cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Demografia d'Islàndia
Demografia istorica
Lo poblament d'Islàndia es recent. Data de 874, quand arribèron los primièrs Vikings. Se desvolopèt rapidament e s'estima que i aviá 30 000 estajants vèrs l'an 1000.
Fins a 1900, la populacion varièt de 30 000 a 70 000 segon las epòcas, los cambiaments climatics e las activitats volcanicas. Entre l'an 1000 e 1900, las migracions foguèron del tot segondàrias, es tot escàs se qualques Norvegians o Daneses s'i installèron. I aguèt tanben una emigracion, sobretot al sègle 19, cap a l'America, Danemarc e mai Groenlàndia.
Lo sègle 20 contrasta per son evolucion excepcionala. La populacion quadruplèt coma resultat d'una feconditat relativament nauta (quasi 4 enfants per femna fins a las annadas 1960). Dempuèi 20 ans, una partida del créis es deguda a l'immigracion.
De 78 000 en 1900, la populacion passèt a 143 000 en 1950 e 281 000 en 2000.
Prospectivas
Las projeccion de l'ONU http://www.un.org/esa/population/publications/worldageing19502050/pdf/110icela.pdf envisatjan 333 000 estatjants per 2050.
L'Institut d'Estatisticas Islandés (Hagstofa Íslands) http://www.hagstofa.is/ es mai optimista amb una varianta baissa gaireben a 391 000 e una nauta un pauc jos 461 000.
La crisi economica e la natalitat actuala daissan pensar puslèu una evolucion cap als 375 000 per 2050.
Situacion actuala
Tot ben que siá demest los païses de la feconditat mai nauta d'Euròpa, Islàndia a pas pogut defugir la reduccion d'aquela dempuèi las 1970s. Çaquelà la natalitat demòra, fins ara, sufisenta per assegurar l'estabilitat de la populacion a cort e mejan tèrme. La natalitat contunha pasmens sa baissa seculara, e se la tendéncia se perseguís la populacion poiriá s'amermar abans 2050.
Gèa
drecha|vinheta|280x280px|Eon e Tellus (Gèa) acompanhats de quatre enfants, benlèu las sasons personificadas, [[mosaïc roman d'una vilà de Sentinum, començament del sègme III, Gliptotèca de Munic (Inv. W504)]] Dins la mitologia grèga, Gaïa (del grèc ancian o ), o Gèa (del grèc ancian, « Tèrra »), es una divesa primordiala identifica a la « Divesa maire ». Aujòla mairala de las raças divinas, fa tanben naícer fòrça creaturas. Divinitat ctoniana èra invocada e se li sacrifiava de victimas de color clara mentrant que d’autras poténcias infernalas, coma Ades, Persefòna, Ecata o Nix. Unida a Uran, lo dieu del Cèl, engendrèt los sièis Titans e las sièis Titanidas, puèi los Ciclòps e fin finala les Ecatonquirs (los monstres del cent brases). De son fraire Tartar Gèa fa naícer una creatura esglasianta, Tifon. Gèa es la maire de Caribdis e es maridada a Uran.
Demografia d'Islàndia
Composicion etnica, linguistica e religiosa
Ara, la situacion a cambiat amb l'arribada de nombroses immigrants. Es un fenomèn unic dempuèi la creacion de l'Estat islandés, es lo primièr còp de son istòria qu'Islàndia es acarada a una immigracion de massa.
L'immigracion s'es refortida dins las annadas 2010, en 2012 i aviá 20 957 immigrants e en 2019, 61 401. La crisi sanitara del covid a mes un tèrme al fenomèn e lo 1r octòbre 2021 èran estimats a 57.126 siá 15,5% de la populacion.
Estrangièrs e immigracion
Aquestes èran 20 957 al primièr de genièr de 2012 (6,59% de la populacion totala). Los principalas comunautats èran a aquela data:
Gèa
Etimologia
Lo mot grèc ancian es un doble del mèsme sens que lo mot  (, dins lo dialècte dorian), significant « tèrra ». Ni, ni an d'etimologia segura. Pasmens se supausa que èra una contaminacion de  amb, equivalent supausada de , la « grand maire » e que ven latin avia. Lo mòt grèc es à l'origina del prefixe geo- que compausa los mots fasent referéncia a la tèra, coma geografia, geologia, geometria, etc.
Demografia d'Islàndia
Estrangièrs e immigracion
Oficialament, i aviá 295 ciutadans franceses inscriches sus las listas del Consulat a la meteissa data.
Lengas
L'islandés es la lenga mairala de quasi totes los ciutadans islandeses (aicestes representan environ 84% de la populacion). Es tanben una lenga segonda per una part dels immigrants.
Gèa
Mite
Gèa es largament evocada dins la Teogonia d'Esiòde: al començament es Caòs que sortís d'una fossa prigonda, seguit per Gèa e Eròs (l'Amor).
Demografia d'Islàndia
Lengas
L'anglés, e tanben lo danés, son las lengas estrangièras mai emplegadas e son obligatòrias a l'escòla.
Religion
Tradicionalament la religion dominanta es la Glèisa d'Islàndia (protestanta luterana). En 1900, èra la religion proclamada per 99% de la populacion nativa.
Sas posicions se son pasmens aflaquidas en seguida d'un triple movement:
Lo 01/01/2012 òm trobava aital:
Gèa
Mite
Gèa fa naícer, d’en primièr (sens intervencion mascle), a Uran (lo Cèl) per l'envelopar, Pontos (l’ondada marina) e a Orèa (los Monts), e las ninfas. S'unissant a Urans, enfanta los Ciclops (bastisseires de parets colossals, d’un sol uèlh al mièg del front, que donaràn mai tard lo fòlzer a Zèus), los Titans e Titanidas (divinitats de fòrça granda talha, decrich coma violents e fòrts dins la Teogonia d'Esiòde), coma Cronos (aqueste que salvèt sos fraires e sòrres de l’òdi de lor genitor) e los Ecatonquirs: Cottos, Briarèu e Giges (mòstres de 50 caps e 100 brases).
Demografia d'Islàndia
Ressorgas
Lo site de l'ofici de las estatisticas d'islàndia es una excellenta ressorga. Çaquelà las estatisticas de demografia istorica anteriorias a 1900 fan sofracha.
Aicí lo ligam :
Lista dels presidents de Namibia
250px| thumb|Bandièra del President de Namibia. Lo President de Namibia es lo cap d'Estat de Namibia, elegit per sufragi universal per un periòde de cinc ans.
Vaquí la lista dels presidents de Namibia dempuèi l'independéncia (lo 21 de març de 1990) fins a uèi.
Gèa
Mite
Uran oligava Gèa a gardar lors enfants en son ventre, senon los getariá dins lo Tartar (o los devorará). Gèa suportant pas mai que sos enfants sián tenguts en son sen, fabrega un podet d'aram que dona al mai ardit de sos filh, Cronos.
Cronos emascula son paire amb lo podet. Gèa requitatda es fecondada pel sang d'Uran, enfanta alara las Erinias, los Gigants, las ninfas melianas, puèi Afrodita, nascuda de l'escuma de las ondadas.
Enseguida fecondada per son filh Pontos, engendre las divinitats marinas primordialas: Nerèa (qu'Esiòde, dins sa Teogonia, v. 233-234, fa pauslèu naícer del sol Pontos), puèi Taumas, Forcis, Ceto e Euribia. Amb Tartar, fa naícer Tifon e, segon lo pseudo-Apollodòr, a Equidna. D’autres maternitats li son tanben atribuidas.
Descendéncia
Los descendents de Gaïa son plan nombroses. Sa descendéncia compta de divinitats primordialas, de Titans, de Gigants, de divinitats marinas e agrèstas, de divinitats menoras, difrentas creaturas (monstres e animals), de reis e de pòbles. D’entre los principals enfants citats per las tradicions posthesiodicas, i a:
En mai de la maternitat partenogenetica d’eròis fòrça ancians fondators o primièrs òmes, coma:
E tanben de pòbles mitics entièrs:
Autras tèrras maires
La Tèrra Maire dels ancians es gaireben sempre designada jols noms de Gaïa o Gèa en Grècia, de Tellus o de Terra-Mater pels Romans, totes considerats coma de traduccions literalas del mot « Tèrra ». Mas amb las tradicions tardièras, se confond, subretot pels poètas, amb d'autras poténcias fecondatriças, coma la divesa maire frigiana Cibèla (mai sovent assimilada a la Rèa grèga) o la divesa del focal Estia o Vesta (coma dins los Fastes d’Ovidi). Esquiles considère, el, que fa pas qu’una amb Tèmis (Prometèu encadenat); las tradicions orficas la designan volontièrs jol nom de Cton coma poténcia infernala (divers orfics).
Dins la tradicion gnostica a sens mai larg, la Tèrra Maire es formada de l'Eon Acamot (o Sofia-Terrèstra, la saviesa), remandada de Pleròma o l'engendra a e sola l'Eon Sofia de Dodedocad (sens apond de son pendent mascle, Teletos (o Cristos) la volontat). Vaga tanben, s’escampilhant pel Queròma, e fasent lèu mai qu'un tot amb lo plan terrèstre.
Gèa es assimilada al dieu de la Tèrra Egipcian Geb.
Interpretacion
Coma divinitat primièra, Gèa es, d'un biais, la gardiana del poder divin: es ela que provòca la susmauta de Cronos contra Urans e aquesta de son felen Zèus contra Cronos, dins una cèrta quista del sobeiran perfièch; mas monta tanben sos filhs monstroses, los Gigants e Tifon, contra Zèus, rebellions vosadas a l'escasc. D’aqueste biais, los Grècs volguèron de segur representar los dos aspèctes de la natura: capable de crear la beuta armoniosa mas tanben capable de tornar far sordre lo caòs original.
Es tanben la primièra divinitat que podava predire l'avenir, coma a Dèlfes ont serà finalament remplaçada per Tèmis puèi Febèa (Esquiles, los Eumenids, 1 e seg.) puèi per Apollon. Mas d'autras tradicions afirmisson que foguèt remplaçada en dirècte per Apollon après qu’aqueste aguèt traucat de sas flèchas lo dragon Piton, gardian del sanctuari de Gèa (Imne omeric a Apollon), nascut d’aquesta e del dieu-fleuvi Nil just après lo deluvi (Ovid, Metamorfòsis, 1).
Lovelock e l'ipotèsi Gaïa
Per illustrar sa teoria — nomenda ipotèsi Gaïa —, l'ecologista anglés James Lovelock utiliza, a partir de 1970, lo nom e l'imatge de la divesa maire Gèa, personificant « la Tèrra coma un èsser vivant » (títol de son obratge fondator). Segon el, la Tèrra es un sistèma intelligent, s'autoregulant, e volent permetre lo desvelopament de la Vida, objectiu se realizant amb de leis gaïanas. Lo segent, de corrents del New Age revendican la nocion e desvelopan de teorias Gaïa.
Bourg-le-Comte
Bourg-le-Comte es una comuna borbonesa. Es administrada per lo departament de Sòna e Léger e la region de Borgonha e Franca Comtat.
Geografia
A man esquèrra de Léger, Bourg le Comte es istoricament dins Borbonés, recentament dins Brionés.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Bourg le Comte es la sola comuna de Borbonés integrada al departament de Sòna e Léger a la revolucion. L'an 3, los actes d'estat civil de la comuna utilizan Bourg la Montagne puèi Bour la Montagne, Bourlemont, e encara Bourg la Montagne, Bourglemont, Bourg le Mont. Aquel darrièr nom se lo garda entrò l'an 9, que torna a Bourg le Comte.
Indoïsme
L'indoïsme (sonat Hindū Dharma dins las lengas indianas actualas), es una religion originària del sos continent Indian. Dins l'usatge contemporanèu l'indoïsme es tanben de còps que i a sonat Sanātana Dharma (सनातन धर्म), una frasa en sanscrit que significa "la lei etèrna". L'indoïsme, que mantuna de sas originas pòdon èsser calcadas sus l'anciana civilization Vedica, es la pus vièlha religion del mond. Ensemble de cresenças e tradicions divèrsas, l'indoïsme a pas qu'un fondator. Es tanben la tresena religion al mond après lo Cristianisme e l'Islam, amb aperaquí un miliard d'adèptes, que 905 milions demòran en Índia e Nepal. Los autres païses amb una importanta populacion indó son Bangladèsh, Sri Lanka, Paquistan, Indonesia, Malàisia, Singapor, Maurici, Fiji, Surinam, Guyana e Trinitat e Tobago.
L'Indoïsme amassa una granda quantitat d'escrituras. Devesidas en "revelat" (Śruti) e "remembrat" (Smriti) e desvolopadas pendent de millennis, aquestas escrituras abòrdan la teologia, filosofia e mitologia, en porgissent una percepcion espirituala e de conselhs dins la practica del Dharma. D'un punt de vista ortodòxe, demest tant de tèxtes, los Vedas e los Upanishads son los primièrs en autoritat, importància e los pus vièlhs. D'autras escrituras màgers son los Tantras, los sectaris Agamas, los Puranas e los epics Mahabharata e Ramayana.
Etimologia
Lo tèrme persan Hindū ven del sanscrit Sindhu, que designa lo fluvi d'Indus. Lo Rig Veda menciona la tèrra dels Indo-Arians coma Sapta Sindhu (la tèrra dels sèt rius, que un es Indus). Çò que correspond a Hapta Həndu dins l'Avesta, tèxte sagrat del Zoroastrianisme. Lo tèrme èra utilizat per la gent que viviá pròcha del riu d'Indus.
Enonciat
Un enonciat es, en pragmatica, l'acte de paraula minimal, mai reduch qu'una proposicion.
Qualques caracteristicas:
Poisat
Poisat en arpitan (Poisat en francés) es una comuna arpitana dau Daufinat, situaa dins lo departament d'Isèra e la region de Ròse-Aups.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Antany Poisat I aviá situat sus un marécage, d'ont lo emblème de la vila #qu'es una cana. De contunh lo terren i aguèt utilizat pels militars. Poisat Èra per endavant un quartièr de Sant Martin de Hères.
Lo nom de "Poysat" a citat dempuèi la. Designa un endroit ont se puise l'aiga. Lo territòri que # se tròba sus el la municipalitat de Poisat èra un espaci freqüentment inondat, marécageux e insalubre pendent dels sègles ; s'i trobava de canas… D'ont lo logo actual de la municipalitat #qu'amassa aqueles dos elements : lo potz e la cana.
Autrefois Poisat était situé sur un marécage, d'où l'emblème de la ville qui est un roseau. Puis le terrain fut utilisé par les militaires. Poisat était auparavant un quartier de Saint Martin d'Hères.
Le nom de "Poysat" est cité dès le. Il désigne un endroit où l'on puise l'eau. Le territoire sur lequel se trouve la commune de Poisat était un espace fréquemment inondé, marécageux et insalubre pendant des siècles ; on y trouvait des roseaux… D'où le logo actuel de la commune qui réunit ces deux éléments : le puits et le roseau.
Sent Cabrasi
Sent Crabasi, (Saint-Caprais en francés) es una comuna carcinòla situada dins lo departament francés d'Òut e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Luigi Cherubini
Luigi Cherubini (Florença, seteme de 1760 – París, lo 15 de març de 1842) que ho un compositor italian vadut francés d'estil classic. que ho tanben director deu Conservatòri de París.
Durant la Revolucion Francesa Cherubini qu'avó d'estujar lo succès qu'avèva gaudit auprès deu public aristocratic, abans de tornar en gràcia devath lo Purmèr Empèri e tanben durant la Restauracion.
En 1822 que ho nomat director deu Conservatòri de París çò qui'u miè a quauques conflictes dab lo joen Hector Berlioz qui'u pintre com ua persona antipatica dens los sons Memòris. A maugrat d'aquò qu'èra hèra arrespectat (notament per Ludwig van Beethoven) e que ho un amic de Gioacchino Rossini, de Frédéric Chopin e d'Ingres (pintre professionau e musician amator mentre qui Cherubini b'èra l'invèrs).
Qu'ei sepelit dens lo cemitèri deu Père Lachaise.
Mano
Lo mano (o maa) es una lenga mande, parlada en Libèria e en Guinèa.
Dialèctes
En Guinèa, lo mano a tres parlars pauc diferenciats, lo zaan (zà̰à̰), lo maa (màá), e lo kpeinson (kpéŋ́sɔ̰̀). D'autres dialèctes son parlats en Libèria.
Aram (aliatge de coire)
vinheta|La Sèrp d’aram de [[Moïses, de Giovanni Fantoni.]] L'aram (del latin aes) es un tèrme ancian designant un aliatge de coire. S'utiliza coma sinonime de bronze e de laton, dins un contèxte literari o en referéncia a l'Antiquitat.
Se trapa l'aram dins la mitologia dels païses nordics e dins aquesta de la Grècia antica, ont es l'element de basa dels tres barris de la preson del Tartar, de las batas de la cèrvia de Cerinia o dels taures amb batas d'aram creats per Efèst. Dins la Bíblia se dich sèrp d'aram per Nahash.
Un fial d'aram o Un fial de fèrre es un tipe de fial format de metal constituit de diferentas matèrias per d'usatges diferents
Sens figurat
Dins un usatge figurat, l'aram servís a qualificar un objècte dur o regde. Se parla duna règla d'aram per descriure una règla pro sevèra.
Annœullin
es una comuna francesa del departament del Nòrd e de la region del Nòrd-Pas de Calais.
Geografia
Annœullin A situat a Unitat|15|km}} de Lille, de Carvin e  de Seclin.
Annœullin est situé à 15 km de Lille, 5.7 km de Carvin et 7.4 km de Seclin.
Istòria
Faches istorics. Lo avouerie de Annœullin èra dévolue al châtelain de Lille. — Costums especialas. — Monedas e de mesuras particularas. — Grand marais en dependent de S -Vaast, de Arras, #que , a aquel títol , requectava annalament , de cada parament, una galina e una mitat-gròssa.
Noms anciens. Ennelin, titre de l'abbaye de St-Aubert, 1159, Hist. de Cambray, Preuves, 86. Anulin, titre de Gossuin , évêque de Tournai, pour l'abbaye de St-Martin, 1210, Mir. III, 378.
Faits historiques. L'avouerie d'Annœullin était dévolue au châtelain de Lille. — Coutumes spéciales. — Monnaies et mesures particulières. — Grand marais dépendant de S -Vaast, d'Arras, qui , à ce titre , percevait annuellement , de chaque ménage, une poule et un demi-gros.
Carlo Azeglio Ciampi
Carlo Azeglio Ciampi (9 de decembre de 1920-16 de setembre de 2016) economista e òme politic foguèt primièr ministre (president del Conselh) d'Itàlia entre 1993 e 1994, e president del país entre 1999 e 2006.
Arzembouy
Arzembouy es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Nièvre e la region de Borgonha.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Sofia de Grècia
thumb|right|200px|La reina Sofia d'Espanha
Sofia de Grècia (Psichiko, Atenas, lo 2 de novembre de 1938) foguèt reina consòrt d'Espanha de 1975 a 2014, la femna de Joan Carles I, la maire d'Elena de Borbon, de Cristina de Borbon, e del rei Felipe VI.
Es la primièra filha de Pau de Grècia e de la princessa Federica de Hannover Es eissida de l'anciana familha reiala de Grècia, ela meteissa eissida de la familha reiala de Danemarc encara regnanta.
Lo Musèu Reina Sofia a Madrid portà son nom.
Oscar Luigi Scalfaro
Oscar Luigi Scalfaro ['skalfaro], òme politic n. 1918 m. 2012, foguèt president d'Itàlia entre 1992 e 1999.
Polveroso
U Pulverosu en còrs (Polveroso en francés) es una comuna corsa, situada dins lo departament de Nauta Corsega‎ e la region de Corsega.
Goo
Lo goo es una lenga mande, una branca de las lengas nigèrocongolesas, parlada en Còsta d'Evòri.
Localisacion
Lo goo es parlat dins la region de Diètz-e-Uèch montanhas, dins l'oèst de Còsta d'Evòri.
Aulua
L'aulua es una lenga oceaniana parladas a Vanuatu.
Localizacion
L'aulua es parlat sus la còsta nòrd-èst de l'illa de Malakula, la segonda mai granda de Vanuatu.
Classificacion
L'aulua es una lenga vanuatu central, un grop de las lengas oceanianas del sud restacat a las lengas oceanianas. Aquestas fan partida de la branca malaiopolinesiana de la familha austronesiana.
Camin de fèrre d'Aurigny
vinheta|160px|Tren actual del camin de fèrre toristic d'Aurigny. vinheta|160px|Veituras a la gara del Braye. Lo camin de fèrre d'Aurigny es una linha de camin de fèrre creada en 1847 sus l'illa anglonormanda d'Aurigny. L'unica linha mesura environ 3 quilomètres de long e bordeja lo mai sovent la còsta.
Istoric
Lo camin de fèrre d'Aurigny foguèt construgut pel govèrn britanic dins las annadas 1840 e inaugurat en 1847. Son but inicial èra de transportar de pèiras de la carrièra de Mannez situada a l'extremitat nòrd-orientala de l'illa, près del far de Mannez, per construire una diga brisa-lamas pel pòrt de Braye situat sus la còsta occidentala d'Aurigny just al nòrd de la vila de Sainte-Anne e l'edificacion de fòrts. Catòrze vagons podián transportar tres tonas e mièja de ròcas.
De 1854 e fins a 1923, la via ferrada es gerida per l'Amirautat britanica.
De 1923 a 1940, es la companhiá del granit dels illas Normandas (Channel Islands Granite Co Ltd) qu'en pren la direccion.
De 1940 a 1945, l'illa es ocupada per las fòrças alemandas. Aquestas desmantèlan la via estrecha e installan una via normala. Lo vièlh material rotlant es expedit a Cherbourg.
De 1945 a las annadas 1970, la linha es gerida pel British Home Office. La via es renovada e de novèl material rotlant es portat.
En febrièr de 1978, la Companhiá del camin de fèrre d'Aurigny (Alderney Railway Co Ltd) es creada afin de contunhar l'espleitacion de la linha sul plan toristic ambe la creacion d'un musèu atenent. Lo material es compausat de trens desclassats del mètro de Londres datant de 1959.
Bâgé-la-Ville
Bâgiê-la-Vela en arpitan ( Bâgé-la-Ville en francés) es una comuna francesa situada dins la region de Ròse-Alps e lo departament d'Ain.
Comunautat de comunas dau Gof de Sant Tropetz
Istòria
La comunautat de comunas se creèt lo 1er de genier de 2013 conformament a l'arrestat prefectorau dau 27 de decembre de 2012. Son territòri correspond exactament ei dos cantons de Grimaud e de Sant Tropetz.
Vèire tanben
thumb|600px|center|Mapa deis EPCI de Var lo 1èr de genier de 2019
Sobrarb
thumb|right|150px|l'Escut de Sobrarb, emblèma istoric (l'[[Quercus ilex|euse dab la crotz) que tanben figura dens l'escut d'Aragon.]] Sobrarb (en aragonés SLA/GO: o Sobrarbe, el Sobrarbe ; en catalan: Sobrarb; en castelhan: Sobrarbe) ei ua comarca (o parçan politic) deu nòrd d'Aragon, plaçat au nòrd de la Província d'Òsca, inclusent sosparçans naturaus (e tradicionaus) coma la Vath de La Fueva, Gistau, las Vaths de Bielsa, lo dit Vielh Sobrarb, lo Baish Sobrarb, las vaths d'Ara e de Cinca, las vaths de Puertolas, de Vio e de la Solana de Burgasé, l'arribèra de Fiscal e la Tierra d'o Buxo ("tèrra deu boish").
Lo gentilici qu'ei sobrabenc -a (en aragonés sobrarbenco -a).
Rioz
Rioz es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Nauta Sòna e la region de la Franca Comtat.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Pascas
Pascas (var. Paschas, Pasques) es la fèsta màger del cristianisme. Remembra la resurreccion de Jèsus Crist, que lo Nòu Testament situa l'endeman de la passion, es a dire « lo tresen jorn ». La solemnitat comença lo dimenge de Pascas, que pels catolics marca la fin del june de la quaresma, e dura uèit jorns (setmana de Pascas. Las Pascas se diferéncia de la Pasca josieva (Pessà) que remembra la sortida del pòble josieu d'Egipte. La fèsta crestiana es multipla que remembra la Cena institussient l'eucaristia, la Passion del Crist e sa Resurreccion.
La data de Pasca se calcula a partir del primièr dimenge après la primièra luna plena que seguís lo 21 de març, se la luna plena arriba lo vespre del 21, e al mai tard lo 25 d'abril. Cal precisar que s'agís pas de la luna observada, mas d'una luna dicha ecclesiastica, biais de calcul tradicional aprochat. Las Glèisas occidentalas, avent adopaté a l'encòp la reforma gregoriana del calendièr e una correccion concomitanta pel cicle lunar, i a sovent un jorn de celebracion diferent daquel de las Glèisas ortodòxas (lo decalatge podent èsser de 0, 1, 4, o 5 setmanas, segon los ans).
Etimologia
Los mots « Pasca » o « Pascas » venon du latin pascha empruntat al grèc πάσχα, del meteis, mejans l'aramèu pasḥa, eissit de l'ebrieu biblic pesaḥ, derivat del vèrbe pasaḣ que significa « passar al dessús » que, segon la bíbla, los josiues avián recebut l'òrdre de sacrificar un anhèl sens pas cap de deca e de n'espandre la sang suls montants de las pòrtas que las poténcias que vendriá destruire los primièrs nascuts egipcians a la desena plaga, passant al dessús d'aquelas pòrtas sens s'arrestar. Cada an los josiues remembran aquel eveniment pendent la fèsta de Pessà. La Passion del Crist s'essent debanada, segon los evangèlis, pendent sas celebracions, lo cristianisme reciclèt aquela fèsta e sa simbolica, lo Crist venent l'anhèl immolat per salvar l'umanitat dels sieus pecats.
Data de Pasca
Lo jorn de Pascas es un dimenge situat a de datas variablas du calendièr gregorian compresas entre lo 22 de març e lo 25 d'abril. De datas de jorns feriats e de fèstas dependent d'aquel jorn de Pascas, coma lo diluns de Pasca, l'Ascension, la Pentacosta, lo diluns de Pentecosta.
Per exemple, las datas contemporanèas de Pasca son los dimenges:
Istòria
Pascas es la primièra fèsta celebrada dins lis calendièrs liturgics crestians; es atestada dempuèi lo sègle II. Remembra la darrièra Cena, la Passion e la Resurreccion del Christ, eveniments que los evangèlis sinoptics contan lo debanament pendent las fèstas de la Pasca josieva a Jerusalèm, un divendre 15 Nissan del calendièr josieu, alors que l'évangile attribué à Jean situe la crucifixion de Jésus un vendredi 14 nissan. La fèsta de Pascas èra celebrada de biais diferent per las glèisas crestianas primitivas. Unas de las primièras Glèisas contunhan de celebrar la Cana lo jorn de la Pasca josieva, subretot las Glèisas siriacas ligadas a tradicion joanica qu'identifiquèt lo sacrifici del Crist a l'ofrenda pascala. D'autras, coma la Glèisa de Roma, festan Pascas lo dimenge seguent la Pasca josieva, insistissent atal sus la Resurreccion l'endeman del Shabbat. En 387, Epifan de Salamina testimònia de «l'existéncia de dos grops que festejan Pascas a data fixa: d'un costat aqueles que seguisson los « mites josieus », de l'autre un grop que fixat en Cappadòcia, celebrant Pascas l'8 de las calendas d'abril (25 de març).» Presisa qu'aquelas gents pretendavan aver trobat la data exacta de la crucifixion de Jèsus dins de fonts crestianas. Pasmens, Epifan admet pas aquela data e indica que d'autres versions donan lo 15 de las calendas d'abril (18 de març) o lo 10 d'aquelas calendas (23 de març). Apond que segon sos calculs, s'agís de 13 de las calendas d'abril (20 de març).
Lo calendièr ebrieu essent lunisolar, totes los meses començon a la novèla luna; lo 14 del mes de Nissan correspond donc mai sovent a la Lune plana gaireben (es a dire lo quatorzen après la novèla luna visibla dempuèi Jerusalèm mai pròche de l'equinòxe). L'an del calendièr josieu compta 12 o 13 meses lunars; per que Nissan demore lo primièr mes de prima, l'intercalacion d'un mes complementari essent decidida pel Sanedrin quand èra necessari per respectar lo ritme de las sasons. Après lo 1èr Concili de Nicèa en 325, foguèt decidit que lo calcul de la data de Pascas se fariá segon una règla fixa. Atal, « Pascas es lo dimenge que seguís lo 14n jorn de la Luna qu'atenh aquel edat lo 21 de març just après », donc lo dimenge après la primièra luna plena venent pendent o après l'equinòxe de prima. Un problèma, apareguèt mai tard, es la diferéncia de practicas entre las Glèisas occidentalas e ortodòxes. Las primièras adoptan en 1582 lo calendièr gregorian per calcular la data de Pascas, alara que los autres contunhan a utilizar lo calendièr julian original. Lo Conselh ecumenic de las Glèisas prepausa una reforma del biais de determinar de la data de Pascas pendent una cima a Alèp (Siria), en 1997. Aquela reforma auriá permés d'acabar amb las diferéncias de datas entre Glèisas occidentalas e orientalas ; deuriàn intrar en aplicacion en 2001, mas faguèt fracas.
Lo calcul de la data de Pasca es pro complèxe; es conegut jol nom de comput. Existís des taulas tradicionalas, e tanben d'algoritmes mai matematics per la trobar. Lo primièr metòde desvelopat per Carl Friedrich Gauss presentava de decas: en 1954 (la formula donava le 25 d'abril al luòc de 18 d'abril) e en 1981 (lo 26 d'abril al luòc del 19 d'abril)
De grops religioses causisson de practicar aquela ceremonia en concordança amb la Pasca josieva, es a dire lo jorn de la Pasca quartodecimana per la Glèisa de Dieu (Seten Jorn) e de Batistas del Seten Jorn, o lo jorn del Memorial pels Tesmònis de Jehovà.
Jorns feriats
esquèrra|vinheta|La resurreccion del Crist, Santa Barba, Santa Caterina, triptic de Lucas Cranach lo vielh. Lo dimenge de Pascas, coma totes los dimenges, es jorn feriat dins los païses de tradition crestiana. Lo diluns Pascas es tanben feriat dins unes païses, coma França mas pas aux Estat Units, en Equator, dins de comunautats autonònas d'Espanha, al Mexic e en Argentina, ni al Portugal ont lo diluns es trabalhat al mens dins unas regions.
Lo devendre sant es tanben feriat dins fòrça païses: Brasil, Equator, Mexic, Argentina, Alemanha, Norvègia, Reialme Unit, de cantons de Soïssa, Canadà, unes estats dels EUA, de regions d'Espanha, etc. Dins los departaments franceses de l'Alsàcia, de Guadelope, de Guaiana, de Martinica, de Polyinesia francesa, de la Mosèla, lo divendre sant, que precedís lo dimenge de Pascas, es tanben feriat.
Glèisa catolica
vinheta|Imatge de la Resurreccion del [[Jèsus de Nazaret|Crist per Dieric Bouts.]] Pascas (o lo dimenge de Pascas) es la solennitat mai importanta (just debant Nadal) de la Glèisa Catolica, es a dire qu’es obligatòir de caumar e d'assistir a la messa. Es la primièra de las cinc fèstes cardinalas de l'annada liturgica catolica.
La liturgia specifica de Pascas comença per la vigília pascala, celebracion tanben respectada per unes anglicans e luterians. Sovent, la vigília pascala es l'escasença, pels cresents, de recebre le sacrament del baptisme o de la confirmacion. La nuèch del matin del dimenge de Pascas se fan donc l'alucatge del fuòc novèl del ciri pascal, la benediccion dels fons baptismals, la lectura de las profecias e lo cants de las litanias. Normalament, Pascas es lo jorn de l'an que causisson los fidèls que van a la messa pas qu'un còp par an per comuniar (d'ont l'expression « far sas Pascas »), çò qu'impausa d'anar se confessar de per abans. En efièch, dempuèi lo Dijòus sant, se faguèt pas d'Eucaristia, pas que de celebracions liturgicas coam la « Messa des presanctifiicats » del Divendre Sant. Simbolicament, pels catholics, la velhada pascala e son ciri traduson la Resurreccion del Crist, lo renovelament solemne de l'engatjament de lor baptisma par l'ensemble dels crestians.
Atal, lo Quaresma s'acaba e l'accent se plaça sus l'innocéncia tornada e sus la valor de l'iniciacion crestiana. Quand lo jorn es sortit, seguís l'ofici seguent: la messa de la Resurreccion. Lo Crist, tanben nomenat lo Redemptor, venquèt pels mortals lo pecat, lo demòni e la quitament mòrt. Jèsus Crist dons se faguèt l'anhèl de Dieu, l'Agnus Dei, sacrificat a la crucifixion, e que lèva los pecats del mond par sa mòrt e sa resurreccion. Aquela messa de Pascas a donc una simbolica qu'exprimís atal l'apèx de tota l'annada liturgica dels catolics, que lor remembre lors devers de crestians mercé al renovèl esperital. Pascas es tanben una de las raras escasença pel Papa de prononciar la celèbra benediccion urbi et orbi. Fin finala, aquel dimenge ven acabar lo triduum e la Setmana santa.
Sinfonia fantastica
Estructura
La Sinfonia fantastica que's compausa de cinc partidas :
Pascas
Glèisa catolica
En França e  Itàlai, las campanas son gardadas silenciosas lo Dijòus sant per eviter que sonan pendent los dos jorns venents. Pendent quaresme, se canta pas lo Glòri a Dieu, en signe de peniténcia. Alara, quand arriba la vigília pascala, se fa sonar las campanas per manifestar la jòia de sortir de la peniténcia pendent que se lo canta.
Mésigny
Mésigny en arpitan (Mésigny en francés) es una comuna arpitana de Savòia, situada dins lo departament de la Nauta Savòia e la region de Ròse-Aups.
Pascas
Glèisa catolica
A las Filipinas, lo matin de Pascas (Pasko ng Muling Pagkabuhay o las Pascas de la Resurreccion), la celebracion es marcada per d'actes de jòia. A l'alba, Salubong, lo primièr d'entre eles, fa metre ensemble de grandas estatuas de Jèsus e Maria illustrant la primièra reünion de Jèsus e de sa maire Maria près la Resurreccion. Pauc de temps après, la messa de Pascas comença dons l'alegria.
Mésigny
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Pascas
Glèisa catolica
Al Tiròl, l'efigia del Crist ressuscitat aparéis per un procediment teatral al centre dels decòr barròc dels Ostergräber.
Glèisas ortodòxas e orientalas
drecha|vinheta|Procession de Pascas dins lo nòrd de Russia (1887), Illarion Prianichnikov. La fèsta de Pascas se celèbra amb fòrça solemnitat pels crestians ortodòxes. Aquela fèste a pas de data fixa, se celèbra après la Pasca josièva e dins la primièra setmanas après la Luna plena. Pasmens se de glèisas ortodòxas divergisson segon lo calendièr de referéncia (gregorian o julian), la data de Pascas es comuna a totas las glèisas ortodòxas (levat la Glèisa autonòma de Finlàndia) qu'es pertot fixada a partir del calendièr julian, quin que siá lo calendièr liturgic seguit.
Les Moussières
Les Moussières es una comuna francesa, situada dins lo departament de Jura e la region de Franca Comtat
Pascas
Glèisas ortodòxas e orientalas
Dins lo calendièr gregorian, aquò significa que se festeja entre lo 4 d'abril e l'8 de mai pel mai tard.
Dins de païses de tradicion ortodòxa, las campanas demoradas silenciosas son remplaçadas per la simandra.
Les Moussières
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Pascas
Glèisas ortodòxas e orientalas
A l'anóncia de la Resurreccion, los fidèls cantan en còr las paraulas seguenta: « Crist es ressuscitat dels mòrts. Per sa mòrt, venquèt la mòrt. E als mòrts donèt la vida. » La "lutz santa" se propaga dins l'assemblada dels fidèls.
Glèisas evangelicas
La fèsta de Pascas es la celebracion mai importanta pels crestians evangelics,. Es un recòrd de la gràcia de Dieu e de la poténcia del salut en Jèsus. Pendent la reünion del dimenge, lo messatge es sovent ligat a la resurreccion e a l'impacte d'aquel eveniment dins la vida d'aqueles qu'an acceptat Jèsus, que visquèt la novèla naissença.
Fèstas e tradicions popularas
esquèrra|vinheta|Sovenir d’Azov, uòu de Fabergé, créeat pel [[Tsar de Russia.]] Fòrça costumas datant de la mai nauta antiquitat destinadas a aculhir lo retorn de prima es ligat a la fèsta de de Pascas. L’uòu es lo simbòl de la germinacion que se debana al començament de prima. Tanben la lèbra es un simbòl antic que sempre representèt a féconditat.
En Alemanha e en França, lo repai de Pascas es sovent l'escasença de partejar un gigòt d'anèl rostit.
Los dessèrts tradicionals de Pascas
Selon las regions, las tradicions popularas ligada a la celebracion de Pascas varian. Aquelas diferéncias son fòrça notablas a l'entorn dels dessèrts que se pòt trobar.
Dins la vila de Crest, dins la Drome, se prepara la cova crestesa, mena de còca seca, tanben nomena lo Soís, dins la region quand prend la forma d'una mariòta. Aquel sablat data del començament del sègle XVIII e es d'originea provençala. S'agís d'una fogassa que son nom ven de sa forma : un nis de pola amb sos uòus. Es mai sovent parfumada amb de z§stes d'agrums.
En Itàlia, se manja lo Campanare della Nonna mas subretot se parteja ne fasent ofèrta als sièus. Es una galeta classica, mai sovent en forma de campana, de panièr o de peisson, susmontat d'un uòu de pola. I a tanben la colomba di Pasqua, una pompa de pasta levada cobèrta d'un glaçatge blanc decorat d'amètlas.
En Russia, i a 2 dessèrts : lo kolitch e la paskha, una preparacion a basa de formatge blanc e de fruch confits.
Uòus de Pascas
Dans los païses crestians, l’uòu de Pascas es lo present mai donat lo jorn de Pascas; los uòus son portats per las campanas de Pascas. Depuèi lo Dijòs sant, las campanas de las glèisas catolicas son silenciosas, en signe de dòl. La tradicion populara pels enfants dich que s'èran anat cap a Roma, e torna lo jorn de Pascas tornant d'uòus que semenan al passatge. drecha|vinheta|La tradicion pascaae en [[Eslovaquia.]] En Alsàcia e Alemanha lo uòus de Pascas son balhats pel conilh de Pascas. Tanben se fa de rams de Pascas que se penja d'uòus penchs.
Los Americans espèran que l’Easter Bunny lor balhara de comilhs de chocolat de sucrariás dins un panièr trenat. vinheta|Colomba de Pascas, una tradicion italiana. Dins los païses de majoritat cretiana ortodòxa, i a fòrça de costumas que plaso als enfants. D'uòus son penchs per aquela jornada, subretot de roge, mas tanben utilisa d'autras colos. esquèrra|vinheta|Uòus de Pascas ucrainians. La glèisa avent instaurat al sègle IV l'interdiccion de manjar d'uòus pendent lo Quaresme e las polas contunhan a far d'uòus, aqueles ponduts dempuèi lo començament del Quaresme – avent pas estat manjats – èran alara decorats e ofèrts. Ara, lo june es pas mai prescrich tanben estricament mas la tradicion d'ofrir d'uòus, e coma lo chocolat, demorèt.
Disc golf
thumb|Un panièr amb un disc endedins Disc golf (tanben conegut jol nom de frisbee golf) es un jòc de disques volants dins lo qual, de jogaires lançan un disc volant per ensajar de dintrar aqueste disc dins un panièr o ensajan d'aténher una cibla. Segon la Professional Disc Golf Association, "La tòca del jòc es de traversar un camp de jòc dempuèi la debuta cap a la fin, dins un nombre minimal de lanç." Lo jòc es pas car perque la màger partida dels terrens son a gratis. De mai lo jòc es accessible a la màger partida de las personas, qual que siá son l'edat o sa condicion fisica.
Istòria
L'istòria del disc golf modèrna comença dins lo decènni de 1960, sembla qu'es estat inventat dins un fum d'endreches, e per un fum de personas diferentas dins lo meteis temps, donc es pas aisit de conéisser precisament l'origina d'aqueste espòrt. Doas personas son especialament conegudas dins lo mitan d'aqueste espòrt, son George Sappenfield e "Steady Ed" Headrick qu'a inventat lo tèrme de "Disc Golf", a creat lo primièr panièr e a creat la primièra correguda dins lo pargue de Oak Grove en Califòrnia a Pasadena, Califòrnia. En 1975, Headrick creèt la primièra associacion del jòc, la PDGA, uèi aquesta darrièra s'ocupa de crear e manténer las règlas del jòc.
Disques
Los disques utilizats son mai pichons e mai pesuc que los disques volants destinat al grand public pel léser, generalament fan 8 o 9 inches de diamètre, es a dire a quicòm prèp de 20 a 23 cm) e pesan entre 150 e 180 gramas.
Existís un fum de varietats de disques, despariat dins tres grandas categorias: los putters es a dire los disques utilizats quand lo jogaire es prèp del panièr, a la fin de la correguda, los mejans, e los drivers que permeton de far de longas distàncias.
Comèrci internacional de la sòja
La sòja es producha mai que mai en America del Nòrd e del Sud. Los consumidors mai nombroses son çaquelà en Asia, çò que genera de fluxes cap a l'Asia.
Es tanben un de las denadas mai importantas dels mercats agricòlas internacionals. Es la tèrça perçò qu'es de la quantitat e la segonda per la valor (seguís l'alimentacion preparada industrialament mas es abans lo blat).
Exportators
Aicí la lista dels 5 principals exportators.
Donadas extrachas de la banca de donadas de la FAO, 2010.
Lo comèrci es dominat per la competicion Mercosur-Alena. Los E.-U. representan 44,3% de las exportacions mondialas, Brasil 27,0%, Argentina 14,2%, los autres païses 14,5%.
Importators
Donadas extrachas de la banca de donadas de la FAO, 2010.
Lo mercat es a l'ora d'ara desequilibrat amb un importator principal, China (59,6%). Tots los autres importators son minors. Tot ben que i aja un desenvolopament de mercats novèls, la configuracion actuala risca de s'esperlongar qualques annadas.
Pernambuco
Pernambuco es un estat situat dins lo centre de la Region Nòrd-Èst brasilièra. Confronta los estats de Paraíba al nòrd, Ceará al nòrd-oèst, Piauí a l'oèst, e Bahia e Alagoas al sud. A l'èst es bordat per l'Ocean Atlantic.
Istòria
La principala colònia de sucre foguèt atacada per una flòta olandesa de 67 vaissèls e 7000 òmes comandats per Hendrick Corneliszoon Loncq en febrièr de 1630. Los colons de la Companhiá Olandesa de las Indias Occidentalas, governats per Theodor van Waerdenbuch vivián en sètge constant, malgrat la preséncia a Recife de Maurice de Nassau coma governador. La revòlta lusobrasilièra contra lo domeni Olandesas acabèt amb la pèrda olandesa de las colònias brasilièras lo 1654.
Geografia
Sa superfícia totala, 98 937,8 km², es pus granda que la de Portugal e dos còps mai granda que la de la region francesa de Miègjorn-Pirenèus.
Lo clima predominant es tropical, amb de variacions de precipitacions dins caduna de las diferentas regions. La region del sertão a un clima semiarid. Sul litoral lo nivèl de las pluèjas pòt despassar los 1500 mm annals.
Economia
L'economia se basa sus l'agricultura (cana de sucre, maniòc), e l'elevatge, e mai sus l'industria (alimentària, quimica, metallurgia, electronica, textila). Al començament de la colonizacion, l'arbre apelat baston de Brasil (Caesalpinia echinata) despertèt la cupiditat dels europèus e mai benlèu avans la descobèrta de Brasil.
L'economia de Pernambuco, après un periòde d'estagnacion durant lo "decenni perdut" de 1985 a 1995, cresquèt rapidament de la fin del sègle XX fins al començament del sègle XXI. En 2000, lo PIB per tèsta èra de R$ 3673,00, totalizant un acreissement de mai de 40% en aqueste periòde, e mai de 10% per an.
Despuèi lo començament de la colonizacion portuguesa, l'estat foguèt mai que mai agricòla, metent en abans la produccion nacionala de cana de sucre en rason del clima e del sòl fertil. Dins los darrièrs decennis, pasmens, aquesta cultura quasi exclusiva, facha per la produccion de sucre e d'alcòl, desapareguèt. Es estada ensajada recentament l'esplecha d'autres produches vegetals, coma la floricultura e tanben la produccion irrigada de fruches - quasi totalament destinada a l'exportacion - al long del riu São Francisco e concentrada dins la vila de Petrolina, mercé a son aeropòrt internacional, e la granda capacitat dels avions cargòs. La municipalitat de Gravatá es lo segond productor de flors del país, darrièr São Paulo.
Las industrias modèrnas se concentran pròche del pòrt de Suape, installat en 1979. Las principalas industrias son alimentàrias, quimicas, de materials electrics, de comunicacions, metallurgicas e de minerals non metallics.
Torisme
thumb|right|170px|L'[[illa de Fernando de Noronha.]] Dins las darrièras annadas, una de las grandas font de revengut de l'estat es estada lo torisme, gràcias als atots naturals, istorics e culturals de l'estat. Aquesta creissença atira las grandas rets internacionalas d'ostalariá e a menat a la modernizacion e lo desvolopament de l'aeropòrt de Recife.
Los atots toristics son: thumb|right|220px|Rua da Aurora (Carrièra de l'Auba) e sas construccions istoricas, a Recife.
Aram (fial de fèrre)
vinheta|200x200px|[[aram espinut]] vinheta|Ressòrts de fials de fèrre L' aram (var,fial / fieu /fiau d'aram, huhèr) es un fial constituit per diferents materials metallics, coma lo fèrre, lo coire, l'estanh o d'autras. Pòt se presentar sul mercat en bobinas o enrotlats e que ten diferentas utilizacion. Dins la construccion s'utiliza per religar de barras d'armaduras que son après recobèrtas de beton e fan partida de l'estructura dels bastits. En electrotecnia, lo fial de coire, engainat de plastic, s'utiliza per menar l'energia dins las installacions electricas. En joielariá, s'utiliza lo fial d'aur o d'argent, per far soudadures entre de pèças d'aquestes materials. En informatica e electronica, s'utiliza lo fial d'estanh, per soudar de compausants sus una placa de circuits integrats.D'entre las aplicacions del fial d'acièr i a:
Valle Aurina
Valle Aurina (Ahrntal en alemand, Toul en dialècte del Sud-Tiròl) es una val e una comuna italiana de 5 977 abitants dins la província del Sud-Tiròl dins la region del Trentin e Naut Adige. Fa partida de la Val Pusteria (Pustertal) e tanben de la Valle di Tures (Tauferer Tal). Es considerada coma una de las vals pus preservada de tot lo Sud-Tiròl, perque enrodada de mai de 80 montanhas qu'atenhon e despassan los 3000 mètres d'altitud (Alpi dei Tauri occidentali), a conservada las costumas e tradicions des populacions alpencas.
Habuba Kabira
Habuba Kabira èra un sèti arqueologic de Mesopotamia antica situat dins lo nòrd de Siria. Destruch per la bastida de la restanca Al-Assad, assostava lo barri pus ancian conegut de l'Istòria umana.
Gaujan
Gaujan (Gaujan en francés) qu'ei ua comuna gascoa d'Occitània situada dens lo departament de Gers e la region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.
Geografia
vignette|upright=1.6|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
Segon Dauzat, Gaujan que veng deu nom latin d'òme, Gaudius, dambe'u sufixe -anum. Segon Negre, Gaujan que vengueré deu nom « romanic » de persona Gaudianus, shens sufixe (per Gaujac, qu'acceptava Gaudius). Gaujan qu'èra donc probablament ua anciana grana propietat antica qui avèva per mèste Gaudius.
1974
Aquesta pagina concernís l'an  del calendièr gregorian.
Astronomia
La sonda estatsunidenca Mariner 10 capitèt de realizar lei premierei fotografias d'una partida de la superficia de Mercuri mostrant un còrs fòrça craterizat d'aspèct similar a la Luna.
Fisica
Demonstracion de l'existéncia dei bosons Z0, W- e W+ de la fòrça nucleara febla gràcias a una experiéncia basada sus de teorias desvolopadas per Steven Weinberg, Abdus Salam e Sheldon Glashow. Lei tres òmes se partejèron lo Prèmi Nobel de Fisica de 1979. Leis autors de l'experiéncia (Carlo Rubbia e Simon Van der Meer) obtenguèron tanben un Prèmi Nobel de Fisica en 1984.
Eras Bòrdas d'Arribèra
Eras Bòrdas d'Arribèra (Bordes-de-Rivière en francés) qu'es ua comuna gascoa de Comenge, situada en eth departament dera Hauta Garona e era region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Villers-le-Sec (Mòsa)
Villers-le-Sec  es una comuna francesa administrada per lo departament de Mòsa de la region de Lorena.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Gannay-sur-Loire
Gannay-sur-Loire es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Alèir e la region d'Auvèrnhe Ròse Aups.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Gannay Remonta a l'antiquitat gauloise. Lo sieu significat es fòrça clara : Gannacum a format del gaulois ganno/gannatos, -gnatos en suffixe, #que significa "nascut, meses dins lo mond" (cf. Latin genus, familha, soc). Aiçò èra un nom d'òme extrèmament corrent en los Cèltas. Se tròba en breton aquela meteissa raïtz : ganet (de meteis sens) e ganadur (progéniture). Per çò qu'es de -acum, es un suffixe de appartenance plan conegut. Gannay Significa doncas "Lo domeni de Gannos".
Près de la motte defensiva del Vivier e fins a la XI sègle fluïa la Loire, ont passa de los nòstres jorns lo canal. Es ailà #que se #formar lo primièr groupement, embryon de Gannay.
Al pòrt dels Vanneaux, #qu'a benlèu lo sieu nom d'un pichon échassier, se bastissiá de vaissèls. Aiçò èra tanben un important pòrt de comèrci en matériaux de bastiment. Aquela activitat i aguèt transferit al pòrt Sant-Georges quand lo fleuve #cambiar de cors.
La glèisa romane Sant-Jean-Baptiste i aguèt destruit a la Revolucion. Sòl çò chœur, amb la siá voûte en pèira, a resistit, aital coma la Vèrge sculptée.
Sant-Nicolas, ostal a pans de bòsc en forma de L, es una anciana auberge de las mariniers de Loire. La siá grange bastida a partir d'un solin a conservat las siás parts en torchis. Aquelas bastissas an supausat èsser de la XV sègle.
Gannay remonte à l'antiquité gauloise. Sa signification est fort claire : Gannacum est formé du gaulois ganno/gannatos, -gnatos en suffixe, qui signifie "né, mis au monde" (cf. latin genus, famille, souche). C'était un nom d'homme extrêmement courant chez les Celtes. On retrouve en breton cette même racine : ganet (même sens) et ganadur (progéniture). Quant à -acum, c'est un suffixe d'appartenance bien connu. Gannay signifie donc "Le domaine de Gannos".