cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Alisa Sadikova
Qu'estudiè au Conservatòri de Sant Petersborg. En 2010 que remportè lo purmèr prèmi de l'International youth Competition de Nava York (çò qui còp sèc la miè a donar un concèrt au Carnegie Hall), en 2011 lo purmèr prèmi ceu concors peus talents musicaus de Hahnstätten.
Peuplingues
es una comuna francesa, situada dins lo departament del Pas de Calais e la region del Nòrd-Pas de Calais.
Geografia
País : França
Region : Nòrd—Calava
Departament : -Calava
Arrondissement : Calava Costat : Calava-Nòrd-Oèst
Situat a 40 mètres d'altitud, las coordinadas géorgaphiques de Peuplingues son 50° 54' 54 Nòrd, 1° 46' 1 Èst.
Pays : France
Région : Nord-Pas-de-Calais
Département : Pas-de-Calais
Arrondissement : Calais Canton : Calais-Nord-Ouest
Situé à 40 mètres d'altitude, les coordonnées géorgaphiques de Peuplingues sont 50° 54' 54 Nord, 1° 46' 1 Est.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Pierremont
es una comuna francesa, situada dins lo departament del Pas de Calais e la region dels Nauts de França.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Asca
Asca (Asque en francés) qu'ei ua comuna d'Occitània, en Gasconha, situada en eth departament deths Hauts Pirenèus dera region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.
Geografia
Aute vilatge o quartièr : Eth Coret. vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
Era prononciacion qu'ei ['asca]. Eras fòrmas ancianas que son : Fortanerius d'Asca, en latin, en 1300, De Asqua en 1313 e 1342, Asque en 1429, Asque (mapa de Cassini, ara fin deth sègle XVIII).
Segon Dauzat, eth tèma d'Ascas qu'ei prelatin e escur. Segon Negre, Ascas qu'ei benlhèu un nom romanic com *asca, « hasti », qui a era medisha arrasic que asco en espanhòu (medish sens), o com l'occitan escara, « crassa deth cap ». Segon R. Aymard, Asca que s'explica per era veneracion d'un diu nommat Aghon o Ageion.
Comparar dab Ascas, mes eth site qu'ei diferent.
Sant Nazari de las Avelhanas
Sant Nazari de las Avelanas (Saint-Nazaire-de-Ladarez en francés) es una comuna lengadociana situada dins lo departament d'Erau e la region d', ancianament de Lengadòc-Rosselhon.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
Sant Nazari es lo nom de Nazareus, abat de Lerins al sègle V.
[lada're]
Es un país que ven d'un nom de proprietat galloromana o preromana *Lesate, amb lo sufixe adjectival -ensem. *Lesate ven benlèu d'un gentilici latin Lesius amb un sufixe prelatin -atis. Lo passatge de *Lesate a Ladaré(s) s'explica per tres fenomèns :
La fòrma Ladarezio de 1361 testimònia de las doás darrièras evolucions.
Tortor
Tortor (Tourtour en francés) es una comuna provençala, situada dins lo departament de Var e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Pihem
es una comuna francesa, situada dins lo departament del Pas de Calais e la region dels Nauts de França.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Dels silex neolítics aguèron descobèrt en la lœss, en daissant pensar que lo territòri èra ja ocupat a la fin de la préhistoire (de 6000 a formatnum:2500 av. J.-C.).
Al epòca gallo-romaine, lo territòri fa partida de la vila de las Morins, #que lo banc se'n trobava a Tarvanna (Thérouanne).
Des silex néolithiques furent découverts dans le lœss, laissant penser que le territoire était déjà occupé à la fin de la préhistoire (de 6000 à 2,500 av. J.-C.).
À l'époque gallo-romaine, le territoire fait partie de la cité des Morins, dont le siège se trouvait à Tarvanna (Thérouanne).
En 1072, on retrouve la trace du fief de Bienquennes, qui faisait partie de la banlieue de Saint-Omer, sous le Comte d'Artois.
Palazzo Barberini
thumb|Façada deu palais Lo Palazzo Barberini qu'ei un palais roman deu sègle XVII qu'acèsa (amassa dab lo Palazzo Corsini) la Galleria Nazionale d'Arte Antica.
Que ho bastit per Maffeo Barberini (futur Papa Urban VIII) qui crompè en 1625 un terrenh que dinc ad aqueth moment èra estat deus Sforza.
En 1627 que debutè la soa bastida, gavidada peus aquitèctes Carlo Maderno purmèr (dinc a la soa mort) puish Gian Lorenzo Bernini.
Un Mitraeum que i ho descorbèrt.
En 1950 lo Palazzo Barberini que vedó a signa's la Convencion Europeana deu Drets de l'Òmi.
Arnèr
Arnèr (Arné en francés) qu'ei ua comuna gascona de Comenge situada dens eth departament deths Hauts Pirenèus dera region administrativa d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Geografia
Aute vilatge o quartièr : Eth Bòsc. vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Cormeilles (Oise)
Cormeilles es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Oise e la region de Picardia.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Vianges
Vianges es una comuna francesa, situada dins lo departament de Còsta d'Aur e la region de Borgonha.
Geografia
Vianges Se situa en lo Morvan.
Vianges se situe dans le Morvan.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Franvillers
Franvili en picard (Franvillers en francés) es una comuna francesa, situada dins lo departament de Somme e la region de Picardia.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
thumb|Lo monument als mòrtes de 1870 e aquel de 1914 an erigit còsta a còsta en lo cementèri, contra la barralha del cementèri militar. Los 23 e 24 de decembre 1870, se #desenrotllar la Batalha de la Hallue entre Prussiens e Francés pendent la Guèrra de 1870. Lo vilatge #èsser doncas a las primièras porterias, #çò qu'explica la preséncia d'un monument a la memòria de las victimas.
Nòtas
<references group=N/>
Sant Miquèl (Erau)
Sant Miquèl (Saint-Michel en francés, oficiosament Saint-Michel-d'Alajou) es una comuna lengadociana situada dins lo departament d'Erau e la region d', ancianament de Lengadòc-Rosselhon.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
Las fòrmas ancianas son : capellam S. Michaëlis en 1123, de S. Michaele de Tuda en 1344, ecclesia S. Mychaelis en 1484, S. Michaelis de Alagone, al sègle XVI, Snt Michel en 1591, St Michel en 1648, 1740-60, St Michel delajou ou d'Aljon en 1740-60, St Michel d'Alajou en 1774-75 (mapa de Cassini).
Segon Dauzat, Sant Miquèl representa lo nom ebrèu Michaël, un arcàngel ; segon Hamlin, lo nom popular St Miquèl de las Sèrps remembra, dins la tradicion locala, un enfeciment de sèrps (Fabre, Histoire du Caylar, p. 178).
Alajon o Alajó
Alajon (Alajó), determinant del sègle XVI, de 1740-60 e de la mapa de Cassini, representa tota la partida septentrionala de Larzac en Erau : segon Eugène Thomas (1865), se ditz Sant Miquèl d'Alajon, Lo Cròs d'Alajon, Lo Cailar d'Alajon, Sant Feliç d'Alajon; l'origina del mot seriá Ara Jovis « l'autar de Jupitèr », d'après un autar acavalat sus la comuna del Cròs e la de Sant Miquèl, « a 100 passes de la rota imperiala [RD 9, anciana rota de Roergue abans la construccion del camin de l'Escaleta] e sus l'embrancament que va de Sant Miquèl a Sòrbs ». Una origina Ara Jovis justificariá la grafia Alajó. Segon Gaston Combarnous, [lo] Cròs èra « dit encara d'Alajou en 1920 » (Combarnous, Revue Internationale d'Onomastique, XXIII, p. 186). Alajon seriá, segon Frank R. Hamlin, un tèrme preindoeuropèu *aladione o *alaione que se'n coneis pas lo sens. Hamlin refusa donc l'identificacion Alajon = Ara Jovis, aquò per una rason lingüistica : se l'airal coneis la dissimilacion araire > alaire, un passatge de Ara- a Ala- seriá tròp aboriu al sègle XI, ,.
Luòcs e monuments
St-Miquèl es un pichon vilatge de Larzac, amb qualques monuments fòrt interessant còma : vinheta|243x243px|Las Roïnas del Castèl de Sant-Miquèl
Avèm pauc d'informacions mas las archius del vilatge parlan d'una fortalesa en 1206. De mai, foguèt un dels darrièrs castèls près per Felip IV de França al sègle XIV, quand aqueste decidiguèt d'avalir l' Òrdre dels Templièrs. En 1992 i aguèt de trabalhs per estabilizar las roïnas.
• La glèisa de St-Miquèl del sègle XVII.
Aize
Aize es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Endre e la region dau Centre.
Arpa de Marazzoli
thumb|left|Musèu deu Palazzo de Barberinithumb|Arpa de Marazzolithumb|left|Allegoria alla Musica, Lanfranco, Palais deus BarberiniL'Arpa de Marazzoli o Arpa deu Palazzo Barberini qu'ei un exemplar d'arpa tripla de l'epòca barròca, bastida entaus Barberini.
Tan vau díser que's tracta d'ua de la purmèras arpas cromaticas capablas d'interpretar totas las tonalitats, per'mor d'ostentar tres rengadas de còrdas : duas exteriorias identicas, a dreta e a esquerra (entà que siin autan accessiblas entà ambs mans), correspondent a las nòtas de la gama de Do Major (equivalentas de la tòcas blancas deu clavier deu piano) e ua au dehens, entà los miei tòns intermediaris (equivalentas a las tòcas negras).
Que ho comandada per la familha papau Barberini, qui e'n ostenta l'escut de tres abelhas juson, que ho auhèrta a l'arpista e compositor d'Antonio Barberini : Marco Marazzoli, qui, en reconeishement de l'empara constatnta qu'equeth e 'u provesí, la tornè au son mèste en eretatge a la soa mort. Qu'ei atau quin, enqüèra au día de uei, e demòra tostemps hens lo Palazzo Barberini a Roma.
Lo pintre Giovanni Lanfranco que la representè dens lo son tablèu Allegoria della Musica o Venus jogant l'arpa, hèit justament entà Marazzoli e qui tanben ondra lo medish Palais deus Barberini.
Classificacion dei galaxias
La classificacion dei galaxias designa l'ensems dei sistèmas utilizats per leis astronòms per definir e categorizar lei diferentei galaxias. N'existís mai que d'un mai que consideran divèrsei paramètres. La sequéncia de Hubble, completada per la seguida per Gérard de Vaucouleurs e per Allan Sandage, es lo pus frequent.
Sequéncia de Hubble
La sequéncia de Hubble es una classificacion basada sus la forma dei galaxias que porta lo nom d'Edwin Hubble (1889-1953) que la prepausèt en 1926. Gropa lei galaxias entre cinc grops principaus que son : Dempuei la premiera prepausicion de Hubble en 1926, aqueu classament foguèt completat ambé l'aparicion de designacions novèlas per definir d'estructuras novèlas ò de formas situadas entre dos cas de la classificacion iniciala. N'existís dos tipes principaus que son designats coma Irr I e Irr II. La premiera mena presenta quauqueis estructuras, especialament regardant la reparticion dei nívols de gas. La segonda permet pas d'identificar quina estructura que sigue.
Sistèma de de Vaucouleurs
En 1959, Gérard de Vaucouleurs (1918-1995) prepausèt d'estendre la classificacion de Hubble a d'estructuras suplementàrias coma leis anèus de matèria format a l'entorn de certanei galaxias. Aquò entraïna la formacion d'un sistèma novèu que permetèt de completar la sequéncia de Hubble. En particular, unei modificacions ò apondons majoras foguèron introduchs : Aqueu sistèma es a l'ora d'ara lo sistèma pus utilizat. Coma per la premiera classificacion establida per Hubble, de classas novèlas foguèron adoptadas per la seguida per descriure d'estructuras novèlas ò intermediàrias entre doas classas.
Avallod-ar-Sec'h
Avallod-ar-Sec'h en breton ( Availles-sur-Seiche en francés) es una comuna bretona, situada dins lo departament d'Ille et Vilaine e la region de Bretanha.
Istòria
En 1920, lo nom de la municipalitat de Availles a #èsser modificat en Availles-sus-Seiche.
Veusa de Bernard Grout de la Corderie, senhor de foguets, #que lo castèl n'a situat a 2,5 km del bourg. Lo musèu de Vitré possedís una campana #que proven de la capèla del castèl dels Foguets. Lo castèl dels Foguets es un bastiment del XVe e XVIe de sègles. En 1995, un sondatge, practicat a l'òrta, a mostrat la preséncia d'un abitat gaulois dels dos darrièrs sègles abans J.C.
En 1920, le nom de la commune d'Availles a été modifié en Availles-sur-Seiche.
Veuve de Bernard Grout de la Corderie, seigneur de fourneaux, dont le château est situé à 2,5 km du bourg. Le musée de Vitré possède une cloche qui provient de la chapelle du château des Fourneaux. Le château des Fourneaux est une construction du XVe et XVIe siècles. En 1995, un sondage, pratiqué au verger, a montré la présence d'un habitat gaulois des deux derniers siècles avant J.C.
Le Portel
es una comuna francesa, situada dins lo departament del Pas de Calais e la region del Nòrd-Pas de Calais.
Geografia
Lo Portel es una municipalitat littorale del -Calava situada en l'aglomeracion de Boulogne-sus-Mar. Se situa sus la Còsta de Opale, al bòrd de la Mange. Per temps clar, de la plaja, se percep las falaises blancas de las quòtas anglesas, al delà de la mar.
Le Portel est une commune littorale du Pas-de-Calais située dans l'agglomération de Boulogne-sur-Mer. Elle se situe sur la Côte d'Opale, au bord de la Manche. Par temps clair, de la plage, on aperçoit les falaises blanches des cotes anglaises, au delà de la mer.
Fréchencourt
Geografia
Lo territòri de Fréchencourt, situat de part e d'autra de la Hallue, a vorejat per las municipalitats de Montigny al nòrd, Béhencourt al nòrd-es, Pont-Noyelles al sud e a l'èst, Sant-Gratien a l'oèst e Querrieu al sud. Lo marge esquèrre de la Hallue votz aflorar terrens calcaires amb una pendenta pro fòrta, lo ponch mai elevat es lo Mont Télaine ne nautor del bòsc de Parmont. Sul marge drech, la craie a recobert d'una rusca de alluvions e de limons de tant mai épaisse #que se se sarra de la vallée ont lo ponch çò de mès a situat bas al luòc-dich Lo molin hanti al limit del territòri de Querrieu. Lo vilatge a bastit sul marge drech del riu, en la part bassa d'un serral en forma de esperó en venent de Sant-Gratien. Al nòrd d'aquel serral-esperó, se tròba la vallée shuta dicha vallée de Molliens, vorejada al nòrd pel bòsc de Quesnoy. Al sud del pòble, lo riu e las fonts an entaillé prigondament la craie al luòc-ditz la Falize, près #que se n'estendon setanta ectaras de marais fins al limit del territòri de Querrieu.
Le Portel
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Lo Portel significa per alteracions successivas « lo pichon pòrt ». A l'origina, Lo Portel es un masatge caseriu de la municipalitat de Outreau. Ven una municipalitat independenta lo 13 de junh de 1856 per decrèt imperial de Napoleon III.
Fréchencourt
Geografia
Le territoire de Fréchencourt, situé de part et d'autre de l'Hallue, est bordé par les communes de Montigny au nord, Béhencourt au nord-est, Pont-Noyelles au sud et à l'est, Saint-Gratien à l'ouest et Querrieu au sud. La rive gauche de l'Hallue voit affleurer des terrains calcaires avec une pente assez forte, le point le plus haut est le Mont Télaine en haut du bois de Parmont. Sur la rive droite, la craie est recouverte d'une couche d'alluvions et de limons d'autant plus épaisse que l'on se rapproche de la vallée où le point le plus bas est situé au lieu-dit Le moulin hanti à la limite du territoire de Querrieu. Le village est construit sur la rive droite de la rivière, dans la partie basse d'un coteau en forme d'éperon venant de Saint-Gratien. Au nord de ce coteau-éperon, se trouve la vallée sèche dite vallée de Molliens, bordée au nord par le bois de Quesnoy. Au sud du village, la rivière et les sources ont entaillé profondément la craie au lieu-dit la Falize, auprès de laquelle s'étendent soixante-dix hectares de marais jusqu'à la limite du territoire de Querrieu.
Le Portel
Istòria
S'es descobèrt al, al centre del vilatge (Pont Hamel) en lo lièch del Tihen (pichon ruisseau #que travèrsa la comuna), de nombrós silex talhats #que testifiquen de l'aucupacion fòrça anciana del luòc aital coma un cementèri gallo-romain a Châtillon. En 1208, Lo Portel fa partida del fief de Tihe, aliat del Pòrti de Flandre. Aquel domeni s'estendiá sus la Sala, Outreau, Manihen, Alprech, Ningles e Equihen. Aquel es pas #qu'en 1339 #que apparait per las primièras fes lo nom del Portel en lo compte del domeni de Boulogne retut a Marguerite de Evreux. S'i apren l'existéncia d'un "forn banal". En 1415, s'i a de besonh que los marines del Portel contribuissián a la mantenença del fuòc del torn de Odre (phare romain bastit jos Caligula) dempuèi lo Sant Michel fins a Paques. En 1545, lo Maréchal del Biez i establís lo sieu quartièr general en la temptativa de François de reprene Boulogne ocupada pels Angleses. La siá populacion èra agricòla a l'origina. Vengut pichon vilatge de pescadors, en 1725, la populacion del Portel s'elevava a 120 fuòcs. Se #desvolopar fòrça rapidament al cors del amb lo persec e la proximitat del pòrt de Boulogne-sus-Mar. Los marines del Portel èran tan nombrós coma aqueles de Boulogne abans la Primièra Guèrra mondiala. En 1803, per defendre los preparatius d'un débarquement en Angleterre, Bonaparte #installar lo camp d'"esquèrra" sul Portel-Outreau, lo camp de "drecha" a Boulogne sus mar cotitzat Wimereux e ordonna lo bastiment sul socle rocher del Heurt, d'un fòrt #que portarà lo nom de Fort del Heurt. En 1841, dos marines portelois son sus la nau nomenada la Polida Galina, #que pòrta los cendres de Napoleon en França.
Gabriel Rémy Fourcroy (1822-1905) #èsser lo primièr cònsol de la municipalitat, e #exercir de 1856 a 1870.
Fréchencourt
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Le Portel
Istòria
Césaire Gournay, #Exercir per la siá part las foncions de édile municipala pendent 23 ans.
Sant Maurise de Navacèlas
Sant Maurise de Navacèlas o probablament Sant Maurise e Navacèla (Saint-Maurice-Navacelles en francés) es una comuna lengadociana situada dins lo departament d'Erau e la region d', ancianament de Lengadòc-Rosselhon.
Fréchencourt
Nòtas
<references group=N/>
Le Portel
Istòria
En lo moment de la Segonda Guèrra mondiala, las 8 e 9 de setembre 1943, Lo Portel patís, en lo marc del operacion Fortitude, manœuvre de diversion de las Aliats de la Segonda Guèrra mondiala désireux de far creire a la possibilitat d'un débarquement sus la Manja, de las bombardements #que #destruir près de 90 % de las abitacions e #far mai de 500 mòrts. La, Charles de Gaulle se #retre a la Desliurança sus las siás ruïnes. La vila #recebre la Crotz de guèrra amb estela de sòus per lo sieu sacrifici.
Sant Maurise de Navacèlas
Geografia
thumb|right|350px|Madièiras e son castèl, a Rògas, vist de Madièiras vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
Las fòrmas ancianas son : parrochia S. Mauricii en 1027-1032, 1038, 1097, 1107, 1114, 1116, 1122, S. Mauricii cum villa en 1145, villam S. Mauricii en 1157, [ecclesiam] S. Mauricii cum villa en 1162, parrochia S. Mauricii en 1168, 1213, ecclesia S. Mauricii en 1252, S. Mauricii de Alajone en 1393, 1484, S. Maurici, al sègle XVI, Maurice en 1622, St Maurice en 1648, 1740-60, 1774-75 (mapa de Cassini).
Le Portel
Istòria
Reconstruit Après guèrra, Lo Portel redevint una station balnéaire freqüentada.
Sant Maurise de Navacèlas
Alajon o Alajó
Alajon (Alajó), determinant de 1393 e 1484, representa tota la partida septentrionala de Larzac en Erau : segon Eugène Thomas (1865), se ditz Sant Miquèl d'Alajon, Lo Cròs d'Alajon, Lo Cailar d'Alajon, Sant Feliç d'Alajon; l'origina del mot seriá Ara Jovis « l'autar de Jupitèr », d'après un autar acavalat sus la comuna del Cròs e la de Sant Miquèl, « a 100 passes de la rota imperiala [RD 9, anciana rota de Roergue abans la construccion del camin de l'Escaleta] e sus l'embrancament que va de Sant Miquèl a Sòrbs ». Una origina Ara Jovis justificariá la grafia Alajó. Segon Gaston Combarnous, [lo] Cròs èra « dit encara d'Alajou en 1920 » (Combarnous, Revue Internationale d'Onomastique, XXIII, p. 186). Alajon seriá, segon Frank R. Hamlin, un tèrme preindoeuropèu *aladione o *alaione que se'n coneis pas lo sens. Hamlin refusa donc l'identificacion Alajon = Ara Jovis, aquò per una rason lingüistica : se l'airal coneis la dissimilacion araire > alaire, un passatge de Ara- a Ala- seriá tròp aboriu al sègle XI, ,.
Navacèla
Las fòrmas ancianas son : villa que vocant nova Cella, cap a 1005, ecclesia S. Marie de Novacella en 1060-1108, villa que vocatur Novacella cap a 1070, villa Nova Cella, après 1140, capellam Beate Marie de Novacella en 1234, ecclesia S. Marie de Novacella en 1252, S. Mariae de Novacella en 1253, vallem de Novacella en 1286, de Novacella, al sègle XVI, Navacelle en 1628, 1648, 1771, 1774-75 (mapa de Cassini), l'eglise de Navacelle en 1740-60. Se cal pas fisar a las primièiras atestacions en nova, perqué aquel adjectiu seriá après lo nom e perqué passa pas a nava en lengadocian. Lo premièr element nava- s'explica per la celèbra ola. Nava seriá un mot gallic e son sens seriá « depression del sòl, cròs entre doás montanhas ». Aquel origina gallica de nava fa benlèu partida de la tradicion, encara que Dauzat lo jutge preceltic, mas lo mot es absent de La Langue gauloise, 2003, de Pierre-Yves Lambert e de dos obratges de Xavier Delamarre, Dictionnaire de la Langue gauloise, 2na edicion, 2008, e Noms de lieux celtiques de l'Europe ancienne, 2012.
Madièiras
Madièiras es en partida sus la comuna de Rògas, mas la glèisa es dins Sant Maurise. Las fòrmas ancianas son : villa Maderias, al sègle X o XI (?), terminio de Maderias en 1060-1074, desuper Maderias en 1060-1108, castrum de Maderiis en 1217, ecclesia S. Salvatoris de Maderiis en 1252, castri de Maderiis, cap a 1257, de Maderiis en 1344, ecclesia S. Salvatoris de Maderiis en 1484, Madieres en 1622, 1648, l'eglise de Madieres en 1740-60, Madieres en 1771, 1774-75 (mapa de Cassini). Hamlin considèra que Madièiras ven del latin materia, « fusta », puslèu que del gentilici Materius emplegat sense sufixe. Per Madièra (Arièja), Dauzat e Rostaing explican lo nom per *Materia (villa), la proprietat de Materius (nom latin). Segon Patrici Pojada, d'acòrdi amb Negre, lo meteis Madièra ven, sense certitud, del latin matĕrĭa, « materials, fusta (per bastir...) », benlèu amb lo sens de luòc de produccion de fusta. Per Madires (Catalonha), près de Cabrils d'Odèn, Coromines dona la meteissa explicacion.
Saül
Saül pòt designar:
Russell Johnson
thumb|250px|Russell Johnson en 1960 dins lo film Black Saddle Russell David Johnson (Ashley, Pennsilvània, 10 de novembre de 1924 – Bainbridge Island, Washington, 16 de genièr de 2014) foguèt un actor american. Venguèt celèbre dins las annadas 1970 gràcias a son ròtle d'un personatge escaissat "lo professor" dins la sèria de CBS Gilligan's Island.
Grand Ducat de Lituània
Lo Grand Ducat de Lituània foguèt un estat europèu que se formèt a la fin dau sègle XII e dispareguèt en 1795. Fondat per de tribús lituanianas paganas, lo ducat aprofichèt lo declin de l'Empèri Mongòl per s'estendre rapidament en fòra de sei frontieras inicialas. A son apogèu territòriau au sègle XV, son territòri ocupava tota la Lituània actuala e de partidas importantas de Bielorussia, d'Ucraïna, de Moldàvia, de Polonha e de Russia. En 1386, après la signatura de l'Union de Krewo, lo Grand Ducat de Lituània s'associèt ambé lo Reiaume de Polonha. En 1569, aquela associacion foguèt renfòrçada ambé la creacion de la Republica dei Doas Nacions que formèt una federacion aristocratica entre lei dos estats. Maugrat la predominància polonesa, lo Grand Ducat i gardèt una autonòmia larga ambé lo sieu govèrn, lei sieunas lèis, la sieuna armada e lei sieunas finanças. A partir dau sègle XVII, conoguèt lei dificultats polonesas de resistir a l'ascension deis estats vesins. Lo Grand Ducat de Lituània perdiguèt la màger part de son territòri au profiech de Russia e dispareguèt definitivament a l'eissida dau Tresen partiment de Polonha entre Russia, Prússia e Àustria en 1795.
Marco Marazzoli
thumb|[[Arpa de Marazzoli, Palazzo Barberini]] Marco Marazzoli (tanben conegut com Marco dall'Arpa (Parma, ca. 1602 – Roma, lo 26 de genièr de 1662),que ho un arpista, un cantador e un compositor barròc italian, autor, enter d'autes composicions, de mantun opèras.
Vita
La soa carrièra que ho de d'òra ligada dab lo cardinau Antonio Barberini e lo Palazzo Barberini. Aquesta tempsada urosa artisticament e personaument per eth s'acabè en 1645 dab l'eisilh deu son protector a l'escasença de la Guèrra de Castro. Marazzoli qu'avó de laissar Roma on tornère, atau com e amassa dab Antonio Barberini quan l'arròda de la politica vatica aje virada un detznat d'annadas arron. left|thumb|[[Antonio Barberini]] Que morí alebat accidentaument dens la Capèra Sixtina. thumb|Celebracion en aunor de la Reina Cristina de Suècia, entà la quau Marazzoli composè la musica.
Oratorios
(composats enter 1645 e 1653)
Cantatas
Marazzoli que composè un sarròt de cantatas, dab basso continuo.
Torvas
Torvas (Tourves en francés) es una comuna provençala situada dins lo departament de Var e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Gof de Finlàndia
Lo gof de Finlàndia (var. golf, gòlf de Finlàndia) es un gof orientau de la Mar Baltica situat entre Finlàndia au nòrd e Estònia au sud. Au fons, a l'èst, se tròba la vila russa de Sant Petersborg. En causa deis exportacions russas de petròli e de la preséncia de plusors vilas importantas lòng de sei ribas (Helsinki, Tallinn), es un axe important dau comèrci mondiau.
Gomené
Gómenaé en galò; Gouvene en breton ( Gomené en francés) es una comuna bretona, situada dins lo departament de las Còstas d'Arvòr e la region de Bretanha.
Istòria
La mai vièlha inscripcion en breton pòt se veire sus un monument en granit :
Mayflower
Lo Mayflower (o la « Flor de mai ») es una nau de mèrças de 90 pés (27,4 mètres) e 180 tonèls del sègle XVII que se'n anèt de Plymouth, en Anglatèrra. Sos passatgièrs foguèron a l'origina de la fondacion de la colonia de Plymouth, dins lo Massachusetts.
En 1620, transportava de dissidents religioses angleses, los Pilgrim fathers o « Paires pelegrins », e d'autres Europèus en cerca d'un luòc per practicar liurament lor religion.
Lo viatge
vinheta|Reconstitucion del vilatge dels colons dins lo musèu en plen aire de Plymouth Plantation. drecha|vinheta|Representacion del Mayflower sus una pèça de 0,5 dollar, 1920. Pasmens se l'Amrica del Nòrd èra ja coneguda dempuèi près d'un sègle pels Espanhòls, los Angleses comèncèron a la colonizar sonqu'en 1584 que se mandèt de naus cap a la famosa colonia de Roanoke, la « colonia perduda ». aqueste primièr ensag d'installacion durable avent pas capitat, los Angleses tornèron enviar de naus en 1606 en Virgínia, que ven d'èsser crompada a l'Espanha ont fondèron lo fòrt de Jamestown (que foguèt mai tard roïnat pels Amerindians, la famina, lo paludisme e los ivèrns rufes).
La nau se'n anèt de Londres en julhet de 1620, acompanhat d'una autra nau, lo Speedwell, que se'n tornèt per causa d'una avaria a la còca.
"Lo cap de lor congregacion, John Robinson, aprovèt la suggestion de fondar una colonia outramar. [William] Bradford en était partisan dès le début. [...] armèron una nau, recrutèron unes òmes, e es atal que William e sa femna quitèron Leyde (Olanda) en 1620 a bòrd del Mayflower"— William Bradford
Après doas escalas, a Southampton lo 5 d'agost de 1620 puèi a Dartmouth lo 12 d'agost, lo Mayflower quita Plymouth lo 12 de setembre de 1620 (6 de setembre segon lo calendièr julian en usatge pels pelegrins).
Après una restanca per s'avitalhar a Tèrra Nòva a çò de pescaires locals, una tempèsta menaça la seguida de l'expedicion. Lo temps marrit obliga alara la nau a abordar las ribas de l'America al cap Cod (sul site de la vila de Provincetown dins lo Massachusetts), l'11 de novembre de 1620, e non pas a la broa del riu Hudson, objectiu del viatge.
Ascídies
Consomacion a Occitània
Un cèrt nombre d'ascídias se consomís a Occitània jol nom generic vichet o vichut, nom popular de lHalocyntia papillosa o ascidi rog (fr. 'ascidie rouge', 'outre de mer', 'violet rouge'), e del Microcosmus sulcatus o vichoet, vichut, vichús, vichier en Provença; vichàs o vichús viulet' nom popular de l'holotúria (fr. 'violet', 'figue de mer', it. 'uovo di mare'), e de la Axidia mentula (fr. 'violet', 'outre de mer').
Mayflower
Lo viatge
Aquestes Europèus foguèron los primièrs colons a s'establir durablament en Nòva Anglatèrra, ont decidiguèron de fondar la vila de Plymouth.
Ascídies
Taxonomia
Anteriorament los ascidiacis se dividissián en enterogons e pleurogons. Qualques fonts los considèran encara valids.
Tranç
Tranç (Trans-en-Provence en francés) es un vilatge de Provença situat dins lo departament de Var dins la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Crillon
Crillon es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Oise e la region de Picardia.
Coulonges (Charanta Maritima)
Coulonges  es una comuna francesa administrada per lo departament de Charanta Maritima de la region de.
Crillon
Geografia
Ten son nom de Crilhon.
Mayflower
Lo viatge
Un pacte contenent un cert nombre de leis, e regissent los principis de la futura colonia (mai conegut jol nom de Mayflower Compact), foguèt signat a bòrd del la nau pels passatgièrs.
Coulonges (Charanta Maritima)
Comunas vesinas
400px|gaucha||Distanças e posicion relativa
Toponimia
Las atestacions ancianas son, per luec:
Mayflower
Lo viatge
Los passatgièrs e los pelegrins del Mayflower, los « Pilgrim Fathers », son sovent considerats coma fasent partit dels primièrs colons a l'origina de çò que vendràlos futurs Estats Units d'America.
La tota primièra Europèa a desbarcar foguèt Mary Chilton.
La dernièra subreviventa dels passatgièrs del Mayflower fuguèt Mary Allerton, mòrta a l'edat de 83 ans lo 28 de novembre de 1699.
Personalitats descendent dels passatgièrs del Mayflower
Lista plan segur non exaustiva, des milions d'Americans an un o mai passatgièrs del Mayflower d'entre lors aujòls.
Replica del Mayflower
Una replica nomenada lo Mayflower II foguèt bastida a l'identic de l'original, levat unes detalhs.
Lo Mayflower dins la literatura
Lo romanConstance, A Story Of Early Plymouth de Patricia Clapp torna far, jos la forma d'un jornal intima tengut per la jova Constance Hopkins, l'installacion dels migrants del Mayflower que fondèron Plymouth dins lo Massachusetts.
Lo roman Los Vampires de Manhattan de Melissa De La Cruz conta l'istòria del Mayflower mas de biais un pauc mai fictiva.
Crillon
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
William Shockley
William Bradford Shockley Jr. (n. 13 de febrièr de 1910 - m. 12 d'agost de 1989) foguèt un un fisician nòrd-american premiat amb lo Prèmi Nobel de Fisica l'an 1956.
Biografia
Nasquèt dins la vila de Londres filh de parents nòrd-americans. Installat amb la siá familha a l'estat nòrd-american de Califòrnia estudièt fisica a l'Institut Tecnologic de Califòrnia e se doctorèt l'an 1936 a l'Institut Tecnologic de Massachusetts.
Messianisme
Sul plan religiós, lo messianisme es la cresença en un messias, un salvador o redemptor. Fòrça religions an un concèpte de messias, coma lo messias josieu, lo Crist del cristianisme, e lo messias Îsâ (= Jèsus) dins l'islam, l'avatar Kalki indó e le maitreya bodista.
William Shockley
Recèrca scientifica
A la fin de la Segonda Guèrra Mondiala los laboratòris Bèles formèron un grop de trabalh a l'entorn de la fisica d'estat solid, condusit per Shockley e lo quimista Stanley Morgan, amb la collaboracion de John Bardeen, Walter Houser Brattain, Gerald Pearson, Robert Gibney, Hilbert Moore e de divèrses tecnicians. La siá assignacion èra cercar una alternativa d'estat solid als amplificadors de cristal fragilas de la valvula de void. Las siás primièras temptativas foguèron basadas en las idèas de Shockley sus usar un camp electric extèrne en un semiconductor per afectar la siá conductivitat. Aqueles assages manquèron a cada pròva, fins que Bardeen suggeriguèt una teoria que invocava los estats superficiales qu'evitèron que lo camp penetrèt lo semiconductor. Las siás recèrcas contunhèron amb la descripcion del diòde, la version electronica de la valvula de void. Las siás recèrcas a l'entorn dels semiconductors lo portèron a formular lo 4 de julhet de 1951 lo transistor bipolar, en obtenent la siá brevet en setembre del meteis an.
Messianisme
Dins lo mond modèrne, se parla de messianisme per designar la planificacion d'unas posturas politicas d'Estat.
William Shockley
Recèrca scientifica
Lo 1957 fondèt lo sieu pròpri laboratòri d'investigacion, Fairchild Semiconductor, mas la siá forma de portar l'entrepresa provoquèt qu'uèch de los sieus investigadors abandonèsson la companhiá lo 1958, que foguèsson entre el Robert Noyce e Gordon Moore que mai tard crearián Intel.
Messianisme
Istòria
Lo nom messias ven de l'ebrieu מָשִׁיחַ, mashia'h, que significa l'onchat, es a dire la persona consacrada pel rite de l'oncion, realizada per un profèta de Dieu.
William Shockley
Recèrca scientifica
L'an 1956 foguèt premiat amb lo Prèmi Nobel de Fisica, amb John Bardeen e Walter Houser Brattain, per la siá recèrca en semiconductors e per la descobèrta de l'efièch transistor.
Messianisme
Istòria
Dins la Bíblia, les reis Saül puèi Dàvid son onchs per Samuèl.
En grèc, es nomenat Crist, Χριστός, Christós, que significa « onch », traduccion del tèrme ebraïc de mashia'h.
Sulpici lo Pietós
Sulpici lo Pietós (cap a 576 - 647), tanben escaissat  o, foguèt evesque de Borges e almoinièr del rei Clotari II. Nasquèt probablament a Vatan, en Berric, dins una familha nòbla galloromana. Educat a l'escòla del palais per l'arquicapelan del rei Gontram, acabèt sos estudis a setze ans. L'evesque Austregesil de Borges lo nomenèt arquidiacre en 612. Mainatge devòt, solatjava los maluroses e los paures.
Cultura de Mississipí
La cultura de Mississipí èra una cultura indigèna d'America dau Nòrd que s'estendiguèt magerament entre 800 e 1500 a l'èst de Mississipí. Apareguèt dins lei regions drudas de la vau d'aqueu fluvi e influencièt pauc a pauc d'autrei vaus liadas a de rius vesins. Desvolopèt una civilizacion caracterizada per la bastida de torets rectangulars protegits per de fortificacions de fusta, d'un artesanat magerament format de terralhas e d'objèctes de fusta d'una religion probablament inspiradas d'aquela de Mesoamerica.
Illas del Nòrd
Las Illas del Nòrd son:
Xiongnu
Lei xiongnus èran un pòble nomada d'origina asiatica de l'Antiquitat que formèt una confederacion poderosa entre lo sègle III avC e lo sègle II apC.
Istòria
La premiera mencion dins lei documents chinés data de 245 avC. Secutèron lei frontieras chinesas mai se turtèron a la dinastia Han qu'èra generalament pron poderosa per adoptar una politica militara ofensiva a respèct dei pòbles de l'estèpa. En 121 abC, lei xiongnus acomencèron ansin de faciar de desfachas importantas còntra leis armadas Han e, a partir de 80 avC, la confederacion representava plus una menaça vertadiera per lo còr de l'Empèri chinés. Aquel afebliment entraïnèt de revòutas entre lei pòbles vassaus dei xiongnus. En 91, la darriera temptativa d'incursion sus lo territòri chinés s'acabèt per una desfacha saunosa e, en 155, una partida importanta dei xiongnus ralièt la confederacion novèla dei xianbeis.
La Brée-les-Bains
La Brée-les-Bains es una comuna francesa, situada dins lo departament de Charanta Maritima e la region de Novela Aquitània, ancianament de Peitau-Charantas.
Comunas vesinas
400px|gaucha||Distanças e posicion relativa
Toponimia
Las atestacions ancianas son, per luec:
Asereish
Asereish (Azereix en francés) qu'ei ua comuna gascona situada dens eth departament deths Hauts Pirenèus dera region administrativa d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Geografia
Aute vilatge o quartièr : Sent-Ròc. vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
Era prononciacion qu'ei [azé'réch] (grafia fonetica deths autors). Eras fòrmas ancianas que son : de Iserasco, en latin, cap a 1083, en 1095, cap a 1106, Raymundus Guilhelmi de Ezeresio en latin, cap a 1110, D-Azareix, D-Azereix, D-Azerereix, Azereis, Exereix, Ezereix, ath sègle XII, Azereix, cap a 1200-1230 e en 1285, De Azareyshio, apud Azereyshium, en latin, en 1300, De Azerexio, en latin, en 1313, De Azerechio, en latin, en 1342, de Aserexio, en latin, en 1379, Azerex, Aserex, a-Serex, a-Zereyx, a-Zerex en 1429, Asserex en 1541, Azereix en 1614, Azereix (mapa de Cassini, ara fin deth sègle XVIII).
Segon Dauzat, Asereish que vien benlhèu deth latin acer, « auseròu », dab eth sufixe -etum.
Segon Miquèu Grosclaude, era sola causa segura qu'ei eth sufixe -eish, com dens diferents lòcs aus limits de Bearn e de Bigòrra : Balèish, Tarastèish, Baudreish, Orleish. Aqueth sufixe ei pas eth latin -etum (collectiu vegetau), nimei -ellum (diminutiu), que sembla d'estar prelatin, aquitan. Se era fòrma d'origina ei Azer- e non pas Ezer- o Izer-, qu'an prepausat acer, « auseròu », o eth nom de persona Azere.
Carpats
Los Carpats (ucraïnian: Карпати, romanés: Munții Carpați, chèc: Karpaty, polonés: Karpaty, eslovac: Karpaty, alemand: Karpaten, ongrés: Kárpátok, sèrbe: Карпати) forman la part orientala de l’ensemble montanhós situat al centre d’Euròpa, e que los Alps ne constituisson la part occidentala. Los Carpats e los Alps partejan las meteissas originas tectonicas e geologicas. Los Carpats s’estendon suls territòris d’Àustria, d'Eslovaquia, de Polonha, de la Republica Chèca, de Ongria, d'Ucraïna, de Romania e de Serbia.
Principal sèrre de l’Euròpa Centrala, los Carpats culminan a al mont Gerlachovský en Eslovaquia, a  al mont Moldoveanu en Romania e a  al mont Rysy en Polonha.
Los Carpats se devesisson generalament en tres grandas seccions:
Lo tèrme Carpats exteriors es sovent emplegat per descriure la talvera nòrd dels Carpats occidentals e orientals.
Los Carpats provesisson un abitat a las pus grandas populacions europèas d'orses bruns, de lops, de camoces e de linx, amb la pus fòrta concentracion en Romania e mai d'un terç de totas las espècias vegetalas europèas. Las montanhas e sos contrafòrts an tanben nombrosas aigas termalas e mineralas, Romania avent un terç del total europèu. Romania abriga tanben la segonda pus granda superfícia bòsques verges d'Euròpa après Russia, totalizan 250 000 ectaras (65%), la màger part dins los Carpats, los Carpats meridionals constituissent la pus granda zona boscassièra non fragmentada d'Euròpa. Los taus de desboscament degut a l'espleitacion boscassièra ilegala dins los Carpats son enauçats.
Illas del Nòrd (Marianas)
Las illas del Nòrd son un municipi de las Illas Mariannas del Nòrd.4
.
Cuy (Oise)
Cuy es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Oise e la region dels Nauts de França.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Sant Just (Erau)
Sant Just (Saint-Just en francés) es una comuna lengadociana situada dins lo departament d'Erau e la region d', ancianament de Lengadòc-Rosselhon.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
Las fòrmas ancianas son : versus S. Justum en 1157, parrochia S. Juste et S. Rufine en 1187, de S. Justo : ecclesia S. Justi prope Lunellum, sense data [sègle XII ?], villam de S. Justo en 1202, feudo s. Justum en 1226, Guillelmus de S. Justo en 1312,  prior S. Justi en 1392, Saint Just en 1526, S. Justi en 1529, 1550, S. lust en 1622, St Just en 1740-60, 1770-71 (mapa de Cassini).
Sant Just vendriá dau nom latin de Justus, avesque de Lion au sègle IV,. Mas i a d'autres sants dau meteis nom : Sant Just (e Pastor), martirs en 304, lo primièr avesque d'Urgèl, mòrt en 546, Sant Just d'Aussèrra, mòrt en 287, Sant Just de Canterbury (sègle VII).
Courcelles (Charanta Maritima)
Courcelles  es una comuna francesa administrada per lo departament de Charanta Maritima de la region de Peitau-Charantas.
Comunas vesinas
400px|gaucha||Distanças e posicion relativa
Toponimia
Las atestacions ancianas son, per luec:
Bodsorc'hel
Bodsorc'hel en breton ( Botsorhel - Bodsorc'hel en francés) es una comuna bretona, situada dins lo departament de Finistèrra e la region de Bretanha.
Geografia
thumb|left|Localizacion de Botsorhel en lo departament del Finistère Botsorhel se situat a una quinzena de quilomètres a l'èst-sud-es de Morlaix. Los sieus abitants an trucat los Botsorhélois e los Botsorhéloises. La municipalitat es prèpa del limit nòrd del Parc natural regional de Armorique. Lo Douron, fleuve litoral en se tirant en la Mange, e lo sieu afluent lo Squirou son los dos corses d'aiga principala #que prenon la siá font en la part sud de la municipalitat, la limitan de contunh, lo primièr a l'oèst amb Lannéanou e Plouigneau, lo segond a l'èst amb Guerlesquin, en formant una presqu'isla de confluence #que la extremitat nòrd n'a situat en la municipalitat vesina del Ponthou. Lo finage communal, estrech en lo sentit oèst-es, es fòrça étiré en lo sentit nòrd-sud, actiu cap al sud fins a la linha de crête de las Monts de Arrée, egalament linha de parteja d'aigas amb afluents del Aulne (#que lududes se tira en la Rade de Brèst), en particulara lo Rudalveget.
Las altituds los mai anautitas se tròban doncas al limit sud del territòri communal (264 mètres al Calhau Malfran, 256 mètres près de de lo masatge caseriu de Creac'h-Pluen), mas una segonda alineació, un pauc mai al nòrd, mas totjorn en la part sud del territòri communal es a penas mens elevadas (Lo Portatz Blevara culmini a 253 mètres près de Croaz Crist); dintratz aquelas doas alineacions de crêtes se tròba una zòna dépressive, en formant lo marais de Lost ar Cloz #que se bassa a 213 mètres. Tot aquel quatren sud del finage communal es fòrça pauc viscut, los caserius de Guernélohet, Créac'h Pulven, Creac'h-Post e Pen-ar-Rest en essent situats a la périphérie del marais.
Un projècte de bastiment d'una via ferrée en connectant Guerlesquin a Morlaix via Botsorhel, Lanneanou e Plougonven #existir al començament de la mas desboca pas pas.
Àdet
Àdet, error probabla de Patrici Pojada per Adet [a'dét]. (Azet en francés) qu'ei ua comuna gascona de Comenge, ena Vath d'Aura, situada dens eth departament deths Hauts Pirenèus e era region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
Segon Dauzat, Adet que vien benlhèu deth nom latin d'òme Asellus. Segon R. Aymard, que caleré tanben envisatjar era ipotèsi de Lemoine asinum dab eth sufixe -etum qu'ei tanben a considerar.
Segon Miquèu Grosclaude, eth mot prepausat per Lemoine existeish pas. Asellus convién pas tanpauc pr'amor era finala es pas en -ellum; eth nom qu'ei escur. Era fòrma occitana qu'es Adet.
Republica de Novgorod
La Republica de Novgorod èra un estat medievau qu'existiguèt de 1136 a 1478 dins lo nòrd de la Russia actuala. Inicialament vassala e tributària de Kiev, l'aristocracia de Novgorod aprofichèt la distància, lo sostèn de sa populacion urbana e lo declin dei senhors de Kiev per venir independenta en 1136. L'estat novèu formèt una republica aristocratica e lei vilas de Staraia Russa, Staraia Ladoga, Torjok ò Orechek reconoguèron sa senhoriá. En revènge, au sègle XIII, la vila de Pskov obtenguèt son independéncia e formèt la sieuna republica en 1348. Pasmens, maugrat aquela pèrda, Novgorod capitèt de s'estendre a l'èst e au nòrd-èst e d'explorar lei regions litoralas dei mars de Barents e de Kara e la vau d'Ob. Lei ressorsas d'aquelei territòris (sau, pelissa) renforcèron l'importància economica de Novgorod.
Leis invasions mongòlas negligiguèron la vila probablament en causa dei condicions climaticas dau desgèu rus qu'èran desfavorablas a l'utilizacion de la cavalariá. Novgorod negocièt alora lo pagament d'un tribut e capitèt de gardar leis armadas mongòlas a distància. Au sègle XIV, la Republica resistiguèt ai temptativas d'invasions de Tver, de Moscòu e de Lituània. Pasmens, a partir de la fin d'aqueu sègle, Moscòu demorèt la menaça principala, ço qu'encoratjèt una partida de l'aristocracia de Novgorod d'encoratjar un raprochament ambé Tver e Lituània. Lo govèrn de la republica foguèt alora fisat a un prince lituanian e una aliança foguèt pereu dirèctament concluda ambé lo prince dau Grand Ducat de Lituània. Dins aquò, la màger part populacion refusèt aquel acòrd e de trèbols aguèron d'ara endavant regularament luòc. Aquò afebliguèt la republica que foguèt finalament vencuda per Ivan III en 1471 e annexada en 1478.
Beneuvre
Beneuvre es una comuna francesa, situada dins lo departament de Còsta d'Aur e la region de Borgonha.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Sant Julian (Erau)
Sant Julian  ( Saint-Julien-d'Olargues en francés) es una comuna lengadociana situada dins lo departament d'Erau e la region d', ancianament de Lengadòc-Rosselhon.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
Las fòrmas ancianas son : ecclesia S. Juliani en 899, ecclesiam S. Juliani, cap a 972, ecclesia S. Juliani en 1102, parochia S. Juliani en 1172, prieur de Saint Jullian de Olargio en 1518, S. Julien en 1613, St-Julien-d'Olargues en 1699-1733, St Julien d 'Olargues'' en 1740-60, 1770-72 (mapa de Cassini).
Sant Julian es lo nom de mai d'un sant, Sant Julian l'Espitalièr, Sant Julian de Briude e d'autres sants,. Lo nom de la comuna ven del priorat de Sant Julian; segon Hamlin, Sant Julian de Briude foguèt martirizat al sègle IV. Implicitament, Frank R. Hamlin atribuís los Sant Julian d'Erau a aquel sant.
Bagar-Morvan
Bagar-Morvan en breton ( Baguer-Morvan en francés) es una comuna bretona, situada dins lo departament d'Ille et Vilaine e la region de Bretanha.
La Sanha
La Sanha (var. la Sèina ò la Sènha ) (La Seyne en francés) es una comuna provençala dau departament de Var e de la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur.
Situada entre lo Cap Sicie e la Rada de Tolon, es venguda un important centre de construccion navala a partir dau sègle XVII dins lo quadre dau desvolopament de la basa militara de Tolon. Aquela activitat industriala marquèt fòrça l'estructura de la vila que venguèt la segonda aglomeracion de Var. Pasmens, après 1945, lo sector intrèt pauc a pauc en crisi fins a la sarradura dei chantiers navaus dins leis ans 1980. Dempuei aquela data, la vila assaia de realizar una transicion economica vèrs lo torisme qu'es complicada per l'aumentacion rapida deis inegalitats e la persisténcia d'un taus de pauretat important.
Clima
La Sanga a un clima mediterranèu amb d'estius cauds e secs e d'ivèrns doç e umids. Segon l'estacion de referéncia, situada a Tolon, lei temperaturas minimalas mejanas son de 6 a 7 °C durant la sason freja e lei geladas son raras. Durant la sason cauda, la temperatura pòt passar 40 °C mai, en mejana, es inferiora a 30 °C. L'ensorelhament aganta de valors recòrd en Occitània amb 2,838 oras cada an en mejana. Lei precipitacions son relativament feblas amb 616 mm mai la Sanha es pas l'endrech pus eissuch de Provença. Gràcias a sa posicion dins la Rada, la vila es ben protegida còntra lei vents.