cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Deute
Lo don
Lo don es una forma d'escambi tradicional dins las societats umanas. Se a priori lo don s'opausa al concèpte de deute dins la tradicion crestiana, es escaçament gratuit. La persona que recep essent alara l'obligada de la persona que dona. Dins son libre Ensag sul don, Marcel Mauss analisa lo ròtle social d'aquela modalitat de circulacion de las riquesas, lo potlach practicat pels Indians de Canadá e del Nòrd dels EUA. Dins aquelas societats lo don coexistissiá amb d'autras formas d'escambis, de tròc e quitament de mercat amb escambi monetari. Lo don es un acte fòrça espandit dins las societats umanas. Mejans lo don e lo contra don, se jòga en mai del poder entre individús l'estatut social dins la tribú e entre tribús. La recerca d'aquel estatut pòt menar a la destruccion importanta de bens economics, en aparenta contradiccion amb totas las pensadas racionalas.
Die Schuld: eritatge de la pensada alemanda
En Alemand lo mot deute, die Schuld, significa tanben culpabilitat, pèca. Los pensaires alemands jògan d'aquela polisemia... de Nietzsche denonciant lo sentiment de culpabilitat desvelopat pel cristianisme de l'òme occidental; fins a Heidegger desvelopant l'idèa d'èsser, Dasein, consubstencialament copable dels seus deutes, ; passant per l'analisi de l'òme dels rats per Sigmund Freud.
Fisança
Anselm Jappe fasiá una critica sistematica de la nocion de valor, enoncia un paradòxe novèl del capitalisme qu'a pas pus per objectiu de produire mai de merças o de servicis, mas la multiplicacion de l'argent provòca una pèrda de fisança dins la moneda.
Sobeiranetat
La crisi del deute sobeiran (Grècia, Portugal, Espanha...) mostrèt las limitas de l’integracion europèa en matèria monetària, e provoquèt un retorn del debat economic opausant partisans de la relança financiada pel deute public e partisans de l’ortodoxia financièra classica - partisans del desendeutament (‘deleveraging’) dels Estats, de las entrepresas e dels fogals.
Zombie (cançon)
Zombie es una cançon contestatària dau grop irlandés The Cranberries, apareguda sus l'album No Need to Argue en 1994. Evòca lo conflicte nòrd-irlandés e contèn de referéncias a l'insureccion de Pascas de 1916. Foguèt escricha en memòria de Jonathan Ball e Tim Parry, tuats per l’Armada Republicana Irlandesa Provisòria au moment deis atemptats de Warrington.
Saint-Pancré
Saint-Pancré es una comuna francesa, situada dins lo departament de Meurthe e Mosèla e la region del Grand Èst.
Geografia
La municipalitat es délimitée a l'oèst per la frontièra bèlga #que la separa de la província de Luxemborg. Los pòbles bèlgas los mai prèps son Sant-Remy e Grandcourt.
La commune est délimitée à l’ouest par la frontière belge qui la sépare de la province de Luxembourg. Les villages belges les plus proches sont Saint-Remy et Grandcourt.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Fra Angelico
Fra Angelico (n. Guido di Pietro c. 1395, m. en 1455) foguèt un pintor italian de la Renaissença. Foguèt beatificat pel papa Joan Pau II en 1982.
thumb|left|220px|Lo Crist Crucificat (c.[[1437-1446)]]
Salon (Perigòrd)
Salon o Salon de Vern (Salon en francés) es una comuna d'Occitània, dins la region istorica de Perigòrd, administrada per lo departament de Dordonha de la region de Novela Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Isotòp
thumb|150px|left|Nuclèu d'idrogèn 1 (un proton)thumb|150px|Nuclèu de deutèri (un proton e un neutron)thumb|150px|left|Nuclèu de triti (un proton e dus neutrons) En fisica nucleara, dus isotòps que son dus atòms diferents d'un medish element.
La diferéncia que ven deus lors nuclèus qui compta ambs dab autan de protons (aquò que defineish lo numèro atomic e la mena d'element) mes dab un nombre diferent de neutrons (çò qui, fin finala, e càmbia la massa de l'atòm).
Un exemple d'isotòp conegut qu'ei lo carbòni-14, l'isotòp radioactiu deu carbòni. Aqueth element qu'ei definit peu son nombre atomic de 6, çò qui vòu díser que compta dab 6 protons e 6 electrons ; s'ei aperat : aquò que vòu díser que compta dab 14 nucleons (protons e neutrons) donc dab 14-6 = 8 neutrons. Lo carbòni-13 que compta donc dab sonque 7 neutrons e lo carbòni-12 dab 6 neutrons.
Aute isotòp famós : l'idrogèn que pòt aver un nuclèu pas sonque compausat d'un sol proton (Idrogèn-1) shens nat neutron, un isotòp (aperat deutèri) dab dus elements (un proton e un neutron) e un aute dab tres (lo triti dab un proton e dus neutrons).
Quimicament, a despart de l'oposicion enter e, ua diferéncia d'isotòp que pòt implicar variacions dens las proprietats quimicas. Ua concentracion elevada d'atòms de deutèri dens las moleculas d'aiga produseish aiga pesuga dab proprietats especificas e diferentas de las proprietats de l'aiga.
Grassendorf
Grassendorf en alemannisch (Grassendorf en francés) es una comuna francesa del departament del Bas Ren e de la region d'Alsàcia.
Istòria
Bachhofen, Vilatge desaparegut abans la Guèrra de Trenta Ans, formava antany amb la siá filiala Grassendorf una unica parròquia. La ruïna de la glèisa St Ulrich de Bachhofen #èsser démolie cap a 1841.
Al mièg del sègle, la municipalitat connait una importanta arribada d'immigrantas en procedéncia de Picardie e mai particularament de la Thiérache.
En lo dialècte alsacien, los abitants de Grassendorf pòrtan lo subernòm de "Welschguller", #çò que significa "dindons", lo campanal en portant quitament un dindon e pas un coq fins en los ans 1990. Se se considèra las fonts istoricas, se vei que Grassendorf a #èsser poblat per franceses venguts de Picardie. Los alsaciens, #que la lenga n'es germanique, trucavan aqueles estrangièrs dels "welsch", un tèrme en significant: "l'estrangièr #que parla una lenga latina", #çò qu'èra lo cas per aqueles immigrants en avent un accent picard e una méconnaissance del dialècte alsacien.
Bachhofen, village disparu avant la Guerre de Trente Ans, formait autrefois avec sa filiale Grassendorf une unique paroisse. La ruine de l'église St Ulrich de Bachhofen fut démolie vers 1841.
Au milieu du siècle, la commune connait une importante arrivée d'immigrants en provenance de Picardie et plus particulièrement de la Thiérache.
Dans le dialecte alsacien, les habitants de Grassendorf portent le surnom de "Welschguller", ce qui signifie "dindons", le clocher portant même un dindon et non un coq jusque dans les années 1990. Si l'on considère les sources historiques, on voit que Grassendorf a été peuplé par des français venus de Picardie. Les alsaciens, dont la langue est germanique, appelaient ces étrangers des "welsch", un terme signifiant: "l'étranger qui parle une langue latine", ce qui était le cas pour ces immigrants ayant un accent picard et une méconnaissance du dialecte alsacien.
Garray
Garray es un municipi de la província espanhòla de Soria dins la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Fuentestrún
Fuentestrún es un municipi de la província espanhòla de Soria dins la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Gedeo
Lo gedeo (autonim gedeuffa ) es una lenga del grop de la familha de lengas afroasiatica de la branca coshitica, parlada en Etiopia.
Localisacion
Lo gedeo es parlat majoritariamant dins la zòna Gedeo de la Region dels pòbles del Sud. La lenga a tres dialèctes, lo riibata, lo riiqata e lo suubo.».
Classificacion
Lo gedeo es una lenga coshitica orientala de las tèrras nautas. Fa partida d'un pichon sosgrop amb lo sidamo.
Sorbus aria
L'Albièr, Albièr blanc, o Sorbièr dels Alps (Sorbus aria) es un arbre de la familha Rosacèas originari del sud d'Euròpa.
Descripcion
L'escòrça es grisa, las fuèlhas altèrnas, irregularament dentadas, tomentosas blancas dessós.
Pòrta al mitan de la prima d'inflorescéncias en corimbe pollinizadas per entomogamia.
Los fruits (alisas) son de drupas escampilhadas per via endozoocòra.
L'albièr blanc presa las zonas de ròcas, bòsques sècs, las cassanhas pubescentas, fajedas sècas, bòsques de puèges e de combas de tendància sèca, pinedas, bòsques acidofils submontanhòls e montanhòls, limit de bòsc.
Proprietats
Son fruit es pas toxic: es considerat coma comestible, mas sa carn es farinosa e d'una sabor a l'encòp acidulada e sucrada. Servís de còps que i a per aprestar de confituras après las premièras geladas.
Ibrid
Lo crosament de l'albièr blanc amb lo perièr commun donèt naissença a un ibrid intergeneric nomenat ×Sorbopyrus auricularis dich perièr de Bollwiller.
The Times
The Times es un jornal nacional publicat jornalièrament al Reialme Unit. Malgrat que foguèt en estampant en format broadsheet pendent
200 ans, es uèi lo jorn de mesura compacta tabloide (Tabloid). Es arribat a èsser popular, doncas qu'es a l'ora d'ara l'unic jornal del Reialme Unit qu'aumenta lo nombre de lectors.
The Times Es nomenat de còps per gents aliènas al Reialme Unit amb lo nom de The London Times o The Times of London per lo distinguir dels autres fòrça Times que existeien, coma per exemple The New York Times. Malgrat aiçò, aquel es lo jornalièr Times original. Es, de mai, lo creador del tipe de letra Times New Demòra, desvolopada originalment per Stanley Morison del The Times en collaboracion amb la Monotype Corporation.
Istòria
The Times Foguèt fondat per John Walter lo 1785 amb lo nom de The Daily Universal Register. John Walter aviá perdut, a fins del 1784, lo sieu luòc de trabalh, après que la companhiá d'asseguranças ont trabalhava se arruïnés a causa de las reclamacions d'un auragan a Jamaica. En essent arturat, Walter decidiguèt dobrir un nòu negòci. En aquela epòca, Henry Johnson inventava la logografia -un tipe de tipografia qu'èra mai rapid e mai precís, malgrat qu'al cap de 3 ans se veiriá qu'èra pas tan eficient coma disián. John Walter crompèt lo brevet de la logografia e, per poder l'utilizar, decidiguèt dobrir una impremta, ont produsiriá una fuèlha de publicitat jornalièra. La primièra publicacion del jornal The Daily Universal Register a Grand Bretanha foguèt lo 1 de genièr de 1785. Malcontent perque lo public va ometre totjorn lo tèrme universal, Walter cambièt lo títol lo 1 de genièr de 1788, après 940 edicions, contra The Times. John Walter foguèt tanben lo primièr editor qu'aguèt lo jornal. Demissionèt lo 1803 regatge la direccion e l'edicion del jornal a lo sieu filh John Walter. John Walter paire passèt sièis meses dins la preson Newgate per difamacion a travèrs de The Times, mas los sieus esfòrces pionièrs per obténer de notícias a nivèl europèu, mai que mai de França, ajudèron que lo jornal se ganhèsse una bona reputacion entre ideològs e financièrs.
The Times Compta amb contribucions d'importantas figuras en los camps de la politica, sciéncias, literatura e art per aumentar la siá reputacion. Pendent los sieus primièrs tempses, los beneficis de The Times èran fòrça nautes e la competéncia èra fòrça bassa, çò que li permetiá pagar fòrça mai que los sieus rivales per aténher informacion e de redactors.
Lo 1809, John Stoddart foguèt nomenat editor general, en essent remplaçat lo 1817 per Tohams Barnes. Jos la direccion de Barnes, e de lo sieu successor John Thadeus Delano lo 1841, l'influéncia de The Times cresquèt fins a arribar a còtas fòrça nautas, mai que mai en politica e dins de la vila de Londres. Dos dels redactors mai importants foguèron Peter Fraser e Edward Sterling, coneguts coma The Thunderer.
The Times Foguèt lo primièr jornal a enviar de correspondents a l'estrangièr, aital coma correspondents de guèrra per cobrir de divèrses conflictes. W. Ora Russell, lo correspondent del Times pendent la guèrra de Crimèa, aguèt una granda influéncia amb los sieus messatges a lo sieu retorn a Anglatèrra.
Entre autres eveniments del sègle XIX, The Times s'opausèt a la derogacion de las leis dels Granatges (Corn Laws), fins que lo grand nombre de manifestacions atenguèt que l'editoriala cambiès la siá posicion. Pendent la Guèrra Civila Nòrd-americana, The Times representèt lo punt d'enguarda de las classas nautas, en sostenent als seccionals mas pas als esclaus. Lo sieu supòrt a cèrts politics se portèt de forma intèrna e pas gratificada a l'opinion publica.
Lo tresen John Walter succediguèt lo sieu paire lo 1847. Malgrat que los Walters èran de mai en mai conservadores, lo jornal contunhèt d'èsser en cèrta forma independenta. Malgrat aiçò, dempuèi lo decènni dels 50 (1850), la competéncia comencèt a aumentar, en destacant mai que mai los jornals The Daily Telegraph e The Morning Post.
Lo 1922 John Jacob Astor, filh del Viscount Astor 1r, li crompèt lo jornal a la familha Northcliff. Lo jornal ganhèt notorietat en lo decènni de 1930 per lo sieu supòrt a la politica de apaivagament d'Alemanha, l'editor d'alavetz Geoffrey Dawson aviá una relacion prèpa amb aqueles del govèrn que practicavan aquela politica, que destacava entre el Neville Chamberlain.
Lo 1966, membres de la familha Astor vendèron lo jornal al magnat canadian de l'indústria editoriala Roy Thomson, e en aquel meteis an se comencèron a publicar de notícias pel primièr còp a la portada del jornal (antigament aquela pagina s'emplegava per metre de pichonas anóncias, normalament d'interès per las classas adinerades de la societat britanica).
Una disputa empresariala provoquèt lo 1979 que lo jornal quitèsse de se publicar pendent gaireben un an. Fin finala, lo 1981 foguèt crompat per l'Internacionala de Notícias de Rupert Murdoch.
En Junh de 1990, The Times abandonèt la siá politica d'emplegar lo tractament de cortesiá a la primièra referéncia ("Mr", "Mrs", o "Miss" per personas vivas), mas contunhèt de l'utilizar a las seguentas referéncias. L'estil formal se redusís ara a la seccion de societat ("Court and Sociala"), e mai se lo tractament "Ms" s'accèpta tanben aicí.
Murdoch Comencèt lèu a se daissar notar al jornal, en remplaçant a lo sieu editor, William Rees-Mogg per Harold Evans lo 1981. Lo sieu cambiament mai important foguèt, mas, l'entratge de nòvas tecnologias e metòdes. Entre març e mai de 1982, en seguint l'acòrdi amb l'union de impremtes, lo metòde de linotípia usat en los procèsses d'impression del Times dempuèi lo sègle XIX, foguèt remplaçat per ordenadors e fotocomposició. Aiçò permetèt que lo personal de las salas d'impression de The Times e The Sunday Times se redusiguèsse de 375 a 186 trabalhadors.
De tot biais, l'entratge dirècte dels tèxtes pels jornalistas (single stroke input) èra pas estat atenguda encara, aquela mesura s'atenguèt pas fins a la disputa de Wapping (Wapping Disputatz), una cauma dels trabalhadors del jornal, que debanèt lo 1986. Après aquel conflicte, dins un sol jorn, The Times se va mudar de lo sieu enclavament original, nomenat New Printing House Square,situat a la Rota Gray's Inn (près de Fleet Street) a unes nòus burèus a Wapping.
En Novembre de 2003, News International comença a publicar lo jornal tant en broadsheet (fuèlha ampla), coma en format compactatz mai tabloid. Lo 13 de setembre de 2004, l'edicion setmanièra en format grand foguèt retirada de la venta a Irlanda del Nòrd. A comptar del 1 de novembre de 2004, lo jornal s'estampa solament en tabloide. Mentre lo jornal publica doas edicions desparièras, sorgisson cèrtas protèstas qu'afirman qu'apareisson mai de notícias sensacionalistes al jornal en format pichon qu'en lo de format grand, coma per exemple notaràs sus famoses a la portada. La direccion de News International o neguèt.
Lo Partit Conservador menacèt amb un litigi a The Times per un incident que lo jornal afirmèt que lo estrateg del Partit Conservador, Lynton Crosby, aviá admés que lo sieu partit ganhariá pas las eleccions generalas de 2005. Lo jornal se va retractar e la denóncia foguèt retirada.
Lo 6 de junh de 2005, The Times redessenhèt la siá seccion de cartas, en abandonant la practica de publicar l'adreça completa dels correspondents. Cossent damb l'editorial "From Our Own Correspondents", aquel cambiament perseguís poder introdusir mai de cartas en aquela seccion.
Possiblament en lo futur aquel jornal compte amb la competéncia de The World, un jornal que serà lançat per Stephen Glover. En Setembre del 2005 lo prètz de The Times arribèt als 60 penics, en igualant aital los prèses de The Daily Telegraph e The Guardian, e en mantenent-5 penics mai bon mercat que The Independent. Pel primièr còp lo prètz de The Times s'igualava al de los sieus competitors, çò qu'indica que l'editorial News International se pòt pas permetre seguir en vendent lo jornal al prètz amb qué va commocionar a l'indústria en setembre de 1993, quand redusiguèron lo còst dels exemplars de 45 a 30 penics.
Distribucion
Las chifras oficialas de genièr del 2005 mòstran que The Times vend 688.000 còpias al jorn. Aquela es estada la chifra mai nauta atenguda jos la direccion de l'actual editor, Robert James Thomson, e mòstra que lo jornal es per davant lo The Daily Telegraph en tèrmes de ventas al prètz de la portada (en exclusent subscripcions), malgrat que The Telegraph manten lo lideratge entre los jornals de format grand, en distribuissent a l'entorn de 920.000 còpias, e amb mai de 300.000 soscriptors jornalièrs. La circulacion dels dos jornals es fòrça pichona comparada a la de The Sun e d'autras tabloides.
La siá image
Considerat pendent longtemps coma lo jornal per excelléncia al Reialme Unit, The Times es vist coma una publicacion seriosa que compta amb jornalistas de granda talha. Manten en general la siá image, malgrat qu'a aumentat la cobertura de notícias ligadas a famoses e d'espòrts (notícias que, d'autra banda, an rarament un papièr destacat a la portada).
Los lectors de The Times
A travèrs de las cartas al director, s'obsèrva que los lectors de The Times son de gents gaireben totjorn conservadora, que dintran sovent en debats sus tèmas gramaticales o errors trivials d'ortografia. Compta tanben, segurament mercés a lo sieu renom, amb importants lectors coma politics e de directors executius.
Times 2/T2
T2 es lo suplement mai important de The Times, e compren de divèrsas colomnas d'estils de vida. Lo 5 de setembre de 2005 se relança amb lo nom de Times 2, s'espera que las siás ventas pugen, sustot entre lo sector femenin.
Crème
Crème Es lo suplement del jornal per Passatge, secretaris/arets, assistents d'executius e quinsevolhe que trabalhe en lo camp de l'administracion. Es legit per mai administratius/veja que The Guardian o The Evening Standard.
Patrocinis
The Times, Amassa amb l'Institut de cinèma anglés, patrocina lo Festival de Cinèma de Londres (lo BFI London Film Festival), un dels festivals de cinèma mai important d'Euròpa. Lo Festival de Literatura de Cheltenham es patrocinat tanben per The Times.
Ponç de Fòs
Ponç de Fòs (mòrt vèrs 1025) es un senhor de Fòs e d'Ieras de la fin dau sègle X e de la premiera partida dau sègle XI. Participèt a la guèrra dau còmte Guilhèm I e recebèt sei doas senhoriás en cambi de sei servicis. Aquò menèt a la fondacion de l'Ostau de Fòs que tenguèt un ròtle important dins l'istòria de Provença entre lei sègles XI e XII.
Preneron
Preneron (Préneron en francés) qu'ei ua comuna occitana de Gasconha situada dens lo departament de Gers e la region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.
Geografia
vignette|upright=1.6|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
Ni Dauzat e Rostaing, nimei Negre non disen arren de Preneron.
Saint-Pierre-de-Genebroz
Saint-Pierre-de-Genebroz en arpitan (Saint-Pierre-de-Genebroz en francés) es una comuna arpitana de Savòia, situada dins lo departament de Savòia e la region d'Auvèrnhe Ròse Aups.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Noirmoutier-en-l'Île
Noirmoutier-en-l'Île es una comuna peitavina, situada dins lo departament de Vendea e la region daus País de Leire.
San José (Califòrnia)
San José (prononciat en anglés [sæn oʊˈzeɪ]; espanhòl per "Sant Josèp", prononciat [saŋ xoˈse]), es una vila de l'estat de Califòrnia, als Estats Units e es la capitala del comtat de Santa Clara. La vila es situada al sud de la baia de San Francisco, dins los limits de la Silicon Valley. En 2003, la populacion s'enauçava a 925.000 abitants, çò que ne fasiá la desena vila en populacion dels Estats Units. San José es la vila màger de l'airal de la baia de San Francisco, qu'a unes 7 milions d'abitants en total. Entre las vilas mai importantas de l'airal se tròban tanben San Francisco e Oakland.
Noirmoutier-en-l'Île
Geografia
thumbnail|left|210px|Pòrt de l'Herbaudière. Batèl de pesca que dintra al pòrt
Nòtas
<references group="N"/>
Palamedes Tronc de Codolet
thumb|250px|Pagina manuscrita de Lo trompa cu pòt Palamedes Tronc de Codolet que ho un escrivan provençau deu sègle XVII. Qu'ei l'autor d'ua adaptacion en occitan de La Farce de Maître Pathelin : Lei Forbariá dau siècle, o lo trompa cu pòt (sia Lei Fourbaries dau siecle, ou lou troumpo qu poout en la grafia originau). Segon Robèrt Lafont, que ho "[...] jogada en 1684 e estampada sonque en 1757.".
Francavièla
Francavièla (Franquevielle en francés) qu'es ua comuna gascoa de Comenge, en Nebosan, situada en eth departament dera Hauta Garona e era region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Pena de mòrt
[[fichièr:Death Penalty World Map.svg|thumb|520px|Pena de mòrt dins lo monde:
Francavièla
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Istòria
Pendent eth Ancian Regime, Francavièla qu'èra de Nebosan, dera diocèsi de Comenge e dera senescaucia de Tolosa. Eth vocable dera glèisa qu'es Nòsta Dauna. Tanlèu 1790, Francavièla qu'èra deth canton de Montrejau.
Pena de mòrt
]]
La pena de mòrt o pena capitala es l'execucion d'un presonièr coma consequéncia d'un crime o delicte. Etimologicament, la pena capitala es lo castig impausat a un crime tant grèu que merita la decapitacion.
Segon lo rapòrt annadièr sus las execucions judiciaras d'Amnistia Internacionala, de 2003 foguèron executadas al mens dins 28 païses. 84% de las morts documentadas venon de quatre païses: de la Republica Populara de China 726 personas, d'Iran 108, dels Estats Units d'America 65 e de Vietnam 64.
Istòria
L'usatge de l'execucion capitala coma castig remonta gaireben als començaments de l'istòria escricha ela meteissa. Fòrça documents istorics, quitament las practicas tribalas primitivas, mòstran que la pena de mòrt faguèt partida dels sistèmas judiciaris dempuèi lo començament de l'existéncia d'aqueles; los castigs comunautaris inclusián generalament una reparacion de la part de l'ofensat, castig corporal, repudiacion, exili e execucion. Pasmens, dins las pichonas comunitats los crimes èran rares, e l'assassinat resultava gaireben totjorn d'un crime passional, per aquò las execucions e l'exili èran de castigs fòrça pauc frequents. Abitualament lo recors a la compensacion o la repudiacion sufisiá.
Quand existissiá pas un sistema d'arbitratge entre familhas o tribús, o, se existissiá, lo sistèma capitava pas, se passava de conflictes entre familhas o venjanças. Aquela forma primitiva de justícia èra comuna abans de l'aparicion dels sistemas d'arbitratge organizats pels Estats o lo poder religiós. Podiá s'acabar per de crimes, conflites territotials o l'aplicacion de còdes d'onor:.
Endacòm pel mond emergiguèt de nacions jos la forma de republicas, monarquias o oligarquias tribalas. Aquelas nacions s'uniguèron amb de ligams comuns linguistics, religioses o familhars. L'expansion d'aquel tipe de nacions se fasiá per conquèsta de tribús o nacions vesinas. En consequéncia, emergiguèron divèrsas classas de reialetat, noblesa, ciutadanitat e d'esclaus, que menèt los sistèmas d'arbitratge tribal a se modernizar per formar un sistèma de justícia que formalizará la relacion entre las diferentas classas dins de una meteissa societat, al luòc d'entre las diferentas tribús relativament independentas. Lo primièr e mai celèbre sistema de justícia conegut per aquela nova mena de justícia es lo Còde d'Hammurabi, qu'establissiá de penas e compensacions segon las diferentas classas o grops socials de las víctimas e dels autors.
I a un autre exemple dins la Grècia antica, que lo sistèma legal d'Atenas escrich pel primièr còp per Dracon cap al sègle VII AbC; onte, s'aplicava la pena de mòrt coma un castig per una lista pron longa de delictes (d'aquò ven l'usatge modèrne de «draconian» per se referir a un ensems de mesuras especialament dur).
Yves Brayer
Yves Brayer, nascut lo <time class="nowrap date-lien bday" datetime="1907-11-18">18 de novembre de 1907 <time class="nowrap date-lien bday" datetime="1907-11-18"> a Versalhas e mòrt lo <time class="nowrap date-lien dday" datetime="1990-05-29">29 de mai de 1990 <time class="nowrap date-lien dday" datetime="1990-05-29"> a París, es un pintor, gravaire, illustrator e decorator de teatre.
Pena de mòrt
Istòria
De biais similar, en la Euròpa medievala, abans lo desevolopament dels sistèmas modèrnes de las presons, la pena de mòrt s'utilizava d'un biais general. Per exemple, al sègle XVIII dins lo Reialme Unit 222 crimes èran castigats per la pena capitala, que d'entres aqueles èra talhar un arbre d'altrú o raubar un animal. Pasmens, gaireben totjorn las senténcias de mòrt per crimes contra la propietat èren comudadas a penas de transferiment a una colonia penala, o endacòm mai onte lo condemnat deviá trabalhar dins de condicions semblablas a l'esclavatge totjorn mendre, fins a que al fin finala se comdemnará «segon lo caprici del jutge». La seuna preocupacion èra lo manteniment del respècte popular de la lei, e jos aquel punt de vista, creiá qu'èran fòrça mai domatjosas los errors per accion que los errors per omission. Los darrièrs sègles foguèt marcat per apareisson dels Estats nacions modèrnes, qu'implica lo concèpte fondamental e inevitable de la «ciutadanitat». Aquò implica que la justícia s'associa cada cada còp amb l'egalitat e l'universalitat (la justícia s'aplica a totes en egalitat), qu'en Euròpa suposausa l'emergéncia del concèpte de drech natural. Un autre aspècte important es l'emergéncia de las fòrças de polícia e de las institucions penitenciàrias permanentas. Dins aquel contèxte, la pena de mòrt vengava pas un factor dissuasiu totjorn mens necessari per prevenir los delictes menors coma lo panatòri.
Yves Brayer
Fidèl a la tradicion de l'art figuratiu e un dels mèstres de l'Escòla de París. Utilisant una granda varietat de tecnicas, es l'autor d'una abondanta produccion de païsatges mas tanben de grandas composicions, figuras e naturas mòrtas.
Pena de mòrt
Istòria
Lo sègle XX èra un dels mai sagnós de l'istòria de l'umanitat. Las guèrras entre los Estats nacions impliquèt la mòrt de milions de personas, que fòrça moriguèron per d'execucions massissas, combatents enemics presonièrs coma civils. E mai, las organizacions militaras modèrnas utilizèron la pena capitala coma mejan per mantenir la disciplina militara. Dins lo passat, la coardiá, l'abséncia sens autorzacion, la desercion, l'insubordinacion e lo pilhatge èran de crimes qu'en temps de guèrra se castigava de mòrt. La fusilhada venguèt lo principal biais d'executar dins le mejan militar. Atal, divèrses estats autoritaris: per exemple, los regimes faissistas o comunistas: utilizèron la pena de mòrt coma una poderosa mena d'opression politica. En partida en reaccion amb aquel tipe de castig excessiu, las organizacions civilas comencèron a metre pendent aquel sègle un accent de contunh sul concèpte dels dreches de l'Òme e l'abolicion de la pena de mòrt.
Yves Brayer
Biografia
La mai granda partida de l'enfança d'Yves Brayer se debana a Borges ont son paire, oficièr politecnician e cavalièr, li transmet la passion del caval. Un viatge Provença amb  sa maire li fa descobrir de païsatges que l'embalausisson e que grava dins sos croquises. Impressionada, sa maire l'inscrit a l'Escòla de las arts applicadas de Borges.
Pena de mòrt
Movement cap a una execucion «umanitària»
thumb|100px|right|Dr. Guillotin, inventor de la [[guillotina]]
Yves Brayer
Biografia
A son arribada a París en 1924, ont son paire fach general es afectat al ministèri de la Guèrra, frequenta las acadèmias de <span class="page_h">Montparnasse <span class="page_h"> e de la Grande Chaumière, puèi l'Escòle de las bèlas-arts de París ont es nomenat professor en 1926. Destinat a la carrièra militara, una reguitnada l'empacha e se vira capa  la pintura. Encara jove afirma sa personalitat. D'aïnats, coma Jean-Louis Forain, l'encoratge, e l'esculptor Robert Wlérick l’inicia al modelatge. Encara estudiant, expausa al Salon d'automna e al Salon dels independants. En 1927 une borda de viatge de l'Estat li permet de far son « Grand Tour » e s'anèt en Espanha ont encontra los mèstres del musèu del Prado a Madrid qu'aguèron una influéncia decisiva sur son òbra futura. Après una demorança al Marròc mercé a un prèmi creat pel marescal Lyautey, obtenguèt lo grand prèmi de Roma en pintura de 1930. Dins un primièr temps l'Espanha, puèi se daissa emportar per la riquesa de la vida italiana dels ans 1930 e los plasers de la vida a la Vilá Medici, alara dirigida per l'escultor Paul Landowski. left|thumb|Ostal ont demorèt Yves Brayer (<abbr class="abbr" title="numéro">no <abbr class="abbr" title="numéro"> 22 rue Monsieur-le-Prince) de 1936 a sa mòrt. De retorn a París en 1934, realiza una mòstra a la Galaria Charpentier ont lo public descobrís l’autenticitat d'aquel pintre de vint e sèt ans al temperament poderós e original. De 1936 a 1938, pòrta lo testimòni de las òbras precedent la Mòstra internacionala de París, de las fèstas e recepcions que podava assistir.
Pena de mòrt
Movement cap a una execucion «umanitària»
Dempuèi la fin del sègle XVIII existís pel monde una tendéncia a emplegar formas d'execucion mens dolorosas, o mai «umanitàrias». Per exemple, a França apareguèt la Guillotina, alara qu'al Reialme Unit s'enebiguèt la pena de penjament amb escartairament al començament del sègle XIX. Tradicionalament se practicava lo penjament daissant caire la victima d'una escala, o la pojant d'una mena de plataforma qu'al moment èra retirada (coma un escabèl, una cadièra, o la partida posteriora d'un carri), que provòcava una mòrt lenta per asfixia; aquels metòdes foguèron substituïts per l'actual, que la victima cau d'una distància minimala d'un mètre, çò dislòca lo còl, seccionant la mesolha espinala e causant una mòrt gaireben sul còp.
Yves Brayer
Biografia
Desmobilizat a Montalban en 1939, demora pendent la guèrra à Còrdas ont las arquitecturas de l'Albigés li remembran los colors de Roma.
Pena de mòrt
Movement cap a una execucion «umanitària»
Als Estats Units d'America foguèt introdusida la cadièra electrica e la cambra de gas coma metòdes d'execucion mai "umanitàrias" que la forca, mai que foguèt gaireben totalament remplaçats per injeccion letala, que al seu torn es criticada coma pron dolorosa. Pasmen, qualques païses encara utilizan de metòdes de penjament «lent», decapitacion per espasa e lapidacion.
Yves Brayer
Biografia
En 1942 torna a la capitala ont Jacques Rouché l'encarga d'imaginar sas primièras maquetas de decors e costumas per un ballet a l'Opera de París. I demora pendent l'ocupacion e pintra la vila ennevada, puèi la vila liberada.
Pena de mòrt
Movement cap a una execucion «umanitària»
A partir de 1995 se comencèt a suggerir dind diferents mitans l'usatge de la asfixia per nitrogèn coma metode d'execucion, mas encara s'utiliza dins cap de país.
La pena de mòrt dins lo monde
Almens dempuèi de la Segonda Guèrra Mondiala existís una tendéncia clara al nivèl mondial cap a l'abolicion de la pena de mort. En 1977, 16 païses èren abolicionistas de facto, quantitat qu'aumentèt en 2007 fins a 128: 89 païses aboliguèron la pena capital per totes los crimes, 10 per a totes levat circomstàncias especialas (sobretot en estat de guèrra), e 29 de fa mai de 10 ans que l'aplican pas. 69 païses encara consèrvan la pena de mort dins de la lor legislacion; qu'un permeton l'aplicacion a menors de 18 ans.
Yves Brayer
Biografia
1945 marca una novèla estapa dins son òbra. Esposa Hermione Falex que ven son modèl e sosten. En Provença pren consciéncia qu'existís d'autras armonias qu'aquelas de las arquitecturas creadas per l'Òme, aquelas de la natura pura e salvatja, e lèu es fascinat per la diversitat de las Alpilhas e lors plegaments calcaris puèi las espandidas de la Camarga poblada de cavals blancs e de taures negres. S'intalla en Provença unes meses cada an. Al començament sas òbras desconcertan lo public qu'a en memòria sas arquitecturas italianas, mas prenguron per abitud los païsatges de Provença e de Camarga que ne venguèt celèbre. Quand torna en Itàlia e en Espanha en 1948 e 1949, sa vision e son estil son mai simple.
Pena de mòrt
La pena de mòrt dins lo monde
La Republica Populara de China faguèt mai de 3400 execucions en 2004, mai del 90% del total mondial. Encara que qualques cases s'utiliza un peloton d'execucion, la China decidiguèt recentament que totes las execucions se realizarán mejans injeccion letala, sovent efectuadas amb de forgonetas d'execucion de marca Iveco. Iran realizèt 159 execucions en 2004. Als Estats Units d'America, Tèxas es l'Estat que mai executa, amb 370 entre 1976 e 2006. Singapor es lo país amb mai d'execucions per capita del mond, amb 70 penjaments per a una populacion de prèp de 4 milons, i a, amb Japon, la menor taus d'asesinats. .
Yves Brayer
Biografia
Trabalha al Mexic, en Egipte, en Iran, en Grècia, en Russia, als Estats Units d'America e al Japon. Prenguent lèu la lutz e los ritmes d'un país, torna de sos viatge fòrça aquarelas.
Foguèt professor a l'Acadèmia de la Grande Chaumière pendent cinquante ans, president pendent cinq ans del Salon d'automne a partir de 1981 e, en 1977, conservator del musèu Marmottan a París pendent mai d'onze ans pendnet que organizèt de mòstras prestigiosas.
Pena de mòrt
La pena de mòrt dins lo monde
L'usatge de la pena de mòrt es totjorn mai restrench dins lo païses practicants. Japon, la Corèa del Sud, Taiwan, Singapor e los Estats Units son las solas nacions completament desvolopadas que mantenon la pena de mòrt. Aquela èra majoritàriament aplicada dins lo païses paures e/o amb govèrns autoritaris, que l'utilizan coma mena d'opression política. Pendent los ans 1980, la democratizacion de America Latina provoquèt un gran aument dels païses abolicionistas, seguida lèu per la casuda del comunisme en Euròpa centrala e Euròpa de l'Èst, qu'es una condicion de dintrada dins l'Union Europèa. Dins aqueles païses lo sosten popular a la pena de mòrt varia, mas merma de contunh. L'Union Europèa e lo Conselh d'Euròpa exigisson de biais estricte los seus estats membres qu'enebisson expressament la pena de mòrt, levat lo Protocòl 6 de la Convencion per a la Proteccion dels Dreches Umans e las Libertats Fonamentalas, qu'encara autoriza l'usatge de la pena capitala dins de l'Union per de crimes se passant en temps de guèrra. Cal notar que l'unic membre qu'encara se pretend d'aquela excepcion es Bielorussia: es la rason qu'aquel país siá encara exclusit del Conselh d'Euròpa. L'industrializacion aviada en Asia aumentèt la quantitat d'Estats desvolopats practicants. Dins aqueles païses, la pena de mòrt compta amb un grand sosten popular, e receb pauca o cap l'atencion dels govèrns e de la premsa. Curiosament, qualques païses d'africas e de l'Orient Mejan que lo sosten a la pena de mòrt es bas seguèron la meteissa tendéncia d'ignorar lo subjècte.
Yves Brayer
Òbra
Son gost pel grafisme lo mena a la practica de la tecnica de la gravadura sus coire e de la litografia. Alara realiza fòrça estampas e illustra de libres de tiratge limitat sus de tèxtes de Blaise Cendrars, Henry de Montherlant, Baudelaire, Paul Claudel, Jean Giono, Frédéric Mistral, Jean-Louis Vallas, eca.
Pena de mòrt
La pena de mòrt dins lo monde
Qualques païses tornèron a la practica de la pena capitala aprèp aver suspendut las execucions pendent de longs periòdes. Los cases mai notables son los Estats Units d'America, que suspenguèt las execucions en 1973 per i tornar en 1977; l'Índia, que faguèt cap d'execucion entre 1995 e 2004; e Sri Lanka, que recentament declarèt la fin del moratòri sus la pena de mòrt, mas qu'encara ne realizèt cap. Las Filipinas tornèron introduire la pena capitala en 1993 aprèp l'abolicion en 1987, mas tornèt a l'abolir en 2006.
Opinion publica
Lo nivèl de sosten a la pena de mòrt varia fòrça d'un país a l'autre. Dins las democracias abolicionistas o non, lo punt de vista del govèrn a un larg sosten popular e receb pauca atencion de la classa politica o dels mejans de comunicacion. Dins qualques païses abolicionistas, la majoritat de la populcion sosten o sostenguèt la pena de mòrt, e l'abolicion èra la consequéncia de cambis politics, o lo passatge d'un regime autoritari cap a un demoratic. Tanben influguèron de païses d'Euròpa per l'abolicion la faguent condicion necessària per poder dintrar dins la Union Europèa, per aquò, per exemple, foguèt abolida la pena de mòrt en França en 1981. Los Estats Units d'America es una notable excepcion: qualques estats proïbiguèron la pena de mòrt fa de decenias (Lo primièr a l'abolir foguèt Michigan en 1846), alara que d'autres encara la practican; la pena capitala es a l'ora d'ara un tèma polemic de discussion per tot lo país. Mas, dins d'autres païses es rare que se proïbiguèt l'aplicacion de la pena de mort aprèp una discussion publica activa suls avetatges e consequéncias.
Quitament dins los païses abolicionistas a vegadas torna lo debat sus la pena de mort coma a reaccion a qualque assassinat especialament brutal, pasmens que paucs païses la tornèron admetre aprèp de l'aver abolida. Mas, l'aument subte de la quantitat de crimes violents, coma assassinats o atacas terroristas, butèt qualques païses, coma Sri Lanka o Jamaica, d'acabar amb los moratòris sus la pena capitala. Dins los païses practicants, lo debat sus l'oportunitat de la pena de mòrt torna cada còp que se fa jorn un cas d'error dins son aplicacion, encara que aquel tipe de faches provòca de modificacions dins lo sistèma legal per melhorar son aplicacion, mas que capita jamai a la proïbicion. Una enquèsta internacional del Grop Gallup en 2000 assegurava que «Lo sosten a la pena de mort a nivèl mondial es de 52%». La repaticion del porcentatge de sosten e rebuta a la pena de mòrt per continents es: al nivèl mondial, 52%/39%, America del Nòrd 66%/27%, Asia 63%/21%, Euròpa Centrala e de l'Èst 60%/29%, Africa 54%/43%, America Latina 37%/55%, Euròpa Occidentala 34%/60%.
Als Estats Units d'America, las enquèstas mòstran un sosten majoritàri a la pena capitala. Una enquèsta facha per ABC News en julhèt de 2006 mostrava un sosten de 65% per de la pena de mort, de biais coerent amb d'autres resultats de 2000. D'acòrdi amb una autra enquèsta del Grop Gallup de mai de 2006, la mitat del public nòrdamerican pensa que la pena de mort s'aplica pas amb una frequéncia sufisenta, e 60% considèra que s'aplica de biais juste. Mas, las enquèstas mòstran tanben que lo public es mai dividit quand se li demana de causir entre la pena capitala e la pena perpetuitat, o quan se la deu aplicar als delinquents juvenils. Aperaquí 6 sus 10 nòrdamericans pensan que la pena de mort a cap d'efècte dissuasiu dins los cases d'assassinat, e la majoritat pensa que al mens un innocent foguèt executat dins los darrièrs cinc ans
Una enquèsta recenta sul web de Al-Jazeera concluguèt que 52,7% dels enquestats èran en favor de la proïbicion de la pena de mort, 39,3% contra sa proïbicion, e 8% se mostrèron indecís.
Organizacions internacionalas
Qualques convencions regionalas enebisson l'usatge de la pena de mort, la mai notable essent la Convencion Europèa dels Dreches de l'Òme dins lo seus protocòls sesen (abolicion en temps de patz) e tretzen (abolicion en totas las circonstàncias). Pasmens, la majoritat de tractats internacionals negan categoricament la proïbicion de la pena capitala en cas de crime grèu, coma per exemple lo Pacte Internacional dels Dreches Civils e Politics, encara que inclsi de protocòls opcionals que permeton l'abolicion.
Diferentas organizacions internacionalas faguèron de l'abolicion de la pena de mòrt en una de sa condicion de dintrada, coma per exemple l'Union Europèa e lo Conselh d'Euròpa ﻿Ambedoas organizacions èran dispausadas a acceptar un moratòri coma mesura provisòria. D'aqueste biais la Russia, qu'autoriza la pena de mòrt dins sa legislacion, utilizèt de la pena capitala per dintrar al Conselh d'Euròpa. D'autres Estats, qu'an prohibit de iure la pena de mòrt en temps de patz e de facto en tota circumstància, pasmens se se ratifiquèt pas lo Protocòl n°13, que fa pas l'obligacion internacionala d'evitar l'usatge de la pena de mòrt en temps de guerra o en perilh de guèrra imminent. Concretament Armenia, França, Itàlia, Letònia, Polonha e Espanha, quitament se Itàlia e Espanha an signat lo Segon Protocòl Opcional del Pacte Internacional dels Drechs Civils e Politics dins aqueste sens, e Espanha, encara qu'èra presenta dins la Constitucion, enebiguèt expressament en 2006 l'usatge de la pena capitala en temps de guèrra. Albania es fins ara lo darrièr país a ratificar lo Protocòl n°13, amb data efectiva lo 1èr de junh de 2007.
Turquia, que pels darrièrs ans dintrèt en negociacion per integrar en l'Union Europèa, deguèt menar a una reforma del seu sistèma legal. E en 1984, decidiguèt un moratòri de facto sus l'aplicacion la pena capitala. En agost de 2002 sortiguèt de la legislacion turca la possibilitat d'aplicar la pena de mort en temps de patz, e en mai de 2004 se modifiquèt la constitucion per eliminar la pena capitala en tota circonstància. Turquia ratifiquèt lo Protocòl n°13 de la Convencion Europèa dels Drechzs Umans el febrièr de 2006. Lo resultat es que, en Euròpa es rebutada nimai s'aplica en practica la pena de mort: levat Russia, que decidiguèt una moratòri sus lo tèma, ratifiquèron lo Seisen Protocòl de la Convencion Europèa dels Dreches Umans. L'unica excepcion es Bielorussia, qu'es pas membre del Conselh d'Euròpa. La Assemblada Parlamentària del Conselh d'Euròpa fa pression suls estats observadors del Conselh d'Euròpa qu'encara aplican la pena capitala (Estats Units d'America e Japon) que proïbisca l'aplicacion, o daisse la seuna situacion d'Estat observador. En mai de promòure l'abolicion de la pena de mort pels seus Estats membres, l'Union Europèa proïbiguèt l'extradicion de criminals en cases que lo país reclamant pòsca aplicar la pena capitala.
Las organizacions non governamentalas Amnistia Internacionala e Human Rights Watch se son posicionadas explicitament per la luta contra la pena de mòrt qu'es lor objectiu primièr.
Pena de mòrt pels menors
La Convencion suls dreches de l’enfant de l'Organizacion de las Nacions Unidas dispausa que. Aquela convencion foguèt signada e ratificada per totes los païses del mond levat los Estats Units d'America e Somalia. . Convencion suls Dreches dels enfants : Las questions mai frequentas (207-06-04)ONU
La soscomission de las Nacions Unidas per la Promocion e Proteccion dels Dreches Umans sosten que la pena de mort aplicada als menors d'edat es contrària al Dret internacional costumièr.
L'abolicionisme dins diferents païses
La primièra donada istòrica sus l'abolicion de la pena de mòrt ven de China, foguèt proïbida brevament entre 747 e 759. En Anglatèrra s'incluguèt una opinion contrària sus aquela dian Las dotze conclusions dels lolards, tèxt escrich en 1395. Se considèra que l'actual moviment abolicionista foguèt iniciat per la publicacion en Itàlia del libre de Cessés Beccaria, Dei Delitti i Delle Pene (Del delicte e de la pena) en 1764. Beccaria pretendava demostrar non solament l'injustícia, mas quitament la futilitat de la pena capitala e de la tortura del punt de vista de la politica sociala. Influiguèt amb son libre Leopold d'Habsburg, celèbre monarca de las Luses e futur Emperaire de Àustria, aboliguèt la pena de mort dins lo Gran Ducat de Toscana alara independent lo 30 de novembre de 1786, aprèp que suspendèt de facto las execucions (la darrièra se faguèt en 1769). Leopold promulguèt en aquela data la reforma del còde penal qu'aboliguèt la pena de mort, i ordenèt la destruccion de totes los instruments utilizats per l'aplicacion, foguèt la primlèra proïbicion formala de l'epòca modèrna. En 2000, las autoritats regionalas de Toscana establiguèron lo 30 de novembre un festenal annadièr, per remembrar l'eveniment. Aquela meteissa data s'utiliza al nivèl mondial dins prèp de 300 vilas pel meteis objectiu, dins un moviment revindicatiu que se nomena de Jorn de las Vila per la Vida.
Dins lo rèsta del mond l'abolicion de la pena de mort continuhèt mas pron lentament, e se percebiá coma pas necessàri. Pasmens, la segona Republica Romana se desmarquèt completament de la tendéncia practican la pena capitala e lo meteis an de sa proclamacion, en 1849, proïbiguèt l'usatge de la pena de mòrt, venguent la primièra republica de l'istòria en prendre aquela mesura. Veneçuèla seguèt l'exemple abolissent la pena capitala en 1863, e Portugal lo faguèt en 1867 (la darrièra execucion se faguèt en 1846).
Als Estats Units d'America, Michigan foguèt lo primèr Estat a proïbir la pena de mort lo 1 de març de 1847. Ara dotze Estats e lo Districte de Colúmbia aboliguèron la pena de mort.
Yves Brayer
Òbra
Yves Brayer es tanben l'autor de decoracions muralas, de cartons de tapisserias, de maquetas de decors e de costums per la Comèdia Francesa, e los Opéras de París, Amsterdam, Niça, Lion, Tolosa, Bordèu o Avinhon.
Sas mòstras faguèron sas òbras familhièras dins fòrça païses: a París puèi en França, en Euròpa e als Estats Units d'America. En 1977, la Bibliotèca nacionala de França organiza una mòstra « Yves Brayer, Graveur » pels sieus setantas ans, e lo musèu de La Pòsta a París li consacra una mòstra a l'escasença de la sortisa dels sieus sàgels. Lo musèu Marmottan li fa omenatge en 1993 e lo musèu de las Annadas Trenta a Boulogne e Billancourt celèbra son centenar en 2008.
Lo musèu Yves Brayer
En 1960 es obèrt lo primièr musèu Yves-Brayer dins la sala d'onor de l'ostal de vila de Còrdas. Dempuèi 2006, aquela òbras son mostradas al musèu d'art modèrne e contemporanèa situada dins lo bèl ostal gotic dich « del Grand Falconièr », amb d'òbras de Picasso, Fernand Léger, Aline Gagnaire e mai, venent de la donacion André Verdet. Un musèu Yves Brayer foguèt inaugurat en 1991 als Bauç dins un ostal de la fin del sègle XVI , pròche de la capèla dels Penitents Blancs qu'aviá decorat unes ans abans.
Théodore Richard
Alexandre-Louis-Marie Théodore Richard (24 de novembre de 1782 a Milhau – 18 de novembre de 1859 a Tolosa) es un pintre roergàs especializat dins los païsatges amb una formacion d'engenhaire cadastral. Lo sieu mèstre e ensenhaire es Jean Victor Bertin.
Tartuga
Las Tartugas (Testudines), o Quelonians, forman un òrdre de reptils que la caracteristica es d'aver una clòsca. Existís una granda varietat d'espècias amb de caracteristicas divèrsas, mas totas se distinguisson dels autres reptils par la clòsca. Se despartisson tradicionalament en tres grops : las tartugas terrèstras, las tartugas aquaticas, e las tartugas marinas.
Las tartugas son oviparas e la ponduda a luòc aperaquí un còp l'an. Los joves creisson rapidament, son desvolopament s'alentís puèi. L'alimentacion de las tartugas se pòt compausar de carn o de vegetals segon las espècias.
La Gonfrière
La Gonfrière es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Orne e la region de la Bassa Normandia.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Guillon-les-Bains
Guillon-les-Bains es una comuna francesa, situada dins lo departament de Dobs e la region de Borgonha Franca Comtat.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Gómara
Gómara es un municipi de la província espanhòla de Soria dins la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon. Es lo caplòc de lo Campo de Gómara.