cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Tanzania
La formacion e lo declin de l’estat de Tippo Tip
Nascut vèrs 1839, Tippo Tip èra un marchand araboswahili que participava au comèrci caravanier entre Zanzibar e lei Grands Lacs. Vèrs 1870, rescontrèt l’explorator britanic David Livingstone e l’ajudèt dins seis expedicions. Dins leis annadas 1870, agantèron la region de l’oèst dau lac Tanganyika onte Tippo Tip e d’autrei marchands prenguèron lo contraròtle dau territòri. L’i creèron un estat de tipe coloniau basat sus lo comèrci d’evòri e de produchs agricòlas. En 1887, lei Britanics lo nomèron governador de la província orientala de Còngo fins a una revòuta en 1891 que marquèt la fin de son sistèma. Si retirèt alora a Zanzibar onte demorèt fins a sa mòrt en 1905.
Lei colonizacions alemanda e britanica
A la fin deis annadas 1870, la populacion britanica comencèt de s’interessar a la region orientala dei Grands Lacs amb la question dei missionaris mandats dins lo reiaume de Buganda. Pasmens, lo govèrn de Londres contunièt dins la region de sostenir lo sultanat de Zanzibar coma relèu de l’influéncia britanica. Ansin, leis Alemands poguèron desbarcar dins la region au començament deis annadas 1880 e signar rapidament d’acòrds amb leis estats dau platèu tanzanian en 1884 sensa oposicion armada britanica.
Lo Reiaume Unit deguèt acceptar de negociar amb Alemanha e un acòrd foguèt signat en 1886 sensa l’avejaire dau sultan. Lo territòri dau sultanat foguèt limitat a una faissa de 16 quilomètres lòng de la costat e lei regions interioras foguèron devesidas entre una zòna d’influéncia alemanda au sud e britanica au nòrd. Puei, entre 1888 e 1889, lo sultanat deguèt laissar l’administracion dei regions maritimas sud e nòrd ais Alemands e ai Britanics. Enfin, en 1890, leis Alemands agantèron lo territòri de l’Oganda actuau.
Aquò entraïnèt de negociacions novèlas entre Londres e Berlin qu’organizèron lo partiment de la region. La màger part de la Tanzania actuala formèt la colonia d’Africa Orientala Alemanda. Oganda e l’illa de Zanzibar demorèron sota la dominacion britanica en cambi de l’illa europèa de Heligoland. Lo sultanat de Zanzibar venguèt un protectorat britanic segon un tractat signat en 1886 que leis Alemands acceptèron de reconóisser. Una guèrra en 1896 confirmèt la dominacion britanica sus l’illa e son drech d’impausar un sultan favorable a seis interès. En 1897, l’esclavatge foguèt oficialament abolida mai la liberacion deis esclaus foguèt fòrça lònga e durèt de decennis. Lei Britanics protegèron lo poder dau sultan e deis Arabis (17% de la populacion vèrs la mitat dau sègle XX) e leis Indians (6%) gardèron lo contraròtle de l’economia. De tensions apareguèron donc pauc a pauc entre Arabis, Indians e Africans e tanben entre Zanzibar, centre dau poder, e l’illa de Pemba. Pasmens, fins a 1956, leis Arabis capitèron de resistir ai temptativas de partiment dau poder fins a l’impausicion de reformas per lei Britanics.
L’Africa Orientala Alemanda
thumb|L’Africa Orientala Alemanda en 1914.
L’Africa Orientala Alemanda existèt de sa fondacion a la fin deis annadas 1880 fins a 1918 e son ocupacion per leis Aliats. Sa capitala foguèt installada a Dar es Salaam. Entraïnèt de transformacions majoras au sen dei societats africanas dau platèu amb l’expansion de l’influéncia swahili, lo declin deis poders ancians, la repression saunosa dei revòutas còntra l’autoritat coloniala e l’introduccion de culturas agricòlas novèlas dictadas per d’interès economics alemands (coton…).
Doas revòutas importantas si debanèron en 1897-1898 e en 1905. La premiera regardèt lo pòble Hehe que foguèt esquichat. Après aquela desfacha, son territòri e sa populacion foguèron utilizats per installar de plantacions de coton. La segonda insureccion majora comencèt au sud de la capitala quand un masc locau, Kinjikitile Ngwale, decidèt d’organizar una campanha d’expulsion deis Alemands. Foguèt rapidament arrestat mai unei pòbles (Ngingo, Ngoni…) jonhèron la revòuta e leis autoritats militaras alemandas deguèron esperar l’arribada de renfòrç venguts d’Euròpa. Amb aquela ajuda, ataquèron e pilhèron lei regions rebèlas entraïnant la mòrt de 300,000 personas dins lo corrent d’una famina causada per la destruccion dei recòltas.
En 1914, la colonia foguèt atacada per lei Britanics. Fòrça inferiors en nombre, lei tropas alemandas dirigidas per Paul von Lettow-Vorbeck capitèron de si retirar e de secutar lei fòrças de l’Entenduda fins a la fin de la guèrra. Après la desfacha alemanda, l’Africa Orientala Alemanda foguèt partejada entre lo Reiaume Unit qu’obtenguèt la màger part e Belgica qu’obtenguèt lei dos reiaumes de Burundi e de Rwanda. La partida britanica prenguèt lo nom de Tanganyika Britanic.
Lo Tanganyika Britanic
La presa de contraròtle britanic de la màger part de l’Africa Orientala Alemanda foguèt reconeguda en 1919 per la Societat dei Nacions que donèt un mandat a Londres per administrar e desvolopar la region. En realitat, lo territòri foguèt administrat coma una colonia britanica normala entraïnant la contuniacion dau declin deis estructuras de sa societat tradicionala. En parallèl, apareguèt dins leis annadas 1930 d’organizacions novèlas de païsans africans productors de coton ò de cafè que l’objectiu èra de defendre leis interès locaus en delà de l’encastre etnic.
En 1946, après la Segonda Guèrra Mondiala, lo Tanganyika Britanic foguèt plaçat sota la tutèla de l’Organizacion dei Nacions Unidas e lei Britanics assaièron sensa succès d’i encoratjar la formacion d’una societat multietnica.
La fin de la colonizacion britanica e la formacion de Tanzania
Au començament deis annadas 1950, lo regime d’autonòmia donada au Tanganyika Britanic permetèt la formacion de partits politics e d’eleccions. Foguèron caracterizadas per lei victòrias de l’Union Africana Nacionala de Tanganyika (TANU) fondada en 1951 per Julius Nyerere. L’objectiu de Nyerere èra de renfòrçar l’autonòmia locala puei de demandar l’independéncia. Sei victòrias de 1958 e de 1960 li permetèron de venir Premier Ministre de Tanganyika e Londres deguèt acceptar de laissar l’independéncia a sa colonia en decembre de 1961. En 1962, venguèt una republica e Nyerere foguèt elegit president.
A Zanzibar, la situacion foguèt pus conflictuala amb la formacion de tres partits a la fin deis annadas 1950. Vengut independent en decembre de 1963, lo sultanat foguèt inicialament dirigit per una coalicion dau Partit nacionalista de Zanzibar (ZNP) que representava la comunautat aràbia e dau Partit dau pòble de Zanzibar e de Pemba (ZPPP) que gropava de moderats. Pasmens, aqueu govèrn foguèt rapidament reversat per una insureccion dirigida per lo Partit Afro-Chirazi (ASP) qu’èra fòrça ostil au mantenement dau sultanat. Aperaquí 10,000 Arabis foguèron chaplats e lo sultan quitèt lo país. Venceire, l’ASP proclamèt l’abolicion de la monarquia e la formacion d’un Conseu Popular de Zanzibar e de Pemba. Venguèt tanben partit unic e creèt un regime autoritari dirigit per Abeid Amani Karume fins a son assassinat en 1972.
Per empachar una intervencion estrangiera còntra son regime. Karume si raprochèt rapidament dau govèrn de Nyerere per trobar una proteccion poderosa. En 1964, foguèt donc signat un tractat d’union entre Tanganyika e Zanzibar que formèron la Republica Unida de Tanzania. Pasmens, lei dos estats d’origina gardavan una autonòmia fòrça importanta.
La Tanzania contemporanèa
Julius Nyemere demorèt lo cap dau país fins a sa retirada de la vida politica en 1985. Maugrat un bilanç economic feble, sa politica permetèt l’emergéncia d’un estat democratic multietnic. Au nivèu diplomatic, si definiguèt coma socialista e signèt un acòrd amb la China comunista mai capitèt de gardar de relacions bònas amb lo blòt occidentau. En revènge, lei relacions amb Oganda e Kenya venguèron marridas en causa de tensions territòrialas e economicas. En 1978, Oganda ataquèt lo nòrd de Tanzania entraïnant una guèrra entre lei dos país. Après una mobilizacion importanta, Tanzania capitèt de conquistar lo territòri ogandés e de reversar la dictatura d’Idi Amin Dada.
Julius Nyemere foguèt remplaçat per Ali Hassan Mwinyi qu’èra lo president de Zanzibar. Autorizèt lo multipartisme en 1992 e d’eleccions liuras en 1995. Benjamin William Mkapa foguèt elegit president en 1995 e 2000. Foguèt remplaçat per Jakaya Kikwete en 2005. Deguèron faciar divèrsei problemas regionaus coma de crisis economicas regardant lei prètz dei matèrias premieras ò de crisis politicas coma la gestion dei consequéncias dei guèrras de Burundi e de Rwanda.
Estructura generala
Tanzania si definisse coma una republica federala de regime presidenciau. Aqueu sistèma si formèt deis annadas 1960 ais annadas 1990 a partir de la fusion entre Tanganyika e Zanzibar, de la redaccion de la constitucion actuala en 1977, de sa modificacion en 1984 e de l'autorizacion dei partits politics en 1992. Lo poder executiu es dirigit per lo president de la republica qu'es tanben cap dau govèrn. Lo poder legislatiu es partejat entre lo govèrn e lo parlament. Enfin, lo sistèma judiciari es independent dei dos autrei poders. Zanzibar a gardat una autonòmia locala fòrça importanta e a lei sieus govèrn e parlament que son competents per adoptar lei sieunas leis dins certanei domenis de competéncias.
Poder legislatiu
Lo parlamenent es compausat d'una chambre unica dicha assemblada nacionala. Es compausat de 274 deputats. 232 son elegits au sufragi universau dirèct per un mandat de cinc annadas, 37 son de sètis reservats a de fremas nomadas per lo president e 5 son reservats a de membres dau parlament de Zanzibar. Lo parlament es competent per adoptar lei leis que van s'aplicar au sen de la federacion de Tanzania e per sa partida continentala (Tanganyika).
Zanzibar a lo sieu parlament qu'es compausat de 50 deputats elegits, de 10 deputats nomats per lo president de Zanzibar e de 5 deputs ex officio. A lo drech d'adoptar lei sieunas leis dins certanei domenis.
Sistèma judiciari
Lo sistèma judiciari de Tanzania es compausat de cinc nivèus principaus gropant leis institucions eissidas dei estructuras tribalas, de la lei islamica e de la Common law. Es organizat en tribunaus de premiera instància, en tribunau de districte, en cort magistrala, en Cort Auta e en Cort d'Apèu. Lei jutges son nomats per lei jutges de reng superior franc de la Cort Auta e de la Cort d'Apèu que sei membres son nomats per lo president. Zanzibar a un sistèma judiciari similar mai es possible de far apèu dei questions de drech constitucionau ò islamic auprès de la Cort d'Apèu de l'union.
Organizacion territòriala
Lo territòri de Tanzania es devesit entre 30 regions que son tanben devesidas entre 127 districtes. 25 regions son continentalas e eissidas de Tanganyika e 5 son insularas e eissidas de l'estat de Zanzibar.
Simbòls de l'Estat
L'Estat tanzanian a unei simbòls. Son drapèu foguèt adoptat lo 30 de junh de 1964 a partir de la fusion dei drapèus de Tanganyika e de Zanzibar. Lo vèrd representa la vegetacion dau país, lo blau l'Ocean Indian, lei lacs e lei rius, lo negre la color de pèu dei Tanzanians e lo jaune lei ressorsas mineralas importantas de Tanzania. Son blason es tanben eissit de la fusion dei blasons de Zanzibar e de Tanganyika. Sa devisa es (Uhuru na Umoja en swahili) e son imne nacionau es  (Mungu ibariki Afrika en swahili).
Afaires estrangiers
Dempuei son independéncia, Tanzania es una poissança diplomatica importanta sus lo continent african, en partida gràcias au prestigi dau president Julius Nyerere e a son adopcion d'un sistèma socialista limitat que li permetèt de gardar sei relacions amb lei dos blòts de la Guèrra Freja. Tanzania participèt tanben a la fondacion dau Movement dei Non Alinhats, dau G77 e l'Organizacion de l'Unitat Africana. Son unica crisi diplomatica si debanèt dins leis annadas 1970 quand lei relacions amb Oganda e Kenya venguèron marridas après de temptativas mancadas d'union economica. Entre 1978 e 1979, aquò causèt la Guèrra Ogandotanzaniana que s'acabèt per una victòria tanzaniana.
Fòrças armadas
Lei fòrças armadas tanzanianas foguèron fondadas en 1964 après la formacion de la federacion. Tre lo començament, l'insisténcia foguèt donada sur l'importància de l'autoritat civila sus la ierarquia militara. Ansin, caracteristica de remarca en Africa, l'armada tanzaniana a jamai menat de còp d'estat còntra lo govèrn. Dempuei sa fondacion, participèt a la Guèrra Ogandotanzaniana (1978-1979), sostenguèt lo FRELIMO durant la Guèrra Civila de Moçambic (1975-1992) e formèt la màger part dei tropas africanas pendent l'invasion d'Anjouan en 2008. Participèt tanben a unei missions dei Nacions Unidas.
En 2013, lei fòrças armadas tanzanianas alinhavan 27,000 militars amb un budget representant 0,9% dau PIB. Èran devesits entre una armada terrèstra, una armada aeriana e una fòrça navala. La màger part deis armaments datan dei premiereis annadas de la Guèrra Freja (T-55, T-62, Mig-21...) e una partida importanta es en resèrva.
Economia
De veire: Economia de Tanzania.
Ressorsas naturalas
Tanzania a de ressorsas naturalas fòrça importantas que son un axe de desvolopament major per lo govèrn. D'efècte, a la fin deis annadas 2000, lo sector minier representava entre 3 e 4% dau PIB tanzanian. Dins aquò, de projèctes existisson per aumentar aquela part fins a 10% vèrs 2025. Per aquò, Tanzania adoptèt una politica fòrça atractiva per lei companhiás estrangieras basada sus una taxacion febla (solament 68,9 milions de dolars en 2005 per d'exportacions de 693 milions). Aquò permet de compensar lei defaus de l'economia tanzaniana, especialament la manca d'infrastructuras e de personaus corrèctament formats.
Agricultura
L'agricultura representa la partida principala de l'economia tanzaniana. En 2004, per exemple, gropava 51% dei gasanhs de devisas estrangieras, 75% deis emplechs e 47% dau PIB. Es basada sus un partiment entre de tenements pichons esplechats per de familhas e de tenements pus importants eissits de l'anciana economia socialista. L'objectiu principau de l'agricultura es de produrre per lo mercat intèrn de Tanzania. Leis exportacions son feblas e regardan magerament lo cafè, lo coton e lo tabac. De progrès tecnics son estats realizats dempuei l'independéncia illustrats per l'absència de crisi alimentara importanta en Tanzania. De mai, lo sector declina en causa de l'importància donada au sector minier en plaça de l'agricultura.
Industria
Lo sector industriau de Tanzania es fòrça limitat e magerament destinat a la transformacion de matèrias premieras localas agricòlas. Lo sector de la produccion de ciment conoisse una creissança importanta sostenguda per lei besonhs dau sector minier.
Servicis
Lo sector dei servicis tanzanian es magerament dominat per lo torisme passat de 12,000 visitors en 1961 a quasiment un milion en 2010. Aqueu sector es ajudat per la preséncia de sètis naturaus excepcionaus coma lo Mont Kilimanjaro, la region dau Rift e una biodiversitat importanta. Es vengut la segonda fònt de devisas estrangieras dau país e sa part dins lo PIB nacionau passèt de 1% en 1980 a 13% en 2000.
Teodòr Aubanèu
Teodòr Aubanèu (en nòrma mistralenca <Teoudor Aubanèu>) (Avinhon, 26 de març de 1829 - Avinhon, 2 de novembre de 1886) foguèt un estampaire e mai que mai un dei pus grands poètas occitans (provençaus), que marquèt fòrça la Renaissença Occitana dau sègle XIX.
Sa vida
Aubanèu nais dins una familha d'estampaires (estampaires "dau Papa e de l'Archevesque d'Avinhon" au sègle XVIII quand Avinhon èra encara part deis Estats de la Glèisa). Fa seis estudis amb lei paires as Ais de Provença avans de tornar trabalhar a l'estampariá Aubanèu.
Es bòn catolic, coma tota sa famiha, seguís leis amassadas de la Societat de la Fe ont fa la coneissença de Josèp Romanilha. Es aqueu que li fa rescontrar d'amics coma Frederic Mistral e Ansèume Matieu. Totei se retròban au castèu de Fòntsegunha per i far de poesias e de cançons. Aubanèu i vei tanben en 1850 Jenny Manivet, dicha Zaní. Amorós totei dos, Teodòr e Zaní arriban pas a se declarar sei sentiments e en 1854, la joveneta se fa monja au convent dei Filhas de la Caritat.
Lo meteis an leis amics de Fòntsegunha fondon lo Felibritge qu'Aubanèu, segon d'unei, n'es lo poèta mai prefond e mai desesperat. En 1860, publica La miugrana entredubèrta <La mióugrano entre-duberto>, ben aculhida per lo monde literari, que i canta lo sieu amor per Zaní. Mai lei catolics avinhonencs, qu'Aubanèu se'n sent tan pròche, meton l'òbra a l'indèx e aquò fica en perilh l'estampariá Aubanèu, ben ligada a l'archevescat d'Avinhon.
Se marida en 1861 e torna trobar una mena de felicitat mai publica plus tot çò qu'escriu.
Pasmens i a un conflicte creissent entre Aubanèu, lo catolic liure, e Romanilha, lo catolic conservator. Après de malentenduts amb Romanilha en 1878, au meteis temps que i a de jornaus qu'acusan lo Felibritge d'èsser separatista, s'aluenha dau movement a partir de 1880. Quand publica confidencialament en 1885 un autre recuelh, fòrça sensuau, Lei filhas d'Avinhon <Li fiho d'Avignoun>, lei devòts l'atacan amb violéncia e l'archevesque lo blaima. Mòr d'una crisi d'apoplexia en octòbre de 1886. Es enterrat au cementèri de Sant Veran d'Avinhon.
Son òbra
thumb|200px|Bust d'Aubanèu dins lo Jardin dei Felibres a Scèus Amb Romanilha e Mistral, Aubanèu es un dei tres pilars dau Felibritge. Ai dos recuelhs de poesias publicats quand viviá, La miugrana entredubèrta e Lei filhas d'Avinhon, li cau ajustar un drama en vèrs, Lo pan dau pecat <Lou pan dóu pecat>, que lo jògan en 1878. E tanben d'òbras postumas coma lo recuelh de poesias Lo Rèiresoleu <Lou Rèire-Soulèu> publicat en 1899 e dos dramas: Lo raubatòri <Lou raubatòri> publicat en 1928 e Lo pastre <Lou pastre> publicat en 1947.
Extrach
Debuta de "La Vènus d'Avinhon <La Venus d'Avignoun>", primier poèma dau recuelh Lei filhas d'Avinhon <Li fiho d'Avignoun>.
Bibliografia
Leis òbras completas d'Aubanèu, la maison Aubanèu leis editèt a Avinhon de 1960 a 1963.
Lenga aglutinanta
Una lenga aglutinanta es una lenga bastida per aglutinacion: que fòrça mots son formats en jónher de morfèmas amassa.
Aquel tèrme foguèt emplegat d'en primièr per Wilhelm von Humboldt en 1836 per fin de classificar las lengas d'un punt de vista morfologic. Lo mot ven del vèrb latin agglutinare (pegar amassa).
Una lenga aglutinanta es una forma de lenga sintetica ont cada afixe representa una unitat de sens (coma "diminutiu," "preterit," "plural," etc.), e los morfèmas ligats son exprimits per d'afixes (e pas per de cambiaments intèrnes de la raiç del mot, o cambiament de ritme o de tonalitat). En mai, çò qu'es pus important, dins una lenga aglutinanta, los afixes fusionan pas amb los autres, e cambian pas de forma jos l'influéncia dels autres.
Escultura
thumb|[[Dàvid (Miquèl Àngel)|Dàvid de Miquèl Àngel, situat dins la Galleria dell'Academia, a Florença.]] L'escultura es una de las Bèlas Arts; es una activitat artistica que consistís a crear e realizar de formas en relèu. Es l'art de modelar o talhar, soudar o assemblar amb tèrra, pèira, fusta o d'autres materials. L'escultura es l'òbra produsida per l'escultor.
Lenga aglutinanta
Las lengas sinteticas que son pas aglutinantas son sonadas lengas fusionalas; de còps que i a, combinan los afixes amassa, sovent en los cambiar drasticament dins lo processus, e en jónher mantun sens per un meteis afixe (per exemple, dins lo mot occitan "parli", lo sufixe "-i" porta lo sens de l'indicatiu present e de la primièra persona del singular).
Escultura
Lo tèrme d'escultura ven etimologicament del latin « sculpere » que vòl dire « talhar » o « tirar tròces d'una pèira ».
Talha, modelatge, assemblatge, estereolitografia
Lo metòde consistís a apondre o traire de matèria a l'entorn d'un o mai centre que vendrà « l'anma » de l'escultura. Aquela tecnica s'aplica a de materials « plastics », es a dire susceptibles de se deformar d'un biais reversible jos l'efièch de fòrças minimas (l'argila, la cera, lo plastre e d'autras pastas de modelar). De matèria se pòt tirar o apondre. L'estapa seguenta es lo secatge lent per l'argila e lo plastre, lo refregiment per la cera e la coseson per l'argila seca.
Lenga aglutinanta
Exemples de lengas aglutinantas
D'exemples de lengas aglutinantas son: lo basc, lo blackfoot, lo georgian, las lengas altaïcas (veire turc e tatar), lo japonés (de còps que i a classificat amb las lengas altaïcas), lo corean (de còps que i a classificat amb las lengas altaïcas), lo malai l'indonesian, fòrça lengas tibetobirmanas,  las lengas dravidas,  fòrça lengas oralicas (que las pus importantas son l'ongrés, lo finés e l'estonian), l'inuktitut, las lengas bantos (veire swahili), las lengas caucasencas del nòrd-èst, del nòrd-oèst e las lengas sud caucasencas, e qualques lengas mesoamericanas e de lengas indigènas d'America del Nòrd coma lo nahuatl, lo uastec, e lo salish ; lo quíchoa e l'aimara que son de lengas indigènas d'America del Sud. Una part de l'ancian Orient Pròche parlava tanben talas lengas, coma lo sumerian, l'elamita, l'urrian, l'urartian, l'attic, lo gutian, lo lullubi, e lo kassite.
Escultura
Materials
Tradicionalament, los materials utilizats per l'escultura son generalament d'origina minerala, la pèira (marbre, granit, calcari, jade), lo ciment (que se pòt motlar) o lo beton (en talha dirècta quand es pres), l'argila (porcelana, tèrra cuècha, pasta Fimo que secan al forn o la tèrra grassa que secan a l'aire libre en vint-e-quatre oras), mas pòdon tanben èsser de metal (bronze, acièr, alumini, estam) e encara d'origina animala coma l'ivòri e vegetala coma la fusta, certans fruches, ortalissas. L'escultura modèrna e contemporanèa utiliza tanben lo textil, lo veire, la sal, la sabla, lo glaç, l'aiga, los cristals liquids e d'autres materials fabricats per l'òme, coma las matèrias plasticas. Lo papièr mastegat es tanben un material extrèmament economic, e las tecnicas de realizacion d'esculturas amb aquel material son simplas, amb possibilitats d'associacions amb d'autras matèrias quasi illimitadas. Dins sos ultims escriches, Joan Miró afirmèt que dins l'avenir, se pòsca imaginar d'esculturas utilizant los gases coma materials.
Formas
Se distinguís doas grandas categorias d'esculturas : lo relèu e la bòça redonda
Relèu
Lo relèu es una escultura que demòra ligada amb un rèireplan, s'auçant fòra d'aquel rèireplan. Segon lo gra de projeccion de las figuras en dessús del plan, los relèus son qualificats de relèu ecrasat (stacciato relievo): que son relèu es fòrça flac. Los contorns de las figuras son finament incisats (coma certans relèus asirians).
Bòça redonda
La Bòça redonda es una escultura concebuda d'un biais tal que se pòt observar de totes los costats, o gaireben. La bòça redonda repausa sovent sul sòl o sus un sòcle.
Moby
thumb|250px|Moby en 2009 Richard Melville Hall, escaissat artisticament Moby (Harlem, Nòva York, 11 de setembre de 1965) es un cantautor, musician e fotograf american.
Hair (comedia musicala)
Hair es una comedia musicala ròck de James Rado e Gerome Ragni (paraulas) e de Galt MacDermot (musica) creada « off-Broadway » en octobre de 1967 puèi jogada a Broadway a partir d'abril de 1968 pendent quatre ans sens interrupcion.
Kissin U
Kissin U ei un disc simple de la cantaira americana Miranda Cosgrove.
Hair (comedia musicala)
Argument
''Aquel argument es basat sus l'scenari original de Broadway. L'script varièt dins las produccions seguentas.''
Claude, lo líder de la "tribú", es assetat al center de l'empont alara que la tribú se mesclada amb lo public. Sheila un dels membre, estudianta a l'Universitat de Nòva York e acivista politica, e Berger, un esperit liure irreverent, copan una blesta del pel de Claude e la crema. Alara la tribú converjas lentament cap a l'empont, passant pel public, començan a se celebrar coma enfants de l'Edat d'Aquarius ("Aquarius"). Berger leva las bragas per acabar en panhe. Intercambiant amb lo public, se presenta coma un ors de pelussa psiquedelic ("psychedelic teddy bear") e revèla que recerca "Donna" ("looking for my Donna").
La tribú recita una tièra de medicaments, legal e illegal ("Hashish"). Woof, d'arma nòbla, exalta diferentas practicas sexualas ("Sodomy") e dich, cultivi de causas ("I grow things"). Ama las plantas, la familha e lo public, afirma al public, fasèm pas qu'un ("We are all one"). Hud, un militant Afrioamerican, arriba capvirat sus un pal. Se declara president dels Estats Units de l'amor "president of the United States of love" ("Colored Spade"). Dins un accent anglés fals, Claude dich qu'es la bèstia mai bèla de la forèst ("the most beautiful beast in the forest") de "Manchester, Anglatèrra". Un membre de la tribú se remembra qu'es vertadièrament de Flushing, Nòva York. Hud, Woof e Berger declaran la lor color Soí Negre ("I'm Black"), alara que Claude dich qu'es "invisible". La tribú recita una tièra de causa qu'an ("Ain't Got No"). Quatre membres Afroamericans de la tribú recitan de senhals de carrièra dins una sequéncia simbolica ("Dead End").
Sheila canta en scena cresi en l'amor ("I Believe in Love") e mena la tribú amb un cant de protestacion. La tribú torna "Ain't Got No (Grass)". Jeanie, una gojata excentrica, aparéis portant una mascara de gas, escarnissent la pollucion ("Air"). Es prensa e amorosa de Claude. Quitament se desira que sià l'enfant de Claude, foguèt trucada per un d'aquel mòstre afogat de velocitat "knocked up by some crazy speed freak". La tribú fa lo ligam entre LBJ (President Lyndon B. Johnson), FBI (lo Federal Bureau of Investigation), CIA (la Central Intelligence Agency) e LSD ("Initials"). Sièis members de la tribú aparéisson vestits coma los parents de Claude, li brandon las pelhas per la seuna diferentas transgressions – a pas de trabalh, reculhís de montanhas de papièr "mountains of paper" extrach de premsa e nòtas. Dison que van pas mai li donar d'argent, e l'armada fará de tu un òme "the army'll make a man out of you". Desfisant, Claude mena la tribú celebrant lor vitalitat ("I Got Life").
Après aver distribüit de pilulas imaginàrias als membres de la tribú, disent que las pilulas son per de personas de reng naut coma Richard Nixon, lo Papa, and "Alabama Wallace", Berger conta cossí foguèt exclusit del collègi ("Goin' Down"). Claude torna de l'incorporacion, que passèt. Pretend cremar sa carta de circulation per la guèrra del Vietnam, Alara que Berger revela èsser un carta de bibliotèca. Claude se tormanta sus çò que cal fa d'aquela incorporacion.
Sheila dona a Berger una camisa jauna. Capvira tot e acaba per la trencar en dos. Sheila exprima son ànsia que Berger sembla portar mai atencion al sagnament de la fola ("bleeding crowd") qu'a ela ("Easy to Be Hard"). Jeanie resuma l'entrenosament romantic entre cadun: "I'm hung up on Claude, Sheila's hung up on Berger, Berger is hung up everywhere. Claude is hung up on a cross over Sheila and Berger." La tribú corrís cap al public amb de cartelets los invitant a un Be-In. Berger, Woof e un autre membre fa un omenatge satiric a la bandièra dels EUA, amb un final que cague pas ("Don't Put it Down"). Après que la jova e brava Crissy describe "Frank Mills", un gojat que la cerca, lo tribú participa al "Be-In". Los òmes de la tribú brutlan lor carta de rota. Claude plaça sa carta dins lo fuòc, mas cambia d'avís e o ne sortís. Demanda, ont es la causa, ont es la persona que me diguèt perque vivi e morri? "where is the something, where is the someone, that tells me why I live and die?" ("Where Do I Go"). La tribú sorgís nuda, cantant los lièchs, flors, libertat, e benaür ("beads, flowers, freedom, happiness)".
Quatre membres an l'"Electric Blues". Après lo black-out, la tribú intra en adoracion "Oh Great God of Power." Claude torna del centre d'admission, e los membres de la tribú jògan una conversacion imaginària de Claude dins son entrevista d'incorporacion, amb Hud disent l'icorporacion es de blancs qu'envian de blancs far la guèrra a de jaunes per defendre la tèrra que son a raubar per de roges "the draft is white people sending black people to make war on the yellow people to defend the land they stole from the red people". Claude dona a Woof a cartèl de Mick Jagger, e Woof es excitat pel present, es agafat a Jagger çò dich. Tres gojatas blancas de la tribú dison que lo plason los negres ("black boys are delicious..."), e tres gojatas negras de la tribú, vestidas coma The Supremes, explican perque lor plason los blancs ("white boys are so pretty...").
Berger dona un jonch a Claude que conten d'allucinogèn. Claude comença son vitge alara que la tribú jòga sas visions ("Walking in Space"). Allucina qu'es paracaigut de l'avion dins la sèlva del Vietnam. Berger paréis al General George Washington e crida retirada a causa d'una ataca Indiana. Los Indians fusilhan totes los òmes de Washington. Lo General Ulysses S. Grant paréis e comença l'apèl al ròtle: Abraham Lincoln (jogat per una femna negra de la tribú), John Wilkes Booth, Calvin Coolidge, Clark Gable, Scarlett O'Hara, Aretha Franklin, lo Coronèl George Custer. Claude Bukowski ven al ròtle, mas Clark Gable dich qu'o pòt pas far "he couldn't make it". Totes dançan a menuet fins a que tres africans mètges mascs los tuan – levat Abraham Lincoln que se dich un d'eles, "I'm one of you". Lincoln, après que los tres mascs africans cantèron las preguièras, recita una version alternativa del discors de Gettysburg ("Abie Baby"). Booth fusilha Lincoln, mas Lincoln li dich que va pas morrir per un blanc, "I ain't dying for no white man".
Alara que las visions contunhan, quatre monges bodistas intran. Un moge vèrsa una sèrva d'esséncia sus un aute monge, e l'incendia (remembre de l'auto-immolacion de Thích Quảng Đức) e fugís bramant. Tres monjas catolicas escanan los tres monges bodistas que restan. Tres astronautas tuan las monjas amb d'armas de rai. Tres chineses escotèlan los astronautas. Tres ameridians tuan los Chineses amb arcs e tomahawks. Tres berret verd tuan los Amerindians amb una mitralhièra e s'entretuan. Un Sergent e dos parents apareisson brandissent un costume sus un cindre. Los parents parlan al costume coma s'èra lor enfant e son ufans d'el. Los coses se levan e jògan coma d'enfants. Los jòcs pujan violents fins a que tornen morrir. Encara se levan ("Three-Five-Zero-Zero") e, a la fin de la sequéncia del viatge, dos membres cantan, suls cadàvers, una melodia fasent referéncia a de paraulas de Shakespeare sus la noblesa de l'Òme ("What A Piece of Work Is Man").
Claude e totes cantan "Flesh Failures". La tribú se mòu cap a Claude alara que Sheila e Dionne començant las paraulas. L'ensems de la tribú comença "Let the Sun Shine In", e al sortir, reviscolan Claude tombat al centre de l'empont vestit de negre. Al ridèl caer, la tribú torna cantar "Let the Sun Shine In" e fa montar de public sus l'empont per dançar.
Montederramo
Montederramo es un municipi de la província espanhòla d'Ourense e de la Comunautat Autonòma de Galícia.
Jardin de las Plantas de Montpelhièr
thumb thumb|Dintrada del Jardin al baloard Enric IV
Lo Jardin de las Plantas de Montpelhièr es un jardin botanic universitari que fa partit del patrimòni de l'Universitat de Montpelhièr 1. Es lo mai ancian jardin botanic en França. Ten una tripla vocacion: botanica, istorica e universitària.
A sa fondacion en 1593 per Pierre Richer de Belleval, lo Jardin de las plantas de Montpelhièr èra destinat a la cultura de las « simplas », mas lo projècte de Richer lèu despassèt las solas plantas medicinalas que servissián a l’ensenhament dels futurs mètges e apoticaris per venir un vertadièr luòc d’estudi botanic, novèl a l’epòca.
Istorica
Al començament del sègle XVII, lo Jardin de las Plantas de Montpelhièr foguèt en mai d'un jardin scientific, amb la seuna granda colleccion de vegetals, un jardin davancièr dins lo biais d’abordar lo monde vegetal dins sa diversitat, reprodusent diferents mitans (ombragat, solelhat, umide, sablenc, peirós…) e consacrant un luòc per las plantas exoticas.
Lo jardin botanic ara
La seuna valor pedagogica essent reconeguda, es frequentat per nombre de botanistas, mètges e farmacians, escolans e estudiants mas tanben, per d'amators de la flora, dels toristas e de fòrça amoroses de la natura e de las plantas. Lo Jardin de las Plantas, que s'espandís sus 4,6 ectaras, es proprietat de l’Estat, afectat a l’Universitat de Montpelhièr 1 e gerit per l’UFR medecina.
Malicorne (Iona)
Malicorne  es una comuna francesa administrada per lo departament d'Iona de la region de Borgonha.
Jardin de las Plantas de Montpelhièr
Lo jardin botanic ara
Es un dels mai bèls elements del patrimòni païsatgièr de Montpelhièr e es classat atal depuèi 1982 e Monument istoric dempuèi 1992. Sa restauracion, comencèt en 2010, amb la reabilitacion de la serra Martins e l'amenatjament dels a l'entorn.
Malicorne (Iona)
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Jardin de las Plantas de Montpelhièr
Informacions practicas
Lo jardin de las plantas se visita, la dintrada es gratuita.
Malicorne (Iona)
Nòtas
<references group=N/>
Jardin de las Plantas de Montpelhièr
Informacions practicas
Oraris de dubertura:
L'Institut de botanic bastit en 1889 pel professor Charles Henri Marie Flahault e que tòca lo Jardin, es una proprietat de l'Universitat de Montpelhièr 2.
Personnalitats ligadas al Jardin botanic de Montpelhièr
<Gallery> Imatge:Richer de Belleval Pierre 1564-1632.png|Pierre Richer de Belleval, Intendent de 1593 a 1632 Imatge:Sauvages de Lacroix 1706-1767.jpg|François Boissier de Sauvages, Intendent de 1740 a 1758 Imatge:Gouan Antoine 1733-1821.jpg|Antoine Gouan, director de 1794 a 1803 Imatge:Candolle Augustin Pyrame de 1778-1841.jpg|Augustin Pyrame de Candolle, director de 1807 à 1816 </Gallery>
Qualques fotografias del Jardin botanic de Montpelhièr
<Gallery> Imatge:Montpellier jardin plantes1.jpg| Lo Jardin botanic de Montpelhièr (vista 1) Imatge:Montpellier jardin plantes2.jpg| Lo Jardin e vista sus l'observatòri astronomic Imatge:Jdpmontpellier2.JPG| L'estanca dels lotus Image:Jdpmontpellier4.JPG| Vinha en « trelha » </Gallery>
Fontaine-Fourches
Fontaine-Fourches es una comuna francesa, situada dins lo departament de Sèina e Marna e la region d'Illa de França.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Nòtas
<references group=N/>
Triton (luna)
Triton es lo satellit naturau pus gròs de Neptun. Foguèt descubèrt lo 10 d'octòbre de 1846 per l'astronòm britanic William Lassell. A un diamètre leugierament superior a 2,700 quilomètres e fa donc partida dei satellits principaus dau Sistèma Solar. Es l'unic còrs d'aquela categoria que presenta un orbita retrograd. Aquela caracteristica permet d'afirmar que Triton foguèt capturat per Neptun e sa composicion similara a Pluton permet de supausar que lo luòc de sa formacion sigue situat dins la cencha de Kuiper.
Leis observacions de Triton son limitadas en causa de la distància importanta entre la Tèrra e lo satellit e car una unica mission espaciala foguèt mandada per explorar la region de Neptun. La mitat nòrd de la luna es donc totalament desconeguda. Lo rèsta de la superficia es devesida entre de zonas fòrça marcadas. La calòta polara sud sembla marcada per de traças d'activitat criovolcanica. Aquò entraïna l'existéncia d'una atmosfèra tèuna compausat d'azòt, de dioxid de carbòni e de metan.
Caracteristicas fisicas
Triton es un satellit rocassós qu'a una forma quasi esferica amb un rai mejan de 1353 km e que fa partida dei gros satellits dau Sistèma Solar. D'efèct, sa massa representa 0,36% de la massa terrèstra e son diamètre 21,2%. Coma la màger part dei satellits importants dau Sistèma Solar, sa densitat es situada entre lei planetas gigantas e lei planetas rocassós amb una valor egala a 2,06. Aquela valor es pròcha dei satellits de tipe Ganimèdes mai d'autrei satellits coma Io o la Luna an de densitats superioras. Triton a egalament pas d'atmosfèra espessa.
Estructura intèrna
Triton seriá un còrs diferenciat amb un nuclèu, un mantèu e una crosta. Pasmens, lei conoissenças sus l'interior dau satellit son raras e limitadas. Lo nuclèu seriá rocassós e metallic. Tendriá una quantitat d'elements radioactius sufisenta per entraïnar de movements de conveccion dins lo mantèu. Aqueu mantèu seriá principalament fach d'aiga. Enfin, la crosta de Triton seriá compausada de glaç d'aiga e de dioxid de carbòni.
Geologia de la superficia e geografia
La superficia de Triton foguèt solament observada pendent lo passatge de la sonda Voyager 2 en 1989. Lei regions observadas son situadas dins l'emifèri sud e representan 40% de la superficia totala dau satellit. Lei relèus mesurats èran relativament plans e lei cratèrs d'impacte rars. Lo temps de la superficia seriá donc comprés entre 6 e 50 milions d'annadas. Tres regions diferentas foguèron identificadas durant la mission :
Atmosfèra
Triton a una atmosfèra tèuna principalament facha d'azòt amb d'autreis elements coma de monoxid de carbòni e de metan. Aquela atmosfèra tèn una troposfèra entre 0 e mai pas d'estratosfèra. En plaça, i a una termosfèra començant a de la superficia per se terminar a. La temperatura de la superficia seriá pròcha de per una pression entre 1,4 e. Dins la termosfèra, la temperatura seriá quasi constanta vèrs. La troposfèra seriá creada per lo criovolcanisme e l'evaporacion d'azòt de la crosta. Entre 1 e, tèn de nívols fachs de particulas d'azòt. I a pereu de brumas d'idrocarburs e de nitrils. De vents foguèron tanben enregistrats per la sonda Voyager 2. Aquelei vents entraïnèron la formacion d'un anticiclon en causa de la fòrça de Coriolis. Podrián tanben causar lo desplaçament dei particulas d'una talha d'un micromètre.
Camp magnetic
Triton a pas de camp magnetic conegut car la sonda Voyager 2 aguèt pas lo temps per realizar de mesuras. Dins aquò, l'existéncia d'un camp intrisèc o induch es possibla.
Orbita e rotacion
Triton es lo solet satellit de talha importanta dau Sistèma Solar qu'a una orbita retrograda. Es a dire que lo sens de la trajectòria es diferent d'aqueu de la rotacion de la superficia de sa planeta. Sa rotacion es sincròna. Ansin, la fàcia dirigida vèrs Neptun es totjorn identica coma per la Tèrra e la Luna. Lo periòde orbitau es de 5 jorns e 21 oras sus una trajectòria quasi circulara. Lo satellit orbita dins un plan clinat de 129,6° a respèct dau plan de rotacion de Neptun a l'entorn dau Soleu. Ansin, de partidas importantas de l'emisfèri nòrd son actualament invisiblas dempuei la Tèrra.
L'orbita retrograda de Triton entraïna son alentiment per lei fòrças de marèia de Neptun. Lo satellit se sarra donc pauc a pauc de la planeta. Deuriá passar lo limit de ròcas dins 3,6 miliards d'annadas entraïnant sa destruccion e la formacion d'un sistèma d'anèus similar a aqueu de Saturne.
Recèrca ambé lei telescòpis terrèstres
En causa de la distància entre la Tèrra e Triton, leis observacions ambé de telescòpis terrèstres son malaisadas. Ansin, avans l'arribada de la sonda Voyager 2 dins lo sistèma de Neptun, lei scientifics pensavan que lo satellit tenguèsse de lacs o de mars d'azòte liquid e una atmosfèra espessa. L'estimacion dau diamètre èra tanben gaire precisa ambé de resultats entre 2,500 e 6,000 quilomètres.
Exploracion espaciala
Voyager 2 foguèt l'unica sonda espaciala qu'explorèt lo sistèma de Neptun en aost de 1989. Permetèt d'estimar lo diamètre de Triton d'un biais precís e de fotografiar una partida de sa superficia. Permetèt tanben de descubrir lo criovolcanisme de la planeta.
La Noue
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Enz
thumb|250px|Porcion d'Enz Enz es un riu d'Alemanha. Long de 112 km e situat dins Baden-Württemberg, es un afluent de Neckar e un sosafluent del flum Ren.
Lengatge de programacion
Un lengatge de programacion es un ensemble de notacions (caractèrs, simbòls...) e de règlas destinadas a produrre leis instruccions aplicadas per un ordinator. Coma per una lenga naturala, un lengatge de programacion es compausat d'un alfabet, d'un vocabulari, d'una gramatica e d'un environament permetent de tradurre sa sintaxi dins un autre lengatge. Aquelei lengatges son apareguts après la Segonda Guèrra Mondiala per facilitar la programacion informatica.
Cronologia
1950 : invencion dau premier lengatge d'assemblatge per la còla de M.V. Wilkes (1913-2010) que trabalhava sus la concepcion de l'EDSAC. 1954-1957 : concepcion dau FORTRAN per una còla menada per John Backus (1924-2007). Puslèu destinat au calcul scientific e au calcul numeric, foguèt lo premier lengatge de programacion que conoguèt un succès important. Regularament més a jorn, es totjorn utilizat a l'ora d'ara. 1956 : concepcion de l'IPL per Allen Newell (1927-1992), Cliff Shaw (1922-1991) e Herbert A. Simon (1916-2001). Redigit dins un estile lengatge d'assemblatge, èra lo premier lengatge de tipe declaratiu. 1958 : invencion de Lisp, premier lengatge de tipe declaratiu que conoguèt lo succès. Uei, es totjorn fòrça utilizat per la programacion d'intelligéncias artificialas. 1959 : concepcion dau COBOL a l'iniciativa dau Pentagòn que voliá crear un lengatge adaptat au desvolopament d'aplicacions de gestion. Uei, es totjorn fòrça utilizat dins lo sector de la banca e de l'administracion. 1965 : invencion dau lengatge Basic destinat a l'aprendissatge de la programacion informatica. Adaptat ai microordinators en 1974, es desenant un estandard de la microinformatica. En 1969, foguèt concebut lo Pascal, una version pus poderosa dau Basic qu'es subretot utilizat dins leis universitats. 1972 : concepcion dau lengatge C, un lengatge imperatiu de nivèu bas que foguèt inicialament imaginat per facilitar l'escritura d'Unix. Dins aquò, sei possibilitats importantas de contraròtle sus la maquina ne'n foguèron un lengatge popular. Uei, es la basa de lengatges frequentament adoptats coma C++, C, Java o PHP. 1973 : a l'Universitat de Marselha-Lumini, sortida de la premiera version de Prolog. Premier lengatge declaratiu de tipe logic, es fòrça utilizat per la programacion d'intelligéncias artificialas. 1979 : per respòndre a una demanda dau ministèri de la Defensa deis Estats Units, concepcion dau lengatge Ada. Es un estandard mondiau dins lei domenis espaciaus e militars. 1991 : sortida de la premiera version de Python, un lengatge polivalent permetent d'escriure de programas de tipe imperatiu, declaratiu o orientats objèctes.
Principi d'un lengatge de programacion
Coma lei lengas utilizadas per la comunicacion umana (occitan...), lei lengatges de programacion son de sistèmas d'expression e de comunicacion. Pasmens, coma son destinats a èsser comprés per de maquinas, presentan d'adaptacions especificas coma lo remplaçament dei frasas per de programas. De mai, fau nòtar que totei lei lengatges utilizats per comunicar amb un ordinator son pas considerats coma de lengatges de programacion. Per aquò, lo lengatge dèu aver un caractèr pron universau per li permetre d'exprimir totei lei tractaments algoritmics realizables per una maquina. Per exemple, es lo cas dei lengatges SQL (que permet de formular de requistas dins de basas de donadas) o Java que permet de facilitar la redaccion d'aplicacions.
Lengatges maquina
Lei lengatges maquina (o lengatges de bas nivèu) son compausats d'instruccions destinadas a èsser executadas per una maquina. Per aquò, son fachs d'un ensemble de combinasons de nombres binaris 0 e 1. Sus lei premierei generacions d'ordinators, aquelei lengatges èran l'unic biais que permetiá d'escriure un programa. Pasmens, la complexitat d'aqueu pretzfach entraïnèt lo desvolopament de lengatges de nivèu superior destinats a facilitar lo trabalh de programacion. Per aquò, foguèron concebuts de programas especiaus que son cargats d'assegurar la traduccion entre lei nivèus diferents de lengatge.
Lengatges d'assemblatge
Apareguts dins leis ans 1950, lei lengatges d'assemblatge son lo premier nivèu de lengatge de programacion au dessüs dau lengatge maquina. Permet de remplaçar lei combinasons de nombres binaris per de notacions simbolicas. La traduccion d'un tau lengatge es dich assemblatge. Pasmens, aqueu tipe de lengatge despend generalament de la familha d'ordinators a l'origina de son desvolopament. De mai, sa lectura demòra complèxa per un èsser uman.
Lengatges evoluits
Lei lengatges evoluits son de lengatges de nivèu aut que son independents de la maquina e que pòdon èsser aisament legits e comprés per d'èssers umans. Per aquò, permèton de gropar un ensemble d'operacions elementàrias de bas nivèu dins una instruccion unica. Per exemple, ofrisson la possibilitat de realizar una operacion matematica sensa se preocupar dei detalhs de transferiments d'informacions entre la memòria centrala e lo processor
Per assegurar la traduccion entre lei lengatges de nivèu aut e lo còdi maquina (lengatge maquina o lengatge d'assemblatge), foguèron desvolopats de programas especiaus dichs compilators o interpretators. Lei compilators pòdon tradurre tot lo programa d'origina en produsent dirèctament una version executabla. Leis interpretators son pus simplistas car permèton unicament de traduccion e d'executar leis instruccions a cha una. Pasmens, son pus aisats de concebre.
Lengatges algoritmics
Lei lengatges algoritmics (o imperatius) son basats sus l'usatge d'algoritmes e sus l'execucion d'instruccions a cha una. Un ensemble d'instruccions de contraròtle permet de susvelhar l'òrdre d'execucion deis instruccions. Uei, aqueu tipe de lengatge es preponderant dins lo domeni de la programacion. D'exemples de lengatges de programacion d'aquela categoria son lo BASIC, lo Pascal e lo C.
Lengatges declaratius
Lei lengatges declaratius (o descriptius) son basats sus un concèpte de definicion de foncions (programacion foncionala) e de relacions (programacion logica). Dins lo premier cas, lo programa es donc fondat sus lo calcul de foncions matematicas e, dins lo segond, sus la verificacion d'elements logics considerats coma verais o faus a partir d'un ensemble d'axiòmas, de requistas e de règlas de deduccion. D'exemples de lengatges de programacion d'aquela familha son lo LISP e lo PROLOG.
En causa de sa capacitat de tractar d'objèctes e de relacions complèxas, aquelei lengatges son l'objècte de recèrcas importantas dins lo quadre dau desvolopament d'intelligéncias artificialas.
Programacion « orientada objèctes »
Aquelei lengatges presentan d'interès importants dins l'industria informatica modèrna car permèton de concenbre pus aisament d'aplicacions importantas. Son usatge es donc a se desvolopar.
Parallelisme
Lo parallelisme es un ensemble de tecnicas que permèton l'utilizacion simultanèa de mai d'un microprocessor. Aquò permet d'aumentar lei performàncias deis ordinators mai engendra de problemas particulars en matèria de programacion. De lengatges dedicats son donc estats imaginats coma HPF.
Liu Xiaobo
Lo 8 d'octobre de 2010 reçaup lo Prèmi Nobel de la Patz.
Aresches
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Monterrei
Monterrei (Nom galèc, pron. // ; Monte Rei en portugués e Monterrey en castelhan), literalament Montrei/Mont Rei en occitan, es un municipi de la província espanhòla d'Ourense e de la Comunautat Autonòma de Galícia.