l'origina de Memories. Lo grafisme d'Otomo es encara pas plan establit, quitament se tend totjorn mai cap al fotorealisme, alara que lo tèma dels seus recits tend cap a la violéncia o lo futur. Pauc conegut, es pasmens seguit per d'amators que presavan sas istòrias destacadas del canon tezukien del manga.
Sa premièra istòria granda foguèt publicada en 1977. Titulada Sayonara Nippon, Aquel manga conta las aventuras d'un karateka japonés a Nòva York. Otomo decidiguèt l'an seguent d'escriure Fireball, recit de sciéncia ficcion que sovent prefigura Akira mas demorèt inacabat. La sortida de dos recuèlhs d'istòrias corts, Short Peace e Highway Star, l'incita a contunhar dins la benda dessenhada. Produguèt d'autres serias dins los ans 1970, que: Good Weather, Hansel et Gretel, Kibun wa mō sensō e Boogie Woogie Waltz. Mas sonque foguèt al començament dels ans 1980 qu'Otomo espeliguèt vertadièrament.
Fasent las fondacions d'Akira, Domu (Sòmis d'enfant), publicat per Futabasha en 1983, es un thriller Toquioïta que fa resson per sa mesa en pagine fòrça cinematografica. Aquela òbra recebèt lo Grand Prèmi japonés de la sciéncia ficcion.
Akira e lo novelum del manga
Akira comencèt a èsser publicat dins Young Magazine en decembre de 1982. Mesclant amb engenh de tèmas classics de la sciéncia ficcion, coma la manipulacion psiquica, la distopia, dins un univèrs postapocaliptic perfièchament bastit, Otomo, alara totalament net de l'eritatge d'Osamu Tezuka que marcava dempuèi los ans 1950 la produccion japonesa de benda dessenhada, « torna inventar la benda dessenhada a lo seu compte ».
Lo vam se faguèt subte: los volums d'Akira, editat per Kodansha se vendèron cadun al mens a 700,000 exemplars, e son editor li donèt son Prèmi del manga en 1984, categoria Generala (seinen). Otomo, venguèt al Japon un « Dieu novèl » fasent fòrça seguisseires, foguèt remarcat dins lo mond entièr pels professionals e la critica. En 1988 als Estats Units d'America e en 1990 en França, Epic Comics e Glénat tradusèron Akira, a un epòca ont lo manga èra encara gaireben desconegut. Èra lo començament del vam de l'explosion de la benda dessenhada japonesa dels ans 1990 dins los monds anglofòns e francofòns.
Cuhon
es una comuna francesa dau departament de Viena e de la region de Novela Aquitània, ancianament de Peitau-Charantas.
Katsuhiro Otomo
Akira e lo novelum del manga
Per assegurar lo ritme de parucion exigit pels seus emplegaires, Otomo decidiguèt de fondar lo seu estudi, MASH Room. E foguèt dempuèi alara que comencèt son trabalh de realisator.
Cuhon
Toponimia
Las atestacions ancianas son, per lhuec:
Katsuhiro Otomo
Lo trabalh cinematografic
Quitament abans la creacion del seu estudi, Otomo ja aviá abordat lo mond de l'animacion. En 1983, participèt amb Akira Toriyama (Dragon Ball) e Rumiko Takahashi (Ranma ½) a la realizacion del film Crusher. Mas foguèt vertadièrament amb Rintaro, sus Armaggedon, qu'Otomo se decobriguèt una passion per la realizacion. Faguèt d'en primièr de pichons projèctes coma la supervision dels OAV de Violence Jack, eissits dels manga de Go Nagai (Goldorak).
Cuhon
Nòtas
<references group="N"/>
Katsuhiro Otomo
Lo trabalh cinematografic
Qualques ans mai tard, en 1988, lo realizator comencèt l'adaptacion cinematografica d'Akira. Aquela òbra d'anticipacion foguèt considerada alara coma un dels melhors films d'animacion jamai sortit. Per aquel film, Katsuhiro Otomo s'acompanhèt de personnalitats: Rintaro, Kawajiri (Ninja Scroll), Koji Morimoto (Magnetic Rose) e Kawamori (Macross Plus).
Se après Akira dessenhèt gaireben pas mai de benda dessenha, n'abandonèt pas l'scenari: en 1991, scenarizèt Rōjin Z e Mother Sarah, aquela darrièra seriá essent dessenhada per Takumi Nagayasu. Aquelas doas òbras foguèron publicadas per Shunkan Young Magazine (una publicacion de Kodansha) e Delcourt en 1996 per la version francesa. En 1993, concebèt Zed, una istòria independanta corealizada per Tai Okada.
Peirueis
Peirueis (Peyruis en francés) es una comuna provençala situada dins lo departament deis Aups d'Auta Provença e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur.
Katsuhiro Otomo
Lo trabalh cinematografic
Lo 20 de julhèt de 2013 sortiguèt Short Peace, un film compausat d'una introduccion e de 4 courts mestratges; Otomo realizèt lo primièr court mestratge Combustible e scenarizèt lo segond (Buki yo Saraba, « Un adieu a la armas », realizat per Hajime Katoki).
Sacy (Marna)
Sacy es una comuna francesa administrada per lo departament de Marna de la region de Champanha-Ardena.
Geografia
A traversat per la Expedís touristique del Champagne de la montanha de Rems e fa partida del Parc natural regional de la Montanha de Rems
Los sieus abitants an trucat los Saceins e Saceiennes ; o Sacéens e Sacéennes.
Elle est traversée par la Route touristique du Champagne de la montagne de Reims et fait partie du Parc naturel régional de la Montagne de Reims
Ses habitants sont appelés les Saceins et Saceiennes ; ou Sacéens et Sacéennes.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Sacy A lo sieu nom del latin sacis o Sacéeuim #que vòl dire : d'aiga saludable o médicinale. Ja los romains apreciavan la municipalitat per la siá aiga ferrugineuse, de contunh aquel #èsser l'avesque de Rems #qu'a lo sieu torn fasiá venir de l'aiga de Sacy.
La parròquia de Sacy a ligat a la Abbaye Sant Remy de Rems dempuèi la mièja-edat.
La paroisse de Sacy est rattachée à l'Abbaye Saint Remy de Reims dès le moyen-âge.
Romania
Romania (România en romanés) es un país de l'Euròpa balcanica, situat en riba de la mar Negra, al nòrd de Bulgaria, al sud d'Ucraïna e a l'èst d'Ongria e Serbia. La "Romania" culturala, istorica e lingüistica inclutz Moldàvia mas l'estat de Moldàvia es separat de l'estat de Romania.
Vernet (Astarac)
Vernet (Bernet en francés) qu'es ua anciana comuna gascoa, situada dens lo departament de Gers e la region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.
Romania
Sa capitala es Bucarèst.
Vernet (Astarac)
Toponimia
Los noms de tipe Vernet que son compausats deu gallés verno-, verna, « vèrn, vèrne, vèrnhe » e deu sufixe collectiu (latin) -etum (Dauzat e Rostaing) o qui venguen deu gallic uerneton, « verneda, vernheda, vernet, vèrnha » (Delamarre),.
Romania
Lo gentilici es romanés -esa.
Romania signèt son tractat d'adesion a l'Union Europèa qu'es en vigor dempuèi lo de 2007, al meteis moment que Bulgaria.
Clima
En la màger part dau territòri, lo clima romanés es de tipe continentau. Dins lo centre e lo nòrd, leis efiechs dei montanhas modèran l'amplitud termic e leis estius son generalament temperats. En revènge, dins lo sud, leis estius son generalament cauds amb de temperaturas maximalas que pòdon agantar 40 °C dins la capitala. Lei precipitacions mejanas son de 750 mm mai demenisson dins lo sud onte son de l'òrdre de 570 mm cada an dins la region de Bucarèst. Lòng de la Mar Negra, la classificacion dau clima varia segon leis autors anant d'un clima continentau eissuch a un clima semidesertic freg en causa de precipitacions sovent feblas. Pasmens, es dins aquela region que Danubi se gita dins la Mar Negra. La vegetacion correspònd donc a aquela d'una zòna palunosa.
Leis originas
Situada au sud-èst d'Euròpa, Romania foguèt una dei premierei regions dau continent onte penetrèt l'agricultura. A partir dau millenari VIII abC, plusors culturas preïstoricas se desvolopèron donc sus lo territòri romanés (Salcuta, Hamangia, Gumelnita, Cucuteni-Tripolie, Delul Melcilor-Glina, Cucuteni II...). Mestregèron la produccion de terralhas, d'otís e de joièus e laissèron de vestigis artistics (esculturas) ò religiós (tombas). Pasmens, au sègle XII av. JC, una crisi climatica entraïnèt una importanta demenicion de la populacion e l'abandon de mai d'un site.
Aqueu vuege demografic favorizèt l'installacion de populacions indoeuropèas a l'origina dei civilizacions de Tei-Monteoru e dei tombas d'arcana. Donèron naissença ai pòbles illirians e tracians qu'ocupavan la region durant l'Antiquitat. En particular, au sègle I av. JC, lei Dacis, un pòble tracian septentrionau, s'installèt dins lei regions orientalas de la Romania actuala. A la fin dau sègle seguent, ataquèron l'Empèri Roman sota lo comandament dau rèi Diuppaneus. La repòsta romana foguèt violenta e l'emperaire Trajan (98-117) conquistèt lo territòri daci entre 101 e 106.
Dacia venguèt una província romana qu'atraiguèt un nombre important de colons gràcias a sei ressorsas minièras. De lenga latina, leis arribants se mesclèron ambé la populacion daci e la romanizèron rapidament. Dins aquò, la region èra malaisada de protegir e l'emperaire Aurelian (270-275) ordonèt son abandon en 271. La màger part deis abitants foguèron tornats installar au sud de Danubi e lo rèsta deguèt faciar una tiera d'invasion de pòbles nomadas (Huns, Avars, Ongrés...) entre lei sègles IV e IX.
La formacion de Valaquia e de Moldàvia
Valaquia comencèt d'aparéisser lentament a partir de l'evangelizacion de la region, sota dominacion bulgara, entre lei sègles VII e X. Ambé lo declin bulgar, passèt sota lo contraròtle de divèrsei pòbles nomadas : Pechenegs fins a 1122 e Cumans ai sègles XII e XIII. Après l'incursion mongòlas de 1240-1242 en Euròpa Centrala, leis Ongrés l'ocupèron per i establir una marcha militara. Pasmens, se turtèron a una resisténcia viva. En 1330, foguèt batuts per lo vovoida Basarab Ièr Intemeietorul (vèrs 1310 - 1352) a la batalha de Posada. Lo venceire organizèt una Valaquia independenta. Un metropolita ortodòx s'installèt en 1359 a Arges e la capitala foguèt transferida en 1385 a Tirgoviste.
Pus expausada que Valaquia ais atacas vengudas de l'estèpa, Moldàvia venguèt tributària de l'Òrda d'Aur avans d'èsser somesa a d'influéncias polonesas e ongresas. Pasmens, en 1359, lo vovoida Bogdan de Cuhea (1359-1365) capitèt de venir independent. Puei, durant lo rèine de Petru II Musat (1375-1391), s'organizèt un estat moldau ambé Suceava coma capitala. Un metropolita ortodòx s'i installèt en 1401. Dins aquò, lei Tatars demoravan perilhós. Ansin, Petru II se reconoguèt vassau de Polonha en 1387.
La conquista otomana
Après aver passat leis Estrechs dins lo corrent dau sègle XIII, lei Turcs Otomans ataquèron lei principats crestians dei Balcans. Valaquia foguèt atacada a partir de 1394 e venguèt tributària en 1396 ambé la revirada de la Crosada de Nicopolis. Pasmens, sei voivodas assaièron de tornar trobar una independéncia complèta. En 1444, Valaquia participèt sensa succès a la campanha de Jan Hunyadi que foguèt batut a Varna. Puei, en 1459, Vlad III Tepes (1456-1462 ) — qu'inspirèt lo Dracula de la literatura — refusèt de pagar lo tribut mai foguèt vencut après tres annadas de resisténcia acarnada. Après aquela desfacha, Valaquia gardèt una importanta autonòmia intèrna mai sei caps demorèron somés ais Otomans fins au sègle XVIII. En 1659, Bucarèst ne venguèt la capitala.
Moldàvia conoguèt un sòrt similar ben que pus tardiu. D'efèct, un an après lo pagament d'un tribut impausat en 1456 per leis Otomans e lei Tatars, lo voivoda Estève III lo Grand (1457-1504) decidèt de resistir. Gràcias ai sostèns d'Ongria e de Polonha-Lituània, infligiguèt una tiera de desfachas a seis adversaris, especialament a Vaslui en 1475. Pasmens, abandonats per seis aliats, deguèt finalament reconóisser la senhoriá turca en 1489. Aquò empachèt pas en 1538 una ataca de Soliman lo Magnific (1520-1566) qu'annexèt la region litorala de Moldàvia.
Entre Otomans e Habsborg
Durant lei sègles XVI e XVII, Valaquia e Moldàvia demorèron tributàrias de l'Empèri Otoman mai gardèron un estatut fòrça autonòm : cada principat gardèt seis institucions pròprias (compres diplomaticas e militaras) e lei tropas turcas i establiguèron ges de garnison permanenta. Au contrari d'autrei regions balcanicas, i aguèt donc pas de colonizacion musulmana en Romania. En revènge, lei Turcs susvelhèron l'eleccion dei voivodas. Aquò li permetèt donc de tenir aisament lo país franc dau periòde de revòuta de Miquèu lo Brave (1593-1601).
La revirada dau sètge de Viena en 1683 entraïnèt lei premiers cambiaments dempuei la conquista turca. D'efèct, en 1699, lo Tractat de Karlowitz laissèt la Ongria Turca e Transilvània ais Austrians. Aqueu reculament expausava lei voivodats romanés e leis Otomans decidèron d'i renfòrçar son contraròtle. Ansin, dins lo corrent deis annadas 1710, i impausèron de governadors grècs (dichs hospodar) eissits de l'aristocracia marchanda e administrativa de Constantinòble. Renovelats totei lei doas ò tres annadas, lei hospodar dirigiguèron lei dos principats fins a 1821.
L'irrupcion dei Rus
Dins lo corrent de la segonda mitat dau sègle XVIII, l'equilibri balcanic entre Àustria e l'Empèri Otoman foguèt trebolat per l'arribada dei Rus dins la region. En 1774, lo tsar obtenguèt un drech de « remostrança » sus la gestion turca dei dos principats. Puei, en 1792, lei Turcs deguèron cedir sei territòris en delà de Dniestr, çò qu'entraïnèt la formacion d'una frontiera entre Russia e Moldàvia.
Per limitar l'influéncia russa dins lei principats romanés, la tutèla otomana i venguèt alora pus pesanta. Pasmens, en 1806, la destitucion dau governador Constantin Ypsilanti, jutjat tròp favorable ai Rus, entraïnèt una guèrra novèla. Tornarmai perduda per lei Turcs, entraïnèt l'annexion de Bessaràbia e de Budjak (la zòna litorala annexada en 1538 per Soliman). Una partida de la populacion romanesa venguèt ansin russa e lo demorèt fins a la Premiera Guèrra Mondiala.
La tutèla russoturca e l'emergéncia dau nacionalisme romanés
Après la Revolucion Francesa, leis idèas novèlas agantèron la societat romanesa e favorizèron l'emergéncia de movements nacionalistas coma l'Eteria grèga que teniá de relèus au sen de la populacion grèga de Romania e coma lo movement de Tudor Vladimirescu. La revòuta aguèt luòc en 1821 e lei dos caps ocupèron Bucarèst. Pasmens, mau capitèron de s'unir e foguèt Vladimirescu per Alexandre Ypsilanti (cap locau de l'Eteria). Puei, ostil ai movements revolucionari, l'Empèri Rus laissèt leis Otomans restablir l'òrdre.
Pasmens, l'entenduda entre Rus e Turcs durèt gaire e una novèla guèrra se debanèt en 1828-1829. Ganhada per lei premiers, establiguèt una mena de « condominium » turcorus sus Valaquia e Moldàvia. Definit dins lei Reglaments Organics de 1830, entraïnèt la formacion d'institucions modèrnas (assemblada generala, conseu dei ministres...) dins cada principat. Lei hospodar foguèron remplaçats per dos princes reinants elegits per la vida ambé l'acòrd de Constantinòple e susvelhats per dos cònsols rus.