cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Georges-Louis Leclerc, comte de Buffon
thumb|right|Retrach de Buffon per [[François-Hubert Drouais.]] Georges-Louis Leclerc, comte de Buffon (7 de setembre de 1707 a Montbard - 16 d'abril de 1788 a París), foguèt un naturalista, matematician, biologista, cosmologista e escrivan francés. Sas teorias influencièron doas generacions de naturalistas, demest los quals se pòt citar Jean-Baptiste de Lamarck e Charles Darwin. La localitat eponima de Buffon, dins la Còsta d'Aur, foguèt la senhoriá de la familha de Buffon.
Libornés
Autas vilas : Semelion, Castilhon de la Batalha, Fronsac.
Front de Liberacion de Moçambic
Lo Front de Liberacion de Moçambic (en portugués Frente de Libertação de Moçambique), abreujat FRELIMO, es un partit politic de Moçambic fondat en 1962 durant la Guèrra d'Independéncia de Moçambic. D'orientacion comunista durant la Guèrra Freja, foguèt fins en 1990 lo partit unic al poder jol regim de la Republica Populara del Moçambic. Dempuèi abandonèt l'ideologia comunista e aperten uèi a l'Internacionala Socialista.
Libornés
Lo Libornés gascon compren lo canton de Castilhon de la Batalha, e una partida deus cantons de Fronsac, Liborna e Lussac.
S'i parlèva un gascon fòrt pròishe deu parlar perigòrd, damb la completa disparicion deu H- iniciau gascon. S'agiva tanben d'un gascon semi-negre (se disèva per exemple pei [pœj] per pui, sei [sœj] per sui). L'article gascon los èra remplaçat, coma dens lo nòrd d'Entre Duas Mars, per les [lej]. Lo -C finau, sustot present dens los toponimes en -AC, se prononça [t].
Castillonuevo
Castillonuevo es una comuna de la Comunautat Forala de Navarra al nòrd d'Espanha.
Libornés
L'economia rurala libornesa es principalament virada cap a la viticultura, damb los terradors prestigiós de Fronsac, Lussac, Pomirau, la Landa de Pomirau, Montanha, Francs, Castilhon de la Batalha, Peisseguin, Sent Jòrge e sustot Semelion.
Jean-Baptiste de Lamarck
Jean-Baptiste Pierre Antoine de Monet, cavalièr de Lamarck (1 d'agost de 1744, Bazentin, Somme–18 de decembre de 1829, París) foguèt un biologista francés.
Seguiguèt d'estudis al collègi dels Jesuistas d'Amians de 1755 a 1759 abans de començar una carrièra militara en 1761 jol nom de Cavalièr de Saint-Martin. Venguèt oficièr sul camp de batalha de Villingshausen lo 16 de julhet de la meteissa annada.
Dos obratges li permeton d'èsser considerat coma lo fondator de las teorias de la generacion espontanèa e del transformisme, formant lo lamarckisme : Philosophie zoologique (1809) e Histoire naturelle des animaux sans vertèbres (1815-1822).
Libornés
Mès la pesca a tanben son importança : la lampreda (dont Senta Tèrra se proclamèt capitala) es un produit emblematic deu Libornés.
Per çò de la gastronomia, poiram tanben citar los macarons de Semelion, lo confit de vin, lo milhàs.
En 1453, lo Libornés estut lo cadre de la fin de l'independença de Gasconha.
Patrimòni en Libornés gascon
600px
Arnold Palmer
Arnold Daniel Palmer (Latrobe, Pennsilvània, 10 de setembre de 1929) es un golfaire american.
(287) Nephthys
(287) Nephthys es un asteroïde.
XES Haereticum
XES Haereticum es lo seisen album en estudiò dau grope de black metal bèlga Enthroned. L'album sortiguèt lo 1er de novembre 2004 sota lo labèl Napalm Records.
Es lo darrier album dau grope enregistrat ambé lo cantaire Lord Sabathan, que quitèt lo grope en 2006. Lo ròtle de cantaire siguèt atribuit au guitarrista Norganest.
Vienne-le-Château
Vienne-le-Château es una comuna francesa, situada dins lo departament de Marna e la region del Grand Èst.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Ribozim
thumb|upright|right|Estructura d'un ribozim Un ribozim es una molecula d'ARN amb capacitat catalitica. Lo tèrme de ribozim deriva de la combinason dels mots enzim d'acid ribonucleïc.
Los ribozims son de moleculas d'ARN qu'an la capacitat d'agir coma catalisadors, es a dire d'accelerar de reaccions de forma especifica. Coma los enzims proteïcs, possedisson un centre actiu que se jonh especificament a un substrat e que facilita sa conversion en un produch. Los ribozims son mens versatils que los enzims proteïcs.
Fòrça ribozims son d'introns amb capacitat d'autotractament, es a dire que son capables de s'autoeliminar en jonhent los dos exons adjacents. Los introns autoactius son singulars dins lo sens que normalament agisson sonque un còp e pèrdon lor activitat, e doncas satisfàn pas a totas las condicions que definisson un catalisador.
S'es descrich de ribozims dins los virus, los procariòtas e los eucariòtas.
I a de ribozims implicats dins divèrsas reaccions cellularas importantas; cal senhalar entre elas lo tractament o maduracion de l'ARN e la sintèsi de proteïnas (una de las moleculas d'ARNr de compausantas del ribosòma catalisa la reaccion de transpeptidacion, o union dels aminoacids).
La descobèrta d'aquestas moleculas d'ARN amb capacitat catalitica, o ribozims, nos fa lutz sus l'origina de la vida. Podèm pensar que los precursors de la vida foguèron de moleculas d'ARN, o semblantas, amb capacitat de s'autoreplicar. Aquestas ipoteticas replicasas d'ARN aurián evoluit fins a èsser a l'origina de la cellula.
Aquestas proprietats cataliticas de l'acid ribonucleïc foguèron descobèrtas per Thomas Cech e Sidney Altman que recebèron lo Prèmi Nobel de Quimia en 1989.
(288) Glauke
(288) Glauke es un asteroïde.
Saint-Mariens
Saint-Mariens qu'ei ua comuna francofòna, administrada peu departament de Gironda de la region d'Aquitània.
.hsbc
(acorcha de The Hongkong and Shanghai Banking Corporation, "corporacion bancària de Hongkong e Shanghai", en anglés) es un nom de domeni generic depausat per la banca anglesa HSBC. Es en servici dempuèi lo 10 de julhet de 2015.
Phil Ivey
thumb|right|Phil Ivey Phil Ivey es un jogaire de poker american, naissut lo 1er de febrier 1976 a Riverside en Califòrnia.
Scooter
right|250px|thumb|H. P. Baxxter (cantaire de Scooter) sus l'empont a [[Munic (Alemanha) en 2016]]
Scooter (Escotèr) es un grop de tècno anglofòn alemand, originària d'Amborg (Alemanha). Scooter es l'un dels grops tècno los mai populars existissent, a vendut mai de 30 milions de disques capvath lo mond entièr. Lo grop se compausa de H.P. Baxxter (Hans Peter Geerdes), Sebastian Schilde e Michael Simon. H. P. Baxxter es un ancian sòci del grop synthpop alemand Celebrate the Nun (actiu entre 1987 e 1992).
Los títols mai coneguts de Scooter en Occitània son Hyper Hyper e Move Your Ass en 1995, e Bigroom Blitz en 2014.
Biografia
Fin 1993, d'ancians sòcis de Celebrate the Nun rejonhon Ferris Bueller (cosin de Baxxter) per formar un grop de remix del nom de The Loop. Scooter debuta coma projècte parallèle a The Loop en decembre de 1993. Lor primièr single, una represa de la cançon Vallée De Larmes de René & Gaston, foguèt una capitada en Alemanha en 1994, çò que los encoratja a contunhar Scooter. Sortisson alavetz au mes de decembre de 1994 un segond single, Hyper Hyper, que ven un gròs tube un pauc pertot en Euròpa (Alemanha, França, Àustria, Itàlia, Païses Basses, Norvègia...), e es certificat triple disc d'aur amb 750 000 exemplars venduts. Lo tresen single de Scooter, Move Your Ass, coneis una capitada comparabla en 1995 : Scooter es aital vengut un grop màger de la scèna tècno pòst-house.
Abid Surti
Abid Surti, o Aabid Surti (en indi: आबिद सुरती e en gojarati: આબિદ સુરતી; 5 de mai de 1935) es un autor, dessenhador, pintor, jornalista e environamentalista indian. Recebèt lo prèmi nacional decernit pel govèrn d'Índia per un de sos libres en 1993.
Saint-Étienne-Roilaye
Saint-Étienne-Roilaye es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Oise e la region de Picardia.
Istòria
Abitat gallo-romain de l'epòca augustéenne conegut jol nom de la Vila-de detlas-Gaules.
La distincion fasiá partida de la châtellenie de Pierrefonds.
Se #trucar la Coa-de detlo-Bòsc a l'epòca revolucionària.
La municipalitat a recebut la crotz de guèrra 1914/18.
Vestigis préhistoriques e ancians:
Albereda tampa partiellement destruida l'an 1903 pels obrièrs #que la an ponduda al jorn.
Ruïnes-gallo-romaines Del mont Berny (Monument Istoric) ; fanum del ler.
Habitat gallo-romain de l'époque augustéenne connu sous le nom de la Ville-des-Gaules.
La seigneurie faisait partie de la châtellenie de Pierrefonds.
S'appela la Queue-du-Bois à l'époque révolutionnaire.
La commune a reçu la croix de guerre 1914/18.
Vestiges préhistoriques et antiques:
Allée couverte partiellement détruite en 1903 par les ouvriers qui l'ont mise au jour.
Ruines-gallo-romaines du mont Berny (Monument Historique) ; fanum du ler.
Passage de la voie romaine dite "Chaussée Brunehaut".
Malholàs
Geografia
Comuna situada en Volvèstre a 27 km al Sud de Murèth e a prèp de 50 quilomètres al Sud de Tolosa.
Istòria
Pendent l'Ancian Regime, Malholàs èra de la diocèsi civila de Rius, doncas de la província de Lengadòc, de la generalitat de Tolosa, de la diocèsi de Rius, de la senescauciá de Tolosa. En 1790, Malholàs qu'èra deu canton de Rius. En l'an VIII, la comuna foguèt annexada a Latrape-Piis-Mailholas  (La Trapa), en l'an X, la restabliguèron e la placèron dins le canton de Montesquiu de Volvèstre; tornèt al canton de Rius en l'an XII. Le vocable de la glèisa es Sent Pèire. Sus la mapa modèrna, le nom de la glèisa, sus sa tuca, es escrit St-Pierre-de-Birac, sus las pus ancianas Mailholas. An benlèu mudat l'ostal de comuna, ara sul penjal en direccion del riu Comedon.
(289) Nenetta
(289) Nenetta es un asteroïde.
Valderas
Valderas es un municipi de la província espanhòla de Leon e de la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Maria Konopnicka
thumb|250px|Maria Konopnicka a l'entorn de 1885 Maria Stanisława Konopnicka (Suwałki, 23 de mai de 1842 – Lviv, 8 d'octobre de 1910) foguèt una poeta, novelista, escrivana pels enfants polonesa. Foguèt tanben traductritz de literatura francesa, anglesa, alemanda, italiana e chèca, jornalista e critica, e militèt pels dreches de las femnas, dels enfants e l'independéncia de Polonha. Crestiana mas anticlericala, socialament radicala, incarnava los ideals positivistas de son temps.
Vouziers
es una comuna francesa del departament de las Ardenas e de la region del Grand Èst.
Sent Joan Ligora
Sent Joan de Ligora (l'òm desconselha lo francisme Sent Jan* Ligora; Saint-Jean-Ligoure en francés) es una comuna situada dins lo departament de la Nauta Vinhana e la region de Novela Aquitània, ancianament de Lemosin.
Sos abitants s'apelan los sentjoans.
Geografia
miniatura|centre|Situacion de Sent Joan Ligora en Nauta Vinhana
Istòria
Peiròt de Fontans, rotièr dau partit anglés, fuguèt Capitani de Chalusset, de 1381 a 1393.
Enric III de França
200px|thumb|left|Enric III 200px|thumb|100px|Escut d'Enric III quan e èra Henryk Walesky, rei de [[Polonha]] Enric III de França (Fontainebleau, lo 19 de seteme de 1551 - Saint-Cloud, lo 2 d'agost de 1589) qu'èra lo quatau hilh deu rei de França Enric II e de Caterina de Medici e que ho lo darrèr rei de la dinastia deus Valés en succedir au son hrair Carles IX ; que ho eth medish seguit suu tròn de França per Noste Enric qui vadó alavetz Enric IV de França.
Abans d'estar rei de França qu'eretè en apanatge los títols de duc d'Engoleime puish duc d'Orleans e arron de duc d'Anjau. Que ho elegit rei de Polonha dab lo nom d'Henryk Walezy (traduccion en polonés d'Enric de Valés), tròn qu'abandonè entà tornar en França per estar coronat. thumb|200px|Assassinat d'Enric II per [[Jacques Clément]]
Que regnè suber un reiaume de França esquissat per las guèrras de religion dab clans diferents qui contestavan lo son poder. Dens aqueth contèxte, que ho assassinat per Jacques Clément, un monge catolic e que deishè lo poder au rei de Navarra : Noste Enric, lo son cosin.
Rigny-sur-Arroux
Rigny-sur-Arroux es una comuna francesa, situada dins lo departament de Sòna e Léger e la region de Borgonha.
Istòria
Lo vilatge èra antany lo banc d'una commanderie de templier #que lo luòc ne garda encara la traça en lo sieu nom (Caseriu La Commanderie a l'Oèst del bourg).
Le village était autrefois le siège d'une commanderie de templier dont le lieu garde encore la trace dans son nom (Hameau La Commanderie à l'Ouest du bourg).
(290) Bruna
(290) Bruna es un asteroïde.
Alberto Varvaro
Alberto Varvaro ( pron. [ˈvaɾvaɾo]; Palèrm, Sicília, 13 de març de 1934 - Nàpols, 22 d'octobre de 2014) foguèt un filològ italian. Fondèt la revista Medioevo Romanzo que ne foguèt director de 1974 a 2006 e tanben la colleccion Romanica neapolitana que ne dirigiguèt mantes volums.
Saint-Aubin (Essonne)
Saint-Aubin es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Essonne e la region d'Illa de França.
Trévières
Trévières es una comuna normanda, situada dins lo departament de Calvadòs e la region de la Bassa Normandia.
Hossein Kalani
Hossein Kalani, naissut lo 23 de genier 1945 a Teheran en Iran, es un ancian jogaire de fotbòl internacionau iranian.
Saint-Aubin (Essonne)
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Liuradés
Liuradés z-es un parçan d'Occitània situat en Auvèrnhe, dins los departaments dau Puèi de Doma e de Naut Léger. Se compausa de montanhas, los monts de Liuradés, e d'una planura, la planura de Liuradés. Lo poent culminant daus Monts de Liuradés son los Bòscs nèirs a 1 215 m d'altitud.
Trévières
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Liuradés
Sa vila principala es Tièrn.
Benerville-sur-Mer
Benerville-sur-Mer es una comuna normanda, situada dins lo departament de Calvadòs e la region de la Bassa Normandia.
Saint-Aubin (Essonne)
Istòria
Lo vilatge #recebre lo sieu nom en 556, quand dels reliques de Sant-Aubin (avesque de Angieus) #èsser aportadas dins lo pòble.
Valderrey
Valderrey es un municipi de la província espanhòla de Leon e de la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Benerville-sur-Mer
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Saint-Aubin (Essonne)
Istòria
Una commanderie de Templiers del Òrdre de Malta #èsser installada a Sant-Aubin.
La parròquia de Sant-Aubin #èsser longtemps ligada a la abbaye de Gif-sus-Yvette, fins al.
De contunh, lo vilatge (o mai lèu, la « granja ») #èsser controtlada la familha de senhors Lo Grenne.
Pendent la Revolucion francesa, la municipalitat #prene un temps lo nom de Mesnil-Marat, abans de reprene aquel de Sant-Aubin jol Concordat.
Le village reçut son nom en 556, lorsque des reliques de Saint-Aubin (évêque d'Angers) furent apportées au village.
La paroisse de Saint-Aubin fut longtemps liée à l'abbaye de Gif-sur-Yvette, jusqu'au.
Ensuite, le village (ou plutôt, la « ferme ») fut contrôlée la famille de seigneurs Le Grenne.
Pendant la Révolution française, la commune prit un temps le nom de Mesnil-Marat, avant de reprendre celui de Saint-Aubin sous le Concordat.
Avant la réorganisation des départements d'Île-de-France, Saint-Aubin se trouvait en Seine-et-Oise (code INSEE : 78538).
Lena
Lo riu Lena (rus: Лена; iacot: Өлүөнэ, Ölüöne) es un long flume de l'èst de Siberia, que raja en direccion nòrd-èst e nòrd a travèrs l'óblast d'Irkotsk e la republica de Sakha per se getar dins la mar de Laptev (ocean Artic). Ten una longor de 4400 km, que ne fa lo onzen flume mai long del mond.
Corsa
Lena nais a una altitud de 1640 mètres a sa font dins los monts Baikal al sud del plan central siberian, 7km a l'oèst del Lac Baikal, Lena raja puèi cap al nòrd-èst, per èstre rejonh per los rius Kirenga, Vitim e Oliokma. A partir de Iacotsk dintra dins lo país bassòl e raja cap al nòrd per èstre rejonh per son afluent drech lo riu Aldan e son mai important afluent esquèrra, lo riu Vilyuy. Après aquò, cap a l'oèst raja long de la cadena de Verkhoyansk puèi fa son camin al nòrd cap a la mar de Laptev, una part de l'ocean Artic, se trai al sud-àèst de las illas de Nòva Siberia per los 30000 km2 del dèlta de Lena.
Partit African per l'Independéncia de Cap Verd
vinheta|Sètge nacional a [[Praia.]] Lo Partit African per l'Independéncia del Cap Vert (en portugués Partido Africano da Independência de Cabo Verde), abreujat PAICV, es un partit politic capverdien, eissit de la separacion en 1980 d'amb lo Partit African per l'Independéncia de Guinèa e de Cap Verd (PAIGC), en seguida d'un còp d'estat en Guinèa Bissau que depausèt lo president Luís Cabral, fraire de l'eròi de l'independéncia capverdiana Amílcar Cabral. Lo PAICV es membre de l'Internacionala Socialista.
Muse
right|250px|thumb|Muse sus l'empont a [[Tolosa (Occitània) en 2009]]
Muse, prononciat en anglés [mjuːz], es un grop de ròck britanic, originari de Teignmouth dins Devon en Anglatèrra. Fondat en 1994, a per nuclèu lo trio compausat de Matthew Bellamy (cant, guitarra, piano), Christopher Wolstenholme (bassa, armonica, cant, còrs) e Dominic Howard (batariá, percussions). An començat d'aver una reputacion en defòra de lor país d'origina lo Reialme Unit a partir de 2001, puèi son venguts a partir de 2006 l'un dels grop màgers de la scèna ròck mondiala en seguida de la capitada colossala de lors quatren e cinquen albums, Black Holes and Revelations (2006) e The Resistance (2009), que contenon los tubes Supermassive Black Hole (tròç que figura tanben sus la benda sonòra del filme american de 2009 Calabrun), Starlight, Uprising e Undisclosed Desires.
Lodevés
Lodevés es un parçan d'Occitània situat en Lengadòc.
Sa vila principala es Lodeva.
49ers
49ers es un grop anglofòn de musica house italian compausat del discjòquei‎ e productor Gianfranco Bortolotti e de la cantaira Dawn Mitchell. Lo títol lo mai conegut de 49ers en Occitània es Die Walküre, tube house de la fin de l'annada 1988.
Gianfranco Bortolotti es tanben lo productor de Cappella.
Son
200px|left|thumb|L'energia transmesa peus dits a la còrda de la guitarra que la hè vibrar e aquesta vibracion, transmesa a la caisha de l'instrument, puish a las [[moleculas de l'aire e autes còs tanhents que constitueishen un son.]]Un son qu'ei ua onda mecanica o vibracion transmesa aus elements constitutius d'un gas, d'un liquid o d'un solid.
Un son que's caracteriza per ua intensitat (qui defineish la soa poténcia), ua frequéncia (qui hè que sia percevut com agut o grave) e per lo son timbre (qui varia segon lo perhiu armonic de la corba deu son).
(291) Alice
(291) Alice es un asteroïde.
Son
L'unitat de mesura de la frequéncia d'un son qu'ei lo hertz (simbòl SI: Hz) mentre qui l'intensitat qu'ei mesurada en decibels (simbòl SI: dB).
D'un biais generau, l'aurelha umana be pòt percéber los sons inclús enter ua frequéncia de 20 Hz e 20 kHz. En devath d'aquesta horca lo son qu'ei qualificat d'infrason, e, en dessús, d'ultrason.
Aqueth biais de percéver los sons que varia d'ua espécia animau a ua auta, com ac illustra, per exemple, lo cas de las ratapenadas conegudas per la loas capacitats e mià's mercés aus ultrasons (de cap a 100 kHz).
L'Abergement-Sainte-Colombe
L'Abergement-Sainte-Colombe es una comuna francesa, situada dins lo departament de Sòna e Léger e la region de Borgonha.
Geografia
L'Abergement-Sainte-Colombe est situé en Saône-et-Loire (Bourgogne) et fait partie de la Bresse chalonnaise.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
20 de març
Lo 20 de març es lo 79 jorn de l'an (80 en cas d'annada bissextila) del calendièr gregorian.
Sants catolics e ortodòxes del jorn
Vejatz tanben:
Tèrra Roiasca
right|450px|thumb|La tèrra roiasca uèi (en roiasc) La Tèrra Roiasca es lo país occitan de parlar roiasc entre los estats francés e italian.
Lo parlar roiasc es estructuralament genovés, mas pregondament occitanizat. En Itàlia, los municipis de la Tèrra Roiasca an marcat lor territòri coma occitan, per dire de beneficiar de la politica prevista per las lengas minoritàrias (lei n°482 de 1999).
Comunas e vilatges roiascs
En França, dins los Aups Maritims: En Itàlia, dins la província de Coni : e dins la província d’Impèria :
Tèrra Brigasca
Una part de la Tèrra Roiasca, centrada sus l’anciana comuna de Briga, se sona Tèrra Brigasca.
Limarga
thumb|400px Limarga es un parçan d'Occitània situat en Carcin (Guiana).
Sas vilas principalas son Fijac e Sant Seren.
Autras vilas : Anglars, Viá, La Capèla Marival, La Vèrnha, Mairinhac-Lentorn, Rudèla, Ruèiras
Sainte-Eusoye
Sainte-Eusoye es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Oise e la region de Picardia.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Mirabiau
Mirabiau (en marchés; Mirabeu en occitan; Mirebea en peitavin-sentongés e Mirebeau en francés) es una comuna d'Anjau administrada pel departament de Viena e la region de Novela Aquitània.
Geografia
380px|miniatura|gaucha|Mirabiau dins l'aira linguistica dau peitavin-sentongés, emb los noms de las vilas en "parlanjhe"
Toponimia
Mirabel en occitan ancian, probablhament Mirabiau en marchés e Mirabeu en lemosin.
Nòtas
<references group="N"/>
Empèri Britanic
250px|right|thumb|L'Empèri Britanic en 1897 (en ròsa)
L'Empèri Britanic foguèt l'ensems dei territòris sota dominacion britanica que se formèt a partir dau sègle XVI. D'en premier, se desvolopèt dins lo nòrd dau continent american e dins la region indiana. Intrat en rivalitat ambé lo Premier Empèri coloniau Francés, obtenguèt un succès decisiu en 1763 que li permetèt de tenir la supremacia mondiala que foguèt confirmada en 1815 a l'eissida dei guèrras napoleoncas. Lo sègle XIX foguèt un periòde d'expansion de l'Empèri en Africa e en Asia. Agantèt son apogèu territoriau en 1918 onte comptèt una populacion estimada entre 400,000,000 a 458,000,000 abitants e una superficia de.
Originas
thumb|right|Carta deis exploracions realizadas per John Cabot.
La formacion de l'Empèri acomencèt vèrs la fin dau sègle XV quand lo rèi Enric VII mandèt d'expedicions d'exploracion dirigidas per John Cabot per l'Ocean Atlantic Nòrd per descubrir un camin en direccion dau continent asiatic. Coma Cristòl Colomb, agantèt lo continent american. Après la disparicion en mar de Cabot, lei premiers assais d'installacion se debanèron durant la fin dau sègle XVI sota lo rèine d'Elisabeta I. Aperavans, la rèina aviá autorizat sei corsaris d'atacar lei naviris e lei vilas espanhòulas e portugués de lòng dei costats africanas e americanas. Puei, pendent lei guèrras navalas entre Anglatèrra e Espanha, l'autorizacion foguèt estenduda ai vilas e pòrts dei colonias espanhòulas.
En 1603, la fin de la guèrra ambé lo reiaume espanhòu permetèt ais Anglés de se concentrar sus la creacion d'un empèri pròpri e non sus l'ataca dei colonias estrangieras. Ansin, après unei reviradas, leis expedicions anglesas se diriguèron vèrs lo nòrd dau continent sus la costat èst deis Estats Units actuaus. Dins lo corrent dau sègle XVII, s'i installèt lei premierei colonias britanicas vertadieras que van venir lo nuclèu de l'Empèri Britanic.
Premier Empèri Britanic (1583-1783)
Au començament dau sègle XVII, lei regions d'otra-mar suscitèron un interés creissent. Divèrseis aventuriers i partiguèron per practicar la piratariá còntra lei naviris portugués o espanhòus, per i crear de colonias permanentas o per realizar lo comèrci de produchs de luxe. Sovent, aquelei tres activitats èran pas ben diferenciadas e l'activitat de l'expedicion èra una question d'oportunitats. Doas regions principalas atirèron leis Anglés. La premiera foguèt lo nòrd dau continent american onte lei colonias poguèron aprofichar lor posicion sus lo camin dau comèrci triangular e la segonda foguèt l'Asia centre comerciau major de l'epòca. Aquela expansion se turtèt ais ambicions francesas que son empèri coloniau se desvolopèt dins lei memas zonas. Aquela rivalitat va entraïnar unei conflictes que s'acabèron en 1763 per una victòria britanica. Pasmens, aqueu succès marquèt una aumentacion de la poissança anglesa jutjada excessiva per uneis estats europèus e una desirança de revènge en França. A son torn, Anglatèrra foguèt donc desfacha pendent la Guèrra d'Independéncia estatsunidenca (1776-1783) e sei conflictes annèxs e deguèt cedir unei divèrsei territòris ai venceires marcant un còp d'aplant provisòri au desvolopament de l'Empèri.
Lo comèrci triangular e l'expansion en America e en Africa
En parralèl dei progrès territoriaus dins lei Caribas, leis Anglés acomencèron egalament de colonizar la costat orientala d'America dau Nòrd onte foguèron creadas lei colonias de Jamestown en 1607 puei de Plymouth en 1620. A partir deis annadas 1630, d'installacions pus importantas apareguèron ambé leis implantacions de Maryland (1634), de Rhode Island (1636), de Connecticut (1639) e de Carolina (1663). En 1664, Anglatèrra prenguèt lo contraròtle de la colonia olandesa de Nòva York. Mens rendablas que lei colonias sucrieras, lei territòris nòrd-american veguèron principalament l'arribada de populacions atiradas per sei tèrras drudas.
Lei besonhs d'esclaus d'aquelei territòris e la desirança d'autorizar solament lei marchands britanics entraïnèron pendent la segonda mitat dau sègle XVII lo desvolopament dau comèrci triangular anglés. Fins a l'abolicion de l'esclavatge en 1807, aqueelei cambis van venir la fònt de prosperitat de certanei pòrts d'Anglatèrra coma Liverpool e entraïnar lo desplaçament d'aperaquí 3,5 milions de personas, siá un tèrç dei victimas dau comèrci triangular. De fòrts foguèron donc bastits sus lei costats occidentalas d'Africa per assostar de comptadors e d'entrepaus. Lei pus importants foguèron situats sus leis illas James e Bunce.
Lo Puget Rostanh
Lo Puget Rostanh (Puget-Rostang en francés) o Lo Poget (de) Rostanh es una comuna occitana dau Comtat de Niça situada dins lo departament dei Aups Maritims e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur.
Empèri Britanic
L'expansion comerciala en Asia
right|thumb|Sèti de la [[Companha anglesa deis Índias orientalas a Londres en 1828.]]
Lo Puget Rostanh
Geografia
Lo Puget Rostanh Se situa a de Niça e  dau Lo Puget Tenier, capluòc de canton.
Empèri Britanic
L'expansion comerciala en Asia
Vèrs la fin dau sègle XVI, Anglatèrra e Províncias Unidas acomencèron de menaçar lo monopòli comerciau portugués ambé lo continent asiatic. De societats per accions, la Companha Anglesa deis Índias Orientalas e la Companha neerlandesa deis Índias orientalas, foguèron creadas en 1600 e 1602 per finançar leis expedicions. L'objectiu èra de s'implantar dins la region per participar au comèrci lucratiu deis espècias. Lo Portugal foguèt pas capable de tenir sa posicion dominanta e deguèt compausar ambé lei novèus venguts que luchèron entre elei per la supremacia. Inicialament desfachs per leis Olandés pendent lei tres premierei guèrras anglo-neerlandesas dau sègle XVII, leis Anglés prenguèron l'avantatge après 1688 quand Guilhèm III d'Oranja, stathouder dei Províncias Unidas, venguèt rèi d'Anglatèrra. Un acòrd foguèt conclut entre lei dos país laissant lo comèrci deis espècias ais Olandés e lo comèrci dei textils ais Anglés. Pasmens, tre lo començament dau sègle XVIII, lo comèrci deis espècias acomencèt de declinar e la Companha anglesa deis Índias orientalas aguèt l'avantatge sus sa rivala.
Lo Puget Rostanh
Geografia
Lo clima es de tipe mediterranèu, malgrat aiçò en rason de la altitud, qu'atenh, arriba que lo temps en ivèrn siá fred e viu e mai qu'ensolhelhat. Lo vilatge es pas totun pas a l'abric d'una casuda de nèu.
Empèri Britanic
La lucha mondiala ambé França
La lucha mondiala ambé França marquèt lo camin vèrs la dominacion de l'Empèri Britanic dins lo corrent dei sègles XVIII e XIX. D'efèct, au començament dau sègle XVIII, lo declin de la poissança olandesa e l'estanhacion de l'Empèri Espanhòu entraïnèt una rivalitat fòrçà importanta entre lei dos empèris coloniaus, francés e anglés, pus dinamics de l'epòca. Aquela lucha foguèt renforçada per lo fach que lei dos reiaumes, ja enemics en Euròpa, avián desvolopat seis empèris dins lei memas regions. En 1714, a l'eissida de la Guèrra de Succession d'Espanha, leis Anglés renforcèron lor preséncia en America dau Nòrd mai lei Francés capitèron de resistir. Entre 1740 e 1748, la situacion foguèt similara pendent la Guèrra de Succession d'Àustria. Dominats, lei Francés foguèron pas vencuts e poguèron gardar sei possessions fins a la Guèrra de Sèt Ans que s'acabèt en 1763 per una victòria anglesa totala. França deguèt abandonar son empèri coloniau en America dau Nòrd e en Índia. De mai, Espanha deguèt tanben cedar la Florida. Aquò laissèt l'Anglatèrra coma la premiera poissança coloniala e navala mondiala.
La Guèrra d'Independéncia estatsunidenca
thumb|right|Capitulacion de l'armada anglesa de Cornwallis a Yorktown en [[1781.]]
Lo Puget Rostanh
Geografia
Lo vilatge se situa al jonhent de la Mairola e del riu d'Auvare. La vau de la Mairola orientada èst-oèst es compausada duna alternància de marnas, calcaris e sistres del Cretacèu. Es dominada pel Cimalhon.
Toponimia
Li fòrmi anciani son :
Empèri Britanic
La Guèrra d'Independéncia estatsunidenca
Lei succès anglés còntra sei rivaus durant lo sègle XVIII suscitèron una desirança de revènge fòrça importanta, especialament en França. De mai, lo monopòli comerciau de la metropòli e leis aumentacions de taxacion causadas per lei despensas liadas ai conflictes dau sègle XVIII entraïnèron un maucontentament important dins lei colonias de poblament nòrd-american. Aquò va degenerar en conflicte armat a partir de la fin de 1775 quand certanei colonias se gropèron per obtenir lor independéncia. L'armada britanica mau capitèt d'esquichar la revòuta qu'obtenguèt lo sostèn dei rivaus d'Anglatèrra coma França, Espanha e Províncias Unidas.
Aquela coalicion donèt una dimension globala au conflicte e la flòta anglesa, vielhissenta e dirigida per de caps generalament de qualitat febla, subiguèt divèrsei desfachas còntra d'escadras francesas modernizadas dempuei la revirada de 1763. Lei possessions anglesas d'Índia foguèron menaçadas e, en 1781, la batalha de la Chesapeake entraïnèt la capitulacion dei fòrças terrèstras anglesas dins Yorktown marcant la victòria definitiva deis independentistas estatsunidencs. De lor caire, leis Espanhòus ataquèron leis Antilhas onte ocupèron unei colonias britanicas.
En 1783, Anglatèrra deguèt donc reconéisser sa desfacha e l'independéncia deis Estats Units e cedir unei territòris ais autrei venceires, especialament Espanha, que prenguèt lo contraròtle de la Florida e de la granda basa navala anglesa de Menòrca. La pèrda d'aquelei territòris e lei succès navaus francés marquèron un periòde d'aplant per l'expansion imperiala anglesa fins au començament dei guèrras napoleonencas.
Formacion dau Segond Empèri Britanic (1783-1815)
Après sa revirada pendent la Guèrra d'Independéncia estatsunidenca (1776-1783), l'Empèri reprenguèt son desvolopament gràcias a la politica d'expansion de la Companhiá deis Índias, l'exploracion deis illas de l'Ocean Pacific e lei conquistas obtengudas après la desfacha finala de Napoleon en 1815.
Lo desvolopament de la Companhiá deis Índias
Dins lo corrent de son premier sègle d'existéncia, la Companhiá deis Índias Orientalas se concentrèt sus lo comèrci dins la peninsula indiana dominada per lo poderós Empèri Mogòl gràcias a de drechs obtenguts en 1617. Aquela situacion cambièt au sègle XVIII en causa dau declin mogòl e de la desfacha francesa en 1763. En 1757, la batalha de Plassey permetèt a la Companhiá d'establir sa dominacion politica e militara dins la region. Pendent lei decennis seguents, conquistèt divèrsei territòris que foguèron siá directament ocupats e administrats siá dirigits per de govèrns locaus somés ais interès anglés. Per aquò, organizèt son armada pròpria que foguèt capabla d'esquichar una coalicion de princes indians dirigida per l'emperaire mogòl e lo prince de Bengala a Buxar en 1764. Après aqueu succès, la Companhiá obtenguèt lo drech d'administrar la màger part dau sud dau país e l'Índia britanica va pauc a pauc s'estendre sus tota la region e venir la colonia pus rendabla de l'Empèri Britanic.
L'exploracion de l'Ocean Pacific
thumb|right|Camin dei tres missions d'exploracion de Cook dins l'Ocean Pacific.
L'exploracion de l'Ocean Pacific aviá començat tre lo sègle XVII e, dempuei 1718, Austràlia èra utilizada per deportar divèrsei presoniers britanics. Pasmens, après la pèrda dei Tretze colonias estatsunidencas, l'interès per la region aumentèt fortament. D'expedicions d'exploracions i foguèron mandadas per descubrir de regions e de ressorsas novèlas permetent lo desvolopament de la colonizacion. Lei principalas foguèron leis expedicions de James Cook qu'explorèt la costat occidentala d'Austràlia ja descubèrta per leis Olandés mai jamai colonizada. Revendiquèt tanben leis illas de Nòva Zelanda au profiech dau Reiaume Unit.
Dins lo meme temps, lo govèrn britanic encoratgèt l'esplecha dei ressorsas localas. L'introduccion dau norrigatge dau moton per l'exportacion de la lana e la descubèrta d'aur foguèron leis elements decisius dins lo desvolopament de la region. Aquò rendèt lei colonias d'Oceania fòrça rendablas e Melbourne venguèt una vila fòrça rica e la segonda de l'Empèri per la populacion après Londres. Ansin, Austràlia e Nòva Zelanda venguèron de regions majoras de l'influéncia britanica dins lo monde, especialament dins l'Ocean Pacific.
L'apogèu de l'Empèri (1815-1914)
De 1815 a 1914, l'Empèri Britanic conoguèt son apogèu ambé leis annexions successivas d'aparequí 26 milions de quilomètres carats de territòris qu'assostavan una populacion estimada a 400 milions d'abitants. D'efèct, la desfacha de Napoleon permetèt a la flòta anglesa d'establir sa supremacia sus lei mars fins a l'entraïnament de la Segonda Guèrra Mondiala. Sensa enemic vertadier, maugrat lei rivalitats russa puei tornarmai francesa, aquela expansion se debanèt principalament sus lei continents asiatic e african. La dominacion britanica i prenguèt de formas relativament diferentas evolucionant de la colonizacion au contraròtle de l'economia d'un país.
L'expansion en Asia e la rivalitat ambé Russia
thumb|right|L'Índia britanica en [[1909.]]
thumb|right|Representacion de la desfacha britanica en Afganistan pendent la [[batalha de Gandamak en 1842.]]
Après lei guèrras napoleonencas, l'expansion anglesa contunièt sus lo continent asiatic en Índia e dins lo rèsta de la region. Fins a sa dissolucion en 1858, aquela politica foguèt principalament menada per la Companhiá deis Índias orientalas. Puei, la relèva foguèt presa que fondèt lo Raj Britanic après l'esquichament de la Revòuta dei sipais (1857-1858).
En 1857, la Companhiá, ja afeblits per de restriccions politicas e administrativas presas per lo govèrn britanic dempuei lo començament dau sègle XIX, deguèt faciar una revòuta de sei soudats indians dichs sipais. Leis insurgencs obtenguèron lo sostèn d'una partida dei senhors indians dau nòrd coma l'emperaire mogòl e menacèron la dominacion anglesa sus la peninsula. La replica britanica foguèt violenta e saunosa e la revòuta foguèt esquichada en 1858. La dissolucion de la Companhiá foguèt prononciada e la rèina Victòria venguèt Emperatritz deis Índias marcant donc la represa per lo govèrn de Londres de la direccion dei colonias asiaticas.
D'autra part, dins lo corrent dau sègle XIX, se debanèt un afrontament diplomatic intens entre Russia e Anglatèrra a prepaus dau partiment deis empèris otoman, pèrs e chinés en declin. Dins leis annadas 1830, leis Anglés s'inquietèron dei succès rus còntra leis Otomans e lei Pèrs. En 1839, una armada britanica foguèt mandada en Afganistan per conquistar lo país e se protegir d'una avançada russa vèrs Índia. Per aquò, lei dos empèris s'engatjèron dins una tièra de conflictes : La tension entre lei dos país aumentèt fortàment mai la risca d'un conflicte dirèct demeniguèt finalament après la conclusion d'un acòrd en 1878 subre la definicion de l'esfèra d'influéncia de cada empèri. Puei, lei tensions restantas foguèron amaisadas per la signatura de l'aliança entre Russia e Anglatèrra en 1907.
L'expansion en Africa
L'ocupacion en 1795 puei l'annexion en 1806 de la colonia olandesa dau Cap donèt a l'Empèri Britanic una basa fòrça importanta per la navigacion e l'avitalhament dei naviris. Venguèt tanben la basa de la colonizacion dins lo sud d'Africa. Au nòrd, durant leis annadas 1870, leis Anglés prenguèron tanben lo contraròtle financier dau canau de Suez. Puei, en 1882, aqueu contraròtle foguèt renfòrçat per l'ocupacion militara d'Egipte. La colonizacion britanica d'Africa se debanèt donc principalament sus un axe nòrd-sud entre l'Egipte e lo Sud-Africa. Leis etapas principalas foguèron la conquista de Sodan dins leis annadas 1880 e 1890 e l'annexion dei republicas boers de Transvaal e d'Aurenja en 1902. Dins lo corrent d'aqueu procediment, de tensions aguèron luòc ambé d'autrei país europèus. Foguèron pauc a pauc reglats per la definicion de zonas d'influéncia e de limits entre colonias.
Lo cambiament d'estatut dei colonias blancas
A partir dau sègle XIX, d'evolucions juridicas regardèron l'estatut dei colonias de poblament blanc qu'obtenguèron mai e mai d'autonòmia. Lei colonias pertocadas foguèron principalament Canadà, Àustralia, Nòva Zelanda e Sud-Africa. Lo govèrn de William Gladstone assaièt d'estendre aquela politica ai territòris irlandés mai la revòuta de 1916 l'empachèt. Au nivèu intèrn, aquelei territòris prenguèron lo nom de dominion. Obtenguèron progressivament lo contraròtle de sei finanças, de la màger part de seis afaires interiors e de son comèrci. Poguèron tanben crear d'armadas que foguèron integradas dins l'armada britanica fins a 1917. Lo premier dominion creat foguèt lo Canadà en 1867. Foguèt seguit per Àustralia 1901, Nòva Zelanda (1907), Sud-Africa (1910) e Tèrra-Nòva (1907-1934).
Lei guèrras mondialas (1914-1945)
A partir dau començament dau sègle XX, lo Reiaume Unit acomencèt d'aver de dificultats per defendre son Empèri. D'efèct, maugrat la superioritat de sa flòta, èra d'ara endavant menaçat per lo desvolopament economic e militar d'Alemanha. De mai, unei país coma Japon o França avián bastit de flòtas relativament importantas e modèrnas capablas de pausar un problèma ai Britanics que devián protegir un ensemble de territòris e de linhas d'avitalhament fòrça estendut. Ansin, lei Britanics deguèron realizar d'alianças ambé de rivaus ancians coma França e Russia o de poissanças novèlas coma Japon per assegurar lo mantenement de sei capacitats defensivas.
Aquela estrategia permetèt de defendre eficaçament l'Empèri durant lei dos conflictes mondiaus e lo Reiaume Unit poguèt aprofichar sei ressorsas per son esfòrç de guèrra. Dins aquò, lo país deguèt lèu faciar de movements independentistas encoratjats per l'afebliment de la metropòli e sei desfachas inicialas pendent la Segonda Guèrra Mondiala. D'un biais generau, lei guèrras mondialas marquèron donc un afebliment important de la dominacion britanica sus sei possessions d'otra-mar.
La Premiera Guèrra Mondiala
La Premiera Guèrra Mondiala marquèt lo començament dau declin de l'Empèri Britanic qu'agantèt son apogèu territoriau en 1918 après l'annexion d'una partida de l'Empèri Otoman e dei colonias alemandas. D'efèct, l'ajuda dei colonias,magerament lei dominions, foguèt decisiva per la victòria finala gràcias a un sostèn financier important e un contingent de 2,5 milions d'òmes. Pasmens, lo debanament dau conflicte demostrèt que la flòta anglesa aviá perdut sa capacitat de defendre eficaçament lei linhas d'avitalhament maritimas de l'Empèri, especialament en fàcia dei sosmarins alemands. Lei combats còntra la flòta de superficia alemanda foguèron tanben relativament decebeires per la Royal Navy (Coronel, Jutlàndia...). Mai important, lei combats de la guèrra entraïnèron l'emergéncia o lo renfòrçament de sentiments nacionaus dins lei colonias. Per exemple, foguèron lo cas deis Australians pendent la batalha dei Dardanèls o dei Canadians après l'assaut còntra la crèsta de Vimy.
Leis annadas 1918-1939
Leis annadas entre lei doas guèrras mondialas foguèron caracterizadas per l'aumentacion de l'autonòmia dei colonias e lo desvolopament dei movements independentistas. Pasmens, l'influéncia politica de Londres demorèt fòrça granda dins l'Empèri. Ansin, unei territòris venguèron juridicament independents durant aqueu periòde mai la politica dei govèrns novèus foguèt inicialament similara a Londres e lei procediments d'independéncia foguèron en realitat progressius, especialament per lei dominions.
Leis etapas decisivas dins l'independéncia d'aquelei darriers se debanèron entre 1923 e 1931. En 1923, Canadà e Sud-Africa refusèron de reconéisser lo tractat de Laussane e de mandar una ajuda militara après l'incident de Chanak. Lo drech per lei dominions d'aver una politica estrangiera diferenta de Reiaume Unit foguèt alora reconegut en 1926 e, en 1931, l'estatut de Westminter donèt una independéncia totala ai dominions. Una associacion d'estats britanics foguèt fondada sota lo nom de Commonwealth of Nations. Dins lei fachs, lei país novèus demorèron alinhats sus lei principis principaus de la politica estrangiera britanica. Per exemple, en 1939, la màgert part dei dominions ancians declarèron rapidàment la guèrra a Alemanha après l'intrada en guèrra de Londres.
Marinhac e las Claras
Marinhac e las Claras (Marignac-Lasclares en francés) qu'es una comuna lengadociana istoricament, mès lingüisticament gascona, situada administrativament dins lo departament de Nauta Garona e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Empèri Britanic
Leis annadas 1918-1939
Dins lo rèsta de l'Empèri, se desvolopèt de movements nacionalistas e indepentistas. En 1922, una campanha per l'independéncia d'Índia se debanèt après lo maucontentament creat per lo Government of India Act de 1919. Après de tensions importantas, s'acabèt per lo chaple d'Amritsar que devesiguèt fortàment l'opinion britanica. En Egipte, lo país obtenguèt son independéncia e lo retirament dei fòrças britanicas levat d'aquelei en garnison dins la region dau canau de Suez. Pasmens, coma per lei dominions, la politica dau govèrn novèu èra pas opausats ai interés anglés. L'evolucion foguèt identica en Iraq onte l'independéncia foguèt acceptada en 1932.
Marinhac e las Claras
Geografia
Comuna de l'airal urban de Tolosa situada suu Canau de Sent Martòri a 52 km au sud de la vila.
La Veiruna (Erau)
La Veiruna (Lavérune en francés) es una comuna lengadociana situada dins lo departament d'Erau e la region d', ancianament de Lengadòc-Rosselhon.
Empèri Britanic
La Segonda Guèrra Mondiala
L'entraïnament de la Segonda Guèrra Mondiala marquèt lo començament dau declin irreversible de l'Empèri. D'efèct, l'intrada en guèrra de Japon en 1941 entraïnèt una tièra de desfachas resclantissentas coma la casuda de Singapor. Aquò demostrèt l'incapacitat de Londres de defendre la totalitat de l'Empèri. Maugrat la victòria finala de 1945, una partida dei dominions s'alunchèt de la politica anglesa per se raprochar de l'aliança estatsunidenca. Dins lo rèsta dei colonias, la dominacion britanica èra fòrça afeblida, especialament dins lei territòris indians onte lei Britanics deguèron acceptar l'idèa de l'independéncia tre la fin de la guèrra.
Lo declin e la fin de l'Empèri
L'afebliment britanic après la Segonda Guèrra Mondiala aguèt de consequéncias majoras dins l'Empèri tre la desfacha dei país de l'Axe. Lei movements anticoloniaus, sovent sostenguts per lei comunistas, se desvolopèron rapidament. De mai, au contrari de França o de Portugal lo govèrn britanic preferiguèt de s'engatjar pas dins de conflictes coloniaus lòngs favorizant donc l'independéncia dei colonias. Entre 1945 e 1965, la màger part dei regions africanas e asiaticas de l'Empèri venguèt donc independenta. Puei, lo movement contunièt durant leis annadas 1970 e 1980 dins lei territòris pus pichons coma leis illas de l'Ocean Pacifica o dei Caribas. S'acabèt en 1997 ambé lo transferiment de sobeiranetat sus la region de Hong Kong a la Republica Populara de China.
La Veiruna (Erau)
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Empèri Britanic
Lei desengatjaments immediats
L'afebliment militar e la pèrda de prestigi causada per lei desfachas de la guèrra entraïnèt l'aparicion d'una agitacion e de trebols grèus dins unei colonias. Incapables d'i restaurar lor dominacion, lei Britanics acceptèron rapidàment de se'n retirar après un periòde de transicion de quauquei mes. La region pus regardada per aquelei procediments foguèt lo sud-èst asiatic onte Índia e Paquistan obtenguèron seis independéncias en 1947, Birmania e Ceilan en 1948. De son caire, au Pròche Orient, abandonèron tanben lo mandat subre Palestina. Aquelei partenças, fòrça rapides, entraïnèron de conflictes importants dins aquelei regions per la definicion dei frontieras novèlas. En revènge, la guerilha comunista de Malaisia acomençada en 1948 foguèt tenguda gràcias au sostèn dei populacions musulmanas que formavan la màger part de la populacion de la colonia.
La Veiruna (Erau)
Toponimia
Las fòrmas ancianas son : S. Felicis de Veruna en 1095, in terminio ejusdem Verune en 1102, ecclesiam S. Marie de Veruna en 1109, castro de Veruna en 1122, castellanie de castro de Verun en 1124, apud Verunam en 1146, in castello de Veiruna, in ecclesia S. Marie en 1149, castrum de Veyruna en 1150, pontem Veronie [varianta : Veroniae], 1154, Berengarius de Laveruna en 1154, castrum de Veruna en 1156, 1161, Bonetus de Laveruna en 1161, Guillelmus Bremundi de La Veiruna en 1161, in terminio de Laveruna en 1175, 1191, de Verruna en 1185, de S. Felice de Palacio, alias de Veyruna, alias de Veruna, parrochia de Veyruna, sense data [sègle XII ?], castrum de Veiruna, de Verruna en 1208, ponte Amancionis, qui dicitur de Veyruna en 1272, castri de la Veyruna en 1298, castri de Beyruna, sense data, pro villa seu loco sua de Veranis en 1335, del castel de la Veruna en 1336, prior Veyrune (varianta : de Veruna) en 1392, domino de Veyruna en 1398, Laverune en 1526, de Verona en 1529, S. Petri de Veruna en 1536, de Veruna en 1550, la Vérune en 1622, au lieu de Vérune en 1632, la Verune en 1626, 1648, 1668-9, 1740-60, 1759, 1770-71 (mapa de Cassini).
Empèri Britanic
La crisi de Suez e l'afebliment de la poissança britanica
Dins aquò, se l'operacion foguèt un succès militar, s'acabèt per un desastre politic per lei doas poissanças colonias. Leis Estats Units, non prevenguts de l'operacion, refusèron de la sostenir e l'Union Sovietica menacèt d'intervenir directàment còntra lo Reiaume Unit. Aquelei pressions obliguèron donc França e Reiaume Unit de retirar sei tropas mostrant l'afebliment politic dei dos país incapables de tenir una politica estrangiera independenta de Washington. Lei consequéncias de la crisi de Suez foguèron un encoratjament ai movements nacionalistas e l'acceptacion que la disparicion de l'Empèri èra vengut inevitabla.