cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Abadiá de Seuvacana
L'abadiá de Seuvacana (o localament Siucana) (en francés Sylvacanne) es una abadiá cisterciana situada dins la comuna de La Ròca d'Antarron en Provença. Ambé Senhanca e lo Toronet, Seuvacana fa partit dei tres abadiás cistercianas de Provença dichas lei " tres sòrres provençalas" que testimonian dau grand raionament de l'òrdre cistercian en Provença.
Origina dau nom
Lo nom ven dau latin silva (sèlva) e canna (cana) perque i aviá una palun cobèrta de canas que foguèt assecada.
Ngazidja
Ngazidja (shikomor, Grande Comore en francés) es una illa de l'Ocean Indian situada fàcia a la còsta d'Africa de l'Èst a la dintrada del Canal de Moçambic, es la pus granda illa de l'archipèla de las Comòras.
S'i tròba la capitala Moròni, egalament capitala de la federacion amb un govèrn autònom e, en acòrd amb la constitucion de 2002, un president elegit. La populacion de l'illa en 1991 èra de 234 000 abitants (l'estimacion actuala es de 345 000).
.kg
.kg es lo nom de domeni d'Internet per Quirguizstan.
Referéncias
Toppdomän
La Ròca dels Arcs
La Ròca dels Arcs (Laroque-des-Arcs en francés) es una anciana comuna carcinòla situada dins lo departament francés d'Òut e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus. Es comuna delegada de Bèlafont e La Rausa (nom supausat) dempuèi lo 1èr de genièr 2017.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Liura
La Liura ven del latin lībra (pes d’una liura).
Monedas
Per metonimia, una liura es una unitat monetària fòrça utilizada.
Ròchamaura
Ròchamaura (Rochemaure en francés) es una comuna occitana de Vivarés situada dins lo departament d'Ardecha e la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament de Ròse-Aups.
Comunas vesinas
400px|left|Distanças e posicion relativa
Sant Just (Naut Léger)
Sant Just (Bellevue-la-Montagne en francés) z-es una comuna velaiesa, situada dins lo departament del Naut Léger e la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament d'Auvèrnhe.
Comunas vesinas
400px|left|Distanças e posicion relativa
Toponimia
Las fòrmas ancianas son Ugo de Saint Just, vas 1175, Castellum de S. Justo, en 1222, Ecclesia S. Justi, en 1252, Parochia S. Justi prope Allegrium, en 1475, Sanct Just, en 1507, S. Just-près-Chomelis, sus la mapa de Cassini, al sègle XVIII, Bellevue-la-Montagne, en 1793. Per decret deu 10 d'aost 1896, la comuna chamgèt lo nom de Saint-Just-près-Chomelix a Bellevue-la-Montagne.
Sant Just èra lo nom d'un evesque de Lion, al sègle IV e d'un evesque d'Urgell, al sègle VI,.
Archosauria
Los arcosaurians (Archosauria) son un grop de diapsids amniòtas que los representants vius son los crocodilians e ausèls.
Lenga internacionala
Una lenga internacionala es una lenga utilizada e reconeguda dins las institucions internacionalas per sos locutors e per de personas que l'utilizan coma segonda o tèrça lenga.
Lista de las 6 lengas oficialas de l'ONU
Aquela definicion es restrictiva. Sonque qualques lengas pòdon èsser consideradas coma internacionalas:
- l'anglés (amb una preeminencia sus totas als autras)
- lo francés ( en regression mas que se manten çaquelà)
- l'espanhòl (relativament flac s'òm considera lo nombre de sos locutors natius)
- lo rus (amb la restriccion qu'es practicament pas utilizat per de ciutadans de païses qu'èran pas dins l'URSS)
- l'arabi (que possédís un vertadièr potencial mas qu'es encara a un estadi d'internacionalizacion minora. Se tròba tanben en competicion amb l'anglés e lo francés sus son pròpri territòri)
- lo chinés ( qu'ensaja de desvolopar sas posicions mas que demòra encara ben pauc internacionalizat)
Discussion
Qualques autras lengas pòdon pretendre a aquel estatut.
- lo portugués qu'es una lenga majora del mond.
- l'hindi (indi) qu'ensaja de s'internacionalizar (lo govèrn indian ensajèt de ne far la setena lenga oficiala de l'ONU) mas qu'es empedegat per la concurrencia de l'anglés.
- lo malés
- lo swahili
Murinais
Murinais es una comuna arpitana dau Daufinat, situada dins lo departament d'Isèra e la region de Ròse-Aups.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Pichon nanet
Pichon nanet es una comptina occitana :
Jòc de dets
Pichon nanet Pus grand que tu Grand gusàs Leca plats Tua pesolhs (Aquel comença pel det menut)
.ke
.ke es lo nom de domeni d'Internet per Kenya.
Tua-pesolhs
Tua-pesolhs es una comptina occitana :
Jòc de dets
Tuga-pesolhs / Tua-pesolhs Mòstra-camin Leca-plats Pòrta-anèla Cura-aurelha
(Aquel comença pel poce)
Stiring-Wendel
Stiring-Wendel es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mosèla e la region de Lorena.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Après doas generacions de pases e de prospérité, las Mosellans se baton naturalament per la Empèri alemand quand la guèrra esclata en 1914. Fòrça queiràn jos l'uniforme alemand, sul Tèsta de l'Èst, mas tanben al Oèst, en particular a França e en los Flandres. La municipalitat redevient francesa en 1918.
La Segonda Guèrra mondiala e lo drama del Annexion marcaràn durablement los esperits. La municipalitat i aurà pas liberat que lo 3 de març de 1945 après durs combats.
En 1846 est construit un complexe sidérurgique appartenant à la famille de Wendel, sur ce qui est alors un territoire faisant partie de la commune de Forbach. Charles de Wendel (1809-1870) y construit également une cité industrielle comprenant logements ouvriers, écoles, presbytère et une église. Par décret impérial de Napoléon III, la cité annexe est élevée au rang de commune pleinement autonome le 3 juin 1857. Après la guerre de 1870, la ville comme la région passe sous contrôle allemand. L’usine périclite jusqu’à sa fermeture en 1897. Le développement des houillères permet à l’économie de la ville de redémarrer.
Après deux générations de paix et de prospérité, les Mosellans se battent naturellement pour l’Empire allemand lorsque la guerre éclate en 1914. Beaucoup tomberont sous l’uniforme allemand, sur le Front de l’Est, mais aussi à l’Ouest, en particulier en France et dans les Flandres. La commune redevient française en 1918.
La Seconde Guerre mondiale et le drame de l'Annexion marqueront durablement les esprits. La commune ne sera libérée que le 3 mars 1945 après de durs combats.
Pierre Méchain
thumb|right|Retrach de Pierre Méchain realizat en [[1882.]]
Pierre François André Méchain (16 d'aost de 1744, Laon - 20 de setembre de 1804, Castellón de la Plana) es un astronòm francés de la segonda mitat dau sègle XVIII. Amic de Charles Messier (1730-1817), li indiquèt 29 objèctes celèstes per la realizacion de son catalòg. Puei, foguèt cargat amb Jean-Baptiste Delambre (1749-1822) de la mesura dau meridian Dunquèrca-Barcelona. Pasmens, refusèt de comunicar sei resultats en causa d'una error e moriguèt en Espanha durant un viatge destinat a assaiar de trobar una correccion.
Villeparisis
Villeparisis es una comuna francesa, situada dins lo departament de Sèina e Marna e la region d'Illa de França.
Nòtas
<references group=N/>
Miei ton (solfegi)
thumb|200px|Sus lo clavièr deu pianò cadas tòcas tanhentas qu'ei (que siin negras o blancas) que son desseparadas per un interval d'un miei ton.Un miei ton en solfegi qu'ei un interval enter duas nòtas qui representa la meitat d'un ton.
Òm pòt trobar mieis tons dehens ua gama diatonica (per exemple, enter lo mi e lo fa o enter lo si e lo do dens la gama de do major).
Dens ua gama cromatica, totas las nòtas que son desseparadas per un miei ton.
Ċensu Tabone
Vincent "Ċensu" Tabone (1913-2012) mètge e òme politic, foguèt president de Malta entre 1989 e 1994.
Ostau de Borgonha (París)
200px|thumb|Farça jogada hens l'Ostau de Borgonha L'Ostau de Borgonha que ho un deus màgers lòcs de l'istòria deu teatre au sègle XVII a París e en França.
Com lo son nom ac bremba, que ho bastit au sègle XVI entaus Ducs de Borgonha. Puish, en 1548 los Con.hrairs de la Passion que'u comprèn entà ne har ua sala entà representar mistèris religiós. Totun, lo parlament que'us vedè lo dret de jogar òbras religiosas en los bèth balhar lo monopòli deu teatre profan. Alavetz que comencèn de logar la loa sala a divèrsas tropas.
Pierre Le Messier que i establí la soa en 1624, puish Valleran Le Conte que i installè la Tropa Reiau devath la proteccion deu rei Loís XIII. A depsart de farça, l'Ostau de Borgonha que ho un lòc de representacions d'òbras de Jean Rotrou, Alexandre Hardy, Pierre Corneille e Jean Racine. Los sons actors màgers que hon Floridor, Montfleury e la Champmeslé.
En 1680, per òrdi de Loís XIV, la Tropa de l'Ostau de Borgonha que fusionè dab la de l'Ostau Guénégaud en bèth fondar la Comedia Francesa.
Venera 15
Venera 15 es una mission espaciala sovietica d'exploracion per estudiar l'atmosfèra de la planeta Vènus. Mandada en 1983 quauquei jorns avans Venera 16, la mission durèt 8 mes e capitèt de realizar una premiera cartografia d'una zona egala a 25% de la superficia.
Artaban III
Artabanus III foguèt un emperaire part que regnèt de 78 a sa mòrt en 81.
Règne
Pacorus II succediguèt a son paire Vologés Ièr en 78. Artaban, son fraire, ensagèt de prene lo poder, sens i arribar. Son influéncia paréis pas èsser anada per delà de Babilònia. dispareguèt sens dobte vers 81.
Suisse
Suisse pòt essèr:
Saint-Hilaire-sous-Charlieu
Saint-Hilaire-sous-Charlieu es una comuna francesa, situada dins lo departament de Léger e la region de Ròse-Aups.
Maurice Scève
thumb|Maurice Scève Maurice Scève (Lion, ca. 1500 - 1564) que ho un poeta francés tanhent de l'escòla de Lion e de la poetessa Pernette du Guillet. La soa òbra màger qu'ei Delie, object de plus haulte vertu (Delia, objècte de la vertut mei hauta).
Gessit de la borgesia juridica lionesa, que ganhè en 1535 lo concors de blasons organizat per Clément Maror. En 1540 que ho l'organizator principau de l'entrada deu rei Enric II de França.
Qu'ei considerat, dab lo son biais de tractar l'amor, com un continuator de Patrarca e un precurssor de La Pléiade.
Boismont (Meurthe e Mosèla)
Boismont  es una comuna francesa administrada per lo departament de Meurthe e Mosèla de la region del Grand Èst.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Barçalona de Gers
Barçalona de Gers (Barcelonne-du-Gers en francés) qu'ei ua comuna occitana de Gasconha situada dens lo departament de Gers e la region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.
Jean Rotrou
200px|thumb|left|Jean Rotrou Jean Rotrou (Dreux, lo 21 d'agost de 1609 - Dreux, lo 28 de junh de 1650, que ho un autor dramatic normanda e un deus màgers autors barròc deu sègle XVII en França.
Barçalona de Gers
Geografia
vignette|upright=1.6|centre|Comunas a l'entorn.
Jean Rotrou
Que vadó dens ua familha de magistrats. Que comencè los sons estudis en la soa vila nadau puish que'us continuè a París. En 1632 que vadó autor deus actors de l'Ostau de Borgonha e lo Cardinau de Richelieu que'u se causí dab 4 autes actors entà formalizar las règlas deu teatre classic.
Barçalona de Gers
Toponimia
La bastida qu'èra nommada Cosset (Causset, Gosset), puish que prengó lo son nom en 1353. Qu'ei un transferiment, un nom manlevat a una vila prestigiosa, Barcelona, per tau d'augurar plan de son desvolopament, ,.
Jean Rotrou
Qu'avó Pierre Corneille com rivau abans que la glòria pujanta d'aqueth n'estremesse la soa.
Barçalona de Gers
Economia
Viticultura : Costalats de Sent Mont (AOVDQS)
Jean Rotrou
La soa òbra la mei celebrada qu'ei lo Vertadèr Sant Genest (en francés : ''Le Véritable Saint Genest).
Barçalona de Gers
Lo Pelegrinatge de Compostèla
Barçalona qu'ei sus la Via Podiensis deu Pelegrinatge de Sant Jacme de Compostèla.
Jean Rotrou
Que's morí de la pesta en la soa vila nadau.
Grop de Lingüistica Occitana
Lo Grop de Lingüistica Occitana (GLO) es una entitat qu'a per tòca d'"elaborar los trabalhs prealables perque se pòsca prepausar independentament las formas lingüisticas de l'occitan que conven que lo Secretariat de Politica Lingüistica emplegue, de resòlvre los dobtes lingüistics que pòdon aparéisser durant la realizacion dels projèctes del Secretariat de Politica Lingüistica e d'elaborar de proposicions e resòlvre de questions de contengut lingüistic quand li son presentadas".
Foguèt creat en julhet de 2008 a partir d'una iniciativa d'en Jusèp Loís Sans, e compta mantes lingüistas que foguèron causits per cada region de lenga occitana. Son president n'es, dempuèi novembre de 2009, l'istorian e lingüista lengadocian, Patrici Pojada.
Istòria
Lo Grop de Lingüistica occitana s'ideèt a la Val d'Aran e a l'encòp Barcelona per tal de portar de solucions pontualas a la difusion de l'occitan, a sa coneissença e a son adaptacion terminologica dins d'encastres ont fasián sofracha de solucions. Lo grop espeliguèt en seguida de l'elaboracion d'un traductor automatic occitan-catalan/catalan-occitan que foguèt realizada per una comission que gropava ja una part importanta dels membres actuals del GLO. Lo projècte foguèt portat per Jusèp Loís Sans, del Burèu "Occitan en Catalonha".
La primièra amassada del GLO se faguèt a Barcelona en octobre de 2008 e foguèt seguida de divèrses rencontres a Vielha (febrièr de 2009), París (junh de 2009) e Dronièr (octobre de 2009) entre d'autres. Lo Grop de Lingüistica Occitanan foguèt la basa de la publicacion de material de tota mena, dempuèi de documents divulgatius en catalan coma Elements bàsics de llengua occitana escrich per Aitor Carrera fins a un Vocabulari de novèlas tecnologias en occitan bastit en collaboracion amb lo Termcat. Lo GLO participèt activament amb qualques membres sieus dins las sessions que se faguèron al Parlament de Catalonha dins l'encastre de la Lei per l'occitan.
Canton de Poiastruc
Lo canton de Poiastruc qu'ei ua anciana division administrativa de Gasconha, en Bigòrra, situada dens l'arrondiment de Tarba, lo departament deus Hauts Pirenèus e la region de Miègjorn-Pirenèus, ara d'. Las 27 comunas que son despuish 2015 dens lo canton deus Costalats (burèu centralizator Tria de Baïsa) e tanben dens la comunautat de comunas deus Costalats de la Vath d'Arròs (residéncia Tornai). La lenga autoctòna qu'ei l'occitan gascon. Lo canton utiliza pas l'article pirenenc. -D- intervocalic d'origina que mia (o qu'a tornat) a -d : SUDARE > sudar; que i a tanben d vengut de -c + e, i- e de -ty- : AVICELLU > audèth.
Grop de Lingüistica Occitana
Membres del GLO
Los membres del grop son los meteisses que participèron a la Comission del traductor automatic (per òrdre alfabetic):
Piemontés
vinheta|Carta lingüistica dau piemontés Lo piemontés (nom autoctòn: piemontèis, pronuncia: [pjemʊŋˈtɛi̯z] -[ˈtæi̯z]) es una lenga romanica dau grop Galo-Italian. Se parla essencialament en lo Piemont centrau (lei autras zonas parlan lombard, ligur, e emilian, aquelas aupencas parlan principalment piemontés e tanben l'occitan, l'arpitan.
Los Conscrits del Lengadòc
Los Conscrits del Lengadòc (Les Conscrits du Languedoc en francés) es una cançon lengadociana, cantada pel grop musical Lou Dalfin (de las Valadas Occitanas), que tanben a una version en francés. Es lo Claudi Martí que tornèt prene en primièr aquesta cançon dins las annadas setanta.
Piemontés
Entre las lengas galo-italicas és la mai similara a l'occitan.
Grop de Lingüistica Occitana
Membres del GLO
S'i apondèron los membres seguents a partir de la creacion del GLO:
Canton de Poiastruc
Istòria
D'aquí a 1803, lo caplòc deu canton qu'èra a Avereda; que lo botèn a Poiastruc en 1803.
Los Conscrits del Lengadòc
Paraulas
Las paraulas son:
Descripcion
La cançon, antimilitarista francesa, es de l'epòca de Napoleon, e pertanh a l'album de Lou Dalfin nomenat L'Òste del Diau.
Hominidae
Los ominids (Hominidae), que los sòcis son coneguts amb lo nom de grands monard, son una familha taxonomica de primats que compren uèit espècias existentas dins quatre genres : Pongo (orangotan de Bornèo, Sumatra e Tapanuli); Gorilla (gorilla oriental e occidental); Pan (chimpanzé e bonobo) ; e Homo, que sols ne demòran los umans modèrnes.
Mai d'una revisions dins la classificacion dels grands monards faguèron variar l'utilizacion del tèrme « ominid » al fial del temps. Lo sens original d'« ominid » fasiá unicament referéncia als umans (Homo) e a sos pus pròches parents atudats. Pr'aquò, dins las annadas 1990, los umans, los monards e sos aujòls èran considerats coma d'« ominids ». La significacion restrictiva anteriora es ara largament assumida pel tèrme "hominine", que compren totes los sòcis del clad uman après la separacion dels chimpanzés (Pan). Lo sens actual del mot « ominid » al sègle XXI inclutz totes los grands monards, i comprés los umans. L'utilizacion varia encara, pr'aquò, e d'unes scientifics e profanes fan encara servir « ominid » dins lo sens restrictiu d'origina ; la literatura savanta mòstra generalament l'usatge tradicional fins a la virada del sègle XXI.
Al sen del taxon Hominidae, un cert nombre de genres atudats existents e coneguts, es a dire fossils, son amassats amb los umans, los chimpanzés e los gorillas de la sosfamilha dels Homininae ; d'autres amb d'orangotans de la sosfamilha dels Ponginae. L'aujòl comun pus recent de totes los Hominidae viviá i a aperaquí 14 milions d'annadas, quora los aujòls dels orangotans speciavan la linhada ancestrala dels tres autres genres. Aqueles aujòls de la familha dels Hominidae apartenián ja a la familha dels Hylobatidae (los gibons), i a benlèu 15 a 20 milions d'annadas.
En rason de la relacion genetica estreita entre los umans e los autres grands monards, d'unas organizacions de defensa dels dreits dels animals, talas que lo Great Ape Project, sostenon que los grands monards non umans son de personas e deurián se veire acordar los dreits umans fondamentals. Vint e nòu païses an instituïts d'interdiccions de recerca per protegir los grands monards de tot tipe de tests scientifics.
Zin zin zon la sopa a la ceba
Zin zin zon la sopa a la ceba es una comptina, una formuleta occitana :
Jòc de dets
Hominidae
thumb|500px|left
Pernette du Guillet
Pernette du Guillet (Lion, ca. 1520 - 7 de julhet de 1545) que ho ua poetessa tanhenta de l'escòla de Lion e de Maurice Scève qui avó ua passion impossibla per era, hèra mei joena e maridada (òm a pensat que seré podut estar la soa musa). Las soas òbras que hon estampadas arron de la soa mort dab lo títol : Rymes de Gentille et Vertueuse Dame, Pernette du Guillet.
Inquisicion
thumb|280px|Galilèu jutjat per l'Inquisicion a Roma L'Inquisicion èra una jurisdiccion especializada (un tribunal) creada per la Glèisa Catolica Romana e dependent del drech canonic, encargada d'emetre un judici sul caracter ortodòxe o non respècte al dògma religiós) dels cases que li èran somés. L'Inquisicion èra una jurisdiccion d'excepcion, establida per tal de representar l'autoritat judiciària del papa sur una region determinada, quand lo foncionament normal dels tribunals eclesiastics s'averava inadaptat.
Istoricament, i a agut de nombrosas jurisdiccions especializadas d'aqueste tipe. Se pòt distinguir tres Inquisicions, que fan l'objècte d'articles separats :
Nomaande
Lo nomaande (o mande, mandi, lemande) es una lenga banto parlada al Cameron.
Temple de Jerusalèm
Lo Temple de Jerusalèm designa diferents temples, bastits a la cima dau Mont dau Temple dins la vila de Jerusalèm, que foguèron utilizats per leis Ebrieus e lei judieus coma luòc de culte principau. Lor destruccion son d'eveniments majors de l'istòria dau judaïsme. D'efiech, construch durant l'Antiquitat Auta, lo premier temple foguèt destruch per lei Babilonians de Nabuchodonosor II en 587 avC a l'eissida dau sètge que marquèt la desportacion d'una partida dau pòble ebrieu en Mesopotamia. Lo segond temple foguèt bastit entre 536 e 515 avC après lo retorn deis exiliats. Transformat per lei trabalhs d'extension ordonats per Eròdes lo Grand entre 19 avC e 63 apC, foguèt pilhat e cremat per lei Romans durant la revòuta judieva de 70-73. Sei vestigis venguèron un luòc de romavatge per lei judieus.
Nomaande
Localisacion
Lo nomaande es parlat per los lemande dins l'arrondiment de Bokito del departament de Mban-et-Inoubou, dins la Region del Centre de Cameron.
Classificacion
Per Nurse e Philippson (2003), lo nomaande fa partida d'un grop basa amb lo lombi, lo bankon, lo kogo, lo tunen, lo nyokon, lo basaa, lo bonek e lo yambeta.
Balendin Enbeita
thumb|Balendin Enbeita Balendin Enbeita (1906-1986) qu'estó un bertsolari e escrivan basco de Muxika (Biscaia, Bascoat). Qu'ei lo pairan de la bertsolari Onintza Enbeita.
.jp
.jp es lo nom de domeni d'Internet per Japon.
Referéncias
Toppdomän
Jaroslav Krombholc
Biografia
Jaroslav Krombholc nasquèt dins una familha de musicians. Ja pendent los estudis segondaris a Mělník, comencèt a estudiar ambe'l cap d'orquèstra Otakar Ostrčil dins las annadas 1934-1935. Un còp diplomat, estudièt la composicion ambe O. Šín e beneficièt de classas de mèstre (1937-1940) ambe V. Novák (segon Wikipedie chèca : deu èsser Vítězslav Novák); estudièt tanben la direccion d'orquèstra ambe P.Dědečk e agèt de classas de mèstre ambe Václav Talich (1940-1942). Dins lo periòde qu'anèt fins a la barradura de las universitat, aprenguèt tanben las lengas (alemand, francés) a la Facultat de Letras de l'Universitat Carles a Praga.
En tant que cap d'orquèstra e compositor, collaborèt al teatre d'Emil František Burian. Pendent los estudis, foguèt convidat per Zdeněk Chalabala coma repetitor al Teatre Nacional de Praga. I foguèt engatjat d'abril 1940 a la fin de 1943. En mai de sas activités dins d'unas partidas de l'orquèstra, èra tanben director de l'operà al Teatre d'Estat d'Ostrava. Puèi lo convidèron a dirigir l'Orquèstra filarmonica chèca.
En 1945, lo nommèron a la direccion collectiva del Teatre Nacional, ambe Otakar Jeremiáš e Karel Nedbal. Dempuèi 1949, trabalhèt al Teatre Nacional en alternant las posicions de cap d'orquèstra, cap d'orquèstre principal e cap de l'operà. En 1975, li fisèron per tres ans lo pòste de cap d'orquèstra principal de l'Orquèstra sinfonica de la Ràdio checoslovaca; èra al còp cap d'orquèstra convidat al Teatre Nacional.
Trabalhèt tanben per la ràdio e faguèt d'enregistraments nombroses per Supraphon. Ambe'l Teatre Nacional viatjèt en Alemanha, Belgica, Austria e Union Sovietica. Dirigiguèt tanben en Granda-Bretanha, Païses Basses e d'autres païses.
Jaroslav Krombholc èra mai que mai un cap d'operà, amai sa discografia contenga un enregistrement de Má Vlast (Ma Patria), de 1973. Son estil viril e afric pòt donar l'impression d'una personalitat poderosa, dominaira, benlèu rufa; en realitat, èra conegut dels musicians per sa civilitat e son refús de levar la votz. Moriguèt aprèp una longa malautiá, que li faguèt quitar son activitat, a la fin.
Sa molhèr èra la soprano Maria Tauberová (1911-2003), qu'acompanhava sovent al pianò dins los recitals. 250px|thumb|right|Tomba de Jaroslav Krombholc e Maria Tauberová, a Mělník
Nòtas
L'article es mai que mai una traduccion de l'article de Wikipèdia en chèc. Avertiment : pr'amor de la declinason en chèc e de la traduccion en occitan, la fòrma de qualques noms pròpis, de personas pauc conegudas, es aleatòria dins aqueste article per çò qu'es de las finalas.
Saint-Mayeux
Sant-Vaeg en breton ( Saint-Mayeux en francés) es una comuna bretona, situada dins lo departament de las Còstas d'Arvòr e la region de Bretanha.
Istòria
La vila a la particularité d'aver-i desbrembat lo breton contemporainement. Del temps que i a #èsser desbrembat pauc a pauc, cèrtas personas màgers de municipalitats aluenhadas declaravan aquel vilatge coma parlant encara breton e en essent poblatz frontièra del temps qu'aquela lenga i i aviá #èsser desbrembada.
La ville a la particularité d'avoir oublié le breton contemporainement. Alors qu'il y a été oublié peu à peu, certaines personnes âgées de communes éloignées déclaraient ce village comme parlant encore breton et étant village frontière alors que cette langue y avait été oubliée.
Cercié
Cercié en arpitan (Cercié en francés) es una comuna arpitana, situada dins lo departament de Ròse e la region d'Auvèrnhe Ròse Aups.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Atri
L’atri (del latin : atrium) èra, pels Etruscs e dans la Roma antica, la pèça centrala de l'ostal de familha (domus).
Èra la partida de l'ostal dobèrta als òstes, als clients e als visitors. Segon une teoria admesa per fòrça istorians, l'atri èra dins la Roma primitiva una cort rodejada de bastiments, de per abans de la pèça d'abitacion del mèstre de l'ostal.
Etimologia
Lo mot latin d'atrium vendriá de la vila d'Atria (uèi Adria, Venèt segon Varron confirmat per Paul Diacre.
Una autra teoria ditz que lo mot atrium vendriá de l'adjectiu latin ater, que significa e suggerís que l'atri primitiu èra la pèça unica de l'ostal, ont se cosinava, provocant lo negrum. thumb|200px|Un atrium impluviatumum, que l'aiga de pluèja raja dedins
thumb|200px|Un atrium displuviatumum, que l'aiga de pluèja raja fòra
L'atri preroman
Los Etruscs possedissián davant lors ostals de gentilices, una pèça nomenada atri tuscanicum o « toscan » (pels autors latins). Èra en davant, pels Etruscs, de l'accès a la pèça de recepcion del mèstre, comprenent son lièch e la capèla dels aujòls, lo tablinum. Fòrça tombas etruscas de Banditaccia ne relèvan de detalhs (fenèstras, pòrtas e lor timpan) perque reprodusián los detalhs de la vida abans la mòrt del defunt per l'acompanhar dins son viatge cap a l'al delà.
Se l'atri toscan comportava ja un compluvium e un impluvium per reculhir las aigas de pluèja, es pas revelat nimai reprodusit dins los plafons dels atris de las tombas alara que las vòltas de las cambras funeràrias simulan dos penjals del teulat e la fusta frestal vista de dedins (columen).
L'atri roman classic
S’agissisiá ordinariament d’una granda pèça cobèrta, carrada o rectangulara (cavaedium). Son teulat es dobèrt cap al centre, un bacin (impluvium), de còps qu'i a amb un giscle, èra jos aquela dubertura e recaptava l’aiga de pluèja venguda del compluvium, qu'èra menada aprèp cap a una sèrva. Existissiá tanben d'atris longaruts o circulars, mai o mens bèls segon l’importància de l'ostal. D'ostals ne possedissián mai d'uns. Las parets de l’atri èran sovent cobèrtas de marbre fins a una nautor de pièja e ornada de frescas. Los stemmata imaginum (arbres genealogics familhals), las taulas de patronat e d’hospitium e mai los archius familhals èran conservats dins aquela pèça.
I a quatre menas d'atris :
L’atri designava tanben una cort bordada de portics davant un temple o un edifici public. I aviá a Roma l’Atrium regium, aquel de la Libertat, l’Auctionarium, aquel de l’Apollon palatin, davant lo temple dedicat al dieu, sul mont Palatin. Èra d’una fòrça granda beutat, tot de marbre blanc e de marbre d’Africa, amb fòrça d'estatuas equèstras e en pès.
Evolucion aprèp Roma
Dins la basilica crestiana, l’atri èra l’encencha exteriora, lo pòrge. Dins la glèisa primitiva de Santa Sofia de Constantinòble, l’atri, amb malon de marbre, aviá un bacin de jasp amb giscle a la mitat, que los fidèles tiravan l’aiga per las ablucions.
Dins la glèisa primitiva de Sant Pèire a Roma, èra la sola partida de la basilica que las personas non encara batejada (los catecumèns) i podián entrar.
Dins los palais dels reis de l'Edat Mejana, l’atri èra un còs de lotjament esplendid, destinat a las recepcions publicas.
Sègle XIX: arti de veirèira
Al sègle XIX amb la revolucion industriala e las grandas avançada de trabalh del fèrre e del veire, las corts se cobriguèron de veirièras orizontalas e levat l'aspète de recepcions de las aigas. Son generalament de luòcs publics.
Nòtas e references
<References/>
Che Guevara
Ernesto Guevara (14 de junh de 1928, Rosario - 9 de junh de 1967, La Higuera) es un cap revolucionari comunista deis ans 1950-1960. Conegut sota lei subrenoms de Che Guevera o de El Che, es famós per son ròtle dins la Revolucion Cubana, per son engatjament dins la lucha còntra l'imperialisme estatsunidenc durant la Guèrra Freja e per sa pensada revolucionària centrada tant sus lo collectiu que sus l'individú.
Originari d'Argentina, rescontrèt a l'azard Fidel Castro durant un viatge en America Latina. Lei dos òmes venguèron lèu amics e Guevara participèt a la guerilha castrista còntra lo regim dictatoriau de Fulgencio Battista. Se destrièt durant lei combats e venguèt un dei luòctenents pus importants de Castro que lo nomèt coma ministre de l'Industria. Guevera participèt alora a la reconstruccion e a la modernizacion de l'illa mai sei posicions venguèron pauc a pauc criticas a respècte de l'influéncia sovietica]. En 1965, decidèt donc de quitar [[Cuba per iniciar de guerilhas comunistas dins de regions identificadas coma de ponchs febles dau blòt occidentau. Pasmens, mau preparadas, aqueleis expedicions s'acabèron per de reviradas e Guevara foguèt capturat e executat en Bolívia en 1967.
Après sa mòrt, venguèt una icòna dau movement revolucionari. Uei, es encara l'objècte d'un important culte de la personalitat en Cuba, en America Latina e au sen d'abòrd de movements comunistas e socialistas.
Enfança
Ernesto Guevara de la Serna nasquèt lo 14 de junh de 1928 dins la vila de Rosario en Argentina. Èra l'ainat de cinc enfants, doas filhas e tres dròlles. Son paire es Ernesto Guevara Lynch, que trabalhava coma arquitècte, e sa maire es Celia de la Serna y Llosa. Sei dos parents èran d'origina aristocratica, especialament sa maire qu'èra descendenta de José de la Serna e Hinojosa, lo darrier vice-rèi espanhòu de Peró. Pasmens, lo nivèu de vida de la familha correspondiá mai a aqueu dei classas mejanas. Leis idèas politicas de sa familha èran progressistas amb de variacions importantas. Sei parents èran favorables ai movements antiautoritaris e èran donc gaire favorables au peronisme En revènge, sa tanta èra comunista.
Ernesto Guevara recebèt una bòna educacion amb un accès rapide a l'escòla. I estudièt abòrd de disciplinas coma la filosofia, lei matematicas, l'engenhariá, la sociologia, l'istòria e l'arqueologia. A 3 ans, aprenguèt tanben a jogar ais escacs e participèt a de tornegs a partir de 12 ans. Sa maire li ensenhèt tanben lo francés. Pasmens, son enfança e sa jovença foguèron tanben marcadas per de crisis regularas d'asma. Per faciar aqueu problema, Guevera s'entraïnèt fisicament e venguèt jogaire de rugbi. Joguèt quauquei mes dins un club de premiera division, San Isidro Club. Pasmens, a la demanda de son paire, acceptèt de jogar dins de divisions inferioras per redurre lei riscs per sa santat.
Euròpi
L’euròpi es un element quimic de simbòl Eu e de numèro atomic 63. Situat dins lo grop dei lantanids, es la pus reactiva dei tèrras raras. Foguèt descubèrt en 1896 per lo quimista francés Eugène-Anatole Demarçay que l'isolèt cinc ans pus tard. A un ròtle important dins la fabricacion de luminofòrs onte permet de produrre la color roge deis ecrans color.
Che Guevara
Estudis e premier viatge en America
En 1948, Guevara comencèt d'estudis de medecina a Buenos Aires. Tres ans pus tard, son amic Alberto Granado li prepausèt de prendre una annada sabatica per realizar un viatge en America Latina. Dins de condicions malaisadas, visitèron Chile, Peró, Colómbia, Veneçuèla e Miami. Durant aqueu trajècte, Guevara descurbiguèt la pauretat dei classas popularas e lei similituds entre lei populacions de cada país. Influenciat per lo marxisme, comencèt de considerar l'America dau Sud coma una entitat economica e culturala unica.
Euròpi
Descubèrta de l'euròpi
thumb|right|[[Fotografia d'Eugène-Anatole Demarçay, descobreire de l'euròpi en 1896.]]
Che Guevara
Estudis e premier viatge en America
A son retorn en Argentina, Guevara acabèt seis estudis. Obtenguèt son diplòma lo 12 de junh de 1953.
Euròpi
Descubèrta de l'euròpi
Present dins la màger part dei mineraus contenent de tèrras raras, l'euròpi es un element quimic malaisat d'isolar que sa preséncia foguèt pas sospichada avans la fin dau sègle XIX. Lo premier que preveguèt son existéncia foguèt lo quimista francés Paul-Émile Lecoq de Boisbaudran (1838-1912) qu'observèt, en 1892, de rais espectraus desconeguts sus una mòstra de gadolini e de samari. Leis atribuïguèt corrèctament a un element non identificat mai mau capitèt de lo separar.
Che Guevara
Lo còp d'Estat de 1954 en Guatemala
Tre lo 7 de julhet de 1953, Ernesto Guevara comencèt un segond viatge en America que lo menèt en Bolívia, en Peró, en Eqüator, en Panamà, Còsta Rica, Nicaragua, en Honduras, en Salvador e, finalament, en Guatemala. En Bolívia, participèt brèvament a la revolucion dau Movement Nacionalista Revolucionari (MNR) de l'estiu de 1953. Pasmens, s'alunchèt rapidament dau movement en causa de seis inegalitats racialas.
Euròpi
Descubèrta de l'euròpi
Eugène-Anatole Demarçay (1852-1903) es donc generalament considerat coma lo descobreire vertadier de l'euròpi. Sospichant un element desconegut de contaminar de mòstras de samari, descurbiguèt l'euròpi en 1896 e l'isolèt en 1901. Per o designar, prepausèt lo nom « euròpi » que foguèt acceptat per la comunautat scientifica.
Lo desvolopament de la television color e la cèrca de jaciments
Apareguda tre la fin dau sègle XIX, la television color comencèt de se desvolopar a partir deis ans 1930. Conoguèt una evolucion importanta dins leis ans 1960 amb la descubèrta dei proprietats de l'ortovanadat d'itri dopat amb d'euròpi. D'efiech, aqueu compausat permetèt d'obtenir un roge viu que facilitiva lo reglatge dei colors e que melhorava la qualitat d'imatge.
Aquela utilizacion entraïnèt una aumentacion de la demanda d'euròpi de part de l'industria que se transformèt rapidament en una corsa per trobar de jaciments de mineraus de tèrras raras contenent au mens 0,05% d'euròpi. Aquò durèt fins a l'expansion de la mina californiana de Mountain Pass en 1965. Aqueu jaciment, fach de bastnäsita presentant una concentracion d'euròpi de 0,10%, dominèt la produccion mondiala fins ais ans 1990. Dempuei, es estat remplaçat per lo districte minier chinés de Bayan Obo onte la proporcion d'euròpi dins lo minerau pòu passar 0,20%.
Che Guevara
Lo còp d'Estat de 1954 en Guatemala
Lo 18 de junh de 1954, la CIA organizèt un còp d'Estat còntra lo govèrn Arbenz. Mau organizats, leis insurgents foguèron dispersats per lei soudats guatemaltècs. Pasmens, Arbenz, espaurit per l'idèa d'una intervencion dirècta deis Estats Units, preferiguèt abandonar lo poder lo 27. Durant aqueu periòde, Guevara assaièt de jonhér una milícia pro-Arbenz mai lo grop demorèt inactiu. Puei, après l'arrestacion d'Hilda, decidèt de se refugiar a l'ambaissada d'Argentina. I obtenguèt lo drech d'anar en Mexic.
Euròpi
Proprietats atomicas
L'atòm d'euròpi a 63 electrons que son estat fondamentau es [Xe] 4f7 6s2. Element quimic pus reactiu dau grop dei tèrras raras, a tendància d'adoptar, coma la màger part dei lantanids, l'estat d'oxidacion +III. Pasmens, en causa de l'estabilitat particulara conferida per lo sosjaç 4f a mitat emplit, a egalament la possibilitat, pauc frequenta entre lei tèrras raras, de prendre l'estat +II.
Che Guevara
Lo còp d'Estat de 1954 en Guatemala
Au nivèu ideologica, aquela experiéncia renforcèt l'engatjament de Guevara dins lo camp socialista. Desenant, considerèt leis Estats Units coma una poissança imperialista opausada a totei lei movements sud-americans desirós de corregir leis inegalitats socioeconomicas dau continent. Veguèt alora lo socialisme coma lo mejan d'armar e d'organizar lo pòble per far evoluïr aquela situacion.
Euròpi
Occuréncia
L'euròpi es un element quimic relativament rar dins la crosta terrèstra amb una concentracion mejana de 2 a 2,2 ppm. Coma leis autrei tèrras raras, se tròba pas a l'estat natiu dins la natura. De mai, ges de minerau conegut a l'ora d'ara a l'euròpi coma constituent principau. En revènge, associat amb d'autrei tèrras raras, es un element segondari de divèrsei compausats inorganics coma la monazita.
Che Guevara
Lo periòde mexican
Guevara arribèt en Mexic en setembre de 1954. I retrobèt Ñico López e d'autreis exiliats cubans e, en junh de 1955, foguèt presentat a Raúl Castro. Puei, lo 8 de julhet seguent, foguèt presentat a Fidel Castro, recentament arribat dins lo país. Après una discussion amb lo cap cuban, Guevera decidèt de jonhér lo Movement dau 26 de julhet, l'organizacion castrista opausada a la dictatura de Fulgencio Batista.
Euròpi
Occuréncia
Dins lo rèsta de l'Univèrs, la preséncia d'euròpi foguèt estudiada sus la Luna. Sembla d'i formar de mineraus, amb l'oxigèn e lo carbòni, que son pas presents sus Tèrra. Certaneis estèlas presentan de concentracions autas d'euròpi qu'indican una origina particulara, benlèu dins una galaxia nana absorbida per la Via Lactèa.
Che Guevara
Lo periòde mexican
Guevara foguèt inicialament designat coma mètge dau grop. Dins aquò, participèt tanben a l'entraïnament militar. Enterin, Hilda Gadea aviá capitat de quitar Guatemala e èra tanben arribada en Mexic. Se maridèron lo 18 d'aost de 1955 e lor filha, Hilda Beatríz, nasquèt lo 15 de febrier de 1956. Per assegurar lei revenguts de la familha, Guevera venguèt mètge a l'espitau generau de la Ciutat de Mexic. Publiquèt tanben quauqueis articles sus leis allegias dins una revista medicala e comencèt d'aprendre lo rus.
Lo desbarcament en Cuba
L'expedicion de Fidel Castro còntra lo regime cuban comencèt en novembre de 1956. 82 òmes desbarquèron dins l'illa mai lei condicions meteorologicas malaisadas empachèron de coordenar l'operacion amb l'accion deis agents castristas encargadas d'organizar d'esmogudas. Aquò permetèt a l'armada cubana, informada de l'arribada dau Movement dau 26 de julhet, de preparar una emboscada a Alegría de Pío. Lo combat foguèt un desastre per lei revolucionaris que perdiguèron 60 òmes e la màger part de lor equipament.
Euròpi
Isotòpia
L'euròpi a dos isotòps observables dins la natura. Lo premier es l'euròpi-151 que fòrma 47,8% de l'euròpi terrèstre. Leugierament radioactiu, es un emetor de particulas α segon un periòde radioactiu de 4,6.1018 ans, fòrça superior au temps estimat de l'Univèrs. Es a dire qu'es observat coma estable dins la natura. Lo segond es l'euròpi-153 que constituís lo rèsta de l'euròpi present sus Tèrra (52,2%).
Che Guevara
Lo desbarcament en Cuba
Pasmens, Fidel e Raúl Castro subrevisquèron au combat e poguèron menar lei rèstas de sei fòrças dins la Sierra Maestra. D'accès malaisat, aquela zòna èra favorabla a una guerilha coma l'aviá mostrat la Guèrra d'Independéncia Cubana en 1895-1898. Guevara abandonèt son ròtle de mètge per venir combatent. Pasmens, assegurèt de suenhs per la guerilha e lei païsans dei vilatges vesins. Participèt tanben de còps ai cors d'alfabetizacion organizats per lei castristas.
Operacion Mars
L'Operacion Mars ò segonda ofensiva Rzhev-Sychevka se debanèt dins lo corrent de la Segonda Guèrra Mondiala entre lo 25 de novembre e lo 20 de decembre de 1942. Opausèt lei fòrças sovieticas dau Frònt Occidentau e dau Frònt de Kalinin coordenadas per lo generau Gueorgui Júkov a la 9 Armada alemanda dirigida per lo generau Walter Model. L'objectiu de l'Armada Roja èra d'aprofichar la mobilizacion d'importantei tropas alemandas au sud a l'entorn de Stalingrad per atacar e redurre lo salhent de Rhzev. Aquò auriá permes de desgatjar mai Moscòu.
Euròpi
Isotòpia
36 autreis isotòps son coneguts. Totei son instables amb un periòde radioactiu de mai de 4 ans de l'euròpi-150 a l'euròpi-155. Certanei, especialament leis isotòps 154 e 155, podòn èsser produchs dins de reactors de fission. I an pasmens una durada de vida limitada car capturan aisament de neutrons entraînant rapidament sa transformacion en d'autrei elements.
L'euròpi metallic
thumb|right|[[Fotografia d'una mòstra d'euròpi metallic pur a 99,998%.]]
L'euròpi metallic es, dins lei condicions normalas de pression e de temperatura, un metau ductil amb una densitat de 5,264. Son ponch de fusion se situa a 826°C e sa temperatura d'ebullicion a 1529°C. Aquelei valors, relativament bassas per un lantanid, s'explican per lei proprietats particularas dau sosjaç f a mitat emplit.
Au nivèu quimic, l'euròpi metallic reagís aisament amb l'aiga ò lo dioxigèn. En particular, es susceptible de prendre fuòc dins l'atmosfèra entre 150°C e 180°C. Per aquela, lei mòstras d'euròpi pur son rars car, compres dins de laboratòris ben equipats, i a totjorn una quantitat residuala d'oxigèn que vèn oxidar la superficia dau metau. Es tanben soluble dins l'acid sulfuric.
Alogenuras
L'euròpi reagís amb leis alogèns per formar d'alogenuras dau tipe EuX2 ò EuX3 (X representant F, Cl, Br ò I). Aquelei compausats an pauc d'aplicacions en fòra dau domeni de la recèrca onte permèton de sintetizar certanei substàncias.
Calcogenuras
L'euròpi pòu reagir amb lei calcogèns, especialament amb l'oxigèn e lo sofre. Dins lo premier cas, lo compausat pus important es l'oxid d'euròpi (III) Eu2O3 qu'es utilizat per sei proprietats luminosas dins la fabricacion de luminofòrs. Dins lo segond cas, lei compausats sofrats an ges d'aplicacion a l'ora d'ara. Pasmens, lo sulfid d'euròpi (II) EuS es l'objècte de recèrcas importantas car sembla d'aver de proprietats magneticas ò luminosas interessantas.
Procès de produccion
L'euròpi es extrach de mineraus, coma la bastnäsita, la monazita, la loparita e la xenotima, ont es associat amb d'autrei tèrras raras dins de proporcions força variablas. Lei metòdes de produccion varian donc segon lei jaciments car lei companhiás minieras assaian de traire totei leis elements quimics. Pasmens, leis operacions principalas fan partida de la panoplia tradicionala dei procès miniers.
Lei premiereis etapas consistisson donc generalament a grasilhar lo minerau avans de lo tractar dins un banh acid ò basic per concentrar lei lantanids. Se lo cèri es la tèrra rara pus presenta dins lo minerau, es alora convertit en Ce(III) puei precipitat en Ce(V). Après, l'euròpi es a son torn concentrat per d'extraccions amb un solvent ò per cromatografia ionica. Lo concentrat, que contèn d'ions Eu3+, es reduch per electrolisi ò per reaccion amb dau zinc afin de formar d'ions Eu2+. La quimia de Eu2+ essent similara a aquela deis alcalino-terrós, aquò que permet de lei precipitar coma un carbonat. Enfin, lo metau es purificat sus un electròde de grafit plaçat dins una mescla de clorur d'euròpi EuCl3 e de clorur de sòdi NaCl.
Aplicacions
thumb|right|L'euròpi es implicat dins la produccion dau [[roge deis ecrans color.]]
L'euròpi es subretot utilizat per la fabricacion de luminofòrs. Per exemple, en 2012, mai de 96% de la produccion mondiala foguèt utilizat per leis industrias d'aqueu sector. I permet la realizacion d'ecrans color amb un roge ben equilibrat a respèct deis autrei tenchas de basa dei sistèmas de codatge informatic dei colors.
Leis autreis aplicacions de l'euròpi regardan tanben sei proprietats luminosas dins la fabricacion de laser ò de reactius quimics capables de revelar la preséncia de drògas.
Toxicologia
L'euròpi sembla d'aver una toxicitat similara a aquela deis autrei metaus pesucs. Certanei compausats d'euròpi, coma d'alogenuras ò de nitrats, an d'efiechs nocius atestats mai lei dòsis letalas 50 son relativament autas (sovent superioras a 5,000 mg/kg per via orala). En revènge, en causa de sa reactivitat amb l'oxigèn, l'euròpi metallici presenta un risc important d'incendi e d'explosion.
Atxondo
Atxondo es una comuna de Biscaia dins la comunautat autonòma espanhòla del País Basc.
Joan Carreras i Goicoechea
Joan Carreras i Goicoechea (Barcelona, 22 de julhet del 1962) es un jornalista, scenarista de television e escrivan catalan.
Che Guevara
Lo periòde de la Sierra Maestra
thumb|left|[[Raúl Castro e Guevara en 1958.]]
Nervión
thumb|right|200px|Saut de Nervión thumb|left|200px|Nervión-[[Ibaizabal a Etxebarri]]
Lo fluvi de Nerbioi (basc) o de Nervión (espanhòl) sorgenta a Delika (Amurrio) en Alaba, dins la partida nauta de las montanhas d'Urduña. Se jonh amb Ibaizabal de debit e longor semblables, a Basauri. Lo sistèma resultant se geta dins lo Golf de Gasconha en tot formar una ria.
Joan Carreras i Goicoechea
Biografia
Filh de Joan Carreras i Martí, es professor associat de la Facultat de Comunicacion a la Blanquerna, ont impartís de classas de jornalisme digital. A trabalhat pendent un decènni a la Corporacion Catalana de Mejans Audiovisuales, ont es estat director lo Canal 33 e un dels responsables de la creacion del programa Info-K. Al 324.cat experimentèt amb nòus formats e narrativas digitalas. Trabalhèt tanben a l'Avui, Diari de Barcelona e El Temps.
Nervión
En periòdes secs, lo cors superior de Nervión es imprecís e de còps a pas d'aiga. Après los jorns de pluèjas o de nèus, son saut d'aiga ofrís un imatge espectaclós.
Joan Carreras i Goicoechea
Biografia
Cafè Barcelona (Proa) es lo cinquen roman de Joan Carreras. Los sieus personatges exprimisson pas sovent çò que vòlon vertadièrament dire. An de secrèts. Se mòvon dintratz Amsterdam i Barcelona, e los perseguís la fauta. L'escrivan los dona una autra oportunitat. Lo roman recebèt lo Prèmi Ciutat de Barcelona lo 2014.
Che Guevara
Lo periòde de la Sierra Maestra
De 1956 a 1958, la guerilha menada per Fidel Castro prenguèt mai e mai d'importància dins lo sud de Cuba e Guevera foguèt un deis artesans majors d'aquela transformacion. Pasmens, coma per mai d'una autra partida de sa vida, lei testimoniatges sus aqueu periòde son fòrça diferents segon lo ponch de vista de lor autor. D'un caire, es de còps accusat d'èsser un marxista extremista copable d'atrocitats sus de civius, de soudats governamentaus e de combatents de la guerilha. D'autre caire, es tanben depintat coma un combatent uman, capable de perdonar leis errors de sei tropas, que protegissiá lei presoniers de guèrra e qu'ajudava lei populacions localas.
Joan Carreras i Goicoechea
Biografia
Lo 2014 recebèt tanben çò Prèmi Sant Jordi de roman per L'àguila negra.
Che Guevara
Lo periòde de la Sierra Maestra
Leis elements constants semblan indicar que Guevara donava una gròssa importància a la disciplina e que considerava coma primordiau d'obtenir lo sostèn dei populaicons localas. S'interessèt tanben fòrça a l'educacion politica de seis òmes. Considerat coma un cap competent, venguèt comandant en julhet de 1957 quand Castro decidèt de crear una segonda colona de combatents. La direccion d'aquela unitat que foguèt fisada a Guevera foguèt cargat de la menar dins la region de El Hombrito.
Òme de Vitruvi
thumb|300px|L'[[Òme de Vitruvi de Leonardo da Vinci; vers 1492; 34,4cm X 25,5cm; Galeria dell'Accademia de Venèsia.]]
Che Guevara
Lo periòde de la Sierra Maestra
En despiech deis atacas de l'armada regulara cubana que destruguèt sa basa en novembre, Guevera capitèt de se mantenir dins la region. Durant aqueu periòde, de conflictes opausèron lei moderats, generalament lei movements installats dins lei vilas, e lei radicaus, principalament la guerilha, dau Movement dau 26 de Julhet. Guevara s'impausèt coma un dei caps de la fraccion radicala en se declarant coma un admirator d'Estalin. Sostenguèt tanben leis esfòrç de Castro per dictar sa vision au rèsta dau movement. Lo 3 de mai de 1958, lei moderats perdiguèron aquela lucha d'influéncia e lei grops urbans moderats passèron sota lo comandament de la guerilha.