cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Districte de Samastipur
Demografia
Al recensament de 2011, la populacion del districte èra de 4 261 566 abitants. Èra plan campèstra, que la populacion èra per 96,53 % rurala e sonque per 3,47 % ciutadina.
Lengas bora-witotoanas
Las lengas bora-witotoanas son una familha de lengas amerindianas parladas en Amazonia, al Peró e en Colómbia, en America del Sud.
Classificacion
La familha bora-witotoana, per Aschmann, acampa dos grops de lengas, lo bora-muinane e lo witoto, qu'èran ancianament vistas coma doas familhas pas aparentadas. Aschmann considera que lo witoto es partejat en tres lengas, lo nɨpode, lo murui e lo mɨnɨca. Per Seifart, lo witoto es una lenga constituida de quatre dialèctes.
Validitat de la familha
Seifart estima que la parentat perpausada per Aschmann entre lo bora-muinane e l'ocaina-witoto es pas provada. Se los dos grop pareisson aver un vocabulari basic comun, Seifart tròba pas de ligams dins la morfologia gramaticala de las lengas
La Vídola
La Vídola es un municipi de la província espanhòla de Salamanca dins la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
La gata sul teulat cremador (filme, 1958)
La gata sul teulat cremador (Cat on a Hot Tin Roof ) es un film de 1958 realizat per Richard Brooks. Es basat sus la pèça del mèsme nom de 1955 de Tennessee Williams e adaptada per Richard Brooks e James Poe. Mai al ven en 1958, lo film fa jogar las estelas Elizabeth Taylor, Paul Newman, e Burl Ives.
Intriga
drecha|vinheta|265x265px|[[Madeleine Sherwood e Jack Carson ]] De vespre, un embriac Brick Pollitt (Paul Newman) assaja de reviscolar sos jorns de glòria d’atlèta universitari sautant los obstacles dins l’estadi, somiant als moments qu’èra un jove esportiu. Subran, cai e se romp la camba, lo fasent dependent en cròça. Brick, sol amb son esposa, Maggie "la Gata" (Elizabeth Taylor), son vist lo jorn seguent en visita cap a la proprietat de familha a l’èst del Mississippi, per celebrar lo 65n aniversari de Big Daddy (Burl Ives).
Big Daddy e Big Mama (Judith Anderson) tornant de l’espital amb lor avion privat son aculhits per Gooper e son esposa—e los enfants—amb Maggie sola. Malgrat los esfòrces de Mae, Gooper e enfants per se far remarcar, Big Daddy gaita pas que Maggie. Las novèlas son que Big Daddy va pas morir d’un càncer. Pasmens, lo mètge mai tard encontra en privat Gooper puèi Brick e divulga se decepcion. Big Daddy a un càncer inoperable e pel melhor viurà una annada, e la vertat li es amagada. Brick mai tard confia a Maggie la vertat sus la santat de Big Daddy, e n’a lo còr trencat. Maggie vòl que Brick prenga atencion a son paire—que siá per de rasons egoïstas e non, mas Brick caput refusa.
Coma la partida s’atuda amb la nuèch, Big Daddy encontra Brick dins sa pèça e li avoa qu’es fastic de l’alcoolisme de son filhs, demandant perque es tant caput. A un moment se jonh a eles Maggie e revèla çò que se passèt unas annadas avant la nuèch ont lo melhor amic de Brick e coequipièr de fobal se suicidiguèt. Maggie èra gelosa d’Skipper que passava tròp de temps amb Brick, e dich qu’Skip èra perdut sens Brick a son costat. Decidiguèt de roïnar lor relacion "per quin mejan que siá", assajant de seduire Skipper e atal damatjar la leïaltat dels amics. Mas, Maggie abandona lo plan. Brick blama Maggie per la mòrt d’Skipper, mas en realitat se blama d’esperse d’aver pas ajudat Skipper quand telefonava dins un estat isteric.
Après un brèga, Brick daissa escapar que Big Daddy va morir del càncer e qu’aqueste aniversari serà lo darrièr. Trebolat, Big Daddy se retira al sòtol. Mentretant, Gooper, qu’es avocat, e sa femna argisson amb Big Mama al subjècte de l’afar de coton e del testament Big Daddy. Brick davala al sòtol, un labirint d’antiquitats e de bens de familha amagats. El e Big Daddy s’afrontan subretot al subjècte de l’anciana glòria d’atlèta de Brick e fin finala se reconcilian.
Lo rèste de la familha comença a se fendilhar sota la pression, amb una Big Mama venent un personatge fòrt. Maggie dich qu’amariá donar a Big Daddy son present d’aniversari: l’anòncia qu’es emprenhada. Gelosa Mae crida que Maggie es mensorgièra, mas Big Daddy e Brick la defendon, quitament se Brick sap que l’afirmacion es falsa e se Big Daddy pensa que l’afirmacion pòt èsser falsa. Lo quita Gooper d’esperel admet, "Que la filha a la vida en ela, segur." Maggie e Brick se reconcilan, se potonejant, amb l’engatjament que faràn possible que la « mensorga » de Maggie venga « veraia ».
Despertida
drecha|vinheta|265x265px|Taylor recebent sa segonda nominacon als Oscars pel film.
Nòtas de producion
La produccion teatrala originala de La gata sul teulat de zinc que la primèra se passèt a Broadway lo 24 de Març de 1955, amb Ives e Sherwood dins los ròtles sus l’empont que tanben jòga dina lo film. Ben Gazzara (Brick) sus l’empont e remandat pel film tot coma Elvis Presley.
Lana Turner e Grace Kelly èran envistjada pel ròtle de Maggie avant Taylor.
La produccion comença lo 12 de Març de 1958, e lo 19, Taylor contractèt un virus. Lo 21 de Març, son espós de l’espòcaMike Todd foguèt tuat dins un accident d’avion. Tornèt lo 14 d’abril de 1958 mas fatigada.
Musica
La particion de "Love Theme from Cat on a Hot Tin Roof," foguèt compausada per Charles Wolcott en 1958. Trabalhèt amb Paul Whiteman, Benny Goodman, Rudy Vallee e George Burns e Gracie Allen. L’inspiracion de las cançons ven de diferents artistas coma Andre Previn, Daniel Decatur Emmett e Ludwig van Beethoven.
Recepcion
vinheta|Newman e Ives dins una scèna del film Tennessee Williams agradava pas l’senari, qu’amaga tot los tèmas omosexual e retòca lo tresen acte inclusissnt una longa scena de reconciliacion entre Brick e Big Daddy. Paul Newman, l’estèla del film, tanben demora decebut de l’adaptacion. Lo còde Hays limita lo retrach de Brick al subjècte del desir sexual d’Skipper, amaisant las criticas omofòbias e sexistas qu’avián aculhit la pèça. Tampauc Williams agradava pas l’adaptcion edulcorada que fa lo film de sa pèça que cridava a las gents dins la fila, "Aqueste film fa recular l’industria de 50 ans. Tornatz a çò vòstre!"
Lo film foguèt nominat a sièis Oscars: Melhor film, Melhor actor (Newman), Melhora Actritz (Taylor), Melhor realizator (Brooks), Melhora escritura, Scenari Basat sus un Material d’un Auter Media, e Melhora Cinematografia, Color (William Daniels). Mas ne ganhèt pas un.
Referéncias
<references group="" responsive="">
Talèr
Talèr (Taller en francés) qu'ei ua comuna gascona de Marensin o Maransin situada dens lo departament de las Lanas e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
La prononciacion qu'ei [ta'le]. Las fòrmas ancianas que son Sanctus Martinus de Taleir, Talerr, aus sègles XI-XII, Tala en 1536, Taller (mapas deu començament deu sègle XVII, de 1638, de 1647), Tallar (mapa de la fin deu sègle XVII), Taller (mapa deu començament deu sègle XVIII), Tallé (mapa de 1714), Talé (mapa de 1733), Tallé (mapa deu sègle XVIII).
Segon Bénédicte Boyrie-Fénié, l'origina que seré lo latin thallus dab lo sufixe latin -ariu-, dab un sens qui seré « talhadís », mès -ll- que's consèrva coma -l-, benlhèu pr'amor seré ua varianta basquizanta tala. Las fòrmas en -a (Tala, Tallar) que corresponen au sufixe -ar, deu latin -are, d'usatge normau dens los noms de vegetaus; l'alternància que s'explica mau. Qu'ei un nom de l'epòca romanica.
Luisetaines
Luisetaines es una comuna francesa, situada dins lo departament de Sèina e Marna e la region d'Illa de França.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Nòtas
<references group=N/>
Dius egipcians per animal
Desempuish lo periòde predinastic l'art egpcian que'ns auhereish representacions on òmis e animaus e son mesclats. Atau, la majoritat deus dius que son associats a un o mantuns animaus:
Districte de Madhubani
Lo districte de Madhubani (en indi: मधुबनी ज़िला madhubanī zilā) es un districte de l'estat de Bihar en Índia.
Administracion
Lo capluòc del districte es la vila de Madhubani.
Demografia
Al recensament de 2011, la populacion del districte èra de 4 487 379 abitants. Èra plan campèstra, que la populacion èra per 96,40 % rurala e sonque per 3,60 % ciutadina.
Clarmont d'Erau
Clarmont d'Erau (Clermont-l'Hérault en francés) es una comuna lengadociana situada dins lo departament d'Erau e la region d', ancianament de Lengadòc-Rosselhon.
Toponimia
Las fòrmas ancianas son : via publica mercatorum Claromontensium, cap a 1140, apud Claromontem castrum en 1158, in castello Clari montis et villa, et in tota parochia ecclesie S. Pauli ejusdem castelli Clari montis en 1160-61, lo castel de Clarmon en 1168, Aimerix de Clarmont, lo forn del castel de Clarmont, la caminada a Clarmont, la Costa d'a Clarmont en 1185, oppidum Clarimontis en 1191, apud Clarummontem en 1198-1215, ecclesia S. Pauli de Claromonte en 1252, homines Claromontis en 1306, Clarmon en 1341, 1395, 1457, seigneur de Clermont de Lodeve en 1484, ecclesia S. Pauli de castro Clarimontis en 1484, de Claromonte au sègle XVI, Clermont de Lodeve en 1529, Clermont en 1560, 1562, 1613, Clermõt en 1622, Clermont en 1643, la ville de Clermont Lodève en 1695, Clermont-Lodeve en 1740-60, Clermont en 1740-60, 1771, Clermont de Lodeve en 1770-72 (mapa de Cassini) e cap a 1780.
Segon Dauzat, lo sens de Clarmont es lo d'una montanha que lo solelh esclaira, que se vei plan e conten doncas l'idèa d'un castèl que se vei de luònh .; segon Hamlin, Clarmont ven dau latin clarum montem, que cau probablament comprene coma « autura orientada cap au solelh levant » (Gaston Combarnous, Annales du Midi, LXXII, p. 258) puslèu que coma « gacha » ; lo determinant Erau data de la revolucion.
Vion (Sarthe)
Vion es una comuna francesa, situada dins lo departament de Sarta e la region dels Païses de Léger.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Nòtas
<references group=N/>
.amsterdam
(ciutat dels Païses Basses) es un nom de domeni generic geografic. Es en servici dempuèi lo 25 de decembre de 2014.
Villagonzalo de Tormes
Villagonzalo de Tormes es un municipi de la província espanhòla de Salamanca dins la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Alsàcia
Alsàcia (Elsàss en alsacian, Elsass en alemand estandard, Alsace en francés) es una region istorica entre França e Alemanha. Annexada per França entre 1648 e 1945, constituïguèt una region administrativa a l'èst del país. Èra la pus pichona region de la França metropolitana. Son còde INSEE èra 42. Dins l'encastre de la reforma territoriala, la region Champanha-Ardena fusionèt lo 1èr de genièr de 2016 amb las regions Alsàcia e Lorena per formar una region administrativa nomenada provisòriament Alsàcia Champanha Ardena Lorena, puèi definitivament region Grand Èst.
Istòria
La region Alsàcia es creada coma circonscripcion d'accion regionala lo 2 de junh de 1960. Ven un establiment public regional lo 5 de julhet de 1972. La « lei Deferre » (lei n°82-213 del 2 de març de 1982) ne fa una collectivitat territoriala de l'executiu elegit e parteja las competéncias entre l'Estat e las regions. Ven una collectivitat territoriala après las eleccions del 16 de març de 1986.
L'Île-d'Yeu
L'Île-d'Yeu (Yeù prononciat "yu", en peitavin) es una comuna peitavina, situada dins lo departament de Vendea e la region daus País de Leire.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Toponimia
Las atestacions ancianas son, per lhuec:
Nòtas
<references group="N"/>
Marc Lavoine
right|250px|thumb|Marc Lavoine en 2014
Marc Lavoine (6 d'agost de 1962, Longjumeau, França) es un cantaire francés fòrça popular dempuèi las annadas 80. Es tanben actor.
Se fa conéisser per un primièr succès en 1984 amb la cançon Pour une biguine avec toi, mas es sustot lo títol Elle a les yeux révolver, gròs tube en 1985, que va impausar Marc Lavoine coma un cantaire màger en França.
Al cinèma, Marc Lavoine a jogat entre autres dins los films L'Enfer (en 1994), Le Cœur des hommes (2003 e la seguida en 2007 e 2013), Si c'était lui (2007) etc.
A una sòrre nascuda en Occitània, a Tolosa.
Mittelbronn
Mittelbronn es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mosèla e la region de Lorena.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Villamayor
Villamayor es un municipi de la província espanhòla de Salamanca dins la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Canton de Cancor
Lo canton de Cancor es una anciana division administrativa e circonscripcion electorala d'Agenés, situada dins l'arrondiment de Vilanuèva d'Òut, lo departament d'Òut e Garona e la region d'Aquitània, adara de Novèla Aquitània. 9 de las 10 comunas son dempuèi 2015 dins lo canton del Naut Agenés Perigòrd (burèu centralizator Montflanquin) e una, Cassanuèlh, es dins lo canton del Liuradés (burèu centralizator Senta Liurada). L'intercomunalitat es la Comunautat de comunas de las Bastidas en Naut Agenés Perigòrd (SIREN 200036523) per las meteissas 9 comunas, mentre que Cassanuèlh es de la Comunautat d'Aglomeracion del Grand Vilanovés (SIREN 200023307). La lenga autoctòna es l'occitan lengadocian.
Villanueva del Conde
Villanueva del Conde es un municipi de la província espanhòla de Salamanca dins la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Millery
Millery pòt essèr:
Hilet
400px|thumb|Bòrd d'un vriulon dab hiletLo hilet (var. filet) deus instruments de musica, e mei que mei deus instruments de còrdas hregadas qu'ei ua benda de duas colors incrustada suu bòrds de la taula d'armonia e deu hons.
Lo canau deu hilet qu'ei dessenhat dab un gredon, delimitat dab un cotèth plan agusat (com un escalpèl) puish vuèitat ; la benda bicolora (hèita de duas colors de husta) qu'ei alavetz copada, trempada dab pega e incrustada dab un marteròt. Un còp la pega seca, la pèça de husta e lo filet que son curat dab ua góbia entaus lissar amassas e har semlar que hon estats hèits amassas.
Dens los còrns de l'instrument que cau copar lo filet en forma de bec de corbaish entà qui duas bendas e's pòsquin júnher. En totau, que cau copar 10 bendas de hilet (a maugrat qui, entà acabar l'instrument, e calerà copar e retirar dus tròç de hilet entà hicar e pegar lo manjo e lo silhet).
Lo hilet que pòt estar doble (tecnica qui ei estada ampliament emplegada peu laütièr Giovanni Paolo Maggini e tornada emplegar en lo bèth imitar en Euròpa Centrau au sègle XIX).
A còps, lo hilet que pòt estar simplament dessenhat, sia per economia, sia (dens lo cas d'instruments hèra ancians) per rason de non apatenença deu laütièr a la corporacion deus marquetistas.
lo hilet qu'ondra l'instrument mes qu'estanca tanben las vibracions e los trucs suu bòrd ; atau, que pòt influenciar lo son e, sustot, emparar deus trucs suu bòrd de l'instrument en bèth evitar, a còps, qui henreclin la husta de la taula d'armonia e deu hons.
Cassim-Jomart Tocaiev
Cassim-Jomart Tocaiev (Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев - Qasım-Jomart Kemelulı Toqayev en cazac), òme politic n. 1953, es lo president actual de Cazacstan.
Taxis de Nòva York
vinheta|270x270px|Una [[Ford Crown Victoria dels taxis de Nòva York.]] Los taxis de Nòva York, ambe lor carroçariá jaune distintiva, son una icòna largament reconeguda de la vila de Nòva York.
Origina de la color jauna
L'origina d'aquesta coulor remonta a 1915, annada pendent la quala l'entrepreneire John Daniel Hertz (1879-1961) fondèt una societat de gestion de pargue de taxis a Chicago, la Yellow Cab Company, qu'establiguèt per la seguida dins las principalas vilas americanas, dont Nòva York.
Wandignies-Hamage
es una comuna francesa del departament del Nòrd e de la region del Nòrd-Pas de Calais.
Taxis de Nòva York
Origina de la color jauna
John D. Hertz fa la causida del jaune per sos taxis a la seguida de la lectura d'un estudi de l'Universitat de Chicago, avançant qu'aquesta color seriá la mai visible de luènh. Una lei votada en 1967 impausèt a totes los Medallion taxis, nom donat als taxis aprovats, una carroçariá de color jaune.
Wandignies-Hamage
Geografia
200px|left|thumb|Wandignies-Hamage en lo sieu costat e lo sieu arrondissement
200px|left|thumb|Wandignies-Hamage dans son canton et son arrondissement==Istòria==
Taxi
vinheta|[[Taxi en França]] Lo taxi es un veïcul automobil terrèstre privat, conduch per un menaire e destinat al transpòrt pagant de passatgièrs e de lors bagatges, de pòrta en pòrta, contràriament als transpòrts en comun que transporta los passatgièrs entre de punts predeterminats (estacions de mètro, estacions de tramvai, arrèsts de bus, garas ferroviària).
James Cagney
James Francis Cagney Jr. (17 de julhet de 1899, Nòva York – 30 de març, Nòva York) es un actor e una vedeta dau cinèma estatsunidenc. Foguèt tanben realizator e productor. Venguèt famós gràcias a sei performàncias dins de ròtles de « dur » o de gangstèr coma dins lei films The Public Enemy (1931), White Heat (1949) e Love Me or Leave Me (1955). Pasmens, se limitava pas a aquela mena de ròtle e tornava tanben dins de comèdias o de films musicaus. Obtenguèt un Oscar en 1942 gràcias au film biografic Yankee Doodle Dandy.
Borgonha
Borgonha o Bergonha (Bregogne en borgonhon-morvandiòt ; Borgogne en arpitan; Bourgogne en francés) es una region istorica e una anciana region administrativa del centre-èst de França e constituida de quatre departaments : Yonne,  Còsta d'Aur, Nièvre e Sòna e Léger. Lo 1èr genièr de 2016, fusiona dins la region.
Istòria
Borgonha deu son nom al pòble dels burgondis, pòble germanic qu'ocupèt aquestas tèrras après la fin de l'Empèri Roman d'Occident. En l'an 443 s'i creèt lo Reialme de Burgondia, que durèt fins a l'an 534, an que los francs derrotèron Godomar, lo darrièr rei burgondi, a la batalha d'Autun e annexèron son territòri.
A l'Edat Mejana, cal distinguir lo comtat e lo ducat de Borgonha. Lo primièr (actualament Franca Comtat) formava una part de l'Empèri Germanic; lo segond, format pels comtats de Macon, Chalon, Sens, Aussèrra, Tonnerre, Nevers e Autun, aperteniá al Reialme de França.
Allondaz
Allondaz en arpitan (Allondaz en francés) es una comuna arpitana de Savòia, situada dins lo departament de Savòia e la region d'Auvèrnhe Ròse Aups.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Ba Đồn
es una comuna vietnamiana situada dins la region de Bac Trung e la província de Quang Binh, Vietnam.
Negra (solfegi)
La negra qu'ei representada per un punt negra provesit d'ua barra orientada sia de cap au haut sia de cap au baish per rasons esteticas (se la nòta b'ei hauta òm baisha la barra entà la har caber dens lo pentagrama e vice versa) o de clartat (dens lo cas qui duas nòtas son escrivudas amassas).
Lo silenci de medisha durada qu'ei lo sospir.
Astana
Astana (en cazac, Астана) es la capitala de Cazacstan. Sa populacion estimada èra 1 350 228 de abitants, en 2022. Sa superfícia totala es 510 km².
Son nom oficiau en cazac èra Астана = Astana de 1998 a 2019, e avans 1998 èra Ақмола = Aqmola. Ancianament en rus, la vila se sonava oficialament Акмолинск = Akmolinsk de 1830 a 1961, puei Целиноград = Tselinograd de 1961 a 1992, puei Акмола = Akmola de 1992 a 1998.
Lo 20 de març de 2019 pren coma nom Нұрсұлтан, lo prenom dau reire-president Norsoltan Nazarbaiev. En setembre de 2022 torna prene lo nom d'Astana.
Districte de Sheohar
Lo districte de Sheohar (en indi: शिवहर ज़िला shivahar zilā) es un districte de l'estat de Bihar en Índia.
Administracion
Lo capluòc del districte es la vila de Sheohar.
Demografia
Al recensament de 2011, la populacion del districte èra de 656 246 abitants. Èra plan campèstra, que la populacion èra per 95,72 % rurala e sonque per 4,28 % ciutadina.
Sent Joan de Ceirargues
Sent Joan de Ceirargues o Sent Jan (de Ceirargues) o mens probable Sant Joan de Ceirargas (Saint-Jean-de-Ceyrargues en francés) es una comuna lengadociana situada dins lo departament de Gard e la region d', ancianament de Lengadòc-Rosselhon.
Toponimia
Las atestacions ancianas son, per luòc:
Villar de Argañán
Villar de Argañán es un municipi de la província espanhòla de Salamanca dins la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Districte de Pashchim Champaran
Lo districte de Pashchim Champaran (o districte de West Champaran, en indi: पश्चिमी चम्पारण ज़िला Pashchimī champāraṇ zilā) es un districte de l'estat de Bihar en Índia.
Administracion
Lo capluòc del districte es la vila de Bettiah.
Demografia
Al recensament de 2011, la populacion del districte èra de 3 935 042 abitants. Èra plan campèstra, que la populacion èra per 90,01 % rurala e sonque per 9,99 % ciutadina.
Financial Times
Audiéncia
Segon la Global Capital Markets Survey mesurant las costumas de lectura de las décideurs los mai experimentats de las principalas institucions financièras mondialas, lo Financial Times es considerat coma la publicacion mai importanta sul mond dels afars, atenhent 36 % de l'escapolon de populacion (las 11 % mai que lo Wall Street Journal). En mai, lo Financial Times es considerat coma la publicacion mai credibla per rendre compte de las questions financièras e economicas a l'opinion dels investisseires professionals.
Thilleux
Thilleux es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Nauta Marna e la region del Grand Èst.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Gaillardbois-Cressenville
Geografia
La municipalitat a situat en lo País del Vexin Normand.
La commune est située dans le Pays du Vexin Normand.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Gaillardbois: Gaillardi Boscus, « la fûtaie vigorosa ».
Cressenville: Cressens villa,, nom de persona Cressent o adjectiu « creissent ».
Es en 1845 #que Gaillarbois e Cressenville an #èsser amassats per formar Gaillardbois-Cressenville.
Gaillardbois: Gaillardi Boscus, « la fûtaie vigoureuse ».
Cressenville: Cressens villa,, nom de personne Cressent ou adjectif « croissant ».
C'est en 1845 que Gaillarbois et Cressenville ont été réunis pour former Gaillardbois-Cressenville.
Seneferó
150px|left|thumb|Estatua de Seneferó, [[Musèu Egipcian deu Caire]] Seneferó (en egipcian ancian Seneferu/S-nfr.w(j), Snefru/S nfr.w(j), Senefer/S-nfr, Snofru...) que ho un faraon deus famós qui l'Egipte antica e se'n brembè per sègles. Purmèr faraon de la IV dinastia, que bastí tres piramidas qui, amassas, representan un tribalh màger que cap deus autes faraons a pas jamei deplegat.
La Pèira de Palèrme que’u descriu com un rei pelajadís qui auré gavidat campanhas en Nubia e en Libia e sus la mar, en bèth raportar milèrs de presoèrs e bèstias. L’enjòc, per Egipte, b’èra de daunejar e de conservar punts estrategics de matèrias purmèras qui èran aus estrems deu país (Nubia dab aur, animaus exotics, pèiras preciosas) e lo nòrd, Libia e Sinai (dab metaus e husta).
Que bastí hèra; en mei de las tres piramidas (la purmèra començada a Meidon, e las duas autas, dont la Piramida romboïdala a Dahshor) qui muishan ua progression arquitecturau, que hasó bastir vilas, hortalessas, temples e palais.
Vachieras
Vachieras (Vachères en francés) es una comuna provençala situada dins lo departament deis Aups d'Auta Provença e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur.
La Villeneuve-au-Chêne
La Villeneuve-au-Chêne es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Auba e la region de Champanha-Ardena.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Bretanha (istorica)
Bretanha (en breton Breizh o Ledav, en galò Bertaèyn) es lo país de la cultura bretona e del pòble breton, a l'oèst d'Euròpa, dins una peninsula que s'espandís sus 240 km e que penètra dins l'Ocean Atlantic entre la Marga al nòrd e lo golf de Gasconha al sud.
Los païses istorics o províncias (en breton: bro, al plural broioù) son sovent assimilats als ancians avescats, e mai que coïncidiscan pas exactament. Son al nombre de nòu :
Google
Google es una societat americana fondada lo 27 de setembre de 1998 dins Silicon Valley en Califòrnia per Larry Page e Sergey Brin.
Istòria
En 1996, Google, es nomenat BackRub, qu'es lo nom d'un projècte de recèrca de dos estudiants de l'Universitat de Stanford : Larry Page e Sergey Brin. Volián crear un motor de recèrca melhor que los qu'existissián a l'epòca, amb un sistèma d'analisi de las relacions entre los sits web.
Lo nom de domeni « google.com » es registrat lo 15 de setembre de 1997.
Los dos estudiants tornan nomenar lo projècte Google en referéncia al mot Gogol. Gràcias als amics e la familha, crèan la societat Google Inc. lo 7 de setembre de 1998.
En febrièr de 1999, es ja 500,000 requestas cada jorn que Google deu tractar, puèi en agost tres milions. En març, la societat muda a Palo Alto. Lo motor de recèrca acaba son periòde de tèst lo 9 de decembre.
Blancherupt
Blancherupt en alemannisch (Blancherupt en francés) es una comuna francesa del departament del Bas Ren e de la region d'Alsàcia.
Geografia
Blancherupt A situat al void d'un vallon perpendiculaire a la vallée de la Schirgoutte, afluent de la Bruche entre lo Heidimont (631 m) a l'oèst e la Carnisseria (704 m) a l'èst. Schirmeck Es a 10 km e Molsheim a 35 km. Lo vilatge se escalona sus una altitud de 510 a 540 m. Lo sieu territòri a cobèrt pel bòsc en mai de 60 %.
Desservie En cu-de-sac per la rota départementale 857, la municipalitat es a 2,5 km de la RN 420 ais viari principal de la vallée de la Bruche. L'estacion la mai prèpa se tròba a Fouday sus la linha TER Estrasburg-Molsheim-Saint-Dié.
Blancherupt est située au creux d'un vallon perpendiculaire à la vallée de la Schirgoutte, affluent de la Bruche entre le Heidimont (631 m) à l'ouest et la Boucherie (704 m) à l'est. Schirmeck est à 10 km et Molsheim à 35 km. Le village s'étage sur une altitude de 510 à 540 m. Son territoire est couvert par la forêt à plus de 60 %.
Desservie en cul-de-sac par la route départementale 857, la commune est à 2,5 km de la RN 420 axe routier principal de la vallée de la Bruche. La gare la plus proche se trouve à Fouday sur la ligne TER Strasbourg-Molsheim-Saint-Dié.
Claudette Colbert
thumb|right|Claudette Colbert en 1946.
Sent Sarnin de l'Èrm
Sent Sarnin de l'Èrm (Saint-Cernin-de-l'Herm en francés) es una comuna d'Occitània, dins la region istorica de Perigòrd, administrada per lo departament de Dordonha de la region de Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
La prononciacion es [ʂe n ʂɒr’ni] [de’lɛr]. Las fòrmas ancianas son Parochiam Sancti Saturnini, en latin, en 1287, Sanctus Saturninus de Heremo, en latin, al començament del sègle XIV, Saint Sarnin de l'Hermitage en 1740. Sanctus Saturninus es lo nom d'un avesque de Tolosa, martirizat al mièg del sègle III. Lo mot èrm, del latin eremus, a per sens « luòc inculte, desèrt », ,.
Sent Sarnin de La Barda
Sent Sarnin de La Barda (Saint-Cernin-de-Labarde en francés) es una comuna d'Occitània, dins la region istorica de Perigòrd, administrada per lo departament de Dordonha de la region de Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Nadar
thumb|right|Nadar, 1854. Gaspard-Félix Tournachon (lo 6 d'abril de 1820 - 21 de març de 1910 París), conegut popularament coma Nadar, foguèt un jornalista, illustrador e caricaturista, mas sustot fotograf francés.
Sent Sarnin de La Barda
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Villar de Ciervo
Villar de Ciervo es un municipi de la província espanhòla de Salamanca dins la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Nadar
Per conselh d'un amic crompèt un aparelh fotografic qu'utilizèt per reculhir los retraits que lor caldriá servir de basa de las caricaturas de son òbra Panthéon Nadar 1853, ont apareguèron de grands personatges de la politica e de la cultura del moment apertenent a son cercle d'amics, coma Charles Baudelaire, etc.
Sent Sarnin de La Barda
Toponimia
La prononciacion es [ʂe n ʂar’ni] [dela’bardɒ]. Las fòrmas ancianas son Sanctus Saturninus prope Bardia (en latin) en 1365, Saint-Saturnin al sègle XVII, Saint-Cerny-de-la-Barde en 1281. Sanctus Saturninus es lo nom d'un avesque de Tolosa, martirizat al mièg del sègle III, , ,.
Nadar
Jamai pas considerèt lo retrait fotografic coma una activitat per ganhar de sòus, doncas que manteniá unas idèas esteticas. En tot moment se volguèt pas colorizar los retraits, aital coma practicar pas cap tipe que siaga de retòca e sens utilizar accesòris. Nadar se servís unicament de la lutz -manièra d'illuminar al modèl- e de la pausa, coma elements principals de la fotografia.
Sent Sarnin de La Barda
Toponimia
Per La Barda, « terren fangós », veire a Còmna de La Barda.
Nadar
Dins las òbras de Nadar l'important es vertadièrament la cara del retrait rason que s'enebís los ornaments superflúses.
Sent Sarnin de La Barda
Senta Luça (nom supausat)
I aviá un priorat que dependiá de l'abadiá de Brantòsme. Es mençonat en 1488, ''Prioratus Sanctoe Lucioe.
Nadar
A Nadar se devon las primièras fotografias aerianas de l'istòria en 1856 realizadas amb un aparelh fotografic dempuèi un aerostat. Aquela innovacion aguèt un grand interès militar. Dins las annadas 1870 foguèt nomenat comandant d'una companhiá d'aeroestat per prene de fotografias de las posicions dels prussians qu'environavan París.
Foguèt tanben lo primièr fotograf en realizar de fotografias amb lum artificial en atenhent captar d'imatges de las catacombas de París.
Gary Cooper
Frank James Cooper dich Gary Cooper (7 de mai de 1901, Helena (Montana) – 13 de mai de 1961, Beverly Hills) es un actor de cinèma e vedeta estatsunidenc. Comencèt sa carriera dins leis annadas 1920 coma cascadaire. Venguèt famós gràcias a de ròtles dins Morocco (1930) e A Farewell to Arms (1932). Pendent leis annadas seguentas, s'impausèt coma una vedeta internacionala dins de films variats coma The Lives of a Bengal Lancer (1935), Mr. Deeds Goes to Town (1936), Beau Geste (1939) o Meet John Doe (1941). Puei, dins lo corrent de la decenia 1940, incarnèt generalament d'eròis tipics de l'istòria deis Estats Units coma lo jogaire de beisbol Lou Gehrig (The Pride of the Yankees, 1942), Robert Jordan (For Whom the Bell Tolls, 1943) o lo doctor Wassell (The Story of Dr. Wassell, 1944). En 1952, obtenguèt son succès pus important ambé son ròtle de sherif dins lo western High Noon que foguèt guierdonat ambé l'Oscar dau melhor actor. Recebèt tanben una pauma d'aur en 1957 per son ròtle dins Friendly Persuasion (1956).
Districte de Purbi Champaran
Lo districte de Purbi Champaran (o districte d'East Champaran, en indi: पूर्वी चम्पारण ज़िला Pūrvī champāraṇ zilā) es un districte de l'estat de Bihar en Índia.
Administracion
Lo capluòc del districte es la vila de Motihari.
Demografia
Al recensament de 2011, la populacion del districte èra de 5 099 371 abitants. Èra plan campèstra, que la populacion èra per 92,13 % rurala e sonque per 7,87 % ciutadina.
Sègle XVII
|  |
../.. | Sègle XV | Sègle XVI |  Sègle XVII | Sègle XVIII | Sègle XIX | ../..
Annadas 1600 | Annadas 1610 | Annadas 1620 | Annadas 1630 | Annadas 1640
Veire tanben : Lista dels sègles, Chifras romanas
Categoria :Sègle
Google.org
Google.org es una branca de tòca filantropica de la societat americana Google.
La tòca es de lutar e d'ajudar dins un ensems de domenis : la pauretat dins lo mond, las energias e l'environament. Lo finançament de Google.org es realizat amb los beneficis de la societat Google. Un percentgate qu'es pel moment de 1% dels beneficis de la societat. L'un del primièr projècte es de crear una veitura ibrida que fonciona amb d'etanòl, d'electricitat e d'esséncia e que consoma un galon per 100 milas, es a dire 3,78 litres per 160,93 km.
Tartàs
Tartàs (Tartas en francés) qu'ei ua comuna gascona situada dens lo departament de las Lanas e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
La prononciacion qu'ei [tar'tas]. Las fòrmas ancianas que son Sanctus Jacobus de Tartas, aus sègles XI-XII, Sanctus Martinus de Tartas, aus sègles XI-XII, Tartassensis, en latin, aus sègles XI-XII, Tartas (mapas deu sègle XVII, shens data, de 1647, de 1651, deu començament deu sègle XVIII, de 1714 e de 1733).
Dauzat e Rostaing qu'explican Tartàs per lo nom gau d'òmi Tartos, dab lo sufixe -acum. Astor, citat per B. Boyrie-Fénié, que causeish tanben Tartos,.
Negre, citat per Bénédicte Boyrie-Fénié, qu'explica Tartàs per lo gascon tarte (lengadocian tartre), dab lo sufixe aumentatiu -às; Negre que's pensa lo gascon *tartàs devè aver lo medish sens que lo gascon tartarar, « lòc peirós ».
Bénédicte Boyrie-Fénié que cred las explicas celticas de Dauzat e Astor non convienen au sud de Gasconha. De mei, lo sufixe -às ei pas adaptat a un nom de persona. Que's vira meilèu cap a ua nocion com la que Negre e sostien. La basa preceltica art- qu'existeish dens lo basco arte, « euse » [Quercus ilex], mès tanben dens arteaga, « eishartigatge ». Qu'ei un rapòrt identic au que i a enter garric e garriga, pr'amor aquera espècia de casse se plai dens los terrens peiroses e calcaris. Lo rapòrt enter arte, « euse » e un lòc peirós qu'ei donc plausible. Lo sufixe basco -atze associat aus noms d'arbos qu'explica lo nom de Tartàs. La preséncia de peirèras de pèiras calcàrias a Carcarèrs, a 2 km, que confirmaré aquera ipotèsi. Per explicar la consonanta iniciau, que cau adméter ua varianta *tarte o *tarta qu'ei soletina (segon J.B. Orpustan) dens lo basco modèrne e qu'estó benlhèu presenta mei au nòrd. J.B. Orpustan qu'ajusta lo sens iniciau de arteaga qu'ei « lòc de matàs » e que prengó lo sens d'« eishartigatge » per metonimia. Que i a un quartièr Tartazu, a Basaburua en Navarra. J.B. Orpustan que nòta lo sufixe ei pas -az(u), mès lo sufixe collectiu utilizat peus vegetaus -tze.
Royal Trux
vinheta|Royal Trux (1993) Royal Trux siguèt un grope american de rock independent format en 1987 a Washington per Neil Hagerty dau grope Pussy Galore e Jennifer Herrema. Lo grope siguèt actiu fins en 2001.
Baia de San Francisco
La baia de San Francisco se situa sus la còsta oèst dels Estats Units dins l'estat de Califòrnia. Es un estuari pauc prigond ont desbocan las aigas que drenan aperaquí 40 % de Califòrnia, venent dels flumes Sacramento e San Joaquin qu'an la font dins la Sierra Nevada abans de se getar dins l'ocean Pacific. Mai precisament, aqueles dos rius desbocan dins la baia Suisun, que dona sus l'estrèch de Carquinez per rejónher la Napa River a la dintrada de la baia de San Pablo, qu'es ela meteissa connectada al sud a la baia de San Francisco, mas l'ensemble d'aquelas baias es generalament designat coma «baia de San Francisco».
Villar de Gallimazo
Villar de Gallimazo es un municipi de la província espanhòla de Salamanca dins la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Mignéville
Mignéville es una comuna francesa, situada dins lo departament de Meurthe e Mosèla e la region de Lorena.
Geografia
Pichon vilatge de 169 abitants en lo costat de Baccarat, Mignéville se tròba sus la rota de Badonviller quand se ven de Nancy.
Petit village de 169 habitants dans le canton de Baccarat, Mignéville se trouve sur la route de Badonviller lorsque l'on vient de Nancy.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Antany L'activitat principala de Mignéville èra la agricultura. Demòra pas uèi que qualques espleitacions agricòlas.
Autrefois l'activité principale de Mignéville était l'agriculture. Il ne reste aujourd'hui que quelques exploitations agricoles.
Mignéville comptait également une entreprise de BTP (Cadix) qui a aujourd'hui disparu. Aujourd'hui, Mignéville est principalement connue comme étant la commune dans laquelle a été construite la première installation de méthanisation agricole française (2002).
Champagne-Vigny
Champagne-Vigny es una comuna francesa, situada dins lo departament de Charanta e la region de Novela Aquitània, ancianament de Peitau-Charantas.
Comunas limitròfas
400px|gaucha||Distanças e posicion relativa
Toponimia
Las atestacions ancianas son, per luec:
Guam
Guam (Guåhån en chamorro) es una illa situada dins l'Ocean Pacific qu'es un territòri dels Estats Units.
Geografia
Guam es localizada a las coordenadas seguentas: 13,5° N 144,5° E e a una superfícia totala de 544 km². Es l'illa mai al sud de las illas Marianas e es l'illa pus granda de Micronesia. Aquesta cadena d'illas foguèt creada per la collision de las placas Pacifica e Filipina. La fòssa de las Marianas passa a l'èst de la cadena d'illas. Challenger Deep, lo punt mai profond de la Tèrra es situat al sud-oèst de Guam a 10 911 m de prigondor. Lo punt mai naut de Guam es lo Mont Lamlam, qu'es a 406 m sobre lo nivèl de la mar. L'illa de Guam mesura 48 km de long e de 6 km a 12 km. L'illa experimenta ocasionalament de tèrratrems provocats per la zòna de laspanada a l'oèst entre la placa Pacifica e la placa Filipina. Actualament, a agut de tèrratrems amb epicentre prèp en Guam amb de magnituds dels 5.0 als 8.7. Al contrari del volcan d'Anatåan dins lo nòrd de las Marianas, Guam a pas d'activitat volcanica. En quinsevolhe, cas a causa de la proximitat amb Anatahan, lo povàs volcanic afècta de còps en Guam.
Clima
Lo clima es tropical marin. Sòl èsser caud e fòrça umid amb de variacions pichonas entre las sasons. La temperatura sòl oscillar entre e  amb una mejana annala de pluèja de 2180 mm. La sason shuta dura de decembre fins a junh. Los autres meses constituisson la sason de las pluèjas. Los meses de genièr e febrièr son considerats los meses mai freds de l'an amb de temperaturas nocturnas de gaireben e generalament amb de nivèls d'umiditat bassa. Lo màger risc de tifons generalament es entre octòbre e novembre. Mas pòdon arribar durant tot l'an.
Una mejana de tres tempèstas tropicalas e un tifon passan a mens de 330 km (180 milas nauticas) de Guam cada an. Lo tifon pus fòrt qu'es passat per Guam foguèt recentament lo Pongsona, amb de vents sostenguts de 230 km/h. Tustèt Guam lo 8 de decembre de 2002, e i daissèt una destruccion massissa.
Le Bourg-Saint-Léonard
Le Bourg-Saint-Léonard es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Orne e la region de Normandia.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
En 1821, Lo Bourg-Sant-Léonard (394 abitants) absorbeix Fougy (247 abitants).
En 1821, Le Bourg-Saint-Léonard (394 habitants) absorbe Fougy (247 habitants).
De rerum natura
De rerum natura  (De la natura de las causas), es un gran poèma en lenga latina del poèta filosòf latin Lucrèci, que visquèt al sègle I. Compta sièis libres de 7 400 examètres dactilics, mètre classic utilizat tradicionalament pel genre epic, es una traduccion de la doctrina d’Epicur.
Lo poèma se presenta coma un ensag de « trencar los fòrts varrolhs de las pòrtas de la natura », es a dire de revelar al lector la natura del mond e dels fenomèns naturals. Segon Lucrèci, que s'inscrich dins la tradicion epicuriana, aquela coneissença del mond deu permetre a l'òme de se liberar del fais de las supersticions, subretot religiosas, constituissent tant d'entravas qu'empachan cacun d'aténher l'ataraxia, es a dire la tranquillitat de l'arma. « Il n'y a sans doute pas de plus beau poème scientifique que le De Natura Rerum. »
Sallenôves
Sallenôves en arpitan (Sallenôves en francés) es una comuna arpitana de Savòia, situada dins lo departament de la Nauta Savòia e la region de Ròse-Aups.
De rerum natura
L’epicurisme en Itàlia
Pasmens se se sap pauc sus la vida de Lucrèci equitament se d'incertituds demoran sus l'epòca ont viviá, podèm comprene que s'agís d'un periòde de trebols politics, marcada per de chaples (de Mari), de dictaturas (de Sulla de -82 a -79), de revòltas d’esclaus fòrça reprimidas (revòlta d'Espartac, de -73 a -71), o encara de guèrras nombrosas e violentas.
Sallenôves
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
De rerum natura
L’epicurisme en Itàlia
L'istòria de Roma es marcada a l'epòca per una crisi de las valors tradicionalas, coma l'ideal de virtus presicant lo coratge, la leialtat e la moderacion, que se trapa sovent escarnit e reprovat. Pasmens aquel ideal, sostengut pels estoïcians, avián fins ara ligat la societat.
D’Epicur a Lucrèci: la nocion de traduccion
Lucrèci a pas la pretencion de crear de concèptes novèls, mas de traduire Epicur, es a dire, segon lo sens ancian del mot traducere, de transmetre lo sistèma epicurian, alara vièlh d'unes dos sègles. Es notable qu'al moment de trebols politics, es la doctrina de l'epicurisme, presican una retirada sus per esapar als escambis de la politica, que comença a prevaler sus aquela de l'estoïcisme, que n'apelava al contrari a la participacion (mesurada e de bon sens) del savi als afars de la ciutat.
L'originalitat subversiva d’Epicure, a l'epòca, èra de se far glòria de l'individualisme al moment que las autres doctrinas fondan la « vertut » — que passava pels afars publics, o al mens las relacions amb los autres ciutadans — en qualitat morala indispensabla. Epicur rebuta aquel idealisme moral, afirmant que lo bonaür consistís sonque dins l'abséncia de dolor e de trebols. « Escopi sus la moralitat e sus las admiracions voidas que li son acordadas, quand produch pas cap de plaser », çò declara. Lo critèri màger de vertat de sa doctrina es donc la sensacion, e la morala a per fin de definir los mejans d'accedir durablament al plaser. A subjècte de la fisica, deu avalir las « terrors e tenèbras de l'esperit ».
Outrepont
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
De rerum natura
D’Epicur a Lucrèci: la nocion de traduccion
L'estil d'Epicur èra d'una tecnicitat que fasiá la lectura malaisida. Dins sa traduccion de çò que d'esperel nomena un « subjècte escur », Lucrèci torna jos una forma poetica çò que podèt extraire de tèxtes de son mèstre: es un imitator original, sens que la doctrina epicuriana auriá estat benlèu pas promés a venir que coneguèt.
Lo ròtle de Lucrèci dins l'espandiment de la doctrina epicuriana es tan grand qu'unes punts de la doctrina d'Epicur èran pas dins los tèxtes d'aquel darrièr que podèron èssr conservats: atal lo concèpte de clinamen o « declinason », desviacion minimala dels atòms qu'explica la formacion del mond e de la matèria, son a pas dins De natura rerum. Mas, aquel concèpte es fòrça important que, mai d'explicitar la constitucion d'un mond finit dins l'univèrs infinit, garantís la libertat de l'òme, son vam vital, que la desviacion minimala e espontanèa que demoran los atòms es regida per l'asard, e non per quin que siá determinisme.
Una fin pedagogica
Se lo tème de la natura de las causas es « un subjècte escur, » cal alara desvolopar d'estrategias intelligible. Es una de las rasons que Lucrèci fa la causida de la forma poetica, per impregnar sa doctrina salvatritz « del doç mèl de la poesia », coma o fariá un mètge amb una medecina.
Lucrèci dedica son poèma a Gai Memmi, ric orator roman. Desvolopa son tèxte s'adreçant de contunh a aquel interlocutor, que nomena a onze escasença pendent lo poèma. Aquò li permet de preveira las objeccions eventualas e d'i respondre amb benvolença, en acòrdi amb la fin pedagogica del tèxte. Son tèxte es tanben donat plan vivent per « la passion que Lucrèci dona a seguir son rasonament, per la vivacitat de sas interrogacions, de sas exclamacions, de sos triomfs logics ».
Lo plan comença per expausar los principis generals per enseguida desvelopar las consequéncias en matèria de concepcion filosofica del mond e etica personala. Lucrèci s'alunha de son mèstre al subjècte de l'estatut de la poesia. Epicur, que mespresava tota elaboracion literària, recomandava a Pitoclès, son discípol, de « se tapar las aurelhas amb de cera coma l'Ulisses d'Omèr », de fugir a plenas velas, per cedir pas a la « incantacions de las serenas de la poesia ». La poesia, per el, deuriá demorar un pur divertiment, o alara possedava « la seduccion perniciosa dels mites » qu'es indispensable de resistir, coma a tota supersticion que trobla l'arma.
Un poèta filosòf
Lo poèma de Lucrèci se situa dins la continuitat dels grands modèls de filosòfs-poètas dels temps ancians, coma Empèdocles e Enni, que pretendon revelar la natura del mond, es a dire far aparéisser una cosmogonia pel poderós intermediari que constituís lo vèrb. Lucrèci soslinha sovent lo caractèr eficaç de son vèrb, coma o mòsta lo grand nombre d'escasença dels vèrbs « dire » e « revelar » dins lo poèma.
La natura, segon Lucrèci, possedís una forma benlèu cambiadissa : los espectacles qu'ofrís nos son donats jos la forma d'« espècias » totjorn renovelats, que sola l'abitud nos empacha de comprene dins lor eternal novelum. La natura se desvela al poèta, qu'a per foncion gaireben divina de la revelar a son torn als òmes.
Lucrèci explòra una novèla dimension del rapòrt entre la natura e l'òme, aquel acquerissent fàcia a la natura la qualitat d'un subjècte moral. La nocion de pacte (foedera), elaborada ja per la religion romana e tornada per Lucrèci, per designar las leis e limitas de la natura, significa que l'òme deu conéisser e acceptar aquelas leis. Mas Lucrèci suggerís pel primièr còp qu'es possible a l'òme de trencar aquel pacte : un còp lo rapòrt òme/natura liberat de l'idèa transcendenta de religion, la responsabilitat morala de l'òme ne ven que mai fòrta. L'òme deu provocar « la religion tradicionala e son agach òrre » per se consacrar a l'estudi dels fenomèns naturals.
Atòms e void
Segon la teoria fisica d'Epicur, que trobava sa basa per Democrit e Leucip, tot, e tanben l'arma umana e los quita dieus, es entierament constituit d'atòms e de void. Al plan terminologic, cal notar que, pasmens se torna una teria ja elaborada en grèc, Lucrèci causiguèt d'utilizar pas lo tèrme grèc « atòm », mas utiliza puslèu de perifrasas: « còsses invisibles », « còsses primièrs » (I, 510), « còsses generators » (I, 60) o encara « semens de las causas ».
Totas aquelas particulas son immudables, desprovesidas de sensacion e incoloras (II, 737). Se movon de contunh, mercé als espacis voids qu'existisson entre elas (I, 383), lo void essent important dins un borron de lana que dins un tròç de plomb (I, 360). Los atòms son pas totes semblables, mas se destrian segon « lors distàncias, lors caps, lors unions, lors peses, lors tusts, lors encontras e lors movements » (II, 725-27).