cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Saint-Antoine-du-Rocher
Istòria
La parròquia fòrça d'ora testificada, se nomenava Sant Pierre de Polida-Vallée. Es la preséncia d'una ermita, Antoine, retirat en una tuta situada al mièg dels bòsques, #qu'a fach preferir lo nom del sant. Segon la legenda, lo Sant Antoine de Touraine i seriá vengut en Gaule cap a 543.
Los mégalithes de l'extrèm sud de la municipalitat, representan los vestigis mai ancians de Sant Antoine. Çò de mès d'important, dicha "la tuta a las Fées", a compausat de tres taulas d'aperaquí 6m sus 5m. Lo nom d'aquel dolmen indica #qu'una legenda se liga a la siá origina. Tres creaturas femeninas aurián bastit la bastissa en una nuèch ; se se se pensava de desplaçar las pèiras, aquelas reprendrián lo sieu luòc en una nuèch. Una autra tradicion vòl que las fées ajan elegit abitança al dedins del dolmen.
Al chevet de la glèisa paroissiale es una granda verrerie del en representant la fontaine de vida. La crotz a levat al mièg d'un pressoir ont campula en jets la sang del Crist. Aquela sang vermeil s'escapa de la cuve per quatre mascarons #que figuran las attribus de las quatre évangélistes. Los apôtres, la Vèrge e santa Madeleine contemplan una scèna #que tròba tota la siá résonance dins un país de vignoble.
La paroisse très tôt attestée, se nommait Saint Pierre de Belle-Vallée. C'est la présence d'un ermite, Antoine, retiré dans une grotte située au milieu des bois, qui a fait préférer le nom du saint. Selon la légende, le Saint Antoine de Touraine serait venu en Gaule vers 543.
Une source, se trouve à proximité de la grotte dédiée à Saint Antoine de Touraine ; elle a la réputation de guérir les problèmes de peau. Selon la légende, cette fontaine serait interdite aux femmes car Saint Antoine de Touraine n'ayant jamais connu les désirs de la chair, avait interdit l'accès de la fontaine aux femmes sous prétexte d'en troubler la pureté.
Les mégalithes de l'extrême sud de la commune, représentent les vestiges les plus anciens de Saint Antoine. Le plus important, dit "la grotte aux Fées", est composé de trois tables d'environ 6m sur 5m. Le nom de ce dolmen indique qu'une légende s'attache à son origine. Trois créatures féminines auraient bâti l'édifice en une nuit ; si l'on s'avisait de déplacer les pierres, celles-ci reprendraient leur place en une nuit. Une autre tradition veut que les fées aient élu domicile à l'intérieur du dolmen.
Au chevet de l'église paroissiale est une grande verrerie du représentant la fontaine de vie. La croix est dressée au milieu d'un pressoir où tombe en jets le sang du Christ. Ce sang vermeil s'échappe de la cuve par quatre mascarons qui figurent les attribus des quatre évangélistes. Les apôtres, la Vierge et sainte Madeleine contemplent une scène qui trouve toute sa résonance dans un pays de vignoble.
Lengas angami-pochuri
Classificacion
Las lengas que fan partida de l'angami-pochuri, dins la classificacion de Burling (2003) son :
Districte de Lunglei
Lo districte de Lunglei es un districte de l'estat de Mizoram en Índia.
Administracion
Lo capluòc del districte es la vila de Lunglei. Lo tres de junh de 2019, lo districte de Hnahthial foguèt fondat en destacant una part del territòri del districte.
Populacion
La populacion del districte èra de 161 428 abitants al recensament de 2011.
Cumulus
Un cumulus es un nívol de forma bodenfla que sa basa apartèn a l'estanci inferior (doas quilomètres d'altitud) mai que sa cima pòu agantar l'estanci mejan (quauquei quilomètres d'altitud). Es generalament sinonim de bèu temps mai, se lei condicions son desfavorablas, pòu evolucionar per venir un cumulus congestus puei un cumulonimbus que son de nívols generators de precipitacions.
Mario Alberto Kempes
Mario Alberto Kempes - chafrat el Matador - (Bell Ville, Província de Córdoba, lo 15 de julh de 1954) que ho un jogador de fotbòl campion deu monde dab la Seleccion Nacionau argentina ; que ho un gran jogador de Rosario Central.
Après que joguè entà River Plate dab qui e ho campion en 1981.
Que joguè tanben dans lo Valencia FC.
Saint-André (Reünion)
Saint-André es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Reünion e la region de la Reünion. .
Bisont des estèpes
Eth Bisont des estèpes (var. bisont de las estèpas; bisont deis estèpas) (bison priscus) ei ua espècie escantida de gran bisont dab granes còrnes.
Descripcion
Eth bisont des estèpes ère mès naut e mès gran qu'es bisonts actuals. Es sues còrnes èren mès longues e entà en naut. Se pensa que semblaua mès eth bisont europèu que non pas eth bisont american. Es mascles mès grani hèien gaireben 2 m. Es sues còrnes astenhien enquias 1,5 m de longada. Demoraua en grani ramats pr'amor qu'es pradères on demoraua èren abondants e ère caçat per plan de predators.
Diuerses rèstes momificades an sigut trapades en Siberia, ua des quals à 36.000 annades (coneguda coma Blue Babe) e se trapa en eth Museu Institut d'Alaska. Ua auta damb sonque 28.000 annades ei en eth Museu Institut Smithsonian.
Environament
Ère originari d'Euròpa e eth sòn ancessor ère ua forma de bisont mès primitiu (Bison shoetensacki). Ei atau qu'eth bisont des estepes siguec vadut hè 900.000 annades. Que i an classades diuerses sos-espècies:
· Bison priscus mediator : originari de França, Occitània e Euròpa. Plan de sòns fossils an sigut trapats ena Corresa occitana e tanben en Tautavelh (Rosselhon catalan). Es despulhes sigueren trapades en baumes on i demorèc er òme. Ère un animal semblant a Bison priscus priscus.
· Bison priscus priscus : originari de Russia e Euròpa, ère era sos-espècie mès gran de totes.
· Bison priscus gigas: (tanben Bison alaskensis o Bison crassicornis). Apareishèc hè 200.000 annades dempús d'ua epòca de plan de heired qu'auia hèt baishar es nivèus des aigues. Demoraua en Alaska dempús de crotzar er estret de Bering. Eth gèu que capèraua Canadà deishèc pas que i aués un espandiment dera espècie mès entàth sud per tot eth continent american. Aguesta espècie serà era ancessora des bisonts americans (Bison latifrons).
· D'autes sos-espècies an sigut pas encara descrites.
Eth bisont des estèpes demoraua enes estèpes e pradères arriques en graminees ont i auien paucs arbes. Demoraua damb eth mamot lanós, eth rinocèros lanós, shivaus e cèrvis mès tanben ath cant de predators coma leons, lops e er òme.
Eth bisont e er òme
Eth bisont des estèpes ère ua ressorsa de minjar importanta pes òmes preïstorics: ère minjar e rauba. Pendent eth paleolitic miei er òme de Neandertal caçaua soent bisonts utilizant avencs coma atraps naturals. Codolós en er Òlt occitan que n'ère un d'aguesti. Pendent eth paleolitic inferior es bisonts des estèpes èren diboishats soent enes baumes europèes (Altamira,Las Caus, Chauvet) damb tot sòn poder e força. Probaubaments èren ua hònt d'ajuda religiosa e mitica importanta.
Bibliografia
Categoria : mamifèr preïstoric
Malapèira
La [[Media:Oc-Mala Pèira.ogg|Malapèira]]  (en francés Malepère) es un massís e una pichona region naturala situat entre tres parçans lengadocians (Rasés, Lauragués e Carcassés).
200px|left
Lo punt culminant del Massís de la Malapèira es lo Mont Naut (442 m). Lo massís se compausa principalament de bòsques.
Entzheim
Enzheim  en alemannisch (Entzheim| en francés) es una comuna francesa del departament del Bas Ren e de la region d'Alsàcia.
Geografia
Pichon vilatge de 1871 abitants situats a una desena de quilomètres de Estrasburg #que s'estend sus 817 ectaras #que 300 ocupats pel aeropòrt internacional d'Estrasburg-Entzheim.
Istòria
Lo existéncia del vilatge de Entzheim n'a mencionat per las primièras fes la an 736 jol regna de Pépin lo Brèu.
Aperten Al monastèri de Murbach #que depen de la granda abbaye de Sant Denis. Lo pòble A confiat en fief al pòrti de Lorraine, lo sieu procurador. Per eiretatges successius, passa al avesque d'Estrasburg en 1359 #que lo femna en fief a de grandas familhas patriciennes, #que las Zorn de Plobsheim, #que ne dispausan d'un castèl dins lo pòble fins a la Revolucion.
La parròquia vend protestante en 1559.
Lo pòble Patiguèsse la guèrra de Trenta Ans, de contunh la guèrra de Olanda amb la episòdi de la batalha de Entzheim, lo 4 de octòbre 1674, entre l'armada de Turenne e aquela de las Imperiales, a la sortida indécise mas homicida, sul luòc de l'actual aérodrome internacional d'Estrasburg-Entzheim.
La vocacion de Entzheim se essencialament agricòla de ont la en en dominant de las siás grandas granjas coma lo Spittelhof, anciana colonge (barralha administrada per fraires) #que tòrna als Hospices Civils d'Estrasburg en 1450 de contunh als mitgers del epòca lo an 1819.
La fin de la espleitacion de las carrièras de lœss e lo raccordement d'un fossé de regadiu a comptar del Altorfarm (braç de la Bruche) permet en 1770 la creacion e la alimentacion del « Lac » #qu'a condicionat e embellit als còrs del temps, sustot pel installacion d'un jet de aiga lo an 2003.
L’existence du village d’Entzheim est mentionnée pour la première fois en 736 sous le règne de Pépin le Bref.
Il appartient au monastère de Murbach qui dépend de la grande abbaye de Saint Denis. Le village est confié en fief au duc de Lorraine, son avoué. Par héritages successifs, il passe à l’évêque de Strasbourg en 1359 qui le donne en fief à de grandes familles patriciennes, dont les Zorn de Plobsheim, qui disposent d’un château dans le village jusqu’à la Révolution.
La paroisse devient protestante en 1559.
Le village subit la guerre de Trente Ans, puis la guerre de Hollande avec l’épisode de la bataille d'Entzheim, le 4 octobre 1674, entre l’armée de Turenne et celle des Impériaux, à l’issue indécise mais meurtrière, sur le site de l’actuel aérodrome international de Strasbourg-Entzheim.
La fin de l’exploitation des carrières de lœss et le raccordement d’un fossé d’irrigation à partir de l’Altorfarm (bras de la Bruche) permet en 1770 la création et l’alimentation du « Lac » qui est aménagé et embelli au cours du temps, notamment par l’installation d’un jet d’eau en 2003.
Pedro de Mendoza
Pedro de Mendoza y Luján (Guadix, ca. 1487 - Ocean Atlantic, lo 24 de junh de 1537), amirau, conquistador espanhòu adelantado e governador de l'Arriu de la Plata, que ho lo purmèr fondator de la ciutat de Buenos Aires lo 2 de heurèr de 1536. 400px|thumb|right|Buenos Aires en 1536, chic arron de la soa fondacion (dessenh d'Ulrich Smidl, uns deus fondators) Que vadó dens ua familha aristocratica puish que los Mendoza be son tanhents deus Ducs del Infantado e lo conquistador qu'èra donc arrèrhilh deu famós Marquez de Santillana. Que ho page deu rei Carles Ièr d'Espanha e V d'Alemanha qui'u se he seguir en Anglatèrra a l'escadença deu son viatge en 1522.
Cavaler de l'òrdi d'Alcántara de 1524 enlà (mei tard, que l'escambiore per l'òrdi de Sant Jacme), que participè a las guèrras d'Itàlia contra França, e, tanben, au sac de Roma en 1527.
En 1534, Pedro de Mendoza que perpausè au rei d'Espanha de gavidar ua expedicion militara dens l'Arriu de la Plata entà ahortir las soa autritat de cap a l'avança portuguesa qui miaçava las possessions espanhòus. Lo 21 de mai de 1534 que ho nomat adelantado (qu'ei a díser capdau militar e governador) de las tèrras que conquistore per la signatura a Toledo d'un document aperat capitulación. Aqueth títol ereditari que 'u dava tots los poders e granas promessas de riquessas, sustot que s'espandiva alavetz la legenda que en bèth pujar l'Arriu de la Plata ("l'arriu d'argent" en espanhòu) que 's podeva gahar un país plen de riquessas.
Lo 24 d'agost de 1535 Mendoza que partí deu pòrt de Sanlúcar de Barrameda dab un detzenat de navius e de cap a 3000 òmis. Après quauques dificultats en mar (on los vaisheths e hon desseparats per ua tempesta) e sus tèrra (en arribar a las còstas de Brasil on Mendoza, malaut, be ho traït peu son lòctenent qui he executar), l'expedicion que desembarquè dens l'Arriu de la Plata, suber l'isla San Gabriel près de l'actuau vila uruguaiana de Colonia del Sacramento abans de fondar, lo 3 de heurèr de 1536, ua vila aperada Santa Maria del Buen Ayre (futura Buenos Aires), en aunor de la Verge deu Bon Aire en Cerdanha.
Aquesta tèrra qu'èra poblada peus indians querandís dab los quaus las relacions be hon en purmèras positivas. Totun, l'agressivitat de quauques colons que 'us he vàder enemics. En mei d'aquò, la navèra vila qu'èra bastida sus un terren inondable e infestat de de mosquits propagants malautias e los poblants que mancavan de hartèra.
En recèrca de vivres, l'armada de Mendoza que pelegè e que ho des.hèita peus querandí lo 15 de junh de 1536 a l'escadença deu combat de Corpus Christi (dens l'actuau ciutat de Luján).
En deceme de 1536 los querandís que trauquèn las flacas hortificacions de la ciutat en la bèth cremar, obligant atau los poblants subervivents de huèger au nòrd, de cap a la hortalessa de Sancti Spiritu (fondada detz annadas abans per Sebastián Caboto dens l'actuau província de Santa Fe).
Decevut e malaut, Mendoza que deishè lo son comandament au son lòctenent Juan de Ayolas e que s'embarquè de cap a Espanha. Que 's morí en mar e lo son còs que ho getat dens las aigas com e 's hasèva alavetz.
Savigny-en-Septaine
Savigny-en-Septaine es una comuna francesa, situada dins lo departament de Char e la region dau Centre e Vau de Léger.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Conhac (comuna)
Comunas limitròfas
gaucha|350px|miniatura|Aira lingüistica dau peitavin-sentongés emb los noms de las vilas en "parlanjhe".
Conhac es situada sus las ribas de Charanta entre Engoleime e Sentas. La majoritat dau vilatge es estada construit au bòrd esquèrra dau flume, emb una partida sus l'autre riba coneguda coma lo districte de Sent Jacme.
Es traversada per una de las rotas de peregrinacion dau Camin de Sant Jacme de Compostèla.
Istòria
miniatura|gaucha|Dolmen de la vila de Conhac
Nòtas e referéncias
<references group="N"/>
Art amarnian
L'expression art armarnian que vien de Tell-el-Amarna, nom arabi deu lòc on e'se trovan las roeinas de la ciutat d'Akhetaton, efemera capitala deu faraon renegat Amenòfis IV (tanben conegut com Akhenaton). Aqueth faraon que causí de d'abandonar l'anciana e antica religion egipciana (e d'abandonar tanben los sons temples) per venerar lo navèth diu aton, sòrta d'extrapolacion representada devath dab la forma d'un so qui los sons arrais be s'acaban en mans toncant lo monde. Amenofis IV que s'estremè dens la soa navèra capitala sens preocupà's deus ancians temples e pas tanpauc de la diplomacia, çò qui he d'aqueth temps un temps de decadéncia deu poder d'Egipte. Aqueth episòdi istoric que s'acabè dab la prèsa de poder deu generau Horemheb e lo remplaçament d'Amenòfis IV peu son hilh enqüèra mainatge, Totankhamòn, qui lo son nom (estatua (tot en egipcian) viva (ankh en egipcian) deu diu Amon) be soslinhava que l'ancians culte deus dius qu'èra tornat. Com dens la cultura egipciana lo castig péger qu'ei lo desbromb (har que lo monde sia com se lo "maishant" n'avosse pas existit) la vila d'Akhetaton que ho destrusida e desbrembada. D'un punt de vista artistic aquò que vòu díser qu'ei un periòde de grana originalitat (puish que lo faraon que mobilizè lo sons artesans a Akhetaton entà bastir ua navèra iconografia peu culte e la propaganda deu son diu, qui, en mei d'aquò, non se podèva pas representar com los dius tadicionaus puish que n'avèva pas cap còs). Qu'ei tanben un periòde qui deishè ua piela de testimoniatges puish que tot qu'ei demorat suu citi de Tell-el-Amarnar (maudit e desbrembat).
L'art armanian que desenvolopè los baish relieus curats en pregondor, qu'ei a díser baish relieus dessenhat dens horats qui delimitan los lors perhius.
Ua auta caracteristicas d'aqueth art qu'ei lo biais de representacion deus còs mei arredons, mei longs, mei fluides que dens l'art egipcian d'abans o d'après aqueth periòde. Los caps qu'i son alongats. Lo quite faraon que's he representar dab un còs arrendon qui sembla androgin. Aquò que creè ua polemica per saber s'aquesta mena de representacion deu rei qu'èra ua causida artistica o se, en mei d'aquò, aqueth rei n'aurè pas avut ua malaudia qui aurè explicat la soa diformitat.
Totun, la màger polemica sus Amenòfis IV qu'ei lo ligam qui pòt aver o pas dab lo temps e la religion de Moïses (véder l'article Akhenaton).
Greta Garbo
Greta Garbo (n. Greta Lovisa Gustafson en 1905, m. 1990) foguèt una actritz suedesa de cinèma.
Gisors
Gisors es una comuna normanda, situada dins lo departament d'Eure e la region de la Nauta Normandia.
Istòria
thumb|180px|Torn del castèl
thumb|180px|Tour du château
Américo Gallego
Américo Gallego (Morteros, Província de Córdoba, lo 25 d'abriu de 1955) qu'ei un fotbolaire argentin e un entrenador.
Que ho jogador de Newell's Old Boys enter 1974 e 1981, annada qui ho crompat per River Plate. dab River que ho campion d'Argentina mantuas vegadas e qu'obtiengó tanben la Copa Libertadores, la Copa Intercontinentau e la Copa Interamericana.
Que's retirè de River en 1988 abans de començar ua prestigiosa carrièra d'entrenaire estant campion nacionau en Argentina e Méxic dab lo clubs River Plate, Independiente, Newell's Old Boys e lo Deportivo Toluca.
Gwennel
Gwennel en breton ( Vendel en francés) es una comuna bretona, situada dins lo departament d'Ille et Vilaine e la region de Bretanha.
Geografia
A situat a 38 km al nòrd-es de Roazhon e a 45 km al sud del Mont Sant-Michel dins lo país de Fougères. Es prèp de l'A84 (8/10 km).
Elle est située à 38 km au nord-est de Rennes et à 45 km au sud du Mont Saint-Michel dans le pays de Felger. Elle est proche de l'A84 (8/10 km).
Istòria
Descobèrta de vestigis de tuiles gallo-romaines aital coma dos cavòts de l'epòca mérovingienne dins bon estat de conservacion, près del calvaire (en novembre 2005).
La municipalitat s'es facha conéisser/conéisser del grand public, quand lo cònsol a recebut un corrièr, lo 27 de decembre de 2007, amb un don anonyme 30 000 € per la restauracion de la glèisa.
Découverte de vestiges de tuiles gallo-romaines ainsi que deux tombes de l'époque mérovingienne en bon état de conservation, près du calvaire (en novembre 2005).
La commune s'est fait connaître du grand public, lorsque le maire a reçu un courrier, le 27 décembre 2007, avec un don anonyme 30 000 € pour la restauration de l'église.
Embrancament (biologia)
En zoologia, l'embrancament es lo segond nivèl de classificacion scientifica classica de las espècias viventas.
Embrancament e division son doncas practicament sinonims.
La novèla sciéncia que l'a remplaçat s'apèla la cladistica que sas proprietats son de pas precisar l'antecessor comun, çò qu’èra lo cas abans.
Glaç negre
Lo glaç negre es un film fin de glaç transparent, quasi invisible, que se fòrma sus una cauçada, un trepador ò un supòrt similar a partir de de la congelacion rapida d'un jaç d'aiga. Es un tipe particular de verglaç qu'entraïna de riscs importants per la circulacion dei veïculs ò dei pedons. Sa formacion es donc susvelhada dins lei país nordics e sus lei naviris car son pes pòu desequilibrar la còca e entraïnar un tresvirament.
Henri Poincaré
Jules Henri Poincaré (29 d'abril de 1854-17 de julhet de 1912) (cosin de Raymond Poincaré) foguèt un important matematician, fisician e filosòf de las sciéncias francés. Foguèt elegit membre de l'Académie des sciences en 1887 e de l'Académie française en 1909. Formulèt la conjectura de Poincaré.
Lengas zeme
Las lengas zeme son una branca de las lengas tibetobirmanas parladas per de populacions nagas que vivon dins lo Nòrd-Èst d'Índia.
Classificacion
Las lengas que fan partida del zeme, dins la classificacion de Burling (2003) son :
Còdi postal en França
Dins l'estat francés, lo còdi postal es un nombre que permèt l'automatizacion de la tria del corrièr. Aqueste sistèma existís dempuèi 1964, data que la La Pòsta automatizèt la tria. Al començament, totas las comunas d'un departament avián lo còdi de doas chifras eiretat del còdi INSEE. Lo format cambièt per passar a 5 chifras en 1972. Existís un còdi postal per cada comuna francesa qu'aviá en 1972 un burèu per distribuir lo corrièr.
Las doas primièras chifras
Las doas primièras chifras son las meteissas que las del numèro de departament del burèu de pòsta, e non de la comuna. Existisson qualques comunas que son burèu se tròba dins un autre departament. En Corsega, los còdis postals començan totes per 20 alara que l'illa se compausa de dos departaments (20 èra lo numèro del departament de Corsega quand n'i aviá pas qu'un).
Las tres darrièras chifras
Es lo numèro que designa lo burèu distributor dins lo departament. Pro sovent, las prefecturas an lo còdi 000, e las autras grandas comunas an un còdi que s'acaba per 00. Per las grandas comunas es possible de trobar mai d'un còdi postal segon lo quartièr. Per París, Marselha e Lion, las darrièras chifras del còdi son las de l'arrondiment municipal.
Demografia istorica
Se tracha de la partida de la demografia que s'interessa a l'evolucion de la populacion dins l'espaci istoric.
Origina de la disciplina
La demografia istorica apareguèt d'en primièr en França, gràcias a l'òbra de Louis Henry que s'interessèt a encapar las questions de feconditat e lor evolucion. La demografia istorica s'es rapidament desvolopada après l'an 1950.
Metòdes
Per determinar la populacion òm utiliza pro sovent las sorgas escrichas, mas quand elas fan sofracha o existisson pas, cal utilizar las donadas arqueologicas e trabalhar l'interdisciplinaritat amb los istorians e los arqueològs.
Valors de las donadas
La demografia istorica permet:
-d'aprigondir las conoissenças istoricas
-de balhar de donadas sus las consequéncias d'evolucions socialas o scientificas fondamentalas
-de comprendre los processuses de desvolopament de las populacions umanas
Un exemple: Occitània
Evolucion istorica de la populacion d'Occitania (estimacions) En 2000, i aviá aperaquí 15 000 000 d'estatjants en Occitània.
Se pòt arremarcar aital dos grands periòdes d'estagnacion. Los sègles 13, 14 e 15 foguèron de sègles que coneguèron de nombrosas guèrras coma la la Guèrra de Cent Ans. Foguèt tanben lo periòde que la pèsta envasiguèt Euròpa. Lo periòde 1800-1950, foguèt marcat una feconditat excepcionalament bassa comparada amb las dels autres païses europèus. De mai, qualques millions d'Occitans emigrèron per de rasons economicas pendent aquel periòde. La respelida 1950-2010 es en granda partida deguda a l'immigracion internacionala (Africans, Italians, Espanhòls, Portugueses...) e nacionala (Franceses del nòrd).
Populacion del mond
Evolucion de la populacion mondiala segon l'INED.
Conhac (aigardent)
thumb|300px|right|Zona de produccion del conhac
Lo conhac es un aigardent fin, produch dins una region delimitada centrada altorn de Conhac, en practica sus la quasi totalitat dels departaments de Charanta e de Charanta Maritima, e en respectant de nòrmas e de règlas de produccion per poder obténer l'apelacion de conhac.
Oiry (Marna)
Oiry es una comuna francesa administrada per lo departament de Marna de la region de Champanha-Ardena.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Courménil
Courménil es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Orne e la region de la Bassa Normandia.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
En 1822, Courménil (275 abitants l'an 1821) absorbeix Malnoyer (135 abitants), al sud-oèst de lo sieu territòri.
Castèth deu Sant Anjo
200px|thumb|Castèth deu Sant AnjoLo castèth deu Sant Anjo (var. Castèth/Castèl/Castèu/Chastèl/Chastèu deth/deu/dau/del Sant/Sent Àngel), en italian: Castel Sant'Angelo, qu'ei un monument de Roma, en Itàlia.
A l'origina que ho bastit au II sègle sus l'arribèra dreta de Tibre per l'emperaire Adrian entà ne har lo son mausolèu.
A partir deu sègle V que vadó hortalessa. Que deu lo son nom a la vision legendària d'un anjo qui seré apareishut au son som en bèth estruçar la soa espada en signe d'acabament de l'ira de Dieu e donc de las epidémias.
Que ho durant sègles la hortalessa deus papas (e la loa preson) dinc a l'an 1871 quan ho tornat a la Republica Italiana.
Montlesun
Montlesun (Monlezun en francés) qu'ei ua comuna occitana de Gasconha situada dens lo departament de Gers e la region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.
Geografia
vignette|upright=1.6|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
Segon Dauzat e Rostaing, Montlesun qu'ei format de Mont, qui pòt representar ua simpla tuca [Montlesun qu'ei sus ua sèrra], e deu nom ancian deu vilatge, donc *Lesun, a comparar a Laudun, Lausun, etc, mès Albèrt Dauzat (qui redigic la letra L mes pas la letra M pr'amor de la mòrt) en hè pas explicitament l'equivalent d'aqueths noms, probablament pr'amor deu vocalisme de la prumèra sillaba. Negre que horneish la medisha explicacion : mont + nom d'òme Laucus + gallic dunum.
Los noms de tipe Lausun o benlèu Laudun que serén formats d'un compausat gallic, qui se trobaré tanben a Loudun (Lauzdunensis vicaria en 850, Laucidunensis en 895, Losdunum en 1059 e a Montliausut (ancian Montlausun). Aqueth compausat qu'ei format, segon la tradicion toponimica, d'un nom gallic d'òme *Laucos e de dūnon (latinizat en dunum), « ciutadèla, hortalessa »; per explicar -z- e pas -d- dens quauques cas com Lausun, lo compausat que's degoc contractar lèu, o que cau supausar meilèu ua pèrda aboriva deu sentiment de la composicion. Aquò que vau tanben per (Mont)lesun se son origina ei la medisha.
En realitat qüate noms de dūnon dab un nom de persona *Laucos qu'ei absent de tot aute toponime, qu'ei inversemblable. Aquí probable perqué Delamarre, qui accèpta Lauci-dūnon (o Lauco-dūnon) se guarda ben de precisar que lo prumèr element ei un nom d'òme e cita pas *Laucos dens son indèx deus noms de personas. Per Lausun, que i a una atestacion deu sègle XII, Leuzuno, qui mia a ua auta possibilitat, leuco-dūnon (leucos, « blanc, clar, lusent > eslambrec »). Com que sia, a Lausun, eu- e au- pretonics que donan lo medish resultat [ow], mas aquò qu'èra benlèu diferent a l'Edat Mejana. Empacha pas que se passa aisidament d'un a l'aute. Mas aquò vòu pas dire que tots los Lausun/Laudun venen de leuco-dūnon. (Mont)lesun qu'a un vocalisme en e e pas en a, çò qui poderé anar dens lo sens d'un adjectiu leuco-, si l'origina ei la medisha.
Dens lo cas particular de Montlesun, ei pas l'opinion de Delamarre, qui explica (Mont)lesun per lugu-dūnon, donc compausat de dūnon e deu nom deu diu suprème deus Cèltas, Lugus. Mès foneticament lugu- conven milhor que lauco- o leuco- ? Cèrtas, lugu- que's pòt simplificar en luu-, puish en lu-, e lu-dūnon, dab dus u, que pòt miar a ua dissimilacion (u > e). Mès tot aquò que demòra condicionau. Dens la practica, que sembla mauaisit de diferenciar dab certitud los resultats de lugu-dūnon e los de leuco-dūnon o deu tradicionau e dobtós lauco-dūnon; lo prumèr que pòt tanben donar un diftongue en prumèra sillaba.
Sent Roma de Montpasièr
Sent Roma de Montpasièr, escrich anteriorament Sent Róman de Mont Pasièr (Saint-Romain-de-Monpazier en francés) es una comuna d'Occitània, dins la region istorica de Perigòrd, administrada per lo departament de Dordonha de la region de Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
Las fòrmas ancianas son Saint-Rome, en francés, al sègle XVI, Sanctus Romanus, en 1556. La prononciacion es [se n ’rumɒ] [demũmpa’zjɛ]. Sanctus Romanus o Sent Roman es lo nom de mai d'un sent, dont un confessor de Blaia. Lo reculament d'accent es atestat tanlèu lo sègle XVI, , ,.
Marius Bourrelly
Marius Bourrelly (Ais, 2 de febrièr de 1820 - Marselha, 15 de març de 1896 ) es un poèta e dramaturg provençal de lenga d'òc.
Lou Tresor dóu Felibrige conten mai de 600 citacions sieunas.
Biografia
Marius Bourrelly nasquèt en 1820 en Ais.
Bourrelly escriguèt de nombroses poèmas, pèças de teatre, legendas e cançons en provençal. Dins un poèma, felicitèt l'emperaire Napoleon per sa visita a Lion pauc aprèp lo deluvi de 1856. Foguèt majoral del Felibritge.
Bourrelly moriguèt en 1896. Leguèt sa bibliotèca personala a la Bibliotèca Mejanas d'Ais.
Sant Vincenç de Jabron
Sant Vincenç de Jabron (Saint-Vincent-sur-Jabron en francés) es una comuna provençala, situada dins lo departament deis Aups d'Auta Provença e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur.
Geografia
La municipalitat a traversat pel Jabron. Lo vilatge a situat a una altitud de 633 m.
La font de la Roubiouse a un dèbit regular e fòrt (fins a 1m³/s).
La commune est traversée par le Jabron. Le village est situé à une altitude de 633 m.
La source de la Roubiouse a un débit régulier et fort (jusqu’à 1m³/s).
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Istòria
Del temps de la revolucion francesa la comuna pren lo nom de Vincens la Lauze.
Lengas ao
Las lengas ao son una branca de las lengas tibetobirmanas parladas per de populacions nagas que vivon dins lo Nòrd-Èst d'Índia.
Classificacion
Las lengas que fan partida de l'ao, dins la classificacion de Burling (2003) son :
La Ròcha Canilhac
La Ròcha Canilhac (La Roche-Canillac en francés) es una comuna lemosina situada dins lo departament de Corresa e la region de Novela Aquitània, ancianament de Lemosin.
Toponimia
Ròcha es un mot occitan, resultat de *rocca, mot prelatin. Ròcha designa una montanha o un pueg rochelos, puei pren lo sens de chasteu fòrt; Canilhac seriá lo nom d'un vilatge vesin, çò qu'es dobtós per de las rasons foneticas. Per Canilhac (Losera), Dauzat e Rostaing l'explican per lo nom d'òme Canilius, emb lo sufixe -acum, latinizacion dau sufixe gallés -aco(n). Lo problèma es que lo nom Caniliacum auriá donat *Chanilhac en lemosin. S'agís donc, probablament, dau nom de la familha de Canilhac, que veniá de Canilhac (sud dau Gavaudan e dau departament de Losera), onte ca- demòra sens chamnhament.
Sergio Goycochea
Sergio Goycochea (Lima, Partit de Zárate, Província de Buenos Aires, Argentina, lo 17 d'octubre de 1963) qu'ei un portèr argentin gessit de River Plate e qui ho revelat per la Copa deu Monde de 1986 a Méxic en bèth vàder un element decisiu e dilhèu provocator de la victòria argentina dens aquesta competicion.
Curiosament, autan en River com dehens la Seleccion Nacionau argentina qu'èra supleent deu portèr Nery Pumpido.
Com d'autes jogadors de River, que passè après au club colombian de Millionarios puish per mantuns autes club com, per exemple lo Stad Brest 29 (l'Estadi Brestés).
La Panosa (Canton de Severac)
La Panosa, (Lapanouse en francés) es una anciana comuna roergassa situada dins lo departament d'Avairon e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus. Dempuèi lo 1èr de genièr 2016, es comuna delegada de la comuna novèla de Severac d'Avairon.
Geografia
vignette|upright=1.6|centre|Comunas a l'entorn.
Obreck
Obreck es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mosèla e la region de Lorena.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Châtillon (Vinhana)
Châtillon es una anciana comuna francesa dau departament de Viena e de la region de Novela Aquitània, ancianament de Peitau-Charantas. Lo de genier de 2019, ven una comuna delegada de Valença en Peitau aus costats de Ceaux-en-Couhé, Couhé, Payré e Vaus.
Toponimia
Las atestacions ancianas son, per lhuec:
Nòtas
<references group="N"/>
Abadiá de Sent Peire de Visoas
thumb|280px| Vista generala de l'edifici thumb|280px| Chabeç thumb|280px| Autar thumb|280px| [[Absida]] L'abadiá benedictina de Sant Peire de Visoas fuguet fondada per Arèdi d'Atan avans 572.
Penélope Cruz
Penélope Cruz Sánchez (n.1974) es una actritz espanhòla de cinèma e television. Son filme pus conegut es Jamón, Jamón (1992) de Bigas Luna embe Javier Bardem. Es la musa de Pedro Almodóvar. En 2009 ganhèt lo Oscar "Best Supporting Actress" per lo filme Vicky Cristina Barcelona de Woody Allen amb Javier Bardem e Scarlett Johansson. Es la molhèr de Javier Bardem (dempuèi julhet 2010). An un filh, Léo Encinas Cruz, nascut lo 22 de genièr de 2011.
Biografia juvenila
Penélope comencèt de pichona en fasent de modèl, de dançaire e de presentairitz de programas de television. Estudièt durant nòus ans en lo Conservatòri Nacional de Madrid (quatre ans d'interpretacion corporala e tres ans de balet espanhòl). Assistiguèt tanben a classas de dança jazz.
Comença a interpretar
La siá carrièra comencèt amb qualques ròtles segondaris que recebèron de criticas favorablas, coma lo qu'interpretèt en l'estranh film de Bigas Luna, Jamón, jamón (1992), pel qu'atenguèt un prèmi Goya, e en lo film de Pedro Almodóvar nomenat a un BAFTA Carne trémula (1997). La siá estela contunhèt ascendent en trabalhant de nòu amb Almodóvar a Todo sobre mi madre (1999). Aquel ròtle li porgiguèt una mai granda reconeissença del public, doncas que lo film atenguèt l'Oscar a la Melhor Pellicula de Parlar Pas Anglés.
Es coneguda mondialament per la siá facieta cinematografica, en participant a pelliculas realizadas en francés, italian, castelhan, anglés e d'autres idiòmas, amb las qu'a atengut unes succèsses importants. Lo sieu estil crus e ingenu de crear de personatges, en combinacion amb la siá agradiua beutat latina, captèron l'atencion de Hollywood e li assegurèron tot una serie de significants ròtles segondaris que la emparellaren en la pantalha amb qualques unas de las estelas masculinas mai importantas de la siá indústria, talas coma Tom Cruise a Vanilla Sky (2001), Johnny Depp a Blow (2001), Nicolas Cage a Captain Corelli's Mandolin (2001).
Foguèt la primièra actritz espanhòla en èsser candidata als Oscar e als Glòbs d'Aur en la categoria de melhor actritz per lo sieu ròtle en la pellicula espanhòla Volver. Aquelas nomenacions se vegèron recompensadas lo 2009 en recebre l'estatueta de l'Academia per lo sieu ròtle de María Elena a la co-produccion catalana de Woody Allen, Vicky Cristina Barcelona, que li valguèt la Oscar a la melhor actritz segondària çò 22 de febrièr del 2009.
Malgrat del succès coma actritz, los sieus ròtles a Hollywood son estats mai lèu discrètes, foguèt lo sieu romance amb Tom Cruise lo primièr que cridèt l'atencion del public nòrd-american, e pas la qualitat de lo sieu trabalh.
Filmografia
thumb|right|200px|Penélope Cruz amb [[Pedro Almodóvar.]]
Orly-sur-Morin
Orly-sur-Morin es una comuna francesa, situada dins lo departament de Sèina e Marna e la region d'Illa de França.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Nòtas
<references group=N/>
Petrolier
Un petrolier (var. petrolèr, petrolièr) es un naviri cistèrna destinat au transpòrt de petròli e d'idrocarburs liquids. En causa de l'importància dau petròli per l'economia mondiala dempuei l'acomençament dau sègle XX, son un element essenciau dau comèrci internacionau. En 2013, aperaquí 17,475 petroliers èran en servici.
Apareguèt dins lo corrent de la segonda mitat dau sègle XIX ambé lo desvolopament de l'esplecha dau petròli. Lei premiers petroliers èran de naviris dotats de sèrvas intèrnas. Pasmens, en causa de l'existéncia d'un espaci entre lei sèrvas e la còca onte lei vapors d'idrocarburs podián s'acampar, l'usatge d'aquelei naviris èra fòrça perilhós. En 1886, foguèt donc bastit lo premier petrolier vertadier, dich Gluckhauf, que teniá de cistèrnas delimitadas per la còca. Per la seguida, fins a l'accident de l'Exxon Valdez en 1989, l'estructura generala dei petroliers foguèt gaire modificada mai la talha aumentèt d'un biais important. Ansin, lo Seawise Giant, bastit en 1975 e modernizat en 1981, podiá transportar 564,650 tonas còntra 3,500 per lo Gluckhauf.
Pasmens, la multiplicacion dei marèias negras a la fin dau sègle XX entraïnèt l'aparicion dau petrolier de còca dobla ambé l'ajust d'un espaci liure entre la cistèrna e la còca. Aqueu tipe de naviri permet de limitar lei riscs de marèia negra mai entraïna lo retorn dei riscs d'acampament de vapors explosivas dins l'espaci liure e necessita donc una entretenença pus importanta. Son utilizacion es obligatòria en America dau Nòrd e en Euròpa.
Los Manseros Santiagueños
Los Manseros Santiagueños qu'ei un grop de folclòre argentin originari e representiu de Santiago del Estero. Qu'interpretè mei que mei cançons dab ritmes de chacareras (que hon pionier dens los darrèrs desvolopament de lengatge musicau d'aquesta), gatos e escondidos.
Que ho fondat per Leocadio del Carmen Torres e Onofre Paz e apuish que juntèn Carlos Carabajal e Carlos Leguizamón. Qu'enregistrèn lo son purmèr disc en 1963 e que participèn per purmèra vegada a la Hetejada de Cosquín (amassada istorica e centrala deu folclòr argentin) en 1967.
Qu'enregistrèn de d'ora tanben dab Leo Dan, estela istorica de las màgers de la varietat argentina desempuish las annadas 1960, originari eth tanben de la Província de Santiago del Estero.
Au hiu deu temps que passa, los membres que s'anè remplaçant e atau lo grop que s' posquè manténer.
Saint-Jacques-de-Néhou
Saint-Jacques-de-Néhou es una comuna normanda, situada dins lo departament de la Marga e la region de Normandia.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Comunautat de comunas del Carcin Blanc
La Comunautat de comunas del Carcin Blanc es una intercomunalitat, carcinòla situada dins lo departament d'Òut e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus. Son còdi SIREN es 200039519. La lenga autoctòna es l'occitan lengadocian bas-carcinòl.
Istòria
La Comunautat de comunas del Carcin Blanc se creèt per fusion, lo 1èr de genièr de 2014, de la Comunautat de comunas del Canton de Montcuc (tot lo canton) e de la Comunautat de comunas de Castèlnau de Montratièr (tanben tot lo canton), siá 23 comunas.
Veire tanben
thumb|600px|center|Mapa daus EPCI d'Òut al 1ièr de genièr 2019
Cera d'abelha
La cera d'abelha es la cera naturala particulara secretada per las abelhas de mèl. Utilizan per construire las brescas de lor bornat per i gardar los mèl, pollèn e lor coüm.
Quimicament, la cera d'abelha se compausa subretot d'estèrs d'acids grasses e de diferents alcoòls de cadena longa.
Descripcion
esquèrra|vinheta|Cera d'abelha. La cera d'abelha (nom scientifica: cera alba) es realizada a partir de las escatas blancas e transparentas qu'apareisson a dobertura de las quatre glandulas cerièras situadas de cada costat de l'abdomèn de l'abelha.
La novèla cera es d'en primièr clara e incolora, venent opac après la masticacion et l'adulteracion amb lo pollèn per las abelhas obrièras del bornat. E, la cera ven pauc a pauc mai jauna a brun per l'incorporacion d'òli de pollèn e de propòlis. Las escatas de cera an una talha de 3 mm sus 0,1 mm, e gaireben 1100 son necessària per formar un grama de cera.
Per que las abelhas cerièras secretan de cera, la temperatura ambianta dins lo bornat deu èsser de 33 ° C a 36 ° C. Las cerièris consoman 8 kg de mèl per poder produire 1 kg de cera mas aqueste quilo de cera permetrà enseguida de bastir pro d'alveòls per conténer 27 quilogramas de mèl.
« Estranha susor gaireben tan blanca que la nèu e mai leugièra que lo borrilh d'una ala », que la produccion se realiza per un aument de temperatura « al mai prigond de la fola » aglomerada en un còn (Maurice Maeterlinck, La vida de las abelhas, libre III, cap 12 e 13).
Extraccion
esquèrra|vinheta|D'entre los elements podent èsser trobats dins un bornat, escatas de cera d'abelha coma producha per l'abelha (escatas blancas al mièg del reng inferior) La cera d'abelha se pòt extraire dels quadres del bornat (de 100 a 200 g de cera per quadre fondut), o dels operculs dels alveòls de mèl, al mèsme temps que l'extraccion d'aqueste.
Los rèstes de cera eissits d'operculs avent estat produchs per las abelhas dins l'annada son coneguts per produire una mai bèla cera qu'aquesta, mai vielha, eissida dels quadres.
La cera pòt encara se clarifiicar per caufatge al banh maria o plaçant de troces de cera dins l'aiga, çò que permetrà de netejar las ceras enegridas amb lo temps. La cera fondent a 64° C, es inutil de far bolh que la cera tròp caufada ven trencada e pèrd son elasticitat. Se daissar venir freg la mescla d'aiga e cera fins a solidificacion de la cera. A desmotlatge, i a 3 fasas: la cera solida al dessús; de l'aiga "bruta" en dejós; e entre las 2, una fasa de brutici non soluble (amb la propòlis, de troces d'abelhas, de poscas, etc. ), que se raspa per lo levar. Se recomanda de tronar realizar la procedura 2 o 3 còps amb la cera atal culhida, per la purificar sempre mai. Atencion, la cera serà malaisida de netejar sus las aisinas e vestits utilizats pendent son filtratge.
Per poder èsser reciclada en cera gofrada dins un bornat, sola la cera d'operculs fresca pòt èsser utilizada qu'es encara verge de totas pollucions. En efièch, la cera es un còrs gras que reten fòrça moleculs. Reciclant la vièlha cera de las brescas, se gardariá de moleculas toxicas per las abelhas.
Per l'utilizacion en candèla o autre, se pòt esterilizar a 130°C pendent 20 minutas. Atencion a pas passar los 180° C, temperatura d'evaporacion e risc d'inflamacion de la cera d'abelha.
Utilizacion
La cera d'abelha es comestibla e es aprobada coma aditiu alimentari dins gaireben totes los païses e en Union europèa jol numèro E901. Pasmens, los monoestèrs de cera de la cera d'abelha son mal idrolizats dins los intestins umans (e d'autres mamifèrs), de biais qu'an una valor nutritiva insignificanta. La cera es utilizada per exemple coma revestiment pel formatge. L'estancada a l'aire limita sa deterioracion (creissença de las mosiduras).
La cera d'abelha foguèt l'ingredient principal de las ceras utilizadas dins las tauletas de cera e los sagèls e tanben per las candèlas, etc (la cera d'abelha es fòrça inflamabla).
Per l'apicultura, es confiada a un « gofraire » que va la transformar en cera gofrada, fuèlhas preestampadas d'alveòls que se fixa sus de quadres mobils que se limpa dins los bornats. Los alveòls preiniciats invitan las abelhas del bornat a tornar bastir lors brescas a l'interior d'aquestes quadres, çò que facilita la gestion del bornat per l'apicultor.
La cera d'abelha es tanbne utilizada pels industrials de la cosmetica per los produchs de beutat coma las crèmas, las locions, los ongants e los roges de pòts. Es tanben utilizada per la fabricacion de medicaments, e avegada per l'impermeabilizacion e lo tractament d'entreten d'unes materials coma la fusta, lo Cuer e tanben lo metal. Sas proprietats idrofòbas e antibacterianas ne fasent un dels principals ingredients de la momificacion pels embaumaires de l'Egipte antica.
S'utiliza tanben la cera d'abelha per tractar las batas fenduda pels animals. En Asia e en Africa, la cera d'abelha servís a tintar los teissuts de batik. Es tanben utilizada per far l'encaustica.
Caracteristicas
La cera d'abelha se pòt se gardar plan fòrça temps. Sa transformacion es simpla, un procediment de caufatge e de filtratge sufís a remandar la cera, que se pòt vendre en trocets sens proteccion particulara. Pasmens aqueste procediment simple assegura pas que la cera siá neta d'impuretat: en efièch, la cera d'abelha presenta un fòrt atrech pels polluents industrials e los pesticids.
Carrejaire
Lo premier carrejaire foguèt bastit en 1849. A l'origina, la rampa d'accès èra dispausada dempuei lo cai. La Premiera Guèrra Mondiala e l'expansion de l'automobila favorizèron son desvolopament e l'aparicion de divèrsei variantas coma lei barcassas de descarbament militaras. A partir de la fin deis annadas 1960, apareguèron de carrejaires dotats de rampas interiors permetent d'accelerar lo transferiment dei veïculs e de sistèmas de ventilacion per eliminar lei gas de combustion dei motors.
Éroudeville
Éroudeville es una comuna normanda, situada dins lo departament de la Marga e la region de la Bassa Normandia.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Lars von Trier
Lars von Trier (nascut Lars Trier en 1956) es un realizator danés de cinèma.
Guilhemeri
Guilhemeri es un quartièr residencial de Tolosa situat a l’èst del centre vila, lòng del Canal del Miègjorn, entre l'avenguda de la Glòria et l'avenguda Joan Riu, en aval de Bonora e de la Còsta Pavada.
Le nom, que ven beleù d'un patronim (Guilhem Eris ?) es ligat a l'aiga. La fònt (o potz o grifol) de Guilhemeri èra una de las majoras per la dona de l'aiga dins la vila. Dins le quartièr, la carrièira de l'Aqüeducte ont i aviá la "pòrta del ferre" que teniá las tampas es un autre testimòni d'aquela fonccion.
Le nom es ara per tot le quartièr a l'entorn de l'avenguda Camille Pujol. La partida naùta de l'avenguda, declarada "còr de quartièr Guilhemery" en 2019, èra marcada Bonora sobre les plans de 1904 e 1950.
Referéncia
https://www.francebleu.fr/emissions/les-mots-d-oc/toulouse/quartier-guilhemery
Borg de Guelh
Borg de Guelh (Bourg-d'Oueil en francés) qu'es ua comuna gascoa de Comenge, situada en eth departament dera Hauta Garona e era region administrativa d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Istòria
Pendent eth Ancian Regime, Borg de Guelh qu'èra dera eleccion de Comenge, doncas dera província de Gasconha, dera generalitat d'Aush, dera diocèsi de Comenge e dera senescaucia de Tolosa. Eth vocable dera glèisa qu'es Sent Blasi. Tanlèu 1790, Borg de Guelh qu'èra deth canton de Banhèras de Luishon.
Théodore-Agrippa d'Aubigné
200px|thumb|Théodore-Agrippa d'Aubigné (Pons, lo 8 de heurèr de 1552 - Genèva, lo 9 de mai de 1630) que ho un escrivan francés barròc e protestant. Tanhent deu Noste Enric dinc a la soa conversion au catolicisme, que ho plan expausat a la lenga occitana au punt de poder compausar la soa òbra Las Aventuras deu Baron de Faeneste, libe anticatolic qui's trufa deu son protagonista, un gascon catolic, en lo hasent franchimandejar dab un sarròt de paraulas, d'estructuras e d'expressions deu gascon.
Leo Dan
Leopoldo Dante Tévez (Estación Atamisqui, Santiago del Estero, lo 22 de març de 1942), deu son nom d'artista Leo Dan qu'ei ua de la estelas màgers de la varietat argentina, cantaire, compositor e actor; que he ua carriera plan escaduda tanben en Espanha e au Mexic on visquè abans de tornar en Argentina.
Que vadó dens ua familha paura plan enradigada dens la Província de Santiago del Estero, on e's parlava enqücha, lo quíchoa de Santiago.