cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
1997
Sodan
Vòte d'una tiera de sancions economicas estatsunidenca còntra Sodan, estat sospichat de sostenir lo terrorisme islamista per Washington. Aquò entraïnèt la division deis islamistas au poder dempuei 1989 entre una ala radicala dirigida per al-Turabi e un grop pus moderat a l'entorn d'el-Bechir.
Estats Units d'America
Vòte d'una tiera de sancions economicas còntra Sodan, estat sospichat de sostenir lo terrorisme islamista.
.je
.je es lo nom de domeni d'Internet per Jersei.
Referéncias
Toppdomän
Horst Ludwig Störmer
Horst Ludwig Störmer (nascut en 1949) es un fisician alemand. Recebèt lo Prèmi Nobel de Fisica en 1998 amassa amb Daniel Tsui e Robert Laughlin "per la descobèrta d'una forma novèla de fluid quantic amb d'excitacions cargadas fraccionalament".
Sixt-Fer-à-Cheval
Sixt-Fer-à-Cheval en arpitan (Sixt-Fer-à-Cheval en francés) es una comuna arpitana de Savòia, situada dins lo departament de la Nauta Savòia e la region de Ròse-Aups.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Copenaga
Copenaga (København en danés) es la capitala e la vila pus granda de Danemarc. La populacion de l'aira urbana totala es de 1,295,686 abitants. Lo nom danés de la vila proven de la deformacion de Købmandshavn que significa "pòrt dels mercants", en referéncia a la localizacion estrategica de la vila a la dintrada de la Mar Baltica, dins l'isla de Sjælland. Copenaga es la sèti del parlament, lo Folketing e de la monarquia danesa.
Istòria
Los primièrs signes d'activitat umana atestats datan d'a l'entorn de 4000 a. C., Mas i a pas d'indicis de poblaments permanents en aquel moment.
Saint-Maurice-le-Vieil
Saint-Maurice-le-Vieil es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Iona e la region de Borgonha.
Copenaga
Istòria
Las catacions arqueologicas indican que la primièra vila bastida se remonta al sègle XI e que se compausava de dos assentaments, un en la part occidentala de la vila medievala, environat del qu'es uèi la carrièra de Mikkel Bryggersgade, Vestergade, Gammeltorv / Nytorv e Løngangsstræde, e un autre poblament mai pichon en çò qu'es uèi Kongens Nytorv. La zòna circomdant a la plaja se compausava de prats umids e se son trobats de signes de pasturatge de bestial. La vila aviá probablament un pòrt situat en lo qu'es uèi Højbro Plads.
Saint-Maurice-le-Vieil
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Copenaga
Istòria
En los ans prèps a 1100, Copenaga assumiguèt de mai en mai importància e la vila se fortifiquèt. La Glèisa Catolica Romana erigit catedralas en Roskilde e en Lund (en lo qu'es uèi Suècia), fach que seguèt las basas per un màger desvolopament dels centres regionals. Copenaga se tròba a mièg camin entre las doas vilas, la que causa aumentèt lo trafic e comèrci per l'assentament.
Saint-Maurice-le-Vieil
Nòtas
<references group=N/>
Copenaga
Istòria
Lo primièr escrit en mencionant la vila se remonta al sègle XII, quand Saxo Grammaticus en la "Gesta Danorum" se fa referéncia a Copenaga coma Mercatorum Portus, que se tradusís coma pòrt de comerçants o, en danés de l'epòca, Købmannahavn. En una carta de 1186, lo Papa Urban III se fa referéncia dins la vila coma Hafn, mas probablament solament siá version redusida del nom complet. Lo nom actual se deriva de la vièlha version danesa.
Entorn de 1160 Valdemar donèt lo contraròtle de Copenaga a Absalon, l'avesque de Roskilde. En considerant que d'autras vilas del reialme danés èran jol govèrn del rei, Copenaga se cediguèt a l'avesque de Roskilde per èsser lo sieu senhor e mèstre.
Durant los ans seguents, la vila creissèt en multiplicar per dètz sa talha. S'i fondèron de nòvas glèisas e abadiás. L'economia se devolopèt gràcia al comèrci ligat a la pesca d'arenc, que porgiguèt a una granda part de l'Euròpa catolica romana, l'arenc salat per la Quaresma.
thumb|250px|right|Reconstruccion de Copenaga a l'entorn del [[1500.]] Copenaga es situada en lo punt pus important entre la mar Baltica e lo nòrd de la rica Alemanha, aiçò li permet d'èsser un centre de comèrci important, un luòc ont confluisson poder e riquesa e aiçò supausa una menaça per la siá pròpria existéncia. La vila foguèt fortificada amb una muralha de pèira al sègle XIII, e de 1290 fins al sègle XIX tot lo trafic dintrant e sortissent de Copenaga aguèt de passar a travèrs d'una de las quatre pòrtas de la muralha. E mai se de divèrsas vilas danesas avián de muralhas en aquel moment, la majoritat d'entre elas èran de muralhas de tèrra estacadas, possiblament, en la part superiora e amb un varat. Copenaga es la segonda vila danesa, après Kalundborg a èsser fortificada amb muralha e de tors. Aquel fach es un factor qu'indica la siá importància en aquel moment de l'istòria.
La vila foguèt assetjadas divèrses còps, aital coma la rèsta de vilas de la Liga Anseatica. Al meteis temps, lo rei danés tractèt d'aver lo contraròtle de Copenaga al detriment de l'avesque. La corona atenguèt lo sieu objectiu en 1416, quand Eric de Pomerània assumiguèt lo contraròtle de la vila. Dempuèi alavetz, Copenaga aperten a la Corona de Danemarc.
Malgrat de sègles de luchas e guèrras pel poder, la vila creissèt en venent mai rica. Copenaga mantenguèt un comèrci fòrça dinamic amb sos amics coma amb sos enemics. Arribèron dins la vila de comerçants estrangièrs. S'i establiguèron de corporacions d'artesans. En 1479 se fondèt l'Universitat.
A causa de l'invencion dels canons, en 1581 se realizèt lo pus important alargament de las muralhas de l'istòria de la vila que foguèt supervisat per Christopher Valkendorf.
Geografia
thumb|left|250px|Vista de la vila de Copenaga. La vila de Copenaga es situada sus la còsta orientala de l'isla de Sjælland, e tanben sus l' isla mai pichona de Amager, de cara a l'estrech del Øresund, que religa la mar del Nòrd amb la mar Baltica. Las vilas suedesas de Malmö e Landskrona se tròban sus la còsta opausada. Un pònt jonh Copenaga amb Malmö dempuèi l'an 2001.
La municipalitat de Copenaga es tanben un dels amter de Danemarc (departament). La metropòli de Copenaga, o Grand Copenaga (Storkøbenhavn), es compausada de dos amter: Copenaga e Copenaga amt. Amb divèrsas municipalitats, subretot Copenaga, Frederiksberg e Gentofte.
Sa populacion èra estimada a 501,158 abitants en 2006. Sa superfícia totala es de 88 km².
Transpòrts
thumb|250px|[[Pònt d'Oresund entre Copenaga e Malmö.]] Copenaga a un sistèma integrat de mètro, autobús e trens, nomenada S-toget. Lo sistèma opèra amb un tipe de bilhet valid per totes los mejans, de sòrta que lo transbords entre unes e d'autras se pòdon far amb lo meteis bilhet. I a tanben un servici de taxis (taxa, en danés).
Copenaga es connectat a una ret importanta de rotas e autovias sens peatge. Dempuèi l'estiu de 2000 las vilas de Copenaga e de Malmö son connectadas per un pont de peatge, lo Pònt d'Oresund, que permet crosar la mar tant al transpòrt de passatgièrs per camin de fèrre coma per rota.
Lo pònt l'inaugurèron lo 1 de julhet de 2000 lo rei Carles XVI Gustau e la reina Margarida II de Danemarc. Coma resultat, Copenaga es vengut lo centre d'un grand airal metropolitan que s'estend per las doas nacions. Lo bastiment del pont a provocat una granda quantitat de cambiaments dins lo sistèma de transpòrt public e permetèt lo desvolopament de l'illa d'Amager, al sud de la capitala. L'utilizacion del pont pels automobilistas es pas estat tan grand coma s'esperava, probablament a causa del naut còst del peatge. D'un autre costat, i a fòrça trens de passatgièrs que fan aquel recorregut (un tren cada vint minutas).
Un dels mejans de transpòrt preferit pels abitants de Copenaga es la bicicleta. Durant d'unes periòdes de l'an, e dins d'unes luòcs, se pòdon emplegar de bicicletas publicas amb un depaus de 20 coronas que se recupèra en tornar la bicicleta en un dels luòcs abilitats.
Aizkorri
thumb|left|Fàcia nòrd de la cadena d'Aizkorri en [[automne.]] thumb|left|Cadena d'Aizkorri dempuèi Urbia. thumb|left|Borda a Aratz amb Aizkorri en rèireplan. Aizkorri es una montanha de d'altitud apertenent a la cadena de montanhas del meteis nom. Se tròba al sud de Guipuscoa, dins lo País Basc. Es pas lo tuc mai naut de la cadena, mas es lo pus conegut e tot lo massís pòrta son nom. Sul som s'establiguèt un ermitatge e un refugi de montanha. La penda nòrd de la montanha es vertiginosa. thumb|center|upright=3.2|Cadena d'Aizkorri
Auvillers-les-Forges
Auvillers-les-Forges es una comuna francesa del departament de las Ardenas e de la region del Grand Èst.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Oberbronn
Oberbronn en alemannisch (Oberbronn en francés) es una comuna francesa del departament del Bas Ren e de la region d'Alsàcia.
Istòria
Jos l'Ancian Regim, la distincion de Oberbronn amassava una dotzena de pòbles e caserius #que Breitenwasen, Zinswiller, Gumbrechtshoffen-Oberbronn e Mertzwiller. #Aperténer als Born créateurs del luòc (Ober-Born d'après cèrts istorians), de contunh per via de succession o de rescat, als Ochsenstein, Lützelstein (La Pichona-Pèira), Lichtenberg, Dos-Ponts-Bitche (Zweibrücken-Bitsch), Linange (Leiningen-Westerburg de contunh Leiningen-Dagsburg), e als barons de Dietrich.
Lo castèl #que remonta al i aguèt vendut cossí plan nacional a la Revolucion francesa e la distincion, demorada de drech germanique, i aguèt integrat a la França en 1793 amb d'unes autres territòris de princes possessionnés.
La municipalitat a #èsser @dénommer Oberbronn-Zinswiller continuament a la siá fusion-associacion amb la municipalitat de Zinswiller lo 1er en febrièr 1974. A partir del 31 de decembre de 1992, las doas comunas an restablit.
Sous l'Ancien Régime, la seigneurie d'Oberbronn rassemblait une douzaine de villages et hameaux dont Breitenwasen, Zinswiller, Gumbrechtshoffen-Oberbronn et Mertzwiller. Elle appartint aux Born créateurs du lieu (Ober-Born d'après certains historiens), puis par voie de succession ou de rachat, aux Ochsenstein, Lützelstein (La Petite-Pierre), Lichtenberg, Deux-Ponts-Bitche (Zweibrücken-Bitsch), Linange (Leiningen-Westerburg puis Leiningen-Dagsburg), et aux barons de Dietrich.
Le château qui remonte au fut vendu comme bien national à la Révolution française et la seigneurie, restée de droit germanique, fut intégrée à la France en 1793 avec d'autres territoires de princes possessionnés.
Željko Šturanović
Željko Šturanović foguèt lo Primièr ministre de Montenegro de 2006 a 2008.
Oberbronn
Istòria
La commune a été dénommée Oberbronn-Zinswiller suite à sa fusion-association avec la commune de Zinswiller le février 1974. À partir du 31 décembre 1992, les deux communes sont rétablies.
Boncourt (Meurthe e Mosèla)
Boncourt es una comuna francesa administrada per lo departament de Meurthe e Mosèla de la region de Lorena.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Vilatge de l'anciana província del Barrois.
Village de l'ancienne province du Barrois.
Mamnoon Hussain
thumb|200px|right|Mamnoon Hussain (2014)
Dièsi
50px|thumb|left|Ua dièsiUa (o un) dièsi, dens lo solfegi qu'ei un signe d'alteracion qui, hicat davant ua nòta deu pentagrama, e lhèva aquesta d'un miei ton.
Mamnoon Hussain
Mamnoon Hussain (en ordo: ممنون حسین‎; Agra, Índia, 2 de març o 23 de decembre de 1940) es un entrepreneire e politician paquistanés, membre de la Liga Musulmana de Paquistan. Es l'actual president de Paquistan dempuèi 2013. Foguèt abans brèvament Governador de Sindh en 1999 mas per encausa del còp d'estat militar de 1999 sa foncion s'arrestèt en octobre d'aquel an.
Tresena batalha de Karkòv
La tresena batalha de Karkòv (ò campanha de Donets per leis Alemands e Operacion de Donbass e de Karkòv per lei Sovietics) se debanèt dins lo corrent de la Segonda Guèrra Mondiala entre lo 19 de febrier e lo 15 de març de 1943. Fa partida deis ofensivas sovieticas consecutivas a la batalha de Stalingrad e marquèt l'estabilizacion dau frònt per leis Alemands.
D'efèct, après Stalingrad, l'Armada organizèt una tiera d'atacas que li permetèron d'avançar vèrs l'oèst e de reconquistar Karkòv e Belgorod. Pasmens, aquò aviá entraïnat de problemas logistics e sei linhas d'avitalhament èran fòrça estiradas. De mai, mai d'una unitat èra decimada. De son caire, maugrat son inferioritat numerica (70,000 còntra 346,000 òmes dins aqueu sector après Stalingrad), leis Alemands èran estats reorganizats e poguèron menar divèrsei còntra-ofensivas a partir dau 22 de fevrier. Capitèron ansin de reconquistar Belgorod e Karkòv, de destrurre 52 divisions sovieticas (60,000 òmes tuats, bleçats ò capturats) e de formar un salhent a l'entorn de Kursk que foguèt l'objècte de la batalha de Kursk dins lo corrent de l'estiu.
Dièsi
Ua o mantuas dièsis que pòden estar estar marcadas a la clau e atau aplicà's suber tota la particion. Dens aqueste cas un becaire hicat sus la particion davant ua nòta qu'anulla temporaument sus era l'alteracion de la dièsi. Se la dièsi b'ei marcada dens ua mesura, que s'aplica sus totas las nòtas de medish nom dinc au cap de la mesura au mens qu'un becar e vienga restituir la valor iniciau de la nòta.
Montpelhièr
Montpelhièr [mumpeˈʎɛ] ( pron. locala: [mumpiˈjɛ]/[mumpiˈje] http://linguistica-oc.com/wp-content/uploads/2013/07/LinguisticaOccitana9Lieutard.pdf ''S’agacham las formas de Montpelhièr, vesèm plan lèu desparéisser la forma Montpeslier après las primièras annadas del consolat (21 formas) al profièch de la forma dominanta Montpeylier (E sas variantas graficas Monpeylier, Monpeylyer, Montpeilier, Monpeyllier) que trobam regularament emplegada de la debuta a la fin del manuscrit. La forma Montpellier (trobam tanben la forma Montpelier, emai foguèsse plan mens representada) es tanben plan presenta dins las primièras annadas de la redaccion e sembla concurrenciar la forma Montpeylier (a partir de la forma Montpestlier, probablament ja arcaïca al moment de la redaccion del manuscrit AA9, se manifèstan doas tendéncias : una tendéncia a la geminacion en [ll] e una tendéncia a la realizacion de /s/ en [j] en còda dabans [l]). De notar tanben que lo digrama <ll> representa regularament una forma geminada [ll] (illa, sollempne, contrarolle, tranquilla, Rolland, esquilla, collegi) o remanda graficament a una geminada etimologica (aquell, avellana, lo rey vielh de Castella, capellan, bulla), mas aquel digrama pòt pas èsser associat al son palatal de la L. Aquò dich, entre las centenas de formas que citan aquesta vila, trobam una sola ocurréncia de Montpelhier amb <lh> en 1222. Res empacha pas de pensar que las doas formas majoritàrias (Montpeylier, Montpellier) an pogut representar doas prononciacions concurrentas pel nom de la vila, a l’epòca medievala. En tot cas, i a probablament pas cap de rason d’utilizar la forma Montpelhièr. Se consideram que dins la tradicion manuscrita medievala la forma amb <lh> es absenta (La Cançon de la crosada -Martin-Chabot 1931- coneis pas que la forma Montpeslier, 10 ocurréncias), es possible alara que la forma popularizada per Alibèrt dins lo vocabulari ortografic de sa gramatica (Alibèrt 1935, 460) siá pas qu’una adaptacion facha a partir de la forma catalana Montpeller. La forma Montpelhièr a degut semblar talament emblematica de la grafia medievala als uèlhs dels occitanistas d’après-guèrra e talament autentica dins una perspectiva de reconquista lingüistica que degun s’es benlèu pas jamai pausat la question de sa validitat. La forma, ara, difusida e emplegada dempuèi qualques decenias per la practica occitanista, la trobam escricha d’en pertot. La question de saber se devèm tornar a una forma istorica autentica o reténer la forma alibertina popularizada per la practica occitanista coma un eiretatge sociolingüistic que fa partida uèi de l’istòria del toponim de Montpelhièr es un debat que despassa l’encastre d’aqueste estudi. ; oficialament Montpellier) es una comuna occitana de Lengadòc, situada administrativament dins lo departament Erau e la region Occitània. Es capluòc del Montpelhierenc e capitala departamentala e regionala a l'encòp.
Berbezit
Berbezit (Berbezit en francés) z-es una comuna auvernhassa situada dins lo departament del Naut Léger e la region d'Auvèrnhe Ròse Aups, ancianament d'Auvèrnhe.
Montpelhièr
Temps passat, Montpelhièr foguèt la capitala de la Senhoriá de Montpelhièr que venguèt una partida de la Corona d'Aragon durant lo sègle XIII.
Dièsi
A la clau, las dièsis que's botan dens l'òrdi seguent : Fa, Do, Sol, Re, La, Mi, Si ; aquò e significa que si la clau be conta pas sonque ua dièsi, qu'ei lo fa ; se son duas, alavetz que son fa e do ; se son tres, fa, do e sol eca. Lo nombre de dièsis que determina la tonalitat d'ua particion : sia sus ua gama majora, sia dens la soa relativa menora. thumb|200px|Ua dobla dièsi Ua dobla dièsi qu'existeish tanben e que hè alavetz pujar la nòta d'un ton sancèr.
Berbezit
Comunas vesinas
400px|left|Distanças e posicion relativa
Tuki
Lo tuki (o ki, bacenga) es una lenga banto parlada al Cameron.
Montpelhièr
L'escais de Montpelhièr es Lo Clapàs, çò que fa que sos abitants sián sonats popularament los clapassièrs. L'escaisnom dels estatjants es los manja-lèus (los qui manjan de palmons o tombada d'animals) o encara los escambarlats (çò es, dividits entre èsser catolics e uganauds, desempuòi lo temps de la Refòrma, perque dins las familhas importantas avián un pè en cò dels catolics e un en cò dels uganauds per servar quauques privilegis).
Dièsi
Ligams extèrnes
Etumerkki (musiikki)
Tuki
Classificacion
Per Nurse e Philippson (2003), lo tuki fa partida d'un grop sanaga amb lo ngoro, lo mangissa, lo bati e lo nugunu.
Montpelhièr
La dicha comuna sus aquesta vila e son airal es convit de Montpelhièr, convida a (convit de) l'escalièr.
Jean-Baptiste Lully
200px|thumb|Jean-Baptiste Lully Jean-Baptiste Lully (vadut Giovanni Battista Lulli - Florença, lo 28 de noveme 1632 – París, lo 22 de març de 1687) que ho un compositor francés barròc d'origina italiana surintendant de la Musique (cap de la musica) de Loís XIV. Aqueth títol que'u dè lo parat de contrarollar la musica e lo mitan musicau francés deu son temps. Que collaborè dab Molière per la creacion de Comedia-balets com lo Borgés gentiu.
Montpelhièr
Geografia
thumb|left|250px|Messatge de benvenguda en [[italian e occitan.]] thumb|left|250px|La [[plaça de la Comèdia.]] La vila es situada a 10 km de la mar Mediterranèa al sud e a 75 km del Mont Augal al nòrd, a 54 km de Nimes, 168 km de Marselha a l'èst, 248 km de Tolosa a l'oèst, e 347 km de Barcelona al sud-oèst. Localament, la vila es confrontada per dos rius : Les a l'èst, e la Mauçon a l'oèst. Son païsatge es mercat pel Puòg de Sant Lop, situat a 25 km al nòrd de la vila e visible de la passejada del Peiron e de la terrassa del teit del Còrum.
Populacion
Montpelhièr es partida en 6 cantons.
Montpelhièr
Las fòrmas ancianas son : terminio de Monte pestelario (variacion : Monte-Pestellario) en 985, in Montempestellarium, cap a 1076, de Montpestlier, ecclesiam S. Marie de Montpestlier, de Montepessulano en 1090, de Montepessulano en 1095, de Montepislerio al sègle XI, in Montepessulano, de fors Montpestler en 1103, ad Montepestilario, in Montepistellario cap a 1103, apud Montem Pessulum en 1106-1120, villam Montispessulani en 1121, de Montepesler en 1122, Guillelm de Monpesler, la vila de Monpestleir, a Monpestleir en 1147, P. de Monpestler, cap a 1160, el castel de Monpeslier en 1191, dins la vila de Montpelier en 1209,  hospitalis S. Johannis de Montepessulano en 1251, priore S. Dyonisii Montispessulani en 1296, Monplr en 1341, la rectorie de Montpellier, la ville de baronie de Montpellier, cap a 1370, cossols et cosselhiers de Montpellier en 1395, Monpeylier en 1423, Monpeylie en 1424, Monpelier en 1426, Monpeylia en 1435, Monpeliey en 1438, Montpellier en 1526, Monpellier en 1570, 1622, Montpellier en 1626, Monpelier en 1626, Montpélyer, Monpellyer en 1632, Monpellier en 1648, Montpellier en 1740-60, 1770-71 (mapa de Cassini).
Segon Dauzat e Rostaing, Montpelhièr ven del latin mons, « montanha », e *pestellum, varianta de pastellum, « pastèl », amb lo sufixe -arium, puslèu que de « l'ancian provençau » pestèl, « trissador, pilon » ; segon Hamlin, Montpelhièr ven de mont, de l'ancian occitan pesol, « pese » e del sufixe -arium (> -ièr; lo sens globau dau nom es « sèrre ont abondan los peses ». Pesol (catalan pèsol, conservat, del latin pisulum) es estat eliminat un pauc pertot, pr'amor d'una omonimia amb pesolh. La prononciacion medievala èra *montpeslyer [monpeslɛr], çò que faguèt que los escribas interpretavan lo nom coma lo resultat del latin pistillum, « trissador, pilon » e encara mai de pessulum, « varrolh »; Carles Camprós, dins Mélanges offerts à Charles Rostaing, Liège, 1974, p. 115-129, metèt al jorn una interpretacion populara, « varrolh de la glèisa de Sant Fermin », que i estacavan los debitors.
Microtoponims
Basat sus Le catalogue des chapellenies in Revue des Langues Romanes n. 3 e 4 l'indèx dels noms de luòc del Pichòt Talamus e los noms del quartièrs o barris actuals) :
Istòria
Montpelhièr es una de las escassas ciutats de la part occitana de l'estat francés qu'aja pas una origina romana. Pendent la nauta Edat Mejana, la ciutat episcopala vesina de Magalona èra la localitat principala de la zòna, mas las atacas dels piratas musulmans favoriguèron probablament una installacion de la populacion mai a l'interior. La ciutat foguèt fondada al sègle VIII (a partir d'una proprietat agricòla nomenada Monspeslelarius, citada dins un tèxt de l'annada 985), mas foguèt pas abans lo sègle X qu'aqueriguèt una cèrta importància coma centre comercial al poder dels comtes de Tolosa). Foguèt un temps territòri de la Corona d'Aragon gràcias al maridatge de Pèire II d'Aragon amb Maria de Montpelhièr en 1204.
Foguèt la vila ont nasquèt son enfant unic, Jacme I d'Aragon, lo futur rei d'Aragon e comte catalan, qu'eiretèt la ciutat de sa maire, Maria de Montpelhièr, e la daissèt a sa mòrt a son filh, Jacme II de Malhòrca. En 1349, Jacme III de Malhòrca vendèt la senhoriá de Montpelhièr al rei de França Felip lo Bèl per percebre de fons dins sa lucha contra Pèire IV d'Aragon.
Ensenhament superior
Montpelhièr es una anciana vila universitària. Uèi, sa populacion estudianta (universitats e escòlas) es estimada a 60 000 personas. La vila amassa doas universitats:
Ligams intèrnes
Lo Montpelhierenc es lo dialècte de l'airal de Montpelhièr.
Loiu
Loiu es una comuna de Biscaia dins la comunautat autonòma espanhòla del País Basc.
Bissy-sous-Uxelles
Bissy-sous-Uxelles es una comuna francesa, situada dins lo departament de Sòna e Léger e la region de Borgonha Franca Comtat.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Sublima Pòrta
thumb|La Sublima Pòrta, pendent lo periòde otoman thumb|La Sublima Pòrta, en 2006 La Sublima Pòrta o Bab-i Aliest en otoman es lo nom de la pòrte d'onor monumentala del grand vizirat e Constantinòble, sèti del govèrn del sultan de l'Empèri Otoman.
Aquel tèrme èra doncas sovent utilizat en langatge diplomatic dins las cancelariás europèas per designar l'Empèri turc o la vila de Constantinòble, gardiana dels estreches.
La vila venguèt nomenada Istambol dins las lengas turcas aprèp 1936.
La Sublima Pòrta en Turquia
Ara, la Pòrta servís de dintrada a l'ostal del departament d'Istambol.
Maria Esther Bueno
Maria Esther Audion Bueno (nascuda en 1939) es una ex-jogaira de tennis brasiliera, campiona a Wimbledon dins las annadas 1959, 1960 e 1964, e tanben 19 títols de Grand Slam.
Escòrça terrèstra
thumb|250px|1: [[Escòrça continentala. 2: Ocean. 3: Mantèl superior. 4: Escòrça oceanica.]] L'escòrça terrèstra, tanben apelada crospa o crosta, es la part solida e mai extèrna de la Tèrra. Ne representa lo 1%. Es constituida per de minerals que s'agropan e forman de ròcas. Es discontinua pr'amor qu'es formada de placas tectonicas que se mòvon. Es fòrça dinamica amb una granda activitat geologica. A una espessor de 5 a.
A l'interior del mantèl superior i a una importanta discontinuitat que se tròba a una prigondor fòrça variabla. La part pus extèrna del mantèl superior es fermament unida amb l'escòrça, formant un ensemble compacte que recep lo nom de litosfèra.
I a dos tipes de litosfèra:
La Fouillouse
La Fouillouse es una comuna francesa, situada dins lo departament de Léger e la region d'Auvèrnhe Ròse Aups.
Arnaut de Saleta
Arnaut de Saleta qu'ei un pastor protestant e un escrivan bearnés qui arrevirè los Psaumes de Dàvid qui hon estampats en 1583 dab lo títol Los Psalmes de David Metuts en Rima Bernesa, en bèth respóner atau a ua comanda de la regina de Navarra Joana III de Labrit e president deu Conselh Sobiran en 1567. 200px|left|thumb|Extract de l'edicion de 1583
Vadut de cap a 1540 dens ua familha tanhenta deu clan de la regina Joana III de Labrit, que ho president de la crampa deus Comptes en 1558, mèste de requèstas ordenari de l'ostau d'Antòni de Borbon (l'espós de la regina) en 1559. Que ho recebut ministre au sinòdi de Pau en 1567 puish nomat ministre a Ortès. Que ho ua tempora professor a l'acadèmia d'aquesta ciutat. Que s'acessè dens las fortificacions de Navarrencs quan l'armada catolica francesa e s'apropiava d'Ortès puish que tornè préner las soas foncions a Lescar on l'Acadèmia e's mudè per'mor de las pèsta qui truquè Ortès après lo sac de las òsts protestantas anglesas de Montgomery. Qu'exercè a Lenveja puish a Sèrras abans d'entrar au servici de la regenta Caterina de Borbon, la sòr deu Noste Enric. Que sabem chic de causas suber la soa vita après. Sia com sia, en 1598 qu'èra mort de segur puish que la soa veusa e's tornè maridar.
200px|right|thumb|Extract de l'edicion de 1583, paja seguenta
Psalme IV
''Ò ! Diu de ma querèla bona !'' Quan cridi a'm respóner t'aten ! Tu qui tirat as ma persona De l'estret, çò que't prègui'm dona, E pren pietat de mi, dolent ! Entrò quan d'infamar ma glòria, Hilhs deus òmis, amaratz-vos ? Entrò quan vanuitat notòria E la mensonja frustatòria Enter vosautes aurà cors ?
Ara donc, ò gent barataire ! Sapiatz que Diu eslegit a Per son servici un debonaire. Lo Senhor, sens aténder guaire, Si l'invòqui m'exaudirà. Qu'a remolat donc cascú's meta ; E non siatz plus pecadors, Pensatz dehens crampa secreta En vos medish, sus la cocheta, E aprenetz de v'estar doç.
Puish auheritz-lo sacrifici Per vòstas fautas e pecats, Un sacrifici de justícia Afin qu'eth vos sia propici, E la hida en Diu colocatz. Fòrça de gent ten tau lenguatge : "Qui es de'ns har ben poderós ?" Mès, ò Senhor noste partatge ! Hè que la lutz de ton visatge Clarege sus tons servidors !
Car tu m'as dat plus d'alegrança Dehens lo còr que los qui an De blats e vins gran abondança e qui en tota auta pitança Abondan quan lor ven bon an. En patz doncas assegurada Jo'm cocarèi e dromirèi, Car per tu, Diu, serà guardada Ma persona e plan colocada En lòc on au segur serèi.
Bibliografia
Salette, Arnaud de. Los Psalmes de David Metuts en Rima Bernesa. Ortès: Per Noste, 1983.
Karl Schwarzschild
Karl Schwarzschild (7 d'octòbre de 1873 - 11 de mai de 1916) foguèt un fisician alemand. Es magerament famós per sos trabalhs sus las implicacions de la relativitat generala d'Einstein.
Foguèt lo primièr d'aver trobat una solucion a las equacions gravitacionalas d'Einstein en 1916. Amb la metrica de Schwarzschild, demostrèt que dins las equacions que describon la gravitacion d'una quantitat de matèria concentrada en un punt, apareis una singularitat a la distància del rai de Schwarzschild del centre, que n'es en fait qu'aparenta, coma lo mòstra la metrica de Kruskal-Szekeres.
Foguèt tanben lo primièr d'aver definit las leis d'interaccion entre los camps magnetics e la lutz, e d'aver descrit los fenomèns de corbura dels rais luminoses al vesinatge de punts gravitacionals, contribuïssent aital a fondar la teoria del trauc negre (cf. Rai de Schwarzschild) que serà desvolopat 50 ans après sa mòrt.
Immortal Ayatollah
Immortal Ayatollah qu'ei un grop de metal biarnés e gascon de Pau.
Biografia
Si'n cau créder los musicians, que decidín de crear aqueth grop lo 11 de seteme de 2001. que deishèn lavetz lo lor ancian projecte death-indus Transnational Dying Phallus e que comencèn de compausar çò qui aperavan a l'epòca "islamist black-death-grind". A penas lo grop format, que hasón mantuns concèrts dab ua boèita de ritmes e en cambiant sovent de persona tà tiéner lo micrò e gular dessùs. Puish que trobèn un trucaire e un cantaire permanents. Qu'enregistrèn un disc autoprodusit : The Djihad has just begun e qu'obrín un sit internet on se podè descargar agratís. Immortal Ayatollah, solide, qu'avè un concèpte particular : las loas cançons que hasèn l'apologia deu fanatisme islamista. Ja que hasossen aquò entà se trufar deu monde (nat deus musicians n'èra pas musulman), lo fòrum deu lor sit internet qu'estó viste cargat de hòrt de messatges d'insultas... mes tanben de sostien, de la part de fondamentalistas islamistas vertadèrs! L'existéncia deu grop qu'estó braca. En 2003, qu'ac deishèn e lo guitarrista e lo trucaire que formèn lo grop Nauar.
Membres
Nauar : Guitarra
Benoît : cant
Roger : Guitarra e votz
Nicolas : bateria
Villa 31
thumb|400px|right|... [[Grafiti de planvienguda en omatge au Pair Mujica...]]
La Villa 31 qu'ei ua caserèra deu quartièr de Retiro a Buenos Aires ; que costeja l'Estacion d'Omnibus de Retiro.
Que vadó au ras de la Gara de Retiro dab obrèr deu camin de hèr. La Crisi de 1929 que la hè pravar. Durant las annadas de plomb de qui precedón lo còp d'estat de la Dictatura Militara, la Villa 31 qu'avó lo son eròi dab lo Pair Carlos Mujica, un prèste tercermondista assessinat per la Triple A. Durant la dictatura la caserèra que ho avalida dab palejaderas e la soa populacion deportada per la hòrça en periferia de la ciutat. Dab lo retorn de la democracia la Villa 31 que's tornè constituir.
John Donne
thumb|right|Retrach de John Donne.
John Donne (22 de genier de 1572, Londres - 31 de març de 1631, Londres) es un poèta e predicator anglés de la premiera partida dau sègle XVII. Considerat coma lo fondator de la poèsia metafisica, es l'autor d'una òbra fòrça diversificada que compren de poèmas d'amor, de sonets religiós, de cançons, de sermons ò de traduccions de tèxtes latins.
Longsols
Longsols es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Auba e la region de Champanha-Ardena.
Geografia
Longsols A situat en bordure meridional de la plana de Champagne crayeuse. Lo vilatge a traversat pel riu del meteis nom.
Longsols est située en bordure méridionale de la plaine de Champagne crayeuse. Le village est traversé par la rivière du même nom.
Bemòl
200px|thumb|La bemòl e La doble bemòl (equivalent a un Si donc) sus la [[clau de Sol.]]Un bemòl en solfegi qu'ei ua alteracion qui hè baishar la valor d'ua nòta d'un miei ton.
Lo bemòl que pòt estar marcat sia a la clau e aplicà's dens tota la particion, sia dens ua mesura e, alavetz, s'aplicara sonque durant la mesura sancera.
L'ehèit deu bemòl que pòt estar annulat per un becaire.
I a tanben un doble bemòl qui baisha la valor d'un ton sancer.
A la clau, l'òrdi deus bemòl qu'ei : Si, Mi, La, Re, Sol, Do, Fa ; aquò que significa que se i a pas sonque un bemòl a la clau, alavetz qu'ei lo si ; se son dus, que son lo si e lo mi ; se son tres, que son lo si, lo mi e lo la eca.
Etumerkki (musiikki)
Canton de Sent Peir de Chinhac
Lo canton de Sent Peir de Chinhac es una anciana division administrativa dau Perigòrd, suprimida en 2015, situada dins l'arrondiment de Periguers, lo departament de Dordonha e la region d'Aquitània, aura de Novela Aquitània. Dempuèi 2015, 3 comunas o ancianas comunas (En Bòrn, Milhac d'Aubaròcha e Sent Antòni d'Aubaròcha, totas dins la comuna novela de Bassilhac e Aubaròcha) son estachadas au canton dau Naut Perigòrd Negre (bureu centralizator : Tenon) e las autras 12 son dins lo canton d'Eila Manoire (bureu centralizator : Bolasac). La lenga autoctòna es l'occitan lemosin, dins sa varianta perigòrda.
Istòria
Lo canton de Sent Peir de Chinhac se creet en 1790,.
Lo 13 de brumaire an X (4 de novembre 1801), lo canton de Sent Peir de Chinhac fuguet mantengut,.
A las eleccions departamentalas del 22 de març 2015, en aplicacion dau decret dau 21 de feurier de 2014 que delimita los cantons del departament de Dordonha, lo canton de Sent Peir de Chinhac fuguet suprimit.
Dempuei la supression dau canton, de las comunas fusionèren : Solas las comunas de La Dosa, Sent Crespin d'Aubaròcha, Sengeirac e Sent Peir de Chinhac demòran independentas en decembre 2020.
Lemoiz
Lemoiz es una comuna de Biscaia dins la comunautat autonòma espanhòla del País Basc.
Corre
Geografia
Cor a situat al confluisson de la Saône e del Côney. Es lo dintrat sud del canal de l'Èst.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Lo vilatge a possedit una granda importància a l'epòca gallo-romaine, abans que Jonvelle la supèra pas. Del fach de la siá situacion ideala en la conca amont de la Saône, Cor es un centre ancian de flottage. Lo pòrt fluvial, primièr en amont del riu, a mes en aval de la confluence amb lo Côney. N'efièch, l'ancian camin de portage de Cor a Encants permet de far comunicar per via de tèrra a travèrs de la Vôge los dos rius, Saône e Moselle.
Le village a possédé une grande importance à l'époque gallo-romaine, avant que Jonvelle ne la surpasse. Du fait de sa situation idéale dans le bassin amont de la Saône, Corre est un centre antique de flottage. Le port fluvial, premier en amont de la rivière, est placé en aval de la confluence avec le Côney. En effet, l'ancien chemin de portage de Corre à Charmes permet de faire communiquer par voie de terre à travers la Vôge les deux rivières, Saône et Moselle.
Nzoani
thumb|right|Bandièra de Nzoani thumb|300px|Mapa de las Comòras Nzoani (Ndzuwani en comorian, Anjouan en francés) es una de las illas de l'archipèla de las Comòras e es localizada a l'èst de las autras doas illas principalas (Granda Comòra e Mohéli) e al nòrd oèst de Maiòta, al nòrd del Canal de Moçambic, sud oèst de l'Ocean Indian.
Minotariá
thumb|280px|Pilotatge d'una minotariá modèrna
Nzoani
L'illa a una autonòmia administrativa, coma subdivision de l'Union de las Comòras. A una aira totala de 424 km² amb una populacion (en 1991) de 240 000 abitants. Sa capitala es Motsamodo, qu'es una de las doas vilas màgers de l'illa, l'autra essent Domòni, l'anciana capitala.
Minotariá
Una minotariá (de minotièr ) es un grand establiment ont se preparan las farinas estubadas que seràn liuradas al comèrci.
Presentacion
Lo trabalh del minotièr consistís a sortir las partidas perifericas de la grana ricas en cellulòsa e a transformar la partida centrala d'amidon (l’amètla) en particulas pro finas (mens de 200 micromètres) e pro puras per compausar la farina.
Se distinguís plusors tipes de farina segon lor rapòrt amb la puretat (evaluada amb lo taus de matèrias mineralas, çò que definís la reglamentacion) o segon la proteïnas e unas autras caracteristicas sus lors aptituds per la panificacion.
Tecnica
S'espand la farina sus de superficias plaçadas dins de luòcs dubèrts e caufats a una temperatura que deu pas despassar, amb de semicilindres o gorguièras dobles, ont s'introdusís de vapor o d'aire caud. La farina es agitada dins la gorguièra exteriora amb de vises que lors malhums son garnits de pels de singlar e, quand percor sèt o uèit d'aquelas gorguièras, passa dins d'aparelhs semblables ont, en plaça de vapor o d'aire caud, se fa anar d'aiga freda. La farina ven freda, puèi tomba dins de sacs o barils faches per aquò.
Istòria
Amb l'aparicion de la minotariá industriala a sègle XX, sègle legat a la generalizacion de l'electricitat, lo tèrme s'aplica als establiments de produccion de la farina remplaçant los ancians molins.
La bassa de la consomacion quotidiana de pan fa que las minotariás industrialas ensajan de renovelar lo mercat amb una gama de produiches pus larga destinada a la fornariá (diversificacion de las cerealas, metòdes d'extracha diferents o apond de fibras dins la farina).
Energias utilizadas
Una de las fonts d'energia sovent utilizada es l'aiga, pel mejan d'una ròda de palas o d'una turbina. Al començament del sègle XX, fòrça minotariás utilizavan en mai de l'aiga de maquinas de vapor. Foguèt pas rara alara qu'aquelas minotariás produguèsson tanben d'electricitat per alimentar una partida del vilatge o de las entrepreses vesinas.
Ligams extèrnes
طاحونة ܪܚܝܐ
Las Sots
Las Sots (Lassouts en francés) es una comuna roergassa situada dins lo departament d'Avairon e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Geografia
vignette|upright=1.6|centre|Comunas a l'entorn.
Istòria
Abans 1794, la comuna provisòria de Sent (o Sant) Savin siaguèt incorporada a Las Sots. En 1837, siaguèt lo torn de la comuna de Ròcalaura.
Edward Elgar
Sir Edward Elgar (1857 -1934) foguèt un compositor anglés deus màgers deus sègles XIX e XX.
Sturzelbronn
Sturzelbronn es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mosèla e la region de Lorena.
Geografia
Çò Pòble se situa en la vallée de la Schnepfenbach, e la part la mai orientala del País de Bitche, lo país cobèrt, a l'extrèm nòrd-es del departament de la Moselle. Se situa sul anciana via romaine en portant de Bitche a Wissembourg, al limit del Alsace.
Le village se situe dans la vallée de la Schnepfenbach, et la partie la plus orientale du Pays de Bitche, le pays couvert, à l'extrême nord-est du département de la Moselle. Il se situe sur l'ancienne voie romaine menant de Bitche à Wissembourg, à la limite de l'Alsace.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
De las estèlas de esculturas de la epòca gallo-romaine testifiquin de la antiquitat del luòc, ja mencionat en 1155 jos la siá forma actuala, en significant fontaine jaillissante. Vièlha tèrra lorraine, lo País de Bitche es una de las primièras possessions de las ducs de Lorraine #que erigeixen al començament del un castèl a la localizacion de l'actuala citadelle e la abbaye de Sturzelbronn.
Des fragments de sculptures de l'époque gallo-romaine témoignent de l'antiquité du site, déjà mentionné en 1155 sous sa forme actuelle, signifiant fontaine jaillissante. Vieille terre lorraine, le Pays de Bitche est une des premières possessions des ducs de Lorraine qui érigent au début du un château à l’emplacement de l’actuelle citadelle et l'abbaye de Sturzelbronn.
Barran
Barran (Barran en francés) qu'ei ua comuna gascoa d'Occitània situada dens lo departament de Gers e la region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.
Geografia
vignette|upright=1.6|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
Segon Dauzat, Barran qu'es format deu gallic e pregallic barr- « som, cima, pitèr », dab lo sufixe -ancum (cf lo catalan barranc « galihòrça, arrèc »). Segon Negre, Barran qu'es semblable au gascon barranco « galihòrça, arrèc », com au lengadocian barranc (medish sens).
Alen
Alen (Alleins en francés) es una comuna provençala situada dins lo departament dei Bocas de Ròsee la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur.
Shofar
thumb|right|400px|Un shofar fach amb una bana de [[kudu, dins l'estil iemenita jusieu]] Lo shofar es una trompa especiala, obtenguda de la bana d'un aret kosher, qu'es utilizada dins divèrsas fèstas jusievas. En Rosh Hashanà (an novèl jusieu) e Iom Kipur (jorn del perdon) se tòca lo shofar pendent l'oracion o pregària. En Ròsh Hashanà se fan 100 sons del shofar de la meteissa manièra que lo planh de la maire de Sisera conten 100 letras (Jutges, 4). Mantuna comunautat fa un son long fin per confondre Satanàs (l'Àngel del Mal). A Iom Kipur se tòca solament una vegada a la fin del jorn en l'oracion o pregària de Neïla. Los sons son repeticions de tres sons basics coneguts coma: Tekia (son long solet); Shevarim (tres mejans) e Terua (nòu corts).
Las Cabanas (Carcin)
Las Cabanas (Lascabanes en francés) es una anciana comuna carcinòla administrada pel departament francés d’Òlt e la region d’, ancianament de Miègjorn-Pirenèus. Dempuèi lo 1èr de genièr 2018, es comuna delegada de la comuna novèla de Lendon de Carcin (nom supausat) ambe Sent Çabrian e Sent Laurenç de l'Òrmia.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Condat (Lemosin)
Condat (Condat-sur-Vienne en francés) es una comuna lemosina situada dins lo departament de la Nauta Vinhana e la region de la Novela Aquitània, ancianament de Lemosin.
Sos abitants s'apelan los Condatauds.
Geografia
miniatura|gaucha|330px|Situacion de Condat dins l'aglomeracion de Limòtges
Scandentia
Los scandentians son de pichons mamifèrs placentaris amb un mòde de vida arboricòla. Possedisson una longa coa en general espessa. Presentan de caractèrs qu'an desconcertat longtemps los zoològs que d'unes los rapròchan dels insectivòrs e d'autres dels primats. Es lo rapròchament amb aquestes darrièrs que fa actualament consensus.
Los scandentians partejan lor existéncia entre los arbres e lo sòl dins los bòsques pluvials e zònas de barta en Asia del Sud-Èst. Son d'animals diürnes e omnivòrs. An pas de poce opausable. Una de lors particularitats es lo desvolopament de las incisivas que son caninifòrmas alara que lors caninas son puslèu reduchas e revèrtan las premolaras.
Classificacion
Aqueste òrdre compren pas qu'una, los Tupaiidae comprenent doas s:
Proteccion
Totas las espècias de scandentians son inscrichas a l'annèxe II de la Cites.
Segonda batalha de Smolensk
La segonda batalha de Smolensk se debanèt dins lo corrent de la Segonda Guèrra Mondiala dau 7 d'aost au 2 d'octòbre de 1943. Foguèt una ofensiva majora de l'Armada Roja dirigida per lei generaus Andrei Yeremenko e Vasily Sokolovsky que dispausavan d'aperaquí 1,250,000 òmes, de 20,640 canons, de 1,430 carris e de 1,100 aeronaus. En fàcia, leis Alemands tenián de defensas importantas tengudas per 850,000 òmes sostenguts per 500 carris, 8,800 canons e 700 aeronaus. Lo generau Günther von Kluge assegurèt la coordenacion d'aquelei fòrças.
La progression sovietica foguèt fòrça malaisada en causa de l'importància dei defensas alemandas e de la combativitat deis unitats de la Wehrmarcht. Pasmens, l'URSS enregistrèt mai d'una victòria dins lo corrent d'aquela ofensiva ambé la liberacion de plusors vilas importantas coma Smolensk ò Roslav e ambé lo desgatjament definitiu de la region de Moscòu que foguèt abandonada per leis Alemands. Enfin, la mobilizacion de fòrças alemandas importantas (55 divisions) per arrestar l'ofensiva favorizèt per la seguida l'ataca lòng de Dnièpre que comencèt lo 24 d'aost.
Lo bilanç uman de la batalha es estimat a 450,000 soudats perduts (tuats, bleçats, dispareguts e capturats) per lei Sovietics còntra 200,000-250,000 per leis Alemands.
Mirza Ghalib
thumb|right|[[Fotografia de Mirza Ghalib.]]
Mirza Asadullah Khan Ghalib (27 de decembre de 1797, Agra - 15 de febrier de 1869, Delhi) es un poèta indian de lenga ordo e persana. Es considerat coma lo darrier poèta classic en persan e lo premier autor modèrne en ordo. Seis òbras pus conegudas son sei poèmas en persan e son diwan en ordo en 1841.
Nicolau II
thumb|Nicolau II de Russia Nicolau II de Russia (18 de mai de 1868 – 17 de julhet de 1918) foguèt lo darrier emperaire de Russia, rèi de Polonha e grand prince de Finlàndia. Succediguèt a son paire Alexandre III lo 1 de novembre de 1894. Abdiquèt lo 15 de març de 1917 au començament de la Revolucion Russa.
Durant son rèine, deguèt faciar l'agitacion politica e sociala au sen de la populacion russa e lo declin continú de l'Empèri Rus dempuei lo començament de la segonda mitat dau sègle XIX. En 1905, una desfacha còntra Japon en Asia Orientala demeniguèt lo prestigi dau govèrn e entraïnèt una crisi sociala importanta que foguèt reprimida per l'armada. Pasmens, deguèt acceptar de reformas constitucionalas ambé l'eleccion d'una assemblada legislativa ai poders fòrça limitats. De mai, de temptativas de modernizacion de l'economia comencèron mai mau capitèron. En 1914, lo país intrèt dins la Premiera Guèrra Mondiala coma protector de Serbia. Dins aquò, maugrat de succès còntra leis Austrians, l'armada russa conoguèt una tièra de reviradas saunosas còntra leis Alemands. Una partida dau territòri rus foguèt ocupat e lei dificultats d'avitalhament dei tropas entraïnèron la descomposicion progressiva de l'armada e de la societat russas. En 1917, quand comencèt la Revolucion Russa, un conseu de l'Ostau Romanov li demandèt d'abdicar lo 15 de març de 1917 per lo remplaçar per un Govèrn Provisòri d'inspiracion republicana e liberala. Nicolau II foguèt exilat a Tobolsk onte foguèt capturat ambé sa familha per lei Bolchevics en març de 1918. Puei, foguèt desplaçat a Ekaterinborg. I foguèron executats lo 17 de julhet de 1918 per empachar sa liberacion per lei tropas blancas o britanicas que marchavan còntra la vila.
1996
Peró
Acomençament d'una campanha d'esterilizacion de la populacion. Inicialament basada sus lo volontariat, se transformèt rapidament en politica fòrçada principalament dirigida còntra lei populacions amerindianas. Au mens 300,000 abitants foguèron esterilizats per aqueu programa fins a l'afondrament dau regime Fujimori en 2000.
Astronomia
Tièra de tirs de sondas espacialas en direccion de Mart ambé Mars 96 per Russia e Mars Global Surveyor e Mars Pathfinder per leis Estats Units d'America. La premiera conoguèt un defalhiment e tombèt dins l'Ocean Pacific mai lei doas autrei capitèron de se dirigir vèrs sa buta.
Becaire
Un becaire en solfegi qu'ei un signe d'alteracion qui anulla l'ehèit d'ua auta alteracion, sia un bemòl o sia ua dièsi.
Com aquestas duas alteracions, lo becaire n'afecta pas sonque la mesura on e's troba e dab la condicion qu'ua auta dièsi o un aute bémol e'u segueishe pas abans la fin de la mesura.
Valfenaira
Valfenaira (Valfnera en piemontés; Valfenera en italian) es una comuna de Salucés. Administrativament, es dins la província d'Ast e la region de Piemont de l'estat italian.
Istòria
Atestada coma Valfenaira tre lo s. IX. En 1378, lo senhor del lòc cedís Sant Michel que ven comuna autonòma (uèi dins Dusin e Sant Michel). Lo 21 de març de 1530 un decrèt del marqués de Saluças destaca de Valfenaira Isolabella e ne fa una comuna independenta. Valfenaira patís de la creacion, per Ast, d’una Vilanòva qu’atrai una part de sa populacion. A l'ocupacion francesa, foguèt dins lo departament de Marengo, arrondiment d'Asti, canton de Vilanòva d’Estura (uèi Vilanòva d'Ast). A la reünificacion d’Itàlia, es del canton de Vilanòva d'Ast e de l’arrondiment d'Ast, dins la província d’Alexandria. Amb la creacion de la província d’Ast, en 1935, es transferida dins aquela província novèla.
Malimba
Lo malimba (o limba) es una lenga banto parlada al Cameron.
Localisacion
Lo malimba es parlat dins lo depatrament de la Sanaga-Maritime e dins la region costièra de Cameron.
Classificacion
Per Nurse e Philippson (2003), lo malimba fa partida d'un grop doala amb lo mboko, lo kpwe, lo bubia, lo su, lo kole e lo doala.
Impòst dirècte
Un impòst dirècte es un impòst qu'es pagat dirèctament per lo contribuidor e que taxa una matèria impausabla permanenta d'un biais periodic. Dins lei sistèmas fiscaus modèrnes, es establit a partir d'un registre nominatiu. Sa collècta es sovent la carga d'una administracion especializada. Per un Estat, un impòst dirècte presenta l'avantatge d'èsser permanent e pauc costós mai son rendement varia fòrça amb la situacion economica generala. De mai, es un impòst visible que pòu suscitar d'oposicions.