cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Cabra
La carn
Lo gost de la carn de cabra es comparable al de la carn de l'anhèl.
Lach e formatge
Lo lach de las cabras es de melhor digerir que lo de las vacas pels umans e es recomandat pels mainatges e las personas qu'an de dificultats per assimilar lo lach de vaca. A mai, lo lach de cabra ten mens de lactòsa, çò que vòl dire que genèra pas normalament l'intolerància a la lactòsa qu'existís per d'unes grops umans.
Lo lach de cabra es tanben utilizat dins la fabricacion de formatges coma lo Ròcamador.
La pèl
La pèl de cabra es emplegada encara uèi dins la confeccion dels gants, de las bòtas, e d'autres produches que necessitan una pèl leugièra.
Fibra
Las cabras de cashmere produsisson una fibra, la lana Cashmere, que es una de las melhoras dins lo mond entièr. La fibra de cashmere es plan fina e leugièra.
Simbolisme
La cabra o lo boc ocupan una plaça importanta dins las simbolicas religiosas o paganas. L'imatge de la cabra se tròba dins la figura del capricòrn dins l'oroscòp occidental e es tanben un signe de l'oroscòp chinés. Es un animal sovent associat als sacrificis e un personatge recurrent dins lo mond de la magia o de la mascariá.
Luis Echeverría Álvarez
Luis Echeverría Álvarez, avocat nascut 1922 ; foguèt lo president de Mexic entre 1970 e 1976.
Nombrevilla
Nombrevilla es un municipi de la província espanhòla de Saragossa dins la Comunautat Autonòma d'Aragon.
Dolores Ibárruri
200px|thumb|Monument a la Pasionaria dab la soa citacion .Dolores Ibárruri, chafrada la Pasionaria, que ho ua hemna politica basca e espanhòla membre deu Partit Comunista d'Espanha.
Que vadó en Biscaia dens ua familha de minors carlistas e, a maugrat de las soas originas modestas, qu'arrecebó ua educacion pro avançada, e que comença estudis de magisterio.
Que militè dens la Joentut Socialista puish dens lo Partit Comunista Espanhòu (en bèth participar a la scission deu PSOE) qui vadore lo Partit Comunista d'Espanha.
E participè a la Grana grèva generau de 1917 e que comencè a emplegar lo chafre de Pasionaria en bèth signar un article dens lo jornau militant El minero vizcaíno, en 1918.
En 1933 que fondè l'Union de las Hemnas Antifascistas; en 1936 que ho elegida deputada en Asturias e que vadó presidenta de las Cortes republicanas en 1937.
Personalitat activa e destacada durant la Guèrra Civila Espanhòla contra l'insurreccion anticonstitucionau de membres de l'armada, qu'ei era qui prononciè la famosa frasa "¡No pasarán!».
Arron de la guèrra qu'avó d'exilià's en Union Sovietica, acerà que gavidè lo Partit Comunista d'Espanha enter 1942 e 1960 ; lo son unic hilh (qu'avó tanben seis hilhas) que's morí en bèth pelejar per Stalingrad contre las òsts alemanas nazi.
A maugrat de la soa fidelitat de cap a l'Union Sovietica, que critiquè publicament l'invasion de Checoslovaquia en 1968.
La mort deu dictator galèc d'Espanha Francisco Franco que la dè lo parat de tornar hens lo son país e de crubar lo son sèti de deputada asturiana.
Que's morí en 1989.
Joan Josèp Cassanea de Mondonvila
Joan Josèp Cassanea de Mondonvila (Narbona, batejat lo 25 de deceme de 1711 – Belleville, lo 8 d'octobre de 1772 ; en francés Jean-Joseph Cassanéa de Mondonville) que ho un compositor e violonista concertista màger deu sègle XVIIIau. Gessit deu fecond mitan musicau de l'Occitània barròca e classica, qu'escrivó lo libret e la musica de l'opèra occitan Dafnís e Alcimadura. Que li devem tanben la prumèra òbra dab armonicas (nòtas agudas produsidas sens prémer las còrdas contra la tòca de l'instrument) estampada peu vriolon.
Biografia
Mondonvila que vadó a Narbona lo 25 de deceme de 1711 dens ua familha d'origina aristocratica. Lo son pair qu'èra organista. En 1733 que comencè la soa carrièra a París com violonista en çò deu Concert Spirituel. De tira que ho presat peu Mercure de France per la soa virtuositat. En 1734 qu'èra tanben membre deu Concèrt de Lilla, puish qu'entrè en la Capèra Reiau en 1739, que'n vadó sosmèste en 1740 e mèste en 1744. En 1748 qu'esposè ua grana clavecinista d'aqueth temps: Anna Jeanne Boucon.
Que publiquè la soa purmèra òbra (Sonatas per vriolon Op. 1) en 1733 seguida peu segond opus en en 1734, e en 1738 que he progressar la tecnica deu vriolon dab Les Sons Harmoniques. Que ho tanben l'annada qui presentè los sons Grands Motets, la soa òbra la mei presada e la mei interpretada enqüèra au dia de uei.
Mercés a Mondonvila, 1754 que ho per la cultura occitana ua data importanta, per'mor que presentè, a Fontainebleau e davant la cort, lo son opèra en occitan : Dafnís e Alcimadura. Interpretat mantuns còps, imitat, tradusit, presat e criticat, que ho ua grana escaduda. Qu'èra dus ans après la famosa Querelle des Bouffons, e Mondonvila qu'ecrivèva alavetz ua òbra de musica francesa mes en ua auta lenga que non pas lo francés, ua lenga d'un certe biais a la mòda e accentuada d'un biais mei pròche de l'italian. Per'mor d'aquò lo critic d'art Grim que critiquè la musica, mes que ho tanben per eth lo parat de vantar la lenga occitana (foneticament pròcha de l'italian). Dafnís e Alcimadura que soslinha tanben lo pes deus occitans dens lo mitan musicau e liric francés de l'epòca : los ròtles principaus qu'èran interpretats peus dus cantadors màgers (ambs occitans): lo bearnés e prim uomo Jeliòt e la bordalesa Mla Fèl, qui èran acompanhats per mantuns autes cantadors occitans com Trial (provençau e ligat arron dab la Terror).
Joan Josèp Cassanea de Mondonvila que s'morí a Belleville en 1772.
Chaponnay
Chaponnay en arpitan (?) (Chaponnay en francés) es una comuna arpitana, situada dins lo departament de Ròse e la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament de Ròse-Aups.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Dompierre-sur-Besbre
Dompierre-sur-Besbre es una comuna francesa situada dins lo departament d'Alèir e la region d'Auvèrnhe Ròse Aups.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Evangèli segon Matèu
vinheta|263x263px|Sant Matèu escrivent l'Evangèli L'Evangèli segon Matèu es un dels evangèlis canonics, es a dire, acceptats per la Glèisa coma difusant de l'autentica istòria de Jèsus de Nazaret, e sinoptics. Segon la tradicion primitiva de la Glèisa, l'autor seriá un apostòl de Jèsus, Matèu Leví (Mt 9,9-13), ancian collector d'impòstes, qu'auriá escrich sa compilacion vèrs l'an 80. De savent modèrnes negan aquela paternitat.
Es l'evangèli mai dirigit als josieus, coma pròvan las multiplas referéncias culturalas semiticas. Pasmens, se pòt pas exclure que la comunautat receptritz siá mixta, formada de crestians d'origina josieva e d'origina pagana. Compren tanben multiplas citas de l'Ancian Testament per provar que Jèsus es l'enviat de Dieu anonciat per la profeciás. Se tròban dins los moments mai significatius de la vida de Jèsus, lo Messias: Mt 1,23; 2,6.15.18.23; 4,15-16; 8,17; 12,18-21; 13,35; 21,5; 27,9-10. I a de dobtes sus la l'originala entre ebrèu e aramèu (lo mai probable).
Lo contèxte istoric en que foguèt escrich es d'un judaïsme posterior a la destruccion del temple en 70. Es per aquò que se percep un afrontament (cc. 12 e 23) entre lo judaïsme farisèu o rabinic -practicament l'unic que demorèt a comptar d'aquel moment- e los seguidors de Jèsus de Nazaret, mòrt e ressuscitat.
Las fonts qu'utilizèt l'autor d'aquel evangèli son, d'un costat, l'Evangèli de Marc e, de l'autre, lo material d'autras fonts, que la àger seriá la font Q. Siria seriá un dels luòcs mai probable de plaçar la comunautat de destinacion de l'Evangèli de Matèu. Se poder èsser precís, se pòt pensar per exemple a Antioquia de Siria o Damasc. De segur Ignasi d'Antioquia coneissiá ja aquel evangèli en 115.
Autor
La tradicion crestiana atribuís a Matèu la paternitat l'Evangèli que pòrta son nom (kata Mathaion: ‘de Matèu' o ‘segon Matèu'). Lo primièr autor conegut establissent aquela atribucion es Papias, qui, vèrs 110 o 120, en un tèxte citat per Eusèbi de Cesarèa, ditz que «Matèu [...] ordonèt las lòtjas en dialècte ebrèu e interpretèt caduna coma poguèt". En acòdi amb aquela informacion, d'ancians autors crestians considerèron Matèu coma autor d'un primièr evangèli, escrich en aramèu, traduccion del grèc del tèxte ara conegut coma evangèli de Matèu. Irenèu de Lion, Clemenç d'Alexàndria, Eusèbi de Cesarèa e Jeròni se tròban entre autres considerèron l'apostòl Matèu autor d'aquel evangèli.
Pasmens, la majoritat d'els autors actuals considèra que l'evangèli de Matèu es pas una traduccion de l'ebrèu al grèc, mas que foguèt escrich dirèctament en grèc e qu'es pas escrich per un testimòni ocular, mas per un autor qu'utilizèt coma fonts de tèxtes anteriors (la Font Q e l'Evangèli segon Marc). De mai, sa redaccion se situaa en data fòrça tardièra, vèrs 80. Segon aqueles arguments, l'opinion majoritària considèra que l'autor del tèxte que se nomena evangèli segon Matèu pòt pas èsser l'apòstl Matèu nomenat en lo Nòu Testament.
Datacion
La datacion majoritària situa l'evangèli vèrs 80, perque se supausa que descriu la destruccion del Temple de Jerusalem en 70, abans qu'aquò se debane, es a dire, aquela descripcion es presa coma una profecia que se compliriá posteriorament.
Las datacions mai tardièras son limitadas pels papirs P64 e P67 (vèrs 200) e la mencion d'un evangèli de Matèu escrich en aramèu que fa Papias vèrs 125. La mencionan mai tard Irenèu de Lion (cap al 180) e Clemenç d'Alexàndria (vèrs 200).
Faches de la narracion
En un primièr còp d'uèlh se constata qu'aquel evangèli seguís lo plan general de l'Evangèli de Marc: D'aquelas quatre parts se destacan Es l'evangèli que dona mai de pes a Sant Pèire (per exemple: Mt 14,22-33; 16,13-19 e 17,24-27), lo primièr Papa, per legitimar la Glèisa eritièra de Jèsus. Es per aquò un dels evangèlis que foguèt plan recebut als primièrs temps del cristianisme. Dempuèi los primièrs temps de la Glèisa, se considerèt qu'èra l'evangèli «eclesial» e fòrça manuscrits lo placèron abans los autres tres.
L'Evangèli de Matèu es una òbra fòrça plan estructurada e amb de repeticions que facilitan la memorizacion. Per exemple, los discorses son d'instruccions que s'acaban totjorn amb las expressions: «Quand Jèsus aguèt acabat aqueles ensenhaments...» O «quand Jèsus aguèt vengut de donar aquelas instruccions...» Cal tanben mencionar l'expression «Jèsus percorreguèt Galilèa tota, ensenhant dins las sinagògas, anonciant la bona novèla del Reialme e garissent pel pòble de malautiás e taras de tota sòrta», que se legís en Mt 4,23 e 9,35.
Genealogia
Dempuèi lo començament, l'Evangèli segon Matèu presenta Jèsus coma lo Messias qu'Israèl esperava. Segon los profètas, lo Messias caliá èsser del linhatge de David. Doncas una de las fins de la genealogia qu'òbra aquel evangèli es justament mostrar que Jèsus es descendent de David.
Enfança de Jèsus
Maria se demòra emprenhada pel Sant Esperit, fach que provòca la decision de Josèp de trencar sa relacion amb ela en secrèt. Pasmens, farà un sòmi sus la promesa de la naissença de Jèsus. Descriu après la naissença e la visita dels Reis Magues d'Orient que reconeisson Jèsus coma rei. Aiçò es seguit pel chaple dels Innocents, la Fugida en Egipte, e mai tard lo retorn dins un luòc nomenat Nazaret.
Lo principal objectiu de la narracion de l'enfança es de convéncer los lectors de la natura divina de Jèsus a mejans sa concepcion pel Sant Esperit e sa naissença virginala, la visita dels Reis Magues e la fugida en Egipte an l'intencion de mostrar que la reialtat de Jèsus se limita pas als josieus, mas qu'es universal.
La Glèisa
La Glèisa novèla se considèra coma contunhartritz del pòble d’Israèl coma realizant la volontat de Dieu. Israèl a pas donat los fruchs que s'esperavan e s'es donat per aquò dins un autre pòble (Mt 21,33-46), lo nòu Israèl, la Glèisa. Lo prètzfach qu'a comandat Jèsus ressuscitat (Mt 28,16-20) es a la glèisa triple:
Villabuena del Puente
Villabuena del Puente es un municipi de la província espanhòla de Zamora dins la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Cuchery
Cuchery es una comuna francesa, situada dins lo departament de Marna e la region de Champanha-Ardena.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Fuvèu
Fuvèu (Fuveau en francés) es una comuna provençala, situada dins lo departament dei Bocas de Ròse e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur.
Geografia
Fuvèu se situa en lo departament dels Bocas de Ròse. Se situa entre Ais e Marselha amb en tela de fons lo mont Venturi.
Fuvèu ten dos amèus situats sus lo sieu territòri, la Barcae Brogilum.
Gustavo Díaz Ordaz
Gustavo Díaz Ordaz Bolaños (1911-1979) avocat, foguèt lo president de Mexic entre 1964 e 1970.
Villadepera
Villadepera es un municipi de la província espanhòla de Zamora dins la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Fontannes
Fontannes (Fontannes en francés) z-es una comuna auvernhassa situada dins lo departament del Naut Léger e la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament d'Auvèrnhe.
Geografia
Fontannes es situat en lo departament de l'Anautita-Loire (43) en la region Auvergne. La municipalitat de Fontannes a separat per aquela de Brioude pel riu Aliar e a situat als pès dels massises del Livradois apertenent al Massís central.
Fontannes est située dans le département de la Haute-Loire (43) dans la région Auvergne. La commune de Fontannes est séparée par celle de Brioude par la rivière Allier et est située au pieds des massifs du Livradois appartenant au Massif central.
La commune est traversée par quatre cours d'eau: la rivière Allier, la rivière Senouire et les ruisseaux du Ternivol et de la Dirande.
Istòria
Fontannes Tira lo sieu nom de las nombrosas fontaines #que se pòt trobar dins lo pòble. S'i tròba dintratz d'autras, la Fontaine St-Eutrope, ponch d'aiga que # se désaltéra St-Eutrope sus lo sieu camin per St-Jacques Compostelle. St-Eutrope #venir alavetz lo Sant patron de Fontannes.
Fontannes Foguèsse a la s-|XIX|e}} un pòrt sus l'Aliar: dels sapinières abandonavan Fontannes en direccion de la estuaire de la Loire per encaminar-i del bòsc, mas tanben d'unes autres produchs de consomacion. Uèi, l'activitat de batellerie a entièrament desaparegut.
Fontannes tire son nom des nombreuses fontaines que l'on peut rencontrer dans le village. On y trouve entre autres, la Fontaine St-Eutrope, point d'eau dans lequel se désaltéra St-Eutrope sur son chemin pour St-Jacques Compostelle. St-Eutrope devint alors le Saint patron de Fontannes.
Fontannes fût au un port sur l'Allier: des sapinières quittaient Fontannes en direction de l'estuaire de la Loire pour y acheminer du bois, mais aussi d'autres produits de consommation. Aujourd'hui, l'activité de batellerie à complètement disparu.
Arthur Arnould
Arthur Arnould (Dieuze, 17 d'abriu de 1833 – 26 de novembre de 1895, París) foguèt un escrivan e jornalista francés, personalitat de la Comuna de París (1871).
Arthur Arnould foguèt un jornalista de l'oposicion pendent lo rèine de Napoleon III. Après la proclamacion de la Republica lo 4 de setembre de 1870, venguèt donc adjonch dau premier cònsol dau IV arredoniment de la capitala. Puei, lo 26 de març de 1871, foguèt elegit membre de la Comuna. Faguèt partida de quatre comissions : la Comission dei relacions exterioras après la proclamacion de la Comuna, la Comission dau trabalh, industria e cambi lo 6 d'abriu, la Comission dei subsisténcias lo 21 d'abriu e enfin la Comission de l'ensenhament lo 4 de mai. Lo 1 de mai, votèt contra la creacion dau Comitat de Salut Public e après la Setmana Saunosa, s'exilièt en Soïssa. I escriguèt (1877) e una  (1878). Tornèt en França en 1880.
Cartagena (Espanha)
Cartagena es una vila de la Region de Múrcia, capitala legislativa d'aquela comunautat e capitala comarcala del Camp de Cartagena. Tanben es el cap de la província maritima. Amb un airal de 550 km² la vila compta (2009).
Geografia e relèu
Cartagena constituís una granda plana clinada cap al NO-ES limitat al nòrd e nòrd-oèst per de serradas prelitoralas (Carrascoy, Lo Pòrt, Los Villares, Columbares e Escalona), e al sud e sud-oèst per de serradas litoralas (L'Algarrobo, La Muela, Pelayo, Grossa, La Fausilla e Minera, fins al Cap de Pals).
Lo terren es subretot sedimentari, amb de ròcas calcàrias, e metamorficas, coma la lausa, lo marbre, eca.
Lo Centre istoric de la vila se tròba delimitat per cinc pichons puèges (Molinete, Mont Sacro, Bosc de San Josèp, Despeñaperros e Bosc de la Concepcion) qu'a l'origena formavan partit d'una peninsula delimitada per una anciana mar interiora (mar Estero), e l'actuala baia que dubrís a la mar Mediterranèa, un espaci protegit entre los contrafòrts dels monts de San Julian e Galeres, selvas entre que se situa la dintrada al pòrt de la vila. L'anciana mar interiora s'assequèt e se construguèt, ja al començament del sègle XX, un quartièr novèl de la vila.
Demografia
Lo 1 de genièr de 2009, la vila de Cartagena ( e ).
12,75% dels abitants de Cartagena son de nacionalitat estrangièra.
Preistòria e Antiquitat
Poblada dempuèi de temps fòrça ancian, lo primièr establiment urban data de 1400 AbC amb la fundacion de Contesta pel rei Testa. Al sègle III AbC foguèt colonizada pels cartagineses, pòble que veniá de Cartage en Africa del Nòrd (dins l'actuala Tunisia), e competiá l'egemonia de la mediterranèa amb Roma. Aprèp las Guèrras Punicas que s'afrontèron Roma e Cartage, Roma prenguèt lo contraròtle de la vila. I aviá de minas d'argent a l'entorn (que al temps dels romans trabalhavan fins a quaranta mila òmes e raportavan al tresaur roman). Foguèt la capitala dels domenis cartagineses en Iberia.
Edat Mejana Nauta
thumb|220px|Ispània bizantina Aprèp la casuda de l'Empèri roman e de sas estructuras; puèi a l'installacion dels reialmes germanics en Ispània romana, Justinian tornèt conquerir la vila en 550. Venguèt alara la capitala de la Province de Spania de l'Empèri Bizantin jol nom de Carthago Spartaria.
Mas en 622 los visigòts capitanejats pel rei Suintila prenguèron la vila e, segon Sant Isidor de Sevilha, devastèron la vila e la destruiguèron gaireben tota, tombèt en decadéncia. Pasmens, aquel comentari es sens dobte exagerat perque la vila mejans son evesque Munulo, capitèt a signat en 675 un dels actes dels concilis de Tolèda.
Pendent la dominacion arabi, Cartagena coneguèt un nòu desvolopament amb la construccion d'une mosqueta e d'una citadèla fortificada sul mont de la Concepcion. la vila èra alara coneguda jol nom de Qartayannat al-Halfa.
Edat Mejana Bassa
En 1245 lo prince castelhan Afons, lo futur rei Alfons X lo Savi conqueriguèt la vila. Restaurèt lo diocèsi de Cartagena e crèt l'Òrdre de l'Estela en 1270 per la defensa navala de la Corona de Castelha, que lo sèti principal foguèt establi a Cartagena. Lo passatge, qualques ans aprèp la Reconquèsta del sèti episcopal a Múrcia foguèt un obstacle important al desvelopament urban, economic e demografic de la vila.
En 1296, la vila passèt a la Corona d'Aragon, pel Tractat de Torrelhas, mas lo tractat d'Elx en 1305 la tornèt a la Corona de Castelha.
Cartagena contunhava a venir un important pòrt comercial e una basa navala. Pasmens, las initiativas dels reis coma Pèire Ièr de Castelha permetèron pas de desvelopar arquitecturalament e la creissença urbana d'une vila qu'es totjorn pauc poblada.
En 1464, lo rei Enric IV de Castelha accordèt a Pedro Fajardo e Quesada la senhoriá de la vila de Cartagena amb lo castèl, sos dreches de jurisdiccion, e l'argent du tribút. Aquela situacion contunhèt fins a l'arribada al poder dels Reis Catolics. En 1503, la reina Isabèl ordonèt la restitucion de la vila de Cartagena amb totes los dreches concedits a la Corona de Castelha.
Epòca modèrna
En 1873, pendent la Primièra Republica Espanhòla, l'armada destacada a Cartagena promulguèt lo canton de Cartagena coma estat federal dins Espanha comprenent las províncias d'Albacete e Múrcia; la revòlta, practicament limitada a la vila de Cartagena ont i aviá l'armana rebèla, durèt qualques meses; Cartagena foguèt assetjada sièis meses e la vila se trobèt al final apaurida. Arribèt a frapar sa pròpia moneda (lo duro cantonal). Lo cap del Canton de Cartagena foguèt lo murcian Antonete Gálvez.
Cartagena coneguèt un vam a la fin del sègle XIX, amb l'arribada de capitals estrangièrs e de familhas europèas ricas qu'i venian far comèrci amb las minas. Aprèp l'arrèst d'aquelas minas dins los an 1930, Cartagena se trobèt amb fòrça trabalhadors de las minas que demoravan sens emplèc, causa que contribuiguèt a una crisi que se preolonguèt fins als ans 1960.
Pendent la Guèrra Civila, Cartagena foguèt basa navala de la Republica, e i demorèt fidèla fins a abril de 1939.
La decennia de 1960 foguèt aquela de l'industrializacion subte dins lo domeni siderurgicometallurgic, e tanben de la construccion de naus. Malgrat la crisis dels ans 1990 dins lo domeni que faguèt desapreisser una granda partida del teissut industrial Cartagena continua a èsser lo principal pòl industrial del sud-èst de peninsula.
Lengas planòl
Classificacion
thumb|330px|Las lengas planòl La classificacion del planòl es :
Leigné-les-Bois
Leigné-les-Bois es una comuna francesa dau departament de Viena e de la region de Novela Aquitània, ancianament de Peitau-Charantas.
Sainte-Cérotte
Sainte-Cérotte es una comuna francesa, situada dins lo departament de Sarta e la region dels Païses de Léger.
Leigné-les-Bois
Toponimia
Las atestacions ancianas son, per lhuec:
Nòtas
<references group="N"/>
Laos
Laos es un país d'Asia qu'a pas cap de frontièra maritima. Confronta la Republica Populara de China al nòrd, Vietnam a l'èst, Cambòtja al sud, e Birmania a l'oèst.
La siá capitala es Viengchan.
Lo gentilici es laossian -a (o, mai " sabent ", lao ).
Lo País Lao avans lo sègle X
Segon lei descubèrtas deis arqueològs, lo territòri de Laos es poblat per d'Homo sapiens dempuei au mens 46,000 ans. L'agricultura e la metallurgia s'i desvolopèron entre lei millenaris VI e II av. JC. D'aqueu temps, la region sembla alora subretot un endrech de transit per divèrsei pòbles migrant en Asia dau Sud-Èst. Pasmens, vèrs 3,000 av. JC, de populacions austroasiaticas originàrias dau sud de China semblan de s'installar dins lo País Lao, probablament dins l'encastre d'un procès de migracions pus important que foguèt a l'origina, per exemple, dei pòbles mon ò khmer.
Vèrs 500 av. JC, una cultura megalitica èra apareguda dins la region dau Plan dei Jarras. I bastiguèt de monuments de pèira amb una forma de jarra giganta, de menirs e de cromlecs. Dins lei jarras, de rèstas d'òs cremats e d'objèctes de bronze e de fèrre son estats trobats. Lo pòble a l'origina d'aquela civilizacion es desconeguda mai es problabament liat ai rèires dei Khas.
Per la seguida, lo sud dau Laos actuau foguèt ocupat per Champa, reiaume dau centre de Vietnam, durant lei premiers sègles dau periòde crestian. Foguèron remplaçats per lei Khmers qu'avancèron pauc a pauc vèrs lo nòrd fins a agantar la region de Viengchan. Aquò i permetèt la difusion de la cultura indiana qu'èra arribada dins lo sud d'Indochina au sègle III ap. JC.
Lo reiaume de Lan Xang
Lei Laos arribèron dins lo país a partir dau sègle X dins l'encastre de movements pus generau de populacions tais vengudas dau nòrd. Prenguèron pauc a pauc lo contraròtle de la Vau de Mekong e rebutèron lei populacions indigènas, lei Khas, dins lei zònas montanhosas. Organizats au sen de clans aggressius, se convertiguèron au bodisme e adoptèron divèrsei trachs de la cultura khmer, compres la lenga, au contacte de Cambòtja. Aquò entraïnèt la formacion d'estats pus estructurats e, segon de documents siamés, un premier reiaume lao existiá a l'entorn de Luang Prabang en 1292.
Durant lo sègle seguent, l'organizacion politica dei Laos se renforcèt ambé la creacion dau reiaume de Lan Xang per lo prince Fa Ngum en 1353. Luang Prabang gardèt sa primautat e ne'n venguèt la capitala. Maugrat sa feblessa demografica, aquel estat capitèt de prendre lo contraròtle dau quart nòrd-oèst d'Indochina. Puei, au sègle XVI, acomencèt de s'interessar au reiaume de Lanna situat dins lo nòrd de la Tailàndia actuala. S'i turtèt ai ambicions dei Birmans e foguèt obligat de s'aliar ai Siamés. En 1563, la capitala foguèt transferida de Luang Prabang a Viengchan, vila pus alunchada de la frontiera. Lan Xang conoguèt son apogèu durant lo rèine de Souligna Vongsa (1637-1694). Sobeiran pacific, respectava escrupulosament la lèi e condamnèt a mòrt son fiu ainat per adultèri. Aquò entraïnèt de guèrras de succession que minèron rapidament lo reiaume e lo fragmentèron.
La rivalitat entre Viengchan e Luang Prabang
Lei guèrras civilas consecutivas a la crisi de succession de Sourigna Vongsa entraïnèron la division de Lan Xang en 1707 entre dos reiaumes rivaus ambé Luang Prabang e Viengchan coma capitalas. Dins lo corrent dau sègle XVIII, Viengchan s'alièt ambé lei Birmans e Luang Prabang ambé lei Siamés. Vencut en 1778, lo reiaume de Viengchan deguèt venir vassau de Siam. Pasmens, coma lei combats contuniavan entre Viengchan e Luang Prabang, lei Siamés deguèron tornarmai intervenir dins la region per impausar sa senhoriá ai doas ciutats en 1791.
Après un periòde de patz relativa, un conflicte novèu se debanèt entre 1828 e 1830 quand lo rèi de Viengchan assaièt de restaurar sa sobeiranetat. Foguèt vencut e lei Siamés destruguèron la vila que son territòri foguèt annexat. Aprofichèron tanben la situacion per tornar afirmar sa senhoriá sus Luang Prabang.
Conservatisme
Lo conservatisme dèu pas èsser confondut amb la reaccion e l'immobilisme. La premiera designa un programa politic desirós de restaurar un òrdre politic ancian reau ò fantasmat. Lo segond es una actitud de refús dau cambiament.
Laos
L'establiment dau protectorat francés
A partir deis annadas 1850-1860, lo reiaume de Luang Prabang foguèt trebolat per d'incursions de pilhards chinés, eissits dei rebèls de l'armada Taiping. En parallèl, lo País Lao acomencèt d'interessar lei Francés qu'èran ja installats en Cochinchina. Pensant que Mekong foguèsse un axe d'intrada en China, explorèron sa vau e agantèron Luang Prabang en 1867.
Conservatisme
Istòria
thumb|right|Retrach dau [[filosofia|filosòf Edmund Burke, una figura pioniera dau conservatisme modèrne.]]
Laos
L'establiment dau protectorat francés
Aquò entraïnèt una reaccion viva de Siam que mobilizèt de fòrças pròche la frontiera d'Annam. En reaccion, Vietnam, ja plaçat sota protectorat francés demandèt l'aplicacion dau tractat de proteccion. Lei negociators francés capitèron de ganhar la fisança dau rèi de Luang Prabang que demandèt a son torn l'establiment d'un protectorat francés sus son principat. Siam aviá perdut lo contraròtle de tota la riba senèstra de Mekong e deguèt oficialament l'abandonar en 1893.
Conservatisme
Istòria
En causa de la diversitat dei valors e deis estructuras tradicionalas, lei corrents politics conservators an pas produch de tractats teorics comparables ais obratges dei partisans dau capitalisme ò dau comunisme. De mai, la definicion sopla dau concèpte e son utilizacion coma tèrme pejoratiu per condamnar leis idèas d'un adversari politic permèton pas de desgatjar clarament lei contorn d'una ideologia conservatritz unica. Per exemple, lei conservators sovietics deis ans 1980, fidèus a l'ortodoxia edictada per lo Partit Comunista de l'Union Sovietica, avián pauc de ponchs comuns amb lei conservators estatsunidencs partisans de la politica dau president Ronald Reagan.
Laos
Lo periòde francés
thumb|right|Laos au sen de l'[[Indochina Francesa.]]
Conservatisme
Istòria
L'aparicion dau conservatisme modèrne data dau Sègle dei Lutz e dau periòde revolucionari. D'efiech, se de politicas conservatritz son atestadas tre l'Antiquitat Auta, lo sègle XVIII marquèt lo començament de l'estructuracion de la pensada politica actuala. De personalitats coma Edmund Burke (1729-1797) ò Abraham Kuyper (1837-1920) s'opausèron ais idèas novèlas en desvolopant una pensada basada sus la defensa dei valors tradicionalas. Per lo premier, la tradicion èra una basa pus solida que leis idèas abstrachas eissidas de la « Rason » car èra lo resultat dei reflexions de plusors generacions. Au contrari, segon eu, la « Rason » èra ben sovent l'òbra d'un individú unic. Burke èra tanben pas ostil au cambiament mai preferissiá lei cambiaments organics e moderats ai transformacions radicalas e revolucionàrias.
Laos
Lo periòde francés
França reüniguèt lei territòris dau nòrd-oèst d'Indochina au sen dau protectorat francés de Laos. Dins lei fachs, lo territòri èra sota administracion francesa dirècta franc dau reiaume de Luang Prabang que gardèt un estatut especfic. En 1904, Siam deguèt cedir de territòris suplementaris sus la riba drecha de Mekong. Laos aquistèt ansin sei frontieras actualas. En revènge, son desvolopament economic demorèt limitat en causa de son accès malaisat e de la manca de ressorsas esplechablas. Lei Francés i foguèron gaire nombrós laissant la màger part de l'administracion a de foncionaris vietnamians e lo comèrci a de marchands chinés.
Conservatisme
Istòria
Après la fin dei guèrras napoleonencas, lo conservatisme venguèt la nòrma dins la vida politica europèa fins ai revolucions de 1848. Aquò permetèt de renfòrçar mai sa basa ideologica amb l'establiment d'una lista dei principis de protegir per lei conservators (autoritat de la religion, de la tradicion e de la familha, respècte de la proprietat, mantenement de barrieras moralas, politicas e economicas per canalizar lei revendicacions popularas, proteccion còntra la violéncia... etc.). François-René de Chateaubriand (1768-1848), fondator d'un jornau intitulat Le Conservateur en 1818, foguèt una figura importanta d'aqueu movement.
Laos
L'independéncia
En 1940, Japon aprofichèt la desfacha francesa per ocupar Indochina. I sostenguèt lei revendicacions territòrialas de Tailàndia regardant lei territòris perduts dempuei leis annadas 1890 en Laos. Ansin, França deguèt restituir lei territòris annexats en 1904. Puei, en març de 1945, lei Japonés obliguèron lo rèi Sisavang Vong de proclamar son independéncia.
Conservatisme
Istòria
Dins lo corrent dau sègle XIX, mai d'un corrent conservator s'estructurèt en fondant de partits politics. Inicialament ostils au capitalisme, lei conservators europèus e estatsunidencs evolucionèron pauc a pauc amb lo desvolopament d'aqueu sistèma. Donèron ansin mai d'importància a la defensa de la libertat, de l'Estat de drech e deis institucions regalianas. La defensa de la nacion venguèt egalament una partida importanta dau discors conservator. Dins lei país capitalistas, ocupan totjorn aquela posicion sus l'escaquier politic. Pasmens, dins lo corrent dau sègle XX, se fau nòtar l'aparicion de movements conservators dins lei país comunistas. Encara presents dins de país coma China, aquelei formas de conservatisme se destrian per l'importància donada a la linha fixada per lo Partit.
Senta Anna (Gers)
Senta Anna (Sainte-Anne en francés) qu'ei ua comuna occitana de Gasconha situada dens lo departament de Gers e la region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.
Conservatisme
Aspèctes culturaus e sociaus
Au nivèu culturau, lo conservatisme es una filosofia qu'encoratja la preservacion de l'eiretatge d'una nacion ò d'una cultura. Per aquò, lei conservators assaian d'adaptar lei nòrmas eissidas de la tradicion a la vida modèrna. Lo perimètre considerat es fòrça variable. Pòu anar de la defensa deis unitats anglosaxonas tradicionalas ais Estats Units a la defensa de la cultura d'una civilizacion complèta. Segon elei, lei culturas se son adaptadas a un endrech donat e es necessari de lei laissar perdurar. Lo conservatisme culturau es donc sovent ostil a l'arribada d'una cultura novèla. En revènge, es rarament favorable a l'exportacion de sa cultura dins una region estrangiera.
Saint-Hilaire-le-Châtel
Saint-Hilaire-le-Châtel es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Orne e la region de la Bassa Normandia.
Conservatisme
Aspèctes culturaus e sociaus
Lo conservatisme sociau es una branca particulara dau conservatisme culturau. Influenciat per la morala, s'interessa fòrça ai comportaments deis individús. Pòu ansin s'opausar a d'idèas ò de practicas que s'opausan ai valors tradicionalas coma l'omosexualitat, l'ateïsme ò lo feminisme. Pasmens, pòu de còps assaiar de protegir de formas ancianas de solidaritat ò d'entrajuda coma lo deure de caritat.
Laos
L'independéncia
En despiech de la capitulacion japonesa, lo prince Phetsarath Rattanavongsa tornèt afirmar l'independéncia laossiana e formèt lo sieu govèrn. Pasmens, lei Francés reprenguèron lo contraròtle de la vau de Mekong, compres lei territòris cedits dins lo corrent de la guèrra a Tailàndia. Phetsarath Rattanavongsa e son govèrn deguèron s'exilar mai França deguèt tenir còmpte dei revendicacions independentistas e donar una autonòmia intèrna ai Laossians au sen de l'Union Francesa. Ansin, Laos venguèt una monarquia parlamentària dotada d'una autonòmia au sen d'Indochina en 1947 avans de venir oficialament independent en 1949.
Saint-Hilaire-le-Châtel
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Conservatisme
Aspèctes religiós
Lo conservatisme religiós assaia de preservar e d'aplicar leis ensenhaments de la religion. De mai, es sovent un actor important de la defensa dei valors moralas tradicionalas. Per exemple, en Euròpa, mai d'un movement conservator assaia d'inscriure de valors eissidas dau cristianisme dins la lèi ò la constitucion.
Senta Anna (Gers)
Geografia
vignette|upright=1.6|centre|Comunas a l'entorn.
Laos
L'independéncia
Dins aquò, l'influéncia francesa demorèt fòrta dins lo país fins a la fin de la Guèrra d'Indochina cinq ans pus tard. Enterin, en 1950, lo prince Souphanouvong prenguèt la direccion d'un govèrn aliat au partit comunista Pathet Lao. Gràcias a l'ajuda dau Vietminh, sei fòrças prenguèron lo contraròtle dau nòrd-èst dau país. En 1954, la Conferéncia de Genèva confirmèt l'independéncia de Laos que venguèt un estat neutre. Lei fòrças dau Pathet Lao i foguèron integradas e lo país intrèt a l'ONU en 1955.
Senta Anna (Gers)
Toponimia
Senta Anna, en ebrèu Channah, latinizat en Anna, qu'es lo nom de la mair de la Verge Maria,.
Laos
Lo Pathet Lao e la Guèrra dau Vietnam
thumb|right|Esquèma generau de la [[Guèrra de Vietnam e de la Guèrra Civila Laossiana en 1965.]]
Conservatisme
Aspèctes fiscaus
Lo conservatisme es fòrça regardat per lei questions fiscalas, especialament dins lei país capitalistas. Son aisse centrau es la prudéncia dins lei despensas publicas. D'efiech, per preservar leis estructuras socialas, lei conservators estiman que l'Estat a pas lo drech de s'endeutar d'un biais tròp important. Dos arguments principaus son avançats en favor d'aquela teoria : En retorn, lei conservators considèran lo remborsament complèt d'un deute coma una obligacion morala. Aquelei principis condamnan fòrça lei manipulacions monetàrias e demandar d'establir un quadre economic estable (limitacion de l'inflacion... etc.).
Aspèctes environamentaus
La vision environamentala dei movements conservators es relativament recenta e instabla. Existís donc encara de posicions fòrça diferentas. Per exemple, una proposicion emesa per Russell Kirk (1918-1994) es de considerar l'environament coma un òrdre exterior que deuriá èsser preservat per l'èsser uman. Ansin, segon aquela concepcion, lei destruccions environamentalas e lo degalhatge dei ressorsas naturalas son donc condamnadas. Pasmens, d'autrei posicions conservatritz considèran l'esplecha de la natura coma un element centrau dei societats umanas modèrnas. Per lei partisans d'aquela idèa, l'important es donc de mantenir la capacitat de l'òme de s'adaptar ai transformacions de l'environament sensa assaiar de lo cambiar.
Laos
Lo Pathet Lao e la Guèrra dau Vietnam
Leis acòrds de Genèva permetèron pas de reglar lei tensions intèrnas e la guèrra civila tornèt començar a la fin deis annadas 1950. D'efèct, en 1957, se formèt un govèrn de coalicion gropant lei comunistas de Souphanouvong e la drecha neutralista de Souvanna Phouma. Pasmens, aquel equilibri èra mau assegurada e lo sostèn deis Estats Units d'America e de Tailàndia entraïnèt son afondrament en 1958. Un govèrn dirigida per la drecha lo remplacèt e arrestèt lei caps comunistas principaus en 1959 entraïnant la Guèrra Civila Laossiana.
Conservatisme
Criticas dau conservatisme
thumb|right|Aficha electorala dau [[Partit Conservator (Reialme Unit)|Partit Conservator britanic en 1929.]]
Laos
Lo Pathet Lao e la Guèrra dau Vietnam
Lo Pathet Lao capitèt rapidament de tornar conquistar lo nòrd-èst dau territòri laossian que li permetiá d'obtenir una ajuda militara de part dau Vietnam dau Nòrd que participava de son caire a la Guèrra de Vietnam. En fàcia d'aquela situacion, Estatsunidencs e Sovietics assaièron d'amaisar la situacion intèrna en Laos. Reafirmèron sa neutralitat e sostenguèron la formacion d'un govèrn d'union nacionala en 1962 ambé lei princes Souvanna Phouma, Souphanouvong e Boun Oum.
Conservatisme
Criticas dau conservatisme
Dins mai d'un país, lo tèrme « conservatisme » a una connotacion pejorativa e es sovent utilizat per descreditar d'idèas consideradas coma vièlhas ò partisanas d'un mantement dau statu quo. Plusors movements politics considerats coma conservators refusan donc aquela etiqueta coma lei liberaus ò lei democratas crestians. Au contrari, dins certaneis Estats, lo mot es acceptat. Per exemple, existís un Partit Conservator poderós au Reiaume Unit.
Nogent
Nogent pòt essèr:
Conservatisme
Criticas dau conservatisme
Lei criticas regardant lo conservatisme son nombrosas. Varian segon lei luòcs e leis epòcas. Entre lei pus frequentas, se pòdon citar :
De mai, en causa de sa defensa dei valors tradicionalas, lo conservatisme pòu de còps se raprochar d'ideologias racistas ò reaccionàrias. Pas rar, aqueu fenomèn es probablament a l'origina de l'aspècte pejoratiu dau tèrme « conservator » dins certanei regions.
Demú
Demú (Dému en francés) qu'ei ua comuna occitana de Gasconha situada dens lo departament de Gers e la region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.
Geografia
vignette|upright=1.6|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
Las fòrmas ancianas, citadas shens data, que son Mulio, Demul, Demun, Demeu. Que permeten d'exclúser de Mur. Dauzat nimei Negre disen pas arren de Demú.
Economia
Viticultura : Costalats de Sent Mont (AOVDQS)
Lòcs e monuments
thumb|Relòtge de la Tor
Laos
Lo Pathet Lao e la Guèrra dau Vietnam
Pasmens, la situacion demorèt pas lòngtemps suava en causa de la generalizacion dei bombardaments estatsunidencs sus lei draias Ho Chi Minh que permetián ai Vietnamians dau Nòrd d'avitalhar la guerilha Vietcong via lo territòri laossian. De 1962 a 1970, aperaquí 700,000 personas deguèron quitar la region per se refugiar dins la vau de Mekong. Aprofichant la situacion, la drecha reprenguèt lo poder en 1964 e lei combats reprenguèron fins ais acòrds de París que permetèron de conclure un alta-au-fuòc. Un govèrn d'union nacionala foguèt tornarmai format, dirigit per Souvanna Phouma, mai la represa dei combats au Vietnam dau Sud entraïnèt en parallèl una represa dau conflicte laossian. Pasmens, aqueu còp, la drecha mau capitèt de resistir e s'afondrèt rapidament. Tre 1975, lo Pathet Lao prenguèt la capitala e la monarquia foguèt abolida. En decembre, la Republica Populara Democratica Lao foguèt proclamada. Souphanouvong ne'n venguèt president e Kaysone Phomvihane, premier secretari dau Partit Popular Revolucionari Lao (basa dau Pathet Lao), cap dau govèrn.
Montesquieu
thumb|200px|right|Montesquiu en 1728. Carles Loís de Secondat, baron de La Brèda e de Montesquiu, conegut en francés e internacionalament jol nom de Montesquieu (abans lo 18 de genièr de 1689 a la Brèda (Gasconha) – París lo 10 de febrièr de 1755) foguèt un pensaire politic, precursor de la sociologia, filosofia e escrivan del Sègle de las Luses.
Montesquiu, amb entre autres John Locke, foguèt un dels pensaires de l'organizacion politica e sociala de las societats modèrnas. Trabalhèt sus lo despartiment de las foncions de l'Estat entre sas diferentas compausantas, apelat mai tard « principi de separacion dels poders ». Sa contribucion bèla es d'aver sauput expausar als sieus contemporanèus dos modèls de libertat politica : la « libertat moderada » del regim monarquista e la « libertat extrèma » representada per la Constitucion d'Anglatèrra.
Laos
Laos dempuei 1975
Après sa victòria, lo Partit Popular Revolucionari Lao instaurèt un regime comunista inspirat per lo modèl sovietic (partit unic, collectivizacion de l'agricultura... etc.). De 1975 a 1987, aquò entraïnèt l'exili d'aperaquí 400,000 personas, siá 10% de la populacion. En 1977, Laos se raprochèt de Vietnam ambé la signatura d'un tractat d'amistat e de cooperacion. Aquel acòrd permetèt a l'armada vietnamiana d'estacionar de tropar dins lo país per ne'n renfòrçar la defensa car aqueu raprochament entraïnava l'ostilitat de Tailàndia e de China còntra Viengchan.
Montesquieu
left|thumb|[[Castèl de la Breda]] Filh de Jacme de Secondat, baron de Montesquiu (1654-1713) e de Maria Francesa de Pesnel, barona de la Breda (1665-1696), Montesquiu nasquèt dins una familha de magistrats de la bona noblessa, al castèl de la Breda (prèp de Bordèu en Gasconha) que ne'n portèt d'en primièr lo nom e que i serà totjorn fòrça estacat. Los sieus parents li causiguèron un mendicant per pairin per fin que se remembrèsse tota sa vida que los paures èran los sieus fraires.
Laos
Laos dempuei 1975
Dempuei la fin de la Guèrra Freja, en 1988, Laos a adoptat una politica pus equilibrada per tenir còmpte de la disparicion de la poissança sovietica. Ansin, lo regime se liberaliza e se moderniza pauc a pauc ambé l'adopcion d'una constitucion en 1991 e l'intrada au sen de l'ASEAN (1997). Au nivèu diplomatic, Viengchan encoratja lo desvolopament de cambis economics ambé Tailàndia per melhorar lei relacions ambé son vesin occidentau mai garda una diplomacia alinhada sus Hanòi per gardar lo sostèn vietnamian.
Economia
De veire: Economia de Laos
Saint-Hilaire-le-Châtel
Istòria
La municipalitat a absorbit aquela de Sant-Sulpice-de-Nully en 1823. Sant-Hilaire comptava alavetz 740 abitants contra 172 a Sant-Sulpice.
La commune a absorbé celle de Saint-Sulpice-de-Nully en 1823. Saint-Hilaire comptait alors 740 habitants contre 172 à Saint-Sulpice.
Augustin Verdure
Augustin Verdure (Rémilly, 1825 – Nòva Caledònia, 1873) foguèt una personalitat de la Comuna de París (1871).
Venguèt institutor pendent lo rèine de Napoleon III mai foguèt revocat per son ideau republican. Venguèt donc membre de l'Internacionala e participèt au jornau La Marseillaise d'Henri Rochefort. Durant la Comuna, foguèt elegit lo 26 de març de 1871 per lo XI arredoniment e faguèt partida de la Comission de l'ensenhament. Capturat pendent la Setmana Saunosa, foguèt deportat en Nòva Caledònia onte moriguèt.
Salenthal
Salental en alemannisch (Salenthal en francés) es una comuna francesa del departament del Bas Ren e de la region d'Alsàcia.
Geografia
Salenthal A situat a unitat|4|km}} al sud de Marmoutier e a una trentena al nòrd-oèst de Estrasburg. La desserte de la municipalitat a assegurat per la RD1004-ex RN4 #que se pren a Singrist per la RD 117 e Allenwiller per la RD 817. Al pè dels Vòges, lo païsatge a compausat de tucs ocupats essencialament per pradas e qualques culturas. Lo pòble, a una altitud de 280 mètres, a cench de qualques òrtas extensifs. Dempuèi lo 1 de genièr 2009, una linha d'anautita tension passa a aperaquí 500 mètres de Salenthal e de Allenwiller. Salenthal Se situa a aperaquí de Allenwiller, a unitat|5|km  dels comèrcis a Marmoutier e a unitat|35|km  de Estrasburg. Lo cònsol d'aquel vilatge se truca Senhor ANTONI.
Allenwiller al sud,
Birkenwald al sud-oèst e
Dimbsthal al nòrd-oèst.
Singrist au nord-est,
Allenwiller au sud,
Birkenwald au sud-ouest et
Dimbsthal au nord-ouest.
Istòria
Lo vilatge a mencionat per las primièras fes en 1122, en un document del abbaye de Marmoutier. En 1287, Burkard de Salenthal vend una renda de céréales al coan de Obersteigen. En 1390, Salenthal échoit als senhors de Wangen. En 1667, Fançois-Egon de Furstenberg crompa las ancianas possessions de la abbaye de Marmoutier sul sector per las lududes retrocéder en 1705. En 1790, la municipalitat intègra lo costat de Marmoutier.
Le village est mentionné pour la première fois en 1122, dans un document de l'abbaye de Marmoutier. En 1287, Burkard de Salenthal vend une rente de céréales au couvent d'Obersteigen. En 1390, Salenthal échoit aux seigneurs de Wangen. En 1667, Fançois-Egon de Furstenberg achète les anciennes possessions de l'abbaye de Marmoutier sur le secteur pour les lui retrocéder en 1705. En 1790, la commune intègre le canton de Marmoutier.
Sisif
drecha|vinheta|288x288px|[[Persefòna vigilant Sisif dins los Infèrns, anfòr atic de figuras negras, v. 530 AbC., Staatliche Antikensammlungen (Inv. 1494)]] Dins la mitologia grèga, Sisif (en grèc ancian ), filh d'Eòl (lo filh d'Ellèn) e d'Enaretèa, es lo fondator mitic de Corint.
Es l'espós de la Pleiada Meròpa, filha d'Atlas e de Pleionèa, de qui aguèt tres enfants: Ornition, Sinon e Glaucos, que ven lo rèire de Bellerofont. Pausanias ne cita dos autres: Almos e Tersandre. Se recits fan d’el lo paire d'Ulisses après aver violat Anticlèa.
Mite
Sisif es lo filh d'Eòl e d'Enaretèa. Son ascendéncia e sa descendéncia son citadas dins l'Iliada. Es considerat coma lo fondator mitic de Corint. Segon Pierre Brunel, es perque Sisif auriá bastit un palais desmesurat sus l'Acrocorint, que son castig dins lis infèrns auriá pus tard consistit en rotlar un ròc al suc d'un mont. De son vivent, Sisif fonda los Jòcs istmics en l'onor de Melicèrta qu’aviá trobat lo còrs gisant sus l'istme de Corint. Dins los poèmas d'Omèr, Sisif es los baiasut dels òmes. Mas a partir d'Aristòtel o d'Oraci, ven un personatge "fals" e enganaire.
Per Euripid (Ifigenia d’Aulis) o per Igin (Fablas), ven lo paire d'Ulisses a la plaça de Laèrci. Aqueste aprocament ven segur del fach que los dos personatges simbolizan ambedos la rusa. Igin o Plutarc racontan que Sisif possedava un bèl tropèl dins l'istme de Corint. Près d’el viviá Autolicos, filh de Quione, que lo besson Filammon èra nascut d'Apollon, alara qu'Autolicos se disiá filh d'Ermès. Autolicos aviá recebut de son paire l'art de panar sens jamai èsser pres; Ermès li aviá donat lo poder de metamorfosar totas las bèstas que volava. Atal, e quitament se Sisif aguèt remarcat que los sieus tropèls diminuissiá cada jorns alara qu’aquestes d'Autolicos aumentavan, foguèt d’en primièr dins l'incapacitat de l'accusar de panatòri; un jorn, donc, il grava sota la bata d'un dels animals son monograma.Venguda la nuèch, Autolicos se serviguèt dins son tropèl, coma a l'ordinari. A l'alba, las marcas de las batas sul camin donèron a Sisif de pròvas que cal per poder convocar los vesins e lmos far testonònis del panatòri. Inspècta l'establa d'Autolicos, reconeguèt los animals panats a causa de las batas gravadas e, daissant als testimònis lo sonh de castigar lo panatòri, faguèt lo torn de l’ostal, i penètra e violèt la filha d'Autolicos, Anticlèa. Anticlèa, prensa a la seguida del viol, esposèt Laèrci puèi foguèt menada a Alalcomèna, en Beòcia, ont nais Ulisses al mond.