cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Umar
Lo periòde de son oposicion a l'Islam
En 610, quand Maomet comencèt sa predicacion en favor de l'islam, Umar èra un defensor de la religion politeïsta tradicionala de la populacion de La Mèca. De mai, coma la màger part deis abitants de la tribbü Quraych au començament dau sègle VII, aviá per abitud de beure de vin amb sei companhons e, per eu, l'islam èra una menaça còntra l'unitat de la tribü. Ansin, participèt ai premierei persecucions còntra lei musulmans e faguèt partida deis adversaris pus acarnats de la religion novèla. Assaièt tanben d'organizar un complòt per assassinar Maomet.
La conversion d'Umar e sei consequéncias
La conversion d'Umar a l'islam se debanèt en 616 ò en 617, tres jorns après aquela de Hamza ibn Abd al-Muttalib. Foguèt influenciada per lei conversions de sa sòrre, de son bèufraire e de certanei de seis amics. Aguèt una influéncia importanta car Umar teniá de proteccions poderosas dins la societat de La Mèca. Ansin, gràcias a son sostèn, lei premiers musulmans poguèron abandonar lo secrèt e pregar publicament dins l'encencha de la Ka'ba. Après aqueu succès, Maomet lo carguèt d'arbitrar lei conflictes de la comunautat musulmana.
De l'exili a Medina a la conquista de La Mèca
Maugrat lei progrès liats a la conversion d'Umar, la situacion dei musulmans dins La Mèca demorèt precària en causa dei persecucions puei de la pèrda de la màger part dei sostèns politics e financiers de Maomet au començament deis ans 620. En 622, lo Profèta decidiguèt donc de s'||exili]]ar amb sa comunautat dins la vila de Medina onte l'islam èra vengut popular après lo succès d'una mediacion qu'aviá menada entre doas tribüs dau relarg de la ciutat en 621. Umar quitèt donc La Mèca e s'installèt a Medina.
A partir de 624, quand la guèrra comencèt entre La Mèca e Medina, Umar venguèt un deis oficiers principaus de l'armada musulmana e participèt ai combats pus importants dau conflicte : batalha de Badr (624), batalha d'Uhud (625), campanha còntra la tribü judieva dei Banu Nadir (625), batalha dau Fossat (627), campanha còntra lei Banu Qurayza (627) e enfin expedicion de Hudaybiya (628). A la fin de la guèrra, foguèt un dei testimònis de la signatura dau tractat entre lei doas vilas.
Après la patz amb La Mèca, contunièt una carriera militara e Maomet lo mandèt còntra la tribü jusieva dei Bani Nadir de l'oasís de Khaïbar en 628. L'annada seguenta, participèt amb Abu Bakr ai guèrras menadas per Amr ibn al-As, un aliat de Maomet. Puei, en 630, quand la guèrra comencèt tornarmai entre Medina e La Mèca, participèt a l'expedicion que conquistèt la vila après negociacions. Totjorn en 630, èra present durant lei batalhas de Hunayn e au sètge de Taif que marquèron lo succès definitiu de Maomet dins la mitat occidentala de la Peninsula Aràbia. Segon la tradicion, Umar auriá pagat una partida gròssa dei despens engendrats per leis operacions còntra Taif.
Umar durant lo califat d'Abu Bakr
Après la mòrt de Maomet en 632, Abu Bakr as-Siddiq venguèt lo premier califa musulman fins a 634. Son rèine sus la comunautat musulmana veguèt la repression d'una insureccion organizada per certanei tribüs aràbias desirosas de tornar venir independentas e per la fin de la conquista de la Peninsula Aràbia.
Durant aqueu periòde, Umar foguèt un dei conselhiers principaus d'Abu Bakr amb Khalid ibn al-Walid. Aquela guèrra s'acabèt en 634 per una victòria dei musulmans que poguèron unificar la Peninsula Aràbia sota lo contraròtle d'Abu Bakr. Pasmens, foguèt tanben la fònt d'una garrolha grèva entre Umar e lo generau Khalid ibn al-Walid a prepaus de la mòrt d'un cap rebèl dich Malik ibn Nuwayrah. Ansin, après son accession au califa, l'exclusion de Khalid ibn al-Walid dau comandament de l'armada foguèt una dei premierei decisions d'Umar.
En fòra de son ròtle dins la resolucion dau conflicte, Umar s'ocupèt tanben de defendre auprès d'Abu Bakr son projècte de compilacion dei tèxtes sacrats de l'islam per formar l'Alcoran. D'efiech, aquelei tèxtes èran alora memorizats per de savis qu'èran tanben de combatents. Òr, la multiplicacion dei conflictes per espandre la religion novèla aviá entraïnat de pèrdas importantas, especialament durant la batalha d'Aqraba en decembre de 632. Un sistèma rigorós foguèt creat per assegurar l'enregistrament exact dei paraulas de Maomet. Aqueu trabalh durèt fins a 647.
L'accession au califat
L'accession d'Umar au califat foguèt l'òbra d'Abu Bakr e dei captaus de Medina. D'efiech, a la fin de son rèine, Abu Bakr, fatigat, decidiguèt d'organizar sa succession e chausiguèt Umar coma successor. Per Abu Bakr, la dificultat pus importanta èra la manca de popularitat d'Umar entre lei caps musulmans. Pasmens, aquela chausida foguèt aprovada per lei captaus e un testament foguèt redigit per la legalizar. La mòrt d'Abu Bakr se debanèt lo 22 d'aost de 634. La succession aguèt luòc sensa dificultat e Umar prenguèt rapidament divèrsei mesuras per aumentar sa popularitat (liberacion de presoniers de la revòuta de 632-634, arbitratges territoriaus...).
Lei reformas administrativas
Durant son rèine, Umar creèt una administracion novèla per organizar e dirigir lo Califat. Aquela òbra venguèt rapidament fòrça importanta en causa de l'agrandiment regular de son territòri e anava permetre d'assegurar son unitat e la perseguida dei conquistas militaras. Per aquò, Umar adoptèt un sistèma de division dau territòri en províncas e en districtes. Ne'n contrarotlèt lei caps de l'administracion e lei foncionaris gràcias a un ensemsble de lèis e de còdis de conducha. S'ocupèt tanben de melhorar lo foncionament dau govèrn centrau e lo mantenement de l'òrdre public.
L'expansion militara dau Califat Islamic
thumb|right|Extension dau Califat en [[634 au començament dau rèine d'Umar.]]
thumb|Campanhas militaras aràbias après la mòrt de Maomet.
thumb|right|Extension dau Califat en [[644 a la mòrt d'Umar.]]
L'expansion militara dau Califat aguèt mens d'importància per Umar que lo renfòrçament de son autoritat e dau poder centrau. Dins aquò, poguèt aprofichar l'envam militar iniciat per Maomet e Abu Bakr e d'estructuras militaras fòrça eficaças per espandre son territòri amb succès. Ansin, lo rèine d'Umar foguèt marcat per de victòrias importantas còntra l'Empèri Bizantin que perdiguèt lo contraròtle de Siria, de Palestina e d'Egipte e còntra l'Empèri Sassanida que perdiguèt la màger part dau plan iranian e foguèt finalament ocupat en 651 quauqueis annadas après la mòrt d'Umar. D'efiech, sus lo frònt bizantin, lei fòrças musulmanas poguèron aprofichar lo resultat favorable de la batalha de Yarmok per atacar lo sud de Siria e conquistar Damasc (634). Puei, après una pausa en causa d'una campanha còntra lei Sassanidas, lo rèsta de Siria foguèt conquist en 636. Après aquelei reviradas, l'armada bizantina cargada de protegir Jerusalèm preferiguèt se replegar vèrs lo sud entraïnant la presa de la vila santa en genier de 637. De 638 a 639, lei combats se debanèron tornarmai en Siria onte lei musulmans deguèron resistir còntra un retorn ofensiu dei Bizantins que mau capitèron de reconquistar Homs e abandonèron definitivament la region en 639. Aquela annada, lei musulmans ataquèron Egipte. Sensa sostèn popular, lei Bizantins assaièron de resistir a Alexàndria que foguèt finalament conquista en 641. Una còntra ofensiva bizantina entraïnèt la pèrda de la vila que foguèt tornarmai ocupada en 643 per leis Arabs après un segond sètge. Aquò entraïnèt la rompedura dei defensas bizantinas dins lo nòrd d'Africa mai Umar ordonèt a sei generaus de s'arrestar après l'ocupacion de Cirenaïca.
Sus lo frònt sassanida, de combats importants se debanèron a partir de 634. Inicialament venceires a Namariq, lei musulmans foguèron batuts lòng d'Eufrates. Pasmens, aquela revirada marquèt pas l'aplant de lor progression e lei Sassanidas foguèron tornarmai vencuts a Bowayb e à Bagdad. Pasmens, la batalha decisiva se debanèt en novembre de 636 a al-Qadisiyya. Causèt l'afondrament de l'armada sassanida e la conquista de la capitala de l'empèri, Ctesifont, en 637. L'annada seguenta, lei musulmans ocupèron lo nòrd d'Iraq e comencèron la conquista progressiva dau plan iranian.
Assassinat e succession
Durant son agonia, Umar mau capitèt de designar un successor. En plaça, creèt un consèu de sièis personas encargadas d'elegir un successor que foguèt Uthman ibn Affan que reinèt de 644 a 656.
Consequéncias dau rèine d'Umar
thumb|right|[[Pergamin dau sègle VII amb una partida de l'Alcoran.]]
Lo rèine d'Umar constituís un periòde important de l'istòria de l'islam en causa de son accion organizatritz dins lei domenis religiós, politic e militar. En matèria religiosa, permetèt d'estabilizar mai lo tèxte de l'Alcoran gràcias a un sistèma d'enregistrament e de verificacion dei paraulas de Maomet qu'impliquèt un nombre important de companhons dau Profèta. Se quauquei variacions de tèxtes son estadas identificadas fins a la fin dau sègle VII, aqueu trabalh permetèt de difusar lo libre e, ansin, de renfòrçar lo dògma de la religion novèla qu'assegurava que l'Alcoran es la paraula de Dieu eu meteis.
Au nivèu politic, leis institucions creadas per Umar per organizar lo Califat dominèron fins au sègle X. D'efiech, se lo Califat primitiu dispareguèt rapidament après la mòrt d'Uthman, lei caps musulmans seguents ne'n gardèron lo modèl per formar lo Califat Omeia e lo Califat Abassida que dominèron lo mond musulman fins a la fragmentacion dau territòri abbassida. De mai, lo prestigi liat au títol de califa entraïnèt la formacion de mai d'un Califat ulterior.
Enfin, au nivèu militar, lei tropas d'Umar capitèron de rompre la poissança militara dei dos vesins pus poderós dau Califat. Esplechats durant lo califat d'Uthman e per leis Omeias, aquelei victòrias permetèron ai musulmans d'ocupar lo litorau sud de la Mar Mediterranèa, l'ensemble dau plan iranian e d'intrar en Asia Centrala.
Espartariá
thumb|Objèctes d'espartariá trobats dins la mina romana de Cartagena (Espanha) L'espartariá es l'industria de l'espart (o alfa), una fibra vegetala dura. Per extension, lo tèrme regropa la fabricacion d'objèctes de fibras duras, subretot eissits de la notz de cocò, del sisal (agave), del jute e de la rome.
Cirujales del Río
Cirujales del Río es un municipi de la província espanhòla de Soria dins la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Haldwani
Haldwani es una vila de l'estat d'Uttarakhand en Índia.
Vandières (Marna)
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Vilatge typiquement champenois a la cœur del prestigiós vignoble de la Vallée de la Marna. Lo sieu nom étymologiquement vendriá de "Viaum Dare" (donar del vin) o de Vendemiare (vendanger).
Haldwani
Administracion
Haldwani se tròba dins lo districte de Nainital.
Demografia
Al recensament de 2011, la populacion de la vila èra de 156 078 abitants e aquela de l'aglomeracion, sonada la metropòli, èra de 232 095.
Afar
L'afar es una lenga del grop de la familha de lengas afroasiatica de la branca coshitica, parlada en Eritrèa, en Etiopia e a Jiboti.
Vandières (Marna)
Istòria
Source: Histoire de Vandières J.B. Legras, Imprimerie coopérative de Reims
Haldwani
Demografia
thumb|left|250px|La via Kaladhungi a Haldwani
Afar
Localisacion
L'afar es parlat dins l'èst d'Eritrèa, l'oèst de Jiboti e dans la region Afar en Etiopia.
Classificacion
L'afar es una lenga coshitica orientala de las tèrras bassas. Fa partida d'un pichon sosgrop amb lo saho.
Águas de São Pedro
Águas de São Pedro es una vila de l'estat brasilièr de São Paulo. Sa populacion èra estimada a 3,205 abitants en 2016. Sa superfícia totala es 3,612 km².
Peiraud
Peiraud (Piérrôd en arpitan e Peyraud en francés) es una comuna arpitana dau Vivarés, situada dins lo departament d'Ardecha e la region d'Auvèrnhe Ròse Aups.
Comunas vesinas
400px|left|Distanças e posicion relativa
Stigma
Stigma (ϛ en minuscula, Ϛ en majuscula) es una Letra acaïca de l'alfabet grèc.
Dins lo sistèma de numetacion alfabetica grèga equival al nombre 6
Organizacion Internacionala del Trabalh
thumb|200px|Seti de l'OIT a Genèva thumb|200px|Bandièra de l'OIT L'Organizacion Internacionala del trabalh (OIT) es una institucion de tres partidas especializada de l'ONU qu'assembla govèrns, emplegaires e trabalhadors dels Estats membres dins una accion comuna per promòure lo trabalh decent a travèrs lo monde.
Lo sèti es a Genèva en Soïssa e lo Director general es dempuèi 1999 le chilen Juan Somavía. L'organizacion recebèt lo Prèmi Nobel de la Patz en 1969.
Istòria
En 1919 amb la fin de la Primièra Guèrra Mondiala, conscients perque, los Estats signataris del Tractat de Versalhas crèan l'Organizacion Internacionala del Trabalh (OIT). Arthur Fontaine es un dels redactors de la partida XIII que permetèt la creacion de l'institucion. Sa constitucion debuta en afirmant qu'.
Aquela novèla organizacion s'installèt al Centre William Rappard, Genèva en 1926. Reüniguèt la Conferéncia generala de l'Organizacion Internacionala del Trabalh en mai de 1944 a Filadèlfia ont adoptèt lo 10 de mai la declaracion de Filadèlfia. Existissent ja dins las institucions de la Societat de las Nacions (SdN), es la sola organizacion que subrevisquèt a la Segonda Guèrra Mondiala e a la fin de la SdN. L'OIT alara venguèt una institucion especializada de l'Organizacion de las Nacions Unidas (ONU) en 1946 e comptava en 2010 183 Estats membres.
Dotada d'una estructura unica de tres partidas, reünís dins un plan egal los representants dels govèrns, dels emplegaires e dels trabalhadors per disputar de las questions relativas al trabalh e a la politica sociala. Lo secretariat de l'Organizacion, lo Burèl Internacional del Trabalh (BIT), a son sèti a Genèva en Soïssa e gerís de burèls exteriors dins mai de 40 païses.
Per son cinquanten aniversari en 1969, l'OIT recebèt lo Prèmi Nobel de la Patz.
En février 2002, l'OIT crée une Commission mondiale sur la dimension sociale de la mondialisation. Cet organe indépendant a pour but d'amener le débat à quitter le terrain de la confrontation pour celui du dialogue et de jeter ainsi les bases de l'action pour faire en sorte que la mondialisation profite à davantage de personnes.
Lo 10 de junh de 2008, l'OIT adoptèt a l'unanimitat sa novèla declaracion de fe, la.
Organizacion
La Conferéncia Internacionala del Trabalh, que reünís un còp l'an los mandants de l'OIT (representants dels govèrns, representants dels trabalhadors e representants dels emplegaires), orienta los trabalhs de l'Organizacion. Adòpta tanben de novèlas nòrmas internacionalas del trabalh quitament lo programa e lo budgèt de l’Organizacion. Entre doas reünions de la Conferéncia, es lo Conselh d’administracion, compausat de 28 membres governamentals, de 14 membres emplegaires e de 14 membres trabalhadors, qu'orienta las activitats de l’OIT.
Colombièrs (Erau)
Colombièrs (Colombiers en francés) es una comuna lengadociana situada dins lo departament d'Erau e la region d', ancianament de Lengadòc-Rosselhon.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
Las fòrmas ancianas son : de villa Columbario en 957, terminium de Columbario, villa Columbario, en 978, villa Columburio, villa Columbarios, en 990, villa Columbario en 1005, villa Columbarios en 1009, Raimundi de Columbers en 1097, vineam de Columbariis en 1106, villa de Columbariis en 1158, de Columberiis en 1222, de Columbariis en 1242, de Columbariis, castri de Columbariis en 1247-1248, castri de Colomberiis en 1308, de Columbariis, de Columberiis en 1323, de Collumbariis prope Bitteris en 1344, de Columberiis prope Bitteris en 1361, Colombies en 1571, de Colomberiis al sègle XVI e en 1636, Colombiers en 1585 e 1622, Colombiez en 1643, Colombiers en 1708, 1740-1760, 1771, Colombiés en 1771-72 (mapa de Cassini).
Segon Dauzat e Hamlin, Colombièrs ven del latin columbarium, que dona l'occitan colombièr, meteis sens,.
Mustelinae
Aquesta sosfamilha dels mustelids compren maites genres :
Higaròu
Higaròu (Figarol en francés) qu'es ua comuna gascoa de Comenge, situada en eth departament dera Hauta Garona e era region administrativa d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Organizacion Internacionala del Trabalh
Nòrmas e Declaracion relativa als principis e dreches fondamentals al trabalh
Lo Conselh d'administracion del BIT qualifiquèt coma fondamentalas uèit convencions que tractan de questions consideradas coma de principis e de dreches fondamentals al trabalh:
Aqueles principis foguèron tanben enonciats dins la Declaracion de l'OIT relativa als principis e dreches fondamentals al trabalh de 1998.
Higaròu
Istòria
Pendent eth Ancian Regime, Higaròu qu'èra dera eleccion de Comenge, doncas dera província de Gasconha, dera generalitat d'Aush, dera diocèsi de Comenge e dera senescaucia de Tolosa. Eth vocable dera glèisa, annèxa de Montsaunèrs, qu'es Sent Miquèu. Tanlèu 1790, Higaròu qu'èra deth canton de Salias. En eth an IV, eth nom qu'èra Figarol et  Francazals (Hranccasau).
Organizacion Internacionala del Trabalh
Convencions fondamentalas
Las uèit convencions fondamentalas son las seguentas :
Convencions prioritàrias
Lo Conselh d'administracion del BIT tanben qualifiquèt quatre autras convencions d'instruments prioritaris, encoratjant atal los Estats membres a los ratificar en rason de lor importància pel foncionament del sistèma de nòrmas internacionalas del trabalh. Las quatre convencions prioritàrias son:
Saint-Nicolas-de-Port
Saint-Nicolas-de-Port es una comuna francesa, situada dins lo departament de Meurthe e Mosèla e la region de Lorena.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Expedicion Terra Nova
drecha|vinheta|Tripulació De Scott al Pol Sud, 18 de genièr de 1912. (D'esquèrra a drecha): Wilson, Scott, Oates; (seguts) Bowers, Edgar Evans L'Expedicion Tèrra Nòva (1910–1913), oficialament «Expedicion Britanica Antartica 1910», foguèt liderada per Robert Falcon Scott, quala aviá dirigit prèviament l'expedicion Discovery a l'Antartida lo 1901–1904. Lo nom popular de l'expedicion proven de lo sieu vaissèl de porgiment, la Tèrra Nòva.
L'objectiu principal, tal coma l'exprimissiá Scott a lo sieu projècte, èra «arribar al Pol Sud e assegurar per l'empèri Britanic l'onor d'aquela conquista». L'expedicion aviá d'autres objectius: la recèrca scientifica e la exploració geografica e, malgrat èsser una aventura privada, aviá l'aprobacion pas oficiala del govèrn britanic (que collaborava amb la mitat dels còstes), lo Almirallat e la Royal Geographical Society.
L'expedicion aviá per far un programa scientific complet, e explorava la tèrra de Victòria e las Montanhas Transantàrtiques. Foguèt pas possible l'assag de exploració de la Tèrra del Rei Edward VII. Un viatge a Cap de Crozier en junh–en julhet de 1911 foguèt lo primièr viatge amb trineu a las prigondors de l'ivèrn Antartic. esquèrra|vinheta|Mapa Antartica de l'airal de la mar de Ross, amb los viatges polars de l'Expedicion Tèrra Nòva (blau) e l'Expedicion Amundsen (verd). L'aparicion dins la zòna de la tripulació noruega de Roald Amundsen en l'expedicion que portava lo sieu nom, tornava l'expedicion de Scott en una corsa per arribar los primièrs al Pol Sud. Lo còrs principal de l'expedicion de Scott èra format d'una equipa de cinc òmes qu'arribèron al Pol Sud lo 17 de genièr de 1912, per trobar que lo grop de Amundsen los aviá precedits.
Mas lo succès de la gèsta de Amundsen demorèt eclipsat per las mòrts de Scott e los sieus companhs en lo viatge de retorn. Las siás anotacions recuperadas uèch meses mai tard per una tripulació de recèrca, permetèron la coneissença e difusion de la siá istòria. Las vistas desparièras se son exprimidas suls factors que contribuiguèron al desastre, e l'expedicion es tèma de controvèrsia, amb Scott coma personatge central a idolatrar o criticar.
Silvanés
Silvanés, (Sylvanès en francés) es una comuna roergassa situada dins lo departament d'Avairon e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Geografia
vignette|upright=1.6|centre|Comunas a l'entorn. Silvanés es situat dins lo sud de Roergue a 432 mètres d'altitud dins los contrafòrts dels Monts de La Cauna a la broa del rèc dels Prats.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Arandas (omonimia)
Lo nom de Arandas pòt designar:
Ponçan
Ponçan pòt èsser :
Coscurita
Coscurita es un municipi de la província espanhòla de Soria dins la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon. Aperten a la comarca d'Almazán.
Koppa
Koppa (ϙ o ϟ en minuscula, Ϙ o Ϟ en majuscula) es una Letra acaïca de l'alfabet grèc.
Ponçan Sobiran
Ponçan Sobiran (Ponsan-Soubiran en francés) qu'es ua comuna de Gasconha situada dens lo departament de Gers e la region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.
Geografia
Comuna situada sus la Petita Baïsa. vignette|upright=1.6|centre|Comunas a l'entorn.
Sampi
Sampi (ͳ o ϡ en minuscula, Ͳ o Ϡ en majuscula) es una Letra acaïca de l'alfabet grèc.
Dins lo sistèma de numetacion alfabetica grèga equival al nombre 900
Ivo Josipović
Ivo Josipović, avocat e òme politic n. 1957, foguèt lo president de Croàcia entre 2010 e 2015.
Digamma
Diagamma (ϝ o ͷ en minuscula, Ϝ o Ͷ en majuscula) es una Letra acaïca obsolèta de l'alfabet grèc.
Espart
L'espart o alfa (de l'arab halfa), estipa tenaça es una planta erbacèa vivaça de la familha de las poacèas, originària de las regions aridas de l'oèst del bacin de la Mediterranèa, que servís entre autre a fabricar de papièrs d'impression de qualitat. Aquesta planta es a l'origina dau quartier marselhés dau Valon deis Aufas, famós per la preséncia d'aufiers especializats per la cordariá dei batèus.
Per extension, lo tèrme designa lo papièr fabricat amb aquela planta.
Nom scientific: Macrochloa tenacissima (Loefl. ex L.) Kunth (synonyme : Stipa tenacissima L.), familha de las poacèas, sosfamilha de las Pooideae, tribú de las Stipeae.
Descripcion
L'espart fa de matas de gaireben un mètre de naut, formant de vasts espandiments dins las regions d'ariditat mejana.
Distribucion
Aquela espècia es originària de l'Oèst del bacin mediterranèu: en Africa del Nòrd del Marròc a la Libia, e Euròpa del Sud (Espanha, Itàlia).
L'espart cobrís per exemple de vastas zonas dels nauts plans argerians.
Utilizacion
Las grainas en grelhada se pòdon majar per l'òme.
L'espart es una planta utilizada per sas fibras. Se'n fabrica una pasta de papèl reputada. Las fibras venent de sas fuèlhas pòdon, un còp filaldas, s'utilizar per realizar de còrdas. Al prima, la fuèlha es teissida per confectionar d'objèctes de espartariá: panièrs, coufins...
Aquela a tanben un interés ecologic per lutar contra l'erosion dins las regions d'estepas aridas.
Sescles
Sescles, « * nom occitan de verifiar segon las enquestas toponimicas IEO »  (Sexcles en francés) es una comuna lemosina situada dins lo departament de Corresa e la  region de Novela Aquitània, ancianament de Lemosin.
Toponimia
Una atestacion de 893 es Sicca vallis. S'en pòt tirar la conclusion que lo nom vòu dire « vau secha ». Coma a la fin dau segle IX, la lenga populara èra dejà luenh dau latin, es permés de se demandar si Sicca vallis es pas una latinizacion abusiva, o sinon, qualas son las estapas que permetèren d'arribar a Sescles e pas a *Sechavau.
Eta (letra grèga obsolèta)
Eta (ͱ en minuscula, Ͱ en majuscula) es una Letra acaïca obsolèta de l'alfabet grèc.
Covaleda
Covaleda es un municipi de la província espanhòla de Soria dins la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon. Aperten a la comarca de Pinares.
Puegmichèu
Puegmichèu (Puimichel en francés) es una comuna provençala situada dins lo departament deis Aups d'Auta Provença e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Gougenheim
Gugenheim en alemannisch ( Gougenheim en francés) es una comuna francesa del departament del Bas Ren e de la region d'Alsàcia.
Istòria
Entre lo 1er en febrièr 1973 e lo 1er  en genièr 1986, Rohr èra ligat a la municipalitat de Gougenheim per fusion-associacion.
Entre le février 1973 et le  janvier 1986, Rohr était rattaché à la commune de Gougenheim par fusion-association.
San (letra grèga)
San (ϻ en minuscula, Ϻ en majuscula) es una letra acaïca obsolèta de l'alfabet grèc.
Recloses
Recloses es una comuna francesa, situada dins lo departament de Sèina e Marna e la region d'Illa de França.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Nòtas
<references group=N/>
Imperatiu categoric
L'imperatiu categoric es una nocion de la filosofia morala d'Emmanuèl Kant. Énonicada pel primièr còp en 1785 dins Fondacion de la metafisica de las mors, l'autor lo tornèt exprimir dins d'autras òbras d'etica seunas. Sovent criticada, aquela nocion, 'lexprimiguèron tanben fòrça filosòfs. L'imperatiu es mai que mai conegut per aquestas tres formulacions famosas:
« Òbra de tal biais que tractes l'umanitat, tant en ta persona coma dins quina mai que siá, sempre a l'encòp coma finalitat, e jamai simplament coma mejan.» Fondacion de la metafisica de las mors in Metafisica de las mors, I, ''Fondacion, Introduccion
«Òbra segon la maxima que pòt a l'encòp venir lei universala»
« Òbra segon de maximas que pòscan a l'encòp se prene elas meteissas per objècte coma leis universalas de la natura. »
Tot ben qu'aqueles tres enconiats sián diferents, son totes formulacions d'un meteis imperatiu categoric, que es unic.
Dos tipes d'imperatius
Kant distinguís dos tipes d'imperatius : un imperatiu pòt èsser ipotetic o categoric.
Cubilla
Cubilla es un municipi de la província espanhòla de Soria dins la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon. Aperten a la comarca de Pinares.
San (omonimia)
San pòt designar
Portugués
Lo portugués es una lenga romanica parlada en Euròpa Occidentala e dins lo mond per almens 210 milions de personas, dins 8 païses coma lenga oficiala, e dins de comunitats d'immigrants dins d'autres païses.
Lo portugués, amb lo galèc parlat en Galícia, forman un diasistèma pus larg, lo galègoportugués.
Es segonda lenga dins la ciutat de :
Shò
Shò (Ϸ en minuscula, ϸ en majuscula) es una letra acaïca obsolèta de l'alfabet grèc.
Cubo de la Solana
Cubo de la Solana es un municipi de la província espanhòla de Soria dins la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Canton deu Costalat de Shalòssa
Lo canton deu "Costalat de Shalòssa", entrat en aplicacion a la prima de 2015, qu'aplèga las 50 comunas deus cantons vielhs d'Amor (16 comunas), de Monthòrt (21 comunas) e de Mugron (13 comunas).
Aqueras comunas, dab lo nom deu canton vielh abreujadament (A, Mo, Mu), que son :
Montanerés
Lo Montanerés qu'ei un parçan orientau de Bearn, integrat dens la vescomtat de Bearn en 1090. La soa vila principau qu'ei Montaner.
Kutik-In-Shushinak
Kutik-In-Shushinak (mòrt au sègle XXII avC) es un rèi de Susa que reinèt durant lo sègle XXII. Inicialament governador de la vila au servici d'Akkad, aprofichèt lo declin d'aquela ciutat per venir independent. Redreicèt la poissança elamita fins a sa disparicion brutala dins de circonstàncias desconegudas (benlèu una desfacha grèva còtra lei Gutis).
Basilèa
Basilèa es la tresena vila de Soïssa e lo capluòc de canton de Basilèa-Vila. La comuna de Basilèa comptava 174 491 estatjants al començament de l'annada 2015. Se situa al nòrd-oèst de Soïssa. L'aglomeracion tri-estatala de Basilèa compta 830 000 estatjants. Particularitat de la vila de Basilèa, i existís ges de foncion de cònsol.
Beaumont-sur-Grosne
Beaumont-sur-Grosne es una comuna francesa, situada dins lo departament de Sòna e Léger e la region de Borgonha.
Geografia
Beaumont-Sus-Grosne se situa en la plana chalonnaise, a qualques quilomètres de Sennecey-lo-Grand.
Michael Underwood
Michael Underwood (1736-1820) es un mètge britanic de la fin dau sègle XVIII. Es l'autor de la premiera descripcion clinica de la poliomieliti. Depintèt tanben d'autrei malautiás infantilas e estudièt leis ulcèras dei cambas. Se retirèt en 1801 après una malautiá grèva e conoguèt de dificultats financieras fins a sa mòrt.
Foguèt elegit sòci dau Collègi Reiau de Medecina de Londres.
Cueva de Ágreda
Cueva de Ágreda es un municipi de la província espanhòla de Soria dins la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Varengeville-sur-Mer
Varengeville-sur-Mer es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Sèina Maritima e la region de la Nauta Normandia.
Geografia
Commune du pays de Caux ; une valleuse, brèche creusée dans la falaise, permet l'accès à la mer. Cette commune est située à 5 kilomètres de Dieppe (Seine-Maritime).
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Plasmoquina
thumb|right|Representacion de la plasmoquina.
La plasmoquina es fòrça eficaça còntra Plasmodium vivax e Plasmodium ovale e pòu atacar lo parasit durant totei leis etapas de son cicle uman. Pasmens, seis efiechs toxics son pus importants que d'autrei moleculas similaras. Ansin, es uei un tractament rar qu'es utilizat dins de cas d'ineficacitat deis antipaludics estandards.
Mustela
Aqueste genre de la familha dels mustelids compren los pudises, los furets, las mostèlas
Lista de las espècias
Segon ITIS:
Giel-Courteilles
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
En 1929, la question Marcel Grigy se desenrotlla a Giel, jutjada a las Segudas de la Adorna lo 5 d'agost de 1929. L'incendi provocat per un jove pensionnaire del pensionnat religiós agricòla i aviá dévasté la gaireben-totalitat de las bastissas.
Comuna constituida per la fusion l'an 1965, de Giel e de Courteilles.
En 1929, l'affaire Marcel Grigy se déroule à Giel, jugée aux Assises de l'Orne le 5 août 1929. L'incendie provoqué par un jeune pensionnaire du pensionnat religieux agricole avait dévasté la quasi-totalité des bâtiments.
Commune constituée par la fusion en 1965, de Giel et de Courteilles.
Dévanos
Dévanos es un municipi de la província espanhòla de Soria dins la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Sara
Sara (Sare en francés) qu'ei ua comuna de la província tradicionau de Labord, dens lo canton d'Espeleta, administrada peu departament deus Pirenèus Atlantics dens la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Lo gentilici qu'ei saratar.
Lòcs e monuments
.
Serviera dau Chasteu
Serviera lo Chasteu (Servières-le-Château en francés) es una comuna lemosina situada dins lo departament de Corresa e la region de Novela Aquitània, ancianament de Lemosin.
Porcelette
Porcelette es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mosèla e la region del Grand Èst.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Soribas
Soribas (Sourribes en francés) es una comuna provençala, situada dins lo departament deis Aups d'Auta Provença e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur.
Nainital
Nainital es una vila de l'estat d'Uttarakhand en Índia.
Demografia
Al recensament de 2011, la populacion de la vila èra de 41 377.
thumb|left|400px|Una via de comèrcis a Nainital
Basc
vinheta|250x250px|Lo desvolopament de l'espandida potenciala de la lenga basca pendent las 2000 darrièras annadas. [[Fichièr:Euskara EH 2011.svg|vinheta|250x250px|
]] L'euscar (cultisme) o basc tanben basco (autonim: euskara) es una lenga isolanta practicada per mai de 750 000 personas en Euròpa Occidentala; se parla dins la region apelada País Basc istòricament anomenat Bascoat que se situa en magèr part en Espanha e tanben en França.
Classificacion e istòria
Lo basc fa pas partida del grop indoeuropèu. S'es fach plan ipotèsis per lo restacar a d'autres grops lingüistics d'Asia coma d'Africa. Una de las mai recentas d'aquelas ipotèsis fasiá del basc un parent del berbèr.
Una autra ipotèsi recenta, que comença de recebre una cèrta audiéncia dins la recèrca internacionala (J.D. Bengtson, Meritt Ruhlen), prepausa de far del basc una branca de la superfamilha de las lengas dené-caucasencas (las autras brancas del dené-caucasenc, aparentadas al basc, serián lo nòrd-caucasenc en Caucàs, l'ienisseian en Siberia, lo burushaski en Cashmir, lo nahali en Índia, lo sinotibetan en Extrèm Orient e lo na-dené en America del Nòrd).
Lo lingüista Michel Morvan, el, a temptat recentament de mostrar de ligams ancians e concrets entre lo basco e divèrsas familhas non-indoeuropèas d'Eurasia, coma l'oralic o l'altaïc, e mai s'interèssa a l'ipotèsi dené-caucasenca, mas el prepausa pas de fixar una familha de lengas precisa.
Gramatica
Lo basc presenta d'estructuras plan diferentas de las autras lengas d'Euròpa, mai que mai dins son sistèma verbal: lo vèrbe basc càmbia pas de forma solament segon lo subjècte coma dins las lengas indoeuropèas mas tanben segon çò que correspond, en occitan per ex., a de complements: etxe bat dut, ai un ostal, vs.etxeak ditut, ai d'ostals. Per contra, al nivèl lexical lo basc a manlevat fòrça mots al latin e a las lengas amb las qualas es o foguèt en contacte, l'espanhòl, l'occitan gascon, e lo francés.
Difusion e status de la lenga basca
Dins los tres primièrs, que forman la Comunitat Autonòma basca, es a se menar aprèp de sègles de recul un procèssus rapid de recuperacion lingüistica (un 23 % de bascofònes vèrs 1980, un 30 % ara). Lo basc es ensenhat mas es tanben la lenga de l'ensenhament dins la mieitat de las escòlas primàrias e mai del 40 % de las escòlas segondàrias (chifras 2003). Lo basc es fòrça present dins la vida vidanta gràcias a la senhalizacion (bilingüa e sovent monolingüa basca fòra de las mai grandas vilas), una cadena de television publica unicament bascoparlanta, un diari... Pasmens, la recuperacion lingüistica avança mai viste en Gipuzkoa, qu'èra ja la província mai bascoparlanta en 1980, qu'en Biscaia e subretot Alaba, gaireben complètament desbasquizada a aquela data. En Navarra, lo govèrn regional es pas favorable a la normalizacion de l'usatge del basc e se se manten dins lo nòrd de la província, a pas recuperat cap d'anciana posicion dins la region de la capitala Pampalona. I podriá a tèrme recular.
Los poders publics menan una politica en favor de la lenga basca dins l'ensenhament (bilingüisme dins d'unas escòlas) e la cultura (Institut Cultural Basc), mas l'abséncia del basc dins los mèdias e la vida publica a pas sufit fins ara a enraiar son aflaquiment.
Dialectologia
Aezkoan, bas-navarrés (oriental e occidental), biscaïn, guipuscoan, naut-navarrés (septentrional e meridional), labordin, roncalés, salacenc, soletin.
Corythosaurus
Corythosaurus (gr. "lausèrp amb casc") es un genre representat per una unica espècia de dinosaure hadrosaurid, que visquèt a de fins del periòde Cretacèu, fa aperaquí unes 70 de milions d'ans, en lo Campanian, en çò qu'es uèi America del Nòrd. Corythosaurus Es classificat adondi un hadrosaurid, en las sosfamilhas Lambeosaurinae. En essent ligat a d'autres hadrosaurids coma Hypacrosaurus, Lambeosaurus e Olorotitan. Amb excepcion d'Olorotitan totes partejan los crans e las crestas similaras.
Saint-Bris-le-Vineux
Saint-Bris-le-Vineux es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Iona e la region de Borgonha Franca Comtat.
Montferrand e Plavés
Montferrand e Plavés o Montferran e Plavès (Monferran-Plavès en francés) qu'ei ua comuna gascoa d'Occitània situada dens lo departament de Gers e la region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.
Saint-Bris-le-Vineux
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Montferrand e Plavés
Geografia
vignette|upright=1.6|centre|Comunas a l'entorn.
Moguerre
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Montferrand e Plavés
Montferran
Segon Negre, Montferran que vengueré de mont e de l'adjectiu ferran « gris de hèr ». Segon Dauzat, Monferran que veng de mons « montanha, sèrra » e deu nom germanic d'òme Ferrand, meilèu que l'adjectiu ferran « gris ». La grafia Montferrand que seré estranha en gascon.
Saint-Bris-le-Vineux
Nòtas
<references group=N/>
Montferrand e Plavés
Plavés
Pas d'informacions.
Moguerre
Predominància lingüistica
Las duas versions (o ua version ?) de la Carte des sept provinces basques montrant la délimitation actuelle de l'euscara en dialectes, sous-dialectes et variétés (Mapa de las sèt províncias bascas qui mòstra la delimitacion actuala de l'euscarà en dialèctes, sos-dialèctes e varietats) dessenhadas en 1863 per lo prince Loís Lucian Bonaparte que plaçan Moguerre dens l'aira bascofòna (dialècte baish-navarrés orientau).
Montferrand e Plavés
Istòria
Abans la revolucion, Montferran qu'èra parròpia e Plavés parròpia annèxa. Las duas parròpias que vengón senglas comunas, puish qu'estón fusionadas en 1822 e lo caplòc plaçat a la comuna mei importanta, Montferran.
Moguerre
Toponimia
La prononciacion qu'ei [mu'gerrə] (en basco [mu'gerre]). Las fòrmas ancianas que son parrochia Sancti Johannis de Biudz en 1249, Saint Iean de Buis (mapa de 1638), Saint Jean le Vieu (mapa de 1714), Saint Jean le Vieil (mapa de 1733), Sanctus Johannes Vetus vulgo en 1763.
Dauzat e Negre, citat per Bénédicte Boyrie-Fénié, qu'explican Moguerre per lo basco muger, muker, « abrupte, escarpat »,.
Segon J.B. Orpustan, citat per Bénédicte Boyrie-Fénié, lo nom atestat a l'Edat Mejana qu'ei solament lo de la parròpia e lo nom basco ei pas atestat [benlhèu pr'amor qu'ei recent e Biudz èra lo prumèr nom], mès que tròban tanben en 1150 lo nom romanic Ayguemen, en latin aquae minoris. Lo nom basco qu'ei un compausat muga-erre, « limit cremat, termièra cremada », meilèu que muga-harri (> mugarri), « pèira termiau, bòrna », foneticament malaisit, mès pas impossible pr'aquò. Bénédicte Boyrie-Fénié qu'accèpta lo prumèr element deu nom Moguerre prepausat per J.B. Orpustan, muga, « termièra » e lo dobte suu segond element. Per lo nom trobat dens las prumèras atestacions, qu'ei benlhèu lo basco bil, « arredondit, rabasset », eventuaument dens lo sens de « costalat de fòrma arredondida ». Aqueth nom, Biudz que sembla arreligat dab Biudòs (Lanas), Biudòs (Sola) [e Bildos au País Basco espanhòu]. Lo sufixe collectiu basco -tz que completa lo sens deu nom : ensemble de costalats de fòrma arredondida. Que demòra a explicar la motivacion de muga; ei pas lo limit de Labord avant 1174 (Baiona, tòca-tocanta dab Moguerre, qu'èra enqüèra en Labord avant lo son destacament peus anglés), mès benlhèu lo de la lenga basca despuish ua data desconeishuda. L'abséncia deu nom dens las atestacions istoricas que hè arrasonablament pensar a un nom recent.
Jaïnisme
thumb|right|250px|Temple jaïnista a Ranakpur, [[Índia.]] Lo Jaïnisme (en sanscrit जैन) es una religion qu'a per origina al sègle VI aC una reforma de l'indoïsme. Lo mot de Jaïnisme deriva del sanscrit Jina. A aperaquí sièis milions de cresents, principalament en Índia. Amb fòrça influéncia dins totes los domenis, especialament lo cultural. Dins l'aspècte politic es remarcable que Ghandi èra un simpatizant d'aquesta religion. Los principals concèptes del Jaïnisme son los de ahimsa e lo de karma. Considèran l'Univèrs coma etèrne (jamai creat) mas que passa una sèria d'estadis; l'actual seriá de declivi e dins lo darrièr i auriá un tornar començar. Creson que la realitat es compausada per dos principis etèrnes: Jiva e Ajiva. Lo contacte entre aquestes dos principis es l'origina del patiment, del qual se pòt pas escapar amb las reencarnacions successivas ni mai amb d'accions bonas. Moksha es la desliurança qu'implica una evasion del mecanisme de causa e efècte (Karma) e sa destruccion. Los dieus an capacitat sonque d'influïr, son pas revestits d'omnipoténcia e pòdon pas escapar del cicle vital, en primièr se devon encarnar en umans e arribar a monge per tal d'obténer lo Moksha. Per tal de respectar lo concèpte de non-violéncia en mai de practicar lo vegetarisme excluson las altras noiriduras coma la màger part de las rasigas (podriá morir un animal en las arrancant) e l'alh e la ceba (considerats coma excitants). Procuran non se morir de nueit per amor de non tuar accidentalament cap èsser vivent. Lo còde moral jaïnista consistís a refusar la violéncia, lo mentit, lo panatòri, la possession e la sexualitat (celibat absolut en cas dels monges). Generalament los laïcs jaïnistas an de costumas pus libras que los monges. Las doas principalas sèctas monacalas del Jaïnisme son los Svetambara que creson en l'egalitat entre sèxes e los Digambara qu'en son contraris (abans la Moksha las femnas se devon encarnar en òme). Se crei que los monges Digambara son los nomenats gymnosophos pels grècs al temps de l'expedicion en Índia d'Alexandre lo Grand.
Charles Portal
thumb Charles Portal (1862 - 1936) es un arquivista departamental, conservator de las antiquitats e objèctes d'art del Tarn, president de la Societat de las Sciéncias, de las Arts e Letras.
Charles Portal foguèt a l'origina de la reconeissença de fòrça riquessas arquitecturalas de l'Albigés coma lo site de Còrdas, « conservatòri de l'arquitectura civila dels sègles XIII e XIV ».
Biografia
Nascut Charles Louis Henri Félix Antoine Portal, a Castèlnòu de Montmiralh lo 25 de junh de 1862, vila de son paire, cordés per sa maire - eiretarà de son ostal -, es passionat par Còrdas, son istòria e sos edificis. Escriu mai d'un obratge sus Còrdas coma l'incontornable Histoire de Cordes que demora encara uèi la referéncia.
Fondèt en 1904 la Société des Amis du Vieux Cordes, una associacion segond la lei de 1901, que sa tòca es la salvagarda del patrimòni de Còrdas e de sa region. Aquela associacion pauc a pauc crompèt la quatre pòrtas de la ciutat (pòta dels Olmets, pòrte de la Joana, portal Pintrat, pòrta del Venceire) e l'ostal dich Fabre per evitar lor destruccion programada siá per permetre de melhorar de la circulacion dins la vila siá qu'aqueles edificis menaçavan roïna.
Tanben faguèt crear en 1932 lo musèu que pòrta ara son nom.
Per evitar lo desròcament e la vente de las pèiras a de crompadors estrangièrs, faguèt classificar Monument Istoric dos bèls ostals gotics de la vila de Còrdas.
Tanben permtèt que siá desaclapat lo pòtz de cobèrt e l'installacion del relaisset.
Deza
Deza es un municipi de la província espanhòla de Soria dins la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Via Domícia
Itinerari de la Via Domícia
''A Castellrosselló, la rota se desepara en dos: per lo dedins de las tèrras o per la còsta, e arriba pels dos costats La Junquera. ''
Rota dins las tèrras
Aqui comença la Via Augusta.
Saint-Pierre-d'Arthéglise
Saint-Pierre-d'Arthéglise es una comuna normanda, situada dins lo departament de la Marga e la region de la Bassa Normandia.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Sovèstre
Sovèstre (escriut Seuvèstre per Miquèu Grosclaude ) qu'ei un parçan septentrionau de Bearn que pertanhèva au Bearn primitiu (precedent l'integracion dens Bearn de la vescomtat d'Auloron, de Montanerés e d'Ortès).
Toponimia
L'etimologia qu'ei simpla: deu latin Silvestrum (pagum), « país d'ahorèst ».
Sant-Fregan
Sant Fregan en breton (Saint-Frégant en francés) es una comuna bretona, situada dins lo departament de Finistèrra e la region de Bretanha.
Istòria
Sant-Frégant èra una trève de Guissény, fasiá partida de la archidiaconé de Kemenet-Ily en levant de la évêché de Léon e èra jol vocable de Sant-Guénolé de contunh tanben de Sant-Louis. I aguèt erigit en municipalitat l'an 1790 e en parròquia l'an 1791.
Saint-Frégant était une trève de Guissény, faisait partie de l'archidiaconé de Kemenet-Ily relevant de l'évêché de Léon et était sous le vocable de Saint-Guénolé puis aussi de Saint-Louis. Elle fut érigée en commune en 1790 et en paroisse en 1791.
Duruelo de la Sierra
Duruelo de la Sierra es un municipi de la província espanhòla de Soria dins la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon. Aperten a la comarca de Pinares.
Vauchamps (Marna)
Vauchamps es una comuna francesa administrada per lo departament de Marna de la region del Grand Èst.
Geografia
Lo vilatge de Vauchamps a situat al extremitat oèst del departament de la Marna près del departament de l'Aisne e del departament de Seine-e-Marna. Las grandas vilas los mai prèpas son :
Salanhac
Salanhac (Salagna en nòrma mistralenca ; Salagnac en francés) es una comuna d'Occitània, benleu dins la region istorica de Perigòrd, administrada per lo departament de Dordonha de la region de Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
La prononciacion es [ʂɒlɒ’ɲɒ]. Lo nom es atestat Salanac en 1219. Salanhac ven d'un nom latin d'òme, Salanius (escrit Salanus per Chantal Tanet e Tristan Hordé), emb lo sufixe -acum, , , latinizacion dau sufixe celtic -acon. Salanhac èra la propietat de Salanius.
L'Estanh de Bòrn
Lo nom es relevat en l219, Stagnum de Born. Bòrn, segon Chantal Tanet e Tristan Hordé, ven probablament d'un preceltic *borna e de l'occitan bòrna, « cavitat, trauc ». L'estanh es dins la forest de Bòrn, que separava Perigòrd, Naut Lemosin e Bas Lemosin. Notem que per Bòrn, anciana comuna de Senta Sabina e Bòrn, lo site de las comunas de Dordonha ne'n fai tot simplament lo mot occitan bòrn au sens de limita, bordadura, orladura, broa. Aqueu sens sembla pus evident.
Barnum Brown
Barnum Brown (Carbondale, Kansas, 12 de febrièr de 1873 - Nòva York, 5 de febrièr de 1963) foguèt un paleontològ nòrd-american.
Karl Richard Lepsius
thumb|Karl Richard Lepsius.
Barnum Brown
Biografia
Filh d'una familha de granjers, lo sieu interès pels fossils comencèt als 21 d'ans, quand apletèt d'exemplars per Samuel Wendell Williston. En 1895 atenguèt apletar un cran complèt de Triceratòps, en entrant dos ans après a far partida del Musèu d'Istòria Naturala de Nòva York.
Karl Richard Lepsius
Karl Richard Lepsius (23 de deceme de 1810 – 10 de julhet de 1884) que ho un egiptològ e linguista alemand deu sègle XIX.
Barnum Brown
Biografia
Entre 1902 e 1910 catèt en lo jaciment del cretacèu superior de Hell Creek (Montana), a on localizèt los rèstes de dinosaures gigantescs, coma lo Tyrannosaurus Rex (Òm dels teropòdes carnivòrs mai grandes del cretacèu), descrich per Henry Fairfield Osborn en 1905 e l'Ankylosaurus (1908), un gigantesc dinosaure acoraçat del meteis periòde. Tre 1910 passèt a catar al jaciment de Ret Deer River, en Albèrta (Canadà), tanben del Cretacèu superior.
Karl Richard Lepsius
Que vadó a Naumburg an der Saale, en Saxònia (uei Alemanha), tresau hilh de Karl Peter Lepsius e de Friedericke Glaser. Qu'estudiè las antiquitats grègas e romanas dens las universitats de Leipzig (1829–1830), Göttingen (1830–1832), e Berlin (1832–1833). Après aver dehenuda la soa tèsi de doctorat, De tabulis Eugubinis en 1833, que viatgè entà París.