cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Operacion Copèrnic
L'operacion comprenguèt la mobilizacion de fins a 12.000 agents, en comptant 6.000 agents ja destinats a Catalonha e fins a 5.500 polícias mobilizats d'autras zònas d'Espanha. Segon fonts pas confirmadas, lo nom de l'operacion ven del fach que Nicolau Copèrnic èra polonés.
Los detalhs de l'operatiu se declarèron secrèt d'estat pel govèrn espanhòl, en blindant l'accès a l'informacion de l'operacion e en mantenent secrèt lo sieu còst, avalorat en mai de 300.000 € jornals. Aquela declaracion de secrèt permetèt dins lo govèrn espanhòl pas respondre a questions parlamentàrias sul tèma.
L'operacion finalizèt lo 30 de decembre de 2017, quand totes los polícias desplaçats foguèron retornats als sieus emplaçaments abituals, regatge a Catalonha los efectius abituals.
Lo 18 de genièr de 2018 lo ministre de l'interior Juan Ignacio Zoido en una comparucion a la comission de seguretat del Senat afirmèt que lo còst total de l'operacion èra estat de près de 87 milions d'èuros.
(43) Ariadne
(43) Ariadne es un asteroïde.
Martin Scorsese
150px|thumb|right|Scorsese al festival de Canas Martin Scorsese es un realizaire american. Nascut lo 17 de novembre de 1942 à Flushing (Long Island, Estat de Nòva York), de parents d'origina siciliana, passa son enfança dins lo quartièr Little Italy de Nòva York, que li inspirèt sa carrièra. En 2007, ganha l'Oscar del melhor realizaire, per Los Infiltrats (The Departed). Sos principals filmes son Taxi Driver, Raging Bull, Goodfellas e Casinò.
(44) Nysa
(44) Nysa es un asteroïde.
Serain
es una comuna francesa del departament d'Aisne e de la region de Picardia.
Faugairòlas
Faugairòlas (Fougueyrolles en francés) es una comuna d'Occitània, dins la region istorica de Perigòrd, administrada per lo departament de Dordonha de la region de Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Serain
Istòria
Lo castèl foguèt destruit pel l'armada alemanda en lo moment de la Primièra Guèrra mondiala.
Faugairòlas
Toponimia
Las fòrmas ancianas son Fauguerollas, en 1306, Falgayrolas, en 1324. La prononciacion es [fɔwgɛj’rɔlɒ] (au- pretonic passa regularament a [ɔw]). Faugairòlas tira son origina del latin vulgar filicaria, « falguièra, fauguièra, falhièra » emb lo sufixe diminutiu -ola, e lo sens es « luèc plen de fauguièras ».
Gometz-la-Ville
Gometz-la-Ville es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Essonne e la region d'Illa de França.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Gometz-La-Vila èra desservie per la linha de linha de camin de fèrre de París a Chartres per Gallardon.
10 de junh
Decèsses
Vejatz tanben:
Gometz-la-Ville
Istòria
En los ans 1970, la plataforma d'aquela linha a servit de support a una linha experimentala de aérotrain #que connectava Gometz-lo-Châtel a Limours. Una importanta basa de pròvas i aviá installat a Gometz-la-Vila. En junh 2004, una escultura de Georges Saulterre, commemorativa de la aérotrain, a #èsser installada sus un redond-ponch a la sortida del pòble, a l'embrancament de la desviació evocada mai elevat. Lo redond-ponch situat a l'autra extremitat d'aquela desviació, sus la municipalitat de Gometz-lo-Châtel, a, per çò qu'es de lududes, #èsser cristianat grand giratoire de l'enginhèr Jean Bertin, ne remembrar del inventeur del aérotrain. Un tròç de via a #èsser installat l'entèrra dessús-plen d'aquel darrièr redond-ponch.
Gometz-la-Ville était desservie par la ligne de ligne de chemin de fer de Paris à Chartres par Gallardon.
Dans les années 1970, la plate-forme de cette ligne a servi de support à une ligne expérimentale d'aérotrain qui reliait Gometz-le-Châtel à Limours. Une importante base d'essais était installée à Gometz-la-Ville. En juin 2004, une sculpture de Georges Saulterre, commémorative de l'aérotrain, a été installée sur un rond-point à la sortie du village, à l'embranchement de la déviation évoquée plus haut. Le rond-point situé à l'autre extrémité de cette déviation, sur la commune de Gometz-le-Châtel, a, quant à lui, été baptisé grand giratoire de l'ingénieur Jean Bertin, en souvenir de l'inventeur de l'aérotrain. Un tronçon de voie a été installé sur le terre-plein de ce dernier rond-point.
Manuel José Quintana
Manuel José Quintana y Lorenzo (Madrid, 1772 - Madrid, 1857) foguèt un poèta e escrivan castelhan.
Dinhac
Toponimia
Las atestacions ancianas son, per luec:
Nòtas e referéncias
<references group="N"/>
.movistar
(marca d'operator telefonic) es un nom de domeni generic depausat per l'entrepresa espanhòla Telefónica. Es en servici dempuèi lo 26 de junh de 2015.
Sent Sulpici de Pomèirs
Sent Sulpici de Pomèirs (Saint-Sulpice-de-Pommiers en francés) es una comuna deu Vasadés istoric, en Guiana, lingüisticament gascona, administrada per lo departament de Gironda de la region de Novèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
La causida deu nom Sent Sulpici per Bénédicte Boyrie-Fénié es purament convencionala, en l'abséncia de fòrmas oralas constatadas e autenticas, o de fòrmas ancianas en gascon. Lo nom de Sent Sulpici es lo d'un avesque de Borges, o dus segon los autors, aus sègles VI e VII,. En toponimia, rencontran la fòrma sabenta de son nom (Sulpici) o de fòrmas d'evolucion populara (Soplesi, Soplèsi, Somplesi, Sepise, etc), o tanben de fòrmas d'evolucion populara influenciadas per la fòrma sabenta, generalament utilizada en francés.
Lo determinant Pomèirs, nom d'un castèth, es atestat a l'Edat Mejana : Pomeys, en 1294, Pomeria (villa ~), en latin, en 1307-1317, Pomers, en 1307-1317. Pomèir au plurau a lo sens de « pomareda » [pus precisament, aquò's lo nom de la familha]. Segon Bénédicte Boyrie-Fénié, la parròpia se fondèt cap au sègle XI deu regropament de las parròpias de Saint-Sulpice (nom francés) e de Saint-Jean-de-Buch (nom francés), dens la juridiccion de Pomèirs [mès segon lo siti Cassini seré entre 1790 e 1794], çò que justifica plenament lo determinant. Bénédicte Boyrie-Fénié dona una prononciacion [sensyl'pisi də pu'mɛjs], mès la preséncia de -s finala articulada marca que s'agís probablament d'una prononciacion conselhada, puslèu qu'observada.
(45) Eugenia
(45) Eugenia es un asteroïde.
Grémecey
Grémecey es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mosèla e la region de Lorena.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Collan
Collan es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Iona e la region de Borgonha.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Nòtas
<references group=N/>
.bradesco
(nom de banca) es un nom de domeni generic depausat per la banca brasilièra Banco Bradesco. Es en servici dempuèi lo 26 de junh de 2015.
Music for the Royal Fireworks
thumb|200px|Music for the Royal Fireworks qu'ei ua òbra deu compositor alemand establit en Anglatèrra Georg Friedrich Händel. Que ho compausada entà acompanhar los huecs artificiaus comandats peu rei George II d'Anglatèrra enta celebrar la fin de la Guèrra de Succession d'Àustria e la signatura deu Tractat d'Ais d'Alemanha en 1748.
Qu'ei escrit per un ensemble de còrdas e de vents.
Que compta dab lo movement seguents :
<ol> <li>Aubertura: Adagio, Allegro, Lentement, Allegro <li>Borrèia <li>La Patz: Largo alla siciliana <li>La Regaudença: Allegro <li>Menuets I and II </ol>
(47) Aglaja
(47) Aglaja es un asteroïde.
Jacksonville (Florida)
Jacksonville es la mai granda ciutat de l'estat american de Florida. Sa populacion èra estimada a 807,815 abitants, en 2008. Sa superfícia totala es 2264,5 km². Es atanben escaissada River City, "la ciutat del riu".
Emberménil
Emberménil es una comuna francesa, situada dins lo departament de Meurthe e Mosèla e la region de Lorena.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Jadranka Kosor
Jadranka Kosor (n. 1953) jornalista e femna politica foguèt la primièra ministra de Croàcia entre 2009 e 2011.
Biografia
Se graduèt en drech a Zagrèb, e trabalhèt coma jornalista dempuèi lo 1972.
Durant la Guèrra de l'independéncia croata (1991-1995), trabalhèt coma radiojornalista e lo sieu programa cobriguèt de tèmas de guèrra coma per exemple problèmas amb los refugiats e veteranes de guèrra andicapada.
Lo 1995 venguèt en representant al Parlament de Croàcia coma membre de l'Union Democratica Croata (HDZ). Foguèt tanben la vice-presidenta del Parlament.
Gileta
Geografia
La municipalitat de Gileta compren doas zònas urbanas e lo sieu territòri se parteja entre la vallée del Var (Bèc o lo Esteron, zòna urbana del Pont Charles-Albert a 132m d'altitud en bordure del Var) e la Vallée de la Esteron, partida ont se situa lo vilatge a 459m d'altitud en bordure de la Estéron). Las doas zònas urbanas son distants de 8 quilomètres.
La commune de Gileta comprend deux zones urbaines et son territoire se partage entre la vallée du Var (Bec le l'Esteron, zone urbaine du Pont Charles-Albert à 132m d'altitude en bordure du Var) et la Vallée de l'Esteron, partie où se situe le village à 459m d'altitude en bordure de l'Estéron). Les deux zones urbaines sont distantes de 8 kilomètres.
.cloud
("nívol", en anglés) es un nom de domeni generic depausat per l'entrepresa italiana Aruba. Es en servici dempuèi lo 26 de junh de 2015.
.omega
(marca de mòstras) es un nom de domeni generic depausat per l'entrepresa soïssa Swatch. Es en servici dempuèi lo 26 de junh de 2015.
(48) Doris
(48) Doris es un asteroïde.
Comunautat de comunas de las Tèrras de Lauragués
La Comunautat de comunas de las Tèrras de Lauragués es una intercomunalitat de la Republica Francesa, situada dins lo departament de la Nauta Garona e la region d' ancianament de Miègjorn-Pirenèus. Son còdi SIREN es 200071298.
Istòria
Lo 1èr de gèr 2017, la comunautat de comunas resultèc de la fusion de la CC Cap Lauragués (a Vilafranca de Lauragués), las 21 comunas), de la CC Còr Lauragués (a Caramanh, las 27 comunas) e de la CC de las Costièras del Lauragués sud (a Nalhós, las 10 comunas). La residéncia es a Vilafranca de Lauragués.
Estrech de Florida
thumb|250px|Localizacion de l'Estrech de Florida L'Estrech de Florida, es un estrech situat al sud-oèst de l'America del Nòrd, que religa las aigas del Golf de Mexic amb las de l'Ocean Atlantic, e que dessepara las tèrras de l'archipèla de Florida Keys e de l'illa de Cuba. L'estrech es lo sèti del Corrent de Florida, qu'es lo començament del Corrent del Golf, a partir del golf de Mexic.
thumb|left|L'estrech de Florida vist de l'espaci Los dreches pel petròli e gas natural de l'estrech de Florida son devesits entre los Estats Units e Cuba per un tractat de 1977.
Jens Bratlie
Jens Kristian Meinich Bratlie (1856-1939) avocat e òme politic foguèt primièr ministre de Norvègia entre 1912 e 1913.
Paul Vunak
Paul Vunak (Pittsburgh, octòbre 1960 - en activitat) es un artista marcial, famós per èsser lo creator del PFS (Progressive Fighting System).
Auzay
Toponimia
Las atestacions ancianas son, per lhuec:
Nòtas
<references group="N"/>
Ecquedecques
es una comuna francesa, situada dins lo departament del Pas de Calais e la region del Nòrd-Pas de Calais.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
.hoteles
("ostalariás", en espanhòl) es un nom de domeni generic. Es en servici dempuèi lo 26 de junh de 2015.
Sant Benaset
Sant Benaset (Saint-Benoît en francés) es una comuna lengadociana situada dins lo departament d'Aude e la region d', ancianament de Lengadòc-Rosselhon.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
Sant Benaset es atestat en latin, en 1319, de S. Benedicto. Representa Benedictus, fondator de l'òrdre dels Benedictins al sègle VI,.
Tracy-Bocage
Tracy-Bocage es una comuna normanda, situada dins lo departament de Calvadòs e la region de Normandia.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Economia de Panamà
La principala moneda utilizada dins l'economia del país es lo dolar american.
Sector primari
Près de 9% del sòl de Panamà es cultivat. La màger part de la siá produccion agricòla s'obten en espleitacions de caractèr comercial e es destinada a l'exportacion. Los principals cultius e de grops de cultius —produccion de 2006 en tonas— son: cana de sucre (1,77 milions); frucha (659,283), principalament banana e iranja; ris (280,000); milh (70,000); cafè (13,153) e tomata.
En 2006 l'elevatge comptava amb 1,56 milions de caps de bestial bovin, 286,200 de bestial porcin e aperaquí 14,9 milions d'ausèls de corral.
Los produchs forestièrs de Panamà son conformats per una ampla varietat de fustas. Lo país compta amb resèrvas forestièras considerablas, gaireben 57% del sieu sòl, de còps malaisits d'espleitar a causa de la marrida infrastructura del transpòrt. En 2006 la produccion annala de fusta èra d'unes 1,35 milions de mètres cubics.
Sectors segondaris e terciàri
La indústria de Panamà es basicament orientada cap a la satisfaccion de la demanda domestica. Lo país depend sustot de lo sieu conglomerat de servicis de transpòrt e logistica orientada cap al comèrci mondial, l'epicentre que n'es lo Canal de Panamà. A l'entorn del Canal de Panamà se aglutinen pòrts de trasbord de contenidors, zònas francas de comèrci, camin de fèrre e çò de mès de grand entroncament aerian de passatgièrs d'America Latina. Compta tanben amb lo centre financièr mai grand del continent.
Rilhac (Rancom)
Rilhac de Rancom (Rilhac-Rancon en francés) es una comuna lemosina situada dins lo departament de la Nauta Vinhana e la region de la Novela Aquitània, ancianament de Lemosin.
Sos abitants s'apelan los Rílhacs.
Geografia
miniatura|gaucha|330px|Situacion de Rilhac dins l'aglomeracion de Limòtges miniatura|centre|Situacion de Rilhac (Rancom) en Nauta Vinhana
Annéville
Annéville (en francés, oficialament, Annéville-la-Prairie dempuèi 1925) es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Nauta Marna e la region de Champanha-Ardena.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Las Pradetas (Tolosa)
Las Pradetas es un quartièr de Tolosa de prèp de situat a l'oest de la vila. Aquel quartièr es bastit d'ostalets construits dins los ans 1980, e es vengut amb los quartièrs de Lardena e de Sant Simon, un dels ensembles urbans dels pus verds e mens denses de la vila.
Aquel ensemble es constituit per 43 % d'ostals individuals. L'augmentacion de la populacion i foguèt pus fòrta de tota la vila entre 1990 e 1999. Atal del costat de Bruga, que i pasturavan encara en 2000 las darrièras fedas e los darrièrs pònis del sector, l'espaci se tròba ara urbanizat en totalitat, quitament a l'entorn de Toish.
Economia
En mai d'un quartièr residencial, las Pradetas son un pòl d'activitats qu'aculhís fòrça entrepresas coma France 3, Motorola, Météo-France, lo STNA (Servici Tecnic de la Navigacion Aeriana) e La Dépêche du Midi.
Cultura e monde associatiu
Se trapa a las Pradetas fòrça associacions esportivas e culturalas coma lo Collectiu de las Associacions de las Pradetas qu'amassa una trentena d'associacions CollectifParadettes.info.
En octobre de 2007 s'installèt una bibliotèca de quartièr.
En mai de 2010, lo primièr NIGLO, festenal de Jazz Manouche, se donèt dins lo quartièr de las Pradetas.
Sent Sulpici de Guilheragas
Sent Sulpici de Guilheragas (Saint-Sulpice-de-Guilleragues en francés) es una comuna deu Vasadés istoric, en Guiana, lingüisticament maròta e benlèu gascona, administrada per lo departament de Gironda de la region de Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
La Chapelle-Saint-Quillain
La Chapelle-Saint-Quillain es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Nauta Sòna e la region de la Franca Comtat.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Aeropòrt de Dong Hoi
Aeropòrt de Dong Hoi es un aeropòrt de Dong Hoi, Província de Quang Binh, Vietnam. L'aeropòrt Dong Hoi es situat a 6 km al nòrd-oèst de Dong Hoi. Es construit sus l'emplaçament istoric de l'aerodròme de Dong Hoi a una altitud de 5 m. L'aeropòrt s'espandis sus 174 ectaras de terren sus la comuna de Loc Ninh. La capacitat d'acuèlh de l'aerogara es de 0,5 milions de passatgièrs. L'aeropòrt de Dong Hoi foguèt creat en 1939, a l'entorn d'un pòl industrial. Lo site aculhiguèt l'aviacion civila a partir de 2008, dins de cabanas de fusta. La primièra aerogara data de 2008.
Queen
250px|right|thumbnail|Queen ([[1984)]] 250px|right|thumbnail|Queen + [[Paul Rodgers (2005)]] Queen foguèt un grop de rock britanic, originari de Londres, en Anglatèrra. Se formèt en 1970 amb Freddie Mercury, Brian May e Roger Taylor, aquestes dos venent del grop Smile. L’an seguent, lo bassista John Deacon venguèt completar la formacion.
De per son succès e a son influéncia, Queen es considerat coma un dels grop britanic màger de l'istòria La formacion vendèt mai de 300 milions d'albums a l'escala internacionala en 2009, dont 32,5 milions als Estats Units. Entre las cançons del grop qu'aguèron mai de succès comercial e popular, podem citar "We Are the Champions", "We Will Rock You", "Bohemian Rhapsody", "Don't Stop Me Now", "Another one Bites the Dust", "I Want to Break Free", "A Kind of Magic" e "Radio Ga Ga".
Aprés la mòrt de Freddie Mercury en 1991, John Deacon anoncièt sa retirada de la musica en 1997, mentre que Roger Taylor e Brian May se jonhèron a Paul Rodgers per formar lo projècte Queen + Paul Rodgers, amb lo qual enregistrèron son setzen disc, que foguèt publicat en 2008 sense gaire succès.
Eric Shipton
Eric Earle Shipton (1 d'aost de 1907, Ceilan - 28 de març de 1977, Wiltshire) es un alpinista e escrivan britanic. Especialista d'Imalaia e de l'Asia Centrala, participèt tanben a de viatges d'exploracion en Africa Centrala e en America dau Sud. Es subretot famós per son ròtle dins leis expedicions britanicas au Mont Everest de 1933, de 1935 e 1951. En particular, en 1935, aguèt l'idèa de recrutar Tenzing Norgay coma portaire e en 1951, passèt per lo premier còp la cascada de glaç de Khumbu e identifiquèt l'itinerari que foguèt utilizat per la premiera ascension de la montanha dos ans pus tard.
(49) Pales
(49) Pales es un asteroïde.
Progressive Fighting System
Progressive Fighting Systems es una organizacion e un sistèma de combat ideat per Paul Vunak, aquel que fora alumn de Dan Inosanto, principal alumn de Bruce Lee. Dins de las tecnicas incluídas dins aqueste sistèma de combat son las mordidas e los cabezazs, incluso dins lo suel.
Lo PFS es considerat un sistèma fòrça eficaz en combats per calhe, amb l'importància dada als còps amb cabeza, rodilhazs, codazs e al trapping. Aquestas tecnicas forman la basa d'aqueste qu'es lo RAT program, lo sistèma de combat ensenhat a forzas especialas americanas, desvolopat propi amb l'auxili de Vunak.
Sos Senior Instructores son:
Nouzilly
Nouzilly es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Indre e Léger e la region dau Centre.
Geografia
Nouzilly A situat en la part sud de la Gâtine tourangelle. Lo sieu territòri es fòrça boisé (Bòsc de Nouzilly al nòrd, Bòsc del Morter al sud e a l'oèst, èca.). La municipalitat a irrigat de nombrós étangs, fonts e ruisseaux. La una de las fonts de la Choisille se tròba sus Nouzilly, aital coma aquela d'un de las ruisseaux nomenats Pichona Choisille. Las municipalitats limitrophes son Moneda, Chanceaux-sus-Choisille, Cerelles, Rouziers-de-Touraine, Beaumont-la-Ronce, Sant-Laurent-en-Gâtines e Crotelles.
Nouzilly est située dans la partie sud de la Gâtine tourangelle. Son territoire est très boisé (Bois de Nouzilly au nord, Bois du Mortier au sud et à l'ouest, etc.). La commune est irriguée de nombreux étangs, sources et ruisseaux. L'une des sources de la Choisille se trouve sur Nouzilly, ainsi que celle d'un des ruisseaux nommés Petite Choisille. Les communes limitrophes sont Monnaie, Chanceaux-sur-Choisille, Cerelles, Rouziers-de-Touraine, Beaumont-la-Ronce, Saint-Laurent-en-Gâtines et Crotelles.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Entraigas (Vivarés)
Comunas vesinas
400px|left|Distanças e posicion relativa
Rousseloy
Rousseloy es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Oise e la region de Picardia.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Corrent de l'Atlantic Nòrd
Lo Corrent de l'Atlantic Nòrd  es un corrent oceanic poderós e caud que perlonga lo corrent del Golf al nòrd-èst. A l'oèst d'Irlanda se dessepara en dos. Una branca (lo Corrent de las Canàrias) va cap al sud alara que l'autre contunha cap al nòrd lo long de la còsta d'Euròpa de l'oèst ont a una influéncia considerabla en escalfar lo clima. D'autras brancas son lo Corrent d'Irminger e lo Corrent norvegian. Menat per la circulacion termoalina globala (THC), lo Corrent de l'Atlantic Nòrd es tanben sovent considerat coma una part del Corrent del Golf que el va pus a l'èst e al nòrd en partir de las còstas nòrd americanas a travers l'Atlantic e dins l'Ocean Artic.
Se sospecha que l'escalfament global pòsca aver un efièch significatiu sul corrent; vejatz Perturbacion del corrent del golf pels detalhs.
(51) Nemausa
(51) Nemausa es un asteroïde.
Pheidole pallidula
thumb|[[Fotografia d'un recrutament en massa d'obrieras per decopar una gròssa presa, comportament caracteristic de l'espècia.]]
Pheidole pallidula es una espècia de formiga dei regions mediterranèas. De color jaune daurat, es una espècia de talha pichona amb un polimorfisme marcat (2 a 2,8 mm per leis obrieras menoras e 4 a 4,5 mm per leis obrieras majoras). Lo formiguier, monogin, es puslèu installat dins d'endrechs eissuchs e dubèrts dins de zònas codolosas, de seuvas claras ò de pargues urbans. L'intrada es generalament enviroutat per un montet de tèrra caracteristic. Pòu agantar una populacion de 200,000 individús. L'eissamatge a luòc au començament de l'estiu.
Lo regime alimentari de Pheidole pallidula es omnivòr. Un trach caracteristic d'aquela formiga es sa capacitat de recrutar rapidament una gròssa quantitat d'obrieras per recuperar una fònt de norridura importanta. Aquò li permet d'assegurar sa dominacion dins lo mitan situat a l'entorn de la colonia.
En Occitània, Pheidole pallidula se tròba dins totei lei regions franc dei zònas montanhosas.
(50) Virginia
(50) Virginia es un asteroïde.
Garges-lès-Gonesse
Garges-lès-Gonesse es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Val d'Oise e la region d'Illa de França.
Nòtas
<references group=N/>
Matha
Matha es una comuna francesa, situada dins lo departament de Charanta Maritima e la region de Novela Aquitània, ancianament de Peitau-Charantas.
Comunas vesinas
400px|gaucha||Distanças e posicion relativa
Toponimia
Las atestacions ancianas son, per luec:
Rouville
Rouville pòt èsser:
Chartronges
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
10 de març
Lo 10 de març es lo 69 jorn de l'an (70 en cas d'annada bissextila) del calendièr gregorian.
Decèsses
Vejatz tanben:
Viel-Saint-Remy
es una comuna francesa del departament de las Ardenas e de la region de Champanha e Ardena.
Geografia
La municipalitat a situat a 2 2.5 km de Neuvizy.
La commune est située à 2 2.5 km de Neuvizy.
A 2.5 km de neuvizy
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
La glèisa e lo vilatge aguèron fondat pel abbaye Saint-Remi de Rems. La municipalitat compti 22 caserius.
Passatge de la via romaine Rems-Cologne.
La glèisa et le village furent fondés par l'abbaye Saint-Remi de Reims. La commune compte 22 hameaux.
Passage de la voie romaine Reims-Cologne.
Canton de Crion
Lo canton de Crion es una division administrativa e electorala francesa de Bordalés e de Guiana, venguda en 2015 simpla circonscripcion electorala, situada dens l'arrondiment de Bordèu (tanben l'arrondiment de Lengon dempui 2015), lo departament de Gironda e la region de Novèra Aquitània, ancianament d'Aquitània. Lo conservèren en 2015 en cambiant sa composicion : lo canton perdut 6 comunas, transferidas au canton de l'Entre Duas Mars (burèu centralizator : Cadilhac), mès ganhèt la comuna de Treças. La lenga autoctòna es l'occitan gascon bordalés, dens sa modalitat dau nòrd-èst de Garona.
'''NB. Per rasons tecnicas, una partida de las informacions de l'Infobox (n° INSEE, mapa, populacion, superficia, densitat) son las de la situacion d'avant 2015.'''
Composicion dempui 2015
thumb|290px|center|Lo canton dempui 2015
Istòria
La refòrma cantonala de 2014, aplicada a las eleccions departamentalas de març 2015, cambièt la composicion dau canton. Las comunas de Blesinhac, Haus, Sent Leon, La Seuva Majora, Tavanac e Lo Torne passèren au canton de l'Entre Duas Mars, dau temps que Treças passèt au canton de Crion.
Folés
Folés (Fouleix en francés) es una comuna d'Occitània, dins la region istorica de Perigòrd, administrada per lo departament de Dordonha de la region de Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
Las fòrmas ancianas son Foles, au segle XIII, Fouleys, sense data, Parochia de Foliata, faussa traduccion de 1400, Folesium, latinizacion de 1510. La prononciacion es [fu’lej]. Dauzat, sigut per Tanet e Hordé, interprèta lo nom coma un derivat de fòl, motivat l'idèa d'una terra de qualitat talament bassa que seriá fòu de la cultivar. Lo site de las comunas de Dordonha aima mai un nom germanic de persona en *Fol- e sufixe -ensem. , ,
Crosada
thumb|500px|right|Mapa de las crosadas (Larousse de 1922)
Lei Crosadas son un ensems d'expedicions militaras realizadas entre lei sègles XI e XIII a l'apèu de la papautat per prendre tornarmai lei Luòcs Sants conquistats o menaçats per lei Musulmans. Per extension, lo mot designa tanben leis expedicions dirigidas còntra lei crestians o lei musulmans dins d'autrei regions d'Euròpa, principalament en Occitània e en Espanha, còntra lei populacions jutjadas ereticas.
L'accès ai Luòcs Sants
Dins una societat prefondament cresenta, lei Luòcs Sants de Jerusalèm èran un element fòrça important per lei Crestians qu'i realizavan de romavatges nombrós. La conquista de la region per lei Musulmans en 638 cambièt pas tròp la situacion. D'efèct, maugrat quauquei friccions, leis Arabis èran relativament tolerants envèrs lei Crestians e lei Josieus. Pasmens, a partir dau sègle X, l'aumentacion de la seguritat dau transpòrt dins lei zonas orientalas de la Mar Mediterranèa, e donc dau viatge vèrs Jerusalèm, entraïnèt l'aparicion de romavatges gropats, e de còp armats, enterin que lo nombre de romieus èra mai e mai important. Lei relacions ambé leis autoritats musulmanas de la vila de Jerusalèm venguèron donc pauc a pauc delicatas. De rumors de chaples de romieus apaguèron, especialament en causa dau testimoniatge de monges coma Pèire l'Ermita, après una expedicion quasi exterminada en 1064 per lei Bedoïns e lei populacions turcas. Aquelei chaples èran generalament lo fach de tropas de bandits que l'activitat èra variabla. Per exemple, entre 1085 e 1092, unei romavatges aguèron luòc sensa problema particular. Pasmens, lei chaples creèron pauc a pauc l'idèa en Occident que la via vèrs lei Luòcs Sants èra menaçada. D'autra part, la preséncia dei musulmans dins la region èra tanben considerada coma una ocupacion de tèrras crestianas presas durant leis invasions aràbias dau sègle VII.
La « guèrra justa » dei Crestians
En fòra dei menaças eventualas sus l'accès ai Luòcs Sants dau Crestianisme, lei Crosadas son una consequéncia deis idèas desvolopadas per la Glèisa per defendre lei territòris e la religion crestians. Ansin, la Glèisa de Roma aviá creada pauc a pauc dins lo corrent dei sègles precedents una nocion de « guèrra legitima » còntra leis enemics dau Crestianisme. Aquela nocion permetriá ais autoritats papalas de mobilizar d'esfòrç importants de la societat, tant au nivèu militar qu'economic.
D'efèct, a partir dau sègle IV, la Glèisa acomencèt de teorizar l'idèa que la guèrra còntra leis enemics dau Crestianisme èra justa e legitima. Aquò permetèt de mobilizar de combatents durant lo periòde trebolat de la fin de l'Empèri Roman e deis invasions barbaras. Lo cristianisme foguèt l'element federatiu de la classa dei chivaliers que se formèt progressivament au començament de l'Atge Mejan. Au sègle XI, l'ideau dau chivalier gropava donc talents guerrièrs e fe crestiana. Ansin, un combat còntra lei musulmans o leis eretics èra per lei combatents crestians de l'epòca l'ocasion privilegiada d'exercir son activitat de soudat e d'obtenir lo salut de son arma. Per exemple, es lo cas de Godofred de Bouillon que desirava d'obtenir lo perdon de sa participacion ais operacions militaras de l'Emperaire germanic còntra lo Papa Gregòri VII.
Lei condicions economicas
Lei condicions economicas durant lei Crosadas demorèron un factor segondari a respèct dei motius religiós. Pasmens, divèrsei factors economics europèus encoratgèron l'aflux de volontaris. Premier, la populacion aumentèt, permetent d'obtenir un nombre sufisent de personas capablas de partir vèrs l'Orient. De 48 milions d'abitants en 1100, la populacion d'Euròpa passèt a 61 milions en 1200 puei a 73 milions en 1300. D'autra part, lei règlas de succession feodala poguèron permetre la partença de fius cadets de l'aristocràcia desirós d'obtenir de fèus. Pasmens, aquela observacion se deu nuançar per lo fach qu'un nombre important de caps d'ostaus poderós (Tolosa, Normàndia...) participèron tanben ais expedicions. Enfin, lei diferentei Crosadas permetèron la dubèrtura de vias comercialas novèlas que van obtenir un interès major au sen deis estats marchands europèus coma lei ciutats italianas de Venècia o de Genòa. Ansin, certaneis expedicions foguèron largament sostengudas per aquelei vilas, especialament per la mobilizacion dei flòtas de transpòrt e d'avitalhament.
L'iniciativa de la Crosada
thumb|right|Predicacion de la Segonda Crosada per Sant Bernat.
L'iniciativa de la Crosada es generalament lo fach de l'autoritat papala relevada sus lo terran per la ierarquia de la Glèisa. Lo contraròtle de la Crosada per lo papa se melhorèt a mesura que d'expedicions foguèron mandadas. La presentacion oficiala deis expedicions evolucinèt tanben pauc a pauc.
Lo finançament de la Crosada
Lo finançament de la Crosada varia en foncion dau periòde e de l'estatut dei membres de l'expedicion. A respèct dei premierei crosadas organizats per de senhors, lei fònts de sòus evolucionèron ambé la partença dei rèis catolics principaus vèrs d'otís mai e mai organizats e institucionaus. Enterin, la papautat assaièt tanben d'ajudar lo finançament deis operacions per la creacion d'impòsts visant lo clergat aumentats puei d'expedients divèrs.
Ansin, lei senhors participant a la Premiera Crosada deguèron generalament engatjar o vendre una partida de sei fèus. Per exemple, es lo cas de Godofred de Bouillon. L'excepcion principala èra Ramon IV de Tolosa que capitèt de reünir de finanças importantas gràcias a la dòt de sa frema, per una desvaluacion de la moneda dau comtat de Tolosa e per lo pilhatge dei regions conquistas. Pasmens, aqueu finançament privat foguèt rapidàment abandonant o completat per d'autrei mesuras.
Pasmens, tre lo començament dau sègle XII, lo sistèma venguèt pus oficiau e organizat. Lei senhors acomencèron de levar una contribucion excepcionala entre lei vassaus que venián pas en Crosada. Lo rèi Loís VII de França utilizèt un mejan similar per la Crosada de 1147, visant magerament lo clergat dau domeni reiau. Puei, a partir de la segonda mitat dau sègle XII, una taxacion pus regulara foguèt adoptat per lei sobeirans europèus. Per exemple, en 1183, un sistèma d'impòst proporcionau ai bens possedits foguèt adoptat en França puei en Anglatèrra. Enfin, a partir de 1187, lo papa autorizèt l'existéncia d'impòsts de crosada levats entre lei personas que restavan en Euròpa.
Enterin, lo papa assaièt tanben d'aumentar sei finanças e de crear un tesaur important capable de finançar una partida de la Crosada. L'encaminament foguèt similar a aquelei dei rèis e deis estats. Ansin, lei premierei fònts de finançament, principalament lei dons dei fidèus, foguèron rapidament insufisents e un sistèma pus organizat foguèt mes en plaça. D'efèct, a partir de 1200, lo papa creèt un impòst especiau per lo clergat. Lo taus d'aquela imposicion evolucionèt durant lo sègle XIII mai venguèt tanben insufisent. La Glèisa deguèt donc utlizar d'expedients coma lei legats, lei rescats de vòts o la venda d'indulgéncias. Lei sòus èran generalament donats directament au cap de la Crosada mai certanei papas, coma Gregòri IX, utilizèron aquelei còmptes per d'autrei fins que l'expedicion en Tèrra Santa.
Premiera Crosada (1095-1099)
thumb|right|Camin pres per la Premiera Crosada.
De veire : Premiera Crosada.
Vèrs 1074, tres ans après lo desastre bizantin de la batalha de Manzikert, lo papa Gregòri VII assaièt de mobilizar l'ensems dei Crestians d'Occident per ajudar lei Crestians d'Orient, menaçats per lei progrès turcs. Pasmens, son projècte desboquèt pas e foguèt tornarmai prepausat en 1095 per Urban II au concili de Clarmont d'Auvèrnhe. Suscitèt un estrambòrd un a fòga immens en Euròpa.
Una premiera Crosoda se dirigiguèt rapidàment vèrs l'Orient, compausada de romieus simples e mau armats. Foguèron aisament desfachs e anientats per lei turcs en 1096. Après aquela revirada, una segonda Crosada, organizada per la noblesa europèa, arribèt a Constantinòple. Sei caps principaus èran Godofred de Bouillon, Estève de Bles, Robert Ier de Normandia, Boemond de Tarent e Raimon IV de Tolosa.
Ajudats per lei bizantins, lei crosats prenguèron Nicèa en junh de 1097 puei ataquèron Antiòquia. Dos sètges foguèron necessaris per assegurar la presa de la vila en junh de 1098. Lo premier se debanèt dau 21 d'octòbre de 1097 au 2 de junh de 1098 e permetèt la presa de la ciutat per lei crosats. Lo segond se debanèt dau 7 au 28 de junh de 1098 e opausèt lei crosats a una còntra-ataca turca. Maugrat de condicions malaisadas, lei crosats foguèron venceires e consolidèron sei posicions a l'entorn d'Antiòquia. En revenge, de dissensions esclatèron entre Crosats e Bizantins entraïnant la rompedura de l'aliança entre l'Empèri e la Crosada. Ansin, lo territòri d'Antiòquia foguèt conservat per lei crosats e la region venguèt lo fèu de Boemond de Tarent. En genier de 1099, lo rèsta de l'expedicion se dirigiguèt vèrs Jerusalèm. La vila es presa lo 15 de julhet de 1099 e una partida de la garnison musulmana foguèt massacrada maugrat l'intervencion de Raimond de Tolosa.
Après aqueu succès, leis operacions militaras contunièron car lei caps crosats assaièron de conquistar de fèus a l'entorn dei territòris capturats. Aquelei campanhas permetèron la formacion d'estats latins cargats de defendre lei Luòcs Sants còntra un retorn dei fòrças turcas. Ansin, lei Crosats fondèron lo Comtat d'Edessa, lo Comtat de Trípol, lo Reiaume de Jerusalèm e lo Principat d'Antiòquia.
Segonda Crosada (1145-1149)
De veire : Segonda Crosada.
Lei succès de la Premiera Crosada permetèron ais Estats latins de tenir la region durant lei premiereis annadas dau sègle XII. Pasmens, tre 1128, lo governador Zengi capitèt d'unificar leis estats musulmans de Mossol e d'Alèp. Puei, capitèt de prendre Edessa ai Crosats en 1144. La destruccion d'un estat latin entraïnèt la formacion d'una Crosada novèla dirigida per lo rèi Loís VII de França e l'emperaire germanic Conrad III. Pasmens, l'expedicion foguèt una revirada car lei dos sobeirans preferiguèron venir a Jerusalèm en romavatge puslèu que d'assaiar de reprendre Edessa.
Tresena Crosada (1189-1192)
De veire : Tresena Crosada.
La Tresena Crosada foguèt entraïnada per lo desastre crestian de la batalha de Hattin lo 4 de julhet de 1187 e per la presa de Jerusalèm per Saladin lo 2 d'octòbre. En reaccion, lei rèis de França e d'Anglatèrra e l'emperaire roman germanic reüniguèron seis armadas per reprendre la vila santa. Pasmens, l'emperaire se neguèt per accident durant la traversada d'Anatòlia e la màger part de sei fòrças rintrèron en Euròpa. Ansin, lei tropas francesas e anglesas deguèron contuniar soletas la campanha. En 1190, desbarquèron vèrs Acre que foguèt enceuclada e presa en 1192 après un sètge de dos ans.
Après la presa d'Acre, lei Francés rintrèron egalament en Euròpa. Leis Anglés contunièron la guèrra còntra Saladin. Venceires de la batalha d'Arsof, capitèron de conquistar lo litorau de Palestina fins a Ascalon. Construguèron tornarmai lei forticacions de la region e assaièron de mandar doas ofensivas vèrs Jerusalèm en decembre de 1191 e junh de 1192. Dins aquò, Saladin aprofichèt l'alunchament entre leis Anglés e la còsta per menaçar lor linha d'avitalhament. Ansin, lei Crosats mau capitèron de conquistar tornarmai Jerusalèm.
Una trèva foguèt donc signada entre lei dos camps lo 3 de setembre de 1192 per tres ans. Lei Crestians conservèron lo litorau de Tir a Ascalon. De mai, la libertat de romavatge foguèt reconeguda per lei Crestians a Jerusalèm e per lei Musulmans a La Mèca.
Quatrena Crosada (1202-1204)
De veire : Quatrena Crosada.
La Quatrena Crosada acomencèt en 1202 per l'apèu d'Innocenci III. Son objectiu militar èra la presa d'Egipte, region pron rica per norrir una armada importanta. Lo transpòrt deguèt èsser realizat per la flòta de Venècia. Pasmens, la manca de sòus dei Crosats per pagar lei naviris venecians e lei manòbras politicas dau dòge Enrico Dandolo entraïnèron lo desvirament de la Crosada vèrs Constantinople. Ailà, lei Crosats participèron inicialament ai luchas de succession de l'Empèri Bizantin puei prenguèron e pilhèron la ciutat en 1204. Creèron un estat latin que subrevisquèt fins a 1261 e la restauracion de l'Empèri.
Cinquena Crosada (1217-1221)
De veire : Cinquena Crosada.
La Cinquena Crosada foguèt tanben decidida per Innocenci III, totjorn còntra Egipte. Foguèt una revirada, principalament en causa dau fanatisme dau legat dau papa, Enrico Pelage. D'efèct, après quauqueis assais infructuós en Palestina, lei Crosats desbarquèron en Egipte e prenguèron Damieta en 1219. Lo sultan al-Malik al-Kamil prepausèt adonc d'escambiar lo pòrt egiptian còntra Jerusalèm. L'ofèrta foguèt pas acceptada per lei Crosats en causa de divergéncias entre lei contingents diferents : lei Francés e lo rèi de Jerusalèm èran per acceptar, leis Italians èran còntra per poder crear una basa comerciala en Egipte e lo legat dau papa i èra tanben opausat car vouguèt establir l'autoritat papala sus la region. Ansin, la guèrra contunièt e lei Crosats assaièron d'atacar vèrs lo sud en direccion dau Caire sota la direccion de Pelage. Pasmens, lor ofensiva, mau organizada, trobèt una resisténcia ben preparada e lei Crosats foguèron lèu enceuclats per la venguda deis aigas dau Nil e la flòta aiúbida. Lei Crestians deguèron capitular e cambièron lor libertat còntra la vila de Damieta.
Seisena Crosada (1228-1229)
thumb|right|Leis estats latins après la Seisena Crosada e la campanha de 1239-1241.
De veire : Seisena Crosada.
La Seisena Crosada foguèt entraïnada per la promessa facha en 1215 per l'Emperaire Frederic II de se crosar e per la desirança dau papa d'alunchar l'armada germanica de seis estats italians. Ansin, quand en 1227, Frederic èra totjorn pas partit per l'Orient en causa dei dificultats intèrnas de l'Empèri, foguèt excomunicat. Deguèt donc partir en 1228 enterin que lei princes de la dinastia Aiúubida èran en plena guèrra civila. Ansin, Frederic II capitèt de prendre tornarmai Jerusalèm, que venguèt rèi, per la negociacion diplomatica ambé lo sultan al-Malik al-Kamil d'Egipte. Pasmens, la vila aviá plus de fortificacions e, après la partença de l'Emperaire, una guèrra civila acomencèt entre Crosats partisans e adversaris de Frederic.
Crosada de 1239-1241
De veire : Crosada de 1239-1241.
Setena Crosada (1248-1254)
De veire : Setena Crosada.
En 1244, Jerusalèm, sensa fortificacions dempuei la Seisena Crosada, foguèt presa per lei Corasmis. Puei, lei 17 e 18 d'octòbre, una aliança dei senhors crosats e de l'emir Al-Mansor foguèt esquichadas durant la batalha de la Forbie. Aquò marquèt l'afondrament militar quasi definitiu deis Estats latins e entraïnèt lo mandadís d'una Crosada novèla en 1248.
Dirigida per Loís IX de França e per l'Òrdre dau Temple, la Crosada ataquèt tornarmai lo pòrt de Damieta que foguèt aisament conquistat lo 6 de junh de 1249. Blocats per la venguda deis aigas dau Nil, lei Crosats se dirigiguèron vèrs Lo Caire en novembre de 1249. Pasmens, en causa de l'indisciplina de l'avans-gàrdia de l'expedicion, foguèron desfachs a Mansorah (8-11 de febrier de 1250) e lo rèi francés foguèt capturat durant la retirada. Obtenguèt sa liberacion còntra l'evacuacion de la ciutat de Damieta e anèt en Palestina fins a 1254. Organizèt lei defensas dau reiaume de Jerusalèm.
Uechena Crosada (1270)
De veire : Uechena Crosada.
La Uechena Crosada foguèt entraïnada per Loís IX per luchar còntra lo sultan d'Egipte. Son objectiu èra Tunis que la rumor disiá que l'emir desirava de venir crestian. Lo desbarcament aguèt luòc en 1270 mai l'emir se convertiguèt pas. Au contrari, s'estremèt dins Tunis que lei Crosats acomencèron lo sètge. Pasmens, en causa dau manca d'aiga, lo camp crosat foguèt rapidament victima de malautiá e lo rèi Loís IX moriguèt lo 25 d'aost. Lo rèsta de l'armada signèt un tractat de patz avantatjós (indemnitats de guèrra... etc) ambé l'emir de Tunis e tornèt en França.
Novena Crosada (1271-1272)
De veire : Novena Crosada.
Inicialament prevista per ajudar la Crosada de Tunis, l'expedicion dau prince Edoard arribèt après la mòrt de Loís IX e participèt donc pas ai combats dau sètge de la ciutat. Decidiguèt donc d'anar en Orient e formèt la Novena Crosada. Leis estats musulmans èran tanben menaçats per lei Mongòls. Edoard s'alièt donc amb aquelei darriers per atacar simltaneament. Pasmens, en causa d'una guèrra civila intèrna a l'Empèri Mongòl, l'ajuda esperada per leis Anglés foguèt limitada e la Crosada s'acabèt en 1272 sensa resultat.
Autrei Crosadas
D'autreis expedicions sonadas Crosadas foguèron mandadas en Euròpa. Ai sègle XII e XIII, foguèron generalament dirigidas còntra lei territòris musulmans per de contingents limitats, sovent d'un país unic, en Orient Pròche a l'iniciativa d'un rèi, d'un grop d'aristocratas o amb un objectiu pus politic que religiós. Ulteriorament, après la presa de Constantinòple per lei Turcs, quauquei Crosadas assaièron de luchar còntra lei Turcs dins lei Balcans per sostenir lei reaiumes crestians de la region fins au sègle XV. En fòra dei territòris musulmans, unei Crosadas foguèron mandadas còntra lei regions europèas non crestianas, magerament en Euròpa Orientala, o consideradas ereticas per la Glèisa.
Una partida importanta d'aqueleis expedicions aguèron d'objectius principalament politics. Certanei, coma la Crosada deis Albigés (1209-1229), van opausar de crestians entre elei dins de conflictes saunós e acarnats. Ansin, aqueleis expedicions, que seis eissidas foguéron de còps desastrosas per lei Crestians, van pauc a pauc fòrtament descredibilizar l'ideau e l'esperit de la Crosada. Lei principalas Crosadas d'aqueu tipe foguèron :
La Crosada de 1101
La Crosada de 1101 foguèt la segonda expedicion crestiana en direccion de l'Orient Pròche. Partida de Constantinòple, l'expedicion capitèt de s'emparar d'Ankara lo 23 de junh avans d'èsser esquichada lo 31 de julhet dins Eraclèa.
La Crosada norvegiana (1107-1100)
De veire : Crosada norvegiana.
La Crosada norvegiana se debanèt de 1107 a 1110. Principalament navala, la campanha obtenguèt divèrsei succès en Mediterranèa entre 1107 e 1109 avans d'ajudar lei Crosats francs au sètge de Sidon en 1110.
La Crosada dei Wends (1147)
De veire : Crosada dei Wends.
Aquela crosada se debanèt durant la Segonda Crosada. Foguèt una expedicion danesa e saxona còntra leis Eslaus polabians non crestians. Lei Crosats capitèron quauquei succès mai foguèron finalament pas capables d'obtenir la conversion au catolicisme de la populacion. Pus tard, d'autrei campanhas aguèron luòc dins la region.
Lei Crosadas nòrdicas
Lei Crosadas nòrdicas son un ensems de crosadas dirigidas per Suècia e l'Òrdre Teutonic còntra lei populacions d'Euròpa Orientala qu'èran pas catolicas. Permetèron la creacion de dos estats poderós durant la fin de l'Edat Mejana gràcias a la conquista de territòris au nòrd de Polonha per l'Òrdre Teutonic e de territòris en direccion de Russia per Suècia.
Tre lo començament dau sègle XIII, l'Òrdre Teutonic, creat durant la Tresena Crosada foguèt mandat en Euròpa Orientala. En 1198, acomencèron una premiera campanha còntra Livònia. Aquò foguèt la premiera etapa d'un ensems d'operacions militaras que van permetre a l'Òrdre Teutonic de conquistar lei regions baltas e lo nòrd de Polonha. Assaièron egalament de s'emparar dei territòris, sensa succès, fidèus a la Glèisa Ortodòxa en Russia, especialament còntra Novgorod.
Crosada deis Albigés (1209-1229)
thumb|320px|Lo papa Innocenci III escomenja leis albigés (senèstra), Chaple deis albigés per lei crosats (drecha)
''De veire: Crosada deis Albigés
La crosada deis albigés foguèt declarada 1209 per lo papa Innocenci III per anequelir l'eresia catara en Occitània. Foguèt executada principalament per lei nòbles e barons francés interessats per lei tèrras occitanas expausadas en presa. Aquò foguèt una lucha de vint ans que s'acabèt per la presa dau contraròtle dau comtat de Tolosa per lo Reiaume de França e l'exterminacion dei catars. .
La Crosada aragonesa (1284-1285)
De veire : Crosada Aragonesa.
La Crosada aragonesa foguèt entraïnada per leis inquietuds de la papautat en fàcia dei progrès aragonés en Mediterranèa occidentala que menaçavan Sicília. Sostengut per França, lo papa mandèt donc una Crosada còntra lo reiaume d'Aragon. Pasmens, après doas annadas de combats saunós, lo reiaume d'Aragon capitèt de replegar França que son rèi moriguèt de malautiá. Lo tractat d'Agnani marquèt la fin oficiala de la Crosada en 1295.
La Crosada d'Alexàndria (1365)
La Crosada d'Alexàndria foguèt una expedicion navala mandada en 1365 per lo reiaume de Chipre. Capitèt de s'emparar dau pòrt d'Alexàndria que foguèt pilhat. Après aqueu succès, lei Crosats se retirèron.
Lei Crosadas balcanicas
Destinadas au sostèn deis estats crestians balcanics, aquelei Crosadas deguèron faciar lei Turcs Otomans a la fin dau sègle XIV e durant lo sègle XV. S'acabèron generalament per de reviradas majoras dau camp crestian, culminant ambé lei victòrias turcas de Nicopolis en 1396 o de Varna en 1444, que foguèt pas capable d'empachar lei progrès turcs dins la region fins au sètge de Viena en 1529.