cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Romanés
Oficialament s'escriu amb l'alfabet latin, tant en Moldàvia coma en Romania. Mas durant l'ocupacion sovietica de Moldàvia, fins en 1989, lo poder sovietic i impausèt l'alfabet cirillic e pretendèt que lo "moldau" èra una lenga distinta del romanés. Los lingüistas estiman qu'aquel secessionisme lingüistic a pas cap de validitat scientifica. Uèi lo poder autoproclamat de Transnístria torna impausar l'alfabet cirillic al romanés, que lo nomena "moldau" e que pretend de nòu que seriá una lenga distinta del romanés.
A causa de son isolament geografic envèrs las autras lengas romanicas (se tròba enrodat de lengas eslavas, de lengas finoogricas e de lengas turquesas), lo romanés es una de las lengas romanicas mai desconegudas e diferentas dintre lo grop de las lengas romanicas, amb d'influéncias eslavas, del turc e de l'ongrés. Pasmens es una lenga fòrça establa e conservatritz del punt de vista evolutiu, que ten d'unas traças del latin qu'existisson pas pus dins las autras lengas romanicas.
Qualques caracteristicas lingüisticas
thumb|300px|Mapa del romanés Los noms e adjectius romaneses an tres genres (masculin, femenin e nèutre) e una flexion de cas. Los articles definits son enclitics envèrs lo nom (s'empegan après lo nom en formant amb el un sol blòc, coma los pronoms atòns e lo vèrb en italian e espanhòl), caracteristica unica demest las lengas romanicas. La conjugason verbala es pus complèxa que la de certanas autras lengas romanicas, amb a mai cinc mòdes diferents e una ampla varietat de formas impersonalas.
Es l'unica lenga romanica qu'a lo fonèma /h/, amb l'occitan gascon e qualques varietats de castelhan. L'ortografia es fòrça simpla. En çò que concernís lo lexic, 75% es d'origina latina, entre 10% e 20% es eslau e la rèsta ven d'autras lengas (dont 20% del francés), entre las qualas sobretot lo turc, l'italian e las rèstas del traci o del daci.
Romania
Lo romanés es la sola lenga oficiala de Romania al nivèl nacional. Totun, las lengas minoritàrias son reconegudas dins las regions que mai de 20% de la populacion las parlan.
Moldavia
Lo romanés (sonat de còps moldau) es la sola lenga oficiala al nivèl nacional dempuèi l'independéncia de 1991. Es localement oficial amb lo gagauz, l'ucraïnian e lo rus, respectivament en Gagauzia e en Transnistria.
Autres païses
Lo romanés es tanben reconegut en Voivodina. Es oficial dins las municipalitats seguentas : Alibunar, Biserica Albă (Sèrbe: Bela Crkva), Zitiște (Žitište), Zrenianin (Zrenjanin), Kovăcița (Kovačica), Cuvin (Kovin), Plandiște (Plandište) and Sečanj. Dins la municipalitat de Vârșeț (Vršac), lo romanés es oficial solament dins los vilatges de Voivodinț (Vojvodinci), Marcovăț (Markovac), Straja (Straža), Jamu Mic (Mali Žam), Srediștea Mică (Malo Središte), Mesici (Mesić), Jablanka, Sălcița (Salčica), Râtișor (Ritiševo), Oreșaț (Orašac) e Coștei (Kuštilj). Lo sèrbe es tanben oficial dins aquestas municipalitats e a escala regionala es la lenga dominanta.
Lo romanés es ensenhat dins 25 païses coma lenga estrangièira. En Occitània, es ensenhat a l'universitat d'Ais de Provença.
Romania
Segon lo recensament de 2011,se 88,9% de la populacion es compausada de romaneses, 90,6% de la populacion a declarat lo romanés coma lenga mairala. Al mens 98% de la populacion pòt parlar romanés ( 8% dels abitants de Romania, siá 1 600 000 personas) an lo romanés coma lenga segonda.
Moldàvia
Se Moldàvia a impausat lo romanés coma sola lenga nacionala, se vei clarament que la politica de russificacion de l'URSS es luènh d'èsser escafada. I a mens de personas que parlan romanés (2 543 354) que de Romaneses (2 638 125) siá un coeficient de continuitat lingüistica de 0,96.
Pel rus, se i a 201 218 Russes, i a 540 990 russofòns siá un coeficient de continuitat lingüistica de 2,69. Aquesta influéncia del rus se vei tanben demest las minoritats. Los Ucraïnians parlan mai rus qu'ucraïnian e un tèrç dels Gagauzes parla rus.
Cal notar tanben la dificultat pels Moldaus de se definir entre Romaneses e Moldaus. Se, etnicament, se definisson coma Moldaus, 20% dison parlar romanés. Aquesta situacion revèrta la del catalan e del valencian.
Dancé
Dancé pòt essèr:
Huayna Picchu
250px|right|thumb|Construccions incas a la cima de la montanha
Huayna Picchu (quíchoa Wayna Pikchu) es una montanha (amb una altitud de 2667 m) que fa partida del massís de Salcantay, prèp de Cusco, Peró.
Es coneguda principalament per èsser la tela de fons de la majoritat de las fotografias panoramicas de las roïnas incas de Machu Picchu. Çaquelà, Huayna Picchu albèrga tanben d'importants vestigis arqueologics en relacion amb lo famós complèxe inca.
Nery Pumpido
Nary Pumpido (Monje, Santa Fe, Argentina, lo 30 de julh de 1957) qu'ei un portèr de fotbòl e un entrenaire argentin.
Que participè dab la Seleccion Nacionau argentina de fotbòl aus tornéis a la Copa deu Monde de fotbòl de 1982 (com remplaçant) e a la Copa deu Monde de fotbòl de 1986. Durant la segonda que ho alebat durant ua partida contre Union Sovietica e remplaçat per Sergio Goycochea (qui èra jà lo son remplaçent a River) qui's revelè estar lo miélher portèr deu campionat.
Liangmai
Lo liangmai es una lenga tibetobirmana parlada en Índia.
Localisacion
La lenga es d'en primièr parlada en Manipur dins lo tehsil de Tamei del districte de Tamenglong e tamben dins lo districte de Senapati. En Nagaland, lo liangmai es parlat dins lo tehsil de Tening dins lo districte de Peren. Fòrça liangmais an emigrat vèrs las vilas d'Imphal, Kohima e Dimapur. Segon lo recensament indian de 2011, 47789 liangmai vivon en Manipur.
Classificacion
Lo liangmai es una lenga tibetobirmana de la branca zeme.
Damigny
Damigny es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Orne e la region de Normandia.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Se tròba los dos orthographes : Damigny e Damigni.
Nou Barris
thumb|320px|Quartièrs del districte de Nou Barris. thumb|left|La sedença del districte Nou Barris (que significa 9 quartièrs) es un districte de Barcelona situat a l'extrèm nòrd de la vila, entre la sèrra de Collserola e l'avenguda de la Meridiana. Se compausa a l'ora d'ara de catorze quartièrs: Can Peguera, Canyelles, la Ciutat Meridiana, la Guineueta, Porta, la Prosperitat, las Roquetes, Torre Baró, la Trinitat Nova, lo Turó de la Peira, Vallbona, lo Verdum e Vilapicina - Torre Llobeta.
Vejatz tanben
Districtes e quartièrs de Barcelona
Salvador Dalí
Salvador Domènec Felip Jacint Dalí i Domènech, marqués de Dalí de Púbols (Figueres, 11 de mai de 1904 - Figueres, 23 de genièr de 1989) foguèt un important pintre e escultor mas tot parièr dessenhaire e escrivan espanhòl ( de Catalonha... que n'escriguèt tanben - mai que tot dins sa joventut - dins la lenga d'en Joan Miró o'n Joan Salvat-Papasseit!!! ) del movement surrealista figuerenc, catalan, espanhòl e universal... inter... gala... ctic... sideral !!!
Faguèt amistat amb l'istorian e scientific n' Alexandre Deulofeu, tanben empordanés coma el. Dalí foguèt un personatge ambigú dins mantun aspècte coma lo financièr que son interès per la moneda li valguèt l'escais tirat d'una anagrama d'"Avida Dollars" e subretot per sa relacion de complicitat amb lo regim franquista.
Biografia
Salvador Dalí nasquèt en 1904 a Figueres, la capitala del Naut Empordan, dins una familha de notables de la vila. Son paire, Salvador Dalí i Cusí, èra un notari e avocat originari de Cadaqués, sa maire Felipa Domènech i Ferrés èra sortida d'un mitan comerciant, son paire èra librari e sa grand teniá una botiga d'artesanat tradicional. Lo jove Dalí estudièt a l'Institut Ramon Muntaner de Figueres, ont participèt a l'elaboracion de la revista Studium. Foguèt ailà que recebèt sa primièra formacion artistica amb lo professor Juan Núñez. En 1916 descobriguèt la pintura modèrna del temps d'un sojorn estivenc a Cadaqués amb la familha de Ramon Pichot, un artista local que viatjava sovent a París. En 1919, Dalí expausèt pel primièr còp dins l'encastre d'una exposicion collectiva publica al Teatre Municipal de Figueres.
thumb|300 px|left|Salvador Dalí a París en 1934
Citacions
thumb|350 px|right|... [[Caballo con jinete tropezando / Caval amb cavalièr a s'estrabuncar... ]] thumb|300 px|right|... [[Don Quijote sentado / Dòm Quichòt assetat... ]] thumb|350 px|right|... [[Elefante cósmico / Elefant cosmic... ]] thumb|300 px|right|... [[Perseo / Persèu... ]] thumb|300 px|left|... [[Gala asomada a la ventana / Gala clinada en finèstra... ]] thumb|300 px|left|... [[Gala Gradiva / Gala Gradiva... ]]
Òbras literàrias d'en Salvador Dalí
thumb|300 px|right|... [[Rinoceronte / Rinoceròs... ]] thumb|300 px|right|[[...]]
Vejatz tanben
thumb|400 px|right|... [[Lo Teatre-Musèu d'en Salvador Dalí a Figueres...]] thumb|300 px|left|...[[Entrada ibidem]]
Ligams extèrnes
thumb|300 px|right|... [[La tomba d'en Salvador Dalí, marqués de Dalí de Púbols... a Figuèras... Catalonha... ]]
thumb|250 px|left|... [[L'artista per n'Arno Breker - bronze 1975... ]]
Nòtas & referéncias
{{DEFAULTSORT:Dalí, Salvador]]
Nathalie Baye
A obtengut quatre Cesar : dos còps aquel de la melhora actritz dins un segond ròtle, per Sauve qui peut (la vie) (1981) e Une étrange affaire (1982), e dos còps aquel de la melhora actritz, per La Balance (1983) e Le Petit Lieutenant (2006).
Economia de Barbados
L'economia de Barbados es fòrça dependenta de l'agricultura e del torisme. L'economia creissèt dempuèi 2003, impulsada per auments en projèctes de bastiment e en los revenguts del torisme, mas lo sector toristic sufriguèt d'intradas decreissentas en 2009 amb la recession economica globala.
Cabanac e Casaus
Cabanac e Casaus (Cabanac-Cazaux en francés) qu'es ua comuna gascoa situada dens lo departament de la Hauta Garona e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Istòria
Pendent eth Ancian Regime, Cabanac qu'èra dera eleccion de Comenge, doncas dera província de Gasconha, dera generalitat d'Aush, dera diocèsi de Comenge e dera senescaucia de Pàmias. Eth vocable dera glèisa, annèxa d'En Causse, qu'es Senta Catarina. Tanlèu 1790, Cabanac qu'èra deth canton d'Aspèth. Cabanac que vengó oficiaument Cabanac-Cazaux per decret deu 22 de junh 1921.
Rouessé-Vassé
Rouessé-Vassé es una comuna francesa, situada dins lo departament de Sarta e la region dels Païses de Léger.
Nòtas
<references group=N/>
Lengas aborigènas d'Austràlia
Las lengas aborigènas d'Austràlia son un ensem geografic qu'acampa las familhas de lengas parladas per los pòbles aborigèns d'Austràlia. Comprenon una quinzena de familhas pas aparentadas entre elas.
La màger part de las lengas d'Austràlia fan partida de las lengas pama-nyungan qu'ocupan gaireben tot lo continent. Las autras familhas, nomenadas per convencion las lengas non-pama-nyungan, se concentran dins lo centre-nòrd d'Austràlia.
lengas tasmanianas
La classificacion de las lengas tasmiananas, totas atudadas e feblament documentadas, es problematica. Es dificil de demostrar çò qu'èra lor ligam amb las lengas d'Austràlia. Lo nombre de lengas diferentas e pas conegut, pas mai si formavan una o mai d'una familha de lengas.
Cherves
es una comuna francesa dau departament de Viena e de la region de Novela Aquitània, ancianament de Peitau-Charantas.
Toponimia
Las atestacions ancianas son, per lhuec:
Nòtas
<references group="N"/>
Saint-Connec
Sant-Koneg en breton ( Saint-Connec en francés) es una comuna bretona, situada dins lo departament de las Còstas d'Arvòr e la region de Bretanha.
Saint-Jean-d'Étreux
Saint-Jean-d'Étreux es una comuna francesa, situada dins lo departament de Jura e la region de Franca Comtat.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Ernolsheim-Bruche
Arelse en alemanic (Ernolsheim-Bruche en francés) es una comuna francesa del departament del Bas Ren e de la region d'Alsàcia.
Geografia
Situada a 20 km a l'oèst de Estrasburg e a 8 km del aeropòrt internacional de Entzheim.
Située à 20 km à l'ouest de Strasbourg et à 8 km de l'aéroport international d'Entzheim.
Istòria
La primièra mencion de Ernolsheim data de 1127 e l'origina del nom de la municipalitat vendriá de Ernould o de Arnould. Lo pòble, segon l'epòca, #èsser siatz proprietat d'avesques, siá de senhors.
En una charte datada de la çò pòrti de Alsace vend a un fraire de Wissembourg, Rantwig, los bens #qu'una cèrta Ingina a antany cedits a lo sieu paire e situats en una localité nomenada Aunulfovillare. Cela poiriá revenir a lo nòstre Ernolsheim perque en la meteissa charte a nomenat Soultz-las-Bains. Arnoul Es un ancêtre de Charles Martel, una abbaye a portat lo sieu nom, Arnulfsau, situada pas luènh de Drusenheim sus una isla del Rhin.
En 1554, la familha Uhrendorf #erigir un pichon castèl Renaissance, coma l'indica lo nombre inscrich en la pèira precintada en lo mur del pignon.
A lo extinction de lo sieu linhatge, en 1636, lo castèl #venir la proprietat de Franz Reinhard von Bettendorf, #que lo #vendre en 1685 a Frédéric Casimir de Rathsamhausen-Ehenweier en fasent partida de la noblesa d'Empèri. Es d'en un autre luòc per #encobrir #que se vei una mosaic en representant una part del blason de l'ostal de Rathsamhausen sus la façada del castèl. Los documents de l'epòca mencionan tanben un pabalhon de caça o pichon castèl forestal nomenat Breuschwald (nom d'un dels lotissements actuales de la comuna), situat sul marge drech de la Bruche e #que fasiá egalament partida del castèl Uhrendorf.
Al començament de la, los dos bastiments apertenián a Nikolas de Trustett, #que davalava d'una familha protestante procedenta de Souabe. La, el se convertit al catholicisme dins la glèisa paroissiale del pòble.
Amb tot #encobrir, sembla #que se podiá viure largament. #Çò que pas #èsser pas lo cas del prèp posseïdor dels castèls e dels bens de Uhrendorf e de Breuschwald.
En l'an 1732, los castèls de Uhrendorf e de Breuschwald #cambiar de proprietari : François-Antoine de Cléry #far l'aquesiment de totes los bens e se #nomenar alavetz "Senhor de Uhrendorf e de Breuschwald". Los de Cléry davalavan d'una familha suisse coneguda dempuèi dos sègles per èsser al servici dels reis de França en tant #que officiers (epòca de e de los sieus successors).
Vila de Gràcia
Vila de Gràcia o Gràcia es un dels quartièrs mai populars e actius de la vila de Barcelona. Es tanben lo nom del districte municipal. La Vila de Gràcia foguèt un municipalitat independenta fins a l'an 1897, que demorèt annexada a Barcelona. Lo sieu monument mai identificatiu es la tor del relòtge que s'auça al bèl mièg de la plaça de la Vila, ont i a l'anciana comuna, uèi sieu del districte.
Ernolsheim-Bruche
Istòria
François-Antoine pas #demorar pas longtemps Senhor de Uhrendorf e de Breuschwald. Tot daissa a pensar #que #gerir mal los sieus bens situats a Ernolsheim e #que i aguèt obligat dels vendre. Lo coronèl de Cléry #èsser pensionné l'an 1770 e se #retirar a Soultz n'Anautita Alsace (Nautor-Rhin). Los sieus fils, François-Jacques, entièrament arruïnat, #dintrar en l'armada del Rei de Prusse coma simple soldat, en 1773 a Berlin. #Abandonar lo sieu títol de noblesa. #Venir sergent e en 1804, èra mèstre d'armas del futur emperaire Guillaume d'Alemanha.
Al cors de la, es de contunh a las mans de las Wimpfen, abans d'èsser converti n'espleitacion agricòla. Uèi, es proprietat de la familha Reibel, e aquel dempuèi la fin de la.
La première mention d'Ernolsheim date de 1127 et l'origine du nom de la commune viendrait d'Ernould ou d'Arnould. Le village, selon l'époque, fut soit propriété d'évêques, soit de seigneurs.
Dans une charte datée du 5 le duc d'Alsace vend à un moine de Wissembourg, Rantwig, les biens qu'une certaine Ingina a jadis cédés à son père et situés dans une localité nommée Aunulfovillare. Cela pourrait correspondre à notre Ernolsheim car dans la même charte est nommée Soultz-les-Bains. Arnoul est un ancêtre de Charles Martel, une abbaye a porté son nom, Arnulfsau, située non loin de Drusenheim sur une île du Rhin.
En 1554, la famille Uhrendorf érigea un petit château Renaissance, comme l'indique le nombre inscrit dans la pierre scellée dans le mur du pignon.
Les Uhrendorf faisaient partie d'une famille de chevaliers de Strasbourg, famille qui est connue depuis le milieu du. On peut voir encore aujourd'hui derrière la chapelle du cimetière une pierre tombale qui était dédiée à un sévère seigneur Caspar von Uhrendorf, décédé en 1599.
A l'extinction de leur lignée, en 1636, le château devint la propriété de Franz Reinhard von Bettendorf, qui le vendit en 1685 à Frédéric Casimir de Rathsamhausen-Ehenweier faisant partie de la noblesse d'Empire. C'est d'ailleurs pour cela que l'on voit une mosaïque représentant une partie du blason de la maison de Rathsamhausen sur la façade du château. Les documents de l'époque mentionnent aussi un pavillon de chasse ou petit château forestier nommé Breuschwald (nom d'un des lotissements actuels de la commune), situé sur la rive droite de la Bruche et qui faisait également partie du château Uhrendorf.
Au début du, les deux constructions appartenaient à Nikolas de Trustett, qui descendait d'une famille protestante originaire de Souabe. Le 25, il se convertit au catholicisme en l'église paroissiale du village.
Avec tout cela, il semble que l'on pouvait vivre largement. Ce qui ne fut pas le cas du prochain possesseur des châteaux et des biens d'Uhrendorf et de Breuschwald.
En l'an 1732, les châteaux d'Uhrendorf et de Breuschwald changèrent de propriétaire : François-Antoine de Cléry fit l'acquisition de tous les biens et se nomma alors "Seigneur d'Uhrendorf et de Breuschwald". Les de Cléry descendaient d'une famille suisse connue depuis deux siècles pour être au service des rois de France en tant qu'officiers (époque de et de ses successeurs).
François-Antoine ne resta pas longtemps Seigneur d'Uhrendorf et de Breuschwald. Tout laisse à penser qu'il géra mal ses biens situés à Ernolsheim et qu'il fut obligé de les vendre. Le colonel de Cléry fut pensionné en 1770 et se retira à Soultz en Haute Alsace (Haut-Rhin). Son fils, François-Jacques, complètement ruiné, entra dans l'armée du Roi de Prusse comme simple soldat, en 1773 à Berlin. Il abandonna son titre de noblesse. Il devint sergent et en 1804, il était maître d'armes du futur empereur Guillaume d'Allemagne.
Au cours du, il est ensuite aux mains des Wimpfen, avant d'être converti en exploitation agricole. Aujourd'hui, il est propriété de la famille Reibel, et ce depuis la fin du.
Juliette Binoche
vinheta|Juliette Binoche al [[Festenal de Canas en 2017.]] Juliette Binoche es una actritz francesa, nascuda lo 9 de març de 1964 a París.
Es, ambe Julianne Moore, l'una de las doas actritz – e la primièra – a aver ganhat un prèmi d'interpretacion dins los tres mai grands festenals de cinèma que son Canas, Venècia e Berlin.
Canton del Sigolés
Lo canton del Sigolés  es una anciana division administrativa de Perigòrd, suprimida en 2015, situada dins l'arrondiment de Brageirac, lo departament de Dordonha e la region d'Aquitània, adara de Novèla Aquitània. A la refòrma cantonala de 2014, aplicada a las eleccions de 2015, lo canton fuguèt despartit entre dos cantons novèls: las comunas de Gardona e de La Mongiá e Sent Martin passèron al canton del País de la Fòrça (burèu centralizator : Prigondriu), las autras 13 al canton del Sud-Brageiragués (burèu centralizator : Aimet). La lenga autoctòna es l'occitan lengadocian brageiragués.
Istòria
Lo canton de Cunèja se creèt en 1790, atal coma lo canton de Ribanhac. Lo 13 de brumaire an X (4 de novembre 1801), lo canton de Cunèja se conservèt e s'espandiguèt sus una partida del canton de Ribanhac, suprimit, mas lo canton de Cunèja venguèt canton del Sigolés lo 26 de febrièr de 1817 per transferiment de capluèc,.
A las eleccions departamentalas del 22 de març 2015, en aplicacion del decret del 21 de febrièr de 2014 que delimita los cantons del departament de Dordonha, lo canton del Sigolés fuguèt suprimit. Après la supression del canton, las comunas del Sigolés e de Flaujac fusionèron lo 1èr de genièr de 2019.
Pachacuti
thumb|250px|Pachacuti dessenhat per Guaman Poma
Segon la dinastía Hanan Cusco foguèt lo quatren governador, e lo fondador de l'Empèri Inca. Personatge notable del mond nòvel: arquitècte, visionari, politic, administrator, guerrièr.
Evenki
L' evenki es una lenga tongoza parlada en Russia e China per 25 000 personas tot al mai.Èra coneguda autrescòps jol nom de Tongoz e a donat son nom a la familha lingüistica. Es una lenga escricha. En Russia s'escriu amb l'alfabet cirillic mentre qu'en China, l'alfabet mongòl es utilizat experimentalament. Entre 1931 e 1937 foguèt tanben escrich amb l'alfabet latin en Russia. L'alfabet latin es encara utilizat en China.
En China
L'evenki de China a 4 dialèctes:
lo haila’er (tanben sonat solon) que representa aperaquí 80% dels locutors de l'evenki en China.
l'aoluguya (o olguya)
lo chenba’erhu (o vièlh bargu)
Lo morigele (o mergel)
En Russia
Bulatova a enumerat 14 dialèctes e 50 jos-dialèctes en se basant subre la fonologia d'aquestas lengas:
Situacion sociolingüistica
En 2010, en Russia se trobèt 4 802 locutors de l'evenki. Aquesta chifra es de comparar amb los 7 580 recensats en 2002. L'evenki es amenaçat en Russia amb mai de 85% dels Evencs (37 843 en 2010) qu'an adoptat lo rus coma lenga mairala. En China, lo recensament trobèt 30 875 Evencs. S'estima que mens de 20 000 pòdon parlar la lenga.
Estatut en Russia
L'evenki es oficial en Russia dins lo Krai de Krasnoiarsk, dins lo district Evenc (tanben sonat de còps que i a Evenkia). Lo territòri es plan espandit, amb una superfícia de 763 200 km². La populacion es estimada a 15 414 per 2016 de comparar amb 24 409 en 1989. La proporcion d'Evencs èra de 21.5% en 2002 e es en augmentacion (14% en 1989) a causa de l'emigracion dels Russes e de la feconditat mai nauta dels Evencs. En 2002, los Russes representavan 61.5% de la populacion ( proporcion en baissa, en 1989 representavan 67,5% de la populacion). Lo rus es la lenga dominanta de la region e es la lenga oficiala del district Evenc amb l'evenki. Malgrat son estatut l'evenki es amenaçat dins aquesta region.
Estatut en China
L'evenki es una de las lengas reconegudas de la Bandièra Autonòma Evenca (Mongolia Interiora) amb lo daur, lo mongòl e lo mandarin estandard.Totun, la lenga mairala dominanta de la region es lo mandarin del Nòrd-Èst tot ben que lo mandarin estandard siá de mai en mai respandit demest los joves. Dins aquesta bandièra los Evencs son plan minoritaris (6,63% de la populacion). La lenga i es tanben amençada, los Evencs s'assimilant al mandarin. D'unes que i a parlan tanben lo mogòl e lo daur. La bandièra cobrís un territòri de 19 111 km².
Inuit
thumb|250px|Familha inuit en 1995. 200px|thumb|right|250px|Distribucion geografica de las lengas e dialectes inuits. Los Inuits (Inuktitut: ᐃᓄᐃᑦ, "lo monde") son un pòble abitant las regions arcticas de Groenlàndia, Canadà, Estats Units, e Russia. Inuit es nom plural; lo singular es Inuk. La lenga inuit aparten a la familha de las lengas esquimaudas-alèutas.
Al Estats Units, lo tèrme Eskimo es comunament usat per nomenar aqueles grops, amor qu'inclutz a l'encòp los Yupik d'Alaska e los Inupiats per los quals "Inuit" es pas apropriat o acceptat. Existís pas cap de tèrme collectiu autre que "Eskimo" per nomenar ambedós pòbles. Pr'aquò, los nadius de Canadà e Groenlàndia considèran aquel nom coma pejoratiu e "Inuit" es vengut pus comun. En Canadà, las seccions 25 e 35 del Constitution Act of 1982 nomena los "Inuits" coma un grop distinctiu dels amerindians canadencs que son pas inclús dins las Primièras Nacions o los Mestís.
Los Inuits vivon dins las zonas articas e subarticas canadencas de la província de Nunavut; "Nunavik" dins lo terç nòrd de Quebèc; "Nunatsiavut" e "Nunatukavut" en Labrador; e per divèrsas parts dels Territòris del Nòrd Oèst, mai que mai a l'entorn de l'Ocean Artic. Aqueles airals se dison en Inuktitut "Inuit Nunangat". Als Estats Units, los Inupiats vivon sus la còsta nòrd d'Alaska e l'illa de la Diomeda Pichona. En Russia, vivon sus l'illa de la Granda Diomeda. Los inuits de Groenlàndia son los descendents de migracions vengudas de Canadà e son estatjans de Danemarc, mas pas de l'Union Europèa.
Florent Pagny
thumb|Florent Pagny en 2017
Florent Pagny es un actor sustot conegut coma cantaire popular francés. Canta mai que mai en francés, mas tanben en italian (Caruso), en espanhòu, e quitament un petit pauc en anglés (Oh Happy Day). Nascut lo 6 de novembre de 1961 a Chalon de Sòna en Borgonha (França), passa son enfància en Borgonha fins a sos onze ans, puèi sa familha muda en 1972, passa per Divonne-les-Bains, puèi s'installa a Bonneville, en Savòia.
A començat a partir de 1980 de far actor coma mestièr amb qualques ròtles pichons còsta Coluche (Inspecteur la Bavure, 1980), Jean-Paul Belmondo (L'As des as, 1982) o Gérard Depardieu (Fort Saganne, 1984), pr'aquò se fa vertadièrament conéisser dins la cançon en 1988 amb lo títol N'importe quoi, single que foguèt n°1 de las vendas de disques en França, succès que serà seguit per un fum d'autres coma Si tu veux m'essayer, Bienvenue chez moi, Caruso (represa d'una cançon en italian de Lucio Dalla), Savoir aimer (n°1 tanben, en 1997), Chanter, Et un jour une femme, Ma liberté de penser (n°1 un còp de mai, en 2003), o encara Là où je t'emmènerai. En tot, a vendut mai de 15 milions de disques.
Es tanben una personalitat de la televison francesa, fa partida de la jurada de The Voice : La plus belle voix en França de 2012 a 2018, e tanben de 2021 a 2022.
Sent Joan e Sent Paul
Sant Joan e Sant Pau o Sent Joan e Sent Paul (Saint-Jean-et-Saint-Paul en francés) es una comuna compausada de dos vilatges : Sent Joan d'Alcàs e Sent Paul ( o Sent Pau). La comuna es situada dins lo departament d'Avairon e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Geografia
vignette|upright=1.6|centre|Comunas a l'entorn.
Bangladèsh
Bangladèsh (nom complèt : Republica Populara de Bangladèsh) es un estat sobeiran d'Asia dau Sud e de la Peninsula indiana que sa capitala es Dhâkâ. Situat au nòrd dau Golf de Bengala, es quasiment enclavat per Índia mai a tanben una frontiera pichona ambé Birmania. La màger part de son territòri se situa en zòna tropicala es ocupat per lo dèlta dei fluvis Ganges e Brahmaputra. Es donc fòrça favorabla a l'agricultura qu'a favorizat lo creis de la populacion. Ansin, en 2012, Bangladèsh èra lo 7 país pus poblat de la planeta. Pasmens, son territòri es tanben menaçat per de catastròfas naturalas frequentas coma lei vengudas deis aigas de la monson ò lei ciclòns tropicaus.
Acomencèt sa formacion dins lo corrent dau declin de l'Índia Britanica au començament dau sègle XX. En 1947, lei regions musulmanas de Bengala formèron lo Paquistan Orientau au sen de Paquistan. Pasmens, aquela union resistiguèt gaire a la fin dei tensions entre musulmans e indós indians. En 1971, après sa victòria còntra l'armada paquistanesa, lei nacionalistas bangladeshis, sostenguts per leis Indians e per lei Sovietics, proclamèron l'independéncia dau país. Pasmens, Bangladèsh deguèt rapidament faciar divèrsei dificultats amb una instabilitat politica importanta (quatre còps d'estat en particular en 1975 e en 1981). Dempuei leis annadas 1990, lo país aprofichèt sa man d'òbra a bas còst per començar una creissença economica rapida. Pasmens, la pauretat demora encara fòrça importanta e lo revengut nacionau per abitant es entre lei pus febles de la planeta.
Dempuei 1991, Bangladèsh es una republica democratica parlementària. Pasmens, en causa de tensions socialas importantas, d'un nivèu aut de corupcion au sen de l'administracion, de l'influéncia encara importanta dei fòrças armadas dins la politica nacionala e de l'emergéncia de movements islamistas terroristas, la democratizacion dau país es totjorn fragila. Sa vida politica es dominada per dos partits que son la Liga Awami e lo Partit nacionalista de Bangladèsh.
Lo gentilici es bangladeshi (o bengalin -a).
Geografia fisica
Lei dimensions generalas de Bangladèsh son de 820 km dins son axe nòrd-sud e de 600 km dins son axe èst-oèst. Sa geografia fisica es dominada per lo deltà dei fluvis Ganges e Bramapotra que forma un plan d'altitud bassa dich Plan bangladeshi que s'estend sus aperaquí 80% dau país. Aqueu plan fa partida de la Vau Bassa de Ganges situada entre Índia e Bangladèsh. Leis altituds superioras a 100 m i son rares e magerament situadas dins lei zònas meridionalas dau plan e la màger part dei relèus an una altitud inferiora a 12 m. En causa dei debits importants de Ganges e Bramapotra, es una region fòrça umida devesida entre una multitud de braç. N'existís dos principaus (Jamuna e Padma) que forman per la seguida un braç principau unic. La fin d'aqueu dèlta es marcada per un litorau maritim fòrça irregular d'una longor de 580 km. La màger part es ocupada per de mangròvas ò de junglas palunosas.
En fòra dau deltà, quatre zònas regions altitud pus autas existisson sus lo territòri bangladeshis au nòrd (còlas de Sylhet e montanhas de Madhupur Upazila, region de Barind) e au sud-èst (còlas de Chittagong). Pasmens, leis altituds d'aquelei zònas demoran relativament feblas e lo ponch pus aut de Bangladèsh aganta solament 1,052 m dins la cadena dei monts Mowdok au dins lo sud-èst.
Clima
Bangladèsh a un clima de tipe tropicau de monson caracterizat per de temperaturas autas, una umiditat fòrça importanta e de variacions egalament importantas de precipitacions. En causa de la topografia dau país, lei variacions climaticas regionalas son limitadas. Tres sasons climaticas diferentas son generalament definidas : Lei precipitacions son importantas sus tot lo territòri bangladeshi ambé mai de 2,300 mm sus sa màger part. 80% d'aquelei precipitacions son eissits de la monson.
Riscs naturaus
En causa de sa topografia plana, de son altitud bassa, de la preséncia de dos fluvis majors sus son territòri e de son clima tropicau marcat per lei precipitacions importantas de la monson, Bangladèsh es un país fòrça menaçat per lei riscs naturaus e climatics. Lei pus importants son lei vengudas d'aiga causats per la monson, de tempèstas, per de ciclòns ò per de tsunamis. L'aumentacion de la temperatura mondiala mejana, qu'entraïna una aumentacion dau nivèu de l'ocean, e la disparicion d'una partida de la mangròva litorala renfòrçan aquelei riscs en favorizant la montada rapida deis aigas. Ansin, 15% dau territòri es menaçat per una aumentacion d'un mètre dau nivèu de l'Ocean Indian e lo Bangladèsh actuau es regularament tocat per de catastròfas climaticas majoras : ciclòn Bhola en 1970 (500,000 mòrts ), destruccion de l'iscla d'Urir Char per un tsunami en 1985 (5,000 mòrts), ciclòn en 1991 (138,000 mòrts ), venguda deis aigas de 1998 (1,000 mòrts e 66% de la superficia dau país cubèrta d'aiga)...
Pasmens, lei riscs de vengudas d'aiga son pas l'unic problema dau país. Ansin, dins lo cas d'una monsen febla, certanei regions de Bangladèsh pòdon èstre menaçadas per de secaressas causant una demenicion de la produccion agricòla.
Demografia
En 2012, Bangladèsh teniá una populacion estimada a 152,5 e milions d'abitants e èra lo 7 estat pus poblat de la planeta. Fòra de ciutats-estats coma Singapor ò Mónegue, es lo territòri ambé la densitat de populacion pus importanta dau monde. Son taus de creissença demografica foguèt fòrça gròs dins lo corrent deis annadas 1960 e 1970 que lo nombre d'abitants aumentèt de 50 milions en 1961 a 90 milions en 1981. A partir de 1980, de politicas governementalas permetèron de limitar e de demenir lo nombre d'enfants. Pasmens, l'efècte demora limitat car la populacion bangladehsi triplèt durant lo periòde 1960-2000 e lo taus de feconditat èra totjorn egau a 2,55 en 2012 (còntra 6,6 en 1970).
Au nivèu etnic, la populacion dau país es fòrça omogenèa que lei Bangladeshis representavan 98% de la populacion en 2012. Lei minoritats principalas son eissidas de l'imigracion dempuei Índia (magerament dempuei la region de Bihar) ò son formadas de pòbles autoctòns situats dins de regions frontalieras coma lei còlas de Chittagong. Lei pus importants son lei Chakmas que son estimats a 300,000 personas sus lo territòri bangladeshi.
Lengas
La lenga oficiala de Bangladèsh es lo bengalin. Es una lenga indoariana parlada per mai de 98% de la populacion coma lenga premiera. Unei dialèctes existisson especialament dins lei regions frontalieras onte la lenga es en contacte ambé de lengas vesinas coma lo birman. L'anglés es tanben totjorn fòrça utilizat per lei classas superioras de la societat, per l'administracion, per l'universitat, per la màger part dei mèdias e per la justícia. En particular, segon la Constitucion, lei lèis bangladeshis son publicadas en bengalin e en anglés. En fòra d'aquelei doas lengas, existís d'autrei lengas parladas per lei minoritats dei regions frontalieras. An ges d'estatut oficiau.
Religions
L'islam (90,4% de la populacion) es la religion principala de Bangladèsh. L'indoïsme (8,2% de la populacion) es la segonda. En causa dei circonstàncias marridas dau partiment de l'Índia Britanica en 1947, un nombre important d'indós bangladeshis quitèt lo país. Dins aquò, pòdon totjorn representar la majoritat deis abitants dins certanei regions dau sud-oèst e dau nòrd-èst dau país. Enfin, existís de minoritats crestianas (0,6%) e bodistas (0,7%) d'importància numerica pus febla. Segon d'estudis menats a l'iniciativa dau govèrn en 2003, la religion es un factor important de la definicion de l'identitat deis abitants de Bangladèsh.
Ganagòbia
Ganagòbia (Ganagobie en francés) es una comuna provençala situada dins lo departament deis Aups d'Auta Provença e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur.
Bangladèsh
Istòria
thumb|L'Índia Britanica en 1939.
Ganagòbia
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Istòria
Lo territòri de la municipalitat a freqüentat dempuèi la préhistoire : qualques traces d'un vilatge préhistorique an #èsser d'amassadas, aital coma de l'epòca romaine. Un oppidum èra establit sul scenari de Villevieille.
Bangladèsh
Istòria
Fins a 1947, Bangladèsh fasiá partida de la region de Bengala que son istòria es aquela d'Índia.
Ganagòbia
Istòria
Lo prieuré a fondat a la fin del. La distincion aperteniá a las avesques de Sisteron, #qu'en fan don al abbaye de Clunhic. Aquel monastèri conserva una granda importància fins al : protegís un temps los reliques de sant Onorat de Arles, transportées del abbaye de Lérins.
Bangladèsh
Istòria
Après lo partiment de l'Índia Britanica en 1947-1948, Bangladèsh venguèt lo Paquistan Orientau e son istòria foguèt aquela de Paquistan fins a 1971.
Ganagòbia
Istòria
En 1471, la comunitat de Ganagòbia es entièrament despoblada per la crisi del (Peste negra e guèrra de ).
Bangladèsh
Causas de l'independéncia e la guèrra de 1971
thumb|Invasion de [[Paquistan Orientau per l'armada indiana e lei nacionalistas bangladeshis en 1971.]]
Ganagòbia
Istòria
En 1491, lo abbé de Clunhic fa lo banc del prieuré per ne reprene lo contraròtle. Las luchas per la siá possession lor calguèt fins a la Revolucion francesa.
Bangladèsh
Causas de l'independéncia e la guèrra de 1971
Lei causas de la lucha independentista dau Paquistan Orientau son nombrosas. De'n premier, la Liga musulmana, movement politic religiós demandant la formacion d'un estat musulman indian, i aviá una influéncia pus febla qu'au Paquistan Occidentau e magerament apareguda dins leis annadas 1940 après lo chaple de Calcuta. Resistiguèt pas ai dificultats intèrnas de l'estat novèu après l'independéncia. Ansin, leis aspiracions politicas dei populacions dei dos Paquistan venguèron rapidament diferentas. Aquò foguèt agravat per la dominacion politica e economica dau Paquistan Occidentau coma l'impausicion de l'ordo coma lenga oficiala qu'entraïnèt l'organizacion d'un Movement per la Lenga en 1952 còntra lo govèrn centrau paquistanés. A partir de 1962, la Liga Awami capitèt d'unificar pauc a pauc lo maucontentament popular. En 1966, son cap Sheikh Mujibur Rahman foguèt arrestat puei liberat après una premiera insureccion en 1969.
Ganagòbia
Istòria
De los nòstres jorns, una comunitat d'una quinzena de fraires bénédictins de la congrégation de Solesmes i a installat, en procedéncia de la abbaye de Hautecombe, abandonada a causa d'una preséncia touristique creissenta a l'excès.
Bangladèsh
Causas de l'independéncia e la guèrra de 1971
En 1970, la catastròfa dau ciclòn Bhola e la reaccion marrida deis autoritats centralas aumentèt aqueu maucontentament que se transformèt en guèrra civila quand lo govèrn paquistanés eissit de l'elèit occidentau dau país empachèt la Liga Awami de formar lo govèrn après sa victòria ais eleccions de 1970. Mujibur Rahman foguèt tornarmai arrestat e una guerilha independentista comencèt la lucha còntra l'armada paquistanesa. La violéncia de la repression causèt entre 300,000 e 3,000,000 de mòrts e causèt lo desplaçament de 10 milions de personas en direccion d'Índia. Lo govèrn indian, inquiet en fàcia d'aquela arribada massiva de refugiats e desirós d'afeblir son advèrsari paquistanés, ataquèt e conquistèt aisament lo Paquistan Orientau en novembre-decembre de 1971 (Tresena Guèrra Indopaquistanesa) permetent l'independéncia de Bangladèsh lo 16 de decembre.
Ganagòbia
Istòria
Lo bac del Lop, situat sus la municipalitat, e #que permetiá lo passatge de la Durance, a suprimit en lo moment del bastiment del pont dels Mées l'an 1843. Aquel pont, emportat per una crussa dévastatrice lo jorn de la siá inauguracion, li cal èsser reconstruit, #çò que dona un sursis al bac, #qu'a mes en servici fins en 1857.
Bangladèsh
Lo periòde de Majibur Rahman
Après l'independéncia, Mujibur Rahman formèt lo govèrn bangladeshi en genier de 1972 e averèt leis eleccions de 1973. Deguèt faciar una situacion marrida en causa dei destruccions causadas per la guèrra d'independéncia e per lei pèrdas importantas de l'elèit bengalin dins lo corrent dau conflicte. Ansin, lo poder de la Liga Awami foguèt rapidament contestat e Mujibur Rahman proclamèt l'estat d'urgéncia en 1974 après una famina grèva en 1973-1974. Formèt un regime presidenciau autoritari basat sus un partit unic fins a son assassinat lo 15 de julhet de 1975 per un còp d'estat militar.
Ganagòbia
Istòria
Le territoire de la commune est fréquenté depuis la préhistoire : des traces d’un village préhistorique ont été retrouvées, ainsi que de l’époque romaine. Un oppidum était établi sur le plateau de Villevieille.
Bangladèsh
Lo periòde de Ziaur Rahman
Après lo còp, lo generau Ziaur Rahman s'impausèt coma lo cap vertadier dau país. En 1977, restabliguèt lo sistèma multipartista de 1973 e fondèt lo Partit nacionalista de Bangladèsh (BNP). Averèt leis eleccions e venguèt lo president de Bangladèsh fins a son assassinat durant un novèu còp d'estat militar en 1981. Pendent son periòde de poder, assaièt sensa succès vertadier de restaurar la situacion economica.
Ganagòbia
Istòria
Le prieuré est fondé à la fin du. La seigneurie appartenait aux évêques de Sisteron, qui en font don à l’abbaye de Cluny. Ce monastère conserve une grande importance jusqu’au : il abrite un temps les reliques de saint Arle, transportées de l’abbaye de Lérins.
Bangladèsh
Lo regime militar
En 1982, lo generau Hossain Mohammad Ershad s'impausèt a son torn coma lo cap de Bangladèsh. Ordonèt l'aplicacion de la lèi marciala e se proclamèt president en 1983. Lo demorèt fins a 1990 après l'organizacion d'eleccions probablament trucadas en 1986 per legitimar son poder. Durant sa presidéncia, s'ocupèt de melhorar l'administracion dei zònas ruralas e preparèt un plan d'investiment industriau. Pasmens, a la fin de la Guèrra Freja, l'abséncia de sostèn estrangier l'empachèt de resistir ai manifestacions entraïnats per la Liga Awami e lo BNP.
Ganagòbia
Istòria
En 1471, la communauté de Ganagòbia est complètement dépeuplée par la crise du (Peste noire et guerre de Cent Ans).
Charmé
Charmé es una comuna francesa, situada dins lo departament de Charanta e la region de Novela Aquitània, ancianament de Peitau-Charantas.
Bangladèsh
Organizacion generala dei poders
La Constitucion foguèt adoptada en 1972 e emendada 14 còps. Proclamèt quatre principis fondamentaus per l'organizacion dau país qu'èran lo nacionalisme, lo socialisme, la democracia e la laïcitat. Lo darrier principi impausa un limit important ai movements politics religiós que dos foguèron enebits en 2005.
Ganagòbia
Istòria
En 1491, l’abbé de Cluny fait le siège du prieuré pour en reprendre le contrôle. Les luttes pour sa possession durent jusqu’à la Révolution française.
Charmé
Comunas limitròfas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Bangladèsh
Organizacion generala dei poders
Lei dos partits politics principaus son lo Partit nacionalista de Bangladèsh (BNP) e la Liga Awami (AL). Lo premier es un partit conservador liberau. Lo segond es un partit sociaudemocrata laïc.
Ganagòbia
Istòria
De nos jours, une communauté d'un quinzaine de moines bénédictins de la congrégation de Solesmes y est installée, en provenance de l'abbaye d'Hautecombe, abandonnée à cause d'une présence touristique croissante à l'excès.
Charmé
Toponimia
Las atestacions ancianas son, per luec:
Bangladèsh
Poder executiu
Lo poder executiu es formalament dirigit per un president de la republica elegit per cinc annadas au sufragi indirècte. Pasmens, en fòra dei periòdes de transferiment dau poder e de l'organizacion deis eleccions, aquela foncion a un ròtle magerament ceremoniau. La realitat dau poder executiu es tenguda per un premier ministre chausit per lo president au sen de la majoritat parlementària.
Ganagòbia
Istòria
Le bac du Loup, situé sur la commune, et qui permettait le passage de la Durance, est supprimé lors de la construction du pont des Mées en 1843. Ce pont, emporté par une crue dévastatrice le jour de son inauguration, doit être reconstruit, ce qui donne un sursis au bac, qui est remis en service jusqu’en 1857.
Bangladèsh
Poder executiu
Entre dos periòdes de govèrn basat sus la majoritat de l'assemblada, se pòu formar un govèrn transitòri dirigit per un premier ministre provisòri nomat per lo president. Lei ministres d'aqueu govèrn dèvon èstre neutres dins lei debats politics bangladeshis e pòdon demorar en plaça per una durada de tres mes.
Poder legislatiu
Lo poder legislatiu es tengut per un parlament monocamerau de 350 deputats elegits per un mandat de cinc annadas au sufragi universau dirècte. En 2009, 50 sètis èran reservats ai fremas.
Organizacion territòriala
Bangladèsh es organizat en divisions, districtes, upazilas ò tanas (sota-districtes ò commissariats en occitan), parishads e vilatges. Lei divisions, lei districtes e leis upazilas son d'entitats administrativas que son dirigits per de foncionaris nomats per lo govèrn. En revènge, ai nivèus pus febles de l'administracion, i a d'eleccions per designar lei caps locaus de l'administracion. Dins lei zònas urbanas, lei metropòlis pus importantas an tanben una administracion comunala elegida per leis abitants que pòu se cargar d'afaires importants.
Simbòls nacionaus
Lo drapèu bangladeshi foguèt adoptat oficialament lo 17 de genier de 1972 mai foguèt utilizat tre lo 3 de març de 1971. Lo roge representa la sang dei Bangladeshis tuats dempuei 1947 dins lei combats còntra Paquistan e lo vèrd representa la vitalitat, la jovença e lei terras agricòlas dau país. L'emblèma foguèt tanben adoptat en 1972 après l'independéncia. Es format d'un nenufar, representant lei rius dau país, enquacrat de garbas de ris simbolizant lo manjar de basa de la populacion. L'imne nacionau es Amar Shonar Bangla compausada per Rabindranath Tagore (qu'es tanben l'autor de l'imne indian). Enfin, Bangladèsh a ges de devisa.
Afaires estrangiers
Bangladèsh fa partida de la màger part deis organizacions internacionalas coma l'ONU ò lo Commonwealth dempuei 1974. En particular, participa activament a divèrsei missions dei Nacions Unidas (RDC, Timòr Èst...). A tanben un ròtle important dins d'organizacions regionalas asiaticas coma l'Associacion sud-asiatica per la cooperacion regionala (ASACR).
Au nivèu diplomatic, lei relacions pus importantas de Bangladèsh son aquelei amb Índia, Paquistan e Republica Populara de China. Lo premier país es fòrça importanta car l'armada indiana ajudèt d'un biais decisiu lei movements independentistas bangladeshis durant la Tresena Guèrra Indopaquistanesa e car Índia es quasiment l'unic estat frontalier de Bangladèsh. Inicialament bònas, coneisson una desgradacion progressiva dempuei 1975 e la bastida de la restanca de Farakka que causa una demenicion dei quantitats d'aiga disponibles per la populacion bangladeshis e de degalhs environamentaus importants. Puei, d'autrei dificultats apareguèron coma de tensions a prepaus dau traçat de la frontiera (escaramochas armadas en 2001) e dau passatge d'un flux important de d'immigrats entre lei dos país (bastida d'una barriera per lo govèrn indian).
Per equilibrar lei relacions amb Índia, Bangladèsh desvolopèt pauc a pauc sei relacions ambé Paquistan e subretot ambé China. Aquelei liames regardan magerament lo desvolopament de cambis economics e militars.
Fòrças armadas
En 2012, lei fòrças armadas bangladeshis èran compausadas de 400,000 òmes devesidas entre tres fòrças regularas terrèstra, navala e aeriana e doas fòrças paramilitaras de doana cargadas de protegir e de contraròtlar lei frontieras e lo litorau. Son budget èra de 2,5 miliards de dolars, ço que representava 1,8% dau PIB nacionau. Foguèron creadas a partir dei fòrças bangladeshis que luchèron còntra Paquistan pendent la Tresena Guèrra Indopaquistanesa en 1971. Dempuei aqueu conflicte, l'armada de Bangladèsh menèt ges de guèrra majora. Pasmens, organizèt divèrsei còps d'estat intèrnes entre 1975 e 1982. Es tanben venguda un actor major deis operacions de l'ONU e participèt a un conflicte frontalier amb Índia en 2001.
Economia
Bangladèsh es economicament un país pauc avançat en desvolopament rapide dempuei leis annadas 1990 amb un PIB de 122 miliards de dolars en 2012 en valor bruta e de 311 miliards en paritat de poder de crompa (44 reng mondiau). Aquò representava donc solament 1,500 $/ab,ço qu'èra un dei nivèus pus febles de la planeta. Pasmens, aqueu PIB conois una creissença importanta (6% en 2008) gràcias a l'installacion d'industria deslocalizada dempuei lei país desvolopats, especialament dins l'industria tèxtila qu'es venguda lo motor de l'economia bangladeshi.