cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Louvroil
Istòria
La Segonda Guèrra mondiala entrena l'intrada de la vila en un periòde de resisténcia ; la 27ème companhiá de Francs-Tireurs e Partidaris empedís alavetz los Alemands de destruir lo pont Michaux, en permetent aital a las tropas aliadas de enfosquir sus Monds.
La Desliurança marca lo començament d'un periòde de reconstruction crucial e doblement bénéfique per la vila. Las indústrias viran a plen rendiment per assegurar la produccion de matériaux e la populacion aumenta encara.
Totun, la fin dels Trenta Glorioses es particularament malaisit per la region, e los ans 70 e 80 veson de douloureuses de reestructuracions industrialas e una explosion del caumatge. La situacion catastrophique de l'epòca s'es dempuèi melhorada, mas la vila possedís totjorn un de las taxas de caumatge los mai elevats de la region, malgrat aiçò ja desfavorida.
Rouvillers
Rouvillers es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Oise e la region dels Nauts de França.
Louvroil
Istòria
C'est en 884 qu'apparaît pour la première fois le nom de Louvroil (Loveruva). À partir de 1158 et pendant plus de six siècles, le village fut rattaché à l'abbaye d'Hautmont ; ce n'est qu'en 1789, lors de la Révolution, que les paysans de Louvroil réclamèrent l'abolition des privilèges et la fin de la tutelle hautmontoise.
Rouvillers
Geografia
Rouvillers Es un vilatge situat en lo Oise. La superficie es de 11,88 km² e una altitud mièja de 80 m. Rouvillers Pòrta lo còdi Insee 60553 e a associat al còdi postal 60190. La municipalitat lo mai prèp èst Grandvillers-a los-Bòsques a solament 700 m, Rouvillers es a 68 km al nòrd de París.
Rouvillers est un village situé dans l'Oise. La superficie est de 11,88 km² et une altitude moyenne de 80 m. Rouvillers porte le code Insee 60553 et est associé au code postal 60190. La commune la plus proche est Grandvillers-aux-Bois à seulement 700 m, Rouvillers est à 68 km au nord de Paris.
Louvroil
Istòria
Au, la révolution industrielle transforme le petit village agricole en petite ville industrielle : de 812 habitants en 1845, Louvroil passe à 2,185 habitants en 1881. Au début du, avec la métallurgie, la canalisation de la Sambre, l'arrivée du chemin de fer et le développement des activités sidérurgiques, la ville connaît une croissance ininterrompue, passant successivement à 4,750 habitants en 1906 et à 5,251 en 1914.
Rouvillers
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Louvroil
Istòria
Durant la Première Guerre mondiale, Louvroil subit les bombardements allemands : le pont Michaux et 150 maisons sont détruits, le centre-ville est durement touché. La guerre terminée, la ville reprend sa croissance pour atteindre rapidement les 8,000 habitants.
La Seconde Guerre mondiale entraîne l'entrée de la ville dans une période de résistance ; la 27ème compagnie de Francs-Tireurs et Partisans empêche alors les Allemands de détruire le pont Michaux, permettant ainsi aux troupes alliées de foncer sur Mons.
La Libération marque le début d'une période de reconstruction cruciale et doublement bénéfique pour la ville. Les industries tournent à plein rendement pour assurer la production de matériaux et la population augmente encore.
Toutefois, la fin des Trente Glorieuses est particulièrement difficile pour la région, et les années 70 et 80 voient de douloureuses restructurations industrielles et une explosion du chômage. La situation catastrophique de l'époque s'est depuis améliorée, mais la ville possède toujours un des taux de chômage les plus élevés de la région, pourtant déjà défavorisée.
Lynde
Lynde es una comuna francesa del departament del Nòrd e de la region dels Nauts de França.
Istòria
Aquela municipalitat possedissiá 2 molins a vent.
Cette commune possédait 2 moulins à vent.
Grindorff-Bizing
Grindorff-Bizing es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mosèla e la region de Lorena.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Saluças Rugbi
Saluças Rugbi, o los Roosters, es un club de rugbi de XIII italian basat a Saluças en Piemont. Es un ancian club de rugbi de XV, fondat en 2010, mas que «passa a XIII» en 2015. Jòga dins la quatrena division francesa de rugbi de XIII.
Roiera
Roiera (Royères en francés) es una comuna lemosina situada dins lo departament de la Nauta Vinhana e la region de la Novela Aquitània, ancianament de Lemosin.
Sos abitants s'apelan los Roierauds.
Geografia
miniatura|gaucha|Situacion de Roiera en Nauta Vinhana
Saint-Seurin-sur-l'Isle
Sent Saurin sus l'lsla (francés Saint-Seurin-sur-l'Isle) es una comuna francofona deu departament de Gironda de la region de Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània.
(103) Hera
(103) Hera es un asteroïde.
Brno-ciutat
Lo districte de Brno-ciutat (en chèc Brno-město) es un districte de la Republica Chèca, dins la region de Moràvia del Sud.
(104) Klymene
(104) Klymene es un asteroïde. Foguèt descobèrt per l'astronòm americanocanadian James Craig Watson lo 13 de setembre de 1868.
Château-Landon
Château-Landon es una comuna francesa, situada dins lo departament de Sèina e Marna e la region d'Illa de França.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Agnes Pockels
thumb|Agnes Pockels Agnes Luise Wilhelmine Pockels (Venècia, 14 de febrièr de 1862 – Brunswick, Alemanha, 21 de novembre de 1935) foguèt una quimista alemanda. Lo trabalh d'aquesta pionièra dins lo domeni de la quimia portèt a la creacion de la sciéncia de las susfàcias que descriu las proprietats de las susfàcias dels liquids e dels solids.
(105) Artemis
(105) Artemis es un asteroïde.
Écurie
(L'Escura) es una comuna francesa, situada dins lo departament del Pas de Calais e la region del Nòrd-Pas de Calais.
Geografia
thumb|left| En lo sieu costat e en lo arrondissement de Arras
thumb|left| dans son canton et dans l'arrondissement d'Arras
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Pariaman
Pariaman (que significa "ròdol segur") es una vila litorala de l'isla de Sumatra (Indonesia) situada dins la província de Sumatra occidentala. La localitat, que comptava 72.089 abitants en 2002 per una superficia de 73,4 km2, ten una benda costièra de 12 km de long.
Kangxi
Kangxi (4 de mai de 1654 - 20 de decembre de 1722) foguèt lo quatren emperaire chinés de la dinastia Qing. Succediguèt a Shunzhi en 1661 e foguèt remplaçat a sa mòrt per Yongzheng en 1722. Son rèine veguèt l'establiment definitiu de la dinastia Qing que capitèt d'esquichar la revòuta organizada entre 1678 e 1681 per de notables de l'Empèri puei lei darrierei fòrças fidèlas ai Ming en 1683.
Domesticacion
thumb|right|250px|Lei cans e lei fedas foguèron entre lei premiereis espècias d'èsser adomergidas.
La domesticacion (var. adomergiment ) designa l'estat dins lo quau la reproduccion, lei suenhs e l'alimentacion deis animaus, ò lo cicle dei plantas, son mai ò mens contrarotlats per l'èsser uman. Una caracteristica de la domesticacion es la seleccion artificiala per l'òme. Per aquò, leis umans botèron aquelei populacions sota lor contraròtle per mai d'una rason : per produrre de manjar ò de produchs non alimentaris (lana, coton, engrais...), per leis ajudar a divèrsei tipes de trabalhs (transpòrt, proteccion deis òmes ò dau bestiau...), per la companhiá, per lo leser ò per la recèrca scientifica. Lei plantas son domesticadas subretot per la produccion de manjar a escala granda mentre que d'autrei son destinadas a l'ornament ò au plaser de l'estetica.
A l'excepcion dau can que foguèt domesticat durant lo periòde dei caçaires-cuelheires, la domesticacion d'animaus e de plantas es un fenomèn que comencèt amb la sedentarizacion e lo desvolopament de l'agricultura. Lo nombre d'espècias domesticadas aumentèt pauc a pauc dins lo corrent de l'istòria gràcias a la descubèrta de sabers novèus e ai cambis amb d'autrei culturas. En particular, la descubèrta d'America per leis Europèus permetèt un important cambi d'espècias entre totei lei continents.
La domesticacion deis animaus e dei plantas ocupa una plaça centrala dins lei societats umanas car permet d'obtenir de matèrias premieras indispensablas. Pasmens, a desenant d'efiechs negatius marcats sus l'environament, en particular en causant una aumentacion deis emissions dei gas d'efiech de sèrra e en accelerant la destruccion dei mitans naturaus necessaris ais ecosistèmas fèrs.
Generalitats
thumb|right|[[Bovins en Egipte (vèrs 1400 avC).]]
La domesticacion d'espècias fèras comencèt amb la sedentarizacion durant lo Neolitic. L'excepcion es lo can qu'èra estat domesticat durant lo Paleolitic per de grops de caçaires-cuelheires. Amb lo desvolopament de l'agricultura e dei sabers scientific e tecnics, lo nombre d'espècias domesticadas s'es multiplicat e contunia d'aumentar, especialament dempuei lo sègle XIX.
La determinacion dei dates e dei fogaus dei domesticacions ancianas son estadas estimadas per de metòdes arqueologicas. Existís una branca especializada, l'arqueozoologia, dins aqueu domeni. Sei tecnicas de basa consistisson a compilar lei descubèrtas de rèstas d'animaus realizadas sus un ò plusors sites arqueologics : nombre d'animaus, espècia, preséncia de trachs domestics en l'esquelèta, temps de la mòrt, tecnica d'abatatge, localizacion dei rèstas, etc. D'un biais generau, d'animaus similars, de temps quasi identics ò d'animaus plaçats dins una tomba son d'elements permetent de sostenir l'idèa d'una domesticacion. Dempuei l'aparicion dei tecnicas d'analisi geneticas, l'estudi de l'ADN mitoncondriau es egalament un otís fòrça utilizat per determinar la natura domestica ò fèra dei rèstas d'animaus. Permet tanben d'estudiar l'evolucion genetica deis animaus domestics e, de còps, d'identificar l'espècia fèra a l'origina de l'espècia domestica. Dins aquò, lei procès de domesticacion, sovent fòrça lòngs, pòdon s'estendre sus de regions e d'epòcas diferentas, çò que limita lei possibilitats de reconstitucion.
Lei fogaus de domesticacion deis espècias se situan dins de regions d'aparicion d'agricultura ò de desvolopament de civilizacions avançadas. Lo Creissent Fertil (Mesopotamia, Egipte) es ansin lo centre de domesticacion pus vièlh. La Mar Mediterranèa, l'Extrèm Orient e l'America Andina son lei tres autrei centres majors de domesticacion anciana. Au sègle XVI, lo cambi colombian, important movement de cambi d'espècias entre Euròpa e America, permetèt d'aumentar rapidament lo nombre d'espècias domesticadas disponiblas en lei dos continents e, a tèrme pus lòng, sus l'ensemble de la planeta.
Cronologia
Aicí dessota una lista parciala de domesticacions classas per data, espècia e fogau de domesticacion :
Lei scenarios de domesticacion
La domestinacion implica una seleccion d'animaus duran plusors generacions per seleccionar de trachs particulars considerats coma utils per l'èsser uman. Per aquò, diferents scenarios principaus de domesticacion existisson : Per una espècia donada, una combinason de scenarios es possibla. De mai, leis accions dei norriguiers son pas totjorn dirigidas vèrs la meteissa direccion. Aquò entraïna de variacions dins la seleccion dei trachs e, dins certanei cas, pòu traire de còntra-evolucions qu'alentisson la domesticacion.
Leis espècias animalas domesticadas
La lista deis espècias domesticas es pas clarament definida car varia segon lei critèris chausits per leis autors. De mai, l'estatut domestic ò fèr de certaneis animaus es pas identic dins totei lei país. Per exemple, lo furet es considerat coma un animau fèr en Soïssa ò en Califòrnia. En generau, se destria un premier grop d'espècias domesticadas que son estadas modificadas per la seleccion umana :
Un segond grop d'espècias, pauc ò pas transformadas per l'accion umana e totjorn connectat ai populacions fèras, es considerat coma un grop distint d'animaus domestics. Pòdon donc rapidament tornar s'adaptar a la vida dins la natura :
Lei domesticacions ancianas
D'espècias domesticadas pòdon disparéisser ò tornar venir fèras. Aquelei cas regardan generalament d'animaus domesticadas durant l'Antiquitat ò l'Edat Mejana. Per aquela rason, son sovent mau documentats e lo nivèu de domesticacion es malaisat de determinar (norrigatge vertadier, domesticacion parciala, captura d'animaus fèrs...). Ansin, la domesticacion de gasèlas, d'òrixs e d'ienas es probabla en Egipte durant l'Antiquitat. Totjorn en Mediterranèa, lei Romans aurián mestrejet lo norrigatge de la sarcela qu'es uei disparegut. Dins d'autrei cas, es la natura de l'espècia domesticada qu'es pas clara. Per exemple, es lo cas de l'onagre, un equide utilizat en Mesopotamia, qu'es pas encara clarament identificat (Equus hemionus ò Equus asinus ?).
Leis espècias non domesticadas
D'animaus fèrs pòdon èsser l'objècte d'un norrigatge. Per exemple, es lo cas dei crocodils, dei chambres e dei caragòus. Aqueleis animaus son pas estadas modificats per l'èsser uman, çò qu'explica son mantenement au sen deis espècias fèras.
La domesticacion dei plantas
La domesticacion dei plantas es un procès que presenta fòrça similituds amb la domesticacion deis animaus. D'efiech, consistís en un procès evolutiu, lent e progressiu que vetz l'òme modificiar la constitucion genetica d'una populacion de plantas per desvolopar d'espècias ò de varietats novèlas adaptadas a sei besonhs. Aqueu procès se debanèt d'un biais independent dins lei regions d'aparicion de l'agricultura. Per aquela rason, lo nombre de vegetaus domesticats es relativament important e aquelei plantas ocupan una plaça centrala dins lei societats umanas sedentàrias.
Dins una larga mesura, la domesticacion entraïnèt la formacion de relacions d'interdependéncia entre lei plantas domesticadas e l'èsser uman. En particular, lei plantas an tendància a perdre certanei trachs fèrs coma lei mecanismes de dispersion, lei defensas quimicas e fisicas còntra leis erbivòrs e la dormança. De partidas, coma lei fruchs e lei grans, an tanben conegut d'aumentacions de talha. A l'extrèm, aqueu fenomèn pòu menar a l'aparicion d'espècias incapablas de subreviure dins la natura sensa l'ajuda de l'òme.
Coma es observat per leis animaus, de plantas domesticadas pòdon tornar venir a l'estat fèr. Aquò es generalament la consequéncia de plantums escapats ò de culturas abandonadas.
Utilizacions deis espècias domesticadas
Leis utilizacions deis espècias domesticadas son divèrsas. Pòdon èsser devesidas en tres ensembles principaus. Lo premier es constituït per lei produchs obtenguts gràcias a l'esplecha ò au norrigatge. Pòdon èsser gropats entre produchs alimentaris (carn, lach, uòus...) e non alimentaris (lana, pelissas, cuer, òli animala, excrements...).
Lo segond es compausat per lo trabalh provesit per leis animaus. En particular, fòrça animaus son utilizats per lo transpòrt de bens (cavaus, ases, buòus...). Fins a la mecanizacion de l'agricultura, èran tanben una fònt d'energia majora dins lei país desvolopats. Pasmens, lo transpòrt de bens es pas l'unica utilizacion de la fòrça animala per l'òme. Per exemple, lo can es un auxiliari de l'òme per la caça, lo colomb pòu èsser utilizat per la transmission de messatges...
Lo tresen ensemble d'utilizacions deis animaus e dei plantas domesticas gropa leis usatges non utilitaris. Lei pus frequents son aquelei que regarda leis animaus de companhiá e lei plantas d'ornament. Dins aquò, aquela categoria comprèn d'usatges fòrça variats coma l'activitat esportiva (cavaus...), lo jòc (combats d'animaus...), la guèrra (elefant de guèrra...), leis arts (concors d'animaus...), etc.
Lo norrigatge intensiu
La forma pus important de domesticacion correspònd au norrigatge intensiu. Lo norriguier provesís la totalitat dei causas necessàrias a la subrevida e au desvolopament deis animaus per maximisar lor produccion e permetre lor norrigatge dins d'espacis reduchs. Correspònd au contraròtle maximom sus leis animaus e regarda generalament leis espècias domesticadas fai lòngtemps. Aparegut après la Segonda Guèrra Mondiala, lo norrigatge industriau assegura la màger part de la produccion alimentària actuala mai a d'impactes importants sus l'environament (pollucion, demenicion de la biodiversitat, epidemias...).
Lo norrigatge extensiu
A respècte dau norrigatge intensiu, lo norrigatge extensiu presenta un nivèu mendre de contraròtle uman. D'efiech, se lo contacte pròche entre leis animaus domestics e l'èsser uman es pas impossible dins aqueu tipe de norrigatge, leis animaus dispausan d'una autonòmia e d'una superficia pus importantas per se desplaçar. Son egalament chausits per sei capacitats d'adaptacion au mitan de norrigatge e leis apòrts exteriors de manjar son sovent limitats au minimom.
Leis animaus de companhiá e de leser
Leis animaus de companhiá son d'animaus integrats a una cellula familiala en cambi de sa preséncia, de sa beutat, de sa galoietat ò de sei talents. Se destrian ansin deis animaus domestics norrits per sa carn ò sa fòrça de trabalh. Lei cans, lei gats, d'aucèus (senilh...), de peis (peis roge...) ò de reptils (lizards...) constituïsson la màger part deis animaus qu'intran dins aquela categoria. Pasmens, dempuei leis ans 1970-1980, d'espècias novèlas i son pauc a pauc apondudas per l'evolucion dei mors. Per exemple, es lo cas dau furet ò dau coniu que son d'espècias domesticadas dempuei de sègles mai que son desenant considerats coma sei valors non utilitàrias.
Dins fòrça país, leis animaus de companhiá son l'objècte d'una legislacion particulara, especialament lei carnivòrs domestics coma lei gats, lei cans e lei furets. Leis animaus de leser son una varianta deis animaus de companhiá. Comprènon leis animaus utilizats per d'activitats de leser. Per exemple, es lo cas dei cavaus destinats a la practica de l'equitacion esportiva.
Lo norrigatge d'animaus fèrs
Lo norrigatge d'animaus fèrs cuebre de realitats fòrça diferentas. Dins fòrça cas, i una volontat de limitar au maximom lo contraròtle uman sus lei populacions d'animaus norrits car lei trachs cercats son aquelei que correspòndon ais animaus fèrs. Per exemple, es lo cas dei norrigatges zoologics destinats a conservar d'espècias menaçadas de disparicion. D'efiech, per aquelei norrigatges, l'objectiu ultim es de permetre la reintroduccion d'animaus fèrs dins la natura. I a donc necessitat de far venir d'individús adaptats a son environament. Lei norrigatges cinegetics, destinats a permetre l'introduccion d'animaus interessants per la caça de leser, seguisson sovent de règlas similaras mai l'imperatiu de limitacion maximala dau contraròtle uman es mens estricte.
Dins d'autrei cas, lo contraròtle uman es exercit mai lei conoissenças ò la volontat de domesticacion son pas sufisentas per suprimir lo liame amb leis animaus norrits e lei populacions fèras. Aquò es lo cas per lei norrigatges onte lei populacions norridas demòran en contacte amb lei populacions fèras. Per exemple, es lo cas dei pargues d'aquacultura onte de varietats seleccionadas de peis, de crustacèus e de cauquilhatges son tenguts dins lo mitan naturau. Es tanben la situacion dei norrigatges d'espècias fèras coma lei crocodils destinats a la produccion de pèus. De seleccions limitadas i son possiblas per seleccionar de pèus de qualitat superiora mai, a l'ora d'ara, an pas encara entraïnat de domesticacion vertadiera.
Lo marronatge
Lo marronatge designa lo retorn a la vida fèra d'espècias domesticadas. Aqueu fenomèn sembla possible per la màger part deis espècias a l'excepcion d'aquelei que despendon de l'èsser uman per certaneis etapas de lor vida (per exemple, lei manhans). Es pus simple per leis espècias pauc modificadas per l'òme coma lo cavau, lo gat ò la cabra. En certanei situacions, lo marronatge pòu traire de problemas environamentaus grèus car leis animaus ò lei plantas escapadas pòdon engendrar de populacions invasivas que se desvolopan au detriment deis espècias indigènas. De mai, lo marronatge pòu tanben causar l'introduccion de trachs genetics domestics au sen dei populacions fèras.
Lo comensalisme
Lo comensalisme es una forma d'interaccion entre doas espècias ont un organisme A provesís un avantatge non recipròc a una espècia B (sovent lo manjar). Pasmens, a la diferéncia dau parasitisme, lo comensalisme a pas d'efiech negatiu per l'organisme A. Dins fòrça cas, A a pas consciéncia de l'existéncia de B. Per exemple, aquò es lo cas dei bacterias que vivon dins lo sistèma digestiu uman. Dins la societat modèrna, plusors espècias son comensalas de l'èsser uman coma lei colonias de garris, de gabians e de colombs urbans.
Impacte dei domesticacions
La domesticacion a d'efiechs sus l'environament en causa deis amainatjaments realizats per l'òme per assegurar la subrevida deis animaus e dei plantas domesticas (desboscament, erosion dei sòus, pollucion...). Aqueleis efiechs son venguts pus importants amb l'aumentacion de la populacion umana consecutiva a l'industrializacion. Lei consequéncias pus grèvas son la destruccion dei mitans naturaus e l'aumentacion deis emissions de gas d'efiech de sèrra que favorizan lo rescaufament climatic. Per aquelei rasons, la question de l'intensificacion de l'agricultura e dau norrigatge fa desenant partida dau debat politic dins mai d'un país.
La domesticacion a tanben agut d'efiechs sus leis espècias domesticadas e sus l'èsser uman. D'efiech, la seleccion de certanei trachs per lei norriguiers e leis agricultors an permés l'aparicion sistematica de trachs particulars. Aquò a entraïnat l'aparicion de mesa en plaça de despendéncias creissentas de part deis espècias domesticas envèrs l'òme. En parallèl, Homo sapiens a pereu desvolopat de facultats liadas a la domesticacion coma la capacitat de digerir lo lach qu'es pus importanta en lei populacions d'Euròpa Occidentala e d'Africa qu'en lei populacions asiaticas. Pus grèu, lo contacte renforçat entre òmes e animaus favoriza l'emergéncia d'epidemias en facilitant lo passatge d'agents patogèns de l'animau vèrs l'òme.
Errouville
Errouville es una comuna francesa, situada dins lo departament de Meurthe e Mosèla e la region de Lorena.
Geografia
Aquela municipalitat #èsser un pòbli-frontièra amb l'Alemanda dintre 1871 e 1914.
Cette commune fut un village-frontière avec l'Allemagne entre 1871 et 1914.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Vilatge de l'anciana província del Barrois.
Village de l'ancienne province du Barrois.
Hugh Ruttledge
thumb|right|Hugh Ruttledge en [[1936.]]
Hugh Ruttledge (24 d'octòbre de 1884 - 7 de novembre de 1961 es un alpinista britanic. Oficier de l'administracion coloniala en Índia, s'interessèt ai montanhas d'Imalaia a partir de 1925. Dirigiguèt doas expedicions destinadas a realizar l'ascension dau Mont Everest en 1933 e en 1936. La premiera agantèt 8,570 m d'altitud e descurbiguèt un piolet apartenent a Andrew Irvine, alpinista britanic disparegut en 1924. La segonda agantèt solament 7,000 m e foguèt annulada en causa de condicions meteorologicas fòrça marridas.
Acebedo
Acebedo (en leonés: Acebéu) es un municipi de la província espanhòla de Leon e de la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Lo Cid (Corneille)
200px|thumb|Lo Cid qu'ei ua tragi-comedia de Pierre Corneille escrita en publicacada en 1636 basada suber l'istòria de Rodrigo Diaz de Vívar (lo Cid Campeador) personatge istoric de l'Etat Mejana qui la soa vita b'ei contada dens lo Cantar de Mio Cid. L'òbra de Corneille que ho totun inspirada mei directament per la tragedia en castelhan de Guillén de Castro y Bellvís : Las Mocedades del Cid (La joentut deu Cid).
Lo Cid que ho a l'origa de la querela deu Cid on la pèça e ho acusada de non pas seguir las convencions deu teatre classic.
Resumit
Don Diegue e don Gomes, comte de Gormas, qu'an decidit de maridar los lors dus hilhs e hilhas respectius : Rodrigue e Shimena. Totun, gelós que lo rei b'aja causit lo vielh Rodrigue com preceptor deu son hilh, Gomes que'u geta lo son guant. Rodrigue, tròp vielh per relevar l'aufensa, que demanda au son hlih d'ac har per eth. Rodrigue que prem enter lo son amor per Shimene e lo son dever de hilh mes, indigne d'era se demoresse desonorat, que des•hida e qu'aucid lo comte. Shimena, au son torn partajada enter lo son amor per Rodrigue e lo son dever de hilha, que demanda lo son cap au rei de Castelha. Ua ofensiva deus maurs que balha lo l'ocasion a Rodrigue de torna cruba l'estima deu rei qui lo gracia. Shimena que demanda alavetz un dule enter don Sanche (amorós d'era) e Rodrigue dab la promessa d'esposar lo vencedor, qui fin finau b'ei Rodrigue.
Region de Košice
La region de Košice (en eslovac, Košický kraj) es una region e entitat autonòma d'Eslovaquia creada lo 1èr de genièr de 2001.
Sa capitala es Košice.
Districtes
thumb|align=right|350px|Carta dels districtes La region se compausa d'11 districtes : Gelnica, Košice I, Košice II, Košice III, Košice IV, Košice-forécia, Michalovce, Rožňava, Sobrance, Spišská Nová Ves e Trebišov.
Govèrn local
Lo governador es Zdenko Trebuľa dempuèi 2005.
Lista dels governadors:
La Ciutat
La Ciutat (La Ciotat en francés) es una comuna provençala situada dins lo departament dei Bocas de Ròse e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur.
Lo gentilici es ciutadenc -a.
Istòria
A partir de 1622, de construccions navalas s'installèron sus lo pòrt de La Ciutat, que prenguèron una forma industriala en 1836. Foguèron lo paumon economic de la vila, fins ais annadas 1980, quand sarrèron. En 2006, la construccion d'un pòl de l'auta plasença va far reviure lo pòrt.
La Ciutat es lo luòc d'un dei premiers filmes animats, realizat per lei fraires Lumière e nomenat L'Arrivée d'un train en gare de La Ciotat. Se i tròba tanbèn lo pus vièlh cinèma dau mond e totjorn existent: l'Eden.
En 1907, Jules Lenoir inventèt lo jòc de la petanca a La Ciutat. L'istòria dau jòc es documentada au Musèu Ciutadenc.
Demografia
thumb|600px|center|Panorama de La Ciutat, vist de [[Sant Ceri de Mar]].
Copa d'Euròpa de la CONIFA 2019
La Copa d'Euròpa de la CONIFA 2019 es la tresen copa d'Euròpa organizada per la Confederacion deis Associacions de Fotbòl Independentas (ConIFA) dau 4 de junh au 15 de junh de 2019. Lo venceire foguèt la seleccion de Ossetia dau Sud.
Participants
Lei còlas que participan a la competicion son :
12 d'abril
Decèsses
Vejatz tanben :
Algadefe
Algadefe es un municipi de la província espanhòla de Leon e de la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Ava Gardner
thumb|300 px|left| Dins [[The Killers 1946... ]] Ava Lavinia Gardner (1922-1990) foguèt una actritz americana de cinèma. Luòga d'èsser sonque sex symbol e lo mai polit animal del mond (çò diguèron!!!) foguèt d'en primièr una actritz remirabla dins de filmes tan notables coma Los Assassins - 1946, Pandora - 1951, Mogambo - 1953, La Comtessa pè-descalça - 1954, Astradas crosadas - 1956 o La Nuèch de l'iguana - 1964. Nominada mantun còp a l'Oscar, ne foguèt ça que la pas jamai guerdonada...
Vida
thumb|300 px|right|... dins [[My Forbidden Past 1951... ]]
Ròtles màgers
thumb|300 px|left|... [[Bhowani Junction 1956... ]] thumb|300 px|left|... [[Astradas crosadas... ]] thumb|300 px|right|... [[Astradas crosadas...]]
Filmografia selècta
200 px|right thumb|350 px|left|... [[La Comtessa pè-descalça 1954...]] e ca
etc
Ligams extèrnes
thumb|350 px|right|... Estatua de n' [[Ava Gardner|Ava Lavinia Gardner a Tossa de Mar... ]]
Shunzhi
thumb|right|Retrach oficiau de l'emperaire Shunzhi.
Shunzhi (15 de març de 1638 - 5 de febrier de 1661) foguèt lo tresen emperaire chinés de la dinastia Qing. Succediguèt a Huang Taiji vèrs 1643-1644 e foguèt remplaçat a sa mòrt per Kangxi. Assaièt d'encoratjar la participacion de membres de l'etnia Han dins leis institucions novèlas de la China Qing.
Nikolai Fiodorovich Fiodorov
thumb| Nikolaï Fiodorov per [[Leonid Pasternak]] Nikolaï Fiodorovitch Fiodorov o Fedorov (en rus: Николай Фёдорович Фёдоров) (9 de junh de 1829 - 28 de decembre de 1903) es un filosòf rus ortodòxe.
Biografia
Los parents de Fiodorov èran Pavel Ivanovich Gagarin, un prince (kniaz de la dinastia riorikid e Elisaveta Ivanova), qu'èra de la petita noblesa. Fiodorov estudièt al licèu Richelieu d'Odessa. De 1854 a 1868, ensenhèt dins fòrça escolas de vilatges rus. En 1878, rejonguèt lo musèu Romiantsev coma bibliotacari. Fiodorov èra oposat a l'idèa de proprietat intellectuala, e jamai publiquèt de son vivent. Una seleccion dels seus escrichs foguèt publicada de postum, jol títol Filosofia de la tasca comuna (qu'es tanben coneguda jol nom de Filosofia de la resurreccion fisica).
Filosofia
Fiodorov èra un futurològ, que teorizèt l'eventuala perfection de la raça umana e de la societat (utopia), amb d'idèas radicalas coma l'immortalitat, resurreccion dels mòrts, colonizacion de l'espaci e de l'ocean. Los seus escrichs influencièron fòrça lo mistic Peter Uspensky. Tanben èra ligat amb lo teorician davancièr de las fusadas Konstantin Tsiolkovski que frequentava la bibliotèca ont travalhava pendent tres ans. Èra tanben conegut de Leon Tolstoi e Fiodor Dostoievskii.
Lista d'autors occitans
Literatura ~ Occitan > Literatura occitana > Lista d'autors occitans
Pep Ventura
Josep Maria Ventura i Casas, benlèu nascut Vuenaventura, e mai conegut popularament coma Pep Ventura e escaissat Pep de la Tenora (Alcalá la Real, Andalosia, 2 de febrièr de 1817 – Figueres, Naut Empordan, 24 de març de 1875) foguèt un musician e compositor catalan. Aqueste artista marquèt notablament la tradicion musicala catalana que consolidèt la sardana longa e reformèt la còbla en li donar d'amplitud. Aqueste virtuós que dominava amb una granda abilitat mantun instrument de vent coma per exemple lo flabiòl, la flaüta o mai la clarineta, foguèt una figura màger del mond musical del país empordanés.
Biografia
Josep Maria Ventura nasquèt en 1817 a Alcalá la Real, una vilòta andalosa de l'airal de Jaén. Enfant d'una familha empordanesa, la naissença alunhada de las tèrras catalanas se deguèt al fach que son paire, Benet Ventura, un caporal originari de Roses, i èra estat mandat coma militar per combatre de contrabandièrs dins las montanhas andalosas, e sa femna, Antònia Casas i Llagostera originària de Manlleu, aviá seguit son marit malgrat foguèsse prens. Al cap de dos ans, l'1 de junh de 1819, la familha tornèt en Catalonha e visquèron a Roses en companhiá de Miquel Ventura, lo paire de Benet.
Siran (Cantal)
Siran  (Siran en grafia mistralenca ; Siran en francés) es una comuna auvernhata, situada dins lo departament del Cantal e la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament d'Auvèrnhe.
Pep Ventura
Biografia
Malastrosament l'enfant se vegèt privat de sos parents d'ora que quand aviá tot escàs 6 ans. lo 12 de març de 1823, sa maire moriguèt emportada per la tuberculòsi del temps que son paire èra a defendre lo castèl de Figueres qu'èra assetjat per las tropas de la Santa Aliança. Sens paire o maire per se trachar d'el se n'anèt viure en cò de son grand Miquel, a Figueres. Los cambiaments politics de l'epòca faguèron que lo sargent Benet Ventura se vegèt jutjat pels Volontaris Reialistas, lo còs militar tot bèl just creat pel monarca espanhòl, Ferrand VII, e deportat a l'estat francés.
Siran (Cantal)
Lo gentilici es siranés -esa (siranés -eso en grafia mistralenca ).
Pep Ventura
Biografia
Quand aviá 13 ans, lo 29 d'octobre de 1830, Josep vegèt tornar son paire definitivament a Figueres. Aqueste comencèt una carrièra fòrça alunhada de la militara, e gràcias a un certificat militar de bona conducha venguèt regent dins una escòla de l'airal.
Siran (Cantal)
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Pep Ventura
Biografia
Quand se faguèt mai grand, Pep aprenguèt lo mestièr de sartre e qualques nocions de solfègi a l'obrador d'un collèga de son paire e director de la còbla de l'airal, Joan Llandrich, que vendriá mai tard son sògre.
Siran (Cantal)
Toponimia
Las fòrmas ancianas son Siran, en 1297, Syram, en 1299, Siranh, en 1449, Sirandum, latinizacion de 1458, Sirandium, latinizacion de 1489, Sirand, en 1616, Syran, en 1628, Cirant, en 1628, Sciran, en 1652, Ciran, en 1658, Saint-Cirant o Sirant, en 1784. Siran vendriá d'un nom gallés d'òme, Sīros, latinizat en Sirus, atestat, sufixat en -anum (latin) o en -āno- (gallés), ; amb un nom gallés, lo sufixe de meteissa lenga -āno- es lo pus versemblable ? Siran èra donc benlèu una anciana granda proprietat antica qu'aviá per mèstre Sīros. Demòra pasmens una dificultat : -n finala es muda o pas ? L'explicacion supausa, per çò qu'es del sufixe e dins un parlar lengadocian, que -n finala siá muda. E las fòrmas ancianas fan supausar qu'o èra pas.
Pep Ventura
Biografia
Lo 16 de julh de 1837 se maridèt amb la filha del sartre, Maria Llandrich. Amassa aguèron un filh en 1858 que sonèron Benet coma son grand e que mai tard seguiguèt la via del paire e venguèt musician de còbla. Son esposa Maria moriguèt lo 2 de febrièr de 1864 a l'edat de 44 ans. Lo musician compausèt alara per onorar sa memòria e exprimir sa tristesa la sardana Per tu ploro. Malgrat lo dòl, Pep Ventura se tornèt maridar qualques meses mai tard, lo 17 de novembre del meteis an, amb Margarida Ripoll i Serva, qu'aviá tres ans de mens qu'el.
Son paire Benet Ventura se moriguèt lo 22 d'agost de 1873.
Lo dimècres 25 de març de 1875, aprèp qualques jorns de febre qu'aviá passat aliechat, Pep Ventura moriguèt dins son ostal del carrer Lasauca a Figueres.
Eiretatge
left|thumb|Omenatge de la vila de Figueres a Pep Ventura Ventura laissèt un fons de 312 sardanas longas, que mai d'una recebèt pas jamai de títol, un nombre considerable de sardanas cortas e mantuna composicion corala. Demest aquestas darrièras la mai famosa es Arri, Moreu, que recebèt un prèmi al concors claverian de 1864. De tot aquel corpus, compausat per mai de 550 pèças, s'es agut dich que conten 2.000 tèmas musicals. Los documents del fons, escriches de la man del musician, son servats dins l'archiu de l'Orfeon Catalan.
En omenatge al musician, una escòla de l'Hospitalet de Llobregat foguèt batejada amb son nom.
Joseph Pace
thumb|Joseph Pace al Musèu Afro Brasil en 2014 Joseph Pace (Morbegno, 18 de novembre de 1959) es un pintre e plastician italian contemporanèu. Viu e trabalha a Roma.
Biografia
De jove es escoliat al Zaire. Mercés a su familha, s'apròpa a la pintura amb lo sosten de l'oncle Antonio Cardile, artista de l'Escòla Romana, que li ensenhèt las primièras coneissenças tecnics.
Son òbra comença dins las annadas 1980. D'aquel temps completa la formacion a la Sorbona de París, qu'i coneis André Glucksmann, un dels pionièrs de la “nouvelle philosophie”, que li ensenha l'envolopa retorica de las ideologias. Durant aqueles ans, sus la riba esquèrra de Sèina, al Cafè de Flore, Joseph Pace crèa un corrent artistic e filosófic sonat “lo filtranisme”.
Lo filtranisme se distinguís per sa vision antiglobala de la vida e per aver menat, fòra de tot esperit de “moviment social”, l'òme al centre de l'univèrs. La vision de la vida d'aqueste grop marcarà tre le començamet son trabalh cap a l'informalisme.
Trabalh
Lo trabalh a un sens:
Joseph Pace
Biografia
Un còp tornat en Itàlia, descobrís lo movement de la transvanguardia. Durant las annadas 1990, conclús lo periòde figuratiu, causís amb decision la via de l'informalisme mas tanben de l'action painting e del pop art. Joseph Pace, dins una entrevista concedida en 2008 a Equitazione&Ambiente (trobada amb Joseph Pace), , concòrda amb aquò que disiá Emilio Vedova, en declarant que suportava pas lo qualificatiu d'“artista informalista”. Malgrat reconéisser l'influéncia de Jackson Pollock, Hans Hartung, Cy Twombly, donèri Afro, Mario Schifano e Emilio Vedova dins nòstre temps, Pace considèra qu eson percors va mai delà de l'art.
Trabalh
En economia
Lo trabalh es l'activitat economica que permet la produccion de bens e servicis.
Joseph Pace
Biografia
Sas òbras son sovent criticadas pr'amor que fugisson de quina temptacion sociala que siá e meton en scèna “l'universalizacion de la pensada inconscienta”, la vida quotidiana facha de las pulsions d'eròis inconscients. En 2007, l'istoriana d'art contemporanèu Mariastella Margozzi definiguèt Joseph Pace coma un artista “informalista e filtranista”.
Trabalh
En sciencia fisica
En fisica, lo trabalh d'una fòrça es l'energia fornida per aquela fòrça quand son ponch d'aplicacion se desplaça.
Joseph Pace
Biografia
La recèrca permanenta de Joseph Pace se manifèsta de manièra gaireben constanta per de cicles tematics: a sa debuta amb los “Paysages Filtranistes”” consacrats a la relacion entre òme e natura (1985-1990); après amb lo cicle de “Las Fustas” (1990-1994); a la mitat de las annadas 1990 se plaçan las dètz-e-uèch de pinturas, las incisions e los estudis de “Factor C”; dempuèi 1999 es dins la seria “IDM – Irremobilidad de la Memòria”. Las darrièras serias de pinturas se titolan “Atons”  e “Engraving”" las gravuras elaboradas amb ordinator.
Annette Salmeen
Annette Elizabeth Salmeen (Ann Harbor, Michigan, 7 de decembre de 1974) es una bioquimista e nadaira americana. Ganhèt una medalha d'aur als Jòcs Olimpics d'estiu de 1996.
Ruby Hirose
thumb|250px|Ruby Hirose Ruby Sakae Hirose (Kent, Estat de Washington, 30 de junh de 1904 – West Reading, Pennsilvània, 7 d'octobre de 1960) foguèt una bioquimista e bacteriologista americana. Sas recercas foguèron importantas per l'elaboracion d'un vaccin per la poliomieliti.
Asmoneans
Es asmoneans (en ebrieu: חשמונאים hasmonaim) sigueren ua dinastia josieva descendenta de Ashmon que governèc en Judèa. Son es successors des macabèus. Eth nòm d'asmoneans ac apliquèren es romans ara familha d'Eròdes eth Gran, pr'amor qu'emparentèt damb eri pera sua hemna Mariamne, mès ei preferible era denominacion d'erodians. Ena istòria recenta, eth tunèl des Asmoneans mos arrebrembe aguesta familha josieva. Aguest punt geografic siguec ua zòna de conflicte eth 23 de seteme de 1996 quan s'i dauric un accès nau, jos era Esplanada des Mesquites de Jerusalèm, çò que dèc lòc a ua ondada de violéncia, en tot provocar era mòrt de 62 palestiniani e 14 soldats israeliani.
Fraisse
Lo fraisse (var. frais, gasc. hrèishe, hrèisho) es un arbre del genre Fraxinus, de la familha de las Oleacèas. N'i a aperaquí seissanta espècias.
(108) Hecuba
(108) Hecuba es un asteroïde.
Percey
Percey es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Iona e la region de Borgonha.
Geografia
Environat per las municipalitats de Villiers-Vineux, Butteaux e Jaulges, Percey a situat a 27 km al Nòrd-Es d'Aussèrra la mai granda vila dels environs.
Thoiré-sous-Contensor
Thoiré-sous-Contensor es una comuna francesa, situada dins lo departament de Sarta e la region dels Païses de Léger.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Percey
Geografia
Situé à 121 mètres d'altitude, La rivière l'Armancon est le principal cours d'eau qui traverse la commune de Percey.
Thoiré-sous-Contensor
Nòtas
<references group=N/>
Villers-Cernay
es una comuna francesa del departament de las Ardenas e de la region del Grand Èst.
Percey
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Villers-Cernay
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Percey
Nòtas
<references group=N/>
(109) Felicitas
(109) Felicitas es un asteroïde.
Musèu Georges Labit
thumb|right|200px|Entrada del Musèu Georges-Labit
Lo Musèu Georges Labit es situat sus las ribas del Canal del Miègjorn a Tolosa entre lo Quartièr de las Domaisèlas e lo del Busca. Es un pabalhon d'estil mauresc situat al mitan d'un jardinet. Foguèt bastit atal a la mitat del sègle XIX. Son nom ven del viatjaire e colleccionaire Georges Labit (1862 1899). Amassèt pendent sos viatges una colleccion d'objèctes exotics :
Ligams extèrnes
43.59111°N, 1.45847°W
L'Escòla de las Hemnas
thumb|300px|L'Escòla de las Hemnas (var. L'Escòla de las Femnas) qu'ei ua comedia de Molière en 5 actes estreada au Teatre deu Palais Reiau lo 26 de deceme de 1662. L'intriga que repausa suber la paur d'Arnolphe d'estar un marit enganat ; que decideish entà s'ac evitar, d'esposar la soa pupilla innocenta e educada hens un convent estremat deu monde.
Yongzheng
thumb|right|Retrach oficiau de l'emperaire Yongzheng.
Yongzheng (13 de decembre de 1638 - 8 d'octòbre de 1735) foguèt lo cinquen emperaire chinés de la dinastia Qing. Succediguèt a Kangi en 1722 e foguèt remplaçat a sa mòrt per Qianlong. Seis òbras principalas foguèron de reformar l'administracion per renfòrçar son eficacitat, magerament dins lo domeni fiscau, e de luchar còntra lo desvolopament de la corrupcion.
(107) Camilla
(107) Camilla es un dels asteroïdes pus bèls de la cintura principala, qu'aperten al grop de Cibèle. Ten a una superfícia escura e es compausat de materials primitius carbonats. Foguèt descobèrt per Norman Robert Pogson lo 17 de novembre de 1868, e nomenat d'après Camilha, reina dels Volsques dins la mitologia romana.
Badminton
Lo badminton es un espòrt que s'afrontan dos jogaires, o dos cobles de jogaires, que se desvolòpa en un terren rectangular devesit transversalament per un fialat. Lo jòc consistís a tustar un volador amb una raqueta per lo far passar per lo dessús del fialat de sòrta que l'adversari lo pòsca pas tornar.
Almanza
Almanza es un municipi de la província espanhòla de Leon e de la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Alija del Infantado
Alija del Infantado es un municipi de la província espanhòla de Leon e de la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Plurien
Plurien en breton ( Plurien en francés) es una comuna bretona, situada dins lo departament de las Còstas d'Arvòr e la region de Bretanha.
Geografia
Plurien Es a 30 min de Dinan, a 1 km de la mar.
Plurien est à 30 min de Dinan, à 1 km de la mer.
Castèl de Molina de Aragon
Lo castèl de Molina d'Aragon es una fortalesa situada dins la municipalitat espanhòla de Molina d'Aragon dins la província castelhan-manchega de Guadalajara. L'origina d'aquela fortalesa es l'alcazar que los arabis levèron sus un ancian castro celtibèr entre los sègles X e XI.
Bats
Lo bats (o tsova-tosh, batsbi) es una lenga caucasenca del nòrd-èst parlada en Georgia.
Localisacion
Lo bats es parlat dins lo nòrd de Georgia, dins la region montanhosa de Toshetia, qu'es restacada a la region de Kakhetia.
Classificacion e dialèctes
Lo bats es classificat dins la familha de las lengas caucasencas del nòrd-èst, ont forma lo grop nakh amb lo chechèn e l'ingosh.
Qianlong
thumb|right|Retrach oficiau de l'emperaire Qianlong.
Qianlong (25 de setembre de 1711 - 7 de febrier de 1799) foguèt lo seisen emperaire chinés de la dinastia Qing. Succediguèt en 1735 a Yongzheng e abdiquèt oficialament en 1796 au profiech de Jiaqing. Pasmens, demorèt lo cap vertadier de l'Empèri fins a sa mòrt en 1799. Son rèine marquèt l'apogèu dau poder Qing mai veguèt tanben aparéisser lei premierei dificultats a partir deis annadas 1770 que van fòrtament afeblir la China au sègle XIX.
Saint-Seurin-de-Cursac
Saint-Seurin-de-Cursac (zona francofona) qu'ei ua comuna de, administrada peu departament de Gironda de la region d'Aquitània.
Joaquim Chissano
Joaquim Alberto Chissano (n. 1939) òme politic, foguèt president de Moçambic entre 1986 e 2005.
12 de febrièr
Decèsses
Vejatz tanben:
Trabalh (economia)
thumb|200px|Trebalhador nordamerican als començaments del sègle XX.
Al sens economic corrent, lo trabalh es l'activitat remunerada que permet la produccion de bens e servicis. Amb lo capital, es un factor de produccion de l'economia. Es subretot executat per d'emplegats en cambi d'un salari. Lo procès d'intrada e de sortida de l'emplec se fa sul mercat del trabalh.
Son estudi economica se fa amb l'economia del trabalh, son estudi sociologica correspond a la sociologia del trabalh, e son encastre juridic es lo drech del trabalh.
Definicions e plaça sociala
Al sens mai larg, lo trabalh correspond a tota activitat umana de production de bens e servicis. Lo bricolatge, lo trabalh de l’ostal, la teleta o los trabalhs escolars intran dins aquel camp.
Dans un sens mai restrenh, sols los bens e servicis avent de valor per altrú son pres en compte. Aquel perimètre encara inclusís lo trabalh de l’ostal, mas exclusís per exemple la teleta.
Dempuèi lo rapòrt Stiglitz, los economistas insistisson sul fach que lo travalh es pas sonque lo trabalh remunerat, l'activitat productritz dels trabalhadors: compren tanben lo benevolat e lo trabalh de l’ostal.
Jacques Freyssinet separa los diferents tipes de trabalh en trabalh liure, trabalh salariat e trabalh forçat, dins l'encastre d'activitats marcadièras o non marcadièras.
Lo trabalh forçat es l'esclavatge, los corrògs, e las pènas de trabalhs forçats.
Dins l'encastre d'activitats marcadièras, lo trabalh liure o fan los trabalhadors independents.
Dins l'encastre d'activitats non mercadièras, lo trabalh liure es lo trabalh domestic e lo trabalh militant; lo trabalh salariat inclusís los emplegats de las administracions publicas e de l'ostal.
Dins los païses tocats pel caumatge de massa, existisson tanben de revendicacions jos la forma d'un « drech al trabalh ».
Lo trabalh es un dels elements importants per l'apartenéncia dels individús a una societat, çò qu'explica lo desrei d'una partida dels caumaires involontaris.
Antiquitat
L'esclavatge èra utilizat pendent l'Antiquitat per realizar las tascas mai penosas.
De l'Edat Mejana al Periòde modèrne (fins al sègle XIX)
En Euròpa occidentala, pendent l'Edat Mejana nauta, lo movement monastic se fondèt en granda partida sul trabalh (Règla de sant Beneset), donant al trabalh una tòca de fraternitat del punt de vista comunautari e tanben d'espelida dins la participacion al ben comun (pensat al respècte de la creacion divina).
Fin alara lo trabalh es un signe evident de servitud mas Beneset decidiguèt de lo far intrar dins l’etica crestiana permetent la plenitud de l’opus dei. Los monges bastiguèron una societat crestiana tant pel trabalh de lors mans que pel trabalh de lor esperit. A l'encòp centre cultural vodat a l’instruccion dels clergues e a la difusion dels rites oficials e entrepresa economica, lo monastèri benedictin coneguèt un succès considerable encoratjat per las autoritats politicas que veson dins los òrdres monastics d'aliats fidels per pacificar e regular la vida sociala dels reialmes barbars.
Parallèlament al trabalh liure, existissiá lo servatge, qu'instaurava una obligacion de trabalh pels païsans al benefici dels senhors. En França, lo servatge desapareguèt gaireben aprèp la guèrra de Cent Ans, e, demorava localament, foguèt abolit dins l'ensems del domèni reial per Loís XVI (en 1779), puèi definitivament pendent la Revolucion francesa.
Periòde Modèrne (a partir del sègle XIX)
Es caracterizat per la generalizacion del salariat, de las condicions del trabalh inumanas e de salaris mai bas que jamai. Aquò s'explica par l'intrada de las femnas e dels enfants dins lo mercat del trabalh.