cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Georges Dumézil
Legat a las sciéncias umanas
Los indianistas Jean Naudou, Nick J. Allen, d'Oxford, e Daniel Dubuisson admeton l'utilitat de las tèsis trifoncionalas dins lor domèni, tanben coma Émilia Masson dins lo sèu, los Ititas.
Michel Poitevin insistiguèt sus l'interés filosofic de l'òbra de Dumézil, qu'incita a soscar sus las estructuras simbolicas de l'esperit uman.
Tre Cime di Lavaredo
Las Tre Cime di Lavaredo, (italian per "Tres Cimas de Lavaredo"; Drei Zinnen en alemand; Tré Thìme en ladin) son una montanha de las Dolomitas, situada al limit de las provìncias del Sud-Tiròl (region Trentin e Naut Adige) e de la Província de Belluno (region Venèt), pus precisament a la frontièra del territòri de las Dolomitas de Sesto e d'Auronzo di Cadore, consideradas per èsser demest los somalhs pus coneguts dins lo monde de l'alpinisme, amb la Cima Grande (2999 mètres) que representa una de las fàcia nòrd classicas dels Alps, e permetent una vista panoramica suls sommalhs environents e lo pargue natural de Tre Cime.
Georges Dumézil
Legat a las sciéncias umanas
Aquela avançada dins la recerca reconeguda empachèt pas de comparatistas, coma Jean Haudry de soslinhar las limitas de la teoria de las «Tres foncions». Aquel fa remarcar qu'aquel esquèma explicatiu pausa un problèma de cronologia e es malaisit d'aplicar a d'unes domènis del mond indoeuropèu; d'entre eles, subretot los monds grèc o balt per que, cossí o reconéis lo quite Dumézil, l'interpretacion dels mites pel prisme de la trifoncionalitat ofrís pauc de resultats. Jean Haudry explica que fòrça recits e legendas pòdon èsser interpretats e enetedits sonque mejans de nocions cosmologicas, e que la cosmologia dels tres cèls, cèls diurne, cèl nocturn e cèl crepuscular, constituís la basa de las « tres colors » simbolicas blanca, negra e roja, e de lor aplicacion a la societat, las famosas tres foncions. Aquela aplicacion a la societat es pas realizada pels totes los pòbles indoeuropèus, mas sonque per d'unes d'aqueles.
Tre Cime di Lavaredo
Istòria
Entrò 1919 la montanha formava una partida de la frontièra entre Itàlia e Àustria-Ongria. Entre 1915 e 1917, las cimas de Lavaredo constituïssián lo front de guèrra. D'aqueste periòde, demòra encara des vestigis evidents (trencadas, tunèls, casèrnas) sul massís e a proximitat del Monte Paterno.
Georges Dumézil
Polemica sus les seunas idèas politicas
Dumézil mantengava de relacions amb d'escrivans coma Charles Maurras, Pierre Gaxotte (que demorèt l'amic), o Pierre Drieu la Rochelle dins los ans 1920, e collaborèt dins los ans 1930 al jornal nacionalista Le Jour (ont signava del pseudonime de Georges Marcenay d'editorials denonciant lo dangièr de l'Allemanha itleriana).
A partir dels ans 1960 e subretot pendent los ans 1980, d'istorians coma Arnaldo Momigliano e Carlo Ginzburg difaman Dumézil, segurament per de rasons ideologicas, l'accusant de noirrir d'afinitats amb la drecha extrèma , veire de testimoniar d'una sensibilitat a las idèas nacional socialistas , atacas que foguèron plan segur rebutadas.
Dumézil fa partit del comitat de patronatge de Nouvelle École — revista ligada a la Novèla Drecha fondada per Alain de Benoist e accusada per l'esquèrra intellectuala de mantenir un mite indoeuropèu — de mai-juin 1972 fins a novembre de 1973   : « […] mai d'unas ipotèsis foguèron avançadas per explicar que siá l'intrada dins lo comitat de patronatge de Nouvelle École coma la decision de ne sortir  ».
Per d'unes, Dumézil es suspècte a causa de son tèma preferit, los Indoeuropèus, que lo GRECE metava en abans dins los ans 1970-80. Perque s'interessar, a partir dels ans 1930, a un pòble que los tenents de l'ideologia ariana volgava identificar la « raça » germanica? Per Didier Eribon, Dumézil, vigorosament opausat a tota forma d'antisemitisme, a pas res d'un nazi : sos estudis suls Indoeuropèus, que cap de biais anoncian sas opinions politicas, venon d'un periòde anterior a la popularizacion d'aquel tema pels nazis, perque son primièr article sul subjècte data de 1930. Mòstra dins aquel obratge que los detractors e acusatos de Dumézil pasmens aurián pres la pena de lire los seus libres e subretot aquel qu'utilizavan per l'acusar (Mites e dieus dels Germans : ensag d'interpretacion comparativa, PUF, 1939).
Dins l'entrevista televizada que donèt, a la fin de sa vida, al jornalista Bernard Pivot dins l'emission Apostrophes, l'istorian, interrogat sus una publicacion de Drieu La Rochelle pareguda en 1943 dins La Nouvelle Revue française (article consacrat a Dumézil e titulat Éternelle Germanie), precisa que la critica recurrenta segon que auriá presentat los Indoeuropèus coma una raça superiora s'oposant als Semits li foguèt de totjorn completament estrangièra.
A Didier Eribon, Dumézil confia : « Aguèri una tentacion politica quand èri jove, al sortir de la guèrra. Gaxotte me presenta a Maurras, qu'èra un òme pivelaire. » Question : « Avètz aprochat l' Action française ? » Dumézil : « Jamai aderiguèri. Trop de causas me separava d'ela. Lo credo de l'Action française èra un blot : enebissiá a l'encòp de tastar Edmond Rostand coma de creire a l'innocéncia del capitani Dreyfus… Lèu lèu, me semblèt van de me preocupar de politica interiora. De fach, a partir 1924, lo malastre èra ja dins l'aire… E m'anèri cap a Istambol, ont me daissèri penetrar pel savi fatalisme oriental. » declara tanben a Didier Eribon   : « Lo principi non pas simplament monarquic, mas dinastic, que met lo pòste mai naut de l'Estat aparat dels capricis e de las ambicions, me pareissava, e me pareis totjorn, preferable a l'eleccion generalzada ont vivèm depuèi Danton e Bonaparte. L'exemple de las monarquias del Nòrd (de l'Euròpa) me confirmèt dins aquel sentiment. Plan segur, la formula es pas aplicabla en França. »
Lista de las lengas conegudas per Georges Dumézil
Georges Dumézil es d'en primièr un lingüista; en mai del francés, n’aprenguèt maitas, a cadun dels seus viatges (per dire, al mens, de las « bailejar», valent a dire de las legir):
Abans de 1939
La bibliografia que ven d'èsser donada contien los premicis de la mitologia comparada, que foguèt enseguida reconeguda erronèa per Dumézil, mas tanben d'estudis linguistics scientifics.
Acadèmia francesa
Georges Dumézil foguèt elegit a l'Acadèmia francesa lo 26 d'octobre de 1978 en seguida de Jacques Chastenet e remplaçat per Pierre-Jean Rémy.
La Forge
La Forge es una comuna francesa, situada dins lo departament dels Vòges e la region de Lorena.
Geografia
Situada a una quinzena de quilomètres a l'oèst de Gérardmer, cal pas la confondre amb Los Forges, autre comuna del meteis departament situada a l'oèst de Épinal. thumb|none|550px|Localizacion de la municipalitat en lo departament dels Vòges
Située à une quinzaine de kilomètres à l'ouest de Gérardmer, il ne faut pas la confondre avec Les Forges, autre commune du même département située à l'ouest d'Épinal. thumb|none|550px|Localisation de la commune dans le département des Vosges
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Seattle (cap amerindian)
Cap Sealth (Ts'ial-la-kum), mai conegut uèi coma Cap Seattle (tanben Sealth,Seathl o See-ahth) (c. 1786 – 7 de junh, de 1866), foguèt un lider de las tribús nativas americanas Suquamish e Duwamish dins çò qu'es ara l'estat de Washington. Foguèt un cap famós per son pòble, que perseguèt lo camin del compromés amb los blancs, mercé a sa relacion d'amistat amb David Swinson "Doc" Maynard. La ciutat de Seattle porta son nom.
Lo Cap Seattle es tanben conegut per lo discors que faguèt en 1854 en preséncia del governador Isaac Stevens. Aquela dicha èra una responsa al president dels Estats Units Franklin Pierce que voliá crompar las tèrras e  crear una resèrva amerindiana. Existís una polemica respècte a l'autenticitat de la version actuala del discors, que sembla d'èsser estada reescrita fòrça mai tard. Lo discors foguèt raportat pel primièr còp pel Dr.Henry A. Smith, negociaire del govèrn, dins lo jornal Seattle Sunday Star en 1887. Una segonda version foguèt publicada per William Arrowsmith dins los ans 1960. Lo discors tornèt venir conegut quand una tresena version comencèt de circular, aquela qu'es coneguda uèi e que data dels ans 1970. Aquesta darrièra sembla d'èsser estada minuciosament trabalhada e ten pauc de causas en comun amb l’originala. Sembla qu'aquesta version foguèsse redigida en 1971 per un scenarista american, Ted Perry. L’afar foguèt revelada pel New York Times en abril de 1992. D'unas afirmacions de la version populara semblan de confirmar que se tracta d'una falsa : la traversada pel (lo telegraf) de las montanhas de Seattle, alara qu’existissiá pas encara, los bisonts qu'èran desconeguts dins aquesta region, e la mencion d’un camin de fèrre qu’existirà pas abans 1870.
Didier Super
Références
<div data-cx-weight="978" data-cx-state="source" data-source="491" class="references-small decimal" id="cx491" style="column-count: 2; -moz-column-count: 2; -webkit-column-count: 2" contenteditable="true">
Òli d'oliva
thumb|Venda d'[[òli d'oliva e d'objètes de fusta d'olivièr sus un mercat de Provença.]] L'Òli d'oliva es la matèria grassa alimentària tracha de las olivas (fruches de l'Olivièr) per trissatge dins un truèlh d'òli. Es una de las basas del regim mediterranèu.
Utilizacion
thumb|Òli d'oliva, varietat tanche L'òli d'oliva es coneguda dempuèi la mai nauta antiquitat: los Grècs ancians e los Romans l'utilizavan ja per lar cosina (a l'origina de la cosina mediterranèa) e per lors produiches cosmetics, coma los Ebrieus per alucar lor candelièr.
L'òli d'oliva pòt èsser utilizada cruda (dins de salsas o per remplaçar lo burre dins les pastas per exemple) o cuècha (per la cosida de la carns o dels legums o pel freginat). Es important pasmens de l'utilizar pas a tròp nauta temperatura (mai de ), aldelà de que se deteriora. Pasmens resistís mai a la calor que las autras òlis (a l'entorn de ).
Tasta
Sas caracteristicas organolepticas varian en foncion del terrador e de las praticas agronomicas, de la variatat, e de l'estadi de maturitat a la culhida. Ara, es un produch de consomacion corenta, mas los amators causisson de botelhas que lo pretz arriba a vegadas cap a aquels dels grands vins. D'efècte, fòrça òlis d'olivas son classadas en AOC. thumb|D'[[olivas negras de Provença de Niom sus ram.]]
Las caracteristicas organolepticas son amassadas en tres rubricas principalas:
Camus
Camus es un nom de familha:
Òli d'oliva
Produccion
Per obtenir un litre d'òli cal 4 a 10 quilogramas d'olivas seguent la varietat d'oliva utilizada e son nivèl de maturitat. Lo metòde d'extraccion utilizat a pauc d'incidéncia. Pasmens, los molins utilisant de premsas podon pas utilizar d'olivas ricas en aiga (de redement flac en òli) a causa de la fluiditat excessiva de la pesta.
John Key
John Phillip Key (n. 1961) es un administrator d'entrepresas e òme politic de Nòva Zelanda. Foguèt lo primièr ministre de 2008 a 2016.
Òli d'oliva
Caracteristicas e composicion
Las caracteristicas de l'òli d'oliva son las seguentas:
L'òli d'oliva es compausada de prèp de 99 % de matèria grassa alimentària. L'1 % demorant constituís los compausat menors; sont l'esqualèn, los alcòls triterpenics, de steròls (β-sitosteròl), de fenols, e de derivats de la Vitamina E.
La matièra grassa de l'òli d'oliva es compausada de triglicerids. Aqueles son constituits d'acids grasses diferents, que la reparticion es caracteristica de l'òli d'oliva, e a un nivèl de detalh mai pichon, diferentas varietats del luòc de produccion. Quand de triglicerids son desgradats, los acids grasses que los constituisson son desligats e van liurament dins l'òli: son alara ditz « acids grasses liures ». Lor porcentatge dins l'òli es çò que se nomena « aciditat » de l'òli, e s'exprimís en « gramas d'acid oleíc liure per 100 gramas d'òli ». Aquela aciditat se percep pas jamai coma un gost acid, mas segon la degradacion, puslèu per un gost de moisit.
Composicion en acids grasses dels òlis d'oliva (%) 1
Notas
Etiquetatge
(Reglamentacion europèa)
Categorias
thumb|Ancian moulin d'òli
thumb|Sortida de l'òli de la centrifujosa d'axe vertical (estapa finala del procediment estandard d'extraccion)
A la venda al detalh, existís pas que doas categorias d'òlis d'oliva verges: òli d'oliva verge extra (HOVE) e òli d'oliva verge (HOV). La categoria òli d'oliva verge extra es superiora segon de critèris quimics e de critèris organoleptics. L'aciditat liure (vejatz mai naut) es limitada a 0,8 % per l'HOVE alara que pòt aténher 2,0 % per l'HOV. Los paramètres d'oxidacion son tanben leugièrament mai sevèrs. Los critèris organoleptics son evaluats per de juradas apropriadas, l'HOVE es sens de decas, alara qu'una HOV pòt aver de decas fins a un nivèl de 2,5 sus una escala de 10 punts.
Existís de categorias d'òlis d'oliva verges inferieras (corenta e lampanta), mas son pas destinadas al consomator e son resevadas al negòci o a l'industria.
Existís tanben d'òlis d'olivas obtengudas per rafinatge industrial, puèi comercializadas, aprèp assemblatge amb de l'HOVE o de l'HOV, jol nom de: « òli d'oliva compausada d'òlis d'oliva rafinadas e d'òlis d'oliva verges ». Aquels òlis son mens en mens presentas sul comèrci de detalh.
Las diferentas categorias d'òli d'oliva recevon un nom correspondent a de critèris fixats per la reglementacion :
biais d'obtencion
Se pòt trobar dos tipes de mencion sul biais d'extraccion: « primièra pression a freg » e extraccion a freg . Aquela doas mencions garantisson, segon la reglamentacion europèa, una extraccion realizada en dejos de. La mencion « primièra pression e freg » exprimís que l'òli es obtengut amb de premsas, materièl de fòrça granda regression, remplaçat per de sistèms de contunh e centrifujosas, menent a la mencion extraccion a freg.
Provenéncia
thumb|Botelhas d'òli d'oliva de diferents païses Dins l'Union Europèa, la mencion d'una provenéncia es obligatòria pels òlis d'oliva verges e verges extra dempuèi 2002. Las mencions de provenéncia autorizadas son limitadas a la mencion del país d'origina, o d'un airal geografic reconegut (AOC, AOP, DOP, IGP). Es enebit de portar dins l'etiquetatge una mencion del departament o de la region se s'agís pas d'un airal d'appellacion (per exemple es enebit de mencionar « òli d'oliva de Var » o « òli d'oliva d'Andalosia » perque aquelas regions correspondon pas a d'appellacions enregistradas). Pasmens, quin que siá lo país de l'Union Europèa que ven l'òli, pòt èsser mencionat sus l'etiquetatge pas que la provenéncia europèa, çò que dona pauc de precision. L'embotelhador es liure de portar mai de precision citant lo país membre precís, s'aquò presenta un avantatge per la comercializacion.
L'origina de l'òli d'oliva es definida pel luòc de culhida de las olivas e lo luòc de transformacion. Atal, la mencion « òli d'oliva de França » significa que l'òli foguèt obtenguda d'olivas culhidas e trissadas en França.
De las 7 AOP 6 son en Occitània, segon la legislacion europèa: right|thumb|Botelhas d'òli d'olivas de Provença (AOC)
L'autre es:
Produccion mondiala
En 2007, La produccion mondiala d'òli d'oliva èra de à 2,72 milions de tonas (font FAO).
right|thumb|Botelhas d'òli d'olivas de Niom
Consomacion
França impòrta mai de 95 % de sa consomacion, prèp de, subetot demuèi Espanha, d'Itàlia e Grècia. Pasmens expòrta una partida de sas introduccions fins a Belgica, los Estats Units d'America, Alemanha, que la consomacion aumentèt fòrça aquels darrièrs ans. Las exportacions d'òlis d'olivas francesas son minoras.
Aquelas estatisticas de consomacion son establidas en quilogramas d'òli per abitant e per an (font COI) :
Apremont (Ain)
Apremont en arpitan (Apremont en francés) es una comuna francesa situada dins la region de Ròse-Alps e lo departament d'Ain.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Auberchicourt
es una comuna francesa del departament del Nòrd e de la region del Nòrd-Pas de Calais. .
Geografia
Auberchicourt A situat sus la Rota nacionala 45 a Unitat|11.8|km de. left|thumb|RN 45 en venent de Dotar
Auberchicourt est située sur la Route nationale 45 à 11.8 km de Douai. left|thumb|RN 45 en venant de Douai
Istòria
Articles de fons : Istòria del Nòrd--Calava e Istòria del Nòrd
Articles de fond : Histoire du Nòrd-Pas-de-Calais et Histoire du Nord
Óblast
Una óblast (en rus: о́бласть, plural: о́бласти; ucraïnian: о́бласть, plural: о́бласті; en bulgar: о́бласт, plural: о́бласти) es lo nom d'unas divisions administrativas regionalas en Bulgaria, Federacion Russa, Ucraïna e dins l'anciana Union Sovietica.
Saint-Loup-Géanges
Geografia
Situat al nòrd de la Saône-e-Loire (Bourgogne), entre las vilas de Beaune (al nòrd) e de Chalon-sus-Saône (al sud).
Istòria
A la fin de l'epòca medievala los sieus dos pòbles èran distincions eclesiasticas: Sant-Lop levava de la baronnie de la Sala, apertenenta als avesques de Châlons-sus-Saône, dempuèi la sègle e aquel de Géanges al Abbaye Sant-Ostal de Sant-Jean-çò de-Grand de Autun.
Fins en 2003, i i aviá doas comuna separats : Sant-Lop-de-la-Sala e Géanges. En 2001, los conselhs municipales de cada municipalitat déidérent de metre en marcha una fusion dels dos pòbles. En 2002, un referendum a mes en marcha en las doas comuna e lo òc la #emportar : Sant-Lop-de-la-Sala a 90 % e Géanges a 59 %. La fusion d'aquelas doas comunas #èsser definitiva lo 1 en genièr 2003.
À la fin de l'époque médiévale ses deux villages étaient des seigneuries ecclésiastiques: Saint-Loup relevait de la baronnie de la Salle, appartenant aux évêques de Châlons-sur-Saône, depuis le siècle et celui de Géanges à l'Abbaye Sainte-Marie de Saint-Jean-le-Grand d'Autun.
Jusqu'en 2003, il y avait deux commune séparés : Saint-Loup-de-la-Salle et Géanges. En 2001, les conseils municipaux de chaque commune déidérent de mettre en place une fusion des deux villages. En 2002, un référendum est mise en place dans les deux commune et le oui l'emporta : Saint-Loup-de-la-Salle à 90 % et Géanges à 59 %. La fusion de ces deux communes fut définitive le 1 janvier 2003.
Corrent de Humboldt
Lo Corrent de Humboldt ò Corrent de Peró es un corrent marin de superficia de l'Ocean Pacific. Se forma pròche d'Antartida e costeja lo litorau de Chile e de Peró. Es un corrent freg que sa temperatura es inferiora de 7 a 8°C a la temperatura normala a la meteissa latitud. Gràcias a aquelei caracteristicas, es peissonenc (sardinas, anchòias, gascons... etc.), entraïna una demenicion dei temperaturas, causa una demenicion (ò una abséncia dins certanei regions) dei precipitacions lòng de la costa, e empacha la formacion de ciclons tropicaus. Durant lo periòde d'activitat dau fenomèn climatic d'El Niño, lo corrent s'arresta e es remplaçat per un corrent caud mens peissonenc qu'entraïna una aumentacion dei precipitacions lòng dau litorau pacific de l'America dau Sud.
Andarig
Andarig èra una ciutat de Mesopotamia antica que foguèt independenta au sègle XVIII avC. S'i debanèt una batalha (batalha dei Pòrtas d'Andarig) majora de la Revòuta dei Benjaminitas de 1773 aC
Aubers
es una comuna francesa del departament del Nòrd e de la region del Nòrd-Pas de Calais.
Article 88-1 de la Constitucion de la Cinquena Republica francesa
L'article 88-1 de la Constitucion de la cinquena Republica francesa inscriu la participacion de França a l'Union Europèa.
Haget (omonimia)
Vejatz tanben
Faget
Monistròl de Leir
Monistròl de Leir o Monistròu de Leir (Monistrol-sur-Loire) en francés) z-es una comuna velaiesa situada dins lo departament del Naut Léger e la region d'Auvèrnhe Ròse Aups, ancianament d'Auvèrnhe Ròse Aups.
Comunas vesinas
400px|left|Distanças e posicion relativa
Lo Poema de Boecis
Lo Poema de Boecis es un tèxte en occitan escriut sia au començar deu sègle XI en dialècte lemosin.
Extrach
XXIII XXIV XXV XXVII XXVIII
La Tène
left|300px|thumb|Vista generala de las culturas de [[cultura de Hallstatt|Hallstatt e La Tène]] La Tène o Segonda Edat dau Ferre es 'na cultura de la Protoïstòria que se desvolopa en Euròpa entre 450 avC e 25 avC. Considerada coma l'apogeu de la civilizacion celtica, succedís au Hallstatt (1300 avC a 400 avC) e se 'chaba emb la conquista romana e las migracions germanicas. Son nom ven dau site arqueologic de La Tène descubert en 1857 a Marin-Epagnier, a l'auriera dau lac de Neuchâtel en Soïssa.
Frederic Cairon
Enric Frederic Cairon (en francés: Frédéric Cayrou; Sant Martin de Bèlcasse, 27 d'agost de 1879 – Montpesat de Carcin, 23 de junh de 1958) èra un escrivan, veterinari e politician occitan que foguèt Conselhièr de la Republica francesa, e puèi senador de Tarn e Garona de 1946 a 1958.
Biografia
Frederic Cairon nasquèt en 1879 a Sant Martin de Bèlcasse dins una familha de classa mejana. Son paire, Joan Faustin Cairon, coma sa maire Loïsa Robèrt, èran estat regents. Quand arribèt lo temps de la retirada lo paire de Frederic venguèt conselhièr general e cònsol de Castèlsarrasin de 1908 a 1919.
Fadaruna
Fadaruna (Faerûn en englés) es un dei continents situats sus la planeta Abeir-Toril dins lo monde fantastic dei Reiaumes Oblidats creat per Ed Greenwood. Es sovent utilizat per leis autors d'aventuras fantasticas per faire evoluar sei personatges e seis intrigas.
Geografia
Lo continent de Fadaruna es vast, mesurant mai de 5500 km d'èst en oèst e 4000 km dau nòrd au sud, ambé de deserts cremants, de denses bòscs, d'impausantas montanhas e de lacs e mars lusents. Es dins aquel monde que leis abitants de Fadaruna restan cada jorn de cultivar la tèrra, servir de bièrra ai roturiers de la tavèrna, entretenir l'art de la conversacion, estudiar la magia o descubrir de tresors escondrats en combatent monstres e bèstias dins lei pus prefonds donjons.
L'aspècte geografic de Fadaruna remembra una Euròpa de temps mejans e mai dei semblanças a l'Asia Menora degudas ai quauquei caracteristicas dei pòbles comparables ai civilizacions d’aquela epòca, mai garda son amalgama de particularitats rendent aquela partida dau monde detalhada e rica.
Pòble
Aquela partida dei Reiaumes a vist plusiors linhadas poderosas se dreiçar (per exemple la dinastia Obarsquir dau Cormir, e de multiples empèris tombar (coma Neteril). Per una majoritat, l'istòria de Fadaruna se limita a l'evolucion de la raça umana sus aqueu continent, ben qu'au temps onte aquelei resteravan encara dins de cavèrnas, de civilizacions avancadas en magia e en tecnologia coma leis elfes o lei nanets prosperavan, sens parlar dei pòbles considerats coma non-civilizats.
Cada partida de Fadaruna a sei pròpris abitants aguent totei de trachs fisics o psicologics diferents rendent l'identificacion d'una persona possible facilament. Una persona granda, aguent la pèu palle, lei peus color fuec o paille, leis uelhs avelanas o blaus, parlant lentament e aguent un atrach per la magia o lei joièus vendrà dau nòrd de la Costa deis Espasas, alora qu'au Calimchan lei gents auràn una pèu mai moreta e lei peus majoritariament negres.
Magia
La preséncia d'artefactes magics espandits un pauc de pertot sus lo continent rend aqueu monde tant dangeirós coma lucratiu per leis aventuriers en quista de saber o de poder. De portaus magics de civilizacions disparegudas se retròban en plusiors endrechs, permetent de còps una teleportacion vèrs un autre endrech d’aqueu monde o un autre plan d'existéncia.
L'omnipreséncia de magia deliura pasmens pas lo pòble de sei supersticions, e lei mages e mascs son generalament defugits e crenhuts. De mai, lei gents dau comun fan pas sovent la distincion entre un masc estudiant la magia e un emmascaraire la mestrejant instintivament.
Organizacions
Arriba que de gropes de personas aguent lei meteis interès o lei meteissei cresenças religiosas, o simplament perseguent un but comun s'alian per formar d'organizacions influentas sus lo continent. Lo Zhentarim o lei Mascs Roges de Thay an per tòca la dominacion dau monde, e prenon lei mejans necessaris per i arribar. Lei Menestreus temptan de conservar l'equilibri a Fadaruna entre lei fòrças dau ben e dau mau, e predican la justícia.
D’autreis organizacions menoras o localas son presentas dins aqueu monde, coma lo Culte dau Dragon o lei Raubaires de l'Ombra, mai seis influencias son limitadas.
Cronologia abreujada
Cronologia de Fadaruna
Beuvron
Beuvron es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Nièvre e la region de Borgonha.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Copiapó
vinheta|178px|drecha Copiapó qu'ei ua vila chilena. Sa populacion qu'èra estimada a 155 208 abitants en 2002. Sa superfícia totau qu'ei de 16,681 km².
Champigneulle
es una comuna francesa del departament de las Ardenas e de la region de Champanha e Ardena.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Lilian Thuram
thumb|150px|Lilian Thuram Lilian Thuram es un fotbolaire francés nascut lo 1 de genièr de 1972 a Pointe-à-Pitre en Guadalope. Joga dempuèi la sason 1990-1991 en primièra division e es dins la seleccion de l'equipa de França de fotbòl dempuèi 1994. De la sason 1990-1991 a la sason 1995-1996 jogava dins lo club de Mónegue : l'AS Mónegue.
Airas Nunes
thumb|Qualques autors d'uèi pensan qu'Airas Nunes escriguèt las Cantigas de Santa Maria. Airas Nunes (c. 1230 - 1289) foguèt un clergue e trobador galèc que demorèt pendent lo sègle XIIIn. Probalament aviá nascut en Galícia.
Demest 1284 e 1289, foguèt poèta en la cort de Sanç IV de Castelha.
Las sieunas poesias, foguèron escrichas en lenga galègoportuguesa. Demest las sieunas poesias s'i an trobat tanben d'escrichs d'autres autors de l'epòca coma Dinis de Portugal, lo meteis rei Anfós X de Castelha, João Zorro e Nuno Fernandes Torneol.
Airas Nunes es autor de divèrsas poesias, demest elas set cantigas d'amor, tres cantigas d'amic e quatre cantigas d'escárnio (escrichas contra qualqu'n). De mai, tanben escriguèt doas bailias e una pastorelha. Lo sieu poèma mai conegut s'apela la Bailia das avelaneiras:
Walter Mettmann, autor d'una edicion critica de las Cantigas de Santa Maria, pensa que plan d'aquestas poirián aver èsser escrichas per Airas Nunes.
Saint-Agnant
Saint-Agnant es una comuna francesa, situada dins lo departament de Charanta Maritima e la region de Novela Aquitània, ancianament de Peitau-Charantas.
Baiet
Baiet (Bayet en francés) es una comuna occitana de Borbonés dins lo departament d’Alèir, dins la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament d'Auvèrnhe.
Saint-Agnant
Comunas vesinas
400px|gaucha||Distanças e posicion relativa
Baiet
Baiet es a la termièra d'Occitània amb França.
Saint-Agnant
Toponimia
Las atestacions ancianas son, per luec:
Baiet
Comunas vesinas
400px|left|Distanças e posicion relativa
Istòria
En 1789 Baiet depend :
En 1807, Baiet annèxa Martilhèi.
Toponimia
Baiet seriá lo diminutiu de Bai, probablament un antroponim. Una autra ipotèsi es donada per Dauzat e Rostaing: vendriá del celtic *bag- (lo fau), ambe lo sufixe -etum. Delamarre vai dins aquel sens : *bāgeton, *bāgeton-, « lo bòsc de faus ».
Chuukés
Lo chuukés (o, ancianament, trukés) es una lenga oceaniana parlada als Estats federats de Micronesia.
Localizacion
Lo chuukés es parlat dins l'illa de Chuuk e dins las Illas Hall, situadas dins las Illas Carolinas.
Classificacion
Lo chuukés es una de las lengas trukicas-ponapeïcas, restacadas a las lengas micronesianas, un grop de las lengas oceanianas. Aquestas fan partida de la branca malaiopolinesiana de la familha austronesiana.
Escritura
L'alfabet chukés es :
a, á, e, é, i, o, ó, u, ú, f, s, k, m, mw, n, ng, p, pw, r, ch, t, w, y
Aracnologia
L’aracnologia es la partida de las sciéncias naturalas consacrada a l'estudi dels aracnids (comprenon las aranhas (araneida), los escorpions, los opilions (opiliones), los pseudoescorpions, los amblipigues, etc.). Los scientifics especializats en aracnologia s'apelan d'aracnologistas, o d'aracnològs.
João Zorro
thumb|Doas de las cantigas de Joao Zorro foguèron escrichas per orde reial pr'amor de la sortida de divèrsas naus de Lisbona. João Zorro ou Johan Zorro foguèt un joglar, portugués o galèc, que desvolopèt la sieuna activitat artistica en Portugal pendent lo sègle XIIIn, en la Cort dels reis Anfòs III e tanben en la del rei portugués Dinis. Leissèt divèrsas cantigas de amigo, detz en total, mas solament una cantiga d'amor. Coma d'autres trobadors de l'epòca, coma Martim Codax o Paio Gomes Charinho, cantèt principalament temas relacionats amb la mar. Qualqu'ns autors pensan que doas de las sieunas cantigas foguèron escrichas per orde del rei pr'amor que divèrses batèus laissèron Lisbona en aquesta epòca.
Aracnologia
La branca de l'aracnologia que tracta exclusivament de las aranhas se nomena l'araneologia.
Podètz consultar aicí una lista d'aracnologistas.
Cultura de Hallstatt
left|300px|thumb|Vista generala de las culturas de Hallstatt e [[La Tène]] En istòria antica, la civilizacion de Hallstatt o Prumièr atge dau ferre es 'na cultura dau centre-oest d'Euròpa que dura de -1200 a -500. Succedís a l'atge dau bronze finau et precedís lo periòde de La Tène o Segond atge dau ferre (fin de la Protoïstòria). S'estend au nòrd daus Alps vers Chequia, Baviera, e lo nòrd de l'Àustria. 'Questa cultura es generalament considerada per los istorians coma lo breç daus pòbles celtas, o au mens de populacions dominadas per daus eleits indoeuropeus de lengas celtas. Prend son nom de 'queu d'un site arqueologic que se tròba a Hallstatt dins la region de Salzkammergut en Àustria.
Thomas Corneille
200px|thumb|Thomas Corneille aus 81 ans Thomas Corneille (Roan, lo 20 d'agost de 1625 - Les Andelys, lo 8 de deceme de 1709) que ho un jurista, autor dramatic e academician francés (14au sèti) originari de Normandia e hrair deus famós autor dramatic Pierre Corneille (lo son capdet de 19 ans).
En 1685 qu'entrè a l'Acadèmia entà ocupar lo sèti deu son hrair.
Triembach-au-Val
Triembach en alemannisch (Triembach-au-Val en francés) es una comuna francesa del departament del Bas Ren e de la region d'Alsàcia.
Geografia
Triembach-A lo-Val a situat a 1,5 quilomètre en aval de Villé e sul marge esquèrre del Giessen, al intersection de l'anciana rota del Sal #que pòrta de Villé al vignoble de Barr (#que remonta un vallon issu del Ungersberg) e d'un segond vallon davalats tucs de la Schrann. La localité se étire la longitud d'aqueles aisses en dominant lo fons de la vallée (250 m) per escapar a las cregudas del Giessen. Lo finage de la comuna s'inscriu en granda part dins una zòna de tucs paucs anautits (401 m en lo bòsc communal) en presentant de vessants plan expausats coronats de bòscs. Aquel es pas #qu'a l'extrèm es del ban que las altituds s'elèvan amb la preséncia de las contreforts boisés de la Ungersberg (427 a 450 m al Baerenberg). La superfícia totala del ban de Triembach-a lo-Val es de 274 a.
Frank B. Kellogg
left|80px|Medalha prèmi Nobel
Frank Billings Kellogg (n. en 1856, m. 1937) foguèt senador de l'estat nòrd-american de Minnesòta entre 1917 e 1923, e lo 45 Secretari d'Estat dels Estats Units entre 1925 e 1929. Foguèt tanben lo laureat del Prèmi Nobel de la Patz de 1929.
Gots (Ribèra Baisha)
Gots (Goux en francés ) qu'ei ua comuna occitana de Gasconha, en Ribèra Baisha, situada dens lo departament de Gers e la region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.
Geografia
La maison comuna qu'es dens l'arribèra, en un lòc plan plaçat (sus la RD 935 Tarba-Aira e convergéncia de duas departamentalas), mès qui a pas desvolopat d'aglomeracion nimèi d'activitat comerciala. Lo centre tradicionau de la parròpia, suu planèr, ei pas ua aglomeracion tanpauc. vignette|upright=1.6|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
Gots qu'ei lo nom deus Gots, exactament deus Visigots. Aqueth nom que correspon mei que mei, segon Albèrt Dauzat, a colonias de barbars dens l'Empèri Roman. Negre qu'escriu atau : etnic Gothos, los Gots.
Economia
Viticultura : Costalats de Sent Mont (AOVDQS)
Cromary
Cromary es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Nauta Sòna e la region de la Franca Comtat.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Règla de Wahl
La nòrma de Wahl o la règla de Wahl es una nòrma de formacion de mots, desvolopada pel linguista Edgar de Wahl e aplicada dins la lenga artificiala Interlingue (tanben sonada "Occidental") qu'aviá creada. Servís a la creacion per derivacion de cèrtas formas gramaticalas (per exemple substantius a partir de vèrbs).
Canton de Tolon-2
Lo canton de Tolon-2 es una division administrativa de Provença, venguda despuèi 2015 sonque circonscripcion electorala, situada dins l'arrondiment de Tolon, lo departament de Var e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur. A la refòrma cantonala de 2014, aplicada per leis eleccions de 2015, lo canton se conservèt e demorèt limitat a una fraccion de la comuna de Tolon.
Règla de Wahl
Nòrma
Infinitius de vèrbs en l'idiòma Interlingue an çò de mès freqüentment la terminació -ar o -er. La raïtz es recebuda en seguenta manièra:
Flandra Orientala
La Flandra Orientala (en neerlandés Oost‑Vlaanderen) es una província bèlga neerlandofòna. Cobrís 2982 km2. Sa poblacion traspassa los 1,300,000 abitants.
Canton de Tolon-2
'''NB. Per de rasons tecnicas, una partida deis informacions de l'Infobox (superficia, populacion, densitat, n° INSEE) son lei de la situacion d'avans 2015. Lo n° INSEE es ara 8320. La populacion es de 45 016 abitants en 2017. La superficia e la densitat son pas conegudas.'''
Règla de Wahl
Nòrma
Se crèa los vèrbs de substantius e de adjectius, en retirant la terminacions e en recebent la raïtz. Après lo subjuntar -r o -er, se recep infinitiu en majoritat de cases: decora/t/ion, decora/t-, decora/r.
Flandra Orientala
S’organiza a l’entorn de Gant (Gent), lo chapluòc, au jonhent de l'Escalda e de Leie, ont una caforca fluviala importanta es estada adobada per la construccion daus canaus de Gant a Brujas, e mai que mai de Gant a Terneuzen, localitat situada sobre las bochas d'Escalda. Los autres centres importants son Aalst, Oudenaarde, Sint‑Niklaas e Dendermonde.
Canton de Tolon-2
Istòria dei cantons de Tolon
Lo canton de Tolon, creat en 1790 dins lo districte de Tolon, foguèt devesit en canton de Tolon Èst e canton de Tolon Oèst en 1801. Aqueus cantons foguèron devesits en canton de Tolon-1, canton de Tolon-2, canton de Tolon-3 e canton de Tolon-4 per la lei dau 8 de julhet de 1901. Per lo decret dau 28 de genier de 1964, s'i ajustèt lo canton de Tolon-5. En 1973 (decret dau 2 d'aost), novèla division : canton de Tolon-1, canton de Tolon-2, canton de Tolon-3, canton de Tolon-4, canton de Tolon-5, canton de Tolon-6, canton de Tolon-7, canton de Tolon-8 e canton de Tolon-9.
Règla de Wahl
Aplicacion
Aquela nòrma a se fach aplicada en l'idiòma Interlingue. Après una modificacion eventuala se pòt aplicar aquela nòrma a creacion de nòvas formas de vocable particularament en lengas romanicas o que prenon prestat vocabulari de lengas romanicas.
Flandra Orientala
Geografia fisica
Principalament region de plana, ambé d’auçadas qu’aumentan vel Sud, se compausa de sota‑regions: las dunas e li polders al nòrd, vers la termièra neerlandesa, mas s'espandís mai que mai sobre la partida interiora de la plana de Flandra, puèi sobre lei còlas al sud. Li releus son gaire nalts al centre – país de Waas (un trentenau de metres) e region d'Aalst (80 m) – mas creisson al sud (141 m al mont de l'Enclus).
Canton de Tolon-2
Istòria dei cantons de Tolon
Eis eleccions departamentalas dau 22 de març de 2015, en aplicacion dau decret n° 2014-270 dau 27 de febrier de 2014, que pòrta delimitacion dei cantons dins lo departament de Var, demorèron quatre cantons : canton de Tolon-1, canton de Tolon-2, canton de Tolon-3 e canton de Tolon-4. Doncas, lo canton de Tolon-2 se conservèt, amb un territòri modificat.
Flandra Orientala
Presentacion pel viatjador
Gant, que Boileau sonava « la supèrba espanhòla », a nosat a son entorn una cinta de flors. Del temps que lo viatjador vèi aparéisser a l’asuèlh la nalta sageta de son belfòrt demieg lo forfolh di campanals, la rota s’òrla de jardins. Supèrba, o es, mas es mens espanhòla que flamenca. Gant, anciana residéncia di comtes de Flandra, al jonhent de l’Escaut e de la Leia, es d’uèi lo mèstre‑luòc e la metropòli d’aquela província banhada per l'Escaut, la Leia e també la Dendra. Reire-capitala del comtat de Flandra, patria de Carles Quint, vila d'istòria e d'art, es demorada la capitala intellectuala del país flamenc. Carles Quint, qu’èra nascut a Gant en 1500, disiá amb una tendra glòria : « Botariá París dins mon Gant ». Fins l’edat de detz ans èra prince de Gant, a detz ans venguet rèi d’Espanha, e mai tard, emperador d’Alemanha. Èra lo prince encantarèl de la vila, e coneissiá pas gaire de rebèllas, ni entre lei borgesas e nòblas damisèlas, nimai entre lei lachièiras. Se ditz que per faire onor a son senhor, cada familha de Gant aviá decidit un jorn de li ofrir un companatge de ris al lach, lo tradicionau Rijspap gantés. Lei bonas gents anèron, ambé lor plat a la man, fins lo palatz onde Carles Quint lis esperava. Lo borgmèstre anava primier e lor aviá plan recomandat d’imitar cadun de si gèstes. Mas, per son malur, en dintrant dins la sala de la taulejada, supet sobre una marcha e s’espatarret ambé son Rijspap. Sorprés mas obesissents, toti lis abitadors se roncèron pel sòu en renegant tant fòrt coma aviá fat lo paure borgmèstre. Lo prince ne riguet fòrça, e se’n ritz enquèra d’uèi. Mas Carles Quint venguet rèi d’Espanha, puèi emperador d’Alemanha, e chau creire que doblidet Gant puèi que, un jorn, la vila se revoltet, e guel la domdet feròçament. Ordonet de deboselar l’antica abadiá de Sant Bavon e de bastir a la plaça una ciutadèla que controllariá la vila. Un pauc après, bensai qu’aviá de patiments, faguet bastir la glèisia-catedrala que reculiriá lo chapítol de l’abadiá destrucha, e qu’achabariá per ne reprendre lo quite nom. Aquela glèisia-catedrala quilha una torre de quatre torrilhons, un pauc massissa, d’aitant que sa flecha cramet en 1603, mas conten de tresaurs. Entre aquessi i a lo gloriós retaule « l’Anhèl mistique » di fraires van Eyck. Aquel poliptique coneguet ben d’aventuras. L’emperador Josep lo Segond d’Àustria ne’n faguet quitar li panèls d’Azam e Eva, que considerava indecents. Li francés de la Revolucion panèron lo panèl centrau e lo botèron al Lovre, onte demoret expausat fins la chaiguda de Napoleon. Sièi autri panèls foguèron venduts e tornat venduts, per èsser crompats a la perfin per lo rèi de Prússia, que lis ofriguet al musèu de Berlin. Après lo Tractat de Versalhas, se decidet de lo reconstituir, e en 1920, toti si panèls tornèron a Gant. Mas en 1934, un panaire capita de ne prendre un, que foguet pas retrobat qu’en 1946.
Canton de Tolon-2
Composicion
Avans coma après 2015, lo canton compren una partida de la vila de Tolon.
thumb|350px|centre|Lo canton de Tolon-2 avans 2015
Flandra Orientala
Presentacion pel viatjador
Leis autras vilas, sonque Audenarda/ Oudenarde, mai al sud, an un passat mens prestigiós e demòran de vilas menèlas. Citarem pasmens Rupelmonde, dins lo nòrd-èst de la província, per doas rasons. Era la preson d’estat di comtes de Flandras, e Mercator i nasquet, amai faguet un sejorn en preson perque lo sopçonavan d’èsser favorable al protestantisme. Mercator es l’escais professionau de Gehrard Kremer que nasquet dins la vila en 1512 e moriguet a Duisborg en 1594. Per amor d’aquò sovent las enciclopèdias dison, a tòrt, qu’èra Alemand. Es un grand fabricaire, inventor de mapas, e lei mapamondas qu’utilizam d’uèi son de còpias de la primièra mapamonda de Mercator que faguet publicar en 1569. Aviá fat tanben per Carles Quint, dos glòbes, un glòbe celèst de cristau e un glòbe terrèstre de fusta. O sabèm per lei cronicas del temps, puèi li dos cap d’òbras tant remirats dispareguèron dins li malastres dei guèrras. Se lo nom de Mercator es demorat per son òbra de geograf-cartograf, èra pas solament aquò. Era un òme vertadier del sègle XVI, que careçava l’espèr de tot saber un jorn. Era conegut atanbé coma filosòf, matematician e escalprador. Urosament tot a pas disparegut de l’òbra immensa d’aquel esperit vast. A Sint Niklaas, dins lo nòrd de la província i a fòrça de sei mapas, ambé lo celèbre planisfèri « ad usum navigantium » dins la sala del musèu comunau.
Un dis encants sovent, una particularitat totjorn, dei vilas de Flandra son li beguinatges. Lei beguinas son de femnas qu’an pas fat de jurament perpetuau, mas que viscon coma de monjas dins la pregària e lo trabalh. La diferéncia es que sortisson quand vòlon, a la condicion de tornar per l’angèlus del ser se vòlon pas èsser blocadas defòra, e que pòdon renonciar al beguinatge liurament. De beguinas, n’i aviá dins tota l’Euròpa Occidentala a l’Edat Mejana, mas i a pas qu’en Flandra que son demoradas. Lo beguinatge, l’endreit onte demòran, es una vertadièra vileta clausa, amb un convent per lei novícias, una o doas placetas, amai de còps un rivatèl. Las qu’an achabat lo noviciat demòran dins d’ostalons que fan de carreirons sota la santa proteccion de lor patrona. Gant a lo « Grand Beguinatge », fondat per Joana de Constantinòple, que chabís dos cents femnas. Lo Beguinatge Pichon, ambé sis ostalons de bricas ròsas randuradas d’un mur blanc, es tot lo temps florit. Mas leis autras vilas flamencas an de beguinatges tanben, nieucats a l’entorn de lors glèisias e qu’an sovent inspirat li pintors.
L’economia
L'elevatge es l’activitat caporala del sector agricòla, mas lei culturas de bleda-raba sucrièra (dins l’ubac), di blats e de las trufas, demòron importantas.
Mirambèu
Mirambèu (Mirambeau en francés) qu'es ua comuna gascoa, situada dens lo departament de la Hauta Garona e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Flandra Orientala
L’economia
L'industria, tradicionalament orientada vel textil (lin, coton e lana) es larjament escampilhada per lei campanhas, e per lei valadas de l'Escaut, al sud de Guènt, de la Leia e de la Dendra. S'es diversificada dins la metallurgia, l'industria quimica e lei construccions electricas.
Canton de Pau Devath
Lo canton de Pau Devath (Canton de Pau-Nord en francés) qu'ei ua anciana division administrativa de Bearn, dens l'arrondiment de Pau, lo departament deus Pirenèus Atlantics e la region d'Aquitània, adara de Navèra Aquitània. Despuish 2015, que i a quate cantons a Pau. La lenga autoctòna qu'ei l'occitan gascon, dens sa varianta bearnesa.
Istòria
Lo canton que's creè per decret deu 27 de gèr 1982.
Mirambèu
Geografia
Es tanhenta de L'Isla de Haut, en Savés.
Istòria
Pendent l'Ancian Regime, Mirambèu qu'èra de l'eleccion de Comenge, doncas de la província de Gasconha, de la generalitat d'Aush, de la diocèsi de Lombèrs e de la senescaucia de Tolosa. Lo vocable de la glèisa, annèxa de Martissèrra, qu'es Sent Andrèu. Tanlèu 1790, Mirambèu qu'èra deu canton de L'Isla de Haut.
Nòtas e referéncias
?
Article 88 de la Constitucion de la Cinquena Republica francesa
L'article 88 de la Constitucion de la cinquena Republica francesa èra destinat a l'origina als país que, après aver aquerit l'independéncia, aurián desirat conservar de ligams estreches ambe França. A pas recebut d'aplicacion fins a present.
Marsyas
Marsyas es una revista literària francesa fondada per Sully-André Peyre en 1921, e qu'aquel dirigiguèt entrò la mòrt en 1961. Peyre ne foguèt tanben lo mai grand contributor, jos son nom o en utilizar mantun escaisnom,.
Après lo decès de Peyre en 1961, la revista s'arrèsta. Lo darrièr numèro paregut es lo 383 (mai de 1962).
Posteritat
Dins las annadas 2000, lo nom de Marsyas es représ per doas revistas en linha, una antioccitanista (Marsyas 2), l'autra occitanista (Marsyas Òc).
Alberto Moravia
Alberto Moravia, pseudonim d'Alberto Pincherle (nascut a Roma lo 28 de novembre de 1907 e mòrt lo 26 de setembre de 1990) èra un important escrivan e poèta italian.
Los estudis e la malautiá
Capitèt pas de far d'estudis complets que quand passèt los nòu ans foguèt atacat per una mena de tuberculòsi ossosa que l'obliguèt de demorar al lièch gaireben cinc ans, tres a son ostal e dos dins lo sanatòri Codivilla a Cortina d'Ampezzo. Moravia èra un dròlle d'intelligéncia viva, que ja que podiá pas aver la vida del jovent de son temps, aviá fòrça léser per la lectura e s'i consagrèt d'a fons amb un estrambòrd e prigond. Se bastiguèt aital una solida basa literària e culturala en s'assabentar de las tendéncias de la cultura europèa de son temps. Demest sos autors preferits cal citar Fëdor Dostojeskij, Joyce, Goldoni, Shakespeare, Molière, Mallarmé e fòrça autres. Aprenguèt aisidament lo francés e l'alemand e comencèt d'escriure de vèrses en francés e en italian.
Las primièras òbras e las primièras coneissenças
En 1925, sortit del sanatòri, recatosi a Bressanone per sa convalescéncia e i entamenèt l'escritura de Gli indifferenti. Foguèt en aquel temps que coneguèt Corrado Alvaro e Massimo Bontempelli e en 1927 comencèt a collaborar a la revista '900. I publiquèt sos primièrs racontes coma per exemple la Cortigiana stanca, que sortiguèt en francés (Lassitude de courtisane) en 1927, Delitto al circolo del tennis en 1928, Il ladro curioso e Apparizione en 1929.
Son primièr roman: Gli indifferenti
En 1929, aprèp fòrça dificultats, capitèt de publicar, en ne pagar personalament las despensas, son primièr roman Gli indifferenti (Los indiferents) en cò de l'editor milanés Alpes. Aquel roman obtenguèt d'ausida una bona critica e foguèt considerat coma un dels experiments mai interessants de narrativa italiana d'aquela epòca. L'estructura teatrala 'en blòcs' del roman èra plan alinhada sul gost literari francés d'aquel temps.
La collaboracion als jornals e lo regim fascista
En 1930 comencèt sa collaboracion a La Stampa, dirigida alara per Curzio Malaparte e en 1933 fondèt, amb Mario Pannunzio, la revista "Caratteri", que veirà lum per sonque quatre numèros, e la revista Oggi. Encara en 1933 entamenèt sa collaboracion amb la Gazzetta del Popolo, mas lo regim fascista avversò son òbra en n'evitar las recensioni a Le ambizioni sbagliate, sequestrando La mascherata e en empachar la publicacion d'Agostino.
Lo viatge en America
En 1935 se n'anèt en America ont, convidat per Prezzolini, d'aquel temps director de la Casa Italiana de l'Universitat Columbia de Nòva York, faguèt qualques conferéncias sul roman italian.
La tornada en Itàlia e la censura del regim
Un còp tornat en Itàlia escriguèt un libre de racontes longs de títol L'imbroglio que foguèt publicat per Bompiani en 1937. Per defugir la censura del regim Moravia escriguèt pendent los ans del fascisme de racontes allegorics e surrealistics, dels que i a I sogni del pigro publicat en 1940 e en 1941 lo roman La mascherata que pasmens foguèt sequestrato a l'ocasion de la segonda edicion. A partir d'aquel moment foguèt obligat a publicar sos articles dins de jornals e dins de revistas en far servir un pseudonim.
Lo maridatge amb Elsa Morante
En 1941 se maridèt amb l'escrivana Elsa Morante qu'aviá conegut en 1936 e amb ela visquèt un long temps a Capri ont escriguèt lo roman Agostino.