cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
L'Arribèra de Sent Savin
Toponimia
La fòrma de 1638 qu'ei ua cacografia. La parròpia que's desvolopè près d'un oratòri de Sent Savin. L'ocupacion deu sòl qu'ei hòrt anciana (megalits, camp d'epòca protoistorica...), mès Napoleon que creè la comuna au començament deu sègle XIX. Bénédicte Boyrie-Fénié qu'escriu L'Arribèra-Sent Savin (lo junhent qu'ei negociable, la fòrma autentica qu'ei atau).
Champfleury (Auba)
Champfleury  es una comuna francesa administrada per lo departament d'Auba de la region de Champanha-Ardena.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Braux (Auba)
Braux  es una comuna francesa administrada per lo departament d'Auba de la region de Champanha-Ardena.
Geografia
Pichon vilatge situat en la vallée del Ravet.
Petit village situé dans la vallée du Ravet.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Les deux hameaux de la commune s'appelaient autrefois Braux-le-Grand (puis Braux-sous-Pars et Braux-le-Comte) et Braux-Saint-Père qui dès 845, appartenait à l'abbaye de Montier-en-Der. La Brau, petite rivière aujourd'hui appelée Ravet a donné son nom au boug. Après la Révolution française, le village dépendait de l'Arrondissement d'Arcis-sur-Aube.
Los dos caserius de la municipalitat se trucavan antany Braux-çò de-Grand (de contunh Braux-jos-Marcha e Braux-lo-Comte) e Braux-Saint-Paire #que dempuèi 845, aperteniá al abbaye de Montier-en-Der. Lo Brave, pichon riu uèi telefonada Ravet a donat lo sieu nom al boug. Après la Revolucion francesa, lo vilatge dépendait del Arrondiment de Arcis-sus-Alba.
Antony
Antony es una comuna francesa, situada dins lo departament dels Nauts de Sèina e la region d'Illa de França.
Nòtas
<references group=N/>
Trémorel
Tremorae en breton ( Trémorel en francés) es una comuna bretona, situada dins lo departament de las Còstas d'Arvòr e la region de Bretanha.
Aimeric de Peguilhan
right|thumb|Representacion d'Aimeric de Peguilhan dins un cançonièr del sègle XIII. Aimeric de Peguilhan (Aimeric de Peguilha en nòrma mistralenca ; Pegulhan, c. 1175 - c. 1230, Itàlia) foguèt un trobador occitan nascut a Pegulhan (airal de Sent Gaudenç).
Biografia
Aimeric èra lo filh d'un borgués de Tolosa, mercadièr de teissuts. Coma o indica sa vida lo trobador deguèt fugir d'Occitània aprèp que nafrèsse lo marit d'una borguesa que calinhava. Se refugièt en Catalonha, ont visquèt qualques annadas jos la proteccion del trobador Guilhèm de Berguedan. Demorèt puèi un temps a la cort del rei de Castilha que lausèt dins qualques composicions. Li calguèt abandonar la region davant la menaça de la crosada albigesa e s'installèt alara dins lo nòrd d'Itàlia cap al 1212 e i demorèt dètz ans. Se crei que moriguèt dins aquel país.
Vida d'Aimeric de Peguilhan
''N'Aimerics de Peguillan si fo de Tolosa, fils d'un borges qu'era mercadiers, que tenia draps a vendre. Apres cansos e sirventes, mas molt mal cantava. Et enamoret se d'una borgesa, soa visina. Et aquella amors li mostret trobar. Et fetz de leis maintas bonas cansos. E mesclet se ab lui lo marritz de la domna e fetz li desonor. E N'Aimerics si s'en venget, qu'el lo feri d'una espaza per la testa. Per que.l covenc ad issir de Tollosa e faidir. Et anet s'en en Cataloigna. E.N Guillems de Berguedam si l'acuilli; et enansset lui en son trobar, en la premiera canson qu'el avia faita. Et fetz lo joglar, qu'el li det son pallafre e sos vestirs. E presentet lo al rei Anfos de Castella, que.l crec d'arnes e d'onor. Et estet en aquellas encontradas lonc temps. Puois s'en venc en Lombardia, on tuich li bon ome li feron gran honor. Et en Lombardia definet.''
Bibliografia
Se sap que compausèt almens cinquanta òbras, que sonque ne son arribadas sièis amb la musica:
Commenchon
es una comuna francesa del departament d'Aisne e de la region de Picardia.
Aimeric de Peguilhan
Nòtas
<references group=N/>
Commenchon
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Combat de Commenchon (Aisne) en lo moment de la primièra guèrra mondiala : Queigut mortalment ferit per pilòta a l'atac del villatge lo 24 de març de 1918 : BELLENGIER Gustave Paul màger de 27 ans
Combat de Commenchon (Aisne) lors de la première guerre mondiale : Tombé mortellement blessé par balle à l'attaque du village le 24 mars 1918 : BELLENGIER Gustave Paul âgé de 27 ans
Vanzy
Vanzi en arpitan (Vanzy en francés) es una comuna arpitana de Savòia, situada dins lo departament de la Nauta Savòia e la region de Ròse-Aups.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Se sap #que i i aguèt una preséncia préhistorique e protohistorique sus l' actuala municipalitat de Vanzy en rason de l'existéncia de cinc luòcs archéologiques.
On sait qu'il y eut une présence préhistorique et protohistorique sur l'actuelle commune de Vanzy en raison de l'existence de cinq sites archéologiques.
Estreux
es una comuna francesa del departament del Nòrd e de la region del Nòrd-Pas de Calais.
Expedicion Malaspina
L’expedicion Malaspina es una expedicion scientifica maritma que se debanèt en 1789-1794 sota lo comandament d'Alessandro Malaspina e de José de Bustamante y Guerra. Finançada per lo govèrn espanhòu, l'expedicion èra una mission scientifica mai deviá tanben imitar lei viatges prestigiós de James Cook e de La Peirosa. De quantitats considerablas d'informacions foguèron collectadas. Pasmens, de retorn en Espanha en 1795, Alessandro Malaspina foguèt arrestat per sa participacion a un complòt destinat a reversar lo govèrn espanhòu. Lei resultats de l'expedicion foguèron donc pas publicats avans la fin dau sègle XIX franc de l'edicion d'un pichon atlàs de 34 paginas.
Auzouville-sur-Ry
Auzouville-sur-Ry es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Sèina Maritima e la region de la Nauta Normandia.
Geografia
Comuna del Rouënnais situada en lo costat de Darnétal.
Commune du Rouënnais située dans le canton de Darnétal.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Lo nom de Auzouville ven de Ozulfivilla, #que significa lo solar de Ozou.
Le nom d'Auzouville vient de Ozulfivilla, qui signifie le manoir d'Ozou.
Gué-d'Hossus
es una comuna francesa del departament de las Ardenas e de la region de Champanha e Ardena.
Geografia
Poblatz en se situant près de la frontièra bèlga (aperaquí ).
Village se situant près de la frontière belge (environ 1 km).
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Pouques-Lormes
Pouques-Lormes es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Nièvre e la region de Borgonha.
Geografia
Aquel pichon vilatge se situa en lo massís del Morvan e fa partida de lo sieu parc natural regional.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
La Chartreuse Sant-Ostal del Val Sant Georges a #èsser fondada per Hugues III, baron de Lormes en 1235. I aviá dotat d'intradas immensas. Los vestigis an classificat a l'inventari general del patrimòni cultural.
La Chartreuse Sainte-Marie du Val Saint Georges a été fondée par Hugues III, baron de Lormes en 1235. Elle était dotée de revenus immenses. Les vestiges sont classés à l'inventaire général du patrimoine culturel.
Juan Pablo Vicario y Guzmán
Juan Pablo Vizcardo y Guzmán (Pampacolca, 1748 - Londres, 1798) que ho un intellectuau jesuita perovian qui devolopè a favorizè las idèas d'independéncia americanas.
La Chapelle-Haute-Grue
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Juan Pablo Vicario y Guzmán
Que devó abandonar lo continent american après l'expulsion deus jesuitas e qui s'estè la resta de la soa vita en Euròpa (mei que mei en Italia). Que sostièngó intellectuaument la revòlta de Tópac Amaro e en 1791 que publiquè la so Carta a los Españoles Americanos ("Letra aus espanhòls Americans") qui inspirè Francisco de Miranda.
Purmèra Republica de Veneçuela
La Purmèra Republica de Veneçuela que ho instituida per la Junta Suprema de Caracas lo 19 d'abriu de 1810 qui avèva avalit lo poder deu capitani generau Vincente Emparan e bèth prohèitar de l'invasion d'Espanha per l'armada de Napoleon Bonaparte. L'estat atau creat que ho batejat Províncias Unidas de Veneçuela o Estats Units de Veneçuela.
Aquera republica que degó miar la debuta de la Guèrra d'Independéncia de Veneçuela (e sustot d'enviar ua armada entà combàter las duas províncias de Coro e Maracaibo qui demoravan hidèus a Espanha) abans d'estar des.hèita e suprimida lo 25 de julhet de 1812 dab la victòria deu capdau reiaulista Domingo Monteverde e la Capitulacion de San Mateo.
Guignicourt-sur-Vence
Guignicourt-sur-Vence es una comuna francesa del departament de las Ardenas e de la region de Champanha e Ardena.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Sauvagny
Sauvanh (en francés: Sauvagny) es una comuna occitana de Borbonés situada dins lo departament d'Alèir e la region d'Auvèrnhe Ròse Aups, ancianament d'Auvèrnhe.
Comunas vesinas
400px|left|Distanças e posicion relativa
Angervilliers
Angervilliers es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Essonne e la region d'Illa de França.
Istòria
Existís pauc de traces del passat alunhat d'aquela localité del Hurepoix, malgrat qu'una aucupacion umana anciana a testificat en sectors prèps. Al, una glèisa existís ja. En 1319, Élisabeth de Angervilliers possedís la distincion e exercís a aquel títol los sieus dreches d'anautita, mièja e bassa justícia. Anne de Pisseleu, duchesse de Étampes e favorita de François, e Jacques Auguste de Thou, president dins lo Parlament de París e final lettré, figuran egalament entre los senhors. Lo marques Édouard Ollier de Nointel de contunh Prosper Bouin engrandeixen considerablament lo domeni per l'aquesiment de granjas e de bòsques sus las municipalitats de Forges, Limours, Briss, Vaugrigneuse, e lo Val-Sant-Germain. Nicolas-Prosper Bouin de Angervilliers, ministre de la Guèrra jol regna de Louis, ret celèbre lo nom del territòri. Récamier Ven i séjourner en la siá amiga De Catellan.
Al, Angervilliers es un luòc de loisir e de caça. N'efièch antany, las pendentas argileuses e sableuses dels environs del vilatge avián afectat als vignobles, ont èra question de ventas de vinhas dins las « montanhas de Angervilliers ». Lo pòble, situat en lisière de bòsc de Rambouillet, es de contunh vengut lo luòc d'eleccion del châtaignier #que podiá se comptar per milièrs. Qualqu'uns, tricentenaires, an #èsser plantats jos nobr|Louis. L'activitat economica se desplega a l'entorn de la tèrra pel biais de l'agricultura e de la fabricacion de tuiles e de briques. Antany, Angervilliers Possedissiá tres tuileries briqueteries #que los produchs n'avián fabricat a la man. Sòla la tuilerie de Sylvain se mécanisa, e #produsir tuiles, briques e carreaux de granda reputacion. En 1897, a la tuilerie Sylvain, demorada sòla en lista, se adjoindra un potier #qu'inventarà un nòu pòt de flors « lo pòt japonés », ancêtre de los nòstres pòdes Riviera. Aquela fabrica a #èsser démolie e dempuèi, las briqueteries de Vaugirard se son implantats sul territòri de la municipalitat, atrachas per la famosa glaise d'aquela region. An #èsser rachetées recentament per l'entrepresa Wienerberger.
Il existe peu de traces du passé lointain de cette localité du Hurepoix, même si une occupation humaine ancienne est attestée dans des secteurs proches. Au, une église existe déjà. En 1319, Élisabeth d'Angervilliers possède la seigneurie et exerce à ce titre ses droits de haute, moyenne et basse justice. Anne de Pisseleu, duchesse d'Étampes et favorite de François, et Jacques Auguste de Thou, président au Parlement de Paris et fin lettré, figurent également parmi les seigneurs. Le marquis Édouard Ollier de Nointel puis Prosper Bouin agrandissent considérablement le domaine par l'acquisition de fermes et de bois sur les communes de Forges, Limours, Briss, Vaugrigneuse, et le Val-Saint-Germain. Nicolas-Prosper Bouin d'Angervilliers, ministre de la Guerre sous le règne de Louis, rend célèbre le nom du territoire. Récamier vient y séjourner chez son amie de Catellan.
Au, Angervilliers est un lieu de loisir et de chasse. En effet autrefois, les pentes argileuses et sableuses des environs du village étaient affectées aux vignobles, où il était question de ventes de vignes au « montagnes d'Angervilliers ». Le village, situé en lisière de forêt de Rambouillet, est ensuite devenu le lieu d'élection du châtaignier qui pouvait se compter par milliers. Certains, tricentenaires, ont été plantés sous Louis. L'activité économique se déploie autour de la terre par le biais de l'agriculture et de la fabrication de tuiles et de briques. Autrefois, Angervilliers possédait trois tuileries briqueteries dont les produits étaient fabriqués à la main. Seule la tuilerie de Sylvain se mécanisa, et produisit des tuiles, briques et carreaux de grande renommée. En 1897, à la tuilerie Sylvain, restée seule en liste, s'adjoindra un potier qui inventera un nouveau pot de fleurs « le pot japonais », ancêtre de nos pots Riviera. Cette usine a été démolie et depuis, les briqueteries de Vaugirard se sont implantées sur le territoire de la commune, attirées par la fameuse glaise de cette région. Elles ont été rachetées récemment par l'entreprise Wienerberger.
Au début du, un manoir est construit à la place du château primitif. Durant la Seconde Guerre mondiale, la propriété, occupée d'abord par l'organisation Todd, est réquisitionnée par les Américains puis par les Français. Ses propriétaires sont morts en déportation. D'abord laissée à l'abandon, elle appartient aujourd'hui à la Société des eaux minérales Perrier.
Santuari de Las Lajas
Lo santuari de Las Lajas es un santuari e un luòc de romavatge catolic situat dins lei gòrgas dau riu Guaitara a sèt quilomètres de la vila d'Ipiales au sud de Colómbia. Una glèisa i foguèt bastida au sègle XIX. Au sègle seguent, foguèt remplaçada per una catedrala neogotica bastida entre 1916 e 1949. Au començament dau sègle XXI, lo romavatge èra vengut un dei pus importants dau continent american.
Juré (Léger)
Juré es una comuna francesa, situada dins lo departament de Léger e la region d' Auvèrnhe Ròse Aups.
Jouancy
Jouancy es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Iona e la region de Borgonha Franca Comtat.
Geografia
Jouancy Es una municipalitat situada en lo departament del Yonne (region de Bourgogne). La vila de Jouancy aperten al costat de Nogueres e a la arrondissement de Avallon. Los abitants de Jouancy èran al nombre de 24 al recensement de 1999. La superficie es de 6 km². Jouancy Pòrta lo còdi INSEE 89207 e a associat al còdi postal 89310. Se situa géographiquement a una altitud de 290 mètres aperaquí.
Jouancy est une commune située dans le département de l'Yonne (région de Bourgogne). La ville de Jouancy appartient au canton de Noyers et à l'arrondissement d'Avallon. Les habitants de Jouancy étaient au nombre de 24 au recensement de 1999. La superficie est de 6 km². Jouancy porte le code INSEE 89207 et est associée au code postal 89310. Elle se situe géographiquement à une altitude de 290 mètres environ.
Alfabet latin croat
L'alfabet latin croat o Gajica (en Croat: hrvatska abeceda) es una varianta de l'alfabet latin concebut en 1830 per lo lingüista croat Ljudevit Gaj.
Jouancy
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Jouancy èra a la s-|XIII|e}} un assemblage de fiefs. En 1260, Geoffroi de Polisy se reconeis òme-lige del castèl de Nogueres. En 1330, Jouancy èra entre las mans de co-senhors. J. De Sanvigne èra senhor de Jouancy en 1460 e Guyot de Damasc en 1482. #Donar la distincion a la siá filha en lo moment de lo sieu matrimòni amb Texans de Edouard, genet. Nicolas de Edouard #far bastir en 1563 lo castèl actual, #que #demorar en la familha fins en 1682. En la 1ère mitat de la, lo castèl e las tèrras #èsser morcelés en divèrsas proprietats agricòlas. La glèisa remonta a la s-|XII|e}}, remaniée a.
La Trilha
La Trilha (Latrille en francés) qu'ei ua comuna gascona situada dens lo departament de las Lanas e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Jouancy
Istòria
Jouancy était au un assemblage de fiefs. En 1260, Geoffroi de Polisy se reconnaît homme-lige du château de Noyers. En 1330, Jouancy était entre les mains de co-seigneurs. J. de Sanvigne était seigneur de Jouancy en 1460 et Guyot de Damas en 1482. Il donna la seigneurie à sa fille lors de son mariage avec Jean d'Edouard, écuyer. Nicolas d'Edouard fit construire en 1563 le château actuel, qui resta dans la famille jusqu'en 1682. Dans la 1ère moitié du, le château et les terres furent morcelés en diverses propriétés agricoles. La glèisa remonte au, remaniée au.
La Trilha
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Jouancy
Nòtas
<references group=N/>
La Trilha
Toponimia
Lo nom qu'ei escriut La Treille (mapa deu començament deu sègle XVIII). La prononciacion qu'ei [la'triʎə].
La Trilha que vieneré deu latin trichila, « verdura en brèç, trelha, tonèla », mès com per Trelhas, lo nom que sembla viéner de l'estrat dialectau (après l'epòca latina) e que's tracta de vinha especiaument.
Demografia
Evolucion demografica après 1962
Rouvres-la-Chétive
Rouvres-la-Chétive es una comuna francesa, situada dins lo departament dels Vòges e la region del Grand Èst.
Audinghen
Audinghen es una comuna francesa, situada dins lo departament del Pas de Calais e la region dels Nauts de França.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Sant' Andria di u Cutone
Sant' Andria di u Cutone en còrs (Sant'Andréa-di-Cotone en francés) es una comuna corsa, situada dins lo departament de Nauta Corsega‎ e la region de Corsega.
Geografia
La part bassa de la municipalitat, sòla viscuda, es plan protegida al nòrd e a l'oèst, #çò que lududes dona un climat temperat. Lo flanc de la Gelèra, al nòrd, es raide e àrid.
Situat en bordure del parc natural regional de Corsega, Sant'Andréa i es pas pas inclus.
La commune de Sant'Andréa-di-Cotone est située au sud-est de la Castagniccia. Elle s'étage sur les contreforts du Castello d'Osari (alt. 1109 mètres), sans atteindre la plaine. Elle est bordée au sud par la profonde vallée de l'Alesani. La commune n'est irriguée que par de petits ruisseaux.
La partie basse de la commune, seule habitée, est bien protégée au nord et à l'ouest, ce qui lui donne un climat tempéré. Le flanc de la Nevera, au nord, est raide et aride.
Situé en bordure du parc naturel régional de Corse, Sant'Andréa n'y est pas inclus.
Montigny-devant-Sassey
Montigny-devant-Sassey es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mòsa e la region de Lorena.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Francmaçoneria
thumb|200px|left|Simbòls maçon : l'escaire e lo compàs - apèr deus maçons - e la letra G per God o Geometry - Diu e geometria en anglés - en referéncia au hèit que Diu e seré lo Gran arquitècte de l'Univèrs thumb|200xp|Francmaçon dab los atributs de la soa lòtjaLa francmaçoneria (var. francmaçonariá, flamaçonariá), (deu francés francmaçon tradusit freemason en anglés, qu'ei a díser ) qu'ei ua associacion qui's vòu simbolicament eretèra deus maçons de l'Antiquitat en bèth agir uei suu plan intellectuau e umanista.
Que's cred (e au mens qu'ei atau que la francmaçoneria e presenta la soa istòria) que los bastidors antics que perfeccionèn chic a chic las loas tecnicas e lo lor art e que s'amassèn e s'amassavan enta'u perfeccionar, lo comunicar e los transméter. Durant l'Etat Mejana, com mantun còs de mestièr, que formèn corporacions dab aqueth pretzhèit e tanben entà s'emparar mutuaument. Las corporacions que comptavan dab grads segon lo nivèu de perfeccionament o d'ancianetat deus lors membres. Chic a chic, aquestas corporacions qu'aurén admés membres non operatius (qu'ei a díser qui non practivan pas materiaument l'art de maçon) e fin finala aqueths que serén vaduts mei numerós.
Sia aqueth ligam dab los arquitèctes e maçons antics vertat o pas, l'istòria de la francmaçoneria modèrna (designada sovent com la en oposicion dab la  deus bastidors de temples e catedraus) qu'ei precisament datada de 1717 quan quate lòtjas (ua lòtja qu'ei ua amassada de maçons) de Londres e s'amassèn entà formar la Grana Lòtja de Londres. Aquesta que's dotè en 1723 de las Constitucions redigidas per James Anderson.
La francmaçoneria especulativa que virè de cap a la intellectuau e que's vòu iniciatica d'un punt de vista intellectuau e metafisic e filantròp entà obrar peu benestar e lo progrès de l'umanitat. Au cors deu sègle XVIII qu'amassè mantuns nòbles e intellectuaus e qu'orientè ua partida de las revolucions nòrd-americana, francesa e latino-americana. En França, se non se pòt pas díser que provoquesse la Revolucion (ua grana partida de la noblessa qu'èra membre de la francmaçoneria), la soa pensada qu'influè dens la redaccion de la Declaracion deus drets de l'òmi e deu ciutadan o dens la divisa Libertat, Egalitat, Fraternitat.
Com organizacion qui recomanda l'exercici de la rason e de la libra pensada, l'ideau francmaçon que's trobè mantuns còps en confrontacion dab la glèisa e mei generaument dab l'autoritarisme, lo totalitarisme e l'arbitrari politic o religiós. Atau, que ho combatut a còps per certes mitans catolics conservators e peus divèrs regims d'extrèma dreta qui l'acusèn d'estar secreta entà complotar contre la societat.
Lo nocion de secret, sovent soslinhada peus detractors de la francmaçoneria, qu'ei totun hèra relativa ; teoricament l'identitat deus sons membres qu'ei secreta (entà qu'un maçon qui non vòu pas que's sàpia la soa apartenença e's pòsqui estujar) ; tota la rèsta (desenrotlament deus rites, lòcs d'amassada, tèmas abordats) que son de bon trobar dens los libes e aisidament abordats publicament. Lo temps passat au "tribalhar" dessús en lòtja qu'ei la sola causa de mau comunicar, com ac soslinhè un còp èra lo maçon Giacomo Casanova.
La francmaçoneria o los francmaçons èran dits la mata (Aquel es de la mata), associats abitualament autres còps als radicalssocialistas.
Aires Bonifácio Ali
Aires Bonifácio Baptista Ali, òme politic n. 1955, es l'actual primièr ministre de Moçambic.
Pegulhan
Pegulhan (Peguihan, Peguilha (l.) ; Péguilhan en francés) qu'es ua comuna gascona de Comenge, situada en lo departament de la Hauta Garona e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Qu'es dempuèi lo 1èr de genèr 2017 ua comuna navèra après que fusionè damb Lunats, vengut comuna delegada.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
Se poiré eventualament pensar a un derivat de pecus, « tropèth, bestiar », com los Peguilhèir ? Mèi precisament de peculius (senses nombroses : peculi de l'esclau, estauvis deu sordat, bens parafernaus, etc), o quitament de pecunia (bens en bestiar, fortuna, bens), au prètz d'una dissimilacion (*Pecunianum > *Peculianum) ? Dens aqueths cases, lo sufixe -anum, atau com se pòt passar damb lo sufixe -acum, que s'aplicaré a de causas meilèu qu'a de noms de persona.
Istòria
Pendent l'Ancian Regime, Pegulhan qu'èra de l'eleccion de Comenge, doncas de la província de Gasconha, de la generalitat d'Aush, de la diocèsi de Comenge e de la senescaucia de Tolosa. Lo vocable de la glèisa qu'es Nòsta Dauna. Tanlèu 1790, Pegulhan qu'èra deu canton de Bolonha de Gessa.
Laureda
Laureda (en francés: Laurède) qu'ei ua comuna gascona de Shalòssa, situada dens lo departament de las Lanas e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
La prononciacion qu'ei [law'reðə]. Las fòrmas ancianas que son Sancta Maria de Laurede aus sègles XI-XII, de Laureda, en latin, aus sègles XI-XII, Lourède (mapa de 1638), Laurede (mapas de 1714 e de 1733).
Lo nom qu'ei eretèr deu latin laurus, « laur, laurèr » e deu sufixe collectiu -eta ( > eda), mès la formacion qu'ei probablament romanica. Que i avè laurèrs, un bosquet de laurèrs,.
Auzouville-sur-Saâne
Auzouville-sur-Saâne es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Sèina Maritima e la region de Normandia.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Sumiana e Caulònga
Sumiana e Caulònga (Simiane-Collongue en francés) es una comuna provençala situada dins lo departament dei Bocas de Ròse e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur.
Estrées (Nòrd)
Estrées es una comuna francesa del departament del Nòrd e de la region del Nòrd-Pas de Calais.
Geografia
Estrées est située dans une plaine, et est à proximité du canal de la Sensée, qui passe à environ 1 kilomètre. Une butte surplombant le village, est utilisée comme champ. Estrées et Gouy, le village à proximité, sont séparés par la frontière séparant le Nord du Pas-de-Calais. 200px|thumb|Estrées dans son canton et son arrondissement
Istòria
Lo nom Estrées es un tèrme de ancià francés, issu del latin strata (via), #que designava una « via cobèrta de pèiras planas », per oposicion a rupta (via) > rota. S'es conservat dins la majoritat de las lengas romanas (cf. Lo italian e lo romanés strada) e a #èsser manlevat pel germanique (cf. Lo anglés street, lo alemand Straße e lo néerlandais straat ). La paraula estrée a desaparegut del francés a la fin del Mièja Edat, mas demòra en un grand nombre de toponymes, particularament en lo nòrd de la França, en soslinhant la proximitat d'una via romaine.
Le nom Estrées est un terme d'ancien français, issu du latin strata (via), qui désignait une « voie couverte de pierres plates », par opposition à rupta (via) > route. Il s'est conservé dans la plupart des langues romanes (cf. l'italien et le roumain strada) et a été emprunté par le germanique (cf. l'anglais street, l'allemand Straße et le néerlandais straat ). Le mot estrée a disparu du français à la fin du Moyen Âge, mais il demeure dans un grand nombre de toponymes, particulièrement dans le nord de la France, signalant la proximité d'une voie romaine.
Sant Martin de Crau
Sant Martin de Crau (Saint-Martin-de-Crau en francés) es una comuna provençala situada dins lo departament dei Bocas de Ròse e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur. Seis abitants son lei Sant Martinés o lei Cravencs.
Creada per separacion de la comuna d’Arle en 1925 e dotada d’une superficia de 214,87 km2, Sant Martin de Crau es la tretzena comuna mai estenduda de França metropolitana, la quatrena dei Bocas de Ròse, après Arle, Lei Santei Marias de la Mar e Marselha. Au recensament de 2017, la comuna comptava una populacion de 13 385 abitants, çò que ne’n fach la 22nda per òrdre de populacion dins lei Bocas de Ròse.
Geografia
La majora partida de la comuna de Sant-Martin se situa en Crau. Aquesta Crau es devesida en dos, la Crau seca e la Crau umida, ont es cultivat lo fen de Crau. La Crau es una zona estenduda d’estepa arida constituïssent lo solet biòma d’Euròpa occidentala. Aquesta zona immens fa de Sant-Martin-de-Crau la tretzena comuna mai estenduda de França metropolitana. Soleta l’extrèma partida nòrd de la comuna apartèn au massís deis Aupilhas, çò que permet a Sant-Martin d’èstre una dei sege comunas dau Pargue Naturau Regionau deis Aupilhas.
La vila es una vila florida (nivèu tres flors) per lo Conselh Nacionau dei Vilas e Vilatges florits de França.
Situacion
Sant Martin de Crau se situa dins la partida nòrd de la Crau, a mitat camin de Selon e d’Arle. La comuna mai pròche, Moriés, se situa a sèt kilometres. Maussana deis Aupilhas e Lo Parador au nòrd, se troban a nòu quilometres, mentre que Lei Bauç de Provença son a doge kilometres dau centre de la vila.
La broa nòrd de la comuna pòu èstre considerada coma una partida deis Aupilhas, especialament lo massís de Santa Fé de Chambremont que marca la frontiera entre Sant Martin e leis ancians paluns dei Bauç. Es la soleta partida dau territori de Sant Martin que non fa partida de la Crau. Au levant, lo Grand Brahis marcar la frontiera ambé lei comunas d’Aurelha e d’Aiguiera.
Geologia
Lei promieras glaciacions provòcan, despièi Lamanon, la subrevenguda d’un deltà que s’estend fins en Arle e Fòs. Dins lo meteis temps, dei ròcas vengudas deis Aups son depausadas per Durença subre Crau. La dubertura d’una falha entre leis Aupilhas e Leberon durant la glaciacion dau Würm permete l’evacuacion deis aigas de Crau. Durença va far son jaç mai au nòrd, subre son emplaçament actuau. Sobra, uei encara, cinquanta centimètres de còdols de Durença a la superficia dau sòu cravenc, donant au territòri de Sant Martin de Crau una originalitat sens equivòc. Après aquelei cinquanta centimètres de còdols, apareis subre mai que d’um mètre un jaç de pudinga, cimentat per lei escolaments cauquiers. Aquest jaç es quasi impermeable, çò qu’explica la preséncia d’una estepa arida, maugrat l’abondància de jaçs freatics.
Idrografia
La vila es situada subre d’ancianas zonas palunosas. La comuna es traversada per Chapelette, un riu. Se nòta tanben la preséncia de dos estanhs: l’estanh dei vèrnhes (site dau Neolitic) e l’estanh de la Dinamita. Existís dos lacs artificiaus, lo Domeni dau Lac e l’Arboretum. Lo canau de Craponne traversa tanben Crau.
Clima
Lo clima de Sant Martin de Crau es tipic de la region arlatenca, ambé de precipitacions mai abondosas que dins lo rèsta de Provença. Pasmens, la vila a dos còps mai de jorns de secaressa qu’en Arle, en rason de la preséncia de l’estepa.
Flòra e Fauna
La flòra de Crau se rapròcha deis estepas que podèm trobar en Africa dau Nòrd e dins lei montanhas d’Espanha. Lei plantas mai comunas son l’asfodèl e la stipa.
L’ensems de la flòra cravenca es nommada coussoul. Se nota de variacions de flòra entre lo nòrd de la Crau, mai umid, e lo sud, mai arid.
Dins lei zonas que son pas constituïdas per lo pudinga, l’euse es caracteristic dau païsatge.
Avans lo sègle XX
La comuna s'articula en mai que d'una entitat, au nòrd, lo masatge de Caphan onte se tròban lei comèrcis e lei servicis parroquiaus, au miegjorn, la citat obriera de la Dinamita e sa fabrica de produchs quimics. De nombrós mas son presents cuerbon l'ensems dau territori.
Sègle XX
Lo desvolopament de la comuna es liat a l'implementacion d'infraestructuras industrialas dins la region de la Mar de Bèrra: l'aeropòrt de Marinhana, la rafinariá de Bèrra, lei rafinariás de Provença e la fabrica siderurgica de Fòs de Mar.
A partir d'au mitan dau sègle XX, la populacion créisse de 2 500 a 10 000 estatjants. En consequéncia, de zonas comercialas, artisanalas e industrialas son creadas.
Toponimia
La promiera citacion dau nom de Sant Martin remonta a 1052 ont una glèisa cravenca es nommada «Sanctus Martinus de palude majori» (Sant Martin dei grands paluds). Lo nom evoca alora lei grandas estendudas palunosas cravencas. La forma francisada «Sant Martin dei Paluns» designarà lo borg que se desvolopa. Dins lo corrent dau sègle XVIII, la forma «Sant-Martin-de-Crau» aparéisse e restarà.
Preïstòria e Antiquitat
De nombrós sites foguèron descubèrts en Crau e an revelat la preséncia de camps ambé una activitat pastorala e de caça. L'estanh dei vèrnhes foguèt abitat durant lo Neolitic, de nombrós objècts e una tomba foguèron descubèrts. Fa esperar lo promier sègle av. JC per trobar de traças umanas, encora a l'estanh dei vèrnhes.
Edat Mejana
La vila aparéisse solament dins l'istòria au ségle XII, que corresònd en un essòrt demografic en Provença e la multiplicacion de glèisas. Un tèxte arlatenc dau sègle XIII recensa quatre abitats en Crau, dont Sant-Martin.
Supausam que lo borg èra enviroutat d’una encencha, que conta mai que d’una carriera e un ostau senhorau important, mai es dificil d’avançar un nombre d’abitants. Dos eveniments empenheràn leis abitants en exili: la pèsta negra de 1348 e en 1355 l’invasion de la Camarga per lo Còmte de Tolosa, Ramond VII. Durant un sègle, lo vilatge serà inabitat.
Renaissença
Fau esperar leis annadas 1430-1440 per assistir a un retorn de la populacion. Leis canonges donan de terras per lei facturar. Lo repoblament es fòrça lent.
Periòde modèrn
Dau 1er au 8 d’Aost 1793, Napoleon rejonh lo general Jean-François Carteaux a Sant Martin de Crau, avans d’anar per Avinhon. La comuna coneis mai que d’un onda d’immigracion. Tre la fin dau sègle XIX, d’immigrants italians e dins una mendre mesura d’espanhòls, lo qu’a permés l’exploitacion de la fabrica d’explosius e de produchs quimics a La Dinamita, en 1892.
Lo 3 Juin 1918, lo depaus de municions dau camp de Baussenq espeta e fa 100 mòrts. L’explosion es ausida fins Marselha.
Periòde contemporanèu
La comuna es creada lo 7 de Març de 1925 per separacion de la comuna d’Arle, a l’estigança de César Bernaudon que ne’n foguèt lo promier cònsol. L’independéncia de la vila èra reclamada despuèi 1882 e una letra escricha au Ministre de l’Interior. La requèsta serà acceptada en 1912 mai lei lentors de la Promiera Guèrra Mondiala retardarà lo procès.
Dins leis annadas 50, una onda de meloniers es arribada de Cavalhon per esplechar lo melon de Crau. Dins leis annadas 1975, una autra onda arriba ambé de Lorencs per l'industria de Sollac (siderurgia) de Fòs de Mar. La venguda dei Lorencs es responsable de l'aumentacion de 60% de la populacion.
Tendéncia politica
Au moment de l'eleccion presidenciala de 2002, 75,29% deis electors an chausit Jacques Chirac, còntra 24,71% en favor de Jean-Marie Le Pen.
En 2007, leis electors de la comuna an chausit Nicolas Sarkozy (56,76%) còntra Ségolène Royale (43,24%).
En 2012, dins la comuna, Emmanuel Macron ganha (50,24%) fàcia a Marine Le Pen.
Embessonament
Markröningen (Alemanha) despièi 1989
Maghama (Mauritània) despièi 2001
Manerbio (Itàlia) despièi 2015
Ensanhament
La vila possedís 5 escòlas primàrias:
1 collègi: Collègi Charloun Rieu
1 licèu: Licèu Saint-Charles (ensanhament privat)
Manifestacions culturalas e festivitats
La comuna prepausa una fèsta votiva au moment de la darrièra fin de semana de Julhet ambé una fèsta forana, un aïoli, un concors de manadas, un fuòc d'artifici, etc. La vila organisa tanben una feria en Abrieu.
La fiera de la Sant-Valentin recampa, en Febrier, lei tropèus e organisa un concors de raça merinòs.
En Mai, la fèsta de Prima prepara la partença dei tropèus en transumància que traversan l'avenguda principala. I'a tanben un mercat dins l'avenguda principala ambé mai que d'una manifestacion.
Lo darrier Dimenge de Janvier, leis abitants celèbran la tradicion anciana dau Pastrage, rendètz-vos dei gardians, pastres, ase de Provença e provençaus en vèstits tradicionaus acoompanhats de tamborin e de galobet.
Manifestacion taurina
Coma dins de nombrosas comunas en Arle, la comuna a una cultura taurina importanta. I'a mai que d'un eveniment dins la vila: dei corsas camarguencas dins leis arenas Louis-Thiers, d'encierro, d'abrivada, la bandida.
I'a tanben una feria dei pichons, organisada per leis enfants de mens de 16 ans, ont son iniciats a la bovina.
Manifestacions musicalas
Un festivau « Votz de femnas» es organizat despièi 2003.
L'estanh dei vèrnhes acuelh tanben de concèrts dins l'encastre dau festivau de Musica Classica de La Ròca d'Anterron.
Associacions esportivas
Leis associacions esportivas dins la comuna son nombrosas. Existís:
D'autres espòrts son praticats coma l'escrima, lo tennis de taula, lo gòlf, lo ciclisme, etc..
Economia
La comuna a l'avantatge de se trobar a una crosiera entre l'Espanha e l'Itàlia, subre la via rapida 113, entre l'Europe dau Nòrd e la mediterranèa. Mai que d'una entrepresas se son instaladas en zona industriala, portant a 1 500 lo nombre emplecs dins aquetei zonas.
Despuei 2019, la vila a lo label «ville internet» @@@@@.
En 2008, lo revengut fiscau median per pareu èra 18 308€, çò que plaça la comuna au 11 448e reng subre 31 604 comunas.
En 2006, la comuna contava 455 entrepresas: 54 dins l'industria, 53 dins la construccion, 141 comèrcis e 207 societats de servici.
L'agricultura representa una activitat per la comuna. Es la promiera comuna productora nacionala de nectarinas. Se produsís tanben l'òli d'oliva dei Bauç d'apellacion d'origina contrarotlada. Lo fen cravenc AOC es tanben fòrça renomat, es lo promier aliment per animaus a reçaupre aquesta distincion.
Lei principalas industrias liadas a Sant-Martin-de-Crau son lei plataformas logisticas d'etrepaus. Se troba tanben la fabrica d'explosius a la Dinamita.
Em tèrme de torisme, la comuna dispausa d'un camping e quatre ostalariás.
Cultura e patrimòni
La legenda dau desen trabalh d'Ercules se desrotalariá en país cravenc. Ercules a vencut lo gigant i tres còrs e torna ambé lo tropèu de buous en costejant la mar. Perseguit per lei Ligurs, Ercules es en dificultat dins la Crau. Zèus l'ajuda en bombardant lei Ligurs ambé de còdols.
La comuna apartèn au site Natura 2000 de la Crau e au Pargue naturau regionau deis Aupihas.
La vila dispausa d'una glèisa que data dau sègle X, maugrat que lo bastiment actuau siegue de 1876.
Sent Miquèl de Bag
Personas ligadas a la commune
Lo general e convencional tarnés Jean-Pierre Lacombe-Saint-Michel, nascut en 1753 e mòrt en 1812 al castèl de Sent Miquèl de Bag, aujòl del Prèmi Nobel de Literatura Claude Simon que parla de Sent Miquèl de Bag dans son libre Les Géorgiques.
Concevreux
es una comuna francesa del departament d'Aisne e de la region de Picardia.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Escòla de Cuzco
L’Escòla de Cuzco es un movement artistic que se desvolopèt en Peró, en Bolívia e en Eqüator durant lo periòde espanhòu entre lei sègles XVI e XVIII. Es una mescla entre l'art religiós amerindian (especialament inca), l'art espanhòu e lei tecnicas picturalas europèas. Son objectiu èra de favorizar la conversion dei pòbles conquistats au catolicisme. Es caracterizada per l'utilizacion de colors vivas e d'aur. Lei reglas de perspectiva son sovent ignoradas per donar mai d'importància au subjècte principau de l'òbra e lei tematicas chausidas sovent d'inspiracion religiosas ambé d'adaptacions localas (fruchs exotics sus la taula de la Cena... etc.). A partir dau sègle XVII, declinèt au profiech dau barròc e dispareguèt au sègle XIX.
Sazeret
Saderet (en francés: Sazeret) es una comuna occitana de Borbonés situada dins lo departament d'Alèir e la region d'Auvèrnhe Ròse Aups, ancianament d'Auvèrnhe.
Empèri Rus
populacion (an) 2 400 000 abitants (1916) Densitat 8,1 ab./km² Bozhe, Tsarya khrani!''
Sazeret
Comunas vesinas
400px|left|Distanças e posicion relativa
Empèri Rus
L'Empèri Rus foguèt un estat sobeiran entre 1721 e 1917.
Sazeret
Toponimia
Saderet, XIIIe s. , Cesare, 1327 , Sazeret , 1422 ( PB 148 , 32 , 97 ) ; = NP germ. Sadira ( NPAG, I , 193a ) + -acum ; attr. des finales -et. E. Negre
Bayecourt
Bayecourt es una comuna francesa, situada dins lo departament dels Vòges e la region de Lorena.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Jaur
Jaur es una ribièira d'Occitània, situat en naut Lengadòc. A sa font a Sant Ponç de Tomièiras e se geta dins Òrb a Tarrassac.
Idrologia
Jaur es una ribièira fòrt plan alimentada en mejana, levat durant los tres meses d'estiu. Lo seu debit mejan interannal o modul  a Olargues es de 4,09 m³ per segonda.
Jaur presenta de diferéncias importantas sasonièras de debit que se pòdon resumir en un regim de dos periòdes. Las aigas nautas començan a la fin d'octobre e contunhan fins a la debuta de mai inclús. Portan lo debit mesadièr mejan a un nivèl situat entre 5,3 e 8,2 m³ per segonda, amb un som en decembre seguit d'una leugièra davalada en genièr, e un segond som en febrièr. Tre la fin del mes de mai comença la davalada pro rapida cap a las aigas bassas d'estiu que menan a l'etiatge de julhet-setembre amb un minimum mejan minimal de 0,375 m³ per segonda en agost. Pasmens las fluctuacions de debit pòdon èsser fòrça mai prononciadas sus de passas pus cortas.
Afluents principals
D'amont cap aval, los afluents de Jaur son de rècs:.
Vilatges traversats
Sant Ponç de Tomièiras, Riòls, Prumian, Lo Mas de la Glèisa, Olargues, Mònts.
Triangulacion
En geometria e en trigonometria, la triangulacion es una tecnica que permet de determinar la posicion d'un ponch en mesurant leis angles entre aqueu ponch e d'autrei ponchs de referéncia que sa posicion es coneguda, puslèu que de mesurar directament la distància entre lei ponchs. Aqueu ponch se pòt considerar coma lo tresen vertèx d'un triangle que se ne conois dos angles e la longor d'un costat.
Cuçac (Cantal)
Cuçac (Cussac en francés) z-es 'na comuna auvernhata, situada dins lo departament del Cantal e la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament d'Auvèrnhe.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Verge d'Itatí
thumb|200px|left| thumb|200px| La Verge d'Itatí qu'ei ua verge venerada en Argentina e mei que mei dens la província de Corrientes (qui n'es la santa patrona) on e demora dab la soa basilica - un deu pricipaus center de romiatge deu país -.
Cuçac (Cantal)
Toponimia
Las fòrmas ancianas son Cuciacum, en 996 (Gallia christiana, tòme II, inst., colomna 130), Cussac, en 1352, Cussacum, en latin, en 1442, Cusacum, en latin, en 1445, Cussait, en 1542, Custiat, en 1628, Cussat, en 1665.
La fòrma Cuciacum de 996 es d'una epòca que lo resultat de -c- o de -ti- etimologics èra diferent de -s-, encara que Gallia Christiana siá clafit d'errors e que l'atestacion de 1445 siá en contradiction amb las autras. La grafia deu èsser en -c- e pas en -ss-. Cèrtas, Dauzat laissa a chausir entre un nom latin d'òme Cūcius e Cussius, mas los autres toponimistas o lingüistas son per de noms en -ti- o en -tti- : Xavier Delamarre chausís lo nom gallés d'òme Cūtios, los Féniés Cuttius jos Cutius (dins un estil que fai supausar l'influéncia de Negre) e, per Cuçac (Gironda), Bénédicte Boyrie-Fénié òpta fèrmament per Cutius. Çò que dona mai de pes a l'ipotèsi d'un nom gallés es la localizacion dels Cuçacs dins las regions de fòrt substrat celtic : departaments de Cantal, Dordonha, Gironda, Naut Léger, Nauta Vinhana, pueis de Cucet (Alèir), atestat in Cuciaco en 886, La Baraque de Cuçan en Avairon, e l'abséncia aparenta de tot nom aparentat mai alh sud, o de tot *Cuçà en Catalonha. Lo sufixe es -acum,, , latinizacion delh sufixe gallés -āco(n). Cuçac èra donc probablament una anciana granda proprietat antica que aviá per mèstre Cūtios/Cūtius/Cuttius (noms d'origina gallesa), Cūcius o Cussius (noms latins). La question del nom es pas reglada : *Cūtiacon donariá regularament *Cusac e pas Cuçac.
Nòtas
<references group="N"/>
Verge d'Itatí
Segon la legenda, qu'auré sauvat lo missionari jesuit Luis de Bolaños e los indians qu'avèva convertits d'un ataque d'aborigens.
Lugon e l'Isla dòu Carnèir
Lugon e l'Isla dau Carnèir (Lugon-et-l'Île-du-Carnay en francés)  es una comuna bordalesa de Guiana, lingüisticament gascona, administrada per lo departament de Gironda e la region de la Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Louversey
Louversey en normand (Louversey en francés) es una comuna normanda, situada dins lo departament d'Eure e la region de la Nauta Normandia.
Geografia
Vilatge del país de Ouche.
Village du pays d'Ouche.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Lolita (revista)
Lolita foguèt una revista mesadièra de pornografia infantila publicada als Païses Basses entre 1970 e 1987 e editada per Joop Wilhelmus, en aprofechant un void legal de l’epòca que permetiá la venta e distribucion d'aquel tipe de produccions. Amb l’endurziment de las leis sus pornografia infantila a Euròpa, la revista se quitèt d'editar. Foguèt una de las publicacions mai popularas e vendudas del genre. A l'ora d'ara, la siá possession es illegala dins fòrça païses.
Entre los sieus contenguts, Lolita ofrissiá dempuèi simples nudes infantils fins a scènas de sèxe explicit, tant d’incest coma d'actes amb mendres, aital coma anóncias e fotografias dels lectors.
Lugaçon
Lugaçon (Lugasson en francés) es una comuna deu Vasadés istoric, en Guiana, lingüisticament gascona, administrada per lo departament de Gironda de la region de Novèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
Las fòrmas ancianas son Lugasso, dens l'Antiquitat (citat per A. Nicolaï, Les Noms de Lieux de la Gironda, 1938, malurosament sense honts), villa de Lugazon, sense data, Cartulari de la Seuva, Claremons de Lugaucent, en 1307-1317. Las atestacions son contradictòrias e dobtoses. L'origina de la prumèira es insegura, la segonda ven d'un cartulari sovent plen d'errors consonanticas o vocalicas, lo vocalisme de la tresena interròga.
Dauzat se demanda se la racina es pas la medisha que per Luganh (Roergue) e Luganh (Tarn), qu'explica per un nom Luca o Lucanus. I auré dus sufixes, -acium e -onem. Negre, citat per Bénédicte Boyrie-Fénié, tanben sense certitud, supausa lo nom gallés d'òme Lucotios, emb lo sufixe gallés -onus. Bénédicte Boyrie-Fénié accèpta la proposicion de Negre, emb daus dobtes pr'amor de la fòrma citada per Nicolaï e perqué supausa una dissimilacion per arribar a [lyɣa'suŋ] : *Lucotionem > *Lugotyon(e) > *Lugozon (passatge regular de -ty- a -z-) > *Lugazon > Lugaçon. Xavier Delamarre utiliza un teonime (nom de diu) *Lūcatios o *Lūcatis (de *leuk- > louc- > *lūc-); lo nom seré *Lūcatiū, *Lūcationon, emb lo sens de « propietat de *Lūcati(o)s ».
Istòria
A Ròcafòrt un siti arqueologic combina una allée couverte (« corredor drubèrt »), un oppidum que consèrva de traças de la civilizacion de La Tène (celtica) e de las hortalessas de totas las epòcas. Los Vasates i podèvan survelhar lo territòri daus Biturigues Vivisques, segon l'antropològue Raymond Riquet. Lo lòc tresplomba un riu, Engranne (en francés), varianta probabla d'Aiguranda, toponime plaçat au limite entre dus pòbles gallés, çò que supauseré un emplaçament de l'isoglòssa -nd- > -n- pus au nòrd a data anciana (-randa > -rana). Lo cors d'Engrana (nom supausat) vai dau sud au nòrd, mès la separacion entre las ancianas diocèsis de Vasats e de Bordèu es pus a l'oèst : Ceçac, Corpiac e Romanha son vasadés. La geografia eclesiastica representa benlèu pas exactament las frontèiras ancianas o aqueras frontèiras an poscut se desplaçar.
Vertèx
thumb|Representacion d'un octaèdre onte lei vertèx son marcats amb una esfèra. En geometria, un vertèx es un ponch comun en dos costats consecutius d'una figura. En particular, se parla dau vertèx d'un sector angular.