cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Gorge de Loup (mètro de Lion)
vinheta|L'estacion. Gorge de Loup es una estacion de la linha D del mètro de Lion.
Istòria
L'estacion dobriguèt lo 9 de setembre de 1991.
Situacion
Es situada al crosament de las carrièras del sergent Michel-Berthet e del Professeur Guérin.
Valverde de Campos
Valverde de Campos es un municipi de la província espanhòla de Valhadolid dins la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Grisel
Grisel es un municipi de la província espanhòla de Saragossa dins la Comunautat Autonòma d'Aragon.
Uvbie
L'uvbie (o uvwie, evrie) es una lenga edoïda parlada en Nigèria.
Localisacion
L'uvbie es parlat dins la zòna de govèrn local d'Ethiope de l'Estat de Dèlta.
Saint-Evroult-de-Montfort
Saint-Evroult-de-Montfort es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Orne e la region de la Bassa Normandia.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Codoç
Codoç o Codós (Coudoux en francés) es una comuna provençala situada dins lo departament dei Bocas de Ròse e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur.
Toponimia
Mistral, que transmet benlèu una etimologia semi-sabenta de l'epòca («on dérive de» = òm deriva de) explica lo nom Coudous per «còu dous», collis dulcis, onte còu a lo sens de «pòrt». Sembla dificil de retenir un tau sens en toponimia.
S'i poiriá puslèu veire lo plurau de còdol, «calhau», «galet», «tròç de pèira», çò que sembla confirmar l'atestacion de 1224, Codols,. Codós seriá aparentat ei nombrós Codolós, a Codolet e a Codalet. Aquò supausariá un càmbiament d'accent : *Còdols > ['kɔdows] > [ko'dows] > [ku'dus] = Codós. Lei puegs rocassuts e expausats al Sud que dominan lo vilatge pòdon motivar la causida de son nom.
Muròls
Muròls (Murols en francés) es una comuna roergassa situada dins lo departament d'Avairon e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Geografia
vignette|upright=1.6|centre|Comunas a l'entorn.
Varennes-Changy
Varennes-Changy es una comuna francesa, situada dins lo departament de Loiret e la region dau Centre e Vau de Léger.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Jilin
Jilin 吉林 (chinés), Girin ula (manchó: ), Girin Гирин (rus), qu'ei ua província de la Republica Populara de China.
Fa partida de la Manchoria istorica e i a encara 6 % de populacion manchoa.
Soturac
Soturac (Soturac en francés) es una comuna carcinòla situada dins lo departament francés d'Òut e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Roppenheim
Roppenheim en alemannisch (Roppenheim en francés) es una comuna francesa del departament del Bas Ren e de la region d'Alsàcia.
Istòria
Lo nom del vilatge « Roppenheim », situat a l'extrèm despunta nòrd del Uffried, a citat dempuèi la, quand lo 10 de febrièr de 1207 l'emperaire Philippe von Schwaben #confirmar la possession de domenis situats a Roppenheim dins l'espital de Haguenau.
A partir del 26 de genièr de 1359, los barons de Fleckenstein se #apropriar totes los dreches sus Roppenheim. Après la desaparicion del linhatge masculin, per la mòrt de Henri Jakob de Fleckenstein en 1720, lo rei Louis XV #decidir de concedir totes los dreches als Princes Rohan-Soubise #qu'en #gardar lo fief fins a la Revolucion de 1789.
Dempuèi 1372, Roppenheim a citat coma parròquia del Capítol de Haguenau e aviá un curé per la siá parròquia #que #venir pel continuament un rectorat. Es en 1543 que los Barons, #qu'èran passats a la religion luthérienne, #introdusir la Reforma en l'ensems de las municipalitats del Uffried.
Le nom du village « Roppenheim », situé à l’extrême pointe nord de l’Uffried, est cité dès le, quand le 10 février 1207 l’empereur Philippe von Schwaben confirma la possession de domaines situés à Roppenheim à l’hôpital de Haguenau.
À partir du 26 janvier 1359, les barons de Fleckenstein s’approprièrent tous les droits sur Roppenheim. Après la disparition de la lignée masculine, par la mort de Henri Jakob de Fleckenstein en 1720, le roi Louis XV décida d’accorder tous les droits aux Princes Rohan-Soubise qui en gardèrent le fief jusqu’à la Révolution de 1789.
Dès 1372, Roppenheim est cité comme paroisse du Chapitre de Haguenau et avait un curé pour sa paroisse qui devint par la suite un rectorat. C’est en 1543 que les Barons, qui étaient passés à la religion luthérienne, introduisirent la Réforme dans l’ensemble des communes de l’Uffried.
Saint-Laurent-en-Brionnais
Saint-Laurent-en-Brionnais es una comuna francesa, situada dins lo departament de Sòna e Léger e la region de Borgonha.
Comission rogatòria
En drech, una comission rogatòria es l'acte juridic pel qual un jutge carga un autre jutge o, dins d'unas legislacions, una autoritat de polícia, d'instruire e de recercar de pròvas dins un afar determinat.
Saint-Laurent-en-Brionnais
Geografia
Coma lo sieu nom l'indica, Sant-Laurent fa partida del Brionnais.
Comme son nom l'indique, Saint-Laurent fait partie du Brionnais.
Pèire Bermon Ricas Nòvas
vinheta|Pèire Bermon, dich Ricas Nòvas. Pèire Bermon Ricas Nòvas (fl. 1230-1242; Pèire Bermoun en nòrma mistralenca ; Peire Bremon Ricas Novas en occitan ancian), dich popularament e simplament Pèire Bermon o Ricas Nòvas, èra un trobador provençau qu'a daissat vint òbras: tretze cansos, sièis sirventés e un tenso. Son tractament de l'amor cortés èra quauque pauc originau.
Lo senhal o sobrenom de Pèire, Ricas Novas, significa "istòrias interessantas" (literalament "novèlas ricas"). Aquò indica sa reputacion de jonglaire qu'espandissiá de contes sauvatges. L'identitat provençala de Pèire es confirmada per son poèma La cart cartier aurem nos autri proensal, ambé sa referéncia a "nosautres provençaus". Maugrat aquò, los saberuts son en desacòrd pertocant saber se Pèire es nascut a Rodés, Barbentana o a Nòvas. Nòvas sembla èsser la teoria la mai populara, e es citat per Mistral dins lo Tresaur dau Felibritge.
Viviers (Mosèla)
Viviers es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mosèla e la region de Lorena.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Luçac (Nauta Vinhana)
Luçac (Lussac-les-Églises en francés) es una comuna lemosina situada dins lo departament de la Nauta Vinhana e la region de la Novela Aquitània, ancianament de Lemosin.
Los abitants se 'pelan los luçacs.
Geografia
miniatura|gaucha|Situacion de Luçac en Nauta Vinhana
Etimologia
Del latin Lucius + -acum.
Laura Mintegi
Laura Mintegi Lakarra (Lizarra, Navarra, 26 d'octobre de 1955) es una escrivana e politiciana basca. Se presentèt a la presidéncia del Govèrn Basc durant las eleccions al Parlament Basc de 2012 per la coalicion EH Bildu. Es actualament professora a l'Universitat del País Basc.
Biografia
Laura Mintegi nasquèt a Lizarra en 1955, mas qualques ans mai tard, en 1959, la familha se mudèt a Bilbao. Dempuèi 1973 Laura Mintegi demòra dins lo barri de Getxo d'Algorta. Malgrat que pensava d'estudiar jornalisme inicialament se dirigiguèt finalament cap a l'istòria. Dempuèi 1981 es professora de l'Universitat del País Basc (UPV-EHU). Es tanben presidenta del Club Euskal PEN.
Joan Jornòt
Joan Jornòt (en francés Jean Journot; Pelussin, 16 de mai de 1915 – 1997) foguèt un escrivan e lingüista occitan.
La Malpagada
La Malpagada es una cançon de Goulamas'k :
La Malapaga, l’impasse où tu es né, Familles nombreuses, des gamins affamés, Années sans soucis, une vie à créer, Avant de prendre la route, chemin des exilés. Catalogne natale, de parents émigrés, Des années qui passent, tu peux pas oublier, La mémoire des jeux, des cris d’enfants blessés, Celle des gamins de l’impasse, des ouvriers émigrés.
La Malapaga, l’impasse où tu es né, La Malapaga, l’impasse des émigrés.
Dans le pays de tes ancêtres, te voilà émigré, Mais t’es toujours sous le soleil, de la Méditerranée, Des années qui passent, tu peux pas oublier, Que c’est là-bas, l’impasse où tu es né. Tu promenais les chèvres, toute la journée, Dans ta tête des rêves, de retour qui germaient, Faire n’importe quoi, pourvu d’y arriver, Revenir dans l’impasse, des ouvriers émigrés.
Avec ton frère et une bande du quartier, Tu as pris ton courage, la saquette, et le béret, Traverser la montagne, parfum de liberté, Le froid, la pluie, la faim, le long des Pyrénées. Au moindre bruit la peur, qui vous paralysait, La Guardia Civil, traque les opprimés, Vous avez souffert, avant d’y arriver, A la Malapaga, l’impasse des émigrés.
Joan Jornòt
Biografia
Exerciguèt coma professor al collègi Mont-Duplan a Nimes e participèt plan activament al desvolopament de l'occitan e de l'occitanisme dins lo país nimesenc. Faguèt d'edicions en grafia modèrna d'autors coma Antòni Bigòt e de reviradas en francés de Loís Beaulard. Foguèt secretari general del Centre Dramatic Occitan de Nimes. Sa produccion es plan abondosa e barreja totes los genres dempuèi lo teatre fins a las òbras de gramatica.
Sent Orens (Gers)
Sent Orens (Saint-Orens en francés) es ua comuna occitana de Gasconha situada dens lo departament de Gers e la region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.
Geografia
vignette|upright=1.6|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
Lo nom de la comuna veng de Sent Orenç, en latin Orientius, avesque d'Aush au sègle V,.
Heilongjiang
Heilongjiang (en chinés: 黑龍江省 Hēilóngjiāng Shěng, en manchó: 25px, sahaliyan ula), es una província de la Republica Populara de China situada al nòrd-èst del país. "Heilongjiang" vòl dire ‘’riu del drac negre’’, nom chinés del riu Amor. Son caractèr abreviat es 黑 (pinyin: Hēi). Lo nom manchó de la region es Sahaliyan ula ("riu Negre"), del qual deriva lo nom de l'illa de Sakhalin.
Senta Aralha
Senta Aralha pòt essèr:
Adervièla e Pocieures
Adervièla e Pocieures o Adervièla e Poshèrgues (Adervielle-Pouchergues en francés) qu'ei ua comuna gascona de Comenge, ena Vath d'Aura, situada en eth departament deths Hauts Pirenèus e era region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Adervièla
Era prononciacion qu'ei [adér'bièlo] (grafia fonetica deths autors). Era fòrma anciana qu'ei : de Adirvilla, en latin, en 1387.
Segon Dauzat, Adervièla qu'ei format deth nom germanic d'òmi Ad-hari e deth latin villa.
Segon Miquèu Grosclaude, Ader qu'ei un nom gascon de persona (cf. Guilhèm Adèr, Clement Ader) e un nom de lòc (Adèr), probablament vienut deth nom germanic d'òmi Ad-hari, dab vièla, deth latin villa, « proprietat rurau ».
Pocieures / Poshergues
Véder ath article.
Istòria
Era comuna que ho creada per era fusion d’Adervièla e Pocieures en 1988.
Saussens
Saussens (Saussens en francés) es una comuna lengadociana en Lauragués, situada dins lo departament de la Nauta Garona e de la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Geografia
Comuna situada en Lauragués a 25 km a l'Èst de Tolosa dins son airal urban.
Istòria
Pendent l'Ancian Regime, Saussens èra del comtat de Caramanh [incorporat a la província de Lengadòc en 1779], de l'archidiocèsi de Tolosa, de la senescauciá de Lauragués. Le vocable de la glèisa es Nòstra Dòna. Tanlèu 1790, Saussens èra del canton de Caramanh. Saussens foguèt annexat temporàriament al Borg de Sant Bernat en l'an VIII. En 2015, suprimiguèron le canton de Caramanh e Saussens passèc al canton de Revèl, largament espandit.
Eritrèa
Eritrèa es un país de la Bana d'Africa, vesin de Sodan a l'oèst, d'Etiopia al sud e de Jiboti al sud-èst. Es limitat per la mar Roja a l'èst. Aquel país a obtengut son independéncia d'Etiopia en 1993. Dempuèi, viu dins una dictatura que fa fugir cada an milièrs d'eritrèus. E los dos païses contunhan de se liurar una guèrra esporadica.
La capitala n'es Asmara.
Lo gentilici n'es eritrèu -èa.
Lo periòde precoloniau
thumb|right|Extension dei Reiaumes de D'mt e d'Aksum.
La region d'Eritrèa foguèt mencionada per lo premier còp dins un document egipcian dau sègle XXV av. JC. Assostava alora divèrsei reiaumes que participavan au trafecs comerciaus de la Mar Roja a partir dau pòrt d'Adulis. Lo pus ancian foguèt lo Reiaume de D'mt que se situava dins lo nòrd de l'Etiopia actuala e dins lei regions centralas d'Eritrèa. Dins lo corrent dei sègles seguents, foguèt remplaçat per d'autrei reiaumes centrats sus aquelei regions. Lo pus important foguèt lo Reiaume d'Aksum que dominèt la region dau sègle I ap. JC au sègle X.
Après la disparicion d'Aksum, la region passèt dins l'esfèra d'influéncia de l'Empèri Etiopian que l'utilizan coma accès a la mar. En parallèl, lo pòrt de Massaua remplacèt lo pòrt d'Adulis coma centre economic. Ocupat per leis Otomans en 1560, foguèt utilizat per organizar d'incursions còntra lei populacions crestianas dei regions interioras. Aqueleis expedicions, conjugadas ambé l'influéncia dei marchands musulmans entraïnèron l'islamizacion progressiva dei plans e dei regions litoralas.
Grisén
Grisén es un municipi de la província espanhòla de Saragossa dins la Comunautat Autonòma d'Aragon.
Harbin
left|250px|thumb|Temple de [[Ji Le]] Harbin (ᡥᠠᡵᠪᡳᠨ en manchó, 哈爾濱 en chinés) qu'ei la capitau de la província de Heilongjiang, dens la Republica Populara de China. Qu'a un estatut administratiu de vila josprovinciau.
Trelez
Istòria
La parròquia de Tréflez fasiá partida de la archidiaconé de Kemenet-Ily en levant de la évêché de Léon. Es sortida d'un démembrement de la parròquia primitive de Plounévez-Lochrist (#qu'es-es quitament un démembrement de l'anciana parròquia primitive de Plouider).
Tréflez A mencionat per las primièras fes en la Vida latina de sant Judicaël (cap al XIe sègle). Lo territòri de Tréflez i auriá #èsser, cap a 585, la residéncia del cap de Ausoch, paire de Prizel. Cèrts istorians crosan d'en un autre luòc trobar lo castèl de Ausoch en lo solar de Coat-Lez (lo bòsc del tribunal).
Tréflez Es a l'origina un vilatge de Plouider, banc d'una importanta motte féodale. Çò Cap de-luòc primitif de Tréflez se tròba dins lo vilatge de Coz-Ilis (Vièlha Eglise). La parròquia de Tréflez depen de la ancià évêché de Léon.
Se tròba los appellations seguents : Tribu Lisiae (al XIe sègle), Guintles e Gwic-Los (vèrses 1330), Trefflez (en 1426), Tribus Curiae (en 1427), Trefflez (en 1481).
En 1896, un document indica que los Sœurs de la Immaculée Concepcion de Sant-Méen assistissián e sonhavan gratuitament los malauts de Tréflez dins abitança.
La paroisse de Tréflez faisait partie de l'archidiaconé de Kemenet-Ily relevant de l'évêché de Léon. Elle est issue d'un démembrement de la paroisse primitive de Plounévez-Lochrist (qui est elle-même est un démembrement de l'ancienne paroisse primitive de Plouider).
Tréflez est mentionné pour la première fois dans la Vie latine de saint Judicaël (vers le XIe siècle). Le territoire de Tréflez aurait été, vers 585, la résidence du chef Ausoch, père de Prizel. Certains historiens croient d'ailleurs retrouver le château d'Ausoch dans le manoir de Coat-Lez (le bois de la cour).
Tréflez est à l'origine un village de Plouider, siège d'une importante motte féodale. Le chef-lieu primitif de Tréflez se trouve au village de Coz-Ilis (Vieille Eglise). La paroisse de Tréflez dépend de l'ancien évêché de Léon.
On rencontre les appellations suivantes : Tribu Lisiae (au XIe siècle), Guintles et Gwic-Les (vers 1330), Trefflez (en 1426), Tribus Curiae (en 1427), Trefflez (en 1481).
Nota : Tréflez faisait autrefois partie de l'archidiaconé de Kemenet-Ily, du pays des Paganed, où l'on portait un costume particulier, dit Kiz-Pagan.
En 1896, un document indique que les Sœurs de l'Immaculée Conception de Saint-Méen assistaient et soignaient gratuitement les malades de Tréflez à domicile.
Gustave Bémont
Gustave Bémont (1 d'abriu de 1857, París - 28 d'octòbre de 1932, París) es un quimista francés de la fin dau sègle XIX e de la premiera partida dau sègle XX. Participèt, amb Pierre e Marie Curie, a la descubèrta dau polòni e dau radi.
Solhac
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Brissy-Hamégicourt
Brissy-Hamégicourt es una comuna francesa del departament d'Aisne e de la region de Picardia.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Quintanilla de Urz
Quintanilla de Urz es un municipi de la província espanhòla de Zamora dins la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Hasemania
Lo genre Hasemania regropa mantuna espècias de peisses americans de la familha dels Caracids.
Referéncia
Ellis, 1911 : On the species of Hasemania, Hyphessobrycon, and Hemigrammus collected by J. D. Haseman for the Carnegie Museum. Annals of the Carnegie Museum 8-1 pp 148-163.
Mari (mitologia)
Descripcion
Encara qu'aquelas legendas que se'n basa la tradicion de Mari son posterioras al Cristianisme, Mari sembla Gèa per çò que viu dintre de balmas e, per aquò, sembla las divessas de la feconditat e del amor que fornís de fruches e de presents.
left|thumb|300px|Entrada de Mariurrika Kobea (Balma de Mariurrika) en [[Anboto : Balma de Mari]]
Valleroy (Meurthe e Mosèla)
Geografia
Comunas limitrophes de Valleroy :
Communes limitrophes de Valleroy :
Buzy-Darmont
Buzy-Darmont es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mòsa e la region de Lorena.
Valleroy (Meurthe e Mosèla)
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Buzy-Darmont
Geografia
Buzy Se situa en la vallée de la Adorna e sembla pas en res dins lo pichon vilatge meusien isolat. Vertat es #qu'el jouit de la N3 #que travèrsa lo vilatge e #que met aital la vila sus l'ais Mètz-Verdun. Buzy Pòt egalament (malgrat que #encobrir es relatiu, compte agut de la distància --) vanar-se de la proximitat del Luxemborg e dels trabalhs #que genèra. La municipalitat se situa egalament sul traçat de la linha SNCF Mètz-Chalons/Champagne, l'estacion de viatgèrs la mai prèp en se situant a Etain. Al nivèl de l'activitat economica del pòble, en mai d'una entrepresa de fustariá, subsisteix a Buzy encara qualques comèrcis : un #forn# de pan e la plaça son encara dubèrtas. Lo darrièr cafè encara n'activitat a barrat las siás pòrtas l'an 2004, abans d'èsser represes l'an 2006 jos forma d'un cafè-en restaurant. Malgrat aiçò, la proximitat de vilas coma Étain o Jarny, es luènh d'isolar lo pichon pòble. En relacion amb lo licèu, Buzy depen d'aquel de Jarny, pendent que la majoritat de las collégiens van a Étain. L'universitat la mai prèpa es aquela de Mètz.
Valleroy (Meurthe e Mosèla)
Istòria
Las originas gallo-romaines an establit l'an 1962 per la descobèrta d'una rica villa. Citat l'an 1188 amb Hatrize possession de la abbaye Sant- Martin. Amb Moineville forma un fief dels sires de Apremont, amb la guarda féodale dins lo castèl de Briey en 1330. L'ancian vilatge de Laneufville a citat (Langei villa) l'an 910, en la charte de la reina Richilde, veusa de Charles lo Chauve, pel abbaye de Gorze. En 1457 los abitants de Valleroy, se comprometon a donar totes los ans una liura de bona cera al rei de Sicile e al pòrti de Calabre los sieus fils, aqueles dos princes en avent preses aquel vilatge jols salvaguarda. En 1817 Valleroy, pòble de l'anciana província del barrois entre Adorna e Rawé, a per annexis los caserius de Laneufville e Belair. A aquela epòca i a 504 abitants repartits dins 84 ostals.
Buzy-Darmont
Geografia
Buzy se situe dans la vallée de l'Orne et ne ressemble en rien au petit village meusien isolé. Il est vrai qu'il jouit de la N3 qui traverse le village et qui place ainsi la ville sur l'axe Metz-Verdun. Buzy peut également (même si cela est relatif, compte tenu de la distance -50 km-) se vanter de la proximité du Luxembourg et des emplois qu'il génère. La commune se situe également sur le tracé de la ligne SNCF Metz-Chalons/Champagne, la gare de voyageurs la plus proche se situant à Etain. Au niveau de l'activité économique du village, outre une entreprise de menuiserie, il subsiste à Buzy encore quelques commerces : une boulangerie et la poste sont encore ouvertes. Le dernier café encore en activité a fermé ses portes en 2004, avant d'être repris en 2006 sous forme d'un café-restaurant. Cependant, la proximité de villes comme Étain ou Jarny, est loin d'isoler le petit village. Concernant le lycée, Buzy dépend de celui de Jarny, pendant que la plupart des collégiens vont à Étain. L'université la plus proche est celle de Metz.
Asàs
Istòria
Pendent l'Ancian Regime, Asàs èra de la diocèsi civila de Tolosa, doncas de la província de Lengadòc, de la generalitat de Tolosa, de l'archidiocèsi de Tolosa e de la senescauciá de Tolosa. Le vocable de la glèisa es Sent Martin. Tanlèu 1790, Asàs èra del canton de Montastruc.
Valleroy (Meurthe e Mosèla)
Istòria
Les origines gallo-romaines sont établies en 1962 par la découverte d'une riche villa. Cité en 1188 avec Hatrize possession de l'abbaye Saint- Martin. Avec Moineville elle forme un fief des sires d'Apremont, avec la garde féodale au château de Briey en 1330. L'ancien village de Laneufville est cité (Langei villa) en 910, dans la charte de la reine Richilde, veuve de Charles le Chauve, pour l'abbaye de Gorze. En 1457 les habitants de Valleroy, s'engagent à donner tous les ans une livre de bonne cire au roi de Sicile et au duc de Calabre son fils, ces deux princes ayant pris ce village sous leur sauvegarde. En 1817 Valleroy, village de l'ancienne province du barrois entre Orne et Rawé, a pour annexes les hameaux de Laneufville et Belair. À cette époque il y a 504 habitants répartis dans 84 maisons.
Hasemania nambiquara
Hasemania nambiquara es una espécia de peis de la familha dels caracids e de l'òrdre dels caracifòrmes.
Saint-Pierre-des-Corps
Geografia
La municipalitat de Sant-Pierre-de detlos-Còrsses a situat en lo departament d'Indre-e-Loire, a l'èst de la vila de Tors, entre çò Doncas que al sud e la Loire al nòrd. Anciana parròquia de Tors, Sant-Pierre-de detlos-Còrsses ven una municipalitat a despart entièra l'an 1794. Los sieus abitants son los corpopétrussiens.
Lavernay
Geografia
Lavernay Se situa en la vallée boisée del Breuil a una quinzena de quilomètres de la siá prefectura : Besançon.
Saint-Pierre-des-Corps
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Lavernay
Geografia
Lavernay se situe dans la vallée boisée du Breuil à une quinzaine de kilomètres de sa préfecture : Besançon.
Saint-Pierre-des-Corps
Istòria
Un peuplement ancian (edat del bronze) a #èsser meses n'evidéncia per las archéologues e, a la epòca gallo-romaine, es suls limits actuales de la municipalitat que los Romains venián cremar los sieus mòrtes. Dempuèi lo Mièja Edat, lo maraîchage se desvolòpa en aquela varenne #que beneficia d'un climat relativament doç e #que los sòls n'an #èsser enriquits pel limon fèrtil de la Loire e del Doncas que. Lo maraîchage a jogat un papièr important en la municipalitat fins al. En prevision de las Estats generales de 1789, Me Guépin - curé de St Pierre dels Còrsses - a elegit deputat del clergé.
Lavernay
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Saint-Pierre-des-Corps
Istòria
left|thumb|L'otèl de vila, un de las escassas bastissas rescapés dels bombardements de 1944 Al començament del, lo percement del canal de Berrí (1824) ven @stimuler l'activitat economica de la municipalitat, mas es encara mai l'arribada del camin de fèrre que Tors refusi per temor del perilh, #que permet lo industrialisation de Sant-Pierre. La municipalitat protegís uèi una importanta estacion de triage e un EMT de maintenance del material aital coma l'estacion TGV de 1990.
left|thumb|L'hôtel de ville, un des rares bâtiments rescapés des bombardements de 1944 Durant les Trente Glorieuses, la ville s’est dotée d’un habitat public (la Rabaterie, la Galboisière) qui répondait à la forte demande de ces années de « baby boom ». Avec 44 % de son parc immobilier en logement public, la commune de Saint-Pierre a fait le choix d’une politique du logement volontariste.
NHS
NHS pòt significar :
Buxières-sous-les-Côtes
Istòria
La denominacion « Buxarias » apareis per las primièras fes en l'an 709, sul testament de fondacion de la abbaye de Saint-Mihiel redigit pel comte Wolfoad. Los abitants, los « Buxereens » prenián grand suenh de la cultura de las buis, amb la fin de fabricar per lo sieu usatge personal o per l'exportacion, dels utises de cosina, de soscava e dels joguets (jòcs de bòlas e de quilles).
Buxarias Se déforma al cors dels sègles per venir per alteracion del lengatge popular Buscerias, Buxaères, e fin finala a partir de la, Buxières. Aquel nom #èsser a nòu modificat al cors de la, o puslèu completat per « jos-las-còstas » amb la fin d'o distinguir de las qualqu'un trenta pòbles en portant lo meteis nom.
La dénomination « Buxarias » apparaît pour la première fois en l'an 709, sur le testament de fondation de l'abbaye de Saint-Mihiel rédigé par le comte Wolfoad. Les habitants, les « Buxereens » prenaient grand soin de la culture des buis, afin de fabriquer pour leur usage personnel ou pour l'exportation, des ustensiles de cuisine, de cave et des jouets (jeux de boules et de quilles).
Buxarias se déforma au cours des siècles pour devenir par altération du langage populaire Buscerias, Buxaères, et enfin à partir du, Buxières. Ce nom fut à nouveau modifié au cours du, ou plutôt complété par « sous-les-côtes » afin de le distinguer des quelque trente villages portant le même nom.
Cesse
Cesse es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mòsa e la region de Lorena.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Valhauqués
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
Las fòrmas ancianas son : parrochia S. Saturnini de Vallauches en 1094-1108, terminium de Valleleuchense abans 1100, de Vaillauches en 1100, Berengarii de Vallauques en 1149, 1174, ecclesiam de Valauques en 1168, Poncius de Vallauchesio en 1183, de Valhauquesio, sense data [sègle XII ?], parrochia S. Saturnini de Vallauches en 1184, de Vallauquesio en 1272, Guillelmus de Valhauquesio en 1293-94, de Valeuquesio en 1295, rectore de Valhauquesio en 1324, prior de Valleuquesio en 1392, de Valhauquesio, a la fin dau sègle XIV, Vallouquès en 1526, de Valeuquesio en 1529, de Vallauqhesio en 1550, Vailloques en 1626, Valliauques en 1648, Vaillamques, Valiauquès, Valiauqués en 1740-60, Vaillaiuques en 1770-72 (mapa de Cassini).
Dauzat e Rostaing non dison res de Valhauqués. Segon Hamlin, Valhauqués ven de vau e d'un segond element escur, seguit dau sufixe latin -ensem; i a una atestacion, benlèu dau sègle XI e que concernís benlèu Valhauqués : castello de Leuco; leuco, de sens desconegut (Charles Rostaing, Essai sur la Toponymie de la Provence, p. 194-195) poiriá èsser l'element recercat. Leuco es pas brica desconegut; lo gallic *leucos, prèp semanticament dau grèc leukós, « blanc », significa « clar, treslusent > liuç, lhauç ».
Arçay
Arçay pòt essèr:
Brissay e Choigny
Foguèt creada en 1790 per fusion de las comunautats de Brissay e Choigny.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Vouvant
Vouvant es una comuna peitavina, situada dins lo departament de Vendea e la region daus País de Leire.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Toponimia
Las atestacions ancianas son, per lhuec:
Nòtas
<references group="N"/>
Buxières-sur-Arce
Istòria
La commune de Buxières est d'après Lucien Coutant cité pour la première fois en 770 dans un capitulaire ainsi que dans un acte provenant de l'abbé de Saint Benigne de Dijon. Le village tire son nom du buis, et était dénommé Busserie en 1095. Les premières traces d'occupation remontent au néolithique ; un dépôt monétaire constitué de 18 monnaies gauloises témoigne par ailleurs d'une occupation antique. La voie romaine Troyes Langres traverserait ce village (L. Coutant)
D'après le Père Vigné, la Montagne de Chasté aurait été occupée à l'époque romaine. Cependant, les prospections pédestres n'ont à ce jour pas permis de confirmer cette affirmation.
D'après lo Paire Vigné, la Montanha de Chasté i auriá #èsser ocupada a l'epòca romaine. Malgrat aiçò, los prospections pédestres an pas a aquel jorn pas permés de confirmar aquela afirmacion.
Sent Orens e Poi Petit
Istòria
Sent Orenç èra de la diocèsi de Condòm (exactament de la Conferéncia de Condòm), donc de l'Agenés e Poi-Petit probablament pas. A la revolucion, las duas parròquias vengón senglas comunas, puish incorporèn Poi Petit a Sent Orenç en 1841.
Grainville-Langannerie
Grainville-Langannerie es una comuna normanda, situada dins lo departament de Calvadòs e la region Normandia.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Al, una nòva rota actiu de Can a Falaise #èsser condicionada. Al, se #bastir un masatge caseriu relèu de plaça a Grainville-Langannerie #que se trobava a ieu-recorregut entre las doas vilas. En 1830, s'i trobava sèt auberges amb écuries, una plaça als cavals e sièis a uèch diligences.
Au, une nouvelle route allant de Caen à Falaise fut aménagée. Au, on construisit un hameau relais de poste à Grainville-Langannerie qui se trouvait à mi-parcours entre les deux villes. En 1830, on y trouvait sept auberges avec écuries, un poste aux chevaux et six à huit diligences.
Vieux Lyon - Cathédrale Saint-Jean (mètro de Lion)
Istòria
L'estacion de mètro dobriguèt lo 9 de setembre de 1991. L'estacion de la linha 1 del funicular ( dobriguèt lo 8 d'agost de 1878, de lo 6 de setembre de 1900 per la linha 2.
Situacion
Es situada dins lo quartièr Saint-Jean dins lo Vièlh Lion.
Cynodon (genre vegetal)
Cynodon es un genre de plantas de la familha dels Poaceae.
Taussac (Roergue)
Taussac (Taussac en francés) es una comuna roergassa situada dins lo departament d'Avairon e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Geografia
vignette|upright=1.6|centre|Comunas a l'entorn.
La Faute-sur-Mer
La Faute-sur-Mer es una comuna peitavina, situada dins lo departament de Vendea e la region daus País de Leire.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Toponimia
Las atestacions ancianas son, per lhuec:
Nòtas
<references group="N"/>
Connangles
Istòria
Connangles Es un ancià prieuré de la Cadièra-Dieu mencionat a.
Canton de Comps d'Artubi
Istòria
Maudespièch la preséncia de comunas de la Comunautat de comunas de Lacs e Gòrgas de Verdon, generalament dins l'arrondiment de Brinhòla, totas las comunas demorèron dins l'arrondiment de Draguinhan lo 1er de genier de 2017.
Connangles
Istòria
Connangles est un ancien prieuré de La Chaise-Dieu mentionné au.
Herrera de los Navarros
Herrera de los Navarros es un municipi de la província espanhòla de Saragossa dins la Comunautat Autonòma d'Aragon.
Le Plessis-Pâté
Istòria
Lo vilatge i aguèt fondat al, en 1218, per Guillaume Pasté, senhor del Plessis jos Philippe Auguste e de fils de Ferric Pasté, Maréchal de França.
Aquel caseriu se compausava del castèl aital coma d'una granja de contunh lo vilatge s'es vertadièrament bastit en lo quartièr #que se truca uèi lo "Vièlh Plessis".
La rota de Liers èra a l'epòca la carrièra principala.
Lo nom de Patè i aguèt remplaçat successivament fins a la Revolucion per aqueles de Argouges e de Sebbeville, quand la distincion #passar amb las tèrras a aquelas familhas. Lo castèl #èsser reconstruit al pel baron del Plessis-Patè, chevalier de Laigue, #que #far diboishar un parc :  porg lo dessin del labyrinthe #que n'èra la principala decoració. La Fontaine i i aguèt recebut a aquela epòca.
Après la Revolucion, e mai particularament en la segonda mitat de la, lo pòble va se constituir vertadièrament en municipalitat amb lo bastiment d'una comuna, d'una escòla… Pauc de documents o d'eveniments significatius rebaton lo periòde #que s'estend de la Revolucion a la segonda guèrra mondiala. En 1937, la disposicion del terren de aviation viu lo jorn. En 1940/41, la disposicion de la pista pels Alemands #provocar la destruccion de la Granja de la Justícia e del masatge caseriu de Charcoix.
En junh 1940, lo Plessis-Pâté essuya dels tirs de artillerie. Al continuament de las bombardements de la aviation aliada, de nombrós Plesséiens #abandonar lo pòble ocupat pel envahisseur. Del terren de aviation, #partir escadrilles #que bombardavan lo Angleterre. Fins a la fin de la guèrra. Lo perilh se #far de mai en mai present, en empenhent unas nòvas fes los abitants a la sortida. Cara a l'avançada de las tropas de desliurança, los Alemands, sul ponch de partir, dynamitèrent lo castèl dels Voreges. Lo pòble i aurà liberat l'an 1944.
En los ans 1960, lo Plessis-Pâté viu la siá populacion s'aumentar mercés a la creacion de divèrs caserius.
En 1979, lo bastiment del centre comercial dels Arcades del barrat #permetre l'implantacion de cèrts comèrcis. De mai las desparièras zònas industrialas implantadas sul territòri de la municipalitat favorisson lo sieu desvolopament. Lo dijòus 4 de decembre 1997, en lo moment de l'importanta campanha de trabalhs de restauracion de la Glèisa, una sépulture i aguèt descobèrt en lo braç sud del transept.
Rivedoux-Plage
Comunas vesinas
400px|gaucha||Distanças e posicion relativa
Lengas igboïdas
Las lengas igboïdas, parladas en Nigèria, constituisson una branca de las lengas benue-còngo, que fan partida de las lengas nigèrocongolesas. Lo nom ven de l'igbo, la lenga la mai parlada del grop.
Rivedoux-Plage
Toponimia
Las atestacions ancianas son, per luec:
Lengas igboïdas
Classificacion
thumb|300px|Las lengas igboïdas, en verd, al sud-èst de Nigèria La classificacion intèrna de l'igboïd es :
Buxeuil
Buxeuil (signifie « clairière de buis ») pòt esser :
Bosjean
Geografia
Bosjean Fa partida de la Bressa louhannaise.
Sabla bituminosa
Las sablas bituminosas son un tipe de jaciment de petròli non convencional. Las sablas bituminosas son de sablas escarpas o de greses parcialament consolidat contenent una mescla naturala de sabla, d'argila e d'aiga, embeguda d'una forma de petròli densa e extremament viscosa, tecnicament apelada bitume.
De jaciments de bitume natural son senhalats dins nombroses países, mas especialament en quantitats extremament importantas en Canadà. D'autras sèrvas bèlas se trapan en Cazacstan, en Russia e en Veneçuela. Los jaciments mondials de petròli son estimats a mai de de 2 000 miliards de barrals (320 miliards de mètres cubes); las estimacions incluson los jaciments que son pas estat descobèrts. Las sèrvas provadas de bitume contenon aperaquí 100 miliards de barrals e las sèrvas totalas de bitume natural son estimadas a 249,67 Gbbl (39,694 × 109 m3) dins lo monde, dont 176,8 Gbbl (28,11 × 109 m3), siá 70,8%, en Albèrta, Canadà.
Bosjean
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Sabla bituminosa
Descripcion
Aquelas formacions de feble prigondor (de còps gaireben a l'aflorament) contenon de 80 a 85 % de matérias mineralas (silici e argila), de 10 a 12 % de bitume natural e 5 % d'aiga. Aquel bitume es pas a propriament parlar de petròli, pr'amor qu'es al mens cent còps mai viscós e netament pus dens.
Lo petròli convencional es contituït de comausats leugièrs, tals que lo gas, l’esséncia, e lo querosèn ; conten tanben de compausats pesucs, tals que las òlis de graissatge, los fiols pesucs e lo bitume. Aqueles compausats an de 3 à 300 atòms de carbònis e de punts d’ebullicion anant de -40 à. Lo bitume es el constituït de la fraccion pesuga de petròli sembla un pauc al fiol residual eissit de la destillacion del brut convencional : conten gaireben pas cap d'alcans corts mas fòrça idrocarburs complèxes, policiclics per exemple. es generalament ric en sofre, en resinas, en asfaltèns e en metals pesucs. Òm considèra los petròlis que la densitat API es inferiora a 15° API coma essent de bitumes.
L'origina del bitume es incèrta. Es fòrça tròp viscós per aver migrat dins son estat actual. Se pensa doncas qu'èra, a l'origina, un petròli convencional que, après aver migrat dins de sèrvas tròp pauc prigondas per l'isolar del monde exterior, foguèt degradat, perdent aital sos compausats pus leugièrs per biodegradacion microbiana, per evaporacion, e per « lavatge » a l'aiga. Aquela explicacion fa pasmens pas l'unanimitat.
Reparticion
thumb|right|200px|Sablas bituminosas d'[[Albèrta]]
Las sèrvas son concentradas dins doas zonas geologicas. Es en Canadà, al nòrd de la província d’Albèrta que los principals jaciments de sablas bituminosas se trapan. À l’oèst, dins la region de Rivière-la-Paix (Peace River), al sud, Cold Lake e al nòrd, près de la ribièra Atabasca, mai precisament a Fort McMurray. Près de 20 entrepresas son situadas en Albèrta, que las doas pus importantas son Syncrude e Suncor.
Per comparar a egalitat aquel bitume amb de sèrvas de petròli convencional, cal deduire l'energia necessària a son extraccion e sa transformacion. Las sèrvas de petròli d’Atabasca representan mai de de barrals. Las sèrvas provadas, es a dire que pòdon èsser expleitadas per la tecnologia e las condicions economicaes actualas, representan 174 miliards de barrals, mis 315 milliards serián a tèrme recuperablas,. La sabla conten en mejana 11,5 % de bitume. Cal doncas expleitar una quantitat gigantesca de sablas bituminosas, per fin d’obténer una quantitat enauçada de bitume. D'efèit, la recuperacion de doas tonas de sablas bituminosas permet d’obténer un sol barral de bitume.
En 2012, la produccion de bitume brut a partir de las sablas bituminosas èra de 1,9 milion de barrals per jorn, siá 305000 m3/j, per un total annadièr de 704 milions de barrals, siá 112 milions de m per l'annada.
En Veneçuela, la « cintura » d'Orinoco, probablament la mai granda acumulacion atenenta d'idrocarburs al monde, conten a pauc près lo meteis volum. Tant dense mas pus liquid coma lo bitume dels jaciments canadencs, es sovent classat coma brut extra-pesuc e non coma sablas bituminosas.
Las sèrvas existissent endacòm mai dins lo monde son fòrça pus pichonas. Existís un vast jaciment en Siberia orientala, dins la region d'Olenek, mas gaireben cap informacion es pas disponibla a son subjècte. Se situa sus la còsta artica, lo clima extrême e l'isolament explican que son expleitacion siá pas envisatjada per ara. Russia ten d'autres despaus de sablas bituminosas dins la region Vòlga-Oral (Tatarstan e las regions vesinas), mens vastes que los d'Olenek mas mens dificil d'accès.
Pèire Bermon Ricas Nòvas
Nòtas
<references group=N/>
Panissage
Panissage en arpitan (Panissage en francés) es una comuna arpitana dau Daufinat, situaa dins lo departament d'Isèra e la region de Ròse-Aups.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Quintanilla del Monte
Quintanilla del Monte es un municipi de la província espanhòla de Zamora dins la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Cynodon
Cynodon es un mot grèc que significa « dents de can » (en grèc : canis + dens).
Cynodon es lo nom scientific :
Caupena d'Armanhac
Geografia
vignette|upright=1.6|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
La toponimia d'aqueth lòc se pòt pas separar de l'estudi de l'omonime lanusquet. Segon Bénédicte Boyrie-Fénié, lo nom deu vilatge de las Lanas qu'ei tanben lo d'ua grana familha, sortida probablament de Caupena d'Armanhac, qui ei donc lo nom d'origina. Dauzat qu'explica lo nom per un mot latin inatestat, *cova, « curada, cava, cahornuda » o calva, « pelada », dab lo prelatin penna, « montanha ». Negre qu'i ved l'adjectiu occitan femenin cava e pena, « arròca hauta, crèsta de montanha, escarpament ». Astor, citat per B. Boyrie-Fénié, qu'explica lo nom per un compausat calv pena, vienut cauv pena, « montanha pelada a la cima » o d'un compausat cau pena qui auré lo sens d'« excavacions de la ròca ». J.B. Orpustan que ved dens lo nom ua tautologia : lo prumèr element qu'ei lo de Calp, vila famosa per son ròc ([lo Penyal d'Ifac]) qui seré compausat de *kal-, varianta de *kar(r)-. L'atestacion Caupen de 1243 (per lo vilatge lanusquet) que poderé miar cap a *calp-ennu, dab elements prelatins. Delamarre qu'explica los dus Caupenas per *Cauo-pennā, *Cauā-pennā, benlèu « la punta curada », mes, pr'amor lo p se consèrva dens la lenga actuala, que cau supausar meilèu un sintagme deu tipe *Cauā Pennā. *Pennā que significa « cap », mes qu'a d'autes sens derivats, oronimics (cresta). *Cauā qu'a lo sens de « la cavèca ». Lo nom de Caupena que seré donc celtic. Caupena qu'ei sus ua serròta.
Heilongjiang
Geografia
Lo riu Amor marca la frontièra entre la Republica Populara de China e Russia al nòrd. Heilongjiang conten lo punt mai septentrional de China (comtat de Mohe long de l'Amor) e lo punt mai oriental (a jonhent dels rius Amor e Ussuri).
Demografia
Amb 38 milions d'abitants per, Heilongjiang a una densitat de 81 abitants al quilomètre carrat, contra 136 en mejana en China. Qualques 95 % de la populacion aparten a l'etnia han, la pus importanta de China. Diferentas minoritats son tanben presentas sus lo territòri, dont los tongoses (manchó 1,04 milions, hezhen, 3910, ewenkis, 2706, oroqen, 3871), los coreans al sud-èst (390000), e mongòls (140000).
Jacques Curie
Fraire ainat de Pierre Curie (1859–1906) e bèufraire de Marie Curie (1867–1934), se destrièt en 1880 amb sa participacion, amb son fraire, a la premiera demonstracion de l'efiech piezoelectric. Puei, ajudèt Pierre e Marie Curie dins seis estudis sus lei « rais de Becquerel » que menèron a la descubèrta de la radioactivitat.
Blanhan
Dempui lo 1èir de genèir 2019, Blanhan es comuna delegada e caplòc de la comuna noèra de Blanhan e Prinhac.
Geografia
Lo borg es a Cauçan, vengut tanben caplòc de Blanhan e Prinhac. thumb|350px|center|Comunas a l'entorn avant 2019
Joseph Louis Gay-Lussac
thumb|right|Retrach de [[Joseph Louis Gay-Lussac.]]
Joseph Louis Gay-Lussac (6 de decembre de 1778, Sent Liunard - 9 de mai de 1850, París) es un quimista e fisician francés de la premiera mitat dau sègle XIX. Es famós per son trabalh sus lei proprietats dei gas, sus lo nombre d'Avogradro e sus la molaritat que participèron a la validacion e a la difusion de la teoria atomica e a la definicion dau modèl dau gas perfiech.
Biografia
Joseph Louis Gay-Lussac nasquèt lo 6 de decembre de 1778 dins lo vilatge de Sent Liunard. Son paire, Antoine Gay, èra avocat e magistrat. Relativament aisat, èra proprietari d'una partida importanta dau vilatge de Lussac e, segon un usatge eissit de l'Ancian Regime, apondiguèt lo nom de l'endrech a son nom d'ostau. Arrestat durant la Revolucion Francesa, foguèt liberat après la casuda de Robespierre. Joseph Louis Gay-Lussac èra inicialament destinat a una carriera d'avocat. Pasmens, sei talents foguèron remarcats e foguèt mandat per son paire a París per realizar d'estudis scientifics. En 1797, intrèt a l'Escòla politecnica onte rescontrèt lo quimista Claude-Louis Berthollet (1748-1822), famós per sei trabalhs sus lei equilibris quimics, e venguèt engenhaire en novembre de 1800.
Après sa sortida d'escòla, comencèt una carriera scientifica gràcias a l'ajuda de Berthollet. Venguèt ansin son assistent privat e obtenguèt d'emplecs a l'Escòla politecnica coma ajuda de laboratòri puei repetitor de quimia. Aquò li permetèt de rescontrar de figuras importantas de la comunautat scientifica dau periòde coma l'explorator Alexander von Humboldt (1769-1859) e d'intrar en 1807 au sen de la « Societat d'Arcueil ». Ansin, poguèt contuniar son ascension au sen deis escòlas e institucions scientificas e industrialas francesas. En particular, venguèt professor de l'Escòla politecnica en 1809 e membre dau comitat consultatiu de la direccion generala dei pouveras e saunitres. La Restauracion aguèt pauc d'efiechs sus sa carriera que foguèt nomat au burèu d'assegurança de la Moneda en 1829.
A partir de 1840, abandonèt pauc a pauc sei cargas au profiech de son fiu ò de son amic Théophile-Jules Pelouze (1807-1867). Venguèt professor de l'Escòla d'aplicacion dei tabats. Moriguèt en 1850 en causa d'una insufiséncia cardiaca e foguèt enterrat au cementèri Paire Lachaise.
Fisica
Joseph Louis Gay-Lussac estudièt lei gas durant la premiera partida de sa carriera scientifica. Participèt a l'elaboracion dau modèl dau gas perfiech amb plusors descubèrtas importantas. Ansin, en 1802, descurbiguèt que lei gas, somés a una meteissa pression, presentavan la meteissa aumentacion de volum de 0° a 100° C. Aquò donèt naissança a la lèi de Gay-Lussac (rapòrt P/T constant). Durant aqueu trabalh, Gay-Lussac melhorèt tanben lo baromètre de mercuri.
En 1804-1805, Gay-Lussac utilizèt un aerostat amb Jean-Baptiste Biot (1774-1862) ò Alexander von Humbolt per realizar de mesuras sus l'aire atmosferic. Agantèt una altitud de 7,016 m lo 16 de setembre de 1804, çò qu'èra lo recòrd mondiau dau periòde. Lei mesuras li permetèron d'observar la constància dau camp magnetic terrèstre, de descubrir lei variacions de temperatura e d'umiditat en foncion de l'altitud e d'establir la composicion precisa de l'aiga.
Quimia
La segonda partida de la carriera de Gay-Lussac foguèt puslèu centrada sus la quimia. En particular, en 1808, trabalhèt amb Louis Jacques Thénard (1777-1857) sus la preparacion dau potassi e dau sòdi. Aquò li permetèron de descubrir l'element bòr. En 1809, Gay-Lussac demostrèt que lo clòr èra un còrs simple. Puei, en estudiant l'acid fluoridric e l'acid cloridric, introduguèt la nocion d'idracid, es a dire d'acid contenent pas d'oxigèn. En 1815, en contuniant sei recèrcas sus lo subjècte, descurbiguèt lo cianogèn e l'acid cianidric. Aquò permetèt de corregir una error de Lavoisier que pensavan qu'un acid conteniá obligatòriament d'oxigèn.
Gay-Lussac foguèt a l'origina dau tèrme « iòde » utilizat per designar l'element 53 descubèrt en 1811 per Bernard Courtois (1777-1838). Après 1815, s'interessèt au melhorament dei metòdes d'analisi quimica e au desvolopament de procès industriaus de produccion d'acid sulfuric e d'acid oxalic. En particular, foguèt l'autor de plusors metòdes de contraròtle de la produccion. Enfin, au començament deis ans 1820, concebèt una tecnica de determinacion de la concentracion de l'etanòl dins lei beures alcoolizats. Son metòde foguèt adoptat per la lèi de 1824 sus la taxacion d'aquelei bevendas.
Biologia
En 1810, Gay-Lussac s'interessèt au procès de conservacion inventat per Nicolas Appert (1749-1841). Expliquèt lo succès de la conservacion per una transformacion de la composicion de l'oxigèn gràcias au caufatge. Segon eu, aqueu procès permetiá d'arrestar la fermentacion. Gay-Lussac s'opausèt ansin a Appert que pensava que lo caufatge tuava lei gèrmes. La validitat de la teoria d'Appert foguèt finalament confirmada per Louis Pasteur (1822-1895).
Influéncia e posteritat
thumb|right|Representacion de l'estudi de l'atmosfèra per Gay-Lussac e [[Jean-Baptiste Biot|Biot realizada a la fin dau sègle XIX.]]