Revolucion
La revolucion de 1848
Contèxte social: Dempuèi la revolucion francesa de 1789, la societat es considerablament transformada, aquò mens per de rasons d'òrdre politic que per de rason de l'evolucion acceleradas dels mejans de produccion. En cinquanta ans, lo maquinisme provoquèt una mutacion prigonda dins los biais de trabalhar, de viure e de pensar, que l'ensemble de la populacion pren consciéncia. Es pas un asard s'aqueste periòde vei puntar aquesta novèla sciéncia qu'es la sociologia e se, en 1838, l'economista Adolphe Blanqui, dins una de sas leissons, utiliza pel primièr còp l'expression « revolucion industriala » per designar aquesta mutacion. En 1845, Karl Marx, que viu a París dempuèi dos ans, desvelopa doas tèsis que seràn al centre de son òbra, a saber, d'un costat, qu'es la quita natura dels mejans de produccion que determina l'istòria, plan mai que lo contengut dels ideals politics; d'un autre costat que « los filosòfs faguèron pas qu’interpretar lo mond de baises diferents; çò qu'impòrta, es de lo transformar ». A la prima de 1847 a Brussèlas, puèi encara un còp en novembre a Londres, rejonh un grop politic clandestin, la Liga dels comunistas, en companhiá d'Engels. redigisson alara lo manifèst, que serà conegut jol nom de Manifèt del Partit comunista. Pareis en febrièr de 1848 alara que surgís la revolucion a París. esquèrra|vinheta|[[19 de març : revolucion de Març]] Resumit dels eveniments en França : Lo règne de Loís-Felip es marcar pel desvelopament e l'enriquiment rapid de la borgesiá manufacturièra e financièra, l'extrèma misèria de las classas obrièras e la pauperizacion dels païsans venguts obrièrs. Subretot a partir de 1840, quand Guizot pren lo cap del govèrn e subretot a partir de 1846, quand se mòstra incapable de restancar una grava crisi economica. En 1848, près de dos tèrces dels obrièrs del mòble e del bastiment sona al caumatge. Las inegalitats coma tanben revoltantas al nivèl politic : lo país compta pas que 240 000 electors per près de 35,5 milions d'abitants. La situacion es plan dificila a París, poblada d'un milion d'abitants vivent gaireben tota dins de condicions vetustas. Una susmauta se fa lo 22 de febrièr, una setmana après que lo prefècte de polícia aja fach interdire las reünions politicas. Après tres jrns, lo rei es constrench d'abdicar e la Segonda Republica es proclamada. Una partida dels actors d'aqueste capvirament son de catolics socials moderats que, après Lamartine e Arago, seràn portaires de reformas politicas (per exemple lo restabliment del sufragi universal masculin e la fin de l'esclavatge dins las colonias francesas). D'autres, coma Louis Blanc, son partisans de reformas socialas. Per eles, l'Estat deu se dotar de mejans de luchar contra lo caumatge. Quitament se foguèt pas creat un ministèria del trabalh, obtenon la creacion dels talhièrs nacionals. Mas totes aquestes republicans autentics veson lors ancians adversaris politics venir de « republicans de l'endeman ». Astrucs de l'eviccion de Loís-Felip, fòrces notables legitimistas en efièch se liguèon a la Republica. Que quitament se s'opausavan vigorosament a la laïcizacion de l'ensenhament e a bon nombre de reformas socialas, lo sufragi universal lor pareis un mejan de reconquerir lo poder: comptan sul contraròtle economic qu'an per tot lo país per far pression suls electors. Lo 23 d'abril se fan d'eleccions en vista de formar l'Assemblada constituenta e pausar las basas del regim novèl. Aquesta es dominada pels moderats (unes 500). Los monarquistas, que forman lo Partit de l'Òrdre, son 200 alara que los radicals totalizan sonque 100 deputats e que los socialistas son gaireben totes sortits. Lo nombre de caumaires aumenta: lo 18 de mai, près de 115000 personas son inscrichas dins los talhièrs nacionals parisians. Al vejaire de las classas dominantas, que s'exaspèran de dever entretenir un nombre creissent de caunaires, constituisson una infamia morala. Alara que simbolizan la politica sociala realizadas après las jornadas de febrièr, la majoritat conservatritz de l'Assemblada vòta lor dissolucion en junh, çò provòca, lèu, una novèla susmauta: las Jornadas de Junh. L'armada reprimís fòrça los insurgents. Un còp venceire, republicans moderats e monarquistas escampilhan los obrièrs dels Talhièrs nacionals (lo 3 de julhet), aumentan d'una ora la jornada de trabalh, e fan desportar en Argeria, sens jutjament, près de 4 350 insurgents. La libertat d'expression es plan limitada, es la fin del sòmi d'una republica sociala. Las eleccions municipalas (3 de julhet), cantonalas (27 d'agost - 3 de setembre) e legislativas (17-18 de setembre) revèlan una evolucion de l'electorat : malcontents de la bassa dels preces, nafrats dels mejans militars utilizazts per percebre l'impòst dels 45 centims, los rurals desavoan la republica. Las eleccions presidencialas (10 de decembre) confirman aqueste reget : sostengut pel Partit de l'Òrdre, Loís Napoleon Bonaparte es elegit per quatre ans amb mai de 75 % dels vòtes exprimits. Lo 2 de decembre de 1851, realiza un còp d'Estat qu'acaba amb la Republica e, un an mai tard (2 de decembre de 1852), se fa proclamar emperaire.