cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Solvent
Classificacion segon la polaritat
Existís dos tipes de solvents polars. Lei solvents protics (ò protogèns) an un ò plusors atòms d'idrogèn susceptibles de formar una liason idrogèn. Per exemple, es lo cas de l'aiga, dau metanòl ò de l'etanòl. Lei solvents aprotics an un moment dipolar non nul mai pòdon pas participar a la formacion d'una liason idrogèn. Es lo cas de l'acetonitril, dau dimetilsulfoxid e dau tetraidrofuran. Lei solvents apolars son caracterizats per un moment dipolar nul. L'exemple tipic es aqueu deis idrocarburs apolars coma lo benzèn, leis alcans linears e leis alcèns.
Novèla Accion Reialista
alt=|vinheta|Logo de la revista de la NAR, «Le Lys Rouge» (en [[occitan Lo Lis Roge).]] La Novèla Accion Reialista (en francés Nouvelle Action royaliste), abreujada NAR, es un movement politic francés monarquic fondat en 1971. Los aderents de la NAR son considerats coma de «reialistas d'esquèrra». Son cap, Bertrand Renouvin, cridèt sos partisans a votar pel socialista François Mitterrand durant las eleccions presidencialas de 1981 e de 1988. En novembre de 1989, la NAR a rejonch lo movement «89 pour l'égalité», que luchèt per obténer lo drech de vòt dels immigrats als costats de SOS Racisme.
Solvent
Classificacion segon la natura quimica
Existís tanben un sistèma de classificacion fondat sus la natura quimica dei solvents. Son ansin dichs « solvents inorganics » lei compausats mineraus coma l'acid sulfuric e l'amoniac. Lei « solvents organics » contènon d'atòms de carbòni. Son generalament devesits entre tres familhas : lei solvents idrocarbonats (alcans, alcèns, benzèn, etc.), lei solvents oxigenats (etanòl, acetona, acid acetic, etc.) e lei solvents alogenats (tricloetilèn, diclorometan, etc.).
Baao
Baao es una municipalitat de la província filipina de Camarines del Sud.
Solvent
Classificacion segon l'origina
Aquela classificacion a un interès tecnic e logistic car es basada sus lo mejan de produccion dau solvent. La màger part dei solvents actuaus intran donc dins la categoria dei « solvents petroquimics » car son produchs per l'industria petroliera. Pasmens, existís d'autrei grops coma lei « biosolvents » que son eissits de la valorizacion de biomassa vegetala (fusta, sucre, etc.). Una meteissa substància quimica pòu far partida de plusors categorias dins aqueu sistèma.
Toxicitat
Fòrça solvents presentan de riscs per la santat siá en causa de seis efiechs a tèrme cort (poder corrosiu de l'acid sulfuric concentrat...) siá en causa de seis efiechs a tèrme lòng (proprietats cancerigenas...). Per aquela rason, l'usatge de mai d'un solvent necessita lo respècte de certanei règlas. De mai, existís de projèctes destinats a trobar de solvents mens perilhós.
Vâradei
Lo varadei (Vâradei) es una lenga construcha inventada per Libor Sztemon.
Descripcion de la lenga
Es una lenga construcha indoeuropèa. S'escriu ambe l'alfabet latin, e las letras Â, È e Ë. Libor Sztemon daissèt pas cap de descripcion de la lenga, mas sonque de tèxtes.
Fonts
Coneissèm pas qu'aquels dos tèxtes crestians.
Lexic
Lo lexic del varadei es indoeuropèu.
Cali (Colómbia)
Cali es la tresena vila de Colómbia en populacion, e la capitala del departament de Valle del Cauca. Sa populacion totala èra 2,068,387 abitants en 2005. Sa superfícia totala es 542 km².
thumb|250px|left|La vila de Santiago de Cali.
.购物
(pr. gòuwù, "crompas", en chinés, Punycode .xn--g2xx48c) es un nom de domeni generic. Es en servici dempuèi lo 16 de genièr de 2016.
Vaux-en-Dieulet
es una comuna francesa del departament de las Ardenas e de la region de Champanha e Ardena.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Alcaudete
Alcaudete es un municipi de la província espanhòla de Jaén e de la Comunautat Autonòma d'Andalosia.
Roberto Rossellini
Roberto Rossellini (nascut en 1906, m. 1977) foguèt un important realizator italian de cinèma, del genre Neorealisme. Son filme mai conegut es Roma città aperta (1945).
Es lo paire de l'actritz Isabella Rossellini, fruit d'un romans amb l'actritz Ingrid Bergman.
Filmes
Títols en italian:
ISO 4217
L’ISO 4217 (ICS 03.060 e 01.140.30) es una nòrma internacionala que definís de còdes de tres letras per las monedas del monde coma EUR per l'èuro, USD pel dolar american, JPY pel yen o encara BTN pel ngultrum botanés ; vejatz per aquò la lista completa dels còdes ISO 4217.
Aquò elimina las confusions d'identificacion causadas per d'unes noms de devisas coma dolar, franc o liura utilizats dins de pïses fòrt nombroses e qu'an de tausses de cambi fòrça diferents.
Aquela nòrma definís tanben las relacions entre l'unitat monetària màger e sas subdivisions.
.alipay
(acorcha d’Alibaba e de pay, "pagar", en anglés) es un nom de domeni generic. Es en servici dempuèi lo 16 de genièr de 2016.
Aldeaquemada
Aldeaquemada es un municipi de la província espanhòla de Jaén e de la Comunautat Autonòma d'Andalosia.
Douriez
es una comuna francesa, situada dins lo departament del Pas de Calais e la region del Nòrd-Pas de Calais.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Liessies
es una comuna francesa del departament del Nòrd e de la region del Nòrd-Pas de Calais.
Plumaugat
Pluvaelgad en breton ( Plumaugat en francés) es una comuna bretona, situada dins lo departament de las Còstas d'Arvòr e la region de Bretanha.
Geografia
La municipalitat de Plumaugat a situat en las Còstas-de Armor, al limit del Ille-e-Vilaine. Es a 4 km de la RN 12 (en connectant Roazhon a Sant-Brieuc).
Plumaugat A recorregut per la Rance #çò que lududes conferís un aspècte vallonné. Los païsatges i son principalament de bocages amb totun dels bòsques (14 % del territòri aperaquí)
La commune de Plumaugat est située dans les Côtes-d'Armor, à la limite de l'Ille-et-Vilaine. Elle est à 4 km de la RN 12 (reliant Rennes à Saint-Brieuc).
Plumaugat est parcourue par la Rance ce qui lui confère un aspect vallonné. Les paysages y sont principalement de bocages avec toutefois des forêts (14 % du territoire environ)
Istòria
La municipalitat de Plumaugat i auriá vist nàisser Nominoë (primièr rei de Bretanha) mas cap de document istoric pas la testifica. Totun, la parròquia existís polit e plan a aquela epòca doncas qu'un document en datant de 863 parlar d'una donation d'una de las siás abitantas.
Lo nom de la municipalitat ven de plòu #que significa parròquia (denominacion pro freqüenta a Bretanha) e Maugat (nom del sant fondator). Plumaugat Es doncas la parròquia de Maugat.
La commune de Plumaugat aurait vu naître Nominoë (premier roi de Bretagne) mais aucun document historique ne l'atteste. Toutefois, la paroisse existe bel et bien à cette époque puisqu'un document datant de 863 parle d'une donation d'une de ses habitantes.
Le nom de la commune vient de plou qui signifie paroisse (dénomination assez fréquente en Bretagne) et Maugat (nom du saint fondateur). Plumaugat est donc la paroisse de Maugat.
Elle compte de nombreux monuments, notamment :
.alibaba
(marca, del personatge de contes Ali Baba) es un nom de domeni generic. Es en servici dempuèi lo 16 de genièr de 2016.
Chasèlas (Charanta)
Chasèlas o Chaselas (Chazelles en francés) es una comuna situada dins lo departament de Charanta e la region de Novela Aquitània, ancianament de Peitau-Charantas.
La Chapelle-Iger
La Chapelle-Iger es una comuna francesa, situada dins lo departament de Sèina e Marna e la region d'Illa de França.
Chasèlas (Charanta)
Toponimia
Las atestacions ancianas son, per luec:
La Chapelle-Iger
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Chasèlas (Charanta)
Istòria
Chazelles a ocupat dempuèi lo Neolitic coma la testifiquen los vestigis trobats en las baumas dau Cairoi compausadas d'una desena de salas connectadas per galariás de stalactites de blancor considerabla. Lo nom de Chazelles provendriá de la paraula "caselas", que significa "de pichonas casas (ostals)" en occitan.
Possedissèm pas de documentacion abans las Estats Generaus.
En 1838 s'installa a la Carbonera (per 4 ans) una escòla d'agricultura en aquela municipalitat rurala que produsissiá alavetz sustot de cerealas, mas tanben de canabàs, de castanhas e de vin.
Al començament dau segle XX s'installan de talhièrs de talha de pèiras.
Italie (mètro de Rennes)
Istòria
L'estacion dobriguèt lo 15 de març de 2002.
Chasèlas (Charanta)
Lista daus maires
miniatura|dreita|Roge: La [[Comunautat de comunas de La Ròcha Focaud e Pòrta de Perigòrd|CC de La Ròcha Focaud e Pòrta de Perigòrd dins Charanta A. Frontiera òc/oïl<br/ >B. Comunas occitanas<br/ >C. Comunas emb un bocin occitan<br/ >D. Comunas peitavinas-sentongesas]]
Italie (mètro de Rennes)
Situacion
Es situada dins lo quartièr d'Italie.
Chasèlas (Charanta)
Nòtas e referéncias
<references group="N"/>
Henri Fréville (mètro de Rennes)
vinheta|L'estacion. Henri Fréville es una estacion de la linha A del mètro de Rennes.
Istòria
L'estacion dobriguèt lo 15 de març de 2002.
Andelot e Blancheville
Andelot e Blancheville (en francés, Andelot-Blancheville) es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Nauta Marna e la region de Champanha-Ardena.
Foguèt creada en 1973 en fusionar Andelot e Blancheville.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
La Celle-Condé
La Celle-Condé es una comuna francesa, situada dins lo departament de Char e la region dau Centre.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Senta Eulàlia (Gironda)
Senta Eulàlia, nom convencionau (Sainte-Eulalie en francés), es una comuna bordalesa de Guiana, administrada per lo departament de Gironda de la region de Novèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Geografia
La comuna se situa au nòrd de l'Entre Duas Mars, entre Garona e Dordonha, dens lo nord-èst de l'aira urbana de Bordèu e dens son unitat urbana.
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
Bénédicte Boyrie-Fénié cita quauques fòrmas ancianas : Sancti-Eulalii in Baresio, en 1273, Sancte-Eulaye-in-Baresio, en 1273-1289, Sancte-Euladie-Enbares (parropia de ~), en 1311, Sancte-Eulalie in Baresio (a cappellano ~), en 1332. Las pus interessantas lingüisticament son la segonda e la tresena. La senta onorada dens lo nom de la comuna es Senta Aulària de Barcelona (varianta de son nom dominanta en occitan), en latin Sancta Eulalia, martirizada a Barcelona en 304,. Dens lo nom de la senta, lo passatge de l'iniciala E- a A-, present dens la màger part de las fòrmas occitanas (Aulària, Alàusia, Aralha, etc) e divut au contacte de -a finau de Senta e de E- iniciau d' Eulàlia, s'es pas passat. En efècte, en Gasconha occidentala, senta se pronóncia [sentə] dempui una epòca de mau precisar, mès probablament anciana (neutralizacion de e e de a atòns, coma en catalan oriental). La dissimilacion, generala en occitan, divuda a la preséncia de duas -l- successivas, a donat -d- per la segonda, benlèu damb d'estapas intermediàrias. Aqueth -d- intervocalic es fragile, çò qu'explica lo balançament, aus sègles XIII e XIV, entre Eulàdia (fòrma de 1311) e Eulaia (fòrma de 1273-1289). A comparar damb Senta Aulaia (Perigòrd), que benlèu fut un *Senta Aulàdia. La fòrma latinizada Senta Eulàlia, causida per Bénédicte Boyrie-Fénié, es purament convencionala, pr'amor que lo nom modèrne de la comuna es pas coneishut prau moment.
Lo determinant present dens las atestacions, Enbares (legir En Barés o En Varés) representa *in Vallensem, « au lòc de las vaths », çò qu'expliquèt Jacques Boisgontier, e qu'es a l'origina dau nom d'Ambarés (o Envarés).
.softbank
(acorcha de soft bank, "banca leugièra", en anglés) es un nom de domeni generic depausat per l'entrepresa bancària japonesa ソフトバンク株式会社 (Sofutobanku kabushiki-gaisha). Es en servici dempuèi lo 16 de genièr de 2016.
Rive-de-Gier
Rive-de-Gier es una comuna francesa, situada dins lo departament de Léger e la region d'Auvèrnhe Ròse Aups.
Saint-Georges-de-Poisieux
Saint-Georges-de-Poisieux es una comuna francesa, situada dins lo departament de Char e la region dau Centre.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Zabiba
thumb|Un [[Hajj|pelegrin emb una zabiba a la surtida de la mosqueta al-Harâm, a La Mèca.]] thumb|[[Hamadi Jebali, ancian chef dau governament tunisian.]]
La zabiba o zebiba (en arabi زبيبة, litt. « rasim »), o enquera tabaâ (de l'arabi, litt. « tampon » ), es 'na marca sur lo front de quauqu'uns musulmans. Qu'es 'na fòrma d'iperqueratòsi, deguda au contacte regulier dau front emb lo tapis de pregiera posat sur lo sòu.
Gotavernissa
Gotavernissa (Goutevernisse en francés) es una comuna gascona, al mens istoricament, en Volvèstre, situada dins lo departament de la Nauta Garona e de la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Geografia
Comuna de l'airal urban de Tolosa situada en Volvèstre a al Sud de Murèth e  al sud de Tolosa.
Istòria
Pendent l'Ancian Regime, Gotavernissa èra de l'eleccion de Comenge, doncas de la província de Gasconha, de la generalitat d'Aush, de la diocèsi de Rius, de la senescauciá de Pàmias. En 1790, Gotavernissa èra del canton de Montesquiu de Volvèstre, en l'an VIII, del canton de Rius, en l'an X de Montesquiu, puèi tornèc al canton de Rius en l'an XII, d'aquí a sa supression en 2015. La glèisa qu'es devath lo patronatge de Sent Joan Baptista. Gotavernissa qu'estó temporàriament incorporat a Gençac en l'an VIII
Bòl
Un bòl, una bòla o una escudèla es un element de vaissèla que servís subretot per dejunar mas que pòt tanben utilizar a qué que siá moment de la jornada. Se fa servir mai sovent per beure de lach, de cafè, de tè, o autres.
Ca Mau
Ca Mau (en vietnamian Thành phố Cà Mau) es la vila de la provincia de Ca Mau, Vietnam. Sa populacion èra estimada a 204,895 abitants, en 2009. Sa superfícia totala es 250 km².
Bòl
Los bòls pòdon èsser fabricats amb de materials diferents: de ceramica (porcelana, gres, et faïença), de plastic, de metal, de fusta. Segon lo material que foguèron fabricats, los bòls se pòdon utilizas per calfar d'aliments al microondas.
Ca Mau
thumb|300px|left|Ca Mau.
Bòl
De variantas de bòls existisson: amb d'aurelheats que servisson de manadas, o encara des bòls personalizats amb lo prenom de son proprietari inscrich dessús.
Andújar
Andújar es un municipi de la província espanhòla de Jaén e de la Comunautat Autonòma d'Andalosia.
Seán MacBride
Seán MacBride (1904-1988) foguèt un òme politic irlandés, ministre dels Afars Estrangièrs de la Republica d'Irlanda. Foguèt tanben lo fondator d'Amnistia Internacionala (Amnesty International). Recebèt lo Prèmi Nobel de la Patz en 1974.
Cation
Un cation (del grèc ancian: κατά ("aval") e ἰόν ("que va")) es un ion de carga electrica positiva, deguda al fach d'una manca d'electrons. Son opausat es l'anion qu'a una carga electrica negativa.
Clemenceau (mètro de Rennes)
vinheta|Una [[Boca de mètro|boca de l'estacion.]] Clemenceau es una estacion de la linha A del mètro de Rennes.
Istòria
L'estacion dobriguèt lo 15 de març de 2002.
Situacion
Es situada dins lo quartièr de La Binquenais.
Ancteville
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Javier Bardem
Filh de l'actritz Pilar Bardem, es lo rèirefilh dels actors Rafael Bardem e Matilde Muñoz Sampedro e lo nebot del realizator Juan Antonio Bardem amai lo cosin del realizator Manuel Bardem. Es lo fraire de l'actor Carlos Encinas Bardem e de l'actritz Mónica Encinas Bardem.
Es lo marit de Penélope Cruz (dempuèi julhet de 2010). An un filh, Léo Encinas Cruz, nascut lo 22 de genièr de 2011.
Comencèt lo cinèma a l'atge de 11 ans. Trabalhèt amb los realizators Pedro Almodóvar, Bigas Luna e Woody Allen.
Es lo primièr espanhòl candidat als Oscars en 2000 (per Antes que anochezca / Before Night Falls). Lo recebèt en 2008 per No Country for Old Men.
Harry Styles
right|250px|thumb|Harry Styles en 2022 Harry Edward Styles, nascut lo 1èr de febrièr de 1994 a Redditch (Anglatèrra), es un cantaire, musician e actor britanic.
Javier Bardem
Foguèt a de mai internacional de rugbi de XV dins l'equipa de la Pell de Brau...
Harry Styles
En 2010, participa a l'emission de cant The X Factor e forma lo boys band anglo-irlandés One Direction ambe l'irlandés Niall Horan, los angleses Louis Tomlinson e Liam Payne, e lo britanic anglo-paquitanés Zayn Malik. En seguida de la partença del cantaire Zayn Malik en 2016, One Direction fa una pausa. Harry Styles comença alara una carrièra sòlo.
Javier Bardem
Prèmis
Recebèt :
Arjona
Arjona es un municipi de la província espanhòla de Jaén e de la Comunautat Autonòma d'Andalosia.
Primièra Crosada
thumb|right|600px|Mapa de la primièra crosada (1096-1099).
La primièra crosada (var. primiera crosada, primèira crosada, primèra crosada, purmèra crotzada) es una crosada que se debanèt de 1096 a 1099 après, entre autres, lo refús intervengut en 1078 dels turcs seleucidas de daissar liure lo passatge als pelegrins crestians cap a Jerusalèm.
Premicis
En 1078, los Turcs seldjokidas delòtjan de Jerusalèm los Arabis abbassidas qu'i èran installats dempuèi 637. Un periòde d'accès liure a Jerusalèm pels pelegrins crestians s'acaba alara. Dins lo meteis temps, vençuts a la batalha de Manzikert en 1071, los Bizantins pòdon pas empachar los Turcs de s'establir a Nicèa en 1078 e d'i fondar un reialme en 1081.
A la fin del sègle XI, l'emperaire Alèxis I Comnèn, que son Empèri Crestian d'Orient es menaçat pels Turcs, demanda mantun còp lo secors de Roma contra los Seldjokidas. En 1095 al moment d'un sejorn en França, lo papa Urban II pren acte de la furor dels cavalièrs a qui los Turcs barran d'ara enlà lo camin de Jerusalèm (que los Arabis avián totjorn daissat liure) e respond a la demanda d'Alèxis I. Atal, lo 27 de novembre de 1095, al cors del concili de Clarmont que faguèt acampar, lo papa fa una crida a la crosada, e predica per secórrer l'emperaire bizantin e la liberacion de la Tèrra Santa a Jerusalèm. En escambi de lor participacion a la crosada, promet lo perdon de lors pecats als cavalièrs qu'anarián portar secors als crestians d'Orient.
Designa Ademar de Montelh, evesque del Puèi de Velai, per dirigir aquesta crosada.
La crosada populara
Lo pichon pòble reagís en grand nombre, en particular a l'apèl de Pèire l'Ermita que l'a presicada en Berric e ont cridèt lo famós « Dieu o vòl », en Orleanés, a Poissy ont Gautier Sans-Avoir lo rejonh, en Champanha e en Lorena.
Lo 12 d'abril de 1096 es amb aperaquí 15,000 pelegrins que Pèire l'Ermita e Gautier Sans-Avoir pervenon a Colonha. Aquestas crosadas popularas s'acompanhan de persecucions contra los josieus.
Gautièr, menant una majoritat de Franceses, quita primièr Colonha e ganha Ongria ont lo rei Coloman li acòrda lo liure passatge. A Semlin, darrièra plaça ongresa abans lo territòri bizantin, d'incidents amb los Ongreses se sòldan per l'escòrgament de setze rebalaires. Arribant a Niš lo 18 d'agost, Gautier contunha sa rota via Sòfia, Philippopoli e Andrinòple fins a Constantinòple qu'atenh lo 20 de julhet jos escòrta bizantina.
Per far bona mesura, investisson puèi e pilhan Belgrad, desertada de sos abitants qu'avián trobat refugi en territòri bizantin sus l'autra riba de Sava. Temptant de renovelar lors proesas a Niš, las tropas de Pèire son mesas al pas pel governador Nicetas que lor permet de contunhar lor camin sonque a la condicion exprèssa de s'arrestar pas mai de tres jorns davant una vila.
Aquela tropa se presenta fin finala davant Constantinòple lo de 1096. Lai, l'emperaire Alèxis I lor conselha, dins un primièr temps, d'esperar la crosada menada pels barons, mas davant lors excèsses, lor fa traversar lo Bosfòr lo 6 d'agost e lor assigna la plaça fòrta de Kibotos (Civitot).
Harry Styles
Son primièr album, Harry Styles, sortís en 2017. Se classa demest los dètz melhors albums au Reialme Unit e aus Estats Units.
Primièra Crosada
La crosada populara
En setembre, rasian los environs de Nicèa e una banda, dirigida per un nòble italian del nom de Renaud s'apodera del castèl de Xerigordon. Lo 29 de setembre, un contingent d'òmes armats mandat pel sultan Kilij Arslan repren la plaça fòrta.
Lo 21 d'octobre de 1096, lasses d'esperar, se remeton en movement cap a Nicèa, mas son exterminats tot escàs sortits del camp de Civitot. Gautier-sans-Avoir, lo comte d'Uc de Tubinga e Gautier de Teck pèrdon la vida dins aquel combat. Sus 25,000 òmes, sols 3000 pervenon a rejónher l'Empèri Bizantin. S'amalgaman a la crosada dels barons, donant los terribles tafurs.
Las crosadas « alemandas »
Parallèlament a la crosada de Pèire l'Ermita, d’autras bandas s’illustran per de desòrdres encara mai grands. Son las bandas de Volkmar/Folkmar, de Gottschalk, d’Emich de Flonheim e d'Emich de Leisingen.
La crosada dels barons
thumb|right|250px|Raimon de Sant Gèli e Ademar de Montelh
Harry Styles
En 2019, son segond album, Fine Line, puja dins las primièras plaças dels classaments mondials.
Primièra Crosada
La crosada dels barons
Se los sobeirans respondon pas a l'apèl del papa, de grands feudals o fan :
Harry Styles
A la debuta de 2022, sortís lo single As It Was qu'anóncia son tresen album Harry's House.
Primièra Crosada
La crosada dels barons
Quatre armadas se constituisson per de regropaments regionals :
Harry Styles
Harry Styles es tanben actor, a per exemple jogat dins lo film Dunkirk de Christopher Nolan. Apareis dins los films Don't Worry Darling d'Olivia Wilde e My Policeman de Michael Grandage. Pendent la sortida del film Les éternels produch per Marvel Studios, Harry Styles fa una corta aparicion a la fin, anonciant son ròtle de Starfox.
Es lo primièr mascle a pausar per la revista Vogue en 2020. L'annada seguenta, desvèla sa marca de cosmetica pas genrat, Pleasing. Una collaboracion entre lo cantaire e Gucci espelís en novembre de 2022.
Primièra Crosada
La crosada dels barons
Lo primièr que partiguèt foguèt Uc de Vermandés, comte de Vermandés e fraire cabdèt del rei de França Felip I. Quitèt França cap al mitan del mes d'agost de 1096 amb una seguida respectabla e passant per Itàlia, recebèt l'estendard de Sant Pèire a Roma. Godofred de Bouillon, senhor de Bouillon e duc de Bassa Lotaringia, que financèt son expedicion per la venda o en ipotecant d'unas de sas possessions, partiguèt tanben al mes d'agost de 1096. Boemond de Tarent decidiguèt de se crosar quand las primièras tropas francesas traversèron Itàlia, e abandonant lo sètge d'Amalfi qu'èra a entreprendre, levèt una armada normanda e partiguèt per Constantinòple, amb son nebot Tancrèd. Lo comte de Tolosa, Raimon de Sant Gèli, acampèt, quant a el, amb lo legat del papa Ademar de Montelh, la màger de las armadas dels crosats, que traversèt Dalmàcia, non pas sens dificultats, durant l'ivèrn e pervenguèt a Tessalonica al començament d'abril de 1097 e Constantinòple lo 21 del meteis mes.
L'arribada a Constantinòple
Un dels primièrs que respond a l'apèl d'Urban II en 1095, Jaufré de Bolhon, ven tanben un dels principals caps de la primièra crosada. Partit de Verzelai amb una seguida nombrosa, passa per Ratisbona, Viena, Belgrad e Sòfia, arriba a Constantinòple lo 23 de decembre de 1096, e se tusta tanlèu a Alèxis I Comnèn. Los Meridionals se presentan davant Constantinòple en abril de 1097. D'incidents surgisson amb l’arribada de tropas pus importantas, entre Raimon de Tolosa e los mercenaris pechenègas, entre Boemond e los abitants de Castoria que li refusan lo ravitalhament.
Uc de Vermandés, arribat primièr a Constantinòple aprèp un naufragi al moment de la traversada de l’Adriatica, prèsta sens dificultat a Alèxis lo jurament. S'estimant fisèl subjècte e òme vassal del sol emperaire germanic, Jaufré de Bolhon refusa d'en primièr de prestar lo jurament d'aleujança exigit pel basileus de totes los caps crosats. Li cal copar los viures per lo far cedir. Sacrifica enfin sos principis a l'esperit de crosada e prèsta a contracòr lo jurament requerit. S'engatja atal a remetre al basileus totes los territòris qu'an apartengut a l'Empèri Bizantin que poiriá levar a l'Islam. Trionfant e magnanim, Alèxis Comnèn testimònia de sa satisfaccion en lo comolant de presents somptuoses : cavals de prètz e vestits de parada, teissuts precioses e cofrets emplenats de besants d'aur. Raimon de Sant Gèli, pretextant que podiá pas servir d’autre sobeiran que lo Crist, se'n ten a jurar de respectar la vida e l’onor de l’emperaire. Boemond de Tarent prestariá volontièr jurament, s'òm lo nomenava grand domestic de l’Orient, carga que li balhariá lo comandament de las fòrças imperialas en Asia Menora, per consequent lo comandament de l’expedicion. Çaquelà, Tancrèd de Hautavila se sostrai al jurament en passant sus la riba asiatica.
La traversada d'Anatolia
Aprèp l'acampament de las quatre armadas, los crosats amb de tropas bizantinas se dirigisson cap a Nicèa qu'es assietada a partir de mai 1097. Çaquelà, quand la vila es a mand d'èsser presa, lo 16 de junh, los Turcs causisson de se rendre als Bizantins e los crosats son suspreses, siquenon decebuts, de veire d'un còp la bandièra bizantina flotar sus la vila que s'aprestavan a atacar.
Los crosats se tòrnan encaminar cap a la Tèrra santa. De son costat Qilij Arslan I, sultan de Rom, bat lo rapèl dels Turcs seldjokidas e ataca per suspresa los crosats a la batalha de Dorilèa, lo de 1097. La victòria dels crosats lor dobrís la via d'Anatolia.
L’armada progrèssa dificilament, endurant lo talent e la set, perdent sos cavals en grand nombre e rendent los guidas grècs responsables de sos mals. Venceires dels Danichmendidas e de l’emir de Capadòcia a Eraclèa, los crosats travèrsan Taurus e son aculhits favorablament en Cilicia pels Armènis installats lai dempuèi lo mitan del sègle XI.
Lo sètge e la presa d'Antiòquia
thumb|right|250px|[[Ademar de Montelh a Antiòquia]] Lo 20 d'octobre, los crosats arriban davant Antiòquia. Lo nebot de Boemond, Tancrèd, e Baudoïn de Bolonha s’emparan de las plaças cilicianas de Tarsa e de Mamistra, qu’abandonan après de dissensions. Baudoïn va apuèi dins lo Naut Eufrates, ont pren Ravendel e Turbessel, que daissa en fèu als companhons armènis que l’an guidat. Apelat a Edessa per l’armèni Thoros, desirós de saquejar la tutèla turca, ven son filh adoptiu e eiretièr.
Lo blocatge d'Antiòquia comença en novembre, amb de material aportat per una flaüta genovesa. Mas l’ivèrn rend lo ravitalhament dificil. Malgrat las victòrias ganhadas sus las armadas de Damasc (decembre), puèi d’Alèp (febrièr de 1098), lo moral dels assietants es fòrt bas. Las defeccions son nombrosas (Pèire l'Ermita, Estève II de Bles, e lo cap del contingent bizantin sospechat d’intrigar amb los Turcs). Boemond capita de se far prometre la vila al detriment de l’emperaire de Bizanci s’i entrava primièr.
Un soslèvament desbarrassa Baudoïn de Bolonha de Thoros d’Edessa en març de 1098. Baudoïn, son eretièr, fonda lo comtat d'Edessa. Boemond capita d'entrar dins Antiòquia amb la complicitat d’un dels desfenseires (3 de junh de 1098). Los crosats, entrats dins la vila, se tròban en situacion d’assietats, entre la garnison turca demorada dins la ciutadèla, e los prodèls conduches per l’atabey de Mòssol, Kerbogha. Una seria de visions e la descobèrta de la santa Lança lor permeton de gardar lo moral. Mas de fugitius, persuadits de la casuda imminenta de la vila, an rejunt Alèxis Comnèn qu'a atench Philomelium al cap d’una armada de secors. Alèxis, que vòl gardar las conquistas fachas per la crosada (Esmirna, Efès, Sardas), e ten pas a se mesurar a Kerbogha, se revira. Boemond de Tarent, victoriós de Kerbogha (28 de junh), mestreja Antiòquia. Sol Raimon de Sant Gèli pretend de far respectar los dreches de l’emperaire sus la vila. Mas coma Alèxis a pas portat assisténcia a sos vassals, aqueles se considèran deligats de lor engatjament. La crosada a romput amb Bizanci.
Durant l’estiu, mentre qu’una epidemia regna a Antiòquia e empòrta lo legat Ademar de Montelh, los crosats s'espandisson dins las regions vesinas, s’emparan al sud de Lattaquié e de Ma`arrat, ont consolidan lors posicions en Cilicia. Las esitacions del conselh dels barons al subjècte d'Antiòquia e del comandament irritan la rèsta de l’armada, que destrusís las fortificacions de Maarrat, conquerida per Sant Gèli per lo fòrçar de partir.
Aprèp la presa d'Antiòquia, lassat de la pelejada interminabla qu'opausa Boemond de Tarent e Raimon de Sant Gèli, Jaufré se retira temporàriament çò de son fraire Baudoïn a Edessa, d'ont rejunhís los crosats quand tòrnan prene enfin la rota per Jerusalèm. Qualques cronicaires evòcan la preséncia de practicas antropofagas al cors del sètge d'Antiòquia. Atal, aprèp la conquista de Palestina, Raol de Can, cronicaire de la primièra crosada escriviá : « A Maarat, les nôtres firent cuire les païens adultes dans des marmites e embrochèrent les enfants pour les manger rôtis. »
S'agís çaquelà aicí d'una legenda nascuda de rumors entretengudas per Boemond de Tarent al començament del sètge d'Antiòquia. Aqueste sap que i a d'espions turcs dins los environs alara met en scèna de marmitas ont fa bolhir de còsses per propagar la terror en çò de l'enemic en se fasent passar per d'antropofags. Eventualament, es possible que d'unes crosats butats dins los retrancaments ultimes de la subrevida ajan pogut tombar dins aquelas practicas mas s'agissiá segurament pas alara de practicas fachas amb plaser al grand jorn dins de marmitas. Boemond de Tarent va doncas inspirar la paur als musulmans que van far resson d'aquela descobèrta.
Lo sac de Jerusalèm
250px|right|thumb|La [[Sètge de Jerusalèm (1099)|batalha de Jerusalèm (1099).]]
L’armada crosada pren lo camin de Jerusalèm (13 de genièr de 1099), remontant la valada d’Orontes, sens èsser inquietada pels emirs arabis de la region. Rejonhent la còsta, s’empara de Tortòsa e de Maraclèa. Jos la pression de sos soldats, Raimon de Tolosa deu abandonar lo sètge d’Arqa que ne comptava far lo centre de sas possessions venentas. Seguissent la còsta fins a Jaffa, los crosats entran a Betelèm lo 6 de junh e meton lo sètge davant Jerusalèm l'endeman.
La vila, fortificada e enrodada de vabres, levat al nòrd, espèra de secorses d’Egipte. Los assietants mancan d’aiga, de lenha e d’armas e son pas pro nombroses per l’investir. Una expedicion en Samària e l’arribada d’una flaüta genovesa a Jaffa provesisson lo material necessari a la construccion de maquinas de sètge. Una seria de junes purificators, una procession a l'entorn de la vila rend son sens de pelegrinatge a la crosada. Aprèp un assaut dificil de dos jorns, la vila es presa lo 15 de julhet. « Entrats dins la vila, los pelegrins perseguissián, chaplavan los Sarrasins fins al Temple de Salomon… ont i aguèt un tel carnalatge que los nòstres chauchavan dins lo sang fins a las cavilhas ». La vila es pilhada, sa populacion musulmana, josieva e de crestians grècs, còptes, sirians, armènis es chaplada. Lo sac de Jerusalèm foguèt espaventable, mas benlèu amplificat per de cronicaires e de clercs per ne far un recit d'apocalipsi e demostrar que la purificacion rituala de la vila qu'espèra lo retorn gloriós del Crist èra a aquel prètz. thumb|right|300px|Los Estats latins d'Orient en 1102, pauc aprèp la primièra crosada Dins los meses que seguisson, un cèrt nombre de pelegrins, que creson d'aver complit lor vòt, tòrnan en Occident e i pòrtan la novèla del trionf de la crestiantat. Coma a refusat dignament la corona de Jerusalèm, Jaufré de Bolhon pren lo títol d’avoat del Sant Sepulcre, atal resèrva los dreches de la Glèisa sus l'estat novèl. Doncas es son fraire que ven rei jol nom de Baudoïn Ièr de Jerusalèm. En julhet, amb los autres princes, suspren l’armada egipciana de secors a Ascalon, assegurant la subrevida de son Estat. Çaquelà, los Fatimids tòrnan prene lo contraròtle d'Ascalon aprèp una revòlta populara. En setembre, Jaufré de Bolhon demòra sol amb tres cents cavalièrs e dos mila pietons per defendre sas conquistas (Jerusalèm, Jaffa, Lydda, Ramla, Betelèm, Ebron) a las qualas s’apondon lèu Galilèa. Afronta tres còps los Fatimids, al moment de las batalhas de Rama (1101, 1102 e 1105).
Coma se voliá reservar un fèu, Raimon de Sant Gèli comença lo long sètge de Trípol en 1102. Dos ans mai tard, Baudoïn Ièr decidís de profiechar d'un conflicte intèrne dels Seldjokids, qu'opausa lo shah seldjokid Barkyaruq a son fraire, per temptar de prene Harran, que dobririá la via sus Mòssol e Bagdad. E mai, l'emir de Mòssol, Jekermish, s'afronta amb son vesin Il Ghazi ibn Ortoq, senhor de Mardin e d'Alèp.
Pr'aquò, lo fraire d'Il Ghazi, Soqman ibn Ortoq, se reconcilia amb Jekermish, batent Baudoïn Ièr e sas tropas. L’armada d’Edessa es entièrament destrucha o capturada e sos caps, Baudoïn e son vassal, Josselin de Courtenay, son capturats. L'avançada dels Crosats cap a Pèrsia es atal blocada. Pauc de temps aprèp, profiechant de l'afebliment dels Crosats, los Turcs d’Alep tòrnan prene Artâh e los Bizantins s'emparan de Cilicia e de Lattakié.
En 1105, Raimon de Sant Gèli morís al moment del sètge de Trípol. aqueste se perseguís, jos la direccion de son cosin, Guilhèm Jordan, sostengut per Bizanci. L'emir de Trípol tempta d'obténer l'ajuda de Soqman ibn Ortoq, venceire de la batalha d'Harran, mas aquel morís en camin. Lo blocatge de Trípol se fa pus intens, e en 1108 Bertrand de Sant Gèli, lo filh de Raimon IV, arriba amb de tropas. Per arbitrar entre la rivalitat d'aquel darrièr e de Guilhèm Jordan, lo rei de Jerusalèm Baudoïn Ièr marcha tanben sus Trípol, rejunt pel prince d'Antiòquia, Tancrèd de Hautevila. Baudoïn Ièr decidís de devesir lo futur comtat de Trípol en doas partidas, e accèpta la reddicion de Trípol. Pauc de temps aprèp la presa de la vila, Guilhèm Jordan morís assassinat, lo comtat de Trípol tòrna doncas a Bertrand de Sant Gèli.
En Occident, la crosada contunha d'èsser predicada. Lo papa Pascal II pronóncia l’excomunicacion contra los qu’an pas complit lors vòts, remanda a Jerusalèm los desertors, coma Estève de Bles e Uc de Vermandés.
Consequéncias
Un cèrt nombre de pelegrins aprèp aver complit lors devocions reprenon lo camin del retorn. An desliurat Jerusalèm e per la meteissa ocasion complit lors vòts. D'autres crosats s'aprestan a demorar en Orient. Jaufré de Bolhon es causit per sos pars coma prince de Jerusalèm. Refusa d'èsser nomenat rei del Reialme de Jerusalèm. Ditz :. Pren alara lo nom d'Avoat del Sant Sepulcre, siá advocatus Sancti Sepulchri, reservant los dreches eminents de l'estat novèl a la Glèisa. En setembre demòra sol dins sas possessions novèlas amb sonque 300 cavalièrs e 2000 pietons. Los establiments francs son fòrça isolats los uns dels autres e mal religats a la mar.
Subdivision administrativa de Roma
La vila de Roma, en Itàlia es devesida en subdivisions administrativas de primièr nivèl. I a 15 municipi (singular: municipio) dins la vila; cada municipio es dirigit per un president e un conselh elegit directament per sos abitants totes los cinc ans. Los municipi forman collectivament la comuna de Roma, qu'es ela meteissa una de las partidas constitutivas de la Ciutat Metropolitana de Roma Capitala.
Roma es tanben devesida en 116 unitats non administrativas, ditas comprensori toponomastici (districtes toponimics), que son organizat en quatre grops:
Rioni
Los Rioni an per origina las 14 regions de la Roma antica, quan evoluït a l'Edat Mejana en 14 rioni. A la Renaissença, jol Papa Sixt V, son sempre al nombre de 14, e sos limits foguèron fin finala definit jol papa Benesèt XIV en 1743.
Un novèla subdivision de la ciutat jos Napoleon foguèt efemèra, e i aguèt pas de cambiament notable dins l'organizacion de la vila fins en 1870 quora Rome venguèt capitala d'Itàlia. Los besonhs de la novèla capitala menèron a una explosion a l'encòp de l'urbanizacion e de la populacion al dintre e al defòra de la muralha aureliana. En 1874 un quinzen rione, Esquilino, foguèt creat dins la zona urbanizada novèla de Monti. Al començament de sègle XX d'autres rioni creats (lo darrièr foguèt Prati – lo sol en defòra dels murs del papa Urban VIII – en 1921). Puèi, per las novèlas subdivisions administrativas de la vila lo nom de "quartiere" foguèt utilizat. Uèi all the rioni son enclaus dins lo primièr Municipio, que coincidís completament amb lo centre istoric (Centro Storico).
Ariyani
L’ariyani es una lenga construcha creada per Libor Sztemon.
Descripcion de la lenga
Es una lenga construcha indoeuropèa. S'escriu ambe l'alfabet latin, e las letras Ã, Õ e Š, e tanben amb l'alfabet arabi. Libor Sztemon daissèt pas cap de descripcion de la lenga, mas sonque de tèxtes.
Fonts
Coneissèm pas qu'aquels dos tèxtes crestians.
Lexic
Lo lexic de l'ariyani es indoeuropèu.
Fulgencio Batista
Fulgencio Batista y Zaldívar, militar (general), foguèt president de Cuba entre 1940 e 1944 puèi entre 1952 e 1959, mas, de facto, foguèt dictator del país entre 1933 e 1959, quand foguèt depausat per la Revolucion Cubana.
Saint-Aubin-lès-Elbeuf
Saint-Aubin-lès-Elbeuf es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Sèina Maritima e la region de la Nauta Normandia.
Geografia
Idéalement Situada en una sivella de la Seine, la vila de Sant-Aubin-lès-Elbeuf es a una vintena de quilomètres de Roan, 140 km de París e un centenat de quilomètres de la còsta normande. La vila beneficia de bonas connexions viàrias e sustot de la proximitat de la ret autoroutier.
Sant-Aubin, #que s'estend sus 578 ectaras, s'i aviá reagrupat amb nòu unas autras municipalitats en lo Agglo de Elbeuf. Aquela a fusionat l'an 2010 amb tres unes autres intercommunalités per crear la Comunitat d'aglomeracion Roan-Elbeuf-Austreberthe (CRÈA), #que reagrupa près de 500 000 abitants.
Idéalement située dans une boucle de la Seine, la ville de Saint-Aubin-lès-Elbeuf est à une vingtaine de kilomètres de Rouen, 140 km de Paris et une centaine de kilomètres de la côte normande. La ville bénéficie de bonnes liaisons routières et notamment de la proximité du réseau autoroutier.
Saint-Aubin, qui s'étend sur 578 hectares, s'était regroupé avec neuf autres communes dans l'Agglo d'Elbeuf. Celle-ci a fusionné en 2010 avec trois autres intercommunalités pour créer la Communauté d'agglomération Rouen-Elbeuf-Austreberthe (CREA), qui regroupe près de 500 000 habitants.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
vignette|Esquèrra|De 1898 a 1927, la municipalitat protegissiá la cœur de la ancià [[tramvia de Elbeuf, amb lo sieu depaus e la siá fabrica electrica, ]]
Drap (Aups Maritims)
Drap (Drap en francés) es una comuna occitana dau Comtat de Niça, situada dins lo departament dei Aups Maritims e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur.
Geografia
Llençol es situat al nòrd-es de la vila de Niça.
Situada a 95 mètres d'altitud, la vila de Llençol a per coordinadas géographiques 43°45'18 Nòrd, 7°19'17 Èst.
Environada per las municipalitats de Cantaron, La Trinité e Èze, Llençol a situat a 7 km al Nòrd-Es de Niça la mai granda vila dels environs.
La municipalitat es prèpa del parc nacional del Mercantour (aperaquí 17 km).
Drap est situé au nord-est de la ville de Nice.
Située à 95 mètres d'altitude, la ville de Drap a pour coordonnées géographiques 43°45'18 Nord, 7°19'17 Est.
Entourée par les communes de Cantaron, La Trinité et Èze, Drap est située à 7 km au Nord-Est de Nice la plus grande ville des environs.
La commune est proche du parc national du Mercantour (environ 17 km).
Plouider
Plouider (en breton e en francés) es una comuna bretona, situada dins lo departament de Finistèrra e la region de Bretanha.
12 de genièr
Decèsses
Vejatz tanben:
Maruèis
Maruèis (Meirueis en nòrma mistralenca ; Meyrueis en francés) es una comuna occitana del departament de Losera e de la region d', ancianament de Lengadòc-Rosselhon.
Lo gentilici es marueissés, -esa (meirueissés, -eso en nòrma mistralenca ).
Toponimia
.
Cheminon
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Arjonilla
Arjonilla es un municipi de la província espanhòla de Jaén e de la Comunautat Autonòma d'Andalosia.
Dommartemont
Dommartemont es una comuna francesa, situada dins lo departament de Meurthe e Mosèla e la region de Lorena.
Geografia
Dommartemont Es a las fes la municipalitat la mai pichona en superficie e la mens poblada municipalités de la Comunitat urbana del Grand Nancy. La localité a situat al nòrd-es del aglomeracion nancéenne, sus las coteaux sud del scenari de Malzéville. Vilatge a flanc de serral exposicion sud, amb una vista panoramique sul massís dels Vòges, Dommartemont presenta l'avantatgi de possedir en calma e natura, a mens de 3 quilomètres a panatòri d'ausèl de la met Stanislas.
Dommartemont est à la fois la commune la plus petite en superficie et la moins peuplée des municipalités de la Communauté urbaine du Grand Nancy. La localité est située au nord-est de l'agglomération nancéenne, sur les coteaux sud du plateau de Malzéville. Village à flanc de coteau exposé sud, avec une vue panoramique sur le massif des Vosges, Dommartemont présente l'avantage de posséder calme et nature, à moins de 3 kilomètres à vol d'oiseau de la place Stanislas.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Andrieu Dupuy
Andrieu Dupuy (La Vit, 31 d'octobre de 1928-Montpelhièr, 17 de març de 2018) èra un istorian e enciclopedista occitan.
Biografia
Filh de paisans, aus sètze ans Andrieu Dupuy decideish de vàser istorian. Escriu sus Lomanha, mès tanben sus Occitània e suus occitans celèbres: Fermat, D'Astròs.... La soa òbra mei coneguda ei la Petite encyclopédie occitane qui estot la purmèra enciclopèdia suu maine occitan. fondèc l’associacion La Lomagne mémoire pour demain (Lomanha, memòria entà deman), e, en 1996, ua maison d’edicion, Lo libre occitan, entà editar los grans autors com Joan Bodon o Max Roqueta.
Jacques Cartier (mètro de Rennes)
Istòria
L'estacion dobriguèt lo 15 de març de 2002.
Situacion
Es situada dins lo quartièr de Villeneuve.
Ans 1500
../.. | Ans 1470 | Ans 1480 | Ans 1490 |  Ans 1500 | Ans 1510 | Ans 1520 | Ans 1530 | ../..
Istòria
1501 : en Pèrsia, conquista de Tabriz per Ismail I. Aquò entraïnèt la proclamacion de l'Empèri Safavida. 1502 : en Reiaume de Castelha, perseguida de la politica de repression dei minoritats non catolicas amb l'expulsion de totei lei musulmans (franc d'aquelei de la region de Granada). 1502 : premier contacte entre Espanhòus e Maias. Aquò aguèt ges de consequéncia immediata car leis Espanhòus èran pas encara interessats per lei regions continentalas d'America. 1502 : en Mesoamerica, fin dau rèine d'Ahuitzotl que se neguèt en causa d'una venguda deis aigas que causèt de degalhs importants dins Tenochtitlan. Son nebòt Moctezuma II li succediguèt. 1504 : disparicion dau reiaume d'Alodia après sa conquista per lei Funj que fondèron lo Sultanat de Sennar a partir de l'eiretatge culturau e politic dau reiaume nubian. 1508 : mòrt au combat dau negus Naod qu'èra a luchar còntra una incursion musulmana dins lei regions orientalas d'Etiopia. Foguèt remplaçat per son fiu Dawit II. La grand dau sobeiran novèu assegurèt una regéncia. 1508 : presa de Bagdad per l'armada pèrsa dau cha Ismail I. Aquò entraïnèt la disparicion de la federacion tribala dei Turcomans dau Moton Blanc.
Sciéncias e tecnicas
1507 : premiera carta portant lo tèrme « America ». Foguèt realizat per lo cartograf alemand Martin Waldseemüller (1470-1520). 1508 : publicacion d'una descripcion d'un teodolit per Martin Waldseemüller.
Zimbabwe
populacion (an) 1 469 149 abitants (2003) Densitat 33 ab./km² - Jorn  (nom:Rodesia) -Reconeguda 11 de novembre, 1965 17 d'abril de 1980 Simudzai Mureza Wedu weZimbabwe (en lenga Shona)
Las soas lengas principaus que son l'anglés (lenga de la colonizacion europea), lo shona elo Ndebele (en mai d'un flòc d'autas lenga localas).
Lo gentilici es zimbabwés -esa (idem zimbabwean -ana).
Clima
Au nivèu climatic, Zimbabwe pòu èsser devesit en doas zònas. La premiera cuerb lo centre e la màger part dau nòrd e de l'èst dau país. A un clima de tipe tropicau moderat per l'altitud. La sason umida dura de novembre a març e pòt entraïnar d'inondacions grèvas. Dins lo rèsta dau territòri, lo clima es de tipe semidesertic amb la preséncia de quauquei desèrts cauds atestada dins lo sud. Pasmens, l'altitud limita lei temperaturas tròp extrèmas a l'entorn de 25 °C en la màger part dau país. De geladas son possiblas sus lei cimas pus autas.
Lo poblament de la region
Coma leis autrei país d'Africa Australa, Zimbabwe assostèt mai d'una cultura litica durant l'Edat de la Pèira. Aquelei populacions preïstoricas foguèron a l'origina dei comunautats de caçaires cuelheires khoisan que poblavan la region durant l'Antiquitat e au començament de l'Edat Mejana. Pasmens, dins lei regions orientalas, foguèron eliminadas ò assimiladas per de populacions bantos que migrèron dins lo país a partir dau sègle III ap. JC.
Ska
Lo Ska es un genre musical.
Zimbabwe
Lo periòde dei Zimbabwe
Au sègle XIII, lo Grand Zimbabwe establiguèt sa dominacion sus la region gràcias a son contraròtle dei cambis d'aur ambé la ciutat-estat marchanda de Kilwa. Sei sobeirans agantèron son apogèu dins leis annadas 1440 mai après aquela data, la vila declinèt rapidament en causa de problemas economics (demenicion de la produccion d'aur) e benlèu en causa de problemas ecologics (agricultura tròp intensiva, disparicion dei seuvas...).
Lo periòde imperiau
Après la disparicion de l'estat dau Grand Zimbabwe, de Shona fondèron de principats dins la region a partir dau sègle XV. Rapidament, lei sobeirans de l'estat de Mutapa, dichs mwene Mutapa, capitèron d'impausar son primat. Gràcias a d'exportacions d'aur, d'evòri e de coire, fondèron l'Empèri Monomotapa que dominèt lo nòrd-èst dau platèu e una partida importanta de la vau de Zambèzi. En parallèl, se formèt lo Reiaume de Butua dins lo sud-oèst dau platèu e divèrsei reiaumes maravi a l'oèst dau Lac Malawi.
Au començament dau sègle XVI, lei Portugués, establits lòng dau litorau de Moçambic, intrèron en contacte ambé Monomotapa. En 1561, una mission jesuista portuguesa obtenguèt la conversion dau mwene Mutapa. Pasmens, foguèt rapidament chaplada probablament a l'estigança dei marchands swahilis musulmans que fasián concurréncia ai Portugués. Dins lo corrent deis annadas 1570, Portugau assaièt de venjar l'afrònt mai seis expedicions punitivas mau capitèron d'agantar lo platèu. Dins aquò, Monomotapa declinèt rapidament a partir dau començament dau sègle XVII. D'efèct, poguèt pas empedir l'installacion d'aventuriers portugués (dichs prazeiros) que desvolopèron la tracha negriera e lo comèrci d'evòri. Òr, aqueleis activitats marginalizèron Monomotapa que son economia èra basada sus d'exportacions d'aur en pèrda d'aviada. Ansin, l'Empèri deguèt acceptar un protectorat portugués en 1629.