cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Qin Shi Huang
Significacion de son títol
A partir dau començament dau periòde Zhou en 1045 avC, lei caps deis estats chinés èran dichs Wang, títol que va pauc a pauc significar cap o rèi. Foguèt lo títol iniciau dau futur Qin Shi Huangdi quand comencèt son rèine sus l'estat Qin. Pasmens, sa victòria de 221 e l'unificacion dau país entaïnèt un cambiament major au nivèu politic e un besonh de legitimar l'òrdre novèu. Per aquò, lo venceire decidiguèt de crear un títol per marcar sa diferéncia e sa poissança novèla. Adoptèt donc lo títol de Premier Emperaire Sobeiran Qin que va donar lo nom Qin Shi Huang :
Usatge
Doas formas son utilizadas dins lo Shiji escrich per l'istorian chinés Sima Qian : Qin Shi Huangdi dins lo capitól cinc e Qin Shi Huang dins lo capitól sièis. La premiera es generalament considerada coma la forma corrècta car lo mòt Huangdi es lo resultat de la fusion dei tèrmes Huang (imperiau) e Di (sobeiran) que permet de crear lo títol d'emperaire.
Naissença e familha
Segon Sima Qian, Qin Shi Huangdi nasquèt vèrs 259 avC. Èra lo fiu ainat de Zhuangxiang, rèi de l'Estat Qin. Sa maire èra una concubina de Zhuangxiang. A sa naissença, recebiguèt lo nom dau clan reiau Qin (Zhao) e lo nom personau de Zheng. Après sa mòrt e la presa dau poder per la dinastia seguenta, leis emperaires Han assaièron de descredibilizar lo fondator de la dinastia Qin. Ansin, se creèt lo racònte de l'illegitimitat de la naissença de Qin Shi Huangdi que son paire vertadier será un marchand conselhier de Zhuangxiang. Aquela teoria foguèt considerada coma possibla durant lei periòdes de l'Empèri Han e dei dinastias seguentas. Pasmens, a l'ora d'ara, sa validitat es contestada en causa d'incoeréncias cronologicas.
Jovença
Lo rèine de Zhuangxiang durèt solament tres annadas e Zhao Zheng venguèt rèi en 246 avC. La succession foguèt contestada per una revòuta dins la region de Tunliu d'un autre fiu de Zhuangxiang. Pasmens, lo sobeiran novèu poguèt aprofichar lo sostèn de Lu Buwei, conselhier de son paire, que venguèt premier ministre e dirigiguèt l'Estat Qin durant la jovença de Zhao Zheng. La revòuta de Tunliu foguèt donc rapidament reprimida, sei caps executats e lo poder novèu definitivament installat.
Temptativas d'assassinat
En 227 avC, Zhao Zheng deguèt faciar la temptativa d'assassinat menada per un cortesan de l'estat Yan dich Jing Ke. Aqueu projècte foguèt ordonat per lo rèi de l'estat Yin en guèrra còntra l'estat Qin. La temptativa mau capitèt e lo rèi capitèt de se defendre. L'execucion de Jing Ke entraïnèt una segonda temptativa d'assassinat dirigida per lo musician Gao Jianli qu'èra un amic de Jing Ke. Coma lo premier còp, lo complòt mau capitèt e Gao Jianli foguèt executat.
Premiera unificacion de China
thumb|right|Reiaumes Combatents vèrs 260 avC.
L'unificacion de China foguèt l'òbra politica principala de Zhao Zheng de 230 a 221 avC. Acomencèt a partir de 229 avC quand Qin Shi Huangdi aprofichèt lei degalhs causat dins l'estat Zhao per un tèrratrem per atacar e conquistar aquela region entre 229 e 228 avC. Aqueu succès encoratjèt Qin Shi Huang de continuar sa politica estrangiera agressiva. Sei fòrças prenguèron lo contraròtle de l'estat Yan dins lo nòrd de China en 226 avC e de l'estat Wei dins lo centre dau país en 225 avC. Puei en 223 avC, se debanèt l'etapa pus decisiva de l'unificacion quand una guèrra novèla permetèt d'anientar l'estat Chu qu'èra lo rivau principau dau principat Qin. Enfin, en 221 avC, la conquista de l'estat Qi marquèt la fin finala dau Periòde dei Reiaumes Combatents e la formacion de l'Empèri Chinés.
Emperaire de l'Empèri Qin
Après la fin de l'unificacion militara de l'Empèri Chinés, la politica de Qin Shi Huangdi foguèt magerament regardada per lo pensament de consolidar l'estat novèu. Ansin, la segonda mitat dau rèine foguèt marcada per l'importància donada ais afaires administratius, economics e frontaliers.
Organizacion administrativa
L'objectiu principau de la politica administrativa de l'emperaire foguèt d'evitar la division de l'empèri e de limitar l'influéncia dei fòrças independentistas dins lei regions conquistas. Aital, una administracion novèla foguèt creada segon dos principis novèus. Lo premier foguèt l'adopcion d'unitats territorialas novèlas e fòrça diferentas dau sistèma feodau dau Periòde dei Reiaumes Combatents per escafar lei frontieras ancianas. Lo territòri foguèt devesit en trenta-e-sièis puei quaranta comandariás. Una comandariá èra tanben devesida en en districts e en comtats. Lo segond principi foguèt de reformar lei condicions d'intrada dins l'administracion de l'estat per demenir l'influéncia dei familhas ancianas e crear una elèit novèla favorabla ais interés de Qin Shi Huangdi. Ansin, l'emperaire adoptèt un sistèma de concors nacionau per venir foncionari en plaça de la succession ereditària tradicionala.
Politica economica
L'objectiu principau de la politica economica de Qin Shi Huangdi foguèt pron similar a aqueu de sa politica administrativa : consolidar l'unificacion de l'empèri novèu e limitar lo risc de revòutas. Per aquò, lo govèrn de Li Si s'ocupèt d'estandizar lo sistèma de mesuras e l'escritura chinesa per favorizar lei cambis comerciaus e renfòrçar la capacitat de contraròtle de l'administracion. Tanben per desvolopar l'economia, lo govèrn acomencèt la bastida d'un ret de rotas e de canaus.
Renfòrçament dei defensas e dei comunicacions de l'Empèri
En fòra de seis interés economics, lo melhorament dei comunicacions entre lei províncias de l'empèri aguèt tanben de renfòrçament militar. D'efèct, après son succès de 221 avC, l'importància deis afaires militars dins la politica de Qin Shi Huangdi demeniguèt pas. Divèrsei guèrras se debanèron, especialament en direccion dau sud còntra leis estats de la region de Vietnam e lei fòrças chinesas conquistèron quauquei regions suplementàrias. Pasmens, aqueu periòde foguèt tanben marcat per lo renfòrçament dei defensas de l'Empèri còntra leis enemics interiors o exteriors.
Ansin, lo ret de rotas e de canaus permetiá tanben de favorizar la mobilizacion e lo desplaçament de tropas per luchar còntra una revòuta intèrna o un enemic estrangier. De mai, Qin Shi Huangdi decidiguèt de luchar còntra la menaça representada per lei tribús Xiongnu situadas au nòrd e au nòrd oèst de l'Empèri. Per aquò, après divèrsei campanhas sensa resultat decisiu, acomencèt la bastida d'un ensems de muralhas e de barris per protegir la frontiera nòrd que será a l'origina de la Granda Muralha.
Complòt de Zhang Liang
En 218 avC, Qin Shi Huangdi foguèt victima per lo tresen còp d'un complòt que son objectiu èra d'assassinar l'emperaire. Foguèt dirigit per un noble Han desirós de venjar la desfacha de son reiaume durant lo periòde dei guèrras d'unificacion de 230-221 avC. Son idèa èra d'aprofichar un viatje d'inspeccion de l'emperaire per mandar un projectil d'un centenau de quilogramas sus sa veitura. Pasmens, en causa d'una informacion erronèa, lo projectil esquichèt pas la veitura de l'emperaire. Leis assassins capitèron de s'escapar e aqueu complòt foguèt la darriera temptativa importanta d'eliminar Qin Shi Huangdi.
Destruccion de l'istòria dei dinastias precedentas
La fin dau rèine de Qin Shi Huangdi foguèt marcada a partir de 213 avC per una politica de destruccion sistèmatica dei libres pertocant l'istòria dei dinastias precedentas. La possession de certanei libres enebits foguèt condamnada per la pena de mòrt. La rason oficiala èra d'empachar de comparasons entre lo rèine de Qin Shi Huangdi e lei senhors precedents. Pasmens, permetiá tanben de consolidar lo poder de la dinastia en plaça e certanei reformas coma l'unificacion de l'escritura chinesa. En revènge, entraïnèt la pèrda d'un nombre important d'òbras.
Recèrca de l'immortalitat
La fin de la vida de Qin Shi Huangdi foguèt marcada per la paur de sa mòrt e la recèrca de l'immortalitat. Ansin, s'organizèt divèrseis expedicions per recercar una pocion de vida o de mascs conoissent lo secrèt e l'emperaire realizèt mai d'un romavatge dins de luòcs sants supausats enausir son vòt. Se lo secrèt de l'immortalitat foguèt pas descubèrt, aquela obsession permetèt de melhorar lei conoissanças geograficas chinesas e d'encoratjar lo desvolopament de l'alquimia.
Mòrt e tomba de l'emperaire
thumb|200px|right|Armada de tèrra cuèita
Qin Shi Huangdi moriguèt lo 10 de setembre de 210 avC durant un viatge d'inspeccion en China Orientala. Sa mòrt foguèt probablament causada per l'ingestion repetida de pilulas de mercuri preparadas per leis alquimistas de la Cort per protegir l'emperaire còntra la mòrt. Lo decès foguèt escondut per lo Premier Ministre Li Si per empachar una revòuta generalizada e preparar una succession favorabla a seis interés gràcias a l'eliminacion dau fiu ainat e eiretier de l'emperaire.
Lo mausolèu e la tomba de Qin Shi Huangdi son situats dins lo district de Lintong. Descubèrts en 1974, son venguts d'endrechs fòrça famós gràcias a la preséncia d'una armada de soudats d'argiela de 6,000 òmes supausats protegir lo còrs de l'emperaire còntra leis esperits marrits. La bastida d'aquel ensems acomencèt en 215 avC e mobilizèt entre 300,000 e 720,000 segon lei fònts istorics. Lo secrèt de la localizacion de la tomba demorèt fins au sègle XX e es totjorn encara sarrada. En revènge, una partida dau mausolèu foguèt cavada per leis arqueologistas chinés.
Complòt per la succession
En causa de sa paur de la mòrt, Qin Shi Huangdi aviá pas preparat sa succession. Aquò entraïnèt divèrsei complòts organizats per sei ministres e conselhiers, especialament son Premier Ministre Li Si. Ajudat per l'eunuc Zhao Gao, Li Si fabriquèt un faus òrdre de suicidi signat per Qin Shi Huangdi per eliminar lo fiu ainat e eiretier supausat Fusu e lo generau Meng, son sostèn pus important e un enemic dei dos òmes. Aquò capitèt e un autre fiu de Qin Shi Huangdi venguèt emperaire sota lo contraròtle dei dos caps dau complòt. Pasmens, la novèla de la mòrt de l'emperaire entraïnèt de revòutas dins mai d'una província e la dinastia Qin s'afondrèt en 206 avC, solament tres ans après la disparicion de son fondator.
Familha e descendéncia
Durant sa vida, Qin Shi Huang aguèt un nombre fòrça important de concubinas, un cinquantenau d'enfants e tanben un cinquantenau de felens. En revènge, nomèt jamai d'emperatritz oficiala. Entre seis enfants, lei pus importants foguèron Fusu que foguèt son eiretier supausat e Huhai que venguèt son successor sota lo nom de Qin Er Shi.
Quincerot (Còsta d'Aur)
Quincerot  es una comuna francesa administrada per lo departament de Còsta d'Aur de la region de Borgonha Franca Comtat.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Convencion europèa dels drechs de l'òme
La Convencion de salvagarda dels drechs de l'Òme e de las libertats fondamentalas, comunament dicha Convencion europèa dels drechs de l'Òme o Concencion europèa dels drechs unans (CEDU) es un tractat internacional signat pels Estats membres del Conselh de l'Euròpa lo 4 de novembre de 1950 e dintrat en vigor lo 3 de sepembre de 1953.
Son objectiu es de protegir los drechs de l’Òme e las libertats fondamentalas permetent un contraròtle judiciari del respècte d’aquestres drechs individuals. La Convencion se referís a la Declaracion universala dels drechs de l'Òme, proclamada per l'Assemblada generala de las Nacions uniadas lo 10 de decembre de 1948. Lo respècte de las obligacions pels Estats partidas de la CEDU es contraròtlada dins l’encastre d’una procedura de planh individuala e etatic.
La Convencion evoluiguèt amb lo temps e compren diferents protocòls. Per exemple, alara que la CEDU autoriza la pena de mòrt, lo protocòl 6 l'interdit en temps de patz e lo protocòl 13 l'interdit qui que siá lo cas, tanben en cas de guèrra.
Protocòls
En 2002, tretze protocòls a la Convencion foguèron dobèrts a signatura.
Protocòls amendant la Convencion
Totas las disposicions legislativas qu’avián estat amendadas o apondudas per aquestes protocòls son remplaçadas pel protocòl 11 (STE 155), a partir de la data de sa dintrada en vigor lo 1èr de novembre de 1998. A partir d’aquesta data, lo protocòl 9 (STE 140), dintrat en vigor lo 1èr octobre de 1994, es abrogat e lo protocòl 10 (STE 146) venguèt sens objècte.
Lo tèxte de la Convencion foguèt amendat mai d’un còp.
Los protocòls màger son los seguents:
Lo protocòl 2 (STE 44, adoptat lo 6 de mai de 1963), alara qu'amenda pas lo quita tèxte de la Convencion, prevei que deu èsser considerada coma una partida integranta de la Convencion, e foguèt consolidat dins la Convencion pel protocòl 11.
Lo protocòl 11 instituís un cambiament fondamental dins lo mecanisme de la Convencion. Coma indicat mai naut, la Comission foguèt abolida, e las personas fisicas foguèron autorizadas a sasir dirèctament la Cort. Aquò obliguèt a far de cambiaments dins l'organizacion de la Cort, per li permetre de téner son ròtle novèl mai espandit. Lo protocòl 11 tanben aboliguèt totas las foncions judiciària del Comitat dels Ministres. Lo protocò 11 tanben faguèt necessari d’amendaments als protocòlss qu’avián espandit los drechs substancials.
Los autres protocòls (1, 4, 6, 7, 12 e 13) apondèron de drechs substancials a aquestes ja protegits per la Convencion, que son expausats mai bas, a la seguida d’aquestes contenguts dins la quita Convencion.
Los protocòls 14 e 14 bis adoptats en 2004 e dintrats en vigor lo 1èr de junh de 2010 reforman en prigond lo foncionament de la Cort: es question de regular l'encombrament de la Cort.
Lo protocòl 15 dobèrt a la signatura dels Estats partidas dempuèi lo 24 de junh de 2013 e que dintrarà en vigor quand serà ratificat per l'ensemble dels États partidas amenda la Convencion i introdusent una referéncia al principi de subsidiaritat e al marge d’apreciacion daissat al jutge nacional dins l'interpretacion de la Convencion. Amb lo protocòl 15, lo delai per formar un recors davant la Cort passarà de 6 a 4 meses a comptar de la decision nctionala definitiva.
Lo protocòl 16, dobèrt a la signatura dels Estats partidas a partir del 2 d’octobre de 2013, dintrèt en vigor lo 1èr d’agost de 2018, a la seguida de sa ratificacion per la França. Introduch una procedura facultativa permetent a las mai nautas jurisdiccions nacionalas de sasir la Cort per avís sus un litigi en cors.
Contengut
La Convencion compren cinc seccions principalas. La seccion I, que compren los articles 2 a18, enóncia los principals drechs e libertats. A l'origina, la Seccion II (article 19) instituiguèt la Comission e la Cort, las Seccions III (articles 20 a 37) e IV (articles 38 a 59) definisson, respectivament, las proceduras de foncionament de la Comission e de la Cort, e la Seccion V conten de disposicions divèrsas.
Selommes
Selommes es una comuna francesa, situada dins lo departament de Loir e Char e la region dau Centre.
Convencion europèa dels drechs de l'òme
Contengut
Fòrça articles de la Seccion I son estructurats en dos paragrafs: lo primièr definís los drechs o libertats alara que lo segond enóncia las excepcions e limitacions als drechs fondamentals (atal l'article 2-1 definís lo drech a la vida, alata que la partida 2-2 enóncia las excepcions ont l'usatge de la fòrça pòt provocar de mòrts).
Article 4: interdiccion de l'esclavatge
L'article 4 interdit l'esclavatge e lo trabalh forçat. Pasmens aquesta interdiccion s'aplica pas a la conscripcion, al servici nacional, al trabalh en preson, als servicis impausats en cas d'urgéncia o de calamitat, e a las « obligacions civicas normalas ».
Selommes
Geografia
Selommes Es un vilatge situat en lo Loir-e-Doncas que, #que fa partida de la comunitat de municipalitats de Beauce e Gâtine.
Convencion europèa dels drechs de l'òme
Libertat
L'article 5 definís lo drech a la libertat, somés sonque a unas excepcions legalas qu’autorizan l'arrestacion dins d’escasenças definidas, coma l'arrestacion de personas sopçonadas d'actes criminals, o l'emprisonament de personas condamnadas per un tribunal. L'article prevei tanben lo drech d'èsser informat, dins una lenga que se compren, de las rasons de l'arrestacion e de las cargas retengudas contra se, lo drech de recors rapid davant un tribunal per determinar la legalitat de l'arrestacion o de la detencion, lo drech d'èsser jutjat dins un delai rasonable o liberat dins l’encastre de la procedura, e tanben lo drech a compensacion en cas d'arrestacion o de detencion en violacion d’aqueste article.
Selommes
Geografia
Selommes est un village situé dans le Loir-et-Cher, qui fait partie de la communauté de communes de Beauce et Gâtine.
Convencion europèa dels drechs de l'òme
Seguretat personala
Lo concèpte de seguretat personala a pas encora fach l'objècte d'interpretacion per la Cort. Pasmens faguèt l'objècte de comentaris emeses per la Cort suprèma del Canadà destriant lo concèpte de « Libertat ». Dins l'afar opausant J.G. al ministre de la Santat, la CSC retenguèt que lo drech a la seguretat personala de planhent aviá estat violat per la província del Nòu Brunswick. La Cort qualifiquèt lo raubament per un Estat de l'enfant d'una persona de prejudici greu a l'integritat psicologic del parent. Es en consequéncia un recors excepcional que pòt èsser utilizat pas qu'en acòrdi amb los principis de justícia fondamentala, e constituís, s’es pas lo cas, una violacion del drech a la seguretat personala.
Selommes
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Convencion europèa dels drechs de l'òme
Article 6: drech a un procès equitable
L'article 6 definís dins lo detalh lo drech a un procès equitable, e tanben lo drech a une audiença publica davant un tribunal independent e imparcial, la presompcion d'inocéncia, e d'autres drechs secondaris (de temps e possibilitats per preparar sa defensa, l'assisténcia d'un avocat, la possibilitat de far interrogar de testimònis, l'assisténcia gratuita d'un interprèta).
Selommes
Istòria
A l'adreça seguenta, auretz tota l'istòria de Selommes per la abbé Brisset : http://jenore.pagesperso-Iranja.fr/Documents/Istòria%20de%20Selommes.pdf
Juan Velasco Alvarado
Juan Francisco Velasco Alvarado (1910-1977) militar e òme politic, foguèt president de Peró entre 1968 e 1975.
Sant Julian e Chaptuèlh
Sant Julian e Chaptuelh (Saint-Julien-Chapteuil en francés) z-es una comuna velaiesa, situada dins lo departament del Naut Léger e la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament d'Auvèrnhe.
Geografia
thumb|left|140px|Los sucs dau Maigau a Sant Julian-Chaptuèlh. Es una comuna de mièja montanha, sul territòri de la quala se quilhan mai de sucs que despassan los 1000 mètres e apertenon au massís dau Maigau : -	au nòrd : lo mont Chanis (naut. ), lo mont Roge, la Pèira de Bard , lo suc de la Faia ; -	A l'èst : Monier (, ponch culminant de la comuna), que sos pendís nòrd, oèst e sud apertenon a la comuna ; -	Au sud : la Tartuga e lo Montcharret, que sos pendís nòrd se situan dins la comuna ; -	Au centre, a aperaquí dau borg de Sant Julian, s'enauça lo suc de Chaptuèlh, considerabla per las siás orgas basalticas, e portaire d'un torn arroïnada.
Lo suc de Monac, que sembla ligat visualament, al borg de Sant Julian, es situat en realitat dins la comuna vesina de Sant Pèire d'Ainac.
Selommes
Istòria
A l'adresse suivante, vous aurez toute l'histoire de Selommes par l'abbé Brisset : http://jenore.pagesperso-orange.fr/Documents/Histoire%20de%20Selommes.pdf
Convencion europèa dels drechs de l'òme
Article 6: drech a un procès equitable
Article 6 - Drech a un procès equitable
Article 7: legalitat de las penas
A primièr vejaire, l'article 7 interdit tota mesa en causa retroactiva. Pasmens, son títol brèu es considerat coma constituissent una partida substenciala de l'article.
Interdiccion de la leis retroactivas
L'article 7 interdit la qualificacion criminala retroactiva d'actes. Pas degun pòt èsser castigat per un acte qu’èra pas considerat coma una infraccion al moment ont foguèt realizat. Aqueste article dispausa qu'una infraccion es establida o en drech nacional, o en drech internacional, çò qu’autoriza l'engatjament d’accion contra aqueste qu’auriá realizat un acte non qualificat d'illegal per la leis de son país al moment dels fachs, mas qu’èra un crime al vejaire dels usatges en drech internacional. L'article 7 interdit tanben que siá prononciada una pena mai presuga qu’aquesta qu’èra aplicabla al moment dels fachs reprochats a l'inculpat.
Article n° 8: drech al respècta de la vida privada e familiala
L'article 8 definís lo drech al respècte « de sa vida privada e familiala, de son domicili e de sa correspondéncia ». Aqueste drech es pasmens subjècte a de restriccions « previstas per la lei » e « necessàrias, dins una societat democratica ». Aqueste article establís clar una proteccion contra las enquèstas illegalas, mas la Cort donèt a la proteccion de la « vida privada e familiala » definida dins aqueste article una interpretacion pro larga, considerant per exemple que l'interdiccion d'actes omosexuals consensuals e privats viola aqueste article. Aquò pòt èsser comparat a la jurisprudéncia de la Cort suprèma dels Estats Units d’America, que tanben adoptèt una interpretacion pro larga del drech a respècte de la vida privada.
Article 9: libertat de pensada, de consciéncia e de religion
Sasida per un testimòni de Jeova per una requiste enviolacion de l'article 9 a causa del refús de li acordar l'objeccion de consciéncia, la granda cambra de la CEDU concluguèt, per setze voces contra una, que l'articla 9 protegís lo drech a l'objeccion de consciéncia (arrèst definitiu de la CEDU del 7 de julhet de 2011;Bayatyan c Armenia).
Article 10: drech a la libertat d'expression
L'article 10 definís lo drech a la libertat d'expression, qu’es somés a unas restriccions « previstats per la lei »; aqueste drech compren « la libertat d'opinion e la libertat de recébre o de comunicar d’informacions o d’idèas sens que pòsca i aver ingeréncia d'autoritats publicas e sens consideracion de frontièra ».
Article 11: drech a la libertat de reünion e d'associacion
L'article 11 protegís lo drech a la libertat de reünion e d'associacion, e tanben lo drech de formar de sindicats. Es pasmens subjècte a de restriccions « previstas per la lei » e que son de « mesuras necessàrias, dins una societat democratica ». L'article 11 protegís tanben, per la jurisprudéncia de la Cort europèa dels drech de l'Òme, lo drech de non associacion.
Article 12: drech al maridatge
L'article 12 definís lo drech per l'òme e la femna de se maridar, a l'edat nubila, e de fondar una familha.
Malgrat fòrça sasinas, la Cort a fin al present refusat d’espandre las disposicions d’aqueste article als maridatges omosexuals. La Coet justifiquèt aquesta posicion considerant qu’aqueste article s'aplicava sonque al maridatge entre personas de sèxe diferent, e qu'un larg marge d'apreciacion deu èsser daissat als Estats d’aqueste domèni.
Article 13: drech a un recors efectiu
L'article 13 definís lo drech a un recors efectiu davant las autoritats nacionalas en cas de violacion de drechs protegits per la Convencion. L'incapacitat d’opténer aqueste recors davant una instància nacionala per una violacion de drech de la Convencion es tanben, en se, una infraccion a la Convencion, susceptible d’accions separadas.
Lo drech a un recors efectiu èsser sempre coblat a una autra libertat fondamentala que deu èsser protegidas. En efièch, un recors efectiu contra de damatges minors o relevant pas de las competéncias de la Cort a pas de valor.
Article 14: interdiccion de la discriminacion
L'article 14 enebís la discriminacion. Aquesta interdiccion es a l’encòp larga e restrencha. En efièch, d'un biais, l'article interdit tot tipe de discriminacion fondada sus quin critèri que siá. L'article enóncia una lista d’aquestes critèris, coma lo sèxe, la raça, la color, la lenga, la religion, l'apartenéncia a una minoritat nacionala e d’autres e indica qu’aquesta lista es pas tancada. D'autre biais, lo camp d’aquesta interdiccion es limitada a la discriminacion al vejaire dels drechs cobèrts per la Convencion.
Veire l'afar E.B. contra França e l'afar Fretté contra França
Article 15: derogacions
L'article 15 autoriza los Estats contractants a derogar als drechs garantits per la Convencion en situacion d'urgéncia. Aqueste possibilitat foguèt utilizada, per exemple, pel Reialme Unit per adoptar una lei autorizant la detencion de certs prisonièrs sens jutjament (BBC 4 d’agost de 2004).
Article 16: restriccion a l'activitat politica dels estrangièrs
L'article 16 autoriza las restriccions de participacion a l'activitat politica dels estrangièrs.
Article 17: interdiccion de l'abús de drech
L'article 17 dispausa que pas degun pòt utilizar los drechs garantits per la Convencion dins l’objectiu de cercar l'abolicion o la limitacion de sos quita drechs.
Article 18: limitacion de l'usatge de las restriccions als drechs
L'article 18 dispausa que tota limitacion dels drech prevista per la Convencion pòt èsser utilizada sonque dins l’objectiu per que foguèt definida.
Protocole 1: proprietat, educacion, eleccions
L'article 1 establís la proteccion de la proprietat privada. L'article 2 establís lo drecha a l’edicacion, e lo drech dels parents d'educar lors enfants en acòrdi amb lors conviccions religiosas e filosoficas. L'article 3 definís lo drech a d’eleccions regularas, liuras e justas.
Protocole 2: empresonament civil, desplaçaments, expulsion
L'article 1 interdit l'internament de personas per causa d'« incapacitat a complir d’obligacions contractualas ». L'article 2 garantís lo drech de cadun a se desplaça librament a l'interior de son país, e tanben lo drech de quitar son país. L'article 3 interdit l'expulsion des ressortissents nacionals. L'article 4 interdit l'expulsion collectiva d'estrangièrs.
Protocòl 6: pena de mòrt
Lo protocò 6 demanda a las partidas de restrénher l'aplicacion de la pena de mòrt a las situacions de guèrra o d'urgéncia nacionala, çò qu’abotís a l'interdire en temps de patz.
Protocòl 7: expulsion, apellacion en matèria penala, compensacion, dobla incriminacion, egalitat entre eposes
L'article 1 interdís l'expulsion d'« estrangièrs en residéncia regulara » levat cas de decisions presas dins l’encastre de la lei, e lor garantís lo drech de conéisser los motius de lor expulsion e d'obténer un examèn novèl de lor cas. L'article 2 balha lo drech d’apellacion dins totes los afars penals. L'article 3 balha de compensacion en cas de condemnacion non justificada. L'article 4 interdís la dobla incriminacion. L'article 5 afirma l'egalitat entre esposes.
Protocole 12- interdiction de discrimination
Lo Protocòl espandís l’interdiccion de la discriminacion a totes los drechs legals, quitament se son pas protegits per la Convencion, del moment que lo son en drech nacional.
Protocòl 13 - pena de mòrt
Lo protocòl 13 demanda l'abolicion totala de la pena de mòrt, que siá en temps de patz o en temps guèrra.
Protocò 14 e protocòl 14 Bis - Refòrma de la Cort
NB : la possibilitat es ara dobèrta a l'Union europèa d'aderir a la Convencion, sabent que l'adesion es efectivament pel tractat sus l'Union europèa dins sa redacion eissida del tractat Lisbona.
Protocòl 15 (non ratificat)
Le protocole 15 s'inscriu dins l'objectiu de melhorat la proteccion dels drechs e libertats garantidas per la Convencion redusent lo flus de requistas e en implicant lo jutge nacional per l'aplicar la Convencion. Lo protocòl reduirà lo delai de recors de 6 a 4 meses a comptar de la decision nacionala definitiva. Introduirà tanben dins la Convencion lo principi de subsidiaritat e de marge d'apreciacion daissat al jutge nacional dins l'interpretacion de la Convencion.
Lo protocòl 15 es dobèrt a la signatura dempuèi lo 24 de junh de 2013 e dintrarà e vigor quand l’ensems dels Estats l’aurà ratificat. L’Itàlia e la Bosnia e Erzegovina a pas encore ratifiat lo protocòl.
Protocòl 16
Lo protocòl 16 desvolopa la competéncia facultativa de la CEDU. Una procedura d'avís es introducha, dobèrta a las nautas jurisdiccions nacionalas dels Estats partidas, al subjècte de las questions de principi relativas a l’interpretacion o a l’aplicacion dels drechs e libertats definidas per la Convencion o sos protocòls. La Cort poirà rebutar una demanda d'avís e l'avís donat ligarà pas lo jutge nacional.
Convencion europèa e Union europèa
L'Union europèa es pas partida a la Convention (aviá pas la personalitat juridica per ratificar de tractats a sa creacion), ara ten la personalitat juridica dempuèi lo tractat de Lisbona (01/12/2009), l'article 6 dispausa que l'Union europèa pòt aderir a la CEDU. Lo 1èr de junh de 2010 la CEDU prevei, en modificant son article 59, que l'UE pòt aderir a la CEDU, mas las disposicions del tracat de Lisbona donan un encastre juridic per que l'Union venga partidas del traitat, que siá ratificat per totes los Estats membres de l'UE e de l'aprobacion de totes los autres Estats partidas de la CEDU.
E, la Cort europèa dels drechs umans se declarèt en 2005 competenta per verificar la conformitat d'actes d'aplicacion de nòrmes eissidas del drech de l'UE quand un marge nacional d'aprecicion èra daissada a la discrecion de l'Estat membre de l'UE (arrèst Bosphorus).
Manual dels drechs de l'Òme del Congrès dels poders locals e regionals del Conselh de l'Euròpa
Lo Congrès dels poders locals e regionals del Conselh de l’Euròpa, dins l’encastre de sas missions de seguida de la democrcia locala, a tanben vocacion de sensibilizar los elegits als drechs umans e a lor aplicacion al nivèl local e regional en Euròpa.
Lo trabalh del Congrès s’organiza entre autre a l’entorn de tres comissions estatutàrias instauradas en octobre de 2010. D’entre elas, la Comission de las questions d’actualitat encargada d’estudiar lo ròtle dels poders locals e regionals prepara de trabalh sus de tèmas coma la coesion sociala, la participacion ciutadana, l’educacion, lo desvolopament sostenible, lo dialòg intercultural e interreligiós, la proteccion dels enfants contra los abuses sexuals, la participacion dels joves, l’integracion dels migrants, del vejaire de las valors fondamentalas del Conselh de L’Euròpa.
Lo Congrès dels poders locals e regionals s’encarga de la dimension locala e regionala de la realizacion de la campanha Un sus Cinc, dins l’objectiu de promòure la signatura e la ratificacion de la Convencion del Conselh de l’Euròpa sus la proteccion dels enfants contra l’expleitacion e los abuses sexuals (Convencion de Lanzarote).
Lo Manual dels drehs umans
Lo Congrès dels poders locals e regionals del Conselh de l’Euròpa, convencut que l’aplicacion dels drechs umans contribuirà a l’objectiu d’enforçar la democracia locala e regionala pertot en Euròpe, publiquèt en novembre de 2018 un Manual dels drech de l'ome en anglé "Handbook on Human Rights at local and regional levels - vol.1".
Un primièr volum es consacrat als drechs dels refugiats, gents del viatge e personas LGTBI
Annèxes
[[Fichièr:Conventions_internationales_des_Droits_de_l'Homme-carte.svg|vinheta|300x300px| Païses avent ratificat un tèxte regional de proteccion dels drechs umans
]]
Le Pin de Balmar
Le Pin de Balmar es una comuna del Lengadòc tolosan dins le departament de la Nauta Garona e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Geografia
Aquela comuna es situada dins la banlèga èst de Tolosa.
Istòria
Pendent l'Ancian Regime, Le Pin èra de la diocèsi civila de Tolosa, doncas de la província de Lengadòc, de la generalitat de Tolosa, de l'archidiocèsi de Tolosa e de la senescauciá de Tolosa. Le vocable de la glèisa es Sent Pèire. En 1790, Le Pin èra del canton de Tolosa; en l'an IX, del canton de Tolosa-sud, en 1973, de Tolosa-8.
Mont-de-l'Enclus
Mont-de-l'Enclus es una comuna de la província bèlga de Enaut.
Biéville
Biéville es una comuna normanda, situada dins lo departament de la Marga e la region de la Bassa Normandia.
Montigny-le-Tilleul
Montigny-le-Tilleul es una comuna de la província bèlga de Enaut.
Biéville
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Departament del Nòrd (França)
Lo Nòrd (en francés: Nord) es un departament de França europèa, dins la region dels Nauts de França.
Nèrvi
En anatomia, al sen del sistèma nerviós, periferic e central, un nèrvi designa un gropament d'axòns, mielinizat o non, eissit de las cellulas nerviosas.
Departament del Nòrd (França)
Lo caplòc es Lilla.
Nèrvi
Se distinguís 12 parelhs de nèrvis cranian al nivèl encefalic, e 31 parelhs de nèrvis espinals al nivèl de la mesolha espinala.
Departament del Nòrd (França)
Se devesís en  arrondiments,  cantons e  comunas.
Nèrvi
Aqueles nervis transmeton de messatges nervioses sensorials o motors de biais centripèt e centrifug. Los nervis conduson de senhals electrics que correspondon a de movements ionics (ions sòdi e potassi) a travèrs las membranas per de besals ionics encastrats dins la membrana plasmica. Aqueles potencials se desplaçan de contunh suls axòns non mielinizats, o de nos de Ranvier en noses de Ranvier sus las fibras mielinizadas.
Departament del Nòrd (França)
Es lo departament francés pus poblat.
Nèrvi
Foncions
Los nèrvis son los sols ligams de connexions entre lo cervèl e lo rèsta del còs umain. Per aquò, un vast malhum va del cervèl e baissa dins tot lo còs mercé a la mesolha espinala passant per las vertèbras de la colomna vertebrala, onte se ligan totes los nèrvis. Aqueles nèrvis son apuèi connectats als diferents organs, muscles, glandas e receptors sensorial (pels nèrvis sensitius) e atal pòdon o transmetre d'informacions al cervèl (pels nèrvis sensitius) o al contrari, lo cervèl envia d'informacions (pes nèrvis motors responsables per exemple de la mesa en movement volontaris d'una articulacion coma lo braç).
Departament del Nòrd (França)
Istòria
Lo departament foguèt creat lo 4 de març de 1790 amb son capluòc a Douai. Lo capluòc foguèt desplaçat a Lilla en 1803.
Lengas
thumb|250px|Lo flamenc dins l'arrondiment de Dunquèrca, en 1874 e 1972 Dins lo Nòrd se parla:
Morlanwelz
Morlanwelz es una comuna de la província bèlga de Enaut.
Lista dels presidents de Peró
thumb|130px|Blason de Peró. Lo president es lo cap d'Estat e de govèrn de Peró. Aquela es una lista dels presidents que jos aquel o un autre títol an exercit la magistratura suprèma de Peró al cors de la siá istòria republicana, dempuèi la siá independéncia, en 1821, fins a uèi.
Saint-Saviol
Saint-Saviol es una comuna peitavina, situada dins lo departament de Viena e la region de Novela Aquitània, ancianament de Peitau-Charantas.
Lista dels presidents de Peró
Dempuèi 1821 que s'inícia la vida republicana, Peró foguèt governat per divèrses personatges que van dempuèi los militars que lutèron per l'independéncia, fins a personas de l'aristocracia, en passant per representants indigènas e de las minoritats etnicas del país.
Saint-Saviol
Comunas limitròfas
400px|gaucha||Distanças e posicion relativa
Lista dels presidents de Peró
L'istòria republicana de Peró es estada plena d'incidents, rebellions militaras, còps d'estat e de luchas civilas. Es pas estat una situacion rara, alavetz, qu'en determinat moment lo president de la Republica li aja calgut daissar un encargat a palai mentre anava acalorar un suslhèuament al dedins del país. O lo fach, tanben repetit, qu'existiscan dos -e quitament mai- de presidents en exercici al meteis temps.
Saint-Saviol
Toponimia
Las atestacions ancianas son, per lhuec:
Nòtas
<references group="N"/>
Brouckerque
Brouckerque es una comuna francesa del departament del Nòrd e de la region dels Nauts de França. .
Geografia
thumb|left|Brouckerque En lo sieu costat e lo sieu arrondissement|180px
thumb|left|Brouckerque dans son canton et son arrondissement|180px.
Roissy-en-France
Roissy-en-France es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Val d'Oise e la region d'Illa de França.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Comunas d'Alèir
Lo departament d'Alèir a 320 comunas.
Lista de las 320 comunas del departament d'Alèir per òrdre alfabetic, amb lor còdi INSEE e lor còdi postal principal, e mai lor apartenéncia a las principalas estructuras intercomunalas en 2010.
Veire tanben la lista dels cantons d'Alèir, la lista d'ancianas comunas d'Alèir e las Listas de las comunas de França (autres departaments).
Igo
L'igo (o ahlon) es una lenga kwa parlada en Tògo.
Canton d'Aubanha Èst
Lo canton d'Aubanha Èst es una anciana division administrativa, estatistica e electorala francesa de l'arrondiment de Marselha e dau departament dei Bocas de Ròse.
Igo
Localisacion
L'igo es parlat dins la prefectura de Danyi, dins la region dels Plateaux en Tògo.
Canton d'Aubanha Èst
Portava lo còde estatistic (INSEE) 13 54 (forma corta) o 13 3 54 (forma longa).
Compausicion
Lo canton compreniá 6 comunas: un tròç d'aquela d'Aubanha e autras cinc entièras.
Istòria
Lo canton es creat en 2003 a partir de comunas daus cantons d'Aubanha e de La Ciutat.
A las eleccions de 2004, lo centrista Roland Giberti (cònse de Gemenòs, UDF, puèi NC) n'es elegit conselhier generau. Es reelegit en 2011.
Lo canton es suprimit en 2015.
Sant Julian d'Ança
Sant Julian d'Ança (Saint-Julien-d'Ance en francés) z-es una comuna velaiosa, situada dins lo departament del Naut Léger e la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament d'Auvèrnhe.
Comunas vesinas
400px|left|Distanças e posicion relativa
Faralhon
Un faralhon (provençal, lengadocian, lemosin)   o farilhon (provençal)  es un pilar, una agulha o un pinacle de pèira destacat del litoral per l'erosion e que pòt o pas formar una illa. L'agulha a una forma ponchuda, contràriament al pilar mentre que lo pinacle es un tèrme mai general utilisat per designar un pic en forma de pilar o d'agulha.
Nom
Lo mot faralhon o farilhon, coma sei aparentats (italian, catalan, etc), es un diminitiu de far en rason de la fòrma dei ròcas, del grèc ancian φαλαριῶν (falarion).
Variacion dialectala
Las doas formas farilhon e faralhon son atestadas dins lo lexic e la toponimia provençala. La forma faralhon―francizat en faraillou, farailloux, o pharaillon―es trobada dins la toponimia als domenis lengadocian, lemosin, e peitavin-santongés. Es donc probable que la forma mai comuna occitana es faralhon, amb las variantas farilhon en Provença e benlèu haralhon (segon lo cambiament f- -> h-) en gascon.
Formacion
Los faralhons se forman generalament dins de ròcas sedimentàrias o volcanicas a lièch orizontal, en particular suls bauces calcaris. La duretat mejana d'aquelas ròcas significa una resisténcia mejana a l'erosion abrasiva e attritiva. Un jaç mai resistent pòt formar una ròca de cobertura. (Los bauces amb de ròcas mai feblas, talas que l'argila o la ròca fòrtament articulada, an tendéncia a s'enfonsar e a s'erodar tròp rapidament per formar de faralhons, mentre que las ròcas mai duras talas que lo granit s'erodan de manièras diferentas.).
Lo procès de formacion comença generalament quand la mar ataca de linhas de feblesa, talas que de diaclasas abruptas o de petitas zònas de falha dins un bauç. Aquelas fendilhas s'agrandisson puèi progressivament e se transforman en caunas. S'una cauna travèrsa un promontòri, una arca se forma. Una erosion suplementària provòca l'esbaussament de l'arc, laissant lo pilar de ròca dura a despart de la còsta, lo faralhon. Finalament, l'erosion entrainarà l'esbaussament del faralhon, laissant una soca. Aquela soca forma generalament una petita illa rocosa, sufisentament bassa per qu'una marèa nauta la pòsca submergir.
Nòtas
<references group="N"/>
Mouscron
Mouscron es una comuna de la província bèlga de Enaut.
Argonautas
thumb|300px|L'Argo, de Lorenzo Costa. Dins la mitologia grèga, los argonautas (del grèc: Αργοναύται) èran cinquanta-cinc camaradas de Jason que participèron a la cerca de l'aus d'aur, embarcats dins una nau sonada Argo, çò que donèt son nom d'argonautas. L'istòria dels argonautas es una de las legendas mai ancianas. Lo nombre d'argonautas es generalament variable, pasmens dins totas las versions conegudas i a entre 40 e 55 eròis. La mencion mai anciana de l'expedicion dels argonautas apareis dins l'òbra màger de l'autor grèc Omèr, l'Odissèa.
Crit de Dolores
thumb|200px|Miguel Hidalgo y CostillaLo Crit de Dolores qu'ei un eveniment considerat com la debuta de la Guèrra d'Independéncia de Méxic. En ehèit, lo 16 de seteme de 1810 lo prèste Miguel Hidalgo que lancè ua crida a non pas aubedir a l'autoritat espanòla. Au cors d'aquesta crida, que hè bronir la campana de la glèisa de la ciutat de Dolores (uei Dolores Hidalgo, Guanajuato).
Davath los parropians amassat Hidalgo que s'auré alavetz cridat : "¡Viva la Virgen de Guadalupe!, ¡Abajo el mal gobierno!, ¡viva Fernando VII!" (Viva la Verge de Guadalupe !, Jus au mau govèrn !, Viva Ferran VII !). La referéncia au rei Ferran VII qu'èra un pretexte (com ac hore tanben quauques mes après a l'escadença de la Revolucion de Mai a Buenos Aires) entà ignorar l'autoritat coloniau shens non pas anar tròp luenh puish qu'alavetz Ferran VII n'avèva pas nada poder entà exercir cap autoritat.
La Guerra d'Independéncia de Méxic que s'acabore dab la signatura deu Tractat de Córdoba lo 24 d'agost de 1821 e l'entrada de l'armada Trigarante dens la Ciutat de Méxic lo 27 de seteme de la medisha annada.
Ligament
Un ligament es una corta benda de teissut conjontiu fibrós compausat subretot de longas moleculas de collagèn. Es una estructura fòrça solida. Los ligaments connèctan los òsses a d'autres òsses dins d'articulacions e fan partida d'aquelas articulacions (religan pas los muscles als òsses; es la foncion dels tendons). Qualques ligaments limitan la mobilitat de las articulacions, o enebisson qualques movements. Atal, aparan tota l'articulacion de las estòrsas e de las luxacions pendent los movements forçats.
Canton de Francescàs
Lo canton de Francescàs es ua anciana division administrativa d'Agenés, situada en Gasconha, dens l'arrondiment de Nerac, lo departament d'Òut e Garona e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània. Despuish 2015, lo canton de Francescàs es suprimit e las 7 comunas son dens lo canton de l'Albret, damb Nerac per burèu centralizator. La lenga autoctòna es l'occitan gascon orientau (prononciacion [-ɔ] de la finala a pòsttonica) ).
Ligament
Los ligaments servisson tanben a jónher d'organs entre eles. Per exemple lo ligament arterial fixa l'aòrta descendenta e l'artèria pulmonara esquèrra ensems.
Canton de Francescàs
Istòria
Lo canton se creèc pendent la Revolucion. I agoc tanben un canton de Montcrabèu enter 1790 e 1801.
Ligament
Patologia
En patologia, las lesions dels ligaments son de :
Patologia ligada a la natura e a la textura dels ligaments:
Guerilha
La guerilha es una forma de guèrra caracterizada per d'accions de secutament, d'emboscadas e de còps de man. Es generalament menada per de tropas leugieras e mobilas (combatents irregulars, partisans, comandòs...) sensa linha de frònt dins de zònas ruralas ò urbanas. Es emplegada quand un camp es clarament dominat per un autre.
Sei tacticas son basadas sus la suspresa, la dispersion dins de zònas d'accès malaisat (montanhas, paluns, seuvas...) e un sostèn fòrt dei populacions localas. Son objectiu es d'afeblir politicament son adversari fins a sa desagregacion que dèu permetre a la guerilha de l'abatre en s'organizant coma una armada regulara. Aqueu principi foguèt fòrça teorizat durant lo sègle XX per de combatents coma Mao Zedong ò Che Guevara.
En certanei cas, es pasmens inutil car la guerilha es solament una fòrça auxiliària destinada a trebolar l'organizacion dei linhas d'avitalhament d'un adversari. Per exemple, foguèt lo cas de la resisténcia menada per lei partisans sovietics de la Segonda Guèrra Mondiala dins lei territòris ocupats per la Wehrmacht.
Mòlas
Mòlas (Molles en francés) es una comuna occitana de Borbonés, situada dins lo departament d'Alèir e la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament d'Auvèrnhe.
Comunas vesinas
400px|left|Distanças e posicion relativa
Sérigny
Sérigny es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Orne e la region de la Bassa Normandia.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Lo nom de Sérigny ven d'un cèrt Serenus proprietari d'una villa gallo-romaine a aquel endroit.
Le nom de Sérigny vient d'un certain Serenus propriétaire d'une villa gallo-romaine à cet endroit.
Bordalat
Bordalat (Bourdalat en francés) qu'ei ua comuna gascona situada dens lo departament de las Lanas e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Geografia
vignette|upright=1.6|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
La prononciacion qu'ei [burda'lat]. Bénédicte Boyrie-Fénié cita pas de fòrmas ancianas.
Dauzat que presenta bordalat com un mot « d'ancian provençau», derivat de bordau, eth-medish diminutiu de bòrda. Aqueth darrèr mot qu'avè lo sens de « petit ostau, cabana », puish « ostau de paisan ».
Negre, citat per B. Boyrie-Fénié, descriu lo mot bordalat com « vilatge »; l'origina qu'ei bòrda dab doble sufixe -al e -at. Astor (tanben citat per B. Boyrie-Fénié) descriu lo mot com « l'ancian occitan » bòrda dab los eretèrs deus sufixes diminutius latins -ale e -attu.
B. Boyrie-Fénié que causeish lo sens donat per Negre.