cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Benafer
Benafer es un municipi de la província espanhòla de Castelló e de la Comunautat Autonòma del País Valencian.
Gasconisme
Un gasconisme es un tèrme francés que s'emplega(va) per designar un biais de parlar e d’escriure manlevat a l’occitan, gascon o non e qu'es una incorreccion en francés. Actualament se parla d'occitanisme, per evitar la confusion amb lo sol dialècte gascon.
Al s. XVIII se publiquèt maites libres sul sicut, coma las edicions successivas dels « gasconismes corrigés » (gasconismes corregits), de Jean Desgrouais per acréisser la coneissença de la lenga francesa en Occitània e francizar los occitans. Lo diccionari lengadocian-francés de l'abat de Sauvatges se situa dins la linha dels « gasconnismes corrigés » destinats a corregir las « fautas » de francés comesas per las populacions occitanofònas. Encara que per Sauvages lo francés es una lenga literària, una lenga « seriosa » - çò que justifica que totòm pòsca accedir a sa coneissença -, l'occitan rèsta pasmens la lenga patromoniala que s'emplèga dins lo Miègjorn a totes los escalons socials, mas qu'a son emplèc limitat a certans domènis dins una economia lingüistica diglossica qu'assigna clarament lo ròtle de las doas lengas en question.
Dins l'article "Patés" de son diccionnari, Sauvages evòca las condicions istoricas que menèron al desclassament linguistic de la lenga occitana fàcia al francés :
En 1809 «La Gasconiana» que recaptava anecdòtas e traits d’esperit de gascons originaris de Lemosin, de Lengadòc, de Provença... o de Gasconha. Coma Pèire Godolin, Jansemin al s. XIX serà presentat coma un poeta gascon, una qualitat que non renegarà pas. Grands autors en lenga francesa d'Occitània faguèron nombroses gasconismes coma Miquèl de Montanha dins los "Assags", manlèus que de vegadas intrèron dins la lenga francesa, literària o non, de faiçon durabla o pas.
Artana
vinheta|Artana. Artana es un municipi de la província espanhòla de Castelló e de la Comunautat Autonòma del País Valencian.
vinheta|Artana. vinheta|Portada de la iglesia parroquial de San Juan Bautista de Artana.
Sadornin
Sadornin (Sadournin en francés) qu'ei ua comuna gascona d'Astarac situada dens lo departament deus Hauts Pirenèus e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
La prononciacion qu'ei [sadour'ni] (grafia fonetica deus autors). Las fòrmas ancianas que son : Bernardus de Sadorni, cap a 1150, Ramundus de Saturnino, en latin, en 1179, Raimundus de Sadornii en 1186, Sadorni en 1216, Sadornin, cap a 1230, de Sadornino, en latin, en 1257, de Sadurnino, en latin, en 1405 e au sègle XVau, Sadournin (mapa de Cassini, a la fin deu sègle XVIII).
Segon Dauzat e Rostaing, Sadornin que vien deu nom latin d'òme Saturninus.
Segon Negre, Sadornin que vien deu nom de persona Sadornin.
Segon Miquèu Grosclaude, Sadornin que vien deu nom latin Saturninus, shens sufixe. La question qu'ei de saber se lo nom deu vilatge a la soa origina dens un Sadornin gascon o mei ancianament dens un Saturninus latin. Puish que lo nom d'òmi Sadornin ei absent deu recensament deus noms gascons de Berganton, l'origina latina que seré meilèu a privilegiar.
Sàcoe
Sàcoe (Sacoué en francés) qu'ei ua comuna gascona de Comenge e de Varossa situada en eth departament deths Hauts Pirenèus e era region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
Era prononciacion qu'ei ['sakwé] (grafia fonetica deths autors). Eras fòrmas ancianas que son : De Saquo, en latin, en 1387, Sacoüé en 1760, Sacoué (mapa de Cassini, ara fin deth sègle XVIII), Sacouë en 1790.
I a pas agut d'explicacion. Segon Miquèu Grosclaude, era sola causa segura qu'ei eth ligam dab eth nom dera montanha qui ei ath sud, nommada Mont Sacon dens eths tèxtes deth sègle XIV e Saqueton sus era mapa IGN actuau; mes eth ligam ei dens quin sens ? eth nom que demòra escur.
Foucherans (Jura)
Foucherans (Jura) es una comuna francesa administrada per lo departament de Jura de la region de Franca Comtat
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
M270
Lo M270 MLRS es un lança-roquetas multiple desvolopat per leis Estats Units d'America a la fin deis ans 1970 e au començament deis ans 1980. Intrat en servici en 1983, foguèt adoptat per leis armadas pus importantas de l'OTAN (Estats Units, RFA, Reiaume Unit, França...). Son aparicion marquèt una revolucion a respècte dei modèls precedents car sei performàncias son, en teoria, quasi similaras a aquelei d'una arma nucleara tactica. D'efiech, una batariá de 9 unitats es capabla de tirar 108 roquetas portant 69,000 grenadas en una minuta. La superficia cubèrta per aqueu bombardament es de l'òrdre de 700 ectaras. Pasmens, aquel armament a un còst important e necessita lo mestritge d'una gama larga de tecnologias de susvelhança dau prat batalhier per detectar lei fòrças enemigas, coordenar lei tirs e guidar lei roquetas fins a son objectiu.
Brain-sur-l'Authion
Brain-sur-l'Authion es una comuna francesa, situada dins lo departament de Maine e Léger e la region dels Païses de Léger.
M270
Lo M270 MLRS foguèt utilizat amb succès per leis Estatsunidencs e lei Francés durant la Guèrra de Kuwait (1990-1991) còntra d'objectius isolats ò de pòchis de resisténcia iraquianas. En 2003, dins lo corrent de la Segonda Guèrra d'Iraq, l'armada estatsunidenca l'utilizèt tornarmai d'un biais pontuau per rompre lei defensas iraquianas a l'entorn dei vilas, especialament Nadjaf, Nasiriyah e Karbala.
Brain-sur-l'Authion
Geografia
Comuna situada sus Authion Situat a costat d'Angieus,Brain sul Authion es una pichona comuna.
Commune située sur Authion Situé à côté d'Angers,Brain sur l'Authion est une petite commune.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
La Ròca Blanca
thumb|Vista aeriana de la Ròca Blanca La Ròca Blanca o La Ròca deu Pilat o mens localament La Duna deu Pilat, es la tuca de sable mei hauta d'Euròpa. Se quilha dens lo massís horastèr de las Lanas de Gasconha, en riba de la Mar Grana a l'entrada sud deu Bacin d'Arcaishon dens lo Captalat de Bug. Dab un volum de de fin sable eolian, s'esten sus  de superfícia, tot lo long de  de còsta lineara, en tot esparse's sus  de bòsc de las Lanas. Apartien au territòri de la comuna de la Tèsta de Bug dens lo departament de Gironda.
thumb|left|L'envèrs de la duna vist deu son bèc (pendent: entre 30° e 40°) thumb|Posicion de la duna dens l'entrada deu Bacin d'Arcaishon
Faye (Loir e Char)
Faye es una comuna francesa, situada dins lo departament de Loir e Char e la region dau Centre.
La Ròca Blanca
La sua altitud varia permanentament en tot fluctuar entre 100 e 117 mètres. Lo flanc de mar a un pendent mei feble que lo de horèst. La duna avança inexorablament cap a l'interior deu país e arrecobreish pòc a pòc las construccions (ostaus, camins).
Faye (Loir e Char)
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
La Ròca Blanca
Istòria
Lo nom, ja present dens las mapas de Masse (1708) e de Cassini (1786) dab lo , los , las e la , correspondèva a un lòc situat mei au sud de la duna qui coneishem devath aqueste nom. Es un parçan de dunas mobilas, de litorau e de relhèu cambiadís dab lo temps. Dinc au començament deu sègle XX, lo sector deu Pilat s'aperava los e non i menava pas nada rota carroçabla. Lo cambiament de denominacion estut devut a una operacion immobiliària.
Benafigos
vinheta|Ermita del Calvari, Benafigos
Benassal
vinheta|Benasal vinheta|Monument del poble de Benassal al poeta Carles Salvador
Benicarló
vinheta|Capillas laterales, iglesia parroquial de San Bartolomé, Benicarló Benicarló es un municipi de la província espanhòla de Castelló e de la Comunautat Autonòma del País Valencian.
Atzeneta del Maestrat
vinheta|Ermita del Calvari (Atzeneta del Maestrat) vinheta|Ermita de Loreto, Atzeneta del Maestrat
Woirel
Woirel es una comuna francesa, situada dins lo departament de Somme e la region de Picardia.
Geografia
Vilatge rural picard del Ponthieu, situat sul anciana rota nacionala 336 e a 17 km al sud de Abbeville, facilament accessible pels autoroutes e
Village rural picard du Ponthieu, situé sur l'ancienne route nationale 336 et à 17 km au sud d'Abbeville, aisément accessible par les autoroutes et
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
De las traces d'una preséncia romaine an #èsser d'amassadas en la comuna. Lo luòc i aviá qualificat de vila a partir del començament de la.
La distincion i aviá comprés en la sénéchaussée de Ponthieu.
Des traces d'une présence romaine ont été trouvées dans la commune. Le lieu était qualifié de cité à partir du début du.
La seigneurie était comprise dans la sénéchaussée de Ponthieu.
Nòtas
<references group=N/>
Y (Sòma)
Geografia
Village rural picard du Santerre, situé entre Ham et Péronne, surplombant la vallée de la Somme
Istòria
Pòble destruit pendent los combats de la Primièra Guèrra mondiala.
Village détruit pendant les combats de la Première Guerre mondiale.
Nòtas
<references group=N/>
Corrent marin
vinheta|Corrents marins màger : en roge los corrents cauds, en blau los corrents fregs. Un corrent marin es un movement d'aiga de mar regular, continú e ciclic. Aqueste tipe de movement es degut als efièchs combinats del vent, de la fòrça de Coriolis, e de diferéncias de temperatura, densitat e salinitat; e de segur als contorns dels continents mas tanben dels relèus de prigondor e a l'interaccion entre corrents. Al vejaire quantitatiu, un corrent marin es caracterizat par sa velicitat e son debit, mas tanben per sa temperatura e segur son sens de direccion.
L'ensemble dels corrents marins a l'escala de la planèta forma un grand cicle de circulacion termoalina que mescla las aigas e convoia la calor a l'escala de cada emisfèra, nòrd e sud de biais separat, de la Tèrra (veire la mapa). Influenciant fòrça la temperatura de las regions visitadas, en mai de l'umiditat, los corrents an tanben un impacte determinant suls climas terrèstres màger.
Istòria
A partir del sègle X un autor indian d'una enciclopedia menciona la preséncia d'un corrent que ten sa coneissença dels navigators arabs :"« Lo flus e lo reflus se produson que dos còps per an dins mai granda partida d'aquesta mar: pendent sièis meses, en estiu, la marèa pòrta al nòrd èst, puèi en ivèrn, pòrta al sud oèst. »"Lo redactor assimila los corrents oceanics a la marèa coma los marins e los scientifics pendent de sègles.
Son aqueste les navigators europèus que descobriguèron los corrents dins l'Atlantic. Juan Ponce de León en 1513 encontra lo Corrent del Golf, podent pas mai avançar malgrat lo vent, dins sa partida mai poderosa, al larg de la Florida. Los Espanhòls profièchan de la descobèrta per accelerar lo viatge cap a l'Euròpa.
La Societat reiala volgava determinar los luòcs e las causas d'aquestes movements. L'estrech de Gibraltar foguèt lor primièra enquèsta, mas los Angleses capitèron a pas cap de resultat. Un Italian, lo comte Luigi Ferdinando Marsigli, remarquèt le fenomèn analòg dins l'estrech del Bosfòr en 1679. A l'encòp òme de guèrra e òme de sciéncia, Marsigli estima que lo fenomèn constatat pels pescadors (los rets de superfícia derivavan cap a la Mediterranèa e aquestes de prigondor cap a la mar Negra), èra degut a la diferéncia de salinitat de las aigas. Verifica son ipotèsi sus un modèl amb d'aiga colorada e mòstra que las diferéncias de densitat engendran de corrents.
Marsigli refugiat en Occitània faguèt encara fòrça descobèrta importantas sul mitan marin. Newton aviá mostrat lo ligam entre la gravitacion e las marèas e la diferéncia èra pas encara plan neta entre marèa e corrent marin. Colin Maclaurin deduguèt que la trajectòria dels corrents èra desviada per la rotacion de la Tèrra. alt=carte du Gulf stream, 1769|vinheta|Mapa del [[Corrent del Golf publicada en 1769 par Benjamin Franklin.]] vinheta|Mapa generala dels corrents marins màger tal coma èran coneguts en 1910. En 1769 Benjamin Franklin publica la primièra mapa de Corrent del Golf, i indicant las velocitats. Pasmens las naus seguèron pas sas indicacions. Franklin profièchant de sos viatges prenava la temperatura de las aigas. Publica una mapa melhorada en 1776 a París que los Franceses utilizèron per los provesiment en armas e equipaments. Encara, a 79 ans d'edat, tornant a son país, trampava encara son termomètre dins lo Corrent del Golf...
En 1847 pareguèt als EUA la primièra edicion de las Mapas dels vents e dels corrents per un marin american, Matthew Fontaine Maury. Ferrit, aviáestat nomenat director del depaus de las mapas e instruments de navigacion de la Marina. Utiliza los jornals de bòrd per recampar una taula que foguèt estampada primièr en darrièra pagina dels jornals distribuits a las naus de guèrra e de comèrci, amb avís als capitanis d'i notar tot fach significatiu. La soma de sas donadas donarà lo libre. Los utilizant, una nau de comèrci gagna trenta e cinc jorns sus un trajècte abitualament compli en cent e detz jorns. Pau après, lo depaus de las mapas demanda als marins de calcular lor posicion de biais regular e de jetar a la mar una botelha amb, per la persona pescant la botelha, l'indicacion de sa descobèrta, lo burèl podèt determinar los cambiaments de direccion segon las sasons. En 1851, pendent la ronçada cap a l'aur los trajèctes cap a la Califòrnia foguèron acorchats d'un mes suls tres que prengava alara. Maury, chafrat (entre autres) « l'eissartaire de las mars » participa amb succès a un salvament : dedusent dels corrents e dels vents la posicion d'una nau en perdicion (le San Francisco, genièr de 1854) que foguèt trobat prèp del punt indicat.
Origina dels corrents marins
Los corrents oceanics de superfícia son mai sovent provocats pel vent; son tipicament orientats dins lo sens de las agulhas del relòtge dins l'emisfèra nòrd e dins lo sens antiorari dins l'emisfèra sud, a causa del destriament dels vents. Dins los corrents provocats pels vents, l'efièch de la fòrça de Coriolis se traduch per una deviacion angulara al respècte dels vents que ne son a l'origina. La localizacion dels corrents cambia notablament amb las sasons; aqueste fenomèn es particularament sensible pels corrents equatorials.
Los corrents prigonds son produchs pels gradients de temperatura e de densitat, d'espereles resultant en granda partida de las diferéncias d'energia solara recebuda seguent la latitud. La circulacion termoalina, tanben qualificada de « tapís mecanic », concernís los corrents prigonds dins los bacins oceanics causats per las variacions de densitat. Aquestes corrents, que s'escolan jos la superfícia oceanica, son donc malaisits de detectar e son assimilables a de « rius sosmarins ». Son ara seguits per un ret de captors sosmarins derivants nomenat ARGO. Las zonas de corrents ascendents (« pujadas d'aiga »o « upwellings ») e davalants son de regions ont de movements verticals significatius son observats.
Miquèl de Nòstra Dama
thumb|right|200px|Retrach original de Miquèl de Nòstra Dama per son filh Cesar Miquèl de Nòstra Dama (Sant Romieg de Provença, 14 de decembre de 1503 – Selon de Provença, 2 de julhet de 1566), pus conegut jol nom latinizat de Nostradamus foguèt un mètge e astrològ provençal Mai que mai conegut pel seu libre Les Propheties, que foguèt editat pel primièr còp en 1555, e que dempuèi daissèt practicament pas d'èsser publicat. Sas profecias suscitèron un fòrt interès dins lo public, que représ per la premsa populara faguèt que li foguèsse atribuida la prediccion de mantun eveniment mondial màger. Fòrças fonts academicas mantenon que las associacions faitas entre aquestes eveniments mondials e los quatrins de Nostradamus son largament lo resultat de malas interpretacions (de còps que i a deliberadas) o alara son tròp teunhas per que pòscan constituir de pròvas d'un que que siá poder predictiu genial. En mai, cap de las fonts citadas a pas jamai provesit d'evidéncia que qualqu'un auriá interpretat los quatrins de Nostradamus pro especificament per permetre d'identificar clarament un eveniment qual que siá per avança.
Dampierre-sous-Brou
Dampierre-sous-Brou es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Eure e Loir e la region dau Centre.
Miquèl de Nòstra Dama
Biografia
thumb|upright|Luòc de naissença supausat de Nostradamus abans son adobament recent, a [[Sant Romieg de Provença]]
Corrent marin
Origina dels corrents marins
Los corrents de superfícia cobrisson unes 10 % de l'aiga dels oceans. Se limitan mai sovent als 300 primièrs mètres de l'ocean. Lo movement de l'aiga prigonda es causat per de fòrças degudas a la densitat e a la pesantor. La diferéncia de densitat es foncion de la temperatura e de la salinitat. Las aigas prigondas s'enfonzan dins los bacins oceanics situats a las latituds nautas, ont las temperaturas son pro bassas per que la densitat aumente. Las causas màger dels corrents son lo rai solar, los vents e la pesantor. Los fluses dels corrents oceanics son mesurats en Sverdrup.
Dampierre-sous-Brou
Geografia
Dampierre-Jos-Brou se situa en o Portamantèl-Gouët.
Miquèl de Nòstra Dama
Enfància
Nascut lo 14, o lo 21 de decembre de 1503 a Sant Romieg de Provença, que son luòc de naissença supausat i existís totjorn, Miquèl èra un dels nòu enfants de Reinièra de Sant Romieg e del mercant de gran e notari Jaume de Nòstra Dama. La familha de Jaume èra josieva, mas son paire Gui Gassonet, se convertiguèt al catolicisme cap a 1455, e prenguèt lo nom crestian de Pèire de Nòstra Dama (d'après lo sant del jorn de la conversion). Sos fraires e sòrres coneguts son Delfina, Joan I (a l'entorn de 1507–77), Pèire, Ector, Loís (nascut en 1522), Bertrand, Joan II e Antòni (nascut n1523).
Dampierre-sous-Brou
Geografia
Dampierre-sous-Brou se situe dans le Perche-Gouët.
Corrent marin
Corrents de prigondor
Los vents avent mai d'influéncia après 800 m de prigondor, pòdon pas mai èsser los motors de las circulacions oceanicas prigondas. aquestes corrents son basats sus de diferéncias de temperatura (l'aiga freja es mai densa que l'aiga cauda) e de salinité (l'aiga salada es mai densa que l'aiga doça), entre las diferentas sisas de l'ocean. Los mai prigonds se nomenan corrent termoalin e aquestes mens en prigonds circulacion termoalina. Las aigas caudas de superfícia se argan en sal, a causa de l'evaporacion çò que tend a lo far mai denses. En ivèrn, pendent la formation de la banquisa, la glaça un còp formada larga la sal qu'apesantís encara mai l'aiga non gelada que ven « tant » densa que cabussa cap a las prigondors.
Miquèl de Nòstra Dama
Enfància
Se coneis paucas causas de mai de l'enfància de Nostradamus, e mai que i aja una cresença fèrma que foguèsse educat pel sieu rèire-grand mairal Joan de St. Romieg, fait que es discutible amor de la desaparicion de las donadas istoricas après 1504, quora l'enfant aviá sonque un an.
Dampierre-sous-Brou
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Corrent marin
Corrents de prigondor
Punt important, los corrents de superfícia e lo prigons atal formats son alara interconnectats. S'introduguèt l'expression imatjada de « tapís mecanic » (conveyor belt) per descriure lo transpòrt d'aiga prigonda de l'Atlantic cap al Pacific e son retorn en superfícia. Mercé a la capacitat termica de l'aiga, l'ocean es una enòrma sèrva de calor. Son inercia termica essent fòrça mai importanta qu'aquesta de l'aire, tempera los cambiaments termics sasonièrs de las massas d'aire, qu'autrament serián fòrça mai importants. Atal los corrents cauds de las sisas de superfícia podent caufar lo clima d'una region. Al contrari, las aigas frejas que tornan pujar en superfícia modèrant la temperatura de las aigas de las regions equatorialas. Pasmens aquesta circulacion demora mal coneguda que malaisida de mesurar dirèctament.
Miquèl de Nòstra Dama
Ans d'estudis
A l'edat de quinze ans, Nostradamus dintrèt a l'Universitat d'Avinhon per estudiar lo bachelierat. Après un pauc mai d'un an (quora deviá ja aver estudiat lo trivi classic en retorica, gramatica e logica, pus segurament que lo quadrivi posterior de geometria, aritmetica, musica e astronomia/astrologia), se vegèt obligat d'abandonar Avinhon quand l'universitat tanquèt sas pòrtas davant l'irrupcion de la pèsta negra. Après aver daissat Avinhon, Nostradamus viatgèt a travèrs lo país uèit ans per cercar d'èrbas medicinalas. En 1529, après qualques annadas coma apoticari, dintrèt a l'Universitat de Montpelhièr. Ne foguèt forabandit pauc après pel procurador de l'universitat, Guilhèm Rondelet, quora se descubriguèt qu'aviá exercit coma apoticari, un mestièr manual, expressament defendut pels estatuts de l'universitat. Lo document del faidiment (BIU Montpellier, Register S 2 folio 87) existís totjorn a la bibliotèca de la facultat. Pasmens, d'unes de sos publicadors e correspondents lo diguèron encara "Doctor". Après son fòrabandiment, Miquèl contunhèt de trabalhar, benlèu sempre coma apoticari, e venguèt celèbre en crear la "pilula ròsa" supausada de protegir de la pèsta negra.
Burcy (Calvados)
Burcy  es una comuna normanda, situada dins lo departament de Calvadòs e la region de la Bassa Normandia.
Miquèl de Nòstra Dama
Maridatge e profession
En 1531 Miquèl de Nòstra Dama foguèt convidat per Juli Cesar Scaliger, un saberut d'origina italiana, a venir a Agen. Ailà, esposèt una femna que son nom es pas segur (benlèu Enrieta d'Encausse), que li donèt dos mainatges. En 1534 sa molhèr e sos enfants defuntèron, possiblament de la pèsta. Après sas mòrt, contunhèt de viatjar, traversèt França e benlèu Itàlia. A son retorn en 1545, assistiguèt lo famós mètge Loís Serre dins son combat contra l'epidemia de pèsta a Marselha puèi s'ataquèt de son costat a l'epidemia a Selon de Provença e a Ais de Provença. Finalament, en 1547, s'installèt a Selon de Provença dins l'ostal qu'existís uèi, que i esposèt una rica veusa nomenada Anna Ponsarda, amb qui aguèt sièis enfants – tres filhas e tres filhs. Entre 1556 e 1567 el e sa molhèr crompèron un tretzen de las parts d'un projècte de canal gigantesc organizat per Adam de Crapona per irrigar largament Selon de Provença e la Crau vesina amb l'aiga de Durença.
Corrent marin
Corrents de prigondor
L'ocean jòga atal un ròtle essencial per la regulacion del clima de nòstra planeta e assegura un transpòrt de calor de l'equator cap las pòls tan important que l'atmosfèra.
Miquèl de Nòstra Dama
Endevinaire
Après una autra visita en Itàlia, Nostredama comencèt de s'alunhar de la medecina cap a l'oculte. Seguissent la tendéncia populara, escriguèt un almanac en 1550, pel primièr còp latinizèt son nom de Nostredama a Nostradamus. Foguèt tant encoratjat pel succès de l'almanac, que decidiguèt de n'escriure un cada an.
Corrent marin
Efièch dels corrents marins
vinheta|Corrents marins a l'entorn de l'America centralae, amb lo corrent del golf lo long de la còsta èst americana. Jògan un grand ròtle dins los cicles biogeoquimics oceanics e dins lo transpòrt de las calorias e dels nutriments. Los grands corrents coma lo Corrent del golf an un ròtle de corredor ecologic per unas espècias que transportan. Explican de concentracions de plancton, de peises, o de grands cetacèus.
Jògan un grand ròtle dins lo clima mondial, per exemple en regulant e dispersant la calor dels continents que bordejan e entretenent l'umiditat de l'aire (cicle de l'aiga). En efièch, l'ensorelhament es destriat de biais inegale sus la Tèrra, lo corrent marin tempera aquesta diferéncia. Distribuís de grandas quantitats d’energia / calor de las regions caudas cap de zonas mai frejas mercé a lor fòrta inercia termica. Las aigas caudas de superfícia pòdon donc caufar una region, e invèrsament. L’ocean jòga donc un ròtle important per la regulacion del clima e assegura un transpòrt de calor de las regions tropicalas cap als pòls tan important que l’atmosfèra.
Una interrupcion del tapís mecanic pòt se traduire per de dereglaments climatics importants (e/o en èsser una consequéncia, segon los epòcas). Aquestes tapís mecanic aviá fortament alentit en 2001, mas tornèt aviar (benlèu provisòriament) en 2008, mercé a un ivèrn freg.
Corrents màger
{{colomnas|nombre=3|1=
Ocean austral
}}
Francheville (Jura)
Francheville (Jura) es una comuna francesa administrada per lo departament de Jura de la region de Franca Comtat
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Maule
Maule es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Ivelinas e la region d'Illa de França.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Nòtas
<references group=N/>
Batalha de Châteauguay
D'efèct, après unei victòrias en setembre e au començament d'octòbre de 1813, leis Estatsunidencs avián organizat una invasion de Canadà ambé doas fòrças gropant 12,000 òmes. Pasmens, la coordenacion entre aquelei fòrças èra marrida e la premiera tropa dirigida per Wade Hampton (4,000 òmes) intrèt en Canadà sensa esperar de sostèn. Lo 26 d'octòbre, se turtèt a un grop de 300 tiralhaires francofòns dirigits per Charles de Salaberry. Sostenguts per 1,500 milicians locaus, lei tiralhaires organizèron una emboscada fòrça eficaça. Incapable de comprendre l'estrategia de son adversari, Hampton imaginèt la preséncia de fòrças importantas en fàcia de sei tropas e ordonèt la retirada après quauqueis escaramochas. Perdiguèt 50 tuats e un centenau de presoniers còntra solament 4 mòrts dins lei rengs de Salaberry. De mai, sa retirada dins de condicions climaticas malaisadas entraïnèt de pèrdas suplementàrias dins l'armada estatsunidenca.
Sabarròs
Sabarròs (Sabarros en francés) qu'ei ua comuna gascona situada dens eth departament deths Hauts Pirenèus e era region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
Era prononciacion qu'ei [saba'rròh] (grafia fonetica deths autors). Eras fòrmas ancianas que son : de Savarrossio, en latin, en 1383-1384 e ath sègle XV, Savarros ath sègle XV, Sabarros (mapa de Cassini, ara fin deth sègle XVIII).
Segon Dauzat e Rostaing, puish Negre, Sabarròs que vien deth nom latin d'òmi Sabarrus, dab eth sufixe aquitan -ossum. Segon J.B. Orpustan, eth nom qu'ei a arreligar dab Zabarotz (ostau a Isturits).
Segon Miquèu Grosclaude, pr'amor dera vibranta dobla (dobla rr) que vau mei causir Sabarrus dab -ossum.
Boulon (Calvados)
Boulon  es una comuna normanda, situada dins lo departament de Calvadòs e la region de Normandia.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
La municipalitat èra antany traversada per una via romaine disposicion de Vièlh a Boulon en transeünt pel bac del Coudray. En 1850, se #descobrir en los vestigis d'aquela via un cap de femna sculptée.
La commune était autrefois traversée par une voie romaine allant de Vieux à Boulon en passant par le bac du Coudray. En 1850, on découvrit dans les vestiges de cette voie une tête de femme sculptée.
Benicàssim
vinheta|Platja de Voramar, Benicàssim
vinheta|Platja de Benicàssim) vinheta|Ostal comunal de Benicàssim Benicàssim es un municipi de la província valenciana de Castelló e de la Comunautat Autonòma del País Valencian.
vinheta|Ostal comunal de Benicàssim
Begís
Begís (Bejís en espanhòl ) es un municipi valencian, dins los Païses Catalans. Administrativament, es dins la província de Castelló e la Comunautat Autonòma del País Valencian dins l’estat espanhòl.
Marly le Roi
Marly-le-Roi es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Ivelinas e la region d'Illa de França.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Nòtas
<references group=N/>
Plasmocit
Lei plasmocits son de cellulas dau sistèma immunitari que se tròban normalament dins lei teissuts e non dins lo sang e que son caracterizadas per un marcaire CD138. Son de cellulas productritz d'anticòrs. Dins lo cas d'una infeccion, son l'evolucion finala dei linfocits B e son capables de secretar de quantitats gròssas d'anticòrs. En revènge, au contrari dei linfocits, pòdon pas se multiplicar rapidament per proliferacion cellulara.
Betxí
vinheta|Betxí.
Linfocit B
Lei linfocits B son un grop de cellulas dau sistèma immunitari. Son la basa dau sistèma immunitari especific umorau. D'efèct, un linfocit B donat es especializat dins la lucha còntra un antigèn unic. Dins lo cas d'una infeccion de l'organisme per un antigèn, lei linfocits B especifics d'aquel antigèn pòdon èsser activats. Aquò entraïna sa multiplicacion fòrça rapida per proliferacion cellulara e sa diferenciacion en :
Emiliano Zapata
Emiliano Zapata Salazar (8 d'aost de 1879 - 10 d'abriu de 1919) foguèt un òme politic e un cap militar major de la Revolucion Mexicana (1910-1920).
Originari d'una familha de païsans proprietaris, intrèt au sen de l'armada mexicana en 1908. En 1910, acomencèt son activitat politica e revolucionària e prenguèt la defensa de païsans que vòlon reprendre lo contraròtle de tèrras ocupadas illegalament per de grands proprietaris. La lucha venguèt rapidament violenta. En 1911, jonhèt lo movement de Francisco Madero qu'èra en favor dei classas mejanas e d'una reforma de la proprietat agricòla. Zapata participèt a la presa dau poder mai s'alunchèt finalament dau venceire en causa de la lentor dei reformas.
Après lo còp d'estat menat per Victoriano Huerta còntra lo govèrn Madero, Zapata s'alièt ambé Pancho Villa e ai constitucionalistas dau nòrd dirigits per Venustiano Carranza e Álvaro Obregón. Aquela coalicion capitèt de conquistar la capitala mai sei caps se devesiguèron rapidament entre elei. En 1914, Carranza assaièt d'arrestar Zapata per traison mai lo còp mau capitèt. En octòbre de 1914, Pancho Villa reüniguèt una convencion que permetèt a Zapata d'obtenir l'aprovacion de son programa. Lo mes seguent, Carranza e Álvaro Obregón s'alièron per formar un govèrn provisòri installat en Veracruz. Lei combats contunièron alora entre lei constitucionalistas e lei tropas de Villa e de Zapata que tenián la capitala. En abriu de 1915, Obregón capitèt de desfaire Villa e Zapata perdiguèt definitivament lo contraròtle de Mexico. Se retirèt en direccion dau sud onte contunièt de combatre lo govèrn centrau fins a son assassinat per de partisans de Carranza
Ciclon
Quitament se tota depression pòt èsser nomenat un ciclon, lo tèrme es mai sovent utilizat de tipes particulars de sistèmas que se forman al dessús de las aigas caudas de las mars tropicalas, los ciclons tropicals.
Originina del tèrme
Lo substantiu masculin « ciclon » es un manlèu de l'anglés cyclone,, substantiu format sul grèc κυκλῶν / kuklôn, participa present de kukloun ("amassar tornejant"). Lo tèrme, aplicat als ciclons tropicals, foguèt fabregat pel capitanis de marina anglés Henry Piddington (1797–1858) a la seguida de sos estudis sus la terribla tempèsta tropicala de 1789 qu'aviá tuat mai de 20 000 personas dins la vila costièra indiana de Coringa. En 1844, publica sas òbras jol títol The Horn-book for the Law of Storms for the Indian and China Seas. Los marins del mond reconeguèron la granda qualitat de sas òbras e lo nomenèron president de la Marine Court of Inquiry of Calcutta. En 1848, dins una novèla version agrandida e completada de son libre The Sailor's Horn-book for the Law of Storms, aqueste precursor de la meteorologia compara lo fenomèn meteorologic a una sèrp s'enrotla en cercle, « kyklos » en grec, d'ont ciclon.
Caracteristicas generalas
Lo còr del ciclon es una region de bassa pression. Lo gradient de pression entre lo sistèma e las zonas de mai nauta pression a l'entorn, engendra un desplaçament d'aire cap al centre. Mai la diferéncia de pression es importanta, mai lo vents son fòrts. Jos l'efièch de la fòrça de Coriolis, aquetes vents son desviats cap a la drecha dins l'emisfèri nòrd (esquèrra dins lo sud) çò que dona una rotacion de l'aire a l'entorn del centre de bassa pression. Atal los ciclons auràn de sens de rotacion diferents segon l'emisfèri: dins lo sens invèrs de las agulhas d'un relòtge dins l'emisfèri nòrd e dins lo sens orari dins l'emisfèri sud. Coma la fòrça de Coriolis es nulla a l'equator e aumenta se dirigissent cap als pòls, la rotacion pòt pas èsser inducha en general qu'a de latituds de mai de 5 a 10 gras. I a donc pas de ciclons près de l'equator.
Fin finala, la trajectòria que prenon los ciclons pendent de lor vida depend del luòc ont se trapan. Los ciclons tropicals van seguir lor font d'energia, las aigas caudas, e lo cisalhament dels vents que lor impausan los sistèmas meteorologics a l'entorn. Las depressions de las latituds mejanas e superioras van elas seguir en general lo flus dels vents d'altituds, subbretot lo corrent jet.
Ciclons tropicals
vinheta|Bocla radar mostrant l'arribada de l'[[auragan Katrina en Loïsiana.]] Los ciclòns tropicals, tanben nomenats "auragans" dins l'Atlantic nòrd, lo golf du Mexic e l'èst del Pacific nòrd o « tifons » dins l'oèst del Pacific nòrd e la Mar de China meridionala, se forman al dessús de las aigas caudas de las mars tropicalas e posan lor energia dins la calor latenta de condensacion de l'aiga.
De condicions son necessàrias a la formacion d'un tal ciclon, : Lo largament de calor latenta dins los nivèls superiors de la tempèsta auça la temperatura a l'interior del ciclon de 15 a 20°C al dessús de la temperatura ambianta dins la troposfèra a l'exterior del ciclon. Per aquesta rason, se dich de ciclons tropicals que son de tempèstas de « nuclèu caud ». Notam pasmens qu'aqueste nuclèu caud es present pas qu'en altitud - la zona tocada pel ciclon a la superfícia es abitualament mens freja d'unes gras al respècte la normala, en rason d'aquestes nívols e de las precipitacions. L'intensitat du ciclon es determinada per la fòrça del vent maxim qu'engendra, qu'es lo paramètre mai aisit d'estimar e que caracteriza plan las destruccions potencialas. Dins l'Atlantic Nòrd, s'utiliza coma critèri lo vent mejan sus una minuta. Se lo vent es inferior a 34 noses (63 km/h) es depression tropicala. Se lo vent es compres entre 34 e 63 noses (117 km/h), es una tempèsta tropicala, e lo ciclon recep alara un nom. Se lo vent sostengut passa 64 noses (118 km/h), es un auragan. De variacions d'aquesta classificacion son utilizadas dins lo Pacific e l'Ocean Indian. L'escala utilizada pels ciclons tropicals, amb los auragans, es l'escala de Saffir-Simpson. Utiliza la fòrça dels vents al moment ont l'escala de Beaufort s'arrèsta, es a dire que L'auragan qu'es de Fòrça 12 sus 12 dins l'escala de Beaufort es egal a la Categoria 1 de 5 sus l'escala de Saffir-Simpson.
L’Organizacion meteorologica mondiala (OMM) omologuèt al començament de 2010 lo recòrd de vent mai violent jamai observat scientificament, mas non religat a las tornadas, de 408 km/h lo 10 d'abril de 1996 a l'illa de Barrow (Australia-Occidentala) pendent lo passatge del ciclon Olivia.
Los ciclons extratropicals
drecha|vinheta|Mapa meteorologica fictiva d'un ciclon extratropical tocant la [[Grand Bretanha e l'Irlanda.]] Un ciclon extratropical, a vegada nomenat ciclon de las latituds mejanas, es un sistèma meteorologic de bassa pression, d'escala sinoptica, que se forma entre la linhas dels tropics e le cercle polar. Es associat  de fronts, o de zonas de gradients orizontals de la temperatura e del punt de rosada, que se nomena tanben « zonas baroclinas ». Per aquesta rason, son dich de « nuclèus freg » que lo centre del sistèma se situa del costat freg dels fronts e la tropopausa mai bassa (freja) que las regions a l'exterior del sistèma.
Los ciclons extratropicals an donc de caracteristicas diferentas de ciclons tropicals, e de ciclons polars mas al nòrd, que son provesits per la conveccion atmosferica. Son de fach las depressions meteorologicas que passan jornalament sus la gaireben tota la Tèrra. Amb los anticiclons, regisson lo temps sus la Tèrra, produsent nívols, pluèja, vents e auratges.
Ciclons subtropicals
Los ciclons subtropicals son de ciclons extratropicals que presentan unas de las caracteristicas dels ciclons tropicals, coma un còr venent caud. Se forman mai sovent al delà dels tropics, fins a une latitud de 50° (nòrd e sud). En efièch, tanben i a una activitat auratjosa a l'entorn de son centre que tend a li formar un còr caud mas se trapa dins una zona frontala fèbla. Amb lo temps, la tempêèsta subtropicala pòt venir tropicala.
Ciclons polars
Un ciclon polar es un sistèma de depression de larga envergura passant dins las regions articas e antarticas. Son de sistèmas de 1 000 a 2 000 km que naisson dins las nautas latituds, zonas ont los contrastes termics son importants lo long del front artic.
Depression polara
vinheta|Depression polara sus la [[mar de Barents lo 27 de febrièr de 1987.]] Un fenomèn analòg als ciclons tropicals existe sus l'ocean Artic, que se nomena depression polara. S'agís d'una pichona depression que se forma subretot en ivèrn dins una massa d'aire polara o artica situada sus de mars de nautas latituds dins las zonas ont la glaça cobrisson pas totalament la mar.
Aquesta depressions pòdon èsser mai violents que los ciclons tropicals mas de talhas mai pichonas. Fan de 100 a 400 km de diamètre amb de vents de fòrças d'auragans, se desvelopant coma de bombas e durant pas qu'unes dos jorns. Aquestes sistèmas depressionnaris naisson dins las zonas de contrastes termics importants coma a la bordura de la zona de las glaças amb la mar obèrta alara que de l'aire fòrça freg passa en altitud.
Per contra, an fòrça mens d'impacte que dins las regions polaras, la densitat de populacion umana e animala es fòrça fèbla. Suls imatges satellits, los nívols s'enròtlan a l'entorn del centre coma per un auragan o un tifon. De sondas largada per d'avions de recerca mostran un còr caud coma dins aquestes darrièrs.
Mesociclons
Los mesociclons son pas de sistèmas depressionaris mas puslèu una rotacion encastrada duns un auratge (cumulonimbus). En efièch, lo cambiament dels vents entre la superfícia e lo suct de la sisa limita de friccion de l'atmosfèra (mens de 2 km d'espessor) dona una rotacion orizontala dels vents. Pensam a una gigantèsca eoliana que subiriá mai de vents d'oèst a son suc qu'a sa basa, sas palas començan donc a tornejar qu'aquesta del naut subisson una mai granda fòrça qu'aquesta del bas. Lo corrent ascendent sota un auratge cambiairà l'axe d'aquesta rotacion per lo far vertical. Quand aquò se produch, se pòt observar visualament, o sus las donadas Doppler d'un radar meteorologic, qu'unas partidas del nívol son en rotacion.
Un mesociclon es pas una tornada. Lo restrechament de sa rotacion, per de condicions particularas de circulacion dels vents a l'entorn de l'auratge, pòt pasmens menar a la formacion d'una tornada jol l'auratge. Aquò es identic a l'acceleracion de la rotacion d'un patinaire quand plaça sos braces contra son còrs.
Tornadas
esquèrra|vinheta|250x250px|Basculament del vortèx pel corrent ascendent (font: [[NOAA).]] Una tornada es pas un ciclone qu'est pas un sistèma depressionari. Es de fach un revolum amb de vents fòrça violents, naissent a la basa dels cumulonimbus, los nívols d'auratge, mas a l'escasença jos de nívols convectius mai minors. Tres elements son necessaris a la formacion d'una tornada: un cisalhament dels vents dins los primièrs quilomètres de l'atmosfèra, un corrent ascendent important degut a la pojada d'Arquimedes dins una massa d'aire instable e una configuracion dels vents de superfícia que pòsca servir a concentrar la rotacion verticala. Un quatren element es util mas pas sempre present: un corrent descendent dins las precipitacions. Lo cisalhament de bas nivèl crea una rotacion dins l'axe orizontal. Quand aquesta rotacion entre en interaccion amb un fòrt corrent ascendent, l'axe orizontal pòt bascular e venir una rotacion a l'entorn d'un axe vertical (imatge a esquèrra). La rotacion serà concentrada enseguida per la circulacion de superfícia, coma una patinaira en rotacion que plaça sos braces contra son còrs. Las condicions que menèron a la formacion d'una tornade son en equilibri instable. Lo corrent ascendent, lo cisalhament dels vents e la friccion varian fòrça d'un luòc cap a l'autre a microescala. Lo quita auratge modifica aquestas condicions pels movements verticals de l'aire qu'engendra. Quand l'equilibri se romp, la tornada feblís e se dissipa.
Coma los diferents tipes de ciclons ja mencionats son associats amb una massa nivolosa que pòt conténer d'auratges, de tornadas pòdon donc i èsser encastradas. Son presents mai sovent dins los ciclons extratropicals mas los ciclons tropicals produson tanben de tornadas, subretot a lor bòrd extèrne après aver toca tèrra que la friccion i crea lo cisalhament necessari, , ,.
Proteccion e prevencion
Se pòt pas totalament s'aparar dels efièch dels ciclons violents, subretot del tropicals. Pasmens, en zona de risc, un amenatjament adaptat e prudent del territòri pòt permetre de limitar los damatges umans e materials duguts als vents, a las precipitacions e aigadas. Una arquitectura donant mens de presa al vent, l'abséncia de construccion en zonas umidas, de ret electrics enterrats e isolats de l'aiga, lo manten o la restauracion de zonas umidas tampon, e de mangròvas e sèlvas litoralas, la preparacion de las populacions, d'antenas e eolianas que pòdon se « jaire » lo temps de la tempèsta, etc. pòdon i contribuir.
En 2008, la FAO a per exemple estimat que se la mangròva del dèlta d’Ayeyarwady (Birmania), existenta abans 1975 (mai de 100 000 ectaras), sián estat gardadas, las consequéncias del ciclone Nargis auriá estat al mens dos còps mendres. Se pòt tanben comparar los fèbles damatges provocats en general per de tempèstas de nèu o d'auragans lo long de la còsta èst dels EUA amb aquestes enòrmes dels sistèmas equivalents en Asia, per far la diferéncia notabla de preparacion e d'equipaments entre las doas regions.
Yaucourt-Bussus
Geografia
Vilatge picard rural del Ponthieu, situat a unitat|10|km a l'èst de Abbeville, en la vallée del Scardon, riu en se tirant en la Soma, e facilament accessibla per la anciana rota nacionala 1 (actuala RD 1001) e la autoroute.
Village picard rural du Ponthieu, situé à 10 km à l'est d'Abbeville, dans la vallée du Scardon, rivière se jetant dans la Somme, et aisément accessible par l'ancienne route nationale 1 (actuelle RD 1001) et l'autoroute.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Nòtas
<references group=N/>
Borriana (Plana Baixa)
Borriana es un municipi de la província espanhòla de Castelló e de la Comunautat Autonòma del País Valencian.
vinheta|Clot de la Mare de Déu, Paraje Natural Municipal de Burriana.
Benlloc
vinheta|Ermita de Loreto (Benlloc) vinheta|Ayuntamiento de Benlloc. Benlloc (en valencian: Bell-lloc del Pla), es un municipi de la província espanhòla de Castelló e de la Comunautat Autonòma del País Valencian.
vinheta|Mercado urbano de los domingos (Benlloch, Castellón)
Sabalòs
Sabalòs (Sabalos en francés) qu'ei ua comuna gascona de Bigòrra situada dens lo departament deus Hauts Pirenèus e la region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
La prononciacion qu'ei [saba'lòh] (grafia fonetica deus autors). Las fòrmas ancianas que son : De Sabalos en 1303 e 1342, de Sabalosio, en latin, en 1379, Sabalos en 1429, Sabalos (mapa de Cassini, a la fin deu sègle XVIII).
Segon Dauzat e Rostaing, Rohlfs, Sabalòs que vien deu nom galloroman d'òmi Sapalus, dab lo sufixe aquitan -ossum.
Segon Negre, Sabalòs que vien deu latin Sapalo, dab lo sufixe -ossum. R. Aymard qu'a la medisha posicion e que precisa : lo basco zabal, « larg » seré pas adaptat a aquera cresta estreta.
Segon Miquèu Grosclaude, Sabalòs que vien deu nom probablament aquitan d'òmi Sapalus, dab lo sufixe aquitan -ossum. Sabalòs qu'èra donc probablament ua anciana grana proprietat antica qui avèva per mèste Sapalus.
Empèri Pèrsa
Pèrsia (en grèc ancian ἡ Περσίς / hê Persis’) es lo nom metonimic eritat dels Grècs de l'Antiquitat per designar lo territòri governat pels reis aquemenidas. L'apogèu de la Pèrsia antica foguèt jos la dinastia aquemenida que los conquerents Dàrius Ièr e Xèrxes Ier espandiguèron lor territòri fins a venir lo mai grand territòri alara conegut.
Cobejada, aquela region foguèt conquerida entre autres per Alexandre lo Grand al sègle IV, pels Parts dins la segonda mitat del sègle II abC, per las tropas musulmanas al sègle VII, per Genghis Khan al sègle XIII, per Barlan a sègle XIV. Los Iranians pasmens contunhan de parlar persan. La relacion de Pèrsia al monde arabi fa pensar a aquela de Grècia e regard de Roma: conquistada militarament, balhèt la cultura a son vencedor coma mejans los pensaires Omar Khayyam, Avicena, Al-Khawarizmi, etc...
Al sègle III, jos la dinastia sassanida, apareis lo mot Ērān o Ērānšahr, que significa « país dels Arians », tradusit tanben per « país dels Iranians ». Al sègle VII, aprèp la casuda dels sassanidas, lo país torna prendre a l'estrangièr le nom de « Pèrsia », qu'èra utilizat fins a 1934, quand Reza Pahlavi demandèt a las representacions diplomaticas de nomenar lo país Iran, coma los iranians totjorn nomenèron lor país.
Lo gentilici es pèrsa o persan -a.
Cronologia
thumb|500px|left|[[L'Empèri Pèrsa dins lo temps]] thumb|right|300px|Tèsta de taure, [[Persepòlis, sègle V abC, Institut Oriental de Chicago, Estats Units d'America (Empèri Aquemenida)]] thumb|left|300px|[[Abbas Ièr e un jove botelhièr]]
Complèx d'istocompatibilitat principau
Lo complèx d'istocompatibilitat principau (CMP) es en immunologia un sistèma d'identificacion dau se que se troba dins la màger part deis espècias de vertebrats. Foguèt descubèrt en 1958 per lo mètge francés Jean Dausset (1916-2009). Es format d'un ensems de moleculas que se situa a la superfícia dei cellulas presentatritz d'antigèn e que permet d'assegurar la presentacion de l'antigèn ai linfocits T. Se destria dos tipes diferents de moleculas CMP que son dichs classa I e classa II.
Borriol
vinheta|Borriòl vinheta|Ermita de Sant Vicent Ferrer de Borriol (Castelló).
Gigny (Jura)
Gigny (Jura) es una comuna francesa administrada per lo departament de Jura de la region de Franca Comtat
Borriol
Borriòl (Borriol en catalan) es un municipi de la comarca de la Plana Alta al País Valencian.
vinheta|Vía Augusta (Borriol).
Canet lo Roig
vinheta|Església de Sant Miquel Arcàngel de Canet lo Roig Canet lo Roig es un municipi de la província espanhòla de Castelló e de la Comunautat Autonòma del País Valencian.
Castell de Cabres
Castell de Cabres es un municipi de la província espanhòla de Castelló e de la Comunautat Autonòma del País Valencian.
Châtillon-sur-Lison
Châtillon-sur-Lison es una comuna francesa, situada dins lo departament de Dobs e la region de la Franca Comtat.
Geografia
Aquel pichon vilatge a dividit en tres caserius : los forges de Chatillon situadas al bòrd de la Loga, Las granjas de chatillon e lo castèl #que se tròba sus un pichon tuc.
Ce petit village est divisé en trois hameaux : les forges de Chatillon situées au bord de la Loue, Les fermes de chatillon et le château qui se trouve sur une petite colline.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Aquel ostal tirava lo sieu nom d'un castèl prèp del Lison en lo bailliage de Quingey.