cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ahigal de Villarino
Ahigal de Villarino es un municipi de la província espanhòla de Salamanca dins la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Hondevilliers
Hondevilliers es una comuna francesa, situada dins lo departament de Sèina e Marna e la region d'Illa de França.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Nòtas
<references group=N/>
Pontaubault
Pontaubault es una comuna normanda, situada dins lo departament de la Marga e la region de la Bassa Normandia.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs
La Comunautat de comunas dels Pirenèus audencs es una comunautat de comunas francesa, situada dins lo departament d'Aude e la region Occitània. Foguèt creada lo 1èr de genièr de 2014. Amassa 62 comunas e 14 652 abitants. Las comunas concernidas partejan un certan nombre de competéncias. Son capluòc es Quilhan.
Sommaing
es una comuna francesa del departament del Nòrd e de la region del Nòrd-Pas de Calais.
Geografia
thumb|left|Lo écaillon a Sommaing Sommaing a situat sul Écaillon a 8 km al nòrd de Solesmes e a 12 km al sud de Valencianas
thumb|left|L'écaillon à Sommaing Sommaing est situé sur l'Écaillon à 8 km au nord de Solesmes et à 12 km au sud de Valenciennes==Istòria==
Yad va-Shem
thumb|Plaça Yad va-Shem a la juntada enter lo memoriau e lo quartièr d'Ein Karem Yad va-Shem (יד ושם en ebrèu, literaument ) qu'ei un memoriau israelian situat a Jerusalèm, construsit en omatge a las victimas de la Shoah, aus judius qui an pelejat contra lo nazisme e aus non judius qui an emparat las loas victimas. Que jòga tanben ròtle d'arquius.
En Occitània, la vila auvernhata deu Chambon qu'arrecebè tot sancèr lo títol de Just au miei de las nacions per aver sauvat milèrs de judius.
Visan
Visan (Visan en francés) es una comuna provençala, situada dins lo departament de Vauclusa e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur.
Comunas vesinas
400px|left|Distanças e posicion relativa
Toponimia
Lo nom de Visan (atestacions de Avisano, en 1136, Avisa en 1148, Avisani en 1418) ven dau nom d'òme latin Avitius emé lo sufixe -anum,. La primièra sillaba a disparegut per aferèsi. Visan èra probablament una granda proprietat gallo-romana.
Esko Aho
Esko Tapani Aho (n. 1954) es un mèstre en sciéncias politicas. Foguèt primièr ministre de Finlàndia entre 1991 e 1995.
La Alameda de Gardón
La Alameda de Gardón es un municipi de la província espanhòla de Salamanca dins la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Vitamina B3
La niacina, o acid nicotinic o vitamina B3 o PP, es una vitamina idrosolubla. Sos derivats, NADH e NAD+, e NADPH e NADP+ jogan de ròtles essencials dins lo metabolisme energetic de la cellula e de la reparacion de l'ADN. La designacion vitamina B3 inclutz tanben l'amida correspondenta, la nicotinamida, o niacinamida, amb formula quimica C6H6NO2. thumb|left|250px|Estructura quimica de l'acid nicotinic e de la nicotinamida
Mornac-sur-Seudre
Mornac-sur-Seudre es una comuna francesa, situada dins lo departament de Charanta Maritima e la region de Novela Aquitània, ancianament de Peitau-Charantas.
Comunas vesinas
400px|gaucha||Distanças e posicion relativa
Alaraz
Alaraz es un municipi de la província espanhòla de Salamanca dins la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Fesensaguet
Fesensaguet es un parçan d'Occitània situat en.
Sa vila principala es Mauvesin.
Istòria
Aqueth vescomtat qu'estó destacat en 1182 deu comtat de Fesensac per Bernat IV, comte d'Armanhac e de Fesensac en favor deu nebot Bernat de Lomanha.
Lista deus viscomtes:
En 1402, Bernat VII, comte d'Armanhac, de Fesensac e de Rodés, qu'empresonè lo cosin e que's prengó las tèrras de Fesensaguet e Pardiac. Fesensaguet seguiscó lo sòrt d'Armanhac e de Fesensac e qu'estó annexat au maine reiau francés en 1589, au parat de l'accession d'Enric III au tròn de França.
La comunautat de comunas Bastidas deu Val d'Arrats actuau que correspond a aqueth territòri.
La Alamedilla
La Alamedilla es un municipi de la província espanhòla de Salamanca dins la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Forcauquierés
Forcauquierés es un parçan d'Occitània situat en Provença.
Sa vila principala es Forcauquier.
Cau pas confondre lo nom dau parçan, Forcauquierés, e lo gentilici de la vila de Forcauquier qu'es forcauquierenc -a.
Istòria
thumb|right|Bust de [[Tucidides, istorian grèc sovent considerat coma lo fondator de l'istòria modèrna.]]
L’istòria es la disciplina scientifica que s'interessa a la conoissença dau passat de l'umanitat e dei societats umanas. Es eissida d'un pensament fòrça ancian que consistiá a enregistrar lei fachs memorables per d'inscripcions ò per d'escrichs. Per sinecdòca, lo tèrme « istòria » designa lo passat eu meteis.
L'enregistrament dei fachs memorables es una tradicion anciana dei societats umanas qu'es atestada dins la màger part dei civilizacions. Pasmens, maugrat quauquei trabalhs precursors (Tucidides, Ibn Khaldun...), l'istòria antica e medievala s'interessava gaire a la precision dei fachs per tractar de problematicas moralas ò filosoficas. Lei fònts èran tanben pauc criticadas e lei legendas ò lei còntes èran sovent considerats coma verais. La premiera evolucion de remarca aguèt luòc a la fin dau sègle XV en Euròpa amb l'adopcion d'un metòde basat sus lei fachs e sus la critica dei fònts per leis umanistas. Au sègle XIX, aquò menèt a l'adopcion de metòdes scientifics. Dins aquò, leis istorians dau periòde demorèron influenciats per de pensadas politicas ò filosoficas, especialament dins lo quadre dei tensions nacionalistas. A la fin dau sègle, aquò entraïnèt donc l'emergéncia de movements de contestacion qu'engendrèron lei corrents de l'istòria modèrna. En parallèl, la recèrca istorica foguèt pauc a pauc completada per lo desvolopament d'un ensemble de sciéncias auxiliaras que li permèton de trobar e d'estudiar de fònts novèlas (arqueologia, epigrafia...).
De l'Antiquitat a l'Edat Mejana
thumb|right|Estatua d'[[Ibn Khaldun, pionier de l'estudi metodologic dei fachs istorics.]]
Lo pensament de la conservacion dei fachs memorables èra ja ben present dins lei societats anticas coma o mòstra lo trabalh deis escribas mesopotamian ò egipcian. Pus remarcable, aqueu besonh es aparegut dins mai d'una region d'un biais independent. Ansin, son uei disponiblas d'archius, de cronicas e de geneologias regardant plusors dinastias ancianas. Pasmens, au sègle V avC, lo trabalh dau Grèc Tucidides (vèrs 460-400 avC) marquèt una rompedura majora amb aquelei trabalhs. D'efiech, dins son Istòria de la Guèrra de Peloponès, presentèt un metòde novèu e rigorós per establir, criticar e analizar lei fachs istorics. Segon eu, l'istòria èra una sciéncia destinada a l'ensenhament.
Pasmens, l'influéncia vertadiera de Tucidides demorèt lòngtemps limitada, compres dins lo mond mediterranèu. Per exemple, la màger part deis istorians grècs e roman laissèron una partida importanta au cònte, a la morala e a l'eloquéncia (Tit Livi, Salluste, Juli Cesar...). Aquela tendància perdurèt pendent l'Edat Mejana. Durant aqueu periòde, se fau tanben nòtar l'importància novèla ai racòntes de conversion ò de guèrra religiosa dins lei regions crestianas e musulmanas. Pasmens, lei principis enonciats per Tucidides foguèron redescubèrts per Ibn Khaldun (1332-1406) au sègle XIV mai, coma son predecessor grèc, son influéncia sus lo metòde de trabalh deis istorians demorèt limitada fins au sègle XIX.
L'istòria erudita
A la fin de l'Edat Mejana, lo desvolopament de l'umanisme e de la Renaissença, l'estudi de la pensada antica e la descubèrta de tèrras novèlas donèron una impulsion novèla a la recèrca istorica. Pauc a pauc, leis istorians s'orientèron vèrs l'erudicion e comencèron de criticar lei fònts. En parallèl, apareguèron lei premierei sciéncias auxiliaras de l'istòria coma la paleografia ò la diplomatica. Pasmens, l'istòria veguèt tanben la perseguida d'obratges similars ai tractats istorics antics, especialament durant lei guèrras de religion.
L'istòria modèrna
thumb|right|Retrach de [[Marc Bloch, un deis istorians e dei teorians a l'origina de l'istòria modèrna.]]
La vision scientifica de l'istòria s'impausèt definitivament au sègle XIX amb lo movement « positivista ». Sostenguda per la dubertura deis archius per la Revolucion Francesa, aqueu corrent generalizèt l'usatge de règlas e de metòdes d'identificacion dei fachs e dei causas. Segon sei partisans, èra possible de reconstituir lo passat. Dins aquò, s'interessèt subretot ais eveniments militars, a l'istòria diplomatica e a l'evolucion deis institucions, domenis sovent cubèrts per de fònts narrativas e documentàrias nombrosas. Leis autrei camps dau trabalh istoric foguèron generalament pas estudiats. De mai, plusors istorians dau periòde avián tanben d'objectius filosofics (Karl Marx...) ò politics (Jules Michelet...).
Aquelei limits menèron a una critica dau positivisme a partir de la fin dau sègle XIX. Lei Francés Émile Durkheim (1858-1917), Marc Bloch (1886-1944) e Lucien Febvre (1878-1956) foguèron d'actors majors d'aquela contestacion. En particular, presentèron l'interès de priviligiar l'estudi deis estructuras socioeconomicas e dei fenomèns collectius. Aquò marquèt l'emergéncia de l'istòria actuala amb l'adopcion de metòdes de cèrca e de critica dei fònts que permèton de s'interessar desenant a de movements lòngs liats au clima, a la geografia, a l'economia, ai concepcions religiosas ò ais estructuras socialas. En parallèl, lei relacions amb leis autrei sciéncias se renforcèron per permetre l'adopcion de tecnicas d'analisi novèlas, especialament dins lei domenis informatic, matematic (estatisticas...) e fisicoquimic (carbòni-14...).
La recèrca e la critica dei materiaus
Coma son etimologia l'indica, l'istòria es premier una enquista. D'efiech, legir lei tèxtes laissats per leis autors ancians es pas sufisent pas comprendre lo debanament deis eveniments passats. D'un caire, aqueleis escrichs pòdon pas testimoniar de tota la realitat ; d'autre caire, pòdon contenir, en partida ò en totalitat, d'informacions faussas ò deformadas. La premiera etapa dau trabalh de l'istorian consistís donc a cercar de materiaus e de documents avans de criticar lor contengut per obtenir d'informacions fisables sus un element donat.
La recèrca dei fònts
thumb|right|Plan dau territòri d'una comuna de [[Sicília vèrs 1843-1844, un exemple de fònt documentària.]]
La recèrca de fònts istoricas es la premiera partida dau trabalh de l'istorian. N'existís una gròssa diversitat car totei leis elements susceptibles de portar un esclairatge sus lo passat es una fònt. Ansin, avans de començar son trabalh, l'istorian dèu determinar lei fònts que podrián li permetre de respòndre a la question pausada. Fins au sègle XX, lei documents escrichs (archius, testimoniatges, cronicas...) èran considerats coma pus importants. Lei fònts narrativas, es a dire lei documents que depintan dirèctament d'eveniments istorics coma lei cronicas ò leis articles de premsa, presentan un interès certan. Pasmens, fau tanben sovent considerar lei fònts documentàrias que son constituidas de l'ensemble dei documents qu'avián pas per objectiu, au moment de sa redaccion, de permetre l'estudi ò l'ensenhament de l'istòria. Per exemple, es lo cas d'un registre fixant la reparticion deis impòsts au sen d'una comunautat. De'n premier, èra un document destinat a l'administracion au servici dau poder.
Dempuei lo sègle XX, lei fònts non escrichas, sovent negligidas durant lei periòdes precedents, son tanben l'objècte d'un esfòrç de recèrca. La diversitat d'aquelei fònts es encara pus importanta que per lei documents escrichs. Per exemple, se pòu citar l'estudi de vestigis arqueologics. Se fau nòtar que, regularament, lo progrès tecnic permet de durbir de camps d'estudi novèus en donnant accès a de fònts novèlas (genetica...).
Tourc'heg
Tourc'heg en breton ( Torcé en francés) es una comuna bretona, situada dins lo departament d'Ille et Vilaine e la region de Bretanha.
Istòria
La critica dei fònts
Après aver estudiat la valor dei testimoniatges, l'istorian pòu començar a interpretar lo sens de la fònt. Aquò requièr de conoissenças istoricas importantas car la significacion d'un mot pòu variar entre doas epòcas. Per exemple, se de sens-culòtas demandan la « taxacion » dau blat dins una peticion, es pauc probable que lor revendicacion siegue la creacion d'un impòst sus aquela denada. Lo pus probable es puslèu una demanda per instaurar un pretz maximom. La comprenença de lengas estrangieras ò ancianas es tanben sovent necessària per comprendre un tèxte ò defugir un còntra-sens.
Autrei metòdes de collècta de fònts
Durant lo sègle XX, lo desvolopament de plusors disciplinas permetèt de melhorar lei tecnicas d'analisis tradicionalas e d'esplechar d'elements novèus. Per exemple, lei metòdes de datacion modèrnes favorizan la determinacion de l'autenticitat d'un document. Pasmens, un dei progrès pus importants regarda l'introduccion deis estatisticas per liar plusors fònts entre elei. En particular, aquò permet de « crear » de fònts novèlas coma de corbas de pretz, de mortalitat ò de produccion sus de periòdes mai ò mens lòngs.
La mesa en relacion de fachs istorics
thumb|right|Carta istorica mostrant divèrsei cambiaments territoriaus de la [[Segonda Guèrra Mondiala.]]
Cada fach istoric a una ò plusors causas que l'istorian dèu descubrir. Per aquò, assaia de liar entre elei leis elements que li semblan far partida dau camp de son estudi ò de sa tèsi. Per aquò, se certaneis eveniments pòdon èsser explicats per de causas ò de factors determinables, l'istorian dèu tanben sovent utilizar son jutjament, son imaginacion e son experiéncia per establir certanei liames. Aquel encaminament es donc diferent d'aqueu dei sciéncias exactas e necessita de prendre de precaucions : D'un biais generau, l'istorian dèu jamai postular una causa mai totjorn la cercar e s'assegurar de sa demonstracion.
L'intencion de vertat
Respectar la realitat e la vertat dei fachs es un element fondamentau dau trabalh de l'istorian. Ansin, la màger part dei publicacions istoricas modèrnas compòrtan un nombre fòrça important de nòtas e de referéncias destinadas a presentar l'autenticitat deis elements expausats e a permetre una verificacion per lo lector. Dins aqueu quadre, l'istorian dèu tanben èsser objectiu. Pasmens, aquò es jamai totalament possible car la subjectivitat es totjorn presenta dins la chausida de l'estudi, dins sa definicion, dins lei fònts cercadas, dins la metodologia adoptada per cercar de causas... etc.
Ansin, dins sa reflexion sus l'istòria, Antoine Prost prepausèt de remplaçar l'objectivitat per leis idèas de « distanciacion et d'impartialitat ». De mai, segon eu, l'istorian deviá far mòstra d'onestetat intellectuala. Per aquò, es necessari de laissar seis opinions personalas de costat, de pas jutjar lei fenomèns e lei personatges istorics per assaiar de lei comprendre e de pas escondre leis arguments opausats a sa tèsi. Dins aquò, aquela intencion de vertat demòra totjorn a l'origina de problemas de comprenença, especialament per leis istorians trabalhant sus de subjèctes condamnables (nazisme, colonizacion...) que se turtan a l'opinion de personas pensant que comprendre, es justificar.
La forma dau discors istoric
Per presentar son trabalh, un istorian dèu aver de competéncias literàrias. D'efiech, contar d'eveniments, explicar de causas e presentar d'elements de pròva coma d'analisis estatisticas, de commentaris de traduccion, de nòtas sus lo contèxte de redaccion d'una carta demanda lo talent necessari per suscitar e gardar l'interès dau legeire. Per aquò, leis autors utilizan dos tipes d'escrichs principaus :
Lei camps e la periodizacion
En causa de la diversitat dei subjèctes d'estudi istoric, l'istòria modèrna es una sciéncia que contèn un nombre fòrça important d'especialitats diferentas. L'aumentacion regulara dau nombre de fònts disponiblas renfòrça regularament aquela tendància. Lei critèris d'especializacion principaus son lo periòde d'estudi (Antiquitat, sègle XIII, Guèrra Freja...), l'objècte d'estudi (istòria de la guèrra, istòria economica, istòria urbana...), la region d'estudi (America, China, Provença...), lo tipe de fònts qu'es privilegiat... etc.
La nocion de periòde istoric es relativament importanta dins aquela division en causa de son ròtle tradicionau. En Occitània per exemple, son definidas quatre epòcas principalas que son l'Antiquitat de l'aparicion de l'escritura a la disparicion de l'Empèri Roman d'Occident en 476, l'Edat Mejana de 476 a 1453 (presa de Constantinòble per lei Turcs e fin de la Guèrra de Cent Ans), lei Temps Modèrnes de 1453 a la Revolucion Francesa de 1789 e lo periòde contemporanèu qu'a començat en 1789. Aquela division es adoptada, amb quauquei variacions, dins un nombre important de país europèus. Dins aquò, dins lo rèsta dau mond, d'autrei critèris, coma la colonizacion, pòdon èsser pertinents per descriure l'istòria locala. Per exemple, en China, s'utiliza fòrça lei dinastias imperialas au poder.
Lo subjècte d'estudi de l'istorian pòu tanben èsser l'objècte d'una estructuracion vièlha liada a de tradicions. Per exemple, l'istòria militara, necessària a l'educacion dei princes, existís dempuei l'Antiquitat. En revènge, l'istòria de l'environament es ben pus recenta. Dins totei lei cas, lei divisions e especialitats son sovent criticadas car la màger part dei teoricians dau trabalh istoric considèran que lo camp de trabalh de l'istòria es l'èsser uman en generau.
Lei sciéncias auxiliaras de l'istòria
Lo tèrme « Sciéncia auxiliara de l'istòria » designa un ensemble de disciplinas scientificas que permèton l'esplecha ò la critica dei fònts utilas au trabalh istoric. Quauquei desenaus de disciplinas fan partida d'aquelei sciéncias auxiliaras. Lor nombre aumenta pauc a pauc amb l'aparicion de disciplinas novèlas, generalament après un progrès tecnic. Entre lei sciéncias auxiliaras pus conegudas, es possible de citar :
Cruzy-le-Châtel
Cruzy-le-Châtel es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Iona]] e la region de Borgonha.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Nòtas
<references group=N/>
Mila
Mila pòt designar
Saint-Saire
Saint-Saire es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Sèina Maritima e la region de la Nauta Normandia.
Geografia
La municipalitat a situat en lo país de Bray, sul marge esquèrre de la Béthune.
La commune est située dans le pays de Bray, sur la rive gauche de la Béthune.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Preséncia d'un monastèri destruit pels Vikings al.
Présence d'un monastère détruit par les Vikings au.
Alba de Tormes
Alba de Tormes es un municipi de la província espanhòla de Salamanca dins la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Comunautat de comunas de Lauragués Revèl Soresan
La Comunautat de comunas de Lauragués Revèl Soresan es una comunautat de comunas francesa, situada dins los departaments d'Aude, de Nauta Garona e de Tarn dins la region Occitània. Foguèt creada lo 26 de decembre de 2001. Amassa 28 comunas e 21 428 abitants. Las comunas concernidas partejan un certan nombre de competéncias. Son capluòc es Revèl.
Frontonés
Frontonés es un parçan d'Occitània situat en Lengadòc.
Sa vila principala es Frontonh.
Latitud
La latitud es una valor angulara, expression del posicionament nòrd-sud d'un punt sus Tèrra (o sus una autra planeta), al nòrd o al sud de l'eqüator.
Frontonés
Lo gentilici es frontonés -esa.
Alba de Yeltes
Alba de Yeltes es un municipi de la província espanhòla de Salamanca dins la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Altitud
L'altitud es l'elevacion verticala d'un luòc o d'un objècte relativament a un nivèl de basa.
L'altitud es tanben una grandor qu'exprimís un escart entre un punt donat e un nivèl mejan; sus Tèrra aqueste nivèl es lo pus sovent lo nivèl de la mar (o « nivèl zèro »). Las cimas son associadas a una altitud, calculada per de mejans indirèctes divèrses (geodesia, triangulacion). L'altitud es tanben una donada exogèna utila pel calcul numeric dins divèrses domenis : meteorologia, fisica, biologia.
Galhaqués
Galhaqués es un parçan d'Occitània situat en Lengadòc.
Biotina
La biotina (del grèc bios : vida), vitamina H, vitamina B7 o la vitamina B8; es una vitamina e un coenzim, establa a la calor, solubla dins l'aiga e l'alcòl e sensibla a l'oxidacion, qu'interven dins lo metabolisme dels glucids, lipids, aminoacids e purinas. Es essenciala per la sintèsi e degradacion de graissas e la degradacion de cèrts aminoacids. 250px|thumb|left|Estructura de la biotina
Galhaqués
Cal pas confondre lo nom del parçan, Galhaqués, amb lo gentilici de la vila de Galhac qu'es galhagòl -òla (var. -òu -òla).
Vitròla d'Aigas
Vitròla d'Aigas (en francés Vitrolles-en-Luberon, abans 1801 Vitrolles d'Aigues e de 1801 a 1996 Vitrolles) es una comuna provençala, situada dins lo departament de Vauclusa e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur.
Alconada
Alconada es un municipi de la província espanhòla de Salamanca dins la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Sent Cesari de Grasinhan
Sent Cesari (de Grasinhan) o Sant Cesari de Gausinhan (Saint-Césaire-de-Gauzignan en francés) es una comuna lengadociana situada dins lo departament de Gard e la region d', ancianament de Lengadòc-Rosselhon.
Toponimia
Las atestacions ancianas son, per luòc:
La Alberca
La Alberca es un municipi de la província espanhòla de Salamanca dins la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Violins of hope
Chic a chic, au briu de la annadas ua sheishantea que's son apielats e que contitueishen lo còr d'un orquèstra dab laquau Mintz a dat concèrt e qui's passèja capvath lo mòn.
Lunevila
Lunevila (Lunéville en francés) es una comuna francesa, situada dins lo departament de Meurthe e Mosèla e la region del Grand Èst.
Violins of hope
Quauques vriulons que vienen deus orquèstras d'Auschwitz e de Birkenau. Un qu'ei òbra d'un laütièr mort en deportacion. Mantun que son vriulons ondrats destèlas de David (atau, entà un musician "ortodoxe" qu'en hasèva un objècte religiós e deishava ignorar la veda religiosa sus la musica). La màger part qu'arriba dab la soa istòria, com lo vriulon de la familha Hecht qui ho acessat per ua vesina a la demanda de sa proprietària e conservat per la soa familha per'mor cap eretèr èra estat esparnhat.thumb|Shlomo Mintz
Deu son costat Yad va-Shem que conserva tanben vriulons ; un d'eth qu'èra d'un mainatge chafrat "Motele Shlein" qui avèva juntat la resistència après que sons pair e sa sòrre e hossen estats aucits. E mission de reconeishença que jogava son vriulon tan plan que los quites sordats nazis que l'empleguèn entà eths e eth, que las se virè entà har petat l'establiment on e s'amassavan e on podèva anar e entrar dab lo son estug.
Honts
== Reference =
Giuseppe Arcimboldo
right|thumb|Autoretrach d'Arcimboldo Giuseppe Arcimboldo (nascut a Milan en 1527, mòrt l'11 de julhet de 1593 a Praga) foguèt un pintor italian plan famós per son art de representar de personatges en emplegar de frucha. Èra lo filh de Biagio, un pintor conegut de Milan e descendent d'una familha aristocratica d'aquela vila.
Gapencés
Sa vila principala es Gap.
Chal pas confondre lo nom dau parçan, Gapencés, amb lo gentilici de la vila de Gap qu'es gapian -a.
Saint-Privé (Iona)
Saint-Privé  es una comuna francesa administrada per lo departament d'Iona de la region de Borgonha.
Spycker
Geografia
thumb|left|Spycker dans son canton et son arrondissement|180px.
Istòria
Se fa allusion Spicris en 1067 #que vendriá de spicarium = graèr a blat
on fait allusion à Spicris en 1067 qui viendrait de spicarium = grenier à blé
Saint-Privé (Iona)
Nòtas
<references group=N/>
Districte de Bagalkot
Lo districte de Bagalkot (bagalcòt, en cannada: ಬಾಗಲಕೋಟೆ ಜಿಲ್ಲೆ bāgalakōṭe jille) es un districte de l'estat de Karnataka en Índia.
Administracion
Lo capluòc del districte es la vila de Bagalkot.
Demografia
Al recensament de 2011, la populacion del districte èra de 1 889 752 abitants. Èra majoritariament campèstra, que la populacion èra per 68,36 % rurala e per 31,64 % ciutadana.
thumb|left|340px|Badami, al lac d'Agastya
Vendes
Vendes es una comuna normanda, situada dins lo departament de Calvadòs e la region de Normandia.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Fontenay-le-Comte
Fontenay-le-Comte (Funtenaes o Fintenè en peitavin) es una comuna peitavina, situada dins lo departament de Vendea e la region daus País de Leire.
Toponimia
Las atestacions ancianas son, per lhuec:
Nòtas
<references group="N"/>
Vitamina B6
La Vitamina B6 es una vitamina idrosolubla que participa al metabolisme de l'azòt e de l'acid linoleïc. Aquela vitamina se presenta jos tres formas diferentas: la piridoxina, la piridoxamina e lo piridoxal. L'ingestion necessària per l'organisme uman es de 25-100 mg/24 h; aquela quantitat es enòrma comparada amb las autras vitaminas idrosolublas. La carència d'aquela vitamina provòca anèmia e de lesions cutaneas, d'autra banda, son excès pòt provocar neuropatia periferica. <Gallery> Image:Pyridoxal.svg|Estructura del piridoxal Image:Pyridoxiamine.svg|Estructura de la piridoxamina Image:Pyridoxine.svg|Estructura de la piridoxina </Gallery>
Cable (unitat)
Lo cable es una longor d'un desen de mila marina.
Aldea del Obispo
Aldea del Obispo es un municipi de la província espanhòla de Salamanca dins la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Aidia
Aidia (Aydie en francés) qu'ei ua comuna septentrionau de Bearn, administrada peu departament deus Pirenèus Atlantics e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Toponimia
La prononciacion qu'ei [aj'diɔ]. Las fòrmas ancianas que son Aydie en 1385, Aydia en 1542, Ayrie en 1675, Aydie (mapa de Cassini, a la fin deu sègle XVIIIau).
Gerhard Rohlfs, citat per Grosclaude, non ditz arren per Aidia, mès que nòta ua origina prelatina probabla per Aidius.
Miquèu Grosclaude non pòt donar d'explicacion, sonque ua arrasic comuna dab Aidius e un aute sufixe.
Wilhelm Wien
Wilhelm Carl Werner Otto Fritz Franz Wien (n. en 1864, m. en 1928) foguèt un fisician alemand. Recebèt lo Prèmi Nobel de Fisica en 1911.
Fenomèn
Un fenomèn (del grèc φαινόμενoν, "aparéncia") es l'aspècte qu'ofrisson las causas sasidas pels nòstres senses: lo primièr contacte qu'avèm amb aqueles, que nomenam "experiéncia". Dempuèi lo començament de la reflexion umana per mejan la filosofia, l'èsser uman comprenguèt que la coneissença qu'ofrisson los senses pòt èsser limitada, perque mòstran e tanben amagan la realitat de las causas.
Vitamina B9
L'acid folic, tanben nomenat vitamina B9 o vitamina M es una vitamina idrosolubla, del complèxe de las vitaminas B que se tròba en qualques aliments enriquits e en forma sintetica (pus facila d'assimilar). Sas sals o estèrs se nomenan folats. La manca d'acid folic pendent l'emprenhament pòt provocar de defèctes de naissença dins lo cervèl e la colomna vertebrala del mainatjon. 250px|thumb|left|Estructura de l'acid folic
Lista de las municipalitats de Califòrnia
Aquest article lista las municipalitats de l'Estat american de Califòrnia per ordre alfabetic. Elles regroupent une grande partie, mais pas la totalité, de la population de l'État. De nombreuses localités ne sont pas incorporées, c'est-à-dire ne disposent pas du statut de municipalité, parmi lesquelles plusieurs villes importantes en termes de population, et dépendent directement du gouvernement du Comtat auquel elles appartiennent. Certains Comtats ruraux peu peuplés comptent ainsi parfois seulement une ou quelques municipalités, le reste des localités restant non incorporées. Pour en savoir plus, lire l'article Comtat dels Estats Units.
Avenay-Val-d'Or
Avenay-Val-d'Or es una comuna francesa, situada dins lo departament de Marna e la region de Champanha-Ardena.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Archivistica
thumb|right|[[Fotografia d'archius de la NASA.]]
Nos (unitat)
Lo nos es una unitat de velocitat utilizada en navegacion maritima e aeriana. 1 nos correspond a per ora, o exactament  o. Autrescòps la velocitat d'una nau se mesurava amb un loch. La planqueta èra amarrada a un cordatge comportant de noses regularament espaçats qu'un marin comptava a nauta votz al meteis temps que limpavan dins sos dets. Lo compte se fasiá al meteis temps de l'escorrement d'un sablièr. Lo nombre, exprimit en noses, mesurava doncas una velocitat.
Archivistica
L'archivistica es organizada a l'entorn de dos principis. Lo premier es lo respècte dei fons, es a dire que fau tractar lei documents en foncion de sa provenància per lei classar sensa perdre de vista lo liame organic amb l'entitat que leis a produchs. En particular, aqueu principi enebís de dispersar de documents dins de categorias diferentas unicament definidas per lor contengut. Au contrari, es necessari de mantenir l'integritat materiala e intellectuau de cada fons d'archius. Lo segond principi fondamentau de l'archivistica es la nocion de cicle de vida que descriu lei diferenteis etapas de la vida d'un document de sa produccion a sa destruccion ò a sa conservacion a tèrme lòng.
Nos (unitat)
La mila marina correspond a la valor mejana d'una minuta d'arc de meridian. De fach, un nos correspond a una minuta de latitud percorrida en.
Pergamin
thumb|180px|right|Preparacion del pergamin, de [[Jost Amman e Hans Sachs, Francfòrt de Men, Alemanha, 1568]] Lo papir, que s'empleguèt en Occident fins al sègle VII foguèt abandonat en favor d'un material d'origina animala: lo pergamin. Lo pergamin èra una pèl de color clara preparada per tal de servir de supòrt a l'escritura per un artisan pergaminièr. Temps enrè, foguèt emplegat tanben coma enfortiment d'unes instruments de musica e coma superfícia de vibracion per las percussions. Se pòt emplegar lo pergamin dins l'amoblament.
Segon Plini, lo rei de Pergam foguèt qui introdusiguèt son usança al sègle II abC en seguida d'un embargo de papir. Aital, se de pèls aprestadas èran estadas utilizadas ja pendent un o dos milenaris, lo pergamin pròpriament dich (mot que deriva de pergamena, valent a dire pèl de Pergam) foguèt perfeccionat cap aquel sègle a la bibliotèca de Pergam en Asia Menora.
Las pèls animalas (de cabra, de moton, de vedèl, de pòrc o d'anhèl) son tractadas per venir imputresciblas. Son desgraissadas e descarnadas per ne servar pas que lo dèrma. Son puèi pausadas dins un banh de cauç, rascladas amb un cotèl per tirar aisidament las pèls e las remasilhas de carn e un còp ateunidas, polidas e emblanquidas amb una pèira ponce e de posca de greda. Tre que la preparacion es acabada, se pòt distinguir una diferéncia de color e de textura entre lo "costat pel" (sonat tanben "costat flor") e lo costat carn. Aquesta preparacion permet aital l'escritura suls dos costats de la pèl. Segon l'animal, la qualitat del pergamin varia (espessor, flexibilitat, gran, textura, color…). thumb|right|250px|Pagina originala d'un pergamin de la [[Gesta Danorum, pagina 1 del Fragment d'Angers, Saxo Grammaticus, servat a la Bibliotèca Reiala de Copenaga, sortit del libre de Helle Stangerup, 2004]]
Los pergamins de pèl de vedèl mòrts a la naissença, d'estructura fòrça fina, se sonan velins. Son diferents dels pergamins per son aspècte mièg transparent. Se fabricavan a partir de vedelets plan joves, que los mai polits e cercats venián en general del fetus.
Temps passat, lo nom pergamin èra emplegat coma sinonim de diplòma. 200px|left|thumb|Velin de 1638 Es lo pergamin un supòrt complèxe, de mal fabricar, car, mas fòrça duradís. Se los papièrs abituals venon jaunes aprèp qualques annadas, se pòdon trobar dins los archius un brave nombre de pergamins encara completament blancs, e de tencha perfièchament negra. A mai, ten coma avantatge d'èsser plan mai resistent e permet d'èsser plegat. Foguèt lo solet supòrt dels escribas a l'Edat Mejana fins qu'apareguèt lo papièr e lo remplacèt. A la fin del sègle XIV, s'utilizava mai que mai per realizar de documents precioses, d'imprimits de luxe o tanben per fargar de religaduras. Tanben, se reparavan las pèls usadas amb de fil e se reütilizavan los pergamins vièlhs aprèp que l'escritura ne foguèsse estada tirada: es çò que se sona los palimpsèstes.
Plasença (Perigòrd)
Plasença (Plaisance en francés) es una comuna d'Occitània, dins la region istorica de Perigòrd, administrada per lo departament de Dordonha de la region de Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Plasença
La prononciacion es [pla’ʐɛ̃nʂɒ]. Lo nom de Plasença es escrit solament a la fin del sègle XIX. Lo nom de Plasença èra probablament francés dempuèi l'origina; deriva de plaisant, « agradiu » e del vèrbe plaire; s'utiliza en francés dempuèi lo sègle XV dins l'expression maison de plaisance, « ostal d'agradança, de gràcia », l'equivalent d'una residéncia segondària,.
Airenvila (nom supausat)
Las fòrmas ancianas son Sancta Maria de Aurevilla en 1053, Eyrenvilla en 1298 e Ayrenvilla en 1340. Emb l'òrdre germanic determinant-determinat, Chantal Tanet e Tristan Hordé pòdon explicar lo nom per un nom germanic d'òme, Hairingus, seguit del latin villa.
La grafia mistralenca es Eirenvielo.
Falgairac
Las fòrmas ancianas son Hospitale de Falgueyraco en 1282, Falgayracum en 1553. Falgairac es un derivat del latin vulgar *filicaria, derivat del latin classic filix, los dos del sens de « falguièra », emb lo sufixe -acum. Segon Chantal Tanet e Tristan Hordé, l'origina precisa seriá l'occitan falguieràs, « luèc cobèrt de falguièras », , mas lo passatge a Falgairac es pas clar.
Segon lo Tresaur dau Felibritge, son nom es Falgueira en nòrma mistralenca.
Istòria
La comuna se creèt en 1973 (arrestat prefectoral del 1er de decembre de 1972) en fusionant las tres comunas de Falgairac, Mandacon (nom supausat) e Airenvila (nom supausat); l'ostal de comuna es a Plasença, près del quatre rotas de la RN 21 e de la RD 25, dins la comuna d'Airenvila. Lo nom de Plaisance, sus la RN 21, es escrit sus las mapas dempuèi lo sègle XIX solament. La fusion-associacion passèt a la fusion simpla en 2011.
Aldeacipreste
Aldeacipreste es un municipi de la província espanhòla de Salamanca dins la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Christian Michelsen
Peter Christian Hersleb Kjerschow Michelsen (1857-1925) magnata de vaissèls mercants e òme politic, foguèt primièr ministre de Norvègia aprèp l'independéncia de Suècia. Governèt entre 1905 e 1907.
Josèp du Chesne
Josèp du Chesne o Mossen de la  Violeta (Sieur de la Violette) qu’ei un quimista e un mètge, nescut a Leitora (Armanhac) en 1546. Que’s mòr lo 20 d’aost 1609 a París.
Estudis
Josèp du Chesne (o Josèp deu Casso en gascon) qu’a setze ans a la debuta de las las guèrras de religion (1562-1598). Que vei lo protestantisme s’installar a Leitora, e la presa de la vila per Blaise de Monluc en 1563.
Hilh deu çurgent Jaime du Chesne, lo joen Josèp que seguish estudis a Bordèu. Que i encontra un aute Armanhaqués, Guilhèm Sallusti, senhèr deu Bartàs (1544–1590). A 20 ans, que comença estudis de medecina a Montpelhièr. Qu’aurà Guilhèm Rondelet (1507-1566) e Laurent Loubert (1529-1583) coma professors.
Mes las guèrras que continuan e que se’n va en Alemanha. Que i encontra los mètges mei grans : lo scientific alemand Jakob Schegk qui aurà ua gran influéncia suu son eslhève, lo Danés Petrus Severinus qui l’inicia a las tèsis deu mètge söisse Paracelse (1493–1541). Qu’ei sedusit per la navèra concepcion deu monde d’aqueth òme, inspirada deu neoplatonisme e qui ensenha ua practica de la quimia tà servir la garison deus malauts en ligam dab ua vision d’armonia universau.
En 1575, a 29 ans, que passa lo son doctorat a Bâle dens l’ostau de Theodor Zinger l’ancian.
La carrièra
Lo 14 de junh 1574, que’s marida dab Anne Trye, ua rica eretèra, arrèr-hilha de l’umanista parisenc Guilhèm Budé (1467-1540). Que s’installan a Genèva e, dab l’influéncia de la hemna, que’s convertish au calvinisme.
Josèp du Chesne que s’opausa au mètge francés Jacques Aubert (1500-1588) qui demora sus ua vision mei tradicionalista de la medecina. Du Chesne que respón per un tractat brac en latin, en muishar un esperit obèrt e moderat. Lo libe qu’ei arrevirat en anglés e en francés. Du Chesne que s’impausa coma modernista.
En 1587, elegit au Conselh deus dus Cents de Genèva que vad l’intermediari enter Nicolas Brulat de Sillery, ambassador de França, e lo Conselh. Que demorarà amic dab Sillery.
Lo tornar en França
En 1596, que va a París e vad Mètge Ordinari deu rei Enric IV de França, qu’ei a díser l’assistant dirèct deu Prumèr Mètge deu Rei, Jean Ribit de la Rivière, protestant de Genèva. Lo rei qu’a 25 mètges. Aqueths mètges que son importants sustot que la Facultat de París ne compta pas sonque 40 mètges. Josèp du Chesne que passarà la sua vita a defénder la medecina quimista contra la Facultat. Lo rei Enric IV que deverà intervénguer au près de la Facultat qui a hòrabandit du Chesne e, atau, obténguer lo son tornar a París dab la permission de practicar.
En 1601, Sillery que l’envia en mission en Söissa pendent la guèrra franco-savoian (1600-1601).
Lo 20 d’aost 1609, Josèp du Chesne que’s mòr a París. Que dèisha ua hilha, Joana.
Les Authieux-du-Puits
Les Authieux-du-Puits es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Orne e la region de la Bassa Normandia.
Musèu Reina Sofia
Lo Musèu Nacional Centre d'Art Reina Sofia o simplament Musèu Reina Sofia (en espanhòl: Museo Nacional Centro de Arte Reina Sofía; sigla MNCARS) es un musèu d'art contemporanèu e modèrn a Madrid. Foguèt inaugurat en 1992 e es nomenat en onor de Sofia de Grècia, la femna del rei d'Espanha Joan Carles I. Amb lo Musèu del Prado e lo Musèu Thyssen-Bornemisza es l'un dels tres grands musèus de Madrid. Dins lo Musèu Reina Sofia, i a d'òbras de Pablo Picasso (dont lo famós Guernica), de Salvador Dalí, de Juan Gris, de Joan Miró, d'Antoni Tàpies, de Miquel Barceló, de Vasily Kandinsky, de Fernand Léger, de Mark Rothko, de Francis Bacon, d'Henry Moore, d'Ouka Lele, de Luis Gordillo, de Pablo Gargallo, o d'Eduardo Chillida.
Lo Hobbit
Lo Hobbit (anglés: The Hobbit) o Bilbon lo Hobbit es un roman fantastic epic de l’escrivan britanic J. R. R. Tolkien. Conta las aventuras del hobbit Bilbon, menat plan malgrat el pel masc Gandalf e una companhiá dels tretze nans dins lor viatge cap al mont Erebor, a la recerca del tresaur gardat pel drac Smaug.
Redigit de biais intermitent de la fin dels ans 1920 al començament dels ans 1930, Lo Hobbit aviá pas d’autre tòca a l’origina sonque de divertir los joves enfants de Tolkien. Lo manuscrich inacabat arriba fin finala a çò de l’editor londonian Allen & Unwin, que demandèt a Tolkien d'acabar lo recit e de l’illustrar.
Lo Hobbit pareguèt lo 21 de setembre de 1937 al Realme Unit. Es la primièra òbra publicada qu'explora l'univèrs de la Tèrra Mejana, sus que Tolkien trabalhava dempuèi un vintenat d’ans. Foguèt un succés critic e comercial, qu'incita Allen & Unwin a demandar una seguida a son autor. La seguida venguèt lo roman mai conegut de Tolkien: Lo Senhor dels Anèls, una òbra plan mai complèxa e escura. Per mai de coeréncia entre ambedoas òbras l’escrivan se deguèt de revisar lo tèxte del Hobbit, subretot lo ròtle de Gollum.
Resumit
thumb|upright|Bilbon Bessac. Lo hobbit (Bilbo Baggins) Bilbon Saquet mena una existéncia pasible dins son trauc de cuol de sac (Bag End) fins al jorn que crosa lo masc Gandalf. L'endeman, a, la surpresa de veire venir prene lo té, a çò d'el, en mai de Gandalf, una companhiá de tretze nans menada per Thorin (Thorin Oakenshield) e compausada de Balin, Dwalin, Fili, Kili, Dori, Nori, Ori, Oin, Gloin, Bifur, Bofur e Bombur. La companhiá camina cap al mont Erebor, ont espèra véncer lo drac Smaug, qu'autres còps aviá despossedat los nans de lor reialme e de lors tresaurs. Pasmens, per acabar lors projèctes, lor cal un cambriolaire de tria, e Gandalf lor recomandèt Bilbon. Aquel es mai que reticent a l’idèa de partir a l’aventura, mas acaba per acompanhar la tropa.
En camin pels Monts Brumoses, la companhiá es presa per tres trolls e se ne sortisson sonque mercé a l’astucia de Gandalf. Lo masc, coneissent lo punt feble d'aquelas creaturas, los distraiguèt fins l’alba, moment ont se transforman en pèira amb l’efièch de la lutz solara. Dins lo refugi dels trolls, la companhiá descobrís d'espasas de l’ancian reialme elfic de Gondolin. Thorin e Gandalf cadun prenon una espasa, alara que Bilbon recep una daga que bateja mai tard Dard. Pauc après, la companhiá arriba a Fonscomba (Rivendell), la demora del semielf Elrond, que los ajuda a deschifrar la mapa del tresaur de Smaug e las inscripcions runicas de las espasas.
thumb|upright|left|Thorin e Companhiá a la broa de la selva de Mirkwood (Selva Negra).
Un còp dins los Monts Brumoses, una tempèsta obliga la companhiá a se refugiar dins una cròta claufida de gobelins que los percassan. Dins la confusion, Bilbon perd los seus companhs de vista. Aprés aver descobèrt un misteriós anèl, lo hobbit arriba sus la broa d’un lac sosterranh, ont viu una creatura nomenada Gollum. Aquel lo somet a un jòc d’enigmas: se Gollum ganha, poirá manjar Bilbon; dins lo contrari, menará lo hobbit fins a la sortida. Bilbon ganha lo concors se demandant involontàriament a nauta vòtz, que Gollum capita pas a respondre. La creatura avent gaire l'intencion de realizar sa partida del marcat e part a la recerca de son anèl per tuar Bilbon, que descobra que l’objècte li permet l’invisibilitat quand lo passa al det. Mercé a el, lo hobbit capita a fugir las cròtas e rejónher sos companhs. Encara son percaçats per un grop de gobelins e de wargs, mas l’intervencion d'aglas gigants lor permet de se ne sortir vivent.
La companhiá arriba fin finala a l’establiment uman d'Esgaroth ont se pausa un pauc abans de se dirigir cap al Mont. Mercé a l’anèl, Bilbon se fialbasta fins a la tuta del drac e, aprés una conversacion amb la creatura, s’escapa en raubant una copa d'aur. Smaug se n'avisa e, cresent lo panatòri perpetrat pel òmes d'Esgaroth, se dirigís cap la vila per la destruire. L’arquièr Bard, capita a lo tuar: sa flècha negra tròba l'unic punt del ventre de Smaug qu'es pas cobèrt per son armadura de pèiras preciosas.
Lendeman arriban l'ajuda dels nans menats per Dain, lo cosin de Thorin, que nega tota negociacion. Ambedos camps son prestes a luchar quand son surpreses per una imensa armada de gobelins. Nans, elfs e òmes s’unisson alara per los combatre a de la batalha de las Cinc Armadas, que sembla perduda fins l’arribada dels aglas, e de Beorn que tua Bolg, lo cap dels gobelins, e lor armada, desmoralizada, es aisidamen vencuda. La victòria es assegurada, mas Thorin e los seus nebòts Fili e Kili morisson. Lo tresaur es partejat entre los venceires, e Bilbon sortís de son aventura mai ric de doas arquetas, una emplida d’aur e l’autra d’argent, e tanben de l’anèl magic.
Contèxte
thumb|upright|La Val e lo Mont Solitari.
Lo reialme jol Mont es fondat en l’an 1999 de l'Edat Tresesa pels nans del pòble de Durin, que deguèron fugir lor demora ancestrala de la Moria fa qualques ans. Coneguèron un grand vam comerciant amb los òmes del Val, ciutat establida al pé del Mont, e amb los elfs de la Selva Negra. Lor riquesa atrai l’atencion del drac Smaug, qu'ataca lo Mont en 2770. Los nans son decimats, la ciutat del Val anientida, e los rares subrevivents del desastre, que lo rei Thror, son filh Thrain e son falen Thorin, devon fugir e son redusits a une vida de misèria e d’errança. S’establiguèron dins los monts Ered Luin.
Un sègle abans los eveniments del Hobbit, en 2841, Thrain, vengut rei, decidís de tornar al Mont. En camin, es capturat e empreisonat a Dol Guldur, ont li es panat lo darrièr dels Sèt anèls dels Nans. Nòu ans mai tard, lo masc Gandalf intra en secret a Dol Guldur. Descobrís per azard lo vièlh nan a l’agoniá, que li dona la mapa e la clau del Mont abans de morir. Gandalf descobrís tanben que lo mèstre de Dol Guldur es pas que Sauron, lo Senhor de las Tenèbras. Ensaja de convéncer lo Conselh Blanc d’atacar la fortalesa abans que venga tròp poderós, mas lo capmèstre del Conselh, Saromane, i es oposat. Pauc après, aquel darrièr comença a cercar l’Anèl unic dins los Camps d'Iris.
En realitat, fa de sègles, l’Anèl i es pas mai: lo hobbit Deagol lo descobriguèt dins los Camps d'Iris vèrs 2460, e foguèt sul còp assassinat per son cosin Smeagol. Aquel utiliza l’Anèl a mal exprèssi e acaba per èsser caçat per son pòble. Se refugia dins las caunas dels Monts Brumoses. L’Anèl perlonga son existéncia pendent de sègles e ne fa una creatura corrompuda e tòrta, Gollum.
Redaccion
Al començament dels ans 1930, Tolkien ocupa la cadièra Rawlinson & Bosworth de vielh anglés del Pembroke College, a l’universitat d’Oxford. Publica regularament de poèmas dins de revistas universitàrias. Sas capacitats creatices s’exprimisson tanben dins las Letras del Paire Nadal qu’enviá al seus enfants cada an. Aquelas letras ricament illustradas contant las aventuras del Paire Nadal, de son assistent l’ors polar e d’elfs luchan contra de gobelins. En parallèl, contunha dempuèi la fin dels ans 1910 lo desvelopament d’una mitologia personala, ligada a sas lengas elficas, que vendrá Lo Silmarillion.
En 1955, J. R. R. Tolkien conta dins una letra a W. H. Auden cossí, un estiu ont èra ocupat a la correccion de copias de literatura anglesas, escriviu sus una copia daissada blanca la primièra frasa del Hobbit :, sens saber d’ont veniá aquela idèa. Tolkien declara pas se remembrar de la data exacta qu'escriguèt aqula frasa, ni lo primièr capítol, mas sonque que res aviá estat previst conscientament e que lo recit progressava segon que las idèas vengavan. Son segon filh Michael suggeriguèt l’an 1929 coma data de començament de la redaccion del roman: dels seus escrichs, datant d'aquel periòde, son clarament inspiradas del Hobbit, roman que son paire daissava al seus filhs pendent de son elaboracion. Pasmens, John D. Rateliff, dins The History of the Hobbit, suggerís que la redaccion del recit comencèt pas abans l'estiu de 1930.
Après l'arribada de la primièra frasa, Tolkien faguèt pas que dessenhar la mapa de Thrór, que representa los territòris ont se debanan lo eveniments màgers del roman. Mas, un còp lançat, Tolkien redigís los capítols aisidament, gaireben sens correccions, fins al moment de la mòrt del drac Pryftan. Dins aquela primièra version, lo cap dels nans es Gandalf e lo masc es Bladorthin.
Lo roman es dempuèi lo començament somés a l’influéncia dels tèxtes del futur Silmarillion. Bladorthin conta als nans l’istòria de Beren Erchamion e Luthien trionfant del Necromancian, establissant atal l’identitat d'aquel personatge amb Thû (mai tard nomenat Sauron). Lo rei dels gobelins tuat per Bandobras Toc pendent de la batalha dels Camps Verds es d'en primièr nomenat Fingolfin, coma lo filh del rei Finwë dins los Contes perduts. Lo personatge d’Elrond es parent dels semielfs, alara que Tolkien considèra aquò coma. Lo roman comprend tanben d'allusions als Gnòms (mai tard nomenat Ñoldor) e a la destruccion del reialme elfic de Gondolin.