cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Antiòquia (omonimia)
Antiòquia (en grèc Antiochia, Αντιόχεια) es un nom pròpri que pòt designar:
Toponims
De vilas de l'Antiquitat que lo nom foguèt donat en omenatge Antioc I Soter:
Eratsun
Eratsun es una comuna de la Comunautat Forala de Navarra al nòrd d'Espanha.
Vitiza
Vitiza (o Witiza) foguèt rei dels visigots d'Ispània de 695 al 710. Èra filh del rei Egica e d'una siá primièra molhèr. Lo sieu paire l'associèt al tròn lo 695 e l'envièt a governar lo Reialme Sueu, e residiguèt a Tui de Galícia. A la mòrt de Ègica (702), Vítiza governèt sol a Toledo.
Lo sieu reinatge s'inicièt amb la celebracion del XVIII Concili de Toledo, las actas que se'n son pas conservats, en çò que se li confirmèt segurament en lo tròn. Seriá presidit pel metropolitan Fèlix, al qu'un pauc mai succediguèt tard Gunderic o Gulderic (qui exerciguèt pas la carga fòrça ans doncas los darrièrs ans de Vítiza èra metropolitan Sindred, que dirigissiá al clero amb man fèrria, en seguint los dictats regis).
Se sap pauc de lo sieu reinatge, mas lo cronicaire anonim continuador de la Cronica de Sant Isidor menciona que portèt prosperitat e gòi a Hispània.
A la siá mòrt l'an 710, una faccion de foncionaris palatins, segurament derivada dels prejudiciats per Ègica, placèt en lo tròn a Toledo a Roderic probablament dux de la Bètica (conegut a Espanha coma don Rodrigo), qui obtenguèt pas lo supòrt d'una bona part de la noblesa ni tanpauc del clero.
E mai se se supausa a Roderic combatent als vascons quand van desembarcar los arabes lo 711, la causa mai probabla es que li aguès calgut far tèsta a una rebellion de la noblesa vitiziana, que dirigida pels fraires de Vítiza, filhs de Ègica e de Kiksilo o Quixilona, que se sonavan Oppas e Sisibert, e pel filh de Vitiza, Agila II que dominavan almens la Tarraconense e la Narbonense mentre Roderic dominava Lusitània, Cartaginense (en totas doas emetèt moneda) e la Bètica.
.pid
(acorcha de mai d’un sens en anglés, de process identificator a stupid) es un nom de domeni generic. Es en servici dempuèi lo 22 de decembre de 2015.
Esjau
Esjau (Eyjeaux en francés) es una comuna lemosina situada dins lo departament de la Nauta Vinhana e la region de la Novela Aquitània, ancianament de Lemosin.
Sos abitants s'apelan los esjauds.
Geografia
miniatura|gaucha|330px|Situacion d'Esjau dins l'aglomeracion de Limòtges miniatura|centre|330px|Situacion de Esjau en Nauta Vinhana
Sant Estève
Sant Estève o Sant Estève de Forés (Sant-Estève de Fourés en grafia mistralenca ; Saint-Étienne en francés, Sant-Etiève o Sant-Tiève en francoprovençal) es una comuna francesa capluòc del departament de Léger dins la region d’.
Amb 171 924 habitants en 2016, es la 13ena comuna plus poblada de Francça e la 2da d'. Sant Estève Metropòli constituís per sa populacion la 3ena metropòli regionala après la Grenòble Aups e Lion. La comuna es tanben al centre d'una vasta aira urbana de mai de 519 834 abitants en 2016, la detz e setena de França per sa populacion, regropant 117 comunas.
Aurinhacian
thumb|upright 1.0| L'Aurinhacian es un periòde industrial del començament del Paleolitic superior. En Euròpa Centrala e Occidentala, sembla de correspondre a l'arribada dels òmes anatomicament modèrnes. L'Aurinhacian se caracteriza per son industria ossosa (sagaias de basa asclada) e litica (pèças carenadas, lameladas, lamas retocadas...).
Sant Estève
Longtemps coneguda coma la vila francesa « de l'arma, del cicle e del riban », foguèt tanben un important centre d'extracion de carbon, Sant Estève es a l'ora d'ara engatjada dins un vast programa de renovacion urbana visant a far la transicion entre la ciutat industriala eiretada del sègle XIX a la « capitala del design » del sègle XXIen. Aqueste procediment foguèt reconegut amb la dintrada de Sant Estève dins lo malhum de las vilas creativas UNESCO en 2010. La vila vei ara un renovelament, amb l'installacion del quartièr d'afars Châteaucreux, del centre commercial Steel e del quartièr creatiu Manufacture.
Entre 1970 et 2010, pr'amor de la desindustrializacion, Sant Estève èra en descreissença demografica. Foguèt una de las grandas vilas francesas a patir del declin urban, amb Roubaix e Le Havre.
Cornoalha
Cornoalha (en cornic Kernow, en anglés Cornwall) es una nacion non reconeguda del sud-oèst de l'illa de Grand Bretanha, formant un comtat ceremonial integrat oficialament a Anglatèrra e a l'estat del Reialme Unit.
La capitala es Truro
Lo gentilici es cornic -a.
Casaseca de las Chanas
Casaseca de las Chanas es un municipi de la província espanhòla de Zamora dins la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Quilograma
Lo quilograma (simbòl: kg) es l'unitat de basa de massa del Sistèma Internacional d'Unitats (SI). Lo quilograma se definís coma la massa del prototipe internacional del quilograma qu'es gaireben identica a la massa d'un litre d'aiga. Es l'unica unitat de basa de l'SI que pòrta un prefixe a son nom. Tanben es l'unica unitat de l'SI qu'encara se definís en relacion a un artefacte.
La creacion del quilograma
thumb|Jòc de peses. Imatge del Dictionnaire encyclopédique de l'épicerie et des industries annexes publicat en 1904.
La creacion del quilograma aguèt luòc dins l'encastre de la del sistèma metric al començament de la Revolucion Francesa]. Lo 30 de març de 1791, lo govèrnament ordenèt a l'Acadèmia de las Sciéncias de determinar precisament la magnitud de las unitats del sistèma novèl. Cinc comissions foguèron creadas mas lo trabalh d'aquela en carga de l'unitat de massa foguèt lèu perturbat per l'execucion de Lavoisier e l'empresonament de René Just Haüy.
Malgrat l'agitacion revolucionària, los trabalhs de la comission avancèron e reprenguèron l'idèa emesa en 1668 pel filosòf anglés John Wilkins d'utilizar una massa d'aiga coma escandalh. Dins l'encastre del sistèma metric, aquò aviá l'avantatge de definir l'unitat de massa a partir de l'unitat de longor. En efièch, un mètre cubic d'aiga pesava alara una tona e un decimètre d'aiga un quilograma. Lo grama es atal introdutz lo 7 d'abril de 1795 coma essent « lo pes absolut d'un volum d'aiga pura egal al cub de la centena partida del mètre, e a la temperatura del glaç fondent ».
Savinien Cyrano de Bergerac
200px|thumb|Cyrano de Bergerac Hercule Savinien Cyrano de Bergerac (París, lo 6 de març de 1619 - Sannois lo 28 de julhet de 1655) que ho un escrivan francés deu sègle XVII. Lo son nom Bergerac, version francesa deu nom de la vila peiregordina de Brageirac, qu'èra lo nom de la proprietat que revendicava dens la vath de Chevreuse (Isla de França) e qu'èra hèra luenh e indirèctament ligat dab la soa etimologia occitana.
Quilograma
La creacion del quilograma
Pasmens, coma lo comèrci a generalament besonh de pesar d'objèctes mai massises qu'un grama, lo quilograma venguèt lèu l'unitat usuala de massa. Lo primièr escandalh oficial de massa, fach de platin, foguèt donc un escandalh d'un quilograma. Depausat als Archius Nacionals lo 22 de junh de 1799, dintrèt oficialament en vigor lo 10 de decembre de 1799.
Savinien Cyrano de Bergerac
A maugrat d'aquera non-occitanitat, aqueth nom semblaoccitan associat dab la soa carrièra militara e la soa reputacion de duelista qu'inspirèn, au sègle XIX, l'escrivan francés Edmond Rostan entà hargar lo son internacionaument famós personatge fictiu, parangon deu gascon. Que participa atau a ahortir lo mite romantic e burlesc deu gascon (amassa dab lo Baron de Faeneste d'Agrippa d'Aubigné, lo Matamoro de l’Illusion Comica de Pierre Corneille e lo Capitani Fracasse (“Baron de Cigognac” dens lo roman) de Teofil Gautièr
Quilograma
L'adopcion internacionala del quilograma
thumb|Imatge d'artista del Prototipe internacional del quilograma, qu'es fach d'un [[aliatge amb 90% de platin e de 10% d'iridi e en forma de cilindre de diamètre de 39,17 mm. Aquel prototipe se consèrva al Bureau International des Poids et Mesures, a Sèvres, prèp de París.]]
Savinien Cyrano de Bergerac
Vita
Savinien Cyrano de Bergerac que vadó donc a París, hilh d'un avocat deu parlament, Abel de Cyrano, e d’Espérance Bellange. Que pravè a Saint-Forget (Isla de França) e que's hasó militar. Alebat au sèti d'Arras en 1641, que's retirè de la vida militara e qu'estudiè la filosofia dab Pèire Gassendi.
Quilograma
L'adopcion internacionala del quilograma
L'utilizacion del grama e del quilograma se generalizèt pauc a cha pauc gràcias a la difusion del sistèma metric. En 1875, la Convencion del Mètre formalizèt un pauc mai aquel usatge. L'unitat de massa i foguèt tornada definir coma lo « quilograma » per se conformar a l'usatge. Un escandalh novèl, de platin e d'iridi, foguèt fabricat en 1879. Quatre ans pus tard, foguèt demostrat que sa massa èra pas diferenciabla de la del quilograma de 1799. L'escandalh novèl venguèt alara la referéncia internacionala del quilograma.
Savinien Cyrano de Bergerac
Vita
Que ho un liure pensaire e un libertin de la purmèra ondada (lo libertinatge erudit).
Dens la soa òbra divèrsa (dramatica, romanesca, epistografica, lirica) que cau destacar la soa tragèdia La Mort d’Agrippine, la soa comèdia Le pédant joué (en occitan lo pedant enganat), lo roman comic L’autre monde ou les états et empires de la lune (en occitan L'aute monde o los estats e empèris de la lua) e las soas sèt mazarinadas.
Quilograma
La definicion modèrna
Lo fach que lo quilograma siá religat a un escandalh material èra un problèma important per la sciéncia. En efièch, malgrat las precaucions presas, la massa dels escandalhs variava en seguida d'errors pauc dometjablas (presa de posca, traças de dets, etc.). Los scientifics decidiguèron donc lèu de trobar un escandalh fondat sus de constantas fisicas fondamentalas coma per las autras unitats del Sistèma internacional. Pasmens, aquò foguèt mai complicat e deguèt esperar fins a 2019.
Dempuèi lo 20 de mai de 2019, lo quilograma es definit en fixant la valor numerica de « la constanta de Planck, h, egala a 6,626 070 15 × 10−34 J.s, unitat egala a kg m² s−1 », lo mètre e la segonda essent ja estats definits en fixant « la frequéncia de la transicion iperfina de l'estat fondamental de l'atòm de cesi-133 non perturbat, ∆νCs , coma egala a 9 192 631 770 Hz » per determinar la segonda de faiçon aisidament reproductibla e precisament mesurabla, e en fixant « la velocitat del lum dins lo void, c, coma egala a 299 792 458 m/s » per determinar egalament lo mètre en foncion de la segonda de faiçon aisidament reproductibla e precisament mesurabla. Aquela definicion novèla es estada oficialament aprovada pel BIPM lo 16 de novembre de 2018, pendent la 26na conferéncia generala dels peses e mesuras.
Definicion
Lo quilograma es l'unica unitat de basa de l'SI qu'encara se definís en relacion a un artefacte material, e pas amb de constantas fisicas.
Originalament, un quilograma se definissiá coma la massa d'un litre d'aiga pura a la temperatura de 4 gras Celsius e a la pression atmosferica estandard. Aquela definicion èra pauc practica, perque la densitat de l'aiga depend de la pression, e que las unitats de pression incluson la massa coma unitat de basa, del biais que s'introdusiá una dependéncia circulara dins la definicion.
Per evitar aqueles problèmas, se tornèt definir lo quilograma en referéncia a un objècte qu'auriá la massa aproximativa exprimida dins la definicion originala. Dempuèi 1899, lo prototipe internacional del quilograma es una barra cilindrica d'un aliatge que se tròba al Burèu Internacional dels Peses e Mesuras. Tanben n'existisson de còpias oficialas, que se comparan amb lo prototipe cada 10 ans. Aquelas comparasons permetèron d'establir que l'error dins la reproductibilitat de la definicion actuala es aproximativament de 2 microgramas. De fach, sembla que lo prototipe original perdèt aperaquí 50 microgramas dins los darrièrs 100 ans, sens que se ne sàpia la causa.
Lo Comitat internacional dels peses e mesuras (CIPM) recomanda en 2005 que se desfinisca lo quilograma en tèrmes de constanta fondamentala de la natura. Dins sa session de 2011, la CGPM conven que lo quilograma deuriá èsser definit segon la constanta de Planck. Una conferéncia foguèt convocada pels 13 al 16 de novembre de 2018.
A partir del 20 de mai de 2019, serà
Multiples
S'utilizan divèrses prefixes per melhorar multiples o sosmultiples del quilograma.
L'unitat equivalenta a 1000 kg nomenada megagrama s'utiliza gaire se li preferissèm utilizar la tona (t).
Tritteling-Redlach
Tritteling-Redlach es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mosèla e la region de Lorena.
Geografia
La municipalitat fa partida de la conca de vida de la Moselle-es.
La commune fait partie du bassin de vie de la Moselle-est.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Batalha de Shanggao
La batalha de Shanggao se debanèt dins lo corrent de la Segonda Guèrra Mondiala dau 14 de març au 9 d'abriu de 1941. Foguèt la consequéncia d'una tiera d'ofensivas de l'armada imperiala japonesa (65,000 òmes) còntra lei posicions chinesas (100,000 òmes) dins lei províncias de Henan, de Jiangxi e lòng dau Fluvi Blau. La vila de Changsha èra tanben un objectiu possible de l'ofensiva. Lei Japonés organizèron tres ofensivas simultanèas qu'obliguèron lei Chinés de recular. Pasmens, lei tropas nacionalistas capitèron de copar lei linhas d'avitalhament de l'armada imperiala. Infligiguèron pereu de pèrdas importantas ai renfòrç mandats dins la region per assaiar de tornar prendre lo contraròtle dei rotas entraïnant la revirada de l'ofensiva.
Lei Chinés perdiguèron aperaquí 20,000 òmes pendent la batalha còntra 16,000 per lei Japonés.
Blasi Pascal
thumb|right|250px|Blasi Pascal Blasi Pascal (Clarmont d'Auvèrnha, 19 de junh de 1623 – lo 19 d'agost de 1662) que ho un matematician, filosòf, fisician, teologian e moralista occitan (auvernhat) deu sègle XVII. Mainatge hèra precòç, que ho educat peu son pair en començar per las sciéncias experimentaus. Qu'inventè ua calculadera, que desvolopè ua teoria deus fluids e deu vueit en contunhar l'òbra d'Evangelista Torricelli. Aus 16 ans que publiquè un tractat de geometria projectiva ; que ho tanben correspondent deu matematician Pèire de Fermat e que desvolopè la teoria de las probabilitats.
En 1654, arron ua crisi mistica, qu'abandonè lo son intens tribalh scientific entà virà's de cap a la teologia devath ua influéncia jansenista. D'aquera experiéncia religiosa que demòran las soas Letras Provinciaus (Lettres Provinciales en francés) e las soa Pensadas (Pensées en francés). 200px|thumb|right|La [[pascalina, calculadera de Pascal capabla d'aficha la resulta]]
Cuenca de Campos
Cuenca de Campos es un municipi de la província espanhòla de Valhadolid dins la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
.contact
(mot anglés qu’existís tanben en occitan) es un nom de domeni generic. Es en servici dempuèi lo 22 de decembre de 2015.
Tiraire emboscat
Un tiraire emboscat, de còps dich franc-tiraire ò sniper, es un tipe de tiraire d'elèit aparegut dins lo corrent de la segonda mitat dau sègle XVIII. Destinat a combatre solet, ò au sen d'unitats fòrça pichonas (2-3 òmes), es generalament cargat de mantenir lo contacte visuau ambé l'enemic, de provesir d'ensenhaments sus sei movements e de neutralizar de butas mau protegidas (soudat, veïcul leugier...) amb un fusiu de precision de portada lònga (PGM Hécate II...).
En lei mèdias, lo tèrme es sovent utilizat per designar un tiraire isolat que sa mission es de secutar l'enemic. Aqueu tipe de combatent es generalament armat d'un fusiu d'assaut estandard e dispausa d'una importanta libertat d'accion. Es sovent utilizat per d'accions de guerilha urbana.
Sara la Goda
Sara, coneguda coma La Goda (sègle VIII) èra felena del rei visigot Vitiza, e aperteniá a una importanta familha andalusina. Sara èra filha de Alamund, un dels tres filhs del rei Vitiza. La siá figura, après la conquista de Hispània (A lo-Al Andalós) pels musulmanes, se considèra un dels exemples mai importants de la islamització de l'anciana noblesa visigoda.
Del matrimòni entre Sara e 'Isa ibn Muzahim nasquèron dos filhs. D'un d'eles ne descenèt lo cronicaire Ibn a lo-Qutiyya. Après demorar veusa, Sara, ara per mediacion del ja emir Abd a lo-Rahman ibn Mu'awiya, se tornèt maridar amb 'Umayr ibn Sa'id a lo-Lajmi, membre de l'armada siri. D'aquela nòva union nasquèt Habib ibn 'Umayr, de quala sortèron las importantas familhas sevillanes dels Banu Hayyay e los Banu Maslama, entre d'autras.
Estrennes
Estrennes es una comuna francesa, situada dins lo departament dels Vòges e la region de Lorena.
Geografia
Estrennes Es un pichon vilatge establit en un vallon isolat a ieu-camin entre Mirecourt e Vittel. Un ruisseau lo travèrsa, lo Potcuit, #que pren a Rozerotte la Saule, afluent esquèrra del Madon.
Qualques bòsques cobrisson los tucs #qu'enquadran la comuna : Bòsc de Maix e de Bomois al sud, Elevat de Récon (422 m) a l'oèst e sustot lo vast Bòsc de la Malhaye al nòrd, partejat amb Remicourt.
Des forêts couvrent les collines qui encadrent la commune : Bois de Maix et de Bomois au sud, Haut de Récon (422 m) à l'ouest et surtout le vaste Bois de la Malhaye au nord, partagé avec Remicourt.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Jos l'Ancian regim, Estrennes depen del bailliage de Mirecourt.
Pendent la Segonda Guèrra mondiala, la municipalitat protegís los resistentes del maquis de Mirecourt.
Pendant la Seconde Guerre mondiale, la commune abrite les résistants du maquis de Mirecourt.
Michel Fugain
300px|right|thumb|Michel Fugain en 2015
Es lo filh del mètge e resistent Pierre Fugain. Passionat pel cinèma de la Nouvelle Vague francesa, abandona sos estudis de medecina per venir cineasta a París. A partir de 1963, ven assistent realizator de Jean-Michel Barjol, Guy Blanc, Yves Robert o encara Jean Delannoy, puèi seguís los corses d'art dramatic de Yves Furet. Encontra a n'aquela escasença lo cantaire francés (d'origina occitana per son paire) Michel Sardou, per qui compausa las primièras cançons.
En 1965, Michel Fugain signa un contracte en çò de Barclay e escriu cançons per Hugues Aufray e Dalida.
Etxarri Aranatz
Etxarri Aranatz es una comuna de la Comunautat Forala de Navarra al nòrd d'Espanha.
Michel Fugain
Michel Fugain sortís alavetz sas pròpias cançons, en particular Je n'aurai pas le temps (amb paraulas escrichas per Pierre Delanoë) e obten amb aqueste tròç una primièra gròssa capitada en 1967.
En 1971, en plena periòde hippie, Michel Fugain fonda dins aquel esperit lo grop "lo Big Bazar". Michel Fugain et le Big Bazar an alavetz un succès fòrça important en França pendent cinc ans (fins a 1976) amb las cançons Attention mesdames et messieurs, Fais comme l’oiseau, Chante… comme si tu devais mourir demain, La Fête, Bravo Monsieur le monde, Les Acadiens, Le Printemps, e mai que mai amb Une belle histoire, que demòra encara a l'ora d'ara benlèu sa cançon la mai coneguda.
Lengas sodanicas centralas
Las lengas sodanicas centralas son una de las brancas de la familha de las lengas nilosaharianas.
Classificacion
La classificacion del sodanic central es :
Elgorriaga
Elgorriaga es una comuna de la Comunautat Forala de Navarra al nòrd d'Espanha.
Istòria
Elgorriaga qu’èra deu ducat de Gasconha originau. ,
.weber
(marca de la companhiá Saint-Gobain) es un nom de domeni generic. Es en servici dempuèi lo 22 de decembre de 2015.
Castrillo de la Guareña
Castrillo de la Guareña es un municipi de la província espanhòla de Zamora dins la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Curiel de Duero
Curiel de Duero es un municipi de la província espanhòla de Valhadolid dins la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Jolivet (Meurthe e Mosèla)
Jolivet  es una comuna francesa administrada per lo departament de Meurthe e Mosèla de la region de Lorena.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Lo nom de "Jolivet" vendriá del nom donat pel rei-pòrti Stanislas Leszczyńesquí a aquel pichon tuc, ont aimava caçar. Disiá « al mont maco, vau », expression #que i seriá demorat per nomenar aquel luòc.
Le nom de "Jolivet" viendrait du nom donné par le roi-duc Stanislas Leszczyński à cette petite colline, où il aimait chasser. Il disait « au mont joli, je vais », expression qui serait restée pour nommer ce lieu.
Au ton coenh
Au ton coenh es una cançon tradicionala. Interpretat per Familha Artús :
Au ton coenh, qu’as un riban blanc Blanc com nèu au sorelh levant, Bèra hialaira, bèra hialaira, Qui hialas deu matin au sèr, Ditz me perqué ?
Un poeta per cantar
Un poeta per cantar es una cançon occitana del grop La Talvera.
Au ton coenh
Vira husèth, vira, vira, Deu matin au sèr, vira, vira, Que’n cau ua pèlha entà abilhar, La mainada qui vam batejar.
Au ton coenh, qu’as un riban blu, Blu com hlor deu lin madur, Bèra hialaira, bèra hialaira, Qui hialas deu matin au sèr, Ditz me perqué ?
Un poeta per cantar
Pertot ont i a de belugas I a un fuòc per se calfar E pertot ont i a de brugas I a d'abelhas per furgar Pertot ont i a de besucas I a de jòcs a desligar E pertot ont i a de murgas I a un cat per las velhar Pertot ont i a una vinha I a d'esper a vendemiar Pertot ont i a una linha I a un punt a transgressar Pertot ont i a una cima I a de ròcs a escalar E pertot ont i a de rimas I a un poeta per trobar.
Landresse
Landresse es una comuna francesa, situada dins lo departament de Dobs e la region de la Franca Comtat.
Un poeta per cantar
Pertot ont i a de nivolas I a de vent per las butar E ont i a de cimborlas Un tropèl a acampar Pertot ont i a de fribola I a un estiu a machugar E pertot ont i a d'amoras Un bartàs per se fissar. Pertot ont i a de suspresa I a de plaser a esperar E ont i a de fortalesas I a d'airals per espiar Pertot ont i a de saviesa Un conselh a demandar E ont i a de belesa I a un poeta per somiar.
Roana
Roana (Rouano en grafia mistralenca ; Rouana en arpitan; Roanne en francés) es una comuna francesa situada dins lo departament de Léger e la region d'Auvèrnhe Ròse Aups.
Landresse
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Un poeta per cantar
Pertot ont i a un clar de luna I a de fadas per dançar E ont i a una encluma I a un fabre per tustar Pertot ont i a de gruma Un gavian per se daurar E ont i a de fortuna Una ròda a far virar Pertot ont i a de pintrura I a un pincèl per dessenhar E ont i a d'aventura Un eròi per s'engatjar Pertot ont i a de clausuras De vergonha a amagar Pertot ont i a d'impostura I a un poeta per cridar.
Au ton coenh
Vira husèth, vira, vira, Deu matin au sèr, vira, vira, Que caderà quan plorirà, Un mochoèr ende s’eishugar.
Batalha dau sud de Shanxi
La batalha dau sud de Shanxi se debanèt dins lo corrent de la Segonda Guèrra Mondiala dau 7 au 27 de mai de 1941. Foguèt la consequéncia d'una ataca japonesa còntra lei pòchas de resisténcia dei tropas nacionalistas chinesas demoradas dins lei montanhas dau sud de la província de Shanxi. Afeblits per una tiera de bombardaments aerians, lei Chinés foguèron obligats d'abandonar sei basas e perdiguèron lo contraròtle de plusors axes de comunicacion dau nòrd de China.
Un poeta per cantar
Pertot ont i a de musica I a de jòia a partejar E ont i a de pratica Un mercat a engimbrar Pertot ont i a l'America De risquesas a panar E ont i a de politica D'electors a engarçar Pertot ont i a de granissa I a de pèrdias a plorar E ont i a de parladissa D'idèias a escambiar Pertot ont i a de randissas I a d'ausèls per anisar E ont i a d'injusticia I a un poeta per lutar.
Au ton coenh
Au ton coenh, qu’as un riban nègue, Nègue enqüera mei qu’un tròç de pèga, Bèra hialaira, bèra hialaira, Qui hialas deu matin au sèr, Ditz me perqué ?
Un poeta per cantar
Pertot ont i a de dentèla I a una man per la tocar E ont i a de pimparèlas I a un ramelet de far Pertot ont i a de candèlas I a una nèit a esclairar E pertot ont i a d'estèlas I a de mondes a explorar Pertot ont i a de cocordas I a d'estruments a fabricar E ont i a una gorga I a de peis per cabussar Pertot ont i a una sorga I a un uèlh per agachar E ont i a de messorgas Un poeta per denonciar
Au ton coenh
Vira husèth, vira, vira, Deu matin au sèr, vira, vira, Que caderà quan morirà, Un linçòu ende s’enterrar.
Abanto
Abanto es un municipi de la província espanhòla de Saragossa dins la Comunautat Autonòma d'Aragon.
Johannes Ockeghem
400px|right|thumb|Johanns Ockeghem (lo de la lunetas) gavidant lo son còrJohannes Ockeghem (c.1410 - Tors, França, 1497) que ho un compositor de la segonda generacion de l'escòla francoflamenca e lo màger compositor de la segonda mieitat deu sègle XV.
Que tribalhè successivament au servici de Charles I de Borbon a Molin puish de Charles I de França dinc a la soa mort a Tors, on aqueste rei l'avèva hèit tresorièr.
De l'òbra d'Ockeghem que demoran 14 messas polifonicas, ua messa de requiem (la mei anciana coneguda dens aqueste genre) motets e cançons. Coma Guillaume Du Fay Ockeghem qu'emplegó cançons popularas com cantus firmus e, eth tanben, L'homme armé.
Canton de Vertelhac
Lo canton de Vertelhac es una anciana division administrativa dau Perigòrd, suprimida en 2015, situada dins l'arrondiment de Periguers, lo departament de Dordonha e la region d'Aquitània, aura de Novela Aquitània. Dempuèi 2015, las 17 comunas o ancianas comunas son estachadas au canton de Rabairac (33 comunas), entau coma a la CC dau Perigòrd Rabairagués.
La lenga autoctòna es l'occitan lemosin, dins sa varianta perigòrda.
Istòria
Los cantons de Vertelhac, de La Tor Blancha e de Champanha de Borzac (tots dins lo districte de Rabairac) fugueren creats en 1790
Lo 13 de brumaire an X (4 de novembre de 1801), lo canton de Vertelhac fuguet conservat e los autres dos suprimits, , ,.
A las eleccions departamentalas del 22 de març 2015, en aplicacion dau decret dau 21 de feurier de 2014 que delimita los cantons dau departament de Dordonha, lo canton de Vertelhac fuguèt suprimit.
Abessonatge
Las comunas dau canton de Vertelhac son abessonadas emb la comuna italiana de Fontanetto Po dempuei 1988.
thumb|250px
Ledèrgas
Ledèrgas, (Lédergues en francés) es una comuna roergassa situada dins lo departament d'Avairon e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Geografia
vignette|upright=1.6|centre|Comunas a l'entorn.
Vacqueyras (AOC)
Lo Vacqueyras es un vin d'apellacion d'origina contrarotlada qu'es produch sus lei tèrrei de la comuna de Vacairaç en païs occitan de Provença sus lei còstei deu Ròse.
Karl Marx
thumb|right|[[Fotografia de Karl Marx en 1875.]]
Karl Marx (5 de mai de 1818, Trevèri - 14 de març de 1883, Londres) es un filosòf alemand dau sègle XIX que son òbra filosofica, politica e economica a una influéncia considerabla sus la pensada intellectuala modèrna. D'efiech, amb son amic e collaborator Friedrich Engels, desvolopèt la filosofia hegeliana per concebre una analisi materialista de l'istòria e de la societat que li permetèt de definir una descripcion dei basas de foncionament dau sistèma capitalista.
Aquò entraïnèt la descubèrta de plusors fenomèns economics fondamentaus (valor, maivalença...) mai permetèt subretot d'identificar leis inegalitats prefondas de la societat capitalista. En particular, Marx e Engels descurbiguèron l'existéncia de classas socialas diferentas opausadas per d'interès antagonistas. Lei doas pus importantas foguèron la borgesiá, proprietària deis otís de produccion pus importants, e lo proletariat qu'aviá ges de ressorsas franc de sa fòrça de trabalh. L'analisi marxista mostrèt l'esplecha dei segonds per lei premiers. Identifiquèt tanben leis otís permetent de mantenir aquela alienacion (la religion, l'Estat, la proprietat privada...). Per luchar còntra ela, prepausèt donc un programa politic de presa dau poder per lo proletariat per bastir una societat novèla qu'auriá destruch totei lei formas d'alienacion. Aqueu projècte venguèt la basa de la pensada dei partits comunistas e une referéncia dau movement obrier en generau. Inspirèt pereu leis idèas dei partits de senèstra moderada e participèt largament a la definicion de la sociaudemocracia.
Au nivèu scientific, leis otís desvolopats per Marx e Engels permetèron de mesclar metòde scientific e filosofia car la màger part de sei prediccions sus la societat capitalista pòdon èsser validas (ò invalidadas) d'un biais empiric. Lei dos òmes participèron ansin a l'emergéncia d'una sciéncia novèla – la sociologia – que s'interessa a l'estudi de la societat.
Jovença e formacion
Karl Marx nasquèt lo 5 mai de 1818 dins la vila prussiana de Trevèri dins una familha d'origina judieva. Èra lo segond fiu d'Heinrich Marx (1782-1838), un avocat liberau e moderat fiu d'un rabin, e de Henriette Pressburg (1788-1863) qu'èra eissida d'una familha judieva olandesa. Pauc practicant, lo pareu se convertiguèt au luteranisme entre 1817 e 1825 mai, segon lei testimònis dau periòde, demorèt pauc religiós.
Karl Marx anèt au licèu de Trevèri a partir de 1830 avans d'intrar a l'Universitat de Bonn per i estudiar lo drech. Sièis ans pus tard, contunièt seis estudis a l'Universitat de Berlin e i comencèt, en 1839, una tèsi de doctorat sus lei filosofias epicuriana, estoïciana e sceptica. Aquò li permetèt de recebre lo títol de doctor de l'Universitat d'Iena lo 15 d'abriu de 1841.
Aqueu periòde dins la capitala prussiana, centre intellectuau important dau periòde, li permetèt de rescontrar lo professor hegelian Eduard Gans (1798-1839) e de venir amic mb lei fraires Bruno (1809-1882) e Edgar Bauer (1820-1886). I legiguèt tanben leis obratges de plusors filosòfs de remarca (Spinoza, Leibniz, Hume, Kant...) e de divèrsei precursors francés dau socialisme e de l'anarquisme (Saint-Simon, Fourier, Proudhon). Aqueleis estudis desvolopèron en Marx un interès per una pensada materialista que s'exprimiguèt dins sa tèsi (diferéncia entre Democrita e Epicur) ò dins sei premierei criticas de la religion e de l'Estat prussian.
Dei premierei publicacions au rescòntre amb Engels
thumb|right|[[Fotografia de Friedrich Engels (1820-1895), amic e collaborator principau de Marx, realizada en 1879.]]
En 1843, Marx esposèt Jenny von Westphalen (1814-1881), filha d'un aristocrata prussian, e s'installèt a París. Lo pareu aguèt sièis enfants mai solament tres subrevisquèron (Jenny, Laura e Eleanor ). La meteissa annada, redigiguèt sa critica de la filosofia hegeliana dau drech dins son « Manuscrit de 1843 ». I mostrèt que l'Estat es lo resultat d'un rapòrt de fòrças e non una realizacion de la rason. Son raliment au proletariat, classa oprimida per l'Estat, sembla datar d'aqueu trabalh.
Un an pus tard, publiquèt la Question judieva ont exprimiguèt la necessitat d'una lucha politica per suprimir l'Estat e la moneda afin d'assegurar l'emancipacion de l'umanitat. En parallèl, comencèt de s'interessar a l'economia amb la lectura dei pensaires principaus dau periòde (Smith, Ricardo, Mill, Say e Sismondi). Aquel interès apareguèt dins lei Manuscrits de 1844 ont exprimiguèt una vision novèla de l'alienacion coma consequéncia de l'existéncia de la proprietat privada e element fondamentau de la vida dau trabalhaire. Aquò èra una diferéncia fòrça importanta amb la vision desvolopada per Hegel que definissiá l'alienacion a partir de l'analisi dei condicions d'existéncia concrètas d'un individú.
En parallèl, Marx aguèt una activitat politica intensa amb de contactes amb d'organizacions e de personalitats importantas dau movement obrier coma Proudhon (1809-1865) ò Bakunin (1814-1876). Pasmens, l'eveniment pus important aguèt luòc en 1844 amb lo rescòntre entre Karl Marx e Friedrich Engels (1820-1895). Lei dos òmes venguèron rapidament amics e, tre febrier de 1845 amb la publicacion de la Santa Familha, comencèron una collaboracion professionala fòrça fructuosa.
Dau materialisme istoric au Manifèst dau Partit Comunista
thumb|right|Premiera edicion dau [[Manifèst del Partit comunista|Manifèst dau Partit Comunista.]]
En febrier de 1845, Marx e sa familha deguèron quitar França en causa de seis activitats politicas. S'installèron a Brussèlas onte la libertat d'expression èra pus importanta. Dos mes pus tard, Engels leis imitèt. Aquò permetèt ai dos òmes de perseguir sa collaboracion amb lei Tèsis sus Feuerbach e l’Ideologia Alemanda. Dirigit còntra lo socialisme « borgesòt », aquel obratge desvolopèt per lo premier còp l'idèa, dicha materialisme istoric, d'una istòria determinada per de rapòrts de fòrça concrèts presents dins la societat.
Durant aqueleis annadas, Marx viatjèt en Anglatèrra amb Engels e i participèt a l'establiment d'un ret de comitats comunistas. En 1847, venguèt tanben president de la seccion brussellesa de la Liga dei comunistas. Participèt tanben a la fondacion de la Societat deis obriers alemands de la vila e au segond congrès de la Liga. I tenguèt un ròtle important car foguèt cargat, totjorn amb Engels, de redigir un manifèst deis idèas comunistas. Publicat en febrier de 1848 sota lo nom de Manifèst dau Partit Comunista, aqueu tèxte expausèt la concepcion dau mond comunista, la necessitat de la lucha dei classas e lo ròtle revolucionari devolut au proletariat dins l'aveniment d'una societat novèla. Depintèt egalament tornarmai lo metòde dau materialisme istoric coma otís d'analisi de l'istòria e de la societat capitalista.
Lei revolucions de 1848 e l'exili en Anglatèrra
Lei revolucions europèas de 1848 foguèron un periòde d'activitat politica fòrça importanta per Marx que foguèt expulsat mai d'un còp per divèrseis estats. Aquò comencèt en febrier après lo començament de la Revolucion Francesa de Febrier quand leis autoritats bèlgas l'expulsèron de Brussèlas. Après un brèu sejorn dins la capitala francesa, s'installèt a Colonha. De junh de 1848 a mai de 1849, i foguèt lo cap redactor d'un jornau renan ont escriguèt plusors articles sus lei luchas politicas en Alemanha e en França. Pasmens, sa gaseta foguèt enebida quand l'onda revolucionària s'afebliguèt e Marx foguèt tornarmai expulsat per d'articles sus la libertat de la premsa e sus lo refús de l'impòst. Egalament enseguit per la justícia, s'installèt en França que refusèt de l'aculhir. Ansin, en aost de 1849, anèt en Anglatèrra e s'installèt definitivament a Londres.
Lo Capitau
thumb|right|Premiera edicion dau [[Lo Capitau|Capitau en 1867.]]
De 1850 a 1868, Marx participèt a l'estructuracion politica e filosofica dau movement obrier dins de condicions materialas fòrça malaisadas (deutes, misèria...). Foguèt tanben tocat mai d'un còp per de crisis de furonculòsi. Dins aquò, poguèt se fisar de l'ajuda financiera d'Engels. Ansin, au sen de la Liga dei comunistas, s'ocupèt deis emigrats alemands e tornèt venir jornalista per divèrsei jornaus amb d'analisis de la politica estrangiera britanica per lo New-York Tribune ò d'articles politics dins la premsa obriera anglesa e alemanda.
En 1864, foguèt convidat a prendre la direccion de l'Associacion Generala deis Obriers Alemands. Redigiguèt tanben leis estatuts de l'Associacion Internacionala dei Trabalhaires (AIT) fondada a Londres lo 28 de setembre de la meteissa annada. Creada per d'obriers francés, britanics, alemands e italians, aquela organizacion èra destinada a coordenar lo desvolopament dau movement obrier dins lei país europèus. Aguèt un succès important amb un desvolopament rapide en Espanha, en Àustria, dins lei País Bas e ais Estats Units. Pasmens, a partir de 1869, se devesiguèt entre partisans de Marx, favorables a una gestion centralizada dau movement amb la creacion de partits politics, e leis anarquistas gropats a l'entorn de Mikhail Bakunin. La desfacha de la Comuna de París (1871) precipitèt sa dissolucion en 1876.
Dins aquò, l'òbra pus importanta de Marx durant aqueu periòde regarda lo domeni deis idèas. D'efiech, tre leis ans 1850, après la publicacion de Luchas de classas en França, s'interessèt tornarmai a l'economia e comencèt d'imaginar lo plan dau Capitau. Obratge major que depinta lo foncionament de basa dau capitalisme, venguèt l'objècte principau dau trabalh dau Marx. Son libre I foguèt acabat en 1867 e editat en Alemanha. Expausa lo mòde de produccion capitalista e lei rapòrts de produccion e de cambis que lo caracterizan. Marx i presentèt tanben son sistèma conceptuau que permet d'explicar l'aparicion e l'existencia dei formas socialas caracteristicas dau capitalisme. Realizèt pereu plusors descubèrtas economicas importantas coma l'accumulacion dau capitau e la maivalença. Pasmens, redigiguèt eu meteis unicament lo tòme I dau Capitau. Lei tòmes II e III foguèron escrichs e publicats per Engels en 1885 e en 1894 e lo tòme IV per Karl Kautsky (1854-1938) en 1905. Aquelei trabalhs foguèron redigits a partir de nòtas de Marx mai de modificacions i foguèron introduchas.
La formacion dau socialisme europèu
thumb|right|[[Fotografia de Karl Marx en 1882.]]
La critica de la religion
Lo ponch de partença de l'òbra filosofica de Karl Marx es la critica de la religion qu'èra estada esboçada per Hegel, enonciada per Feuerbach e desvolopada per Bauer ò Strauss. Marx aprefondiguèt lo subjècte car, en mai de l'esséncia illusòria dei crèires religiós, denoncièt lo fons materiau de la religion. D'efiech, per eu, la religion es una estructura sociala qu'evoluciona segon lei besonhs de la societat. Ansin, amb l'aparicion de la societat capitalista e de l'Estat, seriá venguda un otís permetent de provesir un « bonur illusòri » ai paures e d'escondre lo mond reau. Resumiguèt aquela alienacion dins son expression famosa « d'opiom dau pòble ».
La critica de la filosofia
Après sa critica de la religion, Marx desvolopèt una vision novèla de la filosofia coma biais de cambiar lo mond. D'efiech, segon eu, la filosofia hegeliana, especialament lo metòde de pensada dialectica, èra l'acabament ultim de la disciplina. Aguent descubèrt un biais d'emanciar definitivament l'èsser uman gràcias au proletariat, la filosofia deviá donc arrestar d'assaiar d'interpretar lo mond per ajudar a sa transformacion. Ansin, Marx critiquèt durament lei filosòfs inactius ò contemplatius.
La revolucion proletariana
thumb|right|[[Pintura representant de combats de la Comuna de París, experiéncia sociala que foguèt depintada coma un esbòç de revolucion proletariana per Marx.]]
Marx aviá per projècte de bastir una societat novèla, capabla de mestrejar lei conflictes entre leis òmes e entre l'òme e la natura. Per aquò, èra necessari de suprimir aperavans totei leis alienacions (religion, familha, Estat) qu'empachan « lo retorn de l'òme a son existéncia umana, es a dire sociala ». Prepausèt donc un programa – relativament generau – centrat sus la presa dau poder per lo proletariat, es a dire lei trabalhaires explechats, que son objectiu seriá la destruccion de la borgesiá e de son sistèma marchand basat sus la proprietat privada. Ansin, apareisseriá una societat onte lei causas podrián pas existir independentament deis individús e onte l'Estat, vengut inutil, seriá pauc a pauc abolit.
Gara de Narbona
La Gara de Narbona es una gara ferroviària situada dins la comuna de Narbona.
Karl Marx
La descripcion dau capitalisme
Amb son projècte de transformacion de la societat capitalista, la descripcion dau sistèma capitalista eu meteis es au centre de l'òbra de Karl Marx. Apareguda dins sei premiereis obratges, foguèt desvolopada dins Lo Capitau e, marcada per la descubèrta de plusors concèptes fondamentaus coma la valor, la maivalença, l'acumulacion dau capitau e la baissa tendanciala dau taus de profiech, èra totjorn d'actualitat au sègle XXI.
Gara de Narbona
Situacion ferroviària
Gara caireforc, es situada al punt quilometric 406,117 de la linha Bordèu Sant Joan - Seta Vila. Es tanben l'origina de la linha Narbona - Portbou e de la Linha Narbona - Bisa unicament pel servici de merças.
Karl Marx
La valor
Aqueu trabalh varia fòrça segon leis epòcas e lei bens, principalament en causa dau progrès tecnologic. Per exemple, avans la Revolucion Industriala, lei vèstits èran produchs d'un biais artesanau e avián una valor relativament importantas car la durada necessària a sa fabricacion èra normalament importanta. Après l'industrializacion e la produccion de massa, aquela durada s'afondrèt e la valor dei vèstits demeniguèt. La quantitat de trabalh socialament necessària a la produccion d'una marchandisa donada permet donc de determinar sa valor de cambi. Ansin, totei lei marchandisas vènon una forma cristallizada de trabalh uman que sa valor despend dau rapòrt entre lei temps de trabalh dei diferents productors.
Gara de Narbona
Situacion ferroviària
Son altitud es de.
Karl Marx
La maivalença
Per Marx, a partir d'un nivèu donat de desvolopament de la produccion de marchandisas, lei sòus se transfòrman en capitau. Aqueu cambiament s'observa dins la rason de venda dei marchandisas. Dins un sistèma pauc desvolopat (non capitalista), la motivacion d'una venda es l'obtencion de la possibilitat de crompar una autra marchandisa. Dins una societat capitalista, l'objectiu es de vendre per ganhar de sòus, es a dire per realizar un profiech. Aqueu gasanh es dich maivalença per Marx.
Gara de Narbona
Istòria
Las òbras de construccion de la gara de Narbona remontan a l'annada 1856 e foguèt inaugurada e dubèrta lo 22 d'abril de 1857.
Karl Marx
La maivalença
Son origina es liada a l'utilizacion de fòrça de trabalh uman per crear de la valor. D'efiech, lo possessor de sòus pòu crompar de la fòrça de trabalh. Coma aquela fòrça es egalament una marchandisa, a un còst determinat per lo temps sociau necessari a sa reproduccion. Son possessor a donc lo drech de l'utilizar, per exemple durant una jornada d'uech oras. Se, per exemple, sièis oras son sufisentas per crear una valor que cuerb lei despens de sa reproduccion (repaus, alimentacion...) e de seis otís de produccion, lo trabalhaire crea, durant lei doas darriereis oras un produch suplementari non pagat qu'es la maivalença.
Gara de Narbona
Istòria
Lèu foguèt electrificada en 1935.
Karl Marx
La maivalença
Aumentar la maivalença es possible de dos biais diferents : alongar la jornada de trabalh (aumentacion de la maivalença absoluda) ò aumentar la productivitat dau trabalh (aumentacion de la maivalença relativa). Segon l'estudi istoric dei mòdes de produccion realizat per Marx, l'Estat privilegièt la premiera solucion fins au sègle XIX avans de generalizar la segonda en fàcia dau desvolopament dei luchas obrieras.
Vimpelles
Vimpelles es una comuna francesa, situada dins lo departament de Sèina e Marna e la region d'Illa de França.
Gara de Narbona
Istòria
thumbnail|left|200px|Cais de la gara, cap al nòrd-èst: [[Montpelhièr, Nimes, Avinhon.]]
Karl Marx
L'acumulacion dau capitau
L'acumulacion dau capitau es una caracteristica importanta dau mòde de produccion capitalista descubèrta per Marx. Residís dins lo fach que lei capitalistas utilizan la màger part de la maivalença creada per sei trabalhaires per tornar investir dins la produccion e non per contentar sei besonhs. La maivalença permet donc tornarmai de congrear de mejans de produccion, generalament d'otís pus perfeccionats mai pus costós. Aquò entraïna donc una acumulacion dau capitau constant (maquinas, infrastructuras...) dins l'ensems dau capitau mes en jòc per una produccion. Fenomèn relativament rapid, es un mecanisme que favoriza la susproduccion car un aparelh de produccion costós dèu produrre per èsser rentabilizat. Es un factor d'explicacion de l'existéncia de crisis economicas periodicas dins lei societats de sistèma capitalista.
Vimpelles
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Gara de Narbona
La gara
Es la gara ferroviara mai granda del departament d'Aude.
Karl Marx
La baissa dau taus tendanciala de profiech
Durant son estudi de la reproduccion dau capitau, Marx descurbiguèt un fenomèn important qu'es la baissa tendanciala dau taus de profiech. Encara mau compres a l'ora d'ara, es una consequéncia de l'acumulacion dau capitau depintada dins lei libres II e III dau Capitau. Son origina es liada a la concurréncia entre capitalistas. Per mantenir sa posicion (ò la melhorar), son obligats d'innovar e d'investir per aumentar sa productivitat, generalament gràcias a la crompa de maquinas pus costosas ò per la demenicion dau nombre de trabalhaire. La partida organica dau capitau tend donc pauc a pauc a aumentar, çò qu'entraïna una demenicion de la valor producha per lo trabalh uman. Òr, coma aqueu trabalh es la fònt de la maivalença, sa baissa a per consequéncia la demenicion de la produccion de maivalença e donc aquela dau taus de profiech.
Vimpelles
Nòtas
<references group=N/>
Gara de Narbona
La gara
Per rapòrt a la vila, es excentrada de prèp d'un quilomètre per rapòrt al centre vila ancian (Canal de la Robina, Catedrala de Sant Just, Via Domícia).
Karl Marx
La baissa dau taus tendanciala de profiech
Segon Marx, se l'intensificacion dau trabalh (rendements, cadéncias...) pòu limitar aqueu fenomèn, es pas sufisent per o blocar totalament car es una consequéncia dau sistèma capitalista eu meteis. Lo capitalisme patiriá ansin d'una contradiccion intèrna que lo condamnariá a la disparicion.
Lunagarda
Lunagarda (Lunegarde en francés) es una comuna carcinòla situada dins lo departament francés d'Òut e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Karl Marx
La baissa dau taus tendanciala de profiech
Pasmens, l'observacion dau capitalisme dempuei la mòrt de Marx invita a mai de prudéncia. La demenicion tendanciala dau taus de profiech es un fach ben atestat sus certanei periòdes e lei minimoms dau taus de profiech coïncidisson amb de crisis capitalistas sovent grèvas. Pasmens, aquelei crisis semblan favorizar la restauracion dau sistèma amb l'eliminacion dei companhiás pauc rendablas. De mai, lei capitalistas luchan activament còntra eu gràcias a l'introduccion de tecnicas novèlas permetent d'aumentar lo profiech. Ansin, aquela teoria es encara l'objècte d'un debat e certanei filosòfs marxistas modèrnes pensan uei qu'es un fenomèn de durada fòrça lònga (plusors sègles).
Gara de Narbona
Caractéristiques techniques
Narbona possedís 6 vias e 3 cais e de vias de servici. À noter que la via H es una via terminala situada a l'oèst de la gara, e servissent solament als trens anant e venent de Tolosa o de Perpinhan.
Karl Marx
Lo marxisme e sei derivats politics
thumb|right|País se reclamant dau [[marxisme leninisme ò dau maoïsme en 1980.]]
Gara de Narbona
Servici dels viatjaires
thumb|right|200px|[[TGV]] Perpinhan-Lilla/Brussèlas Miègjorn arribant en gara. thumb|right|200px|Arribada d'un [[TER Lengadòc-Rosselhon Nimes-Portbou.]] thumb|right|200px|cai de la gara, cap al sud-oèst: [[Perpinhan, Tolosa.]]
Karl Marx
Lo marxisme e sei derivats politics
Lo marxisme aguèt una influéncia prefonda dins lo domeni de la politica. D'efiech, au sègle XIX, permetèt l'estructuracion dei premiers partits politics organizats que portèron lei revendicacions dei classas obrieras. Favorizèt tanben la formacion de mai d'un sindicat en despiech de la concurréncia deis idèas anarquistas. Puei, amb la fragmentacion progressiva d'aqueleis organizacions, lo marxisme foguèt a l'origina de totei lei corrents politics de senèstra basats sus l'idèa de melhorar la distribucion dei richessas produchas entre lei diferentei classas que fòrman la societat capitalista.
Gara de Narbona
Servici de merças
Aquela gara es dubèrta al trafec de merças.