cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Istòria de Catalonha
Nauta Edat Mejana
Eth tèrme Gòtia s'empleguèc entà designar es territòris que serien es comtats catalans per part des franqui, o tanben coma sinonim de Hispània, fins era independéncia des comtats respècti eth Empèri Franc. Segurament tanben hège part deth territòri era Septimània. Eth tèrme tanben s'estenec per definicion as abitants autoctòns des Pirenèu eth contraposició as hispani (era rèsta dera Peninsula). Es comtats dera Mèrca Ispanica que termiauen damb eth poderós emirat de Còrdoa, sigueren eth nuclèu expansiu deth que lèu serie Catalonha. Carlesmanhe fondèc era Mèrca Ispanica as territòris der actuau Catalonha entà actuar coma defensa entre crestians e musulmani. Ère ua tèrra termierèra, damb continus cambiaments organitzatius e pactes damb es vesins arabis. Destaquen es comtats coma nuclèus territoriaus e eth papèr deth glèisa, a trauès des sòns monastèris (com çò de Ripoll, per exemple). Es prumèrs comdes depenien totaument des carolingians mès a mesura que passauen es ans s'anèren en tot emancipar. Guifré çò Pelós Unifiquèc es comtats d'Urgèl, Cerdanha, Barcelona e Girona, progressivament mès autonòms des franqui. Borrell II va oficialitzar era independéncia, eth negar-se a jurar leiautat ath monarca que non auie ajudat es catalans deuant un saqueig musulman. Era societat d'aguesta epòca ère fòrtament rurau. Cada nuclèu de poblacion produsie çò qu'auie de besonh, i auie pòc excedent e pòc comèrç, trèt des ciutats. Barcelona anèc en tot guanhar importància. Es vegueries èren eth sistèma mès arraïtzat de division administrativa tant ne la baishe edat mejana coma eth tota era modèrna, èren jos es ordes d'un veguer, nomentat peth rei. Damb eth pas dera edat modèrna e er aluenhament dera cort reiau es conflictes jurisdiccionals s'agravèren e complicar dat que fòrça lòcs èren jos diuèrsa administracion senhorau, religiosa o dera Generalitat, e com qu'es Corts cada còp èren convocades damb mens assiduïtat, es representants des viles e es veguers perdien poder. Açò hec que fòrça disputes se resolveren, parallèlament ara Audiéncia e mejançant bandolers.
Baisha Edat Mejana
Era desbranda catalana ara Batalha de Murèth çò 13 de seteme de 1213 e era mòrt deth rei Pere eth Catolic signifiquèc era fin dera expansion catalana en Occitània. Eth tà deuant era expansion se dirigirà a Valéncia e as Ilhes Balears e era rèsta deth Mediterrani.
Guèrra Civiu Catalana
Conseqüéncies entà Catalonha
Era Generalitat patic un fòrt desprestigi ar acabament dera guèrra, non solament a causa d'auer estat eth partit perdent, mès pr'amor que concentrèc es critiques de toti es sectors: es pactistes l'acusauen d'auer menystingut les revòltes agràries e eth replegament des mercats cap a d'autes latituds; es classes baishes empobrides pera guèrra patien es mesures fiscaus de besonh entà recuperar es finances. Economicaments, era Generalitat ère exhausta e non podec tornar es prèsti que li auien concedit eth Conselh de Cent e bèri particulars. A mes dera precària situacion economica deishada pera guèrra, cau considerar tanben qu'era expansion der Empèri Otoman pera Peninsula Balcanica, Palestina e eth nòrd d'Africa limitèc es rotes dempús der Orient cap as pòrts comerciaus d'Autan, en tot contribuïr ara decadéncia deth comèrç mediterranèu. Ath delà, era Mediterranèa auie perdut dimension coma mercat. Eth desvolopament dera ciutat e pòrts deth nòrd d'Euròpa configuraue un airau comerciau atlantic que ahigit as navegacions cap a America, ara fin deth sègle, e cap ath Índia ath long déjà còsta dera Africa, deishèren en un dusau tèrme eth comèrç mediterranèu. Catalonha, damb era estructura sociau maumetuda, damb un Estat que non podie concórrer damb d'autes poténcies europèes e damb eth reforçament deth Castelha mercés ara conquesta e comèrç damb America, restèc en ua situacion estrategica desavantatjosa. A compdar deth sègle XVI, Barcelona non contunharie d'èster ua ciutat grana e importar et nòu quadre politic e comerciau, ni d'auer era poténcia de decision qu'auie agut en eth periòde medievau.
Istòria de Catalonha
Baisha Edat Mejana
thumb|150px|left|[[Corts Catalanes segons ua miniatura d'un incunable deth sègle XV]]
Era baisha Edat Mejana ei era epòca de maximala esplendor catalana, jos era corona d'Aragon. Es monarques catalanoaragonesi (mès que mès Jaume eth Conqueridor o Jaume I) conquistèren as arabi grana part des territòris qu'aué dia se nomenten païsi catalans, en tot espandir çò catalan coma idiòma de cultura. Ath delà, ua potenta flòta naval se per era Mediterranèa, enquiath punt que era legenda ditz que "ne un peish gausaue nadar sense es quate barres". S'editen es Quate granes croniques catalanes, en tot Tirar lo Blanc, Curial e Güelfa, e apareishen personatges coma Ramon Llull e eth periòde deth Sègle d'aur valencian. Er eth transit d'un sistèma feudau en un estat monarquic, s'anèc en tot configurar un sistèma politic qu'auie coma basa çò pactisme, ei a díder, era limitacion deth poder reiau per part des corts, a on èren representadi era noblesa, eth clergat e era borgesia urbana. Aguest sistèma constitucionau dèc lòc a ues institucions de govèrn sorgit a compdar deth sègle XIII, era Deputacion deth Generau (que, a compdar de 1359 siguec coneishuda tanben coma Generalitat de Catalonha) qu'aqueric progressivament un ròtle politic. Eth govèrn se hège a trauès des Corts Generaus (1214) e es administracions locaus, entre es que destaque eth Conselh de Cent de Barcelona. Ara mòrt deth rei Martí er Uman (1410) se hec era eleccion entre es diuèrsi pretendents ara Corona d'Aragon ath Compromís de Casp çò 1412. Fin finau gesseren victoriosos es Trastamara era tèsta de Jaume d'Urgèl, que non acceptèc eth resultat, se revoltèc e siguec empresoades fins era sua mòrt. Era maximala estenduda qu'aucupèc era Corona d'Aragon ei pendent eth sègle XIV, quan, a part des domenis peninsulars, se possedissen es Baleares, Sardenha, çò Reiaume de Sicília, çò Reiaume de Nàpols, e es ducats de Atenes e Neopàtria.
Edat Modèrna de Catalonha
thumb|150px|left|[[Constitucions catalanes der an 1702. Portada]] Damb eth matrimòni de Isabel de Castelha e Ferran II eth 1479 es destins des dus reiaumes se junhen. Es espanholista vòlen veir ací era neishença de Espanha. Totun, non se pòt ignorar qu'era Corona d'Aragon mantenguec totes es sues institucions, enquias Decrèts de Naua Planta. De hèt era prumèra Constitucion Espanhòla que parle deth Reiaume d'Espanha, ei era de 1978. Er auge der empèri ispanic (damb eth domeni de mieja Euròpa e era descubèrta de America) e era crisi intèrna catalana portèren ara castellanització dera societat (e mès que mès es nòbles) catalana. Era Edat Modèrna de Catalonha ei ua epòca fòrça convulsada, caracterizada pes contínues lutes e suslhèuaments contra eth poder reiau: Guèrra Civiu Catalana (1462-1472), Dusau revòlte remença (1485-1486), Revòlte des Germanies (1519-1523), Guèrra des Segadors (1640-1652) e fin finau era Guèrra de Succession (1700-1714). Pendent era fin d'aguest periòde se produsic era fragmentacion deth país e era anullacion des drets collectius des catalans. Eth 1659, ras deth Tractat des Pirenèus entre es corones espanhòles e francesa, Catalonha perdec ua 5a part deth territòri e poblacion eth passar jos administracion francesa çò Rosselhon, çò Capcir, era Fenolleda, çò Conflent e era mitat dera Cerdanha (mens Llívia). Eth rei Felip V decretèc es Decrèts de Naua Planta, un còp derrotat es territòris dera Corona d'Aragon ara Guèrra de Succession Espanhòla, que marginalizaue çò catalan e grauaue era economia locau.
Entre es Decrèts de Naua Planta (1716) e era neishença deth catalanisme politic (1898). Es vegueries se substituïren per corregiments, jos comandament militar, dempús dera des·hèta de 1714, tau coma tota Catalonha demoraue jos eth comandament d'un capitani generau.
Edat Contemporanèa de Catalonha
Ei eth periòde que comence damb era Revolucion Francesa ara Catalonha deth Nòrd e damb era Guèrra deth Francés en Principat Pendent era Guèrra deth Francés, Catalonha formèc de facto part de França deth 1810 ath 1814, e era senyera e era banèra dera Republica Francesa èren era issada en Barcelona, Reus, Girona e era Seu d'Urgel. Es províncies sigueren establides çò 1833 per decrèt reiau, er eth marc der establiment d'ua administracion centralitzada que se consideraue mès eficaça entara implantacion deth sistèma liberau, per exemple peth crubament d'impòsti, en tot basar-se es es departaments creadi pendent era invasion napoleonenca. Non se respectèc eth tracte de província unica dera constitucion de 1812, e se va esquarterar eth país sense tier en compde era realitat ne tradicion istorica, hèt qu'originèc fòrça critiques.
Sègle XX en Catalonha
thumb|Emblèma dera [[Generalitat de Catalonha.]] Entre era neishença deth catalanisme politic (1898) e enquiara Transicion espanhòla (1982). Era division es comarques sigueren establides pera Generalitat de Catalonha pendent era dusau Republica Espanhòla çò 1936 dempús d'ua macroenquesta ara poblacion a on se hègen qüestions com: "a on acostume vos a anar tà mercat?". Dempús dera dictadura franquista, era Generalitat restituida tornèc a establir era division es comarques en tot ahíger çò Plan der Estanh, separat deth Gironès, e damb era curiositat deth Valés Occidentau, unica comarca qu'a dus caplòcs a causa dera sua rivalitat.
Catalonha ara actualitat
Entre era Transicion espanhòla (1982) e es nòsti dies. Eth 16 de seteme deth 2005, era ICANN aprovèc oficiaument çò domeni .cat, Eth prumèr domeni entà ua comunitat lingüistica. Aué en dia eth debat territoriau encara ei viu.
Bunzac
Bunzac (qu'a lo mesme nom en francés e en occitan) es una comuna occitana situada dins lo departament de Charanta e la region de Novela Aquitània, ancianament de Peitau-Charantas.
Toponimia
Las atestacions ancianas son, per luec:
Nòtas e referéncias
<references group="N"/>
Frémery
Frémery es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mosèla e la region del Grand Èst.
Apenins
Los Apenins son una cadena de montanhas que s'estend sus 1200km long de la peninsula italiana. Al nòrd oèst tòcan los alps ligurs a Altare. Lo limit dels Alps e dels Apenins se situa classicament a la Bocchetta di Altare (459 mètres), coneguda tanben com a Bocchetta di Cadibona o Colle de Cadibona), dins la província de Savona. Al sud èst los Apenins s'acaban a Reggio de Calàbria, la vila costièra a l'extremitat de la peninsula. Lo sistèma forma un arc qu'inclutz lo costat èst de la Mar Ligura e de la Mar Tirrèna. Los Apenins se devesisson en tres grops majors:
Frémery
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Apenins
Amb 2912m., lo pic de Corno Grande situat dins lo massís de Gran Sasso, es lo punt culminant de la cadena.
La Capèla Bonança
Geografia
thumb|center|Mapa de la comuna e de las comunas vesinas
Toponimia
Lo mot capèla aguèt los sens successius de « partida de la glèisa de Tors que gardava lo mantèl, la cappa, de Sent Martin, de « partida de glèisa amb un autar segondari » (sens encara conservat), puèi de « pichona glèisa ». Lo determinant es escur.
Luòcs e monuments
thumb|left|250px|La glèisa de Nòstra Dòna
Dolomitas
Las Dolomitas (Ladin: Dolomites; italian: Dolomiti; alemand: Dolomiten; venèt: Dołomiti; friolan: Dolomitis) son una cadena de montanha situada dins lo nòrd èst d'Itàlia. Son una part dels Prealps orientals meridionals e s'estendon del riu Adige a l'oèst entrò a la val de Piave a l'èst. Las termièras nòrd e sud son definidas per la val Pustera e la val Sugana. Las Dolomitas son gaireben egalament despartidas entre las províncias de Belluno, Sud-Tiròl e Trent. Constituisson un grop de montanhas de meteissa estructura geologica, es a dire una ròca calcària d'origina marina.
Etimologia
Lo nom "Dolomitas" deriva del nom del famós mineralogista Déodat Gratet de Dolomieu que foguèt lo primièr de descriure la ròca, la dolomita, un tipe de ròca carbonatada responsabla de la formas e colors caracteristicas d'aquelas montanhas; abans èran dichas las "montanhas palas," e foguèt pas qu'al sègle XIX que lo nom foguèt gallicizat.
Follas novas
thumb|right|[[Fotografia de la cubèrta de l'edicion de 1880 dei Follas novas.]] thumb|right|[[Fotografia de Rosalía de Castro vèrs 1863.]]
Follas novas (« Fuelhas novèlas » en occitan) es una rejoncha de poèmas publicada en 1880 per la poetessa galèga Rosalía de Castro (1837-1885). Es una compilacion de poèmas classats sensa critèri clar en despiech dau fach que l'òbra siegue estructurada en cinc seccions. Pasmens, aqueu recuelh aguèt una importància gròssa sus la cultura galèga modèrna, especialament ambé lo cant Negra Sombra, qu'es una òbra compausada a partir dei vèrs dei Follas novas per Xoan Montés Capon.
Fake
Fake es un grop anglofòn suedés new wave de synthpop format en 1977 e desseparat en 1985, mai que mai conegut pr'amor del tube Brick en 1986, cançon qu'es estada reactualisada en 2006 pel DJ francés Laurent Wolf.
Actinopterygii
Los actinopterigians son los peisses de nadarèlas raionadas. Son lo grop dominant amb 27 000 espècias pertot dins las aigas doças e los environaments marins. Son tradicionalament tractats coma una sosclassa dels osteictians, o peis ossós, mas coma lo grop es parafiletic pòdon èstre tractats coma una classa biologica completa.
Rezé
Rezé ( Raezaé en galò) es una comuna francesa, situada dins lo departament del Léger Atlantic e la region dels Païses de Léger.
Codèx
thumb|right|[[Fotografia d'un codèx europèu dau sègle XIII.]] thumb|right|[[Facsimile d'un codèx astèc.]]
Un codèx es un quasèrn format de paginas manuscritas reliadas en forma de libre. Inventat a Roma dins lo corrent dau sègle II avC, se difusèt a partir dau sègle I apC dins l'espaci mediterranèu onte remplacèt pauc a pauc lo rotlèu de papirús gràcias a son encombrament pus feble, sa 	manejabilitat e la possibilitat de consultar dirèctament una partida donada dau tèxte.
Lo codèx foguèt probablament inventat d'un biais independent en China au sègle II ò III apC. Conjugat amb l'utilizacion de papier, i foguèt a l'origina dau libre. Aqueu principi foguèt egalament descubèrt per lei Mesoamericans qu'inventèron una forma de papier. Pasmens, la màger part dei codèx americans foguèron destruchs durant la conquista espanhòla.
Buòu borguinhon
thumb|left|200px|Una sièta de Buòu borguinhon
Lo buòu borguinhon es un plat de carn de buòu acompanhat de pastenagas.
Origina
Lo buòu borguinhon es un plat d'origina borguinhona, en França. Ten son nom dels dos produches borguinhons que lo compausan : lo buòu e lo vin. Borgonha es d'efièch una region reputada per la qualitat de sos elevatges de bovins, en particular lo charolés e la qualitat de sos vinhièrs coma los de las còstas de Beaune.
Presentacion generala
Lo buòu borguinhon se compausa de tròces de carn de buòu cuèches dins l'ola dins de vin roge amb de carròtas. La coseson es lenta e de fuòc doç. Los aliments se coson atal, pauc a pauc en s'impregnant de vin. Lo plat se pòt acompanhar de lardons, de cebas, d'alh e de boquet garnit. Lo vin es un vin roge; se recomanda lo de Borgonha. La qualitat del plat depend de la de la carn e del vin. Lo plat se servís e se consumís caud en plat de resisténcia.
Consomacion
En França, lo buòu borguihon es un plat servit en familha pels repaisses de fèsta o los repaisses ordinaris e dins los restaurants, grands e pichons, coma los restaurants d'entrepresas. Tanben se prepausa jos forma de plat preparat en consèrva.
Eighth Wonder
right|250px|thumb|L'actritz Patsy Kensit, cantaira de Eighth Wonder entre 1983 e 1989
Eighth Wonder (Ochena Meravilha) èra un grop pop anglés (de còps aparentat new wave) format en 1983 au Reialme Unit, fòrça popular mai que mai en 1988 e 1989, gràcias en particular a la cançon I'm not scared escricha e compausada pels Pet Shop Boys que foguèt un succès mondial enòrme.
I'm Not Scared e Cross my heart en 1988 e 1989 son las doas solas cançons conegudas d'aqueste grop en Occitània, mentre que au Japon, en Itàlia e au Reialme Unit, son populars dempuèi 1985-1986. .
Eighth Wonder èra compausat de Patsy Kensit (cant), de Jamie Kensit (lo fraire de Patsy), de Steve Grantley e de Geoff Beauchamp.
Patsy Kensit es estada tanben actritz, remarcada per exemple dins lo film american plan popular Lethal Weapon 2 qu'èra sortit en 1989, au moment ont Eighth Wonder èra au som.
Cornet
thumb|150px|left|trompa de pòsta200px|thumb|Un cornetLo cornet qu'ei un instrument de la familha deus coires qui's jòga com la trompeta classica modèrna. L'emplec deu cornet qu'ei mei que mei virat de cap au jazz e a las armonias e fanfaras; qu'ei mens emplegat dens la musica classica e sinfonica que non pas la trompeta au maugrat que quauques òbras classicas lo sian precisament vodadas (e sustot : L'Histoire du Soldat d'Igor Stravinskii e la Sinfonia Fantastica d'Hector Berlioz qui'u autreja dus pupitres).
Se ambs instrument e's jògan deu medish biais e peus medish musicians, qu'an duas originas separadas au maugart d'aver evoluit dens la medisha direccion. En efèit, la trompeta modèrna qu'ei la version modèrna e dotada de pistons de la tropeta barròca mentre qui lo cornet b'ei gessit de la trompa o còrn de pòsta. En consequéncia, au canèr tubular de la trompeta (qu'ei a diser de medish diamètre despuish l'embocadura dinc a pabalhon) qui produseish un son estiglant lo cornet (com tanben lo bugle) qu'opausa un canèr conic en constantas pravada de diamètre e qui produseish un son mei doç.
La tecnica deu cornet (e donc de la trompeta modèrna) que ho desvolopada peu virtuòse e pedagòg Jean-Baptiste Arban.
Lo poeta Boris Vian qu'ei conegut per aver jogat deu cornet.
Actinopteri
Aqueste clad dels vertebrats acampa la quasi totalitat dels peisses de nadarèlas raionadas. Los caractèrs pròpris son:
Los gropes filhs son los condrosteans e los neopterigians.
Batalha de Korsk
La Batalha de Korsk, coneguda coma Operation Zitadelle pels alemands (Operacion Ciutadèla en occitan) es una de las batalhas màgers sul Front de l'Èst de la Segonda Guèrra Mondiala. Demòra la batalha de fòrças coirassadas mai granda de totis los temps e inclutz la jornada pus costosa en pèrdas aerianas dins l'istòria. L'operacion es una ofensiva alemanda qu'aviá per tòca de trencar lo sortent de Kursk per encerclar las fòrças sovieticas. Los sovietics, que se dobtavan de las intencions alemandas, preparèron lo terren, se defendèron e passèron a la contraofensiva.
Saint-Romain-en-Gier
Saint-Romain-en-Gier en arpitan (Saint-Romain-en-Gier en francés) es una comuna arpitana, situada dins lo departament de Ròse e la region de Ròse-Aups.
Geografia
Sant-Romain-en-Gier es una pichona municipalitat situat a la cœur de la vallée del Gier La municipalitat se tròba a 2 km de Echalas, 5 km de Givors en direccion del Nòrd e, parallèlament a 8 km de Ribla-de-Gier (Loire). Lion a situat a aperaquí 25 km tandis #qu'a l'opausat, Sant-Étienne a situat a la gaireben meteissa distància.
Lo vilatge a constituit d'un cèrt nombre de caserius :
Saint-Romain-en-Gier est une petite commune située au cœur de la vallée du Gier La commune se trouve à 2 km d'Echalas, 5 km de Givors en direction du Nord et, parallèlement à 8 km de Rive-de-Gier (Loire). Lyon est situé à environ 25 km tandis qu'à l'opposé, Saint-Étienne est situé à la quasi même distance.
Le village est constitué d'un certain nombre de hameaux :
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Fins al, la municipalitat portava lo nom de Sant-Romain-Descandelles o Sant-Romain-de detlos-Candelles perque i i aguèt longtemps sul territòri de la municipalitat una fabrica e un depaus de chandelles.
Fins a la Revolucion francesa, Sant-Romain-en-Gier, alavetz nomenada Sautemouche-en-Gier, dépendait de Echalas, pòble limitrophe. Lo pòble #conéisser una cèrta prospérité al en lo moment del passatge dels muletiers en transportant çò carbon cap a Givors. Lo pòble es tanben e abans tot un pòble viticole #que lo vin ne possedís, encara uèi, lo label AOC.
Sant-Romain-en-Gier es sustot fòrça istoricament marcat per las nombrosas cregudas del Gier #que la estàlvian pas jamai. Las darrièras en data, aquelas de la e de la, an fach d'enòrmes dégâts sus las estructuras communales e sus las abitacions dels particulars.
Jusqu'au, la commune portait le nom de Saint-Romain-Descandelles ou Saint-Romain-des-Candelles car il y eut longtemps sur le territoire de la commune une fabrique et un dépôt de chandelles.
Jusqu'à la Révolution française, Saint-Romain-en-Gier, alors nommée Sautemouche-en-Gier, dépendait d'Echalas, village limitrophe. Le village connut une certaine prospérité au lors du passage des muletiers transportant le charbon vers Givors. Le village est aussi et avant tout un village viticole dont le vin possède, encore aujourd'hui, le label AOC.
Saint-Romain-en-Gier est notamment très historiquement marqué par les nombreuses crues du Gier qui ne l'épargnent jamais. Les dernières en date, celles du 3 et du 2, ont fait d'énormes dégâts sur les structures communales et sur les habitations des particuliers.
Districte de Nalbari
Lo districte de Nalbari es un districte d'Assam, un estat de la Republica d'Índia. Lo caplòc es Silchar.
Lòtol
Lòtol (en italian, Lottulo) la es una anciana comuna de 858 ectars dins la Val Maira, dins las Valadas occitanas. La es aüra administraa per la comuna de Sant Damian, dins la província de Coni e la region de Piemont de l'estat italian.
Geografia
Lòtol la es sus la riba esquèrra de Maira, a 4 km de Sant Damian.
Lo chaplòc de la comuna la èra a L'Adrech (Adrecchio en italian).
Istòria
Al moment de l'unificacion italiana, la comuna de Lòtol (Lottulo) la es dins la província de Coni del Reialme de Sardenha. Lo 22 de genièr de 1929, lo regim fascista l'annèxa a la comuna de Sant Damian. La es pas restablia a la liberacion.
Denier (Pas de Calais)
Denier es una comuna francesa, situada dins lo departament del Pas de Calais e la region del Nòrd-Pas de Calais.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Limnodynastidae
La familha dels Limnodynastidae foguèt creada per John Douglas Lynch (1942-) en 1969.
Recampa mantun genres d'amfibians presents en Austràlia e en Nòva Guinèa.
Microsoft
thumb|right|200px|Lògo de Microsoft Microsoft Corporation es una entrepresa americana fondada per Bill Gates e Paul Allen, qu'es especializada dins la comercializacion de logicials e de periferics per ordenador. Son sèti social es situat a Redmond, dins l'Estat de Washington. Microsoft es l'editor mai important de logicials informatics del mond, amb per exemple son sistèma operatiu, Windows. En 2001, Microsoft s'es lançat dins lo mond del videojòc, amb la consòla Xbox.
Camouflage
right|250px|thumb|Camouflage sus l'empont a [[Colonha en Alemanha en 2014]]
Camouflage es un grop anglofòn alemand new wave de synthpop format en 1983 e compausat de Oliver Kreyssig, Heiko Maile e Marcus Meyn, mai que mai conegut pel títol The great commandment qu'es estat un tube en 1988.
Monflorite e As Casas
Monflorite e As Casas (en aragonés, Monflorite-As Casas, en espanhòl e oficialament Monflorite-Lascasas) es un municipi de la província espanhòla d'Òsca e de la Comunautat Autonòma d'Aragon.
Christian Matthias Theodor Mommsen
Christian Matthias Theodor Mommsen (30 de novembre de 1817 - 1 de novembre de 1903) foguèt un escrivan e òme politic alemand. Recebèt lo Prèmi Nobel de Literatura en 1902.
Biografia
Naissèt lo 30 de novembre de 1817 dins la vila de Garding, una pichona populacion del estat de Schleswig-Holstein qu'en aqueles moments fasiá partida de la Corona de Danemarc. Lo sieu paire, pastor protestant, l'introdusiguèt en la cultura e lengas classicas, formacion que consolidariá entre 1834 e 1838 a l'Institut de Altona-Altstadt. Aquel an dintrèt a l'Universitat de Kiel, ont estudièt drech, e se doctorèt lo 1843.
Mommsen desvolopèt una longa carrièra coma professor universitari, en ocupant successivament la cadièra de Drech roman de l'Universitat de Leipzig lo 1848, carga que perdèt per las siás activitats politicas en sosténer als monàrquics davant dels republicans, malgrat que s'afrontèt posteriorament amb los primièrs en protest per las siás violentas represalhas contra los segons. Lo 1852 foguèt nomenat catedratic de l'Universitat de Zuric, lo 1854 professor de filosofia a l'Universitat de Wrocław e lo 1858 catedratic d'istòria anciana de l'Universitat de Berlin. L'an 1873 foguèt nomenat Secretari vitalici de l'Academia de Sciéncias de Berlin, que ne n'èra membre dempuèi 1858.
Lo 1 de novembre de 1903 moriguèt a la siá residéncia de Berlin.
Òbra politica
thumb|180px|left|Theodor Mommsen en un retrait de Ludwig Knaus ([[1881).]] Mommsen foguèt nomenat delegat del Landtag, assemblada representativa de Prússia dintratz 1863 e 1866, en venent posteriorament delegat del Reichstag dintratz 1881 e 1884, inicialament pel partit de dreta Deutsche Fortschrittspartei, posteriorament pel Partit Liberal Nacional (Nationalliberalen) e fin finala al Partit Secessionista, en s'opausant durament a las idèas socialas de Otto von Bismarck.
Bjørnstjerne Bjørnson
Bjørnstjerne Bjørnson (n. en 8 de decembre de 1832 a Kvikne, m. 26  d'abril de 1910 a París) foguèt un escrivan norvegian. Recebèt lo Prèmi Nobel de Literatura en 1903.
Christian Matthias Theodor Mommsen
Òbra literaria
Amb lo finançament de l'Academia de Sciéncias de Berlin atenguèt iniciar l'an 1854 un gigantesc projècte per editar totas las inscripcions latinas de l'empèri roman, las nomenadas Corpus Inscriptionum Latinarum. L'an de la siá mòrt s'èra publicat mai de 120.000 epigrafs.
Bjørnstjerne Bjørnson
Biografia
Nasquèt lo 8 de decembre de 1832 dins la vila de Kvikne, situada dins lo comtat norvegian de Hedmark. Lo 1852 inicièt los sieus estudis de jornalisme a l'Universitat d'Òslo e focalizèt la siá atencion en la critica literària.
Christian Matthias Theodor Mommsen
Òbra literaria
L'imponent òbra de Mommsen, amb pus de 1.500 títols, es una excepcionala contribucion al desvolopament de la istòria anciana. Los sieus trabalhs juridics, filològics, epigrafics e numismatics son de referents fondamentales pels especialistas e las siás investigacions scientificas establiguèron las basas de la dialectologia de l'Itàlia abans los Romans.
Montanuy
NB. Cal descastelhanizar lo títol.
Districte de Dima Hasao
Lo districte de Dima Hasao es un districte autonòme d'Assam, un estat de la Republica d'Índia. Lo caplòc es Haflong.
Christian Matthias Theodor Mommsen
Òbra literaria
L'an 1902 li foguèt concedit lo Prèmi Nobel de Literatura per èsser considerat lo mèstre viu mai grand de l'art de l'escritura istorica, amb especiala referéncia a lo sieu trabalh monumental, "L'istòria de Roma", en venent un dels paucs escrivans de pas-ficcion premiats amb aquel prèmi.
Las siás principalas òbras son:
Bjørnstjerne Bjørnson
Biografia
L'an 1903 davant l'imminenta separacion nacionala entre Norvègia e Suècia defendèt la conciliacion e la moderacion entre los norvegians. Lo 1905 Norvègia atenguèt la siá independéncia, e Bjørnson cambièt los sieus postulats republicans pels monarquics per enfortir lo sieu país, estrénher de laces amb lo Reialme Unit e se plaçar "parièr per parièr" davant las monarquias de Suècia e Danemarc.
Moriguèt lo 26 d'abril de 1910 dins la vila de París, ont passava part dels ivèrns. Foguèt enterrat a Òslo.
Alfred Francis Russell
Alfred Francis Russell (1817-1884) missionari, entrepreneire e òme politic foguèt lo president de Libèria entre 1883 e 1884.
Sala capitulara
En generau, es de plan carrat e atenenta ai clastras d'onte se i accedís per una pòrta dubèrta dins la galariá orientala, flancada de dos alandaments; aquestei permetián en cèrteis ocasions ai convèrs (qu'i èran pas admés) d'assistir d'en defòra ais acamps.
A l'opausat de l'intrada, lo sèti de l'abat èra adorsat a la paret orientala en son mitan, e lei monges s'assetavan subre de bancaus que fasián tot lo torn de la sala.
Un o dos còps la setmana se teniá lo capítol de colpas, onte lei monges confessavan publicament sei fautas còntra la règla, e recebián una sancion proporcionada a la gravitat dau mancament.
Es dins la sala capitulara que l'abat assabentava la comunautat deis afaires importants. Tanben es ailà que se debanava l'eleccion d'un novèl abat per la comunautat e que s'aculhiá lei visitaires de marca.
Reis Catolics
180px|right|thumb|Armas de los Reis Catolics 200px|left|thumb|Los Reis Catolics
Los Reis Catolics èran Ferrand II d'Aragon (1452-1516) e Isabèl I de Castelha (1451-1504). Los Reis Catolics renhavan en Espanha delh temps de l'Annada Cruciala.
Ferrand e Isabèl aguèron cinc enfants.
Districte de Tinsukia
Lo districte de Tinsukia es un districte d'Assam, un estat de la Republica d'Índia. Lo caplòc es Silchar.
Pingoïn
L'espècia mai granda es lo pingoïn emperaire: los adultes an una nautor mejana de 1,1 m e pesan 30 kg o mai. L'espècia mai pichona es lo pingoïn blau nan, que ten en general una nautor compresa entre 35 e 40 cm e pesa a l'entorn d'1 kg. Generalament los pingoïns mai grands sèrvan melhor la calor e abitan doncas de regions mai frejas, mentre que las espècias mai pichonas se tròban dins de climas temperats e a mai tropicals.
Lo sistèma operatiu Linux a pres per mascòta oficiala l'imatge d'un pingoïn (Tux)
Musèu d'Orsay
Lo Musèu d'Orsay a París qu'ei establit dens l'anciana gara ferroviària d'Orsay; qu'ei vodat au sègle XIX. Que ho inaugurat en 1996. Dotat d'ua superficia de, qu'ei lo màger musèu de la capitala francesa. En 2007 qu'arrecebó 3,200,000 vesitaires.
Trompeta piccolo
200px|thumb|Ua trompeta piccolo trompeta piccolo qu'ei un instrument de coire ; qu'ei mei petita e mei braca que la trompeta entà poder jogar dens lo registre suber agut. Aqueth registre qu'ei mei que mei lo registre de las composicions barròcas per'mor la trompeta jogada ad aqueta epòca qu'èra ua trompeta naturau qui mens limitada dens las soas possibilitats armonicas dens lo registre suber agut. La trompeta piccolo qu'ei donc un ionstrument modèrne vodat, enter auta causas, a jogar mei netament e mei aisidament lo repertòri de la trompeta barròca.
La trompeta piccolo qu'ei generaument provesida de 4 pistons (mei rarament 3).
Naval
Naval es un municipi de la província espanhòla d'Òsca e de la Comunautat Autonòma d'Aragon.
Geruma
Lo geruma (o gerema, germa) es una lenga chadica de la familha afroasiatica parlada en Nigèria.
Localisacion e dialèctes
Lo geruma es parlat dins las zònas de govèrn local de Toro e de Darazo de l'estat de Bauchi. La lenga a dos dialèctes, lo durum, per lo qual la lenga es sonada gèerúm, e lo sum, que los locutors la sonan gyèermú.
Classificacion
Lo geruma es una lenga chadica classada dins la branca sud del chadic de l'oèst, ont fa partida del grop bole-tangale.
Numerals
Los numerals de un a dètz del geruma son :
Usèr
Usèr (Uzer en francés) es una comuna occitana de Vivarés situada dins lo departament d'Ardecha e la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament de Ròse-Aups.
Comunas vesinas
400px|left|Distanças e posicion relativa
Toponimia
La prononciacion es [y'zɛr] a Prunet.
Forges-les-Bains
Forges-les-Bains es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Essonne e la region d'Illa de França.
Monesma y Cajigar
350px|thumb Monesma y Cajigar (localment dit Monesma i Caixigá, ambe la desarticulacion normala de l'èrra; en grafia catalana Monesma i Queixigar; en castelhan Monesma y Cajigar; oficialament Monesma y Cajigar/Monesma i Caixigar) es un municipi de la comarca de Ribagorça, província espanhòla d'Òsca e de la Comunautat Autonòma d'Aragon, a la Franja de Ponent (Païses catalans). S'i parla un catalan de transicion ambe l'aragonés.
Castèunòu e Vilavièlha
Castèunòu e Vilavièlha (Châteauneuf-Villevieille en francés) es una comuna occitana dau Comtat de Niça, situada dins lo departament dei Aups Maritims e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur.
Monesma y Cajigar
Es situat a l'interfluvi del flume Noguèra Ribagorçana e del riu Isàvena. La capitala es a Caixigar.
Sa populacion es de 105 abitants dins una superficia de 62,6 km², ambe una densitat de populacion de 1,68 ab/km².
Batalha de Moscòu
thumb La Batalha de Moscòu (en rus: Битва за Москву, Bitva za Moskvu) fa referéncia a la defensa sovietica de Moscòu e la contraofensiva que la seguiguèt entre octobre de 1941 e genièr de 1942 sul Front de l'Èst contra las fòrças de l'Alemanha Nazi. Adolf Hitler considerava Moscòu, capitala e ciutat mai bèla de l'URSS coma l'objectiu màger, militar e politic, de l'invasion de l'URSS per sas armadas.
Monesma y Cajigar
Geografia
Nuclis de populacion del municipi
Istòria
Lo municipi actual es lo resultat de l'union dels dos ancians municipis de Caixigar e Monesma de Benavarri dins la decennia 1960.
Administracion
Lista dels darrèrs alcaldes Periòde 	Alcalde 	               Partit
2007-2011 	Antonio Lasheras Ballarín 	PP de Aragón 2011-2015 	Antonio Lasheras Ballarín 	PP de Aragón
Resultats electorals
Eleccions municipalas
Partit	2003	2007 	2011
PP 	5	5 	3
PAR			2
PSOE 	- 	- 	-
CHA 		-
Total 	5 	5 	5
Vòta o fèstas localas
15 d'agost, Assompcion de la Santa Verge
Forges-les-Bains
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Las primièras traces de peuplement a Forgis remontan de manièra segura a l'epòca gallo-romaine. Revestisson la forma d'una « banyera », sòrta de pichona piscina o d'installacion de bains, sovent presenta en las villas gallo-romaines luxueuses. Forgis, Situada entre la region viscuda per las Carnutes e las Stampiens (Étampes), a poblat per las Forgeois, #que son Parisii.
Als s, Forges patís coma tota la region las invasions normandes. La famine, e l'epidèmia de ergot de seigle décime la populacion. Als s, un dels primièrs senhors de Forges, Tévin, ven un prèp del rei Louis VI « lo gròs », e fa #que de la glèisa de Forges a la abbaye de Longpont apertenenta a la òrdre de Clunhic. En 1140, Forges ne ven lo luòc d'una importanta fièra, lo jorn del Assomption. La esclafa Forgis. Los Angleses ocupèsson la region, de contunh la peste negra décime la populacion en doas escasenças. A, la dépopulation es importanta, mas un cèrta calma tòrna. Las activitats agricòlas se redéveloppent. Lo s veson de visitas reialas a Forgis o als environs : François E es probablament vengut i caçar, Louis XIII i consultar lo sieu mètge, senhor de Vaugrigneuse. A la region ven un luòc de villégiature e de passejada. Las vias de comunicacion se desvolòpan. L'epòca revolucionària sembla marcada per disturbis limitats a Forgis.
Les premières traces de peuplement à Forges remontent de façon sûre à l’époque gallo-romaine. Elles revêtent la forme d’une « baignoire », sorte de petite piscine ou d’installation de bains, souvent présente dans les villas gallo-romaines luxueuses. Forges, située entre la région habitée par les Carnutes et les Stampiens (Étampes), est peuplée par les Forgeois, qui sont des Parisii.
Monastèri de San Lourenzo de Carboeiro
Lo Monastèri de San Lourenzo de Carboeiro es un monastèri benedictin fondat au sègle X. Son arquitectura marca la transicion entre lei periòdes romanic e gotic. Plaçat sota la dependéncia dau monastèri de Sant Martin Pinario de Sant Jaume de Compostèla, conoguèt son apogèu entre lei sègles XI e XIII. Puei, perdiguèt pauc a pauc son influéncia fins a son abandon e sa venda a un particular en 1835 dins l'encastre dau desamortiment espanhòu. Dempuei la segonda mitat dau sègle XX, es l'objècte de divèrsei trabalhs de restauracion.
Districte de Kokrajhar
Lo districte de Kokrajhar es un districte autonòm (aparten al Conselh Territorial de Bodoland) d'Assam, un estat de la Republica d'Índia. Lo caplòc es Kokrajhar.
Irmandades da Fala
thumb|right|Carta deis Irmandades da Fala de [[1917.]]
Leis Irmandades da Fala (« Frairiás de Lenga » en occitan) foguèron una organizacion nacionalista galèga activa de 1916 a 1936. Foguèt la premiera organizacion politica de Galícia qu'utilizava unicament lo galèc. Foguèt fondada a l'iniciativa d'Aurelio Ribalta, autor d'una crida per protegir lo galèc en 1915, d'Antón Vilar Ponte que menèt una campanha de premsa per organizar una Liga deis Amics de la Lenga Galèga en març de 1916 e d'Antón Losada Diéguez. Son programa èra d'obtenir l'autonòmia totala de Galícia, l'intrada de Galícia dins la Societat dei Nacions e la formacion d'una union ambé Portugal. Au sen de Galícia, voliá establir un parlament elegit per lo pòble, un poder judiciari independent, l'establiment de drechs egaus per leis òmes e lei fremas, la supression dei deputats provínciaus e l'adopcion dau galèc e de l'espanhòu coma lengas oficialas de la region.
La Narsa
La Narsa (Lanarce en francés) es una comuna occitana de Vivarés, situada dins lo departament d'Ardecha e la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament de Ròse-Aups.
Comunas vesinas
400px|left|Distanças e posicion relativa
Perimètre delh territòri
ʑ==Toponimia== Lo sens de narsa es lo d'un terren sanhós, palunós, aigassós,. I a de torbièras a La Narsa. Mas i a benlèu una diferéncia de sens entre narsa e sanha.
La prononciacion es [la'narsɔ], amb s fòrtament chotat, d'un locutor de competéncia lingüistica excellenta nascut a Issarlés.
Istòria
La Narsa es nascuda de la creacion de l'aubèrja e delh relais de chavals alh moment de la construccion de la rota entre Velai e Vivarés alh segle XIX. A la fin delh sègle XVIII, La Narsa èra parròquia annèxa.
Saxhorn
thumb|200px|Saxhorn baishLos saxhorn que son ua familha de coires tanhents deu tuba e inventats per Adolphe Sax. Lo soprano d'aquesta familha qu'ei lo bugle.
Com aqueste darrèr, los autes saxhorn que son caracterizat per un canèr conic e donc un son doç. Que son particularament emplegat dens las armonias e fanfaras.
La Narsa
Istòria
Es tanben lo vilatge d'una legendària curiositat, l'albèrga de Pèirabelha, mai coneguda jol nom d'Aubèrja roja]], teatre d'una cinquantena d'omicidis de viatjaires e que se destaquèt dins la cronica judiciària en la primièra mitat del s.XIX. L'istòria morbida d'aquela abitarèla maudita es illustrada dins lo filme de Claude Autant-Lara en 1951, L'Aubèrja Roja amb Fernandel.
Lambres-lez-Douai
Lambres-lez-Douai es una comuna francesa del departament del Nòrd e de la region del Nòrd-Pas de Calais.
Geografia
200px|left|thumb|Lambres-lez-#Dotar en lo sieu costat e lo sieu arrondissement
200px|left|thumb|Lambres-lez-Douai dans son canton et son arrondissement
Istòria
A l'origina, Lambres-lez-#Dotar se trucava Lambrae Vicius. La vila èra tres fes mai granda #que #Dotar ; a aquela epòca, un pichon caseriu. La legenda ditz que Sigebert #èsser enterré aicí amb lo sieu tresaur e qu'aquel darrièr a pas pas #èsser desplaçat pel continuament...
Charles II lo Chauve #possedir a Lambres un solar amb un molin #que dona per diplôme del 11 de julhet de 878 al Abbaye de Marchiennes.
En 1933, la municipalitat de Lambres ven Lambres-lez-#Dotar
À l'origine, Lambres-lez-Douai s'appelait Lambrae Vicius. La ville était trois fois plus grande que Douai ; à cette époque, un petit hameau. La légende dit que Sigebert fut enterré ici avec son trésor et que ce dernier n'a pas été déplacé par la suite...
Charles II le Chauve posséda à Lambres un manoir avec un moulin qu'il donne par diplôme du 11 juillet 878 à l'Abbaye de Marchiennes.
En 1933, la commune de Lambres devient Lambres-lez-Douai
Mairàs
Mairàs (Meyras en francés) es una comuna occitana del Bas Vivarés, istoricament en Lengadòc, que administrativament se tròba dins lo departament d'Ardecha e la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament de Ròse-Aups.
Nelson Mandela
left|80px|Medalha prèmi Nobel
Nelson Rolihlahla Mandela, escaissat Madiba (Mvezo, Africa del Sud, 18 de julhet de 1918 - Johannesburg, 5 de decembre de 2013) es un dels personatges pus emblematics d'Africa del Sud. Aqueste dirigent del movement antiapartheid foguèt lo primièr president de Sud-Africa elegit al sufragi universal. Ocupèt lo cargue de president de 1994 a 1999. Sa militància faguèt d'el lo laureat del Prèmi Nobel de la Patz en 1993.
Biografia
Nelson Mandela èra membre del Congrès Nacional African (Africa National Congress, ANC) dempuèi 1944, per tal de luchar contra la dominacion politica de la minoritat blanca e la segregacion raciala qu'impulsava. Venguèt avocat e participèt a la lucha non-violenta contra las leis de l'apartheid, qu'èran estadas establidas pel govèrn del Partit Nacional Afrikaner, arribat al poder a las eleccions del 1948. L'ANC foguèt proïbit en 1960 sens que la lucha pacifica done de resultats tangibles. Mandela fondèt e dirigiguèt la branca militara de l'ANC, Umkhonto We Sizwe, en 1961, que menèt una campanha de sabotatges contra d'objectius militars. Emprisonat per òrdre del govèrn sud-african amb lo supòrt de la CIA, foguèt condemnat a la preson a perpetuïtat e als trabalhs forçats. Venguèt una celebritat en beneficiant d'un fòrt supòrt internacional, apareissent coma un simbòl de la lucha per l'egalitat raciala, especialament après lo chaple de Soweto, de junh de 1976.
Après vint-e-set ans de preson, Mandela foguèt desliurat lo 11 de febrièr de 1990, e sostenguèt la reconciliacion e la negociacion amb lo govèrn del president Frederik de Klerk. En 1993, recebèt conjuntament amb aqueste lo Prèmi Nobel de la Patz per les seunas accions en favor de la fin de l'apartheid e l'establiment d'una democracia non raciala al país.
Elegit primièr president negre de Sud-Africa en 1994, contunhèt amb capitada la politica de reconciliacion nacionala en Sud-Africa. Après un unic mandat, se retirèt de la vida politica activa.
Aerosmith
thumb|350px|Aerosmith sus l'empont a [[Las Vegas (Estats Units) en 2019]]
Roïnas de San Domingos
Lei roïnas de San Domingos (« ruínas de San Domingos » en galèc) son lei roïnas d'una glèisa gotica de Pontevedra en Galícia. Fondada en 1282, foguèt abandonada en 1835 dins l'encastre de la politica de desamortiment nacionau espanhòu. Es d'arquitectura gotica. Menaçada de destruccion mai d'un còp dins lo corrent dau sègle XIX, foguèt classada ben d'interès culturau en 1895 per leis autoritats. Fa actualament partida dau Musèu provínciau de Pontevedra.
Mairàs
Comunas vesinas
400px|left|Distanças e posicion relativa
Iòde
L'iòde es un element quimic de numèro atomic 53, qu'es situat dins lo grop dels alogèns (grop 17) de la taula periodica dels elements. Son simbòl es I.
Mairàs
Mairàs
La prononciacion d'un informator de Prunet es [mej'ra] (s furtiva o dobtosa en finala).
Iòde
S'agís d'un oligoelement que s'emplega mai que mai en medecina, fotografia e mai coma colorant. Quimicament, l'iòde es l'alogèn mens reactiu e mens electronegatiu.
Mairàs
Mairàs
Mairàs vendriá d'un nom latin d'òme Matrius, o eventualament Marius, amb lo sufixe -acum, latinizacion delh sufixe gallés -ācon. Mas dins un autre libre, Albèrt Dauzat prepausa lo cognomen Macer. Mairàs èra donc probablament una anciana granda propietat antica qu'aviá per mèstre Matrius, Marius o Macer. Rai pel radical, mas aquò règla pas la question de la finala, que poiriá èsser lo sufixe celtic -ate. I a un nom celtic, Mātrios, que se confond amb lo nom latin Matrius, e que poiriá convenir : *Mātriate mena regularament a Mairàs. I a pr'aquò plan de comunas de Vivarés o de Velai qu'an de fòrmas ancianas en -ac e una grafia francesa recenta en -as. E coma las consonantas finalas son mudas, es malaisit de chausir.
Neirac los Banhs
La prononciacion d'un informator de Prunet es [nɛj'rak].
Lo nom de Neirac es format delh nom d'òme Nerius, amb lo sufixe -acum, , latinizacion delh sufixe gallés -aco(n). Neirac èra donc probablament una anciana granda proprietat antica qu'aviá per mèstre Nerius.
Novales
vinheta|Casa Julián, Novales
Novales es un municipi de la província espanhòla d'Òsca e de la Comunautat Autonòma d'Aragon.
Chitry
Chitry es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Iona e la region de Borgonha.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
En 1549, las doas parts del pòble, en formant dos fiefs separats se trucavan Chitry-Dessus e Chitry-Dessous. Aquelas doas denominacions indicavan que, del, Chitry i aviá dividit en doas parts, en rason de doas distincions desparièras e de còps rivalas. La primièra, costat sud de la carrièra principala, la part anautita, levava del comtat de Tonnerre, en Champagne e lo segond, costat nòrd, la part bassa, en comprenent la glèisa fortificada, levava del comtat d'Aussèrra, en Bourgogne. La granda carrièra èra la linha de separacion de las doas províncias.
thumb|Blason De Chitry lo Fòrt
Lo blason de Chitry a #èsser escuelhut cossí en essent lo écusson en representant los armoiries de la familha de Choiseul, un membre d'aquela familha èra senhor de Chitry en 1505. « De azur a la crotz d'aur, acantonada de 18 billettes de meteissa, 5 en los costats del cap e 4 en aqueles puntera ». Per donar mai d'interès a la municipalitat, se #remplaçar los 5 billettes del costat drech del cap per una effigie de la glèisa.
Pichona anecdote sus la comuna : La comuna e las escòlas an #èsser bastidas pilòtes dessús en 1868 perque, a aquela epòca, i i aviá un marais a aquel endroit.
En 1549, les deux parties du village, formant deux fiefs séparés s'appelaient Chitry-Dessus et Chitry-Dessous. Ces deux dénominations indiquaient que, du, Chitry était divisé en deux parties, en raison de deux seigneuries distinctes et parfois rivales. La première, côté sud de la rue principale, la partie haute, relevait du comté de Tonnerre, en Champagne et la seconde, côté nord, la partie basse, comprenant l'église fortifiée, relevait du comté d'Auxerre, en Bourgogne. La grande rue était la ligne de séparation des deux provinces.
Le blason de Chitry a été choisi comme étant l'écusson représentant les armoiries de la famille de Choiseul, un membre de cette famille était seigneur de Chitry en 1505. « D'azur à la croix d'or, cantonnée de 18 billettes de même, 5 dans les cantons du chef et 4 dans ceux de pointe ». Pour donner plus d'intérêt à la commune, on remplaça les 5 billettes du canton droit du chef par une effigie de l'église.
Petite anecdote sur la mairie : La mairie et les écoles ont été construites sur pilotis en 1868 car, à cette époque, il y avait un marais à cet endroit.
Samonac
Samonac (en francés Samonac) es una comuna bordalesa d'Occitània, en Guiana, lingüisticament gascona, administrada per lo departament de Gironda de la region de Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània.