cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Peter Pan
Seguidas
En 2002, filme d'animacion de Disney Return to Neverland, seguida d'aquel de 1953. L'accion se debana pendent lo Blitz alemand sus Londres pendent la Segonda Guèrra Mondiala amb lo tèma dels enfants forçats de créisser tròp lèu.
Régis Loisel creèt una seria de bendas dessenhadas (Peter Pan ed Vent d'ouest) ont l'accion se debana en 1888 doncas anteriora al roman. Conta l'arribada de Peter al País imaginari.
Una seguida oficiala, Lo Vestit Roge de Peter Pan de Geraldine McCaughrean, sortit amb l'acòrdi de l'espital de Great Ormond Street de Londres, (ed Pocket 2006).
Lista dels presidents de las Comòras
thumb|120px|Blason de las Comòras. Aquesta es la lista dels presidents e caps d'Estat de las Comòras aprèp l'independéncia, lo 1975, fins a uèi.
Peter Pan
Seguidas
En 2009, Sébastien Perez e Martin Maniez publican Lo jornal de Peter (ed Milan). Jos la forma d'un jornal intim illustrat, los autors contan lo long camin psicologic d'un jove orfanèl que fugís la realitat fins a devenir Peter Pan.
Drech d'autor
Aquela lei ordena de reversar los dreches de la pèça Peter Pan de Sir J. M. Barrie per l'espital pels enfants malauts a Great Ormond Street a Londres (que J. M. Barrie balhèt totes los dreches d'autor de Peter Pan en 1929) ; quand es jogada en public, publicada per de fins comercialas, difusada o inclusa dins de programas cablats (tèxte de la lei).
Francolès
Francolès (Francoulès en francés) es una comuna carcinòla situada dins lo departament francés d'Òut e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Superfícia comerciala utila
Dins lo monde dau comèrci, la superfícia comerciala utila ou SCU es la superfícia destinada a la venda de produchs e/ò de servicis. Ansin, dins un centre comerciau, enclause pas leis espacis que ne'n benefician lei comerçants coma parcatges, leis alèias dei Galariás Mercandas ò encara lei locaus qu'acuelhon lei servicis tecnics ò administratius implicats dins lo foncionament dei bastiments. Es diferenta de la superfícia de venda, qu'aquela d'aquí enclause pas d'uneis espacis que la SCU possedís.
Francolès
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
Francolès s'explicariá per un nom d'òme « germano-latin » *Franculus, vengut de Francus, nom d'apertenéncia etnica, ambe'l sufixe -ensis. La prononciacion [frɔncu'lɛ] donada per Patrici Pojada es atestada o supausada ? Se la prononciacion es autentica, lo sufixe d'origina latina -ensis ( > -és) es benlèu pas lo bon (o es pas un sufixe).
Xammes
Xammes es una comuna francesa, situada dins lo departament de Meurthe e Mosèla e la region de Lorena.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Saint-Paul-du-Bois
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Ais
Ais, o dins lo registre formau Ais de Provença (en francés Aix e, dempuèi 1932, Aix-en-Provence), es una vila de Provença que foguèt la capitala dau comtat de Provença. Es lo centre dau País d'Ais e d’un territòri de 36 comunas dins la Metropòli d'Ais Marselha Provença. Segon la definicion de l’INSEE, Ais compausa amb Marselha la promiera aglomeracion d’Occitània. Administrativament, se situa dins lo departament dei Bocas de Ròse (que ne foguèt lo promier capluec) e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur. Ais es escaissada l’Atenas dau Miegjorn (TDF) bòrd qu’es un grand centre d’activitats intellectualas e culturalas en Occitània.
Ais se pronóncia. Per dire a Ais, se ditz correntament as Ais.
Lo gentilici es sextian -a.
Geografia
Ais es situat a a l'oèst dau Mont Venturi e a  au nòrd de Marselha dins una cònca formada per Lar e la Tòrsa. Constituís amb la Ciutat Focèa una vasta aglomeracion de mai d'1,5 milion d'abitants.
La comuna, una dei pus vastas d'Occitània, englòba de vilatges dins lo territòri, coma Lei Milas, Loina, Puegricard o Coteron.
Lei poblaments preïstorics
Lei poblaments preïstorics d'Ais son mau coneguts. A l'arriba dei Grècs dins la region de Marselha, la Provença actuala èra restada per de pòbles celtoligurs. La data d'installacion dei Ligurs es pas ben coneguda. Lei migracions cèltas comencèron probable entre 900 e 500 avC mai demorèron pauc nombrosas fins a 300 avC.
L'oppidum d'Entremont
L'oppidum d'Entremont es un oppidum tardiu, probablament fondat entre 180 e 170 avC, que foguèt la capitala dei Sallavis. Aqueu pòble, d'origina celtoligura, dominava la region e èra vengut lo centre d'una confederacion compausada de pòbles « vassaus » coma leis Avatics. Lei rasons aguent permés la formacion d'aquel ensemble politic son mau conegudas mai la pression militara de Massalia sus lei regions interioras de Provença es sovent avançada coma un factor primordiau. L'aglomeracion se desvolopèt e sa superficia agantèt 3,5 ectaras vèrs 150 avC. Èra protegida per un barri poderós renforçat per de torres.
En 125 avC, Massalia demandèt l'ajuda de Roma per luchar còntra leis incursions celtoliguras. En 123 avC, una armada romana arribèt donc dins la region. Plaçada sota lo comandament dau cònsol Caius Sextius Calvinus, comencèt la somission dei pòbles autoctòns. Aquelei combats s'acabèron per una victòria romana e per la destruccion de plusors vilas fortificadas celtoligurs. Entremont foguèt ansin destruch en 123 avC.
La fondacion d'Aquae Sextiae
Après sa victòria còntra lei Celtoligurs, lei Romans fondèron de colonias per assegurar lo contraròtle de la region. Segon la tradicion, Aquae Sextiae foguèt ansin la premiera colonia romana dins lo sud-èst de Gàllia. Pasmens, lei circonstàncias de sa creacion son mau conegudas. En particular, la localizacion precisa dau premier establiment roman es desconeguda. Dins aquò, segon lo geograf grèc Estrabon (vèrs 60 avC - 20 apC), Aquae Sextiae èra una polis, es a dire una vila, e una phoura, es a dire una garnison. La colonia èra donc una vila destinada a susvelhar una region encara pauc pacificada.
En 102 avC, la region foguèt ansin tocada per l'incursion deis Ambrons e dei Teutons en Euròpa Occidentala. Pasmens, lei Romans i mandèron una armada, comandada per Caius Marius. Lo combat decisiu se debanèt au pè de Venturi. S'acabèt per la destruccion deis envaïsseires, çò que permetèt ai Romans d'impausar son autoritat sus lo sud-èst de Gàllia. Aquela dominacion romana en Bassa Provença foguèt completada en 49 avC per la presa de Massalia que perdiguèt son independéncia durant la guèrra civila entre Cesar e Pompèu.
Lo desvolopament de la vila
Durant lo sègle I apC, Ais conoguèt un desvolopament important que li permetèt d'aquistar lei caracteristicas d'una vila romana importanta (barri, fòrum, teatre, tèrmas, etc.). La construccion d'un barri, un obratge de prestigi a l'interès limitat durant lo periòde de la pax romana, illustra la fidelitat de la vila a l'emperaire. Lo teatre èra tanben liat ai relacions entre la vila e l'emperaire car aviá un ròtle important dins lo culte de l'emperaire. En parallèl, un important ret d'aquaductes foguèt bastit per alimentar la vila. Aquò permetèt a Aquae Sextiae de venir la capitala de la província de Narbonesa Segonda.
Lei tèrmas an un ròtle important dins lo patrimòni culturau de la vila. L'existéncia de seis aigas caudas èra coneguda per lei Romans car es mencionada per d'autors coma Tit-Livi, Plini lo Vièlh ò Estrabon. Pasmens, son utilizacion foguèt probable posteriora a aquela deis aigas de Glanum, una autra colonia romana importanta de Provença. Uei, au mens tres vestigis de construccions idraulicas sextianas son sospichadas d'èsser de tèrmas anticas. Lo pus ancian se situa a proximitat de la fònt de l'Observança qu'alimenta desenant lei fònts dau Cors Mirabèu. Lei dos autrei se tròban dins la carriera deis Estubas e a l'emplaçament dei tèrmas actualas. Dins aquò, l'ensemble d'aquelei vestigis es fòrça reduch.
Lo declin relatiu de la fin dau periòde imperiau
A partir dau sègle III, la populacion d'Aquae Sextiae – que demorèt la capitala de la Narbonesa Segonda – demeniguèt lentament. Aquò marquèt lo començament d'un periòde de declin relatiu que s'obsèrva egalament dins leis autrei vilas romanas de la region. D'ostaus foguèron abandonadas e leis infrastructuras publicas foguèron mens ben entretengudas. En particular, lo ret de conduchs venguèt pauc a pauc inoperant. De monuments e de bastiments abandonats foguèron tanben utilizats coma peiriera.
La difusion dau cristianisme
En 380, l'emperaire Teodòsi I adoptèt lo cristianisme coma religion oficiala e enebiguèt lo paganisme. Per simplificar son organizacion, la Glèisa adoptèt una organizacion similara a aquela de l'Empèri. Ansin, l'evesque d'Ais recebèt lo títol de « metropolitan » de la Narbonesa Segonda. Pus tard, durant l'Edat Mejana, aqueu títol venguèt « arquevesque ». Pasmens, la Glèisa sextiana conoguèt un començament malaisat en causa de la concurréncia d'aquelei d'Arle e de Marselha. La glèisa de Nòstra Dòna de la Seds foguèt probable lo centre de la premiera comunautat crestiana de la ciutat. Assostava lei relíquias de Mitre d'Ais, un sant catolic e ortodòx dau sègle V apC. A la fin dau periòde roman, un grop episcopau foguèt bastit a l'emplaçament actuau de la Catedrala Sant Sauvador d'Ais de Provença.
Leis invasions barbaras
Après l'afondrament de l'Empèri Roman d'Occident, Ais intrèt dins un lòng periòde de declin. D'efiech, foguèt largament pilhada durant lei Grandeis Invasions : Visigòts en 476, Ostrogòts en 508 e Francs en 536. Durant lei sègles seguents, foguèt encara pilhada per lei Lombards e, mai d'un còp, per lei Sarrasins. Aquò durèt fins a l'expulsion dei Sarrasins en defòra de Provença a la fin dau sègle X. L'amplor dei destruccions es mau coneguda mai plusors cronaires senhalèron de degalhs importants. De mai, lo ret idraulic que permetiá d'alimentar la vila foguèt destruch.
Au sègle VIII, durant lo periòde carolingian, la màger part de la vila foguèt abandonada e l'abitat se fragmentèt. Pauc a pauc, tres borgs distints se formèron : la Vila dei Torres, lo borg Sant-Sauvador e la vila comtala. Lei tres vilas èran fortificadas mai la Vila dei Torres foguèt pilhada mai d'un còp. Declinèt lentament e foguèt abandonada au sègle XIV per venir una peiriera giganta. En revènge, lei dos autrei borgs se desvolopèron pauc a cha pauc.
La vila dei còmtes de Provença
La renaissença d'Ais coma vila importanta en Provença comencèt en 1189. D'efiech, aquela annada, lei còmtes de Provença decidèron d'establir son luòc de residéncia dins la vila. Aquò li donèt de facto l'estatut de « capitala » de la region. Lo rèine de Ramon Berenguier V de Provença (1209-1255) aguèt un ròtle major dins aqueu procès car organizèt lei basas d'un Estat medievau modèrne. Ansin, en despiech dei crisis que toquèron Provença durant lei sègles XIII e XIV, lo Comtat gardèt una certana coësion. En 1357, lei fortificacions d'Ais foguèron restauradas e modernizadas.
En 1382, Ais foguèt a la tèsta de l'aliança dei vilas que s'opausavan a la dinastia angevina. Pasmens, après cinc ans de guèrra, aquela coalicion deguèt acceptar la presa dau poder per Loís II d'Anjau mai Ais gardèt son ròtle politic. Durant lo rèine de Rainier lo Bòn (1434-1480), la vila conoguèt un periòde fast e venguèt un centre intellectuau e culturau de remarca.
Lo sètge dau poder reiau en Provença
thumb|right|Representacion d'Ais en [[1575.]]
A la fin dau sègle XV, l'union de Provença e de França laissèt a Ais son ròtle politic e culturau. D'efiech, en 1501, lo rèi Loís XII (1498-1515) establiguèt lo Parlament de Provença dins la vila. Organizat segon lo modèl dau Parlament de París, èra una cort sobeirana que teniá lo ròtle de juridiccion suprèma per lo territòri dau Comtat de Provença.
Durant lo sègle seguent, la vila venguèt un centre catolic durant lei Guèrras de religion. Se revoutèt regularament còntra lei governadors jutjats tròp favorables au protestantisme. Per exemple, aquò èra lo cas durant lo passatge dau rèi Carles IX (1564-1566) que restabliguèt l'òrdre. Dins aquò, la situacion s'agravèt amb la perseguida dau conflicte. En octòbre de 1590, lo duc de Savòia prenguèt lo contraròtle de la vila au nom de la Liga. En respònsa, Enric IV (1589-1610) creèt un parlament rivau que foguèt installat a Pertús. Pasmens, un còp de mai, Ais tornèt trobar sei prerogativas a la fin dei Guèrras de religion.
Pendent lo sègle XVII, Ais demorèt globlament fidèla au rèi de França coma o mòstran lei visitas de Loís XIII en 1622 e de Loís XIV en 1660]. En 1685, après lo restabliment Loís XIV, grèvament malaut, un mes de fèsta foguèt organizada per leis autoritats. Dins aquò, en 1630, la vila se revoutèt còntra la decision dau cardenau de Richelieu de retirar la collècta e la repariticion deis impòsts au Parlament de Provença. Dicha Revòuta dei Cascavèus, l'insureccion necessitèt lo mandadís d'una armada de 6,000 òmes. Lo Parlament gardèt sei prerogativas mai Ais foguèt condamnada a pagar una emenda importanta (1,5 milions de liuras).
L'agrandiment de la vila
thumb|right|La [[Fònt dei Quatre Daufins, un dei simbòls dau quartier Mazarin.]]
En 1645, l'arquevesque Miquèu Mazarin decidèt de fondar un quartier novèu au sud de la vila per l'adaptar ais evolucions demograficas dau periòde. L'autorizacion de destrurre lo barri li foguèt donada en 1646 e lei trabalhs durèron plusors annadas. Menèron a la construccion d'un quartier caracteristic de l'arquitectura dei sègles XVII e XVIII e la creacion dau cors Mirabèu – que prenguèt son nom actuau en 1876 – a l'emplaçament dau barri ancian.
En parallèl, lei captaus de la vila, especialament lei membres dau Parlament, comencèron de construrre de bastidas dins lo relarg de la vila. Aquò entraïnèt lo desvolopament e la modernizacion dei borgadas. Lo fenomèn s'accelerèt amb lei trabalhs dau quartier Mazarin.
Lo periòde revolucionari
Ansin, en despiech dau ròtle centrau jogat per lo còmte de Mirabèu, Ais perdiguèt fòrça abitants durant lo periòde revolucionari. En 1800, perdiguèt tanben sa plaça politica en Provença quand Marselha foguèt chausida per venir la prefectura dei Bocas de Ròse. Dins aquò, gardèt son ròtle judiciari, intellectuau e culturau amb la conservacion de la cort d'apèu, deis assisas, de l'universitat e dau sèti de l'arquevescat. Lo mantenement d'aqueleis institucions donèron pauc a pauc son caractèr elitista a la vila durant lo lòng periòde d'estagnacion dau sègle XIX.
La « Bèla endormida »
thumb|right|[[Fotografia dau Cors Mirabèu e de la Plaça de la Rotonda vèrs 1910.]]
De la Revolucion Francesa au començament de l'entre doas guèrras, Ais conoguèt un lòng periòde d'estagnacion que foguèt a l'origina dau subrenom de « Bèla endormida » donada a la vila dins certanei tèxtes. D'efiech, de 1800 a 1921, la populacion aumenta lentament per passar de 21,000 a 30,000 abitants. La vila foguèt tanben ignorada durant la construccion dau camin de fèrre entre París e Marselha. Lo premier camin de fèrre sextian, entre Ais e Mairarga, intrèt en servici en 1870. Sèt ans pus tard, foguèt inaugurada la premiera linha entre Ais e Marselha. Aquò permetèt a Ais de gardar sei relacions comercialas amb la vau de Durença. En revènge, la linha entre París e Marselha permetèt a la Ciutat Focèa de desvolopar son influéncia en certaneis endrechs de la vau de Lar.
Pasmens, lo periòde de la « Bèla endormida » es pas unicament una epòca d'estagnacion. Entre 1848 e 1874, lo barri foguèt destruch per facilitar lei comunicacions. De trabalhs d'embeliment de la vila aguèron tanben luòc amb l'amainatjament dau Cors Mirabèu e de la Plaça de la Rotonda. Enfin, a la fin dau sègle XIX e au començament dau sègle XX, Ais tenguèt un ròtle culturau important amb de personalitats coma Émile Zola (1840-1902) e de Pau Cesana (1839-1906).
Cònsols d'Ais de Provença
La consolessa actuala d'Ais de Provença es Sophie Joissains, que succediguèt a sa maire Marisa Joissains-Masini en 2021.
Divisions administrativas
Ais èra devesit en tres cantons:
Un descopatge cantonau novèu, en febrier de 2003, devesiguèt la vila en quatre cantons, mai foguèt anullat per la decision dau Conseu d'Estat de genier de 2004.
Lo descopatge de 2015 devesiguèt Ais en dos cantons:
Economia
Industria electronica, mercats, artisanats, torisme, Festenau de Musica Lirica.
Monuments e luecs toristics
Ais de Provença es classat vila d'art e d'istòria. La vila istorica es fòrça rica en ostaus particulars dei sègles XVII e XVIII, en fònts e en glèisas.
Sainte-Gemme-la-Plaine
Sainte-Gemme-la-Plaine es una comuna peitavina, situada dins lo departament de Vendea e la region daus País de Leire.
Geografia
Santa-Gemme-la-Plana, a la cœur de la Plana vendéenne en s'estendent entre lo Marais Poitevin e lo Bocage, a situat al nòrd-es de Luçon, a aperaquí 7 km ; a traversat per la RN 137 en connectant La Rochèla a Nantas. Lo sòl, calcaire, a un coloris roge enfosquit degut de manièra versemblant a la preséncia de fèrre.
Al bòrd de la rota nacionala a #èsser, dempuèi qualques ans ara, bastida un luòc del mercat amb una mini-lòtja.
Lo Bòsc de Santa-Gemme es a la localizacion de la fòrça anciana rota en connectant Santa-Gemme a Luçon. Conten una flore pro variada, sustot las jonquilles sauvatjas #que reten aquel bòsc fòrça freqüentat als primièrs rais de solelh de febrièr-en març, en particular al luòc-dich "las Renardières", de las jacinthes sauvatjas, de las anémones, de las ahragas daus bòsques, de la "fragonnette" l'ivèrn, e una fauna compausada de nombrós chevreuils, senglars...
Sainte-Gemme-la-Plaine, au cœur de la Plaine vendéenne s'étendant entre le Marais Poitevin et le Bocage, est située au nord-est de Luçon, à environ 7 km ; elle est traversée par la RN 137 reliant La Rochelle à Nantes. Le sol, calcaire, a un coloris rouge foncé dû vraisemblablement à la présence de fer.
Au bord de la route nationale a été, depuis quelques années maintenant, construite une place du marché avec une mini-halle.
La Forêt de Sainte-Gemme est à l'emplacement de la très ancienne route reliant Sainte-Gemme à Luçon. Elle contient une flore assez variée, notamment les jonquilles sauvages qui rendent cette forêt très fréquentée aux premiers rayons de soleil de février-mars, en particulier au lieu-dit "les Renardières", des jacinthes sauvages, des anémones, des fraises des bois, de la "fragonnette" l'hiver, et une faune composée de nombreux chevreuils, sangliers...
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Toponimia
Las atestacions ancianas son, per lhuec:
Nòtas
<references group="N"/>
San Bartolomé de las Abiertas
San Bartolomé de las Abiertas es un municipi de la província espanhòla de Toledo dins la Comunautat Autonòma de Castelha-La Mancha.
Neauphe-sous-Essai
Neauphe-sous-Essai es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Orne e la region de la Bassa Normandia.
Geografia
La municipalitat a situat près de la bòsc de Écouves e del bòsc de Borsa. L'oèst de lo sieu territòri a traversat pel autoroute A28.
La commune est située à proximité de la forêt d'Écouves et de la forêt de Bourse. L'ouest de son territoire est traversé par l'autoroute A28.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Casac
Casac (Cazac en francés) qu'es ua comuna gascoa, situada dens lo departament de la Nauta Garona e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Toponimia
Casac que sembla format d'un nom d'òme (los noms d'òmes gallés Cadus o Catius, per exemple) e deu sufixe -acum. Que s'ageish donc d'ua anciana grana proprietat gallo-romana, qu'avè benlèu per mèste Cadus o Catius. Delamarre que cita Catios (adaptat en latin : Catius) e la soca cad(i)-. Casats, en Vasadés, qu'estó benlèu tanben un Casac.
Istòria
Pendent l'Ancian Regime, Casac qu'èra de la parròquia de La Bastida de Paumèrs, de la diocèsi de Lombèrs e de la senescaucia de Tolosa. Lo vocable de la glèisa, qu'èra annèxa d'Ambats, qu'es Nòsta Dauna. Lo nom oficiau de La Bastida de Paumèrs qu'èra Labastide-Paumès, Cazac et Auban de 1790 a l'an II. Casac que's separè de La Bastida de Paumèrs e que vadó comuna per decret deu 26 de març 1958.
Oriol Junqueras
Oriol Junqueras i Vies (Barcelona, 11 d'abril de 1969) es un istorian e politician catalan. Foguèt vicipresident de la Generalitat de Catalonha entre genièr de 2016 e octobre de 2017. Dempuèi lo 17 de setembre de 2011 ocupa lo cargue de president d'Esquèrra Republicana de Catalonha, çò que permetèt un reviscòl del partit aprèp mantun conflicte intèrn. Es tanben cònsol de Sant Vicenç dels Horts, una vilòta de l'airal metropolitan de la capitala catalana, dempuèi l'11 de junh de 2011. Las eleccions de 2012 an consolidat la progression d'ERC e actualament Junqueras capitaneja l'oposicion.
Mètro de Pyeongyang
Lo mètro de Pyeongyang (en corean, hangeul: 평양 지하철도 ; hanja : 平壤 地下鐵道 (pyeongyang jihacheoldo)) es lo sol mètro de la Corèa del Nòrd. Creat en 1973, se compausa de doas linhas : la linha Chollima (corean : 천리마선) e la linha Hyŏksin (corean : 혁신선). Las doas linhas se crosan a l'estacion Chŏnu (corean : 전우). La frequentacion es estimada entre 300,000 e 700,000 personas.
Nòrd-italian
Lo galloitalic , (de còps las lengas galloitalicas, dins lo domeni d'estudi de la sociolingüistica e de la dialectologia italianas), tanben naut italian (var. aut, haut) o cisalpenc (var. cisaupenc), es una lenga apertenent ai lengas romanicas. Se parla en Alta Itàlia, en Soïssa (Tecin e Grisons), en Croàcia e Eslovènia (Ístria), a Mónegue e Sant Marin.
Definicions
Lo galloitalic recep de definicions contradictòrias:
Distribucion geografica e estrats lingüistics
Lo domeni lingüistic galloitalic correspònd a la gròssa a l'Itàlia dau Nòrd o Padània.
Lo limit sud, entre lo galloitalic e l'italian au sens estrech, se sòna la "linha La Spezia-Rimini" o pus exactament la linha Massa-Senigallia. La separacion entre lei lengas romanicas marcada per aquela linha lei dividís en dos grands grops: la Romania occidentala (quitament l'italian septentrionau) e la Romania orientala (quitament l'italian dau Centre-Sud). Lo grop galloitalic es a l'encòp separat d'autrei grops romanics dau Nòrd-èst (Venèt, Trentin, Friuli, Sud Tiròl) per una linha que cor au sud-èst de Bolzano/Bozen e per la còsta orientala dau Lac de Garda au nòrd de Màntoa e lo riu Pò.
Lo limit nòrd, entre lo galloitalic (e lo retoromanic) e d'autrei lengas (romanicas, germanicas o eslavas), correspònd ai frontieras politicas entre lei divèrs pòbles germanics dominants après leis invasions barbaras, entre lei quaus Lombards, Visigòts, Burgondis e Bavars, que son rebatudas dins lo superstrat lingüistic dei lengas romanicas actualas:
Vèrs lo nòrd, lo galloitalic (e lo retoromanic) limitan amb l'aut alemand soís, derivat de la lenga deis Alamans  (cat.);   (fr.) e a l'aut alemand bavarés, derivat de la lenga dei Bavars  (cat.);   (fr.) e parlat a l'ora d'ara en (Àustria e en Sud-Tiròl). Dins aquela zòna, Romania submersa, i aguèt substitucion lingüistica dau retoromanic.
Vèrs l'èst, lo galloitalic (e lo friolan retoromanic) fan de limit a l'ora d'ara amb doas lengas eslavas: eslovèn e croat.
Cyprinodontoidei
Los Cyprinodontoidei amassan plusors famillhas de peisses dins lo sosòrdre dels Ciprinodontifòrme.
Nòrd-italian
Classificacion e taula comparativa
Lei dialèctes (o lengas) dau galloitalic se classifican ansin (una error frequenta es de confondre lo galloitalic - amb substrat lingüistic gallés e ligur antic - amb tot lo galloitalic):
Segon Pèire Bèc, dins lo passat, deguèt existir quauque tipe d'unitat diacronica entre lo nòrd-italian e lo retoromanic: romanch en Soïssa e ladin e friolan en Itàlia. Aqueu laç estrech e evident es estat mes en examen en màger prigondor per lingüista australian Geoffrey Hull ja citat, en o portant a la conclusion evocada anteriorament (definicion 2).
La classificacion de l'istriòta es dificila e controversiada. (en it.)
Voses connèxas
Languages of Italy
Culheron
vinheta|273x273px|Culheron. Lo culheron es una aisina de taula servissent a bolegar lo sucre o assimilat dins un pichon recipient emplit d’una bevenda mai sovent cauda coma lo cafè, lo té, lo chocolat, lo lach, lo vin caud, d’aiga, de chuc de fruch, o del iogort, per ne facilitar la dissolucion o per accelerar lo refregiment.
Varennes-sur-Seine
Varennes-sur-Seine es una comuna francesa, situada dins lo departament de Sèina e Marna e la region d'Illa de França.
Culheron
Dins los païses grands consomators de té, coma Austràlia, Canadà, la Nòva Zelanda e lo Reialme Unit, l'aisina se nomena « culhièr té » ( pels anglofons).
Varennes-sur-Seine
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Saulny
Saulny es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mosèla e la region de Lorena.
Culheron
Contenença
Per convencion, i a tres culherons dins un culhièr e dos culherons dins un culhièr de dessèrt. Mai, al subjècte de las polveras, cal destriar lo culhièr ras del culhièr comol; per convencion encara, aquela darrièra es exactament lo doble de la primièra.
Saulny
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Dépendait De l'anciana província del Barrois, en la prévôté de Briey. Donat en fief a las familhas messines : Baudoche, Papperel, Gournay, lo Hungre, de Esch.
Culheron
Contenença
Dins lo sistèma de las mesuras anglosaxonas, l’usatge d’autres sistèmas d’unitats mena a admetre des contenença diferentas :
Saulny
Istòria
En 1681, 1683 e 1687, tres méchantes mascas an « cremat a causa del dolent temps o perque dels veaux èran mòrts ». Las execucions an luòc a l'epòca dejós de la tuilerie sus la rota de Vigneulles.
Dépendait de l'ancienne province du Barrois, dans la prévôté de Briey. Donné en fief aux familles messines : Baudoche, Papperel, Gournay, le Hungre, d'Esch.
En 1681, 1683 et 1687, trois méchantes sorcières sont « brûlées à cause du mauvais temps ou parce que des veaux étaient morts ». Les exécutions ont lieu à l’époque en dessous de la tuilerie sur la route de Vigneulles.
San Martín de Montalbán
San Martín de Montalbán es un municipi de la província espanhòla de Toledo dins la Comunautat Autonòma de Castelha-La Mancha.
Marilyn Manson
Brian Hugh Warner, mai conegut coma Marilyn Manson (Canton, Ohio, 5 de genièr de 1969) es un musician american de rock. Menaire del grop Marilyn Manson, inventèt son nom d'artista amb una tòca provocativa a partir dels noms de l'actritz Marilyn Monroe e de l'assassin Charles Manson.
Tintura d'iòde
vinheta|Tintura d'iòde utilitzada pendent una anestesia peridurala. En medecina, la tintura d'iòde es un antiseptic e antifongic poderós compausat d'iòde dissolgut dins l’alcòl, mai precisament dins l'etanòl, mai sovent a un taus de 10 %. Tanben existís de mesclas a 2 %, 3 % e 7 %. Es un element essencial d'un estug de subrevida utilizat per desinfectar e assanir.
Fòrça lèu apareguèt après la descobèrta de l'iòde per Bernard Courtois en 1811. Foguèt enseguida massissament utilizada per las armadas.
Preparacion
Se dissòlv 70 g d'iòde e 50 g d'iodur de potassi dins 50 ml d'aiga. Après se dilua aquela solucion concentrada a 1 litre amb d'etanòl.
Truc de Fortunièr
Truc de Fortunièr (prononciacion: /tryk de furty'njɔ/) es lo punt culminant de Marjarida amb 1543 m. A una montanha bessona (meteissa altitud) lo Truc de Randon.
Chapaurós i a la font.
Le Ham (Mayenne)
Le Ham (Mayenne) es una comuna francesa administrada per lo departament de Mayenne de la region dels Païses de Léger.
Bèumont (Tenarèsa)
Bèumont (Beaumont en francés) qu'ei ua comuna gascoa d'Occitània, en partida agenesa, situada dens lo departament de Gers e la region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.
Geografia
La comuna qu'ei situada sus la riba esquèrra d'Òssa a 7 km a l'Oèst de Condòm, e suus Via Podiensis deu Camin de Sant Jaume de Compostèla. vignette|upright=1.6|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
Segon Dauzat, Bèumont qu'es ua formacion relativament recenta. Segon Schmittlein, ua partida deus noms d'aqueth tipe que pòden estar lo resultat deu nom germanic d'òme Bilimund (RIO, 1961, p. 200). Segon Negre Bèumont que representa l'occitan bèu (bèth) mont. Mes perqué l'adjectiu es pas dens la soa fòrma gascona bèth ?
Vopilhon
Pas d'informacions.
Istòria
La partida Bèumont qu'es agenesa (de l'anciana diocèsi de Condòm), Vopilhon (comuna aplegada a Bèumont en 1837, non.
Brienne-la-Vieille
Brienne-la-Vieille es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Auba e la region de Champanha-Ardena.
David Fernàndez
thumb|250px|David Fernàndez (2017) David Fernàndez i Ramos (Barcelona, 24 de setembre de 1974) es un jornalista, activista social e politician catalan. Dempuèi lo 17 de decembre de 2012 es deputat al Parlament de Catalonha per la Candidatura d'Unitat Populara (CUP), e ocupa lo cargue de president-portavotz del Grop Mixt.
Brienne-la-Vieille
Geografia
La vila es limitrophe de Brienne-lo-Castèl, en lo sud de la Champagne. La municipalitat a traversat pel Alba.
Canals (Valéncia)
Canals es un municipi de la província espanhòla de Valéncia dins la Comunautat Autonòma del País Valencian.
Bèumont (Tenarèsa)
Lòcs e monuments
Quinze ans mèi tard, lo cediren aus cavalèirs de Sant Jaume de la Fe e de la Patz, fondats per un arquevesque d'Aush. Que ne rèsta pas arren de l'ospital monastèri qui èra de còsta. Depuish quauque temps, lo pont que miaça de s'es·hondrar : aqueth dorsièr qu'es de la competéncia de la Comunautat de Comunas de la Tenarèsa (Condòm) qui n'a interdit l'accès dins un prumèir temps.
Brienne-la-Vieille
Geografia
Fa partida del Parc natural regional del bòsc d'Orient, en essent situada al nòrd dels lacs.
La ville est limitrophe de Brienne-le-Château, dans le sud de la Champagne. La commune est traversée par l'Aube.
Elle fait partie du Parc naturel régional de la forêt d'Orient, étant située au nord des lacs.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Truc de Randon
Montanha de Losera que amb lo truc de Fortunièr es lo punt culminant de Marjarida amb 1543 m.
Senta Gràcia
Senta Gràcia (Santa Grazi o Urdatx en basco e Sainte-Engrâce en francés) qu'ei ua comuna de la província tradicionau de Sola. .
Annelles
Annelles es una comuna francesa del departament de las Ardenas e de la region de Champanha e Ardena.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Fois
Fois, o dins lo país , o Foish , (en francés: Foix, coma en catalan e en occitan ancian) es una vila occitana del Comtat de Fois. Situada al pè dels Pirenèus, còsta lo riu Arièja, a la confluéncia amb Arget, es la capitala istorica del País de Fois e del departament d'Arièja.
Se tròba al sud de la capitala de la region, Tolosa, e al costat de la frontièra andorrana. En 2015 comptava 9,706 abitants, çò que ne fasiá la segonda vila del departament demograficament aprèp Pàmias. Lo gentilici de sos abitants es foissenc (en francés fuxéen, en catalan foixenc).
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Joan Casso
Joan Casso (francés: Jean Cassou), vadut lo 9 de julhet de 1897 a Deusto, una localitat qui ei actuaument part de la vila de Bilbao (Bascoat) e mort lo 16 de gèr de 1986 a París, qu'èra un escrivan, resistent, critic d'art, traductor e poèta occitan. Qu'esto tanben lo fondator deu Musèu Nacionau d'Art Modèrne de París e lo purmèr president de l'Institut d'Estudis Occitans.
Povidòna iodada
La po(li)vidòna iodada es un complèxe quimic soluble dins l'aiga, compausat d'iòde e de polivinilpirrolidòna (PVP).
La povidòna iodada es emplegada dins la farmacopèa coma antiseptic topic e antifongic. Lo medicament es entre autres, comercializat jol nom (iso-)Betadine en França, Belgica, Soïssa o Espanha.
Usatges e precaucions
Segon las formas galenicas o dilucions de l'especialitat, l'usatge pòt èsser contra indicat pel nenon de mens d'un mes o de mens de sièis meses. La povidòna iodada provòca lo risc de necròsi importanta o d'ipotiroïdia fetala pendent una utilizacion longa.
Aquel medicament deu pas èsser utilizat en associacion amb los antiseptics derivats del mercuri (Merbromine « mercurochrome », Mercryl Laurylé…).
Existès de cases d'allergia a la povidòna, e subretot nonoxinòl-9, un tensioactiu utilizat dins mai d'una preparacions galenicas.
Divèrs
La povidòna iodada fa partit de la lista dels produchs essencials d'usatge medical de l'Organizacion mondiala de la santat (liste m.a.j en abril de 2013).
Criptologia
La criptologia, etimologicament la, se pòt considerar veritablament coma sciéncia que despuei pauc de temps. Inclutz aquela sciéncia la criptografia — l'escritura secrèta — e la criptanalisi — l'analisi d'aquela d'aquí.
Se pòt dire que la criptologia es un art ancian e una sciéncia nòva : un art ancian que Juli Cesar ja l'emplegava ; una sciéncia nòva perqué es solament despuei leis annadas 1970 que venguèt un tèma de recèrca scientifica academic (valent a dire universitari). Aquela disciplina es ligada a fòrça autrei, per exemple l'aritmetica modulara, l'algèbra, la complexitat, la teoria de l'informacion, o encara lei còdes correctors d'errors.
Ardisàs
Ardisàs (Ardizas en francés) qu'ei ua comuna gascoa d'Occitània situada dens lo departament de Gers e la region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.
Geografia
vignette|upright=1.6|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
Ni Dauzat nimei Negre disen pas arren d'Ardisàs.
Artigas (omonimia)
Artigas es un toponim que pòt designar:
En :
En
Fusiu mitralhaire
thumb|right|[[Fotografia de soudats mongòls utilizant un fusiu mitralhaire DP 28 en 1939.]]
Un fusiu mitralhaire es un fusiu automatic pesuc destinat a provesir un sostèn fuòc ai fantassins.
Aparegut en 1900, son usatge se generalizèt durant la Premiera Guèrra Mondiala (1914-1918). Leugieras e aisadas d'installar gràcias a un encombrament feble, aqueleis armas avián de defauts importants. Lo premier èra l'utilizacion de cargaires, e non de bendas, çò que limitava la cadéncia de tir. De mai, lei fusius mitralhaires èran sovent de derivats d'armas existentas amb una fisabilitat mau segura. Per exemple, lo Chauchat francés, premier fusiu mitralhaire largament produch, aviá de problemas d'enraiatges frequents e èra mau protegit còntra la fanga.
Après 1918, lo fusiu mitralhaire foguèt l'objècte d'un important esfòrç de recèrca per desvolopar d'armas melhoras e pus fisablas. Lo BREN britanic ò lo Degtiarev DP 28 sovietic, fòrça utilizats durant la Segonda Guèrra Mondiala (1939-1945), son d'exemples caracteristics d'aqueu periòde que veguèt lo fusiu mitralhaire venir lo centre dei grops de combat de l'infantariá dins mai d'una armada modèrna. Venguèt ansin una arma frequenta que demorèt en servici dins la màger part deis armadas regularas fins ais ans 1980 gràcias a son còst feble. Pasmens, lei combats de la Segonda Guèrra Mondiala avián demostrat l'eficacitat superioras dei mitralhièras polivalentas que lo remplacèron pauc a pauc.
Pleurestud
Pleurestud en breton ( Pleurtuit en francés) es una comuna bretona, situada dins lo departament d'Ille et Vilaine e la region de Bretanha.
Geografia
Situada en lo triangle format de Dinard, Dinan e Sant-Malo, la municipalitat es dins frontièra amb las Còstas-de Armor. En aprofechant d'aquela proximitat amb d'anautits luòcs touristiques e comerciales, la vila es en plena expansion démographique en avent dempuèi pauc afranquit lo cap dels 5,000 abitants mas s'aperaquí de ores e ja de la barra de las 6,000 pel bastiment de nombroses lotjaments per satisfar la demanda totjorn mai nombrosa. La populacion #que s'i installa es puslèu jove e las doas escòlas de la vila acompanhan aquel essor démographique.
Istòria
Ciutat de marines, Pleurtuit a #èsser pendent un temps lo luòc de produccion de las craquelins, spécialité locala coduda en los forns del Bourgneuf.
Ville de marins, Pleurtuit a été pendant un temps le lieu de production des craquelins, spécialité locale cuite dans les fours du Bourgneuf.
Golet (Montanha)
Òlt i a la font.
Pourcy
Pourcy es una comuna francesa, situada dins lo departament de Marna e la region de Champanha-Ardena.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
left|40px
Crotz de guèrra 1914-1918 : 30 de mai de 1921
Drecha (matematicas)
En geometria, la drecha designa una linha rectilinèa, infinida e sens espessor. Dins la practica, es dessenhada sus una fuèlha per una linha drecha avent en consequéncia de limitas — aquela de la fuèlha — e una espessor — aquela del gredon.
Pels Ancians, las drechas, en matematicas e subretot en geometria, es un objècte un objècte venent sol, tan evident que se negligissiá de precisar de que se parlava. L'un dels primièrs a formalizar la nocion de drecha foguèt le Grèc Euclides dins un dels seus Elements. Amb lo desvelopament del calcul algebric e vectorial, d'autras definicions seràn apondudas. Mas es amb la naissença de las geometrias non euclidianas que se desobrissiguèt de tipes nòus de drechas, e, alara, obliguèt a far mai clar e prigond aquel concèpte.
Del punt de vista concret
« La linha drecha es lo camin mai cort per anar d'un punt cap a un autre ». Atal se definís lo segment limitat per aqueles dos punts. Enseguida se dich que tres punts son alinhats se e sonque se un d'aqueles tres punts aparten al segment determinat pels dos autres. Fin finala se nomena drecha çò definit per dos punts A e B l'ensems dels punts alinhats amb A e B, A e B inclusits.
Aquela definicion simpla sufís per las aplicacions concretas. Permet per exemple a l'ortalièr de traçar sas linhas dels plantolièrs: tendent una còrda entre dos pals, realiza una linha. Un autre imatge abitual es aquel del fial de plomb. Es a dire que dins aqueles cases, del fial tendut se negligís l'espessor.
De limitas d'aquelas definicion mena los matematicians a ne preferar d'autras. Per exemple, se consideram la Tèrra coma una esfèra, lo camin mai cort entre dos punts es pas mai una linha drecha, mas un arc de cercle. Mas, a l'escala d'un èsser uman, aquel cercle es tan grand qu'una linha drecha es de fach una bona aproximacion. La nocion del « camin mai cort » es estudiada jol nom de geodesica.
Definicion formala
Dins los seus elements, Euclides definís los objèctes tenent a la geometria dicha euclidiana (punt, drecha, plan, angle) e lor dona de postulats. Amb aqueles elements de basa, mena, per de demonstracions rigorosas, l'ensems de las autras proprietats.
Per Euclides: Comença per una drecha finida que definís coma un segment. A besonh d'un postulat per la perlongar al delà dels seus tèrmes, d'un autre per ne provar l'existéncia (Per dos punts distints passa una drecha) e d'un autre nomenat lo cinquen postulat d'Euclides per tractar de las posicions relativas de las drechas (Se doas linhas son secantas amb una tresena de tal bias que la soma dels angles interiors d'un costat es estrictament inferior a dos angles drechs, alara aquelas doas linhas son de segur secantas d'aquel costat.)
Aplicacions
L'apròche d'Euclides es fecond, permet de demostrar fòrça teorèmas considerats coma elementaris al vejaire de las matematicas al sens modèrne del tèrme. Se pòt citar lo teorèma de Tales, lo teorèma de Pitagores o encara lo problèma de Napoleon.
Motivacions
La definicion axiomatica d'Euclides apareis tròp paura per resòlvre de familhas de problèmas. Se pòt citar istoricament aqueles associats a la construccion amb la règla e lo compàs, per exemple la triseccion de l'angle, la duplicacion del cub o encara la construccion d'un poligòn regular. Un apròche algebric es utilizat per remediar aquela dificultat. Amb la nocion de polinòmi ciclotomic, Gauss fa una avançada majora dins aquel domeni en 1801 que publica dins son libre Disquisitiones arithmeticae.
Los progrèsses de la fisica engendrèron una branca nòva de las matematicas, d'en primièr nomenada calcul infinitesimal e ara calcul diferencial. Aguèt coma primièr succès la compreneson de la mecanica celèsta. Un còp mai, la modelizacion d'Euclides es gaire sufisenta per formalizar coma cal aquel domeni.
Una nòva construccion es alara prepausada, se fonda sus d'estructuras algebricas. Los grops abelians e los còs commutatius son utilizats per definir un espaci vectorial puèi un espaci afin.
Geometria vectoriala
En geometria vectoriala, una drecha vectoriala es un espaci vectorial de dimension 1.
Se v es un vector non nul, la drecha vectoriala engendrada per \vec v es l'ensemble dels vectors \vec w pels quals existís un escalari k (un real per un espaci vectorial sud ℝ) k tal que Se dich alara que los vectors \vec v e \vec w son colinearis.
Geometria afina
En geometria afina, una drecha es un espaci afin de dimension 1, es a dire que l'espaci vectorial associat es una drecha vectoriala.
Se A es un punt e \vec v un vector non nul, la drecha afina passant per A e de vector director \vec v es l'ensemble dels punts M pels quals existís un escalari k tal que
Se A e B son dos punts distints, la drecha (AB), passant per A e B, es l'ensemble dels baricentres dels punts A e B.
Motivacion
L'apròche algebric permet d'enriquir plan la geometria e ofrís de responsas satisfasentas a fòrça problèmas. Mas una vièlha conjectura demòra: cossí demostrar lo cinquen postulat d'Euclides. Proclos l'exprimís del biais seguent: Dins un plan, per un punt distint d'una drecha d, existís una unica drecha parallèla a d.
Ja, los grècs antics sabián qu'una esfèra sembla poder definir una geometria, las drechas serián alara los grands cercles de l'esfèra. Mas, la connexion entre una esfèra e la definicion d'una geometria demòra a aquela epòca pas possibla.
Ròtle d'Hilbert
La responsa a la question que pausa lo cinquen postulat es donc de l'òrdre de la logica. La basa axiomatica d'Euclide constituida dels quatre primièrs postulats es tròp flaca per garantir lo cinquen.
Se l'apròche d'Hilbert permet de resòlvre aquela question, es pauc operacionala per bastir la teoria de la geometria euclidiana. S'utiliza mai sovent la basa axiomatica de Peano per bastir l'ensemble dels entièrs naturals puèi las diferentas estructuras algebricas utilizadas. L'interès de las òbras d'Hilbert sus aquela question es donc subretot de l'òrdre de la logica e pauc geometrica.
Geometrias non euclidianas
Longtemps abans de comprene la dimension logica de la problematica e pendent lo sègle XIX, apareguèron d'autras geometrias ont la drecha aviá pas mai las meteissa proprietats que dins la geometria euclidiana: las geometrias non euclidianas.
En geometria projectiva, de drechas parallèlas se copan en un punt impròpri e per dos punts passa pas qu'una sola drecha.
En geometria elliptica, doas drechas son totjorn secantas. Un exemple classic de geometria elliptica es la geometria sus una esfèra ont lo camin mai cort per anar d'un punt cap a un autre es una partida d'un grand cercle. Una drecha es alara definida coma un grand cercle. Doas drechas distintas se copan alara en dos punts diametralament opausats que ne forman qu'un per aquela geometria. Tanben existís la proprietat: per dos punts distints passa una sola drecha.
En mai se pòt tanben definir una drecha coma un cercle de rai infinit.
Aquela definicion es incompatibla amb aquela eissida de l'algèbra lineara. Dins aquel contèxte, se dich en general de geodesica per evitar una confusion.
Geometria analitica
Se l'espaci vectorial es dotat d'una basa, o l'espaci afin d'un repari, la drecha pòt èsser caracterizada per d'eqüacions.
Espaci afin de dimension 2
Una drecha afina es l'ensemble dels punts M de coordonadas (x ; y) tals que, ont. Un vector director de la drecha es lo vector de coordonadas (-b ; a). L'eqüacion precedenta es nomenada eqüacion cartesiana de la drecha.
Dins aquela familha de drechas, i a: La letra m represente lo penjal de la drecha.
Espaci afin de dimension n
En dimension n, la drecha passant per e de vector  es l'ensemble dels punts  pels quals existís un escalari k tal que Aquel sistèma d'eqüacions se nomena un sistèma d'eqüacions parametradas de la drecha.
Cas particular de l'espaci (dimension 3), en:
San Martín de Pusa
San Martín de Pusa es un municipi de la província espanhòla de Toledo dins la Comunautat Autonòma de Castelha-La Mancha.
Sagèu postau
thumb|right|[[Fotografia de sagèus postaus francés.]]
Un sagèu postau es una vinheta emesa per una administracion postala per afranquir lo corrier fisat a la pòsta.
L'idèa dau sagèu postau apareguèt en Belgica vèrs 1830. Pasmens, conoguèt pauc d'aplicacions vertadiaras avans son adopcion per la pòsta britanica en 1840. Marquèt una revolucion importanta dins lo domeni dau transpòrt dau corrier. D'efiech, avans son aparicion, la pagament dau transpòrt, de còps fòrça costós, èra realizat per lo destinatari. Mai d'una letra èra donc refusada, çò que complicava lei comunicacions e entraïnava de pèrdas per l'administracion postala qu'aviá transportat lo corrier non acceptat. Lo sagèu postau permetèt d'inversar lo procès de pagament e de melhorar la fisabilitat de la distribucion. Lo sagèu postau se difusèt donc rapidament dins lei país occidentaus e sud-americans.
Lei sagèus modèrnes son formats d'un ensemble d'elements grafics obligatòris que son lo nom dau país emetor en alfabet latin e la valor fiscala. Segon lei país, d'autreis inscripcions pòdon aparéisser coma lo tipe de sagèu (dins lei país qu'utilizan per exemple de sagèus fiscaus), lo nom de l'administracion postala, lo nom de l'estampariá ò lo nom dau creator dau sagèu.
D'efiech, lei sagèus son venguts un element de l'identitat nacionala de plusors país. Sa concepcion obeís donc a de règlas particularas destinadas a assegurar sa qualitat. En parallèl, aquò a menat a l'aparicion de la filatelia qu'es una sciéncia que s'interessa a l'estudi e a l'evolucion dei sagèus postaus.
Canton de Sent Cibra
Lo canton de Sent Cibra es una anciana division administrativa del Perigòrd, suprimida en 2015, situada dins l'arrondiment de Sarlat e La Canedat, lo departament de Dordonha e la region d'Aquitània, adara de Novèla Aquitània. Dempuei 2015, Sent Vincenç de Còssa es dins lo canton de Sarlat e La Canedat, Las Aisiás de Taiac e Siruèlh, Sench Amaci e Tursac son dins lo canton de la Val de l'Òme (burèu centralizator : Montinhac) e las autras 10 comunas son dins lo canton de la Val Dordonha (burèu centralizator : Sent Cibra). La lenga autoctòna es l'occitan lengadocian sarladés.
Istòria
Lo canton de Sent Cibra se creèt en 1790. Lo 13 de brumaire an X (4 de novembre 1801), lo canton de Sent Cibra se conservèt,.