cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ocean de Belegaer
Per ansin, e abans de la fin de la Primièra Edat, Belegaer aviá coma limita nòrd la freda region del Glaç que Cruisís, e Endor èra unit a travèrs del Pas d'Ilmen, que lo crosava. Per aqueste estrech de glaç passèron las òsts noldor de Fingolin durant lor exili vèrs la Tèrra Mejana.
2001, una odissèa de l'espaci
Distribucion
thumb|150px|Un costum d'ominid thumb|150px|Un costum d'austronauta Los Omnids son:
Ocean de Belegaer
Aprés la fin de Beleriand, la distància demest ambedós continents venguèt mai e mai granda e tombèt lo Pònt de Glaç e l'aiga dintrèt dins l'extrèm nòrd en tot inondar tot Hithlum, Anfauglith, Lothlann e las Montanhas de Fèrre. Aquela granda violéncia tanben provoquèt lo trincament de las Montanhas Blavas en tot dubrir un grand gòlf, lo Gòlf de Lhûn.
2001, una odissèa de l'espaci
Distribucion
Richard Wood ( Ominid tuat per Moon-Watcher ), Terry Duggan ( Ominid atacat pel leopard), John Ashley, Peter Delmar, David Hines, Darryl Paes,Jimmy Bell, Tony Jackson, Joe Refalo, David Charkham, David Fleetwood, John Jordan, Andy Wallace, Simon Davis, Danny Grover, Scott Mackee, Bob Wilyman, Jonathan Daw, Brian Hawley, Laurence Marchant.
Ocean de Belegaer
Amb l'enfonzament de Numenor, pendent la fin de la Segonda Edat e la desseparacion d'Aman dels Cercles del Mond, la limita occidentala de l'ocean de Belegaer demorèt desconeguda alavetz pels òmes; sonque èra conegut que los viatjaires arribavan a de tèrras nòvas semblantas a las tèrras vielhas e ont tanben i aviá la mòrt. Aqueles que viatjavan mai luenh encara sonque tornavan al quite luòc e totes disián que "los camins son ara redonds".
2001, una odissèa de l'espaci
Distribucion
Bill Weston, Glenn Beck, Mike Lovell, John Swindells ( Tecnician sul cratèr Lunar ), Burnell Tucker ( Tecnician sul cratèr Lunar ).
Lo resta de la distribucion per òrdre alfabetic:
Elaboracion del scenari
Pauc de temps aprèp qu'acabèt Dr. Strangelove (1964) Kubrick comencèt a venir fascinat per la possibilitat de vida extraterrèstra, e decidiguèt de far:
Dins la seuna recerca per trobar un escrivan adequat amb qui escriure un scenari, Roger Caras, de Columbia Pictures, li recomandèt Arthur C. Clarke, autor de diverses òbras de sciéncia-ficcion. Kubrick e Clarke se vegèron pel primièr còp lo 22 d'abril de 1964 a Nòva York.
Clarke ofriguèt a Kubrick sièis de las seunas istòrias cortas, de qualas Kubrick causiguèt La Sentinèla coma basa del scenari del nòu filme. Los dos dediquèron lo rèsta de 1964 a legir de romans, mirar de filmes de sciéncia-ficcion e collectar de material e idèas pel nòu projècte. Clarke afirmèt que l'istòria corta Encounter in the Dawn inspirèt lo capítol Lo despèrtament de l'Òme.
Un còp fach lo scenari encara patiguèt de modificacions dins lo filmatge. D'en primièr se volèt enclure d'entrevistas sus vida extraterrèstra amb de cientifics e una narracion amb votz off (quicóm que Kubrick utilisèt dins totes los seus filmes precedents). Lo scenari tanben evocava la Guèrra Freja e l'equilibri dels poders. Tanben foguèt aprofondit lo ròtle d' HAL e la pression psicologica qu'es somès e qu'acabará per provocant la seuna avaria. De totas las idèas, totas apareisson pas dins lo filme, mas sobrevisquèron dins la novèla de Clarke, qu'utiliza Saturne coma destinacion finala de la mission espaciala, e manten la transformacion de Bowman en un Star Child que destruisís los satellits armats de missiles nuclears orbitant a l'entorn de la Tèrra.
Lo resultat final es que Clarke optèt per escriure una novèla que la trama es explicada de biais extendut e detalhat. Kubrick decidís de son costat de far un filme mai criptic e enigmatic, amb fòrça pauc de dialògs e fòrça pauc d'explicacions suls fachs, ont la narracion es portada sustot pels imatges, lo simbolisme e la benda sonora.
Rèstes dels primièrs esboces dins lo filme
Malgrat que lo filme fin finala subiguèt de cambiaments, qualques idèas dels primièrs esboces apareisson.
Vida d'origina extraterrèstra
Dins lo filme se menciona gaire la vida d'origina extraterrèstra, malgrat que la seuna possibla existéncia ne siá la rason d'aquel. L'unica mencion es lo messatge final del Dr. Floyd que parla de la descobèrta del monolit dins la Luna, e que met en evidéncia l'existéncia de vida intelligenta d'origina extraterrèstre.
Segon Douglas Trumbull( Supervisor dels efèctes visuals sus 2001):
Keir Dullea, al subjècte de l'origina de la sala, crei qu'es usada pels extraterrèstres per que los umans se sentisson “coma a l'ostal”, tal que fan los zoologistas que descòran las gàbias dels animals. Los forastièrs possedisson una tecnologia fòrça avançada que los permet de far real los recòrds.
L'astrònom Carl Sagan foguèt consultat per Kubrick e Clarke sus la melhora mena de mostrar la vida extraterrèstra. D'en primièr voliá utilizar d'actors amb de caracteristicas extraterrèstras, mas Sagan argumenta l'escaç probabilitat qu'una forma de vida extraterrèstra ajan forma umana, e qu'aquó introduiriá un element certan de “falsedat” al filme. Sagan recomandèt que seriá melhor “suggerir” que no pas “mostrar” la vida extraterrèstra. Sagan foguèt present a la sortida del filme e diguèt: Soi content de veire que serviguèt d'ajuda.
Pese
Ecologia
Sols : lo pese s'adapta a totes los tipes de sols del moment que son plan drenats e qu'ofrisson una bona capacitat de retencion en aiga. Lo pH optimal se situa entre 5,5 e 7,0.
Sailly-au-Bois
es una comuna francesa, situada dins lo departament del Pas de Calais e la region del Nòrd-Pas de Calais.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Toponimia
Sailly (atestacion Saliacum, en 674) vendriá d'un nom d'òme gallo-roman, Salius, e del sufixe -acum, latinizacion del sufixe gallés -*acon. Se tractariá donc probablament d'una propietat rurala d'origina gallo-romana, o çò pus mens de l'Antiquitat tardiva.
Pese
Classificacion
L'espècia Pisum sativum aparten al genre Pisum, classificat dins la tribú de las Fabeae (o Viciae) en companhiá dels genres pròche Lathyrus L. (gèissas), Lens Mill. (lentilhas), Vavilovia Fed. e Vicia L. (veças). Lo genre Pisum, après aver comptat mai d'una dosena d'espècias, ne conten pas mai que doas: Pisum sativum L. e Pisum fulvum Sm. Totas las autras venguèron de sosespècias o varietats de Pisum sativum, amb quina son totas interfertilas.
L'espècia Pisum sativum presenta una fòrça granda diversitat genetica que se manifesta dins fòrça variacions dels caractèrs morfologics de las flors, de las fuèlhas, de las ramas, de las tecas e de las granas, çò que motivèt diferentas classificacions de las formas intraspecificas. Les principalas sosespècias e varietats son las seguents, : vinheta|Pese 'Roveja', cultivar tradicional italian de Pisum sativum subsp sativum var arvense L. Aquela classificacion purament botanica est la mai comuna pasmens se la classificacion per grop de cultivars siá mai pertinenta al vejaire agricòla.
Preistòria e Antiquitat
Lo pese es una planta fòrça anciana cultivada dins l'Ancian mond que sa cultura de segur comencèt fa 8 000 ans dins la region del Creissent fertil, dins lo meteis procediment qu'unas cerealas (blat, òrdi) e d'autres leguminosas (veça, lentilha). Se descobriguèt dins de sites arqueologics del Neolitic de la Grèca a l'Iraq entre 7 500 e 5 000 ans AbC, de rèstes venent o de plantas de culhida, e de plantas domesticadas. Enseguida, sa cultura se difusèt ca pa l'oèst (Euròpa) e cap a l'èst (Índia). Se ne trpa de traças trace dins lo site arqueologic de Tròia, en Euròpa centrala (vèrs -4 000 ans), en Euròpa occidentala e en Índia (vèrs -2 000 ans). De rèstes de peses foguèron trapats dins d'abitats palusenc del començament de l'edat del bronze en Soïssa e en França (lac del Bourget). Lo pese èra cultivat dins l'Antiquitat pels Grècs e los Romans. Per exemple es citat per Teofrast dins son Istòria de las Plantas al sègle III AbC, puèi per Columèl (De re rustica) e Plini dins son Istòria naturala escricha vèrs l'an 77 ApC. Segon Columèl, lo pese es semenat, coma las autras leguminosas, a l'equinòxi de la davalada, en « tèrra mòbla e leugièra ».
De l'Edat Mejan al sègle XVIII
Vers l'an 800, jos Carlesmanhe, lo peses es citat jos nom de pisos mauriscos coma planta ortalenca recomandadas dins lo capitular De Villis. Los peses secs, aisit de gardar, constituissián tot lo long de l'Edat Mejana una de las fonts alimentàrias de las classas pauras. Son sovent cosinadas amb de ventresca.
L'introduccion del pese dons lo Nòu Mond se faguèt pel primièr còp a Sant Domingo per Cristòl Colomb pendent son primièr viatge en America.
La consomacion de tecas entièras (peses manjatot) es atestada dempuèi lo sègle XVI als Païses Basses e en França. Es mencionat per Jean Ruel dins son obratge De Natura Stirpium libri tres publicat en 1536.
La consomacion de grana de peses frescs se desvolopèt en França a l'epòca de Loís XIV. Foguèron destecats e preparats a la francesa pel rei, la rena e lo cardenal et le cardinal e lo vam prenguèt a la cort.
Dempuèi lo sègle XIX
Thomas Jefferson, lo tresen president dels EUA, de 1801 a 1809, èra passionat de sciéncias e subretot d'agronomia. Ne cultivèt fòrça varietats que cercavan a melhorar la precocitat dins son domèni de Monticello.
Pendent lo sègle XIX, lo vam de peses frescs s'espandiguèt en França e lo nombre de varietats aumentèt. Denaiffe et fils, seleccionaires, ne presentan unes 250 dins lor obratge en 1906.
Vers la fin del sègle XIX, se desvelopa la produccion dels peses secs que lo tegument, relativament indigèst, foguèt levat per abrasion.
Dins los ans 1920, un inventor american, Clarence Birdseye, fondator de la societat General Seafood, produch los primièrs peses surgelats. vinheta|Estatua del Gigant Verd a Blue Earth, Minnesota En 1926, la societat americana Minnesota Valley Canning Company, venguda Green Giant, comercializa de peses mas grands que los abituals. Ongan en França, la societat Bonduelle, venguèt lo numèro un en Euròpa de legums en consèrva.
A partir de 1979, un semencièr american, Rogers (filiala de Syngenta), comercializa, jol nom de 'sugar snap pea', un cultivar nòu de peses manjatot que lo mercat se desvelopa als EUA. Aquel tipe de pese èra ja conegut dins lo passat; qu'una èra presentat per Vilmorin-Andrieux en 1883.
Lo pese sec coneguèt desvelopament novèl a la fin del sègle XX, subretot per l'alimentacion animala, d'en primièr en Euròpa, puèi al Canadà e en Austràlia.
En França, las superfícia cultivadas passèron de 500 ectaras en 1977 a 500 000 ectaras en 1985. Dempuèi la fin dels ans 1990, las superfícia semenadas en peses mermèt a causa de la bassa de las ajudas comunautàrias, e de l'estagnacion dels rendements, fins a aténher 100 000 ectaras en 2008. E en 2009, un "plan proteaginós" francés faguèt pujar la superfícia cultivada a 182 000 ectaras en 2011.
Dempuèi lo començament dels ans 1990, lo Canadà, cercant a diversificar sas produccions agricòlas, doblèt sa produccion de peses secs (cultivats subretot dins las províncias de Manitòba, Saskatchewan e Albèrta) que venguèt lo primièr productor mondial e tanben lo primièr exportator, coma cap a l'Índia - per la consomacion umana en alimentacion umana sobretot.
Étalon (Sòma)
Étalon en picard (Étalon en francés) es una comuna francesa, situada dins lo departament de Somme e la region de Picardia.
Pese
Dempuèi lo sègle XIX
En 1998, una mapa genetica consensuala de pese es establida e validada pels resultats obtenguts dins tres laboratòris diferents.
Étalon (Sòma)
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Nòtas
<references group=N/>
Tillenay
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
2001, una odissèa de l'espaci
HAL e la pression psicologica
thumb|150px|L'uèlh roge d'HAL9000 Dins los primièrs scenaris del filme s'explicava d'un biais mai clar çó que provòca las errors d'HAL. L'ordinator es obligat, per las autoritats a la Tèrra, de gardar l'informacion secreta sus la mission e la finalitat reala d'aquela, enquestar sur la provenença del monolit. Los astronautas desconéisson aquel fach çò qu'obliga HAL a mentir o dire de miètg vertats. Dins una conversacion, rebutada al final pel filme, Frank Poole demanda a HAL:
HAL contesta de biais enigmatic:
Per HAL la mission es lo mai important, perque es la causa de la seua existéncia, e la possibilitat qu'una error umana causat per la desconeissença meta en dangièr aquela, l'ànsia. Per HAL i a un dilema entre explicar la vertat als astronautas e mantenir lo secret. Aquó acaba per provocar un conflicte psicologic de l'ordinator, quicóm qu'o fa detectar falsament l'avaria de l'unitat AE35.
P'ramor que l'idèa d' HAL, patissent de las consequéncias de l'estrés apareis dins lo filme, se fa de biais atenuat, sonque se menciona lo fach qu'i aviá d'informacions que los astronautas desconeissavan lo messatge preenregistrat del Dr. Floyd.
Satellits d'usatge militar
Una autra idea que desapareguèt del filme es la tòca bellista dels satelits orbitant a l'entorn de la Tèrra. La famosa scena de l'òs, lançat en l'aire per un ominid, que se transforma en satellit, comptava una votz off qu'explicava qu'aquel èra armat amb de missils nuclears. Tanben explicava la situacion de la Tèrra, ont i aviá vint e sèt nacions amb d'armas nuclearas, e lo fach que degun cresiá que la patz durariá per sempre. Piers Bizony explica dins son libre 2001 Filming the future que aprèp que las maquètas dels satellits foguèron construidas, Kubrick decidiguèt que voliá cap de connexion amb Dr. Strangelove e optar per far mens evidenta la finalitat bellista d'aqueles.
Filmatge
thumb|Maquèta de la nau Orion Los primièrs imatges que foguèron enregistrats pel filme foguèt l'excavacion lunara per desenterrar lo monolit. L'enregistrament foguèt realizar als Shepperton Studios. Se comencèt a filmar lo 29 de decembre de 1965. Lo decòrs sonque cobrava la zona d'excavacion, e lo rèsta de païsatge lunar foguèt apondut un an aprèp. La produccion se transportèt en genièr de 1966 dels estúdios mai petits de MGM-British cap a Borehamwood, ont s'enregistrèt lo rèsta de l'accion e los efèctes especials, començant amb las scenas qu'implican Dr. Floyd dins la Nau Orion. L'estudio foguèt descrich atal:
L'unica scena non filmada en un estudio — e la darrièra filmada — es la sequéncia que l'ominid esclafa un cran utilizant un òs coma esplech. Se bastiguèt una pichona plataforma elevada dins un èrm urban prèp de l'estudio, per que la camera pòsca prene cap amont amb lo cèl al fons, evitant las veituras e camions que passaven a luènh.
Lo filmatge dels actors s'acabèt en setembre de 1967, e a partir de junh de 1966 fins a març de 1968 Kubrick passèt la máger part del seu temps trabalhant als 205 efèctes especials qu'apareisson dins lo filme. Lo director ordenèt als tecnicians dels efèctes especials d'utilizar lo processús laboriós de crear totes los efèctes visuals "a la camèra", evitant de degradar la qualitat d'imatge amb l'usatge del croma e tecnicas de superpausicion. Encara que aquela tècnica, coneguda coma "Held-Take" o presa en sospés, donant una melhora qualitat d'imatge, significa que la pellicula siá emmagazinada pendent de long periòdes de temps entre las presas, a vegadas per un temps despassant un an. En març de 1968, Kubrick acabèt l'edicion de presortida del filme, fasent lo montatge final just qualques jorns abans de la distribucion Nacionala del filme en abril de 1968.
D'en primièr èra previst de fotografiar lo filme en Cinerama (utilizant tres tiratges de negatius), coma La conquèsta de l'Oèst, perque èra una estipulacion de l'acòrdi entre produccion/distribucion e MGM e Cinerama Releasing Corporation, mas foguèt tirat en Super Panavision 70 (qu'utiliza un sol negatiu de 65mm) mercé al conselh del supervisor d'efèctes especials Douglas Trumbull, a causa dels problèmas de distorsion amb lo sistèma de Cinerama de tres negatius. Lo tractament de la color e las copias de 35mm se faguèron utilizant lo processús de transferiment de Technicolor. Impressions en 70 mm se faguèron per l'MGM Laboratories, Inc. en Metrocolor. La produccion despassèt de lo budget inicial de  e s'acabèt amb sièis meses de retard.
Efèctes Especials
Los efèctes especials utilizats en “2001”, la construccion de decòrs e de maquètas de las naus espacialas fòrça detalhadas, donèron un aspècte “realista” al filme que l'alunha de las produccions de Seriá B ont la sciéncia-ficcion aviá estat tan populara dins los ans 1950 e 1960. Amb una mièg dozena de camèras trabalhant en diferentas scenas e 205 sequéncies amb efèctes especials, demandant una mèscla de dos processús diferents per sequéncia, que normalament èran realizadas amb de meses de delai. Caldrèt un centre neuralgic amb tres personas i trabalhant de contunh per organizar tota l'informacion e mantenir l'enregistrament jos contraròtle. Benlèu la caracteristica mai inabituala de “2001” es lo fach que l'esclairatge se faguèt sus l'integralitat dels decòrs, amb fòrça pauc d'esclairatge complementari, l'unica excepcion essent lo primièr capítol. Kubrick sabiá pas ont pausariá la camèra abans de construir los descòrs, e alara foguèron dessenhats e bastits per poder èsser filmat jos quin que siá angle, sens cap de compromés.
Pel capítol Lo despèrtament de l'Òme caliá mostrar la Tèrra tal qu'èra fa quatre milions d'ans e èra necessari de trobar de paisatges adequats. Un còp trobat lo luòc, un airal alunhat del sud-oèst african, foguèt decidit que lo melhor èra de transportar pas tota l'equipa de filmatge en l'Africa e que se fariá dins los estudios de Borehamewood, Anglatèrra. Un grop de fotografes foguèt enviat al luòc causit per prene los imatges necessaris. Stanley aviá diversas opcions per reproduire los païsatges desirats, coma l'usatge del croma o simplament utilizant de païsatges pintrats, mas cap d'aquelas tecnicas produsiá l'efècte desirat pel director, alara foguèt decidit d'utilizar la projeccion frontala. Pr'amor que la tecnica aviá estat ja utilizada anteriorment per los fotografes e la television, jamai aviá estat utulizada pel cinèma a tan grand escala. Per produire lo fons dels decòrs se faguèt de diapositivas Ektachrome de 8”x10” ( 20x25 cm ), qu'èran projectadas sus un ecran de 110 pés de larg (33,5 mètres). Lo format mai grand de diapositivas utilizat fins alara èra de 4”x5” mas, segon lo quite Stanley:
Lo projector, que foguèt bastit especialament pel filme, amb l'ajuda de Tom Howard, supervisor dels efèctes especials de la Metro-Goldwyn-Mayer. Teniá una lampa d'arc intensificada refregida amb aiga, un veire especial qu'absorbiá la calor de la lampa per evitar que creman los transparents e las lents que se podavan trencar per fòrta calor. Pendent lo periòde d'ensag del sistèma de projeccion se remarquèt que la fòrta calor de la lampa pelava las sisas d'emulsion de las diapositivas en qualques minutas e s'apondèt mai de filtres de calor, malgrat tot, foguèt decidir de far de copiás pels ensags e sonque utilizar los originals per las raras minutas que la camèra filmava. Totes los residús e polveras suls transparents aparessián agrandits sul l'ecran, la persona que cambiava las diapositivas deviá portar de gants e de masquetas cirurgicalas.
L'ecran de projeccion fasiá 40x110 pés ( 12x33,5 mètres) e èra bastida d'un material reflector especial que conteniá una sisa reflectitz e èra capable de rebatre cent còp la lutz qu'i èra projectada, es a dire, per cada lux d'esclairatge projectat, l'ecran ne tornava 100. L'ecran èra fach de bendas de 110 pés de larg, mas, las pichonas diferéncias de reflexion entre las diferentas pèças de material, creavan d'imperfeccions qu'èran vesibles a la càmera. Per solucionar lo problema, foguèt decidit de talhar lo material en pèças pichonas e de formas inegalas creant un efècte semblable a un trencadís.
Lo projector èra situat a un angle de 90º amb la camèra e projectava los imatges sus un miralh de doas direccions de 36” ( 91,44 cm ) de larg. Aquela èra situat a 8” ( 20,32 cm) davant la camèra amb un angle de 45º amb l'objectiu e las sequéncias èran filmadas mejans lo miralh. Èra essencial de mantenir la camèra, lo projector e lo miralh alinhats de contunh per evitar aberracions cromaticas, per aquó se bastiguèt una estructura d'acièr per las sosténer. Los imatges èran projectats al centre del miralh, qu'èra lo meteis punt per ont filmava la camèra, e d'aquel biais la lutz reflectida per l'ecran de projeccion arriba a la camèra. Aquó èra necessari a causa de las qualitats del material utilizat per la bastir, que sonque rebatiá la totalitat de la lutz dins la meteissa direccion en que l'aviá receptada. Malgrat la grand quantitat de lutz rebatida per l'ecran, s'utilizèt una obertura d'objectiu f2 per mantenir la netetat e la prefondor de camp.
Lo grop d'ominids èra format d'actors, mimes, dançaires e dos petits de chimpanzés. Los actors devian èsser ben prims e de malucs estrech, d'aquel biais pareissián pas tròp grassos un còp vestits d'ominids. Per poder donar una expressivitat faciala als monards, e gardar un aspècte realista, se creèt de masquètas de cauchó que cobrissian tota la tèsta, a que foguèt aplicat pels coma se fa per las perrucas. Las bocas, dents e lengas èran falsas, e los actors utilisavan la seuna lenga per activar una seriá d'interruptors que bolegavan los pòts del monard, lo rèsta del morron èra elastic e se dobrissiá e se tancava amb los moviments del menton de l'actor. 1500 lampas, contrarotladas individualament, esclairavan lo postam. Dan Richter, l'actor que jogava lo moonwatcher èra encarregat de crear la coreografia, per aquela tasca Stanley li donèt una camèra vidèo e l'envièt al zoo de Londres per estudiar los monards, que Dan enregistrèt pendent de meses e fin finala venguèron amics, qu'un gorilla nomenat Guy a qui Dan explicava los problèmas. Tant Daniel que Stanley decidiguèron de donar diferentas personalitats de cada ominid, atal cada actor o mime podava jogar e desvolupar lo seu caractèr.
Pese
Utilizacions alimentàrias
L'espècia Pisum sativum dona mai d'un tipes d'aliments per l'òme e per l'animal:
Composicion e valor nutritiva
esquèrra|vinheta|Lo pese esquèrra|vinheta|Peses secs esquèrra|vinheta|Peses susgelats Fresca o secs, los peses an encomun d'èsser d'aliments rics en energia e proteïna.
Los peses secs (12 % d'umiditat) son de feculents, comparables a d'autras leguminosas (mongetas, lentilhas, favas secas, césers), e a las autras cerealas per lor valor energetica (330 cal/100 g). La partida glucidica dels peses es formada subretot d'amidon (amilòsa e amilopectina en proporcion variabla segon las varietats) que presenta en mejana 50 % de la grana, e de sucres (≈ 6 %), comprenent de sacaròsa e d'oligosacarids, coma l'estaquiòsa, que pòdon èsser responsables de fenomèns de flatuléncia. Coma totas las granas de leguminosas, an un indèx glicemic moderat, vesin de 32 (100 essent la valor atribuida per convencion al glucòsa).
Son tanben rics en proteïnas. A un taus naut en lisina, pasmens li manca unes aminoacids essencials coma la metionina e lo triptofan. Los associant amb d'aliments a base de cerealas (per exemple de pan), qu'al contrari lor manca de lisina, s'obten una bona complementaritat. En alimentacion animala, lo pese fa partit de las plantas proteaginosas e constituís una de las « matèrias ricas en proteïnas » (MRP) amb d'autres produchs o sosproduchs dintran dins la composicion de las racions animalas, coma la favaròla, lo lupin, la lusèrna, los pastèls de sòja, de còlza, de virasolèlh, etc.
Lor riquesa en fibras es considerada coma un atot en nutricion umana, mas pas en nutricion animala que contrarián l'assimilacion de las proteïnas e de l'amidon pels animals monogastrics.
Los peses son una bona font de minerals, coma en potassi, fosfòr, calci e fèrre, e tanben en vitaminas B, coma de vitamina B9 (70 μg/100 g). Se destria tanen per lor paure taus en matèrias grassas, mens de 2 %, subretot constituits d'acids grasses insaturats o poliinsaturats, e per l'abséncia de glutèn.
Las granas de peses secs contenon diferents factors antinutricionals, coma de factors antitripsics, de fitoemaglutininas e de tanins, en quantitat pasmens plan mai fèbles que per las leguminosas coma la mongeta e lo sòja. Los tanins presents dins lo tegument de las granas donan de peses de color burèl. Las varietats de granas verdas e jaunas an un tegument sens tanins daissant veire per transparéncia la color dels cotiledons, verds se contenon de clorofilla, jaunes senon. Las varietats de flors blancas son plan generalament sens tanins. Totas las varietats de peses proteaginoses son de flors blancas. Los peses ortalencs son de flors blancs que son destinats a èsser manjats frescs e a vegada violetas pels manjatots. Los tanins donan un gost amr a las granas e merma lor digestibilitat.
La consomacion de peses pòt provocar de reaccions allergicas per unas personas, per exemple en reaccion crosada amb d'allergèns de la lentilha. Son provocadas per unas proteïnas, las vicilinas, presentas tanben dins la lentilhas e d'autres leguminosas.
Alimentacion unama
De la grana seca se lèva los teguments e los dos cotiledons son separats. Lo peses sec es sovent preparat en purèas. Es verd o jaune. esquèrra|vinheta|Peses en bocals. L'apertizacion altèra la color dels peses. drecha|vinheta|Pese manjatot Fresc, se consomís las granas solas amb la teca: es lo « manjatot » qu'a una taca plana e se consomís abans la formacion complèta de las granas (senon, de pergamin se forme sus la teca). En America se lancèt lo sugar snap pea, una mena de manjatot que se consomís un còp las granas formadas e que la teca es redonda e carnuda. Es mai sucrat e crocant.
Los brots e fuèlhas joves son tanben consomits, subretot en Asia.
2001, una odissèa de l'espaci
Efèctes Especials
La projeccion tanben foguèt utilizat per animar los monitors e ecrans dins les naus qu'apareissián dins lo filme. Aqueslas, en realitat, sonque èran de miralhs que se projectavan los imatges desirats, aquó explica l'apareisson de televisors d'ecran plan e d'una tauleta d'ecran tactil dins un filme dels an 1960. Per crear los messatges d'informacion qu'apareisson suls ecrans de las naus s'utilizèt una camèra Mitchell de 35 mm amb motor stop-motion, per d'autras sequéncias caliá utilizar de metòdes especifics d'animacion convencionala. La realizacion de totes los messatges e sequéncias animadas durèt gaireben un an. Dins la scena ont apareis lo Dr. Floyd a bòrd de l'avion de la companhiá Pan Am dormissent, se pòt remarcar que las eissidas de la nau son equipadas amb de televisors. Lo filme que se vei sus l'ecran pichon foguèt realizada pel quite Kubrick. Stanley envièt una equipa a Detroit per enregistrar e fotografier los interiors e exteriors d'un prototipe de veitura futurista, benlèu un modèla de la companhiá Ford. Los interiors foguèron fotografiats en Ektachrome 4”x5” e los exteriors en 35 mm. Lo filme foguèt realizada utilizant d'eissidas falsas e projectant los interiors del veïcul sus un ecran de projeccion. Lo filme, aprèp, foguèt projectada sul pichon televisor/miralh de la nau. I a un segond filme a l'interior del filme projectat sus monitors de la nau Aries que mòstran d'imatges de gents practicant los arts marcials, aquel filme tanben foguèt creat per Stanley Kubrick e projectat sus una superfícia reflectritz. La conversacion del Dr. Floyd amb la seuna filha foguèt gravada pel quita Stanley a çó d'el, fasent jogar la seuna filha Vivian.
Los models de las naus èran los mai detalhats que s'èran fach per al cinèma fins alara. Aquela tasca foguèt aquela de Harry Lange e Frederick Ordway, qu'avián trebalhat a la NASA. Un còp los dessenhs acabats, se comencèt a la bastir l'estructura, un procesus que durèt de meses. S'utilitzèt de materials tan diverses coma la fusta, la fibra de veire, l'acièr, lo laton, lo plexiglas e l'alumini, de cables electrics, plastics motlats a la calor, de tubs e de milierats de pèças eissida de maquètas d'avions, veituras, naus espacials o vaissèls de guèrra. Una delegacion de l'equipa de produccion foguèt enviada a una mòstra internacionala de modelisme en Alemanha per causir los melhors kits disponibles.
Los models devián èsser perfèctes per imposar cap de restriccions a la fotografia e permetre a la camèra de poder sarrar tant que se vòl sens pèrda de detalh o de realisme. Cada nau deviá èsser bastida a l'escala que seriá mai apropriada pel quita modèl e sens cap de relacion amb la talha de las altras naus, levat la nau Discovery 1 e un Pod qu'apareisson ensems dins una scena. Las scenas de la nau Orion acostant l'estacion espaciala èran plan fòrça complexas, per que los dos modèls avián pas podut èsser construits a la mèsma escala. Las talhas èran de: Orion (avion Pan Am) 1m de larg, l'estacion espaciala 2,5m de diamètre, l'Aries 60cm de diamètre, l'autobus lunar 60cm de larg, lo Discovery 1 16,5m acompanhat d'un Pod de 33cm, la cabina del Discovery 1 fasiá 2m de diamètre e foguèt bastit un modèl de la nau de 4,5m per la fotografiar de luènh, los satellits, que las maquètas d'unes foguèron jamai utilizada, fasian prèp d'1m de long. Totes las partidas mobilas de las naus èran motorizadas e se movián a fòrça bassa velocitat, per que las sequéncias èran enregistradas amb camèra lenta, amb una exposicion de quatre segondas per fotograma, amb la minima obertura de l'objectiu possible per mantenir netetat de las partidas mais pròchas de l'objectiu coma aquelas mai alunhadas.
Los modèls de la superfícia lunar tanben demandava de profonditat de camp e foguèron bastits amb una perspectiva forçada, utilizant de pèiras fòrça grandas que la superfícia èra mai pròcha e las montanhas fòrça pichonas situadas a qualques centimètres ma enrè. Per realizar de maquètas amb un aspècte realista se fasián de transparents de 70mm dels croquísses, qu'aprèp èran projectadas sus la superfícia de trabalh dempuèi lo punt ont se filmariá la scena e utilizant lo mèsme objectiu. Mas dins qualques cases, per mantenir la proporcion desirada, foguèt necessari de prene doas fotografias dels croquísses, una focalizada serrada e una segonda focalizada de luènh. Los resultats s'estamparián en format grand, se talhant per la mitat, se montant, se tocant de nòu e aprèp se fotografián de nòu dins la sala d'animacion per èsser projectadas mai tard.
Las primièras sequéncias d'accion dins a l'espaci èran aquela de la nau Orion. Per crear l'efècte de l'estilò penjat en gravetat zerò, simplament s'utilizèt un cilendre de veire e l'estilò foguèt empegat amb una benda adesiva de doas fácias, un membre de l'equipa fasiá virar lo veire amb l'estiló cunhat pendent lo filmatge. Per las seqjéncias a l'interior de l'estacion espaciala foguèt crear un decòrs amb un entrepont corb que fasiá prèp de 90m de larg e s'auçava al canton mai naut a prèp de 4m, la máger partida de la sequéncia foguèt realizada dins la partida mai bassa del decòrs. Pels imatges de la luna que se pòdon veire dempuèi las fenèstras se faguèron utilizant una projeccion convencionala de diapositivas. Las sequéncias amb l'assistenta caminant per la nau Aries foguèron enregistrada dins un decòrs giratòri, amb la camèra, l'esclairatge e decòrs viravant alara l'assitenta demorava al meteis luòc. Una mèsme organizacion foguèt necessária per la sequéncia ont en Frank e Dave caminan pel tub central de la nau Discovery 1. Lo decòrs comptava de doas seccions giratòrias independentas. Amb la camèra aconhada a la primièra seccion, l'autre seccion virava, los astronautas caminan passant dedins e dins lo moment que cambiava a la segonda seccion, aquela s'atura, sus la primièra seccion e la camèra començan a virar en sens contrari.
Pel filmatge de las scenas dins l'espaci Stanley voliá que lo resultat siá lo mai versemblant e realista possible, e gardar una fotografia de qualitat, neta e clara. Tanben li èra important de trobar un esclairatge apropriat, tant pel fons amb las estrelas coma per las naus e los interiors d'aqueles qu'apareisson a las fenèstras, sens perdre de profonditat de camp e que dins lo meteis temps simula que la lutz dins l'espaci venon d'una sola font, lo Solelh, quicóm qu'èra impossible de realizar amb una simple presa. Una solucion auriá estat de penjar las naus al fial d'una canavèra e los far volar per davant de l'objectiu sus un fons estelat. Mas Stanley preferiguèt l'usatge de diferentas tecnicas cinematograficas e del montatge per produire l'efècte qu'el desirava. La solucion foguèt d'enregistrar cada objècte de biais separat e après montar tot aquó. Dins la majoritat dels cases tanben deviá prene en compte lo moviment de la camèra, que se deviá far de repeticions fòrça precisas per cada prisa se se voliá que lo montatge èsser versemblant.
Per poder repetir los movements de la camèra de biais precis e assegurat aquela foguèt montada dins una estructura d'acièr motorizada, la camèra se podava desplaçar, s'inclinar o far de panoramics de biais automatic mercés als motors sincronizats qu'utilizava e que li permetián de repetir un moviment, de biais exacte, tant de còps que necessari. Aqueles motors èra sincronizats amb lo mecanisme de la camèra e una pista de sincronizacion sus la pellicula, çó que permetava de far variar la velocitat de l'enregistrament e los movements de l'estructura simultanèament. Per compausar una sequéncia coma per exemple; una nau que passa volant tot en podent l'interior mejans les fenestras, d'en primièr se programavan los movements de la camèra. L'estapa seguenta èra d'enregistrar la nau amb l'exterior esclairat coma cal, mas amb las fenestres cobèrtas de velós negre. La camèra tornava al seu punt original e se rebobinava la benda fins al punt exacte ont començava la scena. Se tornava a filmar la sequéncia, aquel còp amb l'exterior cobèrt de velós e los imatges de l'interior projectats sus las fenestres. Aprèp s'i apondava lo fons, qu'èra un montatge creat a la sala d'animacion. Las estelas foguèron creadas amb una placa de metal negra amb traucs esclairats per darrièr e filmat en blanc e negre amb una camèra Mitchell de 65mm. Las planetas èran de reproduccions en pintura estampadas sus de transparents esclairats per darrièr e èran filmats a part e montats sul fons d'estrelas. A aquel momement èra important que cada còp que se fasiá un montatge e se creava un nòu negatiu, que se pèrdra pas cap de qualitat d'imatge ni que las colors pèrdan de brilhància, que lo negre pèrda profunditat e d'escur. Un còp creat lo fons e amb l'apond d'una sisa al gabarit se pintraven de negre las estelas que demorana “darièra” la nau, fotograma per fotograma, seguint la trajectòria d'aquelaa. Aquela darrièra etapa èra necessária per evitar qu'aparesca d'estelas sus las zonas ombrejadas de las naus un còp lo montatge fach. Los filmatges del fons e de las naus èran enviats a Technicolor ltd que se cargava de las montar e n'extraire lo negatiu final. Malgrat aquela explicacion d'una scena simpla, dins la majoritat dels cases, caldrèt utilizar de tecnicas diferentas e d'organizacion encara mai complèxas segon las necessitats de cada scena.
L'interior de la nau Discovery 1, amb la seva ròda centrifuga, conteniá qualques decòrs mai complicats e dificils de produire. La ròda centrífuga foguèt bastida per Vickers-Armstrong Engineering Group amb un còst de. Comptava un esqueleta d'acièr e un mecanisme que la fasiá virar de biais similar a aquela d'una grand ròda convencionala. La ròda virava a una velocitat de 3 Km/h e teniá totes los mòbles, cadièras e taulas, e tanben los moduls d'ibernacion, cunhats fermament al postam del decòrs. Totes los projectors necessaris pels monitors de la nau, los sistèmas electronics e l'esclairatge necessari a l'interior del decòrs, devián èsser amagats e poder foncionar pendent la rotacion de 360° de la ròda. S'utilizèron dos arrengaments de camèra diferents per poder fimar a l'interior del decòrs:
Kubrick seguissiá lo filmatge dempuèi l'exterior del decòrs amb l'apond d'una camèra video installada al costat de la camèra de cinema. Per s'assegurar que l'esclairatge èra coma cal en tote moment ulizava un Polaroid. Stanley e Geoffrey Unsworth metèron al punt un sistèma de correlacion entre los ajustaments de la camèra de filmatge e los resultats obtinguts amb un Polaroid carregat d'una pellicula en blanc e negre de 200 ASA. Dins la scena que Dave entra dins la ròda centrifuga per la pòrta centrala, davala per de grases e camina a l'entorn de la ròda fins a se trobar amb Frank. Frank deguèt èsser ligat a la cadèira e estar de cap en bàs alara que Dave aprochava. Per las scenas amb los astronautas fasent de sortidas espacialas, Kubrick voliá qu'aparesca pas cap de cable sus l'ecran. Totas las sequéncias foguèron filmadas amb la camèra a l'entrepont puntant dirèctament cap amuont, amb lo plafon de l'estudio recobèrt de velós negre e amb los actors e los Pods penjats a de cables que demoravan amagats darrièr el. S'utilizèt tres tipes de carrèlas diferentas segon que se los astronautas anavan de cap per bas, cap amont o de perfil. Se calguèt utilizar una dobla que fasiá de Frank mòrt per la scena ont Dave sortís recuperar lo seu còs, lo Pod èra fixa alara que l'astronauta, penjat d'una plataforma mobila, èra transportat cap als braces mecanics de la nau. Dins la scena ont Dave entra dins la nau per la pòrta d'urgéncia s'utilizèt un decòrs vertical, la camèra se situava al fons del compartiment, apuntant cap amont, e Dave foguèt davalat. La sequéncia foguèt filmada a 96 fotogramas per segonda, alara que l'imatge èra relentida se creava “l'efècte visual” de la gravetat zero. Las sequéncies dins la centrala de memòria d' HAL tanben foguèron realizadas dins un decòrs vertical, penjant l'actor e filmat dempuèi l'entrepont. Per poder crear los imatges ont en Frank s'alunha de la nau fins a venir un punt dins l'espaci, se filmèt amb una pellicula de 65m.m amb l'astronauta virant, aquelaa foguèt projectada sus una pichona superfícia sus un fons de velós negre e de nòu tornat amb la camèra s'alunhant pau a pauc.
Per a les sequéncias psiquedelicas de la “pòrta espaciala” s'utilitzar la tecnica de Slit-Scan. Aquelaa tecnica fotografica crèa de distorsions dins los imatges e se realiza amb un moviment de camèra sus un plan amb un temps d'exposicion elevat. Per “2001” s'utilizèt de diapositivas, esclairadas per darrièr, amb de dessenhs abstraches, circuits imprimits, dissenhs arquitectonics e imatges d'estructures moleculares preses al microscòpi. S'utilizèt una camèra Mitchell de 65m.m amb una obertura d'objectiu f/1.8 e un temps d'exposicion de 60 seg. D'aquel biais se raliza un imatge neta de 3m fins a 4cm de distància de l'objectiu. La camèra se situava sus una rampa verticala per ont davalava, prenen una sola fotografia dins lo processús. Lo resultat amb la camèra dins la posicion mai alunhada de la rampa, es un punt de lutz que va grandissent quand l'objectiu se serra de la diapositiva, fins a que l'imatge acaba desapareissentn fòra del camp. Per crear lo movement de las diapositivas s'anavan desplaçant pauc apauc a entre las fotografias. Aquel processús d'animacion se deu repetir per cada fotograma e se necessitan 240 passas per crear dos segondas de filme a 24 fotogramas per segonda. Per crear los Tetraèdres foguèt utilizat de tetraèdres de material reflector, ont una sequéncia de 35mm de Slit-Scan èra projectada sus una de las fàcias, aquel processús se repetissiá per cada fácia de cada tetraèdre. Lo fons se creèt amb una variacion de la tecnica que las diapositivas èran projectats sus una superfícia cilindrica de Plexiglas refletritz. D'aquel biais lo resultat final es pas un plan qu'ocupa tot l'ecran. Las sequéncias que mòstran de nebulosas e estrelas espetant foguèt creadas utilizant gotas d'esmalts, pinturas a d'autres produches quimics de diferentas densitats e de colors dissolts dins l'aiga. Aquelas sequéncias utilizavan un camp filmatge pas mai grand qu'un paquet de tabat. Los imatges de tèrras estranhas d'una planeta desconeguda èran de simples enregistraments preses d'en l'aire e après retocadas amb lo modèl de color CMJN.
Pese
Alimentacion unama
Lo pese fresc es la matèria primièra d'una importanta industria de mesa en consèrva (apertizacion e surgelacion).
2001, una odissèa de l'espaci
Benda Sonora, dialògs e efèctes sonors
La benda sonora de 2001: una odissèa de l'espaci  ten un ròtle important dins lo filme. Lo pauc de dialògs, de sequéncias amb de longs silencis e l'usatge de musica ja compausada, e a vegada coneguda, al luòc d'utilizar una benda sonora creada especialement pel filme, fa que la benda sonora e los efèctes sonors atirèron una atencion especiala de l'espectador. Los compositors e las òbras utilizadas son:
Estrées-sur-Noye
Istòria
Lo nom Estrées es un tèrme de ancià francés, issu del latin strata (via), #que designava una « via cobèrta de pèiras planas », per oposicion a rupta (via) > rota. S'es conservat dins la majoritat de las lengas romanas (cf. Lo italian e lo romanés strada) e a #èsser manlevat pel germanique (cf. Lo anglés street, lo alemand Straße e lo néerlandais straat ). La paraula estrée a desaparegut del francés a la fin del Mièja Edat, mas demòra en un grand nombre de toponymes, particularament en lo nòrd de la França, en soslinhant la proximitat d'una via romaine. Aicí, la via romaine es la cauçada Brunehaut.
2001, una odissèa de l'espaci
Benda Sonora, dialògs e efèctes sonors
Musica de György Ligeti. Interpretada per Stuttgart Schola Cantorum. Dirigida per Clytus Gottwald.
Musica de Richard Strauss. Interpretada per Wiener Philharmoniker ( sens èsser creditat ). Dirigida per Herbert von Karajan ( sens èsser creditat ).
Musica de György Ligeti. Interpretada per The Bavarian Radio Orchestra. Dirigida per Francis Travis.
Musica de Johann Strauss II. Interpretat per Berliner Philharmoniker. Dirigida per Herbert von Karajan. Cortesia de Deutsche Grammophon.
Estrées-sur-Noye
Istòria
Lo toponyme #èsser mencionat successivament Estrées dempuèi 1191, Strata l'an 1230 e .
Estatut civil costumièr de Nòva Caledònia
L'estatut civil costumièr es, en Nòva Caledònia, un regim de drech civil derogant al còde civil francés. Es autrejat als canac en vertut de l'article 75 de la Constitucion e de la lei organica.
Pese
Alimentacion unama
Las granas dels peses secs torradas son un substitut del cafè.
Absida
right|thumb|Representacion esquematica d'una catedrala. Lo [[cabèç d'aquel temple i a tres absidiòlas dispausadas de forma radiala e dubèrtas cap a un deambulatòri.]] L'absida es una construccion adossada a la nau o a las naus d'una glèisa o santuari, plan sovent de forma mièg circulara, pasmens que n'i a de quadrangularas (absidas carradas) e poligonalas. Sovent es cobèrta d'una vòlta (sovent de quart d'esfèra) e de costuma se tròba darrièr l'altar formant de capèlas.
Estatut civil costumièr de Nòva Caledònia
Istòria
Lo còde de l'indigenat, mis en plaça pels descrets de a1874 et 1881, es aplicat totalement en Nòva Caledònia en 1887. Fa dels melanesians de « subjèctes de la França », gausissent de pas cap de drech civil mas sonque de lor drech personal balhats ear la religion e la costuma. Pagavan alara un impòst de capitacion, son someses a las requisicions de man d'òbras al benefici de las autoritats o dels colons. Lo governaire nomena los caps de tribú e los grands caps e limita lors poders.
Absida
Ont s'i installan lo presbitèri o un altar.
Estatut civil costumièr de Nòva Caledònia
Istòria
La practica de la mascariá e tanben lo pòrt d'arma o lo fach de circular nuds sont enebits.
Battenans-Varin
Battenans-Varin es una comuna francesa, situada dins lo departament de Dobs e la region de la Franca Comtat.
Estatut civil costumièr de Nòva Caledònia
Istòria
Pasmens, un primièr endag d'integracion es lançat amb l'instauracion de l'estatut civil particular pes autoctòns per l'arrestat del 21 de junh de 1934, qu'instituís l’estat civil dels autoctòns ciutadans d'estatut civil particular, per prene en compte de proceduras costumièras relativas a unes actes coma lo maridatge o l’adopcion.
Pese
Comercializacion
Los peses frescs en grana se presentan jos tres formas : frescs, en consèrva o susgelats. En França se consomís 2,2 kg per persona e per an, amb sonque 250 g de peses frescs de destecar (2001).
Absida
Quand una o mai absidas se tròban en una posicion segondària o son de dimensions redusidas a respècte d'una autra dins un meteis edifici, se nomenan absidiòlas. Dins aquel cas son plaçadas contra l'edifici e son dubèrtas en forma radiala a l'entorn d'un deambulatòri.
Pese
Comercializacion
Los peses frescs, comercializats en tecas, son un produch de sason que la consomacion demora marginala. Dins l'Union europèa, los peses de destecar e los manjatot devon respectar de normas de comercializacion fixadas per un reglament comunautari de 1999, que prevei per exemple la classificacion es doas categorias.
Absida
Concernissent los estils artistics, e malgrat que se tròba tot lo long de l'istòria de l'art, las composicions d'absidas, seguent de multiplas solucions e disposicions, trobèt lo vam a l'epòca romanica. right|200px|thumb|Absida de la capèla de Santa Agata de [[Lengon]]
Estatut civil costumièr de Nòva Caledònia
Istòria
Lo còde de l'Indigenat es fin finala abolit successivament per l'ordonança del 7 de març de 1944 (suppression de l'estatut penal de l'indigenat), la lei Lamine Guèye del 7 d'abril de 1946 (nacionalitat francesa plena e entièra a totes los Franceses, indigèns compreses) e l'estatut del 20 de setembre de 1947 (egalitat politica e accès egal a las institucions). Los canacs obtenon alara la libertat de circulacion, de proprietat, e lors drechss civils. Los canacs obtenon donc teoricament lor drech de vòte en 1946, mas aquò es aplicat progressivament e reconegut a causa d'un debat local sus la possibilitat de crear un doble collègi electoral: sonque 267 canacs obtenon lo drech evectiu de votar en 1946, puèi la lei del 23 de mai de 1951 alargant lo collègi electoral indigèn dins los territòris d'otramer permet a 60 % dels melanesians en edat de votar d'i accedir e fin finala lo sufragi universal es plenament realizat pel decret del 22 de julhet de 1957.