cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Fauna (biologia)
La biodiversitat es essenciala a la sobrevida de nombrosas espècias de plantas, certanas d'entre elas estent dependentas a 100 % d'un unic insècte per lor pollinizacion e doncas lor reproduccion. Maitas personas pensan doncas que l'òme deuriá agir sus la natura per la preservar, dins l'interès de totes. Çaquelà l'òme poiriá jogar a l'aprendís masc e modificar l'equilibri natural en volent manténer certans caractèrs. D'autres, curioses del fenomèn natural, preferisson, coma al Serengeti, daissar la natura agir d'esperela; dins aqueste pargue nacional, una espècia de lion manquèt de disparéisser a causa d'una malautiá. Lo partit pres de pas intervenir es estat mantengut.
Vejatz la Categoria:Fauna (noms scientifics) pels animals per lor nom scientific.
Vejatz la Categoria:Fauna (noms vernaculars) pels animals per lor nom vernacular.
Sefer haBrit
Lo Sefer haBrit (ספר הברית "Libre de l'Aliança" en ebrieu), escrich per lo rabin Pinchas Horowitz de Vilna, es un tractat etic religiós sus de questions de fe, la Halaḥah, la morala, la Cabala, la natura, la filosofia, la sciéncia e la tecnologia. Fuguet publicat de maniera anonima en 1797 e aguet un succes daus grands au mieg dau pòble d'Israel. L'autor declara que pretend escriure un comentari explicatiu de la tresena partida de Šaarei Keduša ("Pòrtas de santetat") dau rabin cabalista Hayyim Vital, un disciple d'Isaac Lória. Es una font de referéncia per los rabins per fixar la lei, per daus cerchaires e per daus escrivans dins lo mond entier.
Vinay
Vinay pòt essèr:
Zubin Mehta
Zubin Mehta (Bombai, lo 29 d'abriu de 1936) qu'ei un cap d'orquèstra Indian.
Somali
Lo somali es una lenga coshitica.
Blòc 0404
Lo  es un blòc (en francés, îlot) del sector de dins lo principat de Mónegue.
Sa superfícia es de 0.
Blanca (Múrcia)
Blanca es un municipi d'Espanha de la Comunautat Autonòma uniprovínciala de Múrcia.
Panèl d'indicacion d'una traversada de tramvai en França
Lo panèl d'indicacion d'una traversada de tramvai es un panèl de senhalizacion carrat de fons blau, bordat d’un listèl, portant en son centre un pictograma de color blanca representant un tramvai.
Mencinhac
Mencinhac (Mensignac en francés) es una comuna d'Occitània, dins la region istorica de Perigòrd, administrada per lo departament de Dordonha de la region de Novela Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Toponimia
La prononciacion es [mɪnʂi’ɲa]. Las fòrmas ancianas son Mensinhacum, en latin, au segle XIII, Mensinac en 1219, Mensinhac en 1284, Manssinhacum, en latin, en 1312. Mencinhac ven d'un nom gallic d'òme, Mincinios/Mincinius (Dauzat e Rostaing, Xavier Delamarre), inatestat, o d'un nom « galloroman », Minicianus, derivat de Minucius (Chantal Tanet e Tristan Hordé, site de las comunas de Dordonha), emb lo sufixe -acum, , , , latinizacion dau sufixe celtic -acon. Mencinhac èra la propietat de *Mincinios o de Minicianus.
Anne-Sophie Mutter
Aus 15 ans qu'enregistrè los concertos de Mozart dab Karajan e l'Orquèstra Filarmonic de Berlin.
En 1980 que comencè la soa carrièra internacionau en jogant dab l'Orquèstra Filarmonic de Nava York gavidat per Zubin Mehta. Que perseguí arron ua carrièra de las fructuosas com concertista.
Que possedeish dus vriulon estradivaris (lo Emiliani de 1703, e lo Lord Dunn-Raven de 1710)e un vriulon deu laütièr contemporenc Roberto Regazzi (de 2005).
Qu'a ua hilha e un hilhe d'un purmèr maridatge puish, qu'esposè lo pianista André Prévin.
Rainsars
Geografia
Rainsars Se situa en lo Sud-Es del departament del Nòrd (Enaut) en plena cœur del parc natural regional del Avesnois. Lo Avesnois a conegut per lo sieu bocage e lo sieu relief un pauc vallonné en la siá part Sud-Es (començament dels contreforts dels Ardennes), dicha « pichona Soïssa del Nòrd ».
Rainsars Fa part administrativement de la Avesnois, géologiquement de las Ardennes, istoricament del Enaut e paysagèrement de la Thiérache.
Rainsars se situe dans le Sud-Est du département du Nord (Hainaut) en plein cœur du parc naturel régional de l'Avesnois. L'Avesnois est connu pour son bocage et son relief un peu vallonné dans sa partie Sud-Est (début des contreforts des Ardennes), dite « petite Suisse du Nord ».
Rainsars fait partie administrativement de l'Avesnois, géologiquement des Ardennes, historiquement du Hainaut et paysagèrement de la Thiérache.
Vénérolles
es una comuna francesa del departament d'Aisne e de la region de Picardia.
Rainsars
Geografia
La commune se trouve à 110 km de Lille (préfecture du Nord), Bruxelles (Belgique) ou Reims (Marne), à 50 km de Valenciennes, Mons (B) ou Charleroi (B) et à 10 km d'Avesnes-sur-Helpe (sous-préfecture) et de Fourmies. La Belgique se trouve à 12 km; le département de l'Aisne à 8 km.
Vénérolles
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Jaroslav Heyrovský
Jaroslav Heyrovský (n. en 1890, m. en 1967) foguèt un quimista chèc. Recebèt lo Prèmi Nobel de Quimia en 1959.
left|180px
Adolf Tobler
thumb|Adolf Tobler en 1904 (fotografia de [[Nicola Perscheid)]] Adolf Tobler (Hirzel, 24 de mai de 1835 – Berlin, 18 de març de 1910) siaguèt un lingüista e filològ soís. Tobler èra estat discípol del grand romanista Friedrich Christian Diez. Elaborèt amb Erhard Lommatzsch un vocabulari istoric fondamental del francés ancian: l'Altfranzösisches Wörterbuch.
Concebèt alara (mas d'un biais independent) amb Adolf Mussafia la lei que pòrta sos noms, la lei Tobler-Mussafia.
Vath d'Aspa
300px|right|thumb|Era vath d'Aspa a Lescun Era Vath d'Aspa (var. non locau la Vau d'Aspa, la Val d'Aspa) o simplament Aspa qu'ei ua deras tres vaths bearnesas (Eras autas que son era vath d'Aussau e era vath de Varetons).
Bullas
Bullas es un municipi d'Espanha de la Comunautat Autonòma uniprovínciala de Múrcia.
Vath d'Aspa
Geografia
Era vath d'Aspa que's tròba en Haut Bearn. Que comunica dab Aragon peth pòrt deth Sompòrt. D'un punt de vista administratiu, uei eth dia, que hè partida deth departament deths Pirenèus Atlantics dera region d'Aquitània dera Republica Francesa. Qu'ei traucada peth gave d'Aspa. Qu'acèssa ua partida deth Parc Nacionau deths Pirenèus, terrador deths ors bearnés.
Qu'ei partatjada enter eras 13 comunas seguentas (de capvath a capsús) : Escòt, Ardiòs e Ishèra, Sarrança, Bedós, Òussa, Aidius, Acós, Les e Atàs, Lescun, Cèta e Eigun, Eth Saut, Bòrça e Urdòs. Eras vaths d'Aspa e d'Aussau que comunican peth còth de Maria Blanca. De cap tà Espanha : camins de montanha, camin de cap tà Compostèla, camin de hèr, rota... un laç qui a tostemps ligat tau un vertadèr pas. Era termièra d'Aspa e de Campfranc, luenh d'estar ermetica, qu'èra un lòc d'escambi, de comèrci. Que s'i parlava biarnés en Aspa e en Campfranc, eths archius que'n son eth testimòni.
Toponimia
Segon Dauzat, Deslandes et Rostaing, era Vath d'Aspa que tira lo seu nom deu Gave d'Aspa.
Istòria
Era vath d'Aspa que ho despuish l'Atge Mejan un camin romieu de cap tà Espanha e tà Sant Jacmes de Compostèla. Ath sègle XIX que conegó ua activitat industriau mercés aras hargas bastidas a Urdòs per Frédéric d'Abel. Enas annadas navanta deth sègle XX, era vath d'Aspa que ho er'enjòc d'ua grana peleja ecologica contra era traucada deth tunèl deth Sompòrt.
Letras e arreproèrs
Los aspés en corrent a l'armada
Se brombén de ton pair i de sa tripla espada
Èuro
L’èuro es la moneda comuna dels 27 estats de l’Union Europèa (UE) — e la moneda unica de 20 estats membres pel moment — que succedís a l’ECU (European Currency Unit, o « unitat de compte europèa ») que n'èra la moneda comuna. Es la moneda comuna de facto de certans estats e territòris, coma Kosovo.
L’èuro es administrat per la Banca Centrala Europèa que ne contraròtla l'emission.
Lo simbòl ISO 4217 de l'èuro es EUR, lo simbòl usual es €. Es devesit en 100 cents o centims.
Maitas lengas flexionalas li aplican lors règlas gramaticalas abitualas (plural, partitiu), d’autras se conforman a la règla edictada d’invariabilitat. Vejatz tanben l'article detalhat :
Las pèças e los bilhets en èuros
50px|left|Pèça de un èuro thumb|upright=.5|Construccion oficiala del simbòl de l’èuro thumbnail|upright=.5|Sèti de la BCE a [[Francfòrt de Men]] Totas las pèças en èuros an una fàcia en comun (1, 2 e 5 centims : Euròpa dins lo mond ; 10, 20 e 50 centims : Euròpa coma una aliança d'estats ; 1 e 2 èuros : Euròpa sens frontièras) e una fàcia especifica al país ont la pèça es emesa (tanben per Andorra, Mónegue, Sant Marin e lo Vatican, estats en union monetària amb lors vesins immediats que son estats autorizats d'estampar lors pròprias pèças).
Evidentament, totas las pèças son utilizablas dins totes los estats membres, per exemple una pèça amb lo retrach de Felip VI d'Espanha a valor legala non solament en Espanha mas tanben en Finlàndia, en Irlanda...
Una novèla seria de pèças se deuriá tanben estampar a la fin del decenni 2000-2010, per tenir compte de l’alargament a 25 (actualament tres estats membres non participants a l’èuro son representats sus las diferentas pèças).
Los bilhets an una maqueta comuna a tota la zòna èuro. Los ponts, pòrtas e fenèstras dels bilhets simbolizan la dobertura d’Euròpa sus la rèsta del mond e los ligams entre los pòbles.
Una novèla seria de bilhets apareis a partir de la fin del decenni 2000-2010 per tenir compte de l’alargament de 2004 sus las cartas representadas.
Per la descripcion de las pèças de moneda e dels bilhets en èuros, reportatz-vos als articles seguents :
Adesion dels Estats europèus a l'èuro
]]
Introduccion de l'èuro
Ça que la los bilhets e las pèças de las monedas nacionalas contunhèron d'èstre utilizats dins lors païses respectius, fins a l’introduccion dels novèls bilhets e pèças lo de 2002. Qualques unas de las ancianas devisas gardèron encara lor valor legala entrò la data finala del 28 de febrièr de 2002.
Mas las bancas centralas dels estats de la zòna èuro contunhan d’acceptar los bilhets e pèças de las ancianas monedas per mai d'un an encara (2012 en França per certans bilhets).
Novèls membres de l'Union Europèa
Tres primièrs païses, Estònia, Eslovènia e Lituània, an fach lo primièr pas (en davançant lors grands vesins aderents novèls) en integrant dempuèi lo 28 de junh de 2004 lo mecanisme de cambi europèu (MCE), successor del sistèma monetari europèu (coma abans Danemarc). Ara dins l’anticambra de l’èuro, deuràn passar al minimum dos ans dins lo mecanisme de cambi europèu (MCE) per esprovar l'estabilitat de lor devisa a respècte de l’èuro. Aquel mecanisme prevei la mantenença d'un taus mejan de cambi de l'èuro amb una variacion maximala de ± 15 %.
Atal, la corona estoniana es estada arrimada a la moneda unica al taus de cambi de 15,6466 unitats per un èuro (taus que prevaliá precedentament). Quitament, lo litas lituanian a conservat sa paritat fàcia a l’èuro (3,4528 litas per 1 èuro). Quant a la moneda eslovèna, lo tolar, son cors pivòt es estat fixat a 239,640 unitats per un èuro. Aquelas tres devisas devon ara (2004) se mantenir dins una benda de fluctuacion de ± 15 % a respècte d'aqueles corses pivòts durant los dos ans venent. L’adopcion de l’èuro poiriá alara èstre envisatjabla a partir de 2007.
L'entrada dels tres païses dins lo MCE es estada saludada, al començament de julhet de 2004, per un relèvament per l’agence Fitch de las notacions del deute a tèrme long en devisas (Estònia es ara notada A, Lituània A- e Eslovènia AA+). Seriá ça que la prematurat de pensar que l’adopcion de l’èuro es pas mai qu’una formalitat. En mai de l'estabilitat del cambi, los tres païses devon tanben s’estudiar a satisfar los quatre autres critèris del Tractat de Maastricht (taus maximum d'inflacion, ràcio minimum del sòlde budgetari a respècte del PIB, ràcio maximum del deute a respècte del PIB, taus maximum d’interès a tèrme long) tot en perseguissent lor ragantatge economic.
Dempuèi lo 15 de decembre de 2004, Estònia, a travèrs de l’Eesti Pank (la Banca Nacionala), a ja adoptat los dessenhs de la fàcia nacionala de las pèças en èuros que seràn emesas per 2006. Lo governador de l’Eesti Pank, Vahur Kraft, a revelat que lo venceire de la competicion per aquesta causida èra lo dessenh Hara 2 per Lembit Lõhmus qu'aviá obtengut 12,482 voses (mai de 27 % de las voses). Lo dessenh representa los contorns d’una carta d’Estònia e lo mot Eesti (que significa "Estònia" en estonian). Veire lo dessenh ganhaire :. '' « I a pauc de païses en Euròpa qu'an un contorn tant polit e aisit de se remembrar. Lo simbòl es de bon memorizar » '' indiquèt l'artista. Veire totes los dessenhs del concors sus.
Bulgaria, qu'a signat son tractat d'adesion a l'Union (25 d'abril de 2005), envisatja d’integrar l’èuro tre lo mitan de 2009 (amb una entrada dins l’Union prevista pel de 2007). La Banca nacionala de Bulgaria manten lo novèl lev, ja dempuèi longtemps reliat al deutschemark, dins de condicions monetàrias fòrça rigorosas (1 € = 1,95583 novèl lev) — que deurián facilitar son entrada dins l’èuro. Romania a començat una importanta reforma del leu romanés en 2005 per èstre capabla d'integrar l'èuro en 2012.
Estats non aderents
Delom membre de l’UE (a 15) non aderents, sol e Danemarc an obtengut una clausa dicha d’opting-out, que lor permet de demorar en defòra de la moneda unica, quitament se venián a complir las condicions d’adesion, clausa confirmada pel Tractat de Roma de 2004.
En mai d'aquò lo Reialme Unit, contràriament a Danemarc, fa pas partida del MCE, quitament se complís las condicions del Tractat de Maastricht, perque desira pas de ligar lo cambi de la liura esterlina a l’èuro. Dempuèi que la liura esterlina a quitat lo defunt SME (basat sur l'anciana Unitat de compte europèa o ECU), son cors a conegut de variacions pus importantas a respècte de l’èuro que las autras monedas dels païses membres non aderents, especialament durant las doas primièras annadas de l’introduccion de l’èuro que s’èra temporàriament fortament despreciada a respècte del dolar american, de la liura esterlina e del franc soís. Aquesta inestabilitat iniciala es, çò sembla, resolguda, e dempuèi la liura esterlina seguís de biais pro pròche las evolucions del cors de l’èuro (se pòt notar tanben que lo franc soís s'es tanben estabilizat a respècte de l’èuro, e que compliriá ara las condicions d’entrada dins lo MCE, se la Soïssa e lo Liechtenstein decidissián de rejónher l'Union Europèa).
En revenge, Suècia s’es engatjada de rejónher a tèrme la moneda unica, tre que complirà las condicions del Tractat de Maastricht. En fach, en rason d’una opinion publica que demòra favorabla al manten de la corona suedesa, coma o pròva lo darrièr referendum a aqueste subjècte, Suècia complís pas tecnicament l’entrada dins lo MCE per èsser pas obligada d'adoptar automaticament la moneda unica.
Los 10 novèls Estats membres de l’Union Europèa en 2004 devon a tèrme integrar en primièr lo mecanisme de cambi europèu (MCE) puèi l’èuro (sièis o an ja fach e an rejonch atal Danemarc, sol a far partida del mecanisme de cambi europèu (MCE) abans l’alargament).
Per çò que concernís los dos membres venents de l’Union Europèa, Bulgaria a ligat sa devisa, lo lev, amb un taus fixe a l’èuro dempuèi 1999), mentre que Romania suprimiguèt lo de 2005 quatre zèros al leu romanés per integrar l’èuro en 2012.
Devisas europèas ligadas a l’èuro
Dins l’Union Europèa e dels païses candidats a l’entrada dins l’Union, se tròban las monedas seguentas, qu'an totas integrat lo MCE:
Autras devisas ligadas a l’èuro
Un certan nombre de devisas, fòra de l'Union Europèa, son ja ligadas a travèrs un taus de cambi, fixe o variable, a l’èuro :
Devisas europèas non ligadas a l'èuro
Las monedas seguentas dels païses membres de l’Union Europèa o candidats a l’adesion son pas ligadas a l’èuro, siá perque lo país emetor dispausa del drech d’opting-out, siá perque complisson pas encara las condicions tecnicas d’adesion al MCE (selon lo traité de Maastricht), siá perque lor país emetor candidat a l’adesion dispausa pas d'una caissa d’emission assegurant la convertibilitat :
Conversion de l’èuro dins las ancianas devisas dels païses membres
La valor de l’èuro, exprimida dins las ancianas monedas d'aquestes païses, es la seguenta :
Taus de cambi de las devisas ligadas a l'èuro
Los tausses de cambi oficials de las monedas ligadas a l’èuro son aquestes :
Estimacion e evolucion de la valor de l'èuro dins las autras devisas
thumb|Reconstitucion del taus de cambi èuro-dolar de genièr de 1972 a genièr de 1999 a partir dels tausses de cambi del franc francés o del deutschemark. thumb|Variacion del taus de cambi èuro-dolar de genièr de 1999 a julhet de 2005. Se l'èuro a plan succedit a l'ECU, las doas devisas son plan diferentas. En particular, l'ECU, qu'èra un panièr, conteniá de monedas coma la liura esterlina, que son pas estadas integradas dins l'èuro. Las doas devisas europèas an doncas coïncidit pas que brèvament, durant las oras de tampadura dels mercats entre la fin de 1998 e lo començament de 1999 e, se l'ECU existissiá encara, auriá ara una valor tota autra que l'èuro.
Se l'òm vòl reconstituir la valor qu'auriá agut l'èuro a respècte del dolar abans sa cristallizacion del 31 de decembre de 1998, conven d'utilizar lo taus de cambi fàcia al dolar d'una moneda nacionala, e de li aplicar son taus de conversion en èuro. Per exemple, se prendrà 6,55957 e se lo devesirà per la valor del dolar en francs francés. Lo resultat del calcul figura sul grafic çai contra pel franc francés (en roge) e lo deutschemark (en blau) per tot lo periòde que va de l'introduccion del regim dels cambis flotants per Richard Nixon al de l'èuro.
Durant los dètz ans precedent son introduccion, l'èuro auriá atal agut una valor mejana de l'òrdre de 1,1825 dolar US calculada amb lo franc francés e 1,20 dolar calculada amb lo deutschemark.
Lo mercat dels cambis pus actiu de l'èuro es plan evidentament lo mercat a respècte del dolar US. La paritat èuro/dolar es l'instrument financièr mai tractat dins lo mond. Es un indicator far, seguit jornalament per totes los mitans economics e financièrs.
Aspèctes economics
Dins qualques uns dels païses qu'an introduit l'èuro, una aumentacion de l'inflacion seriá estada constatada. Dins lo cas de França, aquesta seriá estada mal mesurada pels instruments de l'INSEE, e auriá concernit en particular de prètz practicats pels ipermercats. Lo ministre de las finanças francés, Thierry Breton, a degut prepausar ulteriorament un indèx especial ligat al cost del panièr de compras al supermercat per respondre a las criticas de las associacions de consomators.
L'èuro aviá per foncion de portar a travèrs la moneda unica, una coesion de las politicas economicas dels membres de l'Union europèa. La relativa subrevalorizacion actuala d'aquesta moneda limita lo cost dels aprovisionaments en matèrias primièras e energia, e indutz çaquelà un fren a las exportacions europèas. Certans economistas comparan la situacion dels païses europèus restats en defòra d'aquela moneda, que pòdon conservar una politica monetària autonòma pus fòrta en creissença, coma Anglatèrra. Certans movements sobeiranistas an desvolopat recentament lo tèma d'un retirament de l'èuro, que li atribuisson una pèrda d'identitat e de possibilitat de politica nacionala monetària.
Alexandre Lacazette
thumb|Alexandre Lacazette Alexandre Lacazette (Lion, 28 de mai de 1991) es un fotbolaire francés. Jòga actualament coma atacaire a l'Olimpic lionés.
Lista de caps d'Estat
Presidents:
...
Puègredond
Puègredond o melhor Puèg-redond, mens probable Puègredon (Puechredon en francés) es una comuna lengadociana situada dins lo departament de Gard e la region d', ancianament de Lengadòc-Rosselhon.
Toponimia
Las atestacions ancianas son, per luòc:
Jaulny
Jaulny es una comuna francesa, situada dins lo departament de Meurthe e Mosèla e la region de Lorena.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Tempera
La tempera (tempera all'uovo) es la principala tecnica de pintura d'art utilizada de memòria perduda, en particular en Egipte, e pels pintres d'icònas bizantinas, e finalament en Euròpa pendent l'Edat Mejana. Es un procediment de pintura utilizant lo rosset coma medium per ligar los pigments. S'utiliza sus de gèis o sus de panèls de fusta cobèrts de jaces nombrós de « levkas » (rebatedís blanc compausat de blanc de Meudon, de Tròias o d'Espanha mesclat amb de pega). De còp que i a d'autras substàncias coma la lach, lo mèl o de gomas vegetalas s'utilizèron tanben coma medium.
Quand la pintura a l'òli foguèt inventada vèrs la fin de l'Edat Mejana, la tempera continuèt encara de s'utilizar durant un certan temps coma sosjaç cobèrt per un vernís d'òli translucid o transparent.
Aquela tecnica transitòria mixta foguèt seguida per una tecnica de pintura a l'òli pur, que remplacèt gaireben totalament la tempera al sègle XVI.
Le tèrme de tempera s'emplega tanben uèi per de fabricants per designar la pintura ordinària utilizada per las afichas e qu'es una forma a bon mercat de goacha (pintura a l'aiga opaca) qu'a pas res de veire amb la vertadièra tempera a l'uòu.
left|thumb|Tempera sus fusta.
Blòc 0405
Lo  es un blòc (en francés, îlot) del sector de dins lo principat de Mónegue.
Esen Taidji
Esen Taidji († 1455) es un cap de la tribü mongòla deis Oïrats de 1438 a 1455. Fiu de Toghon († 1439), se destrièt rapidament per son ambicion. A la mòrt de son paire, èra lo mèstre un territòri important situat entre lo Lac Balkhach, lo Lac Baikal e la Granda Muralha de China e que compreniá Karakorum, l'anciana capitala de Genghis Khan.
Calasparra
Calasparra es un municipi d'Espanha de la Comunautat Autonòma uniprovínciala de Múrcia.
The Bangles
thumb|250px|The Bangles en 2012 The Bangles son un grop de musica pop rock american. Format a Los Angeles en 1981 per Susanna Hoffs, e las sòrres Vicki e Debbi Peterson, lo grop se revelèt en 1986 gràcias a la cançon "Manic Monday", escricha per Prince. Aguèron una tièra de cançons que confirmèron sa capitada internacionala coma "Walk Like an Egyptian", "Hazy Shade of Winter", e subretot son títol mai famós espelit en 1989 "Eternal Flame", que faguèt del quatuòr d'icònas de son temps.
Esen Taidji
Après plusors campanhas còntra d'interès chinés, Esen Taidji demandèt un maridatge amb una princessa chinesa. Après lo refús dei Ming, lo cap oïrat comencèt una violenta incursion dins la region de Pequin en 1449. En setembre, destruguèt una armada chinesa menada per l'emperaire Ming Yingzong a la batalha de Tumu. L'emperaire eu meteis foguèt capturat mai lei Mongòls poguèron pas aprofichar aqueu succès per obtenir de concessions importantas. Au contrari, deguèron se retirar en causa de problemas d'avitalhament. Puei, liberèron Ming Yingzong per crear de problemas amb son fraire, Ming Daizong, qu'aviá pres sa plaça per protegir Pequin. Pasmens, l'arribada de renfòrç importants l'empachèt de tornar atacar e la patz foguèt finalament restablida en 1453.
En parallèl, Esen Taidji reconoguèt Toghtoa Bukha coma grand khan. Dins aquò, ordonèt rapidament son assassinat car Toghtoa Bukha refusèt de considerat leis enfants eissits de son maridatge amb una sòrre d'Esen Taidji coma eiretiers legitims. Per assegurar son poder, Esen Taidji se reconoguèt coma vassau de l'Empèri Ming. Inquiets en fàcia de seis ambicions, sei vassaus oïrats lo reversèron e l'executèron en 1455. Son fiu Amasandji li succediguèt mai son poder foguèt lèu contestat per seis autrei fraires. Aquò entraïnèt una guèrra civila en Mongolia.
Herbert von Karajan
thumb|200px|Herbert von KarajanHerbert von Karajan (Salzborg, lo 5 d'abriu de 1908 – Anif, lo 16 de julhet de 1989) que ho un deus mei famós caps d'orquèstra deu sègle XX. Qu'èra austriac.
10 d'octobre
Lo 10 d'octobre es lo 283 jorn de l'annada (284 en cas d'annada bissextila) del calendièr gregorian.
Decèsses
Vejatz tanben:
La Chapelle-Palluau
La Chapelle-Palluau es una comuna peitavina, situada dins lo departament de Vendea e la region daus País de Leire.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Toponimia
En peitavin, la comuna es apelada La Chapéle-Palea.
FAL
Lo FAL es un fusiu de combat bèlga fabricat per la FN Herstal dempuei 1953. Caracteristic de l'après-guèrra, utiliza la municion 7,62 mm OTAN e es adaptat a un tir semiautomatic. Certanei versions dispausan d'un selector permetent un tir automatic mai, en causa de la poissança de sa municion, lo tir es sovent pauc precís. Sa portada practica es de 600 m. Conoguèt una difusion larga gràcias a sei caracteristicas, son utilizacion simpla e sa bòna resisténcia ai condicions rescontradas sus lo prat batalhier (corrosion, freg, etc.).
Peis
thumb|right|250px|Anatomia extèrna d'un peis, lo Lampanyctodes hectoris:(1) - opercula, (2) - linha laterala, (3) - nadarèla dorsala, (4) - nadarèla adiposa, (5) - pedoncul caudal, (6) - nadarèla caudala, (7) - nadarèla anala, (8) - fotofòrs, (9) - nadarèlas pelvianas, (10) - nadarèlas pectoralas
Lo peis (var. peish, peisson) es un animal vertebrat aqüatic, qu'alena pel mejan de branquias. A de nadarèlas paras (pectoralas e pelvianas) e imparas (dorsala, caudala e anala). A sovent la pèl recobèrta d'escatas.
Classificacion
Fins ara, se son repertoriadas mai de 27 300 espècias de peisses, çò que ne fa lo grop de vertebrats mai important. Çaquelà, aqueste grop es pas filogeneticament omogenèu perque compòrta tres classas :
Fòtbol Club dau Martegue
Lo Fòtbol Club dau Martegue (oficialament en francés Football Club de Martigues) es un club de fòtbol provençau de la vila dau Martegue. Foguèt creat 1921. Lo club jòga ara en Nacionau 2 francés.
Derbamont
Geografia
Environat de bòsques, lo pichon vilatge de Derbamont ocupa una cuvette traversada pel Robert, jos-afluent del Madon per la Gitte. Fa partida del costat de Dompaire.
Quatre départementales pòrtan dins lo pòble, de Madegney al nòrd-es, Circourt al sud-es, Bouzemont al sud-oèst e Vaubexy a l'oèst. Se pòt i accedir egalament per "la Morrière", un camin #que pòrta cap a Bouxières-a los-Bòsques a l'èst.
Quatre départementales mènent au village, de Madegney au nord-est, Circourt au sud-est, Bouzemont au sud-ouest et Vaubexy à l'ouest. On peut y accéder également par "la Morrière", un chemin qui mène vers Bouxières-aux-Bois à l'est.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
@Dénommer Derbemont En 1295, Derbelmont en 1304, la municipalitat tira lo sieu nom del patronyme germanique Tarobert e de montanha per "mont".
Derbamont dépendait Del bailliage de Vosge, prévôté de Dompaire de contunh del bailliage de Darney dempuèi 1751. A l'esperital, la municipalitat dépendait de Circourt, doyenné de Jorxey, e aviá per annèxa Bouxières.
De 1790 a l'an VIII, Derbamont a fach partida del district de Mirecourt, costat de Dompaire.
Dénommée Derbemont en 1295, Derbelmont en 1304, la commune tire son nom du patronyme germanique Tarobert et de montagne pour "mont".
Derbamont dépendait du bailliage de Vosge, prévôté de Dompaire puis du bailliage de Darney dès 1751. Au spirituel, la commune dépendait de Circourt, doyenné de Jorxey, et avait pour annexe Bouxières.
Panèl d'indicacion d'un passatge per pedons en França
Lo panèl d'indicacion d'un passatge per pedons es un panèl de senhalizacion carrat a fons blau, bordat d’un listèl, portant en son centre un pictograma de color negra representant una persona sus un passatge per pedons.
Blòc 0406
Lo  es un blòc (en francés, îlot) del sector de dins lo principat de Mónegue.
Sa superfícia es de 0.
Malamòrt (Comtat)
Malamòrt (Malemort en francés, Malemort-du-Comtat dempuèi 1927) es una comuna provençala, situada dins lo departament de Vauclusa e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur.
Agadés
Toponimia
Lo nom d'Agadés es plan atestat en occitan ancian jos la forma Agades als sègles XIV-XV.
Malamòrt (Comtat)
Toponimia
A la Revolucion francesa, la comuna se ditz oficialament Malemort. Per decrèt, ven Malemort-du-Comtat en 1927.
Kenneth Joseph Arrow
Kenneth Joseph Arrow (n. en 1921) es un economista american qu'a recebut lo Prèmi Nobel d'Economia en 1972.
Mariya Gabriel
thumb|250px|Mariya Gabriel en 2014 Mariya Ivanova Gabriel, nascuda Mariya Ivanova Nadelcheva (en bulgar: Мария Иванова Неделчева; Gotse Delchev, Bulgaria, 20 de mai de 1979) es una politiciana bulgara. Elegida en 2009 al Parlament Europèu sus la lista del GERB, es actualament, e dempuèi octobre de 2012, vicepresidenta del Grop pel Comitat suls Dreches de la Femna e d'Egalitat dels genres del Partit Popular Europèu.
Arturo Toscanini
Suu plan personau, que s'opausè au faissisme e qu'avó de partir d'Itàlia.
Teorias Gaïa
Lo tèrme generic teorias Gaïa fa referéncia a un ensems d'ipotèsis e de teorias que:
S'unes penson que d'aspèctes de la teoria Gaïa son ja presents disn fòrça religions e culturas autoctonas, la quita teoria foguèt d'en primièr descricha coma ipotèsi (ipotèsi Gaïa) per James Lovelock, quimista britanic, e Lynn Margulis, una microbiologista estatsuniana en 1974. L'ipotèsi originala repausa sul concèpte d'omeostasia e sosten que las formas viventas d'una planèta òsta associadas amb lor environament, se comportèron en encara o fan coma un sistèma autoregulator. De multiplas formas d'aquel concèpte coexistisson, quitament se son controversiadas, e una partida al mens es gaireben admesa per la comunautat scientifica.
Aquelas teorias se volon tanben aver fòrça sens per l'ecologia politica. Las teorias Gaïa son desvelopadas per de corrents del New Age.
James Lovelock es oficialament desligat del biais que lo tenents del vam Gaïa presente sa teoria, qu'estima caricaturada per aqueles.
LaTeX
Lo logiciau libre, o LaTeX en escritura normala (prononciar [latɛk]), es una colleccion de macrocomandas per (lo lengatge de descripcion tipografica creat per lo matematician e informatician american Donald Knuth) destinada a facilitar l'utilizacion d'aqueu « processor de tèxte ». right|thumb|Lo lògo de LaTeX
L'informatician american Leslie Lamport es lo creator de LaTeX. Estent qu'es pron simple, LaTeX es vengut l'instrument privilegiat per escriure de documents ambé TeX; la version actuala es LaTeX 2ɛ. Es particularament utilizat dins lei domenis tecnic e scientific per la produccion de documents de talha mejana o importanta (tèsis e mai libres). Mai se pòt tanben emplegar per compausar de documents de tipes variats (per exemple, de letras o de transparents).
Principi
LaTeX demanda au redactor de se concentrar sus l'estructura logica de son document, son contengut, mentre que la mesa en pagina dau document (cesura dei mots, alineas) es laissada au logiciau. LaTeX dessepara doncas la forma dau contengut, fòrça mai clarament que lei logiciaus de tipe WYSIWYG (What You See Is What You Get, ), coma Microsoft Word o OpenOffice.org Writer. Pasmens, existisson uei de logiciaus (coma Lyx) que permeton de redigir de documents LaTeX d'aqueu biais.
La redaccion d'un document ambé LaTeX comença per la creacion d'un fichier fònt (en format ASCII) per mejan d'un editor de tèxte : contèn au còp lo tèxte e leis instruccions de mesa en forma tipografica, que son de comandas de LaTeX. Aqueu fichier fònt es puei tractat per LaTeX : es la compilacion, que produtz un fichier (en format DVI o PostScript o PDF) contenent lo document mes en forma, lèst per èsser visualizat sus un ecran o imprimit.
LaTeX necessita un aprendissatge iniciau pus important qu'aqueu que demandan lei logiciaus corrents de tipe WYSIWYG, aumens per la mesa en pagina de documents pichons. Mai tre qu'es passada aquesta fasa d'aprendissatge (pron aisada), vèn fòrça apreciable lo fach de se poder concentrar sus lo contengut en fisant la composicion a LaTeX : lo document produch es de qualitat remarcabla, quasi professionala (per exemple : respècte dei règlas tipograficas, formulas matematicas), la gestion dei referéncias bibliograficas (BibTeX), lei numerotacions e la taula dei matèrias son coerentas sensa que l'òm ague de se'n preocupar.
Aquelei qualitats, en mai de la gratuitat dau logiciau, ne fan l'instrument de redaccion privilegiat dei mondes universitari e scientific dins certanei disciplinas. Es pron corrent en matematicas, informatica e fisica que d'editors prepausan de fichiers d'estil LaTeX, e que declaran de preferir aqueu format an aqueu de Microsoft Word (qu'es per ara l'estandard de facto dei tractaments de tèxtes).
Tipes de documents
LaTeX pòt produire fòrça tipes diferents de documents (tau coma es, o ben per lo mejan d'extensions) :
Pasmens, fau notar que per redigir de documents que sa mesa en pagina es particulara (per exemple : jornaus, revistas), d'autrei tipes de logiciaus pòdon èsser mielhs adaptats.
Un exemple simplàs
Aquest exemple permete d'afichar e d'imprimir :
\documentclass[a4paper,11pt]{article} \title{Exemple de document \LaTeX} \author{Ieu} \begin{document} \maketitle Es mon premier assai ! % Aiçò es un comentari ; es pas % pres en còmpte per LaTeX \end{document}
Un exemple scientific amb una formula
Aquest exemple permete d'afichar e d'imprimir la frasa seguenta :
Segon la teoria de la Relativitat restrencha, l'energia d'un còrs en movement es : .
\documentclass[a4paper,11pt]{article} \begin{document} Segon la teoria de la Relativitat restrencha, l'energia d'un còrs en movement es : \end{document}
Quauquei caracteristicas de LaTeX
Lei comandas de LaTeX devon totjorn èsser precedidas d'una còntra-oblica : «  ». Una comanda pòt aver de paramètres. Lei paramètres facultatius son de metre entre parentèsis carradas : [...]. Lei paramètres obligatòris an pas de besonh d'èsser envoutats per un caractèr particular. Dins aquò, se lo paramètre en question a mai d'un caractèr de lòng (e es sovent ansin), deu formar un blòc (au sens de LaTeX) e se deu doncas escriure entre acoladas : {...}
La premiera comanda d'un document LaTeX es  : definís la classa dau document, valent a dire son tipe ; lei classas principalas son :
Lo contengut dau document se deu escriure entre  e. La comanda  aficha lo títol, l'autor e la data.
LaTeX e lei lengas
LaTeX foguèt inicialament concebut per foncionar en lenga anglesa. Son adaptacion en d'autrei lengas a necessitat lo desvolopament de fichiers d'extensions, que lo pus conoissut e utilizat es sonat, de segur,.
Per poder compausar ambé LaTeX de documents en divèrsei lengas, es necessari :
Mai de 30 lengas son presas en còmpte per "babel" ; entre lei lengas minoritàrias d'Euròpa, i a lo breton, lo catalan, lo gaelic d'Escòcia, lo gaelic d'Irlanda, lo galèc, lo galés e lo soabi.
Châteauneuf-sur-Cher
Châteauneuf-sur-Cher es una comuna francesa, situada dins lo departament de Char e la region dau Centre e Vau de Léger.
Esfinx (mitologia grèga)
thumb|Esfinx funerari arcaïc, vèrs [[-570|570 AbC., Musèu nacional arqueologic d'Atenas.]]
Dins la mitologia grèga, l' Esfinx es la filha de Tifon (o d'Ortos) e d'Equidna. Es representada amb un bust de femna, un còs de cat e d'alas d'aucèl.
Etimologia
Son nom ven del grèc ancian Σφίγξ que l'etimologia es pas segura. Lo rapòrt que los Grècs fasián amb lo verb σφίγγω, significant « escanar », es una etimologia populara qu'a pas de basa solida ; la forma originala es benlèu Φίξ, utilizat per Esiòde.
Mite
L'Esfinx, enviada per Èra en Beocia après lo murtre del rei de Tebas, Laïos, comença a ravatjar los camps e a terrorizar las populacions. Avent aprés de las Musas una enigma, declara que daissará pas la província sonque quand qualqu'un l'aurá resolguda, apondent que tuará qual que siá que capitará pas. Lo regent, Creon, promet alara la man de la reina veusa Jocasta e la corona de Tebas a qui sacará de Beocia la creatura. Fòrça pretendents ensagèron, mas totes morriguèron. Arriba Edip, l'Esfinx li demanda:
''
(Pseudoapollodòr, Bibliotèca, III, 5, 8)
Furiosa d'aver perdut l'escomesa, l'Esfinx se jeta del naut de son ròc (o dels barris de Tebas segon los autors) e morrís. Es atal que, Creon tenent sa promessa, Edip ven l'espòs de Jocasta, fasent atal amb sa maire una union incestosa.
Interpretacions
thumb|right|220px|L'Esfinx raubant un gojat, [[lecit ceramica atica de cara rojas, v. 420 AbC., Musèu nacional arqueologic d'Atenas (Inv. 1607).]]
Aquel afrontament entre Edip e L'Esfinx es fondamentalament diferent de los autre afrontaments mitologics. En efièch, se Eracles, Persèu o Tesèu venquon lors adversaris per la fòrça, Edip, coma Ulisses, trionfa subretot per son astucia e sa sagacitat.
Orist
Orist (en francés tanplan com en occitan) qu'ei ua comuna gascona situada dens lo departament de las Lanas e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Esfinx (mitologia grèga)
Interpretacions
E mai, Pausanias dona doas explicacions « istoricas » a la legenda de l'Esfinx: s'agiriá d'una expedicion pirata desfacha per Edip, arribant de Corint amb una granda armada, o ben d'una filha naturala de Laïos volent gardar lo tròn per ela.
Orist
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
La prononciacion qu'ei [u'rist]. Las fòrmas ancianas que son Sanctus Petrus de Orist, Oristed aus sègles XI-XII, Urist en 1172, Urist en 1305, Orist (mapas de 1638, 1647, 1714 e 1733).
Bénédicte Boyrie-Fénié que precisa las proposicions de Negre non convienen pas, perqué f o h son absents de las atestacions. Orist que seré un nom aquitanic benlhèu tirat deu nom pirenenc de persona Uri, trobat dens inscripcions, dab un sufixe indigèna -itz, de sens d'apertenéncia, puish -itz que seré passat a -ist. La fòrma Oristed que poderé contiéner un sufixe locatiu; pr'amor d'aquò J.B. Orpustan prepausa un derivat de urritz, « avelaneda », passat a *urrizt, mès rr multipla qu'ei ua contradiccion dab las fòrmas atestadas.
Esfinx (mitologia egipciana)
thumb|right|L'Esfinx de [[Karnak a Loxor.]] Dins la mitologia egipciana, l’esfinx designa un èsser ibrid, simbolizant l'union del dieu solar Ra (còs de leon) e del faraon (tèsta umana, a vegada tèsta de falcon o de marran).
Representacion
thumb|right|Dromos bordat d'esfinx a Luxor Los esfinx èran representats per d'estatuas de pèira. Representavan la potencia sobeirana del faraon e foguèron d'en primièr encargats de vigilar sus sa necropòli. Lo mai conegut es l'Esfinx de Giza que se quilha devant las grandas Piramidas de Giza. Foguèt subretot a partir del Novèl Empèri que se multipliquèron a l'intrada de gaireben totes los temples jos la forma de longs alinhaments d'esfinx se fasián fácia de cada costat de la via d'accés (dromos).
Canton de Gramat
Lo canton de Gramat es una division administrativa de Carcin, venguda dempuèi 2015 sonque circonscripcion electorala, situada dins l'arrondiment de Gordon, lo departament d'Òut e la region d' ancianament de Miègjorn-Pirenèus. A la refòrma cantonala de 2014, aplicada a las eleccions de 2015, lo canton se conservèt e passèt de 12 a 17 comunas. Son n° INSEE es ara 4610.
Esfinx (mitologia egipciana)
Representacion
Los esfinx coneguèron de variantas iconograficas :
Canton de Gramat
La lenga autoctòna es l'occitan lengadocian naut-carcinòl.
Biometria
Lo mot biometria significa literalament « mesura del vivent » e designa al sens larg l'estudi quantitativa dels èssers vivents. Dentre los domènis màger d'aplicacion de la biometria, se pòt citar l'agronomia, l'antropologia, l'ecologia e la medecina.
Canton de Gramat
'''NB. Per de las rasons tecnicas, una partida de las informacions de l'Infobox (superficia, populacion, densitat, n° INSEE) son las de la situacion d'abans 2015.'''
Biometria
La biometria es la verificacion de l'identitat d'un individú amb çò qu’es, es a dire en utilizant de caracteristicas fisicas o comportamentalas.
Canton de Gramat
Composicion dempuèi 2015
vignette|right|Mapa del canton novèl de Gramat dins Òut
Biometria
Estudi quantitatiu dels èssers vivents
Pendent l’ensemblre del sègle XX, lo mot « biometria » èra utilizat gaireben sempre dins lo sens larg de l'« estudi quantitatiu dels èssers vivents », per exemple mejans los metòdes estatistics. Es segon aqueste vejaire que la revista Biometrika paréis dempuèi 1901 e que The International Biometric Society (Societat internacionala de biometria) foguèt fondada en 1947,.
Canton de Gramat
Composicion dempuèi 2015
Lo canton novèl de Gramat compren :
Societat de Lingüistica Aragonesa
La Societat de Lingüistica Aragonesa o SLA (en aragonés SLA: Sociedat de Lingüistica Aragonesa) es una associacion que se dedica a la promocion de la lenga aragonesa e ribagorçana a travèrs de l'investigacion scientifica en lingüistica. Se fondèt en 2004.
Canton de Gramat
Composicion dempuèi 2015
Las comunas vengudas dels cantons de Livernon o de La Capèla de Marival èran de l'arrondiment de Fijac e i son demoradas.
Societat de Lingüistica Aragonesa
La motivacion de la creacion de l'SLA es l'ambicion d'un trabalh scientific d'auta qualitat: se presenta coma una alternativa au trabalh dau Consello d'a Fabla Aragonesa (CFA) que, segon l'SLA, presentariá de grandei mancanças de rigor.
Cehegín
Cehegín es un municipi d'Espanha de la Comunautat Autonòma uniprovínciala de Múrcia.
Biometria
Estudi quantitatiu dels èssers vivents
Se pòt mencionar tanben las revistas Biometrics Bulletin (venguda Biometrics) e Biometrische Zeitschrift (venguda Biometrical Journal), lançadas respectivament en 1945 e 1959, e tanben existís un nombre important de societats e grops nacionals de biometria.
Canton de Gramat
Las comunas del canton ancian de Gramat
Las 12 comunas.
Societat de Lingüistica Aragonesa
L'SLA elabòra una codificacion de l'aragonés, dicha grafia SLA, qu'es un modèl diferent de la grafia d'Òsca promoguda per lo Consello d'a Fabla Aragonesa (CFA). La grafia SLA se preocupa de la connexion de l'aragonés amb lei nòrmas deis autrei lengas romanicas, especialament aquelei dau catalan e de l'occitan. Es la basa d'una possibla estandardizacion futura de l'aragonés que prendriá en còmpte una conoissença seriosa de la dialectologia aragonesa e que seriá una alternativa au modèl d'"aragonés comun" dau CFA, estimat artificiau per l'SLA.
Esmirna
Periòde de la Grècia Classica
Esmirna èra una ciutat d'Asia menora, de Ionia, a la bòca del riu Ermos dins la baia nomenada Smyrnaeus Sinus. La legenda dich de foguèt fondada per una amazona del nom d'Esmirna que de per abans aviá conquerit Efès. Atal Esmirna foguèt considerada coma una colonia d'Efès. Los colons efesians fogrèron expulsats pels eolians, qu'ocupèron la ciutat fins a que los colons foguèron expulsats, amb l'ajuda de Colofon, recuperèron lo poder. Totes aqueles fachs son de recits legendaris.
Societat de Lingüistica Aragonesa
L'SLA edita la revista De Lingva Aragonensi amb la volontat de melhorar e dinamizar lei publicacions scientificas subre l'aragonés e lo ribagorçan.
Esmirna
Periòde de la Grècia Classica
Erodòt dit qu'Esmirna èra una colonia dels eolians s'èran exiliats dins la ciutat de Colofon e aqueles pendent un festenal prenguèron la ciutat vèrs el 688aC. Aprè aquò foguèt admesa dins la confederacion ionica, la tretzena ciutat d'aquela. Foguèt atacada pel rei de Lidia Giges, mas rebutèt l'ataca, mas Aliates II la conquereguèron e destruiguèron en -627. Demorèt deserta pendent 400 ans.
Societat de Lingüistica Aragonesa
Tanben lei lingüistas de l'SLA participan regularament a divèrs collòquis e revistas internacionaus de lingüistica.
Lo president de l'SLA es lo lingüista de Binéfar Xavier Tomás Arias.
Esmirna
Periòde de la Grècia Classica
Alexandre lo Grand auriá envisajat lo projècte de la tornar bastir mas capitèt pas; aquel qua lo faguèt es Antigon lo bòrni, e acabat Lisimac de Tràcia; la nòva ciutat foguèt construïda prèp de l'antica (foguèt bastida dins la partida sud de la baia), mas pas sul meteis luòc. La nòva ciutat èra una de las mai bèlas d'Asia e de las mai ben bastidas e tenia barris, de portics, biblioteca, temples, edificis publics e un bon pòrt.
En -281 faguèt aliança amb los seleucids. En -197 las possessions qu'Egipte encara conservava a l'Asia Menora (la còsta de Licia i de Pamfilia, Samos e mai autras ilas) passèt dins las mans dels seleucids e qualques ciutats grègas (Esmirna e Lampsacos), se declarèron liuras profeitant de la declaracion romana que declarava la restauracion de l'independéncia e la libertat de totas les ciutats grègas aprèp la batalha de Cinoscéfals. Antioc III lo grand s'establiguèt a Efès e ataquèt las doas ciutats grègas, que foguèron ocupadas. Esmirna demandèt ajuda a Roma, e Lampsacos al Reialme de Pergam (-196). Antioc ocupèt tanben Sestos e tornèt bastir Lisimaquèia, e Roma l'invitèt a evacuar Tràcia e tornar en l'Asia Menora. Antioc acceptèt pas e sotmetèt la question de Lampsacos e Esmirna a l'arbitratge de Rodes. Un acòrdi amb Egipte establiguèt que Cleopatra, filha d'Antioc III se maridèt amb Ptolemèu V d'Egipte, en -193, e la dòt aportada essent los territòris egipcians conquerits pels seleucids. Atal Licia e Pamfilia demorèron seleucides, aprèp d'un acòrdi d'Antioc amb Roma perque foguèt allegat qu'èran pas de conquèstas mas una dòt. En -188 pel tractat d'Apamèa Esmirna foguèt donada a Roma.
Canton de Gramat
Istòria
La segonda modificacion foguèt a las eleccions departamentalas del 22 de març 2015, en aplicacion del decret del 13 de febrièr 2014 que delimita los cantons del departament d'Òut
Esmirna
Dominacion romana e bizantina
Jos la nominacion romana èra una ciutat liura. pendent la guèrra contra Mitridat VI Eupator demorèt leial a Roma e recebèt en recompensa divèrses privilègis. Foguèt un convent jurídic de la província d'Asia. Jos Trebonius, un dels assassins de Cesar, foguèt assetjat a la ciutat per Dolabella, que fin finala ocupèt Esmirna e tuèt Trebonius. Jos Tibèri obtenguèt lo privilègi d'esser la primièra ciutat grèga d'Àsia a poder erigir un temple a l'emperador. En 178 e 180 patiguèt de tèrratrem. Marc Aurèli ajudèt per la tornar bastir.
Esmirna faguèt partida de las sèt Glèisas d'Asia citadas dins l'Apocalipsi de san Joan que, segon Tertullian, instituèt lo primièr evesque d'Emirna: Policarp Un passatge de l'Apocalipsi fa allusion a de crestian empreisonat e Joan felicita de lor coratge fàcia a la persecution de Domician, seriá estat executat dins l'estadi de la ciutat en 166.
Demorèt dins las mans dels romans e bizantins fins a la fin del sègle XI quand foguèt ocupada pel cap turcman Çaka Bey (1084) e foguèt lo teatre de la luta de l'emir amb los bizantins. En 1098 foguèt recuperada pels crosats de Godofred de Bouillon e tornèt a Bizanci.
Lo 26 de junh de 1315 Martin Zacaries recebèt Felip I de Tarent, prince d'Acaia e teoric emperaire latin, Lo títol de "Rei e despòta d'Asia Menora" amb Quios, Œnusses, Imbros, Tenedos, Lesbos, Samos, Icaria, Cos e los castèls de Damala e Kalanutza, suposats fèus latins. En 1317 Martin Zacaries conqueriguèt Esmirna e en 1318 capitèt a impausar un drech de passatge per las naus comercialas turcas aprèp una victòria militara.