cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Pompèu
Lo primièr triumvirat
En 60 AbC, Pompèu conclutz donc lo primier triumvirat amb Juli Cesar e Cras, un pacte que l'ecrivan Varron nomena « lo mostre dels tres caps ». Amb aquela aliança contra l'oligarquia senatoriala dirigida per Caton, Crass e Pompèu capitan a far elegir Cesar cònsol en 59 Abc. La violéncia ven omnipresenta a Roma, ont se realiza de vertadièra batalhas. Pompèu cridèt sos veterans, que terrorizan los partisans dels optimates. Per obligar son novèl amic Pompèu, Cesar fai alara passar una lei agrària e ratificar sos actes en Orient, malgrat l'oposicion de son collèga conservator Bibul, mens abil qu'aviá estat Metèl Celer. Fàcia a las violéncias quotidianas, Bibul s'embarra a çò d'el fins a lafin del consulat. esquèrra|vinheta|Julia, filha de Cesar, femna de Pompèu Per enforçar l'alliança, en mai 59 AbC, Pompèu esposa Julia, la filha de Juli Cesar.
Mata Hari
Procès e mòrt
Foguèt condamada a mòrt e sa gràcia rebutada pel President Raymond Poincaré. Son execucion se faguèt le 15 d'octòbre de 1917 per fusilhada, dins los valats del Castèl de Vincennes. Segon la legenda, auriá refusat lo bendèl qu'èra prepausat e lençat un darrièr poton als soldats del peloton. Un pauc abans d'èsser fusilhada, Mata Hari se cridèt:
Pompèu
Lo primièr triumvirat
Pasmens se en aparéncia aviá aténh sos objectius, Pompèu sortís pas veritadièrament ganhant dels eveniments. Semblariá qu'a de vertadièrs sentiments per sa novèla esposa Julia : coma es prensa, se retira amb ela dins sa vila d'Albe. Segon Plutarc, Pompèu abandona la politica al benefici de Julia e se daissa portar per " l'amor que li inspira sa jova esposa ". Sa popularitat es al mai bas - lo temps es alunhat ont èra nomenat «Magnus» - alara que César, plan actiu, tira las castanhas del fuòc.
Mata Hari
Procès e mòrt
Sa familha reclamèt pas lo còrs, que foguèt confiada a la facultat de medecina de París; foguèt dissecada per d'estudiants de medecina, puèi incinerada e las cendres fuguèron depausadas dins una fòssa comuna.
Pompèu
Lo primièr triumvirat
A la fin de l'an 59 AbC, lo clima politic es pesant: un certa Luci Vetti pretend que s'èra encargat, amb l'ajuda d'unes gladiators, d'assassinar Pompèu. Dich aver renonciat a aquel acte e demoncia totes los instigators diferents, belèu manipulat per Cesar.
En 58 AbC, Cesar se'n va Roma a la fin de son consulat coma procònsol de Gàllia Cisalpina e d'Illíria. Cras, s'occupant dels sieus afars, fòra de Roma. Pompèu es lo sol triumvir present dins la ciutat. Es sul pic pres dins una tempèsta politica.
Lo nòu tribun de la plèba, Clòdi Pulcher ataca los senators optimates, coma Caton e Ciceron. Vòl subretot se venjar de Ciceron, qu'aviá testimoniat contra el dins un afar de sacrilègi en 62. Pompèu, fòrça isolat, s'aliar inprudentament amb aquel dangierós personatge, que far regnar la terror pagant de servicis de bendas armadas. Clòdi capita a far exiliar Ciceron per procediment illegals contra los partisans de Catilina, executats sens procès regular. Ciceron es sacrificat per Pompèu, qu'es pasmens censat èsser son alliat. Se cal creire Plutarc, quand Ciceron va veire Pompèu per implorar son ajuda, aquel darrièr, vergonhós, s'escapa per una rèire pòrta. L'11 de març de 58, Ciceron quita Rome per escapar a une condamnacion.
Pompèu pòt plan sentir la coardiá que mostrèt dins aquel afar, que Clòdi se vira contra el. Ataca Pompèu e lo cònsol en pòste Gabini, un ancian legat de Pompèu. Fa d'accions en justícia de clients de Pompèu. Aquel darrièr es plan insultat per Clòdi e los sieus sul Forum quand ven sosténer sos clients. Los òmes de Pompèu a aqueles de Clòdi lèu s'emponhan sul quita Forum. Furiós e umiliat, Pompèu es ara decidit a far tornar Ciceron a Roma. Fa venir a Roma fòrça clients de tota l'Itàlia. Lo 4 d'agost de 57 AbC, obten un vòte cancelant l'exili de Ciceron. La leisson a pas escapat als senators conservators, las dels desòrdres, que s'apròchan de Pompèu. vinheta|Reconstitucion de l'interior del Teatre de Pompèu Coma Roma es menaçada de famina - una situacion ont Clòdi, qu'aviá fa passar una lei prevesent la distribucion gratuita de blat al pòble, portava una partida de responsabilitat -, de susmautas espetan dins la vila. Ciceron prepausa que Pompèu siá encargat de remediar a la situacion. Li es confiat lo pretzfach de s'ocupar de l'annòna (es a dire l'avitalhament en blat de la vila) pendent cinc ans. Pompèu restablís lèu l'avitalhament en blat dempuèi l'Africa que ven mai popolar.
En 57 AbC, Pompèu recep dins sa vila d'Albe la visita del faraon d'Egipte Ptolemèu XII. Aque aviá estat caçat del poder per una susmauta populara e ven demandar l'ajuda de Roma per tornar pujar a son tròn. Pompèu l'aculhís calorosament.
Al començament de 56 AbC, tota l'atentcon del senat es absorbada per l'afar d'Egipte. Un oracle sibillin vient complicar l'afar: cal pas refusar son amistat al rei d'Egipte, mas cal pas li acordar d'armada, çò qu'exclusís d'acordar a aquel que serà encargat de restaurar Ptolemèu XII sus son tròn un comandament militar. Diferentes mocions se succedisson al Senat, lo nom de Pompèu essent avançat, mas l'afar es fin finala abandonada. Lo prestigi de Pompèu ne sortís pas grandit. De nòu s'apròcha dels sieus dons companhs del triumvirat.
Alara que Cesar se trapa a Luca, Cras e Pompèu l'i jonhan en abril. Aquela famosa «entrevista» o «conferéncia» de Luca faguèt parlar. Cadun vòl protegir sos interesses. Las grandas linhas de l'acòrdi son conegudas: Cras e Pompèu vòlon obténer un segon consulat en 55, alara que Cesar vòl veire renovelar son comandament en Gàllia.
En 55 AbC, las elections consularas, qu'avián estat ajornadas, se debanan amb dificultats dins un clima de granda violença. Un còp elegit, Pompèu et Cras tenon paraula e fan votar la lei Licinia Pompeia que proroga los poders de Cesar en gàllia per una durada de cinc ans.
Pompèu inaugura lo primièr teatre roman de pèire de Roma coma un portic e una exèdra qu'abriga una estatua lo representant en trionfator del mone. Ptolemèu XII Aulèta es encara a Rome e Pompèu carga Gabini, alara procònsol de Siria, de marchar sus l'Egipte per matar la susmauta del pòble, sens l'acòrdi del Senat. Gabini ne sortís venceire e restablís Ptolenèu XII sul tròn, mejan Pompèu, en escambi de 10 000 talents.
L'an seguent, a l'eissida de son mandat consular, Pompèu ven procònsol de l'Ispània per cinx ans amb lo comandament de quatre legions. Cras, el, obten lo proconsulat de Siria. Quitament s'es procònsol, Pompèu demora en Itàlia e carga sos legats d'administrar la província a sa plaça. Segon la lei, pòt pas intrar dins Roma alara qu'es procònsol. Pauc de temps après, sa femna, Julia, après un primièr avortament, es de nòu prensa. Malaurosament, la filha unica de Cesar morís en jacilha e l'enfant tampauc viu. Pompèu e Cesar partejan lo tristum e condolenças, mas la mòrt de Julia trenca lors ligams familhals. Lucan ne resuma per un vers las consequéncias politicas catastroficas : « Ta mòrt (Julia) trenquèt lor fe (Pompèu e Cesar) e permetèt als caps de suscitar la guèrra. ».
L'an seguent, Cras, procònsol de Siria, son filh Publi t la mai granda partida de son armada son avalits pels Parts à Carrhes en 53 AbC. Lo triumvirat acaba d'existir.
Pompèu coma recors fàcia al desòrdre
vinheta|233x233px|Denièr amb la cara de Pompèu 49-48 AC.). Cesar, e non pas Pompèu, es ara lo novèl grand general de Roma a causa de sas victòria en Gàllia, e lo fragil equilibri del poder entre eles es menaçat. L'ància del public aumenta, de rumors circulan qu'a Pompèu li seriá ofèrt la dictatura per restablir la lei e l'òrdre. Cesar prepausa un segond ligam matrimoniala a Pompèu: li ofrís sa pichona neboda Octavia (la sòrre del futur emperaire August). Aquel còp, pasmens, Pompèu refusa. En 52 AbC, esposa Cornelia Metella, la plan jova veusa de Publi, lo filh de Cras, e la filha de Scipion, un dels mai grands enemics de Cesar. Pompèu se vira totjorn mai cap al camp dels optimates. Se pòt presumir qu'aqueles darrièrs pensavan qu'èra lo mendre de dos mals.
Lo 18 de genièr de -52, Clòdi es assassinat per Milon. que, en represalha, sos partisans brutlan la Curia, ont sèti lo Senat, comença un periòde d'anarquia. Lo senat, pres de panica, crida Pompèu. Una majoritat de senators es prèsta de li autrejar la dictatura, mas jos l'influéncia de Bibul e de Caton, lo Senat adòpta un compromés e fa votar una lei que nomena Pompèu cònsol unic (consul solus) en 52 AbC, tot li conservant son mandat de procònsol d'Ispània, çò que dona de poders extraordinaris mas limitats. Lo pòble accèpta aquela nominacion e Pompèu comença un tresen consulat, a l'encontra del principi de collegialitat e d'una lei de Sulla qu'exigissiá un delai de detz ans entre dos consulats. Un dictator podava pas legalament èsser punit per las mesuras presas pendent son govèrn. Al contrari, coma cònsol unic, Pompèu es responsable de sas accions. Reagís amb rapiditat e eficacitat, fasent intrar de legionaris dins Roma per restablir l'òrdre e votar doas leis : de vi, per lutar contra la violéncia, e de ambitu, per lutar contra la corrupcion electorala.
Pompèu se dona per collèga son novèl sògre Metèl Scipion pendent los cinc darrièrs meses de son consulat.
A la fin de son mandat, li dona grat lo Senat per aver restablit l'òrdre sens aver utilizat la fòrça legionària. Las elections consularas son organizadas per l'an 51 AbC e Pompèu daissa la plaça als successors Sulpici Ruf e Claudi Marcèl.
De la confrontacion cap a la guèrra
Lo poder proconsular accordat a Cesar auriá degut s'acabar lo 31 de decembre de 50 AbC, après la prolongacion de cinc ans qu'aviá estat consentida a l'encontra de Lucques. Mas en març de 51 AbC, Cesar envia una letra al Senat demandant una prolongacion de son imperium : que s'acabe en 49 AbC, sens qu'aja d'interrupcion entre la fin del proconsulat e lo començament de son segond consulat  previst lo 1èr de genièr de 48 AbC Pompèu avent obtengut aquela favor del senat, Cesar vòl lo meteis avantatge. L'intransigéncia de Caton fa fracassar lo compromés. Lo cònsol Marc Claudi Marcèl fa la situacion encara mai dificila prepausant de remplaçar lo procònsol de las Gàllias e de l'illíria abant l'expiracion de son mandat, la victòria suls Galleses es segura. Oficialament, Pompèu s'opausa a aquela prepausicion : segon el, la question se deu pas abordar abant lo 1èr de març de 50, data de fin del proconsulat de Cesar.
Jol pretèxte de la necessitat du renforçament de l'armada en Orient en vista d'una guèrra amb los Parts, lo Senat ordona a Cesar e a Pompèu de li enviar una legion cadun. Pompèu reclama abilament la legion qu'aviá prestat a Cesar per la guèrra de las Gàllias. Aquel darrièr accèpta e torna al Senat la la e la XVa legion. La guèrra contra los Parts se realiza pas e las dos legions son estacionadas a Càpoa. Ongan Pompèu ven fòrça malaut. Son restabliment es aculhit pertot en Itàlia per de manifestacions de jòia, que flatan sa vanitat e li inspiran un sentiment de securitat pas plan fondat. A aquela escasença fa la declaracion celèbra, se vantant que quin que siá lo luòc d'Itàlia ont bat del pé, ne sortiriá de legions.
Lo 1èr de decembre, passat obertament dins lo camp de Cesar, Curion prepausa que Cesar e Pompèu abandonen ambedos lo comandament. Sa mocion es adoptada per 370 voces contra 22. Tot sembla donc indicar qu'una majoritat de senators vòlon encora evitar lo pièger. Furiós, Metèl Scipion buta alara Pompèu al conflicte l'obligant a prene lo cap de dos legions estacionadas a Càpoa e de levar d'autres tropas.
Lo 1èr de genièr de 49 AbC Curion manda al Senat una letra de Cesar : aquel es prèst a se demetre de son comandament se Pompèu ne fa del meteis. La letra irrita los optimates que pasmens pòdon pas contestar la logica legala de la demanda. Metèl Scipion prepausa pasmens qu'òrdre siá donat a Cesar d'emmandar son armada dins un delai prescrich per eviter èsser declarat enemic del pòble (hostis) a la fin de son mandat de procònsol. Fòra de la sessilha al Senat, Marc Antòni e l'autre tribun, Cassi, opausan lor veto a aquela mocion mas son lèu expulsats del Senat. Pasmens, Ciceron ensag d'evitar la guèrra en prepausant a Pompèu d'autorisar Cesar a governar las doas províncias que ten la carga fins a las eleccions consulàrias. Las versions d'aquelt episòdi divergisson. Segon Apian, Pompèu n'auriá estat satisfach, mas los cònsols s'i serián opausats, alara que segon Plutarc, Pompèu auriá refusat. Ciceron auriá alara fach una darrièra proposicion, Cesar gardant pas qu'Illíria e una sola legion. Encara segon Plutarc, Pompèu es sul punt d'acceptar mas los senators, coma Scipion, Lentul e Caton, s'opausan a aquela solucion. La guèrra civila ven inevitabla.
La guèrra civila
La situacion se precipita e a la fin, lo Senat, sus prepausicion de Pompèu, declara que l'Estat es en dangièr e confia la Republica als cònsols e als procònsols, la meton practicament entre las mans de Pompèu. Aquèl fa declarar Cesar fòra la lei lo 7 de genièr de 49 AbC mejans un senatus consultum ultimum. Marc Antòni, Cassi e Curion, que la securitat es pas mai garantida a Roma, fugisson a Ravena per rejònher Cesar, que reünís son armada e demanda a sas legions lor ajuda per combatre lo Senat.
Cesar marcha alara sus Roma, passant lo Rubicon amb la Legion XIII (11 de genièr). En preisse, Pompèu amassa doas legions mas sap que ferán pas lo pes fàcia als veterans aguerrits de Cesar. Dins una Roma en la panica, la plèba, traumatizada per la guèrra civila entre Sulla e Mari, vòl pas mai de sang. Los senators son espaventats se fisan a Pompèu. Aquel envia de messatgièrs pertot dins la Republica per mobilizar de legions : en Orient, en Istània e en Africa.
Mas pressat pel temps, que Cesar es ja a Ariminium, Pompèu quita Roma lo 17 de genièr e rejonh las legions de Campània amb sa familha e fòrça senators, coma Ciceron, Caton, los dos cònsol e tanben Brut. Alara que marcha cap a Càpoa per la Via Àpia, lo bruch se fa per las vilas del nòrd d'Itàlia se ligan a Cesar. Un còp a Càpoa, Pompèu es rejonh per Tit Labien, luòctenent de Cesar en Gàllia, que li explica que l'accion de son cap es baujum. Pompèu envia un messatge a Cesar per tòca d'acabar amb la guèrra. Pasmens, a l'avançar rapid de Cesar, pòt pas demorar a Càpoa e va donc a Brindisi, ont sos partisans, senators e cònsols lo rejongan. Renóncian a levar d'autras legions en Itàlia e preferís los anar cercar en Orient.
Parten de Brindes lo 17 de març, Pompèu embarca per la Grècia mejans l'Adriatica abant l'arribada de Cesar a las pòrtas de la vila amb 30 000 òmes. Pompèu escapa de pauc a Cesar mercé a las tendas qu'installèt dins la vila. Arribat dins la region, Pompèu installa son camp a Beroia en Macedònia e envia sa femna Cornelia e son filh Pompèu lo Jove a Mitilèna.
De son costat, Cesar, mèstre d'Itàlia, na pas de flòta. Per assegurar los rèires, comença d'en primièr de reduire las fòrças de Pompèu estacionadas en Ispània: set legions jol comandament d'Afrani e de Varron. Cesar fa lo sètge tanben a Massilia qu'aviá refusat de li obrir las pòrtas. Pompèu envia donc son legat Domici Ahenobarb per defendre la ciutat, mas aquela capitula après la reddition de las legions d'Ispània. Cesar, qu'utiliza la cleméncia coma d'una arma psicologica, remanda a Pompèu sos legats, Afrani, Varron et Domici. Los Pompeans emportan de succès en Illíria e en Africa, ont las tropas cesarianas commandadas per Curion son avalidas. Aquelas victòria pesan pasmens pauc al comparar la pèrda d'Ispània.
Malgrat aquela granda pèrda, Pompèu dispausa dels immensas fonts de l'Orient e utiliza un an entièr per amssar una granda armada. A las cinc legions que menèt d'Itàlia venon se n'apondre quatre mai venent d'Orient. Sa flòta, amb 600 naus, constituís un dels sieus atots màger. Li assegura lo contraròtle de la mar Adriatica.
Cesar, que tornèt a Itàlia, s'embarca a Brindes e escapa a la flòta pompeana. Debarca a Epira amb sas legions lo 4 de genièr de 48 AbC. Demanda a Marc Antòni, qu'es en Itàlia, de lo rejònher en Grècia amb sas tres legions. Capita a debarcar a Lissus. Pompèu es alara enrodat per las armadas enemicas, Cesar al sud, Marc Antòni al nòrd. Quand doas armadas son prèstas de marchar contra el, Pompèu se retira rèire de fortificacions près de Dyrrachium. Cesar ven far lo sètge. Lo fàcia a fàcia contunha dins de condicions fòrça duras pels adversaris, qu'ambedos patisson de problèmas d'avitalhament. Cesar es incapable de prene lo camp de Pompèu d'assalt, alara que lo temperament prudent de Pompèu lo mena a evitar una batalha de reng e a esperar que lo desprovesiment acabe amb las fòrças de Cesar. D'esperel pròche de la famina, acaba per trencar lo cercle de Dyrrachium e per metre Cesar en mala posicion. Segon Plutarc, manca pauc que Cesar morís pendent la batalha. Encara segon lel, Pompèu contunha pas amb son avantge, çò qu'auriá fa dire a Cesar que sos enemics l'aurián emportat aquel jorn se lor cap aviá saput véncer. Cesar se retira a Apollonia per reconstituir son armada e assegurar son avitalhament. Puslèu que de visar la reconquista d'Itàlia, que pel moment, èra sens defensas vertadièras, Pompèu ganha Teessàlia per la via Egnatia per jónher sas tropas a aquelas de son sògre Scipion que li mèna doas legions levadas en Siria. Cesar, de son costat, pren lo camin mai cort, pel Pinde e rejònh las tropas de Domici Calvin, qu'aviá enviadas a l'encontre de Scipion. vinheta|La batalha de Farsala En camin, Cesar empòrta Gomphi d'assalt e recep la reddicion de Metropolis amb manjar e moneda. Lo 29 julhet de 48 AbC, Cesar arriba dins la plana de Farsala, una vila de Teessàlia. Dos jorns après, es rejonh per Pompèu que recebèt de Scipion de tropas frescas. Pompèu ensag de fatigar las tropas reduchas de Cesar e tanben estalivar las fòrças senatorialas per una accion d'usura, una seriá d'enganas e de desplaçaments breus. Los nòbles presents a l'entorn de Pompèu, segurs de la victòria al punt de se pelejan per de futurs e excellents pòstes en politica, l'incitan e lo persuadisson per qu'afronte Cesar en terren descobèrt.
Lo matin del 9 d'agost, las doas armadas romanas s'encontran a la batalha de Farsala. Pendent batalha, Pompèu ensag de prene al revèrs las tropas de Cesar. Fin finala, mercé a la formacion d'una quatrena linha, Cesar contra la cavalaria advèrsa e pren a revèrs las fòrças de Pompèu, que pauc a pauc, fugisson. Aquela batalha ven decisiva : las fòrças pompeanas son severament vencudas, las pèrdas de Cesar son sonque de 1 200, contra, 6 000 mòrts e 24 000 prisonièrs del costat de Pompèu. Los prisonièrs son graciats pel venceire.
Fòrça pompeans rejongan l'Ispaània e l'Africa, coma Caton e Scipion, que pas mai seguisson Pompèu. El, fugís a Larissa e vòga cap a Mitilèna per rejónher sa femna e son filh. Vòl anar Ròdas per enseguida anar a Antiòca per levar una autra armada. Pasmens, totas las pòrtas de l'Orient li son tancadas. Balha amb sos pròches de diferentas opcions : o ganhar lo reialme dels Parts, o se refugiar pel rei de Numídia Juba, o encara anarprès del faraon Ptolemèu XIII d'Egipte, que li deu fòrça, que mercé al el son paire podèt tornar al poder en 55 AbC. Se daissa fin finala convéncer per adoptar la tresena solucion,.
La mòrt de Pompèu
La venguda de Pompèu plaça los conselhièrs del jove faraon, Potin, Aquillas et Teodòt, dins un mal pas. Doas opcions, lo caçar o l'aculhir, lor pareisson egalament dangierosas. Es Teodòt que prepausa alara de lo tuar, disent qu'atal faran un plaser a Cesar e crentaràn pas mai Pompèu.
Aquel general del mai grand de Roma demorèt sus aquela plaja sens sepultura pendent unes jorns. La familha e los darrièrs fidèls de Pompèu, que demorèrona al larg, fugisson pel mar. Aquillas garda lo cap de Pompèu per lo mostrar a Cesar. Un esclau de Pompèu, Filip, lavarà lo còrs nud de son mèstre e ferà un lenhièr funèbre per li far omenatge.
Cesar, que s'èra lançat al percaç Pompèu arriba en Egipte. Ptolemèu XIII pensava far plaser a César en assassinant Pompèu e li ofrissent lo cap son vielh enemic. Mas Cesar, per pitietat, o calcul politic, o ambedos, es prés d’un immens tristum e fa de funeralhas a son defunt enemic. Executa totes los instigateors de l'assassinat de Pompèu: Aquillas, l'eunuc Potin e lo tribun Septim.
La mòrt de Pompèu a mejans tèrmes a de consequéncias importantas en Egipte que Cesar despausarà Ptolemèu XIII e plaçarà Cleopatre, sa sòrre e esposa, sul tròn d'Egite. Cesar bastís un tombèl sus la plaja de Pelusa en l'onor de Pompèu le Grand e dona a sa femna Cornelia son cap, que serà inumat dins sa villa d'Alba, en Itàlia.
Longvilliers (Pas de Calais)
Longvilliers es una comuna francesa, situada dins lo departament del Pas de Calais e la region dels Nauts de França.
Bruce Springsteen
Bruce Frederick Joseph Springsteen (Long Branch, 23 de setembre de 1949) es un cantaire de rock e autor-compositor american. Es famós per sas prestacions amb son grop, lo E Street Band. Escaissat "The Boss", Springsteen es mai que mai conegut per sas paraulas poeticas, ont es descrita la vida de la classa obrièra americana, en particular de Nòva Jersei ont es nascut, amb de còps que i a un aspècte pus politic. Sas performàncias scenicas son famosas per èsser longas e energicas, amb de concèrts donats dempuèi las annadas setentas fins a uèi, de mai de tres oras de long.
Biografia
Springsteen es nascut lo 23 de setembre de 1949, al Monmouth Medical Center de Long Branch, Nòva Jersei. Passèt son enfància a Freehold, una vila vesina. Demorava dins la South Street e frequentava la Freehold Borough High School. Son paire, Douglas Frederick Springsteen, èra d'aujòls olandeses e irlandeses e trabalhava coma menaire de bus, entre autras, mas èra sovent sens emplec. Springsteen diguèt qu'èra que mai sa maire, Adele Ann (nascuda Zerilli), que ganhava lo pan. Sa maire èra secretària e es d'origina italiana. A doas sòrres pus jovas, Virginia e Pamela. Son grand mairal èra nascut a Vico Equense, una vila al ras de Nàpols. Emigrèt per Ellis Island e quora arribèt, sabiá pas legir ni escriure. Finalament, venguèt avocat çò qu'impressionèt Bruce quora èra pus jove.
Longvilliers (Pas de Calais)
Geografia
Longvilliers Es distant de 192 km de París.
Bruce Springsteen
Biografia
Lo nom de familha de Springsteen es topografic e d'origina neerlandesa. Los Springsteens fasián partit de las primièras familhas neerlandesas que s'installèron dins la colonia de New Netherland dins los ans 1600.
Longvilliers (Pas de Calais)
Geografia
La commune est située à environ 6 km du parc naturel des Caps et Marais d'Opale et à 7,5 km de la forêt d'Engoudsent. Son climat est océanique avec des étés tempérés. Les plages les plus proches sont celles de Camiers, à 8,4 km.
Bruce Springsteen
Biografia
Avalit dins un mitan catolic, Springsteen frequentèt l'escòla de Santa Ròsa de Lima dins lo borough Freehold, ont èra en desacòrd amb las religiosas e regetèt las restriccions que li èran impausadas. Dins una interview de 2012, expliquèt qu'èra mai son educacion catolica qu'aviá influenciada sa musica que non pas l'ideologia politica.
Longvilliers (Pas de Calais)
Geografia
Longvilliers est distant de 192 km de Paris.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Bruce Springsteen
Biografia
Springsteen creissèt en escotant a la ràdio Frank Sinatra, cantaire de Nòva Jersei. Venguèt el meteis interessat a èstre musician quora, en 1956 e 1957, a l'atge de set ans, vegèt Elvis Presley a l'emission Ed Sullivan Show. Pauc de temps après, sa maire li loguèt una guitarra per 6 $ la setmana.
Occitan gris
L'occitan gris es un tèrme inventat per Domergue Sumien que descriura los parlars de la Zòna Grisa al pè de las Valadas Occitanas. Aquèla zòna es istoricament occitanoparlanta mas foguèt piemontesizada als sègles XIX e XX. Segon Sumien, l'occitan gris fa partida de l'occitan cisaupenc. La Zòna Grisa es un sinonime del tèrme Occitania submersa pedemontana.
Bruce Springsteen
Biografia
En novena annada, Springsteen comencèt de fréquentar l’escòla publica Freehold High School, mas i trapèt pas sa plaça. D'ancians professors declarèron qu'èra "un solitari, que voliá pas rès autre que jogar de guitarra". Obtenguèt son diplòma en 1967, mas se se sentèt tant a malaise qu'anèt pas a la ceremonia. Frequentèt brevament Ocean County College, mas abandonèt sos estudis.
Apelat a la conscripcion dins l'armada dels Estats Units a l'atge de 19 ans, capitèt pas l'examen medical e serviguèt pas durant la guèrra de Vietnam.
Rosset (Auts Aups)
Geografia
Se situa a al sud èst del capluòc del departament Gap e a   al sud-sud-oèst del capluòc de canton Chorge.
Bruce Springsteen
1964–1972: Primièrs ans
En 1964, Springsteen vegèt las aparicions dels Beatles a l'Ed Sullivan Show. Inspirat, se crompèt la primièra guitarra al magasin Western Auto Appliance al prètz de 18,95 $. A la fin de 1964, la maire de Springsteen faguèt un manlèu per li crompar una guitarra Kent à 60 $. Springsteen comemorèt puèi aquò dins la cançon "The Wish". L'an seguent, anèt a çò de Tex et Marion Vinyard, que pairinejavan de grops joves en vila. L'ajudèron a venir lo guitarista e un dels cantaires principals dels Castiles. Los Castiles enregistrèron doas cançons originalas dins un estúdio d'enregistrement public de Brick Township e joguèron dins divèrs luòcs, coma lo Cafe Wha? a Greenwich Village. A la fin deLs ans 1960, Springsteen se produtz brèvament dins un power trio nomenat Earth, jogant dins de clubs de Nòva Jersei, amb un espectacle major a l'otèl Diplomat de New York City.
De 1969 al començament de 1971, Springsteen joguèt amb Steel Mill (originalament sonat Child), que compreniá Danny Federici, Vini Lopez, Vinnie Roslin e pus tard Steve Van Zandt e Robbin Thompson. Durant aqueste periòde jogava regularament al Jersey Shore, a Richmond en Virgínia, Nashville, Tennessee, e faguèt qualques concèrt en Califòrnia, començant lèu lèu de venir cult.
Chalmelh (Alèir)
Chalmelh, fòrma prepausada (Charmeil en francés ) es una comuna dau Borbonés occitan, situada dins lo departament d'Alèir e la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament d'Auvèrnhe.
Glèisa de Nòstra Dòna de Laval
thumb|250px|Nòstra Dòna de Laval Nòstra Dòna de Laval es una glèisa romanica situada dins la comuna de Caudièrs de Fenolhet, vilatge del país de Fenolhedés, e administrativament dins lo departament dels Pirenèus Orientals e la region Occitània. Venguèt monument istoric en octobre de 1982.
Istòria
Las primièras atestacions d'un edifici religiós a aqueste endrech datan de 935 e 986, e fan pensar que la construccion del bastiment èra anteriora al sègle X. Situada sus un tuc al sud-èst de Caudièrs, la capèla actuala foguèt construida durant lo sègle XV.
Lung Chien
Lung Chien (nascut en 1916 e defuntat a Taipei en 28 de mai de 1975) foguèt un cineasta (realizator e scenarista) e actor chinés.
Dins l'espaci d'un vintenat d'annadas, se creèt un mond artistic ligat a la vida a Hong Kong sus las arts marcialas mixtas o la violéncia dins la vida vidanta.
Arianna Savall i Figueras
thumb|Arianna Savall i Figueras (Basilèa, Soïssa, 1972) qu'ei ua arpista catalana (en particulra interprèta barròca d'arpa tripla. Qu'ei tanben cantaira soprano.
Qu'ei la hilha deu cap d'orquèstra e gambista Jordi Savall e de la cantaira Montserrat Figueras. Que comencè los sons estudis de musica, cant e arpa, au Conservatòri de Terrassa puish que'us apregondí au Conservatòri de Tolosa dab Rolf Lislevand.
Emilian
Emilian (vèrs 207 - aost de 253, Spoleto) foguèt un emperaire roman que reinèt d'abriu a aost de 253.
Rèine
Succediguèt ai coemperaires Trebonian Gal e Volusian que foguèron assassinats durant una revòuta deis armadas romanas d'Euròpa Centrala. Pasmens, foguèt tanben assassinat per sei soudats e remplaçat per Valerian.
Volusian
Volusian (mòrt en aost de 253, Interamna) foguèt un coemperaire roman que reinèt ambé son paire Trebonian Gal de 251 a 253. Foguèt assassinat durant una revòuta dei legions de Danubi.
Aleksandra Fyodorovna
Alexandra Fiodoròvna (rus: Александра Фёдоровна); 6 de junh de 1872 – 17 de julh de 1918) foguèt emperairitz de Russia e la molher de Nicolau II, lo darrièr tsar de l'Empèri Rus. D'en primièr coneguda coma Alix d'Èssa-Darmstadt, èra la felena de la reina Victòria del Reialme Unit. Après sa convercion a la Glèisa ortodòxa Russa, prenguèt lo nom d' Alexandra Fiodoròvna. Foguèt assassinada en 1918 amb sa familha durant sa captivitat pels bochevics. Foguèt canonizada en 2000 coma Santa Alexandra Fiodoròvna Portaira de la Passion..
Alexandra foguèt la darrièra Tsarina de Russia e la pus celèbre emòfila dins la descendéncia de la reina Victòria. Èra coneguda per influénciar la politica de son marit e sa fe coneguda dins lo mistic rus, Grigòri Raspótin, çò que portèt tòrt a sa popularitat e la de la monarquia de l'Ostal Romanov dins sas darrièras annadas. Durant son abséncia al temps de la Primièra Guèrra Mondiala en 1915-1917 son espós ne faguèt la Regenta de l'Empèri.
Economia de la dinastia Han
L'economia chinésa dau periòde Han es caracterizada per una aumentacion significativa de la populacion, una creissença fòrça importanta de la produccion industriala e dau comèrci e per d'assais de nacionalizacion de la part dau govèrn centrau. Per acompanhar aqueu desvolopament, la quantitat de moneda batuda e mesa en circulacion aumentèt egalament e permetèt la creacion d'un sistèma monetari estable. Lei capitalas dei Hans occidentaus puei orientaus foguèron entre lei ciutats pus grandas e pus pobladas de lor epòca. Lo govèrn ordonèt tanben la bastida de vias e de pònts per facilitar lei cambis.
Au començament de la dinastia, lei païsans èran generalament autonòms. Pasmens, acomencèron de venir dependents dei cambis comerciaus ambé lei produccions dei províncias agricòlas de l'Empèri. Ansin, en causa d'un endeutament créissent, un nombre important de païsans venguèron de trabalhadors au servici d'un grand proprietari. La dinastia assaièt continuament de sostenir lei païsans pus modèsts (imposición, limitacion impausada per la lèi...) per luchar còntra l'influéncia de l'aristocràcia, dei proprietaris e dei marchands. De mai, lo govèrn dei Han occidentaus nacionalizèt leis industriás de fèrre e de sau.
Aquelei mesuras foguèron pauc a pauc suprimidas en causa de la crisi politica e economica vèrs la fin de la dinastia. La classa dei marchands independents foguèt afeblida au profiech dei grands proprietaris. Aquelei darriers poguèron aumentar lor poissança e contuniar un modèl economic basat sur una agricultura de tenements grands après la fin de la dinastia.
Bosenn
Bosenn (Bro-Gwerc'h) en breton ( La Bosse-de-Bretagne en francés) es una comuna bretona, situada dins lo departament d'Ille et Vilaine e la region de Bretanha.
Istòria
En 1920, lo nom de la municipalitat de la Trabalha a #èsser modificat en La Trabalha-de Bretanha.
Maizières (Pas de Calais)
Maizières es una comuna francesa, situada dins lo departament del Pas de Calais e la region dels Nauts de França.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Villez-sur-le-Neubourg
Villez-sur-le-Neubourg en normand (Villez-sur-le-Neubourg en francés) es una comuna normanda, situada dins lo departament d'Eure e la region de Normandia.
Geografia
Villez Sul Neubourg a situat a 30 min de Evreux e 20 min de Louviers.
Villez sur le Neubourg est situé à 30 min d'Evreux et 20 min de Louviers.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Villez Ven del bas-latin villare #que significa pichona granja. Se tròba lo primièr testimoniatge escrich de la municipalitat l'an 1271 jos la forma de villarae
Villez vient du bas-latin villare qui signifie petite ferme. On trouve la première attestation écrite de la commune en 1271 sous la forme de villarae
Avatics
thumb|Reparticion dei pòbles principaus dau sud de Gàllia au sègle II avC.
Leis Avatics foguèron un pòble cèlta-ligur principalament installat dins la region dau Martegue. Faguèron partida de la federacion dei Sallavis. .
Monarquia constitucionala
en roge: Monarquia constitucionala amb un sistèma parlamentari en vilolet: Monarquia constitucionala que le sobeiran exercís un ròtle mas o mens important dins la politica del país ]] Una monarquia constitucionala es un tipe de regim politic que reconeis un monarca elegit o ereditari coma cap de l'Estat, mas qu'una constitucion limita sos poders.
Las monarquias constitucionalas modèrnas son mai sovent de monarquia parlementàrias amb un sistèma de separacion dels poders que lo monarca es lo cap simbolic del poder executiu. Aquel poder es en practica devolut a un primièr ministre nomenat pel monarca, e devent aver lo sosten del Parlament, davans que, son govèrn es sol responsable.
Lo monarca, independent des partits politics, dispausa de prerogativas constitucionalas per exercir son ròtle eminentament simbolic coma fisador de la Constitucion e de la democracia, de l'unitat nacionala e de l'integritat territoriala, mas tanben coma simbòl del contunh istoric de l'Estat, representant e fisador de sos interèsses a l'estrangièr. Pòt aver tanben un drech de gaita, de conselh e d'avertiment sus la politica menada pel govèrn, presidir las sesilhas del conselh dels ministres, e èsser arbitre, en cas de crisi politica o de govèrn. Per aquò, a un ròtle neutre e pòt servir de mediator, e lo monarca es un segon Benjamin Constant. Atal, lo monarca parlamentari regna mas govèrna pas, o segon la formulacion d'Adolphe Thiers:
Lo monarca ereditari pòt èsser rei o reina, coma dins gaireben totas las monarquias europèas, mas tanben grand duc o granda duquessa, coma al Luxemborg, prince, coma a Mónegue o au Liechtenstein, emir, coma al Kowait, o emperador, coma al Japon.
Origina
Las originas del concèpte venon de las monarquias absoludas de la fin de l'Edat Mejana que l'autoritat del govèrn i es exercida pel monarca e son govèrn. Lo desvolopament de la participacion populara dins las democracias passèt lo poder dels govèrns causits a d'assembladas e parlaments legislatius, produsent de sistèmas mai democratics. Atal, lo monarca regna mas govèrna pas.
Cap teoric de l'executiu
Dins una monarquia constitucionala, lo pòste de cap de l'Estat se transmet abitualament al sen d'una familha reiala. Lo cap de l'Estat es teoricament responsable de l'executiu, çò qu'explica l'origina de denominacions coma.
Dins qualques païses lo monarca pòt téner sesilha amb lo govèrn malgrat qu'aja pas de ròtle dins la formacion de la politica. Dins d'autres, lo monarca a un drech d'accès a totes los afars del govèrn. Pasmens, qualques constitucions monarquicas rebutan lo monarca de tota participacion al govèrn. Es lo cas en Suècia e Japon, que lors sobeirans demòran pasmens de monarcas constitucionals.
Cap efectiu de l'executiu
Pasmens, existís encara de monarquias constitucionalas que lor monarca es dotat de vertadièrs poders politics. Es lo cas de Mónegue que lo prince sobeiran a l'iniciativa de leis e nomena le Govèrn princièr. Aquel darrièr es responsable pas que davant el. En efècte, la separacion estricta dels poders fa que lo Govèrn es pas eissit del Conselh Nacional (parlament monegasc monocameral).
Aplicacion
Actualament, es gaireben totjorn associada a una democracia representativa, çò que dona un compromés entre las teorias de sobeiranetat del pòble e un govèrn seguent una tradicion. E mai lo rei o la reina pòsca èsser vist coma cap de govèrn, es lo Primièr ministre que govèrna le país. Son poder deriva dirèctament o indirèctament d'eleccions.
Istoricament de monarquias constitucionalas foguèron pas totjorn de democracias representativas. Per exemple Itàlia, Japon e Espanha coneguèron de monarquias coexistissent amb un regim autoritari.
Articles connèxes
Monarchia
Trebonian Gal
Trebonian Gal (vèrs 206 - aost de 253) foguèt un emperaire roman que reinèt de junh de 251 a sa mòrt. Succediguèt ai coemperaires Deci e Herenni Etrusc e foguèt remplaçat per Emilian. Tenguèt dos coemperaires diferents durant son rèine. Lo premier foguèt Hostilian, fiu de Deci, que moriguèt rapidament en 251. Lo segond foguèt son fiu Volusian.
Rèine
Foguèt proclamat emperaire après la desfacha e la mòrt dei coemperaires Deci e Herenni Etrusc còntra lei gòts en junh de 251, a la batalha d'Abrittus. Negocièt una patz considerada vergonhósa per lei Romans. Ansin, quand en 253, lei gòts ataquèron tornarmai l'Empèri, l'armada romana se revoutèt e Trebonian e son fiu foguèron tuats durant lei trebols.
Sultanat de Delhi
thumb|Extension dau territòri dau Sultanat de Delhi.
Benešov
Benešov es una comuna chèca de la region. Sa populacion es de 0 abitants.
Hombleux
Hombleux en picard (Hombleux en francés) es una comuna francesa, situada dins lo departament de Somme e la region de Picardia.
Geografia
Bourg picard Del Santerre situat a 8 km a l'èst de Nesle, desservi pel anciana rota nacionala 30 (actuala RD 930) e facilament accessibla per la autoroute en transeünt per Roye e près del Canal de la Soma.
Bourg picard du Santerre situé à 8 km à l'est de Nesle, desservi par l'ancienne route nationale 30 (actuelle RD 930) et aisément accessible par l'autoroute en passant par Roye et à proximité du Canal de la Somme.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Lo bourg a #èsser destruit pendent la Primièra Guèrra mondiala
Le bourg a été détruit pendant la Première Guerre mondiale
Nòtas
<references group=N/>
Hawaii (illa)
Hawaii, en hawaiian Hawai‘i, en anglés Hawaii, es una illa volcanica de l’ocean Pacific e una de las uèits illas principalas que compausan l’Estat american d'Hawaii. Per fin d’evitar la confusion amb l'estat es sovent escaissada Big Island, l'illa Granda, pr'amor qu'es pus granda que totas las autras illas de l'archipèla reünidas.
Domfront (Orne)
Domfront es una comuna francesa administrada per lo departament d'Orne de la region de la Bassa Normandia.
Geografia
Domfront A situat a l'oèst del departament, suls bòrds de la Varenne.
Domfront est située à l'ouest du département, sur les bords de la Varenne.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Diu Negre
esquèrra|vinheta|143x143px|Logograma de la Revista Diu Negre, per Jessy Boy, 2016.Diu Negre qu'ei ua revista literària gratuita sus Internet escrita integralaments en occitan. Que's dedica aus genres sciéncia ficcion, fantasia, fantastic e policièr. Lo títol qu'ei ua referéncia au roman de Joan Frederic Brun, Lo retrach dau Dieu Negre. Fondada sus la participacion deus autors qui i publican, lo prètzhèit d'aquera revista qu'ei de dinamizar la creacion en aqueths genres.
Que pareish dempuish novémer de 2016.
Redactors: Remesi Boy, Christian Andreu, Theò Bajon, Joan Frederic Brun, Joan-Claudi Puech, Laurenç Revèst, Maime Caillon, Reinat Toscano, Vincenç Claverie.
Correctors: Laura Cadaux (gascon), Joan-Claudi Puech (provençau), Joan-Frederic Brun (lengadocian)
Fòbos (omonimia)
Fòbos designa:
Roger Lescure
Roger Lescure, (1912, Albuçac - 2009, Terrasson e La Vila Dieu) foguèt un dei caps principaus de la Resisténcia Francesa pendent la Segonda Guèrra Mondiala.
Baillou
Baillou es una comuna francesa, situada dins lo departament de Loir e Char e la region dau Centre.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Maui
Maui es la segonda pus granda illa de l'archipèla d'Hawaii, amb una superfícié de e un litoral de 240 km de longor. Aperten a l'Estat american d'Hawaii, e forma lo comtat de Maui amb tres autras illas, Molokai, Lanai e Kahoolawe.
Rihla
Lo Rihla es la racònte escrich dei viatges de l'explorator berbèr Ibn Battuta. Foguèt escrich a la fin de sei viatges ambé l'ajuda d'Ibn Juzayy.
Escritura maia
L'escritura maia, o ieroglifs maias, èra lo sistèma d'escritura de la civilizacion maia en Mesoamerica. A l'ora d'ara lo sol sistèma d'escritura mesoamerican que foguèt deschifrat substancialament, que las primièras inscripcions maias identificadas foguèron datadas del sègle III abC trapadas a San Bartolo, Guatemala. L'escritura foguèt en usatge entrò pauc après l'arribada dels conquistadors al sègle XVI (e quitament pus tard en d'airals isolats coma Tayasal).
L'escritura maia fa servir de logogramas associats a un ensemble de glifs sillabics, quicòm de similar dins la foncion a l'escritura japonesa modèrna. L'escritura maia foguèt nomenada "ieroglifica" pels ancians exploradors europèus dels sègles XVIII e XIX, que sens la comprendre trobèron qu'aviá una cèrta similitud dins son aparéncia amb los ieroglifs egipcians, amb los quals l'escritura maia ten pas de relacion.
Estructura
L'escritura maia consistís en un ensemble relativament elaborat de glifs, que foguèron laboriosament pintats sus de ceramicas, parets o codèx de papièr, ciselats dins la fusta o la pèira, o motlat dins l'estuc. Los glifs ciselats o motlats èran pintats, mas las pintadas subrevisquèron rarament. Aperaquí 90% de l'escritura maia pòt ara èsser legida amb de gras de certesa divèrses, mas pron per balhar una compreneson de son estructura.
Senhans
Lo Senhans qu'estó ua baronia au sud-oèst deu departament actuau de las Lanas. Qu'ei lo nom d'un parçanòt gascon.
Localizacion e composicion (dab resèrvas)
Lo Senhans qu'ei bornat per lo Maremne au nòrd ; Gòssa o lo País de Gòssa (nom a precisar) e las bartas d'Ador au sud e au sud-èst, lo Labord au sud, la Mar Grana a l'oèst.
Dens lo canton deu Senhans, ancianament canton de Sent Martin de Senhans, la comunautat de comunas deu Senhans (medisha delimitacion), las comunas de Biarròta, Biudòs, Sent Bertomiu e Sent Laurenç de Gòssa non son de Senhans, mès de Gòssa.
Etimologia
Las fòrmas ancianas que son : Signano, au sègle XI, Seygnanz, en 1242, Seingnians e Seynans, en 1253, Seignanx, en 1305, de Senhanxa en 1527.
Non cau pas imaginar un rapòrt dab l'occitan sanha, « brau », perqué aqueth mot qu'ei absent deu gascon (en tot cas deu gascon modèrne) e perqué i a pas de fòrmas ancianas en sa- (segur que lo Senhans ei a costat deu brau d'Òrcs e que compren ua petita partida de las bartas d'Ador). Ernèst Negre qu'explica lo nom per un nom latin d'òmi, *Sinnianus (derivat de Sinnius). Jean-Pierre Bost, istorian de l'Universitat de Bordèu que's sèrv de l'apellacion latina deus Cocosates Sexsignani, citada per Plini lo Vielh : un pòble compausat de shèis (sex) marcas, dont brancas, tribús; Sexsignan- qu'auré donat signan-, puish Sinhan (cf. la fòrma deu sègle XI), ; Se(i)sinhan- qu'ei un nom qui atira l'aplologia : *Seisinhan- > Sinhan-. Aquera etimologia que supausa los Cocosates, coneishuts au nòrd-oèst d'Aquae Tarbellicae (Dacs), avèvan un territòri espandit longitudinaument (çò qui pòt justificar las shèis brancas, los Tarbelles Quattrosignani, que mèi tard los incorporèn, n'avèvan pas que quate).
Canton de Sinjau
Lo canton de Sinjau es una circonscripcion electorala francesa, situada dins lo departament de Naut Léger e la region d'Auvèrnhe Ròse Aups.
La Gran Semiramis
La Gran Semiramis ("semíramis" en castelhan modèrne e academic) qu'ei ua tragedia deu valencian Cristóbal de Virués.
Ciutat Metropolitana de Milan
La ciutat metropolitana de Milan es una division administrativa de l’estat italian, dins la region de Lombardia. La capitala n’es Milan.
Recampa 0 abitants dins 133 comunas. Lo còde estatistic es 215, mas de còps s'utiliza tanben 015 (còde de la província de Milan).
Istòria
Lo 8 de febrièr de 2019 la comunas de Vermezzo e Zelo Surrigone son fusionadas dins Vermezzo con Zelo. Lo nombre total de comunas passa a 133.
Graf
Graf es un títol de noblesa d'origina germanica.
Sant Andreu d'Ambrun
Sant Andreu d'Ambrun (Saint-André-d'Embrun en francés) es una comuna d'Occitània, en Daufinat, situada dins lo departament daus Auts Aups e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur.
Geografia
vignette|upright=1.6|centre|Comunas a l'entorn.
Longueville (Pas de Calais)
es una comuna francesa, situada dins lo departament del Pas de Calais e la region del Nòrd-Pas de Calais.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Valerian
Rèine
Senator e militar, Valerian èra un luòctenent de Deci. Durant lo rèine de Trebonian Gal, foguèt cargat de reprimir l'usurpacion d'Emilian mai foguèt a son torn proclamat emperaire per sei legions. Après una guèrra civila brèva, Trebonian Gal e son fiu foguèron capturats e assassinats per lei tropas d'Emilian. Puei, Emilian, que teniá d'efectius inferiors a Valerian, foguèt egalament abandonat per sei fòrças e assassinat. Ansin, Valerian venguèt emperaire en aost de 253.
Son fiu Gallien foguèt rapidament associat a son rèine coma coemperaire e l'Empèri foguèt partejat entre lei dos òmes per melhorar sa defensa. D'efèct, la proteccion dei frontieras foguèt l'element centrau de sa politica. Pasmens, foguèt capturat a la batalha d'Edessa en 260 durant una guèrra còntra l'emperaire Sassanida Shapur I. Moriguèt en captivitat dins de circonstàncias mau conegudas.
Fòbos (mitologia)
Dins la mitologia grèga, Fòbos (en grèc Φόϐος) es lo filh d'Arès e d'Afrodita, fraire de Dimos (e Armonia, seguent las versions). Incarnacion de la paur panica (significacion del nom en grèc). Fòbos es l'etimon del mot fobia. Acompanha lo paire a la batalha amb lo fraire Dimos e la divessa Enion. Incitèt los combatents a fugir. Los dos fraires èran los aurigas del dieu de la guèrra. Fòbos es sovent figurat semblant a un leon o amb cap de leon.
Daissèt son nom a Fòbos, una de las doas lunas de Mart (la segonda portant lo nom del seu fraire Dimos).
L'equivalent dins la mitologia romana es Timor
Deimos (mitologia)
Segon la mitologia grèga, Dimos o Deimos (en grèc Δειμος, 'terror') èra una divinitat que personificava la terror. Filh d'Arès e d'Afrodita.
Acompanhava lo seu paire Arès, dieu de la guèrra, a la batalha juntament amb lo seu besson Fòbos e la divesa Enion. Incitava los combatents a fugir. Los dos frairess èran los Aurigas del dieu de la guèrra.
Astronomia
Asaph Hall, descobreir de las lunas de Mart, las nomenèt Fòbos e Deimos, lo mai pichon de las doas.
Dompierre (Orne)
Dompierre (Orne) es una comuna francesa administrada per lo departament d'Orne de la region de la Bassa Normandia.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Adelin Moulis
Biografia
Adelin Molins nais dins lo masatge de Fauché à Fogats e Barrinòu, en Arièja. Obten lo certificat d’estudis a 13 ans, lo brevet elementari en 1913 e se destina l'ensenhament quand esclata la Primièra Guèrra Mondiala. Se distinguís e obten plusors citacions. Aprèp la guèrra, ten una entrepresa comerciala en Còsta d'Evòri. Torna en Occitania en 1922, a 26 ans, e trabalha a la Société du Gaz de París.
A París, estúdia la preistòria, l'istòria e lo folklore. Deven membre de la Société préhistorique française, frequenta los Archius nacionales franceses, las bibliotècas e comença a recuelhir informacions sus l’Arièja, son istòria, sa geografia, sas costumas, sas tradicions e sa lenga.