cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Lampridiformes
Los lampridifòrmes (o lamprifòrmes) son de peisses apartenent a la classa dels Actinopterigians. Aqueste òrdre compren environ vint-e-cinc espècias e en particular lo regalec o l’opah, repartidas en sèt familhas: Lamprididae, Lophotidae, Radiicephalidae, Regalecidae, Stylephoridae, Trachipteridae, Veliferidae. Mentre que la forma del còrs siá fòrça variabla segon las espècias, presentan çaquelà de caractèrs comuns.
808 State
808 State èra un grop de musica electronica britanic fondat en 1988 a Manchester (Anglatèrra). Èra compausat de Graham Massey, Martin Price e Gerald Simpson. Lor titol lo mai conegut es Pacific State, enregistrat en 1989.
Lampridiformes
Arbre taxinomic
Òrdre Lamprifòrmes
Saccopharyngiformes
Aqueste òrdre es devesit en dos sosòrdres :
Vanikoro
thumb|right|200px|Vanikoro L'illa de Vanikoro es situada al sud de l'archipèla de las illas Santa Cruz (11° 37' sud e 166° 58' èst), la part orientala de las illas Salamon, dins l'Ocean Pacific.
Geografia
thumb|200px|Vanikoro Vanikoro se compausa de doas illas :
Lo seu trescòl, lo mont Banie es un ancian volcan.
David Ricardo
David Ricardo, nascut lo 19 d'abril de 1772 a Londres e mòrt l'11 de setembre de 1823 a Gatcombe Park, es un economista britanic e tanben un agent d'escambi e un deputat. Es considerat coma un dels economistas liberals dels mai influents de l'escòla classica als costats d'Adam Smith e de Thomas Malthus.
Vanikoro
Populacion
La populacion de Vanikoro es de gaireben 800 personas. Se compausa en majoritat de 500 melanesians, primièrs abitants de l'illa que parlan lo teanu, e d'una pichona populacion de 300 colons polinesians, venguts de l'illa de Tikopia pendent los sègles darrièrs.
Lengas
Las lengas temotu de Vanikoro son del nombre de tres, lo teanu que ten 500 locutors, lo lovono e lo tanema. Las doas darrièras son en via d'extincion. Los Polinesians establits a Vanikoro parlan una lenga polinesiana, lo tikopian o fakatikopia.
David Ricardo
Jovensa
David Ricardo es lo tresen de dètz e sèt enfants d'una familha borgesa de financièrs josieus (d'origina portuguesa), avent migrat als Païses Basses cap a l'Angletèrra just abans sa naissença.
Vanikoro
Istòria
thumb|200px|Vanikoro, memorial a La Peirosa Es a Vanikoro que desapareguèron los membres de l'expedicion de La Peirosa en 1788. Peter Dillon trobèt traças e testimoniatges del naufragi en 1826. En 2005, s'identifiquèt las rèstas de la Boussole e de l'Astrolabe, e de traças d'un campament a tèrra ocupat pendent mai d'un an.
David Ricardo
Jovensa
A quatorze ans, David Ricardo rejonh son paire a la Borsa de Londres, ont comença a aprene lo foncionament de la finança.
Vanikoro
Economia
Las ressorsas de Vanikoro venon de l'exportacion del peis, de fusta, del coprah, de l'òli de palma, de las favas de cacau e dels cauquilhatges.
David Ricardo
Jovensa
Sa maire, en tornas, jamai pus li parlarà. A aquela epòca, Ricardo ven tanben un unitarian.
Financièr : practician e teorician
La trencadura amb sa familha l'obiga a se metre a son compte venent agent d'escambi. Sos primièrs escrichs, suls problèmas monetaris de las guèrras napoleonianas, pareisson jos forma de tres articles publicats dins lo Morning Chronicle entre 1809 e 1810. Publica un an mai tard Enssag sul naut prètz del lingòt : pròva de la depreciacion dels bilhets de banca (1811), ont developa una tèsi quantitativista ont l'excès d'emission de bilhets contribuiguèt a despreciar la devisa anglesa pendent las guèrras napoleonianas. Aquel libre influencièt la redaccion del « Bullion Report » per la commission del meteis nom de la Cambra de las comunas.
Lo deputat
Los debats desencadenats per la publicacion dels sieus obratges monetaris menèron Ricardo a desvelopar sas coneissenças en economia.
En 1799 pendent de vacanças plan fastigosas passadas près de Bath, s'interessa a l'economia legissent Recercas sus la natura e las causas de la riquesa de las nacions (1776) d'Adam Smith.
Son emplec d'agent d'escambi lo fa pro ric per prene sa retirasa en 1814, a l'edat de de 42 ans. Muda a Gatcombe Park e partetja son temps entre la politica e l'economia.
Intrat al parlament britanic en 1819, après aver crompat un sèti de par representant de Portarlington, una pariá d'Irlanda, ocupa lo sèti fins 1823, l'an de sa mòrt.
L'economista
Ricardo es un autodidacte de la pensada economica. Correspond en apondent a Jeremy Bentham, Thomas Malthus e Jean-Baptiste Say, sus de subjèctes coma lo ròtle dels proprietaris terrencs dins la societat. Frequenta tanben lps mitan intellectuals londonencs, e ven membre del Club d'economia politica de Malthus (Malthus' Political Economy Club) e del Rei dels clubs (King of Clubs).
En 1815, Ricardo publica Ensag sus l'influéncia dels bas prètz del blat suls profièchs del capital (1815).
En 1817, se publica son òbra màger, Dels principis de l'economia politica e de l'impòt (1817) que modificarà le rèsta de sa vica. La segonda edicion sortís en 1819 e la tresena en 1821.
En 1820, David Ricardo escriu a Malthus unes ans abans sa mòrt :
Morís d'una otiti en 1823 a Gatcombe Park a l'edat de 51 ans, un an après aver fach una granda virada d'Euròpa.
A sa mòrt, sa fortuna èra de gaireben 725 000 <abbr class="abbr" title="livres">£, una importanta soma per l'epòca.
Apòrts teorics
vinheta|Works, 1852
Oposicion al protectionisme
L'importacion del blat, interdicha per de leis proteccionistas (las « Corn Laws »), sembla èsser una solucion permetent la restauracion dels profièchs (Ensag sus l'influéncia dels bas prètz del blai suls profièchs du capital). De fach, un lobby de filatièrs britanics, l'Anti Corn Laws League, obtendrà lor abrogacion en 1846.
Ricardo avança tanben la teoria de « l'avantatge comparatiu » (apondent a la teoria de l'avantatge absolut d'Adam Smith) : a saber que cada nacion a interés a s'especializar dins la produccion ont ten l'avantatge mai naut o le desavantatge mens marcat al respècte de las autras nacions.
Teoria de l'avantatge comparatiu
David Ricardo montrèt que totes los païses, quitament los mens competitius, tròban dins unas condicions teoricas (concurréncia perfiècha, sens pressions politicas donc), un interés a intrar dins lo jòc del comèrci internacional s'especializant dins la produccion ont tenon l'avantatge relatiu mai important o lo dessavantatge relatiu amb consequéncias mendre.
Dins lo capítol VII dels Principis de l'economia politica e de l'impòst, Ricardo desvelopa l'exemple dels escambis de vin e de drap entre Angletèrra e Portugal. Amb un nombre d'oras de trabalh donat, Portugal produch de drap o 300 litres de vin alara qu'Angletèrra produch  de drap o 100 litres de vin. Angletèrra es donc desavantatjada dins ambedoas produccions. Ricardo mòstra pasmens qu'Angletèrra a interés a s'especializar dins la produccion de drap, ont ten un avantatge relatiu, car amb de drap, obtiendrà 150 litres de vin portugués (contra 100 a çò d'ela). A contrari, Portugal deurà s'especializar dins la produccion vinicòla que l'escambi amb Angletèrra de 300 litres de vin portugués li permetrà d'obtenir de drap anglés puslèu que  de drap portugués. Angletèrra a un avantatge comparatiu dins la produccion de drap alara que Portugal ten un avantatge absolut.
L'analisi de Ricardo mòstra atal que l'especializacion basada suls avantatges comparatius permet un aument simultanèu de la produccion de vin e de drap. Dins son modèl, existís sempre una combinason de prètz ont lo liure escanbi es aprofechable a cada país, en comptant lo mens productiu; s'agís d'un jòc de soma positiva.
Per arribar a la concluson David Ricardo dona quatre ipothèsis: la valor du trabalh es egala al prètz multiplicat per la quantitat de trabalh; la concurréncia deu èsser perfiècha; deu i aver imobilitat dels factors de produccion al nivèl internacional (selas las merças circulan) e fin finala la productivitat deu èsser constanta.
Dins la realitat, aquelas condicions teoricas son pas jamai complidas, e l'aplicacion practica de la teoria de l'avantatge comparatiu pausa un cert nombre de problèmas que cal examinar.
En efièch un país que s'especializa sus una produccion ven dependent, per las autras produccions, del mercat internacional. Aquò implica que pòt èsser somés a de pressions politicas. La recipròca es pasmens tanben veraia: pòt tanben, a son torn, sometre lo autres païses que dependon d'el a de pressions politicas. Se pòt tanben dire qu'aquò  provòca, dins l'ensemble, una dependéncia aumentada dels païses engatjats dins l'escambi los uns al respècte dels autres, çò que pòt aver coma consequéncia un interés comun al manten de la patz. En efièch, la guèrra venent interrompre los escambis, totes los participants i a quicòm de perdre. Mancaram pas de soslinhar qu'es la quita idèa que se basa la creacion de la CECA - CEE - Union Europèa.
Un exemple de consequéncia : l'especializacion d'un país paure dins una cultura destinada a l'exportacion pòt un moment provocar que merme la disponibilitat sus plaça dels produchs alimentaris de basa dins aquel país. Seguís una auça dels prètz locals d'aquels produch alimentaris de basa, e de riscs de famina. Al lo long tèrme pasmens, se de condicions de govèrn intèrne son complidas (diminucion de la corrupcion), la posicion del quita país coma font d'exportacion d'un produch alimentari donat ten a crear de sortidas pels productors e estimula en consequéncia l'apapelh productiu lo fasent atal mai solid.
Una analisi equilibrada ten a mostrar que, pasmens se l'especializacion compta de riscs, quand es pas pojada a l'excès e que los riscs son preses en compte en amont de biais que cal, lo contèxte real dels escambis entre païses pòt s'aprochar del contèxte teoric ideal e tanben crear las condicions d'un jòc a soma positiva.
Estercuel
Estercuel es un municipi de la província espanhòla de Teròl dins la Comunautat Autonòma d'Aragon.
David Ricardo
Lo teorician de l'escandalh-aur
Dins lo Bullion Report donat a la Cambra de las comunas en 1810, Ricardo denóncia l'emission excessiva dels bilhets de banca, font segon el de l'inflacion.
Preconiza que l'emission de moneda siá limitada per la resèrva d'aur, per ne garantir la valor.
La teoria de la renda de la tèrra
La riquesa se repartís entre tres composantas que son los salaris, los profièchs e la renda. Per Ricardo, l'evolucion de la populatcon mena de segur a l'aument del prèt de las subsisténcias (de fach dels rendements descreissents de la tèrra) e a aquel de la renda fonsièra (a la seguida del besonh aumentat de tèrras cultivablas). Lo resultat d'aquela inflacion, que patisson de trabalhadors ja dins la misèria, es de far necessari una auça dels salaris per assegurar la subrevida d'aqueles. Atal la creissença demografica provocarà de segur un aclapament dels profièch per la renda, e per consequéncia la fin de l'investiment productiu, çò que Ricardo nomena « l'estat estacionari » de l'economia, estat que pòt èsser frenat pel progrés tecnic. Ricardo rejonh donc lo punt de vista de Thomas Malthus e critica las ajudas socialas donadas als indigents que crean la pauretat sul long tèrme favorisant de naissenças non desirablas.
Representacion grafica de la distribucion dels revenguts
drecha|vinheta|566x566px La reparticion dels revenguts entre los proprietaris fonsièrs, los capitalistas e los travabalhadors depend de la fertilitat de las tèrras agricòlas, dels capitals disponibles (fons de salari) e del nombre de trabalhadors. Los primièrs recebon la renda, los segonds lo profièch e los trabalhadors lo salari.
Se pòt presentar graficament la reparticion dels revenguts utilizant las corbas de rendement mejan e de rendement marginal de las tèrras agricòlas. Lo fons de salari servís a pagar los trabalhadors. Lo taus de salari depend del nombre de trabalhadors. La renda se dona per la diferéncia entre lo rendement mejan e le rendement marginal. Lo profièch es çò lo rèste après aver remunerats los proprietaris fonsièrs e los trabalhadors. A cort tèrme auram alara lp nombre de trabalhadors L_o e lo salari w.
Lo profièch aumenta lo fons de salari per l'an seguent. D'un autre costat, se los trabalhadors recebon un salari superior al salari de subsisténcia, la populacion aumenta (lei de Malthus). A long tèrme, auram un estat estacionari amb un salari egal al salari de subsisténcia (w_s) e un profièch nul.
L'equivaléncia ricardena
L’« equivaléncia ricardena » o la « neutralitat ricardena » es une teoria economica tanben nomenada « efièch Ricardo-Barro » o « teorèma d'equivaléncia de Ricardo-Barro », enonciat d'en primièr per David Ricardo, economista classic del sègle XIX e utilizat per Robert Barro en 1974.
La validitat de l'« equivaléncia ricardena » foguèt longtemps – e encora es – discutida. Lo teorèma enonciat sonque dins de situacions plan precisas, limitadas per d'ipotèsis nombrosas.
Caravèla
Una caravèla èra un vaissèl de vela d'origina portuguesa, utilitzat entre los sègles XIV e XVII. Èra leugièra, fòrça nauta, larga e relativament corta (de fins a 30 metres), de vela latina, e comptava dos o tres arbres, subre una sola cobèrta e amb un castèl de popa enauçat. Mercé a aquestas caracteristicas poguèt afrontar amb succès los viatges d'exploracion a travèrs de l'ocean: anava a detz quilometres per ora e podiá navegar contra lo vent.
Borís Nemtsòv
thumb|250px|Borís Nemtsòv en 2013 Borís Iefímovich Nemtsòv (en rus: Борис Ефимович Немцов; Sòchi, 9 d'octobre de 1959 – Moscòu, 27 de febrièr de 2015) foguèt un fisician e politician rus. Especialista de fisica quantica, de termodinamica e d'acostica, èra estat l'inventor d'un lasèr acostic e d'un disenhatge novèl d'antenas pels aparelhs espacials. Dintrat en politica durant l'epòca de Borís Ieltsin, que foguèt Ministre de l'Energia de son govèrn, èra dempuèi l'an 2000 un dels adversaris mai critics e ferotges de la politica de Vladímir Pótin.
Pr'amor d'aquesta dissidéncia, foguèt assassinat per carrièra a Moscòu lo 27 de febrièr de 2015, coma o foguèron anteriorament d'autres opausants a l'autoritarisme del president rus.
Biografia
Borís Nemtsòv nasquèt en 1959 a Sòchi dins una familha de notables locals. Son paire, Iefim Nemtsòv èra un politician de l'endrech, membre del Partit Comunista de l'Union Sovietica qu'aviá ocupat qualques foncions dins los ministèris, mentre que sa maire, la pediatra Dina Nemtsòva (nascuda Eidman), èra de confession jusieva, pasmens l'enfant foguèt abalit dins la practica ortodòxa, batejat secretament aprèp sa naissença per sa grand pairala. Quand aviá pas que 10 ans, aprèp lo divòrci, se n'anèt amb la maire que s'installèt amb sos dos enfants, Borís e sa sòrre Iólia de 4 ans, dins la vila de Gòrki.
Escolarament se revelèt un escolan brilhant e aital a la fin de son escolaritat li foguèt autrejada una medalha d'aur.
Carrièra universitària
De 1976 a 1981, estudièt las sciéncias fisicas a l'Universitat d'Estat de Gòrki, e mai tard, en 1985, i obtenguèt son doctorat en fisica dins los domenis dels plasmas e de l'idrodinamica, a l'edat de 25 ans. A partir de 1981 e durant 8 ans, fins a 1989, Nemtsòv trabalhèt coma cercaire borsièr a l'Institut de Recèrca en Radiofisica de Gòrki (en rus: Горьковский научно-исследовательский радиофизический институт, НИРФИ).
Carrièra politica
Lo 13 de decembre de 2008, amassa amb Garry Kasparòv demest d'autres, fondèt lo partit Solidarnòst.
Son assassinat
thumb|250px|Depausaments de flors a l'endrech de l'assassinat de Borís Nemtsòv l'endeman del drama Per encausa de sa posicion plan critica amb la preséncia russa en Ucraïna dins l'encastre de la guèrra de Donbàs, Borís Nemtsòv, e mai sa maire, aviá paur d'èsser assassinat, coma o foguèron abans mantes opausants a Vladímir Pótin. Declarèt sa paur per sa seguretat dins una entrevista Lo 27 de febrièr de 2015, Nemtsòv e son amiga ucraïniana, Anna Dorítskaia, sortissián a l'entorn de 23h15 (ora locala) d'un restaurant dels grands magazins Gom, situats sus la Plaça Roja, e se dirigissián cap a l'apartament del menaire d'oposicion. Un quinzenat de minutas mai tard, a 23h31, del temps que passavan sul pont Bolshòi Moskvoretski a ras del Kremlin, un dels endreches mai segurs e susvelhats de Moscòu, un òme, probablament davalat d'un veïcul de neteja urbana, tirèt per darrièr 6 còps sus Nemtsòv. Lo politician foguèt alara abatut de 4 balas, una dins lo cap e las 3 autras dins l'esquina. Moriguèt sulpic qu'un dels projectils atenhèt son còr.
Malgrat la preséncia d'un nombre considerable de camèras, existís actualament pas qu'un enregistrament realizat dempuèi un endrech alunhat.
Ferreruela de Huerva
Ferreruela de Huerva es un municipi de la província espanhòla de Teròl dins la Comunautat Autonòma d'Aragon.
Adeva
Adeva, nascuda Patricia Daniels en 1960, es una cantaira anglofòna afroamericana de house e R&B originària de Paterson (Nòva Jersei), als Estats Units. Es mai que mai coneguda pels tubes Respect en 1989, una represa house de la famosa cançon d'Otis Redding, Warning (en 1989 tanben), e I thank you en 1990.
Valdas Adamkus
Valdas Adamkus, engenhaire n. 1926 foguèt dos còps president de Lituània, de 1998 a 2003 e de 2004 a 2009.
Pontcharra-sur-Turdine
Pontcharra-sur-Turdine en arpitan (Pontcharra-sur-Turdine en francés) es una comuna arpitana, situada dins lo departament de Ròse e la region de Ròse-Aups.
Geografia
Pontcharra-sur-Turdine se trouve sur la Nationale 7, à 40 km au nord-ouest de Lyon. La commune est traversée par la Turdine.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Al e  de sègles, Pontcharra-sus-Turdine es pas #qu'un bourg comerçant. Aquel bourg fasiá partida de la municipalitat de Sant-Lop (Rhône) #que se'n separa pas mai que lo 7 de decembre de 1840 Per venir una comuna.
Au et  siècles, Pontcharra-sur-Turdine n'est qu'un bourg commerçant. Ce bourg faisait partie de la commune de Saint-Loup (Rhône) dont il ne se sépare que le 7 décembre 1840 pour devenir une commune.
Fonfría (Teròl)
Fonfría es un municipi de la província espanhòla de Teròl dins la Comunautat Autonòma d'Aragon.
Blòc negre
Un blòc negre (en anglés, e utilizat sens traduccion dins maitas lengas, black bloc; en alemand, Schwarzer Block) es una tactica utilizada pendent de manifestacions per de grops participant a de accions dirèctas o violentas.
Sent Sestari
Sent Sestari (Saint-Setiers en francés) es una comuna lemosina situada dins lo departament de Corresa e la region de Novela Aquitània, ancianament de Lemosin.
Sistèma planetari
Istòria
L'idèa de l'existéncia d'autrei sistèmas planetaris foguèt lòngtemps marginala car la pensada astronomica èra dominada per de concepcions geoocentricas. La premiera ipotèsi ben coneguda foguèt formulada per Giordano Bruno (1548-1600) qu'imaginèt una teoria eliocentrica onte leis autreis estelas èran acompanhadas, coma lo Soleu, per un cortegi de planetas. Au sègle XVIII, Isaac Newton (1642-1727) enoncièt una teoria similara.
Au sègle XIX, la possibilitat de l'existéncia de planetas a l'entorn d'autreis estelas èra ben establida. L'interès principau foguèt portat a l'estela 70 Ophiuchi amb l'anóncia d'una descubèrta en 1855 per William Stephen Jacob (1813-1862) de l'observatòri de Madras. D'efiech, observèt d'anomalias gravitacionalas que li permetèt de supausar la preséncia d'un objècte sorn. Dins leis ans 1890, de calculs menats per Thomas J. J. See (1866-1962) obtenguèron un periòde de revolucion de 36 ans. Pasmens, leis observacions modèrnas an pas confiermat la preséncia d'un objècte a l'entorn d'aquela estela. Dins lo corrent dau sègle XX, una controvèrsia se debanèt a prepaus de l'estela de Barnard amb una descubèrta anonciada per Peter van de Kamp (1901-1995). Dins aquò, son resultat foguèt considerat coma erronèu.
La premiera descubèrta acceptada d'exoplaneta foguèt oficializada en 1992 a l'entorn dau pulsar PSR B1257+12. Puei, en 1995, a l'entorn de 51 Pegasi, foguèt identificat la premiera planeta en orbita a l'entorn d'una estela. Dempuei aquela anóncia, lei progrès tecnics an permés la deteccion de centenaus de planetas. Aquò a entraïnat la descubèrta de planetas de tipe novèu e de sistèmas planetaris fòrça diferents dau Sistèma Solar.
Caracteristicas fisicas
Lei sistèmas planetaris se desvolopan normalament a l'entorn d'una estela. Pasmens, de sistèmas son estats descubèrts a l'entorn de pulsars ò de nanas brunas. La màger part contèn unicament una planeta mai aquò es probablament liat ai limits dei mejans de deteccion utilizats. L'origina dei planetas identificadas a l'entorn de nanas brunas sembla similara a aquela dei planetas observadas a l'entorn d'estelas. En revènge, la preséncia de planetas a l'entorn de pulsars es encara mau explicada.
Formacion e evolucion
thumb|right|Representacion de l'evolucion d'una estela dau tipe solar e de son cortegi planetari segon lei conoissenças dau començament dau sègle XXI.
Segon lo modèl actuau, lei sistèmas planetaris se formarián a partir dau disc protoplanetari qu'apareis durant lo procès de formacion deis estelas. D'efiech, durant la fasa d'afondrament gravitacionau d'un nívol molecular, una partida de la matèria intra en orbita a l'entorn de l'estela en formacion. Per acrecion, es susceptible de formar d'objèctes que demòran en orbita e pòdon se reorganizar per formar un sistèma planetari.
Zòna abitabla
La zòna abitabla es la region d'un sistèma planetari susceptibla d'assostar una exoplaneta contenent d'aiga sota forma liquida e d'ofrir de condicions favorablas a l'emergéncia de la vida. Sa talha varia segon lei caracteristicas de l'estela. Es pus alunchada dins lei sistèmas centrats sus una estela lusenta e, au contrari, pòu èsser fòrça raprochada a l'entorn d'estelas feblas coma lei nanas rojas.
Metòdes de deteccion
La recèrca de sistèmas planetaris es un trabalh complèx car lei planetas emeton pas de lutz e son sovent escondudas dins lo lume de son estela. Lei metòdes de deteccion son donc sovent indirèctas e fondadas sus la mesura de sa preséncia sus lor estela.
Velocitat radiala
Lo metòde de la velocitat radiala es basat sus l'estudi de l'espèctre luminós de l'estela. D'efiech, lei movements d'un astre son influenciats e la preséncia d'una planeta orbitant a son entorn pòu entraïnar un escart periodic de posicion. La mesura de la velocitat radiala de l'estela, gràcias a l'efiech Doppler-Fizeau permet alora d'obtenir d'informacions sus la posicion de l'orbita e la massa de la planeta.
Aqueu metòde es eficaç per leis objèctes aguent de velocitats radialas autas. Permet donc sovent de trobar de planetas gigantas situadas a proximitat de son estela. Uei, es a l'origina de la màger part dei descubèrtas d'exoplanetas.
Transit astronomic
Aquela tecnica es basada sus l'estudi de la luminositat de l'estela. D'efiech, lo passatge d'un objècte entre l'estela e la Tèrra entraïna de variacions de luminositat. S'aquelei variacions son periodicas, la preséncia d'una planeta es probabla. Lo metòde permet tanben d'estudiar l'atmosfèra deis exoplanetas.
Aquela mesura es teoricament aisada mai lei resultats son sovent febles car lei transits astronomics son rars. Per exemple, dins lo Sistèma Solar onte lei condicions d'observacion son fòrça favorablas, solament quauquei transits de Mercuri ò de Vènus son observables cada sègle. Lo metòde dau transit astronomic es donc subretot utilizat per obtenir d'informacions complementaris sus de sistèmas ja detectats.
Astrometria
La deteccion per astrometria es basada sus la deteccion dei perturbacions angularas de la trajectòria d'una estela. Pasmens, dins leis ans 2010, la precision deis instruments astronomics èra encara tròp limitada per generalizar aqueu metòde. Lo desvolopament d'interferomètres gigants podriá remediar a aqueu problema.
Microlentilha gravitacionala
Aqueu metòde es fondat sus la distorsion de la lutz engendrada per una estela quand es alinhada amb una fònt luminosa luechenca (una autra estela, una autra galaxia...). La preséncia d'una planeta modifica leugierament la distorsion prevista. Aqueu metòde permet de mesurar la preséncia d'objèctes de massa febla.
Observacion dirècta
L'observacion dirècta d'exoplanetas es, a l'ora d'ara, limitada car necessita l'utilizacion de telescòpis poderós e d'opticas adaptativas. Lo metòde es donc generalament utilizat per observar d'objèctes ja identificats e obtenir mai de detalhs. Pasmens, permetèt la descubèrta d'una planeta amb lo VLT en 2005.
Notacanthiformes
Atencion, per ITIS, aqueste òrdre existís pas e es remplaçat pel sosòrdre Notacanthoidei plaçat jos l'òrdre Albuliformes.
Belgica
Belgica, oficialament lo Reialme de Belgica (var. Reiaume de Belgica) (en neerlandés Koninkrijk België; en francés Royaume de Belgique; en alemand Königreich Belgien) es un estat sobeiran del nòrd-oèst d'Euròpa que confronta los Païses Basses al nòrd, Alemanha a l'èst, Luxemborg al sud e França al sud. Es bordat per la Mar del Nòrd a l'oèst.
Sa capitala es Brussèlas e lo gentilici es bèlga.
Istòria
Fins au sègle XVI, lo territòri bèlga faguèt partida deis espacis gallic e flamand. Pasmens, ne foguèt separat a l'eissida de la Guèrra d'Uechanta Ans (1568-1648) que s'acabèt ambé l'independéncia dei Províncias Unidas.
Oswald de Andrade
José Oswald de Andrade Souza (nascut a São Paulo en 1890, mòrt en 1954) foguèt un important escrivan e poèta del Modernisme brasilièr.
Belgica
Periòdes dels Païses Basses Espanhòls e Austrians
Après la scission dei País Bas, Espanha gardèt lo contraròtle dau Sud onte menèt vigorosament la Contra-Reforma. Aquò entraïnèt l'abjuracion ò l'emigracion dei darriers protestants. Puei, Madrid deguèt far fàcia ais ambicions francesas. De 1648 a 1697, de guèrras quasi incessantas s'acabèron per la pèrda d'Artés, de l'oèst e dau sud de Flandra, de Cambrésis, de Valencianas e dau sud de Luxemborg.
Ocupats per França en 1701-1706 e per leis Angloolandés en 1706-1713, lei País Bas Espanhòus foguèron atribuits ais Austrians en 1714. La prosperitat de la region foguèt restablida après 1748 e la conclusion de la patz definitiva entre Borbons e Habsborgs. Lo regime austrian centralizèt l'administracion mai respectèt lei privilègis tradicionaus de cada província. A la fin dau sègle XVIII, Jousè II (1780-1790) menèt una importanta politica de modernizacion (edicte de tolerància en favor dei protestants, reorganizacion judiciària e administrativa...). Pasmens, se turtèt ai captaus locaus (clergat, noblesa, magistrats...) que se revoutèron en aost de 1789. Àustria deguèt esperar fins a la fin de 1790 per restablir l'òrdre.
Politica
Belgica es una monarquia federala constitucionala e parlamentària, qu'après la Segonda Guèrra Mondiala evolucionèt d'un estat unitari a una federacion. Lo Parlament bicameral es format d'un Senat e d'una Cambra de Representants. La primièra es una barreja de politics màgers elegits dirèctament e de representants de las comunautats e de las regions; del temps que la darrièra representa totes los bèlgas qu'an almens dètz-e-uèch ans en un sistèma de representacion proporcionala.
Belgica es un dels paucs païses onte votar es obligatòri, e per aiçò a un dels taus pus nauts de participacion electorala del mond.
Lo nombre de ministres francofòns e neerlandofòns es lo meteis, coma es prescrit dins la constitucion. Lo Rei o la Reina de los Bèlgas ─ actualament Felip ─ es lo cap d'Estat, mai se an prerrogativas limitadas. Lo poder veritable es fisat al primièr ministre e als diferents govèrns que govèrnan lo país. Lo primièr ministre actual es Alexander De Croo.
Geografia
thumb|250px|Belgica|rightBelgica ten de frontièras terrèstras amb França (620 km), Alemanha (167 km), Luxemborg (148 km) e los Païses Basses (450 km). Sa superfícia totala, en i incluent las massas d'aiga, es de 33.990 km², mentre que la superfícia terrèstra es de 30.528 km² (fòra las plajas). Belgica ten tres regions geograficas principalas:
Economia
De veire: Economia de Belgica.
Sisteron
Sisteron (en occitan e en francés) es una vila provençala, e es la capitala dau parçan de Sisteronenc. La vila es situaa dins lo departament dels Aups d'Auta Provença e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur.
Belgica
Lengas
Las lengas oficialas de Belgica son lo neerlandés (55%), lo francés (45%) e l'alemand (1%).
Sisteron
Geografia
Sisteron se situa a 485 m d'altitud, en riba de Durença, a de Forcauquier, a  de Marselha, a  de Grenòble e  de Niça.
Belgica
Lengas
La Region de Brussèlas Capitala es bilingüa francés-neerlandés.
Sisteron
Geografia
La vila ocupa una posicion privilegiada, pròche del jonhent de Bueg e de Durença, a onte aquela darrièra passa la clusa de la Bauma, un luec aisit de fortificar. Es lo sol pont qu'es demorat subre Durença, dempuèi l'Antiquitat. Escaissada la Pòrta de Provença, Sisteron es lo principau passatge entre Provença e lo Daufinat. Possedís de monuments nombrós coma sa famosa ciutadèla, fàcia a la Ròcha de la Bauma amb sas estratas gaireben verticalas, se quilha l'anciana catedrala de Nòstra Dòna dels Pomiers, dataa dau sègle XII, amb cinc torres, mai d'una capela e los vestigis d'un convent.
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Saint-Soupplets
Saint-Soupplets es una comuna francesa, situada dins lo departament de Sèina e Marna e la region d'Illa de França.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Nòtas
<references group=N/>
Niçard
Lo niçard es una varietat regionala de l'occitan que si parla en la part bassa de la Comtat de Niça (ò Contèa de Niça), dintre de la vila de Niça e au sieu entorn. Es generalament classat per lu especialistas de la lenga d'òc coma un sosdialècte dau provençau. E pura, li sieus caracteristicas pròpi originali e la sieu tradicion literària fòrta implican, segon mai d'un actor culturau e mai d'un lingüista, la sieu reconoissença coma un estandard regionau de l'occitan, a egalitat embau provençau generau.
Comparason dei nòrmas
En niçard, doi nòrmas si fan concurrénça: la nòrma classica e la nòrma mistralenca.
La Hita Topièra (Gers)
La Hita Topièra o La Hita (Laffitte, La Fitte-Toupière en francés) qu'es ua anciana comuna gascoa, situada dens lo departament de Gers e la region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus. Despuish 1822, qu'es annexada a Ponsan Pera.
Geografia
La glèisa es sola, au nòrd-oèst de Ponsan Pera.
Toponimia
Hita, deu latin (petra) ficta, qu'a lo sens de « bòrna », de « pèira plantada », entre duas parròpias (los vilatges d'aqueth nom que serén sovent au limit d'ua parròpia), o autes territòris, sus d'ancianas vias (vias romanas o autes camins, eventualament medievaus). Topièra que representa topin dambe'u sufixe -èra (deu latin -aria); qu'i aurén fabricat topins e autas terralhas. ,.
Stjepan Radić
Stjepan Radić (11 de mai de 1871 - 8 d'aost de 1928) èra un òme politic croat e iogoslau. Fondator dau Partit Païsan Croat (HSS) en 1905, s'opausèt a la fondacion de Iogoslavia. Puei, ne'n defendiguèt una vision federalista e foguèt lo cap principau de l'oposicion en 1921-1924 e en 1927-1928. Foguèt assassinat en 1928 per un deputat montenegrin.
Capdenac (Òlt)
Capdenac (en francés tanplan coma en occitan) es una comuna carcinòla situada dins lo departament francés d'Òut e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Janalhac
Janalhac pòt essèr:
Baia de Guanabara
right|thumb|320px|Panoramica de la Baia de Guanabara. La baia es la en resultant d'una depression tectonica formada en lo Cenozòic, entre dos blòcs de la falha geologica nomenada Serra dos Órgãos e diversas montanhas costeras mai pichonas. Constituissi la segonda màger baia en extension del litoral brasilièr, amb un airal d'aperaquí 412 km².
Las prigondors mièjas a la baia son de 3 mètres dins l'airal del fons, 8,3 mètres a la nautor del Pont Rio-Niterói e de 17 mètres dins lo canal d'en primièr de la barra.dins l'airal del fons, ont desenboquen la màger part dels rius, l'acumulacion de sediments constituissi manglars, environats per la quita vegetacion del Bòsc Atlantic.
Illas a la baia
thumb|190px|right|Image de satellit de la Baia de Guanabara. L'illa pus granda esas l'Illa del Governador.
Coupéville
Coupéville es una comuna francesa, situada dins lo departament de Marna e la region de Champanha-Ardena.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Offroicourt
Geografia
Offroicourt Es un pichon vilatge #que s'estend sus 9,3 km² e compte 157 abitants dempuèi lo darrièr recensement. La densitat de la populacion es de 16,8 abitants per km².
Offroicourt est un petit village qui s'étend sur 9,3 km² et compte 157 habitants depuis le dernier recensement. La densité de la population est de 16,8 habitants par km².
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Persan
Lo persan (en persan: فارسی|فارسی, Fārsi, AFI: [fɒːɾˈsi]), es una lenga iraniana de la branca indoiraniana de las lengas indoeuropèas. Es largament parlada en Iran (e dins la diaspora iraniana), en Afganistan(ont i es nomenat dari dempuèi 1958 per rasons politicas), Tatgiquistan, Paquistan, Ozbequistan mas tanben en Armenia, Turcmenistan, Azerbaitjan e Bahrayn.
Valença d'Agen
Valença d'Agen (nom oficial en francés Valence) es una comuna agenesa de la Guiana lengadociana, situada dins lo departament francés de Tarn e Garona (82) e la region francesa d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Istòria
En 1806, la comuna èra dobla :
En 1808, Valença e son canton son tirats d'Òut e Garona e integrats al novèl departament de Tarn e Garona.
Épineau-les-Voves
Épineau-les-Voves es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Iona e la region de Borgonha.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Nòtas
<references group=N/>
Concordat
Un concordat es un tractat politic e religiós signat entre la Glèisa Catolica e un Estat per definir lei relacions entre la ierarquia catolicas e leis autoritats civilas dau país. Aquelei condicions son fòrça variablas segon lei país.
Vitali Kasko
thumb|250px|Vitali Kasko en 2015 Vitali Viktòrovych Kasko (en ucraïnian: Віталій Вікторович Касько, en transcripcion internacionala: Vitaly Kasko; Lviv, 29 de junh de 1976) es un jurista ucraïnian. Trabalhèt coma Deputat Procurador General jos la direccion de Víktor Shokin e demissionèt lo 15 de febrièr de 2016 en denonciar la corrupcion e "l'abséncia de leis" dins lo burèu del Procurador. A la fin del mes de març, tot bèl just abans l'eviccion de Shokin, Kasko foguèt acusat de frau e vegèt puèi son apartament confiscat dins un procès que segon Kasko es una revenja per sas criticas.
Fórnoles
Fórnoles es un municipi de la província espanhòla de Teròl dins la Comunautat Autonòma d'Aragon.
Wanji
Lo wanji (o vwanji) es una lenga banto parlada en Tanzania.
Localizacion
Lo wanji es parlat dins lo district de Makete de la region Njombe, en Tanzania.
Classificacion
Lo wanji es classat per Nurse (1979, 1988) dins un grop banto tèrras nautas del sud, que ne'n fan partida tamben lo sangu, lo hehe, lo pangwa, lo kisi, lo kinga e lo bena.
Rei de Tailàndia
Aquesta es la lista dels monarcas de Tailàndia.
renhat de Tonburi
L'unic rei de Tonburi foguèt Taksin.
La Réorthe
La Réorthe es una comuna peitavina, situada dins lo departament de Vendea e la region daus País de Leire.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Toponimia
Las atestacions ancianas son, per lhuec:
Nòtas
<references group="N"/>
Bandièra Autonòma Evenca
La Bandièra Autonòma Evenca (Evenki: ; Ewengki Aimanni Mvvngkeng Isihēr Gosa, en chinés: 鄂温克族自治, pinyin=Èwēnkèzú Zìzhìqí) es una subdivision administrativa de China situada en Mongolia Interiora, dins la província de Hulunbuir. A l'origina aquesta bandièra èra destinada a preservar la cultura evenca mas, à l'ora d'ara, los Evencs son plan minoritaris. La superfícia de la bandièra es de 19 111 km² e es situada en Mongolia Interiora.
Avairon
Geografia
Avairon a la font prèp de Severac del Castèl, dins Avairon, e se geta dins Tarn al nòrd-oèst de Montalban, entre Lafrancesa e Vilamada. Travèrsa de païsatges variats, Causse de Severac, Rodanés e Segalar. Creèt de Gòrjas de Najac fins a Montricós.
Bandièra Autonòma Evenca
Divisions administrativas
Lo caplòc es Bayan Tohoi. I a quatre borgs ( Bayan Tohoi (巴彦托海镇), Yiminhe (伊敏河镇), Hongholji (红花尔基镇) et lo district minièr de Hongholji (红花尔基镇), cinq sums ( Bayan Qagan (巴彦嵯岗苏木), Xinhen Barun (锡尼河巴润苏木), Xinhen Jun (锡尼河准苏木), Yimin (伊敏苏木), Hui (辉苏木)) e una comuna etnica pels Daurs (Bayan Tal (巴彦塔拉达斡尔族乡)).
Sent Sarnin las Volps
Sent Sarnin las Volps (Saint-Sornin-Lavolps en francés) es una comuna lemosina situada dins lo departament de Corresa e la region de Novela Aquitània, ancianament de Lemosin.
Charlotte's Web 2: Wilbur's Great Adventure
Charlotte's Web 2: Wilbur's Great Adventure es un filme d'animacion d'aventuras american de 2003, e la seguida de lo filme de 1973 Charlotte's Web.
Ilharre
Ilharre qu'ei ua comuna deu Bascoat, en Baisha Navarra, situada en Lauhire. Administrativament, que's tròba dens lo departament deus Pirenèus Atlantics e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Lo gentilici qu'ei ilhartar.
Qu'ei traversada per l'arriu de Bidosa.
Las comunas tòcatocantas que son La Bastida e Vergüei-Vièlanava au nòrd, Avitenh a l'èst, Labets-Biscai a l'oèst, Arboet-Sussauta au sud-èst e Gabat au sud.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Saint-Jacques-des-Guérets
Saint-Jacques-des-Guérets es una comuna francesa, situada dins lo departament de Loir e Char e la region dau Centre e Vau de Léger.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Tonneville
Tonneville es una comuna normanda, situada dins lo departament de la Marga e la region de la Bassa Normandia.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Volapük
Lo volapük es una lenga artificiala, creada pel prèire alemand Johann Martin Schleyer en 1879, amb l'intencion de facilitar la compreneson entre personas de divèrsas culturas. Après un brave succès dins las primièras annadas (cent mila locutors al començament del sègle 20), la relativa complexitat de la gramatica (en comparason de lo sieu principal rival, l'esperanto, aparegut en 1887) e de divisions grèvas entre los parladors menèron al declin de la lenga. Una version reformada es encara practicada uèi per un pichon grop de parlaires.
Kinga
Lo kinga es una lenga banto parlada en Tanzania.
Classificacion
Lo kinga es classat per Nurse (1979, 1988) dins un grop banto tèrras nautas del sud, que ne'n fan partida tamben lo sangu, lo hehe, lo pangwa, lo kisi, lo wanji e lo bena.
Escritura
l'alfabet kinga es:<br/ > a, b, d, e [], g [], h, i, ɨ [], j [], k [], l, m, n, ng' [], ny [], o [], p,, s, t, ts [], u, ʉ [], v [], w, y
Las vocalas longas son escrichas dobladas, mas solament quand la longor es pas condicionada per la morfologia.
Breteuil (Eure)
Breteuil-sur-Iton en normand (Breteuil-sur-Iton en francés) es una comuna normanda, situada dins lo departament d'Eure e la region de la Nauta Normandia.
Geografia
Ciutat del país de Avre e de Iton.
Lo territòri de la municipalitat es principalament compausat de vastes planas e de massises forestales.
Breteuil-Sus-Iton es la una dels 88 comunas del País de Accueil Touristique de Avre, d'Eure e de Iton.
Ville du pays d'Avre et d'Iton.
Le territoire de la commune est principalement composé de vastes plaines et de massifs forestiers.
Breteuil-sur-Iton est l'une des 88 communes du Pays d'Accueil Touristique d'Avre, d'Eure et d'Iton.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Luòc fortificat l'an 1054 per Guillaume lo Conquistador, environada de fossés alimentèsse pel détournement de las aigas de la Iton (braç forçós).
Lista dels cancelièrs d'Àustria
thumb|right|120px|Blason d'Àustria. Lo cancelièr es lo cap de govèrn d'Àustria.
Breteuil (Eure)
Istòria
Place fortifiée en 1054 par Guillaume le Conquérant, entourée de fossés alimentés par le détournement des eaux de l'Iton (bras forcé).
Lista dels cancelièrs d'Àustria
Ocupacion alemanda en Àustria (13 de març 1938 - 27 d'abril 1945)
Arthur Seyß-Inquart, collaborador de Hitler e afiliat al NSDAP, uniguèt Àustria a l'Alemanha Nazi lo 13 de març de 1938 fins 27 d'abril de 1945 aquand Àustria se declarèt independent.
Center for Public Integrity
thumb Lo  (literalament « Centre per l'integritat publica ») es una organizacion de jornalistas d'investigacion, sens tòca lucrativa, creada en 1989, basada a Washington aux Estats Units d'America.
Presentacion
Se donèt per objectiu de « desvelar los abuses de poder, la corrupcion e las mancas al dever de las institucions publicas o privadas, dins la tòca de las menar a agir amb onestetat, integritat, responsabilitat, per far prevaler l'interés public ». Amb cinquanta societaris, lo CPI es una de las mai importantas organizacions d'aquel tipe. Se vòls pas èsser ni un parti, ni un grop de pression mas es qualificada de progressista e liberala (esquèrra del Partit democrata).
L'organizacion publica sos trabalhs sul sieu site e los difusa a un malhum de jornals dins fòrça païses.
Profitaire de guèrra
En 2004, lo recuèlh The Buying of the President figura d'entre las melhoras ventas delNew York Times pendent tres meses. Tracta dels  des profièts realizats per d'òmes e femnas politics avent sostenguts las guèrras en Iraq e en Afghanistan. aquel obratge es centrat pas que suls Estats-Units d'America.
International Consortium for Investigative Journalism
thumb L'International Consortium for Investigative Journalism (literalament « Consòrci interncional pel jornalisme d'investigacion ») es una emanacion del Center for Public Integrity. Aquela emanacion permet de centrar pas mai las enquèstas sonque suls Estats Units d'America. En 2013, lo consòrci comptava 160 membres jornalistas dans 60 païses.
Offshore Leaks
Lo 4 d'abril de 2013, aquela organizacion revèla lo resultat de quinze meses d'enquèstas, amassant 260 gigaoctets de donadas concernissent las proprietaris de comptes en banca offshore. L'ICIJ s'associèt amb The Guardian, la BBC, Le Monde, The Washington Post, SonntagsZeitung <span class="indicateur-langue" title="Équivalent de l’article « SonntagsZeitung » dans une autre langue">(de) , Le Matin, Süddeutsche Zeitung e Norddeutscher Rundfunk per difusar una seria d'enquèstas suls comptes dins los paradises fiscals. L'ICIJ e sos partenaris comptan revelar los fenomèns de corrupcion dels govèrns pel mond, los estratagèmas de frauda fiscala utilizadas pels rics, l'utilizacion dels comptes secrets dins los sistèmas de Ponzi, lo ròtle actiu de las grandas bancas per facilitar lo secret de lors clients e tanben las estrategias e los actors que fan sas activitats possiblas.
En 2014, lo Consòrci internacional pel jornalisme d'investigacion afirma que 20 000 Chineses serián implicadas dins de companhiás offshore basadas dins los paradises fiscals. Subretot de princes roges, membres de familhas dels dirigeants del partit comunista chinés. Lo Consòrci enquestèt sus près de 2,5 millions de dossièrs financièrs pendent dos ans. Los documents venent de doas entreprisas basadas a las illas Verges britanicas.
Luxembourg Leaks
Lo 5 de novembre de 2014, l'organizacion revèla, en collaboracion amb una quarantena de jornals, que Le Monde, The Guardian, la Süddeutsche Zeitung, l'Asahi Shimbun e Le Soir, lo contengut de centenas d'acòrdis fiscals prealables fòrça avantatjoses conclusits amb lo fisc luxemborgés pel cabinet de conselh PricewaterhouseCoopers pel compte de fòrça clients internacionals coma Apple, Amazon, Heinz, Pepsi, Ikea e Deutsche Bank. De copias d'aqueles documents son publicadas sus un site web liurament accessible al public.
Panama Papers
En març de 2016, 109 redaccions  membras de l'ICIJ dins 79 Païses revèlan simultaneament çò que l'ICIJ qualifica de « mai gròs escandal d'evasion fiscala ». MAi d'un milions de documents del cabinet panameenc Mossack Fonseca constituissent una font d'informacion sus las activitats dels clients d'aquel cabinet, implicant de personalitats de primièr plan dins une quarantena de païses.
Finançament
En 2003, lo Wall Street Journal critiquèt lo CPI per aver acceptat de fons importants de George Soros. Lo site de l'Open Society Foundations, organizacion de Soros, fa partit de quatre subvencions al Centre. En 2002, lo CPI recep una subvencion de 1 milion de dolars per un periòde de tres ans. En 2009, lo CPI indiquèt que recebèt 651.650 $ de l'Open Society Foundations. La question de l'independéncia reala del CPI malgrat de subvencions importantas balhadas per las fondacions de George Soros prepausèt per Jennifer Rubin dins lo Washington Post ,
Lo Centre recep de dons, entre autres, de :
Guilhèm III de Tolosa
Guilhèl III de Tolosa, dich Talhafèrre, (° v. 975 - † 1037) foguèt un comte de Tolosa, d’Albi e de Carcin entre 978 e 1037. Èra filh de Raimon (V), comte de Tolosa, e d’Adelaïda d'Anjau.
Rei d'Espanha
thumb|Lo [[Palais d'Orient|Palais d'Orient es la residéncia oficiala del rei d'Espanha]]
Lo rei d’Espanha es lo cap de l’estat espanhòl, simbòl de son unitat e permanéncia, que son ròtle es d'arbitrar e moderar lo foncionament regular de las institucions e representar Espanha, e encara de satisfar las foncions que li atribuisson espressament la Constitucion e las leis. Es tanben comandant en cap de las Fòrças Armadas, e coma tal, capitani general de las Armadas. Presidís al naut patronatge de las Acadèmias Reialas.
La Constitucion espanhòla tracta de l’Institucion de la Corona, la persona del rei e sas foncions al Títol II, que compren los articles 56 a 65. Actualament lo rei d’Espanha es Felip VI de Borbon.
La persona del rei (o reina) d’Espanha
right|thumb|Colièr de la [[Ordre del Toison d'Aur]]
Lo títol de rei d’Espanha foguèt reconegut per la Constitucion, que recupèra e incorpora dins son tèxte totas las nòrmas exprèssas e tacitas que tradicionalament regissián la monarquia en Espanha. E mai la Constitucion reconeis al rei lo drech d'utilizar totes los autres títols que fan referéncia a la Corona.
Los títols istorics de sa majestat lo rei d'Espanha son (en castelhan):