cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Arrondiment de Periguers
Composicion dempuei 2017
L'arrondiment compreniá 146 comunas en 2017. I a agut de las fusions de comunas desempuei.
Trombudo Central
Trombudo Central es un es una vila de l'estat brasilièr de Santa Catarina.
(5312) Schott
(5312) Schott (anteriorament nomenat 1981 VP2) es un asteroïde de la cencha principala. Foguèt descobèrt lo 3 de novembre de 1981 per l'astronòm alemand Freimut Borngen a l'Observatòri Karl Schwarzschild a Tautenburg. Recebèt son nom per omenatjar lo quimista alemand Friedrich Otto Schott.
Cernex
Cernex en arpitan (Cernex en francés) es una comuna arpitana de Savòia, situada dins lo departament de la Nauta Savòia e la region de Ròse-Aups.
Geografia
Cernex A situat a 6 quilomètres al nòrd-oèst de Cruseilles. Los nombroses caserius #que la constituisson s'escampilhan suls tucs dels dos vessants del Nant disturbi.
Cernex est situé à 6 kilomètres au nord-ouest de Cruseilles. Les nombreux hameaux qui la constituent se dispersent sur les collines des deux versants du Nant trouble.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Lo masatge caseriu de Verlioz possedís traces de preséncia romaine.
La primièra mencion de Cernex data de 1208 en un acte de donation de Amédée Posey a la glèisa de Genève.
La seigneurerie de Cernex aperten dempuèi lo començament del Mejan Age a la familha de Lucinge. En 1478, los Mandalla, nòus proprietaris del castèl, venon los senhors de la Crotz e de Cernex. Als alentours de 1646 se erigeix la glèisa consagrada a sant Martin.
Cap a 1643, la seigneurerie de Cernex passa a las mans del prince Thomas de Savoie-Carignan, de contunh a la familha génoise de la Còsta, #que vendràn la Còsta-de-Beauregard. A la XVIIIena s., Lo castèl aperten a Joseph Alexis Barthélémy Còsta-de-Beauregard.
Archiu istoric de la municipalitat en linha nòstra_municipalitat/D-Cernex_la siá_istòria/Pagina_Cernex_la siá_istòria.htm Veire l'archiu
Le hameau de Verlioz possède des traces de présence romaine.
La première mention de Cernex date de 1208 dans un acte de donation d'Amédée Posey à l'église de Genève.
La seigneurerie de Cernex appartient dès le début du Moyen Age à la famille de Lucinge. En 1478, les Mandalla, nouveaux propriétaires du château, deviennent les seigneurs de la Croix et de Cernex. Aux alentours de 1646 on érige l'église consacrée à saint Martin.
Archives historiques de la commune en ligne Voir les archives
David Blum (cap d'orquèstra sinfonica)
David Blum (1935-1998 ) es un cap d'orquèstra e autor american, mai que mai conegut per sas interpretacions de las sinfonias de Joseph Haydn.
Biografia
David Blum nasquèt en 1935 a Los Angeles, en Califòrnia. Estudièt la direccion d'orquèstra e la composition a la Juillard School de New York.
Fondèt en 1961 l' Esterhazy Orchestra of New York que dirigiguèt fins a 1969. Es ambe aquela orquèstra qu'enregistrèt per la firma Vanguard de sinfonias de Joseph Haydn, causidas dins lo periòde median. Enregistrèt tanben de composicions de Telemann e de Mozart, dont al mens un ambe l'English Chamber Orchestra (los divertimenti K.287 e K.138 de Mozart). Foguèt director musical de l'Orquèstra sinfonica de Lausana, en Soïssa, de 1973 a 1982 e de l'Orchestre symphonique genevois (Orquèstra sinfonica genevesa), que fondèt, de 1977 a 1986, amai dirigiguèt plan d'autras orquèstras coma cap convidat.
Moriguèt lo 17 d'abrial 1998 a l'espital de Kirkland (Washington), d'un càncer.
Nòtas e referéncias
Lo contengut de l'article ven mai que mai de l'article de necrologia del New York Times, per la biografia, de las listas d'enregistraments encara presents sus Amazon.com e dels comentaris mai qualitadoses trobats sus Amazon.com e Amazon.fr.
Medòc
thumb|right|300px|País de Gironda Medoc o Medòc (las duas formas que son atestadas dens l'usatge popular) es un parçan d'Occitània situat en Guiana e en Gasconha, a bisa. Es una peninsula en forma de triangle, entre l'estuari de Gironda au luvant e l'ocean Atlantic au só coc.
La sua vila principala es L'Esparra.
Lo gentilici es medoquin -a.
Zonacion
Medoc correspond a l'extrèma punta de la peninsula landesa ; la Punta de Grava es a son extremitat. Es caperat majament per lo pinhadar landés ; parlan lavetz dau Medoc landescòt. Aquera region boscassuda es la partida occidentala de Medoc. La partida orientala, era, es plantada de vinhas ; coneishen las apelacions prestigiosas de Margaus, Paulhac, Haut Medoc, Listrac, Molís, Sent Gelian, Sent Estèfe... Es çò qu'apèran lo Medoc ribeiron, es una tèrra de grava constituida per las alluvions de l'estuari. La partida nòrd a mèi l'extrèm sud-èst de Medoc, son regions marescatjosas, la permèira estent nomada "la Leda", la segonda "la Palud". Es dens aquera palud qu'existís una cultura tradicionala d'artishauts, a Macau. Enfin, au cochant, lo cordon dunari (parlan de terròus, piquèirs o ròcas) hèi facha a la mar.
Grandas vilas
Las principalas vilas de Medoc son :
Lingüistica
Medoc se divideish en tres zònas lingüisticas :
La finala latina -ARIU- se realize, a successivament, dau nòrd au meijorn, -èir [ɛj], -eir [œj], -uir [yj].
La varietat dau vocabulari tradicionau es donc vertadeirament hòrta. Vaquí quauques exemples :
Lo Medoc occitan anuit
L'occitan es actualament ensenhat au licèu de Paulhac (professor V. Bédat) e dens la sola classa bilingua de Gironda, a Cussac. Existissen cors per adultes a l'Esparra, Vendais e Blancafòrt. Dus poètas occitans damòran en Medoc, Alan Viaut e l'ancian cantaire Pèir-Andriu Delbeau. Trobaràn coma associacions : los Tradinaires (Vendais), lo Gric dau Medoc (lo Telhan).
Lo nom de Medoc o Medòc
La forma Medoc [me'ðuk] porré correspondre plan damb l'etimologia latina Pagus Medulicus e es atestada dens los etnotèxts de Fèlix Arnaudin.
La forma Medòc [me'ðɔk] se tròba dens lo diccionari de Simin Palai. Dens l'occitan parlat de Gironda, actualament, sola la forma Medoc es coneishuda.
Frederic Mistral que confirma los dus autors precedents e que da las duas formas, Medoc e Medòc (en grafia mistralenca: "Medouc" e "Medò / Medoc").
Patrimòni bastit e naturau
Quauques elements dau patrimòni medoquin :
La Levada e la Cauçada èran duas vias hòrt ancianas, existent a l'Atge Mièi. La Levada menèva de la Punta de Grava a Bordèu ; èra emprontada preus sent-jaqués. Anuit, una crotz en pèira mèrca son emplaçament sus la comuna d'Avensan, sus la rota dau borg a Sent Rafaèl.
Las gents
Dens la tradicion populara, los Medoquins son sovent escarnits, considerats coma picabosics nhòcs, trucataulèirs e violents damb lur familha. Mèi dens lo mijorn de Gironda, disèvan Medoquin, pèth de coquin o encara Lo Medoquin, praube, feniant, gloriós. Malurosament, aqueths clishats ne son pas encara pròishe de disparéisher.
Una legenda
Disen qu'entre lo Telhan e Blancafòrt, la nuit, los automobilistes pòden rencontrar una dòna fòrt bròia, tota de blanc vestida. Se la prenen en estòp, au cap d'un moment, dens una virada, dispareisherà. Quò's la Dama Blanca, una hantauma.
Patrimòni culinari
Las especialitats gastronomicas d'aquera region pro tipica son en permèir los produits de l'estuari (esquiras, lamprèia, pibalas) ; produits casalèirs (artishauts de Macau, aspèrjas, los tradicionaus primurs de Sent Medard...). L'anhèth de Paulhac, labelizat, coneish una granda renomada. Lo cohard ("grenier médoquin") es una especialitat codinèira a basa d'estomac de pòrc rotlat, salat e pebrat. Las Noisettines de Blanhan son un novèth produit a basa d'auglanas, e tot çò que ne'n deriva (crèma, còcs...). Lo Petit Médoquin es una licor de mora. Coma auta buvenda, lo tè de Medoc (damb grepin e plantas dau pinhadar). Los ceps son tanben un daus produits mèi importants dau Medoc. Coma doçors, los sherments de Medoc, las guinetas, regalan tot lo monde.
Recèpta dau grenier médoquin  :
En permèir, bien netejar e desgreishar la pansa dau pòrc, apui l'incisar de manèira a poder la rotlar. Salar e pebrar abondantament, a l'encòp per relevar lo gost d'aquera carn naturalament fada, e per rasons de conservacion. Après l'auger rotlada apui cosuda, gitar la pansa dens un cort-bolhon, dont la composicion diu damorar secreta mès, solida, pòt variar. Lo temps de cuisson diu tanben damorar secret. Lo cohard se minja freid, trencat prim. Es una famosa entrada, fòrt relevada, a d'acompanhar d'un vin june.
La Séguinière
La Séguinière es una comuna francesa, situada dins lo departament de Maine e Léger e la region dels Païses de Léger.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Mats Wilander
thumb|right|Mats Wilander Mats Wilander es un èx-jogaire de tennis suedés. Nasquèt lo 22 d'agost de 1964 en Växjö (Suècia). Foguèt nº 1 del mond pendent 20 setmanas. Ganhèt 7 torneges de Grand Chelem e 3 copas Davis (84, 85 e 87). Wilander ganhèt 33 torneges en individuals e 7 en dobles.
Se retirèt en 1996.
Sinéad O'Connor
Sinéad María Bernadette O' Connor èra una cantaira e una compositritz irlandesa.
Los sieus 2 albums The Lion and the Cruba (1987) e I Do Not Want What I Haven't Got (1990) cridèron l'atencion e recebèron de criticas mai que mai positivas.
O'Connor se lausava per sa votz unica e per l'originalitat de sas cançons. Se caracterizava tanben per son aspècte fisic: cap rasat, cara de colèra e a vegada de vestits pauc corrent e sens forma. Son simple Nothing Compares 2U compausada per Prince foguèt lo succès mai grand de sa carrièra de cantaira.
Três Barras
Três Barras es un es una vila de l'estat brasilièr de Santa Catarina.
Sinéad O'Connor
Sus l'album que conten aquela cançon (I do not want what I haven't got), tanben fasiá referéncia al govèrn britanic mejans la persona de Margaret Thatcher, dins la cançon "Black Boys Ont Mopeds".
Foguèt implicada dins divèrses escandals al subjècte de la Glèisa Catolica Romana e esquiçant la fòto del papa Joan Pau II dins lo programa de television Saturday Night Live. En 1997 recebèt de menaças de mòrt per un concèrt previst en Israèl. Sinéad èra la sòrre de l'escrivan Joseph O' Connor. Èra vegetariana.
Tunápolis
Tunápolis es un es una vila de l'estat brasilièr de Santa Catarina.
Frafra
Lo frafra (o farefare, gurene, ninkare, nankani) es una lenga gor parlada en Ghana e en Burkina Faso.
Shigenobu Okuma
Shigenobu Okuma (1838-1922) òme politic, foguèt primièr ministre de Japon en doas ocasions: en 1898 e entre 1914 e 1916.
Frafra
Localisacion
Lo frafra es parlat en Burkina Faso dins los departaments de Zecco e de Ziou, dins la província del Nahouri. Pasmens, 90% dels frafra vivon en Ghana. La lenga es constituïda de quatre dialèctes, lo ninkare, parlat en Burkina Faso per 30 000 personas, lo gurene, lo booni e lo nankani.
Alfabet
L'alfabet del ninkare de Burkina Faso es :
R Carlos Nakai
Raymond Carlos Nakai (vadut eth 16 d’april de 1946) ei un flautista nadiu american dera tribú des Navajo/Ute.
Biografia
Ray Carlos Nakai siguec vadut en Flagstaff, Arizòna, eth 16 d’april de 1946 e adara demora en Tucson, Arizona. Ei un nadiu american dera tribú Navajo-Ute que comencéc era sua carrera musical ena Universitat deth Nòrd d’Arizona estudiant instruments e tocant ena NAU marching band. Dempús s’enlistéc ena US Navy tà poder tocar en es bandes des Forces Armades (1). Arrivéc ath 28au loch enes listes d’admission.
Atau poguec pas tocar dab es Forces Armades e auec un accident de veitura que deishéc quauques herides ena boca, empachant de poder contunhar tocant instruments de boca (2). Un shinhau dempús auec coma regal ua fluta de cedre nadiua americana e trabalhéc enquia poder toca-la (3).
Nakai ditz que plan dera sua inspiracion son expressions des comunautats nadiues e que son desir ei sauvar eth sòn eritatge nadiu american. Ath delà, le shaute mesclar era sua musica nadiua dab era d’autes cultures e atau ajudar tà sauvar tamben toti es eritatges deth monde. A collaborat dab diuersi musics japonesi folk, eth music de cello Udi Bar-David, dera orquestra israeli de Filadelfia (3) e d’autes.
A trabalhat dab eth compositor american Philip Class (4), eth flautista tibetan Nawang Khechog e tamben eth flautista Paul Horn. En 2005 collaboréc dab eth guitarrista Keale Beamer e ac fusionéc dab diuerses formes culturals indigenes culturals. Atau auem era musica en era nòsta aimada tèrra (our Beloved Land). A ditz quaus son es sòns ponchs de vista des dera cultura nadiua americana en eth monde modern e eth Native Digest l’a intervistat (5).
Era Libreria deth Congrés a més de 30 de sòns disques tà sauvar aguest tipe de musica en eth American Floklife center (6).
Nakai desvolopéc un sistema d’escritura musical (coneguda coma Nakai Tablature) que pode éster utilisada per tot lo monde. Publiquec The Art of the Native American Flute 81996) dab James demars, Ken Light and David P. McAllester. Açò permetec auer més honts e support tà autes musics que toquen era fluta nadiua americana (7).
En 2005 toquéc en er Arizona Music & Entertainment Hall of Fame (8). Auec pr’açò eth premi des arts deth gobernador d’Arizona (9) e un doctorat onorari dera Universitat deth Nòrd d’Arizona en 1994. En 2001 (10) auec eth premi d’alumne der an per NAUAA Dwight Patterson (1934). Tamben auec un Mestratge en Estudis Indians Americans per Universitat d’Arizona.
Films
·Songkeepers (1999, 48 min.). Directed by Bob Hercules and Bob Jackson. Produced by Dan King. Lake Forest, Illinois: America's Flute Productions. Five distinguished traditional flute artists - Tom Mauchahty-Ware, Sonny Nevaquaya, R. Carlos Nakai, Hawk Littlejohn, Kevin Locke – talk about their instrument and their songs and the role of the flute and its music in their tribes.[11]
·The New World (2005, 135 min.). Directed by Terrence Malick. Produced by Sarah Green and Terrence Malick. Performed "Water Bearer", "Ancient Voices", "Ritual 1" and "Spiral Journey". Courtesy of Celestial Harmonies/Mayflower Music Corporation.
Discografia
·	Changes, 1983. ·	Cycles, 1985. ·	Journeys, 1986. ·	Earth Spirit, 1987. ·	Canyon Trilogy, 1989. ·	Emergence, 1992. ·	Mythic Dreamer, 1998. ·	Island of Bows, 1994. ·	Inner Voices, 1999. ·	Enter >> Tribal, 2001. ·	Fourth World, 2002. ·	Sanctuary, 2003. ·	In Beauty, We Return, 2004. ·	Talisman, 2008.
Publicacions
The Art of the Native American Flute, 1996. R. Carlos Nakai with James Demars, Ken Light and David P. McAllester
Referéncies
1.- Frank, Kathleen. "Celebrating Cultural Differences Through Music". Native American Cultural Center. Arizona Board of Regents. Retrieved 19 March 2013.
2.- "Chautauqua Lectures 2012". Eastern Kentucky University. Retrieved 19 March 2013.
3.- a b Wein, Gail. "Native American Composers". NewMusicBox. New Music USA. Retrieved 8 April 2009.
4.- "Philip Glass: Music: Piano Concerto No. 2". lipglass.com. New York: Dunvagen Music Publishers. Archived from the original on 2010-08-24. Retrieved 2010-08-24.
5.- Native Digest. "Interview with R Carlos Nakai". Raven Voyager. Retrieved 20 March 2013.
6.- Nakai, R Carlos. "R Carlos Nakai, All Items". Library of Congress. Retrieved 20 March 2013.
7.- Clint Goss (2011). "Nakai Tablature the Native American Flute". Flutopedia. Retrieved 2011-12-15.
8.- Nakai, R Carlos. "Inductee Biography". Arizona Music & Entertainment Hall of Fame. Retrieved 2004-2012.
9.- Nakai, R Carlos. "Recipient List". Arizona Citizens for the Arts. Retrieved 20 March 2013.
10.- Nakai, R Carlos. "2001 Award Recipients". Northern Arizona University Office of Alumni Relations. Retrieved 2001.
11.- Joyce-Grendahl, Kathleen. "Songkeepers: A Video Review". worldflutes.org. Suffolk: International Native American Flute Association. Archived from the original on 2010-08-12. Retrieved 2010-08-13. And: National Museum of the American Indian.[dead link]
(5315) Balʹmont
(5315) Balʹmont (anteriorament nomenat 1982 SV5) es un asteroïde de la cencha principala. Foguèt descobèrt lo 16 de setembre de 1982 per l'astronòma Lyudmila Chernykh a l'Observatòri d'Astrofisica de Crimèa. Recebèt son nom per omenatjar lo poèta rus Konstantin Balʹmont.
Yukon (flume)
Yukon es un flume major del nòrd-oèst de l'America del Nòrd. Sa font se trapa en Colómbia Britanica, Canadà. Raja puèi e dona son nom al territòri canadenc de, Yukon. La part bassa del flume passa per l'estat american d'Alaska. Lo flume fa 3190 km de long e se geta dins la mar de Bering per lo dèlta de Yukon-Kuskokwim. Lo debit mejan es de 6,430 m³/s. Son bacin de drainatge ocupa 832,700 km² amb 323,800 km²  situats en Canadà. Per comparason, la superfícia totala es pus granda que Tèxas o Albèrta.
Nacion sens estat
Las nacions sens estat son de comunautats umanas que, tot e en avent las caracteristicas culturalas o identitàrias associadas abitualament amb una nacion, dispausan pas d'un estat pròpri, e en fòrça cases, son pas reconegudas oficialament coma comunautats diferenciadas. Las nacions sens estat, doncas, son inclusas dins d'estats ont la nacion predominanta es una autra, o repartidas entre d'estats divèrses.
La reconeissença oficiala de las nacions sens estat es fòrça variabla. Dins qualques estats, se parla dobertament de nacions o de nacionalitats, e dins qualques cases aquestas an atengut d'estructuras administrativas o de govèrn pròprias. En d'autres cases, la diversitat nacionala es pas plan vista, e dempuèi l'estat se privilègia una uniformitat nacionala.
La definicion de qué es o es pas una nacion sens estat es subjectiva. A mai, convivon sovent dins un meteis territòri de personas amb de sentiments nacionals fòrça diferents. Dins d'autres cases, determinar quin es lo territòri exacte que correspond amb una nacion pòt èsser dificil. En general, las nacions que se listan dejós aquel concèpte complisson almens un dels tres critèris seguents:
La Houssaye
La Houssaye en normand (La Houssaye en francés) es una comuna normanda, situada dins lo departament d'Eure e la region de Normandia.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Zeinheim
Zeinheim en alemannisch (Zeinheim en francés) es una comuna francesa del departament del Bas Ren e de la region d'Alsàcia.
Clamecy
Clamecy pòt essèr:
Savenneg
Savenay en francés, que seriá Savenaè en galò segon l'article francés, bretonizat en  Savenneg, es una comuna francesa, situada dins lo departament del Léger Atlantic e la region dels Païses de Léger.
Toponimia
Savenay es atestat Savannacum en 848, Saviniacum en 1060, Seguignac en 1278, Saint Vingnac en 1280. Savenay sembla format del nom latin d'òme Sabinus e del suffixe -acum, latinizacion del sufixe gallés -aco(n). Savenay èra donc probablament una anciana granda propietat antica qu'aviá per mèstre Sabinus. Lo breton i foguèt parlat fins al sègle IX, sense daissar d'atestacion escrita del nom, çò que fa que Savenneg, de l'Ofis Publik ar Brezhoneg (Ofici Public de la Lenga Bretona) es una simpla bretonizacion.
Diocèsi de Rius
La diocèsi de Rius (en latin : Dioecesis Rivensis) èra una diocèsi de la Glèisa Catolica, en Lengadòc.
(5313) Nunes
(5313) Nunes (anteriorament nomenat 1982 SC2) es un asteroïde de la cencha principala. Foguèt descobèrt lo 18 de setembre de 1982 per l'astronòm bèlga Henri Debehogne a l'Observatòri de La Silla a Chile. Recebèt son nom per omenatjar lo matematician portugués Pedro Nunes.
Mau Còrn Baish
Mau Còrn Baish o meilèu Maucòr Baish (Bas-Mauco en francés) qu'ei ua comuna gascona situada dens lo departament de las Lanas e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Geografia
vignette|upright=1.6|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
La prononciacion qu'ei [maw'kɔ]. Bénédicte Boyrie-Fénié cita pas qu'ua fòrma anciana : Mauco la Crauste (mapa de 1714).
Negre e Astor (citats per B. Boyrie-Fénié) que son tanben per l'idèa d'ua tèrra que descoratja e qu'interprètan la finau de Mauco com lo mot gascon còr.
Bénédicte Boyrie-Fénié qu'accèpta lo sens generau, mès dab ua diferéncia, lo nom qu'auré meilèu lo sens de còrn « endret, lòc, canton », dab l'adjectiu mau; l'atraccion de còr qu'auré influenciat la prononciacion. Dens la fòrma de 1714, Crauste qu'a lo sens de clastre, del latin claustra « lòc barrat, sens religiós d'aqueth mot ». Qu'ei a remarcar B. Boyrie-Fénié, a despièit de la prononciacion e de la sua explicacion, escriu *Còrn; sembla pas tanpauc en estat de justificar per la fòrma orala atestada lo determinant Baish. A véder Mau Còrn Haut (las duas comunas que's son separadas despuish 1793 e qu'èran ua sola comunautat e parròpia abans) e Maucòr (Bearn), escriut Maucoo en 1402.
Flée (Còsta d'Aur)
Flée  es una comuna francesa administrada per lo departament de Còsta d'Aur de la region de Borgonha Franca Comtat.
Belafont (mètro de Tolosa)
Presentacion
L'estacion es equipada de cais laterals a dotze pòrtas permetent de recebre de ramas de 52 m de quatre veituras.
Arquitectura
L'estacion ten un perfil semiaerian amb une sala dels bilhets de planpè. L'òbra de Guy-Rachel Grataloup associada a l'estacion se compausa d'una mosaïc e d'una font formada per doas piramidas invèrsas.
Situacion
L'estacion se situa dins lo quartièr de la Belafont.
Sivrac de Medòc
Sivrac de Medòc (Civrac-en-Médoc en francés) es una comuna medoquina de Guiana administrada pr'au departament de Gironda e la region de Noèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Airbus
thumb|right|250px|Airbus A380 Airbus S.A.S, mai coneguda coma Airbus, es una granda entrepresa paneuropèa aeronautica. Foguèt creada en 2001 a Tolosa coma una S.A.S (Societat per d'Accions Simplificada, del francés: Société par Actions Simplifiée). Èra estat anteriorament un consòrci nomenat Airbus Industries, que s'encargava pas del procès de fabricacion dels avions, mas simplament de coordinar lo procès de dessenh e venda.
Sivrac de Medòc
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
Las fòrmas ancianas son ''cappella de Syvraco arch. Sparre, en 1326, Sanctus-Petrus-de-Sivraco'', en 1339. Tanplan coma Ernèst Negre e Jaume Astor, Bénédicte Boyrie-Fénié considèra que Sivrac ven dau cognomen (latin) Severus, « seriós, grave » emb lo sufixe -acum, latinizacion dau sufixe gallés -ācon.
Airbus
Istòria
En setembre de 1967, los govèrns del Reialme Unit, d'Alemanha e França signèron un memorandum d'ententa per lo desvolopament d'un avion de 300 plaças. Aqueste seriá lo segond projècte conjunt d'avion en Euròpa, dempuèi lo Concorde. Dins los meses seguents sorgiguèron de dobtes de la part dels govèrns britanic e francés sus la viabilitat del projècte, e o calguèt modificar pr'amor que poguèsse utilizar de motors ja desvolopats e redusir aital los còsts.
En 1969 lo govèrn britanic retirèt lo sieu supòrt al programa. Sens la participacion de Hawker Siddeley, l'entrepresa seleccionada pel govèrn britanic (que sens lo sieu supòrt financièr podiá pas continuar amb el), per lo desvolopament de l'ala, los franceses e alemands se vegèron incapables de continuar en solitari. Fin finala la companhia britanica seguiguèt en obténer un supòrt financièr alemand.
Lo consòrci foguèt creat en 1970 per las companhiás francesa Aerospatiale e alemanda Deutsche Aerospace coma fabricant europèu d'avions. En 1971 l'entrepresa espanhòla CASA (de Bastiments Aeronàutiques Societat Anonima) s'incorporèt al consòrci, e en 1979 o faguèt l'anglesa British Aerospace.
Tre lo començament lo consòrci se fixèt per objectiu de concórrer amb lo principal fabricant d'avions del mond, la companhiá nòrd-americana Boeing, qu'aquesta epòca aviá una posicion de mai en mai dominanta dins lo sector de l'aviacion civila. Dempuèi la fusion de Aèrospatiale, CASA e Deutsche Aerospace per crear EADS, (European Aeronautic, Defence and Space Company), aquesta darrièra es passada a contrarotlar 80% d'Airbus, 20% demorant a las mans de BAE Systems PLC (British Aerospace).
Consolidacion
thumb|right|[[Airbus A318]] Lo primièr modèl que fabriquèt lo consòrci, e qu'apareguèt en 1972, foguèt l'A300, un avion per de linhas de distàncias mejanas, de doble pont, innovador per de nombroses aspèctes, coma la racionalitzacion del compartiment d'equipatges e la carga mejançant de conteneires. L'avion foguèt pas una capitada immediata, subre un mercat dominat pels fabricants nòrd-americans, e atenguèt pas que de vendas importantas en Euròpa. Aiçò se veguèt agreujat per la Crisi del petròli de 1973, qu'afectèt grèvament las aerolinhas, e amb aiçò, la lista de comandas.
Airbus foguèt près de far falhida, a un moment ont arribèt d'aver 14 avions entièrament acabats sense vendre, esperant sempre un crompaire, dempús de 16 meses sense cap de comanda nòva. La crompa de divèrses avions per lo nòrd-american Eastern Airlines merquèt un ponch d'inflexion de las vendas e lo salvament d'Airbus. Pauc après Airbus presentèt l'A310, una varianta pus corta que la precedenta, pr'amor qualques companhiás se planhián que l'A300 èra fòrça tròp grand. Dins los ans 1980 comencèt la fabricacion d'autras variantas dels dos modèls existents e, subretot, se presentèt lo novèl A320, un avion d'un sol pont per de trajèctes corts e mejans, de tecnologia revolucionària.
(5314) Wilkickia
(5314) Wilkickia (anteriorament nomenat 1982 SG4) es un asteroïde de la cencha principala. Foguèt descobèrt lo 20 de setembre de 1982 per l'astronòm N. S. Chernykh a l'Observatòri d'Astrofisica de Crimèa. Recebèt son nom per omenatjar los idrografs e exploradors artics russes Andrei e Boris Wilkitski.
Airbus
Consolidacion
Airbus evitèt pel primièr còp en aqueste modèl las conduccions idraulicas per governar las superfícias de vòl, en las remplaçant per de cables electrics (fly-by-wire) e de pichons motors plaçats en aquestas superfícias. Los pilòts utilizan una planca de bòrd plaçada subre un costat, en luòc de la classica colomna davant lo sèti. Los òrdres de vòl son transmeses a un ordenador, que calcula la siá idoneïtat e los transmet al sieu torn a las superficias de vòl. L'A320 se popularizèt lèu, obtenent una capitada notabla, en competir amb lo modèl B737 de Boeing. Tanben en aqueste cas Airbus desvolopèt de variantas, una pus granda, l'A321, e doas mai petitas, los A319 e A318.
thumb|L'[[Airbus A330]] Dins lo decenni de 1990 Airbus presentèt dos modèls addicionals de doble pont, concebuts per de rotas pus longas, lo bimotor A330 e lo cuatrimotor A340. Los sieus dessenhs aerodinamics e las caracteristicas dels sieus motors ne fan d'avions fòrça economics. En mai, aquestes modèls dispausan de l'avançada tecnologia de l'A320. Per totes los sieus modèls, Airbus incorporèt, en mai, de cabinas de comandament revolucionàrias, en suprimir un nombre elevat d'instruments classics, remplaçats per divèrses ecrans de vidèo, que i apareisson las donadas e las informacions que fan mestièrs als pilòts a cada moment.
En genièr de 2005, Airbus presentètt son novèl superjumbo A380 per competir amb lo B747 del sieu rival nòrd-american Boeing. Se tracta de l'avion de passatgièrs amb mai de plaças del mond, sonque superat en grandor per l'Airbus A340-600 (dins la categoria dels avions comercials). Amb una talha de gaireben 71 x 80 mètres e 540 tonas de pes maximal a l'enlairament, possedís 2 ponts per los passatgièrs e un pont inferior de carga; pòt transportar mai de 800 passatgièrs en configuracion de nauta densitat. Se'n prevei una version de transpòrt de merças.
Modèls d'avions
thumb|right|[[Airbus A319]]
Productes militars
En genièr de 1999, Airbus creèt una companhiá separada, Airbus Military per lo desvolopament e la produccion d'un avion de transpòrt militar turbopropulsat (l'Airbus A400M). L'A400M es desvolopat per de divèrses estats membres de l'OTAN coma alternativa al C-130 Hèrcules.
L'expansion d'Airbus cap als productes militars redusirà, encara qu'eliminarà pas, l'exposicion d'Airbus a l'efièch de casudas ciclicas dins l'aviacion civila. Los produches d'Airbus military (2006) son:
Preséncia internacionala
thumb|right|650px|La principala fabrica d'Airbus factory, prèp de l'[[Aeropòrt de Tolosa-Blanhac.]] Las tres linhas d'assemblatge d'Airbus son a Tolosa, Occitània, (2 linhas de montatge) e Amborg, Alemanha, (1 linha). Una quatrena linha, per l'Airbus A400M, es a se bastir a Sevilha, Espanha. Airbus ten en mai divèrsas fabregas en divèrsas ciutats europèas en rebatent la siá fondacion coma consòrci de divèrsas entrepresas. Una solucion originala per lo problèma del transpòrt de las divèrsas parts entre los divèrses luòcs d'assemblatge es l'emplec del Beluga, capable de transportar de seccions entièras de fuselatge d'un avion Airbus. Aquesta solucion foguèt estudiada per Boeing, qu'èra a estudiar la produccion d'una version del 747 per transportar de compausants del 787. Una excepcion a aqueste esquèma es l'A380, que son fuselatge e sas alas son tròp grandas per lo Beluga. Aquestas parts son transportadas per batèu entrò a Bordèu puèi per rota entrò a la fabrega  de Tolosa.
Nòrd America es una region importanta per Airbus en tèrmes de vendas d'avions e de pèças. 2000 del total d'aperaquí 5300 jets venduts per Airbus son crompats per de clients nòrd-americans. Segon Airbus, los contractes nòrd-americans mantenon 120,000 pòstes de trabalhs e una chifra d'afar de 5,5 miliards de dolars (2003).
União do Oeste
União do Oeste es un es una vila de l'estat brasilièr de Santa Catarina.
(5319) Petrovskaya
(5319) Petrovskaya (anteriorament nomenat 1985 RK6) es un asteroïde de la cencha principala. Foguèt descobèrt lo 15 de setembre de 1985 per l'astronòm N. S. Chernykh a l'Observatòri d'Astrofisica de Crimèa. Recebèt son nom per omenatjar l'astronòma Margarita Petrovskaya.
Saint-Sauveur-de-Carrouges
Saint-Sauveur-de-Carrouges es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Orne e la region de la Bassa Normandia.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Al moment de la Revolucion francesa de 1789, la municipalitat se #trucar « Polit Aire ».
Nêlêmwa
Lo nêlêmwa (o nêlêmwa-nixumwak, kumak, fwa kumak) es una lenga oceaniana parlada a Nòva Caledònia.
(5317) Verolacqua
(5317) Verolacqua (anteriorament nomenat 1983 CE) es un asteroïde de la cencha principala. Foguèt descobèrt l'11 de febrièr de 1983 per l'astronòma americana Carolyn S. Shoemaker a l'Observatòri de Palomar (Califòrnia). Aqueste nom foguèt donat per omenatjar una amiga, Veronica Lynn Passalacqua, de l'identificaire d'aquel còs.
Saint-Sauveur-de-Carrouges
Istòria
Au moment de la Révolution française de 1789, la commune s'appela « Bel Air ».
Nêlêmwa
Localizacion
Lo nêlêmwa e lo nixumwak son dos dialèctes de la meteissa lenga. Lo nêlêmwa es parlat dins lo districte costumièr dels nenema qu'es situat dins la region de Poum, dins aquela de Tiabet e tamben dins las illetas vesinas de Baaba, Neba, Tâânlo,Tié, Yandé e Yenghebane. Lo nixumwak es parlat dins la region de Koumac, çò que fa qu'es sovent nomenat kumak.
Classificacion
Lo nêlêmwa es una lenga caledoniana, un grop de las lengas oceanianas del sud restacat a las lengas oceanianas. Aquestas fan partida de la branca malaiopolinesiana de la familha austronesiana.
Urubici
Urubici es un es una vila de l'estat brasilièr de Santa Catarina.
(5316) Filatov
(5316) Filatov (anteriorament nomenat 1982 UB7) es un asteroïde de la cencha principala. Foguèt descobèrt lo 21 d'octobre de 1982 per l'astronòma ucraïniana Lyudmila Karachkina a l'Observatòri d'Astrofisica de Crimèa. Recebèt son nom per omenatjar l'oftalmologista rus Vladimir Filatov.
Nòvas
Nòvas (Novo en nòrma mistralenca ; Noves en francés) es una comuna provençala, situada dins lo departament dei Bocas de Ròse e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur.
Luòcs e monuments
thumb|right|« Tarasca de Nòvas » ([[musèu Calvet|Musèu lapidari d'Avinhon)]]
Estats dels Estats Units
right|thumb|Los Estats dels Estats Units.
L'estat pus recent dels Estats Units es l'archipèla de Hawaii : solament a recebut lo títol d'estat lo 21 d'agost de 1959. Alaska l'a recebut lo 3 de genièr de 1959.
Saint-Christophe (Vinhana)
Saint-Christophe es una comuna peitavina, situada dins lo departament de Viena e la region de Novela Aquitània.
Toponimia
Las atestacions ancianas son, per lhuec:
Nòtas
<references group="N"/>
Canton de Sent Laurenç de Nestés
Eth canton de Sent Laurenç de Nestés qu'ei ua anciana division administrativa de Gasconha e de Comenge, en Nestés, suprimida en 2015, situada dens eth arrondiment de Banhèras de Bigòrra, eth departament deths Hauts Pirenèus e era region de Mieidia-Pirenèus, ara d'. Eras 18 comunas que son despuish 2015 dens eth canton de La Varossa, en francés (pleonasmic) La Vallée de la Barousse (burèu centralizator Lanamesa). Que son tanben totas dens era comunautat de comunas de Nestés e Varossa (residéncia Sent Laurenç de Nestés). Era lenga autoctòna qu'ei l'occitan gascon. Eth canton qu'utiliza eth article pirenenc.
Istòria
Eth canton de Nestièr que's creè en 1790 puish eth de Sent Laurenç de Nestés en 1791, pr'amor deras dificultats de passar Nèsta,.
En 1801, eth canton de Nestièr qu'estó conservat e eth de Sent Laurenç de Nestés suprimit,. Eth 2 d'abrièu de 1870, l'emperaire Napoléon III ordena eth transferiment deth caplòc de justícia de patz a Sent Laurenç de Nestés.
Aras eleccions departamentalas dau 22 de març de 2015, en aplicacion deth decret deth 25 de heurèr de 2014 qui delimita eths cantons deths Hauts Pirenèus, eth canton de Sent Laurenç de Nestés qu'estó suprimit.
Felip I de França
Felip I de França que ho lo quatau rei de la dinastia capeciana ; qu'èra lo hilh d'Enri I son predecessor e pair de Loís VI (lo Bèth o lo Gròs) son successor.
Qu'esposè en purmèra nòça Bèrta de Olanda (la mair de Loís VI) puish Bertrada de Montfort (çó qui ho a l'origina de la soa excomunicacion).
Urupema
Urupema es un es una vila de l'estat brasilièr de Santa Catarina.
Antón Villar Ponte
thumb|A. Villar Ponte, 1934. Antón Villar Ponte (nascut a Viveiro en 1881 - mòrt a A Coruña en 1936), foguèt un dels principals estimuladors del galeguisme de la preguèrra. Jornalista incansable e d'excepcion, dins las paginas de mai d'un jornal e revista (coma A Nosa Terra, Nós, La Voz de Galicia, El Pueblo Gallego, El Noroste, etc.) serán a palestra dende onde faga chegar o seu ideario. 180px|right| Mantas de sas proposicions (inseridas dins lo trabalh de las primièras Irmandades da Fala (valent a dire las Frairiás de Lenga), foguèron assumidas puèi per d'unes personatges simbòls del galeguisme coma Daniel Castelao.
Lo trabalh e las reflexions de Villar Ponte se situan dins un moment de desvolopament intellectual e estetic per tota Euròpa, e que Galícia coincidiu co agromar de dúas posturas enfrontadas no seo do galeguismo. Dunha banda, a corrente culturalista (de dereitas, personificada por Risco, Pedrayo e Cuevillas)e, da outra, a máis activista politicamente (de esquerdas, con Lugrís, Euxenio Carré ou Vítor Casas).
De fach, Antón Villar Ponte seriá part d'aqueste segond grop, amb Xohán Vicente Viqueira. Sa vision pròpria del nacionalisme galèc inclúeo dins aquel corrent, pois defendiá la construccion dels sistèmas politics dempuèi la racionalitat e dempuèi lo servici a las personas, xa que consideraba as persoas de forma individual e non como ente abstracte (contrariamento do que defendián los culturalistas).
Tanben, defugissiá las passions e apelava a la racionalitat. Aquestes rasonaments, a priori critics amb lo nacionalisme galèc, utilizounos Villar Ponte contra lo nacionalisme espanhòl:
''Incondicionals d'Espanha? L'incondicionalitat es l'esclavitud. L'incondicionalitat inda non se da dins lo sens natural para que poida dárese no sens politic. Condicional es lo mai respectable de la vida: la relacion entre paires e enfants, dins de la familha. Cossi pòdon existir parvos que parlen de la santa incondicionalitat a un Estat, totjorn causa artificiosa e mudabla.''
Es que, segon Villar Ponte, los sistèmas socials se construisson istoricamente per l'umanitat, co que acontecería o mesmo cos conceptos nacion e Estado: se os constrúen os seres humanos, non son realidades eternas nin feitos que determinen ou deban determinar, en principio, unha imposición moral para as persoas. Este punto de vista bate frontalmente co tipo de discurso historicista que predominaba nos nacionalismos do século XIX e de comezos do século XX. thumb|A. Villar Ponte un dels intellectuals galècs mai remirables de son temps.
(5320) Lisbeth
(5320) Lisbeth (anteriorament nomenat 1985 VD) es un asteroïde de la cencha principala. Foguèt descobèrt lo 14 de novembre de 1985 pels astronòms daneses Poul Jensen, K. Augustesen e H. J. Fogh Olsen a l'Observatòri de Brorfelde (prèp d'Holbæk). Aqueste nom foguèt donat en onor a la filha d'aqueste darrièr, Lisbeth Fogh Olsen.
Magnet (Alèir)
Magnet (nom en francés) es una comuna occitana de Borbonés situada dins lo departament d'Alèir e la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament d'Auvèrnhe.
Toponimia
de Manniaco, 1131 (DR), Manhi, 1373 (PB 187); = NP rom. Mannius (OTL) + -acum E. Negre
(5321) Jagras
(5321) Jagras (anteriorament nomenat 1985 VN) es un asteroïde de la cencha principala. Foguèt descobèrt lo 14 de novembre de 1985 pels astronòms daneses Poul Jensen, K. Augustesen e H. J. Fogh Olsen a l'Observatòri de Brorfelde (prèp d'Holbæk). Aqueste nom foguèt donat en onor a l'amic, Jakob Grove Rasmussen, de la filha d'un dels astronòms.
Banòs
Banòs (Banos en francés) qu'ei ua comuna gascona de Shalòssa situada dens lo departament de las Lanas e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Geografia
thumb|300px|left|Lo [[Gabàs|Gavàs a Banòs.]] vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Perimètre deu territòri
La comuna de Banòs que tòca la d'Audinhon a l'èst, la de Sent Sever au nòrd, la de Montaut a sococ, e la de Doasit au mijorn. L'arriu de Pascuau (afluent deu Laudon) que hè lo limit dab Doasit ; lo Gavàs que hè lo limit dab Sent Sever ; e au nòrd-èst, lo Laudon que dessepara Audinhon de Banòs. Lo territòri tot de la comuna de Banòs que’s tròba sus l’anticlinau d’Audinhon. Las estratas geologicas qu’i afloran que van de l’albian au serravallian, en passant preu maastrichtian (geòdas de silici, pèirahuecs) e preu danian (peirèras d’Arcet).
Etimologia
La significacion deu nom « Banòs » n’es pas enqüèra coneishuda. De las ipotèsis avançadas, nada n’es pro assegurada tà impausà's : R. Cuzacq, A. Dauzat e C. Rostaing, G. Rohlfs, que prepausan lo nom d’òmi gallés « Bandus », dab lo suffix aquitanic « -òs ». Dauzat e Rostaing prepausan tanbenh un radicau « *ban » (= punta), tostemps dab lo « -òs » aquitanic. Mes M. Grosclaude que tròba aqueras ipotèsis « hòrt chic convencentas ». E. Nègre que prepausa lo nom d’òmi « Ben(i)nus » + « -òs ». B. Boyrie-Fenié que refuta Beninus ; qu’ignòra Bandus ; que hè gràcia a *ban pr’amor que correspon a çò qu’espèra ; que prepausa los noms d’òmi « Banno » o « *Bannus », mes tot aquò shens nada conviccion. Tà acabar, J. Lemoine e P. Soussieux que prepausan lo nom d'òmi « Banius », e J. Lesbats qu’i veid los mots « bana » (pinga) o « banèr » (aiguèr). Fòrmas encontradas :
Zellwiller
Zellweiler en alemannisch (Zellwiller en francés) es una comuna francesa del departament del Bas Ren e de la region d'Alsàcia.
Banòs
Preistòria
Un site preistoric de talha de pèirahuec, sus l’arriba esquèrra deu Gavàs, pròche de Marselhon, qu’es cavat dempuish 2007 pr’ua equipa de cercaires deu laboratòri TRACES de l’Universitat de Tolosa. Aqueth site qu’es atribuit au protosolutrean.
Vestigis proto-istorics que serén estats trobats a Banòs per l’abat Francis Rousseau, (curat d’Audinhon de 1960 a 1972 e descobridor deu retaule d’Audinhon).
Edat Mejana
Jordan de Banòs, hilh de dauna Contoria de Banòs (Banos, Benos, Bancs, Banks), que denombra en 1273, las caverias de Banòs e de L'Abatut. Qu'a tanbenh 5 casaus dens la parròpia de Murs, 1 casau a Sèrraslós, 3 casaus a Arcet et 10 casaus a Venquet. Dens lo medish temps, Garcie Arnaut d'Amor, senhor de Sent Cric, que denombra 3 casaus en la parròpia de Banòs. Jordan, dausèth, senhor de Banòs e de Cohin, espós de Mariga de Podens, que testamenta en 1324.
Lo 27 de seteme de 1399, Joan de Navalhas, senhor de Banòs, que contracta maridatge dab Floreta de Miramont. Aquesta familha, dita « Navalhas-Banòs » que senhorejarà a Banòs dinc a la Revolucion.
Epòca modèrna
Pendent las guèrras de religion, la glèisa de Banòs (qui's trobava dens lo cemitèri actuau), qu'estó bruslada, los ornaments, libes, jòias, prés e raubats per las gents deu capitani Senegàs de la religion, e ne s'i pòt har lo servici divin e n'i a pas manièra de la reparar.
La Fronda deus princes, qu’avó arreboms dinc a Banòs : « ''Lo 7 de mai de 1653, los cavalèr deu Balthasar que son anats a Doasit e qu’an hicat lo huec a la maison de Galipau e qu’an hèit grans domaus dens aquesta maison ; qu’an desconhat mòbles e panat mairam [...]. Que hasón tanbenh grans domaus au vesiatge de la còsta d’Aulèrs e a la maison deu Puch e en Banòs, e en Montaut, e se n’an miat monde presonèrs, tant de Doasit com Banòs e Montaut, dotze òmis'' » .
Ua de las purmèras atacas contra los gabelaires que’s hasó lo 22 de genèr de 1663 deu costat de Doasit, mes si ne cau créder la « canta d’Audijòs », Banòs qu’avè muishat la via : Contre l’inique gabelle Se rebelle Doazit après Banos. Sus au gabelou rapace ! Tous en chasse En chasse avec Audijos. Au religiós, la parròpia de Banòs e la parròpia d'Arcet qu'estón dinc a la Revolucion, dus annèx d'Audinhon. Que despenèn de l'archiprestat de Shalòssa dont lo sièti èra a Aulèrs, dens l'avescat d'Aira.
Vargem (Santa Catarina)
Vargem (Santa Catarina) es un es una vila de l'estat brasilièr de Santa Catarina.
Banòs
Eraldica
thumb|left|Banòs Trencat : au 1èr d’asur au ciclista de carnacion vestit d’un malhòt d’aur e d’ua culòta de sable, cauçat d’argent e encaperat d’ua casqueta de gulas, suu son velò d’argent de la sèra de sable garrapant sus la linha de particion ; au 2au de sinòple au putz de l’endret d’aur dab la soa arròda de sable brocant.
Lo Torn de França ciclista que passà mantun còp sus la comuna de Banòs, mais qu’èra sus la D.32, entre Sent Sever et Montaut. Aqueths corredors ne s’an pas fretat au famós « mur de Banòs ». Mes d’auts qu’ac an hèit dab competicions com lo « Torn de las Lanas ». Que son lhèu eths qui son a l’aunor suu blason, a mensh que sii tot simplament la còsta era-medisha, pr’amor qu’i a shens que los ciclistas tà ne patir : « lo monde que dèven anar cuélher l’aiga [...] au pè d’ua còsta reconeishuda de tots com de mau pojar ». thumb|left|Putz comunau de Banòs Lo putz comunau representat suu blason de Banòs qu’es enqüèra (2015) vistable. Qu’estó horadat en 1923, dab ua pregondor de sèt mètres. La manivèla d’origina qu’a desapareishut ; n’i damora pas mei, au som, sonque l’èish deu tambor on s’atormerava la cadena dab la selha au cap. L’arròda de hèr presa suu murret, ajustada mei tard, que permetè de har virar ua cadena de copets.
Lòcs e monuments
thumb|right|Monument aus Morts de Banòs
Froidos
Froidos es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mòsa e la region de Lorena.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
La municipalitat #servir d'espital militar (ambulància 13/5) a la fin de la Guèrra 1914-1918.
La commune servit d'hôpital militaire (ambulance 13/5) à la fin de la Guerre 1914-1918.
Bashcortostan
Bashkortostan, la primièra autonomia etnica en Russia, foguèt fondada lo 28 de novembre de 1917. Lo 20 de març de 1919, foguèt transformada en Republica sovietica bashquira, la primièra Republica socialista sovietica autonoma en RSFSR.
Conformament a la Constitucion de Bashkortostan e a la Constitucion de la Federaction de Russia, Bashkortostan es un Estat, mas a pas de sobeiranetat. Lo 11 d'octobre de 1990, Bashkortostan a adoptat la Declaracion de sobeiranetat de l'Estat, mas o abandonèt puèi. Lo 11 d'octobre es la fèsta de la Republica en Bashkortostan.
Sant Desdèir de La Seuva
Sant Desdèir de La Seuva (Saint-Didier-en-Velay en francés dempuèi 1925, Saint-Didier-la-Séauve abans) z-es una comuna velaiesa situada dins lo departament del Naut Léger e la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament d'Auvèrnhe.
Comunas vesinas
400px|left|Distanças e posicion relativa
Toponimia
Per "La Seuva" (forma normativa, dau latin silva), Jean-Yves Rideau propausa la forma "La Seauva".
Istòria
A la revolucion francesa, la comuna de Sant Desdèir es nomada Desdèir (Didier) puèi Montfranc (Mont-Franc). En 1925, n'es extrach lo territòri de la comuna de La Seuva de Semena. Lo nom oficial francés chamja de Saint-Didier-la-Séauve a Saint-Didier-d'Allier.
Thusy
Thusy en arpitan (Thusy en francés) es una comuna arpitana de Savòia, situada dins lo departament de la Nauta Savòia e la region de Ròse-Aups.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Villa romana de Chiragan
La villa romana de Chiragan èra una villa Romana qu'es ara dins la comuna occitana de Martras Tolosana. Foguèt occupada fins a la fin l'Empèri Roman ont se trapèt de rics marbres desclapats de las dvèrsas excavacions successivas, dempuèi las primièras descobèrtas del sègle XVII e subretot menadas par Alexandre Du Mège de 1826 a 1830.
Per la seuna importància èra, segon qualques arqueològs del site coma Léon Joulin, la villa mai granda d'Euròpa aprèp la Villa Hadriana. Los elements escalprats descobèrts, d'importància majora, se veson ara al Musèu de Sant Ramon de Tolosa, que possedís mercés a ela una colleccion de las majoras de busts d'emperaires romans. De còpias d'òbras descobèrtas foguèron plaçadas dins un musèu dans la comuna.
Las òbras, per lor riquessa e lor unitat tematica, fan pas aisida l'interpretacion de la villa e l'identificacion del proprietari del domeni.
Evolucion dins l'Antiquitat
Tres estapas foguèron identificadas dins la construccion.
Primièr estat: une vilá modèsta
La primièra vilá data de l'epòca d'August e èra pro modèsta. Pr'amor conteniá de tèrmes e un peristil.
L'espandiment maximal
La darrièra data de l'epòca de la dinastia dels Antonins e a aquel moment la superfícia es egala al tèrç de la Villa adriana.
La destruccion
Los brisum reculmhits dins las escavacions son segon L. Joulin un testimòni de las devastacions del temps de las invasions del sègle V.
Lo site serviguèt pendent de sègles de carrièra de materials, quitament s'a alentorn de la mitat del sègle XVII los vestigis semblèron encara importants. Lo testimòni del camonge Lebret en 1692 atesta de parets d'una nautor de 3 a 4 m. Alexandre Du Mège testimòni de la preséncia de parets de 1 a 2 m de naut dins una visita que faguèt en 1812. Las parets en elevacion foguèron destruïdas al començament de la mitat del sègle XIX, a causa del desvelopament de l'agricultura intensiva.