cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Lluís Companys
La dintrada en politica
thumb|250px|Document que pòrta la signatura de Companys Lo Partido Reformista perdèt las eleccions municipalas de 1913. La crisi del reformisme se produsiguèt e Companys partiguèt de La Publicidad. Aprèp una militància brèva al Blòc Republican Autonomista qu'i collaborèt coma redactor dels quatre numèros de La Barricada, l'organ de difusion del partit, decidiguèt de constituir amassa amb Francesc Layret, Marcel·lí Domingo e Josep Mestres un partit novèl en abril de 1917, lo Partit Republican Catalan. Participèt a la publicacion de La Lucha, ont ocupèt la foncion de redactor en cap e de responsable de l'informacion politica. En representacion del Partit Republican Catalan, que se presentava a las eleccions municipalas de novembre de 1917 amb los lerrouxistas, foguèt elegit conselhièr municipal de la comuna de Barcelona.
Trabalhèt activament per portar una intervencion positiva del Govèrn fàcia als conflictes amb los obrièrs, çò que faguèt que venguèt lèu remarcat e plaçat en amira per Severiano Martínez Anido. Foguèt puèi arrestat, en novembre del 1920, amassa amb d'autres sindicalistas, coma Salvador Seguí e Martí Barrera, dins una operacion que culminèt a l'arrestacion d'un total de 36 personas. Quand Companys se vesiá deportat al castèl de la Mola, dins la localitat baleara de Maó, l'avocat Francesc Layret, qu'èra a mand d'assumir la defensa de son amic, foguèt assassinat per un tuaire a gatges pagat pels Sindicats Liures. Mai tard, Companys foguèt liberat gràcias al fach qu'èra estat elegit deputat al Congrès de Madrid en representacion de Sabadell. Coma membre del Partit Republican Catalan, ocupèt lo sèti de son collèga assassinat Francesc Layret. Aquela eleccion l'obliguèt a abandonar sa posicion de conselhièr municipal per Barcelona. Aital, lo 19 de decembre de 1920 capitèt d'ajar la foncion de deputat amb 45% dels sufragis, davant Manuel Folguera i Duran que n'obtenguèt 38,9% e pas que 13,5% per l'autre candidat Enric Turull i Comadran. Aqueles bons resultats s'explican pel fach que se presentava coma successor de Francesc Layret, malgrat la desmobilizacion dels sectors populars e l'abséncia de Companys durant la campanha electorala qu'èra encara incarcerat en aquel temps.
Foguèt dins aqueste contèxt que collaborèt a las publicacions Federal e El Poble, e se trachèt a mai de la direccion del setmanièr L'Avenir, qu'èra estat fondat per son amic Layret. Lluís Companys foguèt un dels fondadors de l'Unió de Rabassaires i Altres Conreadors del Camp de Catalunya e lo 15 d'octobre de 1922 venguèt a dirigir lo setmanièr ''La Terra. Revista Popular Agrària'', qu'èra l'organ de l'Unió. A mai, foguèt lo principal responsable de la comission organizadoira del primièr congrès dels trabalhadors del campèstre de Catalonha, que se debanèt lo 15 de genièr de 1923 e qu'amassèt 3.000 pageses.
Durant las eleccions generalas de 1923 lo Partit Republican Catalan capitèt d'obtenir tres sètis amb Lluís Companys coma menaire. Del temps de la dictatura de Primo de Rivera, lo politician se concentrèt sus son activitat d'avocat conselhièr de l'Unió de Rabassaires e, a partir de 1928, foguèt part dels comitats dels partits catalans que dirigiguèron l'oposicion politica. Entre 1928 e 1929, s'impliquèt dins la conspiracion per far tombar la dictatura de l'ex-president del Govèrn espanhòl, Sánchez Guerra. Aquela accion representèt un fracàs total e li valguèt tornarmai d'èsser empresonat. En octobre de 1930 foguèt empresonat un autre còp aprèp d'aver denonciat lo maltractament que lo govèrn fasiá patir a Macià, qu'èra estat exiliat per la dictatura.
En març de 1931 participèt a la Conferéncia d'Esquèrras, qu'a partir d'aquela se formèt un partit novèl, Esquèrra Republicana de Catalonha.
L'ascension al poder
Elegit lo 12 d'abril de 1931 conselhièr de la Comuna de Barcelona per Esquèrra Republicana de Catalonha, Companys dintrèt trabalhar a sa posicion tre lo 14 d'abril acompanhat d'Amadeu Aragay, Lluhí e Vallescà e d'autres collègas. Faguèt se depausar lo cònsol accidental Antoni Martínez Domingo, prenguèt possession de la carga i dempuèi lo balcon comunal proclamèt la republica en Catalonha. Foguèt, puèi, nomenat provisòriament governador civil de Barcelona.
En junh de 1931 foguèt elegit deputat a las Corts per la província de Barcelona. Intervenguèt activament durant las discussions que se tenguèron en setembre de 1931, del projècte de constitucion de la Segonda Republica Espanhòla. Votèt a favor del vot feminin, durant lo mes d'octobre de 1931 e venguèt en genièr de 1932, vicepresident de l'Assemblada de la Generalitat e president provisòri, en remplaçament de Jaume Carner. En novembre de 1932 foguèt elegit deputat al Parlament de Catalonha, e venguèt alara lo primièr president del Parlament.
Un còp qu'aguèt demissionat de sa posicion de president del Parlament de Catalonha, en junh de 1933, lo nomenèron ministre de Marina jol govèrn Azaña, foncion qu'ocupèt fins a novembre del meteis an.
Tot bèl just un mes aprèp, en seguida de la mòrt subta del president de la Generalitat Francesc Macià li 25 de desembre, Lluís Companys foguèt prepausat per li succedir a la foncion de president de la Generalitat de Catalonha. En votacion extraordinària del Parlament, l'1 de genièr de 1934 foguèt elegit amb 56 vots a favor e 6 en blanc, amb l'abstencion de la Liga Regionalista. Posteriorament lo novèl president formèt son primièr govèrn lo 3 de genièr de 1934.
Los faches d'octobre
Durant lo cors de l'annada 1934 metèt en plaça la polemica Lei de contractes de cultivament, que lo portèt a s'enfrontar als grands proprietaris e mai al Govèrn espanhòl. Lo 6 d'octobre d'aquel an foguèt lo protagonista principal d'una revòla contra la legalitat republicana aprèp la dintrada dins lo govèrn de la Republica de la Confederación Española de Derechas Autónomas (CEDA) e alara proclamèt l'Estat Catalan a l'interior de la Republica Federala Espanhòla dempuèi lo balcon del Palais de la Generalitat.
Lluís Companys foguèt empresonat amb tot son govèrn e l'Estatut d'autonomia de Catalonha de 1932 acabèt per èsser suspendut. Lo Govèrn catalan foguèt arrestat durant un plen per las tropas qu'èran dirigidas pel comandant en cap de la quatrena division organica, lo general Batet.
Companys foguèt incarcerat bèl primièr dins la nau Uruguay, que demorava dins lo pòrt de Barcelona, lo mandèron mai tard a Madrid, ont foguèt jutjat pel Tribunal de Garantias Constitucionalas e condemnat, amb tot lo Govèrn catalan, a trenta ans de reclusion màger. Posteriorament foguèt transferit en Andalosia, al penitencièr d'El Puerto de Santa María a Cadis. Aqueles faches coincidiguèron amb la cauma generala revolucionària convocada dins tot l'estat espanhòl e amb l'insurreccion asturiana capitanejada per los sindicats d'UGT e de la CNT en Asturias. Demorèron en arrestacion e empresonats fins a la victòria electorala del Front Popular durant las eleccions de febrièr de 1936.
L'arribada de la Guèrra Civila
thumb|350px|Lo lehendakari del Govèrn Basc, Jose Antonio Agirre Lekube, e lo President de la Generalitat de Catalonha, Lluís Companys i Jover, a [[Barcelona. Autor: Jesus Elosegi Irazusta. (16 d'octobre de 1938).]] Companys aviá previst e organizat la resisténcia contra la rebellion militara del 18 de julh mejançant de mesuras coma lo nomenament del capitani Frederic Escofet a la foncion de comissari General d'Òrdre Public de Catalonha. Durant tot lo temps de la guèrra presidiguè la Generalitat, mas pas lo Conselh Executiu o Govèrn, que foguèt presidit per Josep Tarradellas i Joan entre setembre de 1936 e mai de 1937, coma Conselhièr Primièr. Ensagèt de mantenir l'unitat entre los partits e los sindicats que li donavan supòrt, e mai se n'exclusiguèt lo catalanisme radical representat pel partit Estat Catalan. Pr'aquò, aquela unitat foguèt fòrça dificila. D'un costat, existisssián de tensions entre comunistas e socialistas qu'èran gropats dins lo Partit Socialista Unificat de Catalonha (PSUC) e los anarquistas de la trotskistas del POUM. De l'autre band, Estat Catalan e qualques membres d'ERC volián far sortir la CNT-FAI de las posicions qu'ocupavan dins lo govèrn e declarar l'independéncia de Catalonha, e arribèron a conspirar contra la vida de Companys durant l'eveniment sonat complòt de novembre de 1936.
Lo costat uman del president Companys se pòt observar dins lo fach que, desbordat per la granda quantitat d'assassinats que se debanèron a la rèiregarda los jorns que seguiguèron lo còp d'estat fracassat, decidiguèsse de laissar partir del pòrt de Barcelona dins de naus estrangièras aperaquí cinc mila personas sospechosas de sentir pas gaire de simpatiá pel regim republican, que ne podiá pas garantir sa seguretat. Una de les personas que n'aprofechèron foguèt Ramón de Colubí que, qualques ans mai tard, seriá son avocat e defensor durant lo conselh de guèrra que lo jutgèt.
(193) Ambrosia
(193) Ambrosia es un asteroïde.
Lluís Companys
L'arribada de la Guèrra Civila
A partir del mes d'octobre de 1937 se succediguèron los afrontaments amb lo Govèrn republican del doctor Juan Negrín, que s'èra installat a Barcelona. E en abril de 1938, aprèp l'ocupacion de Lhèida, Companys escriguèt una letra amara al president del Govèrn espanhòl per se plànher de las arbitrarietats qu'aqueste èra a cometre e de la marginalizacion que patissiá lo Govèrn catalan.
Temps de l'exili
Lo 23 de genièr de 1939, quand las forças franquistas èran a mand de dintrar dins Barcelona, Companys èra a traversar la frontièra d'estat entre França e Espanha amassa amb lo cap del govèrn basc José Antonio Aguirre. S'anèt refugiar primièr a Perpinhan e mai tard partiguèt s'installar a París per i trabalhar a la representacion en exili de la Generalitat (Conselh Nacional de Catalonha). Finalament acabèt per arribar a Ar Baol-Skoubleg en Bretanha, ont demorèt malgrat lo perilh qu'èra a córrer, dins un ensag per pèrdre pas lo contacte amb son filh, Lluís “Lluïset” Companys i Micó (1911-1956), que patissiá d'una malautiá mentala grèva. Aviá agut son enfant amb sa primièra femna, Mercè Micó, abans de divorciar e de se tornar maridar amb Carme Ballester, que foguèt sa segonda e darrièra esposa.
Omenatges
250px|thumb|Monument en omenatge a Lluís Companys al [[Còl de Manrella.]] En octobre de 1944, quatre ans aprèp de sa mòrt, foguèt inaugurada a Montevideo, la capitala d'Uruguai, la plaça Lluís Companys, ont a mai s'erigiguèt un monument a sa memòria. Lo gropament catalan de Convergéncia a Uruguai celèbra cada an un acte commemoratiu en omenatge a l'ancian president de la Generalitat.
Actualament, mantun vilatge e vila de Catalonha an de carrièras e d'avengudes que pòrtan son nom. A Barcelona l'avenguda Lluís Companys e l'Estadi Olimpic de Montjuïc an son nom per li portar omenatge.
Cada 15 d'octobre tre qu'arriba l'alba, mantas seccions localas d'ERC lançan de petards en memòria del President, e son fòrça abituals los omenatges florals dins mantun vilatge de Catalonha.
Porajmos
thumb|200px|left|Dehens los camps, los ròms qu'èra forçats de portar un triangle arroi inversat sus la loas pelhas.
Zòna de la mòrt
La zòna de la mòrt designa, en alpinisme, una zòna que comença vèrs 8,000 m d'altitud. Es caracterizada per una demenicion de la quantitat d'oxigèn disponible dins l'aire que mena a una deterioracion dei foncions corporalas, a una pèrda de consciéncia e, finalament, a la mòrt. Durant l'ascension de cimas de mai de 8,000 m, leis alpinistas dèvon donc utilizar de botelhas d'oxigèn per respirar corrèctament ò limitar sa preséncia dins aquela zòna au minimom (generalament mens de dos jorns).
Porajmos
Dehens l'istòria ròm, lo Porajmos - dens quauques dialèctes de lengua romaní - qu'ei lo genocidi perpetrat per Alemanha e los sons aligats (en particular Croàcia e Lituània) contre lo Pòble Romani, d'un biais similar a çò qu'ei la Shoah dehens l'istòria judiva.
Joan II de França
Joan II, chafrat Lo Bon, que ho rei de França.
Còrpus de Sang
Lo Còrpus de Sang foguèt una rebellion a Barcelona lo 7 de junh de 1640, jorn del Còrpus Cristi, menada per un grop de segaires dins lo climat de malcontentament generalizat dins lo Principat de Catalonha a causa dels còsts provocats per la Guèrra dels Trenta Ans (1618-1648). Es lo jorn del Còrpus de Sang que comença la revòlta de Catalonha contra lo govèrn del Comte-duc d'Olivares, favorit del rei Felip IV de Castelha, e menant a la Guèrra dels Segaires (1640-1659).
Precedents
1640 es una annada decisiva e de grevas consequéncias a venir, subretot a partir del mes de mai, un soslevament generalizat de tota la populacion del Principat de Catalonha contra la mobilizacion, e demorança sul país, dels terces de l'armada reiala (intrat en Catalonha a causa de la Guèrra dels Trenta Ans contra França en 1635) e contra la pretension que sián lotjats dins las populacions. A d'unes se neguèt d'obrir las pòrtas, coma a Sant Feliu de Pallerols, o a Santa Coloma de Farners, ont foguèt enviat l'Alguzir Miquel de Montrodon per forçar a l'installacion dels soldats; contra la resisténcia dels abitants l'alguzil trobèt la mòrt.
La revòlta dels segaires
La represalha realizada pels terces a Riudarenes (3 de mai) e a Santa Coloma de Farners (14 de mai), que se cremèt la vila, desencadenèt lèu un soslevament armat de vilatgeses e de païsans que, dempuèi las comarcas de Girona, s'espandiguèt cap a l'Empordan, cap al Vallés e cap a Osona e lo Ripollés. Los incidents comencèron dins la carrièra Ampla de Barcelona quand un magistrat de la Reiala Audiéncia de Catalonha (1493−1716) ensagèt d'implicar un líder dels segadaires dins la mòrt de l'aguazil Miquel de Montrodon. Dins l'incident lo segaire demorèt ferit e a partir d'alara, e amb la complicitat d'una bona partida de la populacion locala, esclatèt la rebellion generalizada per las carrièras de Barcelona. Segon d'autras fonts, la beluga se situa dins la carrièra Ampla ont esclatèt una bagarra entre tres segaires e de velosièrs; un d'aqueles foguèt acusat d'èsser un ancian servicial de l'aguazil Miquel de Montrodon, e davant l'acusacion daissèt ferit lo segaire. Alara un grop de 300 segaires enfuocats se dirigiguèron cap al Palai del Vice rei Dalmau III de Queralt, comte de Santa Coloma, demandant justícia. En responsa se tirèt una fusilhada que moriguèt un segaire; alara la confusion foguèron saquejats d'ostals dels jutges de la Reiala Audiéncia.
«Visca la tèrra!», «Morissètz los traïdors! », «Morissètz lo marrit govèrn! », «Visca lo rei!, Nòstre senhor» «Visca la fe del Crist! », «Visca Catalonha e los Catalans!», Foguèron unes dels lèmas que los segaires cridèron pendent lo jorn del Còrpus Christi del 7 de junh de 1640, que a causa del eveniments sanguinaris venguèt conegut coma lo Còrpus de Sang. Lo trebolum se reproduguèt a Barcelona pendent los jorns seguents. Lo bilanç s'arresta a un total d'entre 12 e 20 mòrts, majoritàriament de foncionaris reials.
Consequéncias
Lo Còrpus de Sang se salda amb la mòrt d'entre 12 a 20 foncionaris reials segon las fonts, que lo mai importan d'aqueles es lo Vice rei, personificacion en Catalonha del rei, quand foguèt percaçat mentre qu'ensajava de fugir dins una galèra. A partir de Barcelona lo trebolum s'escampèt per d'autras vilas coma Mataró, Vic e Girona. La mòrt del vice rei de Catalonha, Dalmau III comte de Queralt, marca, un ponch d'inflexion dins la trencadura entre lo Principat de Catalonha e lo projècte uniformista que lo comte-duc Olivares portava per la Monarquia d'Espanha, desencadenant lo començament de la Guèrra dels Segaires.
Matallana de Torío
Matallana de Torío es un municipi de la província espanhòla de Leon e de la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Vaudavent
Vaudavent (Vaudevant en francés) es una comuna occitana de Vivarés situada dins lo departament d'Ardecha e la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament de Ròse-Aups.
Comunas vesinas
400px|left|Distanças e posicion relativa
Nino Rota
Nino Rota (Milan, lo 3 de deceme de 1911 - Roma, lo 10 d'abriu de 1979) que ho un compositor italian de musica classica deu sègle XX. Qu'ei mei que mei conegut per'mor de las soas composicions vodadas au cinèma, com, per exemple la musica de La Strada de Federico Fellini o la deu Pairin de Francis Ford Coppola.
Otto Stern
Otto Stern (n. en 1888, m. en 1969) foguèt un fisician alemand. Recebèt lo Prèmi Nobel de Fisica en 1943.
(194) Prokne
(194) Prokne es un asteroïde.
Sent Perdon de Concas
Sent Perdon de Concas (veire la partida toponimia) o Sent Pardon de Concas, (Saint-Pardon-de-Conques en francés) es ua comuna gascona de Vasadés administrada pr'eu departament de Gironda de la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
I a pas d'atestacions ancianas.
Istòria
Una partida, la seccion D, de la comuna de Sent Pèir d'Aurelhac, nommada Isle-de-Barreau (en francés), estut tirada d'aquesta comuna e atribuïda a Sent Pardon entre 1812 e 1851. Coma i a pas d'isla vertadèira, deu estar la ribèira bassa (8-9 m d'altitud), en totalitat o en partida, benlèu la qu'es situada entre Garòna au nòrd e dus braç dau riu Beuve (en francés), un que va cap au nòrd per s'ajustar au flume e l'aute, Petit Beuve (en francés) que demòra quasi parallèl a Garòna pendent la traversada de la comuna, au bòrd de la ribèira auta (26-28 m d'altitud). Se vei plan o se devina sus Google Earth.
Australopithecus africanus
Australopithecus africanus siguec un ominid lèu, un australipitecid que demorec hè demest 3.03 e 2.04 millions d'annadas, pendent eth Pliocèn ancian e eth Pleistocèn lèu (2). Auia en comun dab eth mès ancian Australopithecus afarensis un cos fragil e se pensa qu'ei un ancessor directe des umans moderns. Es trobalhes fossils diden qu' Australopithecus africanus ère mès proche des umans moderns que no pas Australopithecus afarensis dab un cran mès parièr ath des umans modernes qu'auia un cervèth mès gran e ues caracteristiques faciaus mès umanes. Australopithecus africanus a sigut trapat en sonque quate lòcs en eth sud d'Africa - en Taung (1924), Sterkfontein (1935), Makapansgat (1948) e Gladysvale (1992) (1).
Eth Drolhe de Taung
Raymond Dart mostrèc interès en es fossils trapats ena mina de Taung, prèp de Kimberley, en Sud-Africa, en 1924 (3) (4). Era peça mès prometedora qu'ère un cran d'ua estranha creatura simiesca qu'auia tamben caracteristiques umanes coma es orbites des uelhs, dents e, sustot, un horat ena base deth cran sus era colona espinal (foramen magnum) que confirmauen ua manèra de desmarchar umana. Dart donèc a aguest individú eth nom d' Australopithecus africanus (eth monard deth sud d'Africa) (1).
Ère eth prumèr viatge qu'era paraula Australopithecus ère utilizada tà aperar un ominid. Dart proclamèc qu'eth cran seriá ua espècie intermieja demest eth monard e es umans mès es sòns pretensions sus eth Drolhe de Taung sigueren reborrades pera comunautat scientifica pr'amor qu'en aquera epoca se pensaua qu'ua locomocion bipede sonque podia passar per ua capacitat craneal mès grana (1).
Eth problema se hèc enqüera mès gran quan s'acceptèc er Òme de Piltdown. Sir Arthur Keith, un collega anatomista e antropològ, diguec qu'eth cran apertenhia a un monard joen e que semblaua un gorila drolhe. Siguec pas enquia vint annadas dempús qu'eth public acceptec eth navèth genre e qu'es australopitecids sigueren un vertadièr membre des ominins. thumb|Aguest ei eth cran qu'es trabalhaires deth arqueològ Broom aperaren coma Senhora Ples (Mrs. Ples)
Era Senhora de Ples
Era teoria de Dart auec suport de Robert Broom (5). En 1938 Broom classèc ues trobalhes endocraneals d'adult dab un cervèth de 485 cm3, qu'auia sigut trapat per G.W.Barlow, coma Plesianthropus transvaalensis. Eth 18 d'abril de 1947 Broom e John T. Robinson descurbigueren un cran qu'apertenhia a ua hemelha de mieja edat (6) (dab eth nombre de catalòg STS 5) mentre èren perforant en Sterkfontein. Broom classèc es trobalhes tamben coma Plesianthropus transvaalensis mès es trabalhaires mès joens de Broom l'aperaren coma era Senhora de Ple (Mrs. Ples). Era fauta de projeccion facial tà'l comparar dab es monards moderns siguec ja arremercada per Daymond Dart (includent eth Drolhe de Taung), ua caracteristica en comun dab ominins dab caracteristiques mès auançades. Ambdús fossils sigueren dempús classadi coma Australopithecus africanus.
Morfologia e interpretacions
Per aguesti e d'autes caracteristiques primitiues beri uns scientifics crederen qu'aguest ominin en lòc d'èster un ancessor directe des ominins mès moderni, evolucionèc enquia Paranthropus. Atau, qu'es credeva qu' Australopithecus africanus ère un ancessor de Paranthropus robustus. Ambdús, Paranthropus robustus e Australopithecus africanus auien uns crans que son plan parièrs e açò maugrat que es traches de Paranthropus robustus son mès pesants e semblen mès adaptacions tà nhacar coma es goriles. Australopitehcus africanus totun auia un cran qu'ère plan parièr ath deth chimpanzé e ambdús cervèths auien demest 400 cm3 e 500 cm3 e probaubaments auien ua intelligencia coma era des monards (5). Australopithecus africanus auia ua pelvis bastida tà ajudar a desmarchar coma bipede e melhor qu'Australopithecus afarensis.
Dimorfisme sexual
Adara s'a vist qu'es caracteristiques deth dimorfisme sexual uman (es disparietats demest es òmes e es hemelhes ) dera espina lumbar daten de primats premoderns coma Australopitehcus africanus. Aguest dimorfisme ei vist coma ua adaptacion evolutiua des hemelhes tà poder suportar melhor era carrega lumbar pendent qu'èren prenhs, ua adaptacion qu'es primats non bipedes an pas de besonh de hèr (7) (8).
En 2011 un estudi hèt dab estronci sus es dents trapades confirmèc qu'Australopithecus africanus e Paranthropus robustus deth sud d'Africa èren patrilocaus: es hemelhes voliuen desmarchar mès luenh deth sòn parçan de neishement mès que no pas es òmes (9) (10).
Geocronologia
Er individú deth Pè Petit (Little Foot) qu'a 3 millions d'annadas. Totun, eth sòn descurbidor, Ronald J. Clarke, pensa qu'es poderiá aperar Australopithecus prometeus, ua espècie aperada per Raymond Dart que cambiec tà A. africanus per sòns trabalhaires (11) (12). Beri uns qu'ac daten demest 3.03 e 2.04 millions d'ans (13) segontes conferma ua combinason de paleomagnetisme, ressonancia electronica e datacion de fauna (14).
Es fossils de Makapangsgat son demest hè 3.03 e 2.58 millions d'ans e era Senhora Ples a 2.04 millions d'ans. Gladysvales demest 2.4 e 2.0 millions d'ans. Eth Drolhe de Taung ei mès malaisit de classar e encara ei estudiat per Brian Kuhn, Phil Hopley, Colin Menter e Andy Hauries.
Le Bois-Plage-en-Ré
Le Bois-Plage-en-Ré es una comuna francesa, situada situada sus l'Illa de Re, dins lo departament de Charanta Maritima e la region de.
Comunas vesinas
400px|gaucha||Distanças e posicion relativa
Toponimia
Las atestacions ancianas son, per luec:
Sent Deunis
Sent Deunis  ò mielhs Sent Deunis daus Murs (Saint-Denis-des-Murs en francés) es una comuna lemosina situada dins lo departament de la Nauta Vinhana e la region de la Novela Aquitània, ancianament de Lemosin.
Geografia
miniatura|centre|Situacion de Sent Deunis en Viena Nauta
Toponimia
La comuna deu son nom Sent Deunis, a Dionysii, lo prumier evesque de París e los Murs (St-D.-les-Murs, en fr.) fan referenças aus Murus gallicus de l'oppidum de Vila Jobert.
Flancourt-Catelon
Flancourt-Catelon en normand (Flancourt-Catelon en francés) es una comuna normanda, situada dins lo departament d'Eure e la region de la Nauta Normandia.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Matanza
Matanza es un municipi de la província espanhòla de Leon e de la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Puegmeinada
Puegmeinada o Peimainada  (Peymeinade  en francés) es una comuna occitana dau Comtat de Niça, situada dins lo departament dei Aups Maritims e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur.
17 de mai
Decèsses
Vejatz tanben:
(197) Arete
(197) Arete es un asteroïde.
Alguazil
thumb|Un alguazil, amb un signe autoritari, comanda prene la banda que provoquèt la Revòlta contre Esquilache a Madrid en 1766. Pintura d'istòria de José Martí e Monsó, 1864. Lo mot alguazil, coma visir, ven de l'Arab ispanic alwazir e de l'arabi classic وزير o wazīr: ministre.
(195) Eurykleia
(195) Eurykleia es un asteroïde.
Kourou
Kourou es una comuna francesa, situada dins lo departament de Guaiana e la region de Guaiana. Seti del Centre espacial guaianés. .
Ricardo Rodolfo Maduro
Ricardo Rodolfo Maduro Joest (n. 1946) entrepreneire e òme politic, foguèt president d'Honduras entre 2002 e 2006.
Guébling
Guébling es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mosèla e la region de Lorena.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Viana (Tarn)
Viana (Viane en francés) es una comuna lengadociana situada dins lo departament de Tarn e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Chrząszczyżewoszyce
Chrząszczyżewoszyce (pr. []) es un vilatge polonés imaginari del districte (tanben imaginari) de Łękołody ([]), dins lo film umoristic Jak Rozpętałem II Wojnę Światową. Es lo lòc de naissença de Grzegorz Brzęczyszczykiewicz ([]). Los dos (lo nom e lo lòc) son utilizats per mostrar las dificultats de pronóncia del polonés.
Viana (Tarn)
Geografia
Comuna d'Albigés, es situada dins los Monts de La Cauna e sus Gijon. Es de còps sonada Viana-Pèira Segada, que l'ostal de la comuna es dins lo vilatge de Pèira Segada.
Istòria
La comunautat puèi comuna de Viana creada a la revolucion compreniá las parròquias de Pèira Segada, del Fraisse e de Gijàs. En 1790, èra caplòc de canton. L'an X, èra dins lo canton de La Cauna. En 1818, una partida de la comuna passa a la comuna de La Casa.
Administracion
En 2008, Joan Pau Mialha se representèt pas. Bernat Maffre, vicepresident de La Despacha del Miègjorn, originari de la comuna, se volguèt presentar mas capitèt pas a recampar una còla. Es Pèire Azais que foguèt elegit cònsol.
La Bruguièra Dorçan
La Bruguièra Dorçan (Labruyère-Dorsa en francés) es una comuna lengadociana, situada dins lo departament de la Nauta Garona e de la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Geografia
Comuna de l'airal urban de Tolosa situada a 16 km al Sud-Èst de Murèth sul Tedèlon. vignette|upright=1.8|centre|Mapa de la comuna de La Bruguièra Dorçan e de las comunas prèpas.
Toponimia
Bruguièra ven del latin brucaria, del gallés tardiu *brūcāria, ancianament *wroicāriā, « camp de brugas ». Lo nom de la planta èra en gallés *uroicā, passat en *brūca en gallés tardiu d'epòca galloromana, segon Delamarre (en realitat, res empacha pas que bruca siá l'adaptacion del gallés *uroicā en latin, sense que lo gallés el-meteis l'aja conegut e Pierre-Yves Lambert explica que lo tractament wr- > br- se faguèt probablament en romanic). Dauzat confond los resultats de bruca (brucus, segon el) e de brucaria, pr'amor de la semantica francesa (en francés, l'eretièr de brucaria a pres lo sens de bruga), ,. Mès cossí explicar Dorçan (o Dorsan) ?
Ostrava
Ostrava es la tresena vila en nombre d'abitants de la Republica Chèca, darrèr Praga e Brno ambe una populacion de quicòm coma 300.000 abitants. La vila, qu'es a caval sus la frontièra entre las províncias istoricas de Moràvia e de Silèsia, es tanben la primièra vila de la Silèsia chèca. Es al cap d'una conurbacion de quicòm coma 500.000 abitants e d'una aira urbana, la segonda del país, de 1.100.000 abitants. Es situada al nòrd-est del país, a un desenat de km de la Polonha e 50 de l'Eslovaquia, a la confluéncia d'Oder e d'autres flumes o rius : Lučina s'i escampa dins Ostrawitza (o Ostravice); puèi Ostrawitza s'i escampa dins Oder en tant qu'afluent de riba dreta; Opava, que n'es un de riba esquèrra, s'i escampa tanben. Ostrava es la capitala de la region ("kraj") de Moràvia e Silèsia. Ostrava venguèt una granda vila mercés a sa posicion al còr d'un grand bacin carbonièr, e venguèt atal un centre industrial important. L'airal es escaissat "lo còr d'acièr" del país pr'amor de son estatut de centre carbonièr e metallurgic. Çaquelà, dempuèi la Revolution de Velós (la casuda del communisme en 1989), a conegut un càmbiament radical de son economia.
Nòtas e referéncias
Aqueste article es una traduccion e una adaptacion dels articles en anglés, alemand, chèc e francés.
Chabèrt de Barbairan
thumb|right|150px|Escut de Chabèrt de Barbairan Chabèrt de Barbairan (1185; † 1275), èra un cavalièr occitan, faidit nascut a Barbairan en Lengadòc. Senhor de Puèglaurenç e de Querbús e escaissat Lo leon de combat, foguèt un dels darrièrs nòbles catars.
Nasquèt en 1185 al castèl d'Alaric, prèp de Carcassona, al pè de la montanha del meteis nom e ont jason, segon la legenda, las cendres del rei gòt Alaric II. Èra Lo filh de Guilhèm de Chabèrt de Barbairan e de la dòna de Cabanac.
En 1209, lo castèl d'Alaric foguèt conquistat pels crosats. Chabert capitèt de reprendre lo castèl, mas, lo perdèt tornarmai aqueste meteis an. Gaireben un an après, en genièr de 1210, ataquèt e prenguèt lo castèl de Montlaur; pasmens, per Pascas l'aviá tornar perdut davant los crosats.
Chabert se vegèt forçat de se far faidit. Dintrèt al servici de Raimon VI de Tolosa que en aquel moment dirigissiá la luta contra los envasidors, menats per Simon de Montfòrt. Prenguèt part al sètge de Tolosa en 1218, e a la batalha de Basièja en 1219.
Carles VI de França
Carles VI (3 de decembre de 1368 - 21 d'octobre de 1422), conegut coma Le Bien-Aimé, foguèt rei de França de 1380 fins a sa mòrt en 1422. Es conegut per sa malautiá mentala e los episòdis psicotics que l'afèctèron tota sa vida.
Chabèrt de Barbairan
En Rosselhon e a Malhòrca
thumb|left|150px|Conquista de Malhòrca Qualques ans après, Chabèrt se retròba al servici de Nuno Sanç I de Rosselhon e Cerdanha, coma comandant de la garnison de Perpinhan, vila que defend contra los atacs de Guilhèm II de Montcada e de Bearn. A la cort de Nuno Sanç, encontra Olivièr de Tèrme e Raimon de Trencavel, ambedós, coma el, cavalièrs faidits de Lengadòc.
Nuno Sanç, entre 1229 e 1231, prenguèt part a la Conquista de Malhòrca dirigida pel rei Jacme lo Conquistaire. En aquesta expedicion, Chabèrt se distinguiguèt per son experiéncia e son coratge. Lutèt al costat del rei a la batalha de Portopí (13 de setembre de 1229) e es citat dins las cronicas coma bastidor de maquinas de guèrra de sètge a la ciutat de Malhòrca.
Foguèt recompensat amb de tèrras en Rosselhon e Fenolheda (castèl de Puèglaurenç) e en 1233 se maridèt amb Sibilla Parcols.
Carles VI de França
Dempuèi alara, e fins a sa mòrt, lo rei alternèt entre periòdes d'instabilitat mentala e lucidesa. Lo poder èra ocupat per sos oncles influents e per son esposa, la reina Elisabèt de Bavièra. Son fraire pichon, Loís I d'Orléans, tanben aspirava a la regéncia e vegèt créisser son influéncia. L'enemistat entre Loís d'Orléans e Joan lo Sens Pau, successor de Felip lo Temerari coma duc de Borgonha, afondrèt França dins la Guèrra Civila d'Armanyac-Burgondia de 1407-1435, pendent que lo rei se trobèt successivament contrarotlat per l'un o l'autre dels dos partits.
En 1415 son armada foguèt esmagada pels Angleses a la Batalha d'Asincort, que menèt a la signatura per Carles del Tractat de Troyes, que desertèt completament son filh, lo Dauphin e lo futur Carles VII, en favor de son futur gendre Enric V d'Anglatèrra. Enric foguèt fach regent e eretièr al tròn de França, e Carles lo maridèt amb sa filha Catarina de Valois. Pasmens, Enric moriguèt pauc abans Carles, que donèt a la Dinastia de Valois l'oportunitat de contunhar la luta contra la Casa de Lancaster, çò que menèt a la victòria finala de Valois e la fin de la Guèrra de Cent Ans en 1453. Carles foguèt succedit per la lei per son nebot, l'infant Enric VI d'Anglatèrra, mas lo filh de Carles foguèt coronat d'en primièr a la Catedrala de Rems e foguèt largament considerat quitament abans son coronament coma lo vertadièr eretièr pel pòble francés.
Chabèrt de Barbairan
Las revòltas de Lengadòc
En 1242, Chabèrt de Barbairan sosten la revòlta de Raimon VII de Tolosa, que tanben voliá recuperar son eretatge. Mas Raimon se rendèt a l'autoritat reiala abans la batalha e Barbairan tornèt en Rosselhon. Pauc de temps après la Glèisa faguèt publica son escumenge.
La darrièra batalha
thumb|right|Castèl de Querbús En 1247 lo Papa levèt l'escumenge de Barberan mercé a l'intercession de Ramon de Penyafort. Aquò permetèt sa reconciliacion amb la Glèisa, mas pas amb França. Al contrari del sieu ancian companh d'armas, Olivièr de Tèrme, qu'en 1245 s'èra somés al rei de França e que, al sieu retorn de Tèrra Santa, en 1255, participèt activament a l'establiment de la dominacion francesa en Lengadòc.
Ambedós venguèron d'enemics mortals. L'ostilitat culminèt al sètge del castèl de Querbús, defendut per Barbairan e que dempuèi la casuda de Montsegur, onze ans abans, èra considerat coma lo darrièr bastion dels catars. Lo castèl foguèt conquistat e Barbairan deguèt l'abandonar en escambi de sa libertat.
Après lo tractat de Corbeil, ont Fenolheda foguèt cedit al reialme de França, Barbairan tornèt en Rosselhon. Se maridèt per la segonda vegada e sa molhèr, Esclarmonda de Conat tenguèt dos filhs. Lo darrièr còp qu'apareis dins las cronicas es a las nòças del futur rei de Malhòrca, Jaume II.
Literatura
Jordi Costa i Roca: Xacbert de Barberà, lleó de combat (1185-1275) - Biografia. Llibres del Trabucaire, 1989. ISBN 2-905828-18-8
Carles VI de França
Regéncia
A la mòrt de son paire lo 16 de setembre de 1380, heretèt lo tròn de França. Sa coronacion se debanèt lo 4 de novembre de 1380, a la Catedrala de Rems. Carles VI aviá pas que 11 ans quand foguèt coronat rei de França. Pendent sa minoritat, França foguèt governada pels oncles de Carles, coma regents. Quitament se l'edat reiala de la majoritat èra de 14 ans (l'"edat de rendicion de comptes" jos lo Drech canonic Catolic Roman), Carles acabèt la regéncia a l'edat de 21 ans.
Los regents èran Felip lo Negre, duc de Borgonha, Loís Ièr, duc d'Anja u, e Joan, duc de Berry - totes fraires de Carles V - amb Loís II, duc de Borbon, oncle maternal de Carles VI. Felip prenguèt lo ròtle dominant pendent la regéncia. Loís d'Anjau luchava per sa reclamacion al Reialme de Nàpols après 1382, morint en 1384; Joan de Berry èra interessat subretot al Lengadòc, e pas particularament interessat a la politica; e Loís de Borbon èra una figura en granda partida sens importància, a causa de sa personalitat (mostrant de signes d'instabilitat mentala) e estatut (que èra pas filh d'un rei).
Pendent lo govèrn de sos oncles, las ressorças financièras del reialme, plan bastidas per son paire Carles V, foguèron gastadas pel benefici personal dels ducs, que los interesses èran sovent divergents o quitament opausats. Pendent aquel temps, se refortiguèt lo poder de l'administracion reiala e los impòstes foguèron restaurats. Aquela darrièra politica representèt una reverson de la decision del lièch de mòrt del paire del rei Carles V de revocar los impòstes, e menèt a de revòltas d'impòst, conegudas coma Harelle. Se necessitava de mai grands revenguts fiscals per sosténer las politicas d'egoïsme dels oncles del rei, que los interesses èran sovent en conflicte amb aqueles de la corona e amb los autres. La Batalha de Roosebeke (1382), per exemple, brilhantament ganhada per las tropas reialas, foguèt perseguida unicament al benefici de Felip de Borgonha. L'excedent de tresaur precísament acumulat per Carles V foguèt rapidament perdut.
Carles VI acabèt la regéncia en 1388, ocupant lo govèrn personal. Restaurèt lo poder als assessors fòrça competents de Carles V, coneguts coma los Marmousets, que comencèron un novèl periòde d'alta estima per la corona. Carles VI èra largament conegut coma Carles lo Estimat per sos subjèctes.
Malautiá mental
Lo primièr episòdi conegut de Charles se debanèt en 1392 quand son amic e assessor, Olivier de Clisson, foguèt victima d'un assag d'assassinat. Quitament se Clisson subrevisquèt, Charles èra decidit a castigar l'aspirant a assassin, Pierre de Craon, qu'aviá refugiat en Bretanha. Joan V, duc de Bretanha, èra pas dispausat de lo liurar, de biais que Carles preparèt una expedicion militara.
Los contemporanèus diguèron que Charles semblava èsser dins una "fèbre" per començar la campanha e desconectat dins son discors. Carles partiguèt amb una armada lo 1èr de julhet de 1392. Lo progrès de l'armada foguèt lent, menant Carles a una frenesi d'impaciéncia. Alara que lo rei e son escòla viatjavan pel bòsc près de Le Mans un matin caud d'agost, un lèper descalç vestit de dragons corrèt cap al caval del rei e prenguèt sa nòvia. "Vòli pas mai, rei nòble!", diguèt: "Pas mai passar, nòble rei!" Las escòlas del rei toquèron l'òme de nòu, mas l'arrestèron pas, e seguèt la procession pendent mièja ora, repetissent sas cridas. La companhiá sortiguèt del bòsc a miègjorn. Una pagina que s'afogèt del solelh daissèt tombar la lança del rei, que se amagèt fòrt contra un casco d'acièr portat per una autra pagina. Charles s'estremèt, dessenhèt son espasa e cridèt "Avancèt contra los traïtors! Volon me balhar a l'enemic!" Lo rei esperèt son caval e comencèt a balançar son espasa a sos companhs, combatent fins qu'un de sos camaradas e un grop de soldats foguèron capables de lo prene de son montatge e de lo metre al sòl. Demorèt silenciós e reagiguèt pas, mas puèi tombèt en coma; coma mesura temporària, lo rei foguèt menat al castèl de Creil, ont un bon aire e un environament agradable podavan lo portar a sos sentits. Tuèt un cavalièr conegut coma "Lo Bastard de Polignac" e divèrses autres òmes.
Los periòdes de malautiá mentala contunhèron pendent tota la vida del rei. Pendent una en 1393, poguèt pas se remembrar de son nom e sabiá pas qu'èra rei. Quand sa femna venguèt lo visitar, demandèt a sos servicis çò qu'èra e lor ordonèt de s'ocupar de çò que requeriá per lo daissar sol. Pendent un episòdi de 1395-96 afirmèt qu'èra Sant Jordi e que son escut d'armas èra un leon amb una espasa butada a travèrs d'el. A aquel moment, reconeguèt totes los oficièrs de son ostal, mas coneissiá pas sa femna ni sos enfants. A vegadas correva salvatjament pels passadisses de sa residéncia parisenca, l'Ostal de Saint-Pol, e per lo mantenir a l'interior, los bilhets èran murats. En 1405, refusèt de se banhar o cambiar de vestits pendent cinc meses. Sos episòdis psicotics posteriors foguèron pas descrichs en detalh, benlèu a causa de la similitud de son comportament e deliris. Lo papa Piu II, que nasquèt pendent lo règne de Carles VI, escriguèt dins sos Comentaris qu'i aviá de moments ont Carles pensava qu'èra fach de veire, e atal ensagèt de se protegir de diferents biais per se trencar pas. Segon los rapòrts, aviá de barras de fèrre cosidas sus sos vestits per se trencar pas se entrava en contacte amb una autra persona. Aquela condicion es coneguda coma deliri de veire.
Lo secretari de Carles VI, Pierre Salmon, passèt fòrça temps discutissent amb lo rei alara qu'èra intermitentament psicotic. Dins un esfòrç de trobar un tractament per la malautiá del rei, estabilizar la situacion politica turbulenta, e assegurar son pròpri futur, Salmon supervisèt la produccion de doas versions diferentas de las guidas plan iluminadas a la bona reialtat conegudas coma Dialògs de Pierre Salmon.
Oscar
thumb|300 px|right|... [[Kodak Theatre... Sèti de l'Oscar]] Los Prèmis de l'Acadèmia (Academy Awards en anglés), mai coneguts coma los Oscars, son un prèmi cinematografic que recompensan cada annada, dempuèi 1928, los melhors filmes sortits als Estats Units (pus precisament dins lo Comtat de Los Angeles en Califòrnia entre lo 1èr de genièr e lo 31 de decembre de l'annada precedent la ceremonia).
(198) Ampella
(198) Ampella es un asteroïde.
Oscar
Las recompensas son atribuidas per una associacion cinematografica professionala, l’Academy of Motion Picture Arts and Sciences (AMPAS, Acadèmia de las Arts e Sciéncias del Cinèma) que comptava en 2003 5816 membres possedent lo dreit de vòte.
La ceremonia es organizada al començament de l'annada per l'AMPAS, al cors d'una emission televisada fòrça seguida. Sa mediatizacion entraina tanben d'incidents qu'an marcat l'istòria de l'emission e participa a sa notorietat. En 1973, Marlon Brando manda una jove Indiana que se presenta a sa plaça per refusar la recompensa e denonciar lo ròtle reservat als Indians d'America del Nòrd dins los filmes americans.
Iac
Lo iac (Bos grunniens) es una granda espècia de romiaire de longa toison d'Imalaia. La femèla del iac nomenada dri o drimo pels tibetans e nak pels sherpas.
Oscar
En concurréncia (pas totjorn leiala tanplan...) amb lo Festenal de Canas e la Mòstra de Venècia, l'Oscar (li ne direm sovent de Ceremonia dels oscars o Oscars d'alhors...), ne pretend èsser l'eveniment màger del cinèma mondial, planetari... thumb|200 px|left|...[[Ciutadan Chahine]] Çò ne veirem que s'economicament es lèumens vertat (quitament se quand se parla de box office, se ne parla sonque del nòrd-american, d'a vegadas de l'europèu, mas pas jamai del chinés o de l' indian, que mantun filme d'ambedos païses aquels, se passèron ja la muralhassa ( de China, segur, mas pas cap de porcelana...) de mai de 200 o 300 000 000 d'espectators..., que lo recòrd se ne sarra dels 500!!!, o se ne son eles d'aliens, que vívon pas sus la meteissa planeta qu'Occident lo Conflòra, l'imperiala e imperialista, tant imperialista e plan sovent racista (lo racisme cultural, qu'es un dels piégers que i a sus Tèrra...) mens que petita mitat del cèl? Tant i a.
Per çò tot que d'art e creacion audiovisuala se tracha, ne veirem, amb pròvas sufisentas e evidentas assatz, que n'es pas cap lo cas o almens fòrça mens sovent.
N'es fòrça mens dominairitz la posicion d'Hollywood per ailò tot que d'art cinematografic vertadièr se tracha (ja ne comencèt la polemica, d'al grèc poulemos id est ... entre en Thomas A. Edison e los fraires n'Auguste e'n Louis Lumière, tre la quita naissença del cinèma...), amai promocion de la creacion artistica... per çò quar lo cinèma es quicòm mai que non pas un simple divertiment (il cosidetto entertainment), o una novèla alquimia capabla de tot o se mudar en pecunha (i cosidetti soldi, the so-called money money...) mas un art total e complèt, coma musica, pintura o escultura ne son (o almens ne pòdon èsser... mas daissan "prosperar" sos "Van gOGH$$" dins sos còfres e crebar los novèls Vincents!!!), amb de millenaris d'edat de mai çaquelà.
E es far pròva d'objectivitat e onestetat enciclopedicas que de o afortir amai o provar.
Que, coma çò ne disiá lo grand, l'immens en John Cassavetes (se ne foguèt el oscarizat un jorn, o pas... I don't think so...), Money is not a culture!!
Iac
Lo iac viu en Tibet, Nepal e Botan, al nòrd de China, en Gansu fins en Mongolia, fins a d'altituds de 5,400 mètres.
Oscar
Pas cap. Per çò quant a n' Orson Welles, se deguèt exiliar per crear. thumb|300 px|right|...[[Babilon...ariás]] thumb|300 px|right|[[Baby... conariá...s...]] thumb|250 px|right|... [[Citizen Welles]]
Bibliografia generala
100 px
Iac
Iac domestic
D'elevaires constituiguèron de gasalhas de iacs als Estats Units d'America e en Euròpa, subretot en Alemanha e en Soïssa.
Iac salvatge
Lo iac salvatge (Bos grunniens mutus Przewalski, 1883), solament present al Tibet, es mai grand que lo iac domestic, pòt pesar fins a una tona. Viu abitualament en gropes de 10 a 30 subjèctes. Son abitat es compausat de nautas planuras desgarnidas, puèges e monts a nautors compresas entre 3200 e 5400 mètres. Se noirís d'èrbas, de liquèns e d'autres plantas. Pendent la sason cauda, viu dins las regions prèpa de las nèus eternalas; puèi descend capa a de tèrras de clima melhor quand la sason freda arriba. Lo iac pòt afrontar lo fred fins a mercé a una sosbora fòrça densa e a un long e espés pelatge de superfícia. E mai, secreta una substància vescosa dins sa sudacion qu'agís coma un isolant. Aquela substància s'utiliza en medecina tradicionala al Nepal. Lo iac salvatge a una vista fòrça flaca mas un odorat fòrça desvolopat e subretot una ausida remarcabla que li permet d'entendre a de quilomètres.
Granges d'Ans
Granges d'Ans (Granges-d'Ans en francés) es una comuna d'Occitània, dins la region istorica de Perigòrd, administrada per lo departament de Dordonha de la region de Novela Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Iac
Iac salvatge
L'espècia es menaçada: la populacion totala actuala es estimada a 15,000 individús.
Ibrides
Se trapan subretot dins de Monts Imalaians :
Granges d'Ans
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
La prononciacion es [grɔ̃ n ’ze j ] [dɑ̃ m ]. Las fòrmas ancianas son Ecclesia in honore Sancti Martini, quae voc A Grangias, en latin, en 1025, Granias au segle XIII, Ecclesia de Grangiis en 1382. Granja es lo resultat dau bas latin *granica, « luec onte òm conserva lo grun », derivat dau latin classic granus, « grun, gran », ,.
Murias de Paredes
Murias de Paredes es un municipi de la província espanhòla de Leon e de la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Uech mila (alpinisme)
Leis Uech mila designan, en alpinisme, lei 14 cimas principalas que son altitud es superiora a 8,000 m. Son situats en Imalaia e en Karakoram. Ocupan una plaça majora dins l'alpinisme en causa de la dificultat d'aqueleis ascensions :
Georgios Papadopulos
Georgios Papadopoulos (en grèc Γεώργιος Παπαδόπουλος, 1919-1999) militar, foguèt primièr ministre de Grècia entre 1967 e 1973. El tanben foguèt lo primièr president del país, entre 1 de junh e 25 de novembre de 1973.
Gang bang
thumb|Gang bang Lo gang bang, tanben escrich gangbang (de l'anglés gang "grop") es una practica sexuala que fa qu'una persona (generalament una femna) a de relacions sexualas amb mantes partenaris, d'un biais simultanèu o los uns aprèp los autres. Es una forma particulara de la sexualitat de grop.
Alguzir
Pendent l'Edat Mejana e modèrna los alguzirs o alguazirs (algutzirs o alguatzirs en catalan), adaptacion dels alguazils, èran los oficièrs del rei qu'executavan en practica las decisions presas per l'administracion superiora de justícia en Catalonha. A diferéncia dels seus superiors, èran pas una autoritat judiciària mas puslèu una autoritat policièra, segon lo sens actual.
Prato
Prato es una vila de la region italiana de Toscana, e lo capluòc de la província de Prato.
Alguzir
Autoritat legala
Los alguzirs basavan lor autoritat sus las "quatre regalias" (o "quatre usatges") basicas que gaudissián totes los oficièrs reials per perseguir los contravenents de las leis e manténer l'òrdre public. Per resumir e de biais general, quand las malafachas d'un delinquent o d'una banda se realizián a Barcelona, lo procurador general n'informava lo vice rei, que delegava a un dels jutges de la cort qu'estúdie se se deu li aplicar una de las regalias, opinion que dempuèi 1599 la caliá votar lo plen del Reial Conselh. En d'òc, lo regent la tresoreriá comissionava un alguzir amb un document d'instruccions per anar al luòc dels faches e los perseguir per la Catalonha tota per tal de los liurar a la preson reiala de Barcelona. Tanben cercava de pròvas e de testimònis per completar la causa de l'instruccion. Pasmens, observar aquel procediment èra tan malaisit que los alguzirs recebián una "comission dels quatre usatges" valida per un an entièr. E tanben de segur podián agir cada còp que prengavan un delinquent in fragante.