cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Arleux
Geografia
Lo pòrt fluvial se situa sul canal del Nòrd just abans la jonction d'aquel darrièr amb lo canal de la Sensée. Situacion interessanta perque #encobrir permet als navigaires de retre's rapidament dins las grandas vilas de la region Nòrd--Calava (Arras, Cambrai, #Dotar, Valencianas…).
Bacin Mediterranèu
Sector primari
L'agricultura mediterranèa es tradicionalament definida a l'entorn de tres culturas (dichas trilogia mediterranèa): del blat, de l'olivièr e de la vinha. La viticultura dins la region remonta a l'antiquitat, coma Grècia antica en Egipte antica e en Fenicia.
Arleux
Geografia
Arleux est situé au cœur de la vallée de la Sensée, à la croisée de deux canaux, le canal du Nord et le canal de la Sensée.
Stutzheim-Offenheim
Stutzheim-Offenheim en alemannisch (Stutzheim-Offenheim en francés) es una comuna francesa del departament del Bas Ren e de la region d'Alsàcia.
Arleux
Geografia
Les villages attenants à Arleux sont :
Bacin Mediterranèu
Sector primari
Mas la region fan tanben d'importantas produccions de fruches e de legums dins los òrts lo long de las valadas dels flums. L'agricultura mediterranèa es atal caracterizada per fòrça asagatge afin de suportar la secada estivala. La produccion arboricòla es dominada per la produccion de persec, d'albricòts, de melons, de cerièras e de prunas e mai al sud, pels agrums e de dàtils. Los legums son subretot de tomatas, d'auberginas, de carchòfas, de pebrinas e de cauls. D'autras cerealas son tanben fortament presentas coma lo ris (plana de Pò, o encara lo milh o lo milh menut (Africa del Nòrd).
La pesca es tanben un sector important en Mediterranèa. La consomacion de peisses per abitant es plan nauta. Las varietats de peisses pescats tradicionalament son lo ton, la merluça, la sardina e l'anchòia.
Lo sector de la silvicultura a perdut de son importància. Mas de produccions de qualitat son encara presentas dins la region coma en Espanha e Portugal, onte se concentra gaireben tota la produccion mondiala de siure e de surrièr. La region mediterranèa es tanben coneguda per la cultura de rabassa.
Nòtas e referéncias
<References/>
Armbouts-Cappel
es una comuna francesa del departament del Nòrd e de la region del Nòrd-Pas de Calais.
Geografia
thumb|left|Armbouts-Cappel En lo sieu costat e lo sieu arrondissement|180px
thumb|left|Armbouts-Cappel dans son canton et son arrondissement|180px.
Istòria
Armbouts-Cappel Significa Capèla de Erembaud, Erembaud en essent lo senhor de Brujas, (de arnu = agla e baltha = hardi, méchant). La municipalitat Capèla Erembaldi, a citat l'an 1067 en una charte de Baudouin, comte de Flandre, en favor del Abbaye de Sant-Winoc de Bergues.
Armbouts-Cappel signifie Chapelle d’Erembaud, Erembaud étant le seigneur de Bruges, (de arnu = aigle et baltha = hardi, méchant). La commune Capella Erembaldi, est citée en 1067 dans une charte de Baudouin, comte de Flandre, en faveur de l'Abbaye de Saint-Winoc de Bergues.
Arleux
Geografia
Le port fluvial se situe sur le canal du Nord juste avant la jonction de ce dernier avec le canal de la Sensée. Situation intéressante car cela permet aux navigants de se rendre rapidement aux grandes villes de la région Nord-Pas-de-Calais (Arras, Cambrai, Douai, Valenciennes…).
Istòria
thumb|left| Arleux a en la [[Album de Croÿ diboishat per Adrien de Montigny]] Arleux compreniá un castèl fòrt, #que i aguèt pres pels Franceses l'an 1645.
thumb|left| Arleux au dans l'[[Album de Croÿ dessiné par Adrien de Montigny]] Arleux comprenait un château fort, qui fut pris par les Français en 1645.
Stutzheim-Offenheim
Istòria
La municipalitat es sortida de la fusion, lo 15 de julhet de 1976, de las ancianes comunas de Stutzheim e de Offenheim.
Offenheim Per la siá part fasiá partida del Grand-Bailliage de Alsace abans d'èsser cedit a lo évêché d'Estrasburg l'an 1522 al meteis temps que Kleinfrankenheim entre un autre.
La commune est issue de la fusion, le 15 juillet 1976, des anciennes communes de Stutzheim et d'Offenheim.
Offenheim pour sa part faisait partie du Grand-Bailliage d'Alsace avant d'être cédé à l'évêché de Strasbourg en 1522 en même temps que Kleinfrankenheim entre autres.
Eric Astié
'Quò's un grand amator de rugbí e de lengas (basc, catalan, espanhòu). Escriu en gascon e en lengadocian, tradusís dau francés e de l'espanhòu a l'occitan. Es pair d'una hilha : Elisà.
Chovàshia
La Republica de Chovàshia (Чувашская Республика Chuvaskaia Respublika en rus, Чăваш Республики Chavash Respubliki en chovash) qu'ei ua republica de la Federacion de Russia.
La capitau qu'ei Cheboksary. Lo gentilici qu'ei chovàsh -ia.
Las lengas oficiaus que son lo chovash e lo rus.
Raions
Chovàshia qu'ei dividida em 21 arrondiments o raions:
Sègle XX
millenni I | millenni II | millenni III
../.. | sègle XVIII | sègle XIX | sègle XX | sègle XXI | sègle XXII | ../..
Ans 1900 | Ans 1910 | Ans 1920 | Ans 1930 | Ans 1940
Ans 1950 | Ans 1960 | Ans 1970 | Ans 1980 | Ans 1990
Montmorency
Montmorency pòt essèr:
Ur-Zababa
Ur-Zababa èra un rèi de la quatrena dinastia de Kish que foguèt rebutat per Sargon d'Akkad.
Ostia
Ostia (en latin Ostia) èra una antica vila del Laci a la boca del Tibre, sus sa riba esquèrra, a près 25 km de Roma.
Istòria
L'Ostia modèrna (Ostia Lido) es unida a Roma, e forma un districte que l'anciana vila n'es la partida principala, e es coneguda cona Ostia Antica. Dempuèi 1914, se restabliguèt coma sèti episcopal.
Seriá estat fondada pel rei Anc Marci en 633 AbC e èra una colonia romana que serviguèt de pòrt de la vila. Tanben se n'espetavan las salinas.
Foguèt l'estaca permanenta de la flota romana e èra fòrça importanta pendent la Segonda Guèrra Punica per recebre los porgiments, e foguèt exemptada de taxas en 207 AbC.
En 87 aC, foguèt ocupada per Sulla e saquejada per los sèus soldats. En 67 aC, un esquadron de la flota que deviá combatre los piratas cilicis s'amassèt dins aquel pòrt, e foguèt atacat subte sobtadament pels piratas e los vaissèls foguèron destruits.
Los depauses alluvials del riu Tibre la separèron progressivament de la còsta (es ara a tres quilomètres). Juli Cesar volguèt establir una proteccion artificiala pel pòrt, mas lo projècte jamai se faguèt e foguèt abandonat per los sèus successors, fins que l'acabèt l'emperaire Claudi, que decidiguèt de far un pòrt nòu a 3 km al nòrd d'Ostia, que comunicariá amb lo Tibre amb un canal; lo pòrt demorèt plan protegit; quand foguèt acabat, foguèt nomenat Portus Augusti. Neron faguèt las darrièras òbras e se n'atribuiguèt lo merit. Trajan lo faguèt agrandir e nomenat Portus Trajani. A l'entorn, sorgiguèt una vila que se sonèt Portus Ostiensis o Portus Urbis o Portus Romae e, simplament Portus, que jos Constantin lo Grand venguèt sèti episcopal.
Adrian, Septimi Sever, Aurelian e d'autres emperaires bastiguèron a Ostia, alara que al sègle III èra ja en decadéncia. Mas, amb l'ajuda dels emperaires, poguèt manténer encara una importància superiora coma vila al respècter de la vesina Portus. thumb|Lo castèl de Juli II En 409, Ostia foguèt ocupada per Ièr; en 537 AbC, lo rei ostroèot Vitigès tanben l'ocupèt. Las incursions dels sarrasins als sègles VIII e IX la daissèron en ruïnas. Al sègle X, l'evescat foguèt transportat a Velletri. Portus foguèt abandonada tanben al sègle X, quand lo pòrt s'ensorrèt progressivament. Lo papa Juli II bastiguèt un castèl a Ostia per la proteccion del pòrt e la vila se comencèt a sortit de las ruïnas. Mas, fins al 1612, lo canat principal foguèt pas netejat e se bastiguèt un pichon pòrt nomenat Fiumicino.
Gianfrancesco Guarnieri
Gianfrancesco Sigfrido Benedetto Marinenghi de Guarnieri (n. 1934 a Milan, m. 2006 a São Paulo) foguèt un important dramaturg e actor de cinèma, teatre e television de Brasil. Sa primièra òbra teatrala foguèt la pèça Eles não usam black-tie, de l'an de 1958.
Dombras
Dombras es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mòsa e la region de Lorena.
Paul Newman
Paul Newman (26 de genièr de 1925 – 26 de setembre de 2008) foguèt un dels mai celèbres actors e director cinematografic dels Estats Units. Es tanben conegut dins son país gràcias a sa marca de produches alimentaris Newman's Own que sos beneficis partisson finançar d'òbras caritativas.
Newman nasquèt a Shaker Heights, dins l'estat d'Ohio, pas luènh de Cleveland. Es lo filh de Theresa Fetzer e d'Arthur S. Newman, un proprietari d'una botiga d'aliments. Son paire èra josieu e filh d'immigrants europèus, mentre que sa maire èra ongresa e crestiana.
Chico Buarque
thumb|250px|Chico Buarque amb son prèmi literari BRAVO! en 2009
Paul Newman
Newman faguèt son servici militar a l'Armada pendent la Segonda Guèrra Mondiala, dins l'ocean Pacific. Abans, assistissiá a l'Universitat d'Ohio a Atenas, Ohio, ont èra a s'iniciar dins la fraternitat Phi Kappa Tau. Acabèt sos estudis a l'Universitat Kenyon aprèp la guèrra e mai tard estudièt lo teatre a Yale University e a l'Actors Studio a Nòva York.
Las competicions esportivas
Paul Newman prenguèt un interès viu per las corregudas automobilas ("the first thing that I ever found I had any grace in") mentre que s'entrainava pel filme Winning, en 1968, aquò malgrat foguèsse daltonian.
La primièra participacion professionala de l'actor se faguèt en 1972, a Thompson, Connecticut. Participèt puèi a las 24 heures du Mans en 1979 e acabèt segond dins la Porsche 935 de Dick Barbour.
Cal remarcar a títol anecdotic qu'es sa votz que dona vida al personatge de Hudson Hornet "Doc Hudson", un dels personatges, un ancian campion retirat dins lo vilatjòt de Radiator Springs, dins lo dessenh animat dels estúdios Disney/Pixar: Cars.
Plèba
La plèba èra la classa sociala bassa, en general los paures, mas liures (pas esclaus). Dins la Roma antica, los plebèus èran lo comun dels ciutadans romans, desparièrs dels patricas. Mai tard, plebèu designèt los membres mai paures de la societat. Pendent l'empèri se nomenava atal a quin que siá qu'apertenava pas l'òrdres senatorial o aquel dels cavalièrs. Se sap pas l'origina de la distincion entre plebèus e patricas, i a pas gaire de pròvas qu'aja una origina raciala nimai qu'aquela aquela distincion existissiá l'epòca dels reis.
Los ciutadans del pòble de Roma pendent l'epòca de Romul se nomenavan patricians e èran los unics abitants de Roma. Pendent lo regne de Anc Marci los plebeus arriban a Roma, coma ciutadans de segonda zona, fruch d'alianças diplomaticas. En quin que siá cas, pendent la fondacion de la Republica romana, los plebèus èran exclusits dels collègis religioses e de las magistraturas, e la Constitucion de las dotze taulas permetiá pas lo maridatge entre classas.
Los paures e rics non patricians s'organizèron en assemblada (consilium plebis) en 494 AbC (490 AbC segon la cronologia de Varron) e demandèron de dreches politics. Aquela oposicion politica amb al cap los rics e amb supòrt dels paures, se reconeguèt coma la pleba, nom que prenguèron per orgulh. Los primièrs a poder venir plebèus èran los edils qu'organizavan los ludi plebeii; se creèron après los tribuns de la pleba, un organ oficial que podava votar las leis dels cònsols patricians e las decisions financièras dels questors. Los decemvirs temporales installats per escriure las leis (las taulas de las dotze leis) èran repartits entre patricians e plebèus e dins aquelas leis s'enebís lo matrimòni entre patricis e plebèus (çò que foguèt abolit en 445 AbC); per que los plebèus pòscan venir consul, que trobava cèrtas dificultats religiosas, s'instaurèt la figura del tribun amb poder consular qu'èran entre tres o sièis e un almens deviá èsser patrician. Lo sacatge de Roma pels galleses en 387 AbC los tribuns demandèron en torn al sistèma de dos consuls, un de plebèu e un de patrician. Lo dictator Camil accediguèt a aquelas demandas en 367 AbC e en cambi se creèt la magistratura dels pretors, amb sonque de patricians.
Los rics plebèus alara aliats al plebèus paures contra los patricians, quand arribèron al poder trenquèron l'aliança e per causir los patricians; pauc a pauc la distincion perdèt d'importança e dins lo sègle III AbC comptava pas mai. A la plaça apreguèron las classas del nobiles (senadors e cavalièrs) e dels plebèus (pauras liuras).
Amb lo temps los plebèus de Roma recebèron de tèrras dins las províncias, e aqueles que demorèron avián lo drech a un subsidi alimentari (annona). Las assembladas popularas foguèron anulladas per Tibèri. Los plebèus venguèron un proletariat urban. La paraula plebèus foguèt encara utilizada la tempses modèrnes, en oposicion a la aristocracia.
Montmagny
Montmagny pòt essèr:
Ronquerolles
Ronquerolles pòt essèr:
Sent Circ de Madelon
Sent Circ de Madelon o Sent Circ de Magdelon (Saint-Cirq-Madelon en francés) es una comuna carcinòla situada dins lo departament francés d'Òut e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Montreuil-Bonnin
Comunas limitròfas
400px|gaucha||Distanças e posicion relativa
Toponimia
Las atestacions ancianas son, per lhuec:
Nòtas
<references group="N"/>
Rimush
Rimush èra un rèi d'Akkad que reinèt de 2279 a 2270 avC. Foguèt lo successor de Sargon d'Akkad e foguèt remplaçat per Manishtusu. Son epòca acomencèt per una revòuta fòrça violenta dei vilas de Bassa Mesopotamia dirigida per Kaku d'Ur ajudat per lei ciutats d'Adab, Lagash, Zabalam e Kazallu. La repression foguèt relativament malaisada mai capitèt finalament. Foguèt lo premier d'un empèri que subrevisquèt a son fondator.
Guilhem Boni
thumbGuilhem Boni (naissut a Sant Flor m mòrt ca 1594) foguèt un compositor auvernhat qu' espeliguèt a Tolosa, proche de l' arquevèsque de Tolosa Jòrdi d'Armagnac. Composèt de libre de motets e metèt en musica de composicion de Pibrac e de Ronsard.
Pepius
Pepius (Pépieux en francés) es una comuna lengadociana situada dins lo departament d'Aude e la region d', ancianament de Lengadòc-Rosselhon.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Guéron
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Noidant-le-Rocheux
Noidant-le-Rocheux es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Nauta Marna e la region del Grand Èst.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Saint-Gratien
Saint-Gratien pòt essèr:
Clérac
Clérac es una comuna francesa, situada dins lo departament de Charanta Maritima e la region de Novela Aquitània, ancianament de Peitau-Charantas.
Comunas vesinas
400px|gaucha||Distanças e posicion relativa
Toponimia
Las atestacions ancianas son, per luec:
Hanòi
Hanòi o Anòi (Anoï en nòrma mistralenca; en vietnamian Hà Nội) es la capitala de Vietnam. Lo nom de Hanòi significa "la vila enlà del riu". Foguèt la capitala de Vietnam del Nòrd de 1954 a 1976. Sa populacion èra estimada a 3,145,300 abitants, en 2005. Sa superfícia totala es 921 km².
thumb|330px|left|Vista d'Hanòi.
Saint-Martin-du-Tertre
Saint-Martin-du-Tertre pòt essèr:
Lista reiala sumeriana
La Lista reiala sumeriana es un tèxte istoriografic mesopotamian antic tractant de l'istòria de la region dempuei seis originas escrich a partir dei tradicions regionalas.
Kaku
Kaku èra lo cap d'una revòuta majora dei ciutats dau país de Sumèr còntra la dominacion d'Akkad après la mòrt de Sargon. Maugrat l'aliança de la màger part dei vilas dau sud de Mesopotamia, son movement foguèt finalament esquichat.
Avok
Localizacion
L'avok es parlat sus l'illa pichona de meteis nom al larg de la còsta sud de l'illa de Malakula, e tamben dins tres vilatges pròches sus l'illa granda, Okai, Naraniem e Arov,.
Classificacion
L'avok es sovent presentat coma la meteissa lenga que l'ahamb vesin. Aquò es degut a Tryon (1976), mas es regetat per Lynch e Crowley, que donan l'avok coma una lenga diferenta,. Hammarström, Forkel, Haspelmath e Bank seguisson Lynch e Crowley.
Es una lenga vanuatu central, un grop de las lengas oceanianas del sud restacat a las lengas oceanianas. Aquestas fan partida de la branca malaiopolinesiana de la familha austronesiana.
Cercle Occitan deu sud Gironda
Associacion creada en 2009, dont lo shèite sociau se tròba a Pompejac, en sud Gironda. Dirigida per Eric Astié, compòrta coma membres Eric e Natalia Roulet de Gric de Prat, los ensenhaires Frederic e Maria-Anna Roux, Philippe Chatain e Cécile Fourré, e la conselhèira generala e maira de Pompejac Isabelle Dexpert. La principala accion de l'associacion estut la creacion de la Calandreta de Siron a Barsac, mès organiza tanben hestejadas e concèrts coma a Lendiràs, Cadilhac, Barsac, o encara rencontras literàrias coma a la Rèula.
Sègle IX
../.. | sègle VII | sègle VIII | sègle IX | sègle X | sègle XI | ../..
Cultura
thumb|right|[[Fotografia dau temple (restaurat) de Borobudur.]] v. 824 : inauguracion dau temple bodista de Borobudur. Bastit sus una còla, es un stupa que fòrma un carrat de 113 mètres de costat amb quatre galariás successivas de forma geometrica.
Sciéncias e tecnicas
806 : segon lei foncionaris de l'administracion chinesa, au mens 16,000 tonas d'acier èran produchas anualament dins l'Empèri (→ 1078). 812 : en China, per facilitar lei cambis economics, premiera utilizacion d'una moneda de papier. v. 815 : mòrt de Jabir Ibn Hayyan que foguèt lo premier alquimista qu'adoptèt un metòde basat sus l'observacion e l'experimentacion. Aquò li permetèt de sistematizar de procès quimics fondamentaus (cristallizacion, destillacion, calcinacion, sublimacion, evaporacion...) e de descubrir divèrsei compausats quimics importants (acid cloridric, acid nitric, acid citric...). Estudièt tanben la produccion d'acier e la proteccion dei metaus còntra la corrosion. v. 820 : publicacion a Bagdad per Muhammad ibn Musa al-Khwarizmi d'un libre d'astronomia (Zīj al-Sindhind) amb de taulas regardant lo movement dau Soleu, dei cinc planetas conegudas e de la Luna. 827 : mesura de la circonferéncia terrèstra per una expedicion dirigida per Khalid ibn Abd al‐Malik al‐Marwarrudhi e Ali ibn Isa al-Asturlabi a partir d'observacions dins la Vau de Tigris. Trobèron un resultat de 40,248 km ò de 41,436 km segon lei fònts istoricas. 829 : a l'iniciativa dau califa Al-Mamun, creacion d'un observatòri astronomic permanent a Bagdad. thumb|right|Premiera pagina dau tractat Kitāb al-mukhtaṣar fī ḥisāb al-jabr wa-l-muqābala. 829 : publicacion a Bagdad dau tractat Kitāb al-mukhtaṣar fī ḥisāb al-jabr wa-l-muqābala (en occitan Abreujat de calcul per la restauracion e la comparason) per lo matematician persan Muhammad ibn Musa al-Khwarizmi. Presentant d'un biais clar un ensems de metòde de resolucion d'equacion dau segond gras, aguèt un ròtle important dins la generalizacion dau sistèma decimau arabi a l'origina dei nombres modèrnes. 830 : publicacion per Muhammad ibn Musa al-Khwarizmi d'un zij dich Zīj al-Sindhind (« Taula indiana » en occitan). Establit a partir dei calculs e dei teorias de Ptolemèu e deis astronòms indians, venguèt una referéncia majora de l'Edat Mejana per l'estudi e la prediccion dau movement deis astres. 832 : fondacion de l'Ostau de la Saviesa de Bagdad. Èra un centre scientific associant de bibliotècas, de centres de traduccion e de luòcs de reünion per lei sabents. Permetèt a l'elèit scientific arabopersan de tradurre e de perseguir lei recèrcas anticas. 833 : publicacion a Bagdad per lo sabent persan Muhammad ibn Musa al-Khwarizmi dau Kitāb ṣūrat al-Arḍ (Libre sus l'Aparéncia de la Tèrra en occitan) que gropava una lista de 2,402 coordenats geografics de vilas e d'autrei endrechs de remarca. Permetiá de completar e de corregir la Geographia publicada per Ptolemèu dins lo corrent de l'Antiquitat. v. 850 : redaccion de tractats d'optica, de medecina e de criptografia per Al-Kindi. En particular, publiquèt lo premier obratge de criptanalisi ont presentèt lo metòde de l'analisi frequenciala. 850 : publicacion a Bagdad per lei fraires Banu Musa dau Libre dei Dispositius Engenhós que depinta divèrseis aparelhs e dispositius avançats, compres de sistèmas automatics.
855 : data tradicionala de l'invencion de la pouvera en China.
868 : en China, publicacion dau Sitra dau diamant qu'es lo pus ancian estampat. 876 : utilizacion d'un simbòl designant lo zèro per lei matematicians indians. Aquò foguèt una etapa importanta dins son adopcion per leis Arabes. 900 : existéncia de papetariás en Egipte illustrant la perseguida de la difusion dau papier en direccion d'Euròpa (→ 1046).
Elam
Elam es un país ancian ocupada la partida sud-oèst dau plan iranian pendent lo periòde de Mesopotamia antica. Devesit entre doas regions principalas centradas a l'entorn de Susa e d'Anshan, son poblament es atestat dempuei la fin dau millenari IV avC. Assostava divèrseis estats poderós que foguèron regularament en relacion e en lucha còntra aquelei de Mesopotamia.
Armentières
es una comuna francesa del departament del Nòrd e de la region dels Nauts de França.
Saint-Prix
Saint-Prix pòt essèr:
Santeuil
Santeuil pòt essèr:
Amazonas (omonimia)
Lo nom Amazonas pòt designar:
Armix
Armix en arpitan ? (Armix en francés) es una comuna francesa situada dins la region de Ròse-Alps e lo departament d'Ain.
.az
.az es lo nom de domeni d'Internet per Azerbaitjan.
Província de Modena
La Província de Modena es una província de la region d'Emília-Romanha en Itàlia.
Armix
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
.az
Referéncias
Toppdomän
Aplicacion (matematicas)
220px| thumb|right| f (1) = a, f (2) = c, f (3) = d En matematicas, lo concèpte d'aplicacion formaliza l'idèa intuitiva de dependéncia determinista entre dos elements qu'un d'elei (la valor de l'aplicacion) es entierament determinat per l'autre (la variabla de l'aplicacion).
D'un biais informau, una aplicacion f es la donada : Se ditz alora que f es una aplicacion de X dins Y (o de X vèrs Y ) e s'escriu f : X \to Y.
Per indicar qu'un element x de X a per imatge l'element y de Y, se pòt notar : x \mapsto y.
Exemple : l'esquèma çai sus (o diagrama sagitau) representa una aplicacion particulara d'un ensemble X de 3 elements (notats 1, 2, 3) dins un ensemble Y de 5 elements (notats a, ..., e). Se pòt interpretar X coma un ensemble de 3 objèctes destriables (son numerotats) e Y coma un ensemble de 5 boitas destriablas (son tanben "numerotadas"). Amb aquela interpretacion, cada aplicacion de X dins Y pòt èsser vista coma un dei biais de plaçar leis objèctes dins lei boitas : a cada objècte, l'aplicacion associa la boita ont es plaçat ; dins lo cas representat, leis objèctes "1", "2", "3" son plaçats respectivament dins lei boitas a, c, d.
De segur, i a d'autrei biais de lei plaçar (n'i a 53 = 125 en tot) : per exemple, se seriá poscut metre lei 3 objèctes dins la boita b, çò que seriá estat representat per l'aplicacion g de X dins Y tala que
Remarca terminologica : s'emplega sovent lo mot foncion per sinonim d'aplicacion de valors numericas (realas o complèxas). Ansin, una foncion es una aplicacion f : X \to Y, ont Y es un sosensemble de \mathbb R (l'ensemble dei reaus) o de \mathbb C (l'ensemble dei complèxes).
Per exemple, en geometria, l'aira a d'un carrat es una foncion de la longor \ell dau costat : la dependéncia entre \ell e a se representa per l'aplicacion (l'ensemble dei reaus positius se nòta \mathbb R^+).
Definicions
per tot element x de X, existís un element unic y de Y tau que.
Aplicacion identica d'un ensemble X
Es l'aplicacion de X dins X, notada \ id_X, qu'a cada element x de X associa lo meteis element x. Lo graf de l'aplicacion identica de X es l'ensemble seguent (sonat diagonala dau carrat cartesian \ X^2 de X) :
Aplicacion constanta sus un ensemble X
Se ditz qu'una aplicacion f : X \to Y es constanta s'existís un element (fixat) \ y_0 de Y tau que per tot element x de X : es una aplicacion tala que la valor de f en un ponch x siá independenta de x (totei leis elements de X an lo meteis imatge per f ; dins l'interpretacion ja donada, totei leis objèctes son plaçats dins la meteissa boita).
Egalitat de doas aplicacions
Segon la definicion supra, doas aplicacions e  son egalas se e solament se :
Autrament dich, lei doas aplicacions \ f_1 e \ f_2 son egalas, çò que s'escriu \ f_1 = f_2, se e solament se, simultaneament :
Ensembles d'aplicacions
L'ensemble deis aplicacions de X dins Y se nòta indiferentament o (coma una poténcia) \ Y^X.
Seraincourt
Seraincourt pòt essèr:
Aplicacion (matematicas)
Imatge d'una aplicacion
Un element y de Y es una valor de f se e solament s'existís (aumens) un element x de X tau que f(x) = y. Se sòna imatge de l'aplicacion f l'ensemble dei valors de f ; es un sosensemble dau codomeni Y que se nòta. Per definicion :
Exemples
Aquesteis exemples mòstran que, segon lei cas, l'imatge e lo codomeni d'una aplicacion pòdon èsser diferents o egaus : fau a priori s'avisar de pas confondre lei doas nocions. Se ditz qu'una aplicacion es subrejectiva se son imatge coïncidís amb son codomeni (cada boita contèn aumens un objècte). Segon aquesta definicion, f_2 es subrejectiva, e lei doas autreis aplicacions o son pas.
Remarca : leis aplicacions f_1,\, f_2 an lo meteis domeni \mathbb R e lo meteis graf, mai son diferentas, qu'an pas lo meteis codomeni : la segonda es subrejectiva e la premiera o es pas.
Generalizacion
Estent un sosensemble (o partida) A de X, se definís l'ensemble :
Se ditz que \ f(A) es l'imatge dirècte de A per l'aplicacion f. Es un sosensemble dau codomeni de f.
Imatge invèrs
Siá una aplicacion f : X \to Y.
Estent un sosensemble (o partida) B de Y, se definís l'ensemble : Se ditz que \ f^{-1}(B) es l'imatge invèrs de B per l'aplicacion f. Es un sosensemble dau domeni X de f.
Composicion d'aplicacions
Es una nocion essenciala. Compausar doas aplicacions consistís a leis encadenar. Estent f : X \to Y e g : Y \to Z d'aplicacions talei que lo codomeni Y de la premiera siá lo domeni de la segonda, se pòt, per cada element x de X, determinar son imatge y = f(x) per f, qu'es un element de Y, puei l'imatge z = g(y) de y per g, qu'es l'element de Z :
L'aplicacion de X dins Z qu'en tot element x de X associa l'element z de Z ansin definit es sonada compausada deis aplicacions f, g (dins aquest òrdre). Se nòta g \circ f.
Remarca : còmpte tengut dei notacions, dins l'escritura g \circ f, la succession deis aplicacions se liège de la drecha vèrs la senèstra.
Associativitat de la composicion d'aplicacions
Estent tres aplicacions f : X \to Y, g : Y \to Z e h : Z \to W talei que lo codomeni Y de caduna dei doas premieras siá lo domeni de la seguenta. Alora :
Lugal-kinishe-dudu
Lugal-kinishe-dudu èra un sobeiran d'Uruk que reinèt vèrs la fin dau sègle XXIV avC que succediguèt a son paire Enshakushana, fondator de la segonda dinastia d'Uruk segon la Lista reiala sumeriana.
Aplicacion (matematicas)
Associativitat de la composicion d'aplicacions
Se ditz que la composicion d'aplicacions es associativa. Se pòt alora notar l'aplicacion compausada de f, g, h sensa parentèsis :
Compausada d'una aplicacion amb una aplicacion identica
Siá una aplicacion f : X \to Y. Alora (ben s'avisar de l'òrdre):
Per exemple, se pòt verificar ansin la premiera d'aquelei doas relacions :
Saint-Martin-d'Écublei
Saint-Martin-d'Écublei es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Orne e la region de la Bassa Normandia.
Geografia
La municipalitat de Sant-Martin-de Écublei a situat en lo departament del Adorna e es limitrophe del Eure. S'estend sus formatnum:1195 ectaras, mesura 7 quilomètres de longitud sus una largeur de 3 quilomètres als ponches mai aluenhats.
La commune de Saint-Martin-d'Écublei est située dans le département de l'Orne et est limitrophe de l'Eure. Elle s'étend sur 1,195 hectares, mesure 7 kilomètres de longueur sur une largeur de 3 kilomètres aux points les plus éloignés.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Theuville
Theuville pòt essèr:
Johann Schneider-Ammann
Johann Schneider-Ammann es lo president de Soïssa per l’an 2016.
Entemena
thumb|260px|Un dels documents diplomatics mai ancians coneguts, escrich sus un clavèl d'argila, dictat pel rei Entemena Entemena èra un sobeiran de la ciutat-estat mesopotamiana de Lagash que reinèt vèrs 2400 avC.
João Pessoa
João Pessoa es la capitala de l'estat brasilièr de Paraíba. Es la ciutat brasilièra mai orientala, situada a 34º 45' 54" de longitud oèst. Foguèt fondada lo 5 d'agost de 1585 amb lo nom de Filipéia de Nossa Senhora das Neves.
Es sèti de l'Universitat Federala de Paraíba (Universidade Federal da Paraíba - UFPB) e tanben una de las principalas vilas toristicas e comercialas de l'estat.
thumb|left|250px|Lo quartièr e la plaja de Manaíra.
Indoeuropèus
Los Indoeuropèus son un pòble que son eissits en partida un ensems de pòbles d'Eurasia, los Albaneses, los Armenians, los Balts, los Cèltas, los Germans, los Grècs, los Indians, los Iranians, los Italics, los Scits e los Eslaus. Aqueles pòbles parlan de lengas eissidas d’una anciana lenga nomenada Protoindoeuropèu parcialament reconstituida.
Problematica
Aquel pòble que daissèt pas cap tèxte e pas cap de cultura arqueologica pòt pas lor èsser atribuida amb certitud fins ara, l'existéncia dels Indoeuropèus coma pòble es un ipotèsi del segond gra. Ven de l'ipotèsi d'una lenga indoeuropèa e donc d'una comunautat linguistica, es a dire d'un pòble amb una identitat etnica, culturala e religiosa, que parlava aquela lenga. Es l'idèa d'un pòble migrator que la comunautat se seriá espandida dempuèi l'Edat de pèira fins a l'Edar del coire que mai sovent fan referéncia los especialistas. En efièch en mai de las lengas indoeuropèas, fòrça autres indices d'òrdres religioses, culturals, tradicionals, antropologics, o quitament de saber far tecnics, suggerisson l'existéncia d'un ancian pòble "indoeuropèu" qui se seriá espandit amb sa lenga, las seunas coneissenças, son identitat etnoculturala abans de se diferenciar geograficament e de subir d'influéncias disparièras dins las diferentas regions d’espandiment. Los ipotèsis al subjècte del fogal d'origina d'aqueles indoeuropèus son discutadas.
L'ipotèsi dels korgans
Lo fogal d'origina dels Indoeuropèus seriá localizat en Euròpa Orientala, dins l'estepa pontica situada al nòrd de la mar Negra. D'aquel berç, l'espandiment indoeuropèu se seriá fach mai que mai a partir del <abbr class="abbr" title="Quatrième">4n millenari AbC. segon un biais guerrièr, per colonizacion e sovent somission de populacions d'agricultors ja presents, cap a l’oèst pels Europèus actuals, cap al sud pels ancians Anatolians e cap a l’èst per una partida dels Indians, Iranians, e per los pòbles atudats dels Scits e dels Tokarians en Asia mai orientala.
L'ipotèsi anatolian
Aquel ipotèsi desvelopat per Colin Renfrew en 1984 localiza lo fogal d'origina dels Indoeuropèus en Anatolia, dins la zona ont lo blat buta encora a l'estat salvatge. Los protoindoeuropèus aurián estat a l'origina de la domesticacion del blat. Dempuèi aquel berç, l'espandiment indoeuropèa se seriá facha a partir de 8 000 ans AbC. de biais pacific, sostenguda per l'aument demografic que permet l'agricultura, qu'aurián envasit las populacions a l'entorn dels caçaires culheires mesolitics benlèu cinquanta còps mens nombroses, a comptar d'una trentena de quilomètres per generacion.
Los primièrs a daissar lo berç serián anat cap al Caucàs (Armenians) et l'Asia centrala (Tokarians), puèi una segonda èrsa auriá passat la mar Egèa per anar en Euròpa (Grècs, Traces Illirians, Italics, Cèltas, Germans, Eslaus), abans qu'una partida installada dins l'estepa pontica prenga lo camin de l'Iran e de l'Índia, donant naissença als pòbles scit, sarmat, persa, mèdes, e totes los pòbes d'Índia del nòrd parlant ds langas cosinas o nebodas del sanskrit.
Aquel ipotèsi de la migracion d'un pòble païsan es gaire presada dels linguistas e comparatistas que remembra que la tradidion for­mulara dels Indoeuropèus a pas cap res a veire amb un pòble de païsans, mas mòstra al contrari l'imatge d'un pòble guerrièr que los ideals s'aprochan de çò que se nomena la societat eroïca de l'Edat del bronze. Fins finala, lo rebut de prene en compte d'indicacions del vocabulari fa de problèmas insurmontables per aquel ipotèsi. Atal, per exemple, lo nom del caval present dins las diferentas lengas indoeuropèas alara que Renfrew fa venir los Indoeuropèus d'una region ont lo caval foguèt intro­dusit fòrça mai tard.
L'opotèsc balcanic
Recentament, Renfrew se rallièt a la proposition d'Igor Diakonov que suggerava en 1985 lo sud èst d'Euròpa coma berç dels Indoeuropèus. La region balcanodanubiana a en efièch l'avantatge d'èsser lo centre des diferentas vias d'una imigracion progressiva dels Protoindoeuropèuns. Kaveli Wiik es tanben favorable d'aquela teoria. Las primièras manifestacions del Gravetian ven d'aquela region amb lo site de Kozarnika, que sembla tanben lo berç de l'aplogrop I del cromosòma Y.
L'ipotèsi de la cultura dels gòts en embut de l'Euròpa del Nòrd
A aquel ipotèsi avançat al seu temps per Hermann Hirt e <span class="indicateur-langue" title="Équivalent de l’article « Hermann Hirt » dans une autre langue"> d'autres cercaires i tornèt Carl-Heinz Boettcher. La preséncia del nom del coire dins lo vocabulari reconstrusida tend a mermar las possibilitats dins una cultura del neolitic final o cuprolitic.
Per Boettcher, lo movement de las populacions qu'acaba a la formacion del pòble indoeuropèu comença a la fin del paleolitic alara que lo caufament climatic permet als caçaire de rèns de seguir la cacilha dins la partida nòrd d'Euròpa, descobèrta de glaç. Sont a l'origina de la cultura d'Amborg (13 500 ans a 11 100 AbC.) e dels grops a Federmesser. Dins aquelas regions, fan la coneissença dels fenomèns boreals que marquèron lors mites. Aqueles grops de caçaires pescaires sont a la basa de la cultura de Maglemose (~ 9 000 a 6 500 AbC.). La pujada del nivèl de las mars en Euròpa del Nòrd submergès de territòris occupats pels Maglemosians (Doggerland) e los menas cap al sud. Los eritièrs d'aquela cultura crean las culturas d'Ertebölle e d'Ellerbek. Boettcher compara lors activitats a aquelas dels vikings qualques sègles mai tard. Descriu una societat guerrièra que desvelopa lo companhonatge, que fa de comèrci e de pirateria cap amont los rius de las contradas occupadas per d'agricultors que d'en primièr demandan rescat puèi someton venent lors caps. Bastisson amb eles una cultura novèla aquela dels gòts en embut (-4 200 a -2 600 ans) que constituís segon el l'abitat d'origina dels Indoeuropèus, çò qu'explicariá los mites de las « guèrras de fondacion » estudiats per Georges Dumézil (Raubament de las Sabinas a Roma, guèrra entre los Ases e los Vans de la mitologia nordgermanica...) que mòstran l'union d'un grop de guerrièrs amb los seus caps a un grop de "productors". La primièra cultura indoeuropèa seriá atal eissida de la neolitizacion de cultura d'Ertebölle e de la somission de formas recentas de la cultura de la ceramica lineària.
Mai tard, la cultura de las sepulturas d'òcra (territòri de Dnièpr e-Donets) auriá estat l'abitat d'origina dels Indoiranians, los Cèltas, Italics, Eslaus, Germans e Balts venent de la Cultura de la terralha cordada, fin finala la cultura de Baden essent lo berç geografic dels Grècs e dels Ititas.
L'eritatge literari indoeuropèu
Es sobretot per l'estudi de l'eritatge literari indoeuropèu que los especialistas, linguistas, comparatistas e filològs s'interessèron sus la vision del mond qu'aquel eritatge transmetava, coma per l'organizacion sociala amb las òbras de Georges Dumézil, las institucions (Émile Benveniste) o encara la religion (Jean Haudry),
L'ideologia trifoncionala dels Indoeuropèus
Segon l'antropològ Georges Dumézil, l'ideologia sociala d'aqueles pòbles èra d'enprimièr estructurada a l'entorn de tres foncions   : Las religions dels pòbles descendents dels Indoeuropèus son tanben estructuradas a l'entorn d'aquelas tres foncions.
Critica del concèpte d'Indoeuropèu
L'arqueológ Jean-Paul Demoule critica en 1991 lo modèl explicatiu (modèl arborescent) utilizat pels linguistas e los comparatistas per explicar de la difusion de las lengas indoeuropèas. Evòca de modèls alternatius centripèts prenent per exemple los creòls o d'autres pidgin, ipotèsis ja rebutada pels linguistas a causa de la complexitat de la morfologia de l'indoeuropèu reconstruit e de l'importança de la tradicion eritada (nocions, estructuras, imatges, métafòres, simbòls…) Publica en 2014 un estudi de çò que nomena lo mite indoeuropèu.
Notas e referéncias
<div data-cx-weight="1017" data-cx-state="source" data-source="203" class="references-small decimal" id="cx203" style="-moz-column-count: 1;" contenteditable="true">
Província de Parma
La Província de Parma es una província de la region d'Emília-Romanha en Itàlia.
.ba
.ba es lo nom de domeni d'Internet per Bòsnia e Ercegovina.
Domenis de segond nivèl
Los domenis de segond nivèl son:
Referéncias
Toppdomän
Albanh
Albanh (en francés Alban) es una comuna occitana de Lengadòc situada dins lo departament de Tarn e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Entrò 2015 èra lo capluòc del canton del meteis nom.
La comuna es situada dins una zona de rotacisme e son nom se pronóncia localament /arban/. Los abitants son los arbanòls.
Comunas vesinas
400px|left|Distanças e posicion relativa
Toponimia
Prononciacion:, localament.
Epòca celtica
Doas pèiras se tròban a l'entorn del vilatge e pòrtan caduna un nom : l'una se ditz "palet de Notre-Dame" e l'autra "palet du Diable". L'istòria conta que lo diable auriá desfiat la Verge Maria, aquela li auriá getat una pèira giganta. Per responsa, lo rei dels Infèrns ne li getèt una tanben. Son aquelas pèiras que podèm veire dins la periferia pròcha del vilatge. Aquela legenda vendriá d'una faula druidica.
Edat Mejana
I aviá un castèl pas gaire important. Uèi a desaparegut.
Abu Salabikh
Abu Salabikh es un site arqueologic de Mesopotamia antica dei Dinastias Arcaïcas vèrs lo millenari III avC. Son nom ancian es mau conegut e podriá èstre Eresh o Kesh. Lo luòc foguèt abandonat a partir dei sègles XXIV-XXIII avC.
Aubergina
L’aubergina (var. merinjana,  vièch d'ase, vièt d'ase) (Solanum melongena L.) es lo nom d'una planta d'òrt anadièra de la familha de las Solanacèas, e de son fruch consomat coma un legum.
Lo nom ven del catalan albergínia, aqueste meteis eissit de l'arabi al-bâdinjân, empruntat al persan bâdengân ( بادنجان ), que designava ja aquela planta.
Istoric
Es derivada d'une espècia salvatge, Solanum incanum, vivent en Africa del Nòrd e Orient Mejan. Sa domesticacion pòt èsser traçada mercé a d'ancians escrichs chineses : la premièra mencion de la cultura de la planta data de -59. Per seleccion dels plants, lo legum grossiá de contunh, puèi s'alonguèt a partir del sègle XIV.
Archas
Archas (Arches en francés) z-es 'na comuna auvernhata, situada dins lo departament del Cantal e la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament d'Auvèrnhe.
Aubergina
Descripcion
thumb|230px|left|Flor d'aubergina Planta cultivada coma anadièra dins los païses temperats, perque patís del gèl. Dins los païses tropicals, es una planta perenna. Aquela espècia es originària d'Asia miègjornala (Índia, Birmania).
Archas
Toponimia
Las fòrmas ancianas son Arcas, sense data o al sègle X, Areas, al sègle X, Archas, en 1290, Archiarinium, en 1516, Arches, en 1743, Archers (mapa de Cassini, a la fin del sègle XVIII). L'atestacion Areas poiriá èsser una mala lectura e la de 1516 sembla una fantasiá d'escriba. Archas s'explica benleu pel latin, arcus, arca, « arca d'un pont ». Mas lo borg es sobre un replanat, a una certana distància de Dordonha e de Sumena, çò que mena a una autra possibilitat, la del nom d'òme Arcus, atestat, que representa eventualament lo gallés Arcū o Arcos, amb una finala -ā al neutre plural.
Nòtas
<references group="N"/>
Aubergina
Descripcion
La cultura de l'aubergina demanda de calor (la creissença s'arrèsta en dejós de 12°C) e d'aiga. La plantacion se fa per tansplantacion de joves plants de 6 a 7 setmanas. Ara, la cultura se fa sovent per idroponia jos abric. La culhida se fa prèp de 5 meses aprèp semenar. Comença a partir del mes de març en Occitània, e subretot dins la val de Durença e a Cavalhon.
Legum
thumb|right|230px|Aubergina
Las auberginas son de grands fruches penjant violets o blancs. Lo fruch crud a la textura d'una esponga e un gost pro desagradable, degut a la preséncia de saponinas. Cuèch, venon tendres e desvolopan un gost ric e complèxe, comparable a aquel dels mycotas Agaric, veire de cep.
Remarca: En fasent d'empèuts sus un pè de tomata, s'obten de fruches mai grosses. La pèl de las varietats rojas conten fòrça d'antociana, per aquò l'aubergina es un excellent antioxidant, si se'n manja la pèl.
Torismond
Torismond èra un ei dels Visigòts de 451 a 453. Alara que combatava los Huns d'Atila al costat del seu paire lo rei Théodoric I, foguèt elegit rei sul camp de batalha (Camps Catalaunics) a la mort del ascendent, tuat al combat per una lança ostrogota venent de las tropas d'Atila.
Aubergina
Economia
thumb|Una trabalhadora agricòla contraròtlant la qualitat de las auberginas en [[Índia]] Los primièrs païses productors d'aubergina al nivèl mondial son China,Índia e Turquia. En Euròpa, los principals productors son Itàlia, Espanha e Grècia. En França, la produccion es concentrada en Occitània (vals de Ròse e de Garona). Los rendements son en mejana de.
Torismond
Foguèt assassinat pel seu fraire Teodoric II, qu'aprofeitèt que Torismond siá aleitat dins sa cambra, malaut. De mai, un servicial sornarut traguèt al rei las armas, de biais qu'aquel deguèt de defendre del seus assassins amb una cadièra.
Saint-Laurent-la-Conche
Probablhament Sant Laurenç la Concha en occitan segon la toponimia (Saint-Laurent-la-Conche en francés) es una comuna francesa, situada dins lo departament de Léger e la region de Ròse-Aups.
Toponimia
Las atestacions ancianas son, per lhuec:
Fondacion de Roma
Tradicion
De l'Antiquitat recebèm doas explicacions tradicionalas vèrs l'origina de Roma: Virgili escriguèt amb la primièra una epopèia titulada Eneïda, recit qu'es mai un recit poetic (dins la linhada de Omèr) que non pas istoric. (Vejatz la legenda de Enèus (Æneas)).
Legenda de la fondacion
Segon la legenda latina, Romul fondèt la vila de Roma sul Mont Palatin sus la riba de Tibre lo 21 d'abril de 753/754 AbC.
Es a partit d'aquela data fictiva que los romans comptèron los ans. Aquela convencion demandava una justificacion legendària per n'afirmar lo caractèr sagrat; dos racontes son coneguts mejans de la literatura grecolatina sul recit d'aquela fondacion: Segon la legenda que referís Tit Livi, Romul e Rème èran los filhs del dieu Mart e de la vestala Rea Silvia, filha de Numitor e falena del rei Proca. Lo sèu oncle Amulius prenguèt lo tròn, tua totes los descendents mascles de lo sièu fraire Numitor e faguèt vestala Rea per evitar qu'aja pas de descendents.
Malgrat aiçò, Mart s'enamorèt de la gojata que faguèt naisser los bessons: Romul e Rème. Amulius faguèt enfermar la Vestala e condemnèt los recent nascuts a èsser lançats al Tibre. Los mainats foguèron abandonats dins un redent, sus las ribas del flume, pels servicials encargats d'executar la senténcia. Los recents nascuts foguèron reculhits per una loba que los alaitèt dins la tuta del Lupercal, al pè del Palatin. Lo pastre Faustulus, foguèt lo testimòni d'aquel prodigi, e reculhiguèt los bessons e los abaliguèt, en companhiá de la seuna esposa Acca Laurentia. Aquela darrièra, seriá estat una prostituida que los pastres a l'entorn aurián escaissada lupa ("la loba"). La legenda de la loba alaitant los bessons poiriá aver per origina aquel chafre.
Venguts adults, Romul e Rème decidiguèron de fondar una vila.
Arribant pas a destriar lo qual dels dos donariá lo sieu nom a la vila nòva, se ne remetèron als augurs. Rèm Foguèt lo primièr a veire sièis voltors volar dins lo cèl. Just après, Romul ne vegèt dotze. Rème aviá doncas la primautat, alara sue Romul ne vegèt mai. Fin finala, Ròmul foguèt designat.
Mentre que Ròmul traçava lo pomœrium, rega sagrada delimitant la vila, en levant l'araire per marcar las pòrtas, son fraire Rème, per se trufar de la feblesa de la vila nòva, faguèt un passatge al dintre d'aquela muralha simbolica; Ròmul l'auciguèt en pensant a la dicha Insociabile regnum («Lo poder se repartís pas») marcant aital simbolicament, l'intransigéncia auturosa de Roma davant tota incursion malvolenta.
Aquel rite fondator  presenta divèrses eveniments qu'arriban a la populacion primièra de Roma: coma lo raubament de las sabinas e la guèrra contra lo rei sabin Tit Taci, amb l'ajuda del cap etrusc Coelius Vibenna que s'installa sus un puèg que li dona lo sieu nom (segon Varron), pacta amb los Sabins, e parteja poder amb Tit Taci.
Data de la fondacion
L'anniversari del jorn de la fondacion de Roma èra celebrat lo 21 d'abril (fèsta dels Palilia). L'an de fondacion pels Romans e pels istorians modèrns es lo 753 AbC., Data prepausada per Tit Livi, mas i a, de proposicions alternativas: Per resumit, se pòt establir aquela fondacion a la mitat del sègle VII AbC.
Vestigis de l'epòca de la Republica romana
A l'epòca de Ciceron, Sègle I, los Romans presentavan ufanoses sul Palatin la Casa Romuli, una cabana amb un teulat de canavèra e los parets de tàpia, ont lo pastre Faustulus elevèt los mainats Romul e Rème, e una autra cabana sul Capitòli davant lo temple de Jupiter Optimus Maximus, atribuida al quite Romul o al sèu companh Tit Taci. Vestigis respectats e d'atribucions legendàrias, son dos indicis d'abitat fòrça ancians, mas de quina epòca?
Criticas de la tradicion
Los quites Tit Livi e Dionís d'Alicarnàs fasián de resèrvas las lor referéncias. Atal Tit Livi rapròcha lo chafre lupa e l'istòria de la loba.
Al sègle XVIII, un rebut total s'exprimís amb la Dissertacion sus l' incertitud dels cinc primièrs sègles de l'istòria romana, de Louis de Beaufort, publicada lo 1738.
Theodor Mommsen exprimiguèt de dobtes leugièrs, amb l'ipotèsi que la tradicion anciana benlèu se bastiguèt depuèi de faches vertadièrs mas projectats sus un passat alunhat e transformat en mites. Per exemple, l'immigracion a Roma de populacion sabina (arribada dels Claudii) al començament de la Republica seriá a l'origina de l'episòdi del raubament de las sabinas e de l'associacion amb Tit Taci.
D'autras criticas soslinhan l'abituda dels autors ancians d'inventar un personatge epònim per explicar l'origina del nom d'un luòc. Romul e Roma, lo cap etrusc Coelius Vibenna e lo puèg de Cælius son d'exemples d'aquel mecanisme.