cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ateïsme
L’ateïsme (var. descresença ) es una posicion filosofica definida coma l'abséncia ò lo refús de crèire dins l'existéncia d'una divinitat quina que siegue. Es una idèa anciana, apareguda tre l'Antiquitat, qu'a conegut plusors evolucions segon leis endrechs e leis epòcas istoricas. Pasmens, s'opausa au teïsme qu'es la cresença dins l'existéncia d'au mens un dieu. Es donc tanben sovent en oposicion amb lei religions, e mai s'existís quauquei religions que reconoisson pas l'existéncia de dieus.
Per aquela rason, leis atèus foguèron e son totjorn l'objècte de discriminacions e d'una repression de part deis autoritats religiosas que lei considèran coma d'apostats, d'eretics, de blasfemaires, de mescresents ò d'infidèus. Aqueu fenomèn es principalament present dins lei regions dominadas per de religions abraamicas, especialament l'islam. En particular, en 2013, lei lèis de 13 Estats musulmans prevesián totjorn condamnar a mòrt leis atèus.
L'ateïsme dins la tradicion filosofica asiatica
En Asia, de corrents filosofics non centrats sus l'existéncia d'un dieu apareguèron tre lo sègle VII avC au sen dau jaïnisme, dau bodisme, de l'indoïsme e dau taoïsme. D'efiech, aquelei religions prepausan un sauvament etèrne qu'implica pas necessariàment la preséncia d'una divinitat. Per exemple, mai d'un teologian bodista questiona dubertament l'existéncia dei dieus per la contestar.
Se formèt egalament de movements pus radicaus coma aqueu fondat per lo pensaire indian Charvaka (sègle VII ò sègle VI avC) que promouguèt una filosofia materialista, sceptic, atèu e edonista. En mai d'aquò, Charvaka s'opausèt ai doctrinas tradicionalas e acceptèt unicament la percepcion coma mejan de conoissença. Aquelei corrents atèus subrevisquèron fins ai sègles VIII e IX. Èra benlèu totjorn presents a la cort de l'emperaire Akbar (1556-1605) mai aquò es pas totalament segur. Demorèron minoritaris mai aguèron una certana influéncia sus l'elèit intellectuau de la peninsula.
L'ateïsme grècoroman
thumb|right|Representacion [[Empèri Roman|romana d'Epicur.]]
L'ateïsme europèu es eissit de la filosofia grèga presocratica dau sègle VI avC. Pasmens, l'ateïsme au sens modèrne i èra rar car l'impietat èra passibla de la pena de mòrt. D'efiech, dins una societat fòrça supersticiosa, trebolar l'òrdre public e la religion « civica » de la Ciutat èra considerada coma una menaça grèva. En revènge, au sen deis escòlas de filosofia, i aviá una certana libertat intellectuala que permetiá ai mèstres e ai discípols de desvolopar de teorias sus l'organizacion de l'Univèrs ò l'origina dei fenomèns naturaus. Dins aqueu quadre, certanei pensaires desvolopèron d'ipotèsis que necessitavan pas l'intervencion de divinitats. Per exemple, foguèt lo cas de de Socrates (v. 470-399 avC) ò de Democrit (vèrs 460-370 avC).
Pasmens, a partir dei sègles IV e III avC, leis idèas atèas venguèron pus frequentas amb de personalitats coma Evemerus (sègle IV avC), Estraton de Lampsac (335-269 avC) ò Teodòr l'Atèu (vèrs 340-250 avC). Per exemple, per lo premier, lei dieus èran lei senhors e conquistaires deïficats dau passat. Pasmens, la personalitat pus importanta de l'ateïsme antic es probablament Epicur (341-270 avC).
Durant lo periòde roman, la situacion evolucionèt gaire. Per exemple, au sègle II apC, Sextus Empiricus (vèrs 160-210) poguèt redigir una importanta sintèsi deis arguments regardant l'inexisténcia dei dieus. En conclusion, conselhèt de pas cercar de solucions. Pasmens, maugrat lo mantenement d'aquela libertat intellectuala, l'ateïsme èra encara un crime que foguèt utilizat per reprimir lei premierei comunautats crestianas.
Edat Mejana
Durant l'Edat Mejana, l'ateïsme revendicat demorèt rar en Euròpa e en Orient Mejan car lo cristianisme e l'islam o consideran coma un crime grèu. Pasmens, la redaccion regulara de refutacion de l'ateïsme per de teologians mòstra lo mantenement d'una pensada atèa. De mai, existís quauqueis exemples d'intellectuaus sospichats d'ateïsme coma Ibn al-Rawandi (827-911), Al-Razi (854-924) , Abu Isa al-Warraq (889-994) ò Al-Ma'arri (973-1057). Per aqueu darrier, la religion èra estada inventada per leis Ancians e i aviá dos tipes d'òmes : « aquelei amb un cervèu e ges de religion ; aquelei amb una religion e ges de cervèu ».
Dins aquò, lei trabalhs que criticavan la religion demorèron isolats e la pensada dau periòde foguèt dominada per la teologia e la metafisica. De mai, de tendàncias conservatritz (disparicion dau mutazilisme dins l'espaci musulman, instauracion de l'Inquisicion dins lei país crestians... etc.) favorizèron gaire leis evolucions. Pasmens, se pòdon citar lei trabalhs de Guilhèm d'Occam (1290-1347) e de sei discípols. D'efiech, tocats per lo racionalisme, concluguèron qu'es impossible per l'esperit uman de comprendre la natura de Dieu. Pauc a pauc, aquò menèt a un concèpte novèu dins l'Euròpa Medievala : la separacion progressiva entre la fe e la rason.
De la Renaissença au Sègle dei Lutz
A partir de la Renaissença, lei pensadas criticas, agnosticas e atèas se desvolopèron pauc a pauc en Euròpa. La difusion dau racionalisme foguèt una dei causas d'aqueu fenomèn amb de personalitats coma Leonardo da Vinci (1452-1519), Nicolau Maquiavèl (1469-1527), François Rabelais (mòrt en 1553) ò Miquèl de Montanha (1533-1592). Pasmens, lo motor principau d'aquela evolucion foguèt probablament la Reforma car lo debat teologic entre catolics e protestants favorizèt l'aparicion d'una critica de la religion ela meteissa.
Ai sègles XVII e XVIII, lei filosòfs « semiatèus », coma Baruch Spinoza (1632-1677), se multipliquèron e desvolopèron de visions materialistas e empiricas dau monde. Pasmens, leis atèus revendicats coma Matthias Knutzen (vèrs 1634-1676) demorèron rars car la repression aviá pas encara disparegut. Per exemple, lo filosòf John Locke (1632-1704) demandèt ais autoritats britanicas d'agir còntra l'ateïsme que menaçava, segon eu, l'òrdre sociau. Aquò empediguèt pas lo desvolopament d'una pensada critica sus la religion e l'ateïsme venguèt pus frequent durant lo Sègle dei Lutz. De questions apareguèron tanben sus l'utilitat dei religions. Per Voltaire (1694-1778), l'existéncia de Dieu èra pauc probabla mai lo filosòf reconoguèt son interès sociau per mantenir l'òrdre dins la societat.
De la Revolucion Francesa a Friedrich Nietzsche
thumb|right|[[Friedrich Nietzsche (1844-1900), filosòf alemand dau sègle XIX que declarèt « Dieu es mòrt ».]]
La Revolucion Industriala e lo desvolopament dau capitalisme liberau foguèron una autra causa de declin dau fach religiós en Euròpa. D'efiech, lei condicions de vida fòrça malaisadas deis obriers, l'utilizacion de la religion per justificar leis inegalitats socialas en favor de la borgesiá e l'aparicion d'ideologias atèas (marxisme, anarquisme...) permetèron a l'ateïsme de tocar una partida importanta de la populacion. Dos filosòfs majors dau periòde teorizèron aquel ateïsme. Lo premier foguèt Karl Marx (1818-1883) que demostrèt lo ròtle dei religions per mantenir un òrdre sociau e morau favorable ais elèits. Lo segond foguèt Friedrich Nietzsche (1844-1900) que concluguèt a la mòrt de Dieu après un estudi de l'evolucion de la moralitat umana durant lo sègle XIX.
La difusion de l'ateïsme
thumb|right|País que foguèron ([[roge clar) ò que son (roge sorn) oficialament atèus.]]
Dins lo corrent dau sègle XX, l'ateüsme conoguèt una difusion sensa precedents en Euròpa e en Asia. Lo desvolopament dau comunisme es una causa majora d'aqueu fenomèn amb l'instauracion d'Estats oficialament atèus dins lo blòt sovietic e en Republica Populara de China. Pasmens, la secularizacion dei societats occidentalas n'es un autre factor, especialament en França, en Belgica e en Escandinàvia. Lo progrès scientific e lo conservatisme dei mitans religiós favorizèron tanben aquela evolucion mai l'ateïsme es sovent en concurréncia amb l'agnosticisme.
Basas de l'ateïsme
L'ateïsme es una posicion filosofica qu'a de basas variadas.
Basas scientificas
thumb|right|Esquèma de l'organizacion [[Aristòtel|aristoteliciana de l'Univèrs que foguèt represa per la Glèisa Catolica.]]
Lo progrès scientific es un fondament important de l'ateïsme modèrne. D'efiech, dempuei la revolucion coperniciana e lo Sègle dei Lutz, lei sciéncias son capablas d'explicar lo foncionament de l'Univèrs d'un biais mai e mai complèt sensa necessitar l'existéncia d'una divinitat mitologica ò biblica. Per exemple, la demonstracion de l'eliocentrisme e la descubèrta dei lèis de Kepler e Newton invalidèron totalament la vision aristoteliciana de la Glèisa Catolica d'un Univèrs compausat d'esfèras immobilas permetent lo desplaçament deis astres.
Uei, lei religions principalas assaian de defugir la confrontacion dirècta amb la sciéncia. Per exemple, lo concili de Vatican II concluguèt a l'existéncia de dos òrdres de sabers distints : aquelei liats a la fè e aquelei a la rason. Pasmens, dins certanei cas, una repression deis idèas scientificas demòra possibla.
Basas filosoficas
thumb|right|Retrach d'[[Immanuel Kant.]]
La question de l'ateïsme interessa lei filosòfs dempuei l'Antiquitat. Ansin, plusors pensaires grècs desvolopèron d'arguments en sa favor. Per de materialistas coma Democrit (vèrs 460-370 avC), lei dieus grècs èran egalament fachs d'atòms e se preocupavan pas deis èssers umans. Dins d'autrei tèxtes, associèt la cresença en una divinitat a una illusion psicologica. Pasmens, aquelei criticas venguèron caducas amb l'evolucion dau fenomèn divin que passèt dei dieus « naturaus » e civilizators dei panteons politeïstas au concèpte de Dieu unic, omiscient e omnipotent dei religions abraamicas.
Lor adaptacion comencèt a partir dau sègle XIII amb lo desvolopament de la critica de l'escolastica. Lei critics pus virulents foguèron probablament Baruch Spinoza, Immanuel Kant, Karl Marx e Friedrich Nietzsche. Lo premier exprimiguèt lo concèpte « d'illusion religiosa » per mostrar l'interès dau govèrn a mantenir en plaça una religion. Pasmens, contestèt pas l'existéncia d'un principi divin. Marx tornèt desvolopar aquela idèa. Pasmens, segon eu, la destruccion dei religions èra una condicion necessària a la liberacion de l'èsser uman. De mai, inscriguèt clarament lo marxisme dins una optica atèa. Nietzsche resumiguèt la situacion per sa formula famosa « Dieu es mòrt ».
Pasmens, la refutacion pus importanta de l'existéncia de Dieu es aquela de Kant. Premier, establiguèt de liames entre lei tres arguments classics en favor de son existéncia : Kant concentrèt donc seis esfòrç sus l'argument ontologic car sa refutacion permet alora de refutar lei tres arguments classics d'un còp. Òr, per eu, coma l'existéncia es pas una proprietat intrinsèca, es pas possible de dire que l'existéncia apartèn legitimament a Dieu car aquò seriá confondre lo contengut conceptuau e lo predicat existenciau d'una causa. Dins aqueu cas, lo concèpte divin pròva ren ; es solament una possibilitat. Per illustrar aquela conclusion, Kant prenguèt l'exemple seguent : ''« Cent thalers reaus contèn ren de mai que cent thalers possibles. Car, coma lei thalers possibles exprimisson lo concèpte e lei thalers reaus, l'objècte e sa posicion, dins lo cas onte aqueu darrier contendriá mai que lo premier, mon concèpte seriá pas lo concèpte adeqüat. Mai siáu pus ric amb cent thalers reaus qu'amb son simple concèpte (es a dire amb sa possibilitat) »''. En resumit, la consequéncia de l'idèa ontologica es que « l'idèa de Dieu » existís, mai l'existéncia ela meteissa de Dieu es pas una idèa. Aquò permet d'invalidar l'argument ontologic e donc l'existéncia de Dieu.
Basas espiritualas
L'espiritualisme e l'ateïsme son pas sistematicament opausats. D'efiech, existís de corrents atèus pòdon gardar de formas d'espiritualitat. Lei pus coneguts son lei brancas atèas dau bodisme que reconoisson pas l'existéncia d'una divinitat. Au nivèu teoric, lo filosòf francés André Comte-Sponville (nascut en 1952) prepausèt un biais per introdurre una espiritualitat sensa Dieu dins L'Esperit de l'Ateïsme (2006).
Diferéncia amb l'agnoticisme
L'agnosticisme es una posicion filosofica sovent assimilada a l'ateïsme, especialament dins lei país que condamnan l'abséncia de religion. Pasmens, l'agnosticisme es una concepcion que pensa que l'esperit uman es pas capable d'accedir a l'absolut. En causa d'aquela impossibilitat, sei partisans considèran qu'es impossible de respòndre a la question de l'existéncia d'una divinitat. Lei conclusions eissidas d'aqueu principi son lei basas de divèrsei soscorrents coma l'agnosticisme « provisòri » (que pensa qu'una respònsa demòra possibla amb lo progrès tecnic ò filosofic) ò l'agnosticisme « definitiu de principi » (que pensa que trobar una respònsa es definitivament impossible).
Corrents e tipes d'ateïsme principaus
thumb|right|Simbòl de l'associacion [[sciéncia|scientifica estatsunidenca American Atheist, sovent utilizat per representar l'ateïsme scientific.]]
Occitània
En Occitània, la question de la definicion de l'ateïsme es fòrça influenciada per lei debats filosofics francés. Segon André Comte-Sponville, es possible de definir : Per l'istorian francés Georges Minois (nascut en 1946), especialista de l'ateïsme occidentau, lo nombre de corrents es pus important, existís au mens tres ateïsmes « teorics » definits par la respònsa a la question de l'existéncia de Dieu : En mai d'aquò, se pòdon definir un ateïsme « practic » que consistís a viure sa vida sensa se preocupar de l'existéncia d'una divinitat e ateïsme « especulativopractic » que consistís a considerar de l'existéncia de divinitats dèu pas aver de consequéncias sus la vida deis òmes.
De son caire, l'eclesiastic Jean Vernette (1929-2002) definissiá tres formas d'ateïsmes. Lei doas premieras son dichas « ateïsme teoric » e « ateïsme practic » e son similaras ai dos premiers corrents prepausats per Minois. En revènge, sa tresena forma es pus originala qu'es un « ateïsme de metòde » destinat a una aplicacion scientific. Segon eu, es una condicion necessària a l'activitat scientifica car Dieu es pas supausat agir sus lo debanament deis experiéncias.
País anglosaxons
Dins lei país anglosaxons, s'observan lei meteissei debats qu'en Occitània amb de definicions multiplas de l'ateïsme. Dins aquò, existís un ensemble de dos critèris que conoís una certana difusion en causa de sa simplicitat e de l'influéncia culturala deis Estats Units.
Lo premier element es lo destriament entre ateïsme implicit e ateïsme explicit qu'es definit per l'aspècte conscient de l'ateïsme de la persona. Dins lo cas implicit, i a abséncia de cresença en una divinitat sensa refús conscient de son existéncia. Au contrari, dins lo cas explicit, l'individú refusa d'acceptar l'existéncia de dieus a l'eissida d'una reflexion volontària. Lo segond regarda lo caractèr positiu ò negatiu de l'ateïsme segon de concepcions similaras a aquelei de Comte-Sponville : la forma positiva es definida per l'afiermacion de l'inexisténcia de dieus e la forma negativa recampa totei lei formas de non teïsme.
A partir d'aquelei distincions, se realiza un esquèma permetent de determinar tres tipes principaus d'ateïsme : un ateïsme feble que correspond a l'ateïsme implicit, un ateïsme moderat que caracteriza leis atèus explicits non teïstas e un ateïsme fòrt marcat per lo reget explicit de l'existéncia d'una divinitat quina que siegue.
Difusion
thumb|right|Difusion mondiala de l'ateïsme segon [[Phil Zuckerman.]]
La difusion de l'ateïsme dins lo monde es una causa malaisada de mesurar en causa de plusors problemas : L'estimacion dau nombre d'atèus es donc fòrça variable. Lei taus pus bas son de l'òrdre de 2% de la populacion mondiala e lei pus importants d'aperaquí 15%. Pasmens, dins la màger deis estudis, lei regions pus atèas dau monde se situan en Euròpa (Euròpa Occidentala, Escandinàvia, Russia) e en Asia (Japon, Corèa dau Sud, Vietnam...).
Discriminacions
thumb|right|[[Estats onte leis atèus pòdon èsser condamnats a la pena de mòrt en 2007.]]
L'ateïsme es l'objècte d'una repression dins mai d'un país dempuei son aparicion. D'efiech, es sovent considerat coma una menaça per l'estabilitat de la societat, especialament dins aquelei que laissan un ròtle sociau e morau important ai religions organizadas. Au començament dau sègle XXI, leis atèus subisson donc una repression e de discriminacions dins un nombre important de país. Lei cas pus extrèms se tròban principalament dins l'espaci musulman onte leis atacas còntra l'islam son durament sancionats per la lèi islamica (charia). Ansin, l'ateïsme es enebit dins la màger part dei país musulmans siá gràcias a de lèis especialas siá gràcias a aquelei regardant la repression de l'apostasia. Òr, coma l'apostasia es un crime fòrça grèu dins la lèi islamica, l'ateïsme public pòu menar a de condamnacions sevèras, compres la pena de mòrt. De mai, de discriminacions particularas pòdon s'aplicar ais atèus coma l'enebiment d'intrar dins l'administracion, de crompar una proprietat, de recebre un eiretatge, d'esposar un musulman ò de participar a la vida politica dau país. Dins certanei regions, l'assassinat deis atèus declarats es tanben vist coma un biais de sauvar l'onor de la familha.
Dins lei regions de tradicion crestiana, l'ateïsme es mielhs acceptat mai de discriminacions demòran en plaça. Per exemple, ais Estats Units, la constitucion de plusors Estats assegura explicitament la libertat de religion sensa preveire de proteccion per aquela d'irreligion. Ansin, Arkansas, Maryland, la Carolina dau Sud, Tennessee e Tèxas pòdon liurament aplicar de restriccions d'accès a certanei mestiers ais atèus (generalament dins lo domeni judiciari). D'associacions coma lei Boy Scouts of America pòdon tanben refusar de sòcis atèus. En Irlanda, una formacion donada per la Glèisa Catolica es necessari per venir professor. Enfin, se pòu citar Brasil ont un estudi de 2009 mostrèt que leis atèus èran lo grop pus aborrit per la populacion generala (davant lei toxicomans).
Goncourt
Goncourt pòt essèr:
Courville
Courville es una comuna francesa, situada dins lo departament de Marna e la region de Champanha-Ardena.
Dau vent dins las plumas
thumb|200px|Dins la soa carrèra dab los mosquetaris lo protagonista que's tròba embarrat dens lo [[castèth deu Har]]Dau vent dins las plumas qu'ei un roman istoric de capa e d'espada de l'escrivan peiregòrd Joan Ganhaire publicat en 1992 dens la colleccion A tots de l'IEO. Qu'arrecebè lo Prèmi Joan Bodon en 1994. La soa accion que's debana en Peiregòrd, Guiana e Bordèu deu temps deus mosquetaris, de Richard Cromwell e de l'Ormada. E 2006 l'autor que publiquè la seguida dens la medisha colleccion dab lo tíítol Las islas jos lo sang.
Comunautat de comunas dau País de Senta Aulaia
La Comunautat de comunas dau País de Senta Aulaia es una intercomunalitat, perigòrda situada dins lo departament de Dordonha e la region de Novela Aquitània, ancianament d'Aquitània. Son còdi SIREN es 242 400 935. La lenga autoctòna es l'occitan lemosin, dins sa varianta perigòrda e lo sentongés.
Courville
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Dau vent dins las plumas
Resumit
Joan-Francés Bernabèu, hilh deu segur de Malacomba, que deu huéger lo son ostau per'mor de préner la culpabilitat deu son hrair qui aparentament assassinat un sénher vesin (en vertat qu'ei pas sonque assomat) ; aqueste qu'èra eth medish viengut per assassinar Joan-Francés per'mor de créder (çò qui ei faus) qu'avèva engrossat la soa hilha.
Comunautat de comunas dau País de Senta Aulaia
Istòria
Lo nombre de comunas baisset de 10 a 6, per'mor de fusions de comunas :
Dau vent dins las plumas
Resumit
Dens la soa huèita que tròba ua persona assassinada qui expira e qui'u hida un document (ua lista de personalitats bordalesas compromesas dens lo complòt de l'Ormada e qui esperan l'ajuda de l'Anglatèrra de Richard Cromwell) e qu'ei la debuta d'ua carrèra enter Joan-Francés, los mosquetaris e membres de l'Ormada, durant la quau lo protagonista e hè mantuas rescontras e qui s'acaba dab lo son embarcament de cap a Anglatèrra.
Comunautat de comunas dau País de Senta Aulaia
Veire tanben
thumb|600px|center|Mapa dels EPCI de Dordonha al 1èr de genièr de 2019
Pairinhac (Carcin)
Pairinhac (Payrignac en francés) es una comuna carcinòla situada dins lo departament francés d'Òut e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Luòcs e monuments
thumb|300px|left|La glèisa de Sant Agapit.
Tipe 61
Lo carri Tipe 61 es un carri de combat principau japonés de premiera generacion desvolopat entre 1950 e 1960. Foguèt en servici dins l'armada japonesa de 1961 a 2000 avans son remplaçament per lei Tipe 74 e Tipe 90 de segonda e tresena generacion. Foguèt jamai exportat e conoguèt ges de conflicte.
Paula Fernandes
thumb|right|Paula Fernandes Paula Fernandes (Sete Lagoas, 28 d'agost de 1984) es una cantaira brasilièra.
Tipe 10
Lo carri Tipe 10 es un carri de combat principau japonés de quatrena generacion. Intrèt en servici en 2010 au sen de l'armada japonesa e sa produccion es en cors.
Saint-Romain-sur-Cher
Saint-Romain-sur-Cher es una comuna francesa, situada dins lo departament de Loir e Char e la region dau Centre.
Geografia
Sant-Romain-sus-Doncas qu'es una municipalitat del Loir-e-Doncas que (41) #que la prefectura n'es Bles. Aperten a la Region Centri.
Sant-Romain-sus-Doncas que se situa a aperaquí 30 km al sud-oèst de Romorantin-Lanthenay e 30 km al sud de Bles. Las siás municipalitats vesinas son Méhers, Thésée, Nogueres-sus-Doncas que e Sant-Aignan.
Saint-Romain-sur-Cher est une commune du Loir-et-Cher (41) dont la préfecture est Blois. Elle appartient à la Région Centre.
Saint-Romain-sur-Cher se situe à environ 30 km au sud-ouest de Romorantin-Lanthenay et 30 km au sud de Blois. Ses communes voisines sont Méhers, Thésée, Noyers-sur-Cher et Saint-Aignan.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Ancià diocèse De Orléans ; dempuèi la, dépendait de la abbaye de Pontlevoy.
Ancien diocèse d'Orléans ; depuis le, dépendait de l'abbaye de Pontlevoy.
Enwang
L'enwang es una lenga cross river parlada en Nigèria. Fa partida de la branca cross river bas.
Localisacion
L'enwang es parlat dins la zòna de govèrn local de Mbo de l'Estat d'Akwa Ibom.
Renedo de Esgueva
Renedo de Esgueva es un municipi de la província espanhòla de Valhadolid dins la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Guèrra civila
Una guèrra civila es una situacion de guèrra qu'existís dins un Estat quand au mens dos grops armats identifiables se combaton militarament. Atestat dempuei l'Antiquitat, aqueu tipe de conflicte foguèt lòngtemps causat per de questions de succession dins lei monarquias avans d'evoluir, a partir dau sègle XVIII, vèrs de conflictes d'origina politica, sociala, nacionala, etnica o religiós. A respècte dei guèrras internacionalas, èra tanben caracterizat per un acarnament pus important car, fins ai convencions de Genèva signadas après la Segonda Guèrra Mondiala, lo venceire èra liure de considerar lei vencuts coma de criminaus e de leis executar.
Definicion
Dins lo drech internacionau e lei lèis de la guèrra modèrnes, una guèrra civila es un « conflicte armat non internacionau » car lo mot « guèrra » es reservat ai conflictes armats internacionaus, es a dire entre Estats. De mai, per venir una « guèrra », un conflicte dèu èsser caracterizat per un certan nivèu de violéncia, d'organizacion e de durada. Aquelei critèris permèton de diferenciar una guèrra civila e de « trébols interiors », susceptibles de presentar de violéncias similaras mai pas lei caracteristicas d'un conflicte armat (esmogudas, lucha de faccions... etc.).
La localizacion dau conflicte dins un Estat permet tanben de destriar aquela guèrra d'un conflicte armat internacionau, opausant lei fòrças armadas d'au mens dos Estats. Dins aquò, es frequent que lei grops armats participant ai guèrras civilas siegan sostenguts, mai o mens dubertament, per d'autreis Estats.
Leis originas premieras dei guèrras civilas son fòrça variadas e pòdon èsser etnicas, religiosas, socialas, economicas, politicas, territorialas... etc. Pasmens, coma per una guèrra internacionala « classica », la question economica es sovent present d'una maniera sosjacenta. Dins lo cas d'una guèrra civila territòriala, lo conflicte pòu èsser considerat coma una guèrra d'independéncia, especialament per lei luchas contra una dominacion coloniala o una ocupacion estrangiera.
Lei guèrras civilas de l'Antiquitat e de l'Edat Mejana
Lei guèrras civilas son de fenomèns vièlhs qu'èran frequents durant l'Antiquitat, l'Edat Mejana e lo periòde anant dau sègle XVI au sègle XVIII. Sei causas pus frequentas regardavan de questions de succession. D'efiech, dins lei monarquias dau periòde, l'abséncia de règlas de succession definidas, l'abséncia d'eiretiers o un sobeiran incompetent podián entraïnar un conflicte per la corona. Dins leis Estats pus estructurats, un generau venceire podiá tanben representar una menaça se dispausava de fòrças importantas. Per exemple, durant lo sègle III apC, l'Empèri Roman foguèt lo teatre de guèrras civilas quasi continualas entre lei caps de l'armada.
De còps, d'autrei motius èran possibles. Per exemple, dins lei ciutats de la Grècia Antica, de conflictes intèrnes opausan sovent l'aristocracia e la massa dei païsans. De còps, podiá se transformar en guèrra vertadiera siá dirèctament en causa de questions agràrias siá indirèctament per de questions de regim politic pus favorable a una faccion o a una autra. La question religiosa èra tanben una fònt de conflictes intèrnes grèus coma l'atestan lei guèrras de religion europèas dau sègle XVI. Pasmens, d'una maniera generala, aquelei causas de guèrra civila demorèron raras.
Lei guèrras civilas modèrnas
A partir dau sègle XVIII, la disparicion progressiva dei monarquias vetz una evolucion dei guèrras civilas que cambièron de natura. Lei guèrras de succession venguèron pus raras e foguèron remplaçadas per de conflictes que despendon de problemas sociaus, politics, nacionaus, etnics o religiós. Pòdon èsser despartidas dins tres categorias diferentas : Dins mai d'un cas, una guèrra civila pòu mesclar mai d'un tipe de conflicte. Per exemple, durant lei guèrras de la decolonizacion, lei movements comunistas èran en favor de l'independéncia e de la mesa en plaça d'un òrdre economic e politic novèu.
L'extension dei convencions internacionalas ai guèrras civilas
Fins au començament dau sègle XX, lei guèrras civilas foguèron juridicament consideradas coma d'afaires interiors de l'Estat regardat. Leis autoritats avián donc la libertat e lo drech de tractar lei vencuts coma l'entendián. Per exemple, èra possible d'aplicar ai rebèls lo drech penau e de lei considerar coma de criminaus. Pasmens, una internacionalizacion dau conflicte èra possibla e, dins aqueu cas, lei facciós podián recebre de drechs. Necessitava une declaracion de belligerància realizada :
Dins certanei cas, èra possible de donar ai rebèls l'estatut « d'insurgents ». Aquò èra un engatjament de pas aplicar lo drech criminau ai rebèls.
La Guèrra d'Espanha (1936-1939) mostrèt lei limits d'aquelei dispositius. En 1949, foguèt donc decidit d'integrar lei guèrras civilas dins lei Convencions de Genèva e de precisar la definicion d'una tala guèrra. L'article 3 dau tèxte i impausèt lo respècte de certanei règlas umanitàrias. En 1977, foguèt completat per lo Protocòli addicionau II qu'enebiguèt explicitament leis atacas còntra lei populacions civilas o lei bens necessaris a sa subrevida e lei desplaçaments fòrçats. Explicitèt tanben lei drechs dei presoniers. Enfin, l'article 8 deis estatuts de la Cort Penala Internacionala reconoís coma crime de guèrra lei violacions dei règlas de basa de la conducha d'un conflicte armat non internacionau.
Puègbusca
Puègbusca (Pechbusque en francés) es una comuna lengadociana situada dins lo departament de la Nauta Garona e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Geografia
Comuna de l'airal urban de Tolosa situada dins son pòl urban a 7 km al sud del centre de Tolosa. Puègbusca fa partida de la comunautat d'aglomeracion del Sicoval.
Toponimia
Puègbusca es atestat coma Podius Buxanum en 1362.
Istòria
Pendent l'Ancian Regime, Puègbusca èra de la diocèsi civila de Tolosa, doncas de la província de Lengadòc, de la generalitat de Tolosa, de l'archidiocèsi de Tolosa, de la senescauciá de Tolosa. Le vocable de la glèisa es Sent Jacme. Tanlèu 1790, Puègbusca èra del canton de Castanet.
Kedilieg
Kedilieg en breton ( Quédillac en francés) es una comuna bretona, situada dins lo departament d'Ille et Vilaine e la region de Bretanha.
Sent Antòni deu Pont d'Arrats
Sent Antòni deu Pont d'Arrats (Saint-Antoine sur l'Arrats en francés) qu'ei ua comuna occitana de Gasconha situada dens lo departament de Gers e la region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.
Événements
Course pédestre en Juin (inscrite au calandrier national) Festival de la Pierre, août, chaque année.
Passatge a nivèl
vinheta|Passatge a nivèl automatic francés, a [[Auvers-sur-Oise.]] Un passatge a nivèl (var.  de nivèu/niveu)(abreujat PN dins lo girgon ferroviari) es un crosament a nivèl (es a dire que las vias que se crosan son a la meteissa auçada, per oposicion als ponts e als tunèls) d'un camin de fèrre e d'una via rotièra o pedonièra.
En França
En França, los passatge a nivèl automatics son pas installats sus las linhas de camin de fèrre limitadas a mai de 160km/h, las autorotas e las vias rapidas.
El Burgo de Ebro
El Burgo de Ebro es un municipi de la província espanhòla de Saragossa dins la Comunautat Autonòma d'Aragon.
Sosdesvolopament
Lo sosdesvolopament se ditz d'un país paure per oposicion als païses avançats. Aquò es un concèpte relativament recent que nais l'endeman de la Segonda Guèrra Mondiala. Dempuèi aquela guèrra, Occident obsèrva l'immensa misèria de mai de dos tèrces de l'Umanitat. Los païses avançats an sempre anonciat lor ambicion de solucionar la misèria dels païses sosdesvolopats.
Los esfòrces de desvolopament economic tendon a far passar los païses sosdesvolopats per una fasa de país emergent (en via de desvolopament/país en desvolopament), de contunh una fasa de país desvolopat. Aquesta vision a evoluit dins los actors de terren cap a la nocion de maldesvolopament.
Moses Blah
Moses Zeh Blah (n. 1947) militar e diplomata foguèt lo president interin de Libèria entre lo 11 d'agost e lo 14 d'octobre de 2003.
Lengas omoticas
Las lengas omoticas son una de las brancas de la familha de las lengas afroasiaticas.
Classificacion intèrna
Segon Bender (1988), la classificacion intèrna de las lengas omoticas es :
Caüsac d'Ador
Caüsac d'Ador (Cahuzac-sur-Adour en francés) qu'ei ua comuna gascoa d'Occitània, situada dens lo departament de Gers e la region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.
Geografia
Comuna situada sus l'anciana rota nacionala 135 entremiei Barçalona de Gers e Vic de Bigòrra. vignette|upright=1.6|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
Per Dauzat e Rostaing tots los Cahuzac (en francés) qu'an la medisha origina e Bénédicte Boyrie-Fénié que considèra explicitament los toponimes d'Òut e Garona, Aude, Gèrs e Tarn e venguen deu medish nom, emei sia pas exactament lo qui causigón sos davancièrs. Que's pòt donc tornar escríver çò qui existeish dens l'article Caüsac (Òlt e Garona).
Dauzat e Rostaing que postulan *Cadusiacum, d'un nom d'òmi gallo-roman *Cadusius, deu gallés Cadus, dab lo sufixe -acum. Astor (citat per Bénédicte Boyrie-Fénié) qu'òpta per *Caducius, nom gallic d'òmi, a partir de Cadusius, e Ernèst Negre per un nom de persona roman Cabutius, dab lo medish sufixe. Bénédicte Boyrie-Fénié qu'accèpta lo nomen Cabutius, -b- intervocalic passant a [w], dab sufixe -acu,. Lo resultat que seré una fòrma dab iatus, *Caüsac. Peus divèrs Cahuzac, Xavier Delamarre que causeish tanben Cabutios seguit deu sufixe -acon, cabutiācon. Los noms Cabutius, Cabutō que son atestats e que venguen d'ua soca celtica cab- « gola, mus ». Pr'aquò, lo resultat orau que pòt estar diferent d'un lòc a l'aute.
Discalculia
La discalculia es una dificultat d'aprendissatge especifica dels matematicas, equivalent a la dislexia per l'escritura.
Miègjorn
Geografia
Lo Miègjorn (var. Miegjorn) o lo Mieidia (var. Mèidia) es un nom de luòc vague que pòt designar de territòris divèrses.
Temps
'''Miègjorn es l'ora ont lo solelh es lo mai naut dins lo cèl.
Bonaire
Bonaire es una illa de la mar Cariba, qu'aperten a las Pichonas Antilhas e situada en fàcia de las còstas de Veneçuela. Bonaire forma amb l'illa vesina de Bonaire Pichon una comuna d'oltramar dels Païses Basses, administrada pels Païses Basses Caribencs. La capitala n'es Kralendijk.
thumb|right|320px|Kralendijk, capitala de Bonaire e Bonaire Pichon
Istòria
Lo 10 d'octobre de 2010, l'illa devenguèt una comuna dels Païses Basses, a l'escasença de la dissolucion de las Antilhas Neerlandesas.
Recy
Recy es una comuna francesa, situada dins lo departament de Marna e la region de Champanha-Ardena.
Sirvens sui
Sirvens sui es une cançon dels Fabulous Trobadors :
Recy
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Sirvens sui
Repic E bon fòl sui, qui m'en vòl creire E savis ben, quan tròp ab cui.
Sirvens sui avutz et arlòts, E comtarai totz mos mestièrs, E sui estatz arbalestiers E portacarn e galiotz E relions e baratiers E pescaires et escudiers, E sui ben de pèiro murer, Perà de cosir non tròp par, E mauta mortèi mantas ves, E ai mais de cent auzèls pres ; E sui trobaires bèls e bons, Qu'eu fatz sirventés e tençons, E sui joglars desavinens E de sèt òrdes sui crezens. E fui mazeliers e fis datz, E corregiers fui lonjamens, E sai far anèls bèls e gens E rateiras per penre ratz, E far ausbères e garnizons, E sai far putas e lairons, E sangnèi brac, e fui boviers E mais d'un mes mercadaniers, E sai far arcas e vaissèls, Penches e fus e cascavèls, E sai far galeas e naus, Coutèls et espazas e fous ; E sai èsser pèstres e còcs E sui bons mètges quant es lòcs. E fui clèrgues e cavaliers Et escrivans e taverniers, E sai far sèlas e escutz, E sai ban pénher e far glutz, E sai tèisser e far carbon, E sai faire del gal capon, E sai far teulas e capèls, E sai far gipas e gipèls, E sai far lanças e bordons, E sui especïals tròp bons,
E sai batre lan'e deniers, E sui fòrt cortés agulhiers, E sui cambïaires leials, E sui envèrs las femmas fals.
Aslan Bzhania
Aslan Bzhania (n. a Tamysh, en Abcazia, lo 6 d'abril de 1963) es lo president d’Abcazia dempuèi lo 20 d'abril de 2020.
Sirvens sui
E fis estuaira e tamis, E cerquèi aur e pueis m'assís A cavar argen ben tres ans, E fui corrieus arditz e grans, E sai far frens e esperons, E budeliers fui a sazons, E fis caus e fui campaniers, E sai ben èsser falconiers, E fui portiers e barufautz E gacha per fregz e per cautz, E bilhaires e berretiers, E fui de seda bons obriers, E engenhs fis, si Dieus mi gar, E còrdas e pairols sai far.
E fis olas e fui sauniers, E fui caçaires e veiriers, E fis pargamins e fossatz, E sai liar radèls e ratz.
E talhèi borsas e vendèi Plom per argent, e pois menèi Orps e devine redons e gras, E fui barbiers, e paniers fas.
Castro (Chile)
thumb|230px|right|Palafitos, maisons tradicionalas de peschadors, a Castro.
Josèp Anglada
S'interessèt tanben a la dialectologia occitana e publiquèt un estudi sul parlar de Lesinhan. Erudit important de l'Universitat de Tolosa, demest las vocacions que suscitèt conven de mençonar que dirigiguèt la tèsi de Pere Fouché sus la fonetica e morfologia istorica del rosselhonés.
Castro (Chile)
Castro qu'ei la vila principala e ua comua de l'illa de Chiloé, au chilena (region deus lacs). Sa populacion qu'èra estimada a 39 366 abitants en 2002. Sa superfícia totau qu'ei de 427,5 km².
Josèp Anglada
Biografia
Josèp Anglada nasquèt dins una familha modèsta de Lesinhan. Faguèt los estudis a Montpelhièr e foguèt fòrtament influenciat pel medievalista Camile Chabaneu, çò que lo portariá cap als estudis de l'occitan ancian e del francés medieval. Faguèt puèi d'estudis durant dos ans en Alemanha, a l'Universitat de Bonn e puèi a l'Universitat de Friborg. Sa primièra òbra capitala foguèt sa tèsi, presentada a l'Universitat de la Sorbonne, sul trobador Guiraut Riquièr, publicada en 1905. Afogat pels estudis, venguèt puèi professor de collègi abans d'arribar a la facultat, entre d'autres a Tolosa (en 1910) ont foguèt lo successor d'Alfred Jeanroy. Dins l'universitat mondina ensenhèt çò que se sonava en aquel temps la "lenga e la literatura meridionalas". Ailà Anglada faguèt de cambiaments radicals que devián situar l'occitan al centre romanistic de son epòca.
Castro (Chile)
vinheta|230px|drecha|Vuda dempuèi Tentén
Josèp Anglada
Biografia
Publiquèt mantuna òbra de divulgacion scientifica sus la lenga occitana, los trobadors e lor istòria, qu'una d'elas foguèt la Grammaire de l'ancien provençal, una de las gramaticas mai completas de son temps sus la lenga d'òc anciana. Fondèt un Institut d'Estudis Meridionals, que lo Centre de Ressorsas Occitanas e Meridionalas n'es uèi l'eiretièr. Demest sos estudiants mai remarcables conven de citar los lingüistas occitans Loís Alibèrt, Josèp Salvat, lo catalan Pere Fouché qu'elaborèt la primièra gramatica istorica del catalan e lo grand poèta rosselhonés Josep Sebastià Pons.
Josèp Anglada representa lo simbòl de l’aligança de l'universitari e del felibre notable. Foguèt elegit manteneire de l'Acadèmia dels Jòcs Florals en 1911. Foguet tanben lo primièr president de la Societat d'Estudis Occitans en 1930. Moriguèt lo 13 de julhet de 1930 en seguida d'una emiplegia.
Òbras
Cèrtas òbras de Josèp Anglada se pòdon legir en seguir los ligams extèrnes enjós.
Matilla de Arzón
Matilla de Arzón es un municipi de la província espanhòla de Zamora dins la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Triagad
Triagad en breton ( Treffiagat en francés) es una comuna bretona, situada dins lo departament de Finistèrra e la region de Bretanha.
Geografia
Cara al pòrt del Guilvinec, la municipalitat a dividit en dos : la part maritima (Léchiagat) e la part rurala (Treffiagat).
Face au port du Guilvinec, la commune est divisée en deux : la partie maritime (Léchiagat) et la partie rurale (Treffiagat).
Le port est équipé d'un élévateur de bateaux, et d'un large terrassement accueillant les chalutiers en réparation.
Istòria
Parròquia dempuèi la, Treffiagat, #que dépendait antany de la évêché de Cornouailles es un démembrement de la parròquia primitive de [Plobannalec]. Treffiagat A vist se crear sus lo sieu territòri, lo 23 d'agost de 1949, la parròquia de Léchigat (anotat Lesriagat en 1428 e, en 1442, de contunh Leschiagat l'an 1634. Se tròba los appellations seguents : Trefriagat (vèrs 1330), Treffriagat (en 1351, en 1405 e en 1535), Treffiagat (en 1659).
Lo pòrt de Treffiagat-Léchiagat afronta aquel del Guilvinec.
Aquela municipalitat a citat per aver-i participat a la Revòlta de las Casquetas rojas o Revòlta del papièr afranquit sobrevinguda l'an 1675.
Lo môle del pòrt, long de 90 mètres, a bastit al començament del, e dos cales an apondut en los ans 1920. Aquel del Guilvinec, mes sus l'autre marge de la conca, a bastit a la meteissa epòca, en barrant e en protegint lo braç de mar.
Paroisse dès le, Treffiagat, qui dépendait jadis de l'évêché de Cornouailles est un démembrement de la paroisse primitive de [Plobannalec]. Treffiagat a vu se créer sur son territoire, le 23 août 1949, la paroisse de Léchigat (noté Lesriagat en 1428 et, en 1442, puis Leschiagat en 1634. On rencontre les appellations suivantes : Trefriagat (vers 1330), Treffriagat (en 1351, en 1405 et en 1535), Treffiagat (en 1659).
Le port de Treffiagat-Léchiagat fait face à celui du Guilvinec.
Cette commune est citée pour avoir participé à la Révolte des Bonnets rouges ou Révolte du papier timbré survenue en 1675.
Le môle du port, long de 90 mètres, est construit au début du, et deux cales sont ajoutées dans les années 1920. Celui du Guilvinec, placé sur l'autre rive du bassin, est construit à la même époque, fermant et abritant le bras de mer.
Lengas atabascanas
thumb|Distribucion precoloniala de las lengas na-déné (atabascanas + eyak + tlingit) Las lengas atabascanas o atapascanas son una larga familha de lengas indigenas d'America del Nòrd, localizadas a l'oèst en tres grops de lengas atenents: septentrional, còsta pacifica e meridional. Kari e Potter estimavan en 2010 lo territòri total de las 53 lengas atabascanas a 4,022,000 de km2.
Lo chipewyan es la lenga nativa parlada sus lo pus grand territòri en America del Nòrd, mentre que lo Navajo es la lenga nativa parlada per lo pus grand nombre de locutors al nòrd de Mexic.
Classificacion intèrna
La familha de las lengas atapascanas se repartís en tres grops geografics : septentrional, còsta pacifica e meridional. Lo fach que las lengas de la còsta pacifica constituisson un grop genetic valid demòra un objècte de discussions entre lingüistes. Lo grop septentrional es el particularament problematic. En rason de l'abséncia dels critèrs d'inovacion partejada e de las correspondàncias foneticas, abitualament utilizats per definir des regropaments condreches, la familha atapascana (especialament las lengas septentrionalas) foguèt qualificada de "complèxe coesiu" per Michael Krauss (1973, 1982). Aital, lo modèl teoric d'arborescéncia genetica de la familha (Stammbaumteoria) es benlèu inapropriat. Las lengas de la branca meridionala son ben mai omogenèas e constituisson lo sol sosgrop clarament genetice.
La lista ci-dessós presenta las brancas principalas de la familha atapascana. Es basada sus la classificacion de Keren Rice (veire Goddard 1996, e Mithun 1999).
Gonneville-sur-Mer
Gonneville-sur-Mer es una comuna normanda, situada dins lo departament de Calvadòs e la region de la Bassa Normandia.
Geografia
Situat al nòrd-oèst del país de Auge, lo territòri de la municipalitat de Gonneville-sus-mar es fòrça vallonné amb altituds en podent arribar a 150 mètres. De nombrosas fonts donan naissença a cors d'aiga #que travèrsan lo territòri communal #que la majoritat se'n tiran en lo Drochon. La caractéristique principala de la municipalitat presenta de contrastes saisissants entre mar e campanha amb una bordure littorale d'Unitat|2|km aperaquí al nivèl del luòc archéologique protegit falaises de las Vacas e dels païsatges de bocage normand a qualques centenats de mètres de la près de mar.
Situé au nord-ouest du pays d'Auge, le territoire de la commune de Gonneville-sur-mer est très vallonné avec des altitudes pouvant atteindre 150 mètres. De nombreuses sources donnent naissance à des cours d'eau qui traversent le territoire communal dont la plupart se jettent dans le Drochon. La caractéristique principale de la commune est de présenter des contrastes saisissants entre mer et campagne avec une bordure littorale de 2 km environ au niveau du site archéologique protégé des falaises des Vaches Noires et des paysages de bocage normand à quelques centaines de mètres du bord de mer.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Lo data|26|d'octòbre|2010, lo tribunal administratiu de Can, pres pel prefècte del Calvados, a impausat de traire lo retratat de Philippe Pétain expausat dins la sala del conselh municipal de la comuna. Planh i aviá #èsser depausada près de la HALDE per un convidat a un matrimòni començament 2010.
Le 26, le tribunal administratif de Caen, saisi par le préfet du Calvados, a imposé d'enlever le portrait de Philippe Pétain exposé dans la salle du conseil municipal de la commune. Plainte avait été déposée auprès de la HALDE par un invité à un mariage début 2010.
Fleys
Fleys es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Iona e la region de Borgonha.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Abans 1789, Fleys aperteniá al diocèse de Langres e al bailliage seigneurial de Nogueres.
Avant 1789, Fleys appartenait au diocèse de Langres et au bailliage seigneurial de Noyers.
Nòtas
<references group=N/>
Calhan
Calhan pòt essèr:
Uda
L'uda es una lenga cross river parlada en Nigèria. Fa partida de la branca cross river bas.
Localisacion
L'uda es parlat dins la zòna de govèrn local de Mbo de l'Estat d'Akwa Ibom.
Batalha d'Antietam
La batalha d'Antietam se debanèt lo 17 de setembre de 1862 durant la Guèrra de Secession (1861-1865). Foguèt lo resultat d'una ofensiva de l'armada sudista dau generau Robert Lee (38,000 òmes), en direccion de Washington, arrestada per lei fòrças nordistas comandadas per George B. McClellan (87,000 òmes).
En despiech d'errors importantas, lo generau McClellan capitèt d'arrestar l'ataca advèrsa gràcias a sa superioritat numerica. Lei Nordistas perdiguèron 12,500 òmes (còntra 10,000 per lei Sudistas) e assaièron pas de perseguir lei vencuts que se retirèron aisament sus son territòri. Pasmens, politicament, aquela victòria permetèt au president Lincoln de proclamar l'abolicion de l'esclavatge.
Reichshoffen
Reishòfen (Reischofèn en grafia mistralenca ; Reichshofen en alemannisch; Reichshoffen en francés) es una comuna francesa del departament del Bas Ren e de la region del Grand Èst.
Roales de Campos
Roales de Campos es un municipi de la província espanhòla de Valhadolid dins la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Ancud
vinheta|178px|drecha Ancud qu'ei ua vila chilena. Sa populacion qu'èra estimada a 39 946 abitants en 2002. Sa superfícia totau qu'ei de 1,752 km².
Quissac (Carcin)
Quiçac  (Quissac en francés) es una comuna carcinòla situada dins lo departament francés d'Òut e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Montpelier
thumb|280px|right|Edifici del govèrn de Vermont, a Montpelier.
Montpelier (de Montpellier, nom francés de Montpelhièr) es la capitala de l'estat estatsunidenc de Vermont. Sa populacion, en 2000, èra de 8035 abitants. Sa superfícia totala es 26,5 km².
Oulles
Oulles en arpitan (Oulles en francés) es una comuna arpitana dau Daufinat, situaa dins lo departament d'Isèra e la region d'Auvèrnhe Ròse Aups.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
De la XVII a la XIX sègle, de las minas de fèrre, de plomb e de còder an #èsser espetadas per divèrsas societats minaires. La municipalitat #comptar, a cèrtas epòcas, divèrses centenats d'abitants.
Du XVII au XIX siècle, des mines de fer, de plomb et de cuivre ont été exploitées par plusieurs sociétés minières. La commune compta, à certaines époques, plusieurs centaines d'habitants.
Lengas coshiticas
Las lengas coshiticas son un dels grop de lengas, al sen del grop de la familha de las lengas afroasiaticas.
El Buste
El Buste es un municipi de la província espanhòla de Saragossa dins la Comunautat Autonòma d'Aragon.
La Chapèla Genesta
La Chapèla Genesta  (La Chapelle-Geneste en francés) z-es una comuna auvernhassa situada dins lo departament del Naut Léger e la regiond'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament d'Auvèrnhe.
Comunas vesinas
400px|left|Distanças e posicion relativa
Bassana
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.